open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Swartkranspoema

De **Swartkranspoema** (wittenskiplike namme: *Puma incurva*) is in útstoarn sûchdier út it skift fan 'e rôfdieren (*Carnivora*), de famylje fan 'e kateftigen (*Felidae*), de ûnderfamylje fan 'e lytse katten (*Felinae*) en it skaai fan 'e poema's (*Puma*). Dit bist libbe yn it Pleistoseen fan Afrika fan 2,3&nbsp;miljoen oant 1,8&nbsp;jier lyn. 

## Taksonomy
De Swartkranspoema waard foar it earst wittenskiplik beskreaun yn 1956 troch de paleöntolooch R. Ewer op basis fan in fossyl dat opdobbe wie by Swartkrans, yn 'e Transfaal fan Súd-Afrika. Der waard tocht dat it om in útstoarne ûndersoarte fan it loaihoars (*Panthera pardus*) gie, en de oarspronklike wittenskiplike namme wie dan ek *Panthera pardus incurva*. 

It bist waard algemien as sadanich akseptearre, oant de Dútske paleöntolooch Helmut Hemmer it besteande materiaal yn 2023 op 'e nij beseach. Hy murk op dat beskate skaaimerken fan 'e fossilen dy't ûngewoan wiene foar in loaihoars sterk lieken op 'e skaaimerken fan 'e leden fan it skaai fan 'e poema's (*Puma*). Hy besleat dêrom de Swartkranspoema dêrhinne te ferpleatsen en feroare de wittenskiplike namme yn *Puma incurva*.

## Beskriuwing
De Swartkranspoema wie in kateftige fan ferlykbere grutte mei it loaihoars (*Panthera pardus*).

## Sjoch ek
* Córdobapoema
* loaihoarspoema
* marpoema
De Couwenberg

**De Couwenberg** is in wynmûne yn it Noard-Brabânske plak Kaatsheuvel. It is in bultmûne en in boppekruier.

## Skiednis
De mûne waard yn 1849 yn opdracht fan 'e mûnder A.H. Couwenberg boud. De mûne baarnde yn 1881 ôf, mar waard letter restaurearre.

By de befrijing fan Kaatsheuvel yn 'e Twadde Wrâldkriich rekke de mûne skansearre. De mûnder besocht ferskate kearen om jild te krijen foar in restauraasje, mar om 'e nocht en yn 1950 waar de mûne foar in part ôfbrutsen. Tenei mealle de mûnder mei in dieselmotor yn it pakhûs. Yn 1994 waard De Couwenberg ferkocht. De nije eigners slaggen deryn om de mûne te restaurearjen en yn 1997 wie de restauraasje foltôge. Sûnt wurdt de mûne wer as nôtmûne brûkt. De mûne hie earder wjukken fan it systeem Van Bussel, mar se binne no wer mei Aldhollânsk hekwurk útrist.

Yn it ferline is de mûnebult ôfgroeven om plak te meitsjen foar in pakhûs. Dy romte wurdt tsjintwurdich brûkt as restaurant, mar de mûne is noch mealree. Sa wurdt it brea dat yn it restaurant optsjinne wurdt, bakt fan moal fan 'e mûne.
## Keppeling om utens
* Molendatabase
* De Hollânske Mûne
De Moer

**De Moer**  is in doarp yn 'e Noard-Brabânske gemeente Loon op Zand. Op 1 jannewaris 2024 hie De Moer 685 ynwenners.

## Namme
De Moer is neamd nei de feangrûn, dy't hjir foarkaam en de dêrtroch ûntstiene turfwinning.

## Skiednis
Alhoewol't it doarp yn 'e 14e iuw stifte waard, is De Moer lyts bleaun. It leit op in krúspunt en hat wat lintbebouwing. It duorre oant 1894 dat De Moer in selsstannige parochy en doe ôfskieden waard fan dy fan 'e parochy Loon op Zand. Yn dy tiid krige it doarp in eigen (need)tsjerke, dy't letter ferfongen waard troch de hjoeddeiske neogoatyske tsjerke.

## Tsjerke
* 

## Gea
De Moer leit foar in grut part yn in agrarysk gebiet op earder feanlân. Yn it easten is de grûn heger en sânich. Dêr leit it lângoed Huis ter Heide mei droege bosken (nullebeammen en Amerikaanske ikebeammen) en feanen. Dat lângoed grinzget yn it noardeasten oan 'e Loonse en Drunense Duinen en yn it noarden oan it Loonsche Land.

## Plakken yn 'e buert
* Loon op Zand 
* Dongense Vaart
* Dongen 
* Tilburg 
* Kaatsheuvel

## Berne
* Bianca Mastenbroek, skriuwster.

## Oars
De Moer spilet in wichtige rol yn 'e Nederlânsk-Flaamske dramasearje "Als de dijken breken". De gemeente Loon op Zand soe in kustgemeente wêze as de diken echt brekke soene. Yn 'e searje funksjonearret De Moer as hinnekommen foar minsken út 'e oerstreamde stêden. Bianca Krijgsman en Frank Lammers spylje in echtpear út De Moer. De opnames waarden lykwols earne oars makke.
Sint-Joachimtsjerke (De Moer)

De **Sint-Joachimtsjerke** is in neogoatysk tsjerkegebou yn it Noard-Brabânske doarp De Moer. 

## Skiednis

De Sint-Joachimstsjerke waard boud as ferfanging fan in tydlike houten needtsjerke, dy't yn 1894 set wie nei't it doarp in selsstannige parochy waard. De ynwenners foelen foar dy tiid ûnder de parochy Loon op Zand. De arsjitekt fan 'e nijbou is C.F. van Hoof. 

De yn 1902 foltôge tsjerke waard oan Sint-Joachim wijd om't de broer fan 'e doetiidske pastoar, dy't kapelaan west hie en jong ferstoar, ek dy namme hie. Yn 'e Twadde Wrâldkriich rekke de tsjerke slim skansearre, wêrtroch't dielen fan it ferwulft ferfongen wurde moasten en it kleurrike ynterieur foar in part ferdwûn.

Yn 2024 waard besletten om nei de Martlers fan Gorkumtsjerke yn Kaatsheuvel ek de Joachimtsjerke fan De Moer te sluten fanwegen de tebekrinnende tsjerkegebou.

## Beskriuwing

De tsjerke is in krúsfoarmige bakstiennen tsjerke mei in westlike toer. De tsjerke is in ryksmonumint. Oan 'e súdlike kant fan it koer stiet bûten in Hillich Hertbyld. 

It ynterieur bestiet foar in part út objekten fan it atelier fan Jan Custers út Eindhoven. Dêrûnder falle it haadalter en de sydalters fan kalkstien út 1902 en 1906, in byld fan Antonius fan Padua út 1906 en de mei kalkstiennen reliëfs fersierde preekstoel út 1931. De krúswei stamt út 1935.

Njonken de tsjerke stiet de eardere pastorij út 1895, dat lykas de tsjerke in ryksmonumint is.
Loon op Zand (gemeente)

**Loon op Zand** is in gemeente yn 'e Nederlânske provinsje Noard-Brabân. De gemeente bestiet ut trije sintra:  Kaatsheuvel, Loon op Zand en De Moer. Loon op Zand joech de namme oan 'e gemeente, mar om 't Kaatsheuvel it grutste plak is, stiet dêr it gemeentehûs. 

## Gebiet
De gemeente hat in oerflak fan 50,71 km². De gemeente hie op 22 novimber 2024 23.850 ynwenners. 

* Kaatsheuvel hat tusken de 16.000 en 17.000 ynwenners.
* Loon op Zand hat tusken de 6.000 en 7.000 ynwenners.
* De Moer hat likernôch 600 ynwenners.

