open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nij Smellinghe

**Nij Smellinghe** is sûnt 1945 in middelgrut algemien sikehûs oan it Compagnonsplein yn Drachten. It hjoeddeiske sikehûs, dat datearret fan 1970, hat 339 bêden en goed 1300 wurknimmers. De ynstelling jout behanneling en ferpleging op it mêd fan de meast foarkommende medyske spesjalismen. 

## Skiednis
De sûnenssoarch yn Drachten sette út ein yn 1945. Op inisjatyf fan in tal tsjerken yn Drachten waard in hearehûs oan de Boargemaster Wuitewei kocht dat as kreamklinyk ynrjochte waard. Jierren letter waard in sikehûs festige yn in âld meubelfabryk oan it Mûnein. De namme wie doe 'Protestants Ziekenhuis Drachten'. Der wie ek in dependânse op it terrein fan it hjoeddeiske sikehûs mei de namme 'Dr. Lodderpaviljoen' mei in susterhûs anneks. Wat letter waarden der noch twa susterhuzen by boud. 
Yn 1971 waard in nij gebou iepene oan it Kompanjonsplein en krige it sikehûs de namme: Nij Smellinghe. De namme ferwiist nei it kleaster yn Smelle Ie dêr't iuwen lyn nei alle wierskyn ek siken fersoarge waarden.
It sikehûs is yn de rin fan de jierren faak ferboud. Yn 1990 waarden de polikliniken, ûndersyks- en behannelôfdielings útwreide en yn 1993 waard út ein set mei mear útwreidings.

## Ekspertize
It 'Ekspertizesintrum foar lymfovaskulêre genêskunde' (ECL) fan Nij Smellinghe, dat al jierrenlang in goede namme hat, waard yn septimber 2015 - earst foar in jier - troch it ministearje fan VWS erkend as sintrum mei kennis fan in seldsume oandwaning.

## Keppeling om utens
* Webstee fan Nij Smellinghe
Ruurd Faber

**Ruurd Faber** (Feanhuzen, 28 augustus 1912 - 7 july 1992) wie in Nederlânsk politikus fan de ARP en letter fan it CDA.

## Libben en wurk
Hy waard berne as soan fan Anne Faber (1875-1948; fan 1932 ôf direkteur fan it earste gesticht fan de Rykswurkynrjochtingen yn Feanhuzen) en Hermina Klein (1879-1973). Yn it begjin fan syn karriêre wie R. Faber ynspekteur fan in libbensfersekeringmaatskippij. Yn de Twadde Wrâldoarloch wie er belutsen by it ferset. Hy waard er arrestearre en opsletten yn it hûs fan bewar yn Assen. Nei de befrijing kaam er frij en doe waard er haad fan de Politike Opspoaringstsjinst (POD) yn Assen.

Nei in skoftke waard Faber offisier-fiskaal by de Asser Keamer fan it Bysûnder Gerjochtshof yn Ljouwert. Letter hat er ek noch wurksum west yn in oare funksjes by it ministearje fan Justysje en it ministearje fan Maatskiplik Wurk.

Faber waard 1965 boargemaster fan Dantumadiel dêr't er yn 1971 ôfskie naaam. Yn Dantumadiel hie er de namme fan *“groot formaat maatschappelijk werker”*. Dêrnei wie er oant 1975 boargemaster fan de gemeente Aalten. Yn 1992 stoar Faber yn de âldens fan 79 jier.
Dyk fan Sâltkamp nei de Nittershoeke

De **Provinsjale dyk**, better bekend as de **dyk fan [[Sâltkamp]] nei de Nittershoeke**, is de offisjele namme fan de 3,7 km lange dyk dy't tusken 1874 en 1876 oanlein waard om it Ryddjip (*Reitdiep*) ôf te sluten.

De dyk waard oanlein om de ôfwettering fan it Ryddjip better regelje te kinnen.

De dyk krige twa ôfwetteringssluzen:
*de *Groote Provinciale sluis* yn it Ryddjip
*de *Friesche sluis* yn de Mûntsjesylsterryd dy't ferlein wurde moast
De lêste slûs waard 'Frysk' neamd, meidat it measte wetter dat er spuide út Fryslân wei kaam.

