open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Museum Warkums Erfskip

**Museum Warkums Erfskip** sit yn de âlde Waach fan Warkum oan De Merk. It museum toant de skiednis fan Warkum en omkriten en wurdt sûnt 27 desimber 1951 beheard troch de âldheidkundige feriening "Warkums Erfskip".

It museum húsmanne ynearsten yn it eardere weeshûs en ferhuze nei de boppeseal fan de Waach doe't de bibleteek dy romte ferliet en nei it bygebou efter kultureelsintrum De Klamaere gie.

## Kolleksje
De fêste kolleksje giet oer de Warkumer skiednis. Op 'e souder is in tentoanstelling ynrjochte oer it libben fan de Warkumer kofskipper Huijte Fookles út de 18e iuw. It museum organisearret ek losse tentoanstellingen. Under oaren oer de folgjende ûnderwerpen:
* 2002: Piet Schoen (Bergen NH, 1909 - Warkum, 1985) syn atelier wie yn de boppeseal fan de waach, dêr't it museum no is  http://www.warkumserfskip.nl/id113.htm
* 2003: *Witte jurkjes* http://www.warkumserfskip.nl/id28.htm, *Bekende Workumers* http://www.warkumserfskip.nl/id124.htm
* 2004: 100 jier Pleatslik Belang Warkum http://www.warkumserfskip.nl/id140.htm
* 2005: 50 jier Feriening Ald-Warkumers
* 2006: Histoarje fan it Nutsdepartemint Warkum, Warkum en skippen http://www.warkumserfskip.nl/id26.htm
* 2007: museum ticht
* 2013: Fan 't Pypke oant en mei de Roggemolensteeg

It Pottebakkershûs tsjinoer it museum hat in útstalling oer de Warkumske pottebakkers. 
It museum is yn de wintermoannen ticht.

## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
SC Lions '66

**SC Lions '66** is in fuotbalklup út Ljouwert. De klup waard oprjochte op 16 maart 1966 as horekaferiening, mar de fuotballers woene ek graach kompetysje spylje en fan 1968 ôf spilet de klup yn de amateurkompetysje, earst yn de FVB en tsjintwurdich de KNVB.
It grutste part fan harren bestean, fanôf begjin jierren sântich op in sportfjild oan de Marnixstrjitte tsjinoer de Frieslandhal. De klup hat no in fjild op sportkompleks It Kealledykje, oan de súdlike ein, neist de Mixed Hockeyklup Ljouwert. 

*Tenu: giel shirt, blauwe broek en giele sportsokken
Onkology

De **Onkology** (fan it Grykske wurd όγκος „Opswolle“ en λόγος „Lear“) is dat part fan de genêskunde dy't him dwaande hâldt mei ûndersyk en behanneling fan kanker. 

In dokter dy't him spesialisearre hat yn de onkology wurdt in onkolooch neamd. It mêd dêr't er him mei dwaande hâldt is: 
* Diagnostyk fan kanker en problematyk dy't dêrmei gear hinget;
* it folgjen (*follow-up*) fan kankerpasjinten nei de behanneling; 
* it jaan fan palliative soarch oan pasjinten;
* Etyske fragen beantwurdzje dy't te krijen hawwe mei kankerbehanneling en soarch; 
* Undersiik fan besibben fan pasjinten (fan guon soarten kanker wurdt útgien dat dizze feroarsake wurdt troch in erflike oandwaning, bygelyks boarstkanker). 

De onkolooch makket diel út fan in multydissiplinêr team dat bestiet út allegearre spesjalisten dy't mei inoar soargje foar adekwate en optimale diagnostyk, behanneling en soarch, en follow-up fan onkologyske pasjinten. Ofhinklik fan de type kanker kin dat wêze: patology, radiology, nukleêre genêskunde, sjirurgy, gynekology, KNO, radioterapy.

Der binne twa spesjalistyske kankersintrums yn Nederlân, de Daniël den Hoed klinyk (part fan it Erasmus MC) yn Rotterdam en it Antoni van Leeuwenhoek Sikehûs yn Amsterdam. It Nederlânsk Kanker Ynstitút en de Frije Universiteit Amsterdam hawwe tegearre de Undersykskoalle Onkology Amsterdam opset foar postdoktoraal ûnderwiis en - ûndersyk.
LSC 1890

Snitser fuotbalferiening **LSC 1890** (*Lycurgus Sparta Combinatie 1890*) is oprjochte op 4 maart 1890.

Tenu: blau shirt, wite broek en blauwe sportsokken.

De feriening hat sa'n 700 leden (2008) en spilet yn it seizoen 2008/2009 mei 42 teams yn de kompetysje:
*Senioren: 6 
*Junioaren: 10 
*Pupillen: 25 
*Seal: 1 
Sûnt 2006 hat de feriening in fjild fan keunstgers.

## Keppeling om utens
*Webstee LSC 1890
Sportklub Makkingea

**Sportklub Makkingea** is in omniferiening út Makkingea. De feriening bestiet út in fuotbalferiening en in kuorbalferiening. De fuotbalploech spilet op de akkomodaasje Oosteinde oan de Oosterhuiswei, njonken it doarpshûs. Sportklub Makkingea is oprjochte op 17 maaie 1936.

De junioaren spylje op sneon, de senioaren op snein.
*Tenu: giel shirt, swarte broek en giele sokken

## Keppeling om utens
*Webstee Sportklub Makkingea
Ald Slot

It **Ald Slot**, ek: **Roardastate**, oan de Slotwei is in ryksmonumint yn Wergea. It Ald Slot, oarspronklik **Ald Roarda** neamd, waard om 1790 boud as in state. By de bou waard in soad materiaal brûkt fan de ôfbrutsen stins, dy't dêr oant 1774 stien hat. 

It Ald Slot tsjinne fan 1989 oant 2019 as museum., dêr't stylkeamers út de 18e iuw en 19e iuw te sjen wiene. 

Yn de oanbou wie ek it ynterieur fan in arbeidershúske te sjen. Yn de kelder, dy’t ek as eksposysjeromte brûkt waard, stiene fitrines. Der koene ek bernejierdeis en Ald-Fryske spulmiddeis organisearre wurde.

De tún wurdt al neamd yn *[[De Tsien fan Martens Afke]]*, fan Nienke fan Hichtum.

## Bewenners
* 1423 - Siurd Roarda
* ± 1500 - skaai Bootsma
* 1589 - Dr. Tiede fan Popma thoe Ylst
* 1787 - Reynoldus Popma-de Schiffart 
* 1982-2019 - Fam. D. Dijkstra 

## Ofbylden

Ofbyld:Wergea Ald Slot .jpg|thumb|*Ald Slot foar de restauraasje*
Ofbyld:Museum AldSlot 2.jpg|thumb|*Stylkeamer yn it Ald Slot*
Ofbyld:Museum Ald Slot 3.jpg|thumb|*Stylkeamer yn it Ald slot*

## Keppeling om utens
* It Ald Slot op Stinzen yn Fryslân
Palliative soarch

**Palliative soarch** is soarch dy't te krijen hat mei *palliaty*, dat wol sizze it fersêftsjen of ferromming jaan fan lijen (sa as benaudens en pine, mar ek geastlik lijen). It wurdt meastentiids brûkt as ymplisyt kontrast mei kurative soarch, wat medysk en fersoargjend hanneljen ynhâldt mei as doel om genêzing te berikken. Palliative soarch komt yn byld as genêzing net langer (mear) mooglik is, bygelyks by stjerrensbegelieding.

