open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aleksander Fjodorovitsj Mosjaisky

**Aleksander Fjodorovitsj Mosjaisky** (Russysk: *Александр Фёдорович Можайский*; Kotka (Finlân), 21 maart 1825 -  Sint Petersboarch, 1 april 1890) wie in Russysk marineofsier en loftfeartpionier. Yn 1883 boude er de earste mei in stoommasine oandreaune fleanmasine yn de skiednis fan syn lân.

Mosjaisky wie in protte jierren fan syn libben op see. Yn dy tiid waarden wol draken brûkt foar it oerbringen fan sinjalen tusken skippen, sadwaande learde er faaks oer de swierrichheden fan de bou fan tastellen swierder as lucht. Om 1860 hinne besleat er him ta te lizzen op de bou fan fleanmasines.

Yn 1884 mislearre de earste flecht mei de iendekker (hy makke in spronkje fan sa'n tritich meter). It tastel woech 934 kg, hie in fleugeloerflak fan goed 300 m² en wie útrist mei trije stoommasines, totaal fermogen 50 Hk (2 x 20 en 1 x 10 ). Dy masines makken it tastel fierstente swier. Boppedat hiene fleugels hiene gjin kurve om lift te jaan. Om gong te meitsjen liet er it tastel fan in houten skeante ride. Mosjaisky hat noch wol eksperimintearre troch de fleugels ûnder ferskillende hoeken te setten, mooglik hie it tastel sa wol fleane kinnen, mar dat koe net yn de praktyk test wurde omdat dêr mear motorfermogen foar nedich wie en Mosjaisky hie gjin bettere motors ta foldwaan yn dy tiid.

Yn 1909 woe in Russyske krante hawwe dat Mosjaisky syn spronkje de earste motorisearre 'flecht' west hie. Dy kleem waard letter ûnder it Sovjetregear noch faak werhelle. Undersyk troch de TsAGI (*Tsentralniy Aerogidrodinamicheskiy Institut*) yn de santiger jierren hat útwiisd dat de claim ûnrjochtlik wie, dat Mosjaisky syn oarspronklik tastel net fleane koe meidat de fleugels gjin lift joegen en de motors te min fermogen hiene. Teffens die út it ûndersyk bliken dat mei de sterkere motor, dy't Mosjaisky flak foar dea yn gedachten hie, it tastel faaks wol fleane kind hie.

Dochs hat Mosjaisky syn fertsjinsten foar de fleanderij hân, benammentlik wat de bestjoering en de oandriuwing oanbelangje, de beheinde technyk fan syn tiid yn acht naam.

Asteroïde 2850 Mosjaisky is nei him fereamd.
Culver City (Kalifornje)

**Culver City** is in stêd bewesten Los Angeles (Kalifornje). Yn 2000 wennen der 38.816 minsken. De stêd is fral bekend fan de filmbedriuwen dy't dêr húsmanje. Eartiids wiene de MGM Studios (1924-1986; no de Sony Pictures Studios) en de Hughes Aircraft Company (1932-1985) dêr festige. No hawwe National Public Radio West en Sony Pictures Entertainment harren haadhertier yn Culver City.

## Ekonomy

Yn 2011 wiene de grutste wurkjouwers:

## Berne yn Culver City
* Ron Mael (12 augustus 1947), artyst
* Michael Whelan (29 juny 1950), boekbânûntwerper en yllustrator
* Helen Hunt (15 juny 1963), aktrise
* Jack Black (28 augustus 1969), akteur
* Drew Barrymore (22 feb. 1975), aktrise
* Travis Wester (8 oktober 1977), akteur, filmregisseur en auteur
* Camille Winbush (9 febrewaris 1990), aktrise en sjongster
* Dee Dee Davis (17 april 1996), aktrise

## Keppeling om utens
* Statistiken, kaarten en oare ynformaasje oer Culver-City op city-data.com
Universiteit fan Grienlân

De **Universiteit fan Grienlân** (Grienlânsk: *Ilisimatusarfik*; Deensk: *Grønlands Universitet*) is de ienige universiteit fan Grienlân. It universiteitsgebou stiet yn de haadstêd Nuuk. Der wurdt ûnderrjochte yn it Deensk of it Grienlânsk. De universiteit krige yn 2009 in nij gebou.

De universiteitsbibleteek hat sa'n 30.000 boeken. 

De universiteit hat fjouwer ôfdielings:
* Teology
* Literatuer, taalkunde en mediastúdzjes
* Kulturele en sosjale skiednis
* Management en ekonomy

## Keppelings om utens
*Katak.gl (sykmasine foar de universiteitsbibleteek)
Koeweit

**Koeweit** is in lân yn Midden-Easten. De haadstêd is ek Koeweit en de emir fan de monargy is sûnt 2020 Nawaf Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah.

Koeweit wurdt begrinzge troch:
* de Perzyske Golf yn it easten;
* Saûdy-Araabje yn it súdwesten;
* Irak yn it noardwesten.

## Skiednis
Koeweit makke fan ôf de 8e iuw part út fan it Abbasidenryk. Letter waard it opnommen yn it Ottomaanske ryk (16e iuw), dêr't lang om let ek in foarm fan selsstannigens krige yn de foarm fan in prinsdom. De tsjinwurdige hearskjende famylje stamt fan ien fan dizze prinsen, sjeik Sabah al-Awwal ôf, dy't hearske fan 1756 oant 1772. 

Yn 1899 tekene de doetiidske prins, sjeik Mubarak, in ferdrach mei de Britten, dêr't troch it in Britsk protektoraat waard. Yn 1914 erkende de Britske oerheid Koeweit as in ûnôfhinklik lan, mar wol ûnder Britske proteksje. Yn 1961 waard Koeweit folslein ûnôfhinklik. Yn de tuskentiid hie de ûntdekking fan oalje ta in grutte rykdom laat. Dit luts in protte gastarbeiders oan, dy't gjin steatsboargerskip krije kûnen.

Alhoewol't it lân in bûnsmaat wie fan Irak tidens de Irak-Iran oarloch, waard it troch Irak beset en op 2 augustus 1990 anneksearre. De besetting wie it begjin fan de Golfoarloch fan 1990-1991, dêr't Koeweit yn jannewaris 1991 troch in ynternasionale koalysje ûnder lieding fan de Feriene Steaten befrije waard.

## Geografy
Koeweit bestiet foar it grutstepart út woastyn mei hast gjin hichteferskil. It klimaat is skrok en hjit. Oan de noardkust fan de Perzyske Golf lizze in oantal eilannen, dêr't Bubiyan it grutste fan is.

De wichtichste stêden binne Koeweit, Salimiyah (mei de measte ynwenners) en Hawalli.

Nei it suden ta lizze ek noch wat lytse eilantsjes.

## Demografy
Arabieren meitsje om-ende-by 57% fan de befolking út fan Koeweit. Yn de 20e iuw is de befolking fan Koeweit, foaral fanwege de komst fan in proatte arbeiders (de saneamde ekspats), ferfyftichfoudige. Under de ekspats binne in soad steateleaze Arabieren lykas bedoeïenen) en fjirder ymmigranten út lannen as Pakistan, Bangladesj en de Filipinen. De befolking is foar 85% moslim.

## Gûverneminten
Koeweit is opdield yn seis gûverneminten (*muhafazat*):

* Ahmadi (Arabysk: الأحمدي)
* Farwaniya (Arabysk: الفروانية)
* Al-Asimah = Arabysk foar Haadstêd (Arabysk: العاصمة)
* Jahra (Arabysk: الجهراء)
* Hawalli (Arabysk: حولى)
* Mubarak Al-Kabier (Arabysk: مبارك الكبير)
Fritz Bleyl

**Fritz Bleyl**, wiere namme **Hilmar Friedrich Wilhelm Bleyl**, (Zwickau, 8 oktober 1880 - Bad Iburg, 19 augustus 1966) wie in Dútsk arsjitekt.

