open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nijguineeske tigerreiddomp

De **Nijguineeske tigerreiddomp** (*Zonerodius heliosylus*) is in fûgelsoarte út de famylje reagerfûgels (*Ardeidae*). It is de iennige soarte yn it skaai *[[Zonerodius]]*.

## Ferskining
De Nijguineeske tigerreiddomp is in middelgrutte reiger fan likernôch 65 oant 71 sintimeter lang. De fûgel hat in dúdlik patroan fan brún en bêzje streken oer it liif. De krún fan 'e fûgel is swart en de snaffel is lang.

De boppekant fan it lichem is donkerbrún mei ljochte bannen, wylst de ûnderkant ljochter is, fan bêzje oant hast wyt. Op it boarst sitte wat langere fearren. By de sturt is de kleur meast wyteftich, mei oan 'e punten fan 'e fearren in donkere tint.

Der binne lytse ferskillen tusken mantsjes en wyfkes. It wyfke hat meastentiids griengiele poaten en in wat grienere hûd om 'e eagen hinne. By it mantsje binne de poaten faker felgiel mei in tsjusterdere efterkant. De eagen fan beide skaaien binne giel.

Oer hoe't jonge fûgels derút sjogge is noch net in soad bekend.

## Fersprieding en systematyk
De fûgel komt foar yn leechlângebieten fan Nij-Guineä, Salawati en de Arû-eilannen. Hy is de ienige soarte yn it skaai *Zonerodius* en wurdt behannele as monotypysk, itjinge betsjut dat der net in erkende ferdieling yn ûndersoarten is.

## Hâlden en dragen
 .
Oer it habitat fan 'e soarte is noch net in soad skreaun. Hy wurdt altiten sjoen oan wetter of yn wiete gebieten yn tichte bosken, fral yn leechlân op in hichte fan 100 oant 300 meter, mar de fûgel is oant 1.430 meter waarnommen yn 'e sintrale berchregio's. It iten fan 'e fûgel bestiet út skaaldieren, lytse fisken, wetterkrobben en oare ynsekten, slangen en hagedissen. Hy siket allinnich nei iten, ferburgen yn 'e fegetaasje.

De briedtiid falt yn 'e reintiid, yn sintraal bercheftige gebieten nei alle gedachten fan april oant juny. De soarte briedt net yn koloanjes. It briedgedrach fan dizze soarte is noch min dokumintearre.

## Status
De populaasje fan 'e Nijguineeske tigerreiddomp is lyts en wurdt op 1.500 oant 7.000 folwoeksen fûgels rûsd. Troch de degradaasje fan habitat yn it ferspriedingsgebiet wurdt der oannommen dat de oantallen stadichoan tebek rinne. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) kategorisearret de soarte dêrom as hast bedrige (*Near Threatened*).
Sigesagereager

De **sigesagereager** (*Zebrilus undulatus*) is in fûgel út de famylje fan 'e reagerfûgels.

## Ferskining
It fearrekleed fan in folwoeksen sigesagereager is griis mei fine sigesagstreken en in ljochtere ûnderkant. Hy wurdt sawat 32 sintimeter heech. Jonge fûgels hawwe in donkere rêch en in brune kop en ûnderkant. Fanwegen syn uterlik waard er faak by de tigerreagers (*[[Tigrisoma]]* en besibbe soarten) rekkene. Yn feite is it lykwols in echte reiddomp: krekt as dy hat er mar 10 sturtfearren (oare reagerfûgels hawwe 12) en út DNA-ûndersyk die bliken dat er dúdlik yn 'e line fan 'e reiddompen past. Koarte poaten, in koarte hals en skutkleuren binne oarspronklike skaaimerken fan 'e famylje reagerfûgels, dy't by guon moderne soarten noch oanwêzich binne.

## Fersprieding en leefgebiet
De sigesagereager komt yn it hiele Amazônebekken eastlik fan 'e Andes foar en oan 'e westlike râne fan it bekken yn Kolombia, Fenezuëla, Ekwador, Perû en Bolivia. Yn it noardwesten rint syn fersprieding net fierder as it Orinoko-streamgebiet yn Fenezuëla en yn it east-noardeasten omfiemet it de Guyana's. Yn it súdeasten fan it Amazônebekken rint syn ferspriedingsgebiet net fierder as it ôfwetteringsgebiet fan 'e rivier de Tapajós.

## Taksonomy
De sigesagereager waard yn 1789 foar it earst formeel beskreaun troch de Dútske natuerûndersiker Johann Friedrich Gmelin yn syn bewurke edysje fan *Systema Naturae* fan Linnaeus. Hy sette him by de reagers, kraanfûgels, earrebearen en reiddompen yn it skaai *[[Ardea]]* en joech de fûgel de wittenskiplike namme *Ardea undulata*.

De sigesagereager is de iennichste soarte yn it skaai *[[Zebrilus]]*, dat yn 1855 ynfierd waard troch de Frânske natuerûndersiker Charles Lucien Bonaparte. De namme *Zebrilus* is in ferlytsingsfoarm fan it Frânske *zèbre*, itjinge "sebra" betsjut. De soartnamme *undulatus* is Latyn en betsjut "'mei weachfoarmige tekening". Der binne gjin ûndersoarten fan 'e fûgel bekend; hy is monotypysk.

## Hâlden en dragen
It binne skrutene fûgels, dy't har meastentiids skûl hâlde yn 'e tichte begroeiïng, ek wylst se nei iten sykje.

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar der wurdt tocht dat er yn oantal ôfnimt, mar net sa slim dat er as bedrige beskôge wurde moat. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) neamt de soarte as net bedrige (*Leasts Concern*, 2022).
Sigesagereagers

**Sigesagereagers** (*Zebrilus*) foarmje in fûgelskaai yn 'e famylje reagerfûgels (*Ardeidae*) út it skift pilekaaneftigen (*Pelecaniformes*).

It skaai telt mar ien soarte:
Sky-alpinisme op de Olympyske Winterspullen 2026

De **[[Olympyske Winterspullen 2026]]**, ek wol de **XXVe Olympiade** neamd, wurden yn **[[1998]]** hâlden yn Itaalje.
It sky-alpinisme hat fan 18 oant en mei 21 febrewaris, plak yn it *Stelvio Ski Centre* yn Bormio. It wie de earste kear dat de sport op it Olympyske programma stie.

## Medaljespegel
De top-3 fan lannen dy't by it sky-alpinisme medaljes wûn ha op de Olympyske Winterspullen fan 2026.

## Utslaggen
#### Sprint

#### Lannen
Doezum en Opende

**Doezum en Opende** is in earder wetterskip yn de provinsje Grinslân, dat oprjochte waard yn 1861 en opheft waard yn 1971. It besloech in oerflak fan 35,8 km².

It wetterskip waard begrinzge troch it Hoendjip (it hjoeddeiske Van Starkenborghkanaal) yn it noarden, de Fryske grins yn it westen en de Leidyk yn it suden. De eastgrins waard fan noard nei súd foarme troch de Doezumertocht en it ferlingde dêrfan oant de N 980. Dêrwei rûn er skean nei it súdlike punt fan de Havinga's reed. Op it lêst rûn er sawat healwei de Harkereed en de Verlenge Havinga's reed oant de Leidijk. De wetterskippen Zuidpolder en Bombay leine foar in part yn it wetterskip, wylst de Lauwers en de Van der Veenpolder der folslein yn leine.

It wetterskip hie as taak it ûnderhâld fan de Doezumertocht en it eventueel oanbringen fan in skutslûs by de útmûning fan dizze haadwettergong yn it Hoendiep. It lêste is noait wat fan kommen.

