open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1646

## Foarfallen
* jannewaris - yn Múnster komt in delegaasje oan fan acht Steateleden út de Nederlannen ûnder lieding fan Adriaan Pauw, om mei de Spanjerts te ûnderhandeljen oer frede (de Frede fan Múnster).
* july - yn Bredevoort slacht de bliksem yn de krûdtoer fan kastiel Bredevoort dêr't 40 minsken by omkomme, en it kastiel en it amtshûs, en in soad huzen fernield wurde.
* It west oan Oudland lizzende poldergebiet (Lân fan Altena) is no hielendal bedike (Nijlân fan Altena).

## Berne
*15 april - Kristiaan V fan Denemark, kening fan Denemark en Noarwegen († 1699)
* 1 july - Gottfried Wilhelm Leibniz, Dútsk wiskundige, filosoof, natuerkundige, histoarikus, rjochtslearde en diplomaat
* 12 desimber - Koenraad fan Heemskerk, ryksgreve fan Heemskerk, pensjonaris fan Amsterdam, gesant fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen

## Ferstoarn
* 25 maaie - Maria Ortiz, Brazyljaanske heldinne
1647

## Foarfallen
* Bou fan de herfoarme tsjerke fan Sleat
* 11 maaie - Pieter Stuyvesant komt yn Nij-Amsterdam oan en wurdt yn septimber direkteur-generaal fan de Nederlânske koloanje.
* Willem II folget syn heit op as steedhâlder.
* Oerbliuwsels fan de timpel fan Nehalennia en meardere votyfstiennen wurde fûn yn Seelân.

## Berne
* 7 jannewaris - Willem Loadewyk, hartoch fan Württemberg († 1677)
* 1 april - John Wilmot, Ingelsk dichter (stoarn 1680)

## Ferstoarn
* 14 maart - steedhâlder Freark Hindrik fan Oranje Nassau
* 21 maaie - Pieter Corneliszoon Hooft, Nederlânsk dichter en historikus
* 25 oktober - Evangelista Torricelli, Italjaansk wiskundige en de útfiner fan de barometer en it fakuüm.
* 30 novimber - Giovanni Lanfranco (65), Italjaansk keunstskilder
* 24 desimber - Albert Burgh (±54), Nederlânsk genêshear, lid fan de froedskip en boargemaster fan Amsterdam
;*datum ûnbekend*
*Marten Gerrits Vries, Frysk ûntdekkingsreizger (* 1589)

## Muzyk
* Premiêre fan de opera *Orfeo* fan Luigi Rossi

## Byldzjende Keunst

Ofbyld:Paulus Potter - De Stier.jpg|*De Bolle* (1647) Paulus Potter, Mauritshûs, De Haach 


## Boukeunst

Ofbyld:Huis te Linschoten.JPG|*[[Hûs te Linschoten]]*, Montfoart (1647)
Windwardside

**Windwardside** is in doarp op it eilân Saba, dat ûnderdiel útmakket fan de Nederlânske Antillen. By de folkstelling fan 2001 wennen der 418 minsken yn it plakje. Windwardside leit likernôch 400 meter boppe de seespegel. It plak is, metten neffens it tal ynwenners, nei it haadplak The Bottom it twadde plak fan Saba. De namme ferwiist nei de lizzing fan it plak, op de wynside fan Mount Scenery. 

Yn Windwardside binne alle huzen en tradisjonele hutten yn deselde kleuren ferve. Ferplicht wurde elts jier de muorren wyt, de dakken read en de lûken grien skildere.

By Windwardside begjint it kuierpaad dat nei de top fan Mount Scenery rint.

## Fasiliteiten
It doarpke spilet in wichtige rol yn it libben op Saba, omdat der tal fan winkels sitte. Windwardside beskikt oer twa banken, inkele winkels, in postkantoar en in toerismeburo.

Yn it doarp stean trije tsjerken. In roomsk-katolike, in anglikaanske en ien fan de Jehova's. De roomsk-katolike tsjerke waard boud yn 1860 en hat as namme de Tsjerke fan Sint Paulus' Bekearing (*Church of St. Paul's Conversion*). De Hillige Trije-ienheid Tsjerke (Holy Trinity Church) is in Anglikaanske tsjerke út 1877. De Keninkryksseal is de tsjerke fan de Jehova's.

Fierder beskikt it doarp oer it Saba Museum, ek wol it Harry Luke Johnson Museum, neamd nei de plysjeman Harry Luke Johnson (1913-1972). Hjir kinne minsken in byld krije fan it libben op Saba yn de 19e iuw

## Ingelsk Kertier
By Windwardside leit ek de wyk Ingelsk Kertier (English Quarter). Hjir wennen de earste kolonisten út it Feriene Keninkryk. Ek hjir binne de huzen en hutten yn felle kleuren skildere. By it Ingelsk Kerrtier stiet in lânbousintrum, it Agricultural Centre. Hjir wurde gewaaksen as slaad, spinaazje, tomaten en sipels kweekt.
Zions Hill

**Zions Hill**, pleatslik ek wol *Hell Gate* neamd, is in doarp op Saba, in eilân fan de Nederlânske Antillen. Yn 2001, by de lêste folkstelling, wennen der 283 minsken yn it doarpke. Zions Hill bestiet út twa parten: Upper Hell’s Gate en Lower Hell’s Gate.

It heechste part fan Zions Hill, Upper Hell’s Gate, leit op in hichte fan likernôch 450 meter. Hjirmei is it plakje it heechste doarp fan it Keninkryk fan de Nederlannen. De tradisjonele hutten, dy’t rûnom op Saba te finen binne, stean hjir tsjin de berch oan. Dizze huzen binne diels op peallen boud. 

It leechste part fan Zions Hill, Lower Hell’s Gate, leit op in hichte fan likernôch 30 meter. Dit part jout in goed útsjoch oer de Karibyske See. Eartiids wie hjir ek in swevelmyn, mar hjoed de dei is dy net mear iepen. 

## Fasiliteiten
Yn Zions Hill stiet ien tsjerke, de Hillige Roazekrânstsjerke (Holy Rosary Church). Dizze stiennen roomsk-katolike tsjerke is boud yn 1962. Dit gebou docht ek tsjinst as mienskipssintrum wêr’t troch besikers de lokale Saba Drank, ek wol Spaanske Drank of Saba Krûd, in pleatslik makke rum, dronken wurde kin.  

By it doarp heart ek it leger lizzzende Flat Point. Op dit stikje grûn is it lytse fleanfjildsje fan Saba boud, Juancho E. Yrausquin Airport, it lytste kommersjele fleanfjild op de wrâld.
1648

## Foarfallen
* 30 jannewaris - De Frede fan Münster wurdt tekene. Hjirmei komt in ein oan 'e Tachtichjierrige Oarloch. Fryslân wurdt no net langer as hearlikheid sjoen.
* maart - Stifting fan de Universiteit fan Harderwyk, ek wol de Gelderske Universiteit neamd. Dit ynstitút sil bestean oant 1811.
* 23 maart - Frankryk en de Republyk fan de Feriene Nederlannen tekenje it Ferdrach fan Concordia, wêrby't it eilân Sint-Marten midstwa dield wurdt.
* 15 maaie - Undertekening fan 'e Frede fan Osnabrück. Hjirmei komt in ein oan 'e Tritichjierrige Oarloch yn it Hillige Roomske Ryk. Tegearre mei de Frede fan Münster wurdt de Frede fan Osnabrück wol oantsjut as de Frede fan Westfalen. Frankryk kriget by de Frede fan Westfalen de Elzas taparte.
* *sûnder datum* - De Surhústerfeanster Feart wurdt groeven om turf ôf te fieren nei it Knillesdjip.
* *sûnder datum* - Johannes Sytzes Crack, grytman fan Anjewier lit op it Hearrenfean in nij hûs delsette: Crackstate.
* *sûnder datum* - Der wurdt begûn mei de oanlis fan de Boalserter Feart. Doel is it ferfier fan de fette klaai, dy't fûn waard tusken Harns en Boalsert, as grûnstof foar ierdewurk.
* *sûnder datum* - Yn Frankryk begjint in perioade fan ûnrêst, dy't bekend stiet as *[[la Fronde]]*.

