List fan pausen

## Taljochting by de list

### Titulatuer
De earste biskop fan Rome dy't himsels paus neamde, wie Sirisius (384-399). Syn foargongers wurde ek mei weromwurkjende krêft lykwols ornaris as paus oantsjut. Dat docht bliken út de troch it Fatikaan brûkte nûmering, wêryn't Sirisius de 38ste paus is.

### Paus en tsjinpaus
Al sûnt de 3e iuw kaam it geregeld foar dat der lyktidich meardere pausen wiene. Yn dizze gefallen erkent de tsjerke ien fan de pausen as legitim en redusearret de oare dêrmei ta tsjinpaus. Yn in soad gefallen is lykwols net ûndûbelsinnich fêst te stellen oft in paus al of net legitim wie. Guon pausen dy’t yn har eigen tiid as legitim gouwen, wurde no as tsjinpaus beskôge of om oare redenen net mear meirekkene: Sa hat it Fatikaan yn 1961 "Stefanus (II)" út de list skrast.

### it nûmerjen
Troch dizze problematyk komme der yn'e nûmering fan'e pausen ûnderskate ûnregelmjittichheden op. Troch it skrassen fan Stefanus (II) moasten al syn lettere nammegenoaten omnûmere wurde. Yn dizze list wurde se neamd mei harren nije nûmer en tusken heakjes it âlde nûmer: Stefanus III (IV). Itselde jildt foar de lettere nammegenoaten fan Felix II, dy't hjoed de dei as tsjinpaus jildt: Felix III (IV), ensafuorthinne.

## Nammen
Pausen brûkten de earste iuwen ek nei har wijing har doopnamme. De earste paus dy't syn namme feroare is, foar safier bekend, Jehannes II (533-535). Hy hjitte eins Mercurius, mar de ferwizing nei de heidenske god Mercurius waard ûnfoech achte. Ut soartgelikense motiven hannelen Jehannes XII (955-964), eins Octavianus, en Jehannes XIV (983-984), eins Petrus. Fan Gregoarius V (996-999) en Silvester II  (999-1003), dy't beide in Germaanske namme hiene, waard it gebrûklik dat pausen by har wijing in nije namme oannamen. De lêste paus dy't syn doopnamme behold wie Marsellus II (1555). Foar Fransiskus, dy't yn 2013 paus waard, wie Lando (913-914) de lêste paus dy't in namme keas dy't net troch op syn minst ien paus earder droegen wie. Min ofte mear in útsûndering oangiet Jehannes Paulus I (1978), dy't twa earder brûkte nammen kombinearre.

De pauslike nammen wurde yn’e measte Europeeske talen oerset as der in pleatslik ekwifalint bestiet. Sa hjitte de pausen mei de namme *Gregorius* yn it Ingelsk *Gregory*, yn it Dútsk *Gregor*, yn it Frânsk *Grégoire* en yn it Tsjechysk *Řehoř*. Yn in protte net-westerske talen wurde de nammen út in oare taal brûkt, lykas de Frânske foarmen yn it Turksk en de Spaanske yn it Tagalog.

## List fan pausen
* Hillich ferklearre pausen hawwe in "(H)", sillich ferklearre in "(S)" efter de namme.

### 1ste iuw (33-107)

### 2e iuw (107-217)

### 3e iuw (217-304)

### 4e iuw (304-401)

### 5e iuw (401-506)

### 6e iuw (514-604)

### 7e iuw (604-701)

### 8ste iuw (701-816)

### 9e iuw (816-903)

### 10e iuw (903-1003)

### 11e iuw (1003-1101)

### 12e iuw (1101-1216)

### 13e iuw (1216-1303)

### 14e iuw (1303-1423)

### 15e iuw (1404-1503)

### 16e iuw (1503-1605)

### 17e iuw (1605-1700)

### 18e iuw (1700-1800)

### 19e iuw (1800-1903)

### 20ste iuw (1903-2005)

### 21ste iuw (2005-)

## Koartste pontifikaten

In pontifikaat is de amtsperioade fan in paus. Los fan Petrus jildt de regearperioade fan Pius IX as de langste yn'e skiednis (31 jier). Dêrtsjinoer stiet in mearfâld fan pausen dy't minder as in jier op'e sit fan Petrus sitten hawwe.
Dizze list jout de nammen fan dy pausen, yn negative folchoarder, te begjinnen by paus Urbanus VII dy't trettjin dagen paus wie.
Hy stoar foardat er kroand waard, lykas Selestinus IV. De dei dat de paus ferkeazen waard en de dei dat er ferstoar, wurde beide meiteld.

## Langste pontifikaten

In pontifikaat is de amtsperioade fan in paus.Los fan Petrus jildt de regearperioade fan Pius IX as de langste yn'e skiednis (31 jier).