Binnen de stjerensbegelieding is tsjntwurdich in soad omtinken foar palliative soarch. By minsken dy't ûngenêslik siik binne en yn in fierhinne stadium fan harrn sykte, besiket de palliative soarch in kontinue en totale soarch te berikken dy't it lijen safolle mooglik beheind en efrsêftet. Der binne ynstellingen dy't soksoarte soarch op profesjonele grûnslach oanbiede, mar ek wurdt faak gebrûk makke fan frijwilligers en famyljeleden.

De soarch bestiet út:
* de lichaamlike (fysike) fersoarging. Hjir leit it aksint op it befoarderjen fan it komfort. Echte medyske "behanneling" wurdt stopsetten, mei útsûndering fan pinebestriding en oare komfort-ferheegjende maatregels. Ien fan de aspekten fan dizze foarm van palliative soarch is palliative sedaasje.
* psychologyske soarch. In oanbod (gjin ferplichting) in it helpen akseptearjen.
* omjouwingssoarch of sosjale aspekten. Ek foar de famylje (faaks de partner) wurdt tiid makke om it akseoptearrings- en rouwproses te ferwurkjen. Ek de materiële aspekten komme hjir oan bod (sykteferzekering, tydlike tuskenkomst yn ferbliuwskosten fan famyljeleden yn of tichtby it sokehûs, ensafuorthinne)
* eksistinsjele soarch allinnich op fersyk fan de pasjint: leauwige of morele tsjutting jaan foar eksistinsjele fragen.
Hoewol't palliative soarch no erkend en subsidiearre wurdt (mits medyske ferantwurding), bart in soad fan de helpferliening ek op frijwillige basis. Foarmen fan palliative soarch kinne yn it sikehûs mar erk thús oanfrege wurde.

Palliatyf komt fan it Latynske wurd Pallium, dit betsjut mantel. Yn de palliative soarch wol men soarch dy't as in mantel om de sike wurket. Itt herinnert oan de died fan Martinus fan Tours (Sint Maarten) dy't syn mantel dielde mei inneakene bidler.

## WHO-definitie
De Wrâldsûnenorganisaasje (World Health Organization, WHO) hat yn 2002 as definysje fêsttsteld:
Palliative soarch is in benadering dy't de kwaliteit fan it libben ferbettert fan pasjinten en harren neisten dy't te krijen hawwe mei in libbenbedriigjende oandwaning, troch it foarkómmen en ferlichtsjen fan lijen, middels iertidige sinjalearring en soarchfâldige beoardieling en behanneling fan pine en oare problemen fan lichaamlike, psychososjale en spirituele aard.

## Skiednis
Yn 1879 waard yn Dublin "Our Lady's hospice for the dying" stichte.  Yn 1967, oprjochting yn Londen fan it "St. Christopher's Hospice" troch Dame Cicely Saunders.

In Nederlân waard yn 1991 it Johannes Hospice yn Vleuten oprjochte.

Sûnt 2005 wurdt jierliks yn oktober de Ynternasjonale Dei fan de Palliative Soarch organisearre.

## Sjoch ek
*Algology
*hospice
*Vicki Brownhuis
It Earmhûs

**It Earmhûs** is in museum oan it Hellingpaad yn Warten dat omtinken jout oan it libben fan binnenfiskers. It museum sit yn it eardere earmhûs út 1893. De seis keamers binne yn âlde steat en litte neist de binnenfiskerij ek de skiednis fan Warten sjen. 
Geregeld wurde der eksposysjes hâlden,sa wienen yn 2008 skilderijen fan Marianne Ockinga te sjen.
Yn it doarp stiet boppedat it ienichste oerbleaune Frysk langhûs, mei heaberch De pleats út It is de foarrinder fan de stjelppleats. De pleats stiet al op âlde tekeningen út 1825. Yn 1994 is dit langhûs restaurearre en stiet der by as yn 1890.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan It Earmhûs

## Sjoch ek
* List fan musea yn Fryslân
Aldheidkeamer Dantumadiel

**Aldheidkeamer Dantumadiel** sit yn it eardere Griene Krúsgebou yn de Sikke Boukesstrjitte fan De Westerein. De Aldheidkeamer is oprjochte op 9 oktober 1958. De jierren dêrnei waarden op ferskate plakken tentoanstellings hâlden oer ferskate ûnderwerpen. Sûnt 1995 hat it bestjoer in eigen gebou dêr't tentoanstellings en eksposysjes yn hâlden wurde.

It museum hat in grutte antykkolleksje en dêrneist
*skilderijen, prenten, kaarten en âlde foto's
* foto en diasearjes, films en kommunikaasje
*Iten en drinken

Foar keunstners en minsken mei bining oan Dantumadiel is der gelegenheid om in tentoanstelling te hâlden
Rudolf Buurma

**Rudolf Buurma** (It Oranjewâld, 17 desimber 1963) is direkteur fan SALTO Omrop Amsterdam, bekend fan útstjoerings fan ûnder oaren Theo van Gogh en MokumTV.

## Libben
Buurma folge de middelbere skoalle yn Arnhim en studearre Rjochten mei as haadfak Bestjoersrjocht te Leien. Yn 1992 ferfear er nei Amsterdam ta, dêr't er yn 1998 boaske mei VVD-gemeenteriedslid Pauline Haitsma, mei wa't er in dochter hat. 
Syn earste stap yn de wrâld fan de media sette er as stazjêr by it ferhierbedriuw *Camera Rentals*. Nei in skoftke koed er oan de slach as produksje-assistint by de opnamen fan *Vals Licht* fan Theo van Gogh.

Letter ferhierde Buursma himsels as freelance-produksje-assistint en -lokaasjemanager foar reklamespotsjes, oant *[[John de Mol Producties]]* him frege mei te wurkjen by de rekonstruksjes yn it programma *[[Peter R. de Vries|Peter R. de Vries, Misdaadverslaggever]]*. Buursma wurke fjouwer jier by dat programma. Dêrnei late er in *businessunit* TV & Streaming Media fan it ynternetbedriuw *Lost Boys*. Under syn lieding ferlei dat bedriuw de oandacht fan tillefyzje en ''streaming''-media op it ynternet nei *cross media*-produksjes.

Begjin 2004 waard Buurma direkteur fan SALTO Omrop Amsterdam. Buurma hat goede kontakten mei de gemeenteried. Hy spruts, doe't er direkteur fan SALTO Omrop Amsterdam waard, de hope út dêrtroch "goede zaken dwaan te sillen". Seker no't SALTO Omrop Amsterdam ek ynternasjonaal namme makke mei it programma *Most Macho*, dat de XXVe Prix d'Or wûn by it multynasjonaal dokumintêrefestival fan Vesoul.

## Keppelings om utens
* Ynternasjonaal Filmfestival fan Vesoul - Prix d'Or foar MokumTV
* Rudolf Buurma yn Metro 15 novimber 2006 Mei foto Murat
Piet Hein

**Piet Pieterszoon Hein** (ek wol *Heyn* neamd) (Delfshaven, 25 novimber 1577 - 17 juny 1629, Gregoriaanske kalinder ) wie in Nederlânsk luitenant-admiraal en West-Yndysk Kompanjy-Kommandant. Sels skriuwde hy syn namme as *Heijn*. Yn de Nederlânske skiednis is er tige ferneamd wurden troch de ferovering fan de saneamde Spaanske sulverfloat, yn 1628.

Piet Hein waard op 4 july 1629 mei grutte ear begroeven yn de Alde Tsjerke yn Delft. Pas yn 1638 kaam na lang oanstean fan de widdo op steatskosten it beloofde moarmeren prielgrêf klear, meastal taskreaun oan Pieter de Keyser. Folle letter, yn 1870, is yn Delfshaven in sânstiennen byld setten, in wurk fan de byldhouwer Joseph Graven út Den Bosch. Heins opfolger wie de algemien as ynkompetint beskôge Van Dorp.