## Berne
* 21 july - John Graham fan Claverhouse, 1e boarchgreve fan Dundee, Skotsk ealman en jakobyt († 1689)
* 9 augustus - Johann Michael Bach, Dútsk komponist en oargelist († 1694)
;*datum ûnbekend*
*Johannes Hilarides, Frysk taalkundige, dichter, en klassikus ferstoarn († 1726)

## Ferstoarn
* 14 jannewaris - Casparus Barlaeus, Nederlânsk dichter (* 1584)
* 28 febrewaris - kening Kristiaan IV fan Denemark en Noarwegen (* 1577)
St. Johns (Saba)

**St. Johns**, ek wol *St. John’s*, is in doarp op it eilân Saba, in eilân fan de Nederlânske Antillen. By de lêste folkstelling yn 2001 wennen der 186 ynwenners. Hjirmei is it it lytste doarpke fan Saba. St. Johns leit likernôch 350 meter boppe de seespegel.

It doarpke leit tusken The Bottom en Windwardside, de twa grutste plakken fan it eilân, yn. De ienige trochgeande dyk splyt it doarp yn twaen. Oan de iene kant fan de dyk leit it reedlik platte St. Johns Flat, dat útsjocht oer de Karibyske See en yn de fierte Sint Eustaasjes. Oan de oare kant leit it heuveleftige St. Johns Hill, dat oan de foet fan de Mount Scenery leit.

Yn St. Johns stean noch inkele bysûnder goed bewarre tradisjonele Sabaanske hutten oerein. Yn it plakje stiet de ienichste legere skoalle fan it eilân, de katolike Hillige Hert Basisskoalle (Sacred Heart Primary School). Ek de ienichste middelbere skoalle fan it eilân stiet hjir. It giet om de Skoallemienskip Saba (Saba Comprehensive School). Dizze skoallen, stifte yn 1976, biede ûnderwiis op it VMBO-nivo oan. De skoallen binne yn de jierren ’90 fan de 20e iuw oerstapt op it Ingelsk as ûnderwiistaal. It Nederlânsk wurdt noch as frjemde taal ûnderwiisd.
1645

## Foarfallen
* De Fryske admiraliteit wurdt fan Dokkum nei Harns ferpleatst.
* 2 septimber - Elisabeth fan de Palts, de eardere "winterkeninginne" fan Bohemen, leit justjes bûten De Haach de earste stien foar in nij steedhâlderlik ferbliuw: Paleis Hûs te Bosk.
* Freark Hindrik feroveret Hulst.

## Berne
;febrewaris
* 9 - Johann Aegidus Bach, Dútsk oargelist (stoarn 1716)
* 24 - Johann Ambrosius Bach, Dútsk komponist en fioelist(stoarn 1695)
;oktober
* 26 - Aert de Gelder, Hollânsk skilder († 1727)
;desimber
* 22 - Hidde Sjoerds de Vries, Frysk marine-ofsier († 1694)

;krekte datum ûnbekend
* Philip Hacquart, barokkomponist út de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen (stoarn 1691)
* William Kidd, Skotsk seerôver (stoarn 1701)
* Christian Ritter, Dútsk komponist en oargelspiler (stoarn 1717)

## Ferstoarn
;april
*16 - Tobias Hume ( 75), Britsk ofsier en amateurkomponist
* 14 juny - Hobbe van Aylva, yn Hilaard
* 28 augustus - Hugo de Groot, Nederlânsk rjochtslearde
;septimber
*24 - William Lawes (43), Britsk komponist

## Literatuer
* Utjefte fan *Le Médecin volant* fan Molière

## Boukeunst

Ofbyld:2007-06-02 14.55 Houten, kasteel Heemstede.JPG|*Kastiel Heemstede*, Houten (1645)
1644

## Foarfallen
* De Langelille wurdt al neamd op in lânkaart fan Bernardus Schotanus à Sterringa. Eartiids wie Langelille ûnderdiel fan Munnikebuorren. 
* De Jouster Toer wurdt boud.
* Pieter Stuyvesant ferliest in skonke yn in gefjocht mei de Spanjerts op Sint-Maarten.
* Drûchlizzing fan de Sleattemer Mar.

## Berne
;april
* 3 - Alessandro Stradella, Italjaansk komponist, sjonger en fioelist († 1682)

;maaie
* 22 - Gabriël Grupello, Flaamsk byldhouwer († 1730)

;augustus
* 12 - Heinrich Ignaz Franz Biber, Eastenryksk komponist en fioelist fan Boheemse herkomst († 1704)

;septimber
* 6 (doopt) - Juan Cabanilles Barberá, Spaansk komponist en oargelist († 1712)
* 25 - Ole Rømer, Deensk astronoom († 1710)

;desimber
* 30 desimber - Philips fan Almonde, Nederlânsk admiraal († 1711)

## Ferstoarn
* 6 oktober - Elisabet fan Bourbon, keninginne fan Spanje en Portegal (* 1602)
* 2 novimber - Pier Winsemius, Frysk skiedskriuwer en abbekaat (* 1586)
Mount Scenery

**Mount Scenery** is in sliepende stratofulkaan op it eilân Saba, in eilân fan de Nederlânske Antillen. De berch hat in hichte fan 870 meter en is dermei it heechste punt fan Saba en de Nederlânske Antillen. Sûnt 1975, doe’t Suriname ûnôfhinklik waard, is it ek it heechste punt fan it Keninkryk fan de Nederlannen. De fulkaan wie foar it lêst aktyf yn 1640, doe der grutte eksploazjes en gloedwolken fan de fulkaan ôfkamen. Ek hjoed de dei jild de fulkaan as potinsjeel gefaarlik.

Troch in paad fan 1064 treden kin de fulkaan beklom wurde. It paad begjint yn it doarp Windwardside, dat ûnderoan de berch leit. De siden fan de fulkaan binne begroeit mei sekundêr reinwâld. Ticht by de top groeie mahonybeammen. De top fan de berch is meastal belutsen mei dize.

Mei de ynfiering fan de nije steatkundige ferhâldings yn it Keninkryk fan de Nederlannen op 10 oktober 2010, is Saba in bysûndere gemeente fan Nederlân wurden. Fan dan ôf is net mear de Faalserberch, mar jildt Mount Scenery as heechte natuerlike punt fan Nederlân.
1649

## Foarfallen
* 19 maaie - It Keninkryk Ingelân wurdt opheft en yn it plak dêrfan wurdt it Mienebêst Ingelân útroppen.
* *sûnder datum* - Reaskuorre ûntstiet fuort nei de oanlis fan de Surhústerfeanster Feart.
* *sûnder datum* - René Descartes ferlit teloarsteld de Republyk fan de Feriene Nederlannen, en giet nei Sweden. No't steedhâlder Willem II fan Oranje-Nassau him mei de otterdokse kalvinisten ferbûn hat, driigje syn fijannen (benammen Voetius) de kâns te krijen syn filosofy it swijen op te lizzen.
* *sûnder datum* - De Ingelsman George Fox stiftet it Genoatskip fan Freonen, wêrfan't de leden bekend wurde sille as quakers.

