open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stjerknooppunt

In ferkearsknooppunt yn de foarm fan in **stjer**, ek wol in **maltezerkrús** neamd, is in knooppunt fan twa autosneldiken op ûngelikense hichte. De namme komt fanwegen de foarm fan in stjer fanút de loft wei sjoen. It earste stjerknooppunt yn de wrâld waard yn 1953 yn Los Angeles iepene.

It stjerknooppunt is fan alle knooppunten it djoerste alternatyf, mar hat ferlike mei oare foarmen in heger ferkearsfermogen. De acht ferbiningsbôgen hawwe romme bochten, sa't der lytsere faasjeferkillen binne by it yn-en útriden. De hege kosten fan sa'n soarte knooppunt wurde feroarsake troch it tal fiadukten en lange *fly-overs*. Dêrnjonken kin in stjerknooppunt troch syn meardere hichten in net-winske projekt foar omwenjenden wêze. By in stjerknooppuntbinne wol fjouwer hichten nedich. By in heale stjer binne der op syn meast trije hichten nedich. Yn Jeropa wurdt it stjerknooppunt net al te folle brûkt.

Yn de Feriene Steaten binne dêrfoaroer al in soad stjerknooppunten. In grutter fariant ûntstiet as der pleatslike diken op oansluten wurde. Dêrby kin sa'n knooppunt wol út fiif hichten bestean, de saneamde *Five Stack*. Yn Dallas en op de ringwei fan Houston, de *Beltway 8*, binne sokke knooppunten te finen.

Yn Nederlân is it Prins Clausplein by De Haach in stjerknooppunt. Yn Dútslân is it *[[Wetzlarer Kreuz]]* by Wetzlar en yn Ingelân op de krusing fan de M4 en M25 by Heathrow binne stjerknooppunten. Yn Fryslân binne trije knooppunten útfierd as heale stjerren. It knooppunt Surch, it knooppunt Werpsterhoeke binne heale stjerren, en ek it knooppunt De Jouwer dy't yn 2017 omboud waard ta in heal stjerknooppunt.


High_Five.jpg|De *High Five* yn Dallas, Teksas
Prins_Clausplein.jpg|Prins Clausplein by De Haach
Yan'an_East_Road_Interchange,_Shanghai,_China_(Unsplash).jpg|Stjerknooppunt yn Puxi, Shanghai
Dûzelich

***Dûzelich*** is in Frysk teäterprogramma fan Geartsje de Vries (1967) út De Wylgen.

It troch Geartsje de Vries sels skreaune teäterstik is in beskôgjende kabaretproduksje dy’t weromgrypt op har libben. De foarstelling begjint mei in sêne op in bernefytske, as metafoar foar har bernetiid yn Balk. As lyts famke bestie har earste ferkenning fan in oersichtlike ienfâldige wrâld út hinne-en-de-wer fytsen tusken twa lantearnepeallen foar har âldershûs. Letter die har bliken dat de wrâld lang net sa oersichtlik wie, en dat it libben gjin rjochte line wie, mar fol siet mei hobbels, bulten, ôfslaggen en frjemde kronkels: *It libben kronkelet bytiden sá dat je der dûzelich fan wurde*. Oer dy kronkels giet de iepen en persoanlike foarstelling. Yn har libben wie bygelyks de tiid fan swier wêzen net fanselssprekkend, en letter die ek bliken dat it libben bytiden nuver rinne kin. Hja fûn rêst en treast troch op it wetter te wêzen. De eigen bernetiid, it bern krijen en it wetter binne de trije pylders fan de foarstelling. De ûnderwerpen wurde yn de solofoarstelling projektearre op in swart skerm. 

## Debút
As bestjoersadviseur fan Wetterskip Fryslân hie Geartsje de Vries gjin ûnderfining mei teäter, mar se hie wol altyd niget oan aktearjen en mocht ek graach skriuwe. Yn 2018 krige se samar ynienen safolle lêst fan dûzelingen, dat se út it wurk rekke en in skoft thús kaam te sitten. In medyske ferklearring waard nea fûn, wol wie it fermoeden dat de oergong der mei te krijen hie. De tydlike rêst die har goed, se krige sa tiid om har libben te oer te sjen en nei te tinken. Neidat se har libben yn kronologyske folchoarder opskreaun hie, betocht se wat se yn har libben eins noch ris dwaan woe. Hja besleat yn 2019 om de feilige line fan alle sekerheden oer te stekken en joech har op foar it projekt *Maak ’t mee* fan Teater De Koornbeurs yn Frjentsjer.  By dat projekt foar amateurtalint wie Titia Huisman, de nije teäterdirekteur fan teäter De Koornbeurs, har persoanlike begelieder. Ynearsten wie it de bedoeling om allinnich in teäterstik te skriuwen oer de grutte ynfloed fan de oergong op froulju, mar dat rûn oars. It sels skreaune stik waard úteinlik in eigen solofoarstelling. Fan hûs ut en ek yn har eigen húshâlding spile humor in grutte rol. Yn it stik komt dan ek in soad relativearjende koartswyl foarby.

## Korona
Troch de koronatiid wie der gjin yn 2021 gelegenheid om yn De Koornbeurs op te treden. Dêrom waard keazen foar yntime bûtenoptredens op lokaasje foar heechút tritich besikers. De premiêre wie ein maaie yn de tún fan Museum Martena yn Frjentsjer. Nei sân bûtenfoarstellings yn tunen fan Dronryp oant Ternaard is it de bedoeling om foarstellings fan *Dûzelich* op de planken fan doarpshuzen te bringen.
Jan Lewicki

**Jan Nepomucen Lewicki** (Warsjau, 1795 — Parys, 31 maaie 1871) wie in Poalske skilder; hy die mei oan de Poalske Novimberopstân fan 1830-1831.

## Libben en wurk
Tusken 1822 en 1824 studearre er oan de Skoalle foar Skiene Keunsten yn Krakau by Józef Brodowski, en dêrnei makke er him de litografy eigen oan it Departemint foar Skiene Keunsten fan de Universiteit fan Warsjau. Hy die mei oan de Novimberopstân en makke topografyske kaarten foar de opstannige ienheden.

Nei't dy opstân mislearre wie emigrearre er yn 1843 nei Frankryk en sette him nei wenjen yn Parys. Dêrnei late er tusken 1853 en 1859 in skoalle foar fotografy en kartografy yn Lissabon.

Yn 1860 wie er werom yn Warsjau en waard dêr keunstredakteur fan it yllustrearre wykblêd *Tygodnik Ilustrowany* en mei-eigener fan in fotostudio.

Om 1865 kaam er werom nei Parys en wurke er oan utilitêre grafyk (stedsgesichten en portretten fan markante histoaryske en eigentiidske persoanen, sjenretafrelen, Poalske histoaryske klaaing, satiryske tekeningen). Hy skildere it bloedbad fan Galysje, yllustrearre de memoires fan Jan Chryzostom Pasek en *De kostuums van het Poolse volk* fan Leon Zienkowicz (om 1636–1701).

Hy wenne mei syn frou Catarine Janiriska yn Parys oan de Rue Crillon. Hy waard deasketten by in hússiking ûnder de Paryske Kommune (1871), allinne mar omdat er in Poalske namme hie.