## ''In triomfantlik liet fan de Sulverfloat''
:*Heb je van de zilveren vloot wel gehoord, *
:*De zilveren vloot van Spanje?*
:*Die had er veel [[Spaanse mat]]ten aan boord,*
:*En appeltjes van Oranje.*
:*Piet Hein!, Piet Hein!,*
:*Piet Hein, zijn naam is klein,*
:*Zijn daden bennen groot,* 
:*Zijn daden bennen groot:* 
:*Hij heeft gewonnen de Zilveren Vloot,* 
:*die heeft gewonnen, gewonnen de Zilveren Vloot.*
:*die heeft gewonnen de Zilvervloot.* 

De tekst fan dit 19e iuwske liet, *In triomfantlik liet fan de Sulverfloat*, dat grif bydroegen hat oan de hjoeddeiske rop fan Piet Hein is yn 1844 skreaun troch Jan Pieter Heye; de meldij út 1856 is fan Johannes Josephus Viotta. It is basearre op 17e-iuwske fermeldings fan inselde soarte liet dat ek "Hein" op "klein" rime en "vloot" op "groot".
Korund

**Korund** is in hurd mineraal. Gemysk sjoen is it de kristalfoarm fan aluminiumokside, mei de formule α-Al2O3. De namme fan it mineraal is ôflaat fan it Hindy wurd *kurand*, of fan it Sanskryt wurd *kuruvinda*, dat "robyn" betsjut.

Korund hat hurdheid 9 op de skaal fan Mohs; ûnsuverder foarmen hawwe ± hurdheid 8. De gemiddelde tichtheid is 4 (foar suver korund 4,05) en it mineraal hat in heksagonale kristalstruktuer. De brekkingsyndeks is 1,76&nbsp;-&nbsp;1,78. Korund is net magnetysk.

Om syn hurdheid wurdt it faak brûkt as slypmiddel, fan slypskiven oant skuorpapier. Benei-suvere foarmen fan korund steane bekend as de edelstiennen saffier en robyn en wurde dan ek slipe. It ûnderskaat tusken de twa leit yn in lyts part fan oare metaalatomen, dat ôfhinklik fan it metaal in bepaalde kleur jout oan de stien.
De Ikkers (mole)

**De Ikkers** is in eardere poldermole op oardel kilometer súdeast fan Warten yn de eardere gemeente Boarnsterhim.

De Ikkers is in spinnekopmole út de 18e iuw. De mole waard yn 1921 ferkocht troch it wetterskip *De Súd-Broeksterpolder* (tichtby De Jouwer) en by Sniksweach del setten om dêr in tsjasker te ferfangen. Yn 1970 waard De Ikkers, dy't doe tige ferfallen wie, opnij ferkocht. De mole, mei in flecht fan 9 meter, waard werboud op syn hjoeddeiske lokaasje tichtby de Langesleat oan de râne fan de Saiterpetten, in natuerreservaat dat diel útmakket fan it Nasjonaal Park De Alde Feanen. De Ikkers stiet dêr op in plak wêr't earder ek in mole stie. Yn 1986 waard De Ikkers restaurearre. De mole hat gjin funksje mear, mar is noch wol mealree. Hy is net te besichtigjen.

## Keppeling om utens
*Moledatabank - ''Warten, De Ikkers''
*De Hollandsche Molen - ''De Ikkers te Warten''
't Kiekhuus

**'t Kiekhuus** is in museum yn in âlde bakkerij oan de Grindwei yn Wolvegea. De samling fan de famylje Bakker foarme yn 1988 it begjin fan it museum. 't Kiekhuus hat in samling teddybearen en in kolleksje blikken en emalje reklameboerden.
De winkel is opdield yn:
* Winkeltsje, mei pakjes sjippe, in sjerpkanne en flessen mei suertsjes
* Skoalklasse, mei lêsplankjes en skoalplankjes, de skoalplaten fan Cornelis Jetses
* Sigarewinkel, mei in samling Stertabak produkten

## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
Aldheidkeamer Weststellingwerf

**Aldheidkeamer Weststellingwerf** sit sûnt 1954 yn mole Wynlust oan de Sulverleane yn Wolvegea. De kolleksje is ferdield oer trije ferdjippings:
**ûnder*
De tsjernmole mei aden, bûter- en tsiisfoarmen en in winkeltsje fan Ensing.
*1e ferdjipping
Omtinken oan feanterij, rotanyndustry yn Noardwâlde, weinmakkerij, diggelguod en Fryske dracht. Sûnt koart is der in keamer en koken út de jierren '50 fan de 20e iuw.
*2e ferdjipping:
Skoallokaaltsje, skuonmakkersark, boartersguod en Pieter Stuyvesant.

## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
Fuotbalferiening Makkum

**Fuotbalferiening Makkum** is oprjochte op 18 juny 1946 en spilet op sportpark De Braak oan de Súderseewei. It tenu fan de klup bestiet út in witte shirt mei in reade baan yn it midden, in witte broek en witte sokken mei in reade boarde.
Lusius Aproanius

**Lusius Aproanius** wie in Romeinske befelhawwer en senator yn de 1e iuw. Hy wie legaat yn Dalmaasje en Germaanje en waard troch Germanikus oansteld om brêgen en wegen te ferdigenjen yn syn fjildtocht tsjin de Sjatten. Aproanius die syn wurk sa goed dat hy promoasje makke en prokonsul waard yn Afrika. Hjir waard hy konfrontearre mei de al in skoftlang duorjende opstân fan Takfarinas.

Hy holp Olennius tsjin de Friezen út Westergoa. Apronius ferlear de Slach by it Baduhennawâld yn 28.
Fuotbalferiening Marrum

**Fuotbalferiening Marrum** is oprjochte op 1 july 1945 ûnder de namme MSV (*Marrumer Sport Vereniging*) as twadde fuotbalklup fan de gemeente Ferwerderadiel. 
De fjilden lizze oan de Ringwei yn Marrum.

In jier letter waard de namme WSV feroare yn fuotbalferiening Marrum. It earste alvetal spilet 4e klasse KNVB. 
*Tenu: wyt shirt mei swarte V, swarte broek en swarte sokken.

## Keppeling om utens
*Webstee Fuotbalferiening Marrum
Fuotbalferiening Mildaam

**Fuotbalferiening Mildaam** waard oprjochte op 19 oktober 1929. De fjilden lizze op sportpark De Wissel yn Mildaam. It earste alvetal spile yn de Fjirde klasse snein (2015/16).

It standertalvetal spile yn it seizoen 2018/19 yn de Tredde klasse snein fan it KNVB-distrikt Noard.

*Tenu: wyt shirt, swarte broek en swarte sportsokken

## Keppeling om utens
*Webstee Fuotbalferiening Mildaam
Fuotbalferiening Minnertsgea

**Fuotbalferiening Minnertsgea** is oprjochte op 6 desimber 1966 en en spilet op sportpark De Sportfinne oan de Fjildleane. It tenu foar de manlju fan de klup bestiet út in blau/wyt streke shirt mei trije pompeblêden, wite broek en blauwe sokken. De froulju spylje yn in in blau shirt mei oranje streken, blauwe broek en blauwe sokken mei in oranje streek.
Juliaanske kalinder

De **Juliaanske kalinder** is de fan oarsprong Romeinske kalinder dy't dêrnei brûkt waard yn it grutste diel fan de kristlike wrâld. Hy waard yn de rin fan de 16e oant de 20e iuw stadichoan ferkrongen troch de Gregoriaanske kalinder, dy't eigentlik allinnich in korreksje is fan de Juliaanske.

