open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Draachbere spulkompjûter

In **draachbere spulkompjûter**, **draachbere spulkonsole** of **handheld game console** is in spulkompjûtersysteem spesifyk makke om fideospultsjes op te spyljen. Mar oars as by gewoane spulkompjûters, dy't faak de telefyzje as byldskerm brûke, is by draachbere spulkompjûters in byldskerm ynboud.

De merk foar de draachbere spulkompjûter rint aardich los fan de ûntwikkelingen fan de oare spulkompjûters.

Nintendo produsearre ein jierren tachtich de Game Boy. De iennige dy't it wurdich wie om te neamen kwa konkurrinsje wie om dy tiid hinne de Atari Lynx. Dy lêste wie technysk fierwei superieur, mar troch it enoarme oanbod oan kwalitatyf goeie Game Boy-spultsjes en de legere priis fan de Game Boy sels berikte de Game Boy in folle grutter sukses. De yn begjin jierren njoggentich lansearre Sega Game Gear koe hjir net in soad oan feroarje en wie foar itselde lot opskreaun as de Atari Lynx. It grutste probleem fan de Sega Game Gear wie it hege enerzjyferbrûk (6 AA-batterijen). De Sega Game Gear ferbrûkte dy seis batterijen yn trije oant fiif oeren, benammen dochs it ferljochte skermke. Sega hat it yn Japan en de Feriene Steaten noch ris probearre mei de Sega Nomad, in handheld dy't de spultsjes fan de Sega Mega Drive spylje koe. Dizze handheld is nea yn Europa útjûn.

Yn 1998 kaam SNK mei de Neo-Geo Pocket, dy't in heal jier letter al opfolge waard troch de Neo-Geo Pocket Color. De Neo Geo Pocket wie technysk superieur oan de Game Boy en krige hiele positive reaksjes fan de parse, mar it grutte publyk liet it systeem links lizze. Yn 1999 ferdwûn de Neo Geo Pocket yn it Westen en ek yn Japan wie it dêrnei gau oer.

Yn 1999 lansearre Bandai op de Japanske merk de Wonderswan, dy't konkurrearje moast mei Nintendo's Game Boy en SNK's Neo-Geo Pocket. De Wonderswan waard opfolge troch de Wonderswan Color.

Begjin 2000 lansearre Nintendo de Gameboy Advance, wêrby't de draachbere spulkompjûter wer by de tiid brocht waard. Dêrnei is de Gameboy Advance SP lansearre, dy't in lytsere ynklapbere ferzje is mei ynboude skermferljochting. Yn 2004 kaam Nintendo mei in nije handheld; de Nintendo DS. Letter yn itselde jier kaam Sony mei de PSP (Playstation Portable). Hjirmei liek der einlik konkurrinsje te ûntstean op de handheld-merk. Beide systemen ferskille gigantysk. De Nintendo DS hat twa skermen boppe-inoar yn de styl fan de âlde Game & Watch, wêrfan't de ûnderste in touchscreen is. Dêrneist is der ek noch de Playstation Portable dy men fergelykje kin mei in soarte draachbere Playstation 2.
Gert Cantor

**Gert Cantor**, oarspronklike namme **Gerrit van Wou** (libbe yn de jierren om 1567 hinne) wie in Nederlânske musikus dy't yn Sweden wurke. Hy wie in pakesizzer fan de ferneamde klokkejitter Geert van Wou.

Hy hie in oanstelling as hofmusikus oan it hof fan kening Erik XIV fan Sweden. Hy wurke al foar Erik yn Kalmar doe't dy kroanprins wie en waard yn 1560 oansteld as muzikant en sjonger by it Keniklik Hoforkest (*Kungliga Hovkapellet*) doe't Erik kening waard. Hy trede faak op by de festiviteiten, konserten, banketten en bals oan it hof.

Hy stie bekend as in persoanlike favoryt en fertrouweling fan kening Erik en it is witten dat er ûnderskate persoanlike tsjinsten ferliende yn it priveelibben fan de kening. 

Neist syn posysje as hofmuzikant hold Gert Cantor tegearre mei syn frou Karin in herberch yn it wurk, dy' t faak besocht waard troch  gasten fan it keninklik hof; bygelyks de gesant fan de Hillige Roomske keizer Jakob von Beczek hold geregeldwei ta yn dy herberch. 

Cantor stiet bekend as dejinge dy't Erik XIV yntrodusearre by syn lettere leafde en keninginne, Karin Månsdotter, dy't as tsjinstfaam yn sy herberch wurke. Yn werklikheid soe it net Cantor sels west hawwe, mar syn oarehelte Karin dy't de herberch behearde, Karin Månsdotter yn tsjinst hie en har oan de kening foarstelde. Dat soe ek blike kinne út it feit dat doe't Karin Månsdotter de mêtresse fan de kening waard, hy in sulveren rieme nei Gert Cantors frou Karin stjoerde as blyk fan syn tankberens foar it him yn de kunde bringen fan Karin Månsdotter. Cantor syn frou Karin wurdt ek mear as ien kear neamd yn de list fan de leden fan Karin Månsdotters hûshâlding yn de perioade dat hja de frijster fan de kening wie.

Op 21 juny 1567 wie it slaande deilis tusken Gert Cantor en Erik XIV; der waard sein dat dy lêste him benei mei syn swurd of dolk delstutsen hie. Doe't de kening de oare deis de syn wachters stjoerde om Cantor op te pakken, wie Cantor al út it hof en faaks Sweden wei.
Bisdom Gurk-Klagenfurt

It **bisdom Gurk** (Latyn: *Dioecesis Gurcensis*, tsjintwurdich ek de **Katolike Tsjerke fan Karinsje** , *Katholische Kirche Kärnten*) is in roomsk bisdom fan de Eastenrykske tsjerkeprovinsje Salzburg. De biskopssit is yn Klagenfurt am Wörthersee en de grinzen fan it bisdom falle tegearre  mei dy fan de dielsteat Karinsje.

## Skiednis
Yn 1072 stifte aartsbiskop Gebhard fan Salzburg, tagelyk mei de Blasiusabdij fan Admont it bisdom Gurk as ien fan de earste Salzburger suffragane bisdommen. Dêrfoar liet er it troch Hemma fan Gurk stifte nonnekleaster opheffe, dat as materiele basis foar it bisdom tsjinje moast. De hillige Hemma jilt dêrom as ien fan de stifters fan it bisdom. 

As earste biskop waard Günther von Krappfeld (1072–1090) wijd. De Gurker biskop wie ûnderhearrich oan Salzburg en net mear as in fikaris. 

Gurk wie en bleau in lyts bisdom mei beheinde rjochten. Lykas de biskoppen fan Chiemsee, Seckau en Lavant wie de belangrykste taak fan de Gurker biskoppen de aartsbiskop te fertsjintwurdigjen. Wylst dat foar oare biskoppen allinne gou yn de parochy's fan harren bisdom, hie de biskop fan Gurk it foarrjocht de aartsbiskop yn it hiele aartsbisdom te fertsjintwurdigjen.

De biskop hie syn residinsje net yn Gurk, mar yn it tichteby lizzende kastiel Strassburg. De biskop bleau dêr oant 1783 en dêrnei foar in skoftke yn it Slot Pöckstein. 

Yn it ramt fan de herfoarmings ûnder keizer Joazef II waard it suffragane bisdom Gurk in selsstannich bisdom. De biskopssit ferhûze yn 1787 nei Klagenfurt en it grûngebiet fan it bisdom waard mei parochy's fan oare bisdommen foars útwreide. Sûnt in oare reorganisaasje yn 1859 falle de grinzen fan it bisdom tegearre mei dy fan de dielsteat Karinsje.

