open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tibo Vandenborre

**Tibo Vandenborre** (Flaanderen, 1971) is in Belgysk toaniel-, tillefyzje- en filmakteur fan Flaamsk komôf. 

## Libben en karriêre
Vandenborre waard yn 1971 berne yn Flaanderen. Hy wurket sûnt 2004 as akteur. Yn it teäter wied er û.m. te sjen yn 'e dûnsfoarstelling *Tanzung*, mei Jan Decorte, Taka Shamoto en Sigrid Vinks. Syn earste haadrol, as de jonge Jacques Marchoul, hied er yn 'e tillefyzjesearje *De Smaak van De Keyser*, dy't yn 2008 op 'e Belgyske tillefyzje útstjoerd waard. Oare tillefyzjerigen dêr't Vandenborre rollen yn hie, wiene *Code&nbsp;37*, *Clan* en *Salamander* (alle trije yn 2012), *Cordon* (2014) en *Fenix* (2018).

Vandenborre spile yn 2008 in Dútsk soldaat yn 'e Nederlânske jeugdfilm *Oorlogswinter*, nei it boek mei deselde namme fan Jan Terlouw. Fierders wied er op it wite doek te sjen yn û.o. de films *Rundskop* (2011), fan Michaël R. Roskam, *The Invader* (2011), fan Nicolas Provost, en *De Behandeling* (2014), fan Hans Herbots. Yn 2012 sleepte er by de Flaamske Filmprizen in nominaasje yn 'e wacht yn 'e kategory bêste akteur, foar syn rol fan Kris yn *The Invader*.

Yn 'e film *Brak*, út 2015, hie Vandenborre de rol fan Lucas. Yn 2018 wied er yn 'e Nederlânske histoaryske aventoerefilm *[[Redbad (film)|Redbad]]*, fan regisseur Roel Reiné, oer de achtste-iuwske kening fan 'e Friezen Redbad, te sjen as ien fan wichtichste antagonisten, nammentlik de Frankyske hofmeier Karel Martel.

## Keppelings om utens
*  Folsleine filmografy fan Tibo Vandenborre yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Plysjesearje

In **plysjesearje** is in tillefyzjesearje dy't ta it mêd fan 'e dramasearjes heard en by it misdiesjenre ûnderbrocht wurde kin. Nau besibbe subsjenres binne de misdiesearje en de detektivesearje. Sa'n searje bestiet út fiktive detektiveferhalen, wêrby't de haadrolspilers ien of mear leden fan in plysjetsjinst binne. Dêrby kin it gean om ien plysjeman, twa resjersjeurs dy't in fêst pear foarmje, of in hiel team. De ôfleverings steane meastal op harsels en duorje by Nederlânske, Dútske en Amerikaanske searjes ornaris likernôch trije kertier oant fyftich minuten (reklameblokken net meirekkene). Britske en Skandinavyske plysjesearjes hawwe gauris ôfleverings dy't fan spylfilmlingte binne (likernôch oardel oere), en dy't ek wol foar tillefyzjefilms trochgean kinne.

Inkeld is it sa dat der in trochrinnend detektiveferhaal spilet (dan giet it meastal om minysearjes), mar oer it algemien krije de haadpersoanen yn eltse ôflevering in oare misdie foarset dy't se oplosse moatte. Faak giet it dêrby om in moard, mar it kin ek gean om in ûntfiering, in ferkrêfting, in ferdwining, in bankberôving, ensfh. Guon searjes kinne, benammen as der in hiel plysjeteam folge wurdt, ek mear as ien misdie per kear behannelje. Behalven oan 'e op te lossen misdie(den) besteegje plysjesearjes faak ek in beskate oandacht oan it priveelibben fan 'e plysjeminsken.

De ferhalen út plysjesearjes kinne ferskillende soarten plotopbou hawwe. By in (tradisjonele) whodunit wurdt de identiteit fan 'e dieder(s) oan de ein fan 'e ôflevering ta geheim holden, en kinne de sjoggers geandewei it ferhaal eigen teoryen betinke oer wa't "it" dien hat. Sokke ferhalen bouwe stadich ta nei in narrative klimaks. Mar it is ek mooglik dat de identiteit fan 'e dieder(s) al fan it begjin ôf oan by de sjoggers bekend is, en dat de spanning yn it ferhaal holden wurdt troch de fraach hoe't de plysje úteinlik efter de wierheid komme en de dieder(s) pakke sil. Dat soarte plot wurdt in omkeard detektiveferhaal neamd, of hiel inkeld ek wol in *howcatchem*. Dútske Krimi's hawwe faak dit soarte fan plotopbou.

Foarbylden fan bekende plysjesearjes binne:
Hitsumer Hichte

De **Hitsumer Hichte** is in brêge foar fytsers (eins in fiadukt) oer de N384, drekt súdlik fan 'e Fryske stêd Frjentsjer. It is in tuibrêge, dy't yn 2009 tagelyk mei de súdlike rûnwei om Frjentsjer hinne oanlein waard, sadat it Binnenpaad fan Frjentsjer nei it doarp Hitsum ek nei it trochlûken fan 'e N384 begeanber bleau.

De Hitsumer Hichte waard op 6 oktober 2009 iepene troch boargemaster Marian Haveman fan Frjentsjerteradiel. De namme fan 'e brêge, dy't ûnderwerp west hie fan in troch de gemeente útskreaune priisfraach, waard doe ek bekend makke. Winneressen wiene frou L. Velzema-Kuperus út Tsjummearum en frou T. Brandsma út Harns, wa harren idee oft út yn totaal 148 ynstjoerings keazen wie.

## Sjoch ek
* Slachtetille
Fiverstrjitte (Frjentsjer)

De **Fiverstrjitte** (Nederlânsk en offisjeel: *Vijverstraat*) is in strjitte yn it sintrum fan 'e Fryske stêd Frjentsjer. Dizze strjitte rint rûchwei yn noard-súdrjochting fan 'e trijesprong mei de Suderkade en de Harnzerwei yn it suden nei it punt dêr't er oergiet yn 'e Sjaardemastrjitte.

Oan 'e eastkant fan 'e Fiverstrjitte binne twa ôfslaggen. Yn it suden giet dêrby om 'e Akademystrjitte, dy't oan 'e noardkant fan in grêft lâns rint  dy't by de fjouwersprong oan 'e súdein fan 'e Fiverstrjitte útkomt yn it Van Harinxmakanaal. Fierder nei it noarden is de ôfslach fan 'e Foarstrjitte, dat ien fan 'e wichtichste winkelstrjitten fan Frjentsjer is. Tusken dy beide ôfslaggen yn is in fêstiging fan GGZ Fryslân, dy't foarhinne tahearde oan it Psychiatrysk Sikehûs Frjentsjer. Fuort noardlik fan 'e ôfslach nei de Foarstrjitte begjint de Sjaardemastrjitte.

Oan 'e westkant hat de Fiverstrjitte gjin ôfslaggen. Op 'e hichte fan 'e ôfslach nei de Foarstrjitte leit oan dy kant fan 'e Fiverstrjitte it Sjûkelân, dêr't elts jier yn augustus de PC holden wurdt, dat de wichtichste keatspartij fan Fryslân is. Drekt besuden it Sjûkelân, ek oan 'e westkant fan 'e Fiverstrjitte, stiet De Bogt fen Guné, dat it âldste kafee fan Nederlân is, datearjend út 1641.