Tagelyk mei Ernst Ludwig Kirchner studearre Bleyl arsjitektuer oan de technyske universiteit yn Dresden fan 1901 ôf oan. Fan 1905 oant 1907 wie er by de ekspresjonistyske keunstnersbeweging *[[Die Brücke (keunst)|Die Brücke]]*. dêr't er ien fan de oprjochters fan wie. Hy wie grafysk ûnwerper by dy groep, foar de earste útstalling makke er in poster dy't troch de plysje ferbean waard. Twa jier letter troude er, ferliet er de groep en wurke er foar in arsjitekteburo yn Dresden. Dêrnei wie er ûnder mear learaar yn Berlyn. 

Hy hat nei it ferlitten fan *Die Brücke* nea wer eksposearre.
Barthelomeus Jacobus Schurer

**Barthelomeus Jacobus Schurer** (Makkingea, 15 april 1792 - Surhústerfean, 9 jannewaris 1888)  wie in ûnderwizer en skoalhaad.

## Libben en wurk
Hy wie in soan fan Jacobus Schurer en Janke Klazes. Yn 1807 waard er skoalmaster yn Gasteren (Anloo) en yn 1808 yn Eeksterfean. Hy boaske yn july 1814 oan Elizabeth Teunis Rinzema (1794-1855); sy krigen 13 bern. 

Yn 1812 waard Schurer it earste haad fan de legere skoalle fan Surhústerfean. Hy krige yn 1822 in boek fan de minister, op foarstel fan de skoalopsjenner, foar syn iverigens en krewearjen foar it *Onderwijzersgezelschap*.  By syn 50-jierrich jubileum op 11 nov. 1857 ferklearre er dat er al dy jierren by it ûnderwiis nea siik west hie. Op 1 novimber 1863 krige er earfol ûntslach en ƒ 386 pinsjoenjild. Teffens ûntfong yn 1859 in sulveren medalje fanwege de Kening foar 50 jier trouwe tsjinst.

Schurer stoar yn de âldens fan 95 jier en kaam te hôf yn Surhústerfean. 

Op syn grêf yn Surhústerfean stiet:
:*d' Ontwikkeling der jeugd, wie daar zijn kracht aan wijdt,
:*Wijdt aan een edel werk zijn vlijt.
:*De geest, die hier zijn nut eens stichtte,
:*Leeft voort bij 't nageslacht, dat hij verlichtte.
:*En ging vol vree en hoop naar zijnen oorsprong weder.
:*Het stof rust bij zijn vrouw en jongste zoon ter neder.
Adelheid Roosen

**Adelheid Roosen** (Breda, 30 juny 1958) is in Nederlâns teatermakster, aktrise, dramadosinte en skriuwster.

## Wurk
### Teäter

Adelheid Roosen hat yn de neifolgjende programma's meispile.
*1982-1987: *Zang en Schertspoëzie* (als lid van Purper; won Pall Mall Export Prijs)
*1988-1989*: Van top tot teen trillen* (solo, nei in boek fan Clarice Lispector)
*1990-1991: *Tergend langzaam wakker worden* (solo; wûn proscenium priis)
*1991: *Aanhoudend Zacht* (solo)
*1993: *De Goedkeuring* (tegearre mei Moniek Kramer)
*1993: *Purper Gala* (mei û.o Haye van der Heyden, Frans Mulder en Karin Bloemen)
*1994: *In de Schaduw van de Zon* (mei George Groot)
*1995: *Niet Gesnoeid* (teäterkonsert, mei Karin Bloemen, Ricky Koole, Carolyn Watkinson, Rocq-E Harrell en Leoni Jansen)
*1997: *Kniel met je goeie been* (spyljen en de tekst mei akteurs)
*1998-1999: *Female Factory* (konsert mei 13 froulju út 11 lannen; regisseur, sjonger en meiprodusint)
*2000: *Reizen!
**2001: *De Vagina Monologen* (mei û.o Adèle Bloemendaal, Katja Schuurman en Nelly Frijda)
*2002: *[[The Merchant of Venice]]* (as lid fan de Toanielgroep Amsterdam, rol fan Portia)
*2002-2003: *Belgische Landschappen*
*2004: *[[Romeo en Julia]]* (as lid fan Toanielgroep Amsterdam, rol fan Ingel)

### Regy
*2000-2002: *De Suite* (modern klassike musisy, regy)
*2000-2002: *Valse Wals, Bankstel, Zucht* (trije paradefoarstellings fan Orkater; regy)
*2001-2002: *Honger*, Sara Kroos (regy)
*2001-2002: *Vergeef, ze weten niet wat ze doen*, De Bloeiende Maagden (regy)
*2002-2003: *Lege Maag, De Bloeiende Maagden* (regy)
*2003-2007: *De Gesluierde Monologen* (idee, tekst, regy)
*2003-2005: *Lam*, Sara Kroos (regy)
*2006-2007: *Zoetgevooisd*, Sara Kroos (regy)
*2006-2007: *African Diva's!*, Bushi Mhlongo en Yinka Adesina (regy en gearstalling)

### Films
Roosen hat oan de folgjende films meidien:
*1985: *[[Nederland, een vijver vol kringen]]*
*1986: *[[Mama is boos!]]*
*1992: *[[Het Zakmes]]*'
*1997: *[[Broos (film)|Broos]]* (gebaseerd op het theaterstuk *Broos*; leverde haar een Gouden Kalf op)
*2004: *Lulu*
*2014: *[[Brozer]]*

## Keppeling om utens
* Female Economy
Ponce (drank)

**Ponce** is in Livornske spesjaliteit. It is in mjuks fan rum en kofje dat de spiisfertarring bebefoarderje soe.

Der binne ferskate soarten fan, bygelyks mei mandaryn en anyslikeur. De tradisjonele ponce hjit *ponce a vela*, de ferzje mei sitroenskyl.
Georg-August-Universiteit

De **Georg-August-Universität** yn Göttingen is mei goed 25.377 studinten (2012) de âldste noch besteande en grutste universiteit yn de Dútske dielsteat Nedersaksen.

## Skiednis
De universiteit waard 1737 stichte fan George II August, karfoarst fan Hannover en kening fan Grut-Brittanje. It ynstitút ûntjoech him y in koart skoft tiid ta ien fan de gruttere yn Jerpa en hie fan begjin ôf oan al wichtige gelearden as meidoggers.

Yn 1837 wie der oan de Göttinger universiteit it ynsidintfan de Sân fan Göttingen. Nei't de kening fan Hannover by Keninklik Beslút de frijheid fan mieningsutering slim beheind hie, publisearre sân heechleararen, dêr't de ferneamde Bruorren Grimm ek by wiene, in skerp protest. De kening joech se dêrnei allegear dien. Trije fan harren waarde sels ferbanne. De sân heechleararen waarden rillegau yn hiel Dútslân als helden en martelders beskôge. De kening waard in tal jierren letter twong om syn autoritêre grûnwetswiziging werom te nimmen.

Om 1900 hinne wie de universiteit ít sintrum fan de teoretyske natuerkunde en wiskunde yn Jeropa. Tal fan ferneamde gelearden wiene der oan ferbûn, joegen gastkolleezjes of studearren dêr: Leó Szilárd, Edward Teller, Robert Oppenheimer, Albert Einstein, Carl Friedrich Gauss, Niels Bohr, David Hilbert, Wilhelm Hillebrand, Bernhard Riemann, Max Planck en in protte oaren. Doe't de nazy's yn 1933 de joaden ferbea om les te jaan of te studearjen giene in protten fan harren nei it bûtenlân. Dy *[[Breinflecht|braindrain]]* is de universiteit nea wer te boppe kaam; de universiteit is deselde bleaun, mar har foaroarlochske status fan wrâldwiid liedingjaand ynstitút yn natuer- en wiskunde hat se oant no ta net mear berikke kinnen.

