open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aldwâldmersyl

**Aldwâldmersyl** is in buorskip yn de himrik fan Aldwâld. Aldwâldmersyl leit noardlik fan Aldwâld, súdeastlik fan Ie en noardwestlik fan Kollum. Troch Aldwâldmersyl rint de Aldswemmer wêr't in brêge oer hinne rint mei deselde namme as de buorskip, hjir lei eartiidsk in slûs.

De bebouwing fan de buorskip leit oan de Wâlddyk. It buorskip bestiet út twa huzen en in pleats noardlik fan de Aldswemmer en ien hûs súdlik fan de Aldswemmer. De adressen binne Wâlddyk 5, 6, 7 en 9.

## Skiednis

### Unstien
De buorskip is ûnstien by in syl yn de Wâlddyk dêr't de Aldswemmer yn it Dokkumer Grutdjip streamde.

### Stins
By Aldwâldmersyl lei yndertiid de Gauckemastins. Dy stins waard bewenne troch de famylje Gauckema dy't besibbe wie oan de famyljes Remmersma út Dokkum, Mellema út Eastrum en Bootsma en Van Meckema út Kollum. Letter gie de sate oer nei de famylje Galama. Yn 1700 waard noch sprutsen fan in "zate omtrent Oudwoudmerzyl".

### Namme
De namme komt ek foar as *Oudwouderzijlen*, *Oldwoldumer Zyl* en *Aldwâldmer Syl*.

### Gemeentelike weryndieling
Sûnt 2019 leit Aldwâldmersyl yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei it yn de buorskip yn de gemeente Kollumerlân en Nijkrúslân.
Ofbyld:Aldwâldmersyl.JPG|De Aldswemmer
Ofbyld:Aldwâldmersyl 2.JPG|De stuw yn de Aldswemmer by de brêge Aldwâldmersyl.


## Sjoch ek
* Mâlegreefsgat
* Swemmer
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Oerbuorren

**Oerbuorren** (Stellingwerfsk: *Euverboeren*; Nederlânsk: *Overburen*) is in buorskip en weinamme súdwest fan Steggerda yn de gemeente Weststellingwerf. Oan de wei lizze ek Pepergea en Steggerda. De namme komt ek foar as *Overburen* en *Over Buiren*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Pantsjewier

**Pantsjewier** is in buorskip besuden Marrum yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De namme komt ek foar as *Pantjewier*. Hy is grif de tsjinhinger fan it noardliker lizzende Kopkewier, as kop-en-pantsje dus.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Pitersbuorren

**Pitersbuorren** wie in buorskip noard fan Oerterp oan de Drachtster Kompanjonsfeart tusken Drachten en Bakkefean yn de gemeente Opsterlân. De namme komt ek foar as *Pietersburen* en *[[Oerterp oan de Feart]]*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Penjumer Rige

**De Penjumer Rige** of **De Rige** is in dykdelsetting en wei noard fan Penjum yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as *Pinjumerryge*, *Riegeweg* en *Ruygeweg*.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Oasthoek

**De Oasthoek** is in delsetting oan de Aldebiltdyk noardeast fan Sint-Jabik yn de gemeente It Bilt. De namme komt ek foar as *Oosthoek* as tsjinhinger fan De Westhoek
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Poelhuzen

**Poelhuzen** is in delsetting east fan Feinsum en noardlik fan Stiens yn de gemeente Ljouwert. De namme komt ek foar op âlde kaarten as *Poelhuysen* en *Poelhuizen*.

De fjouwer pleatsen fan de buorskip leit oan de Poelhuzen en de Poeldyk. De Feinsumerfeart rint troch de buorskip.

De buorskip is ûntstien yn de 16e of 17e iuw; de fjildnamme *De Poelen* waard al yn 1540 neamd. 


Exterieur VOORGEVEL, RECHTER ZIJGEVEL - Finkum - 20301617 - RCE.jpg|Pleats yn Poelhuzen (tastân 1987)


## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Prúlhoek

**De Prúlhoek** is in delsetting op it krúspunt fan de Lanhústerwei en de Middelwei west fan Sint-Anne op It Bilt. De namme komt ek foar as *Pruilhoek*, mooglik nei analogy fan it westliker lizzende Kijfhoek, de âlde namme fan Sint Anne. Prúlje yn de betsjutting fan 'swijend de smoar yn hawwe'.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Puntpeal (buorskip)

**Puntpeal** is in buorskip eastlik fan Drachtster Kompenije oan De Skieding, de dyk op de grins fan de gemeenten Opsterlân en Smellingerlân dy't in eastlike rjochting eineget by grinspeal 13 krekt op de grins fan de eardere Grinslanner gemeenten Mearum en Gruttegast mei Smellingerlân. De buorskip wurdt ek wol *Paal* en *De Puntpaal* neamd.

De roman *Rjochtdei op de Skieding* fan Rink van der Velde út 1993 spilet him ôf oan de Skieding en Puntpeal.

## Sjoch ek
* puntpeal
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Pylkwier

**Pylkwier** is in delsetting noard fan Himpens yn de gemeente Ljouwert. De namme komt ek foar as *Pilckwyer*, *Pylqueer* en *Pijlkwier*. Pilk soe in persoansnamme wêze kinne.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Oud-Zuilen

**Oud-Zuilen** is in doarp oan de rivier de Fecht, yn de gemeente Stichtske Fecht, yn de provinsje Utert.

Om 700 hinne hie de Fryske ealman Wursing, de pake fan de ferneamde sindeling en biskop Liudger, it lângoed Swesen oan de Fecht yn besit. Yn de 13e iuw is der foar it earst sprake fan Zuilen.

Om 1900 wurdt troch de yndustrialisaasje in útwreiding fan it doarp realisearre meidat de bedriuwen *Werkspoor* en *Demka* harren fêstigen oan it Amsterdam-Rynkanaal. Dy útwreiding, dy't hielendal los stie fan it doarp, waard Nieuw-Zuilen neamd. Nieuw-Zuilen waard yn 1954 anneksearre troch de stêd Utert en leit no yn de wyk Noardwest.

## It besjen wurdich
* Yn it doarpke stiet it Slot Zuylen.
* It *Planetarium Zuylenburgh*, dat allinnich op ôfspraak besichtige wurde kin.
* Galery *Oud-Zuylen*, yn it histoaryske pân *Swaenen-Vecht*.
* De eardere Herfoarme Tsjerke fan Oud-Zuilen, dy't tegearre mei Slot Zuylen ûnder it beskerme doarpsgesicht falt.
* Noardlik fan de buorren steane twa mûnen: de *Buitenwegse Molen* en de *Westbroekse Molen*.