## Organisaasje
It bisdom is ferdield yn 24 dekanaten, dêr't meiïnoar 336 parochy's ûnder falle.

## Beskermhillige
Karinsje's lânspatroanen binne de hillige Joazef en Hemma fan Gurk, de patroanhillige fan it bisdom is Jehannes de Doper.

## Katedraal
De domtsjerke fan Klagenfurt is de biskopstsjerke fan it bisdom. Oant de ferhûzing fan it domkapitel nei Klagenfurt yn 1788 wie dat de domtsjerke fan Gurk.

## Twataligens
Yn it súdlike diel wenje njonken de Dútsktalige mearderheid ek Slovenen. Dêrom is it bisdom offisjeel twatalich (Dútsk, Sloveensk). Yn 69 parochy's fan Súd-Karinsje foamet it Sloveensk njonken it Dútsk de liturgyske taal.

## Keppeling om utens
* Side Katolike Tsjerke Karinsje
Slot Strassburg

It **Slot fan Strassburg** is in kastiel yn Strassburg yn de Eastenrykske dielsteat Karinsje. It kastiel tsjinne oant 1783 as residinsje fan de biskop fan Gurk.

It kastiel waard troch biskop Roman I (berne foar 1100 yn Karinsje; † 3 aprik 1167 yn Gurk) boud op in strategysk plak oan de wei nei Gurk, wat de namme fan it kastiel ferklearret (letterlik oerset wei-boarch). Mei de bou fan in kastiel en in nije domtsjerke woe de biskop him ôfsette tsjin de aartsbiskop fan Salzburg. Yn 1179-1180 waard it kastiel belegere troch de aartsbiskop fan Salzburg en foar in grut part wer ferneatige, mar dêrnei folge weropbou.

De kapel fan de boarch waard yn de 12e iuw boud en bestiet út in skip, in fjouwerkant koer en in healrûne apsis. Yn de 14e iuw waard de kapel ferhege en yn de 15e iuw en yn 1682 waard it koer ferhege. Tagelyk mei de bou fan de kapel waard ek de berchfried boud.

Fan de 14e oant de 16e iuw waard it kastiel útwreide en fersterke, mar nei brannen yn 1638 en 1650 sette it ferfal yn.  

Under prinsbiskop Johan  VIII frijhear von Goess waard it kastiel omboud ta in representatyf slot yn barokstyl. Tusken 1680 en 1690 waarden oan de muorren fan de binnenhôf troch Johannes Payr de twa ferdjippings tellende arkadegongen tafoege en dekorearre mei sgraffito yn renêssânsestyl. Yn 1685 waard it barokke portaal boud en in jier letter (op it plak fan de romaanske haadpoarte) in nije poarte. De kapel waard mei stúkdekoraasjes en fresko's fan Adam Claus fersierd. 
 
By de ierdskodding fan 1767 rekke it kastiel skansearre en yn 1783 ferhûze de biskop nei kastiel Pöckstein. Dêrnei rekke it kastiel wer yn ferfal. Bliksemynslagen fan 1858 en 1904 feroarsake brannen. 

Doe't de oerheid yn 't lest yn 1954 it kastiel slope litte woe fanwege de feiligens, waarden der stappen nommen ta behâld fan it bouwurk. It kastiel is hjoeddedei wer foar it measte restaurearre en rekonstruearre.

## Iepenstelling
Tsjintwurdich is it kastiel iepensteld foar it publyk. Yn it kastiel binne:

* in kultureel sintrum;
* folklorstyske kolleksjes;
* in jachtmuseum;
* in restaurant.
Marinus Krijger

**Marinus Krijger** (Stad Hardenberg, 8 desimber 1903 – Follegea, 4 desimber 1957) wie in Nederlânske politikus fan de CHU en letter de PvdA.

## Biografy
Krijger wie in soan fan Jan Machiel Krijger (1874-1951) en Johanna Huberdina Hupscher (1877-1940). Syn heit wie boargemaster fan Vriezenveen en Twadde Keamerlid. 

Marinus Krijger studearre ôf yn de rjochten oan de Ryksuniversiteit Leien. Hy wie dêrnei partikulier sekretaris en folontêr by de gemeentesekretary fan Tubbergen. Yn 1935 folge er J.H. Slump op as boargemaster fan Lemsterlân nei't dy ferûngemakke wie. Krijger soe dat amt besette oant er ein 1957 by in ferkearsûngemak it libben ferlear. Hy wie doe 53 jier.

Nei de oarloch waard Krijger ferwiten dat er net genoch dien hie om foar te kommen dat ûnderdûkte Joaden arrestearre waarden. Yn it ramt fan de arbeidrjochtlike suveringsprosedueres waarden de measte beskuldigings lykwols as ûnbegrûne fersmiten. Wol waard Krijger ferantwurdlik holden foar de arrestaasje fan seis ûnderdûkers yn Ychten. Hy krige dêrfoar in selstraf fan seis moanne ûnder betingsten oplein.

## Ferneaming
Nei de dea fan Krijger besluet de gemeenteried fan Lemsterlân lang om let, nettsjinsteande Krijger syn feroardieling, om de Markt op De Lemmer om te neamen ta it Burgemeester Krijgerplein. De PvdA fan Lemsterlân hat mear as ien kear besocht om in nammeferoaring op de aginda te krijen, mar dat slagge net. Yn maaie 2020 frege it kolleezje fan B en W fan De Fryske Marren, nei in petysje fan de Lemsters, it NIOD ûndersyk te dwaan. Dat smiet gjin nije feiten op, mar it NIOD wie wol fan betinken dat Krijger syn feroardieling swierder wage moatten hie as de útkomst fan de suveringsproseduere. Om dy reden krige it Krijgerplein yn 2021 syn âlde namme werom, Markt 

## Literatuer
* Wietse de Haan, *Marinus Krijger - Vernoemd, verguisd, vergeten*. Utjûn yn eigen behear, 2021.

## Sjoch ek
* List fan boargemasters fan Lemsterlân
Ant-Man

"**Ant-Man**" of "**Antman**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

*Ant-Man (personaazje), in fiktive superheld út 'e stripboeken fan Mavel Comics en de dêrop basearre films
*''Ant-Man'' (film), in Amerikaanske film út 2015
**[[Ant-Man and the Wasp]]*, in Amerikaanske film út 2018, in ferfolch op 'e film út 2015
*''Antman'' (liet), in liet fan The Red Chord út 2005
Inside joke

In **inside joke** (ek stavere as **insidejoke** of **inside-joke**), **privee-grap** of **in-joke** is in grap wêrfan't de humor inkeld ynsjoen wurde kin as men oer in beskate mjitte fan foarkennis oer it ûnderwerp beskikt. Men moat dan bgl. lid wêze fan in beskate maatskiplike klasse of in beskate beropsgroep of men moat in beskate leafhawwerij gemien hawwe. Immen dy't gjin diel útmakket fan sa'n groep, sil by it hearren fan 'e grap net op 'e juste wize reägearje, bgl. troch net te laitsjen, en wurdt bûtensletten as oaren de grap wól hilarysk fine. 

In foarbyld fan in inside joke is:
Heisenberg wurdt oanholden troch de plysje om't er te hurd riidt. De plysjeman byt him ta: "Witte jo wol hoe hurd jo rieden?!" Heisenberg antwurdet: "Nee, mar ik wit wol presiis wêr't ik bin."
Dizze mop ferwiist nei de ûnwissichheidsrelaasje fan Heisenberg, dy't oanjout dat yn 'e kwantummeganika plak en ympuls (oftewol faasje) net tagelyk fêststeld wurde kinne. Men kin it iene bepale, of it oare, mar net beide tagelyk. De mop is lykwols folslein ûnbegryplik foar lju dy't neat fan natuerkunde ôfwitte.
Domtsjerke fan Wiener Neustadt

De **Dom fan Wiener Neustadt** (ek: **Us-Leaffrouwedom**, Dútsk: *Liebfrauendom*) is in oarspronklik letromaansk tsjerkegebou yn de Eastenrykske stêd Wiener Neustadt.

