open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oregon Trail

It ***Oregon Trail*** (útspr.: ['ɔɹəɡən tɹe:l]) is in 3.500 km lange histoaryske east-westrûte yn 'e westlike Feriene Steaten. It rikt fan Independence, yn 'e steat Missoery oant Oregon City, yn 'e delling fan 'e rivier de Willamette, yn noardlik Oregon. It rint troch de steaten Missoery, Kansas, Nebraska, Wyoming, Idaho en Oregon, en wie yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw de wichtichste rûte foar de kolonisaasje fan it saneamde Wylde Westen troch migranten út it Easten.

## Skiednis
It *Oregon Trail* waard tusken 1811 en 1840 foar it earst brûkt troch pelsjagers en pelskeapju, en koe doe yn syn gehiel inkeld geandefoets of op in hynder bereizge wurde. Tsjin 1836, doe't de earste karafaan kapweinen út Independence wei oer it paad nei it Westen ta ôfsette, wie it safierhinne ferbrede dat men mei sokke weinen oant Fort Hall, yn Idaho, ta komme koe. Neitiid waard it *Oregon Trail* hielendal oant yn 'e delling fan 'e Willamette ferbrede, wêrnei't it him ûntjoech ta it wichtichste paad nei it Westen, mei't men sa de deadlike woastinen fan it Súdwesten (letterlik) lofts lizze litte koe. Neigeraden dat de tiid (en dêrmei it tij fan 'e kolonisaasje) fierder gie, waard de rûte noch mear ferbettere, mei fearen en brêgen oer wat earder gefaarlike rivierfurden west hiene.

Yn it easten, op 'e prêrje fan wat no de steaten Kansas en Nebraska binne, koene de kolonisten ferskate rûtes folgje, al nei't harren foarkar wie, mar yn 'e delling fan 'e rivier de Platte kamen al dy paden byinoar om troch de leechste passen fan 'e Rocky Mountains en de Cascades te gean. Uteinlik waarden dan nei in lange gefaarlike tocht de rike lânbougrûnen oan 'e westkust berikt. De eastlike helte fan it *Oregon Trail*, oant likernôch Wyoming ta, waard ek brûkt troch de reizgers op oare rûtes, lykas it *[[California Trail]]* (fan 1843 ôf), it *[[Mormon Trail]]* (fan 1847 ôf) en it *[[Bozeman Trail]]* (fan 1863 ôf), foar't dy ôfsloegen nei harren ûnderskate bestimmings. Der wurdt rûsd dat it *Oregon Trail* yn 'e 33 jier nei 1836 troch 400.000 kolonisten brûkt waard om nei it westen te reizgjen.

Doe't yn 1869 it Earste Transkontinintale Spoar reekaam, wat de reis nei it westen flugger, goedkeaper en fral in stik feiliger makke, rekke it *Oregon Trail* frij gau yn ûnbrûk. Tsjintwurdich folgje wichtige autodiken lykas de *[[Interstate 80]]* deselde rûte nei westen as it âlde *Oregon Trail*, en komme dêrby troch de stedsjes dy't oarspronklik stifte waarden om 'e reizgers op it *Trail* te ûnderstypjen.
San Salvador (stêd)

**San Salvador** ('Hillige Ferlosser') is de haadstêd en grutste stêd fan El Salvador en ien fan de grutste yn Midden-Amearika. De stêd leit yn it departemint San Salvador, dêr't it ek de haadstêd fan is. It ynternasjonaal fleanfjild San Salvador leit 50 km besuden de stêd.

## Geografy
De stêd leit yn in seismologysk tige aktyf gebiet oan de foet fan de fulkaan San Salvador. Geregeldwei binnen der ierdskoddings. De slimste wie faaks dy fan 1854 dy't de stêd folslein yn pún lei. Yn 1917 wie der ek in swiere ierdskodding. De lêste ierdskodding wie yn 2001, mar dy feroarsake relatyf in bytsje skea. Wol waard doe de foarstêd Las Colinas swier rekke.
 
## Ut de skiednis
Tichteby de lizzing fan it San Salvador fan no hie it Pipil-folk har haadstêd, Cuzcatlán. Der is net folle bekend oer dy stêd, dy't ferlitten waard om oan Spaanske oerhearsking ûntkommen.
De stêd San Salvador fan no is fierder ûntwikkele út dy âlde delsetting yn 1525 troch de Spaanske konkwistadore Gonzalo de Alvarado en Diego de Holguín, dy't ek de earste boargemaster wurde soe. As offisjele stiftingsdatum wurdt 1 april 1525 oanholden. Tusken 1528 en 1545 waard de stêd in stik ferpleatst, nei de Valle de Las Hamacas dêr't mear romte en fruchtbere grûn wie. 1824 waard San Salvador haadstêd fan de ek dat jier oprjochte Sintraal-Amerikaanske Federaasje. Doe't de feraasje yn 1839 ophold te bestean en El Savador selsstannich fierder gie, waard San Salvador haadstêd fan it lân tn 1841.

## It besjen wurdich
San Salvador hat it *Museo de la Palabra y la Imagen* (Museum foar Wurd en Byld) oer kultuer en skiednis fan El Salvador.

## Stedebân
*  Meksiko-Stêd (Meksiko)

## Berne yn San Salvador
* Manuel José Arce, steatsman
* Maria Eugenia Brizuela de Avila, fan 1999 oant 2004 minister fan útlânske saken fan El Salvador
* Ernest Lenart, Dútske toanielspiler
* Roberto Huezo, skilder en arsjitekt
* Fernando Llort, ynternasjonaal bekend skilder út El Salvador, grûnlizzer fan de stylrjochting "La Palma"
Jan Welfing

**Jan Welfing** (Duerswâld, 19 maaie 1920 - Oerterp, 14 april 1945) wie in hûsskilder dy't yn de Twadde Wrâldoarloch yn it ferset siet. De BS'er Welfing sneuvele yn de fjochterij om de befrijding fan Oerterp.

Yn Wynjewâld is in strjitte nei him ferneamd.
Jan Bulthuis

**Jan Bulthuis** (Grins, doopt 30 oktober 1750 - Amsterdam, 29 maaie 1801 wie in Nederlânsk tekener en keunstskilder.

## Biografy
Bulthuis wie in soan fan Claas Bulthuis en Wemeltien Huising. De húshâlding wenne yn de Stoeldraaierstrjitte yn Grins. Hy krige skilderûnderrjocht fan Jurriaen Andriessen en learde tekenjen by Johannes Wieringa. Yn 't earstoan skildere er lânskippen op behang. Letter lei er him ta op it tekenjen fan steds- en doarpsgesichten. Hy arbeide yn Grins en fan 1780 ôf yn Amsterdam, dêr't er him yn 1785 ynskriuwe liet by de Stedstekenakademy en dêr in  gouden medalje wûn. Hy makke de tekeningen foar de *"Tegenwoordigen staat der Vereenigde Nederlanden"*; Carel Frederik Bendorp makke de gravueres. Teffens makke er in rige tekeningen foar de *Beschrijving van de Zaanlandsche dorpen* fan Adriaan Loosjes, dat 1794 útjûn waard. Bulthuis syn tekeningen binne ek opnaam yn de *"Friese "Vaderlandsche gezichten""* (1968).