Ofbyld:Slot Zuylen.jpg|Slot Zuylen
Ofbyld:Oud-Zuilen_005.jpg|*Brechje oer de Vecht*
Ofbyld:Oud-Zuilen_013.jpg|*Fecht, sjoen fan it brechje ôf*
Ofbyld:Oud-Zuilen_006.jpg|*Lâns de Fecht*
Ofbyld:Ald-Zuilen mûnen 72.JPG|*mûnen*
Ofbyld:Ald-Zuilen mûnen 71.JPG|*mûnen*
Ofbyld:Ald-Zuilen mûne 57.JPG|*mûne*
Ofbyld:Kastiel Ald-Zuilen bygebou 66.JPG|*bygebou Slot Zuylen*
Ofbyld:Ald-Zuilen Vecht 91.JPG|*Vecht*
Ofbyld:Ald-Zuilen Zuylenburgh 88.JPG|*Zuylenburgh*
Ofbyld:Ald-Zuilen Vecht 95.JPG|*Vecht*
Ofbyld:Ald-Zuilen Vecht 87.JPG|*Vecht*
Ofbyld:Ald-Zuilen tsjerkedoar 81.JPG|*Tsjerke*
Ofbyld:Ald-Zuilen mûnen 96.JPG|*mûnen*
Ofbyld:Ald-Zuilen komboerd 76.JPG|*komboerd*
Ofbyld:Ald-Zuilen galery 82.JPG|*Galery*
Ofbyld:Ald-Zuilen eardere gemeentehûs 94.JPG|*Eardere gemeentehûs*
Ofbyld:Ald-Zuilen 92.JPG|
Ofbyld:Ald-Zuilen 90.JPG|
Ofbyld:Ald-Zuilen 83.JPG|
Ofbyld:Ald-Zuilen 80.JPG|


## Bibliografy
*  - *Zuilen*. Utert, Het Spectrum, 1973. 122 siden
Slot Zuylen

It **Kastiel fan Zuylen**, meast **Slot Zuylen**, is in kastiel yn Ald-Zuilen, oan de rivier de Fecht yn de gemeente Stichtske Fecht, yn de provinsje Utert, tichtby de stêd Utert. It kastiel waard boud yn de 13e iuw.

Yn de 13e iuw liet in hear Fan Sulens, stamfaar fan de famylje Fan Zuylen fan Nijevelt, in toer bouwe dy't yn de 14e iuw útwreide waard mei in grutte keamer. Yn it begjin fan de 15e iuw, doe't it laach Van Zuylen gjin manlike erfgenamten hie, wurdt it yn hannen jûn fan Van Borssele, famylje fan hege adel út Seelân. Frank fan Borselen ervet it yn 1422, mar hat der net folle foardiel fan: yn dat jier, as ûnderdiel fan de Tsierderijen fan Hoeken en Kabbeljauwen, nimme de Hoeksken it kastiel yn.
Tusken 1510 en 1522 lit de hear Willem fan Rennenberg it kastiel restaurearje. De eigener fan it kastiel krijt in fêste sit yn de ried fan it Prinsdom fan Utert. Syn neikommelingen, wêrûnder George fan Lalaing en it hûs fan Egmont, wurdt eigener oant 1610, doe waard it kastiel ferkocht oan in rike keapman út Amsterdam, Jasper Quinget. Seis jier letter, ferkocht dy it kastiel oan syn kollega Adam fan Lockhorst.

## It kastiel yn de achttjinde iuw
Dêrnei keapet de famylje Van Tuyll Serooskerken it kastiel en it domein. De lêste grutte feroarings yn it haadgebou wurde yn 1752 dien. Sûnttiids is it haadgebou net folle feroare. It kastiel is noch altiten eigendom fan dy famylje, yn it jier 1950, Frederik Christiaan Constantijn van Tuyll van Serooskerken feriene it kastiel mei de tunen. Dêrnei hawwe der in soad restauraasjes west. Tsjintwurdich is der in museum yn fêstige.

## Bekende ynwenners
* Admiraal Steven fan der Hagen (1563 - 1621), de earste admiraal fan de Nederlânske Eastyndyske Kompanjy.
* Isabelle de Charrière (1740-1850), mei de bynamme Belle fan Zuylen, wie ien fan de ferneamdste bewenners fan it kastiel. 

It kastiel leit yn in park fan ûngefear 1,5 ha, mei in slangemuorre der omhinne fan ûngefear 120 m lingte. Tusken it kastiel en de rivier de Fecht is in tsjerkje, ek in histoarysk monumint, boud op basis fan in âlde kapel dy't by it kastiel hearde, mar baarnde ôf yn 1847. Om 2000 hinne waard ûnder de flier fan dit tsjerkje in grêfstien fûn fan Lord Van Rennenberg.

Ofbyld:SlotZuilen.JPG|*Slot Zuylen*
Ofbyld:Rijksmonument519617.JPG|*Poartegebou*
Ofbyld:Rijksmonument519612.JPG|*Histoaryske tún*
Ofbyld:Slot Zuylen, Oud-Zuilen.jpg|*Slot Zuylen*
Ofbyld:Kastiel Ald-Zuilen 67.JPG|*Slot Zuylen*
Ofbyld:Kastiel Ald-Zuilen poartegebou 63.JPG|*Poartegebou*
Ofbyld:Kastiel Ald-Zuilen 69.JPG|*Slot Zuylen*
Ofbyld:Kastiel Ald-Zuilen 65.JPG|*Slot Zuylen*
Ofbyld:Kastiel Ald-Zuilen 64.JPG|*Slot Zuylen*
Ofbyld:Kastiel Ald-Zuilen poartegebou 70.JPG|*Poartegebou*
Ofbyld:Kastiel Ald-Zuilen bygebou 66.JPG|*Bygebou*


## Keppeling om utens
* Webstee fan Slot Zuylen
Rapenburch

**Rapenburch** is in kompleks gebouwen of in buorskip dy't yn de 17e iuw noard fan Goutum oan de Wurdumer Feart stie yn de gemeente Ljouwert. Op it kompleks wennen en wurken blekers. Sûnt 1966 ferwiist Nij Rapenburch nei de namme fan in Ljouwerter strjitte dy't ûngefear op it âlde stee leit. De namme komt ek foar as *Rapenburg*. Mooglik giet it om in famyljenamme of in ferneaming fan it 14e iuwske Rapenburg yn Leien.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Utertske Fecht

De **Fecht** is in Nederlânske rivier fan sa'n 42 km langte dy't by de Weerdslûs yn de stêd Utert begjint en by Muiden yn it IJmar mûnet. Hy wurdt ek wol **Utertske Fecht** neamd om ûnderskied te meitsjen mei de Oeriselske Fecht.

De Fecht rint by de plakken Maarssen, Breukelen, Loenen en Weesp del. Yn 1996 is it behear en ûnderhâd fan de Fecht troch it Ryk oerdroegen oan it Wetterskip Amstel, Goai en Fecht.


Ofbyld:Vechtschleuse Muiden.JPG|*Fechtslûs Muiden*
Ofbyld:Rivier de Vecht.jpg|*Fecht by Nigtevecht*
Ofbyld:Am Ufer der Vecht.JPG|*Oan de ouwer fan de Fecht*


## Keppelings om utens
* Vecht.nl
* VechtWiki
* Finster op de Fecht
Pyter Jentsjes Rollema

**Pyter Jentjes Rollema** (Snits, 10 oktober 1786 - dêre, earder as 6 augustus 1845) wie in Nederlânsk arsjitekt. Hy is benammen bekend fan syn wurk as stedsarsjitekt fan Snits.

Rollema wie de soan fan Jentje Heerkes Rollema en Angenieske Pyters Augustinus. Hy boaske yn 1808 oan Antje Lieuwes de Vries (1783-1852) fan De Gaastmar.

Yn 1826 wurdt er arsjitekt yn tsjinst fan de stêd Snits en ûntwerpt er ferskate ferneamde  gebouwen. In protte fan syn gebouwen binne der noch en binne wilens ryksmonumint wurden. Fan syn hân binne ûnder oaren de gebouwen dy't hjoed-de-dei tsjinje as Frysk Skipfeart Museum, it pân Kleinzand 32 (Weduwe Joustra®-bearenburch), de Rjochtbank Snits en de Doperske tsjerke oan de Singel.