De roomsk-katolike domtsjerke waard yn 1279 as parochytsjerke wijd oan de Jongfaam Marije en Rupert fan Salzburg. Om't de stêd by de stifting noch ta it hartochdom Stiermarken hearde en sadwaande ek ûnder it prins-aartsbisdom Salzburg krige de tsjerke as twadde patroanhillige Sint-Rupert . 

Fan 1468 oant 1785 wie it de katedraal fan it bisdom Wiener Neustadt.

## Skiednis
It plak en de oriïntaasje fan de bou fan de dom is it gefolch fan bewuste midsiuwske stedsplanning. De as fan it tsjerkeskip snijt de noardlike en westlike kant suverkrekt yn it midden en wiist nei it plak dêr't op pinkstersnein op 24 maaie 1192 de sinne opgyng. De datum komt oerien mei de dei dat Leopold V troch keizer Hindrik VI ta hartoch fan Stiermarken beneamd waard. In jier letter, op 16 maaie 1193, waard it koer orriïntearre nei de opkommende sinne. By lettere goatyske feroarings bleau de oriïntaasje ûnferoare.

Tagelyk mei it krijen fan it parochyrjocht waard yn 1207 útein set mei de bou fan in parochytsjerke, dy't oarspronklik út it hjoeddeiske tsjerkeskip en de westlike tuorren bestie. Op it plak fan de romaanske apsis waard yn de 14e iuw in transept en in koer yn goatyske styl boud. Ek waard in sakristy tafoege. Tsjin it ein fan de 15e iuw krige de tsjerke tolve libbensgrutte bylden fan de tolve apostels, makke troch Lorenz Luchsperger.

De tsjerke wie fan 1469 oant 1785 in biskopstsjerke, mar de ynfloed fan de biskop bleau beheind ta it gebiet fan de stêd Wiener Neustadt. 

De oarspronklik as protestant grutbrochte en ta it roomske leauwe bekearde Melchior Klesl liet de ierbarokke preekstoel bouwe. It letbarokke heechalter mei in skilderij fan Gianbettino Cignarol fan de Marije-Himelfeart waard yn 1776 ynwijd.

Nei ierdskoddings waarden de 64 meter hege tuorren fan de tsjerke brekfallich. Yn 1886 waarden de tuorren ôfbrutsen en neffens âlde tekenings ûnder lieding fan de Weenske arsjitekt Richard Jordan tusken 1892 en 1899 op 'e nij boud.

Fan 1975 oant 1999 waard de hiele domtsjerke restaurearre.

## Brân
Op 6 maart 2012 waard der mei opsetsin brân yn de eardere doopkapel fan de domtsjerke stifte. De brânwar koe it oerslaan fan it fjoer nei it dak tefoarren komme, mar de reek en it wetter fan it dwêsten soarge foar grutte skea oan de dom. It hiele oargel moast oant yn de lytste ûnderdielen demontearre en skjinmakke wurde. De skea wie mear as 1 miljoen euro en de tsjerke gyng foar seis moannen ticht. In jonge fan fyftjin jier krige foar it mei opsetsin yn 'e brân stekken fan it gebou in straf mei betingst.

## Oargel
It sleepladen-oargel fan de tsjerke waard yn 1989 troch de Eastenrykske oargelbouwer Gerhard Hradetzky boud en hat 41 registers ferdield oer trije manualen en pedaal.

## Dommuseum
Yn de súdlike toer is in museum ûnderbrocht, dêr't dokuminten, ôfbylden en keunstwurken oer de bouskiednis fan de dom te sjen binne.
Burdmantsje

It **burdmantsje** (*Panurus biarmicus*) is  in sjongfûgel fan de famylje fan 'e burdmantsjes (*Panuridae*) yn it skift fan de moskeftigen (*Passeriformes*). De famylje fan de burdmantsjes hat mar ien soart.   

## Foarkommen
It burdmantsje is in typyske fûgel fan it reidlân. Hy hat in oranje-brúne kleur mei in feal-wite foarkant. It mantsje hat in grize kop en opfallende swarte burdstreken. It lûd is tige typysk: "tsjing" of "ping" en dat is simmers en winters te hearren. De oersetting fan de Latynske namme is "dûbel optuge sturtfûget". Neist de namme Burdmantsje hat dizze fûgel noch mear ûnoffisiële nammen: "reidmieske", "reidpapegaai" (hy makket akrobatyske meneuvels yn it reid en hy liket in bitsje op in papegaai), "Dekfûgeltsje": as it winter is beskermet it mantsje it wyfke soms mei de wjukken en miskien hat er dêrtroch dy namme krigen.

## Fersprieding
De fûgel komt ferspraat yn Jeropa en Midden-Aazje foar. Yn Nederlân briede jierliks tusken de 1000 en 2000 pearen. It burdmantsje is net bedrige en stiet net op de Reade list fan fûgels. Yn Fryslân komt it burdmantsje as briedfügel foaral foar yn de natuergebieten by de Iselmarkust lâns: fan Makkumer Noardwaard oant Mirnser Klif. Yn de Lauwersmar is er tige algemien en ferspraat troch Fryslân komme ek pearkes te brieden.

## Taksonomy
De soarte telt trije ûndersoarten:
* *Panurus biarmicus biarmicus*: West-, Midden-, Súd-Jeropa
* *Panurus biarmicus russicus*: Súdeast- en East-Jeropa, Midden-Aazje
* *Panurus biarmicus kosswigi*: Súdeast-Turkije


Panurus biarmicus -Oare Marshes, Kent, England -male-8 (3).jpg|Mantsje
Panurus biarmicus -Oare Marshes, Kent, England -female-8 (2).jpg|Wyfke
Panurus biarmicus - juvenile.JPG|Jonge fûgel


## Keppeling om utens
* Vogelbescherming: baardman
Gerrit Noordzij

**Gerrit Noordzij** (Rotterdam, 2 april 1931 – Meppel, 17 maart 2022) wie in Nederlânske typograaf en letterûntwerper.

## Wurkpaad
Noordzij sette mei syn karriêre útein as grafysk ûntwerper en as boekbinerslearling. Hy ûntwurp boeken foar tsientallen útjouwerijen, mar fan 1978 ôf benammen foar Utjouwerij Van Oorschot. Fierder hat er de akte fan troansôfstân troch keninginne Juliana en de trouakte foar prinses Beatrix ûntwurpen, withoefolle affysjes, postsegels, munten en makke er tekeningen, houtgravueres, kopergravueres, ynskripsjes yn stien en glês. Hy skreau kompjûterprogramma’s (foar Canon) en ferskate boeken oer syn fak. Teffens skreau en redigearre Noordzij it Ingelsktalige tydskrift *Letterletter* fan de Association Typographique Internationale.

Fan 1960 oant 1990 wie Gerrit Noordzij dosint letterûntwerpen oan de Keninklike Akadeemje fan Byldzjende Keunsten (KABK) yn De Haach. De Gerrit Noordzijpriis waard nei him ferneamd. Hy wie yn 1996 de earste dy't dy priis krige foar syn fertsjinsten op it mêd fan letterûntwerpen en typografy en syn ynspirearjende lessen oan studinten fan de oplieding Grafyske en Typografyske Foarmjouwing yn de 30 jier dat er dêr dosint wie. De utrikking wie by de ynternasjonale ATypI konferinsje dy't troch de KABK yn 1996 foar de Association Typographique Internationale yn De Haach organisearre waard.

Yn novimber 2011 krige Noordzij de Laurens Janszoon Costerpriis, dy't om it jier útrikt wurdt oan in persoan of ynstelling dy't him nuttich makke hat yn de wrâld fan it boek.

