open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
George Lucas

**George Walton Lucas jr.** (Modesto (Kalifornje), 14 maaie 1944) is in Amerikaansk filmregisseur, filmprodusint en skriuwer.

## Libbensrin
George Lucas is fral bekend wurden as makker en betinker fan de *[[Star Wars]]*-films en troch syn filmmaatskippij Lucasfilm Ltd. Fierders betocht hy de *[[Indiana Jones]]*-films dy't er tegearre mei syn freon Steven Spielberg makke. Al earder hie der goed fertsjinne troch it súkses fan de film *[[American Graffiti]]*, syn twadde film as regisseur.

Lucas rjochte ek ILM op, dat him dwaande hâld mei filmmerchandise, filmmuzyk en spesjale effekten.

Ek Pixar (bekend fan ûnder oare *[[The Incredibles]]*, *[[Finding Nemo]]* en *[[Toy Story (film)|Toy Story]]*) wie ûnderdiel fan Lucasfilm, mar waard troch him ferkocht. En THX wie ek in lange tiid ûnderdiel fan Lucasfilm. 

George Lucas is in tige ryk persoan. It fermogen fan him wurdt skatten op goed $3 miljard. Hy is de heit fan trije adoptearre bern: Amanda, Katie en Jett.

## Filmografy
### Riges
* Star Wars 'The Clone Wars' (2009)

### Koarte films
* Look At Life (1965)
* Herbie (1966)
* Freiheit (1966)
* 1:42:08: A Man and His Car (1966)
* Anyone Lived in a Pretty How Town (1967)
* 6-18-67 (1967)
* Filmmaker (1968)
* The Making of 'The Rain People' (1969)
* Electronic Labyrinth THX 1138 4EB (1970)
*  (1971)
* The Star Wars Holiday Special (1978)

### Spylfilms
* *[[THX 1138]]* (1970) (regisseur, skriuwer)
* *[[American Graffiti]]* (1973) (regisseur, skriuwer)
* *[[Star Wars: Episode IV – A New Hope]]* (1977) (regisseur, skriuwer)
* *[[Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back]]* (1980) (executive producer, mei-skriuwer)
* *[[Indiana Jones and the Raiders of the Lost Ark]]* (1981) (mei-skriuwer, executive producer)
* *[[Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi]]* (1983) (executive producer, mei-skriuwer)
* *[[Indiana Jones and the Temple of Doom]]* (1984) (mei-skriuwer, executive producer)
* *[[Howard the Duck (film)|Howard the Duck]]* (1986) (executive producer)
* *[[Willow (film)|Willow]]* (1988) (schrijver, executive producer)
* *[[Indiana Jones and the Last Crusade]]* (1989) (mei-skriuwer, executive producer)
* *[[Star Wars: Episode I – The Phantom Menace]]* (1999) (regisseur, skriuwer, executive producer)
* *[[Star Wars: Episode II – Attack of the Clones]]* (2002) (regisseur, mei-skriuwer, executive producer)
* *[[Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith]]* (2005) (regisseur, mei-skriuwer, executive producer)
* *[[Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull]]* (2008) (executive producer, mei-skriuwer)

## Keppeling om utens
* Lucasfilm Ltd
* George Lucas by Jedipedy
List fan bylden yn Opsterlân

Dit is in (ûnfolsleine) gronologyske **list fan bylden yn Lemsterlân**. Under in byld wurdt hjir ferstien elk trijediminsjonaal fisueel keunstwurk yn de iepenbiere romte fan de gemeente Opsterlân, wêrby't *byld* brûkt wurdt as sammelbegryp foar skulptueren, stânbylden, ynstallaasjes en oare byldhouwurken.
Greefskippen fan Ingelân

Ingelân is al sûnt iuwen ferdield yn greefskippen *(counties).* 
In oantal bestjoersherfoarmingen fanôf de 19e iuw hat derfoar soarge dat it wurd "greefskip" wylens ferskate betsjuttingen hat.

## Histoaryske/tradisjonele greefskippen
It yn it generaal oanfurdige systeem fan 39 tradisjonele greefskippen ûntstie tusken de 12e en 16e iuw, hoewol't de ôfbeakening fan in protte gebieten al folle âlder is. Dy gebieten binne yn de rin fan de tiid ynboargere rekke yn it ierdrykskundich referinsjeramt. Der is wat striderij oer de rol fan de wet fan 1844, dy't de greefskippen ferienfâldigje woe, troch it grutte oantal eksklaves te ferminderjen.

## Bestjoerlike greefskippen
Keazen *county councils* (greefskipsrieden) waarden yn Ingelân ynsteld yn 1888. Sy namen in protte bestjoerlike taken fan de *Quarter Sessions*-rjochtbanken oer, en krigen yn de rin fan de tiid mear foech. Nije gebieten waarden hjirfoar fêstlein; sy waarden *administrative counties* (bestjoerlike greefskippen) neamd. Dêr hearde ûnder oaren it Greefskip Londen ta, dat parten fan it histoaryske Kent, Middlesex en Surrey ûmfette. In protte histoaryske greefskippen – dy't lykwols net formeel opheft waarden – waarden opdield yn twa (Suffolk, Sussex, Northamptonshire, Hampshire en Cambridgeshire) of trije (Yorkshire, Lincolnshire) bestjoerlike greefskippen. De ûnôfhinklike *[[county borough]]s* foelen net ûnder in bestjoerlik greefskip.

Yn 1965 feroare de *County of Londen* yn it "bestjoersgebiet" Grut Londen en slokte dêrby it grutste part fan wat oerbleaun wie fan Middlesex op. Oare countys fusearren doe ek.

## Nei 1974
Yn 1974 waard it folsleine lokale bestjoer reorganisearre. De *county boroughs* ferdwûnen, en de term *administrative county* ferfoel formeel — al wurdt er yn de praktyk noch hieltyd brûkt om ûnderskied te meitsjen tusken de tradisjonele en seremoniële counties. In protte nije *counties* waarden foarme, en oaren ferdwûnen. Der kaam in nije kategory *metropolitan counties* foar de seis grutte stedlike kontreien bûten Londen: Grut Manchester, Merseyside, Súd-Yorkshire, Tyne en Wear, West Midlands en West-Yorkshire.

Yn 1990 waard it lokale bestjoer wer herfoarme. Sûnt binne der in soad lytse *[[unitary authority|unitary authorities]]* (unitêre autoriteiten); feitlik distrikten mei greefskipsstatus.

Anno 2005 binne der 81 bestjoerlike greefskippen. Dêrfan binne der 34 *shire counties* mei elts in *county council* en ferskate *district councils* (gemeenterieden), 40 unitêre autoriteiten en seis *metropolitan counties.* Oer bliuwt Berkshire, dêr't de county council opheft is en de distrikten unitêre autoriteiten wurden binne, mar sûnder greefskipsstatus. Ta einbeslút is der noch Greater London.

## Seremoniële greefskippen
Dit binne de gebieten dêr't in *Lord-Lieutenant* it foar it sizzen hat. Sy komme sa'n bytsje oerien mei de bestjoerlike greefskippen fan 1974, mei in pear ôfwikingen.
## Keppelings om utens
* Counties of England, Wales and Skotland foar de grinswizigings fan 1974
* Administrative Areas of England - details fan de feroarings yn 1974
Amaliapark

It **Amaliapark** is in park mei filla's yn Baarn. It leit oan de Amalialeane dy't fan it Stasjonsplein by it NS-stasjon nei it sintrum rint. 