## Bekende meidoggers en studinten
*Niels Bohr
*Wilhelm Dittenberger
*Albert Einstein
*Carl Friedrich Gauss
*Robbert Gradstein
*Alfréd Haar
*Heinrich Eduard Heine
*David Hilbert
*Wilhelm Hillebrand
*Robert Koch
*Tobias Mayer
*Walther Nernst
*Robert Oppenheimer
*Christiaan Hendrik Persoon
*Max Planck
*György Pólya
*Bernhard Riemann
*George van Schaumburg-Lippe
*Leó Szilárd
*Edward Teller
Jan Teulings

**Johannes Marinus Antonius (Jan) Teulings** (Hilfertsom, 29 maaie 1905 - Rotterdam, 22 septimber 1989) wie in Nederlânsk akteur en filmregisseur.

Nei de MULO krige Teulings ûnderrjocht yn keunstskiednis en literatuer fan Wijnand Frans. Fia Frans krige er kontakt mei it selskip *De Rotterdammers* fan Louis Chrispijn dêr't er yn it seizoen 1923/1924 syn debút op de planken makke. Hoewol't er dêrnei by in protte selskippen optrede, kaam er earst mids jierren tritich echt op 'e gleed. Hy bleau tonielspyljen oant er yn 1977 nei Switserlân ferfear. Dêrnei hat er folle mear op de planken stien.

Teulings waard it meast bekend fan syn protte optredens foar telefyzje, yn searjes en spullen. Yn de jierren 1967-1969 spile er tolve kear de rol fan ynspekteur Maigret yn 'e telefyzjerige mei deselde namme (dy rol waard earder spile trochge Kees Brusse). Fierder wie er te sjen yn hast alle searjes fan regisseur Willy van Hemert. Yn de jierren tachtich spile er syn lêste rollen yn bewurkings fan ferhalen fan Herbert Reinecker. Teulings stoar yn de âldens fan 84 jier en waard kremearre yn Rotterdam.

Yn Amstelfean is in loane nei him neamd: de *Jan Teulingslaan*.

## Telefyzje
**[[Maigret]]* (1967-1969)
**[[De kleine waarheid]]* (ier jaren 70)
**[[De klop op de deur]]* (1970)
**[[Merijntje Gijzen]]* (1974)
**[[Klaverweide]]* (1975)
**[[Hollands Glorie]]* - Reder Nol Kwel Sr.(1977)
**[[Dagboek van een herdershond]]* (1978) - Severinus van der Schoor
**[[Erik of het klein insectenboek (telefyzje)|Erik of het klein insectenboek]]* (1979)
**[[Mata Hari (telefyzjerige)|Mata Hari]]* (1981)
**De Weg* (1983)
**Herenstraat 10* (1983)
**[[Willem van Oranje (telefyzjerige)|Willem van Oranje]]* (1984) - August van Saksen
**Schande (1987)
**Geschenk uit de hemel (1987)

## Filmografy

|-

|-
|1936
|*[[Lentelied]]*
|Frans Vermeer
|
|-
|1936
|*Klokslag twaalf*
|
|
|-
|1937
|*[[De drie wensen]]*
|Tino Murante, Maria's freon
|
|-
|1950
|*[[De Dijk is Dicht]]*
|Simon
|
|-
|1955
|*[[Ciske de Rat (1955)|Ciske de Rat]]*
|Henri - freon fan Mem
|
|-
|1958
|*[[Dorp aan de rivier (film)|Dorp aan de rivier]]*
|Boargemaster
|
|-
|1960
|*[[Makkers Staakt uw Wild Geraas]]*
|De hear Keizer
|
|-
|1964
|*[[Les plus belles escroqueries du monde]]*
|Nederlanner
|
|-
|1966
|*[[De dans van de reiger]]*
|Heit fan Edouard
|
|-
|1972
|*[[Jonny en Jessy]]*
|Jonny's omke
|
|-
|1975
|*[[Heb medelij, Jet!]]*
|Omke
|
|}

## Keppeling om utens
* Jan Teulings yn de IMDb
Jan Nagel

* Jan Nagel (keunstskilder) (±1560-1602), Nederlânsk Renêssânseskilder
* Jan Nagel (politikus) (1939), Nederlânsk politikus, oprjochter fan *Leefbaar Nederland*
* Jan Nagel (sjoernalist) (1957), better bekend as Jan van Friesland, âld-haadredakteur fan Omrop Fryslân
Jan Nagel (keunstskilder)

**Jan Nagel** (Haarlim, om 1560 - De Haach, 1602) wie in Nederlânsk keunstskilder út de Renêssânse.

## Biografy
Nagel kaam fan Haarlim. Houbraken neamt him allinne as learaar fan Claes Jacobsz van der Heck.

Neffens Karel fan Mander, dy't him ek fernijde op de lêste side fan syn *[[Schilder-boeck]]* (as *Ian Nagel* en *Naghel*) as learaar fan Claes Jacobsz van der Heck, wie er in neifolger fan de Antwerpske skilder Cornelis Molenaer fan Haarlim as Alkmaar, in lânskipskilder, mar better as portretskilder, dy't yn 1602 yn De Haach ferstoar.

Neffens de RKD boaske syn dochter Neeltje oan de skilder Sijbert Cornelisz Moninckx, heit fan Pieter Moninckx en waard er lid fan it Sint Lukasgilde yn De Haach yn 1600, dêr't er letter ek ferstjerre soe.

Neffens de argiven fan de Haarlimske rederikerskeamer *Trouw moet Blycken*, wie er dêr lid fan en skildere er har earste blazoen út 1593.


File:The Miracle at the Grave of Elisha by Jan Nagel (d 1602).jpg|'It Wûnder by it Grêf fan Eliza' (1596)
File:WLANL - mickeymousestudio - 28012-Jan Nagel-Maria Magdalena.jpg|Maria Magdalena fan Jan Nagel
File:Jan Nagel (attr) Juno.jpg|Juno


## Keppeling om utens
*
Slavekust

De **Slavekust** wie in hannelsgebiet fan de Westyndyske Kompanjy (WIC), oan de Baai fan Benyn, yn West-Afrika. De faktorijen leine yn Nigeria, Benyn en Togo. Ek waard it eilân Sao Tomee ta it gebiet rekkene. De faktorijen waarden hast allinne brûkt om slaven te ronseljen foar de slavehannel op Amearika. De Slavekust lei beëasten de folle gruttere Goudkust, dêr't njonken goud ek slaven weihelle waarden.

