open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Benei-dea-ûnderfining

In **benei-dea-ûnderfining**, ôfkoarten ta **BDU** (Ingelsk: *near-death experience*), is in ûnderfining hawwe fan in situaasje dy't tige ticht by de dea komt, dat yn gefal fan in libbensbedrige situaasje. By dy ûnderfining makket it bewustwêzen in feroaring troch.

## Underfinings en beskriuwings

Minsken dy't in BDU meimeitsje, meitsje meastentiids itselde troch al kinne de details ferskille, sa binne der bygelyks guons dy't wat prachtichs meimeitsje, mar likegoed binne der guons dy't in negative ûnderfining hawwe. 

Eleminten fan in benei dea-ûnderfining kinne ûnder mear wêze:
* it gefoel ha dea te wêzen
* in gefoel ha fan frede en sûnder pine
* it gefoel bûten it lichem te wêzen (úttreding)
* troch in donkere romte - tunnel - gean
* oanlutsen te wurden troch in helder ljocht op de ein fan de tunnel
* in gefoel ûnderfine yn it ljocht fan leafde, fertrouwen, kennis, wiisheid en/of de oanwêzigens fan God 
* bûten de tunnel in prachtich lânskip sjen (ek kleuren en/of muzyk)
* jin eigen libben sjen as in film, -panorama en dêr sels in oardiel fan jouwe, meastentiids op in ôfhâldende wize 
* foarútsjen op it libben dat noch barre moat
* ferstoarne(n) tsjinkomme 
* it besef ha in swette oer te gean - meastentiids by in meidieling fan in ferstoarn famyljelid of bekende - dêr't gjin weromkomme by mooglik is
* weromkomme yn it, faak pynlike, lichem 
* de ûnderfining fan it belibbene net yn eigen wurde kinne omskriuwe 
* de himmel/it paradys

Benei dea-ûnderfinings wurde soms melden nei in ûngemak, reanimaasje nei in hertstilstân of fan in oare libbensbedrige situaasje. Benei dea-ûnderfings kamen yn 'e kunde troch it wurk fan Raymond Moody, dy't yn de jierren sechtich ûnder in kolleezje fan George Ritchie oer syn BDU hearde en it ferskynsel bestudearre. Yn 1975 kaam syn boek "*Life after life*" út oer dit ûnderwerp. Sûnt "*Life after life*" is der in grut ferskaat fan artikels en boeken publisearre oer BDU en dy't in goed byld jouwe fan it ferskynsel al rinne de mieningen oer de oarsaak en betsjutting útien.

## Literatuer
* , *Life after Life: The Investigation of a Phenomenon - Survival of Bodily Death*, Bantam, New York, 1975. Nederlandse vertaling: *Leven na dit leven*, Strengholt, Naarden, 1986.
* , *Over de dood en het leven daarna*, Ambo/Anthos, Amsterdam, 1985.
* , *Bijna dood. Leven met bijna-doodervaringen*, Lannoo, Tielt, 2001.
* , *Onvergankelijk!, De bijna-doodervaring, venster op het licht van non-lokaal bewustzijn*, Elmar, Rijswijk, 2008. 
* , *Eindeloos Bewustzijn*, Ten Have, Utrecht, 2008.

## Keppeling om utens
* ''The International Association for Near-Death Studies, Inc., Building Global Understanding of Near-Death Experiences''
* Onderzoek op de grens van de dood, televisieserie *[[Galileo (tv-programma)|Galileo]]*, Evangelische Omroep, aflevering 23 okt 2007
* www.near-death.com/experiences
Fuji Art Association

**Fuji Art Association** ('Fuji' ferwijst nei de Japanske fulkaan) is de namme fan in groep 3e generaasje (Grinzer) keunstskilders, geastessibben fan 'De Groep', Wout Muller, Henk Helmantel en Matthijs Röling, mei yn harren fuotleasten de 4e generaasje (Grinslânske) skilders Dinie Bogaart, Douwe Elias, Rachel Dieraert, Sam Drukker, Pieter Pander, Noëlla Roos, Clary Mastenbroek, Trudy Kramer, Ger Siks en Aart Schonk. 

De groep hie en hat in protte útstallings yn it Drintsk Museum yn Assen, Galerie Wiek XX yn Nijeskâns en Museum de Buitenplaats yn Eelde.

## Noardlik/Unôfhinklik Realisme
Sy presintearje harren ek wol as Noardlik realisten en wurde wol ta de De Unôfhinklike Realisten rekkene.
Evangeelje fan Marije Magdalena

It ***Evangeelje fan Marije Magdalena*** is in algemien as apokryf beskôge kristlike religieuze tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e Bibel. It iennichste oerlevere, yn it Koptysk skreaune manuskript waard yn 1896 ûntdutsen yn in papyruskodeks út 'e fyfde iuw, de *[[Papyrus Berolinensis 8502]]*, dy't yn 'e Egyptyske haadstêd Kaïro kocht waard troch de Dútske wittenskipper Karl Reinhardt. Njonken it *Evangeelje fan Marije Magdalena* befettet deselde papyruskodeks ek hânskriften fan it *[[Geheime Boek fan Jehannes]]* en de *[[Wysheid fan Jezus Kristus]]* en dêropta in ûnfolsleine ferzje fan 'e *[[Hannelingen fan Petrus]]*. Njonken de *Papyrus Berolinensis 8502* binne fan it *Evangeelje fan Marije Magdalena* guon fersille papyrusfragminten bewarre bleaun.

## Namme en typearring
It *Evangeelje fan Marije Magdalena*, sa't de tekst ornaris yn net-wittenskiplike fermiddens neamd wurdt, is in wat riedselich geskrift. Yn it foarste plak ferhellet it oer in Marije, mar wurdt der net by sein hokker (yn 'e kanonike evangeeljes fan it Nije Testamint komme in stikmannich ûnderskate froulju mei dy namme foar). De measte bibelwittenskippers en teologen dy't de tekst bestudearre hawwe, binne it deroer iens dat it yndie om Marije Magdalena, de froulike dissipel fan Jezus fan Nazaret, gean moat, mar dy miening is net unanym. Inkele saakkundigen wolle hawwe dat it noch by it libben fan Jezus skreaun is, mar de measten datearje it tusken 120 en 180. It *Evangeelje fan Marije Magdalena* wurdt ornaris ta de gnostyske evangeeljes rekkene, al ûntbrekke guon krúsjale gnostyske tinkbylden (bgl. oangeande it dualistysk aard fan 'e skepping) yn 'e oerlevere dielen fan 'e tekst.

## Ynhâld
Kwa ynhâld giet it *Evangeelje fan Marije Magdalena* benammen oer de himelfeart fan 'e minsklike siel nei de dea. Neffens de tekst soe Jezus dêroer dingen oan Marije Magdalena trochdien hawwe dy't er net oan syn (manlike) dissipels ferteld hie. It persize boadskip fan it geskrift is lykwols ûndúdlik, mei't de foarste seis siden fan it manuskript ûntbrekke en der út 'e midden ek nochris fjouwer siden misse. It *Evangeelje fan Marije Magdalena* hat de foarm fan in petear tusken Marije en de dissipels, wêrby't benammen Andréas en Petrus Marije har ferhaal oer de dingen dy't Jezus har leard hawwe soe, iepentlik yn 'e kiif stelle, wylst "Levy" (dy't identifisearre is as Mattéus) har ferdigenet.
Gryksk Evangeelje fan de Egyptners

It ***Grykske Evangeelje fan de Egyptners*** wie in algemien as apokryf beskôge kristlike religieuze tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e Bibel. It wie ien fan 'e gnostyske evangeeljes. De titel is in modernenien, dy't ôflaat is fan 'e begjinregel. It moat net betize wurde mei it *[[Koptyske Evangeelje fan de Egyptners]]*, dat in hiel oare tekst is.

