open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gävle

**Gävle** ( as *Gevle*) is in Sweedske stêd yn it lânskip Gästrikland en de provinsje Gävleborgs län. It is de haadstêd fan dy provinsje en ek fan de gemeente Gävle. Gävle leit 200 km benoarden Stockholm. Sûnt 1966 wurdt alle jierren yn de Krysttiid, yn it stedssintrum, in grutte bok fan strie oprjochte: de *Gävlebok*

Yn 1446 krige de stêd stedsrjochten fan kening Kristoffel III fan Denemark, dat it is ien fan de âldste stêden fan Norrland. Yn it ferline wie de haven fan belang foar de houteksport, no is it in opslachplak foar ierdoalje.

## Geografy
Gävle leit oan de Eastsee, oan de mûning fan de Gävle, de Testeborivier en by de mûning fan de rivier Dalälven. It klimaat is te fergelykjen mei dat fan it oare Mids-Sweden, mei trochstrings temperaturen fan -5&nbsp;°C yn jannewaris en 17&nbsp;°C yn july. De delslach is sa'n 600 mm it jier.

## Ferneamde lju út Gävle
* Alexandra Dahlström – aktrise (Fucking Åmål, GTST)
* Ingrid Wickman – Cat Stevens syn mem
* Robert Sund – 19 april 1942, komponist, dirigint en sjonger
* Adolf Ahlgren – betinker fan it Läkerolsnobke
* Bo Ekelund – atleet
Härnösand

**Härnösand** is de haadstêd fan de gemeente Härnösand yn it lânskip Ångermanland en de provinsje Västernorrlands län yn Sweden. De stêd is sûnt 1778 de haadstêd fan de provinsje Västernorrlands län.

De stêd leit oan de Botnyske Golf en hat in natuerlike haven. In diel fan de stêd leit op it eilân Härnön oan de mûning fan de rivier Ångermanälven. In pear kilometer benoarden de stêd begjint it gebiet mei de namme Hege Kust, dat op de wrâlderfgoedlist fan UNESCO stiet.

De stêd hat de Katedraal fan Härnösand, ek hat de Mittuniversiteit in kampus yn de stêd.


Ofbyld:Härnösands domkyrka south.jpg|*Dom fan Härnösand*
Ofbyld:Härnösands Konsthall.jpg|*Keunsthal*
Ofbyld:Suecia 2-067 ; Härnösand.png|*Härnösand yn 1710*


## Berne yn Härnösand
* Alfhild Agrell, skriuwster
* Albert Atterberg, gemikus
* Henning Mankell, komponist
* Nils Bohlin, yngenieur, útfiner fan de trijepunts-feilichheidsgurdle

## Keppeling om utens
* Webcam yn de haven
Östersund

**Östersund** is in stêd yn de gemeenten Östersund en Krokom yn it lânskip Jämtland en de provinsje Jämtlands län yn Sweden. Östersund is de haadstêd fan de gemeente Östersund en de provinsje Jämtlands län, it is ek de grutste stêd fan it noardwesten fan Sweden.

Östersund is stifte yn 1786 troch kening Gustav III fan Sweden. Östersund ûntjoech him de earste hûndert jier mar stadich, mar nei de komst fan it spoar yn 1879, begûn de stêd te groeien.

De stêd leit oan de eastkant fan de útrinner Brunfloviken fan de Storsjön ('de grutte mar'). Neffens de leginde libbet der in meunster yn dy mar: Storsjödjuret; lykas by it Monster fan Loch Ness besykje se dat te kultivearjen, mar de Sweden wolle der eigentlik net oan. Tsjinoer Östersund leit de wyk Frösö op it eilân Frösön. Op itselde eilân leit ek de “Åre Östersund Airport” foar sawol nasjonale as ynternasjonale flechten.

Winterdeis kin it yn Östersund -30 of -40 °C wurde, wylst temperatueren fan +25 °C simmers net ûngewoan binne; fanwege it protte wetter yn de omkriten hearsket dêr soms in miggepleach. 

De Mittuniversiteit hat in kampus yn de stêd. It sintrum fan Östersund hat 300 winkels, 20 galeryen en likernôch 50 restaurants. It Jamtli, it provinsjaalmuseum fan Jämtland, is in iepenloftmuseum oer de 18e en 19e iuw.

## Ferneamde lju út Östersund
* Ernst Julius Berg (1871–1941), radiopionier
* Sören Wibe (1946–2010), ekonoom en politikus
* Rolf Lassgård (* 1955), akteur
* Camilla Nilsson (* 1967), langlaufer
* Ylva Nowén (* 1970), langlaufer
* Annika Norlin (* 1977), sjongster
* Erika Wiklund (* 1988), heechljepster


Ofbyld:Yy från Frösön mot Östersund.jpg|*Sicht op Östersund fan Frösön ôf*
Ofbyld:Vy från Frösön mot Östersund 2.jpg|*Östersund, sicht op it noarden*
Ofbyld:Jamtli klockstapel2.jpg|*Yngong fan it Jamtli-museum, in iepenloftmuseum*
Ofbyld:Ostersund city hall.jpg|*It riedhûs*


## Keppelings om utens
* Toeristeynformaasje (ingelsk, dútsk, sweedsk)
* Provinsjaalmuseum Jamtli (dútsk)
Växjö

**Växjö** is in stêd yn it lânskip Småland yn Sweden. It is it haadplak fan de gemeente Växjö en ek de haadstêd fan de provinsje Kronobergs län. Der is in fleanfjild en de Universiteit fan Växjö.

De fuotbalklup Östers IF, dy't yn de Allsvenskan spilet, komt út Växjö.

Op 1 febrewaris 2007 ûntfong Växjö de *Sustainable Energy Europe Award 2007* foar syn krewearjen om de stêd frij te meitsjen fan fossile brânstoffen. Dat doel wurdt berikt troch in enerzjy- en waarmtesintrale dy't mei ôffal fan de houtyndustry oanmakke wurdt. Yn tsien jier tiid slagge it om de CO2-útstjit mei 25% te ferleegjen. Dy leit no op 3,5% de man (de Sweedske trochsneed is 5%)

## Demografy

## Partnerstêden
* Almere

## Berne yn Växjö
* Jonas Björkman (23 maart 1972), tennisser
* Pär Lagerkvist (23 maaie 1891 – 11 july 1974), skriuwer en dichter 
* Thomas Ravelli (13 augustus 1959), fuotballer
* Mats Wilander (22 augustus 1964), tennisser

## Sport
* Växjö Golfklubb, golfbaan mei 18 holes
Ellen Fjæstad

**Ellen Elise Fjæstad** (Stockholm, 11 febrewaris 1986) is in Sweedske aktrise dy't yn Nederlân ferneamd wurden is troch de telefyzjerol *Eva Strömdahl* yn de bernerige *Eva & Adam*. Fjæstad spile fan 1999 oant en mei 2002 yn dy searje. 2001 kaam der ek in bioskoopfilm út mei de titel *Eva & Adam – Vier verjaardagen en een blunder*.

## Filmografy
In kar:
* 1999: Eva & Adam as *Eva Strömdahl*
* 2003: Peter Pan II - Return to Neverland as *Jane*
* 2004: Het Ketchup-Effect *(Hiep Hiep Hoera!)* as *Amanda*
* 2006: Over the Hedge as *Heather*

## Keppeling om utens
* Ellen Fjæstad yn de IMDb
Oosthalen

**Oosthalen** is in buorskip yn de gemeente Midden-Drinte (oant 1998 Beilen, oant 2000 Middenveld), tusken Hooghalen (westen) en it Herinneringssintrum fan Kamp Westerbork en de brântoer fan Boskwachterij Hooghalen (easten). It leit oan de lykneamde dyk; ien fan de pleatsen hjit ek Oosthalen.
Nuil

**Nuil** (Drintsk: **Nuul**), is in buorskip yn de gemeente Hoogeveen (oant 1998 Ruinen) tusken Spier (noarden) en Pesse (suden) ten easten fan de rykswei A28 ( Grins - Utert ). De Nuilerbosk leit ten noarden en westen fan dizze buorskip. Súdeastlik derfan leit it heide- en stosângebiet Nuilerfjild en ten easten it lykneamde bungalowpark.