## Ekonomy en toerisme
Tradisjoneel foarmet de produksje fan skuon in wichtige yndustry yn 'e gemeente. Dy yndustry ferhûze lykwols yn 'e rin fan 'e tiid nei it suden fan Europa fanwegen de legere arbeidskosten dêr. Fan 'e doetiidske yndustry binne der noch wol in oantal monuminten bewarre bleaun.

Toerisme is hieltyd wichtiger woarn yn 'e gemeente. Njonken De Efteling yn Kaatsheuvel lûkt de gemeente ek toeristen mei de natuergebieten fan Nasjonaal Park De Loonse en Drunense Duinen, it lângoed Plantloon yn Kaatsheuvel en it natoergebiet Huis ter Heide.
Oisterwijk (gemeente)

**Oisterwijk** is in gemeente yn 'e Nederlânske provinsje Noard-Brabân. De gemeente hat   ynwenners en in oerflak fan likernôch 81 km². Likernôch 2% dêrfan bestiet út wetter. Oisterwyk leit op in hichte fan 10 meter.

## Skiednis
Oisterwijk waard as plak yn 1212 stifte troch hartoch Hindrik I fan Brabân en krige doe ek fuortendaliks stedsrjochten en in eigen jiermerk. Yn sekere sin soe men sadwaande sizze kinne dat de gemeente Oisterwijk al sûnt de trettjinde iuw bestiet. Yn syn hjoeddeistige foarm ûntstie de gemeente lykwols pas op 1 jannewaris 1997, doe't de gemeente Moergestel gearfoege waard mei de doetiidske gemeente Oisterwijk en mei it doarp Heukelom, dat foartiid ta de gemeente Berkel-Enschot heard hie. As gefolch fan 'e opspjalting fan 'e gemeente Haaren waard op 1 jannewaris 2021 it doarp Haaren ek noch oan de gemeente Oisterwijk tafoege.

## Plakken
De gemeente Oisterwijk bestiet út de folgjende kearnen (ynwennertallen 2024):
* Oisterwijk: 20.475 ynwenners.
* Moergestel: 6.115 ynwenners.
* Heukelom: 360 ynwenners.
* Haaren: 6.015 ynwenners.

Yn 'e gemeente Oisterwyk wurdt Oisterwyksk praat, in subdialekt dat heart ta it Sintraal-Noard-Brabânsk dialekt, dat op syn beurt ûnderdiel foarmet fan it Brabânsk dialekt.

## Geografy
It noardlikste en westlikste part fan 'e gemeente (dêr't Oisterwijk leit) wurdt by de streek fan 'e Meierij fan 'e Bosk rekkene, it súdeastlike diel (mei Moergestel) wurdt ta de Kempen rekkene.

De  gemeente is toeristysk fanwegen de bosken en dobben. Der binne ferskillende natoergebieten dy't foar in grut part ûnder *Het Groene Woud* falle. 

Foar de 20e iuw bestie it lânskip dêr net út bosk, mar út útwrydske heidefjilden. Mei't de skieppekeppels langer gjin   heide mear koart holden en der beammen oanplante waarden, feroare it lânskip yn bosk. Bysûnder is dat der folle mear wielen foarkomme as yn soartegelikense gebieten fan Noard-Brabân. 

Troh de gemeente streame ferskillende beken, lykas de fanút it suden wei streamende Reusel. In oare beek is de Rosep, dy't yn noardeastlike rjochting streamt. 

## Religy
De gemeente is tradisjoneel roomsk-katolyk. De doarpen ha in roomske tsjerke, mar yn Oisterwijk is der ek in PKN-tsjerke.

## Ekonomy
Oisterwyk hie earder in soad meubelyndustry. Meubelfabryk Oisterwijk hie ferskillende fialen yn Nederlân en wie bekend fan radio- en televyzjereklames mei de gjalp "klop klop". It haadkantoar en de produksje wiene yn it doarp Oisterwijk fêstige. Yn 1990 gie it bedriuw fallyt en waard yn in nije opset en folle lytsere skaal in trochstart makke, sadat it net mear de muoite wurdich is om fan in meubelyndustry te praten.

Oare grutte bedriuwen dy't yn 2022 foar in soad wurkgelegenheid sargje binne Unilin en Tobroco.
Reusel-De Mierden

**Reusel-De Mierden** (Brabânsk: Reuzol-De Mierd) is in gemeente yn 'e provinsje Noard-Brabân. It haadplak is Reusel. De gemeente hat op in oerflak fan 78,22 km²  () ynwenners. De gemeente leit likernôch 30 m boppe seenivo.

De gemeente Reusel-De Mierden is ûnderdiel fan 'e Metropoalregio Eindhoven en heart by de Kempen. Foar in part dielt de gemeente de lânsgrins mei Belgje.

De gemeente ûntstie yn 1997 troch gearfoeging fan 'e gemeente Reusel en Hooge en Lage Mierde.

## Kernen
De gemeente is te ferdielen yn fjouwer plakken:

* Hooge Mierde
* Hulsel
* Lage Mierde
* Reusel
Baarle-Nassau

**Baarle-Nassau** (Brabânsk: Baol) is in gemeente en plak yn 'e provinsje Noard-Brabân, sa'n 15 kilometer súdlik fan Tilburch. De gemeente hat  () ynwenners en in oerflak fan 76,29 km². 

Baarle-Nassau foarmet mei de Belgyske gemeente Baarle-Hertog it Kempenske doarp Baarle. De gebieten fan beide gemeenten binne foar in grut part meiïnoar ferweve, benammen yn it sintrum fan Baarle.

It Belgyske part bestiet út 22 eksklaves (yn 1995 waarden de grinzen definityf fêstlein en dêrby waard in earder neutraal stik greide de 22e eksklave). De eksklaves omfiemje op harren beurt sân stikken Nederlânsk gebiet. Belgje sels enklavearret in achste stikje tichteby Ginhoven. Op 'e lytste Belgyske enklave stiet op Loveren in hûs mei twa hûsnûmers. De lânsgrins rint dêr dwers troch de doar hinne. It hûs hat twa hûsnûmers: it Belgyske nûmer oan 'e iene kant fan 'e doar is 2 en it Nederlânske oan 'e oare kant is nûmer 19. 

De kompleksiteit fan 'e grins is it gefolch fan tal fan midsiuwske ferdragen, oerienkomsten, lânruil en ferkeap tusken de hearen fan Breda en de hartoggen fan Brabân. De grinzen wurde foar toeristen op alle strjitten sichtber makke mei izeren markearings en markearings op 'e grûn, sadat elkenien wit yn hokker lân men is. It wurdt ek sichtber makke mei de hûsnûmers mei foar beide lannen in eigen styl en faak tsjut in ôfbyld fan 'e flagge njonken it nûmer oan yn hokker lân it hûs of it gebou stiet.

Baarle-Nassau hie twa stasjons, dy't ûnderdiel wiene fan it Belsspoar: in Baarle-Nassaustasjon yn it doarp sels en in Baarle-Nassau Grens-stasjon by de buorskip Baarle-Nassau Grens.

## Kearnen
Baarle-Nassau bestiet út de folgjende kearnen:

* Baarle-Nassau
* Castelré
* Ulicoten

Fierder binne der in grut oantal buorskippen.
Asten (gemeente)

**Asten** (Brabânsk: *Ááste*) is in gemeente yn 'e provinsje Noard-Brabân. De gemeente hat  ynwenners en in totaal oerflak fan 71,34 km², wêrfan 70,17 km² lân en 1,17 km². De gemeente Asten makket diel út fan 'e Metropoalregio Eindhoven. It haadplak is it doarp mei deselde namme, Asten. Oare doarpen yn 'e gemeente binne Heusden en Ommel.