## Ynfiering
De Juliaanske kalinder is neamd nei Julius Caesar, dy't de kalinder yn 45 f.Kr. ynfierde yn syn hoedanichheid fan pontifeks maksimus (haad fan de Romeinske earetsjinst). It hie de finale korreksje wêze moatten op de Romeinske ferzje fan de Egyptyske kalinder, dy't earder al oer it hiele Middellânske Seegebiet ferspraat rekke wie ûnder ynfloed fan it Hellenisme.

## Tropysk jier
Op advys fan de Aleksandrynske astronoom Sosigenes lei Caesar in jier fan 365 dagen fêst, lykas dat al yn de Egyptyske bepaald wie. Mar om de fjouwer jier waard in ekstra dei oan it jier tafoege. Dat jout in jier fan gemiddeld 365,25 dagen, in frij goede benadering fan it tropyske jier (it jier basearre op it ferrin fan de seizoenen). De lingte fan it tropyske jier wie yn Caesar syn tiid al wol persyzer bepaald as wêr't de Juliaanske kalinder rekken mei hâldt, mar it wie in simpel systeem en it hie krekt deselde presizens dy't de Romeinske kalinder yn dy tiid ek hawwe koe.

## Ofwyking
De Juliaanske kalinder is totaal sa'n 11 minuten langer as it tropyske jier. Dêrtroch rint de kalinder yn tûzen jier 7,8 dagen efter op de sinne. Om dy ôfwiking te korrizjearjen en te ferminderen waard yn de 16e iuw de Gregoriaanske kalinder yntrodusearre.

## Sjoch ek
* Ivichduorjende Juliaanske kalinder
* List fan ynfieringsdata fan 'e Gregoriaanske kalinder per lân
Gnostyk

De **Gnostyk** is in iere streaming yn it kristendom. 

De gnostyk as kristlike streaming is op 'e nij yn de belangstelling kaam troch de fynst fan 52 gnostyske skriften by Nag Hammady yn Egypte, yn 1945. Foar dy fynst wienen tsjerkehistoarisy meastentiids fan betinken dat de gnostyk beskôge wurde moast as ketterij, wat der op del kaam dat it in ôfwiking wie fan de haadstream fan it kristendom. Lykwols geane  tsjintwurdige histoarisy hieltyd mear oer om de gnostyk in foaroansteande posysje te jaan yn de ûntjouwing fan it iere kristendom. 

## Kearntema
It kearntema fan de gnostyk is dat de minske folslein fergetten is wat er yn werklikheid is. 
De net ferloste minske is 'himsels kwyt'. As gefolch dêrfan hat sa'nien it kontakt my syn inerlik witten, de gnosis, ferlern. Wa't himsels kwyt is, libbet as in slaaf fan ûnpersoanlike machten.  Dy steat fan ferfrjemding fan it wiere sels wurdt yn de gnostyske teksten op ferskillende wizen beskreaun. De meast brûkte term dêrfoar is 'de dwaling', yn de betsjutting fan 'it rjochte paad kwyt wêze'.

Jezus spilet yn de gnostyske teksten in folslein oare rol as yn it tradisjonele kristendom. Yn de gnostyk is Jezus in boadskipper dy't de minske opropt himsels wer yn it ûnthâld te bringen. De gnostyk jout net folle wearde oan it leauwe. Foar it leauwe stelt dy kristlike streaming de gnosis oer. Gnosis (&Gamma;&nu;&omega;&sigma;&iota;&sigmaf;) is it Grykske wurd foar kennis, en wurdt hjir brûkt yn de betsjutting fan kennis fan de wiere aard fan de minske.

In soad gnostyske teksten skriuwe dat Jezus foarstanner wie foar in radikale breuk mei it godsbyld út it Alde Testamint. De god fan leafde dêr't Jezus it oer hie koe ûnmooglik deselde wêze as de wraaksuchtige en wrede god út it Alde Testamint, leare dy teksten. Froulju hienen yn de gnostyske mienskippen in lykweardige posysje oan manlju en koenen ek sakramintele funksjes útoefenje.

## Sjoch ek
*Gnostisisme, in brede godstsjinstige streaming dy't ôfkomstich is út de Aldheid.
MKV '29

**MKV '29** (*Folút: roomsk-katolike fuotbalferiening "Mei Krêft Foarút '29"*) is oprjochte op 28 april 1929 en en spilet op sportpark Sportpark Nijlân oan de Middelzeelaan. It tenu fan de klup bestiet út in read shirt mei witte flanken, witte broek en reade sokken.

## Skiednis
By de oprjochting fan de feriening waard der keazen foar in read shirt. Yn 1935 gie nei in akkoart fan de Algemiene Ledenfergadering de fuotbalferiening Giel Wyt op yn MKV '29.

Yn 1946 promovearret MKV '29 fan út it Fryske fuotbalbûn nei de 4e klasse fan de KNVB. Yn letter jierren is it MKV '29 slagge inkelde kearen te promovearjen nei de 3e klasse KNVB, mar dy útstapkes duorren op syn heechst 2 jier. MKV '29 hat yn de jierren meastentiids in stabile 4e klasser west. Sûnt 1972 hat MKV '29 in frouljusalvetal.

Yn 1987 ferhúze MKV '29 fan Sportpark Fonteinland oan it Jacob Catsplein, nei sportpark Nijlân oan de oare kant fan it spoar.
Fuotbalferiening De Monnik

**Fuotbalferiening De Monnik** is oprjochte op 13 maart 1933 en spilet op it fuotbalfjild oan de Jacobspad. It tenu fan de klup bestiet út in read shirt mei in blauwe V, in blauwe broek en blauwe sokken mei trije reade strepen. 

## Skiednis
De Monnik spilet pas sûnt 1979 kompetysje ferbân by de KNVB. Al yn 'e 1920-er jierren waard der op it eilân fuotballe, mar in feriening bestie der noch net. De seefeartskoalle beskikte wol oer in alvetal en waard der tsjin badgasten spile. Der waard ien kear yn kompetysjeferbân spile yn 1933/1934, mar om't se foar elke wedstriid mei de boat reizgje moasten, gie De Monnik nei dat seizoen allinne freonskiplike wedstriden spyljen. Yn 1966 begûn er mei it organisearjen fan it "Himelfearttoernoai", it hjoeddeiske "Reinder Seitsma toernoai". Yn 1993 krige it fjild fan de klup in tribune, hokker yn 2017 fernijd waard.
Sportferiening Mulier

**Sportferiening Mulier** is de fuotbalklup fan Wytmarsum. De klup is oprjochte op 13 novimber 1967 en is neamd nei de âld-Wytmarsumer Pim Mulier. By de oprjochting hie de feriening 92 leden. It earste alvetal spilet yn de Fjirde klasse sneon (2016/17).

*Tenu:read shirt, wite broek en reade sokken

## Keppeling om utens
*Webstee Sportferiening Mulier
Karel Edzard fan Eastfryslân

**Karel Edzard** (Auwerk, 18 juny 1716 - dêre, 25 maaie 1744) wie de fyfde Eastfrysk foarst. Alhoewol't hy der net rjocht op taret wie folge er syn heit yn 1734 op as foarst fan Eastfryslân. Doe't er yn 1744 stoar hied er gjin bern dy't him yn it amt opfolgje koenen en sadwaande kaam Eastfryslân by Prusen.
Marsumermole

De **Marsumermole** is in poldermole en in ryksmonumint westlik fan Marsum yn de gemeente Waadhoeke.

## Skiednis

De Marsumermole, in muonts dy't wat noardwestlik fan it doarp stiet, waard yn 1903 boud foar it bemeallen fan de Marsumerpolder. Tanksij in twadde fizelynstallaasje kin hy ek ynmealle. Yn 2000 waard de mole foar it lêst restaurearre. 