## Berne
* 2 maaie - Engel de Ruyter, Nederlânsk fise-admiraal († 1683)

## Ferstoarn
* 30 jannewaris - kening Karel I fan Ingelân, Skotlân en Ierlân (* 1600)
* 11 july - Susanna Shakespeare, Ingelsk húsfrou, dochter fan William Shakespeare (* 1583)
Saba University School of Medicine

De **Saba University School of Medicine**, of *Universiteit fan Saba*, is in medyske skoalle op it eilân Saba, dat ûnderdiel út makket fan de Nederlânske Antillen. Dizze skoalle liedt medyske dokters en oare medyske profesjonels op. De measte studinten komme út Noard-Amearika.

## Skiednis
De universiteit begûn yn 1986 as in projekt tusken de oerheid fan Saba en in groep medyske masters út de Feriene Steaten. Dizze organisaasje hat inkele jierren bestege oan it sykjen fan in goed learplan yn de Feriene Steaten en Jeropa foardat der in kar makke waard. Uteinlik waard keazen foar in learplan dat him mjitte koe mei de besten op de wrâld. 

Yn 1988 waard de skoalle goedkard troch de oerheid fan de Nederlânske Antillen. In offisjele fergunning waard yn 1989 ferliend.

## Keppeling om utens
*Webstee fan de Universiteit fan Saba.
Steatkundich Grifformearde Partij

De **Steatkundich Grifformearde Partij** (Nederlânsk: *Staatkundig Gereformeerde Partij*) is in politike partij dy't oprjochte is op 24 april 1918. De SGP is yn Nederlân de iennige kristlike partij dy't nei in teokrasy stribbet. 

## Skiednis
De SGP hat fan 1922 ôf altiten yn de Twadde Keamer fertsjintwurdige west. Hy is dêrmei de iennichste Nederlânske partij fan foar de Twadde Wrâldkriich; alle oare âldere partijen binne sûnt dy tiid opheft of fusearre of ûnder in oare namme fierder gien. De partij waard oprjochte fanwege ûnfrede oer de doe besteande protestantsk-kristlike partijen, nammentlik de ARP en CHU. It partijprogram is nei eigen sizzen basearre op Bibelske wearden en noarmen sa as dy yn de reformatoaryske belidenisskriften nei foaren komme. Ds. G.H. Kersten, predikant fan de Grifformearde Gemeenten wie de driuwende krêft by de oprjochting fan 'e partij.

**SGP-fraksjelieders yn de Twadde Keamer:**
* 1922-1945: Gerrit Hendrik Kersten
* 1945-1961: Pieter Zandt
* 1961-1971: Cor van Dis sr.
* 1971-1981: Hette Abma
* 1981-1986: Henk van Rossum
* 1986-2010: Bas van der Vlies 
* 2010-2023: Kees van der Staaij
* 2023- : Chris Stoffer

## Fertsjintwurdiging (sûnt 1956)

## Keppeling om utens
*  Webstee fan de SGP (net op snein)
1650

## Foarfallen
* maaie - De Steaten fan Hollân beslute mei 11 tsjin 8 stimmen ta ôftanking fan troepen, wat tige tsjin it sin is fan steedhâlder Willem II fan Oranje-Nassau. De Steaten-Generaal neame de resolúsje fan Hollân yllegaal, en dêrtroch ûntstiet yn 'e Republyk fan de Feriene Nederlannen in politike krisis. De Steaten-Generaal fine definsje in taak fan de Uny, en net fan de ôfsûnderlike gewesten.
* 30 juny - Steedhâlder Willem II fan Oranje-Nassau docht in steatsgreep. Leden fan de Steaten fan Hollân wurde arrestearre; ûnder harren is ek Jacob de Witt.
* 3 augustus - In oanfal mei Steatske troepen ûnder lieding fan 'e Fryske steedhâlder Willem Freark fan Nassau-Dietz op Amsterdam mislearret.
* 17-22 augustus - De finzen nommen Hollânske reginten wurde ien foar ien wer frijlitten.
* 6 novimber - Steedhâlder Willem II fan Oranje-Nassau beswykt oan 'e pokken. Grinslân en Drinte beslute hjirnei en beneam Willem Freark fan Nassau-Dietz ek ta harren steedhâlder. Syn krewearjen om ek troch oare gewesten oannomd te wurden as regint rinne lykwols op neat út. Allinnich yn Oerisel wurdt hy foar twatrêde fan it gewest as sadanich erkend. Dêrmei begjint foar de rest fan 'e Republyk it Earste Steedhâlderleaze Tiidrek.
* 14 novimber - Marije Henriëtte Stuart, de widdo fan steedhâlder Willem II fan Oranje-Nassau kriget in soan, de lettere kening-steedhouder Willem III fan Oranje-Nassau.
* *sûnder datum* - Begjin fan de bloei fan Hylpen.
* *sûnder datum* - Oanlis fan de Prinsetún yn de stêd Ljouwert.
* *sûnder datum* - Bou fan de Waach yn Warkum.
* *sûnder datum* - Yn 'e Linde by Noardwâlde wurdt in fallaat of slûs oanlein.
* *sûnder datum* - Blaise Pascal bestudearret de hydrodynamika en draacht by ta de ûntwikkeling fan de differintsjaalrekkening.

## Berne
* 14 novimber - Willem III fan Oranje-Nassau, kening fan Ingelân, Skotlân en Ierlân, steedhâlder fan Hollân, Seelân, Utert, Gelderlân, Oerisel, Grinslân en Drinte († 1702)
* 28 novimber - Jan Palfijn, Flaamsk gynekolooch († 1730)

## Ferstoarn
* 11 febrewaris - René Descartes, Frânsk wiskundige en filosoof (* 1596)
* 6 novimber - Willem II fan Oranje-Nassau, steedhâlder fan Hollân, Seelân, Utert, Gelderlân, Oerisel, Grinslân en Drinte (* 1626)
Wilhelmus Amesius

**Wilhelmus Amesius**, eigentlike namme **William Ames**, (Ipswich, 1576? - Rotterdam, 14 novimber 1633) wie in Ingelsk teolooch, dy't lang wenne en wurke hat yn Nederlân.

## Libben
Hy studearre op Christ's College yn Cambridge ûnder William Perkins fan wa't er, midliker wize sprutsen, syn measte puriteinske stânpunten opdie. Yn 1610 giet er nei Nederlân ta. Hy rekke dêr belutsen by it skeel tusken de Kalvinisten en Arminianen.

## Ynfloed
Wilhelmus Amesius syn wurken wiene yn hiel Jeropa bekend en waarden yn fiif dielen samle yn Amsterdam. Mar in lyts part dêrfan waard oerset yn it Ingelsk.  Ames syn tinken wie fral fan ynfloed yn Nij-Ingelân.