## Stifting
De gemeente Asten waard yn 1810 ûnder de Frânske bestjoerlike herfoarmingen formeel oprjochte. It doarp Asten dat de gemeente de namme joech hat in folle âldere skiednis. 

## Geology
In grut part fan it Nasjonaal Park De Groote Peel, in heechfeangebiet, leit yn 'e gemeente Asten. Oan 'e râne leit de Strabrechtse Heide, in grut heidegebiet.

## Doarpen
* Asten is it grutste plak en funksjonearret as it bestjoerlike en kommersjele sintrum fan 'e gemeente. It doarp biedt ferskate foarsjennings lykas winkels, skoallen en rekreaasjemooglikheden.
* Ommel is in lyts doarp dat bekend is as beafeartsplak fanwegen de ferearing fan it genedebyld fan Us Leaffrou fan Ommel. Alle jierren komme dêr in soad pylgers en toeristen.
* Heusden is wat ynwenners oanbelanget it twadde doarp en hat in rike lânbouhistoarje mei in soad grien. Heusden is in plak dêr't tradysje en moderne foarsjennings byinoar komme.

Njonken de doarpen binne der noch ferskate útbuorrens lykas Achterbosch, Achterste Diesdonk, Behelp, Bussel en Deurne
Bergeijk (gemeente)

**Bergeijk** (Brabânsk: Bérgààjk; oant 25 septimber 1998 offisjeel Bergeyk) is in gemeente yn 'e provinsje Noard-Brabân mei  ynwenners. De gemeente Bergeijk makket diel út fan 'e Metroalregio Eindhoven. 

Yn 1997 ûntstie de gemeente troch gearfoeging fan 'e eardere gemeenten Bergeyk, Luyksgestel, Riethoven en Westerhoven. De gemeente Bergeijk is in tige griene gemeente mei in soad bosk en natoer.

## Gegorafy
De gemeente is ryk oan grien en ûnderdiel fan 'e Kempen. Bergeijk heart by de Nederlânske Kempen.
* Flakby de gemeentegrins leit *De Malpie*, in heide- en boskgebiet yn 'e buert fan Valkenswaard.
* De *Keersop* is in beek, dy't troch in ryk natuerlik dellinggebiet streamt.
* De *Plateaux* by Borkel en Schaft foarmet in gehiel mei it Belgyske natoergebiet *Hageven*. It bestiet út heide en fean en it is in wichtich fûgelgebiet..
* De *Borkelse Heide* is in lyts mar belangryk heide- en boskgebiet.

## Plakken
Doctor Strange

*Doctor Strange (personaazje), in superheld út 'e strips fan 'e Amerikaanske útjouwerij Marvel Comics
*''Doctor Strange'' (stripsearje), in stripsearje oer Doctor Strange
*''Doctor Strange'' (film út 1978), in Amerikaanske tillefyzjefilm út 1978
**[[Doctor Strange: The Sorcerer Supreme]]*, in Amerikaanske tekenfilm út 2007
*''Doctor Strange'' (film út 2016), in Amerikaanske film út 2016
**''Doctor Strange'' (soundtrack), de soundtrack fan 'e film út 2016
**[[Doctor Strange in the Multiverse of Madness]]*, in Amerikaanske film út 2022, in ferfolch op 'e film út 2016
*Dr. Strange Records, in Amerikaanske platemaatskippij út Alta Loma (Kalifornje)
*Dr. Strangely Strange, in Ierske eksperimintele folksmuzykband út 'e 1960-er jierren

## Sjoch ek
**[[Doctor Stranger]]*, de ynternasjonale titel fan in Súdkoreaanske tillefyzjesearje út 2014
**[[Dr. Strangelove]]*, in Amerikaanske satiryske film oer de Kâlde Oarloch út 1964 ûnder rezjy fan Stanley Kubrick
A Room of One's Own

***A Room of One's Own*** (betsjutting likernôch "In eigen keamer") is in essay fan Virginia Woolf, publisearre op 24 oktober 1929. It giet oer de rol fan froulju yn 'e maatskippij. De boek pleitet foar froulike emansipaasje fan it patriarchaat, en wurdt sjoen as in wichtich ier feministysk wurk.

## Strekking
It essay beskriuwt ûnder oare it hypotetyske gefal fan William Shakespeare dy't in suster hie en hoe't Judith, sa't de suster hjit, blykber op in folslein oare wize libbe hie as William: Hja soe net itselde súkses helle hawwe, sels as har teksten fan deselde kwaliteit west hienen, om't in protte doarren foar har as frou net iepen west hienen.

De fiktive universiteit Oxbridge komt yn it essay foar, in hybride fan 'e universiteiten University of Oxford en University of Cambridge, waans namme bekend wurden is yn bygelyks de satire.

## Eftergrûn en ynhâld
Yn 1928 joech Woolf twa lêzings dy't it ûnderwerp fan froulju en literatuer omfette. Dy lêzings waarden jûn oan 'e Universiteit fan Cambridge, foar har studinten. De twa lêzings ynspirearre har ta it skriuwen fan *In eigen keamer*. It essay begjint mei dat Woolf seit dat de lêzer him ôffreegje kin wat in eigen keamer mei froulju en literatuer te krijen hat, mar dat se dat yn de roman útlizze sil.

It bekendste diel fan it essay is wannear't Woolf suggerearret dat froulju privacy nedich hawwe mei har eigen keamer om it goede ark te hawwen om in goede skriuwer te wurden. Woolf wie tige hertstochtlik oer it skriuwen oer de omstannichheden fan manlju en froulju yn 'e maatskippij. Al yn Woolf har roman Jacob's Room (1927) begûn hja har feministyske ynterpretaasje te ûntwikkeljen, mar it is pas yn it essay *In Room of One's Own* dat se dy stim fierder ûntwikkelet. It boek wurdt beskôge as ien fan de ynfloedrykste wurken yn feministyske literatuer. It wie nij om oer de rol fan froulju te skriuwen op sa't Woolf dat die, en it boek wurdt dêrom sjoen as ien fan de wichtichste essays yn it feminisme. It oanwizen fan de ôfwêzigens en útsluting fan froulju fan it maatskiplik libben wie revolúsjonêr en hat froulike skriuwers in plak jûn yn de literatuer.

## Wurdearring
* *A Room of One's Own* waard yn 1999 opnaam yn Le Monde's 100 boeken fan de iuw.
Fiedselstring

In **fiedselstring** of **fiedselkeatling** is in lineêr netwurk fan ferbinings op it mêd fan iten yn in natuerlik ekosysteem. It lit de oerdracht fan fiedingsstoffen sjen fan 'e iene soarte nei de oare, begjinnende by in autotroof (bgl. gers of algen) en einigjend mei in toprôfdier (bgl. de liuw, de keningsearn of de wite haai). It is net itselde as in fiedselweb, mar foarmet ynstee ien string fan sa'n web.

De ôfbylding rjochts lit in foarbyld fan in fiedselstring sjen, sa't dy foarkomt yn marren yn Sweden. Dêr fermannichfâldigje algen har mei fotosynteze, wêrby't se foar har eigen ferlet fan enerzjy út sinneljocht, wetter en koalstofdiokside koalhydraten oanmeitsje dy't tsjinje as boustoffen foar harren sellen. Lytse kreefteftigen frette de algen op en helje dêr harren enerzjy út. Sels wurde de kreefteftigen opfretten troch de wever, dy't wer opfretten wurdt troch de bears, dy't wer opfretten wurdt troch de snoek, dy't wer opfretten wurdt troch de fiskearn. De fiedingsstoffen, dêr't de bisten har enerzjy úthelje, wurde kear op kear trochjûn.