It is in houten achtkante muonts, mei stiennen fjildmuorren, dekt mei reid en in flecht fan 22,00 meter. De Marsumermole, eigendom fan de Stifting Moles yn Menameradiel, is mealree yn sirkwy en kin op ôfspraak besichtige wurde. Ek kin hy as trouseal brûkt wurde.

Yn desimber 2019 krige de Marsumermole in nije fizel.
## Keppeling om utens
*Moledatabank - ''Marsum, De Marsumermole''
*De Hollandsche Molen - ''De Marsumermole yn Marsum''
Aldtsjerkermûne

De **Aldtsjerkermûne**  is in mûne yn Aldtsjerk yn de gemeente Tytsjerksteradiel. It is in houten, reiddutsen achtkante muonts mei stiennen ûnderbou mei in flecht fan 15,68 m.

## Skiednis
De Aldtsjerkermûne stiet eefkes west fan it doarp en waard yn 1864 troch in groep boeren boud foar it bemeallen fan de 160 ha grutte *Aldtsjerkerpolder*. Yn 1955 rekke de mûne by in stoarm slim skansearre. Noch datselde jier waard er reparearre, wêrby't de roeden en de fizel fernijd waarden. 

De Aldtsjerkermûne die oant 1970 tsjinst en waard fiif jier letter restaurearre. Yn 2002 waard de lange sprút ferfongen en waard de mûne opnij skildere. De Aldtsjerstermûne, dy't net mear op de Fryske boezem oansletten is, is mealree yn sirkwy en kin op ôfspraak besichtige wurde.

Eigner fan de mûne is de Stifting Wetterskipserfgoed.  
## Keppeling om utens
*Moledatabank - 'Aldtsjerk, De Aldtsjerkermûne'
*De Hollandsche Molen - 'De Aldtsjerkermûne yn Aldtsjerk'
Douwe Joukes

**Douwe Joukes**, latinisearring: *Dominicus Julius* wie in Ljouwerter pryster. Oan de herfoarming tadien flechte hy yn 1567 nei Emden. Hy wie dêr yn 1578 as skriuwer oanwêzich by in gearkomste oer godstsjinst tusken grifformearde ynwenners fan Emden en minnisten. Yn 1581 stelde hy foar de ynwenners in geloofsbelidenis op.
Tjeerd Andringa

**Tjeerd Andringa** (Ljouwert, 29 juny 1806 - Amsterdam, 7 maaie 1827) wie in Frysk portretskilder.
 
Andringa wie in learling fan Willem Bartel van der Kooi en Cornelis Kruseman yn Den Haach. Hy makke in stúdzjereis nei Itaalje en doe't werom kaam wie studearre er fierder oan de Akademy Amsterdam.

## Keppeling om utens
*Tjeerd Andringa yn it NNWB
Nicator (fuotbalklub)

**Fuotbalferiening Nicator** is oprjochte op 11 septimber 1932 en spilet op sportpark Kalverdijkje. It tenu fan de klup bestiet út in in grien shirt, in wite broek en griene sokken.

## Skiednis
Nicator waard begjin 1930-er jierren yn de krisisjierren oprjochte troch in groepke jonges dy't wolris in baltsje trapen op it skoalplein oan de Oldegalileën. Under de namme "Jong Feyenoord" skreaune se har yn foar ferskate toernoaien.

Op in toernoai by VV Ljouwert waard de earste priis wûn, dy't bestie út in wedstriidbal. Yn besit fan in echte wedstriidbal besleaten se om in offisjele feriening te wurden. Om't it Fryske Fuotbalbûn (FVB) de al besteande namme "Feyenoord" net goedkarde, waard de namme "Nicator" keazen, ôflaat út it Latyn dat *triomfearje* betsjut.

Nicator hat yn syn skiednis op ferskate lokaasjes fuotballe, en spilet sûnt 1978 op it Kalverdijkje.
Fuotbalferiening Nijlân

**Fuotbalferiening Nijlân** is oprjochte op 1 augustus 1946 en spilet op It Zweitse Huitema sportpark oan de Tramstrjitte. It tenu fan de klup bestiet út in blau shirt mei in wite streek op de skouders, in wite broek en blauwe sokken.
Hynstesport

**Hynstesport**  is in sammelnamme foar in foarm fan sport wêrby't ien of mear hynders brûkt wurde. De ynternasjonale hynstesport wurdt  regele troch de sportfederaasje Federatione Equestre Internationale en yn Nederlân troch de Keninklike Nederlânske Hippyske sportfederaasje.

## Dissiplines

             
* Karrosseryen – showriden mei meardere ruters en amazônes
* Draafsport - snelheidssport mei sulky’s: draf
* Dressuer - hearrigens en bewegingstrainings
* Endurance - úthâldingsproef
* Eventing - kombinearre wedstriden yn de natuer
* Hegeskoalle dressuer - hegere fariant fan dressuer
* Horseball - teamsport mei de bal 
* Mennen - rekreatyf oanspand riden
* Mensport - kombinearre wedstriden maraton, hindernisriden, dressuer- en Linigensproeven.
* Monteedraverij - ûnder de man
* Polo- hockey te hynder
* Drafsport - snelheidssport: galoppearje, draverijen  
* Springen - hindernisparkoers mei snelheidswedstriid 
* Foltiizje - gymnastyk op it hynder.
* Foksejacht – jacht mei hûn de imitaasjes hjirfan wurdt slipjacht neamd 
* Westernriden – riden en opsadeljen neffens de metoade fan cowboy’s
Fuotbalferiening ODV

**Fuotbalferiening ODV** (*Folút: Ontspanning door Voetbal*) is oprjochte op 3 augustus 1921 en spilet op Sportpark Tusken de wâllen oan Te Nijenhuiswei. It tenu fan de klup bestiet út in blau shirt, in wite broek en blauwe sokken.
Fuotbalferiening Oerterp

**Fuotbalferiening Oerterp** is oprjochte op 20 juny 1949 en spilet op Sportpark De Griene Greide oan de Griene Leane. It tenu fan de klup bestiet út in blau shirt, in wite broek en blauwe sokken. Yn 2011 ferhúze de feriening fan Sportpark De Hege Kamp oan de Skoalleane nei it nije sportpark oan de Griene Leane.
De Oaljefant (Burdaard)

**De Oaljefant** is in poldermûne rom in kilometer besuden it doarp Burdaard yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De houten achtkante mûne op stiennen fjildmuorren en dekt mei fertikale houten dielen hat in flecht fan 23,90 m.

## Skiednis
De Oaljefant is in grutte, mealreeë muonts, dy't oarspronklik yn 1856 boud waard foar it bemeallen fan de *Oostwolderpolder* by it Grinslanner  Oostwold. De mûne waard yn 1867 foar 2000 gûne kocht troch it bestjoer fan de krekt oprjochte polder *De Olifant* en werboud op de hjoeddeiske lokaasje. 

Yn 1970 ferlear de mûne syn funksje. Hy waard yn 1977 eigendom fan de Stifting De Fryske Mole, dy't him yn 1978-1979 restaurearje liet. Yn 1991 barde dat nochris. Yn 2007 waarden de beide roeden fanwege de minne steat dêr't se yn ferkearden, ferfongen troch nije. Keazen waard foar in eksperimintele konstruksje, wêrby't de roeden elk út twa helten bestean, dy't mei bouten oan elkoar fêstmakke binne. De Oaljefant hat foar it útmeallen in grutte en in lytse fizel en kin dêrneist mei help fan in tredde fizel yn tiden fan drûchte ek ynmealle. De mûne kin op ôfspraak besichtige wurde.