Mei de oalis fan de dyk ûntstien fjouwer nije polders op de eardere kwelder:
* de Polder Wieringa
* de Nije Rûchsânserpolder
* de Polder fan J. Mulder
* Noorder Reitdiepspolder

## Nittershoeke
De Nitters- of Groote hoek is in benei heakske hoeke dêr't de eardere seedyk fan de Lauwerssee en de linker dyk fan it Ryddjip by elkoar kamen.
It Testamint fan in Fermoarde Joadske Dichter

***It Testamint fan in Fermoarde Joadske Dichter***, yn it oarspronklike Frânsk: ***Le Testament d'un Poète Juif Assassiné***, is in roman fan 'e hân fan 'e Joadsk-Amerikaanske skriuwer, heechlearaar, polityk aktivist, Nobelpriiswinner en holokaustoerlibbene Elie Wiesel (1928). It boek beljochtet it lot fan 'e Joadsk-Russyske yntelligintsia ûnder it skrikbewâld fan Stalin. *Le Testament d'un Poète Juif Assassiné* waard foar it earst útjûn yn 1980; yn 2007 waard it oerset yn it Frysk, mar dy fertaling is spitigernôch nea útjûn.

## Ynhâld
*It Testamint fan in Fermoarde Joadske Dichter* draait om it histoaryske feit dat op 12 augustus 1952 alle grutte Joadske skriuwers fan Ruslân temûk eksekutearre waarden op befel fan Sovjet-lieder Jozef Stalin. Yn it boek treft dat lot ek de (fiksjonele) dichter Paltiel Kossover, dy't al fan syn jongesjierren yn it tsaristyske Ruslân ôf in oertsjûge kommunist is. Mar as er weromkeart nei de Sovjet-Uny, ûntdekt er dat de Kommunistyske Partij syn grutste fijân wurden is. Oars as syn histoaryske dielgenoaten wurdt it him tastien en skreau in testamint. Jierren letter wurdt dat dokumint lêzen troch Paltiel syn soan Grisha, foar wa't it in ljocht skynt op 'e beskade parten fan syn eigen ferline. Troch Paltiel syn wurden en Grisha syn dieden lit Wiesel op 'e nij guon fan 'e meast dramatyske barrens fan 'e tweintichste iuw de revu passearje.

## Fryske oersetting
Yn 2007 is *Le Testament d'un Poète Juif Assassiné* troch Jacobus Knol fan Dokkum oerset yn it Frysk, ûnder de titel *It Testamint fan in Fermoarde Joadske Dichter*. Spitigernôch koed er der gjin útjouwer foar fine, dat Knol hat de oersetting inkeld foar himsels printsje en ynbine litten, mar hy is nea yn 'e hannel kommen.
De Fyfte Soan

***De Fyfte Soan***, yn it oarspronklike Frânsk: ***Le cinquième fils***, is in roman fan 'e hân fan 'e Joadsk-Amerikaanske skriuwer, heechlearaar, polityk aktivist, Nobelpriiswinner en holokaustoerlibbene Elie Wiesel (1928). It boek fertelt op non-lineêre wize it ferhaal fan in joadske soan en dy syn besykjen om syn heite traumatyske oarlochsûnderfinings te efterheljen en te begripen. *Le Cinquième Fils* waard foar it earst útjûn yn 1983; yn 2007 waard it oerset yn it Frysk, mar dy fertaling is spitigernôch nea útjûn.

## Ynhâld
*De Fyfte Soan* giet oer de soan fan Reuven Tamiroff, in holokaustoerlibbene dy't him nei de oarloch yn New York nei wenjen set hat. Se libje dêr mei syn beiden en liede in wat weromlutsen bestean, nammenste mear om't de mem siik is en net mear by harren ynwennet. Reuven Tamiroff wegeret om te praten oer syn ûnderfinings yn East-Jeropa ûnder de Twadde Wrâldoarloch, en mei dêrom groeit it foar syn soan suver ta in obsesje út om syn heite holokaustferline te efterheljen. Lokkigernôch hat de âlde twa maten dy't geregeldwei delkomme om 'e sabbat mei him troch te bringen. Dy beide mannen kin de jonge wól oan 'e praat krije, alteast, oant syn heit harren mei in blik of in wurd it swijen opleit.

Stadichoan, bytsje by bytsje, heart de jonge oer de ferskrikkings fan it libben yn it getto yn it slimst fan 'e oarloch, ûntdekt er dat syn heit en dy syn maten tsjûge west hawwe fan freeslike moarden, en dat se suver mear lit hawwe as dat se ferdrage koene. Mar it minste fan alles, it ding dat syn heit nei al dy jierren noch gjin rêst gunt, kaam nei de oarloch, doe't Tamiroff dielnaam oan 'e moard op in wrede SS-ofsier. It besef fan it lijen fan syn heit set de soan oan ta it ûndernimmen fan in soarte fan pylgerreis nei de plakken fan syn heite ferline. Dêr docht him bliken dat de SS-ofsier de moardoanslach oerlibbe hat en noch altyd sûn en wol is. Mei dy wittenskip kin er syn heit wat gemoedsrêst jaan, mar tagelyk beslút er sels syn ferantwurdlikheid as syn heite soan te nimmen. Wat begûn as in syktocht nei syn heite leafde, feroaret dan yn in wisberettens om syn heite wraak te foltôgjen.