Noordzij stoar yn de âldens fan op 90 jier.

## Publikaasjes
**Zeis en sikkel - De kunst van het maaien*
**The stroke of the pen*
**Das Kind und die Schrift*
**De streek*
**De staart van de kat*
**Theorie van het schrift*
**Vergeetboek*
**De handen van de zeven zusters*

## Oer Gerrit Noordzij
**Het primaat van de pen: een workshop letterontwerpen met Gerrit Noordzij* / [gearst. Anno Fekkes ... et al.; red. en ynterviews Mathieu Lommen; byldred. Bart de Haas ... et al.]. De Haach, 2001.
**Dutch type* / [compilation and text] Jan Middendorp; [ed. assistance and index: Catherine Dal ; English text ed. troch: John Kirkpatrick]. Rotterdam, 2004.
**[http://noordzij.geenbitter.nl Gewone letters Gerrit’s early models]*, / [auteurs: Albert-Jan Pool, Frank Blokland, Aad van Dommelen, Huug Schipper, Petr van Blokland; inisjatyf: Geen Bitter, Uitgeverij de Buitenkant, Amsterdam, 2013, ISBN 978-94-90-9133-97
Welcome to the Jungle

## Boeken
*''Welcome to the Jungle'' (grafyske roman), in prequel fan 'e *Dresden Files*-romansearje fan Jim Butcher út 2008 yn 'e foarm fan in grafyske roman
**[[Welcome to the Jungle: New Positions in Black Cultural Studies]]*, in non-fiksjeboek fan Kobena Mercer út 1994

## Films
**Welcome to the Jungle*, de alternative (ynternasjonale) titel fan 'e Amerikaanske film *[[The Rundown]]*, út 2003
*''Welcome to the Jungle'' (film út 2007), in Amerikaanske horrorfilm út 2007
*''Welcome to the Jungle'' (film út 2013), in Amerikaanske komeedzjefilm út 2013
***, in Amerikaansk aventoerkomeedzje út 2017

## Muzyk
### Albums
*''Welcome to the Jungle'' (album fan Franco "El Gorila"), in album fan Franco "El Gorila" út 2009
*''Welcome to the Jungle'' (album fan Neon Jungle), in album fan Neon Jungle út 2014
### Lieten
*''Welcome to the Jungle'' (liet fan Guns N' Roses), in liet fan Guns N' Roses út 1987
*''Welcome to the Jungle'' (liet fan Jay-Z en Kanye West), in liet fan Jay-Z en Kanye West út 2011
*''Welcome to the Jungle'' (liet fan Hardwell mei Alvaro en Mercer), in liet fan Hardwell mei Alvaro en Mercer en as gastartyst Lil Jon, út 2013
*''Welcome to the Jungle'' (liet fan Neon Jungle), in liet fan Neon Jungle út 2014
Janet Maslin

**Janet Maslin** (folút: **Janet R. Maslin**; New York, 12 augustus 1949) is in Amerikaansk sjoernaliste, dy't benammen bekendheid krigen hat as filmkritika en literatuerkritika foar *[[The New York Times]]*. 

## Libben en karriêre
Maslin waard yn 1949 berne yn New York. Se studearre oan 'e Universiteit fan Rochester, dêr't se yn 1970 in dûbele bachelorgraad behelle yn wiskunde en de skiene keunsten. Har karriêre sette se yn 1970 útein as in kritika fan rockmuzyk foar de krante *[[The Boston Phoenix]]* en foar it foaroansteande Amerikaanske muzykblêd *[[Rolling Stone]]*. 

Yn 1977 waard Maslin as filmkritika yn 'e tsjinst nommen troch *[[The New York Times]]*. Yn dy hoedanichheid wie se 22 jier, oant 1999, oan dy krante ferbûn. Fan 1994 oant 2003 wie Maslin gauris te gast yn it tillefyzjeprogramma *Charlie Rose*, dêr't se har miening oer de films joech dy't op dat stuit yn 'e bioskopen draaiden en teffens foarsizzings die oer de winners fan 'e Oscars. 

Yn desimber 1999 hold Maslin op as filmkritika, wêrnei't se yn dy posysje mei yngong fan jannewaris 2000 opfolge waard troch A.O. Scott. Se bleau wol as as literatuerkritika oan *The New York Times* ferbûn, in funksje dy't se oant 2015 útoefene. As literatuerkritika wie Maslin ferantwurdlik foar ferskate entûsjaste 'ûntdekkings' fan op dat stuit noch ûnbekende misdieskriuwers.

## Keppelings om utens
*  Argivearre artikels fan Janet Maslin
*  Folsleine filmografy fan Janet Maslin yn 'e Internet Movie Database (IMDb)
A.O. Scott

**A.O. Scott** (folút: **Anthony Oliver Scott**; Northampton (Massachusetts), 10 july 1966) is in foaroansteand Amerikaansk kritikus, publisist en presintator, dy't benammen bekend wurden is troch syn wurk as filmkritikus foar *[[The New York Times]]*.

## Libben en karriêre
### Jonkheid en oplieding
Scott waard yn 1966 berne yn Northampton, yn 'e Amerikaanske steat Massachusetts, as de soan fan Donald Scott, in heechlearaar Amerikaanske skiednis oan 'e Stedsuniversiteit fan New York yn New York, en Joan Wallach Scott, in heechleararesse sosjale wittenskippen oan it Ynstitút foar Avansearre Stúdzje yn Princeton (Nij-Jersey). Fia syn mem wied er in âldomke- en -muoikesizzer fan akteur Eli Wallach en dy syn frou Anne Jackson. Oan memmekant is Scott fan Joadsk komôf; syn mem stammet ôf fan Joadske emigranten út Poalen. Scott folge leger ûnderwiis en fuortset ûnderwiis oan skoallen yn Providence, yn Rhode Island. Yn 1988 studearre er *[[magna cum laude]]* ôf oan 'e Universiteit fan Harvard mei in mastergraad yn letterkunde. 

### Karriêre
Scott begûn syn karriêre by it literêre tydskrift *[[The New York Review of Books]]*, dêr't er assistint wie fan Robert B. Silvers. Letter wied er as literatuerkritikus ferbûn oan 'e krante *[[Newsday]]*, wylst er ek bydroech oan *The New York Review of Books* en oan it tydskrift *[[Slate (tydskrift)|Slate]]*. Yn 1993 wurke er ûnder de namme Tony Scott as tillefyzjekritikus foar it tydskrift *[[Daily Variety]]*. 

Yn jannewaris 2000 kaam Scott by de foaroansteande Amerikaanske krante *[[The New York Times]]* te wurkjen, doe't Janet Maslin dêr ophold mei filmkrityk (se gie wol troch mei literatuerkrityk). Nei't Elvis Mitchell yn 2004 ûntslach naam, waard Scott de wichtichste filmkritikus foar de *Times*, in posysje dy't er letter dielde mei Manohla Dargis. Op 9&nbsp;maart 2020 makke *The New York Times* bekend dat Scott in jier skoft hâlde soe mei syn filmkrityk, en yn dy tiid maatskippijkrityk yn it algemien jaan soe.

Njonken syn wurk foar de krante, is Scott ek heechlearaar filmkrityk oan 'e Wesleyaanske Universiteit. Hy ferskynt fierders geregeldwei op 'e tillefyzje. Sa wied er yn 2006 en 2007 gastkritikus yn 'e filmrubryk *At the Movies with Ebert & Roeper*, doe't Roger Ebert in skoft ferstek gean litte moast om't er oanhelle rekke wie mei skyldklierkanker. Yn 2009 en 2010 naam er tegearre mei Michael Phillips, in filmkritikus fan 'e *[[Chicago Tribune]]*, de presintaasje dyselde filmrubryk oer fan Ben Lyons en Ben Mankiewicz. Dat waard lykwols gjin súkses en nei ien inkel seizoen waard it programma stopset fanwegen ôffallende sjochsifers.