File:De Bogt fen Guné, Fiverstrjitte, Frjentsjer.jpg|De Bogt fen Guné. De kant mei de trep is de noardside, dy't útsjocht oer it Sjûkelân.
File:It Sjûkelân, Frjentsjer.jpg|It Sjûkelân, oan 'e westkant fan 'e Fiverstrjitte.
File:Kaatsen Franeker.JPG|Keatsen op it Sjûkelân, mei op 'e eftergrûn oerdwers rinnend de Fiverstrjitte en oare kant dêrfan de Foarstrjitte.
Allinnichsteande

In **allinnichsteande** of **allinnesteande** is in minske dy't gjin libbenspartner hat, allinne op him- of harsels wennet en yn it eigen deistich ûnderhâld foarsjocht. Dêrby kin it gean om immen dy't noch nea troud west hat en nea in oarsoartige fêste relaasje (lykas gearwenjen) hân hat. Sokken wurde gauris oantsjut as in frijfeint of frijfaam, hoewol't dy begripen eins breder binne. Mar it kin ek gean om immen fan wa't it houlik einige is yn in skieding of fan wa't de oarsoartige fêste relaasje op in soartgelikense wize beëinige is, en teffens is it mooglik dat it giet om in widner of widdo, fan wa't de oarehelte kommen is te ferstjerren. Tsjintwurdich rekket yn Nederlân de Ingelske term **single** ynboargere, dy't fierhinne synonym is mei it begryp 'allinnichsteande'.

Neffens it Sintraal Buro foar de Statistyk (CBS) is in allinnichsteande immen dy't inkeld him- of harsels partikulier (d.w.s. net-bedriuwsmjittich) foarsjocht fan húsfêsting en de deistige libbensnedichheden. In allinnichsteande fiert yn dizze definysje gjin mienskiplike húshâlding, mar foarmet in ienpersoanshúshâlding. Neffens de optyk fan it CBS is in folwoeksen bern sûnder relaasje, dat by syn âlden of by ien fan syn âlden ynwennet, dus gjin allinnichsteande. Boppedat hoege allinnichsteanden net beslist net-troud te wêzen: ek troude persoanen dy't yn ôfwachting fan harren skieding al apart wenje, wurde as allinnichsteanden beskôge. Oarsom kinne allinnichsteanden wol in fêste relaasje mei in oare persoan ûnderhâlde, salang't sokken mar apart fan harren partners wenje, bgl. yn in LAT-relaasje.

Yn Nederlân is anno 2018 al jierrenlang sprake fan in sterke taname fan it tal allinnichsteanden. Neffens it CBS wiene der yn 2015 likernôch 2,8&nbsp;miljoen allinnichsteanden, en de ferwachting is dat dat tal yn 2025 oanwoeksen wêze sil ta 3&nbsp;miljoen. Dy groei komt foar rekken fan 'e lju yn har middeljierren dy't allinnichsteand binne en ek foar âldere allinnichsteanden. It tal jongere allinnichsteanden bliuwt nei ferwachting oant 2035 stabyl. By de groei fan it tal allinnichsteanden spylje ferskate faktoaren in rol. Sa is it allinnichsteand bliuwen tsjintwurdich troch de gruttere fariaasje oangeande relaasjefoarmen maatskiplik sjoen mear akseptearre. Fierders is de emansipaasje fan froulju wichtich, dy't no net mear, lykas foarhinne, ekonomysk ôfhinklik binne fan in man en dy't boppedat in bettere oplieding hawwe.

## Sjoch ek
*allinnichsteande âlder
*frijfaam
*frijfeint
Westfrysk Genoatskip

It **Westfrysk Genoatskip** (***Westfries Genootschap***) is in regionale histoaryske feriening út de Nederlânske regio West-Fryslân dy't krewearret foar it bewarjen fan it West-Fryske kultuergoed. It kantoar is sûnt 1972 festige yn it Timmermansgildehûs yn Hoarn.

De feriening waard 6 augustus 1924 oprjochte as *Historisch genootschap “Oud West-Friesland”*. De oanlieding dêrta wie de wize wêrop men neffens guons de regio West-Fryslân feroarje liet *"zonder er een hand naar uit te steken"*. It doel fan de feriening is om yn it gebiet binnen de Westfryske Omringdyk en de omkriten en op Wieringen it streekeigene te behâlden, en it oansjen fan it goa sa folle as kin yn de oarspronklike tastân te bewarjen.

De feriening jout alle jierren in bondel út, *West-Frieslands Oud & Nieuw*. Teffens hâldt de feriening elts jier in Westfriezendei (earste sneon yn septimber), in moetingsdei foar de leden. Yn 2007 krige de feriening regionaal omtinken mei it útjaan fan it *Westfrieslandspel*, in soarte fan Triviant mei fragen oer it hjoed en ferline fan West-Fryslân, dêr't in pear tûzen fan ferkocht waarden.

De feriening hie begjin jierren 90 noch goed 3000 leden. Dat tal rûn lykwols stadichoan tebek, faaks foaral troch konkurrinsje fan lokale histoaryske genoatskippen. Yn 2007 waard besocht dy delgong te kearen mei in grutte ledewinaksje.

## Keppeling om utens
* Webstee fan it Westfrysk Genoatskip
Hessel Rienks

**Hessel Rienks** (Weidum, 4 maart 1932 - Swol, 23 desimber 2014) wie in Nederlânsk politikus fan Frysk komôf út namme fan de PfdA.

## Libben en wurk
Nei de hbs foltôge Rienks yn 1957 syn akademyske stúdzje ekonomy oan de Gemeentlike Universiteit fan Amsterdam.

Rienks wurke oant 1974 as direksje-assistint by in gemysk bedriuw en as haad ekonomyske ôfdieling by de gemeente Swol. Ek wie er foarsitter fan de PfdA yn Oerisel.

Yn 1974 waard Rienks lid fan de Twadde Keamer. Yn de Twadde Keamer wie er ûnder mear dwaande mei finânsjes legere oerheden, binnenlânske saken, ekonomyske saken (benammen regionaal-ekonomysk belied), romtlike oardening, ferkeer en loftfeart. Tegearre mei PfdA-er Frits Castricum pleite er foar de oanlis fan de Hânzeline. Fan 1977 oant 1989 wie Rienks lid en foarsitter fan de Boubegeliedingskommissy fan de Twadde Keamer. Dêrneist wie er tuskentiidsk foarsitter fan fjouwer oare kommissys, dêr't de fêste kommissys foar Binnenlânske Saken en Ferkear en Wettersteat, en ûnderfoarsitter foar de kommissy foar Ferkear en Wettersteat by wiene. Yn septimber 1989 ferliet Rienks de Twadde Keamer.

Fan septimber 1989 oant 1992 wie Rienks direkteur fan it Ynstitút Syktekostefoarsjenning Amtners yn Oerisel en Flevolân.

Op 29 april 1987 waard Rienks beneamd ta Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw.
Komeedzjefilm

In **komeedzjefilm**, **filmkomeedzje** of (mei in Ingelsk lienwurd) **comedy** is in sjenre fan films dat fuorkomt út 'e komeedzje op it toaniel en dat de klam leit op humor. Sokke films binne bedoeld om 'e sjoggers oan it laitsjen te krijen troch fermaaklik te wêzen, wêrby't faak aparte karaktertrekken fan 'e haadpersoanen útfergrutte wurde ta absurditeit. Komeedzjefilms hawwe ornaris in happy end, benammen as it giet om saneamde romcoms (romantyske komeedzjes). In útsûndering op dizze regel wurdt foarme troch swarte komeedzjes, dy't in grimmitige ûndertoan hawwe. Hoewol't de measte filmkomeedzjes luchtige ferhaaltsjes binne dy't inkeld bedoeld binne om te fermeitsjen, befetsje guon in maatskiplik of polityk boadskip. Dat wie bgl. sa mei *The Great Dictator*, út 1940, wêryn't Charlie Chaplin Adolf Hitler parodiëarre, en mei *Wag the Dog*, út 1997, wêryn't de Amerikaanske polityk op 'e hak nommen waard.