Nei syn ferstjerren waard er opfolge troch arsjitekt Meinse Molenaar.

Njonken arsjitekt wie Rollema ek regint fan it Steds Earmhûs yn Snits. 


Ofbyld:34029 Kleinzand 32.jpg|Lytssân 32 (1829)
Ofbyld:34033 Kleinzand 40.jpg|Lytssân 40 (1842)
Ofbyld:34024 Kleinzand 12.jpg|Lytssân 12 (1844)
Ofbyld:Exterieur OVERZICHT WESTGEVEL - Sneek - 20297952 - RCE.jpg|De Doperkse tsjerke, Snits


## Sjoch ek
*List fan Nederlânske arsjitekten
Rillaard

**Rillaard** wie in delsetting en letter húsnamme noard fan Lollum yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as *Rissewaerdera ziette, *Rysselaerdt* en as buorkerijnamme *Grut -* en *Lyts Rillaard''.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Raarderterp

**Raarderterp** is in buorskip dy’t yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Raarderterp leit súdeastlik fan Hantum en benoarden Dokkum. Raarderterp leit yn de himrik fan Hantumerútbuorren.

De bebouwing fan de buorskip leit oan de Dokkumerwei, Griene Reed en de Miedwei.

Besuden lâns de buorskip rint de Alde Peazens dy’t ek de grins foarmet mei de himrik fan Ealsum. De kearn bestiet út 2 adressen oan de Dokkumerwei, 2 adressen oan de Griene Reed en 1 adres oan de Miedwei.

## Namme
De namme komt ek foar as *Raerderterp*, *Readerterp*, *Raard terp*, *Roorderterp* en *Rhoderterp*. De Bosatlas fan Fryslân hat Rhoderterp. 

## Skiednis
Sûnt 2019 leit Raarderterp yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel en foar 1984 lei de buorskip yn sawol de gritenij as de gemeente West-Dongeradiel.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Willem Bartjens

**Willem Bartjens** (Amsterdam, 1569 - 1638) wie in skoalmaster dy't ferneamd wurden is troch syn  rekkenboek "De Cijfferinghe van Mr. Willem Bartjens". 

## Biografy

Yn 1591 iepene Bartjens in Frânske skoalle yn de Amsterdamse Pijlstege, dêr’t er it wenstige ûnderwiis joech yn rekkenjen, lêzen, godstsjinst, Frânsk en skiednis fan it heitelân. Yn 1604 publisearre er syn rekkenboek. Yn twa iuwen ferskynden in grut tal printingen, werprintingen en rôfprintingen. De twadde, saneamde fernijde druk ferskynde yn  1633; de lêste druk yn 1839. Fan de earste printinge is in eksimplaar fûn yn de Erfgoedbibleteek Hendrik Conscience yn Antwerpen, dy’t yn 2004 yn faksimilee fannijs útbrocht is.

Bartjens hâlde lange tiid yn Swol ta en wenne dêre yn de Praubstrjitte (Fraterhûs). Hy stie oan de Frânske skoalle dêre. Ta eare fan de skoalmaster is der yn Swol elts jier in *[[Groot Zwolsch Bartjens Rekendictee]]*. 

Bartjens libbet noch altiten fuort yn de údrukking: "Neffens Bartjens...(sus en sa)". Dat wurdt sein at in berekkening of in sin kloppet of logysk is en ferwiisd dan nei Bartjens syn rekkenboek.


Ofbyld:Cijfferinghe1.png|De fernijde *Cijfferinge van Mr. Willem Bartjens*
Ofbyld:Bartback trans.png|De lêste side (s.184) fan Cijfferinghe mei útlis fan in magysk fjouwerkant


## Keppeling om utens
* [Willem Bartjens yn de [DBNL]]
Ritsumabuorren

**Ritsumabuorren**  is in delsetting noard fan Ritsumasyl yn de himrik fan Marsum yn de gemeente De Waadhoeke. De bebouwing is stadichoan ferskood fan it âlde sintrum nei de slûs. De namme komt ek foar as *Ritzum*, *Ritzuma Buiren*, *Ritsema terp* en yn *Rytsma syl sclaet* en *Rietsma wech*.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Rizens

**Riezens** wie in delsetting east fan Huzum yn de gemeente Ljouwert. De namme komt ek foar as *Risens*, *Rysens*, *Reesens* en *Rysum*. It plak is yn de hjoeddeiske bebouwing fan Ljouwert opgien en net mear werom te finen.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Reahel (De Waadhoeke)

**Reahel** wie in plaknamme en delsetting noardeast fan Slappeterp yn de gemeente De Waadhoeke. De namme komt ek foar as *Rohel* en *Roohel*. It stikje 'hel' yn de namme soe wize kinne op 'leechlizzend lân'.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Chuck Deely

**Chuck Deely**, berne as **Charles Edward Deely III** (Detroit, 10 febrewaris 1954 - De Haach, 9 jannewaris 2017) wie in bekende Haachske strjitmuzikant fan Amerikaansk komôf. 

## Biografy
Yn 1973 kaam Deely yn tsjinst fan it Amerikaanske leger en bedarre sa op in legerbasis yn Dútslân. Dêr spile er in ferskate bands en kaam er yn 'e kunde mei syn earste frou mei wa't er yn Kopenhagen troude. It houlik duorre fiif jier. Deely moete letter in Nederlânske frou doe't er yn Spanje mei fakânsje wie en dêr ek optrede oan de Costa del Sol; sy krigen in ferhâlding en wennen byinoar. Chuck krige lykwols swierricheden mei syn fisum en ferfear nei Nederlân. Syn freondinne soe oerkomme, mar dat barde nea. 

Sûnt 1996 spile er yn it sintrum fan De Haach, sân dagen yn 'e wike. Meastal wie er te finen yn de Vlamingstrjitte, op it Sintraal Stasjon (moarns ier), of siet er tsjin de muorre fan de Albert Heijn yn de Grote Marktstraat. Simmerdeis gie er ek de terrassen by del.

Yn 2005 makke it NCRV-programma *[[Man Bijt Hond]]* in twadielich portret fan Chuck Deely en yn 2009 wûn Chuck Deely de Haachske Poppriis.

Yn 2010 makke Ruben van Lingen, foar syn eineksamen oan de Willem de Kooning Akademy fan Rotterdam, de koarte dokumintêre "Privilege" oer it libben fan Chuck Deely. Dy film waard toand op it 'Nederlands Filmfestival' 2010 yn Utert en op it 'Shoot Me Film Festival' 2010 yn De Haach.

Deely spile ek ferskate kearen mei it Residinsje Orkest, bygelyks in strjitkonsert yn 2012, om him wat ekstra jild ta te krijen. It orkest naam ek in cd mei him op. 

Chuck Deely spile op gitaar en hie in rauwe, roastige stim, dy't jin tinken die oan it lûd fan Bob Dylan en Neil Young. Hy wiksele *covers* fan ûnder oaren de The Rolling Stones en Crosby, Stills, Nash & Young ôf mei eigen wurk.

Chuck Deely stoar yn de âldens fan 62 jier yn it Haachske sikehûs HMC Westeinde oan in longûnstekking. Yn oerlis mei in broer fan Deely yn de Feriene Steaten waard er kremearre en waard de jiske byset yn it grêf fan Deely's âlden en broer op it Holy Sepulchre Cemetery yn Southfield, Michigan. In pear hûndert Hagenezen namen ôfskied fan Deely yn it poppoadium Paard van Troje yn De Haach.