## Bibliografy
* Bulthuis, Jan *Vaderlandsche gezichten of afbeeldingen, behoorende tot den Tegenwoordigen staat der Vereenigde Nederlanden*, útj. H. Gartman, Amsterdam, 1786-1792
* Loosjes, Adriaan (fermeardere fan Petrus Loosjes) *Beschrijving van de Zaanlandsche dorpen*, Haarlim, 1794
* Kalma, Jacob Jetzes *Friese "Vaderlandsche gezichten"*, De Tille, Ljouwert, 1968
* Koppejan, Rita *Jan Bulthuis: productief tekenaar met een jichtachtig gestel*, yn: Museumkrante fan it Grinzer Museum, neijier 2000

## Galery

Ofbyld:Jan Bulthuis - Het West-Indisch Huis te Middelburg.jpg|It West-Yndysk Hûs yn Middelburg
Ofbyld:Rechthuis Balk door Jan Bulthuis.jpg|It Riedhûs fan Balk (om 1785)
File:Oldeboorn met Andringastate en kerk.jpg|Aldeboarn mei tsjerke en Andringastate
Ofbyld:Grote Markt Groningen door Jan Bulthuis.jpg|Grutte Merk fan Grins (1782)
Hendrik Willem Caspari

**Hendrik Willem Caspari** (Wesel am Rhein, 28 jannewaris 1770 - Amsterdam, 8 septimber 1829) wie in Nederlânsk keunstskilder, tekener en graveur fan Dútsk komôf.

## Libben en wurk
Caspari ferhuze al op jonge jierren, yn 1776, nei Amsterdam. Dêr waard er oplaat ta behangskilder en gie er oan 't wurk yn it behangselfabryk fan Jan Hendrik Troost van Groenendoelen. Oan Felix Meritis, in keunstsinnich genoatskip dat 1777 yn Amsterdam oprjochte waard, krige er ûnderrjocht yn tekenjen en skilderjen fan Geerlig Grijpmoed en Jan Hendrik van Grootvelt. Hy ûntjoech him ta portrettist. Hy makke portretten fan ûnder oaren Hendrik Laurenss. Spiegel, Gijsbert Karel van Hogendorp, Leopold van Limburg Stirum, Rhijnvis Feith en Hendrik Tollens. In soad fan syn tekene portretten waarden gravueres fan makke troch Jacob Ernst Marcus. Caspari makke sels ek gravueres fan syn portretten. Caspari wie lid fan it Kunstbevorderend Genootschap V.W. yn Amsterdam.

Hy stoar yn de âldens fan 59 jier yn Amsterdam.


Ofbyld:Bredero.png|Portret fan Bredero
Ofbyld:Caspari 2.jpeg|Portret fan ûnbekend persoan
Ofbyld:Caspari 4.jpeg|Portret fan ûnbekend persoan
Ofbyld:Samuel Iperusz Wiselius from dbnlorg.jpg|Portret fan Samuel Iperuss. Wiselius
Ofbyld:Felix Meritis door Hendrik Willem Caspari.jpg|Felix Meritis tekene fan Caspari, 1822
Seiun-priis

De **''Seiun''-prizen** (Japansk: 星雲賞, *Seiunshō*) binne in groep Japanske prizen dy't elts jier yn ein augustus útrikt wurde oan 'e bêste literêre en ferfilme Japansktalige science fiction-, fantasy- en horrorwurken fan it foargeande jier. *Seiun* is Japansk foar "dize" (yn 'e sin fan in gaswolk yn 'e romte), dat de priis hat dus deselde namme as de Amerikaanske *[[Nebula Award]]*, mar de beide prizen hawwe fierders neat mei-inoar út te stean, en de *Seiun*-priis is eins ferneamd nei in Japansk science fiction-tydskrift fan deselde namme, dat yn 1954 oprjochte waard. De *Seiun*-priis, dy't foar it earst útrikt waard yn 1970, is fierwei de wichtichste Japanske science fiction- en fantasypriis en kin datoangeande as de Japanske ekwifalint fan 'e Amerikaanske *[[Hugo Award]]* beskôge wurde. 

## Tawizing en kategoryen
De *Seiun*-prizen wurde tawiisd op basis fan in stimming ûnder de leden fan 'e jierliks holden *[[Nihon SF Taikai]]* (of "Japanske Science Fiction-Konvinsje"), en de útrikkingsseremoanje fan 'e *Seiun*-prizen foarmet it hichtepunt fan dy konvinsje. De prizen wurde tsjintwurdich útrikt yn tsien kategoryen:
* bêste Japanske lange foarm (romans en novelles)
* bêste Japanske koarte foarm (koarte novelles en koarte ferhalen)
* bêste oersette lange foarm
* bêste oersette koarte foarm
* bêste ferfilming (film of tillefyzjeprogramma)
* bêste stripferhaal
* bêste striptekener
* bêste non-fiksje
* bêste frije sjenre
* spesjale sjuerypriis

## Winners fan 'e oersette kategoryen
Ynternasjonaal binne fral de prizen foar "oersette lange foarm" en "oersette koarte foarm" ynteressant. Under de skriuwers dy't dy prizen alris wûnen, binne Michael Crichton (1971, lange foarm), foar *The Andromeda Strain*; Robert A. Heinlein (1978, lange foarm), foar *I Will Fear No Evil*; George R.R. Martin (1983, koarte foarm), foar *Nightflyers*; Orson Scott Card (1989, koarte foarm), foar *Eye for Eye*; Isaac Asimov (1996, koarte foarm), foar *Robot Dreams*; en Kim Stanley Robinson (1999, lange foarm), foar *Red Mars*. Guon auteurs, wêrûnder Larry Niven, Arthur C. Clarke, Roger Zelazny, Jerry Pournelle en David Brin, hawwe ferskate kearen in *Seiun*-priis wûn. Alle winners steane fernijd op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.
Tony Award

De ***Tony Awards***, eins de ***Antoinette Perry Awards for Excellence in Theatre***, binne in groep Amerikaanske prizen dy't sûnt 1947 jierliks by in galaseremoanje yn New York yn in grut tal kategoryen útrikt wurde oan produsinten, akteurs en technisy op it mêd fan toaniel, mear yn 't bysûnder fan it toaniel fan it Newyorkske Broadway. Se wurde rûnom beskôge as de wichtichste Amerikaanske toanielprizen, en korrespondearje datoangeande mei de *[[Oscar]]s* (foar film), de *[[Emmy Award|Emmys]]* (foar tillefyzje) en de *[[Grammy Award|Grammys]]* (foar muzyk). Ynternasjonaal kinne se ferlike wurde mei de Britske *[[Laurence Olivier Award]]* foar toaniel en de Frânske *[[Prix Molière]]*. De *Tonys* wurde yn gearwurking útrikt troch twa organisaasjes, de *[[American Theatre Wing]]* en de *[[Broadway League]]*, en binne ferneamd nei Antoinette Perry, de mei-oprjochtster fan 'e *American Theatre Wing*. De útrikking fan 'e *Tonys* wurdt *live* útstjoerd op 'e Amerikaanske tillefyzje, fia de stjoerder CBS.