De komeedzjefilm is ien fan 'e âldste filmsjenres. Yn 'e tiid fan 'e stomme film wie it subsjenre fan 'e slapstickfilm tige wichtich (mei bgl. Laurel en Hardy of Charlie Chaplin), wêrby't de humor fan needs op fisuële grappen berêste dy't gjin ferlet hiene fan lûd. Doe't ein tweintiger jierren de earste films mei lûd makke waarden, resultearre dat yn in oar soarte fan komeedzje, wêrby't de grappen net mear sasear út fysike humor fuortkamen, mar fral út dialooch en aparte sitewaasjes. Yn it hjoeddeistige komeedzjefilmsjenre wurdt, yn ferliking mei oare filmsjenres, folle mear klam lein op yndividuële stjerren, wêrby't benammen yn 'e Amerikaanske filmyndustry fan Hollywood in hiel protte komiken oan in aktearkarriêre begjinne fanwegen harren grutte populariteit as komyk (bgl. Eddie Murphy en Chris Rock).

## Subsjenres
Frijfeint

In **frijfeint** is in allinnichsteande man, dy't maatskiplik beskôge wurdt as by steat om te trouwen, mar dy't dat (noch) net dien hat. Yn 'e regel wurdt dêrby faak spesifyk ferwiisd nei jongere manlju fan yn 'e tweintich of tritich, mar eins is eltse 'troubere' man in frijfeint as er net troud is of in ferlykbere fêste relaasje (lykas gearwenjen) oangien is. Sa kin men dus ek frijfeinten op jierren hawwe. Boppedat wurde manlju wer frijfeint as harren houlik yn in skieding einiget of as der in ein komt oan harren oare fêste relaasje, en ek as se widner wurde. De froulike wjergader fan 'e frijfeint is de frijfaam.

## Romantisearring
It (heteroseksueel) frijfeintelibben wurdt yn romans, films en op 'e tillefyzje gauris romantisearre as in frij bestean wêrby't men sels beslisse kin wat men docht, wylst it houlik dêr dan foaroer set wurdt as soe dat in soarte fan tichthús wêze, dêr't manlju harren frijheid folslein kwytreitsje om't de frou der de tsjinst útmakket. Yn dy geast past ek it saneamde frijfeintefeest, dat frijfeinten mei harren freonen oan 'e foarjûn fan in houlik fiere om ôfskie te nimmen fan it frije libben. 

## Skiednis
Hoewol't it tsjintwurdich yn in grut part fan 'e Westerske wrâld algemien akseptearre wurdt as in man syn hiele libben frijfeint bliuwt, wie dat yn it ferline sa net. Yn 'e Aldheid stiene der yn guon lannen sels straffen op as men nei in beskate leeftyd noch frijfeint wie. Sa mochten âldere frijfeinten yn Sparta net nei de frouljusgymnastyk sjen, moasten se by 't winter neaken troch de stêd marsjearje wylst se in liet oer harren skande songen, en frijfeinten op jierren dy't nea troud west hiene, waarden net mei itselde respekt behannele as harren troude of widner wurden leeftydsgenoaten. Yn it âlde Atene bestiene it selde soarte wetten. Yn it Romeinske Ryk foelen frijfeinten ûnder de Lex Julia fan 18 f.Kr. en de Lex Papia Poppaea fan it jier 9, dy't net-troude en bernleaze lju swier beboeten, wylst minsken mei bern beskate foardielen taskood krigen. 

Yn 'e moderne tiid krigen frijfeinten soms ek swierdere belestings oplein as troude minsken, sa't bygelyks it gefal wie yn it Feriene Keninkryk mei de Belesting op Tsjinstfolk út 1785 en de Ynkomstebelesting út 1798. Meitiid ûntjoegen guon bestraffings har mear ta narderijen of pleagerijen. Sa wie it foarhinne yn dielen fan Dútslân wenst dat manlju dy't op harren tritichste jierdei noch frijfeint wiene, mei in biezem de stoepe fan it gemeentehûs skjinfaaie moasten oant se tute waarden troch in faam.
Gemeentehûs fan De Waadhoeke

It **Gemeentehûs fan De Waadhoeke** (Nederlânsk en offisjeel: *Gemeentehuis fan Waadhoeke*) is it gemeentehûs fan 'e Fryske gemeente De&nbsp;Waadhoeke. It stiet oan 'e Harnzerwei nûmer 18, westlik fan 'e binnenstêd fan Frjentsjer, oan in strjitte dy't yn it ferlingde leit fan 'e âlde strjitwei nei Harns. Foar de haadyngong fan it gemeentehûs stiet it keunstwurk De Stap fan Ids Willemsma.
__TOC__
## Skiednis
It gemeentehûs waard yn 1995 nij boud as it gemeentekantoar fan 'e nije gemeente Frjentsjerteradiel, dy't tsien jier earder by de gemeentlike weryndieling fan 1984 ûntstien wie troch de gearfoeging fan 'e gemeenten Frjentsjer en âld-Frjentsjerteradiel mei it grutste part fan Barradiel.

Doe't by in nije gemeentlike weryndieling op 1&nbsp;jannewaris 2018, de gemeenten nij-Frjentsjerteradiel, Menameradiel en It&nbsp;Bilt mei fjouwer doarpen út noardlik Littenseradiel gearfoege wurde soene ta de nije gemeente De&nbsp;Waadhoeke, wie daliks dúdlik dat it gemeentehûs yn Frjentsjer komme soe te stean, mei't dat fierwei it grutste plak yn 'e nije gemeente wie. Foarútrinnende dêrop waard it gemeentekantoar oan 'e Harnzerwei fan april 2017 ôf yngeand ferboud.

Wylst it âlde gemeentekantoar karakterisearre waard troch brede gongen mei in protte aparte kantoarromtes, waard it nije gemeentehûs sa iepen mooglik ynrjochte, mei sa min mooglik tuskenlizzende muorren. Der waarden fleksibele wurkplakken ynrjochte, en teffens kaam der in grutte besikersromte. Fierders waard der foar it earst in riedsseal yn it gebou makke. Earder hie dat nea nedich west, mei't de gemeenterie fan Frjentsjerteradiel syn gearkomsten hie yn it Stedhûs fan Frjentsjer. Troch de úttynjende ried fan 'e gruttere fúzjegemeente waard it dêr lykwols te krap. Sadwaande waard de oarspronklike arsjitekten fan it gemeentekantoar, Van Manen & Zwart út Drachten, frege om in riedsseal yn te passen, wat se oan 'e westlike útein fan it gebou diene. (Troch de tafoeging fan in riedsseal mocht it gebou dêrnei de namme 'gemeentehûs' drage, ynstee fan it minder offisjele 'gemeentekantoar'.)