Park en leane binne by riedsbeslút fan 7 jannewaris 1876 neamd nei Amalia van Saksen-Weimar, de frou fan prins Hendrik de Seefarder. Prins Hendrik hie de grûn by it stasjon beskikber steld foar de ûntwikkeling fan in fillapark. Oan it park stiet in wyt beplastere filla fan twa boulagen, mei heaks op elkoar steande sealtekken en de filla Amalia. 

Om it park stiet in smeiizeren rûnbôgestek mei leeljes. By it stasjon is it oarlochsmonumint fan Baarn goed te sjen. Hjir komme by de Deadebetinking op 4 maaie in tal strieljagers oer as earebetoan oan prins Bernhard dy't hjir mei keninginne Juliana op dy dagen steefêst in krânse lei.
Slach by Jemgum

De **Slach by Jemgum**, by it Eastfryske Jemgum (foarhinne ek wol Jemmingen neamd), wie in treffen op 21 july 1568 tusken in Nederlânsk leger ûnder Loadewyk fan Nassau en in Spaansk leger ûnder Caspar de Robles en Fernando Álvarez de Toledo, hartoch fan Alva.

## Oanrin
Alva's ferlies yn de Slach by Hilligerlee dreau de hartoch in skoftke yn it definsyf. Loadewyk fan Nassau belegere mei help fan de wettergeuzen de stêd Grins, mar joech dat op doe't Alva mei in nij leger nei it noarden kaam. Loadewyk liet him lykwols by Jemgum by de Doalert en de Iems yn Dútslân troch Alva yn 'e pine sette.

## De slach
Loadewyk fan Nassau stelde syn ynfantery op efter in greppel yn twa brigaden fan sa'n 5.000 manlju elts. Dy bestienen hast hielendal út hierlingen en krekt-wûne soldaten. Benefter stie de ruterij; syn 16 kanonnen stelde er op foar de ynfantery. De hartoch fan Alva hie 12.000 man fuotfolk (4 *[[tercio]]s*), 3.000 man ruterij en in ûnbekend oantal kanonnen.

Alva stjoerde in foarhoede fan 3 heakbusienheden (1.500 man) en 300 man kavalery foarút om de protestantske liny te testen. De rest fan syn troepen brûkte er om it skiereilân ôf te sluten. Trije oeren lang die de Spaanske foarhoede hoedene oanfallen op de Nederlânske liny. Dy andere mei lytse tsjinoanfallen. Doe't ferkenners Loadewyk berjochten dat der fierders gjin Spaanske troepen yn de omkriten wienen, joech dy it befel om op te tsjen. Mar hy state lykwols al nei in pear hûndert meter op fûl haakbus- en musketfjoer. Doe't ek noch de Spaanske ruterij op it slachfjild oankaam, moast Loadewyk syn leger opdracht jaan om tebek te lûken. Dat betearde lykwols yn in flecht nei de fearen oer de Iems dêr't goed 7.000 deaden by foelen. Alva ferlear yn de slach minder as 100 man.

## Betsjutting
De nederlaach wie in gefoelich ferlies foar de opstannelingen en betsjutte yn earste ynstânsje de ein fan de fjildoperaasjes. It Spaanske leger hie frij spul.

Alva oermastere alle kanonnen fan syn tsjinstanners. Hy liet dy omrane ta in stânbyld fan himsels, dy't er yn Antwerpen delsette liet. It is dêrom, dat hy ek wol de *Izeren Hartoch* neamd waard.

## Sjoch ek
* Slach by Hilligerlee
Ferlies (ûndernimming)

**Ferlies** is it ferskil tusken opbringsten en kosten fan in ûndernimming, mar allinnich as dat ferskil negatyf is. Is it posityf, dan wurdt der sprutsen fan winst.

De winst of it ferlies komt op de ferlies- en winstrekken telâne.
Tichvinbegraafplak

It **Tichvin-begraafplak** (Russysk: Тихвинское кладбище, *Tichvinskoje kladbisjtsje*) leit by it Aleksander Nevski-kleaster yn Sint-Petersburch, Ruslân. It begraafplak is yn 1823 stichte.

Under de bekende persoanlikheden dy't hjir lizze binne:

* Mili Balakirev (1836-1910), komponist
* Aleksander Borodin (1833-1887), komponist
* César Cui (1835-1918), komponist
* Fjodor Dostojevski (1821-1881), skriuwer
* Michail Glinka (1804-1857), komponist
* Ivan Krylov (1769-1844), skriuwer
* Modest Moessorgski (1839-1881), komponist
* Marius Petipa (1818-1910), Frânsk goreograaf
* Nikolaj Rimski-Korsakov (1844-1908), komponist
* Nikolaj Rubinstein (1835-1881), pianist, dirigint en komponist 
* Fjodor Ignatjevitsj Stravinsky (1843-1902), operasjonger (bas), heit fan komponist Igor Stravinsky
* Pjotr Iljitsj Tsjaikovski (1840-1893), komponist
* Jevgeni Baratinski (1800-1844), dichter
* Vasili Zjoekovski (1873-1852), dichter

Op it tichteby lizzende Nicolaas-begraafplak lizze ûnder oaren:
* Anatoli Sobtsjak (1937-2000), earste boargemaster fan Sint-Petersburch
* Galina Starovojtova (1946-1998), politika, fermoarde yn 1998

## Grêven fan ferneamde persoanen

Ofbyld:Anton_Rubinstein bust.jpg|Anton Rubinstein (1829-1894), pianist en komponist
Ofbyld:Borodin_grave.jpg|Aleksander Borodin (1833-1887), komponist
Ofbyld:Musorgsky_Grave.jpg|Modest Moessorgski (1839-1887), komponist
Ofbyld:Dostoevski_grave_at_Alexander_Nevsky_Monastry.jpg|Fjodor Dostojevski (1821-1881), skriuwer
Ofbyld:Boratynsky grave.jpg|Jevgeni Baratinski (1800-1844), dichter
Ofbyld:P3264416 tchaikovsky lg.jpg||It grêf fan Pjotr Iljitsj Tsjaikovski


## Keppeling om utens
* Online oer it tsjerkhôf
Skoutenhûs (Baarn)

It **Skoutehûs** is it eardere wenplak fan de skout fan Baarn yn de provinsje Utert. It 19e iuwske hûs fan no stiet oan de Brink op it âlde stee en hat mooglik noch fragminten fan it âlde skoutehûs.

Doe't Baarn yn 1457 opnij befêstige rjochten krige moat oan de Brink al it Skoutehûs stien hawwe dêr't rjocht sprutsen waard. Pas yn 1674 krige Baarn in eigen rjochthûs, (op it plak dêr't no de Hema stiet). Ien fan de skouten wie mr. Smout dy't it hûs yn 1732 ferkocht oan syn opfolger UE.L. Pook fan Baggen. Yn 1740 liet skout Chr. W. Plesman in nije wente njonken de tsjerke sette omdat hy it âlde hûs te ienfâldich fûn. It hjoeddeiske hûs hat in midden-19e iuwsk uterlik en bestiet út twa boulagen.
Wettertoer fan Paleis Soestdyk

De **Wettertoer fan paleis Soestdyk** is boud yn 1680 as kombinaasje fan wettertoer en wynwettermole. Boppedat siet der yn de toer in nôtmole. De oandriuwing waard by te min wyn fersoarge troch in rosmole yn de toer.

## Untstean
De wettertoer, de âldste fan Nederlân, stiet yn it park oan de efterside fan Paleis Soestdyk. Yn 1674 waard it lângoed Soestdyk oankocht troch de destiidske steedhâlder Willem III. Hy ynvestearre in soad jild om de tunen op te kreazjen en liet ek twa fonteinen oanlizze. Om dy wurkje litte te kinnen moast der in heger lizzend wetterreservoir komme om genôch druk te hawwen. 