Boarnen neame *van Nule* (1390), *ten Nuel* (1504), *Nuehl* (1811-13), *Nuil* (1851-55) en *Nuijl* (1865). De betsjutting kin wêze: nije lo = nij bosk (op hege sângrûn).

Nuil hat sa'n 80 ynwenners ferparte oer sa'n 30 huzen.
De Maten

**De Maten** is in buorskip yn de eardere gemeente Vlagtwedde, no gemeente Westerwâlde, (provinsje Grinslân) besuden Ter Apel. It plak hearde foar it oanlizzen fan de autowei N366 (Stedskanaal-Haren, Dútslân) ta de gemeente Emmen. No lizze der noch mar inkele huzen oan de *Zanddijk* yn de âlde gemeente. Tagelyk gienen ek de lânboukompleksen *Nieuwe Maten* en *De Maten* bewesten de Runde oer nei Grinslân. Fierder nei it suden kamen de *Veemker Maten* by Drinte; dêr waard de Runde de eastgrins. De wegen Maten en Matenwei ferbine it doarpke mei Munnekemoer, it meast súdlike plak fan Grinslân.

It plak is in buorskip en falt ûnder Ter Apel, mar hat lykwols in beboude kom en dus blauwe plaknammebuorden.

De namme komt fan *maat*, dat betsjut dat in stik greidelân yn ien dei mei de seine meand wurde kin. De namme kin ek ôflaat wâze fan it Nederlânske wurd *made* dat miede betsjut.
Linköping

**Linköping** (sis *Liensjeuping*) is de haadstêd fan de gemeente Linköping yn it lânskip Östergötland en de provinsje Östergötlands län, dêr't it ek de haadstêd fan is, yn Sweden. De stêd hie 97.428 ynwenners yn 2005. It is de op 6 nei grutste stêd fan Sweden. De stêd leit besuden de mûning fan de rivier Stångån yn de mar Roxen.

De stêd is wierskynlik neamd nei it *Lionga ting*, in gearkomst dy't neffens midsiuwske Skandinavyske wetten it meast wichtige ding yn Östergötland wie. It krekte plak fan it ding is net bekend, mar it moat earne oan de Eriksgata west hawwe. *Köping* tsjut op de merk dy't dêr wie.

Linköping is de episkopale sit fan it Diosee Linköping (Tsjerke fan Sweden) en is ferneamd om syn katedraal. 
Linköping is it sintrum fan in regio mei in âlde kultuer en fierde syn 700-jierrich bestean yn 1987.

Linköping is it fêstigingsplak fan in protte grutte bedriuwen, ûnder oare Saab en oare high-techyndustry, dat der sûnt 1937 fleanmasines makket. Teffens hat de stêd in universiteit mei mear as 26.500 studinten, de Universiteit fan Linköping. It motto fan de stêd is *Där idéer blir verklighet* ('Dêr't ideeën werklikheid wurde'), dat slacht op de gearwurking fan it bedriuwslibben en de universiteit (sa as bygelyks yn it Mjärdevi Science Park).


Ofbyld:Lkpgdomkyrka-ne.jpg|*Katedraal fan Linköping*
Ofbyld:Linköping-tekniska verken.jpg|Haadkertier fan *Tekniska verken*
Ofbyld:Hunnebergsgatan i Linköping.JPG|*Hunnebergsgatan*: âlde strjitte mei âlde gebouwen


## Keppeling om utens
* Ynformaasje foar besite
Visby

**Visby** is de grutste stêd op it Sweedske Eastsee-eilân Gotlân en de haadstêd fan sawol de provinsje Gotlands län as de gemeente Gotland, dy't beide it hiele eilân beslane. De hânzestêd hie 22.236 ynwenners op 31-12-2005 en is fan it Sweedske wrâlderfgoed ien fan de fjirtjin op 'e Wrâlderfgoedlist fan de UNESCO.

## Skiednis

Visby waard yn de 10e iuw stifte en wie fan de 12e oant de 14e iuw ien fan de meast wichtige hânzestêden, troch syn strategyske lizzing wie it plak fan belang yn de hannel oer it de Eastsee en de Noardsee. Lange tiid wiene de helte fan de boargers fan Visby Dútske keaplju. Yn 1288/89 eskalearre in skeel mei it ferearmjend ommelân yn in bluodrige boargerkriich, dêr't de Sweedske kening Magnus Ladulås (kening fan 1275–1290) in ein oan makke. Oant dan hie Gotlân syn eigen hearsker. Yn 1361 waard de stêd troch Denemark ferovere, mar yn de 17e iuw wer troch Sweden anneksearre.

Nei de 14e iuw waard it belang fan Visby hurd minder. Dat kaam ûnder mear troch de pest, troch piraterij (fan 1394 - 1398 sieten de fiktaaljebruorren yn de stêd), trochdat Denemarken en Sweden faker as ien kear om de stêd fochten en yn 1525 fanwege de oanfal fan de Dútske stêd Lübeck. By de Frede fan  Brömsebro yn 1645 kaam Visby mei Gotlân foar fêst oan Sweden.

Troch de ekonomyske delgong binne de gebouwen út de bloeitiid fan de stêd sparre bleaun (der wie gewoan gjin needsaak om nijbou út reden fan ekonomyske feroaringen te pliigjen). Al yn begjin 19e iuw waard de stêd ta nasjonaal monumint ferklearre. Fan likernôch 220 hânzestêden wie Visby dêrom yn ien fan de bêste útgongsposysjes om yn 1995 ta wrâlderfgoed ferklearre te wurden.

Yn it seerjocht foar transporten oer see is de stêd noch nammejouwer foar in tal ferfiersregels, de Haag-Visby-regels.

## Keppelings om utens
*  UNESCO-side oer de hânzestêd Visby
* Mânske fotogalery oer Visby en Gotlân, benammen oer de midsiuwske wike, Medeltidsveckan yn Visby
* De offisjele side fan de midsiuwske wike
* sw +  Webside fan Gotlands Fornsal
Umeå

**Umeå** is de haadstêd fan de gemeente Umeå y it lânskip Västerbotten en de provinsje Västerbottens län yn Sweden. It is ek de grutste stêd fan de Sweedske regio Norrland. De stêd hie 75.645 ynwenners yn 2005.

Umeå is al tsientallen jierren ien fan de fluchst groeiende stêden fan Sweden. Dy groei begûn fral nei 1965, doe't de universiteit yn de stêd stifte waard, ek no noch giet de groei troch. Der wurde sa'n 700 à 800 nije apparteminten it jier byboud.

De stêd stiet bekend as de 'bjirkestêd', omdat der in protte leanen mei bjirkebeammen binne. De rivier Ume älv mûnet tichtby Umeå út yn de Botnyske Golf. Umeå leit oan de Europeeske wei 4, de Europeeske wei 12 en it spoar.

## Kultuer
Umeå wurdt beskôge as de meast belangrike kulturele stêd fan Noard-Sweden. De opera fan Noard-Sweden, de NorrlandsOperan, komt út de stêd. Eltse oktober of begjin novimber wurdt it Umeå Jazz Festival holden, ien fan de grutste festivals foar yn moderne jazz yn Skandinaavje. Inkele muzykbands út Umea binne de hardcore punkband Refused en de metalbands Meshuggah en Cult of Luna. Teffens hat de stêd ferskate museums, sa as it Sweedsk skymuseum, it provinsjemuseum fan Västerbottens län, it stedsmuseum fan Umeå en it *bildmuseet* dêr't ûnder mear moderne keunst te sjen is. Umeå stribbet der nei om yn 2014 kulturele haadstêd fan Europa te wurden.