## Festingen
Plakken dêr't de WIC faktorijen hie, wine:

* **Appa**, fan: 1732 - 1736.
* **Meidoarp/Meiborch**, perioade net witten.
* **Agathon**, fan: 1717 - ?.
* **[[Allada]]**, fan: 1660 - ?.
* **Aneho**, fan: 1731 - 1760
* **[[Annobon]]**, fan: 1641 - ?. (? - 1778 Portugeesk, 1778-1968 Spaansk)
* **Badagri**, fan: 1737 - 1748.
* **[[Benyn Stêd]]** (no de haadstêd fan de Nigeriaanske steat Edo), fan: 1660 - 1740.
* **Epe**, van: 1732 - 1755.
* **[[Grand-Popo]]**, fan: 1660 - ?.
* **Jaquim**, fan: 1726 - 1734 (Fort Zelandia).
* **Offra**, fan: 1660 - 1691.
* **[[Ouidah]]**, 1670 - 1724.
* **[[Prinsipe (eilân)|Prinsipe]]**, om 1589
* **[[Sao Tomé (stêd)|Sao Tomé]]**, fan: 1641 - 1648.
* **Save**, fan: 1660 - ?.
Brest

Dútslân:
* Brest (Nedersaksen), in gemeente yn de Dútske dielsteat Nedersaksen

Frankryk:
* Brest (Frankryk), in stêd yn it departemint Finistère
* Arrondissemint Brest, in arrondissemint fan het departemint Finistère

Kroatië:
* Brest (Lanišće)

Sloveenje:
* Brest (Ig), plak yn de gemeente Ig

Wyt-Ruslân:
* Brest (Wyt-Ruslân), in stêd yn Wyt-Ruslân
* Oblast Brest, provinsje yn Wyt-Ruslân

Tsjechje
* Břest, in gemeente yn it distrikt Kroměříž
Holon (plak)

**Holon** (Hebriuwsk חולון, *Cho-lon*) is in stêd yn Israel op de sintrale kustflakte, fuort besuden Tel Aviv.

## Geografy
It plak is in part fan de stêdekloft Tel Aviv (*[[Goesj Dan]]*) en leit yn it distrikt Tel Aviv. Holon hat it op-ien-nei-grutste yndustrygebiet fan Israel, nei Haifa.

### Samaritanen
De stêd hat in Samaritaanske mienskip fan likernôch 350 persoanen, ien fan de twa noch besteande. De oare is yn  Kiryat Luza op de berch Gerizim.

## Kultuer
In protte bekende Israelyske musisy waarden yn Holon berne. De stêd hat alle jierren in sjongfestival, *Jamé Hazemer*. Yn de stêd stiet sit Design Museum Holon.

## Boargemasters

## Susterstêden

*  Dayton, Ohio
*  Cleveland, Ohio
*  Suresnes, Frankryk
*  Berlin-Mitte, Dútslân
*  Hann-Münden, Dútslân
*  Andung, Súd-Korea
Brest (Frankryk)

**Brest** is in stêd yn Bretanje, yn it noardwesten fan Frankryk yn it departemint Finistère (29). De stêd leit net fier ôf fan de westlike punt fan it skiereilân Bretanje. Troch syn plak yn 'e lijte fan 'e Bocht fan Brest (Frânsk: *Rade de Brest*), in djippe ynholte fan de Atlantyske Oseaan, as wol de lizzing oan de útmûning fan de rivier Penfeld, hat Brest fanâlds in wichtige (marine)haven west. Ek no noch is Brest in steunpunt fan de Frânske Atlantyske float en in wichtich hannelsplak.

De stêd hat in universiteit, de *[[Universiteit fan West-Bretanje|Université de Bretagne Occidentale]]* en oare hegeskoallen en ûndersyksynstituten.

## Ut de skiednis
It plak dêr't Brest no leit is al iuwenlang in wichtich strategysk punt. De Romeinen hiene dêr yn de 3e iuw al in festing, dy't *Gesocribate* neamd waard. Yn de 5e iuw kamen Britske stammen it lân yn, in barren dêr't de regio syn namme oan te tankjen hat. Letter waard dêr in kastiel boud tsjin de oanfallen fan de Noarmannen. Bretanje, dat ek Brest, kaam yn de 12e iuw ûnder it bewâld fan de Ingelsen, mar yn 1202 wer ûnder Frânske hearen.

Yn 1631 makke kardinaal Richelieu Brest ta marinehaven en liet dêr in marinearsenaal bouwe. De marinehaven waard letter fersterke troch Vauban (1633-1707). 

Yn de Earste Wrâldkriich (1917/18) wie Brest in wichtige oanfierhaven foar de Amerikaanske ekspedysjetroepen yn Jeropa. De haven waard stiloan útwreide yn de tweintiger jierren fan 'e 20e iuw. Yn de Twadde Wrâldkriich wie Brest in thúshaven fan in grutte Dútske float ûnderseeboaten. Sa kaam it dat de stêd oan de ein fan 'e oarloch folslein yn pún lei, mar hy waard rillegau wer opboud.


Ofbyld:Royal Air Force Bomber Command, 1939-1941. C1856.jpg|Deutsche Flak (1941)
Ofbyld:Concrete_U-boat_pens_at_Brest.jpg|U-Boat-bunker fan Brest (augustus 1944)
Ofbyld:Battle_of_Brittany_-_Brest_04.jpg|Brest nei de Alliearde bombardeminten (1944)


## Omloop fan Frankryk
Brest hat trijeris it startplak foar de Omloop fan Frankryk west. Yn dy fan 1952 mei in etappe nei Rennes, yn 1974 mei in prolooch en yn 2008 mei in etappe nei Plumelec.

## Topografy

Image:Topographie de brest.jpg|Topografy fan Brest.
File:Brest.png|Brest en omkriten.


## Boargemasters
* 1959-1973 : Georges Lombard
* 1973-1977 : Eugène Berest
* 1977-1982 : Francis Le Blé
* 1982-1983 : Pierre Maille
* 1983-1985 : Jacques Berthelot
* 1985-1989 : Georges Kerbrat
* 1989-2001 : Pierre Maille 
* 2001- no: François Cuillandre

## Berne yn Brest
* Victor Segalen (1878-1919), skriuwer, dokter, archeolooch en etnolooch
* Henri Queffélec (1910-1992), skriuwer
* Alain Robbe-Grillet (1922-2008), skriuwer, petefaar fan de nouveau roman
* Pierre Brice (1929), akteur
* Yvan Le Bolloc'h (1961), presintator en akteur
* Béatrice Dalle (1964), aktrise
* Yann Tiersen (1970), musikus en komponist
Penfeld

De **Penfeld** (Bretonsk: *Penfell*) is in Frânske rivier fan 16 km langte yn it departemint Finistère. Op de lofter (east) igge leit de stêd Brest. 

## De rin
De boarne fan de rivier leit yn de gemeente Gouesnou op in hichte fan sa'n 86 meter. Hy rint dêrnei troch Bohars en Guilers en mûnet út yn de Bocht fan Brest. De ûnderrin fan de rivier is djip mei in ferski tusken leech- en heechwetter fan 8 meter. Djipstekkende skippen kinne de rivier in hiel ein streamop farre.

Yn Brest lizze de Pont de l’Harteloire en, in stik streamôf de Pont de Recouvrance oer de rivier.

It lêste stik fan de rivier yn Brest, mei syn hege kaden, is ynrjochte as haven en marinehaven en oan syn útmûning leit it 15e iuwske Château de Brest, op in plak dat al yn de Aldheid fan grut strategysk belang beskôge waard. 

## Keppelings om utens
Trout Lake (Washington)

**Trout Lake** is in Census-designated gemeentefrij plak yn it noardwesten fan Klickitat County yn de steat Washington, Feriene Steaten. It plak hie by de folkstelling fan 2010
557 ynwenners. It plak leit yn de delling fan de rivier de White Salmon en is ferneamd om har biologyske buorkerijen. Fanút it plak is der tagong nei Mount Adams en it Gifford Pinchot National Park. It hat in waarm middelânsk seeklimaat mei in trochsneed simmertemperatuer fan 28° C en in trochsneed wintertemperatuer fan 7° C. Trochsneed jierliks wetter delfal is likernôch 1170 mm.

## Keppeling om utens
* Trout Lake Mienskips Webside
Jacobus van Looypriis

De **Jacobus van Looypriis** wurdt takend oan in keunstner dy't him ûnderskieden hat op sawol it mêd fan de letterkunde as de byldzjende keunst.

It inisjatyf foar de priis waard naam troch de dichter Jan G. Elburg en dichter-skriuwer Louis Ferron. De Jacobus van Looy-stichting yn Haarlim naam  idee oer en makke der in fiifjierlikske oeuvrepriis fan. 