## Galery

File:Galician slaughter in 1846.PNG|*Galisyske slachting* (1846)
File:Zbior starozytnosci polskich w Paryzu (737453) (cropped).jpg|Samling Poalske antikiteiten fan Adolf Cichowski yn Parys
File:Poles. Krakowiacy 1841.jpg|*Poalske boeren yn de omkriten fan Krakau* (1841)
Luneburch (Landkreis)

De **Landkreis Luneburch** (Dútsk: Landkreis Lüneburg) is in lânkring yn it noardeasten fan it Dútske bûnslân Nedersaksen. 

## Geografy
De lânkring Luneburch leit súdlik fan Hamburch tusken de delling fan de Elbe en de Lüneburger Heide. De Elbe rinte troch de lânkring. Eastlik fan de Elbe leit it Amt Neunhaus en in diel fan de gemeente Bleckedes, de rêst fan de lânkring leit westlik fan de Elbe.

De lânkring grinzget mei de klok mei fanôf it noarden oan de kring Herzogtum Lauenburg (yn Sleeswyk-Holstein), oan de lânkring Ludwigslust-Parchim (yn Meklenburch-Foarpommeren) en oan de lânkringen Lüchow-Dannenberg, Uelzen, Heidekreis en Harburg (Nedersaksen).

## Heraldyk
De heraldyske liuw ferwiist nei it hartochdom Breunswyk-Luneburch. De herten yn it wapen binne ûntliend oan it nasjonale wapen fan Denemark (hartoch Willem fan Lüneburg troude yn de 13e iuw mei Helena fan Denemark).   

## Gemeenten

## Keppeling om utens
Geartsje de Vries

*Geartsje de Vries (sjoernaliste) (b. 1964), in Frysk sjoernaliste en programmamakster by Omrop Fryslân
*Geartsje de Vries (kabaretiêre) (b. 1967), in Frysk kabaretiêre dy't yn 2021 mei de eigenskreaune foarstelling *Dûzelich* op 'e planken kaam
Hameln-Pyrmont

De **Landkreis Hameln-Pyrmont** is in lânkring yn it suden fan de Dútske dielsteat Nedersaksen. De lânkring ûntstie yn 1922 troch in fúzje fan de distrikten Hamelen en Pyrmont. Yn de lânkring wenje likernôch 150.000 minsken. De lânkring is de ferdielen yn 8 gemeenten en de haadstêd is Hamelen.

## Geografy
De lânkring leit yn it Weserberchlân oan de Boppe-Weser yn it suden fan Nedersaksen. It hiele gebiet wurdt troch middelgeberchtmes trochsnien. Yn it noarden leit it Süntel- en Weserberchtme, yn it easten de berchkaam Deister, it berchtme Osterwald, de Ith en de Thüster Berch. Yn it suden en it westen foarmet it Lipper Berchlân de grins mei de dielsteat Noardryn-Westfalen. De heechste punten fan de lânkring binne de Kanstein (441 meter) by Salzhemmendorf en de Hohe Egge (440 meter boppe seenivo) by Pötzen. De Weser rint fan noard nei súd troch Hamelen, dêr't de Hamel yn de Weser mûnet. Yn de gemeente Emmerthal yn it suden fan de lânkring streamt de Emmer út it distrikt Höxter yn de Weser.  
 
De lânkring grinzget mei de klok mei begjinnend yn it noardwesten oan de lânkring Schaumburg, de regio Hannover en de lankringen Hildesheim en Holzminden (allegear yn Nedersaksen) en de lânkring Lippe (yn Noardryn-Westfalen).

## Gemeenten

**[[Ienheidsgemeente]]n**

## Keppeling om utens
Opdracht

*opdracht (taak), in twingend fersyk om eat te dwaan
*opdracht (earbewiis), in earbewiis oan immen yn 'e foarm fan in keunstwurk (lykas in stânbyld, skilderij, boek, muzykstik, film of ôflevering út in tillefyzjesearje), en teffens it spesifike stikje tekst wêryn't dat earbewiis beskreaun wurdt
*opdracht (begraffenis), it nei it grêf dragen fan immen dy't ferstoarn is
*opdracht (religy), in roomsk-katolyk begryp foar tawijing oan God
Opdracht (earbewiis)

In **opdracht** is yn it ramt fan 'e skiene keunsten in earbewiis of huldeblyk oan immen yn 'e foarm fan in keunstwurk. Men kin dan tinke oan in stânbyld, skilderij, boek (fiksje of non-fiksje), gedicht, muzykstik, film, ôflevering út in tillefyzjesearje of fideospultsje, om mar wat te neamen. Sa'n opdracht is in foarm fan erkenning foar dejinge oan wa't it wurk opdroegen wurdt. De term 'opdracht' wurdt yn dit ferbân ek brûkt foar it spesifike stikje tekst wêryn't it earbewiis beskreaun wurdt, bgl. foaryn in boek. 

Wurken wurde gauris opdroegen oan 'e persoan dy't opdracht jûn hat ta it meitsjen en/of dy't foar it meitsjen betelle hat, of oan immen dy't de makker ta it meitsjen ynspirearre hat. Yn dat lêste gefal kin it in god wêze of in muze (yn letterlike of figuerlike sin). Fierders komt it faak foar dat wurken opdroegen wurde oan immen dy't dêr op 'e iene of oare wize by belutsen west hat, mar dy't foar de foltôging kommen is te ferstjerren. Ek it opdragen fan wurken oan 'e oarehelte fan 'e makker of oan ien of mear famyljeleden fan 'e makker komt in protte foar. Yn 'e muzykwrâld wurdt in stik wol opdroegen oan 'e dirigint of musikus dy't it foar it east útfiert. Yn 'e wittenskip wurde proefskriften faak opdroegen oan (eardere) learmasters.
Hildesheim (Landkreis)

De **Landkreis Hildesheim** is in lânkring yn it suden fan de Dútske dielsteat Nedersaksen.

## Geografy
De lânkring grinzget mei de klok mei begjinnend yn it noardwesten oan de Regio Hannover, oan de lânkring Peine, oan de kringfrije stêd Salzgitter, oan de eksklave Baddeckenstedt fan de lânkring Wolfenbüttel en oan de lânkringen Goslar, Northeim, Holzminden en Hameln-Pyrmont.

Wylst de noardlike helte fan de lânkring in stedsker karakter hat, is it suden oerdutsen mei bosk. Fanút it suden streamt de Leine troch de lânkring en troch  de stêden Alfeld en Gronau ferlit de rivier yn it noardwesten de lânkring. De boarne fan it rivierke de Innerste leit yn de lânkring Goslar en mûnet nei't it troch Hildesheim streamt yn de Leine. Tusken de Leine en de Innerste lizze it heuveleftige Hildesheimer Wald en de Sieben Berge.

## Skiednis
It prusyske regear ferdielde yn 1885 de provinsje Hannover yn distrikten. Yn it gebiet fan de hjoeddeiske de lânkring waarden fjouwer distrikten ynsteld: Hildesheim, Alfeld, Gronau en Marienburg. Yn 1932 waard Alfeld gearfoege mei Gronau, sadat der noch trije distrikten oerbleaune. Yn 1946 fûn der yn de nije dielsteat Nedersaksen in weryndieling plak: de stêd Hildesheim waard in selstannich distrikt en de rest fan it âlde distrikt Hildesheim waard mei Marienburg gearfoege yn it distrikt Hildesheim-Marienburg. Foar Alfeld bleaune de grinzen doe itselde.   