Umedalens skulptuerpark is in byldenpark mei in kolleksje fan 33 skulpturen yn Umeå.

## Berne yn Umeå
* Eva Dahlgren, sjongster en skriuwster
* Stieg Larsson, sjoernalist en skriuwer
* Ola Ullsten, politikus en diplomaat


Ofbyld:Kungsgatan eastbound Umea Sweden.jpg|*Karakteristike bjirkeleane*
Ofbyld:Ume alv in Umea.jpg|*Umeå fan rivier Ume ôf sjoen*
Ofbyld:Umea church.jpg|*Tsjerke Umeå*
Ofbyld:BildMuseet-Umeå-2007-06-30.jpg|*Museum "BildMuseet"*


## Keppelings om utens
* Umea kultuerhaadstêd 2014 offisjele side
* Umeå Region, offisjele webside
* Umeå Toerisyske ynformaasje
Gildebert III

Kening **Gildebert III** (683 – 23 april 711), (ek **Gildebert IV** neamd om him te ûnderskieden fan Gildebert de Oannommene), wie de soan fan Teuderik III. Hy folge syn broer Klovis IV nei dy syn ferstjerren op yn 695 en libbe oant 711. Syn hofmeier, Pepyn fan Herstal oefende yn syn namme de macht út oer Neustrje en Boergonje. Nei kening Klovis IV begoûnnen de hofmeiers echt te regearen yn namme fan de kening. Sa ûntstienen ferhalen fan de "glaaie of luie keningen": hja nommen it te maklik op en lieten eigentlik harren "*earste minister*" regeare.
Gildebert III waard opfolge troch syn soan Dagobert III.
Nij Jaarsmastate

**Nij Jaarsmastate** wie in state besuden Mitselwier, gemeente Dongeradiel. Op in diel fan it stateterrein stiet in tal wenten.

Oer it ûntstean fan de state is neat bekend. Yn 1698 ferhierden de bern fan Hobbo Esaias fan Aylva it hoarnleger fan Jaersmastate en noch trije oare sates ûnder Mitselwier.
Yn 1728 wie dit besit - noch oangroeid mei Helbada sate - eigendom fan jonker Julius Jelte fan Unia.

De súdlik fan Wibaldastate lizzende pleats, dy't op de kadastrale minút de foarm fan in kop-hals-romppleats hat, moat Nij-Jaersma hjitten hawwe. Mooglik wie se boud op ien fan boppeneamde hiemen. Yn 1832 wie dy pleats ek besit fan Ulbo van Burmania.

It grutte Jaersmastate sil yn 1771 ôfbrutsen wêze, doe't de boelguod hâlden waard fan de boumaterialen fan it ôfbrutsen hûs fan frelle Fan Burmania yn Mitselwier. De namme Jaersma waard doe, of al earder by it gongber wurden fan de namme Unia, op sate FC9 lein (Nij-Jaersma), dy't ek diel útmakke fan it Aylva-Unia-kompleks.

## Bewenners
* 1698 bern fan Hobbo Esaias fan Aylva
* 1728 jonker Julius Jelte fan Unia
* 1832 Ulbo van Burmania yn Eanjum

## Sjoch ek
* Jaarsmastate (Mitselwier)
Dotingastate (Dronryp)

**Dotingastate** ek **Grut-Dotinga** of **It Readhûs**, wie in state noard fan Dronryp, gemeente Menameradiel. Op it plak fan de state stiet yn 2010 in pleats.

## Skiednis
Foar safier bekend is de state yn de 15e iuw boud. Yn 1529 wie Aelcke fan Hermana, widdo fan Lolle Heres fan Ockinga eigenaresse fan dit hûs, dat se grif fan har heit Hobbe Taeckes fan Hermana urven hie. Hja hie mei har earste man Lolle fan Ockinga op Fetzastate wenne. Lolle fan Ockinga stoar yn 1520 en waard begroeven yn de tsjerke fan Dronryp. Yn 1529 liet har twadde man Salvius fan Foppinga it swannerjocht registrearje fan it troch harren bewenne Foppingastate en ek dat fan Dotingastate wêrfan hy ferklearre dat it eigendom wie fan syn frou.

Neffens E.M. fan Burmania fermakke Wytze fan Cammingha yn febrewaris 1606 by testamint "Grut Dotinga" oan syn neef Frâns, soan út it earste houlik fan syn ferstoarne broer Sybrand mei Catharina fan Donia. Mocht neef Frans sûnder bern ferstjerre dan moast it guod oergean nei neef Jarich, soan út it twadde houlik fan Sybrand mei Margaritha fan Botnia. Wytze wie net troud en foar safier bekend is hy roomsk-katolyk bleaun. Om 1609 is hy yn Dútslân ferstoarn.

Letter yn de 17e iuw wie Dotingastate de "royale bûtenwenning" fan Sicco fan Groustins, riedshear oan it Hof fan Fryslân en yn 1700 is it neffens it Floreenkohier eigendom fan jonkfrou Jetske Mari fan Groustins en yn gebrûk by "hr. Heemstra c.s." Dat wie Schelte fan Heemstra.
Yn 1722 is it eigendom fan sekretaris De Hertoghe dy't lykwols op it neistlizzende Schatzenburg wenne, dat hysels yn 1698 nei syn eigen smaak bouwe litten hie.

De state bestie yn 1718 noch yn syn folle gloarje. Neffens Van Burmania soe it sloopt wêze yn 1742.
De "Tegenwoordige Staat" fermeldet lykwols: *Groot Dotinga, in de wandeling ’t Roodhuis genoemd, was nog onlangs, hoewel zeer vervallen, in weezen; doch is thans, even als de voorgaande Staten" (dat binne Foppinga, Hommema en Fetza) "meer niet dan eene boereplaats*.

## Bewenners
* oant 1529 Hobbe Taeckes fan Hermana
* 1529 Aelcke fan Hermana
* oant 1609 Wytze fan Cammingha
* sûnt 1609 Frans fan Cammingha
* 17e iuw Sicco fan Grovestins
Luleå

**Luleå** (Finsk: Luulaja; Samysk: Luleju; Lule-Samysk: Julevu) is in Sweedske stêd yn de provinsje Norrbottens län en yn it Sweedske lânskip Norrbotten. Luleå is fierwei de grutste stêd fan de provinsje mei in befolking fan sa'n 46.000; de gemeente hat likernôch 75.000 ynwenners. Stêden as Kiruna en Boden komme net boppe de 20.00 ynwenners út. Luleå is it bestjoerssintrum fan provinsje, lânskip en gemeente, mar bygelyks it spoar yn Noard Sweden wurdt ek út Luleå wei regele.

De stêd leit op it plak dêr't de rivier Lule (Luleälv) yn de Botnyske Golf útmûnet. It is in wichtige haven. Izererts wurdt troch LKAB yn Kiruna en Gällivare út de grûn helle en dêrnei yn Narvik en Luleå skip(p)e. Op Svartö stiet in izerfabryk. Ek hout wurdt fia de havens ferfierd. De haven is yn de rin fan de tiid in pear kear ferlein, omdat it noardlik part fan it gebiet rûnom de Botnyske Golf omheech giet wat de seespegel oangiet. De Botnyske Golf is in grut part fan it jier beferzen, dat Luleå kin net optimaal profitearje fan de oerslach fan izererts.

## Skiednis
As haven wie Luleå al bekend fan de 13e iuw ôf. De stêd waard lykwols offisjeel stifte ûnder Gustaf II Adolf fan Sweden yn 1621, net op it plak fan no, mar op it plak dêr't tsjintwurdich Gammelstad (âlde stêd) leit. Troch it omheech gean fan de omkriten fan de stêd wie it al yn 1649 nedich om de kearn te ferlizzen nei it hjoeddeiske plak.