## Oerlevering
It *Grykske Evangeelje fan de Egyptners* wie skreaun yn 'e Egyptyske stêd Aleksandrië, en kin datearre wurde tusken 120 en 150. Yn 'e twadde en de trêde iuw skynt it yn Egypte rûnom yn 'e tsjerken lêzen te wêzen. Der is gjin manuskript fan bewarre bleaun en it is inkeld oerlevere yn sitaten dy't diel útmeitsje fan oare geskriften, almeast skreaun troch anty-gnostyske kritisy, lykas Klemins fan Aleksandrië en Epifanius fan Salamis. Ut 'e op dy manear oerlevere fragminten is dreech op te meitsjen hoefolle wiidweidiger oft de oarspronklike tekst wie, of hokker oare ûnderwerpen oft deryn op 't aljemint kamen, of sels mar oft de fragminten wol it essisjele boadskip fan it hiele geskrift represintearje.

## Ynhâld
Yn elts gefal liket it *Grykske Evangeelje fan de Egyptners* in útsprake-evangeelje west te hawwen, dat de foarm fan in dialooch hie tusken Jezus fan Nazaret en syn froulike dissipel Salomé. Dêrby bepleitet Jezus in selibatêr bestean, of better sein seksuële askeze. Ien passaazje út 'e oerlevere fragminten is ferneamd wurden, ntl. as Salomé freget: *"Hoe lang sil de dea noch oerwinne?"*, wêrop't Jezus antwurdet: *"Salang't froulju noch bern drage sille."* It *Grykske Evangeelje fan de Egyptners* liket út te dragen dat it lichem it tichthús fan 'e siel is, en dat de dea as in befrijing sjoen wurde moat.
Koptysk Evangeelje fan de Egyptners

It ***Koptyske Evangeelje fan de Egyptners***, ek wol bekend ûnder de (tapasliker) titel fan it ***Hillige Boek fan de Grutte Unsichtbere Geast***, is in algemien as apokryf beskôge kristlike religieuze tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e Bibel. It is ien fan 'e gnostyske evangeeljes, en waard yn desimber 1945 tafalligerwize troch twa boeren by it Egyptyske Nag Hammady ûntdutsen, dêr't it mei in stikmannich oare gnostyske geskriften, wêrûnder it folle bekendere *[[Evangeelje fan Tomas]]*, yn in krûk bedobbe lei. It moat net betize wurde mei it *[[Grykske Evangeelje fan de Egyptners]]*, dat in hiel oare tekst is.

## Datearring en ynhâld
It *Koptyske Evangeelje fan de Egyptners* moat nei gedachten datearre wurde yn 'e perioade fan 'e earste oant de trêde iuw. De tekst jout it gedachteguod fan 'e saneamde settyske gnostyk wer, dy't leart dat de Egyptyske god Set reynkarnearre waard as Jezus Kristus om 'e sielen fan 'e minsken te befrijen út it kwea-aardich tichthús dat de skepping is. It geskrift omfettet ek in hymne, wêrfan't ûnderskate dielen in skynber betsjuttingsleaze rige fokalen foarmje. Dat wurdt beskôge as in foarbyld fan ier-kristlike glossolaly (yn 'e Bibel it "sprekken yn tongen" neamd), hoewol't de lûden út 'e lêste alineä (*u aei eis aei ei o ei ei os ei*) ûntsifere wurde kinne ta it Gryksktalich boadskip: "dy't bestiet as de Soan yn ivichheid. Jo binne wat jo binne, jo binne wa't jo binne."
Digital Playground

**Digital Playground**, soms ôfkoarte ta **DP**, is in Amerikaanske pornografyske filmstudio dy't fêstige is yn Burbank, yn 'e steat Kalifornje. Sûnt syn oprjochting yn 1993, troch de pornoregisseur Joone, hat dy him ûntjûn ta ien fan 'e grutste pornostudio's, en yn 2006 waard it troch it parseburo Reuters omskreaun as ien fan it hantsjefol studio's dat de Amerikaanske pornoyndustry dominearret.

Yn syn begjinjierren hold Digital Playground (dat "Digitale Boarterstún" betsjut) him fral dwaande mei it produsearjen fan pornografyske kompjûterspultsjes op cd-rom. Mar al rillegau wreide it bedriuw him út nei de produksje fan oare foarmen fan pornografy, dêr't pornografyske films úteinlik fierwei it wichtichste fan waarden. Digital Playground hat in stikmannich fan 'e populêrste pornoaktrises fan it momint ûnder kontrakt stean, lykas Jesse Jane en Kayden Kross. Yn it ferline hie ek megastjer Tera Patrick in kontrakt by de studio. Digital Playground stiet fierders bekend om syn pioniersrol by de ynfiering fan nije technology yn 'e Amerikaanske pornoyndustry. Sa stapte it label al yn 2006 oer op 'e produksje fan blu-ray-dvd's ynstee fan high definition-dvd's. En ek klearre de studio it paad foar de ynfiering fan iPads en trijediminsjonale technology yn 'e pornowrâld. Yn maart 2012 waard Digital Playground oankocht troch de yn Lúksemboarch fêstige porno-mulitnational MindGeek (foarhinne Manwin).

## Keppelings om utens
● Offisjele webside fan Digital Playground
Digital Sin

***Digital Sin***, eins folút: ***Digital Sin Productions***, is in Amerikaanske pornografyske filmstudio dy't fêstige is yn Chatsworth, yn 'e steat Kalifornje. Hy waard yn 1999 oprjochte troch Scott Taylor, as in dochterûndernimming en it susterlabel fan *[[New Sensations (filmstudio)|New Sensations]]*. Oarspronklik liet *Digital Sin* oare studio's ûnder lisinsje pornografy produsearje dy't it dan sels útjoech, mar tsjintwurdich publisearret it inkeld noch films dy't makke binne troch *New Sensations*. *Digital Sin* is û.m. yn it nijs kommen trochdat it de dvd *Groupie Luv* op 'e merk brocht hat, dêr't de rappers 50 Cent en Lloyd Banks yn figurearje.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan ''Digital Sin''
Elegant Angel

***Elegant Angel***, eins folút: ***Elegant Angel Productions***, is in Amerikaanske pornografyske filmstudio dy't fêstige is yn Canoga Park, yn 'e steat Kalifornje.

## Skiednis
*Elegant Angel* waard yn 1990 oprjochte troch Patrick Collins yn gearwurking mei John Stagliano, de baas fan *[[Evil Angel (filmstudio)|Evil Angel]]*, as in dochterûndernimming fan dy lêste studio. Krekt as *Evil Angel* lei ek *Elegant Angel* him ta op 'e *[[gonzopornografy|gonzo]]*-pornografy, it út 'e losse hân filme reality-subsjenre fan 'e porno. Yn 1996 makke Collins *Elegant Angel* ta in selsstannich bedriuw, en yn 1998 snie er alle bannen mei *Evil Angel* troch. De breuk tusken him en Stagliano is omskreaun as *"net bepaald freonlik"* (neffens Collins koe Stagliano *"gjin saak runne"* en *"soe it op 'e non rinne sûnder [himsels]"*, wylst Stagliano sei: *"Patrick is in klier"*, *"hy die syn wurk net goed"* en *"ik hie him jierren lyn al oan 'e dyk sette moatten"*).