## Untwerp
Om 1680 krige de arsjitekt Willem Meesters de opdracht om in wynwettermole te bouwen. Hy ûntwurp in rûn reservoir fan bakstien mei plat dak mei op boppekant in wynmole mei seis wjukken en oan de foarkant in bygebou. Wannear't der net genôch wyn wie en de fonteinen dochs wurkje moasten waard de mole oandreaun mei hynstekrêft. It hynder rûn binnen yn it gebou rûntsjes om de masinery hinne. Teffens waard yn de mole nôt meald. Yn 1882 ferfong de arsjitekt L.H.Eberson de rosmole troch in steammasine. Yn it gebou sitte noch resten fan de rosmole. De wettertoer fan 10 meter heech hat in ynhâld fan 60 m³.

Yn de toer wie neffens in ferslach út 1687 neist boppeneamde saken ek in saneamde 'glacière'. Dit is in kelder dêr't iis dat yn de wintermoannen útkappe wie bewarre waard om yn de simmermoannen it iten mei te kuoljen.

Troch de geandewei heger wurdende beammen yn it park waard de wynfang fan de mole hieltiten minder en de rosmole waard de wichtichste oandriuwing. By eintsjebeslút waard de mole op de kop ôfbrutsen en bleau allinnich de funksje fan wettertoer yn stân oant dat troch oansluting fan Soestdyk op it wetterliedingnet soks net mear nedich wie. Yn it gebou dat op de ryksmonumintelist stiet, sit no in sûvenirwinkeltsje.
Filla Pera

**Filla Pera** (Nederlânsk: *Villa Pera*) is in filla yn Baarn oan de Iemnesserwei 69. De namme is ûntliend oan in foarstêd fan Konstantinopel. De bouhear, dy't spekulearre mei grûn yn Baarn, soe dêr syn fermogen fertsjinne hawwe. It hat sûnt 1886 bewenne west troch twa rike famyljes.

In soad fan de orizjinele bou en ornaminten fan ein 19e iuw is bewarre bleaun. It rjochterdiel fan it hûs is ûnderkeldere. De linkergevel hat in liedklok yn in houten klokkestoel op klossen. Yn de festibule sitte moarmere muorren mei skilderingen fan ingels. Yn de measten romten sitte glês-yn-lead ruten. Foar it hûs stiet in yn 2010 oanskaft byld mei fontein. 

Rjochts stiet in túnhûs, dat eartiids as biljertseal brûkt waard.

It hûs wie ein 20e iuw in tige minne steat. Yn 2007 waard begûn mei it opknappen en yn âlde styl werombringen mei de bûtenkant, de binnenkant sit yn 2010 noch midden-yn de restauraasje.

Ofbyld:Baarn filla Pera restauraasje biljertseal 01.JPG|Túnhûs Filla Pera
Ofbyld:Baarn filla Pera treppen 96.JPG|
Ofbyld:Baarn Iemnesserwei filla Pera 46.JPG|
Ofbyld:Baarn filla Pera restauraasje-sêre-98.JPG|
Ofbyld:Baarn filla Pera hal 00.JPG|
Ofbyld:Baarn restauraasje filla Pera 97.JPG|
Grutte of Sint-Nikolaastsjerke (Eemnes)

De herfoarme **Grutte of Sint-Nikolaastsjerke** stiet oan de Kerkstraat 16 yn Eemnes.
De earste tsjerke op dit stee wie in net-wijde houten tsjerke. Dizze waard boud yn de saneamde East-Hollânske tiid (± 1346). Biskop Jan fan Arkel sloopte dizze tsjerke yn 1348. Yn 1352 krige Eemnes stedsrjochten en ek fergunning om in stienen tsjerke te bouwen, wijd oan de hillige Nikolaas. Oannomd wurdt dat de tsjerke om 1382 klear is, omdat yn dat jier de earste deade yn de tsjerke begroeven wurdt. Yn 1481 wurdt de tsjerke plondere en yn de brân stutsen. Yn 1521 krige de toer syn hjoeddeiske foarm. De tsjerke krige syn besteande uterlik pas yn it begjin fan de 17e iuw, neidat de Spanjerts de tsjerke yn 1574 ferwoaste hienen.
Nei meardere restauraasjes yn de 20e iuw waard de toer yn dy perioade 1953-1958 yngreven restaurearre.

## It besjen wurdich
Yn de tsjerke binne tsjen:
* in trijetal wandboerden:
** Apostoalyske Leauwensbelidenis út 1612
** Tsien geboaden út 1607
** Lêste Jûnsmiel út 1797
*oan de noardside in Ambachtshearenbank út 1714.
*Doopstek út 1649 fioaryn
* preekstoel út 1604 mei as opskrift: *Pietergen Gerbrands weduwe zaliger wert dit gefondeert tot memorie uit 1618*
*koarhikke mei houtsnijwurk

Yn it koar fan de tsjerke binne grêfmonuminten fan de ambachtshearen fan Naamen en Hasselaar, de lêste mei rouboerd. Fierders in 18e-iuwske Kompanjyskiste en twa 18e-iuwske kroanen. Ek is yn 1981 in herinneringsboerd oanbrocht as oantinken oan de ramp dy't Eemnes yn 1481 trof. Hjirop stiet de tekst fan in âld herinneringsboerd dat ein 20e iuw ferdwûn is. Yn de sakristy is noch in ikehouten muorrekast.

## Toer
De toer heart ta it type fan de middelgrutte Utertske tuorren en is besibbe oan de tuorren fan Soest, Loenen oan de Fecht, Houten Westbroek en Amerongen. De toer is hast 50 meter heech en de boppeste omloop is op 38 meter. Yn de toer sit in bûten wurking steld oerwurk út 1901 en in liedklok út 1950. De twa klokken út 1753 en 1784 binne yn de Twadde Wrâldoarloch weihelle.
Yn it súdlike sydtuorke sit in doopkapeltsje, mei dêrboppe in sel en yn de spits in argyf of skatkeammerke. Oan de bûtenkant is in restaurearre natoerstienen wizerplaat te sjen út 1837. 

De toer wurdt beskôge as dien fan de earste tuorren yn Nederlân mei in oerwurk. Dit blykt út it feit dat daliks by de bou yn 1521 yn it mitselwurk rekken hâlden is mei de wizerplaat.

Ofbyld:Iemnes Herfoarme Nikolastsjerke 16.JPG|
Ofbyld:Iemnes Herfoarme Nikolaastsjerke 15.JPG|
Ofbyld:Iemnes Herfoarme Nikolaastsjerke 14.JPG|
Kristlik-Demokratyske Uny

De **Kristlik-Demokratyske Uny (CDU)** is in eardere Nederlânse politike partij, dy't oprjochte waard op 11 desimber 1926; it wie in gearfoeging fan inkelde protestantske lofts-pasifistyske groepen. De CDU wie in linkse protestantske partij ûntstien út de restanten fan de yn 1925 hast ferdwûne progressive protestantsk-kristlike partijen, sa as de Kristlik Sosjale Partij (Letter: Protestantske Folkspartij) en Kristlik Demokratyske Federaasje. De foaroanman fan de CDU wie de populêre Harm van Houten.

## Skiednis
De earste Twadde Keamerfertsjintwurdiger fan de partij waard yn 1933 keazen en dêrnei bleau der in CDU-fertsjintwurdiging yn de Twadde Keamer, oant de partij op 12 july 1941 troch de Dútske besetter ferbean waard. Fannijs oprjochte yn augustus 1945, is de CDU op 8 febrewaris 1946 opgien yn de Partij fan de Arbeid.