## Keppeling om utens
*Chuckdeely.nl (deade link)
*Earbetoan by Omrop West
*Diskografy op Discogs
Rewert (Lollum)

**Rewert** is in hûsnamme en eardere delsetting noardwest fan Lollum yn de gemeente Wûnseradiel. De namme komt ek foar as *Rewerd* en op âlde kaarten *Reeedwert* en *Rewerdstate*. De betsjutting is net goed mear nei te gean.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Ropens

**Ropens** wie in delsetting súd fan Harns yn de gemeente Harns. De namme komt ek foar as *Roepens*, *Ropensera gued* en as húsnamme *Grut Ropens*.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Pete Best

**Randolph Peter Best** (Madras (India), 24 novimber 1941) wie de earste drummer fan The Beatles, oant flak foardat dizze groep trochbruts. Pete wie de soan fan Mona Best, de eigener fan de *Liverpool's Casbah Club* dêr't de Beatles gauris spilen. Pete Best waard yn 1959 foar it earst frege om mei The Beatles te spyljen doe't hy meidie oan de earste tour nei Hamburch fan de groep yn 1960-1961. Op 16 augustus 1962 waard hy koart nei harren earste audysjes foar EMI troch harren manager Brian Epstein út de groep setten (oars op fersyk fan George Martin en de oare bandleden, omdat Petes drumwurk net sterk genôch wêze soe), en kaam Ringo Starr yn syn plak. Sadwaande krige Best spul mei alle leden fan de band.

Neidat hy út The Beatles setten wie besocht Best meardere kearen om oare bands op te rjochtsjen. Dêrby hie hy net folle súkses. Yn 1965 mislearre syn poging ta selsmoard troch him op te sluten yn in keamer en de gaskraan iepen te setten. Yn oktober dat jier klage hy The Beatles oan wegens laster, omdat Ringo Starr sein hy dat hy om reden fan drugsgebrûk út de band setten wie.

Best fertsjinne inkle miljoenen doe't de *Beatles Anthology* útjûn waard: in rige betinkings-cd's dêr 't ek opnamen op stienen dêr't Pete Best op spile.

## Diskografy

### Singles
* The Pete Best Four: *I’m Gonna Knock on Your Door* / *Why Did I Fall in Love with You* (1964)
* Pete Best: *(I’ll Try) Anyway* / *I Wanna Be There* (1964)
* Pete Best: *Kansas City* / *Boys* (1965)
* Pete Best: *I Can’t Do Without You Now* / *Keys to My Heart* (1965)
* Pete Best: *Don’t Play with Me (Little Girl)* / *If You Can’t Get Her* (1965)
* Pete Best: *If You Can’t Get Her* / *The Way I Feel About You* (1965)
* Pete Best: *I’ll Try Anyway* / *I Wanna Be There* (1965)
* Pete Best: *Casting My Spell* / *I’m Blue*(1965)
* Pete Best: *Boys* / *Kansas City* (1966)
* Kinsley & Best: *Heaven* / *Fool In Love* (1990)
* The Pete Best Band: *4-Track Sampler* (2000)

### Albums
* The Pete Best Combo: *Best Of The Beatles* (1965)
* The Pete Best Combo: *The Beatle That Time Forgot* (1981)
* The Pete Best Band: *Rebirth* (1981)
* Pete Best: *My Three Years as a Beatle* (Spoken Word, 1981)
* The Pete Best Band: *Live at the Adelphi Liverpool 1988* (1988)
* The Pete Best Band: *Back to the Beat* (1995)
* The Pete Best Band: *Once a Beatle, Always a Beatle* (1996)
* The Pete Best Band: *Casbah Coffee Club 40th Anniversary Limited Edition* (1999)
* The Pete Best Band: *Haymans Green* (2008)

### Kompilaasjes
* Silver Beatles: *Like Dreamers Do* (1982)
* The Beatles: *Anthology 1* (1995)
* The Beatles: *Best of The Beatles* (DVD, 2005)
* The Pete Best Combo: *Beyond the Beatles 1964–1966* (1996)
* The Pete Best Combo: *Best* (1998)
* Tony Sheridan & The Beatles: *Hamburg Days* (2001)
De Rusken

**De Rusken** is in streekdelsetting súd fan Donkerbroek yn de gemeente Eaststellingwerf. De namme komt ek foar as *De Russchen*.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Ohm (rivier)

De **Ohm** is in sydrivier fan de Lahn. Hy ûntspringt yn Noard-Hessen oan de Vogelsberg besuden Ulrichstein. Rint dan yn noardwestlike rjochting oer Homberg en Amöneburg oant Cölbe, dêr't de rivier yn de Lahn floeit.
Martijn Theodoor Houtsma

**Martijn Theodoor Houtsma** (Jirnsum, 15 jannewaris 1851 – Utert, 9 febrewaris 1943), meastal oanhelle as **M. Th. Houtsma**, wie in Nederlânsk oriïntalist. 

Hy wie lid fan KNAW, en liedend saakkundige op it mêd fan de skiednis fan de Seltsjoeken. Hy wurdt meast te binnen brocht fanwege syn redaksjewurk foar de earste edysje fan (1913–38) it standert ensyklopedysk referinsjewurk oer de Islam, de Ensyklopedy fan de Islam.

## Bibliografy
,  *Some Remarks on the History of the Saljuks* yn *Acta Orientalia.* 3 (1924).
Facebook

**Facebook** is in Amerikaansk bedriuw en sosjaalnetwurkside, oprjochte yn 2004. Sûnt maaie 2008 bestiet er in Nederlânsktalige ferzje. Yn desimber 2008 groeide de site mei 600.000 nije oanmeldingen deis. Yn april 2009 hie Facebook goed 200 miljoen aktive brûkers; fiif moannen letter wienen dat 50 miljoen mear. Yn july 2010 betsjinne Facebook al in heal miljard brûkers, sa'n 7% fan it oantal ierdbewenners.

Facebook bestiet sûnt 4 febrewaris 2004 (doe hjitte it noch "The facebook"). Mark Zuckerberg is de oprjochter en algemien direkteur. It haadkantoar is yn Palo Alto, yn Kalifornje.

## Beursgong
It bedriuw jilde ein 2011 sa'n 100 miljard dollar. Novimber 2011 waard bekend dat it bedriuw dêr't belizzers hjit op binne, wierskynlik tusken april en juny 2012 gean soe, sûnder gebrûk te meitsjen fan tsjinsten fan sakebanken.
Op 18 maaie 2012 gie Facebook yndie nei de beurs. De earste dei sleat it oandiel fraksjoneel heger yn it plak fan de grutte stiging dy't ferwachte waard. De dei dêrnei sakke de koers in stik ûnder de útjeftepriis, sadat de twifels oer de wurdearring fan it bedriuw sterker waarden.