## Kategoryen
;permaninte kategoryen
* bêste haadrol fan in aktrise yn in toanielstik
* bêste haadrol fan in akteur yn in toanielstik
* bêste haadrol fan in aktrise yn in musical
* bêste haadrol fan in akteur yn in musical
* bêste byrol fan in aktrise yn in toanielstik
* bêste byrol fan in akteur yn in toanielstik
* bêste byrol fan in aktrise yn in musical
* bêste byrol fan in akteur yn in musical

;showkategoryen en technyske kategoryen
* bêste toanielstik
* bêste revival fan in toanielstik
* bêste rezjy fan in toanielstik
* bêste dekôr fan in musical
* bêste kostúmûntwerp fan in musical
* bêste beljochting fan in musical

* bêste musical
* bêste revival fan in musical
* bêste rezjy fan in musical
* bêste boek fan in musical
* bêste oarspronklike muzyk
* bêste orkestregistraasje
* bêste goreografy
* bêste dekôr fan in musical
* bêste kostúmûntwerp fan in musical
* bêste beljochting fan in musical

;spesjale prizen
* *Regional Theatre Tony Award* (foar regionaal toaniel; d.w.s. oeral útsein op Broadway)
* *Special Tony Award* (oeuvrepriis)
* *Tony Honors for Excellence in Theatre* (priis foar bûtengewoane prestaasjes)
* *Isabelle Stevenson Award*

;ôfskafte prizen
* bêste auteur
* bêste dirigint
* bêste revival (no yn twaen spjalte foar toanielstik en musical)
* bêste technikus
* bêste toanielbarren
* bêste rezjy (no yn twaen spjalte foar toanielstik en musical)
* bêste lûdstechnyk fan in toanielstik
* bêste lûdstechnyk fan in musical

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Tony Awards''
British Academy of Film and Television Arts

De ***British Academy of Film and Television Arts*** ("Britske Akademy fan Film- en Tillefyzjekeunsten") of **BAFTA** is in Britske ûnôfhinklike goeddiedichheidsorganisaasje dy't fêstige is yn Londen. De organisaasje, dy't al bestiet sûnt 1947, ûnderstipet, ûntwikkelet en promoatet "de keunstfoarmen fan it bewegende byld", d.w.s. film, tillefyzje en kompjûter- en fideospultsjes. Dêrta organisearret de BAFTA it hiele jier rûn lêzings, staazjes, kursussen, *workshop*s en sa mear yn sawol Grut-Brittanje as de Feriene Steaten. It bekendst is de BAFTA lykwols wurden troch de prizen dy't de organisaasje útrikt, wêrfan't de meast ferneamde en prestizjeuze de *[[British Academy Film Award]]s* of BAFTA's binne. Dat binne de Britske wjergaders fan 'e Amerikaanske *[[Oscar]]s*. De *British Academy of Film and Television Arts* rikt dêrnjonken lykwols ek prizen út op it mêd fan tillefyzje, tillefyzjetechnyk, bernetillefyzje, fideospultsjes en regionale films, tillefyzje en fideospultsjes.

## Prizen
* *[[British Academy Film Award]]s* of BAFTA's (sûnt 1947, foar Britske en ynternasjonale films)
* *[[British Academy Television Award]]s* of *Television BAFTA's* (sûnt 1954, foar Britske tillefyzje)
* *[[British Academy Television Craft Award]]s* (sûnt 2000, foar Britske tillefyzjetechnyk)
* *[[British Academy Video Games Award]]s* (sûnt 2003, foar Britske fideospultsjes)
* *[[British Academy Children's Award]]s* (sûnt 1969, foar Britske bernetillefyzje)
* *[[Brittannia Award]]s* (sûnt 1989, útrikt troch *[[BAFTA Los Angeles]]* oan 'e filmyndustry fan Hollywood)
* *[[Scotland Award]]s* (sûnt 1989, útrikt troch *[[BAFTA Scotland]]* foar Skotske films, tillefyzje en fideospultsjes)
* *[[Cymru Award]]s* (sûnt 1991, útrikt troch *[[BAFTA Wales]]* foar Welske films, tillefyzje en fideospultsjes)
(Der bestiet ek in ôfdieling yn New York, *[[BAFTA New York]]*, mar dy rikt gjin prizen út.)

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e BAFTA
* Offisjele database fan 'e ''BAFTA Awards''
British Academy Film Award

De ***British Academy Film Awards*** binne de wichtichste Britske filmprizen, dy't jierliks yn in grut tal kategoryen útrikt wurde. Nei it akronym fan 'e útrikkende organisaasje, de *[[British Academy of Film and Television Arts]]*, wurde se ek wol de **BAFTA's** neamd. Se wurde rûnom beskôge as de Britske wjergaders fan 'e Amerikaanske *[[Oscar]]s*. De BAFTA's besteane sûnt 1947, en kinne wûn wurde troch sawol Britske as bûtenlânske Ingelsktalige (benammen Amerikaanske) films. Allinnich de kategoryen "bêste koarte film", "bêste koarte tekenfilm", "treflik debút" en de *Outstanding British Contribution to Cinema Award* binne reservearre foar Britske produksjes.

## Kategoryen
;kompetative prizen
* bêste film (sûnt 1948)
* bêste Britske film (sûnt 1948)
* bêste bûtenlânske film (sûnt 1948)
* bêste koarte film (sûnt 1980)
* bêste tekenfilm (sûnt 2006)
* bêste koarte tekenfilm (sûnt 1990)
* bêste dokumintêre (1948-1989 en wer sûnt 2012)

* bêste haadrol fan in akteur (sûnt 1968)
* bêste haadrol fan in aktrise (sûnt 1968)
* bêste byrol fan in akteur (sûnt 1969)
* bêste byrol fan in aktrise (sûnt 1969)
* *BAFTA Rising Star Award* (sûnt 2006)

* bêste rezjy (sûnt 1969)
* bêste sinematografy (sûnt 1969)
* bêste lûdstechnyk (sûnt 1969)
* bêste filmmuzyk (sûnt 1969)
* bêste produksje-ûntwerp (sûnt 1969)
* bêste kostúmûntwerp (sûnt 1969)
* bêste filmediting (sûnt 1978)
* bêste *[[special effects]]* (sûnt 1983)
* bêste make-up en hier (sûnt 1983)
* bêste oarspronklike senario (sûnt 1984)
* bêste adaptearre senario (sûnt 1984)
* treflik debút fan in Britsk skriuwer, regisseur of produsint (sûnt 1998)

;non-kompetative prizen
* *BAFTA Academy Fellowship Award* (sûnt 1971)
* *Outstanding British Contribution to Cinema Award* (sûnt 1979; oant 2006 bekend as de *Michael Balcon Award*)

;ôfskafte prizen
* bêste Britske akteur (1952-1967)
* bêste Britske aktrise (1952-1967)
* bêste bûtenlânske akteur (1952-1967)
* bêste bûtenlânske aktrise (1952-1967)
* meast ûnthjittende nijynkommeling yn in haadrol (1952-1984)
* bêste senario (1969-1983)
* bêste Britske senario (1955-1968)

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e BAFTA
* Offisjele database fan 'e ''BAFTA Awards''
Gouden Keal (priis)

It **Gouden Keal** (Nederlânsk: ***Gouden Kalf***) is de namme fan 'e prizen dy't sûnt 1981 op it mêd fan film en tillefyzje útrikt wurde op it Nederlânsk Filmfestival, dat ienris yn it jier holden wurdt te Utert. Oarspronklik wiene der mar seis kategoryen, mar troch de jierren hinne binne der hieltyd mear bykommen, sadat der no mear as tweintich Gouden Keallen binne. Lju dy't alris in Gouden Keal wûn hawwe, binne û.m. Rutger Hauer, Paul Verhoeven, Carice van Houten, Fons Rademakers, Alex van Warmerdam, Fedja van Huêt, Dick Maas, Jeroen Krabbé, Monic Hendrickx, Willeke van Ammelrooy, Victor Löw en Rijk de Gooyer, dy't yn in beruchte episoade it Gouden Keal foar syn rol yn 'e film *Krassen in het Tafelblad* yn it realitytillefyzjeprogramma *Taxi*, mei Maarten Spanjer, út it rút fan 'e ridende auto mitere.