Wettersteatkundich sjoen leit it gebiet sûnt 2000 hast hielendal yn it wetterskip Fryslân. It súdlike part, tsjin de Leidyk oan, is sûnt 1995 yn behear by wetterskip Noorderzijlvest.

## Sjoch ek
* Doezum
* Opende
Japanske nachtreager

De **Japanske nachtreager** (*Gorsachius goisagi*) is in seldsume Eastaziatyske fûgelsoarte út 'e famylje reagerfûgels (*Ardeidae*). It is ien fan 'e twa soarten yn it it skaai bosknachtreagers *Gorsachius* en de fûgel briedt yn boskrike gebieten, benammen yn it suden fan Japan. Winterdeis migrearret de fûgel nei de Filipinen.

## Ferskining
De Japanske nachtreager is in lytse en kompakte reager fan sa'n 49 sintimeter mei in sterke snaffel. Hy is readbrún op 'e kop en nekke, mei swarte streken oer de hals en it boarst. De boppekant en de wjukdekfearren binne kastanjebrún mei in tinne, swarte moarmering. De besibbe Yndyske nachtreager hat in swarte krún en in lange túf en wite markearingen op 'e hânfearren dy't yn 'e flecht goed te sjen binne.

It lûd is in fierdragend en in ûle-eftich roppen, dat sawol yn 'e briedtiid as ûnder de trek te hearren is. By it sykjen nei iten kin er ek in skrassend lûd meitsje.

## Fersprieding en systematyk
De Japanske nachtreager briedt benammen yn súdlik Japan. Der is lykwols ek ien melding fan in briedgefal op Taiwan en resint is ek in briedplak ûntdutsen op it Súd-Koreaanske eilân Cheju-do. Mooglik komt der ek in populaasje foar yn it binnenlân fan Sina. Fierder is er yn 'e maitiid en simmer yn súdeastlik Ruslân waarnommen en by de trek oan 'e kust fan Sina, Hongkong en Taiwan. Hy oerwinteret benammen op 'e Filipinen, mar is winterdeis ek waarnommen yn Yndoneezje en insidinteel yn Brûnei, Palau en Fjetnam. De soarte wurdt as monotypysk beskôge, dat wol sizze dat er net opdield wurdt yn ûndersoarten.

## Hâlden en dragen
De Japanske nachtreager briedt by wetter yn tichte bosken op hellingen oant 1.500 meter hichte. Hy foerazjearret yn it bosk by it skimerjen en it lemieren, mar ek yn sompen, op rysfjilden en lânbougrûn, dêr't er jaget op wjirms, lânslakken, ynsekten, krobben.   

Waarnommen is dat de fûgel briedt fan april tot july. In ûndersyk lit sjen dat reinfal en de hoemannichte ferlitten rysfjilden wichtige faktoaren binne foar it foarkommen fan 'e soarte.

## Status
Oant de jierren 1970 wie de soarte lokaal noch algemien yn Japan, mar sûnt is de fûgel út in oantal briedgebieten ferdwûn. Earder waard de hiele wrâldpopulaasje op mar 600 oant 1.700 folwoeksen fûgels rûsd, mar dat wurdt no troch de IUCN as in te pessimistyske rûzing beskôge. Yn 2020 waard de populaasje op 5.000 oant 10.000 folwoeksen fûgels rûsd. De status fan 'e soarte waard dêrfandinne fan earnstich bedrige nei kwetsber ferlege.

## Namme
De wittenskiplike soartenamme fan 'e fûgel is ôflaat fan 'e Japanske namme Goi-sagi foar de nachtreager (*Nycticorax nycticorax*), letterlik "reager fan 'e fyfte rang" (goi betsjut "fyfte rang", sagi "reager"). Neffens in Japanske leginde joech keizer Daigo, dy't fan 897 oant 930 oer Japan hearske, in fazal de opdracht in nachtreager te fangen. Doe't de nachtreager fan dat befel hearde, liet er him moedwillich en sûnder ferset fange. De keizer wie optein oer syn grutte oermacht op sawol de minske as de natoer, dat er de fûgel "Kening fan 'e Reagers" neamde en de aadlike posysje fan fyfte rang oan syn hôf joech en de fûgel dêrnei frijliet.
Bosknachtreagers

**Bosknachtreagers** (*Gorsachius*) foarmje in fûgelskaai fan twa soarten út de famylje reagerfûgels (*Ardeidae*).

Beide soarten binne relatyf lytse, knobske reagers mei in koarte, tsjokke snaffel en koarte poaten. Se hawwe foar it grutste part brune oant kastanjebrune kleuren mei in opfallende donkere streek dy't fan 'e kiel oer de midden fan it boarst rint. Beide soarten hawwe in faak swarte kroan en in túf, dy't opset wurde kin. 

It binne tige skrutene fûgels dy't benammen by it skimerjen of nachts aktyf binne. Se wurde dêrom selden sjoen. De fûgels yn it skaaie briede solitêr en net yn koloanjes yn tichte bosken.

## Taksonomy
De nachtreagers yn it skaai waarden eartiids yn it skaai *[[Nycticorax]]* set, mar hjoed-de-dei beskôgje alle wichtige autoriteiten se as in aparte skaai.  

Genetysk ûndersyk hat okkerdeis laat ta oanpassingen yn it skaai. Twa soarten dy't foarhinne ta it skaai rekkene waarden, binne ferhûze nei elts in eigen monotypysk skaai: de wytearnachtreager stiet no yn it skaai *Oroanassa* en de wytrêchnachtreager stiet no yn it skaai *Calherodius*. 

## Soarten
Granville

**Granville** is in Frânske gemeente fan it departemint Manche yn Normandje. It is in baaiplak oan 'e baai fan 'e Mont Saint-Michel oan 'e ein fan 'e Côte des Havres. Granville is in eardere haven foar de kabeljaufiskerij en hjoed-de-dei is it de wichtichste haven foar skelpdieren fan Frankryk. 

## Skiednis
Yn 'e iere midsiuwen kaam it gebiet ûnder Normandyske ynfloed. De stêd waard sa't wy dy no kenne ("la Haute Ville") yn 1439 stifte troch de Ingelske generaal Thomas de Scales. Dat barde yn 'e Hûndertjierrige Kriich om de Frânsen ûnder de tomme te hâlden. Op 8 November 1442 waarden de Ingelsen troch de Frânsen ferdreaun en dêrnei bleau Granville in Frânske stêd. 

De stedsmuorren en festingwurken fan 'e Haute Ville spilen in grutte rol yn 'e skiednis fan 'e stêd. Granville waard yn 'e 15e oant 17e iuw fierder fersterke en bleau lang in militêr bolwurk oan 'e kust fan Normandje.

Sûnt de 16e iuw wie Granville in wichtige haven foar de kabeljaufiskerij by Nijfûnlân. Njonken de kabeljaufiskerij wie Granville in sintrum foar de hannel oer see en de skipsbou. Yn 'e rin fan 'e tiid ûntwikkele Granville him benammen yn 'e 17e en 18e iuw ta in útfalsbasis foar kapers (piraten yn tsjinst fan 'e kening), dy't de baai fan Mont Saint-Michel ferdigenen.

Yn 'e Frânske Revolúsje besochten royalisten de stêd yn novimber 1793 yn te nimmen om in haven foar Ingelske help te bemachtigjen. De republikeinen wisten lykwols de oanfal ôf te slaan troch foar in part de Rue des Juifs yn 'e brân te stekken. Letter, yn septimber 1803 yn 'e Napoleontyske Oarloggen, bombardearre de Ingelske float Granville as ûnderdiel fan harren seeblokkade. Mei't de stêd de bombardeminten trochstie krige de stêd de bynamme Granville-la-Victoire.    