De partij helle yn 't earstoan ien sit by de ferkiezingen, yn 1937 waarden dat twa.

De CDU wie pasifistysk, fersmiet de wapene lânsferdigening en wie poer op it fannijs bewapenjen fan de wrâld tsjin. De partij wie tige sosjaal en hie in protte oanhing ûnder lytse boeren en lânarbeiders (mei troch Harm van Houten). De partij neamde har net sosjalistysk, mar kin ûnder foarbehâld wol ta de sosjalistyske partijen rekkene wurde. De partij kearde har tsjin de polityk fan Hendrik Colijn en tsjin it yndividualisme. De partij wie rjochtsinnich-protestantsk en progressyf-sosjaal.

Nei 2 oktober 1936 wie it lidmaten fan de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân fanwege de grifformearde synoade ferbean om lid fan de CDU te wêzen.

Yn 1941 waard de partij troch de besetter ferbean, mar libbe dochs wer op nei de befrijing. Op 8 febrewaris 1946 gie de partij op yn de Partij fan de Arbeid, dêr't eardere leden as ds. Jan Buskes en Fedde Schurer fan harren sprekke dienen.

It partijblêd fan de CDU wie *De Strijder*, sûnt 1937 *De Christen-democraat*.

## Literatuer
* : *Protestants en progressief. De Christelijk-Democratische Unie 1926-1946*. Den Haag, 1988 (proefschrift).

## Sjoch ek
* Kristen-Demokratyske Uny
* Kristen-Demokraten Uny
* Kristendemokrasy
* Kristensosjalisme
* Rintje van der Brug

## Keppeling om utens
* Kristlik-Demokratyske Uny
Pitertsjerke (Iemnes)

De **Pitertsjerke** stiet oan de Wakkerendijk yn Eemnes-Binnen yn de provinsje Utert. De tsjerke wurdt yn de folksmûle it 'It Dikke Tuorke' neamd. Nei 2004 waarden de herfoarme tsjinsten yn de Grutte of Sint-Nikolaastsjerke yn Eemnes hâlden en waard it tsjerkje ferhierd. 

It iuwenâlde godshûs wie foar de Reformaasje in roomsk-katolike tsjerke en stie doe op in dykje omdat de Sudersee de Eemnesser polder geregeldwei splis sette. De tsjerke waard boud yn 1439, nei de ôfskieding fan Eembrugge dêr't Binnendyk earder ûnder foel. It let-goatyske bakstienen tsjerkje hat in ienbeukich skip en in houten tonferwulf. It hat in wat smeller djip koar oan de eastside en in lytse toer oan de westside, dêr't in koerbôge-foarmige yngong yn sit. Binnenyn stiet it stuolte fan de Ambachtshear fan Eemnes. Dy hie fan 1714 oant yn de 20e iuw it rjocht ta oanstelling.

Yn de 19e iuw wie it gebou yn minne steat. Yn 1883 waard der mei finansjele help fan de destiidske Ambachtshear in soad restaurearre, mar net genôch. Doe't om 1900 Keninginne-mem Emma hjir tsjerkje woe, en dêr ek in famyljebank hawwe woe, joech se in wink dat se de restauraasje (anonym) bekostigje woe.

Yn 1921 wie der in grutte brân neist de tsjerke dy't oersloch, en it ynterieur fan de tsjerke finaal ferwoaste. Allinnich de muorren bleaune stean. In jier letter waard de werstelde tsjerke ynwijd yn oanwêzichheid fan ûnder oare keninginne-mem Emma en de Ambachtshear Jhr. van Citters.

## It besjen wurdich
* grêfstien mei spreuk oer de "spoelconst", heech yn it toerporteal.
* it (bûten gebrûk ) oerwurk yn de toer, rom 300 jier âld en tige seldsum. De wizerplaat mei ien wizer wurdt tsjintwurdich elektrysk oandreaun.
* Twa liedklokken út 1637. Jitter wie Everhardus Splinter út Inkhuzen.
* it toerhoantsje is fan 1727.
* Yn it skip fan de tsjerke de grêfstien fan "Cornelis Adriaensen Burgemeister" en oaren
* De banken fan keninginne Emma en har gefolch, mei dêrop de Steatebibels fan Soestdyk.
* Op de kânsel in Steatebibel út 1845, skonken troch J.L. van Tets-Huydecoper van Maarsseveen. Ek it sulveren Jûnsmielstel waard troch har oan de tsjerke skonken.
* Fraaie koperen lêzener yn de foarm fan in earn op de kânsel.
Yn de konsistoarjekeamer:
* Bibels út de earste helte fan de 20e iuw.
* In mei izeren bannen besleine jildkiste mei "geheim" slot.
Acronius

Persoanen mei de namme **Acronius:**
* Johannes Acronius
* Johannes Acronius ''(of Atrocianus)'' Frisius
* Ruard Acronius
Ru Clevering

**Rubertus Jacob (Ru) Clevering** (Den Andel, 1 augustus 1914 - Eenrum, 17 jannewaris 2013) wie in Nederlânske lânbouwer, politikus, bestjoerder en foarfjochter fan behâld fan lânskip en monuminten.

Ru Clevering buorke yn 't earstoan op de pleats *Huningaheerd* benoarden Eenrum. Dizze pleats kaam út de famylje fan syn mem en wie al sûnt 1652 yn de famylje fan Cleverings. 
Fan 1955 oant 1979 wie Clevering foarsitter fan it wetterskip Hunsingo, no Noardersylfest. Fan 1971 oant 1979 by it wetterskip 'Electra' en fan 1968 oant 1979 fan it wetterskip 'Ommelanderzeedijk'. 
Yn dy funksje wie er belutsen by de oprjochting fan de *Molenstichting Hunsingo en Omstreken*, dêr't er in lang skoft foarsitter fan wie. Dêrneist wie Clevering lid fan it bestjoer fan *[[Het Groninger Landschap]]*, lid fan it bestjoer fan *[[Vereniging De Hollandsche Molen]]*, riedslid en wethâlder fan de gemeente Ienrum en lid fan de Provinsjale Steaten fan Grinslân (1950-1974).
Fierders wi er fan 1960 oant 1978 foarsitter fan de Groninger Waterschapsbond en siet er fan 1965 oant 1975 yn it bestjoer fan de lanlike Uny fan Wetterskippen. 
 
Ru Clevering wie troud mei Tine Meijer, nei wa't de Tine Clevering-Meijerpriis neamd is.

Yn 2007 besleat it wetterskip Noardersylfest de Lauwerssluzen op Lauwerseach nei Clevering te ferneamen, de R.J. Cleveringsluzen.

Clevering is op 17 jannewaris 2013 yn Eenrum ferstoarn.
Bocka Harinxma

**Bocka Harinxma**, eartiids ek wol **Bocke Harinxma thoe Sneeck** neamd, (Snits?, ? – Snits, 3 april 1499) wie in tige ynfloedrike Snitser haadling, dy't fan 1488 ôf oant syn dea de feitlike machthawwer wie fan de Fryske Súdwesthoeke.

## Biografy
Bocka wie ôfkomstich út in ynfloedrik Frysk haadlingenlaach, de Harinxma's. Hy wie de soan fan Feicke Harinxma en Luts Feykes Oenema en troude mei Ansck fan Juwinga. Sy hienen ien bern dy't de leeftyd berike om te trouwen, Luts. De Harinxma's wienen ryk en machtich en beskikten oer meardere stinzen yn Snits, Drylts, Wâldsein, Heech en Sleaten. 