## Wurk <small>(in kar)</small>
* *Coronis ad collationem Hagiensem, qua argumenta pastorum Hollandiae adversus Remonstrantium quinque articulos de divina praedestinatione, et capitibus ei adnexis, producta, ab horum exceptionibus vindicantur*. Elzevir, Leien 1618
* *Medulla theologica*. Amsterdam 1623 (Ingelsk: *The marrow of sacred divinity*. Londen 1642; Nije útjefte: *The marrow of theology*. Grand Rapids, Mich : Baker Books, 1997)
* *[[Robert Bellarmin|Bellarminus]] Enervatus, sive disputationes anti-Bellarminianae*. Amsterdam 1628
* *De conscientia, et eius iure vel casibus : Libri quinque*. Amsterdam 1630 (Ingelsk: *Conscience with the power and cases thereof*. 1639; Nije druk Amsterdam [u.a.] : Theatrum Orbis Terratum [u.a.], 1975)
* *The substance of Christian religion: or, A plain and easie draught of the Christian catechisme*. Londen 1659 (Nije edysje: *A sketch of the Christian's catechism*. Grand Rapids, Mich : Reformation Heritage Books, 2008)
* *A fresh suit against human ceremonies in God's vvorship*. [Rotterdam?], 1633 (Nije edysje: Springfield, Ill.: [Scholarly Repr.], 2000)
* *The workes of the Reverend and faithfull minister of Christ, William Ames*. Londen : John Rothwell, 1643.
* *A declaration of the witness of God manifested in me from my youth*. S.l. 1656

## Keppeling om utens
* http://www.thoemmes.com/encyclopedia/ames.htm
.an

**.an** is it ynternasjonale lânkoade topnivo-domein fan de Nederlânske Antillen. It wurdt ûnderhâlden troch de Universiteit fan de Nederlânske Antillen. Omdat de Nederlânske Antillen op 15 desimber 2008 ophâlde te bestean is de takomst fan de domeinnamme net wis. 

Der binne mear as 800 websiden registrearre ûnder .an. Inkele ferneamde websiden mei dit domein binne:
* www.google.com.an
* www.youtube.com.an
* www.yahoo.com.an
* www.visa.com.an

Oan de registraasje fan in .an domeinnamme hingje strange regels. Sa wurdt easke dat de oanfreegjende organisaasje of persoan in offisjele fêstiging hat op ien fan de eilannen fan de Nederlânske Antillen en dat dy registrearre is by de Keamer fan Keaphannel. Bedriuwen of minsken dy’t dêr net oan foldogge kinne allinnich in tredde-nivo domeinnamme krije.

## Keppeling om utens
* Webstee fan de Universiteit fan de Nederlânske Antillen oer de domeinnamme .an.
Juancho E. Yrausquin Airport

**Juancho E. Yrausquin Airport** is it ienichste fleanfjild op it eilân Saba fan de Nederlânske Antillen. It fleanfjild hat in lâningsbaan fan 396 meter en is it lytste kommersjele fleanfjild fan de wrâld.

## Ynformaasje
It Yrausquin Fleanfjild beslacht in grut part fan it eilân. Neffens saakkundigen is it in relatyf gefaarlik fleanfjild, omdat oan de iene kant hege rotsen binne en oan de beide úteinen de lâningsbaan ophâldt mei in hege klif yn see. Dêrtroch kin it wêze dat in piloat de lâningsbaan foarby giet by it lânjen of opstigen en it fleantúch oer de kliffen yn de see bedarje kin.

Offisjeel is it fleanfjild sluten, dat it fleanfjild kin net foar kommersjele flechten brûkt wurde. Dochs kin der mei spesjale tastimming fan de autoriteiten gebrûk makke wurde fan it fleanfjild.

## Fasiliteiten
Meidat it fleanfjild in koarte lâningsbaan fan 396 meter hat, kinne der allinnich mar lytse fleantúchjes op it eilân komme. It fleanfjild hat in lytse terminal en oan de noardkant kin in helikopter lânje. Yn it fleanfjildgebou jout sitte kantoaren fan Winair, ymmigraasje en feilichheid en in brânwachtpost mei ien wein. Op it fleanfjild is gjin brânstof foar de fleantugen oanwêzich.

## Maatskippijen en bestimmings
De ienichste fleanmaatskippij dy’t op it eilân fleant is Winair. Dy fleant alle dagen fan en nei Sint-Marten, Sint Eustaasjes en Sint Kitts. De flecht nei Sint-Marten duorret likernôch 12 minuten.

## Keppelings om utens
* De webstee fan Winair.
Arizona

**Arizona** is ien fan de Feriene Steaten fan Amearika. De haadstêd is Phoeniks. Sawat 20% fan de befolking hat Spaansk as memmetaal. De wichtichste stêden njonken de haadstêd binne  Tucson en Flagstaff.

## Skiednis
It gebiet dat tsjintwurdich de steat Arizona foarmet, waard eartiids befolke troch Yndianestammen as de Hopy en de Navajo. De earste blanken dy't it gebiet yn loeken, wienen Spaanske ûntdekkingsreizgers sa om it jier 1540 hinne. Op de ein fan de 17e iuw waarden troch de Spanjerts rigen missyposten oprjochte mei as doel om de lânseigen befolking ta it Kristendom te bekearen.

Nei iuwen fan Spaansk bewâld, waard it gebiet yn 1810 in ûnderdiel fan Meksiko. Nei ôfrin fan de Meksikaansk-Amerikaanske Oarloch yn 1848 moast Meksiko Arizona foar it grutste part ôfstean oan de  Feriene Steaten en yn 1853 kochten de FS noch in stik derby. Ynearsten waard Arizona bestjoerd as ûnderdiel fan it *New Mexico Territory*, oant dat it yn 1863 in selsstannich gebiet wurde soe. Op 14 febrewaris 1912 waard Arizona formeel de 48e steat fan de Feriene Steaten. 

Tidens de Grutte Depresje soe Arizona swier troffen wurden, mar har al rillegau ek wer ûntjaan, benammen troch de him ûntwikkeljende toeristeyndustry, dy't noch altyd fan belang is. 

## Geografy
De steat Arizona beslaat in gebiet fan 295.254 km² grut, wêr't it meastepart lân fan is. It heart by de *Mountain*-tiidsône.

Arizona grinzet yn it suden oan Meksiko, yn it noarden oan de steaten Utah en Kolorado, yn it westen oan Nevada en Kalifornje en yn it easten oan Nij Meksiko. It punt dêr't de grinzen mei Utah, Nij Meksiko en Kolorado by inoar komme, hjit Four Corners. Yn Arizona lizze grutte  Yndianereservaten.

Geografysk sjoen is, dat benammen bekend stiet om de prachtige natuer, in steat fan ekstremen. In gedielte wurdt trochsnien troch de Rocky Mountains, mei de Humphreys Peak as heechste punt (3851 meter). Tagelyk bestiet Arizona foar in grut part út woastyn. 

De wichtichste rivier is de Kolorado, dy't foar in part ek de westgrins foarmet. De rivier streamt troch de ferneamde Grand Canyon. Oare natuergebieten binne de Painted Desert en Monument Valley.

### Klimaat
Arizona beskikt foar it grutste part oer in woastynklimaat mei hjitte simmers, mar ek nachtfroast, benammen yn de winter. Yn it noarden fan de  steat, dat folle heger leit as de rest, is it klimaat gâns kâlder mei  temperatueren dy't ûnder de -18&nbsp;°C reitsje kinne. 