De stêd feroare yn 'e 19e iuw troch de oanlis fan it spoar yn 1860 yn in populêr baaiplak foar keunstners en de hegerein. De famylje Dior spile yn Granville in grutte rol mei harren keunstdonghannel, foardat Christian Dior wrâldferneamd yn 'e moade waard.

De stêd waard op 18 juny 1940 sûnder striid troch de Dútsers ynnaam en yn 'e simmer fan 1944 befrijd. Yn maart 1945 (nei D-Day!) waard Granville lykwols nochris troch Dútske troepen oanfallen fanút de Kanaaleilannen (benammen fanút Jersey). Dat wurdt de Raid op Granville neamd en wie ien fan 'e lêste Dútske aksjes op Frânsk grûngebiet.

## It besjen wurdich
* De boppestêd is it histoaryske hert op in rotspunt en wurdt omfieme troch fêstingmuorren. Njonken hearehûs en de haven mei de ophelbrÊge stiet dêr de Notre-Dame fan Cap-Lihou.
* Pointe du Roc is in plak mei in fjoertoer (Phare du cap Lihou) en de resten fan Dútske bunkers út de Twadde Wrâldkriich.
* It sintrale strân Plage du Plat-Gousset hat in bûlevard mei wite strânhûskes en it Casino de Granville.

Tichteby lizze de Chausey-eilannen. Fanút dee haven farre fearboaten nei de arsjipel, dy't by leechwetter út hûnderten eilandsjes bestiet en in moaie natuer ha.

### Musea
* Musée d'Art Moderne Richard Anacréon (boppestêd): moderne keunst en tydlike eksposysjes. 
* Musée d'Art et Histoare 
* Musée Christian Dior: it âldershûs fan 'e moadeûntwerper.

## Untwikkeling befolking
Notre-Dame fan Cap-Lihou

De **Notre-Dame fan Cap Lihou** (Us-Leaffrou fan Cap Lihou, boutiid 15-18e iuw) is in katolyk tsjerkegebou yn 'e Franske stêd Granville (Normandje). De tsjerke is in histoarysk monumint. 

## Skiednis
De earste kapel waard yn 'e 12e iuw fan granyt boud op Cap Lihou (Kaap fan Lihou; mei Lihou wurdt nei alle gedachten in lyts eilân by Guersey ornearre.). Neffens in leginde barde dat nei't seelju yn 1113 in byld fan 'e Jongfaam Marije yn harren netten oantroffen.  

Nei't de Ingelsen Cap Lihou yn hannen krigen hiene, begûnen hja dêr yn 1440 tagelyk mei de oanlis fan 'e fersterkingen fan 'e *Haute Ville* (de hjoeddeiske boppestêd), mei de bou fan in tsjerke, dy't oan Us-Leaffrou opdroegen waard. It granyt waard mei platboaiems fan 'e Chausey-eilannen helle. Ut dy tiid datearje de klokketoer en de traveeën tusken it dwersskip en it koer.

De bou fan it koer sette yn 1628 útein en waard yn 1641 foltôg. Yn 'e selde tiid waard ek de koeromgong boud. Tusken 1643 en 1655 folge it skip en de krúsribferwulften waarden yn 1649 foltôge. De kapellen fan Sint-Klemins en Us-Leaffrou fan Kaap Lihou waarden  yn 1674 en 1676 tafoege. Hast in iuw letter waarden de westlike gevel (1767) en de sakristy (1771) boud.

Yn 'e tsjerke waard yn augustus 1908 Christian Dior doopt en op oantrunen fan Lucien Dior, de doetiidske boargemaster fan Granville, waard de tsjerke yn 1930 in histoarysk monumint.

## Beskriuwing
De eastlik oriïntearre tsjerke hat de foarm fan in krús mei sydskippen en in mearsidige apsis. It koer en de sintrale toer yn flamboyant-goatyske styl waarden yn 'e jierren 1430–1440 yn opdracht fan 'e stifter fan Granville, Thomas Scales, boud. It skip datearret út de 17e iuw en it dwersskip út de 18e iuw.

De fjouwerkante klokketoer, mei op alle kanten in finsteriepening en bekroand mei in flamboyant-goatyske balustrade (1593), hat in smellere achthoekige spits, dy't yn 1700 op 'e nij boud waard. De stiennen spits is wat weromset en de stjitfoegen ha in list mei heakfoarmingen fersieringen.   

Yn 'e flier fan 'e tsjerke binne ferskillende grêfstiennen fan foaroansteande famyljes fan Granville.

## Oargel

It grutte oargel datearret fan 1660-1662. Sûnt 1981 is de oargelkas en de kreake in histoarysk monumint en sûnt 1989 ek it ynstrumint. It ynstrumint hat likernôch 2.500 pipen en 34 registers. It bestiet út trije manualen fan 54 toetsen en in pedaal fan 30 toetsen. 

De oargelkas mei de oargelkreake stamt út de boutiid fan it oargel en binne it wurk fan Robert Ingoult út Cherbourg. De spyltafel datearret út 1899 en waard  troch it oargelbedriuw Debierre út Nantes makke.
Gielkrúnnachtreager

De **gielkrúnnachtreager** (*Nyctanassa violacea*, synonym: *Nycticorax violaceus*) is in fûgel út 'e reagerfamylje út Noard-, Sintraal- en Súd-Amearika. De wittenskiplike namme fan 'e soarte waard yn 1758 as *Ardea violacea* publisearre troch Linnaeus. 

## Beskriuwing
De gielkrúnnachtreager wurdt likernôch 55 oant 70 sintimeter, hat in spanwiidte fan 101 oant 112 sintimeter en weaget sawat 650 oant 850 gram. De folwoeksen fûgel hat in benammen laaigriis oant blaugriis lichem. De wjukken hawwe faak in skobbich patroan mei't de donkere fearren ljochtgrize rânen ha. De kop is swart mei in brede wite wangstreek en in gielwite oant krêmkleurige krún, dêr't de fûgel de namme oan tanket. De eagen fan in folwoeksen fûgel binne opfallend felread. De poaten binne gewoanwei giel oant oranje-giel. De snaffel is altyd swart en stevich.

Yn 'e briedtiid krije de fûgels ferskillende tinne wite sierfearren en ek op 'e rêch wurde de fearren faak wat langer en moaier. De oars giele poaten ferkleurje yn 'e briedtiid nei koraalread of rôze, wylst de hûd om 'e eagen ek yntinsiver fan kleur wurde kin. 

Juvenilen binne fral griisbrún oant donkerbrún fan kleur mei oer it hiele bealchje ljochte streekjes en plakjes. Op 'e ûnderkant fan it bealchje binne de streken wat breder en ljochter. Jonge fûgels ha earst giel oant oranje eagen. 

## Fersprieding en habitat
Der wurde fiif ûndersoarten erkend:

* *N. v. violacea*: eastlik Noard-Amearika, Golfkust, Karibysk gebiet.
* *N. v. bancrofti*: westlik Meksiko en Baja California.
* *N. v. caliginis*: Pasifyske kust fan Panama oant Perû.
* *N. v. cayennensis*: noardlik en noardeastlik Súd-Amearika.
* *N. v. paupera*: Galapagoseilannen

De fûgels komme foar yn wiete gebieten mei swiet, sâlt of brak wetter.

## Hâlden en dragen
It dieet fan 'e gielkrúnnachtreager bestiet út fisk, weakdieren, kreeften, kikkerts en lytse reptilen. Hy jaget sawol deis as nachts. Faak stiet er ûnferweechlik oan 'e wetterkant, wachtsjend op 'e proai. Ek beslûpt er de proai tige stadich.