## Frysktalige ferzje
Yn novimber 2014 kaam troch de ynset fan inisjatyfnimmer Wim Benes, taalkundige Hindrik Sijens fan 'e Fryske Akademy en in kloft frijwilligers de Fryske ferzje fan Facebook ôf. Dêr waard doe al fjouwer jier oan wurke, mar yn augustus 2014 wie noch mar 15% fan 'e nedige teksten yn it Frysk oerset. Benes fûn dat der no mar ris dien wurk makke wurde moast, en naam dêrom de foarstap om mei in groep frijwilligers de Frysktalige ferzje te foltôgjen. Yn totaal leveren 450 minsken der in bydrage oan. Meiwurker Daniël Hofstede soarge allinnich al foar de fertaling fan sântûzen sinnen. Sijens hold tafersjoch oer de krektens fan 'e oersettings. Fierders waarden de frijwilligers, dy't foar de lêste "spurt" gearkommen wiene yn *Kafee Van Buren*, foar it stasjon oer, yn Ljouwert, ûnderstipe troch Julian Muller fan Facebook, dy't yn 'e *[[Ljouwerter Krante]]* útlei dat syn bedriuw soksoarte inisjativen mei gragens ferwolkomme, om't de lju op Facebook ommers neat oars dogge as har eigen identiteit útdrukke, en dêr makket har taal in wichtich diel fan út. Oant 28 novimber 2014 wie de Frysktalige ferzje in ferburgen mooglikheid op Facebook, om't er ûnfolslein wie. Fan 29 novimber ôf is er lykwols foar eltsenien maklik te finen. Op dy datum makken der al sa'n 8.000 minsken gebrûk fan.

## Keppelings om utens
* Facebook (taal kin ûnder yn it skerm ynsteld wurde yn Frysk)
Laerd en Saerd

**Laerd en Saerd** is in buorskip súdeastlik fan Boalsert yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De buorskip bestiet út twa eardere buorskippen, **Laerd** en **Saerd** dy't yn de 1970-er jierren ta ien buorskip feriene waarden. De buorskip falt foar in part ûnder it stedsgebiet fan Boalsert en foar in part ûnder de himrik fan Wolsum. Oant de gemeentlike weryndieling fan 2011 foe de buorskip ûnder twa gemeenten: Boalsert en Wymbritseradiel. 

It fersoargingsplak Laerd leit op 'e hichte fan 'e buorskip oan de A7.

## Skiednis
De buorskip Saerd wie earst in eigen buorskip en foel ûnder de himrik fan Tsjerkwert yn de gemeente Wûnseradiel. Yn 1910 gie er nei in grinskorreksje, mank mei de buorskip Knossens oer nei de gemeente Boalsert. De buorskip Saerd foel ûnder de himrik fan Wolsum yn de gemeente Wymbritseradiel.

Yn 'e 1970-er jierren, by it ynfieren fan it postkoadesysteem, waarden de twa buorskippen sûnder grûn ta ien buorskip gearfoege. Dat kaam trochdat de gemeente Boalsert doetiids de strjitnamme *Laad en Zaad* (foar de buorskip Saerd) op syn grûngebiet ynfierde. De gemeente Wymbristeradiel hat yn deselde snuorje op syn grûngebiet deselde strjitte as *Laerd en Saerd* (foar de buorskip Laerd), nei de oarspronklike stavering, ynfierd.

## Laerd
Laerd is de eastlike en súdlike part fan de buorskip en falt ûnder de himrik fan Wolsum. De buorskip leit oan 'e bline wei *Laerd en Saerd* en bestiet út in trijetal pleatsen. In benzinestasjon mei parkearplak oan de súdkant fan de A7 op 'e hichte fan 'e buorskip hat de namme "Laerd".

Laerd waard yn 1481 neamd as (Al)laerd) en soe mooglik in gearfoeging fan de persoanenamme Alla/Alle en *werð* de Aldfryske beneaming fan in opwurpen bewenne hichte, soks dat letter in terp neamd waard.

## Saerd
Saerd of Saard is it part dat op it grûngebiet fan Boalsert leit. De buorskip leit oan 'e dyk *Laad en Zaad* en bestiet ek út trije pleatsen.
De namme komt ek foar as *Zidwaerde*, *Sauwert*, *Zaard* en *Zuwairt*. De namme betsjut sokssawat as "terp mei gersseadde" of "terp mei put", itjinge fan it Aldfryske *saeth* komme soe.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Saksenoard

**Saksenoard** is in delsetting súdwest fan Lollum yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as  *Sacxenwrd*, *Sachsenoerdt*, *Saexsnoert* en as húsnamme *Grut* en *Lyts Saksenoard*. Hy soe komme kinne fan de Saksen, mar ek wol fan de eigennamme Sakso.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Sânhuzen (Tytsjerksteradiel)

**Sânhuzen** is in buorskip noardeast fan Oentsjerk yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De namme komt ek foar as *Zevenhuizen*, it soe gean kinne om in oantal fan sân huzen of om de grûnsoarte sân.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Sânlean

**Sânlean** is in buorskip en fjildnamme west fan Reahûs yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as *Saunlan*, *Sandlane*, *Sânleansterdyk* en *[[Sânleanstersyl]]*. Mei de 'leane fan sân' wurdt mooglik de Slachtedyk bedoeld. Oare boarnen lizze in ferbân mei de hûsnamme Zonderland in ein noardliker.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Sarabosk

**Sarabosk** is in delsetting súdwest fan Fiskflyt yn de gemeente Achtkarspelen, yn 'e himrik fan Gerkeskleaster. De namme komt ek foar as *Sarabos*, *Sarabosch* en *Bosch*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Skilkampen

**Skilkampen** is in delsetting en strjitnamme east fan Ljouwert yn de gemeente Ljouwert. De namme komt ek foar as *Schilkampen*, *Schilcampen* en *Schilkamp*. 'Skil' wiist dêr nei skyl of 'skil' út de eardere kalkûnen dêr't skulpen baarnd waarden om de kalk.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Us Leaffrou fan Salette

**Us Leaffrou fan Salette** (Frânsk: **Notre Dame de Salette**) is in beafeartplak yn La Salette, in lyts doarpke op 1800 meter hichte yn de Frânske Alpen, likernôch 75 km súdeast fan Grenoble. 

Yn 1846 soe Marije, de mem fan Jesus oan twa hardersbern, Melanie Calvat en Maximin Giraud, ferskynd west hawwe. Dat foarfal wurdt troch de Roomsk-katolike Tsjerke erkend. 

Alle jierren komme der sa'n 200.000 minsken te beafeart nei Us Leaffrou fan Salette. Op it plak dêr't de ferskining plak fûn, stean bylden fan Marije en de bern. Der is in hillige boarne mei genêskrêftich wetter dêr't siken en minsken mei kwalen op ôfkomme. Fierder stiet der in grutte basilyk en in hotel. 

La Salette is te berikken fia Corps, oan de Route Napoléon (N85), dat is de wei fan Grenoble nei Gap. 

## Keppeling om utens
* Isodorusweb
Feanfeart

In **Feanfeart** waard groeven mei as doel de turf ôf te fieren en it feangebiet te ûntwetterjen.

* De Hearresleat en de Skoatterlânske Kompanjonsfeart fan Akkrum oer It Hearrenfean nei Hoarnstersweach troch de Skoatterlânske Kompanjons fan om 1550 ôf.
* De Jonkerssleat en de Nijesleat ûnder Langsweagen en Koartsweagen nei de Boarn fan om 1580 ôf.
* De Drachtster feart tusken Noarder Drachten en Suder Drachten nei Fryske Peallen troch de Drachtster Kompanjons fan 1641 ôf. Letter súd-east nei Bakkefean en Haulerwyk.
* De Noardwâlder Feart út de Linde nei Noardwolde fan 1642. Yn 1782 waardtroch de Kompanjons-Fjouwerparten-dwersfeart trochlutsen nei it fean fan Vledder troch de Kompanjons.
* De Opsterlânske Kompanjonsfeart fan de Gordyk nei Appelskea troch de grytman fan Opsterlân, Agustinus Lycklama à Nijholt fan 1740 ôf.