## Namme
De namme fan 'e priis is foar in part ôflaat fan oare wichtige Jeropeeske filmprizen, lykas de Gouden Bear fan it Filmfestival fan Berlyn en de Gouden Liuw fan it Filmfestival fan Feneesje. Mei't kij guon fan 'e meast foarkommende bisten yn Nederlân binne, keas it Nederlânsk Filmfestival sadwaande foar in Gouden Keal. Dêrby is in keal in net bot ymposant bist, dat sadwaande wol past by it lytse Nederlân, en teffens soe it (neffens Martin Koolhoven, dy't yn 2002 yn 'e sjuery siet) in knypeach wêze nei it bibelske ferhaal oer it gouden keal út *[[Exodus (bibelboek)|Exodus]]* 32, dat de dôfhûdige Israeliten foar God yn it plak makken doe't harren foaroanman Mozes op 'e berch Sinaï wie om de Tsien Geboaden te ûntfangen. (Yn tsjerklike fermiddens kin men dizze "knypeach" trouwens dúdlik net wurdearje, en leit it Gouden Keal op in tige minne namme.)

## Kategoryen
;filmprizen
* kultuerpriis
* bêste lange film
* bêste koarte film
* bêste lange dokumintêre
* bêste koarte dokumintêre

* bêste akteur
* bêste aktrise
* bêste regisseur

* bêste skript
* bêste kamerafiering
* bêste montaazje
* bêste muzyk
* bêste produksje-ûntwerp
* bêste lûdstechnyk

;tillefyzjeprizen
* bêste tillefyzjedrama
* bêste akteur yn in tillefyzjedrama
* bêste aktrise yn in tillefyzjedrama
* bêste aktearprestaasje yn in tillefyzjedrama

;spesjale prizen
* spesjale sjuerypriis
* publykspriis
* ûntwikkelingspriis

* prizen dy't mar ien- of twaris útrikt binne:
** bêste film fan 'e iuw (Paul Verhoeven en Rob Houwer, yn 1999, foar *[[Turks Fruit (film)|Turks Fruit]]*)
** spesjale priis fan it bestjoer (J.Th. van Taalingen, yn 1992; Cor Koppies, yn 1994)
** bêste reklamespotsje (Trevor Wrenn, yn 1990, foar *Hamka's*; Todd Masters, yn 1991, foar *Woonruimte Gevraagd*)
** bêste Jeropeeske film (Jonathan Cavendish en Tim Palmer, yn 1994, foar *[[Into the West (film)|Into the West]]*; Kazimierz Kutz, yn 1995, foar *[[Turned Back]]*)

;ôfskafte prizen
* beropspriis
* bêste byrol fan in akteur
* bêste byrol fan in aktrise
* earfolle fermelding
Gouden keal

* gouden keal (Bibel), in bibelsk ôfgodsbyld út Eksodus 32
* Gouden Keal (priis), de wichtichste Nederlânske filmpriis (dy't trouwens ek útrikt wurdt yn guon tillefyzjekategoryen)
Rachel Aziani

**Rachel Aziani** (Omaha, 21 novimber 1968), is in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan etnysk Italjaansk komôf, dy't yn it ferline ek wol gebrûk makke hat fan 'e artystenamme Busty Rachel ("Boarstige Rachel"). Neffens har offisjele opjefte is se 1.65 m, mei in gewicht fan 52 kg en kupmaat 34DD. Hja leit har folslein ta op it meitsjen fan foto's en filmkes foar har eigen webside, en stiet benammen bekend om har grutte boarsten, dy't foarhinne natuerlik wiene, mar foar in pear jier operatyf ferstevige binne.

## Libben en karriêre
Aziani waard yn 1968 berne yn Omaha, yn 'e steat Nebraska. Yn 'e twadde helte fan 'e njoggentiger jierren troude se mei har hjoeddeiske man Buzz, in neakenfotograaf. Nei't se him in pear jier oan it wurk sjoen hie, besleat Aziani om sels neakenmodel te wurden. Dêrmei hie se sa'n súkses dat se yn 1999 har eigen webside oprjochte, dy't yn 't earstoan *BustyRachel.com* hiet (no *RachelAziani.com*). De earste jierren die se allinnich mar neakenfotografy en solopornografy, mar letter kaam dêr ek hurde pornografy by, hoewol't se dat inkeld mei har man Buzz docht. Yn 2009 waard Aziani nominearre foar in *[[AVN Award]]* (de *[[Oskar]]* fan 'e pornoyndustry) yn 'e kategory "ynternetstjer".

Aziani wennet yn Phoenix, yn Arizona, dêr't se nei eigen sizzen hinne ferhuze is om't se fan it (smoarhjitte) klimaat dêre hâldt. Yn har frije tiid hâldt se har dwaande mei har fjouwer hûnen en leafhawwerijen as yoga, sinnebaaien, kuierjen, fytsen, golfen, swimmen, kampearjen, kajakjen en it beriden fan *[[quad]]s*.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Rachel Aziani
Kyung Lah

**Kyung Lah** (Koreaansk: 나경, tradisjonele transliteraasje: Na Kyŏng, op 'e nij besjoene transliteraasje: Na Gyeong, útspr. [na ɡjʌŋ]; Seoel (Súd-Koreä), 27 augustus 1971), is in Súdkoreaansk-Amerikaansk sjoernaliste, ferslachjouster en presintatrise fan etnysk Koreaansk komôf. Hja is bekend wurden troch har wurk as korrespondinte foar de Amerikaanske nijsstjoerder CNN, wêrby't se stasjonearre wie yn Washington, D.C., Tokio en Los Angeles.

## Libben en karriêre
Kyung Lah waard yn 1971 berne yn 'e Súdkoreaanske haadstêd Seoel, mar doe't se noch hiel jong wie, emigrearren har âldelju mei har nei de Feriene Steaten, dêr't se oprgroeide yn it plakje Streamwood, yn 'e steat Illinois. Lykwols hat se in tige sterk Koreaanske identiteit. Yn 1989 slagge se foar it middelbere-skoaleksamen oan 'e *Hoffman Estates High School* yn Hoffman Estates. Se learde fierder oan 'e Universiteit fan Illinois te Urbana-Champaign, dêr't se yn 1993 in bachelorstitel yn tillefyzjesjoernalistyk behelle. 

Lah sette fuort neitiid útein mei har sjoernalistike karriêre as in buro-assistinte en fjildprodusinte by de lokale stjoerder WBBM-TV, yn Chicago. Yn 1994 sleepte se in baan as korrespondinte yn 'e wacht by in oare lokale stjoerder, WWMT-TV, yn Kalamazoo, yn 'e steat Michigan. Yn 1995 joech se har as korrespondinte by KGTV-TV, yn it Kalifornyske San Diego. Nei fiif jier yn it westen fan it lân wurke te hawwen, kearde Lah yn 2000 werom nei har âlde wurkjouwer WBBM-TV yn Chicago, dêr't se ferslachjouster waard. Begjin 2003 ferfear se nei Los Angeles ta, dêr't se in bettere baan oanbean krigen hie by KNBC-TV, om moarns as ferslachjouster en middeis as presintatrise/nijslêzeresse te wurkjen. Neffens de krante de *[[Chicago Sun-Times]]* hie hja foarôfgeande dêroan in "healhertich oanbod ta ferlinging" fan har kontrakt fan WBBM-TV ôfslein. Yn Los Angeles waard se úteinlik by KNBC ûntslein om't se in affêre hie mei ien fan 'e produsinten.

Ein 2005 fûn Lah in nije baan as korrespondinte yn 'e Amerikaanske haadstêd Washington, D.C. foar de bekende stjoerder CNN. Yn novimber 2007 waard hja oerpleatst nei it CNN-buro yn 'e Japanske haadstêd Tokio. Hoewol't Lah floeiend Koreaansk sprekt, is se gjin wurd Japansk machtich, dat yn har tiid yn Japan waard se altyd beselskippe troch in Japanske tolk. Yn dy snuorje fersloech Lah ferskate ferhalen oer frij typysk Japanske subkultueren, wêrûnder manlju dy't mei animaasjefigueren troud binne en fideospultsjes dêr't ferkrêfting yn simulearre wurdt. Op Japanske blôchs krige se dêr in protte krityk oer, om't men fûn dat se har tefolle op 'e healwize marzje fan 'e Japanske maatskippij konsintrearre, ynstee fan serieuze nijsferhalen te ferslaan. Ein 2011 skonk Lah, dy't ûnderwilens troud wie, it libben oan in sûne poppe. Op 27 juny 2012 ferliet se Japan, doe't se oansteld waard as korrespondinte op it CNN-buro yn Los Angeles.