Gielkrúnreagers briede yn koloanjes en ek solitêr. Se bouwe de nêsten fan tûken yn beammen en strûken, meastentiids boppe it wetter. Beide skaaien bouwe it nêst. It wyfke leit trije oant fiif ljochtgriene/blauwe aaien en beide skaaien briede de aaien yn goed trije wiken út. Sawol it mantsje as it wyfke fuorret de piken, dy't nei 25 dagen útfleane. 

## Status
De gielkrúnnachtreager hat in grut ferspriedingsgebiet en wurdt troch de IUCN as net bedrige (*Least Concern*, 2018) klassifisearre en de populaasje wurdt as stabyl beöardiele. Der is gjin rûzing fan 'e oantallen.
Gielkrúnnachtreagers

**gielkrúnnachtreagers ** (*Nyctanassa*) foarmje in fûgelskaai yn 'e famylje reagerfûgels (*Ardeidae*). It skaai bestiet hjoed-de-dei út mar ien soarte, de gielkrúnnachtreager. In oare soarte, de Bermudanachtreager, stoar nei alle gedachten yn 'e 17e iuw troch jacht, ynfiering fan predators en habitatferlies út nei't de Britten Bermuda kolonisearren.  

## Soarten
Sebastiaan fan Schonenburg

**Sebastiaan fan Schonenburg** (ek wol: Schoonenburg, Schonenburg of Schoenenburger) (stoarn yn Kollum, 1558) wie in Fryske bestjoerder.

## Biografy
Van Schonenburg skynt fan Dútsk komôf west te hawwen, al is dêr gjin bewiis foar fûn. Yn 1527 kaam er foar as drossaard yn Frjentsjer. Dêrnei waard er yn 1535 of 1536 beneamd ta grytman fan Kollumerlân.  Noardlik fan Kollum besiet er de Schonenburg State en yn Kollum sels stie it Hûs Schonenburg dêr't letter it gritenijbestjoer sit hie.  Yn 1550 wie Van Schonenburg fanwege sykte ôfwêzich by de lândei yn 1550 wêrby't de huldiging fan kening Filips II fan Spanje behannele waard. Dêrom waard plakferfangend-grytman Tjepke Hessels as folmacht stjoerd.  
Yn 1551 hie Fan Schonenburg in konflikt mei de abt fan it kleaster Jeruzalim oer de jurisdiksje oer Boerum.  Yn 1552 wurdt Van Schonenburg fermeld as eigener fan in wapenrissing yn Kollum.  Yn 1556 waard er opfolge as grytman troch syn skoansoan, Joost van Hardenbroek. Van Schonenburg sels bleau funksjonearjen as substitút-grytman. 

## Houlik en bern
Fan Schonenburg troude mei Ath fan Herema, dochter fan Sybrant fan Herema en Auck fan Camstra. It pear krige ûnder oaren de folgjende bern:
* Maarten fan Schonenburg, troude mei Eelck van Heemstra. Maarten wie grytman fan Dantumadiel.
* Anna fan Schonenburg, troude mei Pieter fan Eemskerk, griffier fan it Hof fan Fryslân.
* Cecilia (Siettie of Lucia) fan Schonenburg, troude mei Joost fan Hardenbroek, grytman fan Kollumerlân nei Van Schonenburg.

## Sjoch ek
* List fan grytmannen fan Kollumerlân en Nijkrúslân
Joost fan Hardenbroek

Ridder **Joost fan Hardenbroek** (Kastiel Hardenbroek (mooglik), 1510 - Kollum, septimber 1557) wie in Nederlânske ealman en bestjoerder.

## Biografy
Van Hardenbroek wie in soan fan Gijsbert van Hardenbroek en Mechteld van Raephorst. Joost wie in telch út de famylje Van Hardenbroek. Syn heit Gijsbert wie hear fan Hardenbroek en rintmaster-generaal fan de biskop fan Utert.

Van Hardenbroek waard yn 1528 boppe de gewoane ridderskip steld om keizer Karel V te ûntfangen. Hy wie tusken 1537 en 1549 lid fan de ridderskip fan Utert. Nei it ferstjerren fan syn heit waard Joost yn 1532 beliend mei kastiel Hardenbroek. Yn 1536 waard Hardenbroek troch de Steaten fan Utert erkend as ridderhofstêd. 

Yn novimber 1556 waard Van Hardenbroek troch Karel V oansteld as grytman fan Kollumerlân. Yn dit amt folge er syn skoanheit Sebastiaan van Schonenburg op wylst Van Schonenburg as substitút-grytman fungearje soe. Van Hardenbroek wenne yn Kollum, nei alle gedachten yn it Hûs Schonenburg yn it doarp sels of op de Schonenburg State benoarden Kollum.
Hy waard beïerdige yn de Martenstsjerke fan Kollum. Syn grêfstien jout ûnrjochtlik oan dat er grytman wie fan Kollumerlân likegoed as Nijkrúslân. Dy amten waarden earst ûnder Claes Clant feriene. 

## Houlik en bern
Van Hardenbroek troude yn 1532 mei Josina van Parijs van Zuydoort, dochter fan Johan van Parijs van Zuydoort en Maria de Gruyter. Mei har hie er fiif bern ûnder oaren:
* Gijsbert van Hardenbroek, nei syn heit hear fan Hardenbroek.

Nei it ferstjerren fan syn earste frou troude Van Hardenbroek yn 1547 mei Lucia van Schonenburg, dochter fan Sebastiaan van Schonenburg en Aef fan Herema. Mei har krige er ûnder oaren de folgjende bern:
* Jan van Hardenbroek.
* Ernst van Hardenbroek, kapitein.
* Johanna van Hardenbroek, troude met Roelof Grauwert, hear fan Weerdesteyn.


Hardenbroek wapen 1745.svg|It hearlikheidswapen fan Hardenbroek.
Zegel van Joost van Hardenbroek uit 1538.jpg|Segel fan Joost fan Hardenbroek út 1538.
Zerk- Jonker Jost van Hardenbroek - Kollum - 20126592 - RCE.jpg|Grêfsark fan Joost fan Hardenbroek yn de Martenstsjerke fan Kollum.


## Sjoch ek
* List fan grytmannen fan Kollumerlân en Nijkrúslân
Readbúkreager

De **readbúkreager**  (*Ardeola rufiventris*) is in lytse reager út de famylje fan 'e reagers (*Ardeidae*). De soarte is opfallend oars as de oare soarten yn it skaai en hat in folle minder grut ferskil tusken bried- en winterkleed. 

## Ferskining
Readbúkreagers ha in laaigriis oant hast blauswarte kop, rêch en it boarst. De ûnderkant hat in waarme, kastanje- oant readbrune kleur dêr't de fûgel syn namme oan tanket. De poaten binne giel en de snaffel is meast gielich mei in donkere punt. Yn 'e briedtiid kin de hûd tusken it each en de snaffel en de poaten rôzeread wurde en kriget de fûgel lange sierfearren op 'e rêch.

It mantsje is oer it algemien donkerder en djipper fan kleur, mei in hast swarte glans op 'e grize dielen. It wyfke is faak wat doffer en mear brúngriis fan kleur. It wyfke hat ek faak in ljochte, gielbrune oant wite streek oer de kiel en it foarste part fan 'e hals, dy't by it mantsje meast ûntbrekt of folle minder dúdlik is. Dêrnjonken binne de sierfearren fan 'e fûgel by it wyfke wat koarter as by it mantsje.

Juvenilen ha wol wat fan it wyfke, mar binne bruner en hawwe mear streken op 'e kop en it boarst.