Luleå wurdt earst wier in wichtige stêd at ein 18e iuw izererts fûn wurdt yn de omkriten fan Kiruna en Malmberget. Der is mar ien manier om it erts te skypjen en dat is fia de haven fan Luleå. Foar de nedige tsjinsten anneks, waard de wyk Bergviken oanlein.

Yn 1887 ferbaarnd in diel fan de stêd mei syn protte houten huzen. Belangrike gebouwen, sa as de tsjerke, wurde neitiid fannijs boud. Fanwege it hieltyd grutter wurden fan de ertsproduksje en - tanimmend ferfier yn it generaal - krijt de stêd yn 1907 in spoarferbining. It spoar wurdt trochlutsen nei Narvik yn Noarwegen. Luleå is noch altyd in spoarweiknooppunt yn it gebiet. Fan it begjin fan de Twadde Wrâldkriich ôf is Luleå ien fan de hurdst waaksende stêden fan it lân.

Luleå is de grutste oerslachhaven fan Sweden wurden; hy hat de earste Technyske Universiteit fan it lân, in drok fleanfjild en is in leger- en marinestêd.


Ofbyld:Luleå tekniska universitet.JPG|*Technyske universiteit Luleå*
Ofbyld:Lulea industry.jpg|*Yndustryterrein Luleå*
Ofbyld:Storgatan.jpg|*Storgatan yn de simmer*
Ofbyld:Coop Arena indoor.JPG|*Coop Arena, it iishockystadion*
Swamp pop

**Swamp pop**, ***Swamp rock*** ("somperock") of ***swamp music*** ("sompemuzyk")  tsjut op in rjochting yn de rock, dy't út de súdlike steaten fan de Feriene Steaten komt - benammen út de sompige kontreien fan Louisiana. Yn dy muzyk wurde eleminten út de country, blues, folk en kadjunmuzyk feriene. De muzyk kin ta de kategory 'Amerikaanske folk' rekkene wurde.

Fanwege de komôf fan dizze muzyk is der faak Kajun-Frânsk yn de teksten ferwurke, in taal dy't yn boppe neamde kontreiën fan Louisiana sprutsen wurdt. Der wurdt ek wol fan *Roots Rock* sprutsen at artysten net út Louisiana komme.

Dêr't in band as Creedence Clearwater Revival mei John Fogerty typyske rockynstruminten brûkte, makke bygelyks de Chenier-famylje de akkordeon ta haadynstrumint yn it sjenre. In oare ferneamde fertsjintwurdiger fan somperock is Tony Joe White.

## Foarbylden

;nûmers
**Proud Mary* fan Creedence Clearwater Revival
**Bad Moon Rising* fan Creedence Clearwater Revival
**Lookin' out My Back Door* fan Creedence Clearwater Revival
**Suzie Q* fan Dale Hawkins
**Polk Salad Annie* fan Tony Joe White
;albums
* Johnnie Allan, *Promised Land*, Ace 380, 1992 .
* Johnnie Allan, *Swamp Pop Legend:  Johnnie Allan – The Essential Collection*, Jin 9044, 1995.
* Rod Bernard, *Swamp Pop Legend:  Rod Bernard – The Essential Collection*, Jin 9056, 1998.
* The Boogie Kings, *Swamp Boogie Blues*, Jin 9045, 1995.
* Van Broussard, *The Early Years*, CSP 1007, 1993.
* Cookie & The Cupcakes, *By Request*, Jin 9037, 1993.
* Charles Mann, *Swamp Pop Legend:  Charles Mann – The Essential Collection*, Jin 9060, 1998.
* Randy & The Rockets, *A Blast From the Past – The Essential Collection*, Jin 9059, 1998.
* Warren Storm, *Night After Night*, Jin 9039, 1995.
* Clint West, *Swamp Pop Legend:  Clint West – The Essential Collection*, Jin 9055, 1997.
De Kobbekoai

De **Kobbekoai** is in fangende einekoai yn de Grutte Wielen noardeast fan Ljouwert. De koai is yn 2011 baggere.
Douwengakoai

De **Douwengakoai** is in eardere einekoai oan de râne fan de Louwsmarpolder yn Suwâld. De koai is yn 2011 wer op de winske djipte baggere. De fangearm fan de koaiplasse is opskjinne en der is in nije daam mei ynlit komt.

De einekoai foldocht dêrmei wer oan de easken fan registraasje.
Salomon Siewerd de Koe

**Salomon Siewerd de  Koe** (Wâldsein, 6 jannewaris 1842 - Grins, 23 maart 1886) wie in teolooch en dûmny.

## Libben
De Koe syn âlden wiene de skroar Anne Cornelis de Koe (1812-1878) en Wilhelmina Arnolda de Mol Moncourt (1812-1876). Syn heit wenne al generaasjes lang yn Wâldsein, syn mem stamme ôf fan de Hugenoatefamylje De Mol Moncourt. Troude yn 1880 mei jonkfrou Isabelle Asch van Wijck (1850-1880) út Utert. Se soenen fjouwer bern krije. Nei de middelbere skoalle yn Snits ferhuze er nei Grins om dêr foar de hannel oplieden te wurden. Om't syn belangstelling mear by de wittenskip lei gie er nei it dwaan fan in 'admissie-examen' nei de universiteit. Slagge yn 1865 foar syn kandidaatseksamen Letteren en Wiisbegearte. Omdat er dûmny wurde woe ferhuze er nei Utert. Yn 1869 waard er beroppen yn Lienden en ferhuze nei de Betuwe. 

Yn 1872 koe de redenrike jonge dûmny nei Eastermar, mar hy keas foar Bûtenpost. Dêr rûn er lykwols tsjin in gewoante oan dy't bûten Fryslân net mear bestie: leden fan in tsjerklike gemeenten hiene yn Fryslân neat te sizzen oer it beroppen fan dûmny's. Dat wie foar de hegerein, de grutgrûnbesitters, saneamde floreenplichtigen. De Koe neamde dit de 'finzenskip' fan de Fryske tsjerke. Yn 1874 skreau er in skerp artikel: *De gevangenschap der Friesche kerk*. Grutgrûnbesitters wienen faak liberaal fan opfettings oer godstsjinst en de troch de hegerein oanwiisde dûmny's stienen dêrmei withoefier ôf fan it gewoane tsjerkefolk. Sadwaande waard de kleau tusken de tsjerken en har leden hieltyd grutter. Tsjerkebestjoeren brûkten ek geregeldwei it jild foar de tsjerke foar saken dy't ta it domein fan de oerheid hearden. Dat wylst in soad tsjerkegebouwen min ûnderhâlden waarden. Doel fan De Koe wie om de Herfoarme tsjerke ta in folkstsjerke te meitsjen. Troch him kaam in beweging op gong dy't 'frijmakking' fan de Fryske tsjerke neistribbe. Om de maatskippij in sterke kristlike basis te jaan waarden ek kristlike skoallen opsetten. Hy ferfear yn 1874 nei Utert, dêr't er op 2 maaie 1883 cum laude syn proefskrift ferdigene: *De conjecturaalcritiek en het evangelie naar Johannes*. Hy waard dêrnei heechlearaar Teology yn Grins, dêr't er wenne oan it Martinytsjerkhôf.
 
Seis jier nei syn houlik stoar er nei in koarte sykte; hy liet fjouwer lytse bern nei. Hy waard beïerdige op it Noarderbegraafplak yn Grins. Op syn begraffenis wie dûmny Moquette fan Snits, dy't neffens de Ljouwerter Krante 'it tankbere Fryslân' fertsjintwurdige. De stien en it stek fan syn grêf binne letter ferdwûn. Isabella ferkocht syn grutte bibleteek.
Oak Grove (Louisiana)

**Oak Grove** is in plak (*town*) yn de Amerikaanske steat Louisiana, dat bestjoerlik ûnder West Carroll Parish falt.

## Demografy
By de folkstelling yn 2000 waard it tal ynwenners fêststeld op 2174.
Yn 2006 waard it ynwennertal troch it United States Census Bureau rûsd op 2020, in ferleging fan 7.1%.