Yn 2006 waard de mûne troch it Wetterskip Fryslân oanwiisd as reservegemaal yn gefal fan wetteroerlêst. 

## Keppeling om utens
* De Oaljefant op de Moledatabank
* De Oaljefant op de feriening 'De Hollansche Molen'
Fuotbalferiening Noardburgum

**Fuotbalferiening Noardburgum (VVN)** is oprjochte op 17 july 1964 en spilet op Sportpark De Ulkelannen oan de Veldmansweg. It tenu fan de klup bestiet út in giel shirt, in swarte broek en swarte sokken.
De Izeren Ko

**De Izeren Ko** wie in poldermole yn Allingawier yn 'e gemeente Wûnseradiel. 

De Izeren Ko is in pealtsjasker út 1972 en foarme ûnderdiel fan 'e Aldfaers Erf rûte, in kultuerhistoaryske museumrûte troch de doarpen Allingawier, Eksmoarre en Piaam. 

De mole, dy't dêre mealree yn sirkwy wie, fungearre as demonstraasjemole by in pleats mei deselde namme yn it museumdoarp Allingawier. De Izeren Ko wie te besichtigjen as it museum iepen is. De mole mei in flecht fan 5,45 m. waard yn 2008 restaurearre en krige neitiid in nij plak om 't de mûne op it âlde plak te min wyn fong. 

Yn ferbân mei de opheffing fan it iepenloftmuseum en de ferkeap fan it lân dêr't it mûntsje op stie, moast de mûne dêrwei. Yntusken wie ek de steat fan 'e tsjasker min.

De mûne foel yn hannen fan Johannes Rozenga út Aldebiltsyl en waard yn in loads yn Marsum opslein. Dêr waard de mûne troch Johannes Rozenga en Arend Castelein út Marsum restaurearre, itjinge op 'e wjukken nei nijbou betsjutte. 

Yn 2025 stie de mûne noch yn Marsum op it plak dêr't er restaurearre is.   

## Keppeling om utens

* Moledatabank - ''Allingawier, By De Izeren Kou''
* De Hollandsche Molen - ''De Izeren Kou te Allingawier''
* Webstee Aldfaers Erf Rûte
Sportferiening Oeverzwaluwen

**Sportferiening Oeverzwaluwen** is oprjochte op 10 july 1929 en spilet op Sportpark oan de Dûmny L. Tinholtstrjitte. It tenu fan de klup bestiet út in blau shirt in wite flanken, in wite broek en blauwe sokken. De feriening waard oprjochte ûnder de namme Unitas (*[[Latyn]] foar ienheid*). Yn 1942 waard dat feroare yn SV Oeverzwaluwen. De sportferiening hat fjouwer ôfdielingen: gymnastyk, tennis, fuotbal en follybal.
Sportferiening Olyphia

**Sportferiening Olyphia** is de fuotbalklup fan Noardwâlde. De feriening hie earder ek in basketbalteam Olyphia. De klup is oprjochte op 25 maaie 1928. It team spilet op Sportpark "Spokedam" oan de Elswei yn Noardwâlde en hat dêr 2 fjilden. It klupblêd hjit De Ekkelwiek.

It standertalvetal komt yn it seizoen 2024/25 út yn de tredde klasse snein fan it KNVB-distrikt Noard. 

Olyphia beskikt yn it seizoen 2020 -2025 noch mar oer trije senioaren heare-alvetallen. De feriening hat gjin jeugdteams mear. Dy binne opgien yn SJO Vidosa (*Vier Dorpen Samen*), in gearwurkjende jeugdorganisaasje. Dêr wurkje vv Zandhuizen, vv Oosterstreek, vv Sport Vereent en sv Olyphia yn mei de jeugd gear. Foarhinne hie Olyphia seis senioarealvetallen (5 manljusteams en 1 frouljusalvetal) en mar leafst 14 jeugdteams.

*Tenu: grien shirt, wite broek en griene sportsokken
## Keppeling om utens
*Webstee Sportferiening Olyphia
Fuotbalferiening ONT

**Fuotbalferiening ONT** (*Folút: Fuotbalferiening *'O**peinde, **N**ijegea en De **T*'ike*) is oprjochte op 1 juny 1962 en spilet op Sportpark Douwekamp oan de Healwei yn De Pein. It tenu fan de klup bestiet út in giel shirt mei swarte streken, in swarte broek en giele sokken mei swarte streken.
Museum Boere-ark

**Museum Boere-ark** sit yn in pleats op Meskenwier by Akkrum.
It sammele boere-ark is fan foar de Twadde Wrâldoarloch en is allegear brûkt op deselde pleats. De kolleksje kin op ôfspraak mei de famylje Hofstra besjoen wurde.
## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
Sint Thomaslieden

**Sint-Thomaslieden**, ek wol *plúslieden* neamd, is in tradysje dy't der út bestiet dat tusken 21 desimber en 31 desimber klokken lieden wurde. Troch it lieden fan de klokken soenen de kweade geasten, dy't de dagen koartsje, ferdreaun wurde. 

Yn de 19de iuw en dêrfoar waard praat fan ‘plúslieden’. It wurd ‘plús’ [pluis] hat de betsjutting fan suver, suverjen. It oarspronklike doel fan it lieden wie de loft te suverjen fan de kweade geasten. Dêrom waard it plúslieden ek wol ‘duveljeie’ neamd. In útdrukking dy’t út dy tiid komt is: ‘De boel is dêr net plús’.

De tradysje wurdt benammen yn eare holden yn Súdeast-Fryslân dêr't in soad frijsteande klokkestuollen binne dy't troch it folk maklik let wurde kinne. Untanks it ferbod troch de oerheid - op de tsjerkhôven dêr't de klokkestuollen stienen, waarden bytiden fernielings oanrjochte - hat de tradysje stân hâlden. 

Alle jierren is der noch Sint-Thomaslieden yn Ketlik en Aldhoarne, dêr't eltsenien op de neamde dagen skuor oan de liedklokken jaan mei. Yn dizze doarpen wurdt it lieden no stimulearre en wurde wedstriden hâlden. 

It is de keunst om de twa klokken te lieden yn in ritme dat goed op inoar ôfstimd is. It giet by dat lieden om de saneamde "fjouwerkante slach". De lytse en de grutte klok binne dan yn harmony mei inoar. De lytse klok moat in fearnsslach nei de grutte klok komme. De fjouwerkante slach is te werkennen toch de wurden "do earst, dan ikke".

Eartiids gie it Sint Thomaslieden dei en nacht troch. Tsjintwurdich allinnich tusken moarns 7 oere oant jûns 10 oere. De gemeente It Hearrenfean hat it lieden ris ferbiede wold en hellen doe de bongels út de klokken. Tsjintwurdich stimulearret de gemeente It Hearrenfean de tradysje mei in subsydzje.


Ofbyld:PlúsliedenAldhoarne2008-1.jpg|Lieden yn Aldhoarne.
Ofbyld:PlúsliedenAldhoarne2008-2.jpg|Lieders yn Aldhoarne.

## Sjoch ek
*Klokkestuollen yn Fryslân
Oegekleastermole

De **Oegekleastermole** is in poldermole en ryksmonumint inkele hûnderten meters súdwestlik fan it doarp Hartwert, yn de gemeente Wûnseradiel.