Yn 1488 waard Bocke, nei de dea fan syn neef Peter Harinxma oanfierder fan de Skieringer fraksje yn Snits. Hy late tegearre mei Juw Hottinga de Skieringer partij yn de striid tsjin har fijannen de Fetkeapers. De einleaze skelen oan beide siden foarmen destiids de oanlieding om hierlingebinden as help yn te roppen. Foar Bocke rûn dat yn 1496 hiel bot út de hân, doe't er de beruchte Nytaert Fox net langer betelje koe en dy syn feinten dêrnei Bocke finzen setten tegearre mei in sweager en noch in tredde miich Syttha Harinxma út Drylts. It hûs fan Louw Donia waard brûkt as finzenis, 

Neidat alle eallju jild ôfhandich makke wie kaam it ta in akkoard mei de stêd Grins, dy't it restant oan Snits liende, dochs Bocka en Louw as gizelers opeasken en yn de boeien nei Grins bringe lieten. Dêr ûntsnapt er in jier letter op aventoerlike wize.
Paralympyske Spullen

**Paralympyske Spullen** binne de Olympyske Spullen foar minsken mei ûnder mear in lichaamlike beheining, Fisuele beheining en/as in harsenskansearring. It evenemint stiet ûnder tafersjoch fan it Ynternasjonaal Paralympysk Komitee.

## Skiednis

Yn 1948 organisearre Sir Ludwig Guttman in sportwedstriid yn it Ingelske Stoke Mandeville foar feteranen út de Twadde Wrâldkriich mei rêchletsel. Fjouwer jier letter diene ek sporters út Nederlân mei oan dy Stoke Mandeville Spullen.
Yn 1960 waarden dizze spullen tagelyk mei de Olympyske Spullen yn it Italiaanske Rome hâlden. De Paralympyske Spullen wiene berne. Oant en mei 1972 diene allinne sporters yn in rolstoel mei. Fan 1976 ôf dogge ek sporters mei in amputaasje en minsken mei in Fisuele beheining mei. Yn datselde jier waarden ek de earste Paralympyske Winterspullen hâlden; yn it Sweedske Örnsköldsvik.

Yn 1984 wiene der eins twa Paralympyske Simmerspullen. Troch in konflikt waard der ien foar sporters yn in rolstoel yn Stoke Mandeville hâlden, en foar sporters mei oare beheinings ien yn New York.

Tsjintwurdich is it in sportevenimint mei goed 4200 sporters by de Spullen yn Peking yn 2008. Tsjin sa’n 400 sporters dy’t der by wiene yn 1960.

De Paralympyske Spullen wurde altyd in itselde jier hâlden as de Olympyske Spullen en fan de Simmerspullen fan 1988 ôf wurde se ek altyd wer yn deselde stêd hâlden. Fan 2012 ôf is der sels de ferplichting dat de stêd dy’t de Olympyske Spullen organisearret, ek de Paralympyske Spullen organisearret.

## Sporten
Hjoed de dei steane der sa’n tweintich simmersporten en fiif wintersporten op it programma by de Paralympyske Spullen.

### Simmersporten
;Hjoeddeiske sporten

;Sporten út it ferline
* CP-fuotbal (1984 o/m 2016)
* Dartchery (1960 o/m 1980)
* Gewichtheffe (1964 o/m 1992)
* Hurdsile (1996 o/m 2016)
* Koersbal (1968 o/m 1988)
* Snooker (1960 o/m 1988)
* Wrakselje (1980 en 1984)

### Wintersporten
;Hjoeddeiske sporten

; Sporten út it ferline
* Prikslydzje (1980 o/m 1998)

## Hâlden en takomstige Paralympyske Spullen

## Sjoch ek
* Olympyske Spullen

## Keppelings om utens
* offisjele webside fan it, NOC*NSF
* offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Luitenant-kolonel

In **luitenant-kolonel** is in haadofsier fan hege rang yn 'e nasjonale kriichsmacht fan in soad lannen. Dizze rang komt foar by de lânmacht, de loftmacht, de maresjesee en de mariniers. De ekwivalinte rang by de marine is kaptein-luitenant-op-see, wylst yn guon lannen de ekwivalinte rang by de loftmacht wing commander is. Ut histoaryske grûn is de oansprektitel fan in luitenant-kolonel net "kolonel", sa't men ferwachtsje soe, mar "oerste". Ynformeel wurdt dizze rang ek wol as 'oerste' oantsjut, mar yn formeel gebrûk nea. De rang boppe luitenant-kolonel is kolonel, en de ûnderlizzende rang is majoar. Dêrmei is luitenant-kolonel de middelste haadofsiersrang. De term 'luitenant-kolonel' betsjut letterlik "plakferfanger fan 'e kolonel". Yn it Nederlânske leger binne luitenant-kolonels faak bataljonskommandanten.

## Skematysk oersjoch
Oersjoch fan 'e luitenant-kolonelsrangen mei ekwivalinten yn oare kriichsmachtûnderdielen:

## Yn 'e Nederlânske kriichsmacht
(oansprektitels kursyf werjûn)

## Sjoch ek
*militêre rang
*ofsier
*haadofsier
*list fan militêre rangen fan de Nederlânske kriichsmacht
Uskwert

**Uskwert** (Nederlânsk: *Usquert*) is in plak yn de gemeente It Hegelân, yn de provinsje Grinslân. 

Foar 1990 wie Uskwert it haadplak fan de gemeente mei deselde namme. Dat jier is it mei Warffum, Kantens en Hefshuzen opgien yn de gemeente dy't Iemsmûn hiet. Sûnt 1 jannewaris 2019 is Uskwert by de doe foarme gemeente It Hegelân yndield.

Uskwert is it meast noardlike plak fan de rige wieren Westerwytwert, Middelstum, Toarnwert, Kantens, Eelswert, Rottum, Helwert, Kleasterwytwert en Uskwert, allegear op de eastlike igge fan de eardere Fivelboezem. It doarp wurdt fernijd yn de libbensbeskriuwing fan Liudger. Der is dan al in *oratoarium*, in kapel. Letter wie Uskwert *seendtsjerke* fan in proasdij.

Benoarden it doarp leit de Noardpolder mei it haventsje fan Noardpoldersyl. De skippen dy't dêr thús hearre, hawwe de letterkoade UQ (nei it Nederlânk: *Usquert*).

It eardere riedhûs fan Uskwert is yn 1930 boud troch Berlage yn de styl fan it rasjonalisme en is in ryksmonumint. It hat in toer mei twa klokken. Al by de bou fan de toer die bliken dat er net oan de estetyske easken foldie. Dit soe oplost wurde troch de toer wat heger te meitsjen. De oannimmer begrutte de ekstra kosten op fl. 1200,-. De gemeenteried fan Uskwert woe lykwols net ta de bûse en Berlage hat dit bedrach doe mar út eigen beurs beskikber steld. De Feriening Hendrick de Keyser is sûnt 1990 eigner fan it pân. Yn 1991 waard it restaurearre.

De nôt- en pelmole Eva stamt oarspronklik út 1818 en is nei in brân op 'en nij boud.

Justjes bewesten Uskwert rint de Uskwertermear.

## Eardere gemeente
De gemeente Uskwert bestie oant 1990 neist it haaddoarp út de doarpen en buorskippen: 't Bosk, De Streek, Noardpoldersyl, Waadwert en Westerhoarn.
 