Yn 1974 ferlear Hildesheim de status fan in selstannich distrikt. Hildesheim waard ûnderdiel fan it distrikt Hildesheim-Marienburg, dat de namme Hildeshiem krige. Yn 1977 waarden Hildesheim en Alfeld gearfoege. 

## Gemeenten

## Keppeling om utens
Lüchow-Dannenberg

De **Landkreis Lüchow-Dannenberg** is de meast eastlike lânkring fan it Dútske bûnslân Nedersaksen. Mei goed 48.000 ynwenners is de lânkring neffens ynwennertal de lytste fan it lân. Ek is de lânkring de tinst befolke lânkring fan de âlde dielsteaten. De lânkring is lid fan de Metropoalregio Hamburch. Haadstêd en it plak mei de measte ynwenners is Lüchow. De op ien nei grutste stêd is Dannenberg.

De lânkring wurdt ek wol it Hannoversches Wendland neamd, fakentiden ek gewoan Wendland. Dy namme is ôflaat fan de Wenden, de eardere slavyske bewenners dy't harren dêr yn de 9e iuw nei wenjen setten en de nammen joegen (dy't fakentiden einigje mei útgong -ow) oan de hjoeddeiske ringdoarpen yn it Wendland.

De lânkring Lüchow-Dannenberg ûntstie op 1 oktober 1932 troch de gearfoeging fan de twa yn 1885 foarme prusyske lânkringen Dannenberg en Lüchow.

## Geografy
De lânkring grinzget mei de klok mei en begjinnend fanút it noardeasten oan de lânkring Ludwigslust-Parchim (yn Meklenburch-Foarpommeren), oan de lânkring Prignitz (in Brandenburch), oan de lânkringen Stendal en Altmarkkreis Salzwedel (beide yn Saksen-Anhalt) en oan de lânkringen Uelzen en Luneburch (beide yn Nedersaksen).

Lüchow-Dannenberg leit yn it Noarddútske oergongsgebiet fan it subatlantyske nei it subkontinentale klimaat. De Drawehn, in foar in part beboske en foar in part agrarysk heuvelgebiet, draacht by oan de klimaatferoaring en fuortsterket de kontinintale ynfloed op de eastlike kant fan de lânkring. De noardlike grins fan de lânkring wurdt foarme troch de brede delte fan de Elbe. Grutte dielen fan de delte binne beskerme natoergebiet. In grut part fan de lânkring wurdt ek foarme troch it Natoerpark Elbhöhen-Wendland. Troch de klimaatferoaring en de eartiids grutte oerstreamings fan de Elbe, wertroch it gebiet tin befolke bleau, hat it gebiet in grutte natuerlike diversiteit mei in tige rike flora en fauna.

## Gemeenten
De lânkring Lüchow-Dannenberg is sûnt 1 novimber 2006 te ferdielen yn trije samtgemeinden mei meiïnoar 27 gemeenten en twa gemeentefrije gebieten. Fierder hat de lânkring twa gemeentefrije, net bewenne gebieten.

**[[Samtgemeinde]]n** mei de dêrûnder fallende gemeenten.

 Sit fan it bestjoer fan de samtgemeinde

## Keppeling om utens
The Bourne Supremacy

*''The Bourne Supremacy'' (roman), in roman fan Robert Ludlum út 1986
*''The Bourne Supremacy'' (film), in Amerikaansk-Dútske film út 2004 op basis fan dy roman
Black Hawk Down

* *Back Hawk down* ("Black Hawk delstoart"), in Amerikaanske militêre meidieling yn tillegramstyl, dy't sizze wol dat der in Sikorsky UH-60 Black Hawk-helikopter delstoart is 

## Skiednis
*Slach om Mogadisjû (1993), grutskalige gefjochten yn 'e Somalyske haadstêd Mogadisjû tusken Amerikaanske troepen en Somalyske rebellen op 3 en 4 oktober 1993, wêrby't twa Amerikaanske Black Hawk-helikopters delsketten waarden
*delsjitten fan in Black Hawk (1994), in gefal fan 'freonlik fjoer', wêrby't Amerikaanske troepen yn noardlik Irak in eigen Black Hawk-helikopter delhellen

## Media
*''Black Hawk Down'' (boek), in non-fiksjeboek fan Mark Bowden út 1999 oer de Slach om Mogadisjû (1993)
*''Black Hawk Down'' (film), in Amerikaanske filmadaptaasje út 2001 troch Ridley Scott fan it boek fan Bowden
*''Black Hawk Down'' (soundtrack), it soundtrackalbum fan 'e film út 2001
**[[Blackhawk Down]]*, in liet fan Rancid út 2000
**[[Delta Force: Black Hawk Down]]*, in fideospultsje út 2003 oer de Slach om Mogadisjû (1993)
Stilicho's Piktyske Oarloch

**Stilicho's Piktyske Oarloch** is de namme foar in rige fjildslaggen yn 'e Romeinske provinsje Britannia om-ende-by AD 398. De striid wie tusken it Romeinske leger ûnder lieding fan Stilicho en de Pikten, dy't doedestiden wennen yn wat no Skotlân is. Oer dit konflikt is net folle bekend, inkeld de Romeinske skriuwer Klaudianus (370-404) hat dêroer wat optekene. In oare skriftlike boarne is *De Excidio et Conquestu Britanniae* fan Gildas út 'e sechsde iuw. De oarloch einige yn in Romeinske oerwinning.

## Boarnen
Klaudianus' lofrede *Eutropium* oer Stilicho fertelt oer dizze oarloch. Dy neamt de Gildoanyske Opstân yn Afrika, der’t  Stilicho by belutsen wie en dat Britannia te lijen hie fan oanfallen fan 'e Saksen, Pikten en Gaëlen (út Ierlân). De lofrede einige mei it fers: *"De Saksen ferslein, de oseaan bedarre, de Pikten brutsen, en Brittanje feilich."* In oar gedicht fan Klaudianus ferwiist nei in mooglike ekspedysje nei Britannia fan Stilicho yn 396-398.  Yn 'e *Excidio et Conquestu Britanniae* fan de Britske muonts Gildas wurdt dit konflikt oantsjutten as ien fan 'e trije Piktyske oarloggen. Ek lettere histoarisy as Edward Gibbon hawwe oer dit barren skreaun.