## Fersprieding
It ferspriedingsgebiet leit yn East-Afrika (Uganda, Kenia, Tanzania, Boerûndy en Rûanda), Sintraal-Afrika (de Demokratyske Republyk Kongo en Angoala) en Súdlik Afrika (Sambia, Malawy, Mozambyk, Simbabwe, Botswana, Namybje en yn 'e eastlike provinsjes fan Súd-Afrika).

De fûgel libbet yn wetterrike gebieten en wichtige bolwurken fan 'e fûgel binne de Okavango-delta (Botswana), de Bangweulu-sompen en de Kafue-flaktes (Sambia) en de Caprivistripe (Namybje).

De fûgel hat in grut ferspriedingsgebiet, mar komt yn drûge gebieten yn dat gebiet net foar. De populaasjes migrearje lokaal ôfhinklik fan 'e wetterstân.

## Hâlden en dragen
De soarte is skruten en libbet meastentiids solitêr tusken it reid of de wetterplanten, útsein yn 'e briedtiid. De fûgel is by it lemieren en skimerjen aktyf en by donkere dagen ek wol oerdeis. Syn jachttechnyk is lykas dy fan in soad oare reagerfûgels: ûnferweechlik stean en wachtsje oant der in proai foarby komt of hiel stadich troch it ûndjippe wetter trêdzje.

Se briede yn lytse koloanjes fan 6 oant 30 pearkes. 

## Status
Op 'e Reade list fan 'e IUCN stiet de fûgel as net bedrige (*Least Concern*) klassifisearre. De fûgel hat in grut ferspriedingsgebiet mar is tige ôfhinklik fan wetter. Yn Nambyje is de fûgel seldsum. Yn Kenia en Tanzania liket de populaasje him út te wreidzjen, mar yn Malawy binne de oantallen sûnt de jierren 1990 tebekrûn.
Pieter Claas Antiek

**Pieter Claas Antiek** wie in Fryske stienhouwer dy't him meastal syn wurk mei de inisjalen PC of PCA sinjearre. Allinnich op syn masterwurk út 1621, de portretsark fan Sybrand fan Osinga fan Skettens, brocht er syn namme folút oan.

Yn 1610 waard er as master stienhouwer oannaam yn Ljouwert.    Der binne alve wurken fan him bekend, dy't datearre binne tusken 1611 en 1621. 

Hy wie in soan fan de stienhouwer Claas Jelles fan Frjentsjer en troude om 1609 hinne mei Tialcke Eedesdr.
Madagaskarsompereager

De **Madagaskarsompereager ** (*Ardeola idae*) is in bedrige, lytse reager út de famylje fan 'e reagers (*Ardeidae*).

## Ferskining

De Madagaskarsompereager is in lytse, stevige reager fan sa'n 45 oant 45 sintimeter, dy't in grut ferskil sjen lit tusken it briedkleed en it winterkleed. Yn 'e briedtiid (oktober oant maart) wurdt it hiele fearrekleed sniewyt mei lange fearren op 'e kop, hals en it boarst. De snaffel is dan fel blau mei in swarte punt en de poaten wurde rôzeread. De eagen binne giel en de hûd om 'e eagen hinne is blau oant grien.

Bûten de briedtiid is de fûgel minder opfallend en liket er op 'e gewoane sompereager (*Ardeola ralloides*). De kop, hals en rêch binne brún mei donkere en ljochte streken, mar de búk, de sturt en it efterliif bliuwe wyt. De snaffel is dan griengriis mei in swarte punt. De wjukken binne dan lykas yn it briedkleed ek wyt. 

Jonge fûgels ha in soad fan folwoeksen fûgels bûten it briedseizoen, mar hawwe faak wat mear brún yn de wjukkanten en in snaffel dy't mear nei it oranje giet.

## Fersprieding
Madagaskarsompereagers briede yn it noarden en westen fan Madagaskar en op in beheind oantal eilannen yn 'e Yndyske Oseaan. De fûgel komt op 'e Seysjellen op it atol Aldabra foar en yn 'e Komoaren op it eilân Majot. Yn 'e Frânske Súdlike Gebieten libbet de fûgel op it eilân Europa. Bûten it briedseizoen lûkt in grut part fan 'e populaasje nei it fêstelân fan East-Afrika (Kenia, Tanzania, Mozambyk, Súd-Afrika). 

It habitat bestiet út ûndjippe swietwettermarkes, sompen, rysfjilden en oan stadich streamende rivieren mei in soad begroeiïng.

## Hâlden en dragen
Bûten de briedtiid is de fûgel meastentiids allinnich. Hy foerazjearret troch deastil te stean of hiel stadich yn ûndjip wetter of oer driuwende planten te trêdzjen. De fûgel is in opportunistyske jager dy't fan alles yt lykas fiskjes, ynsekten, slakken, lytse slangen, hagedissen en gekko's. 

De fûgel briedt yn koloanjes tegearre mei oare reagers lykas feereagers. It is in skrutene fûgel dy't tige gefoelich is foar fersteuring. 

## Status
De fûgel stiet as bedrige (*Endangered*) op 'e Reade list fan 'e IUCN. De populaasje is lyts en bestiet út heechút 2.500 folwoeksen fûgels. De oantallen rinne al 50 jier jimmeroan tebek en yn guon briedgebieten op Madagaskar is de populaasje yn 'e lêste desennia mei mear as 40-50% sakke. Sompen en oare wiete gebieten wurde drûchlein foar lânbou, benammen foar de oanlis fan rysfjilden. Om tefoarren te kommen dat de fûgel útstjert, is der in spesjaal ynternasjonaal aksjeplan en in Nasjonale Strategy foar Madagaskar (2023-2032) opsteld mei as doel in bettere beskerming fan briedgebieten, lykas op it atol Aldabra en it eilân Majot. Yn Dútslân en de Feriene Steaten is in reservepopulaasje yn finzenskip foar it gefal dat de fûgel yn it wyld folslein ferdwynt.
Australyske reiddomp

De **Australyske reiddomp** (*Botaurus poiciloptilus*) is in fûgel út 'e famylje fan 'e reagerfûgels yn it skift fan 'e pilekaaneftigen (*Pelecaniformes*). De soarte komt foar yn Austraalje, Nij-Seelân en op Nij-Kaledoanje. It is in seldsume fûgel dy't rap yn oantallen efterút giet en de fûgel stiet op 'e Reade List fan IUCN as kwetsber.

## Beskriuwing

De Australyske reiddomp is lykas oare reiddompen in kompakte, dikhalzige middelgrutte reagerfûgel mei in brunige, streke fearrekleed. De lichemslingte is 66 oant 76 sm (it mantsje is folle grutter as it wyfke) en de spanwiidte is 105 oant 118 sm. It fearrekleed ferskilt en der binne ljochtere en donkerdere fûgels, wêrby't de lêsten fan fierrens hast swart lykje, mar der binne ek readeftige fariaasjes mei readbrún op 'e boppekant en kanielbêzje wangen. Ek tuskenfoarmen komme foar. De soarte is oer it generaal donkerder as de by ús bekende reiddomp (*Botaurus stellaris*), benammen op 'e hals en rêch, mei in ljochtere krún. De snaffel is giel oant bêzjekleurich, mar donkerbrún oant griisswart oan 'e boppekant fan 'e boppeste snaffelhelte. It each is giel oant oranjebrún (dat lêste mooglik yn 'e briedtiid), wylst de poaten griengiel oant donker oliifgrien binne. Juvenilen binne ljochter as folwoeksen fûgels en ha ûnder readbrune streken.