## Priiswinners
* 2010 - Peter van Straaten
* 2005 - Wim T. Schippers
* 2000 - Charlotte Mutsaers 
* 1995 - Breyten Breytenbach
* 1990 - Lucebert
* 1985 - Armando

## Keppeling om utens
*Letterkundig Museum - Jacobus van Looypriis
Bristol Beaufighter

De **Bristol Beaufighter** (de *Beau*) wie in Britske lange-ôfstâns  jachtbommesmiter en multifunksjonele oanfalsfleanmasine, dy't yn de Twadde Wrâldkriich brûkt waard troch de RAF, de Kandeeske loftmacht en de Australyske loftmacht. It tastel waard ûntwurpen en makke troch fleanmasinefabrikant Bristol.
It ûnwerp fan de Beaufighter waard ôflaat fan Bristol syn eardere Beaufort torpedo-bommesmiter.

Oars as de Beaufort hie de Beaufighter in lange karriêre en tsjinne er op hast alle fronten yn de Twadde Wrâldkriich; earst as nachtjager (oant de Mosquito kaam), dêrnei as jachtbommesmiter en letter as torpedobommesmiter, ferfanger fan de Beaufort. Yn Austraalje waard in fariant boud troch it Department of Aircraft Production (DAP) dy't dêr oantsjut waard mei **DAP Beaufighter**.

## Technyske feiten

## Militêre brûkers
; 
* Royal Australian Air Force
; 
: 10 TF. Mk X fan 1948 oant 1956
; 
* Israelyske Loftmacht: 4 eksimplaren 1948
; 
* Royal Canadian Air Force
; 
* Poalske Loftmacht om utens
; 
* Marinha Portuguesa
; Nij-Seelân
* Royal New Zealand Air Force Royal Air Force
; Súd-Afrika
* South African Air Force
; 
* Türkische Luftwaffe
; Feriene Keninkryk
* Royal Air Force
* Fleet Air Arm
; 
* US Army Air Force

## Literatuer
* Victor Bingham: *Bristol Beaufighter.* Airlife Publishing Ltd., Shrewsbury 1994, ISBN 1-85310-122-2.
* Chaz. Bowyer: *Beaufighter.* William Kimber, Londen 1987, ISBN 0-7183-0647-3.
* Chaz. Bowyer: *Beaufighter at War.* Ian Allan Ltd., Londen 1994, ISBN 0-7110-0704-7.
* Leonard Bridgeman: *The Bristol 156 Beaufighter.* Jane's Fighting Aircraft of World War II, Studio, Londen 1946, ISBN 1-85170-493-0.
* Howard: *Bristol Beaufighter. The Inside Story.* Scale Aircraft Modelling, dl. 11, nû. 10, July 1989.
* Francis K. Mason: *Archive. Bristol Beaufighter.* Container Publications, Oxford.
* Philip J.R. Moyes: *The Bristol Beaufighter I & II.* (Aircraft in Profile Number 137) Profile Publications Ltd., Leatherhead 1966.
* Jean Louis Roba: *Foreign Planes in the Service of the Luftwaffe.* Pen & Sword Aviation, 2009, ISBN 1–84884–081–0.
* Jerry Scutts: *Bristol Beaufighter.* (Crowood Aviation Series) The Crowood Press Ltd., Ramsbury 2004, ISBN 1-86126-666-9.
* Jerry Scutts: *Bristol Beaufighter in Action.* (Aircraft number 153) Squadron/Signal Publications, Carrollton 1995, ISBN 0-89747-333-7.

## Keppelings om utens
* www.aeropedia.be
Shrewsbury

**Plak yn it [[Feriene Keninkryk]]**: 
*Shrewsbury (Ingelân)

**Plak yn [[Austraalje (lân)|Austraalje]]**:
*Shrewsbury Rock (Queensland) 

**Plak yn de [[Feriene Steaten]]**:
* Shrewsbury (Massachusetts)
* Shrewsbury (Missoury)
* Shrewsbury (Nij-Jersey)
* Shrewsbury (Pennsylvania)
Philipps-Universiteit Marburg

De **Philipps-Universiteit Marburg** (Dútsk: *Philipps-Universität Marburg*) is in universiteit yn de Dútske stêd Marburg (72.000 ynwenners, Hessen). Mei goed 25.000 studinten en sa'n 4.500 meiwurkers is it in middelgrutte universiteit yn Dútslân. Sa'n 12% fan de studinten komt út it bûtelân.

De universiteit is ferneamd nei syn oprjochter, lângreve Filips I fan Hessen. Yn 1527 wie it de earste protestantske universiteit fan de wrâld. 

## Skiednis
Op 1 july 1527 waard de universiteit oprjochte en hoe doe 11 perfesters en 84 studinten. Yn 1529 wie dêr it petear oer it  nachtmiel tusken Maarten Luther, Ulrich Zwingli en Philipp Melanchthon.

* 1609: Johannes Hartmann wurdt professor foar Gymiatry (ek wol iatrogemy), de earste farmakologysk-medisinaal oriëntearre learstoel yn de gemy yn de wrâld.
* 1650: it lân Hessen-Kassel jout Marburg as festiging fan heger ûnderwiis op.
* 1653: op 24 juny wurdt de universiteit fannijs iepene.
* 1866: de Philipps-Universiteit wurdt mei de ynliving fan Hessen in keninklike Prusyske universiteit.
* 1887: de mylpeal fan 1000 studinten wurdt berikt.
* 1908: de earste froulju wure talitten.
* 1909: de mylpeal fan 2000 studinten wurdt berikt.
* 1920: Marburger studinten dogge mei oan it delslaan fan de revolúsjonêre beweging in Türingen, dy't op de Kapp-putsch fan maart 1920 folge.
* 1929: de ekonoom Wilhelm Röpke wurdt professor foar politike ekonomy.
* 1933: beropsferbod foar Röpke dy't dêrnei nei Turkije emigrearret; Hermann Jacobsohn (professor Yndo-Germaanske talen) makket der in ein oan.
* oant 1936: opheffing fan studinteferienigs; *[[Gleichschaltung]]*.
* sûnt 1960: útwreiding fan de universiteit.
* 2012: iepening fan it earste Dútske partisipaasje-skiekundemuseum, it "Chemicum", dat jonge minsken oantrune wol om een karriêre yn de wittenskip te begjinnen.

## Alumny
* Boris Pasternak
* Bruorren Grimm
* Gottfried Benn
* Otto Hahn
* Wilhelm Liebknecht
* Rudolf Breitscheid
* Hans-Jochen Vogel
* Heinrich Schütz
* Hans Eichel
* Hannah Arendt
* Juris Hartmanis
* Karl Barth
* Michail Lomonosov
* Ferdinand Sauerbruch
* Friedrich Bohl
* Ortega y Gasset
* Konrad Duden
* Manfred Kanther
* Hans-Georg Gadamer
* Gustav Heinemann
* Alfred Dregger
* Hans Friderichs
* Burkhard Hirsch
* Robert Lehr
* Walter Wallmann
* Ibrahim Rajab

## Dosinten
* Friedrich Carl von Savigny
* Christian Wolff
* Max Kommerell
* Heinrich von Sybel
* Rudolf Otto
* Rudolf Bultmann
* Ferdinand Braun
* Alfred Wegener
* Hermann Cohen
* Martin Heidegger
* Denis Papin
* Robert Bunsen
* Wilhelm Röpke
* Wolfgang Abendroth
* Emil Adolf von Behring
* Holger Seim
* Eduard Study
White Salmon (Washington)

**White Salmon** is in plak (*city*) yn it súdwesten fan Klickitat County yn de steat Washington, Feriene Steaten. It leit yn de kleau fan de rivier de Kolumbia oan dizze rivier. It plak leit rjocht tsjinoer Hood River yn Oregon. It plak hie neffens de folkstelling fan 2010 2224 ynwenners en yn 2013 neffens in rûzing hie't 2305 ynwenners. It plak hat de bynamme: *The Land Where The Sun Meets The Rain* (It lân wêr de sinne de rein temjitte komt).