Ofbyld:Usquert.JPG|De tsjerke op de wier
Ofbyld:Station Usquert.jpg|thumb|Stasjon Uskwert
Ofbyld:Eva de molen van Usquert.JPG|Nôt- & Pelmole Eva
Ofbyld:Gemeentehuis Usquert.jpg|It eardere gemeentehûs fan Uskwert


## Keppeling om utens
* Webstee Doarpsbelang Uskwert
Brink (Baarn)

**De Brink** is in doarpsplein fan Baarn yn de provinsje Utert. 

It plein is yn 2009 renovearre. As ôfskieding mei de drokste dyk troch Baarn, de Iemnesserwei, binne grutte swarte bollen dellein.
Oan de Brinke steane it Gemeentehûs fan Baarn en de Paulustsjerke.
Paralympyske Winterspullen 2010

De **Xe [[Paralympyske Spullen|Paralympyske Winterspullen]]** waarden fan 12 oant en mei 21 maart 2010 hâlden yn It Kanadeeske Vancouver. In pear sporten waarden yn Whistler hâlden.

It wie de twadde kear dat Kanada de Paralympyske Spullen organisearre. Der naam rekôroantal fan 44 lannen diel oan de Paralympyske Winterspullen.

## Sporten
Der stiene yn 2010 fiif sporten op it programma.

*Alpineskyen
*Biatlon
*Skyrinnen	
*Rolstoelcurling	
*Slidehockey

## Akkomodaasjes
Der wiene mei de Paralympyske Spullen yn Vancouver 4 sport akkomodaasjes en 6 oare akkomodaasjes, ferspraat oer Vancouver en Whistler.

### Sport Akkomodaasjes

### Oare Akkomodaasjes

## Kalinder
Rjochts stiet in kolom hoefolle gouden medaljes per sport der útdield binne. En op de ien nei ûnderste rigel stiet hoefolle gouden medailjes der op in dei wûn waard.

## Medaljespegel

## Dielnimmende lannen

In rekôroantal fan 44 lannen diene mei oan de Spullen. In fergeliking mei de foarige edysje wiene dat der fiif mear. Argentynje, Bosnje en Herzegovina, Roemeenje en Servje debutearren, Yslân die sûnt 1994 wer foar it earst mei, en Nederlân sûnt 2002. Yn fergeliking mei de foarige edysje ûntbruts Letlân.

## Sjoch ek
* Paralympyske Spullen
* Olympyske Winterspullen 2010

## Keppeling om utens
* offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
* offisjele webside Vancouver 2010
Iemsmûn

**Iemsmûn** (Nederlânsk: **Eemsmond**) is in eardere gemeente yn de provinsje Grinslân. De gemeente beslacht in oerflak fan 551,24 km²  en is dêrmei ien fan de gruttere gemeenten yn Nederlân. De doarpen fariearje yn grutte fan 75 oant sa'n 5600 ynwenners. Yn de grutste kearnen binne iuwenâlde tsjerken, pleatsen, boargen, moles en huzen te finen.

De gemeente is sa neamd omdat sy oan de noardkust fan Grinslân leit, by it plak dêr't de rivier de Iems yn de Waadsee mûnet. De hiele kontrei (oan Nederlânske en Dútske kant) is bekend as it Iemsmûngebiet en leit sa'n 22 km noardeast fan de stêd Grins.

De gemeente is foarme yn 1990 troch gearfoeging fan de eardere gemeentes Hefshuzen, Kantens, Uskwert en Warffum. De fúzjegemeente krige doe de namme Hefshuzen, mar yn 1992 waard dat feroare yn Iemsmûn.Per 1 jannewaris 2019 sille de gemeenten Bedum, De Marne, Iemsmûn en Winsum fúzjearje ta de nije gemeente It Hegelân (*Het Hogeland*).

## Yndieling
De gemeente Iemsmûn bestiet út de neikommende doarpen, buorskippen en (ûnbewenne) eilannen: Iemshaven, Aldskip, Aldesyl, Breede, Deastille, It Eastein, Easter Nijlân, Eppenhuizen, De Grinzer Falom, Hefswâl, Kantens, Katershoarne, Koningsoord, 't Lage van de Weg, Noardpoldersyl, Oldorp, Paapske Tille, Roodeschool, Rottum, Rottumereach, Rottumerplaat, Sânhuzen, Sânwier, Simenssân, Startenhuizen, Stitswert, Uskwert, Uithuizen, Uithuizermeeden, Waadwert en Warffum.

## Iepenbier ferfier
Der rint in spoar fan Grins oant Roodeschool mei stasjons yn Grins, Grins Noard, Sauwerd, Winsum, Baflo, Warffum, Uskwert, Uithuizen, Uithuizermeeden en Roodeschool (it meast noardlike fan Nederlân). De treintsjinst wurdt eksploitearre troch Arriva. Foar frachttreinen splist it spoar justjes foar Roodeschool ôf nei de Iemshaven.

Bustsjnsten fan Qbuzz yn de gemeente binne:
* line 41: Uithuizen-Uithuizermeeden-Roodeschool-Oosteinde-Spyk (oerstap nei Delfsyl-Appingedam)
* line 61: Uithuizen-Uskwert-Rottum-Kantens-Middelstum-Onderdendam-Bedum-Grins
* line 62/662: Uithuizen-Zandeweer-Loppersum

Ut de Iemshaven wei giet in fearboot fan AG Ems nei Borkum.

## Polityk
### Gemeenteried
De gemeenteried fan Iemsmûn hat 17 sitten. Gearstalling sûnt 1998:

## Keppeling om utens

* Webstee fan de gemeente Iemsmûn
Bloemberg(en) (laach)

**Bloemberg** en **Bloembergen** is de namme fan in stikmannich (besibbe) famyljes yn Drinte en de Fryske feangebieten.

It bekendste binne in groep timmerlju yn Rottefalle en it laach dat yn 1745 út It Hearrenfean nei Ljouwert ferfarde.

Ut it lêste laach komme Auke Bloemberg (Ljouwert, 19 febrewaris 1774 - 30 jannewaris 1838), winkelman by de waach yn Ljouwert. Hy stifte it kassiershûs 'A. Bloemberg en soannen'; yn 1905 waard it in bank. Syn soan Evert Bloemberg (1805 - 1881) waard yn 1852 wethâlder fan Ljouwert. Dy syn soannen Auke Bloembergen (Ljouwert, 1 augustus 1838 - De Haach, 20 maaie 1901) en Reitze Bloembergen (Ljouwert, 1840 - De Haach, 1940) lieden it kassierskantoar nei 1870 en spilen in wichtige rol yn de ekonomy fan Ljouwert. Beide wienen ek ôffurdige foar de liberalen yn de Earste Keamer fan de Steaten Generaal. Auke Bloemberg wie teffens foarsitter fan de Frijmitslerslôzje *De Friese Trouw*.

Ofbyld:Rottefalle, Reitze Bloembergen (mei timmerkist op skouder), 1885.jpg|*Reitze Bloembergen* (mei kist op skouder), Rottefalle 1885
Ofbyld:Mr. Auke Bloembergen (1838-1901),.jpg|*Auke Bloembergen* (1838-1901), lid Earste Keamer
Paralympyske Simmerspullen 2008

De **[[Paralympyske Spullen|XIIIe Paralympyske Simmerspullen]]** hiene plak yn Peking, de haadstêd fan de folksrepublyk Sina. De Spullen duorren fan 6 oant en mei 17 Septimber. Der diene sa'n 4.200 sporters út 148 lannen mei. 
By de wedstriden wiene in rekord oantal besikers oanwêzich; sa'n 1,29 miljoen. Dat wie hast de helte mear as by de foargeande edysje doe't der sa'n 890.000 taskôgers op ôf kamen.