Yn 2003 besocht *Elegant Angel* oer te stappen fan *gonzo* nei it pornosjenre fan 'e *feature film* (de eigentlike film), mar tsjin 2004 wie wol dúdlik dat de feroaring ûnsúksesfol wie en hannen fol jild koste hie. Om't der ek oare problemen spilen (sa wiene der technyske swierrichheden mei de fabrikaazje fan dvd's, hie de studio net ien inkeld werkenber logo op syn dvd-hoezen, en likemin in webside of p.r.-ôfdieling) rekke de studio yn swierwaar. Der giene geroften dat *Elegant Angel* finansjeel oan 'e râne fan 'e ôfgrûn stie en yn 'e ferkeap dien wurde soe. Sa fier kaam it lykwols net. Collins liet de produksje twa moanne lang stillizze en konsintrearre de studio op 'e nij op *gonzo* en oare spesifike foarmen fan pornografy, wylst it ambisjeuze filmprojekt beëinige waard. De logo's fan it bedriuw waarden ferienfâldige en standerdisearre, de swierrichheden mei de dvd-fabrikaazje oplost en in p.r.-manager oansteld. Dêrnei gie *Elegant Angel* wer fierder mei it meitsjen fan likernôch acht nije pornografyske films de moanne. Yn augustus 2004 wie *Elegant Angel* ien fan 'e pornolabels dy't harren it fûleindichst fersetten tsjin it útstel fan 'e Demokratyske Kalifornyske steatssenator Paul Koretz om it gebrûk fan kondooms yn 'e pornoyndustry te ferplichtsjen.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan ''Elegant Angel''
Evil Angel (filmstudio)

***Evil Angel*** of ***Evil Angel Productions***, foarhinne wol gekjeiend *The Evil Empire* neamd, is in Amerikaanske pornografyske filmstudio dy't fêstige is yn Van Nuys, in wyk fan Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje.

## Skiednis
*Evil Angel* waard yn 1989 oprjochte troch pornoregisseur en -akteur John Stagliano, byneamd *Buttman*. *Evil Angel* stie oan 'e widze fan 'e *[[gonzopornografy|gonzo]]*-pornografy, it út 'e losse hân filme reality-subsjenre fan 'e porno, dat folle goedkeaper te meitsjen is as it subsjenre fan *feature films*, de eigentlike films. Mei *gonzo* fêstigen John Stagliano en *Evil Angel* al hiel gau harren namme en wûnen se withoefolle prizen. Der waarden ferneamde regisseurs en pornoaktrises oanlutsen, wat makke dat *Evil Angel* fluch grutter groeide. Ek op 't heden hat *Evil Angel* noch ferneamde regisseurs yn tsjinst, lykas Joey Silvera, Rocco Siffredi, Nacho Vidal, Mike Adriano en Belladonna.

Yn 1997 die út in ûndersyk fan it blêd *U.S. News and World Report* bliken dat *Evil Angel* de meast winstjaande pornografyske filmstudio fan 'e Feriene Steaten wie. Sûnt 'e midden fan 'e njoggentiger jierren hat it label him ûntjûn ta ien fan 'e grutste pornostudio's, en yn 2006 waard it troch it parseburo Reuters omskreaun as ien fan it hantsjefol studio's dat de Amerikaanske pornoyndustry dominearret.

### Gearwurking mei oare labels
Yn 1990 rjochten Stagliano en Patrick Collins tegearre de studio *[[Elegant Angel]]* op, dat de seis jier dêrnei as in dochterûndernimming fan *Evil Angel* operearre. Yn 1996 makke Collins *Elegant Angel* ta in selsstannich bedriuw, en yn 1998 snie er alle bannen mei *Evil Angel* troch. De breuk tusken him en Stagliano is omskreaun as *"net bepaald freonlik"*. Jules Jordan, dy't yn 1999 as regisseur by *Evil Angel* kaam te wurkjen, rjochte yn 2006 syn eigen bedriuw op, *[[Jules Jordan Video]]*, dat noch altiten nau gearwurket mei *Evil Angel*.

### Striid tsjin piraterij
*Evil Angel*-baas John Stagliano en Jules Jordan hawwe sein dat se op it mêd fan skeining fan harren copyright in nultolerânsjebelied fiere, en se hawwe al mannich in rjochtsaak oanspand tsjin lju dy't sy as piraten beskôgen. Yn 2007 waard yn ien sa'n piraterijsaak oan *Evil Angel* en *Jules Jordan Video* $17½ miljoen takend (wêrfan $12,2 miljoen oan *Evil Angel*), wat de grutste skeafergoeding wie dy't ea yn sa'n saak oplein wie (hoewol't it bedrach úteinlik, yn heger berop, leger útfoel).

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan ''Evil Angel''
Evangeelje fan Petrus

It ***Evangeelje fan Petrus*** is in algemien as apokryf beskôge kristlike religieuze tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e Bibel. Oars as de measte net-kanonike evangeeljes is it gjin gnostyske tekst. Wol is it in pseudepigrafysk geskrift ûnder de namme fan 'e apostel Petrus, dat eins it wurk is fan in anonym skriuwer, en dat nei gedachten datearre wurde moat omtrint it jier 190.

## Oerlevering
It *Evangeelje fan Petrus* wie it earste fan 'e apokrife evangeeljes dat werûntdutsen waard, yn 1886, doe't de Frânske archeolooch Urbain Bouriant, yn 'e moderne Egyptyske stêd Akhmim, in skansearre manuskript út 'e achtste of njoggende iuw fûn, dat iuwenlang bedobbe lein hie. It wie as grêfjefte meijûn oan in mûnts en wie foar in part preservearre yn it drûge sân. Bouriant publisearre de tekst yn 1892. Letter waarden noch twa papyrusfragminten fûn op 'e rúchskernen fan 'e stêd Oxyrhynchus, yn Midden-Egypte, wêrfan't de tekst mooglik ta it *Evangeelje fan Petrus* heart en yn 1972 iepenbier makke waard.

## Ynhâld
Nettsjinsteande de fragmintaryske oerlevering is it dúdlik dat it *Evangeelje fan Petrus* krekt as de kanonike evangeeljes, en yn tsjinstelling ta de gnostyske evangeeljes, in ferheljend geskrift wie. It oerlevere part fan 'e tekst giet benammen oer it lijen en de krúsdea fan Jezus. Opmerklik is dêrby dat it *Evangeelje fan Petrus* de ferantwurdlikheid foar de krusiging oan 'e Judeeske kening Heroades Antipas taskood en de Romeinske steedhâlder Pontius Pilatus, dy't yn 'e kanonike evangeeljes de skuld kriget, frijpleitet.
Evangeelje fan Marsion

It ***Evangeelje fan Marsion***, dat troch de oanhingers fan it marsionisme it ***Evangeelje fan de Heare*** neamd waard, is in algemien as apokryf beskôge kristlike religieuze tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e Bibel. It wurdt ornaris ta de gnostyske evangeeljes rekkene (al mei dy yndieling twifelich achte wurde), en moat datearre wurde yn 'e earste helte fan 'e twadde iuw. It is skreaun troch de kristlike teolooch Marsion fan Sinope, nei waans miening oft de God fan it Alde Testamint fan 'e Bibel in hiele oare godheid wie as de God fan it Nije Testamint, en dy't in ferzje fan it kristendom foarstie dy't folslein ûntdien wie fan alle joadske ynfloeden. Syn lear (it marsionisme) waard yn it jier 144 troch de Tsjerke bestimpele ta ketterij.