## Fryske oersetting
Yn 2007 is *Le Cinquième Fils* troch Jacobus Knol fan Dokkum oerset yn it Frysk, ûnder de titel *De Fyfte Soan*. Spitigernôch koed er der gjin útjouwer foar fine, dat Knol hat de oersetting inkeld foar himsels printsje en ynbine litten, mar hy is nea yn 'e hannel kommen.
Hans Peter Richter

**Hans Peter Richter** (Keulen, 28 april 1925 – Mainz, 19 novimber 1993) wie in Dútsk skriuwer en útjouwer. Hy waard benammentlik bekend as auteur fan in stikmannich berneboeken oer de Twadde Wrâldoarloch en de dêroan foarôfgeande jierren dat Dútslân ûnder it bewâld fan 'e nazys stie. Syn meast ferneamde en súksesfolle wurk wie de roman *[[Damals War Es Friedrich]]*.

## Libben
Richter wie hikke en tein yn Keulen. Under de Twadde Wrâldoarloch tsjinne er fan 1942 oant 1945 yn it Dútske leger, en ferlear dêrby syn lofterearm. Fan 1948 oant 1952 studearre er psychology en sosjology, earst yn Keulen, mar letter ek yn Bonn en Mainz. Syn doktoraat behelle er oan 'e universiteit fan Tübingen. Neitiid wurke er foar ferskate radiostjoerders en bedriuwen, wylst er yn syn frije tiid begûn te skriuwen. Twaris krige er foar syn skriuwwurk in stipendium útkeard fan 'e *[[Cité Internationale des Arts]]* te Parys. Yn 1973 waard Richter perfester wittenskipsmetodyk en sosjology oan 'e hegeskoalle yn it Hessyske Darmstadt. Richter ferstoar yn 1993 yn Mainz.

Fan al syn wurk wie de jeugdroman *[[Damals War Es Friedrich]]*, dy't er yn 1961 publisearre, fierwei it meast súksesfol. It boek giet oer it libben fan twa jonges, de iene fan kristlik komôf, de oare in joad, dy't tegearre opgroeie yn 'e nazy-tiid. Dizze roman waard yn Dútslân oant 2008 57 kear werprinte, is oerset yn 13 talen (wêrûnder it Frysk) en der binne wrâldwiid mear as twa miljoen eksimplaren fan ferkocht. Oan Richter waard foar dit boek û.m. yn 1972 de prestizjeuze *[[Mildred L. Batchelder Award]]* fan 'e *[[American Library Association]]* takend.

## Wurk (in kar)
* 1958: *Karussell und Luftballon: Vier Geschichten für Kinder*
* 1961: *[[Damals War Es Friedrich]]*
**  Fryske oersetting: *[[Sa Gong it mei Friedrich]]* (fert. Jacobus Knol, 1984)
* 1962: *Wir Waren Dabei*
* 1967: *Die Zeit der Jungen Soldaten*
* 1974: *Mohammed* (biografy; yn 'e *Reihe Große Gestalten*)
* 1975: *Saint-Just und die Französische Revolution* (biografy; yn 'e *Reihe Große Gestalten*)
Ferdinand François de Smeth

**Ferdinand François baron de Smeth** (De Haach, 24 oktober 1887 - dêre, 3 maart 1939) wie in telch út it laach De Smeth. 

## Biografy
Ferdinand wie earst kommys op de Provinsjale Griffy fan de provinsje Oerisel (1912), dêrnei boargemaster fan Ferwerderadiel (1915-1918) en Sassenheim (1918-1920). Yn 1920 waard er sekretaris en prokuraasjehâlder fan de *[[Hollandsche Bank voor de Middellandsche Zee]]* yn Konstantinopel (1920-1922) en dêrnei boargemaster fan Schoonhoven. Fierder wie er keamerhear en hofmaarskalk fan Keninginne Wilhelmina en gezantschapsattaché fan it Ministearje fan Bûtenlânske Saken (1922-1924). Teffens wie er lid fan de Hege Ried fan Adel (1934) en reserve-ritmaster fan it earste rezjimint huzaren.