Oan 'e hân fan in fiedselstring wurde ûnderlinge relaasjes dúdlik tusken de ferskillende soarten dy't yn itselde ekosysteem libje. Sadwaande spylje fiedselstringen in wichtige rol yn 'e measte biologyske ûndersiken. Se wurde kwantifisearre nei lingte: it tal trofyske nivo's (fan *trofikos*, Gryksk foar "fiedend") tusken it begjin en de ein fan 'e string. Fan alle fiedselstringen hat 90% mar trije oant fiif fan sokke nivo's. De langst bekende fiedselstring, mei fytoplankton as autotroof, telt tsien trofyske nivo's.

Stabiliteit fan 'e fiedselstring is tige wichtich foar it oerlibjen fan 'e measte soarten. As der mar ien elemint út 'e string ferwidere wurdt, bygelyks troch it útstjerren fan in bistesoarte, kin dat foar oare soarten út itselde fiedselstring al funest wêze en ek ta útstjerren liede. Ek is it sa dat behalven fiedingsstoffen ek oare stoffen mei in negative útwurking fia in fiedselstring trochjûn wurde kinne. Men kin dan tinke oan lânbougif of mikroplestiks. Gif is faak net deadlik foar de soarten ûnderoan it fiedselstring, om't dy op yndividuele basis mar in lyts bytsje binnenkrije. Mar yn 'e soarten boppe-oan it string heapet it gif him gear en kin it dêrom wol in deadlike útwurking hawwe.
Bergen op Soom (gemeente)

**Bergen op Soom** is in gemeente yn 'e provinsje Noard-Brabân. De wichtichste stêd fan 'e gemeente is de stêd Bergen op Soom. De gemeente telt  () ynwenners.

## Skiednis
De gemeente Bergen op Soom, sa't dy hjoed bestiet, is op 1 jannewaris 1997 ûntstien troch in fúzje fan 'e eardere gemeenten Bergen op Soom en Halsteren. De stêd Bergen op Soom hat in folle langere skiednis. It is bekend dat de stêd tusken 1198 en 1212 stedsrjochten krige fan 'e hear fan Breda, alhoewol't de krekte datum net bekend is.

## Gemeenteyndieling
Sûnt 1 jannewaris 1997 bestiet de gemeente út de folgjende plakken:

* Bergen op Soom 
* Halsteren 
* Lepelstraat 
 
Dêrnjonken hat de gemeente ek in oantal buorskippen: Heimolen, Kijkuit, Kladde, Klutsdorp, Nieuw Borgvliet, Nieuwe Molen, Oude Molen, Slikkenburg, Spinolaberg, Vetterik, Waterkant.
Bernheze

**Bernheze** is in gemeente yn 'e provinsje Noard-Brabân en leit foar in part yn 'e Meierij fan 'e Bosk en foar in part yn 'e Peel. De gemeente hat  () ynwenners.

## Skiednis
De gemeente is yn 1994 stifte nei in fúzje fan 'e doetiidske gemeenten Heesch, Nistelrode en Heeswijk-Dinther yn it ramt fan in gemeentlike weryndieling. De gemeente krige ynearsten de namme fan it grutste plak, Heesch. Yn 1995 waard de gemeente omdoopt ta Bernheze. 

De gemeente is neamd nei in pleats mei de namme "Bernhese", dy't yn 1196 oan 'e Abdij fan Bern skonken waard. Dy abdij stie yn 'e midsiuwen yn 'e buert fan 'e buorskip Bern. De gemeente is dêrom yndirekt nei dit gehucht neamd. De betsjutting fan "Bernhese" is twafâldich: Bern stiet foar it Nederlânske wurd *born*, itjinge boarne of wetter betsjut. *Hese* stiet foar bosk. Bernheze betsjut dêrfandinne letterlik 'wetter en bosk'. Yn 1857 waard in nije abdij mei dy namme stifte, mar no yn Heeswijk.

## Plakken
De gemeente Bernheze hat seis offisjele kearnen. Yn 2011 waard de sechde kearn, it doarp Munnekens-Vinkel, dat yn 'e statistiken opnommen is as Vinkel:

* Heesch (haadplak)
* Heeswijk-Dinther
* Loosbroek
* Nistelrode
* Vinkel
* Vorstenbosch

### Buorskippen
Beugt, Berkt, Bus, Dintherse Hoek, Donzel, Fokkershoek, Hazelberg, Hommelse Hoeven, Hooge Wijst, Kantje, Lage Wijst, Loo, Menzel, Munnekens-Vinkel, Rukven, Zevenbergen, Zoggel.

## Natoergebieten
De Maashorst is mei in oerflak fan sa'n 3.500 hektare it grutste oanienskeakele natoergebiet fan Noard-Brabân. It bestiet út bosk, heidefjilden, stodunen en dobben. It is bekend om unike geologyske ferskynsels lykas de Peelrânebreuk. Dy breuk soarget der foar dat it wetter net nei ûnder sakket, mar nei hegere gebieten streamt en dêr oan 'e oerflakte komt. Dat bart om't de ûndergrûn it wetter oan 'e iene kant fan 'e breuk net trochlit, wylst dat oan 'e oare kant krekt wols sa is. It resultaat is in unyk mingsel fan planten en bisten, dy't goed tsjin wiete grûn kinne.

## It besjen wurdich
It 12e-iuwske kastiel Heeswijk is ien fan 'e meast bysûndere histoaryske plakken yn 'e gemeente. Nei in restauraasje is it kastiel wer iepen foar besikers.
Carlotta Monti

**Carlotta Monti**, artystenamme fan **Carlotta Montijo** (Los Angeles, 20 jannewaris 1907 - Woodland Hills, 8 desimber 1993), wie in Amerikaanske filmaktrise en maîtresse fan akteur W.C. Fields.

Se waard berne yn Los Angeles as dochter fan in Spaanske heit en in mem dy't heal Italiaansk en heal Spaansk wie. 

Monti ferskynde yn tal fan B-films, lykas *Kiss of Arabië* (1933), *Tarzan the Fearless* (1933) en *Night Cargo* (1936), meastal as in eksoatyske ferliedster. Se moete Fields yn 1932 en harren relaasje duorre oant syn ferstjerren yn 1946. Se hie lytse rollen yn syn films *Man on the Flying Trapeze* (1935) en *Never Give a Sucker an Even Break* (1941).

Monti har memoires, *W.C. Fields & Me*, publisearre yn 1971, beskreaun har libben en ûnderfinings mei Fields. It boek waard bewurke foar de film *W.C. Fields and Me* (1976), mei Rod Steiger as Fields en Valerie Perrine as Monti yn de haadrol, in film dêr't Monti sels as figurant yn optrede.

Monti stoar oan de gefolgen fan de Sykte fan Alzheimer yn de âldens fan 86 jier. 

## Filmografy
* *[[Ben-Hur (1925)|Ben-Hur: A Tale of the Christ]]* (1925)
* *[[In Old California (1929)|In Old California]]* (1929)
* *[[Cavalier of the West]]* (1931)
* *[[King Kong (1933)|King Kong]]* (1933)
* *[[Kiss of Araby]]* (1933)
* *[[Deadwood Pass]]* (1933)
* *[[Tarzan the Fearless]]* (1933)
* *[[Marie Galante (film)|Marie Galante]]* (1934)
* *[[Timberesque]]* (1935)
* *[[Man on the Flying Trapeze]]* (1935)
* *[[Bonnie Scotland]]* (1935)
* *[[Night Cargo]]* (1936)
* *[[Hell-Ship Morgan]]* (1936)
* *[[Robin Hood of El Dorado]]* (1936)
* *[[The Villain Still Pursued Her]]* (1940)
* *[[Never Give a Sucker an Even Break]]* (1941)
* *[[He Walked by Night]]* (1948)
* *[[The Doctor and the Girl]]* (1949)
* *[[Crisis (1950)|Crisis]]* (1950)
* *[[To Please a Lady]]* (1950)
* *[[W.C. Fields and Me]]* (1976)

## Keppeling om utens
* Carlotta Monti by Find a Grave
Boxtel (gemeente)

**Boxtel** is in gemeente yn 'e provinsje Noard-Brabân. De gemeente hat  () ynwenners. 

De gemeente leit yn 'e Meierij fan 'e Bosk, hat in oerflak fan 65 km² (wêrfan 0,07 km² wetter) en leit op in hichte fan 9 meter. Troch de gemeente streamt de rivier de Dommel.