It lûd is ferlykber mei dat fan de gewoane reiddomp: in fierdraachjende, doffe rop dy't benammen jûns en nachts te hearren is. Hy bestiet út in rige koarte, sêfte klanken folge troch in djippe, holle rop.

## Fersprieding en systematyk
De fûgel komt foar yn súdlik Austraalje (ynklusyf Tasmaanje), yn Nij-Seelân en op Nij-Kaledoanje. De soarte wurdt as monotypysk beskôge, itjinge sizze wol dat der gjin ûndersoarten ûnderskieden wurde. Hy is nau besibbe oan 'e gewoane reiddomp en wurdt somtiden as in ûndersoarte dêrfan beskôge.

## Hâlden en dragen

De Australyske reiddomp wurdt oantroffen yn ûndjippe, wiete gebieten mei swiet of brak wetter en in mingeling fan lege en hege begroeiïng. Hy siket benammen nachts nei iten, lykas fisk, kikkerts, kreeften en wetterynsekten. It wyfke leit meastentiids fjouwer aaien.

## Status en bedrigingen
De Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming (IUCN) klassifisearret de soarte as kwetsber. De populaasje is lyts en wurdt rûsd op sa’n 1.000 oant 2.500 folwoeksen eksimplaren, wêrfan 750 oant 1.800 yn Austraalje en likernôch 125 pearkes yn Nij-Seelân. Sawol yn Austraalje as yn Nij-Seelân nimt de soarte sterk yn tal ôf troch it ferlies fan wiete gebieten.

## Taksonomy en namme
De Australyske reiddomp waard yn 1827 as soarte beskreaun troch Johann Georg Wagler. De wittenskiplike soartnamme poiciloptilus komt fan it Grykske *poikílos* (ποικίλος) = bûnt en ptílon (πτίλον) = fear; it betsjut dus "mei bûnte fearren".
Lieuwe fan Jelgersma

**Lieuwe fan Jelgersma** (Easterwierrum, mooglik, om 1538 hinne - Grins, jannewaris 1581) wie in Fryske bestjoerder.

## Biografy

Van Jelgersma wie in soan fan Hette fan Jelgersma en Tjets fan Tjepnia. Dizze Hette hie besit yn ûnder oaren Easterwierrum, Reduzum, Friens, Blessum, Leons en Jorwert.  Hette komt yn 1511 en 1543 foar te Easterwierrum.

Op 13 juny 1549 waard Fan Jelgersma oansteld as grytman fan Achtkarspelen. Yn 1557 en 1575 trede Fan Jelgersma twa kear koart op as provisjoneel grytman fan Kollumerlân en Nijkrúslân.  Yn'e tiid fan syn grytmanskip wie syn soan Hette (Hector) fan Jelgersma sekretaris en substitút-grytman. Lieuwe van Jelgersma kaam yn 1550 tegearre mei Lieuwe fan Harckema foar as *Volmacht ten Landsdage* út namme fan Achtkarspelen. Yn 1552 waard Fan Jelgersma yn Stynsgea neamd, hy wie doe bewapene mei in *harnas, ringkoller, speets en degen*.  Yn 1555 lei Van Jelgersma de eed fan trou oan Filips II ôf. Hy bleau spaansgesind en ferbleau dêrom sûnt 1574 yn ballingskip. Hy skynt opfolge te wêzen troch syn soan Hette al wie dy ek yn ballingskip.
Lykas in soad oare Friezen dy't Spanje oanhongen waard ek Fan Jelgersma yn 1580 fersocht him yn Ljouwert te ferantwurdzjen foar syn gesindheid. . Hy joech dêr gjin gehoar oan en waard yn 1580 mei syn soan Hette út de gritenij ferballe.    

Van Jelgersma ferstoar yn 1581 yn Grins en al op 31 jannewaris 1581 wie der praat fan erfgenamten. Hy waard beïerdige yn de Broertsjerke te Grins.

## Houlik en bern
Fan Jelgersma troude mei Rints fan Jensma, dochter fan Focke fan Jensma. Nei har ferstjerren skynt er op'e nij troud te wêzen mei Jees Harmensdr. dy't yn 1581 yn Ljouwert as syn widdo foarkomt.  Mei syn earste frou hie Van Jelgersma ûnder mear de folgjende bern:
* Rienck fan Jelgersma, troude mei Anna Siccama, waans famylje de Siccamastate te Stynsgea bewenne. Rienck wie yn 1583 ien fan fâlden oer syn minderjierrige bruorren en susters. 
* Ymck fan Jelgersma, boaske mei Wigle fan Hania, nei syn dea troude hja fannijs mei Hemme Clama, grytman fan Fisfliet.
* Bauck fan Jelgersma, troude mei Haye fan Gayckema. 
* Hette (Hector) fan Jelgersma (1591), studearre oan de Universiteit fan Leuven. Hy folge syn heit op as grytman fan Achtkarspelen.  Hy wie adelboarst ûnder hopman Jarich fan Liauckema.
* Jouck van Jelgerma, troude mei Evert Cornelis van Voort. De famylje Van Voort wie belutsen by de eksploitaasje fan de feanen fan it kleaster Jeruzalim te Gerkeskleaster. 
* Tieth fan Jelgersma, troude mei Frederik Matthijs van Voort, broer fan Evert Cornelis. 

## Sjoch ek
* List fan grytmannen fan Achtkarspelen
* List fan grytmannen fan Kollumerlân en Nijkrúslân
Swartrêchwoffer

De **swartrêchwoffer** (*Botaurus dubius*, synonym *Ixobrychus dubius*) is in fûgel út 'e famylje fan de reagerfûgels yn it skift fan 'e pilekaanfûgels.

## Ferskining
De swartrêchwoffer is mei in lichemslingte fan 25–36 sm in lytse reager. It folwoeksen mantsje hat in swarte rêch, brune hals en in readbrún streke ûnderkant. Yn 'e flecht binne ljochte plakken op 'e boppewjukdekfearren te sjen, dy't kontrastearje mei de tsjustere rêch en de tsjustere wjukfearren. It wyfke mist de swarte rêch fan it mantsje en is doffer, brún en streke op 'e rêch en krún; juvenilen binne ferlykber. De irissen binne giel, de snaffel is giel mei boppe op 'e boppesnaffel in donkere streek en de poaten binne gielgrien.  

## Fersprieding en systematyk
De fûgel komt foar yn súdwest- en east-Austraalje, yn Yndoneezje en op Nij-Guineä. Op Nij-Guineä wurdt de fûgel benammen yn 'e wintermoannen waarnommen. Dat kin der op wize dat fûgels út súdliker gebieten (lykas Súd-Austraalje) nei noardliker of tropysker streken migrearje as it dêr kâlder of drûger wurdt. 

Eartiids waard de soarte as in ûndersoarte fan 'e gewoane woffer (of lytse woffer) beskôge en guon behannelje de fûgel noch sa.

## Hâlden en dragen
De swartrêchwoffer hat in foarkar foar reidgebieten, wiete gebieten mei tichte begroeiïng of wetterrinnen mei begroeide kanten. Hy wurdt meast sjoen yn 'e iere moarn en op jûntiid.

## Status en bedrigingen
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje, mar der wurdt tocht dat de oantallen ôfnimme, lykwols net sa slim om as bedrige beskôge te wurden. De IUCN klassifisearret de soarte dêrom as net-bedrige (*Least Concern*) op 'e Reade List.
Kurling op de Olympyske Winterspullen 2026

It Kurling op de **[[Olympyske Winterspullen 2026]]** waard fan 4 oant en mei 22 febrewaris holden, yn it *Stadio olimpico del ghiaccio* yn Cortina d'Ampezzo yn de regio Feneto.