## Oerlevering en ynhâld
Fan it eigentlike *Evangeelje fan Marsion* binne mar in pear fersprate fragminten oerlevere, mar der wiene safolle otterdoks kristlike apologeten dy't nei syn dea traktaten tsjin Marsion syn tinkbylden skreaune, dat it iroanyskernôch mooglik bleken is om frijwol syn hiele evangeelje te rekonstruëarjen út 'e troch syn tsjinstanners oanhelle sitaten. Marsion bedoelde syn evangeelje ta ferfanging fan 'e kanonike evangeeljes, dy't yn syn eagen troch it joadendom korrumpearre wiene. Oangeande de opmerklike oerienkomsten tusken it *Evangeelje fan Marsion* en it kanonike *[[Evangeelje fan Lukas]]* besteane der twa teoryen. Òf Marsion hat it doe al besteande *Evangeelje fan Lukas* op 'e nij besjoen om it oan syn eigen teologyske aginda oan te passen, òf syn *Evangeelje fan de Heare* datearret fan foàr *Lukas* en is neitiid brûkt as ien fan 'e boarnen dêr't *Lukas* út gearstald is. De mearderheid fan 'e saakkundigen hâldt it op 'e earste mooglikheid.

[Kategory:Apokryf boek fan it Nije Testamint
Evil Angel

"**Evil Angel**" of "**Evil Angels**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* De Amerikaanske pornografyske filmstudio *[[Evil Angel (filmstudio)|Evil Angel]]*.
* De Amerikaanske horrorfilm út 2009 *[[Evil Angel (film)|Evil Angel]]*.
* It nûmer *[[Evil Angel (Rufus Wainwright)|Evil Angel]]* fan 'e cd *[[Poses (cd)|Poses]]*, fan 'e Amerikaansk-Kanadeeske sjonger Rufus Wainwright.
* It nûmer *[[Evil Angel (Breaking Benjamin)|Evil Angel]]* fan 'e cd *[[Phobia (Breaking Benjamin)|Phobia]]*, fan 'e Amerikaanske band Breaking Benjamin.

* It boek *[[Evil Angels (boek)|Evil Angels]]*, fan 'e Australyske skriuwer John Bryson.
* De Australyske film út 1988 *[[Evil Angels (film)|Evil Angels]]* (bûten Austraalje en Nij-Seelân útbrocht ûnder de titel *A Cry in the Dark*).
Gina Lynn Productions

***Gina Lynn Productions*** is in Amerikaanske pornografyske filmstudio dy't fêstige is yn Reading, yn 'e steat Pennsylvania. Hy waard yn 2004 oprjochte troch pornoaktrise Gina Lynn en har man, pornoakteur Travis Knight. It is ien bekendste fan 'e lytsere pornostudio's. Lynn en Knight binne allebeide by alle aspekten fan it produksjewurk belutsen, en dêrnjonken ek by de rezjy en foarhinne teffens gauris by it aktearwurk.

## Keppelings om utens
● Offisjele webside fan Gina Lynn
Jules Jordan Video

***Jules Jordan Video*** is in Amerikaanske pornografyske filmstudio dy't fêstige is yn Van Nuys, in wyk fan Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje. Hy waard yn 2006 oprjochte troch Jules Jordan (echte namme: Ashley Gasper), en wurket nau gear mei de gruttere studio *[[Evil Angel (filmstudio)|Evil Angel]]*.

Oarspronklik wurke Jordan (sûnt 1999) as regisseur foar *Evil Angel*, mar begjin 2006 sette er syn eigen produksjestudio en distribúsjebedriuw op. De offisjele webside fan it bedriuw waard lansearre yn augustus 2007. Jordan en *Evil Angel*-baas John Stagliano hawwe sein dat se op it mêd fan skeining fan harren copyright in nultolerânsjebelied fiere, en se hawwe al mannich in rjochtsaak oanspand tsjin lju dy't sy as piraten beskôgen. Yn 2007 waard yn ien sa'n piraterijsaak oan *Jules Jordan Video* en *Evil Angel* $17½ miljoen takend (wêrfan $5,3 miljoen oan *Jules Jordan Video*), wat de grutste skeafergoeding wie dy't ea yn sa'n saak oplein wie (hoewol't it bedrach úteinlik, yn heger berop, leger útfoel). 

## Keppelings om utens
● Offisjele webside fan ''Jules Jordan Video''
New Sensations (filmstudio)

***New Sensations*** is in Amerikaanske pornografyske filmstudio dy't fêstige is yn Chatsworth, yn 'e steat Kalifornje. Sûnt syn oprjochting yn 1993, troch Scott Taylor, hat er him ûntjûn ta ien fan 'e grutste pornostudio's fan 'e Feriene Steaten, en yn 2006 waard it troch it parseburo Reuters omskreaun as ien fan it hantsjefol studio's dat de Amerikaanske pornoyndustry dominearret.

De earste films dy't *New Sensations* (letterlik: "Nije Gewaarwurdings") op 'e merk brocht, hearden ta de rige *Video Virgins*, dy't rûn fan 1993 oant 1998. De studio hat de lêste jierren opsjoch jûn mei in searje pornografyske parodyen op *mainstream*-tillefyzjesearjes, lykas *The X-Files: A XXX Parody*, *Scrubs: A XXX Parody*, *That 70's Show: A XXX Parody* en *30 Rock: A XXX Parody*. *New Sensations* is de memme-ûndernimming en it susterlabel fan *[[Digital Sin]]*. 

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan ''New Sensations''
New Sensations

* De Amerikaanske pornografyske filmstudio *[[New Sensations (filmstudio)|New Sensations]]*.
* De cd *[[New Sensations (Lou Reed)|New Sensations]]* fan 'e Amerikaanske sjonger Lou Reed.
Vivid Entertainment

***Vivid Entertainment***, of: de ***Vivid Entertainment Group***, gauris ôfkoarte ta ***Vivid***, is in Amerikaanske pornografyske filmstudio dy't fêstige is yn Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje. De studio waard yn 1984 oprjochte troch Steven Hirsch en David James. Hoewol't de begjinjierren fan *Vivid* dreech wiene, waard it label yn 2006 troch it parseburo Reuters omskreaun as ien fan it hantsjefol studio's dat de Amerikaanske pornoyndustry dominearret. Hjoed de dei hat *Vivid* mear *[[AVN Award]]s* (de *[[Oskar|Oskars]]* fan 'e pornoyndustry) binnenhelle as lykfol hokker oare studio.