## Ferrin fan 'e oarloch
Der wurdt oannommen dat Britannia in relatyf stille perioade meimakke hat nei de kampanje fan Theodosius yn 368. Dy frede einige doe't de Pikten op 'e nij de noardgrins fan Britannia oanfoelen, en it noarden fan 'e provinsje ûnfeilich makken mei plondertochten. Tagelyk hiene de eastlike en súdlike kustgebieten te lijen ûnder ynfallen troch Saksyske ynkringers en waarden troch Gaëlen yn it easten ynfallen dien. De ekspedysjemacht útrist troch Stilicho om in ein te meitsjen oan dizze oanfallen bestie nei alle gedachten út 'e Gallyske feteranen dy't earder suksesfol west hienen tsjin 'e Afrikaanske reboelje fan Gildon.  It is net wis oft Stilicho sels dizze ekspedysjemacht late of der inkeld opdracht ta jûn hat. Dochs binne der redenen om te rjochtfeardigjen dat it earste it gefal wie. De útkomst fan 'e oarloch wie dúdlik: nei in searje skermutselingen waarden de Pikten ferslein. Itselde lot moete de Saksen en Gaëlen. Yn 400 liket Stilicho reparaasjes oan 'e muorre fan Hadrianus dien te hawwen mei jild dat ûnder de Afrikaanske kampanje gearbrocht wie. Argeologysk bewiis om oan te toanen dat Stilicho's Piktyske Oarloch plakfûn hat, ûntbrekt lykwols.

## Neilittenskip
De Oarloch fan Stilicho is de lêste grutte militêre wapenfeit fan 'e Romeinen yn Britannia. Yn 401 wie Stilicho drok dwaande mei de tarieding foar in nije fjildtocht tsjin de Fandalen en Alanen benoarden de Alpenregio. Hy joech opdracht oan it Gallyske legioen om by syn haadmacht te kommen. De militêre oanwêzigens fan 'e Romeinen yn Britannia naam dêrtroch ôf en soe sa de omstannichheid skeppe dy't late ta de rebûlje fan it Britske garnizoen yn 407, doe't Galje oerfallen waard troch Germaanske folken.
Klaudianus

**Klaudianus** (Alexandria, ± 370 - Rome, ± 404 ) wie in Latynske skriuwer fan Gryksk komôf.

## Biografyske gegevens
Klaudianus waard berne yn Aleksanderje, Egypte as soan fan Grykse alden. Hy skreau yn ien fan 'e meast spannende, mar net bekende perioaden fan' e Romeinske skiednis. Tidens syn libben waarden Arkadius en Honoarius, de swakke soannen fan 'e lêste iennige Romeinske keizer, Theodosius I, marionetten fan sterke generaals en ministers. As favoryt fan Flavius Stilicho, de grutte oerbefelhawwer fan keizer Honoarius, kaam hy nei Itaalje en Rome, wêr't hy bleau fan 395 oant syn dea.

## Wurk
Klaudianus skreau meast gedichten yn it Gryksk, mar behearske likegoed it Latyn, typysk foar it kosmopolityske tiidrek yn dy tiid. As sadanich waard hy *poeta laureatus* (*hofdichter*) oan it hof fan keizer Honoarius.

* Dêr ferhearlike hy yn Latynske epyske fersen de dieden fan syn patroanen Honoarius en Stilicho. Yn polemyske gedichten rjochte hy him ek tsjin  har persoanlike tsjinstanners.
* Klaudianus skreau ek in (ûnfoltôge) mytologysk epos, ***De raptu Proserpinae*** (*ûntfiering fan Proserpina*), syn masterwurk, dat it swanesang fan it sjenre neamd wurde kin.
* fan Klaudianus binne ek noch in rige lytsere gedichten bekend (idyls, epigrams, elegies, ...) oer de meast ferskate ûnderwerpen.

## Wurdearring
Klaudianus kin beskoge wurde as de lêste wiere klassike dichter, waans oeuvre in wichtige boarne betjut foar de histoariografy fan'e 4e en 5e iuw. It byld dat hy sketst fan syn beskermhear Stilicho wurdt ferfoarme troch oerdreaune sympaty, wat net betsjuttet dat hy willekeurige histoaryske feiten ferfoarmet. Syn langere gedichten toane in protte entûsjasme en wurdearring foar it Romeinske ryk. Hoewol hy yn 'e fersen net ûntkomt oan 'e ynfloed fan 'e retoryk, stiicht syn wurk út boppe it typyske ferske meitsjen ut de lettere keizerlike perioade. Klaudianus wie in figuer dy't stie op it sneed fan twa wrâlden, in Gryksk-Romeinske dichter, dy't yn perfekt klassike fersen stof behannelt dy't de hoflike poëzy fan' e Midsiuwen oankundiget.

## Eksterne keppeling

* Claudian : Latynske tekst fan Claudianus 'wurken yn The Latin Library
* Claudian : Korrizjearre, folsleine Latynske tekst mei Ingelske oersetting op LacusCurtius
Ynternasjonaal Filmfestival fan Annecy

"**Ynternasjonaal Filmfestival fan Annecy**" of "**Filmfestival fan Annecy**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

*Ynternasjonaal Tekenfilmfestival fan Annecy, in filmfestival yn 'e Frânske stêd Annecy dat wijd is oan tekenfilms
*Festival foar Italjaanske Films fan Annecy, in filmfestival yn 'e Frânske stêd Annecy dat wijd is oan 'e Italjaanske sinema
Ynternasjonaal Tekenfilmfestival fan Annecy

It **Ynternasjonaal Tekenfilmfestival fan Annecy** (Frânsk: *Festival International du Film d'Animation d'Annecy*) is in filmfestival dat elts jier yn juny holden wurdt yn 'e Frânske stêd Annecy. It evenemint is eksklusyf wijd oan tekenfilms. It waard foar it earst yn 1960 organisearre, en fûn oarspronklik ienris yn 'e twa jier plak. Pas yn 1998 waard it feroare yn in jierliks barren. It Ynternasjonaal Tekenfilmfestival fan Annecy is ien fan 'e fjouwer ynternasjonale tekenfilmfestivals yn 'e wrâld dy't sponsore wurde troch de International Animated Film Association (IAFA, of Frânsk: *Association Internationale du Film d'Animation*, ASIFA). 

It Ynternasjonaal Tekenfilmfestival fan Annecy bestiet foar it meastepart út in kompetysje tusken tekenfilms dy't mei ferskate techniken makke binne, lykas hântekene animaasje, útknipt papier, stop-motion, claymation, kompjûteranimaasje, ensfh. De films wurde opdield yn ferskate kategoryen:
● lange films
● koarte films
● films makke foar tillefyzje en/of reklame
● films fan studinten
● en (sûnt 2002) films makke foar it ynternet.

Behalven dat de dielnimmende films fertoand wurde yn 'e ûnderskate bioskopen fan Annecy, wurde ûnder it festival jûns ek fertoanings yn 'e iepen loft organisearre. 

Foar folsleine en byholden listen mei winnende tekenfilms, sjoch op 'e Ingelske Wikipedy:
● hjirre foar lange films;
● hjirre foar koarte films;
● hjirre foar films makke foar tillefyzje.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan it Ynternasjonaal Tekenfilmfestival fan Annecy
Kano fan Pesse

De **kano fan Pesse** (of **boat fan Pesse**) is foar safier bekend de âldste ûntdutsen boat fan de wrâld. C14-datearring hat sjen litten dat de beamstamkano tusken 8200 en 7600 f.Kr., dat yn it mesolitikum, makke is.

## Beskriuwing
De ôfmjittingen fan it boatsje binne 298 sm × 44 sm. It hout fan de boat is fan in dinnebeam (Pinus sylvestris). Mei help fan in bile fan fjoerstien of hartshoarn waard de beam omkappe en de stam útholle. De kano is sa lang bewarre bleaun meidat er yn in rivierdelling mei soere feanige boaiem sakke wie.