## Stadio olimpico del ghiaccio

It Stadio olimpico del ghiaccio waard boud tusken 1952 en 1954, benammen as iepenloftarena foar keunstriden yn Cortina d ' Ampezzo, Itaalje, mei in kapasiteit fan sân- oant achttûzen taskôgers, mei de mooglikheid om tydlike foarsjenningen te treffen om ûnder de Olympyske Spelen tolve - oant fyftjintûzen taskôgers ûntfange te kinnen. De lokaasje waard op 26 oktober 1955 ynwijd. By de Olympyske Winterspullen fan 1956 fûnen yn de arena de iepenings- en slutingsseremoanje, de keunstreedrydeveneminten en in tal iishockeywedstriden plak.

## Medaljespegel
De top-6 fan lannen dy't by it kurling medaljes wûn ha op de Olympyske Winterspullen fan 2026.

### Medaljewinners

## Sjoch ek
* Kurling op de Paralympyske Winterspullen 2026
Iishockey op de Olympyske Winterspullen 2026

De Iishockey kompetysje fan de **[[Olympyske Winterspullen 2026]]** waard fan 5 oant en mei 22 febrewaris hâlden yn Milaan en it Haidian-distrikt, yn Itaalje. Sawol by de manlju as by de froulju spilen Kanada en de Feriene Steaten de finale. Yn beide gefallen wûnen de Feriene Steaten. 

## Lokaasjes
De wedstriden yn de groepsfaaze fan it iishockey tidens de Olympyske Simmerspullen 2026 waarden spile op de folgjende lokaasjes.

## Dielnimmende lannen

### Medaljewinners

## Sjoch ek
* Slidehockey op de Paralympyske Winterspullen 2026
Mantsjoerijske woffer

De **Mantsjoerijske woffer** (*Botaurus eurhythmus*, synonym: *Ixobrychus eurhythmus*) is in Aziatyske fûgel út 'e famylje fan 'e reagerfûgels.

## Ferskining
De Mantsjoerijske woffer is in lytse reager fan sa'n 33 oant 39 sm lang. Yn it briedkleed hat it mantsje in opfallende kastanjebrune rêch en nekke, wylst it wyfke mear donkerbrún oant rustbrún is mei minder kleurkontrast. Beide seksen ha in ljochtere búk. Yn it winterkleed wurde de kleuren wat doffer en minder kontrastryk; de kastanjebrune toanen by it mantsje kinne minder sterk útkomme.

De snaffel is giel oant gielgrien en de poaten binne ek giel. Jongfûgels hawwe in bûnt brunich fearrekleed, dat de fûgels yn it reid in goede kamûflaazje biedt.  Der is ek bûten it briedkleed seksuëel dimorfisme: it mantsje is faak wat sterker kleure as it wyfke.

## Fersprieding
De Mantsjoerijske woffer briedt yn it easten fan Sina, it súdeasten fan Sibearje, it noarden fan Koreä en yn Japan. De oerwinteringsgebieten lizze yn it suden fan Sina en yn Tailân, Maleizje, Yndoneezje en op 'e Filipinen. Se komme fral foar yn 'e reidseames en tusken begroeiïng fan wiete gebieten. 

## Hâlden en dragen

De fûgel is ier yn 'e moarn en by skimerjûn aktyf. Hy foerazjearret op lytse fisken, kikkerts, kreeften en ynsekten. It nêst wurdt yn it tichte reid op, of tichte by de grûn boud. De trije oant seis aaien wurde yn 16 oant 18 dagen útbret.

## Status
Yn it ferspriedingsgebiet fan 'e soarte ferdwine reid- en wiete gebieten jimmeroan faker om romte te meitsjen foar lânbou en stêdebou. De fûgel is yn guon regio's noch wol te finen, mar net yn grutte oantallen. Se binne net algemien en de fûgel wurdt troch de IUCN as hast bedrige (*NT*) klassifisearre.
Kabinet-Jetten

It **kabinet-Jetten** is sûnt 23 febrewaris 2026 it kabinet fan Nederlân. It is nei de Twadde Keamerferkiezings fan 2025 foarme troch in koälysje fan de partijen D66, VVD en CDA.

Rob Jetten (D66) is de premier, fise-premiers binne Dilan Yeşilgöz (VVD) en Bart van den Brink (CDA).

## Sjoch ek
* List fan Nederlânske ministearjes

## Keppelings om utens
*  Hjoeddeiske regear, Ryksoerheid
Kanielwoffer

De **kanielwoffer** (*Botaurus cinnamomeus*, synonym: *Ixobrychus cinnamomeus*) is in Aziatyske fûgel út 'e famylje fan 'e reagerfûgels.

## Skaaimerken

De kanielwoffer is in lytse reiddomp mei in lingte fan likernôch 38 sintimeter, ferlykber yn formaat mei syn nauwe sibben de Sineeske woffer en de brune woffer.  It mantsje hat in frij effen kanielbrún fearrekleed en yn 'e flecht binne de wjukken ek kanielbrún, oars as de swarte wjukfearren fan 'e oare twa soarten. 

De ferskillen tusken it mantsje en it wyfke binne net grut. It wyfke is ornaris bruner fan kleur en hat mear streken en plakken yn it fearrekleed, benammen op it boarst en op 'e ûnderkant. Jonge fûgels lykje yn harren tekening mear op it wyfke.

## Fersprieding
De kanielwoffer komt foar yn súdlik en súd-eastlik Aazje, fan Yndia en Sry Lanka oer Yndoneezje oant yn Sina. Yn syn tropyske ferspriedingsgebiet is it in stânfûgel. De populaasjes yn noardlik Sina binne trekfûgels. Syn foarkarsbiotoop bestiet út wiete gebieten dy't mei ticht reid begroeid binne.

## Hâlden en dragen

It iten fan 'e kanielwoffer bestiet út lytse fiskjes, kikkerts, weakdieren en ynsekten. De fûgel is meast by it skimerjen aktyf en briedt yn lytse groepen. It nêst bestiet út twigen en gers en wurdt yn tichte reidfjilden of yn strûken of beammen boud. It leit op 'e grûn of oant 1 meter dêrboppe. Der wurde trije oant fiif aaien útbret.

## Status
De fûgel wurdt bedrige troch ferlies oan wiete gebieten mei tichte reidseames yn syn ferspriedingsgebiet troch bygelyks wetterbehear, it drûchlizzen fan sompen, stedsútwreidingen of wetterbehear. Fierder fersteure minsklike aktiviteiten de fûgel yn syn habitat. Dêrfoaroer hat de fûgel in ferspriedingsgebiet en alhoewol't de trend net bekend is, klassifisearret de IUCN de soarte as net bedrige (LC) op 'e Reade List.
Sompereagers

**Sompereagers** (*Ardeola*) foarmje in fûgelskaai yn 'e famylje reagerfûgels (*Ardeidae*) út it skift pilekaaneftigen (*Pelecaniformes*).

Sompereagers binne frij lytse reagerfûgels, meastentiids tusken de 40 en 50 sm lang. 

Winterdeis ha alle soarten (útsein de readbúkreager) skutkleuren. Mei harren brune, sânkleurige of griisige kleuren mei donkere streken op 'e nekke en it boarst falle se skraachwurk op tusken it reid. Yn 'e briedtiid wurde de kleuren folle helderder en djipper en de Madagaskarsompereager] wurdt dan sels hielendal sniewyt.

Lykas de namme seit binne it fûgels dy't yn sompen libje. Se jeie op fisken, kikkerts en ynsekten.