It ynterieur fan it fernijde gemeentehûs waard keazen troch in stikmannich wurkgroepen, mei dêryn leden út 'e ferskate gemeenten dy't yn De&nbsp;Waadhoeke opgean soene. De bûtenromte fan it gemeentehûs waard ûntwurpen troch in lânskipsarsjitekt dy't ferbûn wie oan it buro Noordpeil Landschap.erfgoed yn Snits. In oanbuorjende basisskoalle, It Twalûk, ferhuze oan 'e ein fan it skoaljier 2016-2017 nei in oare lokaasje, mei as gefolch dat de frijkommen grûn foar in diel brûkt wurde koe foar in oanbou oan it gemeentehûs en foar in diel foar de oanlis fan grutte tún of in lyts park.

## Keppeling om utens
*Offisjele webside fan 'e Gemeente De Waadhoeke
Sint-Kristoffelkatedraal (Roermond)

De **Sint-Kristoffelkatedraal** oan de *Grote Kerkstraat* yn Roermond is de biskopstsjerke fan it bisdom Roermond, dat de katolike provinsje Limburch omfiemet.

## Skiednis

Troch de oanlis fan nije ferdigeningswâlen om de stêd hinne kaam de âlde parochytsjerke dêrbûten te lizzen. Dat makke om likernôch 1410 de bou fan in nije tsjerke binne de omwâling needsaaklik, de hjoeddeiske Sint-Kristoffelkatedraal. Noch yn 'e 15e iuw feroaren se it plan fan 'e tsjerke, dat yn 'e foarm fan in Gryksk krús boud wie: it koer waard as in trijeskippige hal foltôge en de tsjerke waard fiifskippich útfierd.    

Yn 'e rin fan 'e 16e iuw kaam it bouwurk ree. It oarsprinklik as parochytsjerke boude godshûs krige yn 1661 de status fan katedraal foar it yn 1559 stifte bisdom Roermond.    

De Kristoffelkatedraal rekke slim skeind yn de Twadde Wrâldkriich, doe't Dútske troepen de deis foar de befrijing fan de stêd de 78 meter hege, yn it westlike diel fan it tsjerkeskip ynboude toer lieten opblaze. Nei de kriich waard de toer yn de âlde styl wer opboud. Nije skea rûn de tsjerke yn 1992 op, doe't Roermond troch in ierdskodding troffen waard.

Fan 2005 oant 2007 ûndergyng de katedraal in grutte renovaasje.

## Ynrjochting

De ynrjochting fan de tsjerke stamt út ferskate tiidrekken. Ut de 13e iuw datearret it saneamde Dalheimer Krús, dat nei de sekularisaasje fan it sistjersjinzerke kleaster yn Dalheim (Noardryn-Westfalen) yn 1804 yn 'e hannen fan 'e katedraal oergyng. It renêssânse Sakramintsalter (1593) en de koerbanken binne 16e iuwsk, wylst de rokoko preekstoel en de bychtstuollen (Petrus Vinck) 18e iuwsk binne. Dêrnjonken hingje der in tal skilderijen fan kultuerhistoaryske wearde.

Yn de mei in 3,57 meter heech byld fan de patroanhillige bekroande toer hingje fiif klokken.

## Oargel
It oargel waard yn 1957 troch de oargelboufirma L. Verschueren út Heythuysen boud en ferfong it yn de kriich ferneatige ynstrumint. It ynstrumint besit 51 klinkende registers. Yn 2014 waard útein set mei de fernijing fan it oargel, dat 37 registers telt. Yn july 2018 kaam der in ein oan de wurksumheden, dy't likernôch in heal miljoen euro koste hawwe, en koe it wer yn gebrûk nommen wurde.  
 
## Toerbyld Sint-Kristoffel
It oarspronklike toerbyld fan Kristoffel waard troch Theodorus Cox getten en yn 1894 op de spits set. In stoarm ferneatige it byld yn 1921 en it moast dêrnei ferskate ferfongen wurde troch stoarmen, brannen en kriichgeweld. It hjoeddeiske byld waard makke troch Jac Claessens, dy't it byld ek makke hie dat yn 'e Twadde Wrâldkriich fan 'e toer sketten waard.

## Keppeling om utens
* Disposysje oargel
Bijehâldersferiening It Oranjewâld

**Bijehâldersferiening It Oranjewâld** (Nederlânsk en offisjeel: *Bijenhoudersvereniging Oranjewoud*) is in feriening fan ymkers yn it Fryske doarp It&nbsp;Oranjewâld. 

## Skiednis
De organisaasje waard ûnder de Twadde Wrâldoarloch yn 1943 oprjochte, doe't iten en alderlei oare saken rantsoenearre waarden en allinnich noch op de bon te krijen wiene. Ymkers, dy't sûker brek wiene om harren hunichbijen by te fuorjen en ek tabak, dêr't se reek mei makken om 'e bijen kalm te krijen, koene dat fan 'e Dútske besetter (dy't de hunich graach ôfnaam) wol krije, mar inkeld as se lid wiene fan in feriening. Sadwaande besleaten ymkers út It&nbsp;Oranjewâld en omkriten doe in eigen organisaasje op te rjochtsjen. 

Yn 2018 waard it 75-jierrich bestean fan 'e Bijehâldersferiening It&nbsp;Oranjewâld fierd.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Bijehâldersferiening It Oranjewâld
Frijfaam

In **frijfaam** is in allinnichsteande frou, dy't maatskiplik beskôge wurdt as by steat om te trouwen, mar dy't dat (noch) net dien hat. Hoewol't men ornaris by it hearren fan 'e term earder tinkt oan jongere froulju fan yn 'e tweintich of tritich, is der gjin inkele reden dat in frijfaam net yn har middeljierren of op jierren wêze kin. Sadree't in houlik einiget yn in skieding of as in ferlykbere fêste relaasje (lykas gearwenjen) beëinige wurdt, is in frou wer frijfaam. Boppedat kinne froulju ek as frijfaam beskôge wurde as harren houlikspartner komt te ferstjerren en hja widdo wurde.

## Maatskiplik oansjoch
De manlike wjergader fan 'e frijfaam is de frijfeint. It frijfammelibben wurdt yn romans, films en op 'e tillefyzje fan âlds minder romantisearre dat it gefal is mei it frijfeintelibben. Dat hat nei alle gedachten te krijen mei de stereotypearring fan 'e geslachten sa't dy ek noch altyd foar in diel yn 'e Westerske wrâld bestiet. Dêrby wurdt oannommen dat froulju graach in gesin stifsje wolle, wylst manlju leaver sa lang mooglik fan 'e 'frijheid' fan it frijfeintelibben genietsje wolle soene.

Troch de oangeande frouljusemansipaasje is dat tinkbyld stadich oan it feroarjen. De Amerikaanske tillefyzjesearje *[[Sex and the City]]*, oer fjouwer freondinnen dy't frijfaam yn New York binne, hat datoangeande in protte ynfloed hân. Krekt as it al langer besteande frijfeintefeest, dat de brêgeman en syn maten foarôfgeande oan in trouwerij fiere, is no ek it frijfammefeest ynboargere rekke, dat foar de brulloft fierd wurdt troch de breid en har kammeraatskes.