## Kalinder
Rjochts stiet in kolom hoefolle gouden medaljes per sport der útdield binne. En op de ien nei ûnderste rigel stiet hoefolle gouden medailjes der op in dei wûn waard.

## Sporten
Op it programma stiene tweintich sporten. Foar it earst waard der roeid by de Paralympyske Spullen. 

## Akkomodaasjes

### Sport Akkomodaasjes

## Medaljespegel
De ûndersteande tabel is de top-10, oanfolle mei Nederlân. 

## Delnimmende lannen
Oan de Paralympyske Spullen diene 148 lannen mei. Wat opfalt is de dielname fan de Faeröer en fan Makao. Beide entiteiten ha gjin Nasjonaal Olympysk Komitee en doche dêrom net mei oan de Olympyske Spullen.

## Fryske Medaljes

## Sjoch ek
* Paralympyske Spullen
* Olympyske Simmerspullen 2008

## Keppelings om utens
* offisjele webside Peking 2008
* offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Sedelshof

It **Sedelshof** wie in state op Sweagerfean. Fan in echte "moated site" (slot mei grêft) op Sweagerfean, troch Wopke Eekhoff yn 1847 **Cedelshof** neamd, is de eftergrûn ûnbekend. Yn 1832 wie it terrein ûnbehuze en waard brûkt as hôf. Fan de state is neat werom te finen. 

De oars meast goed ynformearre mr. Andreae skriuwt yn 1885 allinnich: *Ten zuiden van den grintweg en t.w. van den Kruisweg ligt nog een oud [[hornleger]], thans “het Cedelshof” geheeten, wellicht de standplaats eener voormalige state, waarvan ons echter niets bekend is.*
Wytsmastate

**Wytsmastate** wie in state dy't benoarden Aldwâld lei. De state is nei alle gedachten nei 1500 boud; der is neat fan werom te finen. 

Yn 1574 wurdt it goed oantsjutten as *Wytsma-zaete staende ter Luyne op de Wirden onder Oltwoldt* dat destiids mei it dêrby lizzende *huys toe Wytsma* eigendom wie fan Buwe Hobbema en nei him fan syn soannen Buwe en Tjerk Hobbema. De Wirden is/wie in pleatslike beneaming foar in hichte of flechtheuvel (wier) dy't wat westlik fan Wytsma lei.

;Bewenners:
* 1574 Buwe Hobbema
* Buwe en Tjerk Hobbema
Tynje (ryshout)

**Tynje** is in âld-Frysk wurd dat nei alle gedachten te krijen hat mei *tiin* of *tien* as stam. Tienen (Hollânsk: *tenen*) binne twigen en bûgsume tûken fan wylgen en oar opgeand beammeguod. Sok riishout kaam oeral foar yn de Fryske Wâlden, ek yn de lege feangebieten. Der wie in soad hannel yn, ek ynternasjonaal, want it waard tapast by it frisseljen en flechtsjen fan ferskate brûksfoarwerpen dy't faak 'tynje' as namme krigen. In ienfâldige foarm fan in tynje wie in flechte sket, dêr't bygelyks in hage mei opset wurde koe. Fiskers setten sokke sketten as in fiskdaam (ek wol tichtset) dwers op in wetterstream. Dat wurke as in fûke.
Ek in einekoer waard wol in tynje neamd. 

Yn 'e rin fan de iuwen ferskode de betsjutting fan 'tynje' de figuerlike kant op, nammentlik nei alles wat it doel hie om *te heinen of te kearen, te beskermjen of ôf te skermjen*. Dy ferdigeningsfunksje wie by it wat stûfere riishout al ta utering kommen yn de beneaming 'skânsriis', dat blykber tsjinst die by de oanlis fan boarstwarren. De al mar abstrakter en globaler wurdende ynhâld fan de term 'tynje' gie lykop mei in ynternasjonaal ferskynsel. Ek it Hollânske 'tuin', it Dútske 'Zaun' en it Ingelske 'town' hienen deselde betsjutting fan ôfskerming, besketting, beheining, ôffreding, omwâling, ferdigeningsline ensfh. It ferneamde boek 'De tuin der Nederlanden' fan prof. Fruin jout dêr faaks it moaiste foarbyld fan. Dy 'tuin' wie nammenlik de lange hage fan festingwurken de grins fan de doetiids Feriene Nederlannen bylâns om de Spaanske troepen te kearen.

Geandewei rekke it wurd 'tynje' út de moade, behalven yn de betsjutting fan grins en benammen as it om in grinsstream, in wettergrins gie. Foar it modernisearjen en urbanisearjen fan it Fryske plattelân wie der noch in stikmannich fan sokke Tynjes. De bekendste dy't dêrfan oerbleaun is, is de Tynje by Grou. It doarp De Tynje hat syn namme te tankjen oan eartiidske tynjes, ôfreedzjende wetterstreamen: de Lúkster tynje en de Wynje tynje. 

## Sjoch ek
* It ûntstean fan de namme 'De Tynje'
* tynje (fiskdaam)
Idemahûs

It **Idemahûs** wie in state yn Westerbuorren fan Westergeast. It ûntstean is ûnbekend en fan de state is neat mear fan werom te finen.

Lykas Allemastate yn Aldwâld is Idemahûs in nijsgjirrich foarbyld fan in wenplak fan in famylje dy't yn de Midsiuwen him wat status oanbelanget op de grins fan haadlingen en eigenierden lei. Yn 1572 waard de *heert toe Idemahuis* fermelden.
De âldst bewarre bleaune fernijing fan de Idema's is út 1467. Fan it ferdrach fan Kollumerlân mei Grins waarden doe Jdema bern * útsûndere. Soks wiist derop dat se by in fete belutsen wiene. Alve jier letter is der opnij sprake fan in fetekontekst. Yn 1478 hie Owo Idama in Jelle deaslein. Dy syn sibben Sibrand Sakama en Kempo Aesma plonderen doe de besittings fan Owo. It gerjocht besleat dêrnei dat se it rôfde weromjaan moasten, omdat se de lânsfrede skeind hienen. De saak moasten se foar it gerjocht bringe. Blikens in notariële ferklearring fan 1565 wie dizze Owo of Uwe Ydema de stichter fan de Sinte Nicolaesprebende yn de tsjerke fan Westergeast; syn erfgenamten pretindearren yn 1565 it patronaatsrjocht.

Andreae typearre de Idema's as eallju; Vries en oaren seagen harren resint as foaroansteande eigenierden. De kombinaasje fan meardere fermeldings yn in geweltskonflikt mei de stichting fan in prebende is de reden om hjir Andreae's miening swier telle te litten. Wol is dúdlik dat se nei 1500 net mear ta de edelen rekkene waarden.

Uwes syn soan Douwe Idema waard yn 1503 feroardiele ta it beteljen fan rinten, mei jeften fan froulike famyljeleden dy't yn it konvint Sion yntrede wienen, út Idemagoed op Kettingwier, krektas ûnder Westergeast. Ek op Weardebuorren ûnder Westergeast en by Driezumersyl ûnder Driezum wienen Idema-goederen eigendom fan de family; Grut Idema (Ydama) by Driezumersyl waard troch Douwe sels brûkt. Douwes syn soan Syurd Idema wenne yn 1565 te Driezum op Grut Idemastate dêre, syn oare soan, Haye Idema op Idema te Westerbuorren. Oant minstens 1654 hearde dit lêste goed oan neikomlingen yn froulike line fan de Idema's. Yn manlike line stamden de familys Fan Idema, Alma fan Idema en Bouricius fan Idema út de âlde Idema's. Se hearden diels ta it patrisiaat en hienen gjin rjochten mear yn Idema op Westerbuorren; de Alma fan Idema's lykwols al yn Allema te Aldwâld.