Ferdinand wie de âldste soan fan Paul Arnold Jacques baron de Smeth en Marie Isabelle Jeane Elise du Tour van Bellinchave. Ferdinand boaske 4 febrewaris 1913 yn Diepenveen mei jonkfrou Ada Wilhelmina Sandberg tot Essenburg, waans famylje in bûtenpleats yn de gemeente Diepenveen besiet. Ut it houlik waarden trije soannen berne: Henri (Swol, 26 desimber 1913), Paul Arnold Jacques (Diepenveen, 5 april 1917) en Theodore (Sassenheim, 29 maart 1919). Op 24 maart 1920 stoar Ada. Sy waard beïerdige yn in nij famyljegrêf op it herfoarme begraafplak fan Colmschate, dêr't it bûtenhûs *De Bannink* fan de famylje Sandberg wie.

Ferdinand troude fannijs 15 maaie 1923 yn De Haach mei de tolve jier jongere Louise Adolphine Jacqueline baronesse van Pallandt. Sy krigen soan, Jan Anne de Smeth (Rijswijk, 9 septimber 1924).

Ferdinand ferlear it libben yn 1939 doe't er by it oerstekken fan de strjitte oanriden waard troch in auto. Hy waard beïerdige yn Colmschate by syn earste frou. Syn widdo stoar earst 31 desimber 1992. Ferdinand syn frou wie in suster fan keunstnaresse Charlotte van Pallandt en in muoike fan sjonger Frederik van Pallandt, ferneamd fan it duo Nina en Frederik.
4 Barûch

***4 Barûch*** is in joadske religieuze tekst, besibbe oan it Alde Testamint fan 'e Bibel, dy't troch de grutte mearderheid fan it hjoeddeiske joadendom en kristendom as apokryf beskôge wurdt. It is in pseudepigrafyske tekst ûnder de namme fan Baruch ben Neriah is, dy't yn it Alde Testamint omskreaun wurdt as de learling en klerk fan 'e profeet Jeremia. Ferskate fan 'e Gryksktalige manuskripten fan dit boek hawwe as titel ***Paralipomena fan Jeremia***, wat betsjut "Dingen dy't Weilitten Binne út (it boek) Jeremia". Yn 'e Etiopysk-otterdokse bibel draacht it de namme ***De Rest fan de Wurden fan Barûch***. It geskrift wurdt ornaris datearre yn 'e earste helte fan 'e twadde iuw.
__NOTOC__
## Oerlevering
*4 Barûch* is yn in stikmannich manuskripten oerlevere yn twa foarmen: in langerenien en in koarteren. De langere ferzje is oerlevere yn it Gryksk (út 'e tsiende, alfde en fyftjinde iuw), it Ge'ez, de deade tsjerketaal fan Etioopje (út 'e fyftjinde iuw), en fierders yn it Armeensk en it Aldtsjerkeslavysk. De koartere foarm is oerlevere yn it Gryksk, it Roemeensk en it Aldtsjerkeslavysk.

## Kanonykheid
Yn it kristendom wurdt *4 Barûch* ta de kanon rekkene fan 'e Etiopysk-Otterdokse Tsjerke en fan 'e ôfspjaltings dêrfan, lykas de Eritreesk-Otterdokse Tsjerke en de Etiopysk-Katolike Tsjerke. Mei de *[[Kleilieten]]*, it *[[Brief fan Jeremia]]* en *[[Barûch (bibelboek)|1 Barûch]]* makket it dêr ûnderdiel út fan it bibelboek *Jeremia*. Binnen it joadendom wurdt it inkeld as part fan 'e kanon sjoen troch de Falasja's, de Joadske minderheid fan Etioopje, dy't tsjintwurdich suver folslein yn Israel libbet.