## Geografy
Neffens it United States Census Bureau beslacht it plak 4,5 km², 4,4 km² lân en 0,1 km² oerflaktewetter. Oak Grove leit op sa'n 38 m boppe seenivo.

## Festivals
It *The North Louisiana [[Gospel]] Weekend* wurdt eltse maart yn Oak Grove holden yn it *Thomas Jason Lingo Community Center*.
In Bluegrassfestival wurdt yn april en oktober organisearre.

De *Jessie James Trade Days* binne alle jierren yn septimber.

April 2011 sette The West Carroll Chamber útein mei in nij feest, *The North Louisiana Sweet Potato Festival*, ierdappels binne nammentlik it foarneamste lânbouprodukt fan de omkriten.


Ofbyld:Oak Grove (LA) High School tower - tiger - front entrance.png|Yngong *Oak Grove High School*
Ofbyld:Fiske Theatre - Oak Grova - LA - 2009 Oct - Facing NE across Main St.jpg|It *Fiske Theatre*, út 1950


## Berne yn Oak Grove
* Tony Joe White, somperock-muzikant

## Keppeling om utens
*  Oak Grove Progress Community Progresswebside fan Oak Grove
Liverpool FC

**Liverpool F.C.** is in Ingelske fuotbalklup, dy't oprjochte waard op 15 maart 1892 troch John Houlding, de eigener fan Anfield, omdat Everton ferband waard troch in skeel oer de hier.
De club spilet syn thúswedstriden yn it Anfield-stadion. Anfield sil yn de takomst mooglik gerfongen wurde troch in nij stadion dat grif Stanley Park Stadium hjitte sil. It stadion leit yn de wyk Anfield. It stadion moat plak jaan oan 61.000 taskôgers.

Fan de supporters is bekend dat se by elke wedstriid massaal it liet You'll Never Walk Alone fan Gerry & the Pacemakers sjonge.

## Earelist

## Keppeling om utens
* Offisjele site 
* Offisjele Nederlânsk fanclub
Regio's fan Denemark

Sûnt 1 jannewaris 2007 is Denemark yndield yn regio's, dy't de betsjoerlike yndieling yn provinsjes ferfange. Ut de eardere 271 gemeenten binne 98 nije gemeenten foarme.

Denemarken bestiet út de folgjende regio's:
* Haadstêd (*Region Hovedstaden*) 2.561&nbsp;km², 1.633.565&nbsp;ynwenners (haadstêd: Hillerød)
* Midden-Jutlân (*Region Midtjylland*) 13.053&nbsp;km², 1.219.741&nbsp;ynwenners (haadstêd: Viborg)
* Noard-Jutlân (*Region Nordjylland*) 8.020&nbsp;km², 576.802&nbsp;ynwenners (haadstêd: Aalborg)
* Seelân (*Region Sjælland*) 7.273&nbsp;km², 811.511&nbsp;ynwenners (haadstêd: Sorø)
* Súd-Denemark (*Region Syddanmark*) 12.191&nbsp;km², 1.185.840&nbsp;ynwenners (haadstêd: Vejle)

## Keppeling om utens
* Kaart fan regio's en gemeenten
Provinsjes fan Denemark

Denemarken wie oant en mei 31 desimber 2006 ferdield yn trettjin provinsjes (*amter*) en 271 gemeentes (*kommuner*), sjoch Deenske gemeenten per provinsje. De yndieling yn trettjin (earder 14) provinsjes wie by de bestjoerlike weryndieling fan 1 april 1970 ûntstien. By dy weryndieling waard it tal gemeentes werombrocht fan 1386 nei 275 en it tal provinsjes fan 25 nei 14. De yndieling fan Denemark yn *amter* wie fan 1793.

De provinsje Kopenhagen besloech de gemeenten yn de stêdekloft Kopenhagen, útsein de gemeenten *Kopenhagen* en *Frederiksberg*. Bornholm is in regionale gemeente, dy't de fiif eardere gemeenten fan it eilân Bornholm yn him ferienige.

Grienlân en de Faeröer hearre ek by Denemark, mar hawwe in autonome status en hawwe twa sitten yn it Deenske parlemint.

Fan 1 jannewaris 2007 ôf is Denemark yndield yn fiif regio's dy't yn it plak fan de trettjin provinsjes kaam binne. Tagelyk is it oantal Deenske gemeentes werombrocht fan 271 nei 98. 

## Keppelings om utens
*Kaart fan de Faeröer
*Kaart fan Grienlân
Pisjen

**Pisjen**, **wetterjen**, **urinearjen** of, minder fatsoenlik, **migen**, is it lossen fan urine fia de pisbuis (*urethra*).

Pis is in floeistof dy't by sûchdieren, sa as de minske troch de nieren produsearre wurdt. De urine wurdt yn de urineblaas opslein en dêrnei periodyk lost.

## Taal
Der binne in soad wizen om yn selskip te sizzen dat men pisje moat:
* *nedich moatte*
* *De geit/it skiep ferstekke*, 
* *mei jins sweager fûstkje*
* *de ierappels ôfdreagje*
* *it tinste der even ôfrinne litte*
* *yn it waar sjen*
* *in wetterlossing meitsje*
en foar froulju:
* *myn jûpe útknipe* 
* *it ûnderstel útlekke litte*
* *blinder myn miicheamelder wurket my op ‘e simmels*
* *myn goatte begjint te lekken!*
Krakeel

**Krakeel** is in buorskip yn de gemeente Hoogeveen, eartiids in opgeande wei, wêrnei't in wyk yn it eastlik diel fan de stêd Hoogeveen benoarden en westlik fan de Hoogeveensche Vaart neamd waard. Eastlik fan dat kanaal leit noch de âlde bebouwing oan de streekrjochte dyk Krakeel; parallel deroan en súdlik hjirfan de Krakeelske Dyk.

De bebouwing leit bylâns de eardere Krakeelsche Opgaande, ek wol Bentincksdjip. De Krakeelske Dyk - mei tsientallen âlde iken - waard sparre by de stedsútwreiding fan Hoogeveen-Súd. De fraaie leane is no kuierpaad en fytspaad.

Boarnen fermelde: *(Het) Krakeel* (1845) en *Het Krakeel* (1899). De betsjutting hjirfan is: *fûle, lûde en feninige wurdewikseling*; faak gie it hjirby om betwiste stikken grûn.
Klijndijk

**Klijndijk** is in buorskip yn de gemeente Borger-Odoorn (oant 1998 Odoorn) ten suden fan Odoorn, ten súdwesten fan Valthe en ten noardwesten fan Emmen.

It plak is neamd nei de ferfeanter Jasper Klijn, of nei klyn, wiete feanbrokken. Neffens Harm Tiesing waard doe sein ynstee fan 'Ik wenje yn Klijndijk' wat oars, nammentlik 'Ik wenje op de Zietak'. Dit slacht op it kanaal Odoorner Zijtak (1851-1868), dat fan Klijndijk yn westlike rjochting nei it Oranjekanaal rint, wêrtroch't it plak op it Drintske wetterwegennet oansluten is.
Amelte

* Amelte (buorskip) ferdwûn esbuorskip út de Iere Midsiuwen. Yn de marke fan de hjoeddeiske wei Assen-Deurze. Yn it begjin fan de 17e iuw wennen der twa boeren, de Olde Jan en de Jonge Jan 't Amelde.
* Amelte (lânguod) lânguod.
Amelte (lânguod)

**Lânguod Amelte** is in lânguod by huzinge Vredeveld by de buorskip Amelte yn de gemeente Assen. Yn 1817 oankocht troch de gûverneur fan Drinte. Hy kocht ek twa hiemen yn Amelte en alle markegrûnen yn Amelte en Vredeveld. In grut diel dêrfan waard ûntgûn en beboske.