## Bestjoerlike yndieling
Arizona is ûnderferparte yn 15 county's.

## Nijsgjirricheden
* Arizona-Sonora Desert Museum
* Desert Botanical Garden
* Nationaal park Grand Canyon mei de Grand Canyon en de Grand Canyon Skywalk
* Hoover Daam
* natuergebieten Painted Desert en Monument Valley
* Lake Powell
* Antelope Canyon


Ofbyld:Flagstaff post office in 1899.jpg|Flagstaff, Arizona yn 1899
Ofbyld:Grand canyon.jpg|Grand Canyon


## Keppeling om utens
* Offisjele webstee fan de steat ''(Ingelsk)''
Sababank

De **Sababank** is in rjochthoekige ûnderseeske ferheging mei in ôfflakke boppekant. De bank leit sa’n 3 oant 5 kilometer súdwest fan Saba en likernôch 25 kilometer westlik fan Sint Eustaasjes. De Sababank hat in lingte fan 60 oant 65 kilometer en in breedte fan 30 oant 40 kilometer, it totale oerflak dêrmei is 2200 kante kilometer. De wetterdjipte leit tusken de 20 en 40 meter oer it grutste part fan de bank.

## Atol

De Sababank hat in tal kenmerken fan in typysk atol, yn dy foarm is it ien fan de grutste atollen op de wrâld. De natuerlike rykdommen fan de Sababank omfetsje organismen as koraalriffen, fisken, kreeften, skyldpodden en sûchdieren.

## Gifbank
Yn in part fan de Sababank, de Gifbank, wurdt net fiske. Dit is omdat de fisken yn dit part fan de Sababank ynfektearre binne mei siguatera, in fergiftige stof dy't him troch it fiedselweb hinne opsteapelt. Dit fergif ynfektearret earst de fisk en wurdt dan oerdroegen op de minske. Gruttere âldere fisken fan in soarte wurde makliker ynfektearre as jongere yndividuele fisken fan deselde soarte.

Fiskers fiskje net yn dizze seksje fan de Sababank en de omkriten hjirfan. Al generaasjes lang is bekend dat yn it ferline in protte minsken fergiftige binne troch fisken op te iten dy’t yn dit gebiet fong binne. Hoefolle fergiftigingen plak fûn ha troch it iten fan fisken út dit gebiet is net wis.

## Jurisdiksje
Likernôch in tredde fan de Sababank makket ûnderdiel út fan it eilângebiet fan Saba, wylst twatredde ta de Ekonomyske Fiskerij Sône (EFS) by de Nederlânske Antillen heart. De jurisdiksje tsjinoer de fiskerij yn de territoriale wetters fan Saba is yn hannen fan it Bestjoerskolleezje fan Saba.

## Oalje en gas
De geologyske skiednis fan de Sababank jout oanwizings dat de Sababank kommersjeel brûkt wurde kin om oalje en gas te winnen. Yn 1977 en 1982 hawwe der ekspedysjes west, mar beide kearen waard der gjin wichtige mannichte oalje en gas ûntdutsen.

## Ekonomy
De Sababank spilet al lange tiid in wichtige rol yn de ekonomy fan Saba en de Nederlânske Antillen.

Saba Resources N.V. hat yn it ferline de Sababank útliend oan oaljebedriuwen dy’t de bank eksplorearren. Hoewol't der gjin oalje fûn waard smiet it dochs in protte jild op. Dit soarte ûndernimmings leveret ek winst op foar de befolking fan Saba. It smiet ek in soad tydlik wurk op.

It gemiddelde netto ynkommen út de fiskerij fan Saba is likernôch $500.000 it jier. Hjirfan komt sa’n 95% fan de Sababank ôf.
1652

## Foarfallen
* De stins Friesmastate by Idaerd wurdt boud as residinsje foar de grytman.
* Albertina Agnes trout mei Willem Freark fan Nassau-Dietz (1613 - 1664).
* 6 april - Jan van Riebeeck, offisier yn tsjinst fan de VOC stiftet in ferfarsingsstasjon op de Kaap de Goeie Hope en leit dêrmei de fûneminten fan it Afrikaansk.
* 9 desimber - In float ûnder Maarten Tromp wint de Slach by de Singels (*Battle of Dungeness*).

## Berne
* 7 febrewaris - Gregorio Allegri (70), Romeinsk preester en komponist
* 27 maaie: Liselotte fan de Pfalz († 1722), hartoginne fan Orléans
* maart: Johannes Bureus, Sweedsk argivaris en runeûndersiker.

## Ferstoarn
* 21 juny - Inigo Jones, Ingelsk arsjitekt
* José de Ribera, Spaansk/Italjaansk keunstskilder
* Felipe de Magelhães, Portegeesk komponist

## Byldzjende Keunst

Ofbyld:David_Teniers_(II)_-_Flemish_Kermess_-_WGA22088.jpg|*Flaamske Merke* (1652) David Teniers (II)
Ofbyld:FabritiusViewOfDelft.jpg|*Sicht op Delft* (1652) Carel Fabritius, National Gallery, Londen
Ofbyld:Flink, Govaert - Friedrich Wilhelm I - Schloss Charlottenburg.jpeg|*De grutte karfoarst* (1652) Govert Flinck


## Boukeunst

Ofbyld:Catshuis-1.jpg|*[[Catshûs]]* (1652)
Ofbyld:Grabenkirche2.jpg|*Grabenkirche* Graz, Eastenryk (1652)
1653

## Foarfallen
* 14 maart - Admiraal fan Galen ferneatiget in Ingelske float dy't as fersterking fan de Ingelske Levantfloat nei Livorno stjoerd wurdt.
* 10 augustus - De Nederlânske float ferliest de Slach by Ter Heijde (*Battle of Scheveningen*).
* 16 desimber - Oliver Cromwell stjoert Barebone's Parlemint nei hûs en ropt himsels út ta beskermhear (*Lord Protector*). Dêrmei heft er it Mienebêst Ingelân op en ûntstiet yn it plak dêrfan it Protektoraat.
* *sûnder datum* - Yn it ramt fan 'e Earste Ingelske Oarloch litte de Steaten-Generaal 60 nije oarlochsskippen bouwe fan ferbettere model. It minne ferrin fan de oarloch liedt ta in rop om Oranje. Der folgje rellen yn Dordrecht, De Haach, Rotterdam en benammen Inkhuzen dêr't it folk in oantal dagen de stêd oernimt. De Republyk fan de Feriene Nederlannen brûkt syn gryp op it Eastsee- en Middellânske-Seegebiet om de Ingelsen hielendal út dy gebieten te warren. It ferbûn mei Denemark makket it mooglik om de Sont te sluten.
* *sûnder datum* - Hindrik Hamel ûntdekt by in skipbrek Koreä.

## Berne
* 3 jannewaris - François Halma, Frysk (lânskips)printer († 1722)
* 21 april - Prins George fan Denemark, konsort fan keninginne Anne fan Grut Brittanje († 1708)
;*datum ûnbekend*
*Herman Alexander Röell, Dútsk-Nederlânsk teolooch († 1718)

## Ferstoarn
* 28 febrewaris - Skelte Tsjerks Wiglema, Frysk marine-ofsier (* 16??)
* 31 maart - Johan fan Galen, Nederlânske marine offisier (* 1604)
* 10 augustus - Maarten Harpertssoan Tromp, admiraal yn de Nederlânske marine.

## Muzyk
* Jean-Baptiste Lully komponearret it ballet *La nuit*

## Literatuer
* Constantijn Huygens skriuwt *Trijntje Cornelis*

## Byldzjende keunst
* Rembrandt makket syn *It offer fan Izaäk* dien. 
* Rembrandt foltôget teffens syn skilderij *Aristoteles prakkesearjend by in boarstbyld fan Homerus*. 