## Skiednis
Foarhinne kaam it wol foar dat guon dochters út in húshâlding harren hiele libben frijfaam bleaune om't de âlden de breidsskat net opbringe koene dy't fereaske wie om harren trouwe te litten. Foar de Reformaasje giene sokke oerstallige dochters faak yn it kleaster om non te wurden. Yn 'e njoggentjinde iuw en de earste helte fan 'e tweintichste iuw wie it hawwen fan in eigen wurkpaad eins net foar froulju weilein. Hja koene siktaresse wurde, skoaljuffer of ferpleechster. As se trouden, folge dêrop daliks ûntslach, want troude froulju moasten de húshâlding fan man en bern berêde, en koene net bûten it hûs wurkje. Yn dy tiid wiene der inkele froulju dy't dwers tsjin alle maatskiplike ferwachtings yn mei sin dêrom frijfaam bleaune, sadat se in eigen karriêre hawwe koene.
Stasjonsbrêge (Frjentsjer)

De **Stasjonsbrêge** (Nederlânsk en offisjeel: *Stationsbrug*) is in brêge oer it Van Harinxmakanaal yn 'e Fryske stêd Frjentsjer. De wei dy't dêrmei oer it kanaal laat wurdt, giet by de brêge oer fan 'e Stasjonswei (súdkant) yn it Ald Keatsfjild (noardkant). De Stasjonsbrêge is in flapbrêge, dy't de Frjentsjerter binnenstêd, oan 'e noardkant fan it Van Harninxmakanaal, ferbynt mei it (lytse) diel fan 'e stêd dat súdlik fan it kanaal leit. Ta dat lêste part heart ek it Stasjon Frjentsjer oan it spoar fan Ljouwert nei Harns, en dat is hoe't de brêge oan syn namme komt.

## Skiednis
De earste Stasjonsbrêge waard yn 1951 oanlein, doe't it Van Harinxmakanaal ûntstie út 'e ferbreding fan wat oarspronklik de (yn 1863 groeven) Harnzer Trekfeart wie. Nei rom sechstich jier trouwe tsjinst wie dy brêge yn 2014 oan ferfanging ta. Troch de Provinsje Fryslân en de Gemeente Frjentsjerteradiel waard dêrom in konsortium fan trije boubedriuwen oanlutsen om 'e bou fan in nije brêge te berêden. De fernijing fan 'e Stasjonsbrêge makke ûnderdiel út fan it bredere projekt Waadpoarte (*Waddenpoort*), dat ek de oanlis fan 'e Easterpoartsbrêge en de fernijing fan Saakstra's Brêge omfieme en dat €20 miljoen kostje mocht.

De bedriuwen dy't de nije Stasjonsbrêge bouden, wiene Reimert Bouw en Infrastructuur út Almeare, oannimmersbedriuw K.&nbsp;Dekker út Krabbendam en BSB Staalbouw út Burgum. Hja wurken nei in ûntwerp fan Boorsma Consultants út Drachten. It tariedend wurk sette yn april 2015 útein en fan maaie fan dat jier ôf koe der gjin ferkear mear oer de âlde brêge. Wol waard der in tydlike fuotgongersbrêge en fytsersbrêge oanlein. Motorisearre ferkear moast omride. Yn jannewaris 2016 begûn de sloop fan 'e âlde brêge en op 'e moarn fan freed 28&nbsp;oktober 2016 koe de nije Stasjonsbrêge feestlik iepene wurde troch deputearre Sietske Poepjes, wethâlder Joop Bekkema en learlingen fan 'e Frjentsjerter basisskoallen Toermalijn, De Kabas en De Opslach. Ein desimber 2016 wie al it wurk oan en by de nije Stasjonsbrêge klear.

## Beskriuwing
De nije Stasjonsbrêge is makke om in libbensdoer fan hûndert jier te hawwen. It bewegingswurk fan 'e brêge is húsfêste yn 'e kelderromte en bestiet út in elektromeganysk apparaat dat gebrûk makket fan fjouwer panamatsjillen. De lûktriuwstangen befine har tusken de panamatsjillen yn, en binne útfierd as hydraulyske buffers. By bewegen fan 'e brêge hâlde en drage dy buffers har stiif en yn 'e sletten stân fan 'e brêge foarmje se in fear. De nije Stasjonsbrêge docht der likernôch in minút oer om iepen of ticht te gean. It gewicht fan 'e fal bedraacht sirka 80&nbsp;ton en de balâns weaget goed 220&nbsp;ton. Foar it útfieren fan ûnderhâld is tusken de hameistilen en it fal in fêstsetynrjochting ûntwurpen. De grutte stielen ûnderdielen binne oer it wetter oanfierd en mei in swiere driuwende bok teplak hyst.

## Sjoch ek
*Easterpoartsbrêge
*Saakstra's Brêge
Sint-Antoniuskatedraal (Breda)

De **Sint-Antoniuskatedraal** yn Breda is de oan Antonius fan Padua wijde katedraal fan it bisdom Breda.

## Skiednis
De katedraal is in saneamde wettersteatstsjerke, in tsjerke dêr't de bou fan foar in grut diel betelle waard troch it Ryk en om dy reden ûnder tafersjoch stie fan 'e yngenieurs fan Wettersteat. 

De neoklassistyske tsjerke waard yn 1837 neffens in ûntwerp fan de 'protestanske arsjitekt Pieter Huijsers boud. De trijeskippige halletsjerke wie ornearre as parochytsjerke, mar waard nei de ynfiering fan de biskoplike hierargy yn Nederlân de earste katedraal fan it bisdom. 

Alhoewol't de arsjitektuer fan de Antoniustsjerke fan heech nivo is, wied er net sa grut en hied er ek net de grandeur fan in katedraal. Doe't de neogoatyske Sint-Barbaratsjerke boud waard, ferlear de Antoniustsjerke de funksje fan katedraal oan 'e monumintalere Barbaratsjerke. 

De Barbaratsjerke waard yn it begjin fan de jierren 1970 sletten en ôfbrutsen en as katedraal fungearre doe de letter ek ôfbrutsen Sint-Michaeltsjerke. Sûnt it begjin fan it nije millenium is op oanwizing fan biskop Muskens de Antoniustsjerke wer de katedraal fan it bisdom Breda. Fan 2001 oant 2005 is de katedraal restaurearre.

## Ynterieur
Yn 'e tsjerke stiet in moaie houten preekstoel fan de Flaamske keunstner Hendrik Peeters-Divoort mei foarstellings út it libben fan de hillige Antonius. Ek it besjen wurdich is it Antonius-alter út 1899, it haadalter út 1888 en de brânskildere ramen.

## Oargels
It oargel waard troch de Belgyske oargelfamylje Loret boud en yn 1910 yngrypend ferboud troch Michaël Maarschalkerweerd, dy't û.o. in pneumatyske traktuer oanbrocht. Om 1950 hinne feroare de firma Verschueren it ynstrumint. It oargel hat twa manualen, fjirtjin registers en in frij pedaal.

Sûnt 2005 hat de tsjerke in út Londen ôfkomstich twamanualich koeroargel, dat yn 1905 boud waard troch William Hill & Sons. It hat sân registers, in oanhongen pedaal en in mechanyske traktuer.

## Keppeling om utens
* Ynformaasje oargel op de hiemside fan Brabânske oargelkultuer 
## Ofbylden

Interieur, overzicht van de preekstoel, gemaakt in1868 door atelier Peeters-Dievoort - Breda - 20536473 - RCE.jpg|*Preekstoel*
Interieur, altaar - Breda - 20329724 - RCE.jpg|*Haadalter*
Interieur, aanzicht westgevel met orgel, orgelnummer 227 - Breda - 20370724 - RCE.jpg|*Oargel*

## Keppeling om utens
* Side bisdom Breda
* Disposysje oargel
* Disposysje koeroargel
H.H. Elisabet en Laurentiuskatedraal

De **H.H. Elisabet en Laurentiuskatedraal** is in tsjerke yn Rotterdam en sûnt 1967 de biskopstsjerke fan it bisdom Rotterdam.