## Skiednis
De bloei fan *Vivid Entertainment* (dat letterlik "Libben Fermaak" betsjut) begûn yn 'e jierren njoggentich, doe't de studio in stikmannich tige populêre pornoaktrises ûnder kontrakt krige, lykas Janine Lindemulder, de te jong stoarne Savannah, Racquel Darrian (de "brúnhierrige goadinne fan 'e porno") en Kobe Tai. Nei 2000 kamen dêr noch oare grutte nammen by, wêrûnder Jenna Jameson en Tera Patrick. *Vivid* wie ek de earste studio dy't, ûnder de namme *Vivid Celeb*, sekstapes fan ferneamde lju útbrocht (en dêr kaptalen mei fertsjinne), lykas *[[Pamela Anderson]] & [[Tommy Lee]]: Hardcore & Uncensored*, *[[Janine Lindemulder|Janine]] & [[Vince Neil]]: Hardcore & Uncensored* en *[[Kim Kardashian]] Superstar*.

## Utwreiding nei oarsoartige merken
De merknamme *Vivid* is goud wurdich, en sadwaande binne der no (produsearre troch de *Vivid Entertainment Group* sels of yn gearwurking mei oare bedriuwen) ek *Vivid*-wodka, *Vivid*-kondooms, *Vivid*-snowboards, *Vivid*-skateboards, *Vivid*-T-shirts, *Vivid*-spylkaarten, *Vivid*-kalinders en *Vivid*-stripboeken op 'e merk. It boek *How to Have a XXX Sex Life: The Ultimate Vivid Guide*, dat mei-skreaun waard troch ûnderskate *Vivid*-kontraktstjerren en ferskynde by de renommearre útjouwerij *[[HarperCollins Publishers]]*, waard fuortendaliks in bestseller. *Vivid* hat ek in eigen útjouwerij, dy't ûnder de ymprint *Vivid Ed* bgl. ûnderrjochtsjende útjeften op it mêd fan geslachtsferkear publisearret, lykas *The Expert Guide To Anal Sex*, *The Expert Guide to Oral Sex, Part 1: Cunnilingus*, *The Expert Guide to Oral Sex, Part 2: Fellatio* en *The Expert Guide to the [[G-plak|G-Spot]]*.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan ''Vivid Entertainment''
Wicked Pictures

**Wicked Pictures**, soms ôfkoarte ta **Wicked** of **WP**, is in Amerikaanske pornografyske filmstudio dy't fêstige is yn Canoga Park, yn 'e steat Kalifornje. Sûnt syn oprjochting yn 1993, troch Steve Orenstein, mei help fan Brad en Cynthia Willis, hat dy him ûntjûn ta ien fan 'e grutste pornostudio's, en yn 2006 waard it troch it parseburo Reuters omskreaun as fan ien it hantsjefol studio's dat de Amerikaanske pornoyndustry dominearret.

Wicked Pictures (letterlik: "Boasaardige Films") begûn lyts, mar wist al rillegau in eigen plak yn 'e Amerikaanske pornoyndustry te feroverjen. Yn it earste jier wûn it label al in prestizjeuze AVN Award yn 'e kategory bêste fideo-útjefte, foar de film *Haunted Nights*. Yn 1995 tekene de doe noch frij ûnbekende Jenna Jameson in fiifjierrich kontrakt by Wicked. Al hiel gau dêrnei waard sy withoe populêr en de ûnbidige groei fan 'e studio yn 'e jierren tusken 1995 en 2000 wie foar in grut part oan har te tankjen. Wicked is de iennichste heteroseksuële pornostudio dy't (sûnt 2004) in belied fierd dat it gebrûk fan kondooms troch syn akteurs ferplichte steld. Likegoed moast de studio yn oktober 2010 de produksje stillizze doe't ien fan 'e akteurs HIV-posityf bliek te wêzen. Yn desimber fan dat jier sleat Wicked in oerienkomst mei de yn Lúksemboarch fêstige porno-mulitnational MindGeek (foarhinne Manwin), wêrby't fêstlein waard dat dy tenei de websiden fan Wicked runne soe.

## Keppelings om utens
● Offisjele webside fan Wicked Pictures
Matriside

**Matriside** of **memmemoard** is de moard op jins eigen mem. Skiedkundige foarbylden fan matriside binne: de Egyptyske keninginne Kleopatra III, dy't yn 101 f.Kr. op befel fan har soan, Ptoleméus X, fermoarde waard; Agrippina de Jongere, dy't yn it jier 59 wierskynlik op befel fan har soan, de Romeinske keizer Nearo, fermoarde waard; en de Parker-Hulme-moard, yn it Nij-Seelânske Christchurch, yn 1954, dêr't troch regisseur Peter Jackson yn 1994 de film *[[Heavenly Creatures]]* oer makke is. Yn 'e literatuer is nei alle gedachten it bekendste gefal fan matriside de moard troch Orestês op syn mem Klytemnêstra, om syn heit Agamemnon te wreekjen, in ferhaal dat fêstlein is troch alle trije grutte Ateenske toanielskriuwers út 'e Aldheid: troch Aiskylos yn *[[De Offerplingsters]]*, it middelste diel fan syn *[[Oresteia]]*-trilogy; troch Sofoklês yn *[[Elektra (Sofoklês)|Elektra]]*; en troch Euripides yn dy syn *[[Elektra (Euripides)|Elektra]]*.

## Sjoch ek
* Patriside
Patriside

**Patriside** of **heitemoard** is de moard op jins eigen heit. Skiedkundige foarbylden fan patriside binne: de Assyryske kening Sanherib (reg. 704-681 f.Kr.), dy't troch twa fan syn soannen fermoarde waard fanwegen syn ûntwijing fan Babylon; Iyasus I (1682-1706), ien fan 'e grutte kriger-keizers fan Abessynje, dy't yn 1706 troch syn soan Tekle Haymanot I ôfset en letter fermoarde waard; Petar Petrović, dy't omtrint 1786 fermoarde waard troch syn soan Karađorđe Petrović (1768-1817), de lettere earste kening fan it moderne Servje, om't er drige hie om syn famylje oan te jaan by de Osmaanske Turken. Yn 'e literatuer is nei alle gedachten it bekendste gefal fan patriside de moard troch Oidipoes op syn heit Lajos fan Tebe, dy't fêstlein is yn Sofoklês syn ferneamde trageedzje *[[Kening Oidipoes]]*.

## Sjoch ek
* Matriside
G-Phoria Glow Award

De ***G-Phoria Glow Awards*** of ***Glow Awards*** binne in groep Amerikaanske prizen dy't ienris yn it jier takend wurde foar de bêste fideospultsjes. Dizze prizen wurde útrikt op 'e jierlikse *[[G-Phoria]]*-show, dy't produsearre wurdt troch de tillefyzjestjoerder G4. De earste útrikking fûn plak yn 2003. De earste trije jier wie it in echte galaseremoanje mei in read tapyt en tuskentiidske muzykoptredens, dat presintearre waard troch ferneamde personaazjes, lykas de modellen Anna Nicole Smith en Carmen Electra, en akteur Wilmer Valderamma. Fan 2006 ôf is it fersobere ta in ienfâldige priisútrikking. De prizen wurde takend op grûn fan in demokratyske stimming ûnder de fans.
First Folio

De **First Folio** is de wenstige oantsjutting fan wat eins ta titel hie: *Mr. William Shakespeares Comedies, Histories, & Tragedies*. It is de gesachhawwende útjefte op folioformaat út 1623 troch útjouwers Edward Blount en William en Isaac Jaggard, wêryn't troch Shakespeare syn kollega's John Heminges en Henry Condell 36 fan syn toanielstikken gearbrocht binne. Dêrûnder binne alle stikken dy't tsjintwurdich algemien as troch Shakespeare skreaun akseptearre wurde, útsein *[[Perikles, Prins fan Tyrus]]*, *[[De Twa Aadlike Neven]]* en de beide ferlern giene komeedzjes *[[Kardenio]]* en *[[Leafde's Lêst Al Leanne]]*. Hoewol't achttjin fan 'e stikken al earder útjûn wiene, foarme de opnimming yn 'e First Folio foar de oare achttjin de earste publikaasje. In grut part fan syn gesach ûntlient de samling fierders oan it feit dat it foar likernôch tweintich fan 'e stikken de iennichste betroubere tekstoerlevering is.