## Keppelings om utens
*  Profyl fan Kyung Lah op cnn.com
Stoney

"**Stoney**" of "**Stony**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

## Yndianen
* de Stony (folk) (Ingelsk: *Stoney*) binne in Yndiaansk folk yn Noard-Amearika
** it Stony (taal) (Ingelsk: *Stoney*) is de taal fan 'e Stony
*** de Stony Nakoda Naasje (*Stoney Nakoda Nation*) is in gearwurkingsferbân fan trije Stony-stammen yn 'e Kanadeeske provinsje Alberta

## Plakken
* Stoney (Kansas), in útbuorren yn 'e Amerikaanske steat Kansas

## Persoanen
* Stoney (muzikant), artystenamme fan Mark Stoney (1980), in Britsk muzikant
* Stony (artyst), artystenamme fan Þorsteinn Sindri Baldvinsson (1993), in Iislânsk rapper, hiphop-artyst, sjonger, muzikant, muzykprodusint en akteur

* Stoney LaRue (1977), in Amerikaanske sjonger/lietsjesskriuwer út Oklahoma
* Casey Stoney (1982), in Ingelske fuotbalster
* Clementine Stoney (1981), in Australyske swimster
* Francis Goold Morony Stoney (1837-1897), in Iersk yngenieur
* George C. Stoney (1916), in heechlearaar filmkunde en in pionier op it mêd fan 'e dokumintêre
* George Johnstone Stoney (1826-1911), in Ingelsk-Iersk dokter
* Kevin Stoney (1921-2008), in Ingelsk akteur
* Shaun Murphy (sjonger) (1969), in Amerikaansk sjongster dy't wol wurke hat ûnder de namme Stoney

## Oar
* Stoney (frisdrank), in frisdrank yn Afrika
Anna Amore

**Anna Amore**, echte namme: **Natalie S. Moore** (St. Louis, 25 augustus 1967 – Norfolk, 19 juny 2016), wie in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk etnysk komôf. Yn it begjin fan har karriêre makke se ek wol gebrûk fan 'e artystenammen Stormy Weather of Stormy Weathers. Neffens har offisjele opjefte wie se (alteast ûnder har pornokarriêre) 1.68&nbsp;m, mei in gewicht fan 59&nbsp;kg en cupmaat&nbsp;38DD, dêr't se oan kommen wie troch in boarstfergruttingoperaasje te ûndergean.

## Libben en karriêre
### Jonkheid en oplieding
Anna Amore waard yn 1967 berne yn St. Louis, yn 'e Amerikaanske steat Missoery. Se groeide op yn Farmington Hills, in plak yn 'e steat Michigan, op likernôch in oere riden fan Detroit ôf. Amore studearre oan 'e Universiteit fan Michigan, en hie in bachelorstitel yn finansjeel behear.

### Karriêre as pornoaktrise
Yn 'e earste helte fan 'e jierren njoggentich liet se har boarsten fergrutsje en begûn se as neakenmodel te posearjen foar neakenblêden as *[[The Score Group|Score]]* en *[[Hustler|Hustler's Busty Beauties]]*. Har debút yn in pornografyske film makke se yn 1994, doe't se 27 jier wie, yn *The Lost Tapes* fan it label Zane Entertainment Group. It jiers dêrop ferfear se nei Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje, dêr't se mei help fan kollega-pornoaktrise Heather Hunter serieus úteinsette mei har pornokarriêre. Se woe lykwols net foar de kamera anale seks hawwe, nei eigen sizzen om't se oan har heit ûnthjitten hie dat se dat nea dwaan soe.

Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile Amore ûnder har karriêre yn totaal yn 88 pornofilms. Foar in part wiene dat produksjes fan studio's dy't har spesifyk taleine op it grutte-boarstesjenre, lykas Topper Video, Big Top Video en Napali Video, mar se wurke ek foar foaroansteande, algemienere labels as Vivid Entertainment, VCA Pictures, Elegant Angel, Wicked Pictures, Sin City, New Sensations en Extreme Associates. Yn 2002 loek Amore har úteinlik werom út 'e pornoyndustry. Har offisjele webside (*AnnaAmore.com*) bleau noch jierren online, mar waard net mear by de tiid brocht.

### Lettere jierren en ferstjerren
Nei it beëinigjen fan har wurkpaad yn 'e pornoyndustry ferfear Amore nei Norfolk, yn 'e steat Firginia, om deun by har famylje te wenjen. Se krige in dochter, Gia Lana. Anna Amore ferstoar op 19&nbsp;juny 2016 yn har wenplak Norfolk, yn 'e âldens fan 48 jier. In deadsoarsaak waard net bekend makke.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Anna Amore
* Biografy en filmografy fan Anna Amore yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Anna Amore yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Joko Widodo

**Joko Widodo** (Solo (Java), 21 juny 1961) is in Yndonezysk politikus. By de presidintsferkiezings fan 2014 fersloech er âld-generaal Prabowo Subianto en waard er de sânde presidint fan Yndoneezje. Fan 2012 oant 2014 wie er er gûverneur fan Jakarta.
Alexis Nakota Sû Naasje

De **Alexis Nakota Sû Naasje** (Ingelsk: *Alexis Nakota Sioux Nation*; Stony: *Cade Wicashdabi*) is in Yndiaanske stamme-organisaasje yn Kanada, mei eigen reservaten yn it sintrale part fan 'e provinsje Alberta. De "earste naasje" (in Kanadeeske oantsjutting foar in Yndianestam of -troep), datearret as offisjele stamme-organisaasje fan 1877. It haadkertier is fêstige yn Glenevis, yn Alberta, in útbuorren dy't sa'n 70 km noardwestlik fan 'e stêd Edmonton leit.

## Demografy
De Alexis Nakota Sû Naasje hie neffens gegegevens út 2012 doe 1.800 leden. Dat binne etnyske Stony (*Stoney*), fan 'e substamme fan 'e Noardlike Stony. De namme fan 'e stamme omfiemet de begripen "Nakota", dat de nauwe etnyske bân mei de Assiniboin (*Assiniboine*) beklammet, en "Sû", dat ferwiist nei de (wat minder nauwe) besibskip oan 'e Sû (*Sioux*).

## Reservaten
De Alexis Nakota Sû Naasje hat fjouwer eigen reservaten yn 'e omkriten fan Glenevis, dy't yn totaal 144,8 km² beslane en yn 2011 in ynwennertal hiene fan 817 minsken. It giet om 'e folgjende reservaten:
* It Alexis Reservaat 133 (*Alexis 133 Reserve*), 70 km noardwestlik fan Edmonton, hat in oerflak fan 61,8 km², mei yn 2011 in ynwennertal fan 817 minsken.
* It Alexis Cardinal River Reservaat 234 (*Alexis Cardinal River 234 Reserve*), 73 km noardeastlik fan Hinton, hat in oerflak fan 46,6 km², en is ûnbewenne.
* It Alexis Elk River Reservaat 233 (*Alexis Elk River 233 Reserve*), 87 km súdeastlik fan Hinton, hat in oerflak fan 1,0 km², en is ûnbewenne.
* It Alexis Whitecourt Reservaat 232 (*Alexis Whitecourt 232 Reserve*), 13 km noardwestlik fan Whitecourt, hat in oerflak fan 35,4 km², en is ûnbewenne.