## Ynhâld
Yn *4 Barûch* docht God de profeet Jeremia te witten dat Jeruzalim ferwoastge wurde sil fanwegen de ûntrou en ferkeardens fan 'e Joaden. Jeremia fertelt Barûch dêroer en tegearre sjogge se dy nachts ta hoe't ingels de poarten fan 'e stêd iependogge om 'e fijân deryn te litten. Wylst de Babyloanjers fan Nebûkadnêzer II de stêd ynnimme, bedobbet Jeremia, dêrta befelle troch God, de amtskladen fan 'e hegepreester, om dy út 'e hannen fan 'e fijân te hâlden. Dêrnei giet er mei de rest fan 'e Joaden yn ballingskip yn Babyloanje, wylst Barûch yn Jeruzalim efterbliuwt. Abimêlech (deselde as de Etiopyske paleiseunuch Ebed-Mêlek, út *Jeremia* 38:7-13) falt ûnderwilens yn 'e sliep en bliuwt 66 jier lang yn 'e sûs, oant er op 't lêst wekker wurdt njonken in kuorke mei 66 jier âlde figen, dy't troch yngripen fan God farsk bleaun binne. Nei't Abimêlech him by Barûch jûn hat, sykje dy beiden in manear om te kommunisearjen mei Jeremia, dy't noch altiten yn Babyloanje ferkeart. Barûch bidt oan God en dy stjoert in earn dy't harren brief en guon fan 'e figen oerbringt oan Jeremia. De profeet giet op dat stuit krekt foar by in begraffenis, mar as de earn delstrykt op 'e deade, komt dy wer ta libben. Dêrop kundiget de earn, dy't in stim jûn is, de ein fan 'e ballingskip ôf. De Joaden keare dan werom nei Jeruzalim, mar inkeld dyjingen fan har dy't net mei útlânske froulju troud binne, wurdt tastien de Jordaan oer te stekken. Neffens *4 Barûch* binne de Samaritanen de neiteam fan Joadske manlju dy't it mei útlânske froulju holden.
3 Barûch

***3 Barûch***, ek wol bekend as de ***Grykske Iepenbiering fan Barûch***, is in algemien as apokryf beskôge religieus joadsk geskrift, besibbe oan it Alde Testamint fan 'e Bibel. It is in pseudepigrafyske tekst ûnder de namme fan Baruch ben Neriah, dy't yn it Alde Testamint omskreaun wurdt as de learling en klerk fan 'e profeet Jeremia. Yn it echt is *3 Barûch* it wurk fan ien of mear anomime skriuwers, en datearret it yn elts gefal fan nei de ferwuostging fan 'e Timpel fan Jeruzalim troch de Romeinen, yn it jier 70, en wierskynlik fan koart nei 130, al miene guon saakkundigen dat syn oarsprong noch folle letter, yn 'e trêde iuw, socht wurde moat.

## Oerlevering
*3 Barûch*, dat net betize wurde moat mei it deuterokanonike *[[Barûch (bibelboek)|1 Barûch]]* of mei de besibbe apokrife geskriften *[[2 Barûch]]* en *[[4 Barûch]]*, is benammen oerlevere yn guon Gryksktalige manuskripten, wylst der ek in pear eksimplaren fan bewarre bleaun binne yn it Aldtsjerkeslavysk, de eardere deade tsjerketaal fan 'e Slavyske eastersk-otterdokse tsjerken. Dêrby is opfallend dat de Grykske hânskriften in kristlike toansetting hawwe dy't yn 'e Aldtsjerkeslavyske teksten ûntbrekt, wat derop wiist dat de oerlevere Grykske foarm in lettere werskriuwing troch in kristlik auteur is.

## Ynhâld
Krekt as *2 Barûch* giet *3 Barûch* yn op 'e steat fan Jeruzalim nei de ferwuostging fan dy stêd en syn timpel troch de Babyloanyske kening Nebûkadnêzer II, yn 586 f.Kr. En krekt as yn it gefal fan *2 Barûch* binne teologen en bibelwittenskippers ek hjir fan tinken dat dat eins symboal stiet foar de ferwuostging fan Jeruzalim troch de Romeinen yn 70 n.Kr. *3 Barûch* pleatst dit kommentaar yn it ramt fan in mystyk fizioen dat Baruch ben Neriah ûndergiet, en wêryn't er opnommen en rûnlâat wurdt yn 'e earste fjouwer (fan yn totaal sân) himels, en alle wûnders toand wurdt dy't dêr te sjen binne. Wat de sintrale tematyk fan it boek oangiet, wol *3 Barûch* hawwe dat de Timpel beholden is yn 'e himel en dêr folslein funksjonearret en yn wurking holden wurdt troch ingels, sadat der gjin needsaak is om 'e ierdske timpel wer op te bouwen (wat moai útkaam, want dat wie de Joaden troch de Romeinen ferbean). Teffens komt de fraach oan 'e oarder wêrom't God rjochtfeardigen lije lit, en it antwurd dêrop dat *3 Barûch* biedt, is in fizioen fan in hjirneimels wêryn't sûnders harren fertsjinne straf krije en frommen rjochtlik beleanne wurde.
Albert Mol

**Albert Mol** (Amsterdam, 3 jannewaris 1917 — Laren, 9 maart 2004) wie in Nederlânsk akteur, dûnser, kabaretier en skriuwer.