De First Folio waard sân jier nei Shakespeare syn dea útjûn. Heminges en Condell koene oer de toanielstikken beskikke, om't se, krekt as Shakespeare, ta de *[[King's Men]]* hearden, in Londensk teäterselskip dat alle stikken út 'e First Folio opfierd hie. (Yn it Elizabetaanske Ingelân wiene toanielstikken eigendom fan it selskip dat se opfierde, en net fan 'e toanielskriuwer.) Njonken de stikken dy't yn 'e First Folio steane en de fjouwer boppeneamde ûntbrekkende titels binne der noch in espel toanielstikken dêr't men wol fan hawwe wol dat Shakespeare de auteur is, mar wêrfan't de taskriuwing oan him om mearderlei redens twifelich is; dat binne de saneamde Shakespeariaanske apokrifa.

## Opsomming
Dit is in opsomming fan 'e stikken fan Shakespeare dy't opnommen binne yn 'e First Folio yn 'e (frij willekeurige) folchoarder dy't yn dy útjefte oanholden wurdt.
* Komeedzjes
** *[[De Stoarm]]*
** *[[De Twa Eallju fan Verona]]*
** *[[De Fleurige Wyfkes]]*
** *[[Lyk om Lyk]]*
** *[[In Komeedzje Fol Fersinnen]]*
** *[[Folle Spul om Neat]]*
** *[[Leafde's Lêst Net Leanne]]*
** *[[In Midsimmernachtdream]]*
** *[[De Keapman fan Feneesje]]*
** *[[Nei Jim Beleavjen]]*
** *[[De Fekke Nuet]]*
** *[[Ein Goed, Alles Goed]]*
** *[[Trijekeningejûn]]*
** *[[It Winterjûnsteltsje]]*
* Histoaryske stikken
** *[[Kening Jan (toanielstik)|Kening Jan]]*
** *[[Richard II (toanielstik)|Richard II]]*
** *[[Hindrik IV (toanielstik), Diel 1|Hindrik IV, Diel 1]]*
** *[[Hindrik IV (toanielstik), Diel 2|Hindrik IV, Diel 2]]*
** *[[Hindrik V (toanielstik)|Hindrik V]]*
** *[[Hindrik VI (toanielstik), Diel 1|Hindrik VI, Diel 1]]*
** *[[Hindrik VI (toanielstik), Diel 2|Hindrik VI, Diel 2]]*
** *[[Hindrik VI (toanielstik), Diel 3|Hindrik VI, Diel 3]]*
** *[[Richard III (toanielstik)|Richard III]]*
** *[[Hindrik VIII (toanielstik)|Hindrik VIII]]*
* Trageedzjes
** *[[Troilus en Kressida]]*
** *[[Koriolanus]]*
** *[[Titus Androanikus]]*
** *[[Romeo en Julia]]*
** *[[Timon fan Atene]]*
** *[[Julius Caesar (toanielstik)|Julius Caesar]]*
** *[[Macbeth]]*
** *[[Hamlet]]*
** *[[Kening Lear]]*
** *[[Otello]]*
** *[[Antonius en Kleopatra]]*
** *[[Symbelinus]]*
De Hertstochtlike Pylger

***De Hertstochtlike Pylger***, yn it Ingelsk: ***The Passionate Pilgrim***, is in samling fan tweintich gedichten dy't yn 1599 publisearre waard troch William Jaggard. Op 'e foarside wurdt de hiele ynhâld taskreaun oan 'e wiidferneamde Ingelske skriuwer en dichter William Shakespeare, ek al waard de bondel útjûn sûnder dy syn tastimming.

Eins kinne lykwols mar fiif fan 'e gedichten as autentike Shakespeariaanske poëzij oantsjut wurde. Dêrby giet it om twa fan 'e sonnetten, dy't letter op 'e nij publisearre wurde soene as ûnderdiel fan 'e *[[Sonnetten (Shakespeare)|Sonnetten fan Shakespeare]]* (te witten nû. 138 en 144); en om trije gedichten dy't ûntliend binne oan 'e komeedzje *[[Leafde's Lêst Net Leanne]]*.

Fierders kinne fiif gedichten mei wissichheid taskreaun wurde oan oare dichters: twa oan Richard Barnfield; ien oan Bartholomew Griffin; ien oan Thomas Deloney en de fyfde is in ferminging fan twa ûnderskate gedichten fan Christopher Marlowe en sir Walter Raleigh. Fan 'e oerbliuwende tsien gedichten wiene der twa earder anonym ferskynd yn oare bondels, wylst de oare acht op grûn fan skriuwstyl en taaleigen dreech taskreaun wurde kinne oan Shakespeare (al is dat fansels net foar hûndert persint ûnmooglik).

Jaggard brocht noch itselde jiers in twadde printinge op 'e merk, dy't er oanfolle hie mei gedichten dêr't er fan wist dat se fan Thomas Heywood wiene.

De beide sonnetten dy't ta *De Hertstochtlike Pylger* hearre, binne as ûnderdiel fan 'e *[[Sonnetten (Shakespeare)|Sonnetten fan Shakespeare]]* oerset yn it Frysk troch Douwe Kalma, en binne ferskynd yn ûnderskate útjeften yn 1944, 1969 en 2005.
In Begraffenistreurdicht

***In Begraffenistreurdicht***, yn it Ingelsk: ***A Funeral Elegy*** (eins folút: *A Funeral Elegy for Master William Peter*), is in lang gedicht út it begjin fan 'e santjinde iuw dêr't fan tocht wurdt dat it miskien skreaun is troch de wiidferneamde Ingelske skriuwer en dichter William Shakespeare. Sadwaande wurdt it ta de saneamde Shakespeariaanske apokrifa rekkene. *In Begraffenistreurdicht*, dat bestiet út 578 dichtregels en likernôch 4600 wurden, waard yn 1612 te Londen útjûn ûnder de titel *A Funerall Elegye in Memory of the Late Vertuous Maister William Peeter*, en is, sa't de namme al oanjout, in treurdicht dat skreaun is ta gelegenheid fan 'e begraffenis fan in William Peter, dy't in goede freon fan 'e skriuwer wie, sa docht bliken út it byhearrend berjocht oan John Peter, út Bowhay yn Devon, in broer fan 'e ferstoarne.

De skriuwer neamt himsels inkeld "W.S.", mar yn 1989 skreau de forinsysk taalkundige Donald Foster it gedicht op grûn fan in stylometryske kompjûteranalyze, wêrby't de grammatikale patroanen en it idiosynkratysk taaleigen analysearre waarden, ta oan Shakespeare. Foster syn ûndersyk en de útkomst derfan krige in ûnbidich protte omtinken yn *[[The New York Times]]* en oare kranten. Letter ûndersyk troch de wittenskippers Gilles Monsarrat en Brian Vickers toande lykwols oan dat Foster syn taskriuwing fan *In Begraffenistreurdicht* oan Shakespeare foarbarich wie. Harren analyze wiisde nammentlik út dat it wierskynliker is dat de auteur John Ford wie. Yn 2002 joech Foster per e-mail oan Monsarrat ta dat er bêst ris mis west hawwe koe.