## Skiednis
De boat kaam oan it ljocht yn 1955 by de oanlis fan autowei A28. It trasee rint krekt besuden it doarp Pesse yn de gemeente Hoogeveen troch in earder feangebiet, it *Blikkenveen*. Foar de oanlis fan it dykbêd moast it fean fuorthelle wurde en doe seach in kraanmasinist in beamstam sa'n twa meter ûnder it maaifjild. Boer Hendrik Wanders murk de 'beamstam' op en naam him mei foar fierdere ynspeksje. Hy joech de boat oan de Ryksuniversiteit Grins, dêr't er ûndersocht en konservearre waard. Letter waard de kano opnaam yn de kolleksje fan it Drintsk Museum.

### Krityk
In Deenske saakkundige op besite frege him ôf oft it boatsje wier farre koe. In amateurargeolooch suggerearre dat it net om in boat gie, mar om in trôge of sels in blombak út de brûnstiid of izertiid. Yn 2001 waard in replika fan de kano boud troch archeolooch Jaap Beuker en die bliken dat in kanofarder der goed mei út de fuotten koe. It boatsje waard doopt troch twa pakesizzers fan Wanders. De replika leit yn it museum fan Hoogeveen dat yn de bibleteek fêstige is. 
De boat is wat konstruksje oanbelanget ek te fergelykjen mei prehistoaryske kano's dy't yn oare lannen fûn binne.

## Keppelingen om utens
*Archeoforum, De Boot van Pesse de "varkenstrogcontroverse" en in ferslach oer de farkwaliteiten fan de boat fan Pesse.
*''De boot van Pesse''
Oflûken

*ôflûken (beweging), troch te lûken eat earne fanôf helje
*ôflûken (fjoerwapen), it troch in lûkende beweging ôfgean litten fan in fjoerwapen (te witten beskate foarmen fan artillery)
*ôflûken (rekkenjen), it yn mindering bringen fan it iene getal op it oare 
*ôflûken (seksualiteit), in foarm fan masturbaasje wêrby't men de penis fan in man stimulearret om seksueel geniet te skinken
Ferkearsplein

In **ferkearsplein**, sa't dy yn Nederlân ornaris neamd wurdt, of in **rotondeknooppunt** is in ferkearsknooppunt yn de foarm fan in grutte rotonde, dêr't guon fan ferkearsljochten hawwe. Guon ferkearspleinen binne knooppunten fan autosneldiken. Dêr binne trije farianten fan:

* In ferkearsplein fan gelikense hichte, sa as bygelyks de rotonde fan it knooppunt De Jouwer fan foar 2017, en it knooppunt It Hearrenfean fan foar 1998.
* In ferkearsplein mei twa hichten, dêr't der ien trochgeande wei troch rint, sa as bygelyks it knooppunt Velserbroek by Arnhim.
* In ferkearsplein mei trije hichten (in swevende rotonde), dêr't twa trochgeande diken troch rinne, sa as bygelyks knooppunt Rottepolderplein by Haarlim. 

De earste fariant wurdt gauris brûkt by krusings fan sekundêre diken en stedsdiken. De twadde fariant wurdt gauris brûkt dêr't in sekundêre yk op in autosneldyk oanslút. De tredde fariant wurdt yn Nederlân net tefolle brûkt, mar wurdt lykwols yn it Feriene Keninkryk en Ierlân faker brûkt.

By drokke ferkearspleinen wurdt der gauris in ekstra rydstripe oanlein, sadat it ferkear dat rjochts ôfslacht, net oer it ferkearsplein hoecht te riden. Sokke ferbinings wurde *bypass* neamd. Soks wie ek it gefal by de rotonde fan it knooppunt De Jouwer, ear't er omboud waard ta de hjoeddeistige sitewaasje. 


Knooppunt_Joure.jpg|It knooppunt De Jouwer foar 2017
Knooppunt_velperbroek_1996_rechthoekig.PNG|Knooppunt Velserbroek
Rottepolderplein.jpeg|Knooppunt Rottepolderplein
Opatovice_nad_Labem_kruhový_objezd_from_air_K2_-1.jpg|In ferkearsplein yn Tsjechje
Rydbaan

In **rydbaan** is it ferhurde part fan in dyk, ornearre foar ridende reauwen. Fytspaden en bromfytspaden wurde lykwols net as rydbanen oantsjutten. In rydbaan bestiet út ien of mear rydstripen. Ek in ynrydstripe en útrydstripe kinne part fan in rydbaan wêze. Reauwen kinne fan rydstripe wikselje op ien rydbaan.

## Beskriuwing
In dyk wurdt yn rydbanen ferparte, sa't it ferkear yn tsjinoerstelde rjochtingen faninoar te skieden. Ek wurde rydbanen ferparte om doelgroepstripen faninoar te skieden, sa as bygelyks trochgeand ferkear fan pleatslik ferkear te skieden.
As in dyk bestiet út mear rydbanen, dy't faninoar skaat wurde troch in fangrail, in middenberm, of in ferheging yn it midden, is der sprake fan in dûbele rydbaan.

In autosnelwei of autowei mei elts twa rydbanen is in twabaansdyk, in fjouwerstripedyk of in 2x2-dyk. Dêrby wurde lykwols allinnich de rydstripen teld, en net de flechtstripen en yn- en útrydstripen. Yn de folksmûle wurdt in dyk mei fjouwer rydstripen ornaris in fjouwerbaansdyk neamd.

In dyk wurdt ek wol in rydbaan neamd, dochs is dat ferkeard, om't it fyts- en fuotgongerspaad en de berm ek by de dyk hearre.

## Sjoch ek
* Dûbele rydbaan
* Suteldyk
* Rydstripe
* Flechtstripe
Heidekreis

De **Landkreis Heidekreis** is in lânkring yn it Dútske bûnslân Nedersaksen. De lânkring leit hast hielendal op de Lüneburger Heide, dêr't de namme nei ferwiisd. De haadstêd is Bad Fallingbostel. 

De lânkring ûnstie op 1 augustus 1977 troch de fúzje fan de eardere lânkringen Fallingbostel en Soltau. De lânkring krige doe de namme Fallingbostel-Soltau, mar op 1 augustus 2011 waard Soltau-Fallingbostel yn Heidekreis omneamd. De lânkring heart by de Metropoalregio's Hamburch en Hannover-Braunschweig-Göttingen-Wolfsburg. It eardere distrikt Soltau yn it noarden is tradisjoneel op Hamburch oriïntearre, wylst it eardere distrikt Fallingbostel yn it suden altiten mear op Hannover oriïntearre wie.

## Geografy
It grutste diel fan de Heidekreis leit yn de saneamde Südheide, rûchwei de trijehoeke tusken Schneverdingen yn it noarden, Verden yn it westen en Wolfsburg yn it súdeasten. Yn it noardwesten dêrfan leit it natoerbeskermingspark Lüneburger Heide. It súdwesten is it ûnwetteringsgebiet fan de rivier de Aller. De 72 kilometer lange Böhme hat de boarne yn it noardwesten yn it natoerbeskermingspark Lüneburger Heide by Schneverdingen en streamt dwers troch de lânkringe nei Soltau en letter rjochting Fallingbostel. Noardwestlik fan de Böhme lizze heechflakten dy't foar boskbou en agrarysk brûkt wurde. Südeastlik leit in gebiet mei folle mear reliëf yn it lânskip, de saneamde Falkenberg-einmorene, dy't hast hielendal yn it militêre oefengebiet Bergen-Hohne leit. 