Ofbyld:Rembrandt Harmensz. van Rijn 013.jpg|*Aristoteles prakkesearjend by in boarstbyld fan Homerus* (1653),  Rembrandt van Rijn
Ofbyld:Il castello di Bentheim (Jacob Van Ruisdael).jpg|*Kasteel Bentheim* (1653) Jacob Isaacksz. van Ruisdael
Ofbyld:Le Christ et la femme adultère - 1653 - Nicolas Poussin - Louvre - INV 7282 ; MR 2321.jpg|*Le Christ et la femme adultère* (1653) Nicolas Poussin, Louvre


## Boukeunst

Ofbyld:Assenstraat 4 Deventer.jpg|*Wente*, Dimter (1653)
1654

## Foarfallen
* De greven fan East-Fryslân, fêstige yn Auwerk krije de status fan prinsen.
* Begjin fan it graven fan de Strobosser Trekfeart yn opdracht fan it stêdsbestjoer fan Dokkum.
* Auke Stellingwerf wurdt opfolger fan syn broer Freark Stellingwerf dy't by de Earste Ingelsk-Nederlânske Oarloch yn de Slach by Ter Heijde finzen nommen waard.
* 4 maaie. De Steaten fan Hollân nimme de Akte fan Seklúsje (útsluting) oan, dêr't Oranje fan it steedhâlderskip yn útsluten wurdt. Benammen yn Fryslân binne se poerlilk. De oare gewesten -útsein Seelân - binne slim ferdield.
* 24 desimber. De ôftreden keninginne Kristina fan Sweden lit har op Krystjûn opnimme yn de roomske tsjerke.
* Karel X Gustaaf fan Sweden bestiicht de troan.
* Pestepidemy yn Amsterdam

## Berne
* septimber - Vincent Lübeck, Dútsk komponist (stoarn 1740)
* 27 desimber - Jakob Bernoulli, Switsersk wiskundige
;*datum ûnbekend*
* keizer Kangxi fan Sina

## Ferstoarn
* 17 jannewaris - Paulus Potter, Nederlânske keunstskilder
* 9 july - Ferdinand IV, kening fan it Hillige Roomske Ryk, kening fan Böhmen en fan Hongarije (* 1633)
* 12 oktober - Carel Fabritius, Hollânske skilder en learling fan Rembrandt (* 1622)

## Literatuer
;toaniel
* Joost van den Vondel, *Lusifer*

## Byldzjende keunst

Ofbyld:Joost Cornelisz. Droochsloot 001.jpg|*Doarpsstrjitte* (1654) Joost Cornelisz. Droochsloot, Magyar Szépmüvészeti Múzeum, Bûdapest
Ofbyld:Fabritius-vink.jpg|*Puttertje* (1654) Carel Fabritius, Mauritshûs, De Haach
Ofbyld:Rembrandt Harmensz. van Rijn 097.jpg|*Jan Six* (1654) Rembrandt van Rijn


## Boukeunst

Ofbyld:PastoorKerboschlaan.2.Lottum.jpg|*Wente*, Lottum (1654)
1655

## Foarfallen
* It plak Feandaam wurdt stifte
* Knillesdjip wurdt oansluten op it Hoendjip (Van Starkenborghkanaal)
* De Witt en Willem Freark wurde it iens. Willem Freark mei oerbefelhawwer fan it leger wurde, mar hy moat ophâlde himsels luitenant-steedhâlder fan Oerisel te neamen. Dêrmei erkent hy feitlik de Akte fan Seklúsje fan Willem III.
* 25 maart - Christiaan Huygens ûntdekt Titan, de grutste moanne fan Saturnus. 
* 29 july - Yn Amsterdam wurdt it stedhûs op de Daam yn gebrûk nomd. Der is 7 jier oan boud.

## Berne
* 6 jannewaris - grytman Willem van Haren (It Hearrenfean)
* 7 jannewaris - Edzard fan Grovestins, Frysk bestjoerder en politikus († 1729)
* Jonkhear Hobbe Baerdt fan Sminia eigener fan De Klinze
* 24 novimber - Karel XI fan Sweden, kening fan Sweden (†  1697)

## Ferstoarn
* 11 maaie - Hobbe Durks fan Baerdt, Frysk grytman, politikus en bestjoerder (* 1591)
* 28 july - Cyrano de Bergerac, Frânske soldaat en skriuwer (* 1619)

## Literatuer
* *L'Étourdi ou les Contretemps* fan Molière wurdt útjûn

## Byldzjende keunst

Ofbyld:Gerard ter Borch d. J. 004.jpg|*It konsert* (1655) Gerard ter Borch (II)
Ofbyld:Rembrandt Harmensz. van Rijn 078.jpg|*Man yn wapenrêsting* (1655) Rembrandt van Rijn


## Boukeunst

Ofbyld:Dampaleis.jpg|*[[Paleis op de Daam]]* (1655) Jacob van Campen
Ofbyld:Leiden-bibliotheca-thysiana.jpg|*Bibliotheca Thysiana*, Leien (1655) Arent van 's-Gravesande
Ofbyld:HllSebastianFridolin Bangs.jpg|*H. Sebastian kapel* Bangs, Voralberg (1655)
Tent Bay

**Tent Bay** is in natuerlike baai oan de westkant fan Saba, in eilân yn de Karibyske See dat ûnderdiel útmakket fan de Nederlânske Antillen.

By dizze baai binne ferskate rêsten fûn fan de earste delsetting op Saba út 1640.
1651

## Foarfallen
* 22 febrewaris - It Mâlegreefsgat by Aldwâldmersyl ûntstiet by in dyktrochbrek.
* De stins Roordastate by Eastersee-Buorren wurdt boud.
* Epemastate yn Ysbrechtum komt yn besit fan Doeke Martena van Burmania, grytman fan Wymbritseradiel.
* 27 septimber - Jacob Cats treedt ôf as Riedspinsjonaris en wurdt opfolge troch Adriaan Pauw.
* Begjin fan it Earste Steedhâlderleas Tiidrek yn de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen.
* 29 oktober - Christiaan Huygens skriuwt as earste yn de skiednis natuerkundige formules op. Dy joegen de krekte teory foar ympulsbehâld by botsingen, in ferbettering fan de botsingswetten fan Descartes.

## Berne
* 16 maart - Hendrik fan Deventer, Nederlânsk ortopedist, gynekolooch, ferloskundige en Labadist.
* 30 april - Johannes Baptist de la Salle, Frânsk prefester, preester en oarderstifter ( †1719)

## Ferstoarn
* 22 jannewaris - Johannes Phocylides Holwarda, Frysk astronoom, dokter en filosoof (* 1618)
* 8 augustus - Amalie Elisabet, lângrevinne fan Hessen-Kassel (* 1602)
The Road (Saba)

**The Road** (De dyk) is de ienichste trochgeande dyk op it eilân Saba, ien fan de eilannen fan de Nederlânske Antillen. De dyk waard boud tusken 1938 en 1961 en hat tal fan skerpe hierspjeldebochten. Foar de bou fan dizze dyk wienen de doarpen op Saba mei elkoar ferbûn troch sânpaden. 

## Rin
De dyk begjint by it fleanfjild op Flat Point, oan de noardeastkant fan it eilân, fan dêr ôf rint de dyk nei Zions Hill, Windwardside, St. Johns en The Bottom. Uteinlik stoppet de dyk by de haven fan Saba by Well’s Bay, yn it súdwesten fan it eilân.

## Oanlis
It earste part fan de dyk waard oanlein tusken 1938 en 1943 troch in pear boeren. Dit part fan de dyk rûn fan Fort Bay nei The Bottom. Nei de oanlis fan dit earste part ûntstie de winsk om ek in dyk de bouwen nei de oare plakken op it eilân. Neffens Nederlânske en Switserske yngenieurs soe der nea in dyk boud wurde kinne op it eilân.