## Keppeling om utens
*  De tekst fan ''A Funeral Elegy''
Oan de Keninginne

***Oan de Keninginne***, yn it Ingelsk: ***To the Queen*** (eins folút: *To the Queen by the Players*; "Oan de Keninginne, troch de Spilers"), is in koart gedicht fan achttjin fersregels út omtrint 1600, wêryn't keninginne Elizabeth I fan Ingelân priizge wurdt, en dat mooglik skreaun is troch de wiidferneamde Ingelske toanielskriuwer en dichter William Shakespeare. Sadwaande wurdt it ta de saneamde Shakespeariaanske apokrifa rekkene. Yn 2007 waard it troch Jonathan Bate opnommen yn syn folsleine edysje fan it wurk fan Shakespeare foar de *[[Royal Shakespeare Company]]*.

It gedicht, dat neffens Bate skreaun is op 'e efterkant fan in kefert, wie nei alle gedachten bedoeld as epilooch foar de opfiering fan in toanielstik yn 'e oanwêzigens fan 'e keninginne. Bate is fan tinken dat dat de opfiering fan 'e komeedzje *[[Nei Jim Beleavjen]]*, op fêsteljûn, yn febrewaris 1599, west hawwe moat. *Oan de Keninginne* waard yn 1972 ûntdutsen troch de Amerikaanske literêr ûndersikers William Ringler en Steven May yn it oantekenboekje fan in man dy't fan Henry Stanford hiet, en fan wa't bekend is dat er yn 'e hofhâlding fan 'e keamerhear fan 'e keninginne wurke. De taskriuwing fan dit gedicht oan Shakespeare is fier fan algemien oanfurde.

## Tekst
*As the dial hand tells o'er*
*The same hours it had before,*

*Still beginning in the ending,*
*Circular account still lending,*

*So, most mighty Queen we pray,*
*Like the dial day by day*

*You may lead the seasons on,*
*Making new when old are gone,*

*That the babe which now is young*
*And hath yet no use of tongue*

*Many a Shrovetide here may bow*
*To that empress I do now,*

*That the children of these lords,*
*Sitting at your council boards,*

*May be grave and aged seen*
*Of her that was their fathers' queen.*

*Once I wish this wish again,*
*Heaven subscribe it with "Amen".*
Orestes

* Orestes of Orestês, in figuer út 'e Grykske mytology.
* Flavius Orestes, in Romeinsk politikus en militêr.
Sil Ik Stjerre

***Sil Ik Stjerre***, yn it Ingelsk: ***Shall I Die***, is in út njoggen kûpletten besteand lyrysk leafdesgedicht dat yn in manuskriptebondel dy't wierskynlik datearret út 'e twadde helte fan 'e 1630-er jierren taskreaun wurdt oan 'e wiidferneamde Ingelske skriuwer en dichter William Shakespeare. Sadwaande wurdt it ta de saneamde Shakespeariaanske apokrifa rekkene. De ûndersiker Gary Taylor fêstige dêr yn 1985 de oandacht op, wat late ta in wiidweidich wittenskiplik debat oer de mooglikheid dat it yn dit gefal wier-wier om wurk fan Shakespeare gean soe. De taskriuwing wurdt oer it algemien lykwols ôfwiisd of op syn bêst as ûnwis beskôge.
Minnisten

De **minnisten** of **menisten** of **doopsgesinden** binne de âldste noch besteande doperske tsjerke. De minnisten binne neamd nei de Fryske pryster Minne Simens fan Wytmarsum, om 1540. Hy wie in katolyk pryster oant er seach dat in anabaptist delslein waard om syn leauwe. Sûnt dy tiid waard er in foaroansteand foarfjochter fan de doperske streaming. Minnisten binne lykas alle oare (noch besteande) doperske tsjerken pasifistysk. Dy kristlike streaming hat him oer in grut gebiet ferspraat. Yn 2004 wiene der wrâldwiid ûngefear 1 miljoen minnisten. 

De minnistesekte dy 't oer de hiele wrâld it measte bekend is, binne de amish.

## Keppeling om utens
*  Doopsgezind.nl
*  Menno Simons.net
REM-sliep

**REM-sliep** is in faze yn de sliep. De term is in ôfkoarting fan it Ingelske *rapid eye movement* ("flugge eachbeweging"). De REM-sliep hat in tal karakteristike skaaimerken:

* de eagen meitsje horizontale en fertikale bewegingen;
* de spieren fan it lichem binne folslein ûntspand;
* minsken dreame (sawat) altiten ûnder de REM-sliep (soks waard yn 1953 ûntdutsen troch Eugene Aserinsky en Nathaniel Kleitman);
* de harsensaktiviteit is (oars as by net-REM-sliep) tige aktyf, likefolle as by ien dy't wekker is. Dêrom wurdt bytiden ek wol sein fan "paradoksale sliep", omdat der sprake is fan hege harsensaktiviteit en folsleine ûntspanning fan 'e spieren. 

Yn de REM-sliep stjoert de harsensstam ynformaasje nei dielen fan de harsens dy't normaal allinnich troch sintugen stjoerd wurde. Dat soe de oanwêzigens fan dreamen ferklearje kinne. 

Minsken hawwe trochstrings fjouwer of fiif REM-perioaden nachts, fan alle kearen goed 20 minuten. Meastentiids binne de REM-perioaden koart oan it begjin en wurde dy langer neigeraden dat de nacht foarderet; dat ferklearret ek dat in dream almeast yn it ûnthâld bliuwt as de dei daget. Wittenskippers gean derfan út dat de REM-sliep (al as net yn kombinaasje mei it dreamen) needsaaklik is om de ûnderfinings fan de foargeande dei te ferwurkjen.
P.T. Barnum

**Phineas Taylor Barnum** (Bethel, Connecticut, 5 july 1810 - Bridgeport, Connecticut, 7 april 1891) wie in Amerikaanske ûndernimmer en sirkuskeunstner, mei-oprjochter fan de Barnum & Bailey sirkus.
Slach by Poitiers

* Slach by Poitiers (732), in slach tusken de Franken en de Moaren op 25 oktober 732.
* Slach by Poitiers (1356), in slach yn de Hûndertjierrige Oarloch op 19 septimber 1356 (ek wol Slach fan Maupertuis neamd).
Evangeelje fan de Wierheid

It ***Evangeelje fan de Wierheid*** is in algemien as apokryf beskôge kristlike religieuze tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e Bibel. It is ien fan 'e gnostyske evangeeljes en waard ferlern waand oant der yn desimber 1945 tafalligerwize troch twa boeren by it Egyptyske Nag Hammady twa Koptyske manuskripten fan weromfûn waarden dy't mei in stikmannich oare gnostyske geskriften, wêrûnder it folle bekendere *[[Evangeelje fan Tomas]]*, yn in krûk bedobbe leine. It iene werûntdutsene manuskript fan it *Evangeelje fan de Wierheid* is in frijwol folsleine ferzje yn it Achmimyske dialekt fan it Koptysk, wylst it oare in fragmintaryske oerlevering yn it Sahidyske dialekt is. It *Evangeelje fan de Wierheid*, dat oarspronklik yn it Gryksk skreaun wêze moat en datearret fan 'e perioade fan 140 oant 180, is wierskynlik it wurk fan 'e dissipels fan 'e gnostyske learmaster Falentinus, of mooglik fan de man sels. It wie bekend by de tsjerkfaar Irenaeus, dy't it ta ketterij ferklearre.