## Skiednis
White Salmon waard foar it earst yn 1852 troch blanke bewenners bewenne. Erastus Joslyn en syn frou kocht guon lân fan de Klikkitat yndianen, dy't earst yn dizze goa wennen. De hear en frou Joslyn stienen yn goede stân mei de yndianen. Op 31 oktober 1858 de omkriten waarden offisjeel iepensteld foar blanke bewenning, doe't de Klikkitat en Jakama stammen harren thúslân ferlearen nei de Jakama Kriich. De omkriten waarden al fluch en swier bewenne troch de blanken, dy't mear en mear lân opeasken. De Klikkitat waarden twongen om harren del te setten yn it Jakama yndianereservaat. White Salmon waard offisjeel in stêd op 3 juny 1907.

## Hjoeddedei
White Salmon leit oan de rivier de Kolumbia en oan State Route 14. It plak leit oan de foet fan de Cascades. It plak hat in middelânske see-eftich klimaat. De trochsneed temperatuer yn 'e simmer is sa'n 28°C en yn de winter sa om ende by it friespunt. It trochsneed jierliks wetter delfal is 798 mm. It klimaat is dus krekt neffens wat de bynamme fan it plak seit. It leit op de grins fan it wietere klimaat fan de Cascades en it drûge klimaat beëasten it berchtme. 

## Keppeling om utens
* Offisjele webside
* ''The Enterprise'', lokale krante
White Salmon (rivier)

De rivier de **White Salmon** (Ingelsk: *White Salmon River*) is in 71 km lange sydrivier fan de rivier de Kolumbia yn Klickitat en Skamania County yn de Amerikaanske steat Washington. 
De rivier ûntspringt op de hellings fan Mount Adams yn de Cascades op in hichte fan 1640 m. De rivier mûnet út yn de Kolumbia by it plakje Underwood op in hichte fan 24 m. De rivier hat in bekken fan 1036 km².
Sydrivierren fan de White Salmon binne: *Trout Lake* en de *Buck*, *Mill*, *Dry*, *Gilmer* en *Rattlesnake Creeks*. 
De rivier lûkt in soad wettersporters, bygelyks benammen wyldwetter-rafting, -kayak en kanoe. In populêr plak dêrfoar is it plakje Husum en it njonkenlizzende BZ Corner. 

Op 26 oktober 2011 waard de Condit Daam, in keardaam yn de rivier út gebrûk helle, om't dizze dam nei sizzen net mear nedich wie en om in frije salmstream te befoarderjen . 

## Referinsjes
Lyle (Washington)

**Lyle** is in Census-designated gemeentefrij plak yn it suden fan Klickitat County yn de steat Washington, Feriene Steaten. It plak leit oan de rivier de Kolumbia. It plak hie by de folkstelling fan 2000
530 ynwenners. 

## Skiednis
It plak is stifte rûn 1859 en de iere namme fan it plak wie *Klickitat Landing*. De earste bewenner fan Jeropeesk komôf wie Egbert French fan Ohio. Yn 1866 ferkocht French syn eigendommen oan James O. Lyle fan The Dalles, Oregon en hy ferhûze nei White Bluffs. Lyle buorke lân oan de Oregonske kant fan de Kolumbia en besleat om nei de Washingtonske kant te ferhûzjen. In postkantoar kaam al rillegau. In stoomboat ferbûn it plakje om post te leverjen. Yn 1907 kaam it spoar fan de Spokane, Portland and Seattle Railway justjes benoarden it plakje lâns. It hjoeddeiske doarp waard ûntwurpen yn 1909, wilens it âldere part bekend waard as it sintrum (*downtown*). Yn 1941 krige Lyle in lyts fleanfjild.

## Hjoeddedei
Lyle bestiet hjoeddedei út likernôch twa parten: it sintrum wat oan de noardwâl fan de Kolumbia leit en it part dat heger op de heuvels boppe de rivier. It sintrum hat in supermerk, 2 tsjerken, in kroech, in restaurant/kafee, in benzinestasjon mei in graazje, in twaddehâns winkel en in hotel. Bewennings binne oan wjerskanten fan it sintrum, dus beëasten en bewesten. Nije wentes binne boud op it hegere part fan it doarp, mei gruttere en djoerdere wentes. Hjir hat jin in moai útsicht oer de Kolumbia kleau. Lyle leit lykwols sa'n goed 100 km beëasten de stêdekloft fan Portland-Vancouver, dochs it is lykwols beskôge as in 'sliepstêd'.

### Ekonomy
Lyle hat gjin legere skoalle, mar wol ien foar fuortset ûnderwiis, wilens it 10 km beëasten lizzende Dallesport it krekt oarsom hat. Dus bern fan beide plakken gean dus nei de legere skoalle yn Dallesport en de hegere skoalle yn Lyle.

Fierders binne by Lyle in tal fruit- en wynhôven en biine der surfmooglikheden yn de Kolumbia flakby it plak.

## Klimaat
De omkriten hawwe in waarme (mar gjin hite) en drûge simmers, mei trochsneed temperatuer fan 22°C. Neffens it Köppen klimaat klassifikaasje hat Lyle in middelânsk seeklimaat, oantsjutten as "Csb" op klimaatkaarten.
Universiteit fan Uppsala

De **Universiteit fan Uppsala** (*Uppsala universitet*) is in universiteit yn Uppsala yn Sweden. De universiteit waard yn 1477 stichte en is de âdste universiteit fan Skandinaavje. 


File:Universitas Regia Upsaliensis.jpg|thumb|It haadgebou fan de universiteit
File:Entrance hall of Uppsala University main building.jpg|Yngongshal fan it haadgebou


## Bekende studinten <small>(in kar)</small>
* Anders Jonas Ångström (1814-1874), astronoom en natuerkundige
* Peter Artedi (1705–1735),  ichtolooch“
* Harald Bergström (1908–2001), wiskundige
* Karin Boye (1900–1941), skriuwer en dichter
* Anders Celsius (1701–1744), astronoom, wiskundige en natuerkundige
* Dag Hammarskjöld (1905–1961), twadde sektaris-generaal fan de Feriene Naasjes
* Salomon Eberhard Henschen (1847–1930), ynternist, neurolooch, earste beskriuwer fan dyskalkuly en it sporthert
* Carl XVI. Gustaf (* 1946), kening fan Sweden
* Carolus Linnaeus (1707–1778), natuerûndersiker, peetfaar fan de moderne botanyske en soölogyske Taksonomy
* Håkan Nesser (* 1950), Schriftsteller
* Gustaf Einar Du Rietz (1895–1967), botanikus
* Olof Rudbeck der Ältere (1630–1702), botanikus en dokter, ûntdekker fan it Lymfatysk stelsel
* Kai Siegbahn (1918-2007), natuerkundige, Nobelpriiswinner
* Hjalmar Söderberg (1869-1941), Sweedsk romanskriuwer, toanielskriuwer, dichter en sjoernalist.
Coimbragroep

De **Coimbragroep** is in yn 1985 oprjochte, en formeel ynsteld yn 1987, netwurk fan 39 fan de âldere Jeropeeske universiteiten dy't ynternasjonaal heech oanskrean steane. De namme fan de groep komt fan de Universiteit fan Coimbra, yn Portugal. Brussel is de sit fan de organisaasje

## Leden

## Keppeling om utens
* Offisjele webside
Kasaï (rivier)

De **Kasaï** (ek *Kassaby*, *Ibary*, *Nkutu*, *Kassai* en yn it Portugeesk *Cassai* neamd) is in 
2.272 km lange rivier yn Sintraal-Afrika dy't ûntspringt yn it heechlân fan Angoala ûnder de name *Rio Casai*. Oer sa'n 400 km is er de grins tusken Angoala en de Demokratyske Republyk Kongo (DRC). Hy streamt nei it noaren troch Kongo en mûnet út yn de Kongo.