Om 't de gemeente yn 'e midden fan 'e trijehoek Tilburg, Eindhoven en De Bosk leit, wie Boxtel al ier in ferkearsknooppunt. 

## Skiednis
By in gemeentlike weryndieling yn 1996 waard de gemeente Liempde by de gemeente Boxtel foege. In diel fan Gemonde dat ta Boxtel hearde waard by de gemeente Sint-Michielsgestel foege.

De splitsing en ferdieling fan 'e gemeente Haaren soarge derfoar dat de kearn fan Esch fan dy gemeente op 1 jannewaris 2021 by de gemeente Boxtel yndield waard.

## Plakken
Njonken de plakken Boxtel, Liempde, Lennisheuvel en Esch bestiet de gemeente út de folgjende buorskippen: Den Berg, De Vorst, Kasteren, Kinderbos, Langenberg, Luissel, Nergena, Roond, Tongeren, Vrilkhoven, Hezelaar, Selissen, Looeind.

## It besjen wurdich
* De Sint-Petrusbasilyk fan Boxtel is in ymposante tsjerke mei in rike skiednis. 
* It kastiel Stapelen is in 13e-iuwsk kastiel, omfieme mei in tún. De tún is tangonklik mar de it kastien sels is fan binnen net iepen foar publyk.

### Musea
It *Oertijdmuseum Boxtel* is it grutste geologyske museum fan Nederlân, bekend om syn libbensgrutte dinosaurussen en fossilen. 

It *MUBO* (Museum Boxtel) is in museum oer de skiednis fan Boxtel fan 'e prehistoarje oant de moderne tiid en toant mei wikseljende eksposysjes fan kultureel erfgoed en moderne keunst.

*Museum Vekemans* is in museum oer de skiednis fan waskjen en striken, mei in ynternasjonaal ferneamde kolleksje fan wask- en strykapparatuer en dêrnjonken ek in kolleksje fan skilderijen.

## Natoer
It 35.000 hektare grutte  "Nasjonale Park Het Groene Woud" leit foar in part yn 'e gemeente Boxtel.

## Oars
In histoaryske figuer yn Boxtel is de reus 'Jas de Keistamper'. Jas de Keistamper is in 3,75 m grutte pop yn 'e foarm fan in reus dy't geregeldwei by spesjale gelegenheden lykas karnaval of Keningsdei ferskynt. Mar lykas yn oare Brabânske plakken mei in soartegelikense tradysje driget ek Jas de Keistamper te ferdwinen troch brek oan frijwilligers om de reus te dragen.
Vught (gemeente)

**Vught** is in gemeente yn it noarden fan 'e provinsje Noard-Brabân yn 'e Meierij fan 'e Bosk. De gemeente hat   () ynwenners op in oerflak fan goed 29 km² mei skraachwurk wetter.

It gemeentehûs is yn Vught oan 'e Sekr. van Rooijstrjitte. It waard yn 'e jierren 2003-2006 boud yn 'e foarm fan in ovale toer. It is ûntwurpen troch arsjitekteburo "De Twee Snoeken". It stedhûs is ûnderbrocht yn Villa Leeuwenstein, dat yn 1935 oankocht en foar dat doel renovearre is troch arsjitekt Hendrik Willem Valk.

## Skiednis
Oarspronklik bestie de gemeente Vught allinne út Vught. By de gemeentlike reorganisaasje fan 1933 waard de gemeente Cromvoirt opheft en tafoege oan Vught, wylst Deuteren, dat ek ta de gemeente Cromvoirt hearde en benoarden de doetiidske spoarline *Langstraat* nei Waalwijk lei, oan De Bosk tawiist waard. Mei de opheffing fan 'e gemeente Haaren op 1 jannewaris 2021 waard Helvoirt ek ûnderdiel fan 'e gemeente Vught.

## Plakken
De gemeente bestiet út de plakken Vught, Helvoirt en Cromvoirt.

## Wapen
It âlde gemeentewapen fan Vught waard yn 1817 fêststeld en lit twa tsjerken tsjinoer elkoar sjen. De twa tsjerken steane foar de twa parochy's dy't Vught tradisjoneel hie: de Sint-Lambertusparochy en de Sint-Piterparochy. Dat motyf waard waard ek yn it nije gemeentewapen opnommen.

## It besjen wurdich
It Nasjonaal Monumint Kamp Vught is in museum en betinkingsplak op it terrein fan it eardere konsintraasjekamp, dat tichteby it rekreaasjegebiet de IJzeren Man leit. Besikers wurdt ynformearre oer de skiednis fan it kamp en de slachtoffers dêr. Tusken jannewaris 1943 en septimber 1944 hawwe dêr mear as 31.000 minsken finzen sitten.

It Fort Isabella is in histoarysk fort dat hjoed-de-dei brûkt wurdt foar ferskate kulturele en rekreative aktiviteiten. 

De lunetten fan it *Verschanste Kamp* binne trije 19e-iuwske ferdigeningswurken út de 19e iuw en oanlein yn opdracht fan Kening Willem II. Se binne noch jimmeroan sichtber binne yn it lânskip.
Iepen plak (bosk)

In **iepen plak** is in stik lân midden yn in bosk of wâld dêr't gjin of mar amper beammen groeie of dêr't de beammen omfallen binne. It kin wêze dat op sa'n plak hielendal neat groeit, mar faker giet it om in mei gers begroeide greide ûnder it blêdetek fan leafbeammen of omjûn troch nullebeammen. 

Iepen plakken komme fan natuere foar, bygelyks as by in stoarm in grutte beam omwaait dy't ferskate oaren yn syn fal meiskuort nei de grûn. Ek lawines en boskbrannen kinne iepen plakken kreëarje. Sokke iepen plakken groeie nei ferrin fan tiid wer ticht mei beammen, hoewol't dat in stadich proses is dêr't maklik fyftich jier oerhinne gean kin. Mar der binne ek permaninte iepen plakken, dy't feroarsake wurden troch bygelyks ûnfruchtbere grûn of in rotsige ûndergrûn. Keunstmjittige iepen plakken ûntsteane troch minsklik yngripen, bygelyks yn bosken dy't brûkt wurde foar houtkap.

Iepen plakken binne fan grut ekologysk belang. Gruttere boskbewenjende herbivoaren, lykas yn Nederlân it reahart (*Cervus elaphus*) of de ree (*Capreolus capreolus*) kinne der weidzje sûnder dat se har bûten de feiligens fan 'e bosk hoege te bejaan. Iepen plakken drage ek by oan in sûne fegetaasjestruktuer. Op sokke plakken kinne ljochtminnende planten groeie, wat it bioferskaat te'n goede komt. 

Modern boskbehear is derop rjochte om iepen plakken op natuerlike wize ûntstean te litten, bygelyks troch beammen sa âld wurde te litten dat se út harsels deageane en omfalle. Tsjintwurdich wurde ek hieltyd faker mei sin iepen plakken slein yn âlde monokultueren, lykas bûkebosken. Dêrtroch komme der wer ferskillende lagen yn 'e oanwêzige fegetaasje, en teffens krije sa oare soarten beammen en strûken de kâns om har te ûntwikkeljen, mei as resultaat in gruttere fariaasje fan planten, in grutter bioferskaat en in natuerlikere bosk.
Boekel (gemeente)

**Boekel** is in gemeente oan 'e Peelrâne yn it eastlike diel fan 'e provinsje Noard-Brabân. Njonken it haadplak Boekel bestiet de gemeente út de doarpen Venhorst en Huize Padua.