Mei de klok mei grinzget de lânkring begjinnen yn it noarden oan de lânkringen Harburg, Lüneburg, Uelzen en Celle, oan de Regio Hannover en oan de lânkringen Nienburg, Verden en Rotenburg.
## Gemeenten

**[[Ienheidsgemeente]]n**

**[[Samtgemeinde]]n** mei de dêrûnder fallende gemeenten

 sit fan it bestjoer fan de samtgemeinde

**Gemeentefrij gebiet** (ûnbewenne)
* Osterheide
Holzminden (Landkreis)

De **Landkreis Holzminden** is in lânkring yn it suden fan de Dútske dielsteat Nedersaksen. It is nei de lânkring Lüchow-Dannenberg en Wittmund de lytste lankring fan Nedersaksen en neffens ynwennertal ien fan de lytsere lânkringen fan Dútslân. Haadstêd is Holzminden, dy't yn it sintrum fan de lânkring leit.

## Geografy
De lânkring leit yn it Weserberchlân en it Leineberchlân. De hichteferskillen yn de lânkring lizze tusken 85 en 525 meter boppe seenivo. It heechste punt fan it gebiet leit tusken Holzminden en Dassel, dêr't de Große Ahrensberg 525 meter boppe seenivo útstekt. In grut part fan de lânkring bestiet út bosk, sa'n 45%. Troch de lânkring rint fan it noarden nei it suden de Weser, dy't tagelyk de grinsrivier mei Noardryn-Westfalen foarmet. 

De Weser, dy't tusken Bodenwerder en Holzminden djip yn it Westerberchlân sneit en om bergen hinne slingert, soarget der foar dat de toeristen it gebiet witte te finen. By Bodenwerder mûnet de Lenne fanút Holzberg yn de Weser.
## Gemeenteyndieling

**[[Ienheidsgemeente]]n**
# Delligsen, flekke
# Holzminden, kreisstadt

**[[Samtgemeinde]]n** mei de dêrûnder fallende gemeenten 

 sit fan it bestjoer fan de samtgemeinde

**Gemeentefrije gebieten** (ûnbewenne)
# Boffzen (23,37&nbsp;km²)
# Eimen (12,91&nbsp;km²)
# Eschershausen (4,92&nbsp;km²)
# Grünenplan (22,71&nbsp;km²)
# Holzminden (15,01&nbsp;km²)
# Merxhausen (22,50&nbsp;km²)
# Wenzen (15,84&nbsp;km²)
Göttingen (Landkreis)

De **Landkreis Göttingen** is de meast súdlike lânkring fan it Dútske bûnslân Nedersaksen. De grinzen fan de hjoeddeiske lânkring Göttingen ûnstiene op 1 novimber 2016, doe't de besteande lânkring mei Osterode am Harz útwreide waard. 

## Geografy
De lânkring grinzget mei de klok mei (begjinnend fanút it noarden) oan de lânkringen Northeim en Goslar (Nedersaksen), oan de lânkringen Nordhausen en Eichsfeld (Thüringen) en oan de Werra-Meißner-Kreis, oan de lânkring Kassel, oan de kreisfreie stêd Kassel en oan de eksklave Kragenhof (Hessen).

It westlike diel fan de lânkring heart noch by it Weserberchlân, wylst it easten fan de lânkring in part fan de Harz foarmet. De heechste bergen fan de lânkring lizzen yn de Harz mei toppen oant 860 meter boppe seenivo. De rivier de Leine rint troch de sintrale haadstêd Göttingen. Yn Münden yn it suden fan de lânkring rinne de Werra en de Fulda tegearre. Fanôf dat punt hjit de rivier de Weser, dy't fierderop de westlike grins fan de lânkring foarmet. 

Hast de helte (45%) fan de lânkring bestiet út bosk. Yn de lânkring lizze sân bekende grotten: de Himmelreichhöhle eastlik fan Walkenried, de Lichtensteinhöhle by Osterode, de Jettenhöhle yn it natoergebiet Gipskarstlandschaft Hainholz westlik fan Düna, de Marthahöhle yn itselde natoergebiet by Düna, de Steinkirche Scharzfeld by Scharzfeld, de foar toeristen iepene Iberger Tropfsteinhöhle by Bad Grund en Einhornhöhle by Scharzfeld.
## Gemeenten
Schaumburg (Landkreis)

De **Landkreis Schaumburg** is in lânkring yn it sintrale diel fan it Dútske bûnslân Nedersaksen, westlik fan Hannover. De *[[Haadstêd|kreisstadt]]* is Stadthagen. It distrikt ûnstie by de weryndieling fan Nedersaksen yn de jierren 1970 troch de fúzje fan de eardere lânkringen Schaumburg-Lippe en Grafschaft Schaumburg mei in pear gemeenten fan de eardere lânkring Springe. Yn de lânkring Schaumburg wenje likernôch 158.000 minsken. De lânkring bestiet út 38 gemeenten, wêrfan 33 gemeenten ûnder de 7 *[[samtgemeinde]]n* yn 'e lânkring falle. De oare fiif binne saneamde ienheidsgemeenten.

De lânkring Schaumburg foarmet ûnderdiel fan de Metropoalregio Hannover-Braunschweig-Göttingen-Wolfsburg.

## Geografy
De noardlike helte fan de lânkring leit yn de Noarddútske Leechflakte. De súdlike helte heart ta it Weserberchlân, dat bestiet út de berchtmes Harrl, Süntel, Bückeberg en Deister. De heechste punten fan de berchtmes mjitte likernôch 400 meter boppe seenivo. It Schaumburger Wald is in lange stripe bosk noardlik fan it Mittelland Kanal. Noardlik fan de grins fan de lânkring leit it 29,1 km² grutte Steinhuder Mar. Yn it súdlike diel streamt de Weser fan it easten nei it westen troch in brede delte en de stêd Rinteln. 

De lânkring Schaumburg grinzget mei de klok mei (begjinnend yn it noarden) oan de lânkring Nienburg, oan de Regio Hannover en oan de lânkring Hameln-Pyrmont (allegear yn Nedersasken) en ek oan de distrikten Lippe en Minden-Lübbecke (alle twa yn Noardryn-Westfalen).
## Gemeenten

**[[Ienheitsgemeente]]n**
# Auetal (sit: Rehren) 
# Bückeburg, stêd 
# Obernkirchen, stêd 
# Rinteln, stêd
# Stadthagen, haadstêd 

**[[Samtgemeinde]]n** mei de dêrûnder fallende plakken
( sit fan it bestjoer fan de samtgemeinde)

## Keppeling om utens
Death Wish

"**Death Wish**" of "**Deathwish**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