## Beskriuwing
De Oegekleastermole, in spinnekopmole, waard foar 1830 boud foar it bemeallen fan de 90 pûnsmiet (± 33 ha) grutte polder *Hartwerd-West*, dy't eartiids de *Polder Knol* neamd waard. De eardere eigeners, de bruorren Knol, ferkochten de mole yn 1981 oan de Vereniging De Hollandsche Molen, dy't him yn 1986 restaurearje liet. Yn 1988 kaam hy yn it besit fan de Stifting De Fryske Mole. In jier letter ferlear de mole syn funksje as haadbemealler fan de polder. Hy is lykwols op frijwillige basis noch geregeldwei yn wurking. Hy is ien fan fjouwer spinnekopmoles yn Fryslân mei in achtkante ûndertoer. Om te foarkommen dat de mole by swiere stoarm omwaait, is it ûnderhûs derfan ferswierre mei in pear grutte balstiennen. De Oegekleastermole hat in flecht fan 9,10 meter en is op ôfspraak te besichtigjen.

Yn 2006 waard de mole troch it Wetterskip Fryslân oanwiisd as reservegemaal yn gefal fan wetteroerlêst.

## Keppeling om utens

*Moledatabank - ''Hartwert, De Oegekleastermole''
*De Hollandsche Molen - ''De Oegekleastermole te Hartwert''
De Feniks (Marrum)

**De Feniks** is een poldermûne by it doarp Marrum yn de gemeente Noardeast-Fryslân. 

## Skiednis
De Feniks waard yn 1917 boud foar it bemeallen fan de polder 'Ferwert' as ferfanger fan de earste mûne út 1845, dy't yn de simmer fan 1916 as gefolch fan bliksemynslach ôfbaarnde. De Feniks waard gearstald út ûnderdielen fan in sloopte houtseachmûne mei deselfde namme út Ljouwert. 

Oant likernôch 1970 bleau de mûne yn gebrûk. Sûnt 1976 is de mûne eigendom fan de Stifting De Fryske Mole. By de restauraasje fan de mûne yn 1977 krige de Feniks nije roeden, wêrby't de selsswichting ferfongen waard troch Aldhollânsk hekwurk. De mûne waard yn 1997 foar it lêst restaurearre. 

De Feniks is net mear oansluten op de Fryske boezem, mar noch wol mealree yn sirkwy. De Feniks wurdt ek brûkt as lesmûne foar it 'Gild Fryske Mounders' en kin op ôfspraak besichtige wurde.

By te min wyn koe sûnt 1945 in diselmotor meihelpe. De diselmotor is noch jimmeroan oanwêzich en waard yn 2016 tagelyk mei it ferfangen fan de houten fizel fan de mûne troch in stalen fizel ek neisjoen.

## Beskriuwing
De Feniks is in grutte muonts. It houten achtkant is reiddutsen en stiet op stiennen fjildmuorren. De flecht fan de wjukken is 21,50 meter.

## Keppeling om utens

* Moledatabank, Databank fan Ferdwûne Mûnen yn Nederlân - 'De Boer/De Hersteller/De Phenix, Ljouwert'
* Molendatabase - 'Marrum, De Phenix'
* De Hollandsche Molen - 'De Phenix te Marrum'
De Puollen (mole)

**De Puollen** is in nei in eardere delsetting ferneamde poldermole, ûngefear in kilometer eastlik fan it doarp Dronryp yn de gemeente Waadhoeke. It is in ryksmonumint.

De Puollen is in houten, reiddutsen achtkante mole, mei stiennen fjildmuorren en in flecht fan likernôch 19,10 m.

## Skiednis
De mole is in grutte muonts, dy't yn 1850 boud waard foar it bemeallen fan de 365 ha grutte 'Easterpolder', dy't tsjintwurdich diel útmakket fan de polder 'De Puollen'. 

Lange tiid stie de mole der ferfallen by, mar yn 1984/1985 waard de mole restaurearre. De Puollen is net mear oansluten op de Fryske boezem, mar wol mealree yn sirkwy. De wipstôk fan de mole is oan it útein fersierd mei in ienhoarn. 

It moondershûs is noch oanwêzich. De mole is eigendom fan de Stifting Moles yn Menameradiel en kin besichtige wurde as hy draait.

## Keppeling om utens

* Moledatabank - 'Dronryp, De Poelen'
* - 'De Puollen / De Poelen te Dronryp'
* FB-side fan De Puollen
Rispenserpoldermole

De **Rispenserpoldermole** is in poldermole en ryksmonumint tusken de doarpen Easterein en Hidaard yn de gemeente Súdwest-Fryslân. 

## Skiednis
De Rispenserpoldermole is in muonts, dy't likernôch 100 meter súdlik fan it hjoeddeiske plak yn 1821 boud waard foar it bemeallen fan de Rispenserpolder. De mûne ferfong doe trije lytsere mûntsjes, dêr't fierder neat oer bekend is.

De Rispenserpoldermole wurke oant 1964 en waard twa jier letter eigendom fan de destiidske gemeente Hinnaarderadiel (sûnt 1984: Littenseradiel, sûnt 2011: Súdwest-Fryslân). Dy liet de mole restaurearje, mar by einbeslút rekke de Rispenserpoldermole dochs yn ferfal. Opmerklik is dat it jild fan it Ryk foar in restauraasje fan de bûtekant fan 'e mole troch de gemeente wegere en werom stjoerd waard en dat de gemeente sûnder tastimming de kape weihelle. It socht derom dat de mole hielendal ferlern gyng, mar nei't de mole op haren en snaren nei troch in brân folslein ûndergyng, waard der aksje ûndernommen. 

Yn de jierren 1993-1994 waard de mole goed 100 meter yn noardlike rjochting fersetten en dêr restaurearre. Sûnttiid is de mole wer mealree. 

De gemeente Súdwest-Fryslân brocht yn 2019 de Rispenserpoldermole mei 10 oare moles ûnder by de Molestifting Súdwest-Fryslân.

## Beskriuwing
De achtkante mole hat in flecht fan 12,74 meter en kin op ôfspraak besichtige wurde. Allinnich it achtkant is reiddutsen, de kape is fan wyt hout.  

## Keppeling om utens

* Molendatabase - 'Easterein (Oosterend), Rispenserpoldermolen'
* De Hollandsche Molen - 'Rispens te Easterein (Oosterend)'
Fuotbalferiening ONB

**Fuotbalferiening ONB** (*Folút: Op Nij Begoun*) is oprjochte op 24 jannewaris 1948 en spilet op Sportpark De Fennen oan de Noarderdwarsvaart. It tenu fan de klup bestiet út in blau shirt, in wite broek en blauwe sokken.
Fuotbalferiening QVC

**Fuotbalferiening QVC** (*Quick Valken Combinatie*) spilet op de fjilden fan *sportpark De Ribbe* oan de Koeweg yn Starum. De klup is oprjochte op 9 desimber 1916.

*Tenu: shirt mei grien-wite streken, wite broek en sokken mei grien-wite streken

## Keppeling om utens
*Webstee fuotbalferiening QVC
Fuotbalferiening Read Giel

**Fuotbalferiening Read Giel** spilet op de fjilden oan it Kealledykje yn Ljouwert. 

De klup is oprjochte op 6 july 1921 en hiet doe Jupiter. Der wurdt spile op sneon en op snein. Read Giel hat sa'n 30 pupilleteams, 6 junioareteams en 8 senioareteams.

*Tenu: read giel shirt, swarte broek en swarte sokken

## Keppeling om utens
*Webstee Read Giel
De Rintmaster

**De Rintmaster** is in poldermole en ryksmonumint tichtby it doarp Menaam, haadplak fan de gemeente Menameradiel. It is in houten achtkante mole mei stiennen fjildmuorren, dy't dekt is mei reid en in flecht hat fan 15,00 m.