## Ynhâld
Oars as de kanonike evangeeljes jout it *Evangeelje fan de Wierheid* net in ferslach fan it libben en de lear fan Jezus fan Nazaret, mar is ynstee in frij esotearysk geskrift dat beskriuwt hoe't de Flater yn personifiëarre, froulike foarm ta wêzen kaam en Jezus oan in beam fêstspikere. It leit fierders út dat guon passaazjes út 'e kanonike evangeeljes net letterlik nommen wurde moatte; sa soe it iten jaan oan 'e hongerigen op spirituële honger slaan, en it rêst jaan oan 'e wurgen op lju dy't wurch fan it libben binne.

## Keppelings om utens
* Oersetting fan it ''Evangeelje fan de Wierheid'' yn it Ingelsk
Evangeelje fan de Ebioniten

It ***Evangeelje fan de Ebioniten*** wie in algemien as apokryf beskôge kristlike religieuze tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e Bibel. It is ien fan 'e joadsk-kristlike evangeeljes, en neffens de tradysje fan 'e iere Tsjerke wie it yn gebrûk by de sekte fan 'e Ebioniten, al hawwe moderne ûndersikers dêr (noch) gjin bewiis foar ûntdekke kind, dat dy bewearing wurdt tsjintwurdich as twifelich beskôge. It evangeelje sels is net oerlevere, inkeld sân koarte sitaten derút yn it *Panarion*, in heresiology dy't skreaun is troch Epifanius fan Salamis. Epifanius misidentifisearre it *Evangeelje fan de Ebioniten* as in Hebriuwsk evangeelje, en brûkte de passaazjes dy't er oanhelle om ferskillen oan te tsjutten tusken it leauwe en de praktisearring fan 'e Ebioniten en de kristlike otterdoksy sa't dy fêstlein wie yn 'e dogma's fan it Konsylje fan Nikéa.

Hoewol't de oarspronklike titel ûnbekend is, kin tsjintwurdich wol mei wissichheid steld wurde dat de tekst dy't no bekendstiet as it *Evangeelje fan de Ebioniten* in yn it Gryksk skreaune evangeeljeharmony wie, wêryn't de fjouwer kanonike evangeeljes mei-inoar en mei de sterk troch it joadendom beynfloede kristlike teology fan 'e skriuwer fermongen waarden. Dy skriuwer is anonym, en de tekst moat nei gedachten datearre wurde yn 'e midden fan 'e twadde iuw. Opmerklike skaaimerken fan it *Evangeelje fan de Ebioniten* binne it ûntbrekken fan 'e berte en geneälogy fan Jezus fan Nazaret; in adopsjonistyske kristology (wêrby't Jezus net berne waard as de Soan fan God, mar by syn doop yn 'e rivier de Jordaan as sadanich *oannommen* waard); Jezus syn opleine taak om 'e joadske biste-offers te beëinigjen; en it útdragen fan fegetarisme.

## Keppelings om utens
*  Oersetting fan it ''Evangeelje fan de Ebioniten'' yn it Ingelsk
Poitiers

**Poitiers** is in stêd en gemeente yn it Frânske departemint Vienne (regio Poitou-Charentes) mei 87.961 ynwenners (2016). It plak heart ta it arrondissement Poitiers.

## Stêd en omkriten
It sintrum fan Poitiers leit op in hichte tusken de gearrin fan de rivieren de Clain en de Boivre.

De stêd hat in âld sintrum, in protte tsjerken en in ferskaat oan dingen dy't it besjen wurdich binne, in universiteit en in (lyts) fleanfjild. Dêr stopje TGV's fan de spoarlinen Parys - Bordeaux en La Rochelle oan it stasjon. It plan is dat der ôftakke nei Poitiers fan de LGV Atlantique komt. Teffens leit de stêd oan de sneldyk A10 tusken Parys en Bordeaux.

Net fier fan Poitiers leit it attraksjepark Futuroscope.

## Skiednis
Al foar de Romeinske ynvaazje fan Galje wie op it plak fan Poitiers in delsetting, dy't waakste ta de Romeinske stêd Lemonum (of Limonum), dêr't termen, in akwadukt en ien fan de grutste amfiteaters fan Frankryk boud waarden (it Amfiteater fan Poitiers).

Faaks hat it by dizze stêd west dat Karel Martel yn 732 de Sarasenen fersloech en sadwaande harren opmars nei Noard-Europa opkearde. Poitiers wie de haadstêd fan de Frânske provinsje Poitou en it waard in bloeiende stêd, net yn 't lêste plak meidat it in sammelpunt foar pylgers ûnderweis nei Santiago de Compostela út noardwest-Jeropa waard. Der waard skitterende romaanske tsjerken set. Der kaam in ein oan de bloei doe't kening Filips Augustus de stêd yn 1208 oermastere. Yn de 14e iuw wie it betstjoer fan de stêd in skoft yn hannen fan Jean de Berry (bekend fan de *[[Très Riches Heures du Duc de Berry]]*, ferluchtige fan de bruorren Van Limburg). Hy liet in belfort sette, mei in klok, dy't it fyfde iepenbiere oewurk fan Frankryk wie.

Yn de Hûndertjierrige Oarloch moasten de Frânsen yn de slach by Poitiers (1356) belies jaan oan de Ingelsken.

Doe't de Ingelsken 1418 Parys ynnamen, flechte kroanprins Karel earst nei Bourges en letter nei Poitiers. De stêd bloeide op; der waarden mûnen boud en der waard 1431 in universiteit stichte.

## Berne yn Poitiers
* Hilarius fan Poitiers (om 315 - 367), tsjerkfaar e-learaar
* Emmeramus (690-?), hillige, biskop yn Dútslân
* Hugo fan Poitiers (ûnbekend-om 930) hillige
* Diane de Poitiers (1499-1566), grevinne fan Saint-Vallier, maîtresse fan Hindrik II fan Frankryk
* Jules Berry (1883-1951), akteur
* Michel Foucault (1926-1984), filosoof
* Marc Augé (1935), antropolooch
* Jean-Pierre Thiollet (1956), skriuwer

## Stoarn yn Poitiers
* Maksiminus fan Trier (ein 3e iuw-346), Frânsk hillige, biskop yn Dútslân
* Fenantius Fortunatus (om 536-610), dichter yn de Merovingyske tiid en biskop fan Poitiers
* Abdul Rahman Al Ghafiqi (?-732), Jemenitysk emir fan Al-Andalus
* Willem III fan Akwitaanje (900-963), greve fan Poitiers en hartoch fan Akwitaanje
* Willem VI fan Akwitaanje (1004-1038), hartoch fan Akwitaanje
* Robert II fan Meulan (1142-1204), greve fan Meulan
* Karl Lashley (1890-1958), Amerikaansk behavioristysk oriïntearre psycholooch

## Keppelings om utens

* Buro foar Toerisme yn Poitiers
* Foto's fan de katedraal