De namme fan 'e gemeente ferwiist nei in beam, de bûkebeam.

## Skiednis
It gebiet fan 'e gemeente hearde eartiids ta it Lân fan Ravenstein en yn 'e tiid fan 'e Republyk fan 'e Feriene Nederlannen wie der frijheid fan godstsjinst. Sa ûntstie de kearn Huize Padua. Doe't de Peel yn eastlike rjochting oanmakke waard, ûntstie Venhorst.

De gemeente Boekel waard yn 1810 stifte. Foar dy tiid foarme Boekel in bestjoerlike ienheid mei Uden en Seelân.

Yn 2020 waard Boekel tige swier troffen troch COVID-19 mei 21 deaden de 10.000 ynwenners.

## Wapen
It gemeentewapen fan Boekel waard op 14 oktober 1818 ferliend. Dêrop wurdt in tsjerkegebou ôfbylde. Alhoewol it net wis is hokker tsjerke dat is, giet it nei alle gedachten om de Alde Tsjerke, de grinstsjerke dy't yn Boekel boud waard foar de ynwenners fan Erp en yn 'e jierren 1648-1672 tsjinst die. Dy is oanjûn op 'e Meierijkaart fan Hendrik Verhees.
Iepen plak

*iepen plak (wûne), in ferwûning dêr't de hûd ôf mist
*iepen plak (bosk), in stik lân sûnder beammen midden yn in bosk
*iepen plak (narratology), in passaazje yn in tekst dy't mei opset sin ûndúdlik holden is
Dûns (fearren)

**Dûns** (wittenskiplike namme: *pluma*) is by fûgels de ûnderste hûdbedekking. It bestiet út tige fine en sêfte fearkes, dy't suver mear op it hier fan sûchdieren lykje as op echte fearren. Piken hawwe earst ornaris inkeld dûns; de echte fearren groeie letter yn. Dûns isolearret tige goed tsjin 'e kjeld en wurdt foar dat doel ek in protte troch de minske brûkt.
__TOC__
## Beskriuwing
Dûns bestiet út in hast ûnsichtbere kearn dêr't withoefolle sêfte, lange fezels ("hierkes") oan fêst sitte. Dy hierkes hawwe elts hûnderten minuskule wjerheakjes, dy't derfoar soargje dat alle dûnsfearkes mei-inoar ferweve reitsje en oaninoar fêst sitten bliuwe. Dêrtroch foarmje har tûzenen lytse luchtkeamers, dy't mei-inoar in grut folume oan waarme lucht fêsthâlde en tagelyk in barriêre foarmje tsjin kjeld fan bûtenôf. Op dy manear helpt it fûgels om by lege temperatueren har lichemswaarmte te bewarjen. 

## Minsklik gebrûk
Omreden fan 'e sêftens fan dûns en teffens om't it treflik isolearret, wurdt it al sûnt minskewitten brûkt as folling foar bêdrêding, kjessens, sliepsekken en de fuorrings fan jassen. Oarspronklik wie sok dûns ôfkomstich fan fûgels dy't deade wiene by de jacht of waard it gearfandele út 'e nêsten fan fûgelsoarten dy't har nêst mei har eigen dûns beklaaie. 

Tsjintwurdich wurdt it measte dûns sammele yn slachthuzen dêr't domestisearre plomfee slachte wurdt foar it fleis. Dûns is dan in byprodukt. De fûgels dêr't it om giet, binne fral nuete einen en nuete guozzen. Der binne ek rassen fan dy fûgelsoarten dy't spesifyk foar it dûns fokt wurde en wêrby't it fleis in byprodukt is. Wrâlds grutste produsinten fan dûns binne Sina, Poalen, Hongarije en Kanada, wêrby't Sina 70% foar syn rekken nimt. De totale wrâldwide produksje fan dûns leit om 'e 175.000&nbsp;ton jiers hinne.

In protte bêdrêding wurdt hjoed oan 'e dei trouwens makke mei syntetysk dûns, dat goedkeaper is. Oan 'e oare kant is echt dûns miljeufreonliker en duorsumer om't der minder enerzjy foar de produksje brûkt hoegd te wurden. Ek hat it in hegere isolaasjewearde as syntetysk materiaal en kin it oan 'e ein fan 'e libbensdoer fan bgl. in dekbêd recycle wurde foar in nij dekbêd. Dat yn tsjinstelling ta syntetysk folsel, dat by it restôffal bedarret. 

De bêste, seldsumste en dêrtroch djoerste foarm fan dûns is eiderdûns, dat fan eiders (*Somateria*) komt, in skaai fan einfûgels. Eiderdûns wurdt noch op tradisjonele, hânmjittige wize gearfandele út 'e nêsten fan 'e fûgels yn Iislân en noardlik Skandinaavje, op Nova Sembla en yn noardlik Sibearje. Sa'n 50–60 nêsten leverje 1&nbsp;kg eiderdûns fan hege kwaliteit op en dêropta sa'n 21&nbsp;g oan dûns fan legere kwaliteit, dêr't wat echte fearkes trochhinne sit. Der wurdt jiers mar 4&nbsp;ton eiderdûns wûn, en 70% dêrfan komt út Iislân. In ienfâldich eiderdûnzen dekbêd koste yn 2021 5.116&nbsp;Amerikaanske dollar.
Bladel (gemeente)

**Bladel** is in gemeente yn 'e provinsje Noard-Brabân. De gemeente is ûnderdiel fan 'e Kempen. It haadplak is Bladel. De gemeente hat  () ynwenners op in oerflak fan 73,60 km². De gemeente Bladel makket diel út fan 'e Metropoalregio Eindhoven.

## Skiednis
De hjoeddeiske gemeente Bladel is yn 1997 ûntstien troch in fúzje fan 'e eardere gemeenten Bladel en Netersel en Hoogeloon, Hapert en Casteren. It gemeentehûs yn Hapert waard sletten en it gemeentehûs fan 'e nije gemeente waard nijbou op it plak fan it âlde gemeentehûs yn Bladel.

Njonken plattelânsgebieten hat de hjoeddeiske gemeente ek in soad yndustry, benammen by Hapert en Bladel. Dernjonken waard yn 2011 in grutskalich nij yndustryterrein yn Hapert boud, it Kempysk Bedriuwepark (KBP), dat tusken it sintrum fan Hapert en de sneldyk leit. Yn dy tiid waard ek in nije ferbining mei de A67 oanlein. De earste bedriuwen iepenen dêr yn 2012. 

Yn 2014 stie de gemeente Bladel yn 'e top 10 fan 'e sterkste ekonomyske gemeenten fan Nederlân. 

## Plakken
* Bladel
* Casteren
* Hapert
** Dalem (buorskip)
* Hoogeloon
* Netersel
Omgong fan Frankryk foar froulju 2025

De 4e edysje fan de **[[Omgong fan Frankryk foar froulju]]** wurdt hâlden fan 26 july oant en mei 3 augustus 2025.

## Dielnimmende ploegen

## Startplak en einstreek
De start wie yn Vannes, in stêd yn it departemint Morbihan yn Bretanje. It is de haadstêd fan it departemint en fan it arrondissemint Vannes. De einstreek fan de fjirde edysje lei yn Châtel in gemeente yn it Frânske departemint Haute-Savoie (regio Auvernje-Rône-Alpen) en is ûnderdiel fan Portes du Soleil, in wintersportgebiet yn de Frânske Alpen, besteande út trettjin skygebieten tusken Mont Blanc en it Mar fan Genève.