De Rintmaster waard yn 1833 boud foar de bemealling fan de eardere *Noarderpolder* by Dronryp. Neidat de mole dêr troch de komst fan in diselmotor oerstallich wurden wie, rekke hy yn ferfallen tastân. Yn 1981/1982 waard hy oerbrocht nei syn hjoeddeiske stee, dik in heale kilometer ten súdeasten fan Menaam tichtby de Menamer Feart, dêr't oant 1969 de troch brân ferwoaste *Koaimole* stie. Dêr waard De Rintmaster restaurearre en opnij Mealree makke. Sûnttiids bemealt de mole op frijwillige basis de *Súdeasterpolder*. Yn 1995 waard hy foar it lêst restaureard. De útein fan de wipstôk fan de mole is fersierd mei in ienhoarn. De Rintmaster, dy't eigendom is fan de Stifting Mûnen yn Menameradiel, kin op ôfspraak besichtige wurde.

## Keppeling om utens

*Moledatabank, Databank fan Ferdwûne mûnen yn Nederlân - ''Súdeasterpolder/De Koaimole, Menaam''
*Moledatabank - ''Menaam, De Rintmaster''
*De Hollandsche Molen - ''Rentmeester te Menaldum''
Wittenskip

De **Wittenskip** (út it Latyn: *scientia*, kennis) hâldt sawol yn de sammele kennis as de aktiviteit fan it sammeljen fan de kennis. De wize dêr't kennis sammele wurdt, falt útien yn *suver* wittenskiplik ûndersiik, dat stribbet nei ferdjipping en útwreiding fan kennis en *tapaste* wittenskiplik ûndersiik, dat rjochte is op praktyske doelen. Foar ûndersiik wurde bepaalde wittenskiplike kritearia en ûndersiiksmetoaden brûkt. De (wittenskiplike) stúdzje fan wittenskip en de wize fan ûndersiik hjit wittenskipsfilosofy.

## Sjoch ek
* Kennis
* Universiteit
* Tapaste wittenskip
Renado

**Renado** (**''Re**cht **Na**ar het **Do**el'') spilet op de fjilden oan de Groenendal yn Sint-Nyk. De klup is oprjochte op 11 april 1938 en De Praetpaal is it klupblêd. De jeugdalvetallen A1 oant en mei D1 binne tegearre mei Fuotbalferiening VVI út Jiskenhuzen yn in kombinaasje aktyf.  
*Tenu: wyt shirt, treade broek en reade sokken mei wite boarde.
Renado telt fiif senioareteams en in damesteam.  De feriening spilet op snein har wedstriden.

## Promoasje 2008/2009
Yn it seizoen 2008/2009 promovearre it earste team nei de tredde klasse troch yn twa moetingen sterker te wêzen as Fuotbalferiening Bakkefean. In Bakkeveen waard it 1-1 en thús yn Sint Nyk waard op 17 maaie 2009 mei 3-2 wûn.

## Sealfuotbal
Renado hat fjouwer sealfuotbalteams: 3 heareteams en in damesteam. Yn it seizoen 2008/2009 binne it earste en it twadde team fan de seal kampioen wurden. It earste die dit yn de 3e klasse en it twadde yn de 4e klasse.

## Keppeling om utens
* Webstee Renado
Stienhústermûne

De **Stienhústermûne** (Nederlânsk: *Steenhuistermolen*) is in poldermûne en ryksmonumint tichteby Stiens yn de gemeente Ljouwert. It is in houten achtkante mûne, mei stiennen fjildmuorren, reiddekt en in flecht fan 15,00 m.

## Beskriuwing
De Stienhústermûne is in mealreeë muonts, dy't likernôch trije kilometer eastlik fan Stiens stiet. De mûne waard yn 1880 boud foar it bemeallen fan de *Stienhústerpolder*. Nei't de mûne yn 1952 troch in stoarm beskeadige wie, waard oerweage om him te ferfangen troch in wynmotor, mar dat plan waard wer oan de kant skood.

Yn 1962 bruts ien fan de roeden, wat yn 1967 wersteld waard. Twa jier letter ferlear de Stienhústermûne syn funksje, troch't meganysk bemeallen ynfierd waard. Yn 1985 waard de mûne eigendom fan de Stifting De Fryske Mole. 

De mûne, dy't yn 2000  restaurearre waard, is op ôfspraak te besichtigjen.

## Keppeling om utens
* De Stienhústermûne op de Moledatabank
* De Stienhústermûne op de side fan De Hollandsche Molen
Afke Hijlkema

Afke Hijlkema  (Akkrum, 22 juny 1979) is in Frysk keatster. Nei de CIOS-oplieding gie se nei de ALO, de eardere sportakademy.

Oant en mei 2010 wie Afke mei alve keninginneprizen de meast suksesfolle PC-keatster ea. Sy is ek oanfierster fan it PC-punteklassemint mei 35 punten. Har maat Géjanna Buma  moat it mei fiif punten minder dwaan.

## PC foar Froulju resultaten
* 2010 - Afke Hijlkema (K), mei Maaike Wind en Sjoukje Visser
*2009 - Afke Hijlkema (K), mei Maaike Wind en Gerieke de Groot
* 2006 - Afke Hijlkema (K), mei Géjanna Buma en Debora Oosterman
* 2005 - Afke Hijlkema (K), mei Géjanna Buma en Debora Oosterman
* 2004 - Afke Hijlkema (K), mei Géjanna Buma en Wiesje van der Berg
* 2003 - Afke Hijlkema (K), mei Géjanna Buma en Wiesje van der Berg
* 2001 - Afke Hijlkema (K), mei Géjanna Buma en Wiesje van der Berg
* 2000 - Afke Hijlkema (K), mei Géjanna Buma en Riska Hazenberg
* 1999 - Afke Hijlkema (K), mei Géjanna Buma en Riska Hazenberg
* 1998 - Afke Hijlkema (K), mei Géjanna Buma en Riska Hazenberg
*1997 - Afke Hijlkema (K), mei Géjanna Buma en Riska Hazenberg

Yn 2005 waard se Sportfrou fan it Jier fan Boarnsterhim.
Géjanna Buma

**Géjanna Buma** (Eksmoarre) is in keatster út Boalsert. Se hat mei har maat Afke Hylkema 103 earste prizen wûn.  

### Jeugd
Yn har bertedoarp Eksmoarre wenne ek Sjouke de Boer dy't ek altyd in soad krânsen oan de muorre hingjen hie. Har earste maten wiene
Monique Gjaltema en Alinda Kleefstra. Letter waarden dat Wiesje van der Berg en Sandra Goodijk. Noch wer letter waarden dy ynruile foar Afke Hylkema en Riska Hazenberg.

### PC
Yn 1996 wie se ferliezend op de PC, mar de fjouwer jier dêrnei wûnen se de PC. Yn 2001 waard Riska Hazenberg ferfongen troch Wiesje van der Berg. Trije kear PC-winst en dêrnei twa oerwinnings mei Debora Oosterman as foarynse. Har trener wie doe Johannes Brandsma. 

### Oare prizen
Se wie yn 2006 twa kear Nederlânsk kampioen en wûn 9 kear de Froulju's PC. Sa wûn se de Klaas Kingma Sportpriis 2007. Dy priis wurdt om it jier útrikt oan in persoan of feriening út Boalsert dy't him ûnderskieden hat. Yn dat jier waard se ek winner fan it Jierklassemint en is yn 2008 oanfierster fan it Ivich keatsklassemint foar Froulju: 683 punten, 164 earste prizen, 62 twadde prizen, 9 kear de Froulju's-PC winst en twa kear it Frouljusbûn foar Boalsert. Yn har lêste keatsjier 2008 wûn se noch 16 krânsen en mei 59 punten twa punten mear as yn har topjier 2006.