## Skiednis
De bou fan 'e tsjerke fûn plak yn twa perioades: tusken 1906 en 1908 waarden it koer, it dwersskip en it skip fan 'e tsjerke boud, folge troch de bou fan it westlike diel en de tuorren tusken 1920 en 1922.

Yn 'e Twadde Wrâldkriich rekke by in Britsk bombardemint op 3 oktober 1941 de yngong, it dak en de koepel fan 'e tsjerke slim skansearre. By in loftoanfal op it gebou fan 'e Sicherheitsdienst oan 'e Heemraadssingel op 29 novimber 1944 waard in sydskip slim rekke. Nei de befrijing waard de skea wer ferholpen.

Ynearsten waard de tsjerke wijd oan Elisabeth fan Thüringen en ornearre as parochytsjerke. Doe't Rotterdam yn 1955 in fan bisdom Haarlim ôfsplitst bisdom waard krige de Sint-Ignatiustsjerke oan 'e Westzeedijk de status fan katedraal, dy't yn it ramt dêrfan ferneamd waard nei de patroanhillige fan Rotterdam Sint-Laurentius. Ek de midsiuwske, oarspronklik as roomske en sûnt de reformaasje protestanske, Laurentsjerke ferwiisd nei dy hillige. 

Yn 1967 waard de Sint-Elisabettsjerke de katedraal fan it bisdom Rotterdam en krige it gebou ek de hjoeddeiske namme. It ynterieur waard modernisearre, wêrby't guon eleminten yn it wyt oerkalke waarden. De restauraasje fan 2010-2011 brocht it ynterieur safolle mooglik werom nei de oarspronklike steat. Dy restauraasje koste likernôch 7 miljoen euro.

## Oargel
It oargel waard yn 1927 boud troch de firma Elbertse út Soest. It front is in ûntwerp fan arsjitekt Buskens. Nei de oarloch moast it ynstrumint fanwegen de skea troch de bombardeminten restaurearre wurde. De firma Adema-Schreus restaurearre en fergrutte it oargel yn de jierren 1997-1998.  

## Keppeling om utens
* Bisdom Rotterdam
* Disposysje oargel
Aam (ierdrykskunde)

In protte Nederlânske en Dútske wetters (rivieren, beken, marren) hawwe in namme mei **aam** of **eem** (Frysk: **iem**) der yn. Dat hat syn oarsprong yn it Aldgermaanske **ama** en it Middelnederlânske **ame**.

Yn Fryslân wiene der tusken Starum en Molkwar en by Nijlân Aamsleatten.

In stikmannich geografyske nammen basearre op dizze stam binne:
* Aam (buorskip)
* Aamsloot
* Aamsveen
* It Amelân
* Amersfoart
* Amerongen
* Amstel (rivier)
* Ammerzoden
* Eem
* Iems
Wylde Swan (skip)

De ***Wylde Swan*** is in Nederlânsk sylskip fan it type skoender, dat it Fryske doarp Makkum as thúshaven hat. Dit skip waard oarspronklik yn Dútslân boud as in steamskip dat ûnderdiel útmakke fan 'e fiskersfloat. Nei't it bûten tsjinst rekke wie, waard it omboud ta sylskip. 

## Skiednis
De kyl fan 'e *Wylde Swan* waard yn 1920 yn Dútslân lein. It wie oarspronklik in steamskip, en makke jierrenlang ûnderdiel út fan 'e Dútske hjerringfloat. It wie bedoeld om 'e fongen hjerring by de float op te heljen en dan mei alle faasje nei de fêste wâl te ferfieren. Sa koe de fisk sa farsk mooglik ôflevere wurde, sadat de fiskers der de bêst mooglike priis foar baarden. 

Yn 'e ienentweintichste iuw, doe't it skip al lang bûten tsjinst wie, waard it ûntdutsen troch skipsbouwer Willem Sligting, dy't daliks seach dat it geskikt wie om om te bouwen ta sylskip. Yn juny 2010 waard de *Wylde Swan* ûnder de nije namme op 'e nij te wetter litten as in twamêstige skoender. Sûnt is it yn gebrûk as treningsskip foar jonge seelju, en docht it elts jier mei oan 'e Tall Ships' Races.

Yn 2013 wie dat ek it gefal, doe't de *Wylde Swan* belutsen rekke by in ynsidint mei in oar tallship. Dat wie de Noarske *[[Wyvern (skip)|Wyvern]]*, dy't op 11&nbsp;july fan dat jier op 'e Eastsee tusken de Sweedske eilannen Gotlân en Ölân wetter begûn te meitsjen. De bemanning fan 'e *Wyvern* alarmearre de Sweedske kustwacht om 5.21&nbsp;oere moarns. De kustwacht besocht dêrop yn gearwurking mei oare sylskippen, dy't te help skeaten, wêrûnder de *Wylde Swan*, om mei pompen it sinken fan 'e *Wyvern* foar te kommen.

Doe't dat krewearjen om 'e nocht bliek, waard de bemanning om 8.00&nbsp;oere moarns mei in helikopter evakuëarre. Om 9.22&nbsp;oere krige de kustwacht lykwols berjocht dat trije bemanningsleden fan 'e *Wylde Swan* wer by de *Wyvern* oan board gien wiene om nochris te besykjen en hâld it skip boppe wetter. Dat slagge net, en doe't it skip om 9.37&nbsp;oere sonk, bedarren twa fan 'e trije seelju yn see, wylst de trêde fermist rekke. De beide oerlibbenen waarden mei in helikopter nei it sikehûs brocht. De fermiste, dy't neffens de berjochten bestrûpt rekke wie yn it touwurk, kaam te ferdrinken. It waar wie op dat stuit rûch, mei weagen fan tusken de 3 en 4&nbsp;meter heech en in hurde wyn. It lichem fan 'e man waard in pear dagen letter troch de Sweedske kustwacht burgen.

## Beskriuwing
Om it skip sa fluch mooglik te meitsjen, waard de *Wylde Swan* oarspronklik lang en smel boud. It is in skoender mei in tonnaazje fan 269&nbsp;registerton en in bemanning fan 12&nbsp;koppen. De *Wylde Swan* hat in lingte fan 63&nbsp;m, in breedte fan 7,5&nbsp;m, in djipgong fan 4&nbsp;m, en in hichte fan 43&nbsp;m, rekkene fan 'e kyl oant de top fan 'e heechste mêst. It skip beskikt oer 7&nbsp;seilen, en teffens oer in motor fan 480&nbsp;pk. De maksimale faasje dy't de *Wylde Swan* berikke kin, bedraacht 14 knopen (26&nbsp;km/h). It IMO-nûmer fan 'e *Wylde Swan* is 5126718, it MMSI-nûmer is 244074000, en de maritime ropletters binne PIWS.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e ''Wylde Swan''
Easterpoartsbrêge (Frjentsjer)

De **Easterpoartsbrêge** (Nederlânsk en offisjeel: *Oosterpoortsbrug*) is in brêge yn 'e Fryske stêd Frjentsjer. It is in fêste brêge oer de Easterstedsgrêft, dy't 2016 oanlein waard en yn it plak kaam foar de **Easterpoartsdaam** (*Oosterpoortsdam*). De Easterpoartsbrêge liedt de súdeastlike útein fan 'e Suderkade út 'e binnenstêd wei oer de grêft hinne, dêr't dy strjitte útkomt op it Ald Keatsfjild. Dêr kin men rjocht troch in bûtenwyk yn, loftsôf oer Saakstra's Brêge by Bloemketerp en de Wettertoer lâns en dan oer de âlde strjitwei rjochting Dronryp, en rjochtsôf oer de Stasjonsbrêge by Stasjon Frjentsjer oan it spoar fan Ljouwert nei Harns lâns yn 'e rjochting fan Wjelsryp.