Nei de dea fan Hofstede yn 1839 waard it meastepart fan syn grûnbesit ferkocht. De persielen dy't letter it lânguod Amelte foarmje soenen, bleauwen ynearsten yn de famylje. Om 1880 hinne gie dat mear as 75 ha grutte gebiet, lizzend oan beide kanten fan de dyk nei Rolde en grinzjende oan de grienlannen oan it Deurzerdiep, oer yn oare hannen.

De hjoeddeiske Amelterbosk en de wenwyk Amelterhout hawwe net of amper wat mei Amelte te krijen en soenen earder in oan Vredeveld liearde beneaming hawwe moatte. Aldere skriuwwizen: *Amelde*, *Ameld* (útspraak: Amelt). Yn 1470: *in Amelden Kampe*, wat wiist op in persoansnamme. In oare opsje is Amelede, wêryn mei lede in wetterrin nei Assen wurdt. Ame of Aam soe dan  de namme west hawwe fan it Deurzer- of Amerdiep, in soad foarkommende oantsjutting fan in beek of rivier. Dêrtroch is it fierder nei it suden lizzende Amen meti Amelte besibbe.
Eysingahûs (Ljouwert)

It **Eysingahûs** of **Vegelinhûs** wie in stins yn Ljouwert, oan de Turfmerk foar de Kânselarij oer. It gebou wie fan 1881 oant 2013  (ûnderdiel fan it) Frysk Museum.	

It hjoeddeiske gebou waard in fazes boud tusken 1777 en 1806. It hie as foargonger it Vegelinhûs, dêr't allinnich de 16e-iuwske kelder fan oer is. Dat as ienige yn dizze gevelrige dwers setten hûs foar de Kânselarij oer waard yn 1709 kocht troch Hessel Vegelin fan Claerbergen, grytman fan Haskerlân en eigener fan Heremastate op De Jouwer. Syn heit wie hofmaster fan de steedhâlder en sil it Dekemahûs njonken it Steedhâlderlik Hof bewenne hawwe.
Oant 1772 waard it hûs bewenne troch de bekende skriuwer, riedshear, grytman en deputearre Johan Vegelin van Claerbergen (1690 - 1772). Syn soan Hessel, dy't al yn 1750 ferstoar op 27-jierige leeftiid, hat syn Memoires neilitten. It hûs stie rjocht foar de Kânselarij en skean foar it Lânskipshûs fan de Steaten fan Fryslân oer. De eigener bewenne it hûs benammen as de lândagen hâlden waarden en it bestjoer fergadere.

Oant 1879 bleau it hûs yn de Eysinga-famylje. Yn dat jier waard it troch jonkfrou C.A. de Beaufort, mei-erfgenamte fan jonkhear Tjalling Aedo Johan fan Eysinga (1790-1858) dy't yn it hûs berne wie én selsmoard die, foar mear as f. 15.000,= ferkocht oan it Friesch Genootschap. Koart dêrnei, yn 1881, hat dit genoatskip it Eysingahûs yn gebrûk nommen as it Frysk Museum.
Yn de 90er jierren fan de 20e iuw ûndergie it museum in grutte útwreiding en yn oansluting dêrop is ek besocht it ynterieur op de belle-etaazje fan it Eysingahûs safolle mooglik wer de alluere te jaan dy't past by in foar fryske ferhâldings grutte aadlike stedswenning út dy tiid.

Nei it realisearjen yn 2012 fan it nije Frysk Museum oan it Saailân yn Ljouwert waard it Eysingahûs foar it symboalyske bedrach fan 1 euro oerdroegen oan monuminte-organisaasje Feriening Hendrick de Keyser. Der folge in restauraasje en de yndieling fan de begeane grûn waard yn de oarspronklike tastân werombrocht. De keamers en oare fertrekken waarden ynrjochte mei meubels en dingen sa't it der yn 1781 útsjoen kinnen hie. It pân mei de nije namme Museumhûs Van Eysinga waard 29 novimber 2018 foar it publyk iepensteld.

## Stylkeamers

WLANL - eldovani - Stijlkamers van het Eysingahuis 01.jpg|
WLANL - mwibawa - De Hoekkamer, Stijlkamers van het Eysingahuis.jpg|
WLANL - MicheleLovesArt - Fries Museum - Stijlkamers van het Eysingahuis (5).jpg|


## Bewenners
* 1709 Hessel Vegelin fan Claerbergen
* - 1773 Johan Vegelin fan Claerbergen
* 1773-1828 Frans Julius Johan van Eysinga
* 1828-1829 Schelto Hessel Roorda van Eysinga
* 1836-1857 Catharina Johanna van Eysinga, troud mei Pieter de Beaufort
* 1857-1879 Cornelia Anna de Beaufort
* 1879-2012 Frysk Museum
Twitter

**X**, dat foarhinne **Twitter** hiet en yn 'e folksmûle ornaris noch altyd sa neamd wurdt, is in Amerikaansk bedriuw en in ynternettsjinst dêr't brûkers koarte berjochten fan maksimaal 280 tekens mei publisearje kinne. Ynearsten koe in berjocht mar út 140 tekens bestean, mar yn 2017 waard dat tal ferhege nei 280. It is in website dêr't  jin, lykas by Facebook en oare social media, in profyl en in avatar oanmjitte kin. It brûken fan de Twitter is fergees. 

De aktiviteit by it brûken fan Twitter hjit *twitterje* (of *tweeten*), dat 'tsjetterje' betsjut. In Twitterberjocht wurdt *tweet* neamd. It logo fan Twitter is in fûgeltsje. Twitterje betsjut dat jo op *dit* stuit kommunisearje fia in mikrowebloch op in pc, in mac of GSM, smartphone of oare mobyl apparaat mei oansluting op it ynternet. De kombinaasje fan weblogjen mei *[[instant messaging]]* wurdt *mikroblogjen* neamd.

Oarpronklik wie de fraach fan de tsjinst "Wat dochste?". Letter wie dat it "Wat bart der?". Hjoed-de-dei stiet der "Wat houdt je bezig" ("Wat hâldt dy dwaande"). Elke twitterder kin op elk momint fan de dei yn maksimaal 280 tekens fertelle wêr't hy/sy mei dwaande is, wat hy/sy fan plan is of wat him/har dwaande hâldt. Der binne ek minsken dy't foarôf oankundigje dat se by in evenemint wêze wolle en mei oaren, al as net oanwêzich by it evenemint, twitterje wolle. Dat kreëart in firtuele oanwêzichheid.

## Fryske button
Webûntwerpster Liesbeth Hiddema út Reduzum wie dwaande mei in Fryske webside, mar doe't se gjin twitterbuttons yn de 'memmetaal' fine koe makke se sels ien. Fia de Ried fan de Fryske Beweging is sa'n byldkaike yn te laden.

## It Stekje
In **Stekje** (*[[Ingelsk]] Hash*) kombinearre mei ien trefwurd foarmet by Twitter in 'stekwurd' (*hashtag*). It stekje wurdt sûnder spaasje foar it wurd setten, lykas „#wikipedia&nbsp;“. Yn tsjinstelling mei oare markear-konsepten wurde de stekjes direkt yn it eigentlike berjocht skreaun. Elk wurd dêr't in stekje foar stiet, wurket op dy wize as in mark en kin dêrtroch fûn wurde.
Eysmastins

De **Eysmastins**, ek **Benners hues** of **Eysema huys** wie in stins ûnder Aldwâld yn de gemeente Kollumerlân. It stiet east fan de dyk yn Wygeast, krekt noardlik fan de Swartewei, op tsjerkelân; it lân fan mear as 9 pûnsmiet, rint dêrwei nei de Hautmear, de ferkavelingskieding tusken Wygeast en Aldwâld. Fan de stins is neat werom te finen.