**death wish*, it Ingelske wurd foar "deadswinsk", in suïsidale langst om in ein oan jins eigen libben te meitsjen

## Literatuer
*''Death Wish'' (roman), in roman fan Brian Garfield út 1972

## Films
*''Death Wish'' (filmsearje), in Amerikaanske filmsearje
**''Death Wish'' (film út 1974), in Amerikaanske film út 1974 op basis fan 'e roman fan Garfield
***[[Death Wish II]]*, in Amerikaanske film út 1982
***[[Death Wish 3]]*, in Amerikaanske film út 1985
***[[Death Wish 4: The Crackdown]]*, in Amerikaanske film út 1987
***[[Death Wish V: the Face of Death]]*, in Amerikaanske film út 1994
*''Death Wish'' (film út 2018), in Amerikaanske remake út 2018 fan 'e film út 1974

## Muzyk
### Albums
*''Death Wish'' (soundtrack), it sountrackalbum fan 'e film út 1974
*''Death Wish'' (EP), in EP fan Christian Death út 1984
### Lieten
*''Death Wish'' (liet), in liet fan Jadakiss út 2009
*''Deathwish'' (liet), in liet fan The Police út 1979

## Oar
*Death Wish Coffee, in Amerikaansk kofjemerk
*Deathwish (skateboards), Amerikaanske skateboardprodusint
*Deathwish Inc., in Amerikaanske platemaatskippij oprjochte yn 2000
Regio Hannover

De **Regio Hannover** (Dútsk: *Region Hannover*) is in *Kommunalverband besonderer Art* yn it Dútske bûnslân Nedersaksen. It distrikt hat in unike status yn it distriktenstelsel fan Nedersaksen. Underdiel fan de Regio Hannover foarmet de stêd Hannover, de haadstêd fan it bûnslân, dy't deselde foarrjochten hat as in stêd dy't gjin diel útmakket fan in lânkring. De Regio Hannover is wat ynwennertal oanbelanget folle grutter dan de oare lânkringen yn Nedersaksen. It bestjoer is it *Regionsparlament*, dat foarsitten wurdt troch de *Regionspräsident*. Alle fiif jier wurdt der in nij regioparlemint en in nije Regionspräsident keazen. De funksje fan in  Regionspräsident is te fergelykjen mei in boargemaster yn in stêd of gemeente.

De Regio Hannover ûnstie op 1 novimber 2001, doe't de Kreisfreie Stadt Hannover en de lânkring Hannover gearfoege waarden. 

## Geografy
De Regio Hannover grinzget yn it westen oan de lânkringen Schaumburg en Nienburg, yn it noarden oan de lânkringen Heidekreis en Celle, yn it easten oan de lânkringen Gifhorn en Peine en oan Hildesheim en Hameln-Pyrmont yn it suden.

Neffens ynwennertal is Hannove de grutste stêd en wat oerflak oanbelanget is Neustadt am Rübenberge dat.

De Regio Hannover makket die út fan de Metropoalregio Hannover-Braunschweig-Göttingen.

De regio leit yn it oergongsgebiet tusken de Lüneburger Heide en middenberchtme. Yn it westen leit de Steinhuder Mar, de grutste mar fan Nedersaksen, yn it súdwesten it Calenberger Lân en de berchkaam Deister.

## Stêden en gemeenten

Alle stêden en gemeenten yn de Regio Hannover binne saneamde ienheidsgemeenten.
Osnabrück (Landkreis)

De **Landkreis Osnabrück** is in lânkring yn it súdwesten fan it Dútske bûnslân Nedersaksen. De kringfrije stêd Osnabrück leit oan de westlike kant fan de lânkring en makket sels gjin diel út fan de lânkring.

## Skiednis
Oant 1803 foarme de lânkring tegearre mei de stêd Osnabrück it Heechstift Osnabrück. Nei de sekularisaasje kaam it gebiet yn in koart skoftke tiid yn hannen fan ferskillende lannen: nei 1803 hearde it by it karfoarstedom Breunswyk-Luneburch, fan 1806 oant 1810 wie it Prusysk, dêrnei wie it oant 1815 ûnderdiel fan it Frânske Keizerryk en nei 1815 hearde it wer by it Keninkryk Hannover. 

Mei't Hannover yn 1867 yn Prusyske hannen oergyng, gyng ek it eardere heechstift oer op Prusen. 

De hjoeddeiske lânkring Osnabrück ûnstie yn 1972 troch in weryndieling fan de eardere lânkringen Osnabrück, Melle, Wittlage en Bersenbrück.

## Geografy
It noardlike diel fan de lânkring heart ta de Noarddútske Leechflakte en leit net heger as 50 meter boppe seenivo. Troch it súdlike diel rinte it Teutoburger Wald en it Wiehenberchtme fan it westen nei it easten. Yn it Teutoburger Wâld leit by Bad Iburg it heechste punt fan de lânkring, de Dörenberg mei in hichte fan 331,2 meter boppe seenivo. Fan súd nei noard wurdt de lânkring trochsnien troch de Hase, wylst yn it easten de Hunte streamt. Alle twa rivieren hawwe harren boarne yn de lânkring Osnabrück.

Tegearre mei de kringfrije stêd Osnabrück foarmet de lânkring de Regio Osnabrücker Lân. 

## Stêden en gemeenten

De lânkring Osnabrück bestiet út 17 ienheidsgemeenten en 4 samtgemeinden.

**Ienheidsgemeenten**

**[[Samtgemeinde]]n** mei de dêrûnder fallende lidgemeenten
* = sit fan it bestjoer fan 'e samtgemeinde
Rotenburg (Wümme)

De **Landkreis Rotenburg an der Wümme** (ôfkoarte: Rotenburg (Wümme)) is in lânkring yn it noardeasten fan it Dútske bûnslân Nedersaksen. Haadstêd fan de lânkring is Rotenburg an der Wümme. 

De lânkring ûntstie by in weryndieling yn 1977 troch de gearfoeging fan de lânkringen Bremervörde en Rotenburg (Wümme). De oarspronklike âlde lânkring Rotenburg (Wümme) hiet oant 1969 Rotenburg in Hannover, ôfkoart Rotenburg (Hann.).

De lânkring leit tusken Bremen, Bremerhaven en Hamburch. De lânkring grinzget yn it westen oan de lânkringen Verden, Osterholz en Cuxhaven, yn it noarden grinzget it oan de lânkring Stade, yn it easten oan Harburg en yn it easten en suden oan de Heidekreis.

## Geografy
De rivier de Wümme streamt fan east nei west troch de lânkring. It sompige gebiet oan de beide kanten fan de rivier wurdt de Wümmeniederung (Wümmedelte) neamt.

## Bestjoerlike yndieling
Yn 2005 waard yn Nedersaksen in herfoarming fan it bestjoer trochfierd. Dêrby ferfoel it ferskil tusken stêd en frije gemeenten, dy't tsjintwurdich ienheidsgemeenten neamd wurde. In ienheidsgemeente fiert alle gemeentlike taken selstannich út. In samtgemeinde dêrfoaroer is in gearwurkingsferbân en hat lidgemeenten. De samtgemeinde fiert foar dy lidgemeenten in tal mienskiplike taken út. 

De lânkring Rotenburg an der Wümme bestiet út fiif ienheidsgemeenten en acht samtgemeinden.  