Mol waard ferneamd yn de jierren 70 as panellid fan it tillefyzjespultsje *[[Wie van de Drie]]*. Earder wie er al bekend fan syn rollen yn de films *[[Het wonderlijke leven van Willem Parel]]* (1955) en *[[Fanfare (film)|Fanfare]]* (1958) fan Bert Haanstra. Letter die er ek mei yn de film *[[Op hoop van zegen (1986)|Op hoop van zegen]] (1986)*. Oan de ein fan syn wurkpaad hie er in gastrol yn de komedyrige *[[Toen was geluk heel gewoon]]* en yn Arjan Ederveen syn *30 minuten* (ôflevering *Fout in '45*). Hy trede faak op mei Wim Sonneveld.

## Priveelibben
Mol wie fan 1948 oant 1955 boaske oan balletdûnseres Lucy Bor. Se krigen in dochter: de aktrise Kika Mol (1949). Op 16 maart 1998 sleat Albert mei syn freon Guerdon Bill, dy't al tritich jier syn libbenspartner wie, in registrearre partnerskip yn Sutfen. Mol wie ien fan de earste ferneamde Nederlanners dy't yn it iepenbier witte woe dat er  homoseksueel wie. Hy hat in soad krewearre foar de emansipaasje fan homoseksuelen. 

De lêste jierren fan syn libben wie er in protte siik. Mol libbe doe tige op himsels yn Laren yn Gelderlân. Syn partner Bill stoar augustus 2003 mei 67 jier. Goed in heal jier letter stoar Albert Mol yn de âldens fan 87 jier yn Laren.

## Boeken
* *Breek me de bek niet open* (mei Frans Mulder)
* *Het doek viel te vroeg*
* *Wat Zien Ik!?*
* *Haar van Boven*
* *Blonde Greet*
* *Dag dag welterusten*
* *Mengele broek en pintje billen* (autobiografysk)

## Oer Albert Mol
* *Albert Mol* (boek fan Tony van Verre)
* In tf-portret fan Albert Mol en 'Geurt' wie te sjen yn 'Verslag op Dinsdag' (1969) in magazine fan de KRO-tf makke fan Theo Uittenbogaard
* De dokumintêre *Malle Appie*, 2003 fan Karin Junger.

## Keppelings om utens
* Biografy fan Albert Mol
Kika Mol

**Kika Mol** (De Haach, 28 jannewaris 1949) is in Nederlânsk aktrise, presintaasje - en kommunikaasjecoach.  Sy is de dochter fan akteur/dûnser/kabaretier Albert Mol en Lucy Bor.

## Teäter
Se wie yn de jierren sechtich dûnseresse by efterelkoar Susanne y José, mei wa't hja yn Sweden optrede en by it Scapino Ballet.
Yn 1968 wie se assistinte by de Kanadeeske *try-outs* fan de Amerikaanske *[[onemanshow]]*s fan Toon Hermans.
Se gie fierder mei har dûnsoplieding oan de balletakademy en folge yn 1975 lessen neffens de metoade fan de New Yorkske Actor's Studio by regisseur Warren Robertson yn in wurkgroep dy't se sels mei oprjochte hie. Yn 1983 folge Mol akteartreningen yn Amearika.

Sûnt 1989 wurket se as presintaasje- en kommunikaasjecoach mei as spesjaliteit persoanlike presintaasjecoaching.

## Teäterrollen <small>(kar-út)</small>
**Kijktáárna* (1972) - kabaret mei Leen Jongewaard, Adèle Bloemendaal en Rob van de Meeberg.
**De Cirkel* (Toneelgroep Podium,1973)
**Kennedy's Children* (Atelier, 1974) - aktiviste
**De verlegen versierder* (Pleziertheater,1977) - Carla Winter
**Witkacy* (1977)
**Een hondeleven* (Theaterunie, 1980) - Sjeila, in Afgaanske wynhûn
**De drempel* (Theaterunie, 1980)
**De Jordaan* (Nooij's Volkstheater, 1984) - Matje

As koreografe:
**Gieren op een eiland* (Cabaret Honoloeloe, 1973)

## Filmografy <small>(kar-út)</small>
**Wat Zien Ik!?* (1971) - prostituee
**Daniel* (1971)
**[[Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen, mijnheer?]]* (1974) - Prinsesse Zwijnhilde
**[[Q & Q]]* (1974) - Supermerkekasjêre
**Mens erger je niet* (1975)
**[[Das Traumhaus]]* (1980) - Käthe
**Come-Back* (1981) - Fysioterapeute Marian
**[[Medisch Centrum West]]* - Martine Bos (1992)
**Pril gelu* (1994) - Ien van der Meer