## Skiednis
De opperhaden fan 'e Alexis-troep fan 'e Noardlike Stony ûndertekenen yn 1877 in offisjeel dokumint wêrmei's se harren oansleaten by it Ferdrach Nû. 6, ien fan 'e regionale, saneamde Nûmere Ferdraggen tusken de ûnderskate Yndiaanske folken en de Britske koloniale autoriteiten yn Kanada. Hoewol't de stamme fan âlds troch in erflik opperhaad en guon mindere haadlju bestjoerd waard, leit it regear hjoed de dei yn 'e hannen fan in keazen opperhaad en in keazen stammeried, allebeide mei terminen fan fjouwer jier.

## Eveneminten
Elts jier yn july wurdt der yn it Alexis Reservaat in *[[powwow]]* holden dy't in protte toeristen lûkt. Der is in softbaltoernoai mei in haadpriis dy't oprinne kin oant 14.000 Kanadeeske dollar, ôfhinklik fan it oantal meidwaande tiims, en fierders binne der wedstriden yn trommeljen en yn ûnderskate lânseigen foarmen fan dûns. Der dogge net inkeld Stony mei, mar ek Yndianen fan oare etnyske groepen.

De wichtichste delsetting fan 'e Alexis Nakota Sû Naasje leit oan 'e igge fan Lac Ste. Anne, dy't de Noardlike Stony *Wakâmne* neame, wat "Gods Mar" betsjut. Eltse simmer is der in pylgertocht nei de mar ta, dêr't oer in perioade fan fjouwer dagen soms wol 40.000 minsken oan meidogge, de measten fan Yndiaansk of *[[Métis]]*-komôf.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Alexis Nakota Sû Naasje
Belvedêre (It Oranjewâld)

De **Belvedêre** fan It Oranjewâld by It Hearrenfean is boud troch Andreas Willem Tjaarda op de ‘Berch fan Brongergea’, in lytse hichte fan hast tsien meter heech. Letter waard dit gebiet *Tsjaarda’s Bosk* neamd. De earste ferzje wie in houten konstruksje út 1917. Yn 1924 liet Tjaarda dizze útsichttoer fanwege boufallichheid ferfange troch in toer fan wapene beton. Dizze waard boud troch de firma Boltje en Buwalda út It Hearrenfean, dy't ek de betonnen klokkestoel fan Lúnbert út 1921 boud hie. De belvedêre is, nei it pân fan iissalon La Venezia yn Ljouwert út 1911, it âldste fan beton oplutsen bouwurk yn Fryslân.

De achtkante útsichttoer hat njoggen treppen fan tolve trêden en in hichte fan achttjin meter. Mei de hichte fan it heuveltsje derby teld is de eachhichte fan in persoan op de toer hast tritich meter boppe it meanfjild. Dizze toer rekke ek yn ferfal, mar ynstee fan sloop waard de belvedêre nei santich jier restaurearre. Yn 1998 binne de belvedêre en it derom hinne lizzende Tjaarda's Bosk oanwiisd as ryksmonumint. Yn 2009 / 2010 wie der wer in grutte renovaasje fan it beton wêrby't it rustkjende betonizer oanpakt waard. Der is ek in stek om 'e toer delset. Der is ek in oriïntaasjetafel, mar it ôfbyld foar de oriïntaasje mist no.
 
De namme  *Belvedêre* waard ek jûn oan it Museum Belvédère.

## Keppeling om utens
*Webside Stifting Belvedêre It Oranjewâld
Belvedêre (arsjitektuer)

**Belvedêre** (Frânsk: *Bellevue*) is in term út de arsjitektuer út it Italjaansk (**'belvedere**' sûnder aksint, mei de klam op -de-), en betsjut letterlik 'moai útsjoch'. It is een arsjitekturale struktuer dy't gebrûk makket fan in moai útsjoch. In belvedêre kin op in gebou set wurde foar in moai útsjoch, mar kin ek oare foarmen krije:
* in toer, lykas dy yn it It Oranjewâld)
* in iepen arkade
Glenevis (Alberta)

**Glenevis** (útspr.: [ɡlɛn'ɛvəs]) is in útbuorren yn it sintrale diel fan 'e Kanadeeske provinsje Alberta, dy't 25 ynwenners telt. It leit yn Lac Ste. Anne County, oan *[[Alberta Highway 43|Highway 43]]*, likernôch 71 km noardwestlik fan 'e stêd Edmonton. Yn Glenevis is it haadkertier fêstige fan 'e Alexis Nakota Sû Naasje (*Alexis Nakota Sioux Nation*), in Noardlike Stony-stamme.

## Klimaat
Glenevis hat in lânklimaat, mei mylde simmers en tige strange winters. Yn july, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 22,1&nbsp;°C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat –7,1&nbsp;°C. Der falt jiers trochinoar 585,6 mm delslach; yn 'e winter komt dat yn 'e regel del yn 'e foarm fan snie.
Stjermotor

In **stjermotor** of **radiaalmotor** (Dútsk *Sternmotor*, Frânsk *moteur en étoile*) is in type motor mei de silinders yn in stjer- od sirkelfoarm om de krukas hinne.

It motortype waard fral tapast by fleanmasines foar't turbinemotors meast brûkt waarden. Yn it ferline waarden auto's en motorfytsen ek wol útrisd mei in stjermotor, mar dat wie in selsumheid. 


Ofbyld:BMW_132_9_cilinder_stermotor.jpg|BMW 132 9-silinderstjermotor
Ofbyld:Megola.jpg|Megola motorfyts mei in stjermotor in it foartsjel
File:Mounting motor on a Fairfax B-25 bomber, at North American Aviation, Inc., plant in Inglewood, Calif.jpg|Wright R-2600 *Twin Cyclone*-motor oan in North American B-25 ''Mitchell'' bommesiter, 1942
Ofbyld:DC-3 stermotor.jpg|Stjermotor fan in DC-3
Ofbyld:Wright R-975 für Sherman-Panzer.jpg|Wright R-975 stjermotor fan in Sherman tank


## Sjoch ek
* Rotaasjemotor
Paul Earste Naasje

De **Paul Earste Naasje** (Ingelsk: *Paul First Nation*), foarhinne de **Paul Troep** (*Paul Band*) is in Yndiaanske stamme-organisaasje yn Kanada, mei eigen reservaten yn it sintrale part fan 'e provinsje Alberta. ("Earste naasje" is in Kanadeeske oantsjutting foar in Yndianestam of -troep.) As offisjele stamme-organisaasje datearret de Paul Earste Naasje fan 1877. It haadkertier is fêstige yn Wabamun, yn Alberta, in doarp dat 67 km bewesten de stêd Edmonton leit.

## Demografy
Neffens gegegevens út 2005 hie de Paul Earste Naasje doe 1.900 leden. Dat binne foar it meastepart út etnyske Stony (*Stoney*), fan 'e substamme fan 'e Noardlike Stony, mei dêropta noch in groep Kry (*Cree*), fan 'e Wâld-Kry-substamme. Mei't der troch de jierren hinne mar frijwat yninoar omtroud is, leit in yndieling neffens etnyske skiedslinen wat dreech, mar rûchwei kin sein wurde dat der likernôch 1.600 Stony en sa'n 300 Kry wêze moatte.