### Priveelibben
Scott wennet yn 'e New Yorkske borough Brooklyn. Hy is troud en hat twa bern. 

## Keppelings om utens
*  A.O. Scott op Twitter
*  Folsleine filmografy fan A.O. Scott yn 'e Internet Movie Database (IMDb)
Finken

**Finken** binne ynsekten- en sieditende sjongfûgels fan it skaai *Fringilla*. De belangrykste en bekendste soarten binne de skelfink (*Fringilla coelebs*) en de kwêkfink (*Fringilla montifringilla*). Yn rommere sin wurde ûnder "finken" alle fûgels fan de famylje fan de finkfûgels (*[[Fringillidae]]*) begrepen.

## Taksonomy
Tradisjoneel bestiet it skaai út trije soarten: de skelfink, de kwêkfink en de blaufink. De lêstneamde, dy't allinne op 'e Kanaryske Eilannen foarkomt, waard yn 2016 op basis fan ûndersyk opsplitst yn 'e Grankanaryske fink en de blaufink fan Teneryf. De stúdzjes toanden ferskillen yn genetika, sang en uterlik oan. In folgjende stúdzje op basis fan molekulêr ûndersyk toande yn 2021 oan dat der grutte ferskillen binne tusken de ûndersoarten fan 'e skelfink op 'e ferskillende eilannen en yn Noard-Afrika. Dêrom folge in nije yndieling fan 'e finken yn acht ferskillende soarten.  

De acht soarten binne allegear likernôch like grut (14 oant 18 sm) en ferskille net in soad fan inoar.

## Soarten

(*) *Om 't de [[IUCN]] de fûgel noch as in ûndersoarte behannelet is de status noch net beöardiele.*
Owen Gleiberman

**Owen Gleiberman** (Lausanne, 24 febrewaris 1959) is in Amerikaansk filmkritikus en publisist. Hy is de haadfilmkritikus fan it foaroansteande tydskrift *[[Variety (tydskrift)|Variety]]*.

## Libben en karriêre
### Jonkheid en oplieding
Gleiberman, dy't fan etnysk Joadske komôf is, waard yn 1959 yn it Switserske Lausanne berne út Amerikaanske âlden. Hy waard grutbrocht yn Ann Arbor, yn 'e Amerikaanske steat Michigan. Hy studearre oan 'e Universiteit fan Michigan.

### Karriêre
Gleiberman begûn syn sjoernalistike karriêre yn 1981 as filmkritikus foar de krante *[[The Phoenix (krante)|The Phoenix]]*, dy't útkomt yn trije edysjes yn Portland (Maine), Providence (Rhode Island) en Boston (Massachusetts). Dêr bleau er oant 1989. Dêrnjonken publisearre er yn dy tiid ek yn tydskriften as *[[Premiere (tydskrift)|Premiere]]* en *[[Film Comment]]*. Yn 1990 gied er oan it wurk foar it blêd *[[Entertainment Weekly]]*. 

Gleiberman joech guon fan sammele resinsjes út yn in bondel mei as titel *Love and Hisses* ("Leafde en Ssst", in wurdboarterij, mei ferwizing nei de stilte dy't yn 'e bioskoop betracht wurde moat, op *Love and Kisses*, "Leafde en Tuten"). 

Nei't er yn 2014 by *Entertainment Weekly* opholden wie, waard Gleiberman yn maaie 2016 by it foaroansteande tydskrift *[[Variety (tydskrift)|Variety]]* oansteld as haadfilmkritikus, in funksje dy't er dielde mei Peter Debruge. Ek bekritisearret er films op 'e radiostjoerders NPR en NY1. Hy is in lid fan 'e New York Film Critics Circle (NYFCC). Yn 2009 publisearre er ûnder de titel *Movie Freak* syn autobiografy, dy't útkaam by Hachette Books. 

## Keppelings om utens
*  Owen Gleiberman op Twitter
*  Folsleine filmografy fan Owen Gleiberman yn 'e Internet Movie Database (IMDb)
Bisdom Sankt Pölten

It **Bisdom Sankt Pölten** (Latyn: *Dioecesis Sancti Hippolyti*) is sûnt 1785 in roomsk-katolyk bisdom mei de sit yn Sankt Pölten. It bisdom falt ûnder de tsjerkeprovinsje Wenen en omfiemet it westlike diel fan Neder-Eastenryk, dus it Wald- en Mostviertel.

Oant 1785 foel it westen fan Neder-Eastenryk ûnder it prinsbisdom Passau. Keizer Joazef II twong Passau mei in dekreet fan 4 augustus 1784 om de parochy's fan Neder-Eastenryk ôf te stean en brocht dy ûnder yn it nij stifte bisdom Sankt Pölten.

Mei de bul fan 28 jannewaris 1785 folge de tsjerklike bekrêftiging troch paus Pius VI. De biskop krige de gebouwen fan it krekt foar dy tiid ophefte Augustinerkoarhearen stift tawiisd, as katedraal tsjinne de Marije-Himelfearttsjerke fan it eardere stift. De lêste biskop fan Wiener Neustadt waard de earste biskop fan Sankt Pölten: de oarspronklik út Nederlân ôfkomstige Hendrik Jan Kerens.

## Katedraal
* Domtsjerke Marije-Himelfeart, Sankt Pölten

## Patroanhillige
* Hippolytus fan Rome († 235)

## Keppeling om utens
* Bisdom Sankt Pölten
Lord Jim

*''Lord Jim'' (roman), in roman fan Joseph Conrad út 1900
*''Lord Jim'' (film út 1925), in Amerikaanske stomme film út 1925 op basis fan 'e roman fan Conrad
*''Lord Jim'' (film út 1965), in Britsk-Amerikaanske film út 1965 op basis fan 'e roman fan Conrad
Nostromo

*''Nostromo'' (roman), in roman fan Joseph Conrad út 1904
*''Nostromo'' (tillefyzjesearje), in Britsk-Italjaansk-Spaansk-Amerikaanske tillefyzjesearje út 1997, basearre op 'e roman fan Conrad
*''Nostromo'' (album), in album fan SleepResearch Facility út 2001
*Nostromo (kleau), in kleau (gasma) op 'e moanne Charon
*Nostromo (webserver), in webserver
*Nostromo Defensa, in Argentynske wapenfabrikant
Muorrekrûper

De **muorrekrûper** of **rotskrûper** (*Tichodroma muraria*) is de ienichste soarte fan it ienichste skaai (*Tichodroma*) fan de famylje fan muorrekrûpers (*Tichodromidae*) yn it skift fan de moskeftigen. De fûgel komt foar yn it heechberchte fan Midden- en Súd-Jeropa (Pyreneeën, Alpen, Balkan, Kaukasus) en fan Aazje. De soarte komt net foar yn Fryslân. Yn Nederlân is hy inkelde keren waarnommen yn Súd-Limburch.
Matt Zoller Seitz

**Matt Zoller Seitz** (folút: **Matthew Zoller Seitz**; ?, 26 desimber 1968) is in Amerikaansk sjoernalist, filmkritikus, filmhistoarikus, tillefyzjekritikus, tillefyzjehistoarikus en publisist.  

## Libben en karriêre
### Jonkheid
Seitz waard berne yn 1968, mar wêr krekt yn 'e Feriene Steaten, dat is net alhiel dúdlik. Hy is fan Dútsk etnysk komôf en syn heit wie jazzpianist David Zoller (1941-2020). Hy groeide fierhinne op yn Dallas, yn 'e Amerikaanske steat Teksas. 