Josephus Lambert Hassell, in pleatslike timmerman en in autodidakt op it mêd fan it bouwen fan diken, tocht hjir oars oer. Hy folge in kursus om kennis op te dwaan oer it bouwen fan diken om dêrnei, yn de twadde helte fan de jierren ’40, mei in pear pleatslike eilânbewenners te begjinnen oan de fierdere oanlis fan de dyk. Yn 1951 wie it part tusken The Bottom en Windwardside klear. It lêste stikje, fan Zions Hill nei it fleanfjild, waard yn 1961 oanlein.

De dyk hat in lingte fan sa’n 14 kilometer.

## Tinkstien
Neidat in part fan de dyk by St. Johns reparearre waard is besluten om in monumint te meitsjen as earbetoan oan Hassell en de oare arbeiders dy't oan de dyk wurke ha. 

By in stien waard in bankje boud fan wêr’t hja útsjen kinne oer de Karibyske See en de buoreilannen Sint Eustaasjes, Sint Kitts en by helder waar ek Montserrat. Dit plak hjit it Josephus Lambert Hassell Utsjoch Punt.

By de stien stiet in tinkstien mei de tekst:
**In memory of Josephus Lambert Hassell 1906-1983, engineer of this road ‘that could not be build’.*

*Yn neitins oan Josephus Lambert Hassell 1906-1983, bouwer fan dizze dyk ‘dy’t nea boud wurde koe’.*

## Keppelings om utens
*Earbetoan oan de Dykbouwers fan Saba. (deade keppeling)
1656

## Foarfallen
* De Republyk stjoert in float nei Danzig ûnder Obdam, om te ferhinderjen dat de stêd yn Sweedske hannen falt.
* 20 july - Rembrandt wurdt fallyt ferklearre. Syn keunstsamling, atelierspullen en hûs wurde oan de skuldeaskers ferkocht.

## Berne
* 8 novimber - Edmund Halley, stjerrekundige, te Haggerton, Ingelân († 1742)

## Ferstoarn
* 27 april - Gerard van Honthorst, Nederlânsk keunstskilder
* 24 april - Thomas Fincke, Deenske wiskundige en natuerkundige (* 1561)
* Jan van Goyen, Nederlânsk keunstskilder
1657

## Foarfallen
* 26 juny - Mei de oanname fan 'e saneamde *[[Tender of Union]]* giet it Keninkryk Skotlân formeel op yn it Protektoraat, dat al bestiet út Ingelân, Wales, Ierlân en Man. Hjirmei ûntstiet foar it earst in steatsferbân dat de hiele arsjipel fan 'e Britske Eilannen omfiemet.
* 27 desimber - Bewenners fan Flissingen yn Nij-Nederlân freegje yn 'e Remonstraasje fan Flissingen gûverneur Pieter Stuyvesant om opheffing fan it gearkomsteferbod foar de quakers.
* *sûnder datum* - Der hinget al sûnt 1653 in boargeroarlocheftige sfear yn Oerisel. Hasselt en Stienwyk wolle ek in stim yn de Steaten en rebellearje tsjin Swol, mei stipe fan Dimter. Hasselt wurdt trije dagen bombardearre en Dimter stjoert fersterkings. 
* *sûnder datum* - In kommisje fan de Steaten-Generaal wurdt foarme (op oanstean fan Hollân). Johan De Witt en Cornelis de Graeff meitsje in ein oan de Oeriselske Rebûlje. De klok wurdt tebeksetten, Hasselt en Stienwyk krije gjin gelyk.
* *sûnder datum* - Christiaan Huygens nimt in patint op ien fan syn wichtichste útfinings: it slingeroerwurk.
* *sûnder datum* - Frjentsjer krijt in Waachgebou.

## Berne
* 18 jannewaris - Hindrik Kasimir II fan Nassau-Dietz, steedhâlder fan Fryslân, Grinslân en Drinte († 1696)
* 8 oktober - Wigerus Vitringa, Frysk abbekaat en keunstskilder († 1725)
* 15 desimber - Michel-Richard Delalande, Frânsk komponist († 1726)
;*datum ûnbekend*
* Hendrik Anders, Dútsk-Nederlânsk komponist en oargelist († 1714)

## Ferstoarn
* 21 maart - Willem IJsbrantsz. Bontekoe Nederlânsk seekaptein (* 1587)
* 26 maart - Jacob van Eyck, Nederlânsk musikus en komponist (* ±1590)
1659

## Foarfallen
* 25 maaie - Richard Cromwell tsjinnet syn ûntslach yn as beskermhear (*Lord Protector*). Dêrmei komt in ein oan it Protektoraat, dat ferfongen wurdt troch it Mienebêst fan Ingelân, Skotlân en Ierlân.
* 6 july - yn Grins trouwe prinsesse Henriëtte Catharina fan Nassau en foarst Johan George II fan Anhalt-Dessau. Dat wie it ienige keninklike houlik dat sa barde yn Grins.
* Osebrandt Johan Rengers, hear fan Slochteren, lit it Slochterdjip grave foar de ôffier fan turf.
* De Ingelsken stjoere in float om de Sweden te steunen yn de Fjirde Noardske Oarloch. In twadde Nederlânske float ûnder Michiel de Ruyter wurdt der efteroan stjoerd om de Denen te fersterkjen. De Denen gean yn de tsjinoanfal.

## Berne
* Henry Purcell komponist.

## Ferstoarn
* Abel Tasman, Nederlânsk ûntdekkingsreizger, nammejouwer fan Tasmaanje en it Abel Tasman National Park, tichtby Nelson, Nij-Seelân.
* febrewaris - Willem Drost, Nederlânske skilder en printmakker (* 1633)
1660

## Foarfallen
* 8 maaie - It parlemint fan it Mienebêst fan Ingelân, Skotlân en Ierlân makket bekend dat de yn ballingskip ferkearende Karel&nbsp;II de wettige kening fan Ingelân, Skotlân en Ierlân west hat sûnt de terjochtstelling fan syn heit, kening Karel&nbsp;I, yn 1649. Mei dy Restauraasje fan it Hûs Stuart komt in ein oan it Mienebêst en wurde de keninkriken Ingelân, Skotlân en Ierlân yn âlde steat werombrocht.
* *sûnder datum* - Bakkefean ûntstiet troch de feanterij.
* *sûnder datum* - Makkum krijt in nije tsjerke.
* *sûnder datum* - De Witt komt hieltiten mear ûnder druk om de opfolging fan Willem III wer mooglik te meitsjen, ûnder oaren ek fan de kant fan dy syn omke Karel II.
* *sûnder datum* - Robert Boyle stelt syn wet op dêr't hy it ferbân yn leit tusken it folume en de druk fan in gas.