## Reservaten
De Paul Earste Naasje hat trije eigen reservaten yn 'e omkriten fan Wabamun, dy't yn totaal 73½ km² beslane en yn 2011 in ynwennertal hiene fan 1.086 minsken. It giet om 'e folgjende reservaten:
* It Wabamun Reservaat 133A (*Wabamun 133A Reserve*), oan Lake Wabamun, likernôch 70 km bewesten Edmonton, hat in oerflak fan 61,2 km², en der wennen yn 2011 1.069 minsken.
* It Wabamun Reservaat 133B (*Wabamun 133B Reserve*) leit ek oan Lake Wabamun, deunby 133A, mar is folle lytser, mei in oerflak fan 1,8 km² en (yn 2011) in befolking fan 17 minsken.
* It Buck Lake Reservaat 133C (*Buck Lake 133C Reserve*), leit net fier fan 'e oare beide reservaten ôf en hat in oerflak fan 10,4 km². Dit reservaat waard yn 1918 swier troffen troch de wrâldwide epidemy fan 'e Spaanske gryp, en is sûnt frijwol ûnbewenne.

## Skiednis
De opperhaden fan 'e Paul Earste Naasje fan 'e Noardlike Stony ûndertekenen yn 1877 in offisjeel dokumint wêrmei't se harren oansleaten by it Ferdrach Nû.&nbsp;6, ien fan 'e regionale, saneamde Nûmere Ferdraggen tusken de ûnderskate Yndiaanske folken en de Britske koloniale autoriteiten fan Kanada. Yn 1892 waarden offisjeel de trije reservaten fan 'e Paul Earste Naasje oprjochte. Mei't de Wabamunmar yn Alberta in populêre fakânsjebestimming is, hat de stamme op reservaatlân de Ironhead Golf and Country Club oanlein, om mei te profitearjen fan it toerisme.
Wabamun (Alberta)

**Wabamun** (útspr.: ['wɑ:bǝmǝn]) is in doarp yn it sintrale diel fan 'e Kanadeeske provinsje Alberta. It leit 67 km bewesten de stêd Edmonton oan 'e igge fan Lake Wabamun, en hie neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2011 doe 661 ynwenners. It plakje tanket syn namme oan Lake Wabamun; "wabamun" is ôflaat fan it wurd foar "spegel" út 'e Yndiaanske taal fan 'e Kry (*Cree*). It haadkertier fan 'e Paul Troep (*Paul Band*), in Noardlike Stony-stamme, is yn Wabamun fêstige.
__TOC__
## Skiednis
De delsetting Wabamun waard stifte yn 1912. Op 3 augustus 2005 ûntspoarde der op 'e igge fan Lake Wabamun in trein mei tankwagons fol diseloalje. Fan 'e wagons bedarren 45 yn 'e mar, dêr't mear as 700.000 liter oalje út weilekte. De fisk út 'e mar wurdt sadwaande noch altyd net gaadlik achte om op te iten.

## Ekonomy
Foarhinne wie de grutste ynkomsteboarne foar de ynwenners fan Wabamun de koalesintrale oan 'e westlike râne fan it doarp, dy't yn 'e hannen wie fan it bedriuw *TransAlta Utilities*. Fanwegen de âldens fan 'e ynstallaasje en de dêrmei mank geande miljeuproblematyk waard de sintrale lykwols yn maart 2010 sletten. Men risselwearret op 't heden om alle gebouwen ôf te brekken. 

Sadwaande moat Wabamun it no fral hawwe fan it toerisme, mei't it by 't simmer in populêre fakânsjebestimming is om der in wykein tuskenút. Fanwegen de mar giet it by it slach toeristen dat Wabamun lûkt, foar in grut part om angelders en wettersporters. It doarp hat in eigen jachthaven oan Lake Wabamun, in kofjehûs, in ark- en reauwinkel, in krudenierswinkel en in bowlingbaan. Elts jier yn juny wurdt yn Wabamun de grutste semy-profesjonele *indoor*-rodeo fan Kanada holden, wat in fiifdeisk festival is. Der binne plannen om it terrein fan 'e âlde sintrale te ûntwikkeljen ta in fakânsjepark.
Gros Ventre

"**Gros Ventre**" of "**Gro Wânt**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

## Yndianen
* de Gro Wânt (folk) (Ingelsk: *Gros Ventre*; útspr.: [ɡɹou vɑ:nt] of [ɡɹou vɔ:nt]), in Yndiaansk folk yn Noard-Amearika
** it Gro Wânt (taal) (Ingelsk: *Gros Ventre*), de taal fan 'e Gro Wânt

* de Gro Wânt fan 'e Missoury (Ingelsk: Gros Ventre of the Missouri), in argayske oantsjutting foar de Hidatsa, in oar Yndiaansk folk yn Noard-Amearika

## Geografyske oantsjuttings
* Gros Ventre (rivier), in rivier yn 'e Amerikaanske steat Wyoming

* Gros Ventre-bergen, in útrinder fan 'e Rocky Mountains yn 'e Amerikaanske steat Wyoming
* Gros Ventre-ierdferskowing, in ierdferskowing út 1925 yn 'e Amerikaanske steat Wyoming
* Gros Ventre-wyldernis, in wyldernisgebiet yn 'e Amerikaanske steat Wyoming
Gros Ventre (rivier)

De rivier de **Gros Ventre** (útspr.: [ɡɹou vɑ:nt] of [ɡɹou vɔ:nt]) is in rom 120 km lange sydstream fan 'e rivier de Snake, yn it westen fan 'e Amerikaanske steat Wyoming. De namme is ôflaat fan 'e Gro Wânt-Yndianen (Ingelsk: *Gros Ventre*), wa har namme oft yn it Frânsk "grutbuken" of "rûnbuken" betsjut.

De rivier de Gros Ventre ûntspringt yn 'e Gros Ventre-wyldernis yn westlik Wyoming en floeit gear mei de Snake yn 'e Jackson Hole-delling. De Gros Ventre stiet oer syn hiele lingte bekend as in treflik plak foar angeljen, benammen nei forel. De rivierseigen forel is sa'n 30 oant 40 sm lang, mei útsjitters fan wol 50 sm.

Yn 1925 waard de rivier troch de massive Gros Ventre-ierdferskowing ôfdame, mei as gefolch dat der in mar, it Lower Slide Lake, foarme waard. Twa jier letter, yn 1927, beswiek dy natuerlike wetterkearing ûnder it gewicht fan it gearrûne wetter, mei rampsillige gefolgen foar it stedsje Kelly, dat streamôf lei en der doe alhiel ûnder strûpte.
Byron Harmon

**Byron Hill Harmon** (Tacoma, 1876 –  1942) wie in pionier-fotograaf fan de Kanadeeske Rockies. Hy wie de offisjele fotograaf fan de *[[Alpine Club of Canada]]*, oprjochte yn 1906. Syn samling fan goed 6500 foto's jout in moai byld fan de Canadian Rockies yn de iere 20e iuw. It Whyte Museum yn Banff hat de kolleksje op 'e noed.

## Keppelings om utens

* Foto's fan Byron Harmon
* ''Harmon Gallery''
* Ansichtkaartesamling
* Fotogalery Harmon
Gro Wânt (taal)

It **Gro Wânt** (Ingelsk: *Gros Ventre*, útspr.: [ɡɹou vɑ:nt] of [ɡɹou vɔ:nt]; Gro Wânt: *A’aninin*, útspr.: [ɛʔɛninin]) is de útstoarne lânseigen taal fan 'e Gro Wânt (*Gros Ventre*), in Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. De taal wurdt gauris Atsina of A’ani neamd; yn 'e taalkunde wurdt konsekwint fan "Atsina" sprutsen. It is in Flakte-Algonkwynske taal, dy't ta de gruttere Algonkwynske en Algyske taalfamyljes heart. It is nau besibbe oan it Arapaho, wêrmei't it de Arapaho-Atsina-taalgroep binnen de Arapahooske talen foarmet (al sprekt men yn 'e taalkunde faak leaver fan ien taal, dêr't Arapaho en Atsina dialekten fan binne).