## Keppelings om utens
* Kika Mol yn de IMDb
* Foto's fan Kika Mol op Mokkels.nl
4 Makkabeeërs

***4 Makkabeeërs*** is in joadske religieuze tekst, besibbe oan it Alde Testamint fan 'e Bibel. De titel fan it boek is wat misliedend, mei't it eins in preek is dy't net sasear oer de Makkabeeske Opstân (167-160 f.Kr.) giet, mar inkeld foarbylden út dy tiid oanhellet om 'e útdroegen tinkbylden te ûnderbouwen. Yn 'e regel giet men derfan út dat *4 Makkabeeërs* datearre wurde moat yn 'e earste iuw f.Kr. of de earste iuw n.Kr., sij it foàr de joadeferfolgings ûnder de Romeinske keizer Kaligula (reg. 37-41), of yn elts gefal foàr de ferwuostging fan 'e Timpel fan Jeruzalim troch de Romeinen, yn 70. Troch Eusebius en Hieronymus waard *4 Makkabeeërs* taskreaun oan 'e Joadske histoarikus Josefus (37-±100), en dat is lange tiid sûnder mear oernommen, mar koartby hawwe teksthistoarisy wiist op ferskillen yn taaleigen en skriuwstyl mei geskriften wêrfan't fêststiet dat se troch Josefus skreaun binne. Yn alle gefallen liket de skriuwer fan *4 Makkabeeërs* in Aleksandrynske joad west te hawwen, dy't it boek yn it Gryksk skreau, yn in tige retoaryske en heechdravende styl.

## Kanonykheid
*4 Makkabeeërs* wurdt troch alle joadske streamings, it hiele westersk kristendom en fierwei it grutste part fan it eastersk kristendom as apokryf beskôge. Allinnich de eastersk-otterdokse Georgysk-Otterdokse Tsjerke rekkenet it ta de kanon. Under de namme *Iosip* ("Josefus") makke it ek diel út fan 'e Bibel fan 'e Roemeensk-Otterdokse Tsjerke fan 1688, mar hjoed de dei is dat sa net mear. Yn 'e bibels fan 'e Gryksk-Otterdokse Tsjerken wurdt it noch wol ôfprinte, mar inkeld as in nijsgjirrige apokrife taheakke.

## Ynhâld
*4 Makkabeeërs* bestiet út fjouwer dielen. Nei in koarte prolooch folget der in besprek wêryn't de filosofyske stelling nei foarren brocht wurdt dy't de fromme rede boppe de emoasje pleatst. It trêde diel yllústrearret dy stelling mei foarbylden út it boek *[[2 Makkabeeërs]]*, benammentlik oer de marteldea fan Elazar (*2 Makk.* 6:18-31) en de sân bruorren (*2 Makk.* 7) ûnder de joadeferfolgings troch de Seleusidyske kening Antiochus VI Epifanes (reg. 175-164 f.Kr.). It lêste haadstik behannelet de yndruk dy't de skriuwer fan *4 Makkabeeërs* fan dit martelderskip hat, en de lessen dy't der nei syn tinken út lutsen wurde kinne. Neffens guon saakkundigen is dizze konklúzje in lettere tafoeging, mar oaren bestride dat, mei derop te wizen hoe'n swak ein oft de tekst sûnder it lêste haadstik wol net hawwe soe.
5 Makkabeeërs

***5 Makkabeeërs*** is in algemien as apokryf beskôge joadske religieuze tekst, besibbe oan it Alde Testamint fan 'e Bibel. It is inkeld oerlevere yn it Arabysk, en wurdt sadwaande ek wol ***Arabyske Makkabeeërs*** of ***2 Makkabeeërs (Arabysk)*** neamd. De oantsjutting "5 Makkabeeërs" waard foar it earst brûkt yn in wittenskiplik artikel út 1832, en is sûnt frij algemien wurden.

## Oarsprong
De oarspronklike tekst fan *5 Makkabeeërs* moat yn it Hebriuwsk skreaun wêze, sa't te sjen is oan it grutte tal hebraïsmen yn 'e Arabyske oersetting. Om't der lykwols gjin inkeld fragmint fan sa'n Hebriuwsk orizjineel oerlevere is, binne guon saakkundigen fan tinken dat *5 Makkabeeërs* yn it Arabysk gearstald wêze moat út ûnderskate Hebriuwske teksten. De skriuwer wie wierskynlik in joad, en it geskrift moat nei alle gedachten datearre wurde yn it lêste trêdepart fan 'e earste iuw, nei de ferwuostging fan 'e Timpel fan Jeruzalim troch de Romeinen, yn it jier 70. Der besteane guon oerienkomsten tusken *5 Makkabeeërs* en it boek *[[Josippon]]*, dy't mooglik te ferklearjen binne troch ûntliening fan it letter skreaune *Josippon* oan *5 Makkabeeërs*.