## Berne
* 28 maart - George I, kening fan Grut-Brittanje en Ierlân
* 2 maaie - Alessandro Scarlatti, Italjaansk komponist († 1725)

## Ferstoarn
* 2 febrewaris - Govert Flinck, Nederlânsk keunstskilder
* 13 febrewaris - Karel X Gustaaf fan Sweden, kening fan Sweden
* 12 septimber - Jacob Cats, Nederlânsk dichter, jurist en politikus (riedpinsjonaris)
* 24 desimber - Mary Henrietta Stuart, frou fan steedhâlder Willem II fan Oranje-Nassau
1658

## Foarfallen
* 26 febrewaris - De Frede fan Roskilde makket in ein oan de Deensk-Sweedske Oarloch (1657-1658). Denemark moat hast de helte fan syn grûngebiet ôfstean oan Sweden.
* Karel X fan Sweden ferfettet de oarloch en nimt Denemark yn stoarm, slút de Sont en belegeret Kopenhagen. De Nederlânske float ûnder Obdam wurdt stjoerd om de Deenske bûnsgenoaten te steunen.
* 14 juny - Slach by Duinkerke (1658).
* 3 septimber - Oliver Cromwell stjert en wurdt as 'Lord Protector' opfolge troch syn soan Richard.
* 8 novimber - Kaptein Egbert Kortenaer brekt de Sweedske blokkade fan de Sont. Fise-admiraal Witte de With sneuvelet.

## Berne
* 5 oktober - Maria d'Este, frou fan kening Jabik II fan Ingelân († 1718)

## Ferstoarn
* 3 septimber - Oliver Cromwell, Lord Protector fan Ingelân
* 8 novimber - Witte de With, Nederlânske floatfâd
* Kirsten Munk - twadde frou fan Kristiaan IV fan Denemark (* 1598)
Nebraska

**Nebraska** is ien fan de steaten fan de Feriene Steaten fan Amearika. De haadstêd is Lincoln, mar grutste stêd is Omaha.

## Skiednis
It gebiet dat tsjintwurdich de steat Nebraska foarmet, waard eartiids befolke troch Yndianestammen. Nebraska, dat "flak wetter" betsjut, wie de namme dy't de Yndianen oan de rivier jûnen dy't no de Platte hiet. (zie onder).

Lange tiid wie Nebraska yn Frânsk besit en yn de twadde helte fan de 18e iuw in stikmannich desennia fan Spanje. Lang om let ferkocht Frankryk yn 1803 it stik lân oan de Feriene Steaten. Op 1 maart 1867 waard Nebraska formeel de 37e steat fan de Feriene Steaten. De blanke kolonisten soenen harren hjirre foar it earst yn grutte oantallen fêstigje yn de sechstiger jierren fan de 19e iuw.

Nebraska brûkt net in wapen, mar in grut segel.

## Geografy
De steat Nebraska is 200.520 km² grut en it westen heart ta de *Mountain*-tiidsône, it easten ta de *Sintral* tiidsône.

Nebraska grinzet yn it noarden oan de steat Súd Dakota, yn it westen oan Wyoming, yn it easten oan Iowa en Missoery en yn it suden oan Kolorado en Kansas.

De wichtichste rivieren binne de Platte en de Missoery, wêryn de Platte útkomt en dy't de hiele eastgrins foarmet. De grutste mar is Lake C.W. McConaughy, dêr't de North Platte troch hinne streamt.

Nebraska is frij flak. De hichste punt leit op 1653 m.

## Bestjoerlike yndieling
Nebraska is ûnderferparte yn 93 countys.

## Keppeling om utens
* Offisjele webstee fan de steat
* Toeristyske ynformaasje oer Nebraska
1661

## Foarfallen
* Skillaard en Holwert krije in nije tsjerketoer.
* 30 jannewaris - Yn Ingelân wurdt it lyk fan Oliver Cromwell en inkele hege meistanners út de grêfkelder yn Westminster Abbey helle, troch de strjitten sleept, ophong en ûnthalze. De hollen wurde op peallen stutsen wylst de oare resten efterlitten wurde op in dongbult. Dat bart op de dei dat, tolve jier ferlyn, kening Karel I ûnthalze waard.
* 7 juny - Under lieding fan jonkhear Everard Meyster wurdt de Amersfoartske Kei fan de heide nei de stêd lutsen.
* Sweden en Ruslân slute de Frede fan Kardis.

## Berne
* 2 septimber - Georg Böhm, Dútsk komponist en oargelist († 1733)
* 6 novimber - kening Karel II fan Spanje († 1700)

## Ferstoarn
* Pieter Claesz, Nederlânsk keunstskilder
Belisarius

**Flavius Belisarius** of ek **Belisarios** (Gryksk: Βελισάριος) (505-565) wie nei alle gedachten de grutste generaal fan it East-Romeinske Ryk of Byzantynske Ryk. Yn namme fan keizer Justinianus I oermastere hy in grut part werom fan it ferlern gongen West-Romeinske Ryk.

## Iere jierren
Belisarius wie fermoedlik fan mingde Slavysk-Grykske komôf. Hy makke opgong yn it leger en tsjinne as generaal oan de eastgrins dêr't hieltyd skermutselingen wienen mei de Sassaniden. Dêr besoarge hy de opkringende Perzen in oantal swiere nederlagen sadat de keizer in 'ivige frede' mei harren sluet. Ut tankberens beneamde hy Belisarius ta haad fan syn liifwacht. Troch dizze frede koe de keizer al syn oandacht rjochtsje op Westen fan it eartiids Romeinske ryk dêr't de Germanen harren keninkriken stifte hiene. Mar eardat it safier wie rekke de keizer sawat de troan kwyt troch de Nika oproer. Allinnich troch diedkrêftich optreden fan syn frou Theodora bleau de troan behâlden. Mei help fan Belisarius koe de opstân delslein wurde, dêr't ûnder de rebûljemakkers mear as 30.000 deaden by falle soenen.

## Weroermastering fan it Westen
Neidat yn Konstantinopel de rêst werom komd wie, waard Belisarius nei Noard-Afrika stjoerd om in ein te meitsjen oan it Fandaalske ryk. Yn in fjildtocht dy't krekt mear as in jier duorre waarden de Fandalen yn twa fjildslaggen ferslein, alhoewol't it noch in skoft duorje soe eardat al harren gebieten de Romeinen op 'e nij as hearskers erkenden. 

Dêrnei moast Belisarius de Ostrogoaten fan Itaalje ûnder hannen nimme. Dat wie in hiel wat dregere opdracht en it soe sawat tweintich jier duorje oant de Goaten de striid opjoegen. Dat resultaat waard berikt troch "kollega" generaal Narses. Belisarius sels wie op in sydspoar terjochte kaam. Nei alle gedachten wie de keizer bang wurden foar de tige populêre generaal dat dizze him nochris fan de troan stompe soe. Belisarius waard werom roppen nei Konstantinopel en Narses krige it befel oer de kampanje yn Itaalje. Omdat dizze wol genôch troepen meikrige, koe er de Goaten sa fier krije dat sy harren oerjoegen. 

## Lettere jierren
Op beskuldiging fan ûnbetrouberens waard Belisarius feroardield ta de finzenis. Mar omdat al it ryk mei swierrichheden te krijen hie oan de grinzen, waard al gau wer berop op him dien. Yn it easten wienen de Sassaniden wer op it oarlochspaad en yn it noarden waard de Balkan oerspield mei Slavyske stammen, omdat it meastepart fan de grinstroepen earne oars ynset wienen. Op wûnderbaarlike wize slagge Belisarius der yn om it leger op 'e nij te organisearjen en koed er de Slaven werom driuwe. Ut tankberens mocht er yn syn amt weromkomme. Koart dêrnei stoaren sawol de âlde keizer as de generaal. 

## Keppeling om utens
* Procopius' ''Geheime Skiednis'' online, mei in protte ynformaasje oer de tiid fan Justinianus en Belisarius
* haadstik 41 Edward Gibbon, de 18e-iuwske Britske histoarikus yn ''De skiednis en fal fan it Romeinske Ryk''
* Procopius, ''The Secret History of the Court of Justinian''