### Karriêre
Seitz begûn syn karriêre as kollumnist by de krante de *[[Dallas Observer]]*, dêr't er skreau oer de Amerikaanske media. Letter wurke er as tillefyzjekritikus foar *[[The Newark Star Ledger]]* út Newark (Nij-Jersey) en teffens foar de webside *[[Salon.com]]*, wylst er tagelyk as filmkritikus bydragen levere oan *[[The New York Times]]*. Yn 1994 waard Seitz nominearre foar de Pulitzerpriis foar Krityk. Fan 1996 ôf publisearre er ferskate non-fiksjeboeken oer de skiednis fan 'e Amerikaanske film- en tillefyzje-yndustry fan Hollywood.

Tsjintwurdich is Seitz as redakteur ferbûn oan 'e filmkritykwebside *[[RogerEbert.com]]*, en wurket er as tillefyzjekritikus foar it tydskrift *[[New York (tydskrift)|New York]]* en de webside *Vulture.com*. Dêrnjonken is er ek sjuerylid foar de útrikking fan 'e George Foster Peabody Awards. Seitz is fierders de oprjochter fan it blôch *The House Next Door*, dat him dwaande hâldt mei krityk op films en de bredere media. Yn 2005 skreau er it senario foar de spylfilm *Home*, dy't er ek sels regissearre en montearre.

### Priveelibben
Seitz is twa kear widner wurden. Fan 1994 oant har ferstjerren op 27&nbsp;april 2006 wied er troud mei Jennifer Dawson. Mei har krige er twa bern, dochter Hannah en soan James. Seitz wertroude yn febrewaris 2017 mei Nancy Dawson, dy't de suster fan syn earste frou wie en de eks-frou fan syn broer Rich. Hja wennen om en om yn Brooklyn yn New York en Cincinnati yn Ohio. Nancy Dawson stoar oan kanker op 27&nbsp;april 2020.

## Publikaasjes
* 1996 – *[[Brad Pitt]]*
* 2013 – *The [[Wes Anderson]] Collection*
* 2015 – *The Wes Anderson Collection: The Grand Budapest Hotel*
* 2015 – *Mad Men Carousel: The Complete Critical Companion*
* 2016 – *TV (The Book): Two Experts Pick the Greatest American Shows of All Time* (mei Alan Sepinwall)
* 2016 – *The [[Oliver Stone]] Experience*
* 2017 – *[[Guillermo del Toro]]'s The Devil's Backbone* (mei Simon Abrams)
* 2019 – *The Sopranos Sessions* (mei Alan Sepinwall) 

## Keppelings om utens
*  Matt Zoller Seitz op Twitter
*  Folsleine filmografy fan Matt Zoller Seitz yn 'e Internet Movie Database (IMDb)
Mago Barka

**Mago Barka** (Punysk: 𐤌𐤂‬𐤍 𐤁𐤓𐤒‬, *MGN BRQ*; 243–203 f.Kr.), wie in Kartaachske generaal yn de Twadde Punyske Oarloch, in soan fan Hamilkar Barka en de jongste broer fan Hannibal.

## Namme

De namme *Mago* wie in typyske jongesnamme ûnder de Kartaachske elite. It betsjutte "troch god stjoerd".

De *cognomen* *BRQ* betsjutte "tongerynslach" of it "skinen". It komt oerien mei de Arabyske namme *Barq*, de Hebriuwske namme *Barak* en de Grykske namme *Keraunos*, dêr't it de namme fan generaals wie. De namme waard oan Mago syn heit Hamilkar en dy syn trije soannen jûn om ûnderskaat te meitsjen.

## Libbensrin
Hy die yn it jier 216 f.Kr. oan de fjildtocht fan syn broer Hannibal yn Itaalje mei. Nei de Slach by Cannae brocht er it boadskip fan de oerwinning nei Kartago en gie dêrnei nei Ibearje (Hispania), dêr't er mei syn oare broer, Hasdrubal Barka, tsjin de Romeinen focht. Yn 211 f.Kr. fersloech er mei him en in oare generaal, Hasdrubal Gisko, de romeinske bruorren Publius Kornelius Skipio I en Gnaius Kornelius Sipio Kalvus yn de Slach by de Boppe-Baetis.

Nei it ferfarren fan syn broer Hasdrubal nei Itaalje, waard Mago beneamd ta de oerbefelhawwer fan de kartaachske striidkrêften yn Ibearje. Yn 206 f.Kr. waarden Mago en syn generaal Hasdrubal Gisko en harren bûnsmaat, de eastnumidyske kening Massinissa, lykwols troch Skipio Afrikanus, de soan fan Publius Skipio, yn de Slach by Ilipa ferslein. Hasdrubal Gisko en Massinissa en harren oerbleaune striidkrêften lutsen harren nei Noard-Afrika werom. 

Mago ferfear oer Gades (Cádiz) nei it eilân Menorka en oerwinterje dêr. Yn 205 f.Kr. ferfear er dêrwei nei Liguerje om dêr de striid tsjin de Romeinen fuort te setten. By in wapenstilstân, justjes foar de ein fan de kriich, waard er hjitten en kear werom nei Kartago. Wylst er nei Kartago weromfear waard er en syn manskippen troch de romeinske marine oanfallen en hy rekke dêrby ferwûne. Ear't er yn Kartago oankaam, ferstoar er oan syn ferwûnings.

## Nijsgjirrich
Mago Barka is mooglik de stifter en de nammejouwer fan de stêd Mahón op Menorka. De wrâldferneamde saus mayonêze is neamd nei dy stêd.

## Keppeling om utens
* Jona Lendering: ''Mago Barka'' yn livius.org
Miggefangers

De **miggefangers** (wittenskiplike namme: *Polioptilidae*) binne in famylje fan fûgels yn it skift fan de moskeftigen (*Passeriformes*). De famylje telt 20 soarten ferdield oer 3 skaaien. De miggefangers komme allinne yn de Nije Wrâld foar, de measte yn Súd-Amearika. De "miggefangers" moatte net trochinoar held wurde mei de "miggesnappers" fan de Âlde Wrâld, de fûgels fan de famylje *Muscicapidae* sa as de feale miggesnapper en de bûnte miggesnapper.

## Famyljeopbou
De miggefangers hawwe de folgende skaaien en soarten:

* *Famylje*: miggefangers (*Polioptilidae*)
** *Skaai*: *Microbates*, 2 soarten yn Midden- en Súd-Amearika
** *Skaai*: *Ramphocaenus*, 2 soarten yn Midden- en Súd-Amearika
** *Skaai*: *Polioptila*, 16 soarten yn Noard-, Midden- en Súd-Amearika, û.o.:
*** blaugrize miggefanger (*Polioptila caerulea*)
*** swartsturtmiggefanger (*Polioptila melanura*)
Blauspjochten

De **blauspjochten** (*Sittidae*) is in famylje fan sjongfûgels yn it skift fan de moskeftigen (*Passeriformes*). De blauspjochten behearre ta deselde boppefamylje fan de (*Certhioidea*) as de beamkrûpers en de muorrekrûper. De blauspjochten komme allinne op it Noardlik Healrûn foar. Se binne meast blau of blau-griis en kinne oer stammen en takken omheech en omleech rinne.