## Sjoch ek
* Wyk (sydkanaal)
Pompeia Plotina

**Pompeia Plotina** (70 – 121-129) wie keizerinne fan it Romeinske Ryk. 

## Libben
Plotina waard berne yn it Gallyske Nemausus (tsjintwurdich Nîmes) en boaske mei Trajanus doe dizze noch soldaat wie. Hja wegere earst de titel *Augusta* doe Trajanus yn 98 keizer waard, mar oanfurde dy titel lang om let dochs sân jier letter, yn 105.

De keizerinne stie bekend as in yntegere frou. Har grutte leafde foar harren adoptearre soan Hadrianus joech oanlieding ta rabberij dêr't de wierheid fan yn twifel loeken wurde mei. Hja arranzjearre it houlik tusken Hadrianus en Sabina en spile in tige wichtige rol by de troanopfolging troch Hadrianus. Dy wiswier de adoptearre soan fan Trajanus, mar him wie nea de titel *Caesar* ta kind, sadat syn opfolging net fanselssprekkend wie. Op syn stjerbed koe Plotina pas Trajanus oerhelje harren adoptearre soan as opfolger oan te wizen. It is lykwols ek mooglik dat hja de dokuminten daliks nei syn dea ferfalske hat troch de oankundiging fan syn ferstjerren inkele dagen út te stellen. Plotina stoar in natuerlike dea ûnder it keizerskip fan Hadrianus. It jier fan har stjerren fariearret tusken de ferskillende boarnen fan  121, 122, 123 en 129.
Frânske skoalle

De **Frânske skoalle** wie in ûnderwiisynstelling, dy't opkaam yn de 18e iuw, dêr't Frânsk leard wurde koe, in taal dy't doe dwaande wie it Latyn te ferstjitten fan syn posysje as Europeeske *[[lingua franca]]*.

Neist Frânsk, dat meast ek de fiertaal op skoalle wie, waard dêr ek skriuwen, rekkenjen en boekhâlden ûnderrjochte. Somtiids teffens Ingelsk, Dútsk en muzyk, dêr't dan faak wol ekstra foar betelle wurde moast. It skoaljild wie 250 oant 500 gûne it jier, dat de skoalle wie allinne weilein foar bern fan begoedige lju.

Der wienen aparte Frânske skoallen foar jonges en famkes (*Jonge Heren en Jonge Juffrouwen*).

De populariteit fan de Frânske skoallen kaam op rekken fan de Latynske skoalle dy't minder praktyske fakken joech. In protte Frânske- en Latynske skoallen waarden letter omfoarme ta gymnasium of HBS.

De Underwiiswet fan 1857, dy't ûnder oaren de Mulo ynstelde, makke in ein oan de Frânske skoalle yn Nederlân. Yn guon plakken waard de Mulo noch lange tiid Frânske skoalle neamd.

## Skoalmasters
Fan ein sechstjinde iuw ôf wiene de skoalmasters faak flechtlingen út de Súdlike Nederlannen. Soms wie de skoalhâlder in Frânsman, of fan Frânske orizjine, mar yn 'e regel wie dat net sa. De skoalmaster koe eigener fan de skoalle wêze en hjitte dan faak Frânske (kost)skoalhâlder, mar koe ek yn tsjinst wêze fan de stêd of it doarp. Der koene mear as ien Frânske skoallen yn ien plak wêze en der wie dus blykber ferlet fan dit skoaltype. De santjinde-iuwske filosoof Pierre Bayle soe dêrom sein ha: *Il y a en Hollande douze Ecoles de françois pour une de Latin.* ('Der binne tolve Frânske skoallen yn Nederlân op ien Latynske skoalle.')
Skuniabuorren

**Skuniabuorren** is in weinamme en eardere delsetting súd fan Bakhuzen yn de gemeente De Fryske Marren. De namme komt ek foar as
*Schuinjabuurt* en *Schuiniabuurt*, en komt mooglik fan de famyljenamme Schuninga.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Seepma

**Seepma** is in weinamme en eardere delsetting súdlik fan Ternaard yn de gemeente Dongeradiel. De namme komt ek foar as *Sipema*, as namme fan de pleats *Grut Seepma* en *Lyts Seepma* (op it plak fan it 9e iuwske *Sibenuurde*) en yn de *Seepmawei*. It gebiet hearde eartiids by it kleaster fan Fulda.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Sinsmar

**Sinsmar** is in buorskip oan de Himdyk noardwest fan Blauhûs yn de gemeente Súdwest-Fryslân. It is neamd nei de yn 1664 drûchleine Sinsmar. De roomske parochy waard eartiids lang *Se(i)nmeer* neamd.

De namme komt ek foar as *Sens*, *Sernse*, *Syrusum*, *Syrsum*, *Senserhuis* en *Ziens*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Sibrandahûs (Súdwest-Fryslân)

**Sibrandahûs** is in delsetting súdeast fan Hinnaard yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as pleatsnamme *Sybrande State*, dy't benoarden oan de Monsmastate grinze.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Loadewyk II fan Nassau-Weilburg

** Loadewyk II fan Nassau-Weilburg** (Weilburg, 9 augustus 1565 - Saarbrücken, 8 novimber 1627) wie in soan fan Albrecht fan Nassau-Weilburg en fan Anna fan Nassau-Dillenburg. Hy folge syn heit yn 1593 op as greve fan Nassau-Weilburg en regearde oant 1602 tegearre mei syn omke Filips IV. Yn 1605 wurdt hy ek greve fan Nassau-Wiesbaden-Idstein, nei it útstjerren fan de regearende line Nassau dêre. Yn 1589 boaske hy mei Anna Maria fan Hessen-Kassel (1567-1626), dochter fan Willem IV fan Hessen-Kassel. Se krigen de neikommende fiif bern:
* Willem Loadewyk (1590-1640), binne opfolger yn Saarbrücken,
* Anna Sabina (1591-1593)
* Albert (1593-1595)
* Sophia Amalia (1594-1612)
* George Adolf (1595-1596)
* Filips (1597-1621)
* Louise Juliana (1598-1622)
* Maurits (1599-1601)
* Ernst Karel (1600-1604)
* Marije Elisabeth (1602-1626), yn 1624 troud mei Freark fan Leiningen-Dagsburg
* Johan (1603-1677), syn opfolger yn Idstein
* Dorothea (1605-1620)
* Ernst Casimir (1607-), syn opfolger yn Weilburg, yn 1634 troud mei Maria fan Sayn-Wittgenstein
* Otto (1610-1632).
Yn 1625 wurdt hy opfolge troch syn soannen en yn 1629 wurdt it greefskip splitst en ferdield ûnder syn soannen. Willem Loadewyk wurdt syn opfolger yn Saarbrücken, Johan yn Idstein en Ernst Casimir yn Weilburg.
NOS (betsjuttingsside)

* Nederlandse Omroep Stichting, in Nederlânske publike omrop dy't benammen nijs- en sportútstjoerings fersoarget op radio en telefyzje.
* Nationalistische Omroepstichting, in Flaamske vzw lieard oan it Vlaams Blok.
* Not Otherwise Specified (Net Oars Omskreaun), in oantsjutting by de klassifikaasje fan oandwanings (lykas yn PDD-NOS)
Sitlum