## Soarten
It skaai telt 6 soarten.
Kurling op de Olympyske Winterspullen 2026/Mingd dûbeld

It mingd dûbeld toernoai Kurling op de **[[Olympyske Winterspullen 2026]]** waard fan 4 oant en mei 10 febrewaris holden, yn it *Stadio olimpico del ghiaccio* yn Cortina d'Ampezzo yn de regio Feneto. Der diene tsien lannen mei, it toernoai waard wûn troch de Sweedske broer en suster Rasmus Wranå & Isabella Wranå.

## Groepsfaze

## Finales

### Heale finales
*Moandei 9 febrewaris 2026, 18:05 oere*

*Moandei 9 febrewaris 2026, 18:05 oere*

### Brûnzen finale
*Tiisdei 10 febrewaris 2026, 14:05 oere*

### Finale
*Tiisdei 10 febrewaris 2026, 18:05 oere*

## Einrangoardering
Kurling op de Olympyske Winterspullen 2026/Manlju

It Kurlingtoernoai foar manlju op de **[[Olympyske Winterspullen 2026]]** waard fan 11 oant en mei 21 febrewaris holden, yn it *Stadio olimpico del ghiaccio* yn Cortina d'Ampezzo yn de regio Feneto. Der diene tsien lannen mei, it toernoai waard wûn troch Kanada.

## Dielnimmende lannen
* 
* 
* 
*  **(Gastlân)**
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Groepsfaze

## Finales

### Heale finales

*Tongersdei 19 febrewaris 2026, 19:35 oere*

### Brûnzen finale
*Freed 20 febrewaris 2026, 19:05 oere*

### Finale
*Sneon 21 febrewaris 2026, 19:05 oere*

## Einrangoardering
Súdamerikaanske reiddomp

De **Súdamerikaanske reiddomp** (*Botaurus pinnatus*) is in fûgel út 'e famylje fan 'e reagerfûgels dy't yn Midden- en Súd-Amearika libbet.

## Beskriuwing
De Súdamerikaanske reiddomp is in relatyf grutte reiddomp mei in lingte fan likernôch 63 oant 76 sintimeter en in gewicht fan omtrint 500 oant 900 gram. It fearrekleed is oer it generaal brunich mei in protte streken en bannen. Dat fearrekleed soarget foar in poerbêste skutkleur tusken it reid. De kiel is ljocht fan kleur en syn hals en boarst hawwe dúdlike ljochte en donkere streke, wylst er in brune rêch mei in swarte en donkerbrune tekening hat. De fûgel hat griengiele poaten en in giele iris. Mantsjes en wyfkes lykje in soad op inoar; der binne gjin dúdlike ferskillen.

Lykas oare reiddompen nimt de fûgel faak de foar it skaai karakteristike hâlding oan: hy stiet dan stiif rjochtop mei de snaffel omheech, sadat er hast net opfalt tusken it reid.

## Fersprieding en systematyk
De Súdamerikaanske reiddomp komt foar fan súdlik Meksiko troch Midden-Amearika hinne oant yn grutte parten fan Súd-Amearika, ûnder oaren yn Brazylje, Kolombia, Fenezuëla, Perû, Paraguay en Argentynje.

Der wurde twa ûndersoarten erkend:

* *Botaurus pinnatus caribaeus* – yn eastlik Meksiko en Belize (soms yn Gûatemala).
* *Botaurus pinnatus pinnatus* – fan súdlik Nicaragua oant noardeastlik Argentynje.

De nominaatfoarm is yn trochsneed wat lytser, hat relatyf langere wjukken en in langere sturt en in wat donkerder fearrekleed. De kiel en hals ha mear en dudlikere streken op 'e kiel en hals. 

De soarte waard yn 1829 beskreaun troch de Dútske natoerûndersiker Johann Georg Wagler. Oarspronklik waard de fûgel yn it skaai *Ardea* set, mar hjoed-de-dei heart er ta it skaai *Botaurus*.

## Hâlden en dragen
De fûgel libbet yn reidfjilden, sompen, ûnderstrûpte greiden, sleatten en begroeide iggen fan marren. Syn iten bestiet út fisk (ek iel), amfibyen, reptilen, 
ynsekten, oare lytse wringeleazen, lytse sûchdieren en somtiden jonge fûgels. Hy jaget meastentiids hiel ferduldich en stiet lange tiid stil oant in proai tichteby komt.

It nêst sit goed ferstoppe en in wyfke leit meastentiids 2 oant 3 aaien, dy't oliifgriis of striegiel fan kleur binne. De aaien wurde yn likernôch 24 oant 26 dagen útbred. It wyfke nimt de folsleine soarch foar de piken op har. De piken wurde mei dûnsfearren en de eagen iepen berne en wurde fuorre mei opkoarre fisk en ynsekten. Nei likernôch 15 dagen begjinne de jonge fûgels har al bûten it nêst te ferpleatsen troch it reid, al duorret it langer foardat se folslein selsstannich binne. 

## Status
Op 'e Reade List fan de IUCN wurdt de fûgel as net bedrige (*Least Concern*) klassifisearre. Mei in rûzing fan 50.000 oant 500.000 folwoeksen fûgels oer in gigantysk gebiet fan Meksiko oant Argentynje liket de populaasje stabyl. BirdLife International jout oan dat it ferspriedingsgebiet sa'n 16 miljoen km² beslacht. Soargen binne der oer de gefolgen fan 'e soarte fan it ferdwinen fan sompen, fersteuring en fersmoarging.
Afrikaanske woffer

De **Súdamerikaanske reiddomp** (*Botaurus sturmii*, synonym: *Ixobrychus sturmii*) is in fûgel út 'e famylje fan 'e reagerfûgels dy't yn Afrika besuden de Sahara libbet.

## Beskriuwing
De Afrikaanske woffer is in tige lytse reiddomp mei in lingte fan likernôch 27 oant 30 sintimeter. De fûgel heart ta de famylje fan 'e reagers, mar is folle kompakter en hat koarte, rûne wjukken. It fearrekleed fan 'e boppekant is leadgriis en sûnder dúdlike tekening. De ûnderkant is gielbêzje mei rûge swarte streken. De snaffel is giel mei in donkere râne lâns de boppekant. De poaten binne ljochtgiel en de lange teannen hawwe in oranje kleur.

Dy teannen stekke yn 'e flecht dúdlik efter de sturt út, itjinge goed te sjen is as de fûgel fleant. De lange teannen helpe him om stabiliteit te hâlden by it lânjen en by it rinnen oer de sêfte, sompige grûn.

## Fersprieding
De soarte komt foar yn Subsaharaansk Afrika en libbet benammen yn wetterrike gebieten lykas sompen, iggen fan rivieren, mangroves en op rysfjilden. Hy jaget benammen nachts op ynsekten en kikkerts, mar ek op lytse fisk, krabben, spinnen en slakken. By bewolke waar kin er ek oerdei aktyf wêze.

## Hâlden en dragen

Foar it brieden makket de fûgel in nêst fan twigen en planten, faak in heale oant fjouwer meter boppe it wetter yn in beam of strûk. Der wurdt in lyts tal aaien lein, dy't troch beide âlden bebret wurde.

Yn it súdlik part fan Afrika is de fûgel allinnich in briedfûgel yn 'e reintiid foar fan novimber oant april. As it drûge seizoen begjint yn maart en april migrearret dy populaasje nei noardeliker gebieten.

## Status
De populaasje fan 'e fûgel bestiet neffens in rûzing fan Wetlands International út 2023 út 16.700 oant 66.700 folwoeksen fûgels. Om't it ferspriedingsgebiet grut is, wurdt de soarte troch de IUCN as net bedrige (LC) klassifisearre.