## Etappe-oersjoch

## Klassemintslieders nei eltse etappe
Omgong fan Frankryk 2025

De 112e edysje fan de **[[Omgong fan Frankryk]]** waard holden fan 5 oant en mei 27 july 2025. 

## Dielnimmende ploegen

## Startplak
De start wie yn Lille, de haadstêd fan de Frânske regio Opper-Frankryk en de wichtichste stêd yn en teffens haadplak fan it departemint Nord. It wie de tredde kear dat de Omgong fan start giet yn Lille. De earste kear wie yn 1960, mei in flakke etappe fan 180 kilometer nei it Belgyske Brussel. De twadde kear dat de Omgong fan start gie yn Lille, yn 1994, wie de earste etappe in yndividuele tiidrit fan 7,2 kilometer.

## Einstreek
Nei in útstapke nei Nice fanwegen de Olympyske Simmerspullen fan 2024, lei de einstreek yn 2025 wer op de Champs-Élysées de breedste strjitte fan Parys, de haadstêd en grutste stêd fan Frankryk, en de haadstêd fan de regio Île-de-France.

## Etappe-oersjoch
Foar de tolfde etappe waard der in minút stilte hâlden ta neitins oan de Italjaanske hurdfytser Samuele Privitera, dy't de foarige dei ferstoar nei in fal yn de earste etappe fan de Giro della Valle d'Aosta.
Yn de fjirtjinde etappe moast wite trui drager de Belgyske hurdfytser Remco Evenepoel de omgong ferlitte. De njoggentjinde etappe waard fan 130 km inkoarte nei 93.1 kilometer fanwegen in feesykte ûnder kij dy't op de Col de Saisies rûnen, derop waard dizze beklimming út it parkoers skrapt. De lêste etappe mei de oankomst op de Champs-Élysées is nei oanlieding fan de Olympyske Simmerspullen oanpast, it parkoers giet no krekt as de Olympyske dykwedstriid oer de Montmartre. 

## Klassemintslieders nei eltse etappe
Omgong fan Spanje foar froulju 2023

De 9e edysje fan de **[[Omgong fan Spanje foar froulju]]** ward hâlden fan 1 oant en mei 7 maaie 2023. 

## Dielnimmende ploegen

## Startplak en einstreek
De start wie yn Torrevieja in baaiplak lizzend oan de Middellânske See, 41 kilometer besuden fan Alicante yn Spanje. De einstreek lei by de Marren fan Covadonga, twa gletsjermarren yn'e Spaanske regio Astuerje. It Enolmar en de Ercinamar hjitte tegearre de *Marren fan Covadonga* en lizze op in hichte fan 1134 meter yn it Picos de Europa-berchtme. De marren foarmje it hert fan it Nasjonaal Park Picos de Europa.

## Etappe-oersjoch

## Klassemintslieders nei eltse etappe
Omgong fan Spanje foar froulju 2022

De 9e edysje fan de **[[Omgong fan Spanje foar froulju]]** waard hâlden fan 7 oant en mei 11 septimber 2022 yn de ôfslutende wike fan de Omgong fan Spanje foar manlju. Beide wedstriden einigen yn Madrid, mar mei in eigen parkoers: de manlju fytsten yn de lêste wike besuden fan Madrid en de froulju giene fan start oan de noardkust yn de omkriten fan Santander en fytsen dêrnei nei it suden.

## Dielnimmende ploegen

## Startplak en einstreek
De start wie yn Marina de Cudeyo in gemeente yn'e Spaanske provinsje Kantaabrje. De einstreek lei yn Madrid de haadstêd en grutste stêd fan Spanje. De stêd leit yn de midden fan it lân, op de Spaanske Heechflakte. It is de op twa nei grutste stêd fan de Europeeske Uny. Madrid is ek de haadstêd fan de Spaanske regio mei deselde namme Madrid.

## Etappe-oersjoch

## Klassemintslieders nei eltse etappe
Heusden (gemeente)

**Heusden** is in gemeente yn Noard-Brabân. De gemeente yn syn hjoeddeiske foarm is yn 1997 ûntstien nei de fúzje fan 'e âlde gemeenten Heusden, Drunen en Vlijmen. De gemeente hat  () ynwenners.

## Plakken
De wichtichste plakken yn 'e gemeente binne de fêstingstêd Heusden en de plakken Drunen en Vlijmen. Oare plakken yn 'e gemeente binne de doarpen Doeveren, Elshout, Giersbergen, Haarsteech, Hedikhuizen, Heesbeen, Herpt, Nieuwkuijk en Oudheusden.

## Geografy
De gemeente leit yn it noarden fan Noard-Brabân, ynklamme tusken de Loonse en Drunense Duinen, de rivier de Maas en de gemeenten De Bosk en Waalwyk.

## Kultuer
Heusden is in restaurearre fêstingstêd en tige it besjen wurdich. Ien fan 'e âldste gebouwen yn 'e gemeente is nei alle gedachten it eardere kastiel Onsenoort, dat op it terrein fan 'e abdij Mariënkroon leit. Dernjonken binne de pleatsen Fellenoord en Pestert fan grutte kultuerhistoaryske wearde. It Streekargyf Langstraat Heusden Altena wurdt yn it eardere gemeentehûs fan Heusden bewarre.
Zundert (gemeente)

**Zundert** is in gemeente yn 'e provinsje Noard-Brabân. De gemeente telt  () ynwenners op in oerflak fan 119,84 km², wêrfan 0,24 km² wetter.

De gemeente hjitte oarspronklik Zundert en Wernhout, om't it in fúzje wie fan twa hearlikheden. Oan 'e ein fan 'e 19e iuw waard dy namme ferfongen troch Zundert. Op 1 jannewaris 1997 waard de eardere selsstannige gemeente Rijsbergen tafoege oan 'e gemeente Zundert.

De gemeente bestiet út de folgjende plakken (fan grut oant lyts): Zundert, Rijsbergen, Wernhout, Klein-Zundert en Achtmaal.

Troch de gemeente streame de wetterkes Aa of Weerijs, de Kleine Beek, de Moersloot, de Raamloop en de Bijloop.

## Skiednis
Zundert wurdt foar it earst yn in akte út 1157 neamd, wêryn't de biskop fan Luik de skinking fan tsienden út *Sunderda* befêstiget.

De gemeente Zundert is oansletten by it Regionaal Argyf fan West-Brabân. It argyf en de fotokolleksje binne dêrr ûnderbrocht. Alle materiaal is fergees beskikber foar elkenien, dy't syn stambeam of de skiednis fan Zundert of de omkriten ûndersykje wol.

De ferneamdste ynwenner fan Zundert ea is de skilder Vincent van Gogh, dy't yn 1853 yn Zundert berne waard. Syn bertehûs oan 'e Merk yn Zundert waard yn 1903 sloopt. Op de lokaasje stiet hjoed-de-dei it Van Gogh Hûs, dat as museum brûkt wurdt ta oantinken oan 'e skilder.

## Wurk
De gemeente hat in soad agraryske bedriuwen, dy't benammen aktyf binne yn beamkwekerijen en ierdbeietylt. Oant de jierren 1980 wiene der ferskate ferfiersbedriuwen yn en om Zundert. Nei de oanlis fan 'e ferfiersône Hazeldonk en de gemeentlike reorganisaasje kamen de measte bedriuwen yn Breda telâne.

## Eveneminten
It wichtichste barren yn 'e gemeente Zundert is it blommekorso, dat alle jierren op 'e earste snein fan septimber organisearre wurdt. Blommekorso Zundert bestiet sûnt 1936 en it is it grutste daaljekorso fan 'e wrâld. It is in gemeentebreed barren: alle tsjerkedoarpen dogge mei. It tsjerkedoarp Rijsbergen waard by de gemeentlike reorganisaasje yn 1997 mei Zundert gearfoege en sûnt 2008 docht ek Rijsbergen mei oan it korso. It tsjerkedoarp Schijf docht sûnt 2009 mei. Schijf falt net ûnder de gemeente Zundert (mar ûnder Rucphen), mar der binne histoaryske bannen om't foar de reorganisaasje fan 1997 in part fan it tsjerkedoarp wol ûnder de gemeente Zundert foel.