It boujier is ûnbekend. In stins dy't yn 1468 ferneatige waard en dêrnei mooglik net werboud waard, wie 'Benners hues of Eysema huys up de Wygast'. Mei oare Kollumerlânske eallju fersette Benner of Binnerd Eysema te Wygeast him yn 1467 tsjin it bûn fan Kollumerlân mei de stêd Grins, wêrby't ûndermear oerienkomd waard in kastiel of blokhûs yn Kollum te bouwen. Hy skynt koart dêrnei stoarn te wêzen. It jier dêrop waard syn hûs op Wygeast troch de tsjinstanners fan Grins foarsjoen fan proviand en soldaten om de Grinzer plannen dwers te sitten. De stêd belegere dêrop it hûs mei "bussen" en oar geskut. Syberch, de widdo fan Binnerd Eysma, joech har dêrnei mei 24 manskippen oer en mocht sûnder ferwûnings ôfsette. De stins en trije stienhuzen yn Kollumersweach waarden lykwols yn opdracht fan de Grinzers delhelle.
Twa jier letter, un 1470, sluet Syberch mei har twadde man, Lyudo Yellinge, haadling yn Britsum (fan oarsprong in Sytsma), in fredesferdrach mei Grins. Har bern krigen it Eysma-guod werom, op betingst dat se der gjin hûs 'sterker weder tymmeren' soenen, as mei tastimming fan Grins. In jier earder, yn 1469, hie Sibrich Eisma oan it konvint fan Feankleaster ien mêd yn Westergeaster Himrik ferkocht.

Yn 1543 wurdt Eysmahûs net mear neamd. Andreae tinkt dan ek dat de stins net wer opboud is. Eysma-hiem wurdt yn 1571 en 1617 noch wol neamd. Neffens Andreae syn beskriuwing wie dat it kadastrale perseel Westergeast C157, of mooglik it direkt noard dêrfan lizzende perseel (C153).

## Bewenners
* om 1467 Binnerd Eysema
* 1470 Syberch, widdo Eysma en Lyudo Yellinge
Feitsmastate

* Feitsmastate (Hallum), yn Hallum
* Feitsmastate (Huzum), yn Huzum
* Feitsmastate (Kollum), yn Kollum
Goudlearbehang

**Goudlearbehang** is in learen behangsoarte. 
It meitsjen fan goudlearbehang wie bewurklik. Earst waarden fellen loaid keallelear mei bledsulver bedekt. Dêrnei kaam der in giele fernis oer, dy't it lear de gouden glâns joech. Neidat der in relief yn parse wie, waarden de eftergrûnen ynkleure. Yn de goudlearkeamer barde dat mei dekkende ferve. De ornaminten yn it lear krigen hjir in ekstra aksint mei transparante ferve. As lêste waarden de fellen oan elkoar naaid. De faam fan in goudlearprodusint hong foar in grut part ôf fan de kwaliteit fan syn fernissen. Doe't in Noard-Nederlânske goudlearmakker yn 1628 it patent krige op "ferheven", dat wol sizze: mei in reliefgoudlear kamen nije ûntwerpen yn trek. Blommmotiven, fûgels en putti-figueren.

Yn Amsterdam wienen seker alve bredriuwen, ûnder oare op Rapenburg. Yn 1636 krije Pieter Potter c.s. fergunning ta oprjochting fan in saak bûten de Sint Antonyspoarte. Hans le Maire, al sûnt 1617 yn de stêd fêstige, mei in sulverslagger yn it pân njonken him, ferwurke jierliks 16.000 keallehûden en elke seis wiken 20.000 blêdsjes sulver. In snelle drûchtiid wie it bêste en dêrom barde dizze faze fan de bewurking meast yn de simmer. Nederlânsk goudlear, soms ek út Middelburg waard útfierd nei ûnder oare Denemark, Sweden en Sina en Japan. Troch de opkomst fan folle goedkeapere, op doek skildere, behangsels yn de 18e iuw rûn de goudlearniverheid werom. It meitsjen fan goudlear waard "patsen" neamd, in "patser" is noch stees ien dy't oerdreaun mei syn rykdommen pronket.

Yn fjouwer Fryske stedhuzen is goudlear brûkt: Dokkum, Frjentsjer, Snits en Warkum. Goudlear waard yn wenhuzen allinnich oantroffen yn de wenhuzen Princessehof en huzinge Voormeer yn It Mar by It Hearrenfean. It behang út huzinge Voormeer komt mooglik út De Klinze yn Aldtsjerk. De banen binne 78 sm breed en moatte tusken 1755-1780 makke wêze. It behang moat pas yn de 19e iuw yn Voormeer bedarre wêze. Doe wenne dêr Marcus  van Heloma dy't troude mei in Maria fan Sminia. Maria kaam sels net fan De Klinze, mar hie wol nauwe bannen mei de Fan Sminia's.
Jarich fan Dekema

**Jarich fan Dekema** (1495 - 23 april 1553) wie in riedshear en grytman. Soan fan Juw Dekema en Katrijn Hottinga. Jarich wie troud mei Katrijn Camstra, in oerpakesizzer fan de earste bewenner fan Dekemastate, Rienck Camstra († 1522). 

Dit echtpear komt op it foarname famyljehûs fan de Dekema's oan de Breedeplaats yn Frjentsjer te wenjen. Ek it suske fan Katrijn, Reynsk Camstra, troude mei in Dekema: Hette fan Dekema. Dit pear set har ta wenjen op Dekemastate en Hette is sa de earste Dekema fan Dekemastate, eartiids Camstrastate neamd.
Rienck Camstra

**Renike** of **Rienck Camstra**, wie in Skieringer grytman fan Ljouwerteradiel dy't op Camstrastate wenne, it lettere Dekemastate. Hy wie troud mei His Ockema of Ockinga en se krigen fjouwer bern.

Soan fan Feyeke Camstra en Syts Foppes Sjaerda, hearde by it Skieringske gesantskip, dat oan keizer Maximiliaan yn 1494 beklach ynleverje moast oer de partijdichheid en skraabsucht fan it Grinzer Bûn en syn oanhingers, dêr't benammen de Camstra's har tsjin fersetten. Mienend dat se de foarst yn Maastricht treffe soenen reizgen se earst dêrhinne. Doe't de keizer al ôfsetten blykte te wêzen reizgjen se him efternei nei Grave en krigen dêr audiïnsje. Troch keizer Karel yn 1516 ta grytman fan Ljouwerteradiel oansteld, kleide hy by in geskrift fan 29 oktober oan de hege Ried yn Fryslân, dat Boargemasters en Rieden fan Ljouwert him behinderen yn syn jurisdiksje. Hy skynt om 1532 hinne stoarn te wêzen, alteast yn dat jier waard der in oare grytman oer Ljouwerteradiel oansteld. "*Zijne huisvrouw His Ockema of Ockinga schonk hem vier kinderen.*"
Maria Boelens

**Mayke Boelens** of **Maria Boelens** (doopt op 6 novimber 1670 - 1751) wie in ealfrou út Jelsum dy't op de Dekemastate wenne fan 1670-1751. Troude yn 1693 mei J.W.Coutis en yn 1698 mei J.L.Doys

Op 25 desimber 1698 is Maria Sjoerdsdochter fan Boelens ûnderweis nei Dekemastate as breid fan Johan Lodewijk Doys. Hja is dan in widdo fan 28 jier, mei twa dochterkes út har earste houlik, 5 en 3 jier jong. De âldste is Aemilia Couttis, neamd nei prinsesse Henriëtte Amalia fan Anhalt-Dessau, de frou fan prins Hindrik Kasimir II fan Nassau-Dietz. Har earste man, Jacob Willem Couttis wie edelman fan de keamer fan de prinsesse. It dochterke fan 3 jier hjit Jacoba Couttis. De âlden fan Mayke binne al ferstoarn. Har heit Sjoerd wie griffier fan it Hof fan Fryslân en ek noch trije jier boargemaster fan Ljouwert.