**Sitlum** is in delsettinkje súdwestlik fan Tsjom yn de gemeente De Waadhoeke. It wurdt ek skreaun as *Sidlum* soe betsjutte 'it hiem fan Site'. Mooglik giet it hjir om de namme fan de terp dy't ek oantsjutten wurdt mei *Greate Flearen*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Syns

**Syns** is in terpdelsetting súdwest fan Hartwert yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as *Sijns*, *Sinze*, *Zeens*, *Ziens*, *Zyns* en *Sienderhuzen*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Grakkus

**Grakkus** (Latyn: **Gracchus**) is de namme fan in famylje yn it âlde Rome, út it wichtige laach fan de *"Sempronii"* dêr't de steatslju Tibearius Semproanius Grakkus en syn jongere broer Gajus Semproanius Grakkus ta hearden. As folkstribuun woenen beiden de Romeinske Republyk herfoarme troch agraryske en sosjale feroaringen yn te fieren. De bruorren slaggen net yn harren opset, mar harren optreden joech op langere termyn wol de oanset ta de boargerkrigen yn de 1e iuw f.Kr. dy't late ta de ûndergong fan it Senaatsbewâld fan de republyk.
Laurent Philippe Charles van den Bergh

Mr. **Laurent Philippe Charles van den Bergh** (meast oanhelle as **Mr. L.Ph.C. v.d. Bergh**) (Düsseldorf, 20 juny 1805 -  De Haach, 17 septimber 1887) wie in Nederlânsk letterkundige, skiedskriuwer en ien fan de earste folkloristen yn Nederlân. Van den Bergh foel op fanwegen syn nijmoadrige kritysk-wittenskiplike metoaden (sûnder morele- as religieuze konnotaasjes) en de bulte wurk dy’t er fersette op it mêd fan folkloristysk ûndersyk.

## Wurkpaad
Hy wie in learling fan Adam Simons, luts yn 1830, it jier fan syn promoasje yn Utert, mei de Uterske jagers nei Belgje.
 
Van den Bergh skreau yn 1836 oer *Nederlandsche Volksoverleveringen*, en yn 1846 syn *Critisch Wdb. der Ned. Mythologie*, dêr’t er lykwols letter wat ôfstân fan naam doe’t it ûndersyk *een geheel eind weegs vooruit is gekomen*. Dy ferdjipping fan it ûndersyk hie te krijen mei de rol fan de provinsjale folksalmenakken en mei Jacob Grimm syn *Deutsche Mythology* (1835). Van de Bergh hie him wilens yngeand ferdjippe yn midsiuwske boarnen en wiisde mei klam op de betsjutting fan de Fryske boarnen, benammen de kroniken, dy’t noch it suverst lânseigen wêze soene. Boppedat hie it Aldfrysk âldere papieren as it iere Nederlânsk.

Yn 1847 joech hy de roman fan Heinric en Margriete van Limborch út. Yn 1852 ferskynde syn *Handboek der Mnl. Geographie*. Van den Bergh hat in soad muoite dwaan moatten om in gaadlike baan te finen. Lang om let waard er yn 1854 adjunkt-ryksargivaris en yn 1865 folge er Bakhuizen van den Brink op as argivaris. Fan 1864-'73 wurke er oan it Oarkondeboek foar Hollân en Seelân. 

Fan belang wienen ek syn publikaasje yn 1837, *De Nederlandsche Volksromans*, dêr’t hy mei mear omtinken feroarsake foar âlde folksboeken sa as ‘Tijl Uilenspiegel’. Fierders frege Van den Bergh fannijs omtinken foar William Shakespeare; hy brocht in karlêzing fan dy syn wurk út, *Dramatische Werken*, 1834

## Publikaasjes (in kar-út)
**Nijmeegsche bijzonderheden*, Nymwegen, 1881
**Het proces van Oldenbarnevelt getoetst aan de wet*, De Haach, 1876
**Het huis Teilingen*, Haarlim, 1869
**Grondtrekken der Nederlandsche zegel- en wapenkunde*, Amsterdam, 1861
**'s Gravenhaagsche bijzonderheden*, De Haach, 1857/1859
**Handboek der Middel-Nederlandsche geographie, naar de bronnen bewerkt*, Leien, 1852
**Grondtrekken der Nederlandsche wapenkunde*, Leien, 1847
**Gedachten over armoede, overbevolking en kolonisatie*, Leien 1845
* *Gedenkstukken tot opheldering der Nederlandsche geschiedenis: opgezameld uit de archieven te Rijsel en op gezag van het Gouvernement uitgegeven*, Leiden 1842 o/m 1847
**De Nederlandsche volksromans : eene bijdrage tot de geschiedenis onzer letterkunde*, Amsterdam, 1837
**De leer der enkele en dubbele vokaalspelling in het Nederduitsch, onderzocht en opgehelderd*, Rotterdam, 1836
**Nederlandsche volksoverleveringen en godenleer*, Utert, 1836
**Het Baskische meisje in den burgeroorlog van 1834-'35*, Utert, 1835
**Bespiegelingen over den aard en de ontwikkeling onzer taal*, Leien, 1831
**Dissertatio juridica inauguralis, sistens observationes selectas de perjurio ejusque poena*, proefskrift, Utert, 1830
Slyp

**Slyp** is in delsetting súdwest fan Reahûs yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as *Slijp*, *Op 't Slyp*, *Slipstera gueden* en ter *Slippa*. Slippen sil mei 'glêd' en 'útglide' te krijen hawwe.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Smidshuzen

**Smidshuzen** is in buorskip yn de Oasthoek oan de Aldebiltdyk ûnder Sint-Jabik yn de gemeente De Waadhoeke. 

De namme komt ek foar as *Smidshuizen* en ferwiist nei in smidte dêr't al yn 1649 oer skreaun wurdt.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Adam van der Woude

**Adam Simon van der Woude** (Easterlittens, 16 oktober 1927 – Haren, 18 novimber 2000) wie in Nederlânse teolooch, bibelwittenskipper en predikant.

Van der Woude kombinearre in suver wittenskiplik oanpak fan de tekstskiednis fan de Bibel mei in leauwige belutsenens. Hy wie ferbûn oan de Ryksuniversiteit Grins.

## Libben en wurk
Van der Woude wie de âldste soan yn in boerehûshâlding. Gewoanwei hie er de pleats oernimme sillen, mar hy gie nei it gymnasium yn Ljouwert. Hebriuwsk wie dêr in ûnderdiel fan it lespakket.

Fan 1947-1957 studearre er teology en Semityske talen oan de Ryksuniversiteit Grins. Yn syn stúdzje lei Van der Woude him neist it Hebriuwsk ek ta op it Arameesk, Akkadysk en Aldegyptysk.

Yn 1947 waarden yn in grot by Kumran (*Qumran*) de earste Deade Seerollen ûntdutsen. Dat hie in soad te betsjutten foar de bibelwittenskip. De rollen lieten in nij ljocht skine op de skiednis fan it Alde Testamint en it iere joadendom .

Van der Woude hie in soad niget oan dy matearje en publisearre dêr al oer doe't er noch studearre.