## Sprekkers
Eartiids besloech it taalgebiet fan it Gro Wânt in grut part fan 'e Amerikaanske steat Montana, en rikte it sels oant yn Kanada. Lykwols, de lêste memmetaalsprekker kaam yn 1981 te ferstjerren, en dêrmei stoar it Gro Wânt dus út as earste taal. Theresa Lamebull (1896-2007) wie nei alle gedachten de lêste folslein floeiende sprekster fan it Gro Wânt, ek al wie it net har memmetaal. Hja joech oan it Fort Belknap Kolleezje fan 'e Fort Belknap Yndianemienskip ûnderrjocht yn 'e taal, en wurke noch folop mei oan it gearstallen fan in wurdboek doe't se 109 jier âld wie. Yn 2012 wiene der oan 'e *White Clay Immersion School* fan it Fort Belknap Kolleezje 26 studinten dy't it Gro Wânt oan it learen wiene, in groei fan 158% sûnt 2006, doe't der alve studinten wiene.

## Fonology
It Gro Wânt is (mei it nau besibbe Arapaho) ien fan 'e seldsume talen dy't gjin efterfokalen (lykas de a) hawwe. Der binne fjouwer lûden: de [ɛ] fan "lek", de [ɪ] fan "mis", de [ɔ] fan "hok" en de [ʊ] (lykas yn it Ingelske *blood*), in klank dy't de midden hâldt tusken de o fan "bok" en de u fan "put". Wat bylûden oanbelanget, beskikt it Gro Wânt oer [b], [bʲ] (bj fan "bjirk"), [h], [j], [k], [n], [s], [t], [tʲ] (tj fan "tjems"), [ʦ] (ts fan "tsiis"), [ʧ] (tsj fan "tsjil") [θ] (de stimleaze th yn it Ingelske *thin*), [w] (de w fan "skowe") en [ʔ] (de glottisslach, de klank tusken de beide gelikense lûden yn "Aäron" of "koöperaasje"). Yn ferliking mei it Arapaho hat it Gro Wânt de bylûden [bʲ], [tʲ] en [ʦ] deropta, wylst de [x] (ch fan "berch") mist.

## Keppelings om utens
*Beskriuwing fan it Gro Wânt op ''Ethnologue''
Arapahooske talen

De **Arapahooske talen** binne in lyts groepke nau besibbe Yndiaanske talen út Noard-Amearika, dy't in taalkloft foarmje binnen de gruttere Algonkwynske taalfamylje. It taalgroepke wurdt op grûn fan geografyske (en net taalkundige) omtinkens binnen de Flakte-Algonkwynske taalkloft pleatst. It omfettet mar fiif taalfoarmen, dy't wol as aparte talen, mar ek wol as dialekten fan deselde taal oantsjut wurde.

De opbou fan 'e Arapahooske taalkloft is sa:

Behalven it Arapaho sels binne allefiif talen útstoarn, it Gro Wânt (dat trouwens noch wol sprutsen wurdt as twadde taal) sa resint as 1981. Fan it Haänahawûnena, útstoarn yn 'e rin fan 'e njoggentjinde iuw, is neat oars bekend as dat it, nei't men sei, de meast ôfwikende fariëteit fan allegear wie. It Besawûnena, dat oant yn 'e 1920-er jierren sprutsen waard ûnder de Noardlike Arapaho, wie mooglik ienfâldichwei in dialekt fan it Arapaho, mar is inkeld bekend fan in wurdlist fan 'e taalkundige Alfred L. Kroeber. En it Nawatinehena, dat allinne mar oerlevere is yn in wurdlist fan Kroeber dy't datearret út 1899, soe de oarspronklike taal fan 'e Súdlike Arapaho west hawwe kinne, dy't se earne yn 'e midden of de twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw opjoegen yn it foardiel fan it Arapaho.
Nawatinehena (taal)

It **Nawatinehena** (Ingelsk en Nawatinehena: *Nawathinehena*) is in útstoarne Algonkwynske taal dy't frij nau besibbe wie oan it Arapaho, en dy't foarhinne sprutsen waard troch de Nawatinehena, in beskate Yndiaanske etnyske groep op 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. De measte saakkundigen binne fan tinken (op basis fan bewiis dat net folslein slutend is), dat it de oarspronklike taal wie fan 'e Súdlike Arapaho, dy't earne yn 'e midden of de twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw oergien wêze soene op it Arapaho.

It Nawatinehena is mar fragmintarysk oerlevere, yn in wurdelist dy't yn 1899 gearstald waard troch de taalkundige Alfred L. Kroeber, op grûn fan ûndersyk ûnder de âlderein fan 'e Súdlike Arapaho yn it westen fan 'e Amerikaanske steat Oklahoma. Wol is dúdlik dat dizze taal in fonologyske ûntjouwing trochmakke hie dy't tige ôfwiek fan dy fan it Arapaho of it Gro Wânt (*Gros Ventre*), in oare nau besibbe taal.

Want wylst it Nawatinehena in soad wichtige fonologyske ynnovaasjes mei it Arapaho dielde, hie it de Proto-Algonkwynske *r, *θ en *s mei de *t ta [t] gearraand, ynstee fan ta [n], lykas yn it Arapaho, en liek it op dat mêd mear op it Swartfuotsk en it Sjajinsk. Ek feroare de Proto-Algonkwynkse *w yn in [m] ynstee fan gear te ranen mei *r, *s en *n ta [n].
Morley (Alberta)

**Morley** (útspr.: ['mɔɹli]) is in delsetting binnen de grinzen fan it Stony Reservaat 142-143-144 (*Stoney 142-143-144 Reserve*), it wichtichste Yndianereservaat fan 'e Súdlike Stony-Yndianen, yn it súdwesten fan 'e Kanadeeske provinsje Alberta. It is in útbuorren dy't neffens gegevens fan Industry Canada út 2001 mar 35 ynwenners hie – yn 'e folkstellingsgegevens fan 'e Kanadeeske oerheid wurdt it net iens apart neamd. Likegoed is Morley it haadplak fan it reservaat, dat sadwaande ek wol it Morley Reservaat (*Morley Reserve*) neamd wurdt. It haadkertier fan 'e Stony Nakoda Naasje (*Stoney Nakoda Naasje*) is yn Morley fêstige.
__TOC__
## Geografy
Morley leit oan it spoar fan 'e Canadian Pacific Railway, tusken de Trans-Canada Highway en de rivier de Bow yn, streamop fan Ghost Lake. It leit op in hichte fan 1.240 m boppe seenivo yn in krite dy't yn 'e regel ta de Rocky Mountains rekkene wurdt. It heart ta de regio Alberta's Rockies, de folkstellingsdifyzje Nû. 15 en de *federal riding* (oftewol it kiesdistrikt) Wild Rose.

## Skiednis
Morley waard yn 1873 stifte troch de metodistyske misjonaris John MacDougall, as in missypost om 'e fersprieding fan it kristendom ûnder de Súdlike Stony en Siksika-Swartfuotten te fasilitearjen. John syn heit George MacDougall, dy't it tafersjoch fan 'e tsjerke hie op alle metodistysk sindingswurk yn westlik Kanada, liet yn 1875 in pear km bûten Morley de McDougall Memorial United Church bouwe, dy't der noch altyd stiet. it is it âldste gebou fan 'e krite en de âldste protestantske tsjerke yn súdlik Alberta; hjoed de dei hat it de status fan histoarysk monumint.

Morley wie ek it plak dêr't yn 1920 troch de Kanadeeske Rie foar de Loftfeart (*Canada Air Board*) it earste fleanfjild fan it lân oanlein waard. It doel dêrfan wie loftferkenning boppe it Nasjonaal Park Banff en it bestriden fan boskbrannen. Yn 1969 hold te Morley foar it earst yn 'e Kanadeeske skiednis in gerjochtshôf sitting op Yndiaansk lân.