**Ienheidsgemeenten**:
# Bremervörde
# Gnarrenburg
# Rotenburg (Wümme)
# Scheeßel
# Visselhövede

**Samtgemeinden** mei de dêrûnder fallende gemeenten:

** Bestjoerlike sit fan de samtgemeinde*
De Drie Koornbloemen

**De Drie Koornbloemen** is de âldste noch besteande wynmûne fan de Súd-Hollânske stêd Skiedam. De mûne waard yn 1770 foar achttjin branners boud. It is de iennige mûne fan Skiedam mei in oan de mûne boud moundershûs, dat yn 1832 boud waard. Nei alle gedachten waard de eftergevel fan it mûndershûs op in âld stikje stedsmuorre boud.  

De mûne waard yn de 19e iuw brûkt foar it seagjen fan mahoanyhout. Wat letter die de mûne tsjinst as pelmûne foar rys. Doe't yn 1857 de belesting foar it meallen skrast waard, naam de eigner it beslút om op 'e nij foar bakkers te meallen. It neiteam fan de doetiidske mounder sette letter útein mei it meallen fan mais, earten en beannen foar it ferwurkjen fan feefoer. 

Yn 1938 waard de mûne ferkocht en de nije eigner renovearre de mûne en brûkte dy foar syn stien- en tegelbedriuw om stien ta grús te fermeallen. Yn de jierren 1950 wie yn 'e mûne op 'e nij in feefoerbedriuw ûnderbrocht.      

De gemeente Skiedam kocht yn 1976 de mûne oan en liet de gebouwen wer hielendal restaurearje. De houten ynrjochting fan de mûne waard yn 2007 restaurearre. Yn 2016 kocht de hjoeddeiske eigner, de stifting De Schiedamse Molens, de mûne oer, dy't ek fan doel is om it pelwurk fan de mûne te rekonstruëarjen.

## Oare mûnen yn Skiedam
* De Babbersmûne
* De Kameel
* De Nolet
* De Noord
* De Palmboom
* De Vrijheid
* De Walvisch

## Keppeling om utens
* De Hollânske Mûne
* Mûnedatabase
* Allemolens.nl
Wikselstripe

In **wikselstripe** is in rydstripe dy't, ôfhinklik fan de drokte, iepene wurdt foar in bepaalde rydrjochting. In wikselstripe is dêrtroch in ekonomyske manier om dykynfrastruktuer te brûken, want allinnich yn spitsoeren is troch de tydlike ferkearsdrokte ekstra romte nedich, dy't ôfhinklik fan de spitsoere moarns of jûns fan rjochting feroarje kin.

As der meardere wikselstripen binne, dy't mei-inoar in rydbaan foarmje en dus ôfskaat binne fan de haadrydbanen, dan wurdt der sprutsen fan in **wikselbaan**.
Flechtstripe

In **flechtstripe** is in stripe asfalt fan likernôch trije meter breed njonken in dyk lâns, dy't ornearre is foar reauwen yn gefal fan maleur of need. By files en oare drokte, wurdt in flechtstripe iepene foar helptsjinsten, en kin bytiden ek brûkt wurde foar gewoan ferkear.

Op diken dêr't it net mooglik is in flechtstripe te bouwen, wurde hjir en dêr flechthavens oanlein.

## Doel

Flechtstripen hawwe ferskate doelen, lykas:
* Foar helptsjinsten, sa as sikeweinen, brânwachtweinen, en plysje-auto's, kinne de flechtstripe brûke om by files om it ferkear hinne te riden.
* Yn gefal fan need of maleur, kin in bestjoerder syn/har reau op de flechtstripe parkearje, om út it paad fan trochgeand ferkear en op in feiliger plak te kommen.
* Yn guon gefallen kin in flechtstripe iepensteld wurde om fêststeand ferkear foarút te krijen.
* Op guon plakken meie bussen oer de flechtstripe ride.
* Op diken mei bochten, binne reingoaten oan de flechtstripe boud, sa't it wetter fan de rydbaan ôfrint en de kâns op akwaplaning ôfnimt.
* Flechtstripen jouwe ekstra fersteviging fan de rydbaan.

## Algemiene skaaimerken
De flechtstripe is ornaris justjes smeller, sa'n trije meter breed, as in rydstripe. Yn de measte gefallen is in flechtstripe fan beton of asfalt. Dêr wurdt dan sprutsen fan in "hurde flechtstripe". Yn guon gefallen, benammen op âldere plattelânsdiken, besteane flechtstripen út grind, ynstee fan beton of asfalt, en dêr wurdt dan sprutsen fan in "sêfte flechtstripe".

Yn Nederlân hawwe alle autosneldiken in flechtstripe, mar net alle autowegen.

## Sjoch ek
* Rydstripe
* Rydbaan
* Wikselstripe
Suteldyk

In **suteldyk** of **parallelwei** is in dyk dy't parallel njonken in oare dyk, de saneamde haadwei, rint. In haadwei is yn measte gefallen in trochrinnende dyk.

De namme fan de suteldyk komt fan de hannelers dy't harren guod oan de suteldyk oan de bewenners ferkochten (suteljen). It pleatslike ferkear makket gebrûk fan de suteldyk. Oan de suteldiken lizze ek gauris parkearplakken. By in dyk del kinne oan wjerskanten fan de haadwei, suteldiken lizze.

In suteldyk ûntstiet ornaris, trochdat in nije trochgeande dyk oanlein wurdt njonken de oarspronklike, smellere dyk, dêr't de oarspronklike dyk by bliuwt lizzen en bied tagong ta de huzen en bedriuwen dy't oan dy dyk steane.
De Vrijheid (Skiedam)

**De Frijheid** is ien fan 'e hege stedsmûnen yn it Súd-Hollânske plak Skiedam. De mûne stiet oan 'e Noordvest

## Skiednis

De Frijheid waard yn 1785 foar in tal stokerijen tusken de ek tsjintwurdich noch besteande mûne 'De Noord' en de yn 1823 nei in brân ôfbrutsen mûne De Star boud. Oare stokerijen hiene net in soad op mei dy nije mûne; hja wiene benaud dat dy troch de hichte en breedte de wynfang foar de oare mûnen beheine soe. De mûne mealle oant 1917 foar de stokerijen.

Sûnt 1917 sette de nije eigner Cornelis Antonius Knock útein mei it meallen fan feefoer. De mûne ûndergyng in restauraasje yn 1939 en yn 'e hongerwinter fan 1944-1945 mealle de mûne earten en beannen foar de gearkoken. Nei de Twadde Wrâldkriich rekke de mûne bûten bedriuw en yn 1960 kocht de gemeente Skiedam de mûne oan. 

In tal frijwilligers knapte de mûne op en yn 1974 wie de mûne wer mealfeardich en fol yn bedriuw. De ynrjochting fan 'e Frijheid is kompleet as moalfabryk en útrist mei trije koppel stiennen, werfan ien mei elektryske oandriuwing. 

Hjoed-de-dei is de stifting 'De Schiedamse Molens' eigner fan 'e Frijheid, dy't alle dagen foar ferskate bakkers, stokerijen, horeka en mûnewinkels yn bedriuw is.

## Oare mûnen yn Skiedam
* De Babbersmûne
* De Drie Koornbloemen
* De Kameel
* De Nolet
* De Noord
* De Palmboom
* De Walvisch

## Keppeling om utens
* De Hollânske Mûne
* Mûnedatabase
* Allemolens.nl