Van der Woude promovearre yn 1953 *cum laude* op syn proefskrift oer de mienskip yn Qumran. De dissertaasje krige ynternasjonaal omtinken. Van der Woude wiisde op it ferskaat yn de joadske leauwensmienskippen en de relaasje tusken messiaanske foarstellings en sosjale groep. 

It predikantwêzen fan 1957 oant 1960 wie foar him skofthâlde yn it wittenskiplik bedriuw. Yn 1960 wurdt Van der Woude heachlearaar yn Grins.

Yn 1961-1962 krige de KNAW de ekslusive publikaasjerjochten fan de rollen dy't yn 1956 fûn waarden en fan de fragminten út grot 11 fan Kumran. De KNAW droech de publikaasje en bewurking fan de manuskripten op oan Van der Ploeg en de jonge Van der Woude. Van der Woude rjochte fanwege dy taak yn 1961 it Kumran Ynstitút op. 

Nei earst in tal lytsere publikaasjes ferskynde yn 1998 de publikaasje foar altyd fan alle troch de KNAW oankochte manuskripten út grot 11.

De fynst fan de Deade Seerollen soarge foar in bot tanimmende belangstelling foar it betide Joadendom.
Yn 1970 rjochte Van der Woude it *Journal for the Study of Judaism in the Persian,* *Hellenistic and Roman Period* op, dat noch altyd fan belang is.

Yn 1974 waard van der Woude lid fan de KNAW. Fan 1987-1990 wie hy foarsitter fan de ôfdieling Letterkunde.

Van de Woude wie pleiter foar in wittenskiplike teology en in krityske wikselwurking mei oare fakgebieten.

## Bibliografy
**Die messianischen Vorstellungen der Gemeinde von Qumrân * (1953), dissertaasje Grins
**Bijbels Handboek* (1981-1987) , 3 dielen, kompendium fan de bibelwittenskip
**Literatuur van Oud-Israël* (1973)
**Oudisraëlitische en vroegjoodse literatuur* (2001)

## Keppeling om utens
* [Portret fan Van der Woude troch [Pieter Pander] op www.rug.nl]
Smidshûs

**Smidshûs** is in eardere delsetting en hûsnamme east fan Jannum oan de Dokkumer Ie yn de gemeente Ferwerderadiel. De namme komt ek foar as *Smidshuis*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Snakkerbuorren

* Snakkerbuorren (Ljouwert) as buorskip yn it noarden fan de stêd Ljouwert
* Snakkerbuorren (Tytsjerksteradiel), delsetting súdwest fan Eastermar
Snakkerbuorren (Tytsjerksteradiel)

**Snakkerbuorren** is in buorskip súdwest fan Eastermar yn de gemeente Tytsjerksteradiel. Ek by Lekkum en It Hearrenfean is in strjitnamme Snakkerbuorren.

De namme komt ek foar as *Snakker Buiren* en *Snakkerburen*. Snake betsjut 'ûnbenullich prate', 'ûnnoazele praatsjes hawwe'.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Sondeler Bergen

**Sondeler Bergen** is in dykdelsetting út Sondel wei yn noardeastlike rjochting yn de gemeente De Fryske Marren. De bebouwing is ûngemurken opgien yn Finkebuorren. De namme wurdt ek skreaun as *Sondelerbergen*, de 'bergen by Sondel'. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Hendrik van Eikema Hommes

**Hendrik Jan van Eikema Hommes** (Drylts, 3 maaie 1930 - Bussum, 3 septimber 1984) wie in  Nederlânsk rjochtsfilosoof fan belang en opfolger fan heechlearaar Herman Dooyeweerd yn de filosofy en rjochtsgeleardheid oan de Frije Universiteit, Amsterdam.

Hommes skreau in *Introduction to the Philosophy of Dooyeweerd*, en tal fan stúdzjes oer rjocht. Yn 1983 waard hy lid fan de KNAW, ôfdieling letterkunde.

## Akademysk wurk
*Hommes, H J Van Eikema. *Major trends in the history of legal philosophy*. Amsterdam, 1979.
*Hommes, H J Van Eikema. *Freedom and equality in constitutional and civil law.* Yn: Equality and Freedom: International and Comparative Jurisprudence. Papers of the World Congress on Philosophy of Law and Social Philosophy. St Louis, 1975. Vol. III, 1977, sd.&nbsp;1085-1094.
*Hommes, H J Van Eikema. *Some remarks on the relation between law and logic.* Logical Analysis 14 (1971) 165-169.
*Hommes, H J Van Eikema. *The functions of law and the role of legal principles.* Philosophia Reformata 39 (1974) 77-81.
*Hommes, H J Van Eikema. *The limits to the legal competence of the state.* Philosophia Reformata 41 (1976) 9-23.
*Hommes, H J Van Eikema. *The material idea of the law-state.* Philosophia Reformata 43 (1978) 49-60.

## Keppeling om utens
* Oer Van Eikema Hommes
Boorlem

**Boorlem** (Noard-Frysk) of **Bordelum** (Dútsk) is in gemeente yn Noard-Fryslân yn de dielsteat Sleeswyk-Holstein. De gemeente leit foar in part op de 43,4 m hege 'Stollberg'. Op de Stollberg leit in wetterboarne, dy't ek wol de Fositeboarne neamd wurdt. By de Fositeboarne soe Fosite de De tolve asega's it Fryske rjocht ferteld hawwe. By de boarne stiet in boerd mei dêrop in beskriuwing fan dy sêge.


Ofbyld:DEU Bordelum COA.svg|Wapen
Ofbyld:Bordelum in NF.PNG|Lizzing gemeente Boolem yn it distrikt Noard-Fryslân
Ofbyld:Bordelum Heilige Quelle.JPG|De Hillige Boarne of Fositeboarne
Ofbyld:Stollberg von Grifshefer.jpg|De 'Stollberg'
Walderveen

**Walderveen** is in buorskip yn de gemeente gemeente Ede yn Utert.

De buorskip leit yn it uterste noardwesten fan de gemeente yn agrarysk gebiet, lâns de gemeentegrins mei Barneveld. It bestie oarspronklik út 9 pleatsen en in mûne mei mûndershûs. 

Walderveen leit op in fanâlds wichtich krúspunt fan wegen: de trochgeande wei fan Barneveld nei Renswoude krúst hjir de Postwei dy't fan Lunteren nei Amersfoort rint.

Walderveen is benammen bekend om de Walderveense mole, in stellingmole út 1895.

Benoarden de mole stiet in yn 1855 boude T-hûsfoarmige hallehûspleats mei in reidtek en in yn 1924 boude stienen skuorre. It foarhûs hat in skylddak en it efterhûs in wolfdak.

Op de hoeke fan de Postwei en de Scherpenzeelsewei stiet it Hearenloazjemint oan de eardere ferbiningswei tusken de Sudersee en de Ryn, dêr't eartiids de postkoets fan Amsterdam oer Arnhim nei Dútslân oer ried. Yn 1859-1860 is dizze ferbiningswei fluorre.


Ofbyld:Walderveenske mole 04.JPG|*De [[Walderveense mole]]*
Ofbyld:Walderveense molen voormalig nieuw molenaarshuis.jpg|*Earder moolnershûs*
Ofbyld:Walderveen, Heerenlogement.jpg|*Hearenloazjemint*
Ofbyld:Walderveen, Hallehuisboerderij met schuur.jpg|*Hallehûspleats mei skuorre*
Ofbyld:Walderveen, Hallehuisboerderij.jpg|*Hallehûspleats*