Johan Loadewyk Doys is kapitein fan de ynfantery en lid fan de Ried fan Steat. It is ek foar him in twadde houlik. Ut it houlik wurde trije dochters berne: Anskje yn 1699, Juliana Lucia (Jeltsje ) yn 1701 en Anna Catharina yn 1702. It sjocht der moai út, mar noch yn 1702 stjert Johan L. Doys. No is Maria foar de twadde kear widdo en se hat wyls fiif dochters. Hja bliuwt op Dekemastate wenjen.

Yn 1721 trout har jongste dochter Anna Catharina mei Samuel de Lannoy. Dit pear bewennet Dekemastate. Nei alle gedachten wennet Maria yn de winter yn har hûs yyn de Grutte Tsjerkestrjitte yn Ljouwert en simmerdeis by Anna Catharina op Dekemastate.

Maria stoar yn 1751, op 81-jierrige leeftiid en se waard yn de tsjerke fan Jelsum begroeven. Foar Dekemastate stiet in sinnewizer mei de roas út it wapen fan de famylje Boelens.
Sybrand fan Cammingha

**Sybrand fan Cammingha**, (Ljouwert?, ? – ?, 1597), wie grytman fan Ljouwerteradiel. 

Hy wie in soan fan Frans fan Cammingha en fan Fedt Stenstera, moast neat fan twingery hawwe en wie trochkrongen fan it rjocht fan de 'frije Fries'. Sa hied er gjin rêst eardat hy, op oanstean fan himsels en syn freonen, de troch Caspar de Robles, hear fan Billy, ûnskuldich finzen setten Ulbe fan Aylva út de kerker befrijd hie. Foarstanner fan de Uny fan Utert, levere mei in soad oaren in fersykskrift ta oannimming dêrfan yn by de steedhâlder George fan Lalaing, greve fan Rennenberg. Yn maart 1578 ûndertekene hy mei de prokuraasje en kommisje foar de gelêstigden ta de ratifikaasje fan dy Uny. Yn dit stik fiert hy, krektas inkele fan syn amtsgenoaten de titel fan 'keninklike majesteits grytman', yn syn gefal fan Ljouwerteradiel. Twa jierren dêrnei wie hy mei-kommitearde Steat fan Fryslân, en tekene as sadanich it rekwest oan Rennenberg, dy't al in skoftlang by de  Steaten yn wantrouwen rekke wie, om Doeke fan Martena ta drost fan Harns en Rienck fan Cammingha ta Meunsterhear oan te stellen.

Doe't it yn it begjin fan 1583 nedich achte waard, om de yngesetenen fan it plattelân te wapenjen, om sa in ynfal fan de fijân foar te kommen, waard hy, op 24 jannewaris, troch de greve fan Merode, luitenant-gûverneur fan de Prins fan Oranje yn Fryslân, oansteld ta kolonel oer it kriichsfolk fan Eastergoa. Mei lêst, om it by Raerd gear te roppen. Omdat hy der as kriichsoerste en deputearre faak net wie, naam Johannes Hotses, as substitút, de saken fan de gritenij waar. Sybrand is stoarn yn 1597, en wie troud mei Trijn (Catharina) fan Donia, by wa't er ien soan (Frans fan Cammingha) en ien dochter hie.
Ulbe fan Aylva (1659-1725)

**Ulbe fan Aylva**, (Holwert, ± 1659 - dêre, 26 april 1725) wie in grytman en wenne op Haniastate by Holwert. Kommitearde yn de Ried fan Steat. Hy wie grytman fan Idaerderadiel fan 1678 oant 1992 en fan 28 maaie 1692 - 1720 beklaaide er dat amt yn East-Dongeradiel

Hy boaske op 2 oktober 1689 oan Amerens Helena fan Aylva (†11 novimber 1708) en yn 1712 mei Hylkje Piers Lycklama á Nijholt fan Aldeberkeap. Ulbe wie in soan fan Hâns Willem fan Aylva (1633-1691), oerste kolonel en admiraal, ryksbaron fan Aylva en Frouckje fan Aylva (*1643-†1689)
Doeke fan Martena

* Doeke fan Martena (1380-1424), haadling fan Martenastate
* Doeke fan Martena (1530-1605), admiraal en steatelid
Ulbo Aylva fan Burmania

**Ulbo Aylva fan Burmania** (Koarnjum op Martenastate, doopt 9 maaie 1680 - Ljouwert, 12 augustus 1762) wie grytman fan Ljouwerteradiel dy't wenne op Dekemastate.

Hy wie ridder fan it hof fan Fryslân, lid fan Deputearre Steaten fan Fryslân en gesant fan Sweden.
Earst troud mei Anna Maria fan Sminia. Se krigen trije bern: Titia Helene, Catharina en Jetso Edsard fan Burmania. Anna Maria stoar al jong yn 1710, itselde jier dat Jetso Edsard berne is. Ulbo Aylva troude yn 1712 mei Hylc fan Aylva en yn 1718 mei Boudewina Lucia fan Eysinga.
Jurjen Ripperda

**Jurjen Ripperda**, ek **George (Jurjen) Ripperda** (1571-1632) út Vorden, wie yn Steatske tsjinst en hofmaster oan it Fryske Hof fan steedhâlder Ernst Casimir fan Nassau. Telch út it geslacht Ripperda. Wenne op Dekemastate mei syn frou Anna Catharina fan Dekema, in dochter fan Rienck fan Dekema en Maximiliana fan der Marck fan Aremberg. Anna wie slotfrou fan 1622-1633.

It span hat grif opdracht jûn foar it meitsjen fan de âlde gipsen skoufersiersels yn de seal fan Dekemastate dy't by restauraasje ûnder de ytkeamerflier ûntdekt waarden as stutten.
Doeke fan Martena (1380-1424)

**Doeke fan Martena** (Koarnjum?, 1380 - ?, 1424) wie in Fryske haadling. 

Soan fan Sietse fan Martena en Rinske Jarichsdochter Jelckema fan Mitselwier. Troude mei Aukje Tjarda, (1390 - 1428). Se krigen ien soan: Sytse Doekes fan Martena (1423-1489), letter haadling fan Koarnjum, dy't op Martenastate wenne.
Ernst fan Harinxma

**Ernst fan Harinxma** (? - † 1631) wie de jongste soan fan Homme fan Harinxma en Doedt fan Mockema, út it laach fan de Harinxma's fan Hettinga, letter Harinxma thoe Slooten. 

Troude op 24 augustus 1606 mei Tieth fan Botnia yn Boazum. Hy waard op 4 maaie 1597 riedshear yn it Hof fan Fryslân, yn 1619 wie hie presidearjend riedshear, en *politique gecommitteerde* op de synoade fan Dordrecht. Bekleide him oer Johannes Bogerman om dy syn eigenmachtich optreden. Lieuwe fan Aitzema makke op him in gedicht.
Pieter fan Harinxma thoe Slooten

**Pieter fan Harixma thoe Slooten** (doopt Ljouwert, 30 maart 1610 - 29 july 1669) wie de soan fan riedshear Ernst fan Harinxma en Tieth fan Botnia. 

Hy liet him 18 maaie 1628 as studint Filosofy en Matematika ynskriuwe oan de Hegeskoalle fan Leien. Yn 1635 wie hy as folmacht op de Lândei yn de tiid fan de twisten út dy dagen, en waard mei Joris Camp nei Grins stjoerd om oan it regear fan dat gewest yn namme fan de Steaten fan Fryslân in foarstel te dwaan.  Op 10 july 1641 trede hy op as riedshear oan it Hof fan Fryslân, in amt dat er oant syn dea dwaan bliuwe soe. Wie yn 1648 troud mei Susanna fan Burmania, dy't him sân bern skonk.

Harren troch ûnbekende keunstners skildere portretten binne yn de famyljegalerij.