Nei it begjin fan it reinseizoen yn oktober giet it wetterpeil fan de Kasaï mei sa'n fjouwer meter omheech. At it wetterpeil op syn heechst is lost de rivier in 12.000 m³ wetter de sekonde yn de Kongo. It ôfwetteringsgebiet fan de Kasaï beslacht 881.890 km².

## Transport
De lingte fan it befarbere diel is sa'n 3.500 km, sydrivieren meirekkene. De haadrivier is oant de Wissmann-wetterfal te befarren. Dêrtroch kin de Kasaï brûkt wurde foar de binnefeart fan de Kongorivier oant Kwamouth, op it stik dat Kwa hjit oant Mushie en dêrnei op de Kasaï oant Ilebo en fierder oant Djokupunda. Der is in spoar oanlein om Djokupunda mei Makumby te ferbinen.

Fanôf Makumby is de rivier wer befarber oant it suden fan Tshikapa. Der is in febining mei ienfâldige iepen boaten fan  Tshikapa mei Makumby.

## Foarneamste sydrivieren
*Yn Angoala, fan de boarne oant de Kongoleeske grins*
* Munhango
* Mucussuege
* Luau
* Kanduke
* Dembo
* Kasungeshi

*Fan de Angoleeske grins oant Tshikapa*
* Luete
* Lutshima
* Lubembe
* Longishima
* Tshikapa

*Fan Tshikapa oant Ndjoko-Punda*
* Lovua

*Fan Ndjoko-Punda oant Ilebo*
* Kabambaye
* Lulua
* Longwala

*Fan Ilebo oant de rivier Kongo*
* Lutshwadi
* Sankuru
* Lubundjy
* Loange
* Kwango
* Buma
* Lekulu
* Mfimy
* Letomo
* Mbala
Bingen (Washington)

**Bingen** is in plak (*city*) yn it súdwesten fan Klickitat County yn de steat Washington, Feriene Steaten. It plak leit oan de rivier de Kolumbia en leit 2 km beëasten White Salmon en sa'n 100 km beëasten de stêdekloft fan Portland-Vancouver.

It plak ûntstie nei it ûntwerp fan Theodor Suksdorf yn 1892 en hy neamde it doarp nei Bingen-am-Rhein yn Dútsklân. Bingen waard op 18 april 1924 offisjeel in stêd. 

Bingen (Washington) wurdt útsprutsen as */ˈbɪndʒən/*, neffens it Dútske dat as */ˈbɪŋən/* útsprutsen wurdt.

De grutste wurkjouwers yn it stedsje binne: *SDS Lumber Company*, *Underwood Fruit* en *Insitu*.

Bingen leit oan State Route 14. It hat ien fan 2 trein stasjons fan Amtrak op it projekt tusken Vancouver en Pasco.

## Referinsjes

## Keppeling om utens
*Offisjele webside gemeente
*Articles in Virtualtourist
Universiteit fan Bergen

De **Universiteit fan Bergen** (*Universitetet i Bergen*) is in iepenbiere universiteit yn Bergen, Noarwegen. De universiteit waard oprjochte op 30 augustus 1946, mar der wie al fan 1825 ôf oan akademyske aktiviteit yn de foarrinner, it Bergen Museum. Nei dy fan Oslo en Trondheim is er de tredgrutste fan Noarwegen.

## Fakulteiten
De universiteit hat seis fakulteiten mei 90 ynstituten:
* Humanistyske fakulteit
** û.&nbsp;o. de Grieg-akademy foar Muzyk 
* Juridyske fakulteit
* Wiskunde-Natuerwittenskippen 
* Medisinen en Toskhielkunde 
* Psychology
* Sosjale wittenskippen


File:Faculty of Law in Bergen.JPG|De gebouwen fan de juridyske fakulteit
File:Faculty of Social Sciences - Lauritz Meltzers House - University of Bergen.jpg|Gebou fan de fakulteit Sosjale wittenskippen
File:Realfagsbygget-bergen-norway-1.jpg|Gebouwen fan de natuerwittenskippen (*Realfagsbygget*)


## Keppelings om utens
* Webside fan de Universiteit fan Bergen
Bob de Lange

**Jacob Bernard (Bob) de Lange** (Rotterdam, 27 oktober 1916 - Laren, 27 desimber 1978) wie in Nederlânsk akteur en regisseur.

De Lange syn karriêre begûn yn de jierre tritich. Yn 1939 hie er in rol yn de Nederlânske spylfilm *[[Morgen Gaat 't Beter]]*, fan Frederic Zelnik. 
Yn de jierre sântich waard er op letter jierren by it grutte publyk bekend fan syn rol as residint Van Oudijck yn de telefyzjerige *[[De Stille Kracht (telefyzjerige)|De Stille Kracht]]* en as Pake Quarles yn de telefyzjesearje *[[Q & Q]]*. Dêrfoar hie er lykwols al namme makke mei ferskate oare tf-rollen, ûnder oare as mr. Stroomkoning yn *[[Karakter (telefyzjerige)|Karakter]]*, Nix Onno Ratsmodee yn *[[Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen, mijnheer?]]*, notaris Boulot yn *[[Villa des Roses (telefyzjerige)|Villa des Roses]]* en direkteur Boorman yn *Lijmen*. Earder wie er yn 't foarste plak toanielakteur. Yn 1961 waard him de Louis d'Or-peinje tagkend.

Nei syn rol yn *De stille kracht* spile De Lange yn in oare ferfilming fan in boek fan in Couperus: *[[Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan (telefyzjerige)|Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan]]*. De Lange syn lêste rollen wiene dy fan Dick Laan yn de film *[[Pinkeltje (film)|Pinkeltje]]* (1978) en dirigint yn *[[Erik of het klein insectenboek (telefyzjerige)|Erik of het klein insektenboek]]* (1979).

Yn 1977 publisearre er syn oantinkens ûnder de titel *Zo stil als de straten waren de mensen : autobiografische bespiegelingen*.

De Lange stoar yn 'e âldens fan 62 jier oan de gefolgen fan in hertoanfal. Hy waard beïerdige op de Algemene Begraafplaats oan de Laarderwei yn syn wenplak Eemnes. Op syn grêfstien steane dichtrigels fan Leo Vroman.

## Keppeling om utens
* Bob de Lange yn de IMDb
Laren

*Laren (Gelderlân), plak yn Gelderske gemeente Lochem
*Laren (Noard-Hollân), plak en gemeente yn Noard-Hollân
*Noardlaren, Midlaren en/of Súdlaren, plakken yn de provinsjes Grinslân en Drinte
*Laren (België), plak yn de Limboarchske gemeente Lummen.
*De Laren, buorskip yn in de gemeente Veghel, Noard-Brabân
*Laren (mytology), Romeinske hûsgoaden
Universiteit fan Jena

De **Friedrich-Schiller-Universität Jena** is in Dútske universiteit yn de stêd Jena, lid fan de Coimbragroep. 

De  universiteit waard stichte yn 1558 en sit by de tsien âldste universteiten fan Dútslân. Seis fan syn meiwurker hawwe in Nobelpriis wûn, de lêste wie Herbert Kroemer dy't yn 2000 de Nobelpriis foar Natuerkunde wûn. De universiteit is sûnt 1934 ferneamd nei de dichter Friedrich Schiller dy't dêr professor yn de skiednis wie om 1800 hinne doe't Jena in soad ynfloedrike learde geasten luts. Mei in Karl Leonhard Reinhold, Johann Gottlieb Fichte, G. W. F. Hegel, F. W. J. Schelling en Friedrich von Schlegel as dosinten, wie de universiteit in sintrum fan it Dútsk idealisme en de iere Romantyk dat yn dy tiid opgong makke.