## Skiednis
De Easterpoartsdaam wie in daam dy't de Easterstedsgrêft ôfsleat fan it Van Harinxmakanaal. It doel fan it ferfangen fan 'e daam troch de Easterpoartsbrêge wie om 'e histoaryske binnenstêd fan Frjentsjer better berikber te meitsjen foar wetterrekreänten en om sok boatsjefolk te skieden fan 'e beropsfeart, sadat de feilichheid foar eltsenien ferbettere waard. De oanlis fan 'e Easterpoartsbrêge makke ûnderdiel út fan it projekt Waadpoarte (*Waddenpoort*), dêr't de gemeente Frjentsjerteradiel €20&nbsp;miljoen tsjinoan smiet, en dêr't ek de fernijing fan 'e Stasjonsbrêge en Saakstra's Brêge ûnder foelen.

De nije Easterpoartsbrêge waard makke troch Reimert Bouw en Infrastructuur út Almeare en oannimmersbedriuw K. Dekker út Krabbendam. Op 19 maaie 2016 waard de brêge op syn plak hyst. Dy put soe earst ein april al klearre wurde, mar troch ûnfoarsjoene tsjinslaggen rûn it wurk fertraging op. It brêgedek, waard yn syn gehiel oanfierd oer it Van Harinxmakanaal en dêrwei de Easterstedsgrêft ynfearn.

Nei de pleatsing moasten de sydkanten en linings der noch op montearre wurde. Ein maaie gie de brêge iepen foar ferkear. De offisjele iepening waard lykwols oer de simmer hinne tild en fûn plak op 16&nbsp;septimber 2016. De seremoanje waard ferrjochte troch wethâlder fan Frjentsjerteradiel Caroline de Pee en deputearre Klaas Kielstra, dy't as earsten it trajekt fan 'e Noardergrêft fia de Easterstedsgrêft en ûnder de Easterpoartsbrêge troch nei it Van Harinxmakanaal fearen.

## Beskriuwing
De Easterpoartsbrêge is in fêste brêge (dy't dus net iepen kin). Hy bestiet út in stielen brêgedek mei ien tuskenpunt en in trochfarhichte fan 21/2&nbsp;m. De lingte fan 'e brêge is 22,094&nbsp;m en de breedte is persiis 11&nbsp;m. De hichte, metten fan it weidek ôf, bedraacht 81,9&nbsp;sm. De draachkrêft fan 'e brêge is 87&nbsp;ton.

## Sjoch ek
*Saakstra's Brêge
*Stasjonsbrêge
Angela Little (aktrise)

**Angela Little** (folút: **Angela Michelle Little**; Albertville (Alabama), 22 july 1972) is in Amerikaansk neakenmodel, dat yn 1998 in Playmate of the Month wie yn it neakenblêd *[[Playboy (tydskrift)|Playboy]]*. Neitiid posearre se noch ferskate kearen neaken, mar dêrnjonken sette se ek útein mei in karriêre as aktrise yn mainstream-films.

## Karriêre
Little waard yn 1972 berne yn it plak Albertville, yn 'e Amerikaanske steat Alabama. Mei 26&nbsp;jier stie hja yn 1998 as de Playmate fan 'e moanne augustus yn 'e Amerikaanske *[[Playboy (tydskrift)|Playboy]]*. Mei har blûne hier en rûne foarmen mocht se har daliks ferhûgje yn in grutte populariteit ûnder de lêzers fan dat neakenblêd. Hugh Hefner, de oprjochter en útjouwer fan *Playboy*, betocht nei't it skynt de flaainamme 'Little Marilyn' foar har, mei't se him tinken die oan filmleginde Marilyn Monroe. Fan 1998 oant 2003 wurke Little mei oan ferskate *Playboy*-fideo's en teffens oan guon spesjale edysjes fan it neakenblêd. 

Neitiid boude se in karriêre op as aktrise yn mainstream-films yn Hollywood. Sa hie se rollen yn films as *Rush Hour 2* (2001), *My Boss's Daughter* (2003), *[[American Pie: Band Camp]]* (2005) en *Walk Hard* (2007). Ek spile Little wol yn tillefyzjesearjes. Sa hie se gastrollen yn plysjesearjes as *Cold Case* en *CSI: Crime Scene Investigation*, dramarigen as *Nip/Tuck*, *Monk* en *Charmed*, komeedzjesearjes as *Malcolm in the Middle* en *Reno 911!*, en de soapsearje *The Bold and the Beautiful*. Ek hie se in fêste rol yn *Buddy Faro*, in searje dy't gjin lang libben beskern wie. Little wurke fierders as presintatrise fan it programma *Wild on the Windy City* op it E! Channel.

## Priveelibben
Little troude op 20 augustus 2005 mei akteur en muzikant Andy Mackenzie. Dat houlik einige letter yn in skieding.

## Lichemsskaaimerken
Angela Little is blank, mei blauwe eagen en blûn hier. Neffens har offisjele opjefte yn 'e *[[Playboy (tydskrift)|Playboy]]* fan augustus 1998 wie se doe 1.59&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 43&nbsp;kg, en in natuerlike kupmaat 34C. Behalven de wenstige gatsjes yn 'e earlellen hie se in nâlpiercings, mar tatoeaazjes hie se net.

## Keppelings om utens
*  Offisjele webside fan Angela Little
*  Folsleine filmografy fan Angela Little yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
*  Biografyske gegevens fan Angela Little op ''FreeOnes''
*  In beheinde biografy fan Angela Little
Angela Little

* Angela Little (ûnderwiiskundige) (1949), Britsk ûnderwiiskundige
* Angela Little (aktrise) (1972), Amerikaansk neakenmodel en aktrise
List fan boargemasters fan Utingeradiel

Dit is in **list fan [[boargemaster]]s fan de eardere Nederlânske gemeente [[Utingeradiel]]** yn de provinsje Fryslân oant 1 jannewaris 1984.

Nei de gemeentlike weryndieling op 1 jannewaris 1984 waard Utingeradiel yn twa dielen slitst. It grutste part is mei de gemeenten Idaarderadiel en Raerderhim opgien yn de nije gemeente Boarnsterhim. In lyts part yn it súdwesten is mei in part fan de gemeenten Doanjewerstâl en Haskerlân opgien yn de nije gemeente Skarsterlân (oant 1985 Scharsterland).

## Sjoch ek
* List fan grytmannen fan Utingeradiel
Jan Schurer (politikus)

**Jan Hendrik Schurer** (Snits, 10 oktober 1931 – Wolvegea, 5 juny 1989) wie in Nederlânsk politikus út namme fan de PvdA.

Nei de ambachtsskoalle en it ferfollen fan syn tsjinstplicht gie er yn 1954 oan 't wurk by Philips yn Drachten. Dêrneist folge er jûnsstúdzjes en wied fan 1962 ôf oan lid fan de gemeenteried fan Smellingerlân. Yn 1970 waard er dêr fraksefoarsitter en letter is er yn dy gemeente ek wethâlder west. Begjin 1978 waard Schurer de boargemaster fan Utingeradiel as opfolger fan Jacobus Anker dy't oant dan de lêste partijlezze boargemaster fan Fryslân wie. Yn juny 1982 folge syn beneaming ta boargemaster fan Weststellingwerf. 