## Famyljeopbou
Alle 28 blauspjochten hearre ta itselde skaai *Sitta*.
* *Famylje*: **blauspjochten** (*Sittidae*)
** *Skaai*: *Sitta*, 28 soarten:
*** wytwangblauspjocht (*Sitta leucopsis*)
*** (*Sitta przewalskii*)
*** reuzeblauspjocht (*Sitta magna*)
*** wytboarstblauspjocht (*Sitta carolinensis*)
*** (*Sitta formosa*)
*** (*Sitta azurea*)
*** (*Sitta frontalis*)
*** (*Sitta solangiae*)
*** (*Sitta oenochlamys*)
*** dwerchblauspjocht (*Sitta pygmaea*)
*** brúnkopblauspjocht (*Sitta pusilla*)
*** (*Sitta yunnanensis*)
*** Algerynske blauspjocht (*Sitta ledanti*)
*** Turkske blauspjocht (*Sitta krueperi*)
*** Kanadeeske blauspjocht (*Sitta canadensis*)
*** Korsikaanske blauspjocht (*Sitta whiteheadi*)
*** Sineeske blauspjocht (*Sitta villosa*)
*** rotsblauspjocht (*Sitta neumayer*)
*** grutte rotsblauspjocht (*Sitta tephronota*)
*** Sibearyske blauspjocht (*Sitta arctica*)
*** (*Sitta victoriae*)
*** wytsturtblauspjocht (*Sitta himalayensis*)
*** blauspjocht (*Sitta europaea*)
*** (*Sitta nagaensis*)
*** Kasjmirblauspjocht (*Sitta cashmirensis*)
*** (*Sitta castanea*)
*** (*Sitta cinnamoventris*)
*** (*Sitta neglecta*)

## Keppelings om utens
*IOC World Bird List, Version 11.1, jan. 2021
Beamkrûpers

De **beamkrûpers** (*Certhiidae*) binne in famylje fan sjongfûgels yn it skaai fan de moskeftigen. De beamkrûpers hearre ta deselde boppefamylje (*Certhioidea*) as de blauspjochten en de muorrekrûper. Se binne meast brún of bruneftig en rinne maklik by stammen en takken lâns omheech, mar net omleech, sa as de blauspjochten wol dwaan.

## Famyljeopbou
De 11 beamkrûpers binne ferdield oer twa skaaien:

* *Famylje*: *Certhiidae* (beamkrûpers)
** *Skaai*: *Certhia*, 9 soarten:
*** waldbeamkrûper (*Certhia familiaris*)
*** berchbeamkrûper (*Certhia hodgsoni*)
*** Amerikaanske beamkrûper (*Certhia americana*)
*** beamkrûper (*Certhia brachydactyla*)
*** bânsturtbeamkrûper (*Certhia himalayana*)
*** (*Certhia nipalensis*)
*** (*Certhia discolor*)
*** (*Certhia manipurensis*)
*** (*Certhia tianquanensis*)
** *Skaai*: *Salpornis*, 2 soarten:
*** Yndyske beamkliuwer (*Salpornis spilonota*)
*** Afrikaanske beamkliuwer (*Salpornis salvadori*)

## Keppelings om utens
*IOC World Bird List, Version 11.1, jan. 2021
Miggesnappers

De **miggesnappers** (*Muscicapidae*) binnen in tige grutte famylje fan sjongfûgels fan de Âlde Wrâld (Jeropa, Afrika, Aazje). De "echte" miggesnappers fan dizze famylje moatte net trochinoar helle wurde mei de miggefangers fan de famylje *Poliopteridae*. Boppedat binne der fûgels út oare famyljes lykas de tirannen (*Tyrannidae*) en de monarchen (*Monarchidae*), dy 't yn it Frysk (en soartgelyk yn oare talen) mei 'miggesnappers" oantsjutt wurde, mar eigentlik gjin miggesnappers binne.

## Klassifikaasje
Fanwegens it grutte oantal (332) soarten wurde de ferskate soarten ûnder de oanbelangjende ûnderfamyljes of by grutte skaaien ûnder de skaaien neamd.

* *Famylje*: *[[Muscicapidae]]* - miggesnappers
** *Ûnderfamylje*: *[[Muscicapinae]]* - skiere miggesnappers, dêryn de soarte:
*** feale miggesnapper (*Muscicapa striata*)
** *Ûnderfamylje*: *[[Niltavinae]]* - blauwe miggesnappers
** *Ûnderfamylje*: *[[Erithacinae]]* - readboarstkefûgels, dêryn de soarte:
*** readboarstke (*Erithacus rubecula*)
** *Ûnderfamylje*: *[[Saxicolinae]]* - paapkefûgels, dêryn de soarten:
*** blauboarstke (*Luscinica svecica*)
*** geal (*Luscinica megarhynchos*)
*** lytse miggesnapper (*Ficedula parva*)
*** bûnte miggesnapper (*Ficedula hypoleuca*)
*** Diadeemreadsturtsje (*Phoenicurus moussieri*) 
*** readsturtsje (*Phoenicurus phoenicurus*)
*** swart readsturtsje (*Phoenicurus ochruros*)
*** wytkrúnreadsturtsje (*Phoenicurus erythrogastrus*)
*** paapke (*Saxicola rubetra*)
*** swartkieltsje (*Saxicola rubecula*)
*** heidehipper (*Oenanthe oenanthe*)
** *Skaaien* dy (noch) net yn ûnderfamyljes yndield binne:
** *Skaai* *Pinarornis*, 1 soarte: 
*** (*Pinarornis plumosus*)
** *Skaai* *Namibornis *, 1 soarte: 
*** (*Namibornis herero*)
** *Skaai* *Humblotia*, 1 soarte: 
*** (*Humblotia flavirostris*)

## Keppelings om utens
*IOC World Bird List, Version 11.1, jan. 2021
Readboarstkefûgels

De **readboarstkefûgels** of **janfrederiks** (*Erithacinae*) binne in ûnderfamylje fan sjongfûgels út de famylje fan miggesnappers (*[[Muscicapidae]]*).
Mei útsûndering fan it readboarstke binne alle *Erithacinae* Afrikaanske fûgels. De namme "janfrederik" is de Súd-Afrikaanske beneaming fan de fûgels fan de measte skaaien fan dizze ûnderfamylje, wêrûnder it grutste skaai *Cossypha*.

## Klassifikaasje
De *Erithacinae* omfetsje 9 skaaien en 36 soarten:

* Ûnderfamylje: *Erithacinae*
** *Skaai*: readboarstkes (*Erithacus*), 1 soarte:
*** readboarstke (*Erithacus rubecula*)
** *Skaai*: *Chamaetylas*, 4 soarten:
*** (*Chamaetylas poliophrys*)
*** (*Chamaetylas poliocephala*)
*** (*Chamaetylas fuelleborni*)
*** (*Chamaetylas choloensis*)
** *Skaai*: *Cossyphicula*, 1 soarte:
*** (*Cossyphicula roberti*)
** *Skaai*: *Cossypha*, 15 soarten:
*** (*Cossypha isabellae*)
*** (*Cossypha archeri*)
*** (*Cossypha anomala*)
*** Kaapske janfrederik (*Cossypha caffra*)
*** wytkieljanfrederik (*Cossypha humeralis*)
*** (*Cossypha ansorgei*)
*** griiswjukjanfrederik (*Cossypha polioptera*)
*** blauskouderjanfrederik (*Cossypha cyanocampter*)
*** (*Cossypha semirufa*)
*** wytbraujanfrederik (*Cossypha heuglini*)
*** Nataljanfrederik (*Cossypha natalensis*)
*** koarsjongerjanfrederik (*Cossypha dichroa*)
*** (*Cossypha heinrichi*)
*** sniekrúnjanfrederik (*Cossypha niveicapilla*)
*** wytkrúnjanfrederik (*Cossypha albicapillus*)
** *Skaai*: *Swynnertonia*, 1 soarte:
*** bânkieljanfrederik (*Swynnertonia swynnertoni*)
** *Skaai*: *Pogonocichla*, 1 soarte:
*** stjerrejanfrederik (*Pogonocichla stellata*)
** *Skaai*: *Stiphrornis*, 1 soarte:
*** boskreadboarstke (*Stiphrornis erythrothorax*)
** *Skaai*: *Sheppardia*, 9 soarten:
*** (*Sheppardia bocagei*)
*** (*Sheppardia cyornithopsis*)
*** (*Sheppardia aequatorialis*)
*** (*Sheppardia sharpei*)
*** blauwjukjanfrederik (*Sheppardia gunningi*)
*** (*Sheppardia gabela*)
*** (*Sheppardia aurantiithorax*)
*** (*Sheppardia montana*)
*** (*Sheppardia lowei*)
*** (*Sheppardia sharpei*)
** *Skaai*: *Cichladusa*, 3 soarten:
*** kraachpalmlyster (*Cichladusa arquata*)
*** readsturtpalmlyster (*Cichladusa ruficauda*)
*** (*Cichladusa guttata*)
Boudewijn Büchpriis

De **Boudewijn Büchpriis** is in jierlikske priis foar eat of immen dy't it slagget it antikwaryske boek yn it omtinken fan in grut publyk te bringen, lykas skriuwer en programmamakker Boudewijn Büch die. Inisjatyfnimmer wie Piet van Winden fan de *Nederlandsche Vereniging van Antiquaren* en belutsen by de *Stichting Boudewijn Büch*.