## Fakulteiten
* Teology
* Filosofy
* Rjochtsgeleardheid
* Ekonomy en administraasje
* Sosjale en gedrachswittenskippen
* Wiskunde en ynformatika* Fysika en astronomy
* Skiedkunde en ierdwittenskippen
* Biology en farmasy
* Genêskunde

## Bekende alumny
* Eva Ahnert-Rohlfs, astronoom
* Ernst Gottfried Baldinger, fysikus
* Gottfried Benn, essayist en dichter
* Hans Berger, psychiater en neurowittenskipper
* Alfred Brehm, soölooch en ornitolooch
* Rudolf Carnap, filosoof
* Nathan Cobb, soölooch
* Georg Friedrich Creuzer, filolooch en archeolooch
* Gottlob Frege, wiskundige en filosoof
* Roland Freisler, rjochter en politikus
* Johann Matthias Gesner, klassikus
* Nelson Glueck, rabbyn en archeolooch
* Peter Griess, skiekundige en pionier fan de organyske skiekunde
* Friedrich von Hagedorn, dichter
* Gerhart Hauptmann, toanielskriuwer
* Cuno Hoffmeister, astronoom
* Ján Kollár, skriuwer, argeolooch, politikus en ideologist
* Karl Christian Friedrich Krause, filosoof
* Gottfried Leibniz, wiskundige en filosoof
* August Leskien, taalkundige
* Karl Marx, tinker en filosoof
* Axel Oxenstierna, steatsman
* Samuel von Pufendorf, rjochtsfilosoof, polityk tinker en histoarikus
* Arthur Schopenhauer, filosoof
* Hugo Schuchardt, taalkundige
* Johann Gustav Stickel, teolooch, oriïntalist en numismatikus
* Kurt Tucholsky, skriuwer, kollumnist en sjoernalist
* Christa Wolf, skriuwster
* Christian Wolff, filosoof en rjochtsgelearde
Steatsuniversiteit fan Sint-Petersburch

De **Steatsuniversiteit fan Sint-Petersburch** (Russysk: Санкт-Петербургский государственный университет, *Sankt-Peterboerski gosoedarstvenni oeniversitet*) is ien fan de âldste universiteiten fan Ruslân en fêstige yn Sint-Petersburch.

Foar 1924 hie de universiteit de nammen Petersburguniversiteit, Petrograduniversiteit en Universiteit fan Sint-Petersburg. Tusken 1924 en 1948 en yn de perioade tusken 1989 en 1991 hjitte er *Steatsuniversiteit fan Leningrad*. Fan 1948 oant 1989 wie de namme Steatsuniversiteit fan Leningrad A. A. Zjdanov. 

De universiteit waard as "Wittenskipsakademy fan Sint Petersburch" op 24 jannewaris 1724 fan tsaar Peter de Grutte oprjochte neffens iin opset fan Gottfried Wilhelm Leibniz. Sûnt 1726 waarden der ek iepenbiere koleezjes jûn. De akademy gie yn 1803 formeel ticht, mar der wie noch wol in Pedagogysk Ynstitút dat de basis waard foar de nije universiteit dy't yn 1819 iepene waard. De status fan âldste universiteit fan Ruslân wurdt dêrom ek oanstriidber: de Steatsuniversiteit fan Moskou hat ommers sûnt 1755 sûnder ûnderbrekking bestien. 

De universiteit krige yn 1944 de Lenin-oarder en yn 1969 de Oarder fan de Reade Flagge fan de Arbeid.

Yn 2004 hie de universiteit sân Nobelpriiswinners ûnder har ôfstudearden.

## Fakulteiten
De universiteit hat 19 fakulteiten.
* Tapaste wiskunde en Statistyk
* Biology en Boaimkunde
* Skiekunde
* Ekonomy
* Geografy en Geo-ekology
* Geology
* Skiednis
* Ynternasjonale Relaasjes
* Sjoernalistiek
* Rjochten
* Management
* Wiskunde en Meganika
* Medisinen
* Oriïntaalske Stúdzjes
* Filology en Keunst
* Filosofy en Politike wittenskippen
* Natuerkunde
* Psychology
* Sosjology

## Ferneamde alumni
* Michail Lomonosov
* Vladimir Lenin
* Dmitri Medvedev
* Vladimir Poetin

## Partneruniversiteiten
In kar:
*  Universiteit Tartu, Estlân
*  Technyske Universiteit Dortmund, Dútslân
*  Universiteit fan Paderborn, Dútslân
*  Universiteit fan Passau, Dútslân
*  Universiteit fan Potsdam, Dútslân
*  Europa-Universiteit Viadrina Frankfurt (Oder), Dútslân
*  Universiteit fan Greifswald (Dútslân)
*  Ching Yun Universiteit (Taiwan)
*  Ryksuniversiteit Grins (Nederlân)
Padingbüttel

**Padingbüttel** is in plak en eardere gemeente yn de Dútske dielsteat Nedersaksen. De gemeente is part fan it Lân Woersten yn it Landkreis Cuxhaven. Op 1 jannewaris 2015 fusearre Padingbüttel mei de oare gemeenten út de *Samtgemeinde Land Wursten* en de gemeente Nordholz ta de ienheidsgemeente Wurster Nordseeküste.

## Skiednis
De earste Saksyske *[[Warft|wurten]]* waarden yn de 1e oant de 5e iuw opsmiten. Yn de rin fan de folksferhuzing ferlieten de Saksen it Lân Woersten en fêstgen Friezen har' yn de âlden wenplakken.

De earste fernijing fan it plak wie yn in oarkunde fan 5 maart 1365.

De gemeente Padingbüttel gie op 1 jannewaris 2015 by de gemeenten Cappel, Dorum, Midlum, Misselwarden, Mulsum, Nordholz en Wremen dy't meiïnoar de nije gemeente Woerster Nordseekust  yn de Landkreis Cuxhaven foarmje.

## Ynwennertal
* 1888: 516 
* 1964: 595 
* 1978: 613 
* 1988: 595 
* 1993: 549 
* 1998: 534 
* 2008: 483 
* 2010: 479
Willem II fan Oranje-Nassau

**Willem II fan Oranje-Nassau** (De Haach, 27 maaie 1626 – dêre, 6 novimber 1650), prins fan Oranje en greve fan Oranje-Nassau, wie fan 1647 oant 1650 steedhâlder fan Hollân, Seelân, Utert, Gelderlân, Oerisel, Grinslân en Drinte. Hy wie de soan fan Freark Hindrik fan Oranje-Nassau en Amalia fan Solms. Hy troude yn 1640, doe't er fjirtjin jier wie, mei de (noch jongere) Ingelske prinsesse Maria Henriëtte Stuart, dy't him yn 1650 syn ienlingssoan Willem III skonk. Willem II is fral bekend wurde troch syn balstjurrich fanwegen kommen tsjin 'e grutste stêd Amsterdam, dêr't er yn july 1650 besocht om "de wet te fersetten", sa't dat yn dy tiid neamd waard (in steatsgreep te dwaan, yn modern taalgebrûk). Dy aksje mislearre lykwols jammerdearlik doe't syn troepen by nacht en min waar yn it Goai paadbjuster rekken, en de Amsterdammers sadwaande de tiid hiene om warskôge te wurden en har ta te rieden. Letter datselde jiers kaam Willem II mei 24 jier oan de pokken te ferstjerren.