Fan ein 1987 ôf wie Schurer sa slim siik dat er de gemeenteried net mear foarsitte soe. Mids 1989 stoar er; hy waard 57 jier.

## Sjoch ek
* List fan boargemasters fan Weststellingwerf
Paul Marinus van Baerdt van Sminia

Jhr. Mr. **Paul Marinus van Baerdt van Sminia** (Ljouwert, 27 maart 1901 – Sandbostel (Dútslân), 28 april 1945) wie in Nederlânsk boargemaster en fersetsman yn de Twadde Wrâldoarloch. 

## Libben en wurk
Van Baerdt van Sminia, telch út it âlde Fryske laach Fan Sminia, waard berne yn Ljouwert, mar bewenne De Klinze yn Aldtsjerk.
 
Hy wie boargemaster fan de eardere gemeente Utingeradiel fan 1934 oant 5 april 1944. Hy wenne yn dy jierren yn Aldeboarn. Yn de oarlochsjierren siet er yn it ferset, by de LO, en holp er ûnder mear ûnderdûkers en delstoarte alliearde piloaten om it lân út te kommen. Dêrfoar is er postúm troch it Kanadeeske regear ûnderskieden. Doe er begjin 1944 de reservekaai fan de sel yn it gemeentehûs beskikber stelde sadat fersetsman Sjerp de Vries ûntkomme koe, waard er ferret en oppakt troch de besetter. Dy fûn yn it gemeentehûs belêstende ynformaasje dy't de boargemaster yn ferbân brocht mei de piloatesmokkel. Van Baerdt van Sminia waard yn de Ljouwerter finzenis fêstset. It lokaal ferset bea oan om him te befrijden, mar de boargemaster woe dêr neat fan witte om represailles op ûnskuldigen foar te kommen. Van Baerdt van Sminia waard earst nei Kamp Amersfoart brocht en waard dêrnei op transport steld nei it konsintraasjekamp Neuengamme yn Dútslân. Oer syn tiid dêre is net folle bekend, mar wol dat êr flektyfus skipe. 

Yn maart 1945 waard er mei oaren op transport set nei - miskyn - de havenstêd Lübeck. Op 27 maart stoppe de trein yn Sandbostel yn Nedersaksen, dêr't ek in bûtenkamp fan Neuengamme wie. Paul Marinus Van Baerdt van Sminia mei in tal oaren waarden op it stasjon fan Sandbostel deasketten. Hy waard bedobbe yn in massagrêf, mar waard nei de oarloch yn Akkrum fannijs beïerdige.

## Neitins
* Ta oantins fan boargemaster Van Baerdt van Sminia makke Johan Groenestein (1919-1971) in portret fan him foar yn it gemeentehûs. Yn 2015 waard it wurk oerdroegen oan museum Aldheidkeamer Uldrik Bottema, Aldeboarn.
* Op 15 april 1948 waard in betinkingsraam yn de Doelhôftsjerke ûntfâlde troch Frans en Hobbe, de beide soannen fan de boargemaster. It raam, ek fan de hân fan Jan Groenestein, is hjoed-de-dei in oarlochsmonumint. 

* By de Herfoarme tsjerke yn Akkrum stiet in monimint ta neitins fan de âld-boargemaster fan Utingeradiel. It monumint is yn de foarm fan in stilearre bank mei de tekst: *DE KAAI NEI DE FRIJHEID WIE DE SKOATTEL OP IT LIBBEN*
Herfoarme tsjerke (Sebaldebuorren)

De **Herfoarme tsjerke** is de tsjerke fan 'e Herfoarme gemeente yn it Grinslânske Sebaldebuorren. 

## Skiednis
De ienfâldige sealtsjerke waard yn 1807 boud en ferfong doe in ferfallen tsjerke. By de bou fan 'e hjoeddeiske tsjerke waard in part fan it sloopmaterjaal fan de foargonger wer brûkt. Ut hokker tiid de earste tsjerke fan Sebaldebuorren datearre is ûnbekend, wol waard der al yn de 14e iuw yn Sebaldebuorren preke.
 Op it 16e iuwske segel fan Langewâld stiet de tsjerke as in krústsjerke mei in healrûne apsis ôfbylde.

De Sebaldebuorster tsjerke waard yn 'e jierren 2009-2010 foar in part restaurearre. De tsjerke krige flierferwaarming, de konsistoarje waard fergrutte en de kleuren fan it ynterieur waarden safolle mooglik werom brocht yn de orizjinele steat. Ek it dakruterke waard opknapt.  
 
## Ynterieur
De preekstoel mei klankboerd stamt út de boutiid. Yn it dakruterke hinget in klok út de 16e iuw. It oargel waard yn 1928 boud troch Bakker & Timmenga. By de bou waard âlder piipwurk fan Hinsz brûkt, dat ôfkomstich wie fan it Seisbierrumer oargel út 1767, dat yn 1922 achter it histoaryske front ferfongen waard troch nijbou fan Bakker & Timmenga.
Daphne Wellens

**Daphne Wellens** (Vilvoorde, 17 april 1988) is in Belgysk aktrise, sjongster en dûnseresse fan Flaamsk komôf. 

## Libben en karriêre
Wellens waard yn 1988 berne yn Vilvoorde, in foarstêd fan Brussel dy't yn 'e provinsje Flaamsk-Brabân leit. Hja wie as bern fan tsien&nbsp;jier al geregeldwei op 'e Flaamske tillefyzje te sjen. Fan 1998 oant 2002 wie se dûnseresse en eftergrûnsjongster te sjen yn it berneprogramma de *Samson & Gert Kerstshow* en yn fideoklips fan in oar berneprogramma, *Big en Betsy*. Se waard lykwols it bekendst mei har rol as Leen Avondts yn 'e jongereinrige *Spring*. Yn 2000 die Wellens mei oan 'e Belgyske ferzje fan 'e musical *Pinokkio*. Fan 2002 oant 2004 wie se ien fan 'e seis leden fan 'e band 6 Teens. 

Fan oktober 2009 ôf fertolke Wellens as Freya ien fan 'e haadrollen yn 'e dramasearje *De Rodenburgs*, op 'e Flaamske kommersjele tillefyzjestjoerder VTM. Dy rige rûn twa seizoenen, oant 2011. Fierders wie hja yn 2012 te sjen yn in gastrol yn in ôflevering fan it fjirde seizoen fan 'e rige *Vermist* en yn in ôflevering fan it twadde seizoen fan *Rox*. Yn 'e searje *Spitsbroers* hie se in fêste byrol. Ek spile se yn 2014 mei yn *Welkom in de Wilton*. Dêrnei hie se in stikmannich rollen yn sketches yn it tillefyzjeprogramma *Echt Niet OK* en in byrol yn *Patrouille Linkeroever*.

Op it wite doek wie Wellens yn 2017 te sjen yn 'e film *Charlie en Hannah Gaan Uit*, yn 'e mande mei de aktrises Frances Lefebure en Evelien Bosmans, dy't al jierrenlang har freondinnen wiene. Yn 2018 wie Wellens yn 'e rol fan 'e Frankyske ealfrouwe Plektrudis, de oarehelte fan hofmeier Pepyn fan Herstal, te sjen yn 'e Nederlânske histoaryske aventoerefilm *[[Redbad (film)|Redbad]]*, fan regisseur Roel Reiné, oer de achtste-iuwske kening fan 'e Friezen mei deselde namme.

## Keppelings om utens
*  Daphne Wellens op Facebook
*  Folsleine filmografy fan Daphne Wellens yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)