Fan Idema is gjin ôfbylding as stins of hearehûs bewarre bleaun. Wol fertoant de âldste kadasterkaart fan ± 1823 in brede grêft om de pleats op dat stee. Idema wurdt net op de kaarten fan Winsemius (1622) en Schotanus (1664, 1718) oanjûn; wol troch Eekhoff (1847). 

* Mei Pybe Meckema (Meckema te Kollum), Pybe Bawema (Bama te Kollum), Bennert Eysema (Eysma te Aldwâld), Bennert Sappema (Sappema te Aldwâld), Ouwe Algersma up der Treme (Algersma te Westergeast), Mecke Yeltkema (Oentzema te Westergeast) en Sye Bouwema (Buma te Westergeast). Pax, 33, nr. 19, r. 165.

;Eigeners	
*- ? Jdema bern, 1467.
* Uwe Idema, 1478. 
* Douwe Idema, fernijd yn 1503, 1511 en 1529. 
* Haye Idema, fernijd yn 1550, 1565 en 1581. 
* ? Baucke Hayes, 1585 folmacht fan Westergeast, 1601 fan Kollumerlân.
* Haye Bauckes (Idema), yn 1640 eigener fan Idema te Westerbuorren en fan oare goederen ûnder Westergeast
Ysbrand Balck

**Ysbrand Balck (Trabius)** (Balk, ±1525 – Leien, ±1600) wie in 16e iuwsk predikant.

Balck syn libbensrin lit sjen hoe ûnbestindich at it libben fan in predikant yn de tiid fan de reformaasje en Tachtichjierrige Oarloch wêze koe.

Balck wie  earst pryster yn Heech (1549). Doe is er flechte nei East-Fryslân; yn 1564 wie predikant yn Norden. Itselde jier hat er yn LJouwert stien. Doe waard er predikant yn Antwerpen (1565-67), Norwich (1569), Maidstone, Sandwich (1572), Londen, yn 1572 preke er gereldwei yn Rotterdam, doe wer yn Antwerpen (1580), Leien, Middelburch (1581), Antwerpen, Ljouwert (1587), Frjentsjer, Dantzig, Dimter (1592), Naarden (1594-95) en Starum (1598). Yn Ljouwert hie dizze reklike teolooch skeel mei Ruard Acronius, mar ek mei oare Ljouwerter predikanten. De Steaten bemuoiden har der mei en Willem Loadewyk beëinige it konflikt. Balck waard ûntslein.

Balck syn *Cleyn mosterdzaet* út 1590 is fan belang om de manear fan preekjen út dy tiid kennen te learen.
Nicolaas Pierson

**Nicolaas Gerard Pierson** (Amsterdam, 7 febrewaris 1839 — Heemstede, 24 desimber 1909) wie in Nederlânsk bankier, ekonoom en liberaal politikus.

## Famylje-eftergrûn
Nicolaas Pierson wie de jongste fan de seis bern fan keapman Jan Lodewijk Gregory Pierson en de skriuwster Ida Oyens. Hy wie in broer fan de predikanten Allard en Hendrik Pierson. Pierson troude yn 1862 mei Catharina Rutgera Waller, it pear krige gjin bern.

## Politikus
Pierson wie in finansjeel en ekonomysk saakkundige dy't as minister mei in soad gesach spruts. Hy wie ûnderoaren heechlearaar en direkteur fan De Nederlandsche Bank. Pierson brocht as minister fan Finânsjes yn it Kabinet-Van Tienhoven in wichtige belestinferoaring ta stân. Fan 1897 oant 1901 joech er lieding oan it nei him neamde kabinet-Pierson dat bekend waard as it 'kabinet fan sosjale rjochtfeardigens'. Dêrnei hat er noch fjouwer jier yn de Twadde Keamer sitten foar it distrikt Gorinchem. 

## Ferskaat
Pierson stie teffens mei H.B. Wiardi Beckman oan it haad fan de firma Beckman en Pierson, dy't hannele yn katoen en koloniale waren (fan 1861-1864).
Pierson's wichtichste twa ekonomyske publikaasje binne *Grondbeginselen der Staathuiskunde* en *Leerboek der Staathuiskunde*; it lêste is ek yn it Ingelsk en Italjaansk oerset.
Hy wie ien fan de grûnlizzer fan it *[[Sintraal Buro foar de Statistyk]]*.

## Pierson Peinje
Ta eare fan Pierson waard in stichting oprjochte ta befoardering en it útdragen fan syn wittenskiplike ynteresses. De Stichting ken eltse trije jier de Pierson Penning ta oan in tige fertsjintstlik ekonomist mei de Nederlânske nasjonaliteit, dy't der út rint troch de kwaliteit en de djipgong fan syn publikaasjes.

De Pierson Penning waard ûnder oaren takend oan de ekonomen Willem Buiter, Cornelis Goedhart, Arnold Heertje, Geldolph Adriaan Kessler, Theodorus Cornelis Michael Josephus van de Klundert, Johannes Jacobus Klant, Jan Pen, Rick van der Ploeg, Theodorus Aloysius Stevers en Jan Tinbergen.
Ida Oyens

**Ida Oyens** (Amsterdam, 9 jannewaris 1808 – Utert, 26 desimber 1860) wie in Nederlâns skriuwster.

Ida Oyens, dochter fan de bankier Hendrik Oyens en Petronella Adriana de Marez van Zuylen, troude yn 1829 mei de keapman en kommisjonêr yn effekten Jan Lodewijk Gregory Pierson. It pear sleat him oan by It Réveil en gie nei gearkomsten fan Isaäc da Costa en Nicolaas Beets. Harren hûs waard in wichtich moetingsplak foar geastbesibben. Ida Oyens ûntjoech har ta in skriuwster fan meast stichtlike boeken.

Ida Oyens en Jan Lodewijk Gregory Pierson wiene de âlden fan de politikus Nicolaas Pierson en de predikanten Allard en Hendrik Pierson

## Bibliografy
*Pierson-Oyens, Ida *Oom Karel: een verhaal* (trije dielen) (1857/1858) Höveker, Amsterdam
*Pierson-Oyens, Ida *Maria: eene schets uit den tegenwoordigen tijd* (1856) Höveker, Amsterdam
*Pierson-Oyens, Ida *Zie om u heen: een verhaal voor Joden en Christenen* (1855) Amsterdam
*Pierson-Oyens, Ida *Bijbelsch dagboekje voor kinderen* (1853) Höveker, Amsterdam
Hendrik Pierson

**Hendrik Pierson** (Amsterdam, 10 juny 1834 - Grins, 7 augustus 1923) wie in Nederlânse dûmny.

Hy wie oprjochter fan de Nederlânske Feriening tsjin de Prostitúsje yn 1879.

## Famylje
Hendrik Pierson wie in broer fan:
*Allard Pierson, histoarikus, predikant, taalkundige en teolooch
*Nicolaas Pierson, bankier, ekonoom, minister en premier

## Biblografy
* 1864 - *De Heilige steenen in Israël*, Rotterdam
* 1866 - *Baetyliëndienst*, Amsterdam
* 1874 - *De Bossche schoolkwestie*, Amsterdam
* 1876 - *Catechismus van de schoolkwestie*, Amsterdam
* 1876 -  *Aan de moderne predikanten in de [[Nederlânske Herfoarme Tsjerke|Ned. Hervormde kerk]]*, 's-Hertogenbosch