It oantal dielnimmende korsoweinen is mei de dielname fan Schijf tanommen oant tweintich.

Yn 'e karnavalstiid wurde Achtmaal, Rijsbergen, Wernhout en Zundert omdoopt ta respektivelik Goudpoepersrijk, Aopelaand, Zaantaozelaant en Banaonblussersrijk.

## Natuer
De gemeente Zundert hat in soad natoergebieten. Guon dêrfan binne de Oude Buisse Heide, de Pannenhoef, lângoed De Moeren en de Krochten.
Antoine Bodar

**Antonius Petrus Lambertus (Antoine) Bodar** (De Bosk, 28 desimber 1944) is in Nederlânske roomsk-katolike pryster, keunsthistoarikus, skriuwer fan boeken op it mêd fan kultuer en tsjerke en learaar.

Bodar wie yn it earstoan bekend as presintator fan radio- en telefyzjeprogramma's. Hy wie dêrnei dosint oan de Universiteit fan Leien en bysûnder heechlearaar kristendom, kultuer en media yn Tilburg. Bodar waard op letter jierren ta pryster wijd en bleau dêrnei as makker fan eigen programma's en as gast yn dy fan oaren optreden op radio en telefyzje. Hy hat tal fan boeken op syn namme brocht. Fan 2020 ôf oan is er rektor fan de Friezetsjerke yn Rome  en earekannunik fan de Sint-Bavo yn Haarlim.

## Publikaasjes
* 1983 - *Het verliteratuurde leven van André Jolles*
* 1987 - *De schoonheidsleer van André Jolles. Morphologische beschouwingen*, Proefskrift Universiteit fan Amsterdam
* 1992 - *Eeuwigh gaat voor Oogenblick*
* 1992 - *Gezellin van de stilte*
* 1994 - *Wandelen met de Heer*
* 1996 - *Geheim van het geloof*
* 1998 - *Drinken van de beker*
* 1998 - *Weten waar de muze woont*
* 1999 - *Nochtans zal ik juichen*
* 2001 - *Romeinse brieven*
* 2004 - *Klokkenluider van Sint-Jan*
* 2004 - *In zwakheid krachtig*
* 2007 - *Ik droom mij Europa*
* 2008 - *Moeder of kind*
* 2008 - *Uit de eeuwige stad*
* 2010 - *Tot dienen geroepen*
* 2010 - *Passie van Jesus Christus / Lijden van de Zoon Gods*
* 2010 - *God wordt mens*
* 2010 - *In alle eenvoud, Antoine Bodar* (mei Gerrit Morren)
* 2011 - *Verkoren en Veracht*
* 2012 - *Rome*
* 2014 - *Kerstverhalen*
* 2014 - *Bodar door het land van Franciscus*
* 2016 - *Geborgen in Traditie*
* 2017 - *Eeuwigh gaat voor Oogenblick*
* 2018 - *Droef Gemoed* (mei Nels Fahner)
* 2022 - *Liturgie in traditie - Liturgie volgens Joseph Ratzinger/Benedictus XVI*
* 2023 - *Joseph Ratzinger. Een inleiding in zijn theologie*
* 2024 - *Romeins verblijf*

## Literatuer
* *Bodar - De binnenzijde van een omstreden priester;* Petra Pronk, Ten Have, Kampen, 2004, ISBN 9789025954598
* *Antoine Bodar, een portret*; Nels Fahner, KokBoekencentrum Uitgevers, Utert, 1e printinge novimber 2019, 
* *Antoine Bodar. Zijn leven en werk. Sprong die overgave heet*; Koen Gerling en Marijntje Gerling, Adveniat, Baarn, 1e printinge july 2022, 

## Keppelingen om utens
* IMDb-profyl
* DBNL-profyl
Fatikaanske tunen

De **Fatikaanske tunen** (Italjaansk: *Giardini Vaticani*) lizze efter de Fatikaanske musea yn Fatikaanstêd. Se binne sa'n 23 ha (230.000 m²) grut. De Fatikaanske tunen nimme mear as de helte fan it Fatikaansk grûngebiet yn beslach. De tunen lizze 60 meter boppe seenivo en lizze foar in grut part op de Fatikaanske heuvel. Yn de tunen stean ek bygebouwen, lykas in gebou fan Radio Fatikaan. De noard-, west - en súdkant binne ôfslúten mei in muorre wylst it Fatikaansk Museum de eastkant begrinzgje.

## Skiednis
Neffens de leginde soe de grûn fan'e tunen út Golgotha komme om it bloed fan `e kristenen te symbolisearjen, dy't stoaren by de kristenferfolging fan keizer Nearo. De tunen binne yn de midsiuwen oanlein, doe't de beam- en wyngerds nei it Apostoalysk Paleis útwreide waarden. Doe't Paus Nikolaas III nei it Apostolysk Paleis ferhuze, liet er Fatikaanstêd mei muorren omringe. Yn de muorren lei er in hôf, in tún en in bleek oan. Under it pausdom fan Julius II waard it lânskip folslein feroare. It oarspronklike ûntwerp waard opsplitst yn trije binnenplakken, de *Cortili del Belvedere*, de *della Biblioteca* en it *della Pigna*. Ek kaam der in rjochte ferdigeningsmuorre.

Hjoed de dei binne der yn de tunen ferskate bygebouwen, werfan de âldsten yn de 9e iuw boud binne. Ek binne der fonteinen foar ferkuolling, bylden en blomperken. Sels is der in grot boud yn de tún wijd oan Us Leave Frou fan Lourdes en der stiet in palmbeam yn de tún.


Vatican Gardens 6.jpg|
Giardini vaticani, giardini formali 02.JPG|
Fountain of the Eagle, Vatican gardens, Rome.JPG|*De Fontana dell'Aquilone.*
Italian Garden section Vatican Gardens 20120717.jpg|
The Martian Chronicles

***The Martian Chronicles*** (Ingelsk, "De Marsiaanske Kroniken") is in searje sciencefiction ferhalen, fan 1946 en letter, in ferhalebondel byinoar brocht en oanfolle ta in roman, fan de skriuwer Ray Bradbury út de Feriene Steaten, yn 1950 útbrocht troch Doubleday. It boek is lykwols nea oerset yn it Frysk.

## Ynhâld
Alles byinoar falt it boek útien yn trije parten:

*De Untdekking* binne ferhalen dêr't minsken út 'e Feriene Steaten, mei ferkenningsmisjes marsminsken ûntdekke. De ynspannings fan de Marsianen om de minsklike ûntdekkingsreizgers ôf te kearen, einigje yn in katastrofe as minsklike syktme op Mars hast alle Marsianen deadet.

*De Ynfaazje* wurdt werjûn troch ferhalen fan hoe't lju út de Feriene Steaten nei Mars komme, kontakt meitsje mei de oerlibbene Marsianen, mar teselder tiid ek besykje en fêstigje har eigen maatskippij op Mars. As der op Ierde in Wrâlkriich begjint giet hast eltsenien werom. It kontakt tusken de Ierde en Mars eindiget.

*De Kriich* wurdt dan beskreaun yn parten dêr't gâns de Ierde by ferneatige wurdt, útsein de lytse groep dy't harren wei nei Mars fynt.

## Wurdearring
* Fan it boek is ûnder oare in tf-searje makke.
* *The Martian Chronicles* waard yn 1999 opnaam yn Le Monde's 100 boeken fan de iuw.