Yn 2017 en 2018 waard de priis net útrikt.

## Oersjoch
:2011: Diederik van Vleuten earste edysje dêr't dy kabaretier yn it Teylers Museum de Boudewijn Büchlêzing hâldt. 
:2012: Gerrit Komrij dy't him postúm ûntfong omdat er syn libben lang krewearre hat foar it antikwaryske boek. De twadde Büchlêzing waard foardroegen troch Adriaan van Dis
:2013: Redmond O'Hanlon foar syn VPRO-programma *O'Hanlons Helden*
:2014: Dimter Boekemerk, in wichtige boarne foar talleaze sljochtweihinne en bysûndere, grutte en lytse partikuliere boekekolleksjes, dy't útwoeks ta de grutste fan Europa
:2015: Atte Jongstra skriuwer fan û.o. *Avontuurlijke Archiefreis*
:2016: Heske Kannegieter, organisearret fan 1986 ôf de Amsterdamske boekemerken, foar har wurk oan 'Boeken op de Dam'.
Redmond O'Hanlon

**Redmond O'Hanlon** (Dorset, 5 juny 1947) is in Britsk skriuwer en gelearde.

## Biografy
O'Hanlon studearre oan it Marlborough- en it Merton College yn Oxford. Hy helle dêr in M.Phil. yn njoggtjentjende-iuwske Ingelske stúdzjes en waard yn 1971 beneamd ta wittenskiplik meiwurker, krige de *Alistair Horne Research Fellowship* yn 1974 en waard *senior visitor* oan it St Antony's College, Oxford, yn 1985.

Hoewol't O'Hanlon doe't er jong wie tige leauwich wie, waard er in fûl ateïst nei't er de wurken fan Charles Darwin ûntduts. Dit ta grut fertriet fan syn heit en mem. 

Syn proefskrift, *Changing Scientific Concepts of Nature in the English Novel, 1850-1920*, makke er dien yn 1977. Fan 1970 oant 1974 wie Redmond O'Hanlon lid fan de literatuerkommissy fan de Arts Council of Great Britain (de Ried foar de Keunst fan Grut-Brittanje). Yn 1982 waard er lid fan de Society for the Bibliography of Natural History, yn 1984 lid fan de Royal Geographical Society en lid fan de Royal Society of Literature yn 1993. Fyftjin jier lang wie er redakteur fan *The Times Literary Supplement* op it mêd fan natuerlike histoarje.

O'Hanlon is bekend wurden fanwegen syn reizen nei in pear fan de meast ôfhandige oerwâlden fan de wrâld, op Borneo, it Amazônebekken en Kongo. Hy skreau teffens in skrinend ferslach fan in reis nei de Noardatlantyske Oseaan op in trawler. 

Yn 2009 die er mei oan it projekt *Beagle: In het kielzog van Darwin* dat de histoaryske reis fan Charles Darwin, dy't fan beskiedende betsjutting wie foar syn tinken oer de evolúsjeteory, mei de Beagle betocht troch dy oer te dwaan  mei de klipper de *Stad Amsterdam*.

Yn novimber 2011 sette de VPRO útein de reissearje *O'Hanlons helden*. Yn dy rige fan acht ôfleveringen brocht O'Hanlon de sjogger yn de kunde mei syn helden út de 19e iuw. Op 9 maaie 2012 wûn *O'Hanlons Helden* de Sulveren Nipkowskiif foar it bêste telefyzjeprogramma fan it jier.

By de Europeeske Parlemintsferkiezingen 2014 yn Nederlân wie O'Hanlon listtriuwer op de kandidatelist fan de Partij voor de Dieren.

Yn febrewaris 2015 waard er troch de gemeente Almere frege om in roman te skriuwen oer dy stêd. Earder hie Renate Dorrestein dat dien mei *Weerwater*.

## Boeken
* *Charles Darwin 1809-1882: A Centennial Commemorative* (1982) (bydrage)
* *Joseph Conrad and Charles Darwin: The Influence of Scientific Thought on Conrad's Fiction* (1984)
* *Into the Heart of Borneo* (1984) (Nederlânske fertaling: *Naar het hart van Borneo*)
* *In Trouble Again* (1988) (Nederlânske fertaling: *Tussen Orinoco en Amazone*)
* *Na de Amazone* (1995; ferhalen)
* *Congo Journey* (1996) (Nederlânske fertaling: *Congo*)
* *Trawler* (2004) (Nederlânske fertaling: *Storm*)
* *God, Darwin en natuur* (2009), mei Rudi Rotthier; yn it Ingelsk ferskynd as *The Fetish Room*

## Keppelingen om utens
* Critical perspective by Contemporarywriters.com
*Artikel yn the Guardian
Egadyske Eilannen

De **Egadyske Eilannen** (Italjaansk: *Isole Egadi*; Sisyljaansk: *Ìsuli Ègadi*, Latyn: *Aegates Insulae*; Gryksk: Aἰγάται Νῆσοι, betsjut. 'de eilannen fan de geiten') binne in nustje fan fiif bercheftige eilannen yn de Middellânske See oan de noardwestkust fan Sisylje by de stêden Trapani en Marsala, mei in totaal oerflak fan 37,45 km².

It eilân Favignana (*Aegusa*) is de grutste en leit 16 km besúdwesten Trapani. Levanzo (*Phorbantia*) leit 13 km en Marettimo (*Hiero Nesos*) leit 24 km bewesten Trapani. Der binne ek twa lytse eilannen, Formica en Maraone, dy't tusken Levanzo en de kust fan Sisylje lizze. De eilannen foarmje meiïnoar de gemeente Favignana yn de provinsje Trapani

De befolking yn 2017 wie 4.292. Winterfroast en delslach is leech. De wichtichste boarne fan ynkommen fan de befolking is it fiskjen.

## Skiednis
Der binne rotstekeningen út it Neolitikum en Paleolitikum yn grotten op Levanzo en Favignana fûn.

De eilannen wiene bekend om de Slach by de Egadyske Eilannen yn 241 f.Kr., dêr't in Kartaachske float troch in Romeinske float ferslein waard. Dy slach wie de beslissende slach fan de Earste Punyske Oarloch dy't yn it foardiel fan de Romeinen útwurke. Nei de Romeinske tiid wiene de eilannen part fan de gebieten fan de Goaten, Fandalen en Sarasenen. De Noarmannen bouden in boarch op Favignana yn 1081.

## Galery

Chiesa madre Erice 08 10 2017 11.jpg|Utsicht oer Favignana en Levanzo fan Erice ôf, mei op de foargrûn Trapani
Isola Formica.jpg|It eilân Formica
Favignana lido burrone.jpg|It eilân Favignana