Brief oan Titus

It ***Brief oan Titus***, yn it oarspronklike Gryksk: **Επιστολή προς Τίτο**, ***Epistoli pros Tito***, ek wol koartwei ***Titus*** neamd, is it santjinde boek fan it Nije Testamint fan 'e kristlike Bibel. It is de tolfde fan 'e brieven, en heart ta de *[[Pastorale Brieven]]* en yn bredere sin ta de *[[Brieven fan Paulus]]*. De earste folsleine Fryske oersetting fan *Titus* stie yn 'e fertaling fan it Nije Testamint fan dû. Geart Aeilco Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma, dy't yn 1933 útkaam.

## Skriuwer en oarsprong
Neffens de tsjerklike tradysje wurdt dit brief oan 'e apostel Paulus taskreaun, mar dêr is sûnt de njoggentjinde iuw ûnder bibelwittenskippers en teologen twifel oer ûntstien. Yn elts gefal liket *Titus* kwa ynhâld en taaleigen sa bot op twa oare *Pastorale Brieven*, *[[1 Timóteüs]]* en *[[2 Timóteüs]]*, dat dy trije suver wol troch ien en deselde persoan skreaun wêze moatte, oft dat no Paulus wie of net. 

Tradisjoneel wurdt *Titus* datearre tusken 63 en 67, mar dan giet men derfan út dat Paulus it brief skreaun hat. It frij koarte brief is skreaun oan Paulus syn jongere mei-apostel Titus, dy't, sa docht bliken, in liedend amt beklaait yn 'e tsjerke op Kreta; de ynhâld bestiet foar it meastepart út goerie en warskôgings fan syn mentor Paulus. Yn *Titus* wurd ferwiisd nei in besyk fan Paulus oan Kreta (*Tit.* 1:5), dat net it besyk west hawwe kin dat yn *[[Hannelingen]]* 27:7 beskreaun stiet, fan hoe't it skip Kreta oandie dêr't Paulus as finzene mei nei Rome ta brocht waard. De tradisjonele útlis is dat Paulus nei syn twajierrige finzenskip yn Rome (sjoch: *Hannelingen* 28:30) weromkearde nei it easten, Kreta bylâns sylde en dêr Titus oanstelde, doe nei de stêd Efeze, oan 'e westkust fan Lyts-Aazje, ta gie en dêr syn oare meiwurker Timóteüs efterliet, wêrnei't er him nei Masedoanje bejoech. Dêr soed er de beide brieven oan Timóteüs en it brief oan Titus wei skreaun hawwe. 

## Ynhâld
It *Brief oan Titus* is ien fan 'e koartere brieven fan Paulus. De apostel begjint it mei in ynlieding en groetnis (*Tit.* 1:1-4), wêrnei't er yngiet op 'e opdracht dy't er by harren ôfskie op Kreta oan Titus jûn hat (*Tit.* 1:5-9), om 'e tsjerken op it eilân op oarder te bringen. Dan giet er fierder mei rie oangeande it bestriden fan lju dy't dwaallearen ferkundigje (*Tit.* 1:10-16), en oer hoe't kristenen har hearre te hâlden en te dragen, sawol ûnderling as nei bûtensteanders ta (*Tit.* 2:1-3:11). Nei noch wat persoanlike meidielings (*Tit.* 3:12-14), beslút Paulus syn brief mei in groetnis en in seiniging (*Tit.* 3:15).

## Fryske oersetting
Yn 1919 joech dû. Geart Aeilco Wumkes yn syn *Ut 'e Heilige Dobbe* û.m. in oersettingsfragmint fan eigen hân fan *Tit.* 3:3-8 út. De earste folsleine Fryske oersetting fan *Titus* stie yn it Nije Testamint fan Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma, dat yn 1933 útkaam en dat fan 1943 ôf ûnderdiel útmakke fan 'e earste Fryske bibeloersetting. Om't sawol teologen as taalkundigen beswieren tsjin 'e fertaling Wumkes-Folkertsma hiene, waard fan 1966 ôf wurke oan in nije bibeloersetting, dy't yn 1978 útkaam as de Nije Fryske Bibeloersetting (mei stipe fan 'e provinsje Fryslân, it *[[Nederlands Bijbelgenootschap]]* te Haarlim en de *[[Katholieke Bijbelstichting]]* te Bokstel). Dat is de fertaling dy't noch altiten yn gebrûk is, yn 'e foarm fan 'e trêde, ferbettere druk fan 1995. De oersetting fan *Titus* waard dêrby dien troch drs. H. Dijkstra, dy't op taalkundich mêd ûnderstipe waard troch perfester dr. Jelle Hendriks Brouwer.