## Ynhâld
*5 Makkabeeërs* beskriuwt de skiednis fan Jeruzalim en de Joaden begjinnend mei it besykjen fan 'e Seleusidyske earste minister Heliodoarus om 'e timpelskatten te rôvjen, yn 186 f.Kr., en einigjend mei de dea fan 'e beide soannen fan Heroades de Grutte yn 6 f.Kr. It stelt net folle mear foar as in opsomming fan histoaryske foarfallen út 'e boeken *[[1 Makkabeeërs]]* en *[[2 Makkabeeërs]]*, oanfolle troch de oanbelangjende haadstikken út 'e skiedkundige wurken fan 'e Joadske histoarikus Flavius Josefus (37-±100). Allinnich haadstik 12 liket eigen wurk fan 'e skriuwer te wêzen, en dat tilt op fan 'e ûngerjochtichheden en planute flaters.
CAVR Award

De ***CAVR Awards*** (de ôfkoarting stiet foar *Cyberspace Adult Video Reviews*) binne in groep Amerikaanske prizen dy't ienris yn it jier takend wurde foar de bêste pornografyske films. Dizze prizen binne yn 1996 ûntstien om ynternetpublikaasjes te bekroanjen (en der op dy manear belangstelling foar te wekjen), dêr't (doe noch) gjin omtinken oan skonken waard troch de prestizjeuze *[[AVN Award]]s*. Der bestiet gjin offisjele útrikkingsseremoanje. Under de pornoaktrises dy't alris in *CAVR Award* wûn hawwe, binne Tiffany Mynx, Sylvia Saint, Jewel De'Nyle, Jenna Jameson, Tera Patrick, Francesca Le, Jada Fire, Jesse Jane, Bree Olsen en Alexis Texas.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''CAVR Awards''
NightMoves Award

De ***NightMoves Awards*** binne in groep Amerikaanske prizen dy't ienris yn it jier takend wurde foar de bêste pornografyske films. Dizze prizen wurde útrikt troch it tydskrift *[[NightMoves]]*, dat yn 1988 fuortkaam út it sportblêd *SportsSouth*, en dat it earste tydskrift oer de Amerikaanske pornoyndustry wie, dat him konsintrearre op in regionale merk (it Amerikaanske Suden).

De útrikking fan 'e *NightMoves Awards* fynt plak sûnt 1993, en de organisaasje lit him derop foarstean dat it nei de *[[AVN Award]]s* en de *[[XRCO Award]]s* de âldste pornografyske filmprizen fan 'e Feriene Steaten binne. Under de pornoaktrises dy't alris in *NightMoves Award* wûn hawwe, binne Jenna Jameson (1995), Tera Patrick (2000), Gina Lynn (2002), Jesse Jane (2003), Sunny Lane (2005), Bree Olson (2007), Alexis Texas (2008) en Chanel Preston (2010).

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan ''NightMoves Magazine''
Hot d'Or

De ***Hot d'Ors*** (letterlik betsjutting: "Gouden Hot") wiene in groep Jeropeeske prizen fan Frânske oarsprong dy't fan 1992 oant 2001 takend waarden foar de bêste pornografyske films. De útrikking, dy't organisearre waard troch it Frânske tydskrift *[[Hot Vidéo]]* ûnder in fjirtjin dagen duorjend pornografysk filmfestival, fûn ienris yn it jier (yn maaie) plak yn it Súdfrânske baaiplak Cannes, persiis op deselde tiid dat dêr ek it (*mainstream*) Filmfestival fan Cannes holden waard; de *Hot d'Or* wie kwa namme en foarm ek modelearre om op 'e priis fan it Filmfestival fan Cannes, de *[[Palme d'Or]]* (of "Goudene Palm") te lykjen. It wiene doedestiden de wichtichste Jeropeeske pornografyske filmprizen, ferlykber mei de *[[AVN Award]]s* yn 'e Feriene Steaten.

Troch mei te liftsjen op 'e pakjedrager fan it Filmfestival fan Cannes, wat trouwens troch de organisaasje dêrfan, noch troch de pleatslike autoriteiten bysûnder wurdearre waard, loek de útrikking fan 'e *Hot d'Ors* altyd in protte mediabelangstelling. Dy waard gauris noch mei sin fuortsterke troch pornoaktrises neaken posearje te litten op in iepenbier strân. De útrikking fan 'e *Hot d'Ors* stie bekend om 'e útwrydske feesten dy't dermei mank giene, lykas dy dy't it Sweedske *[[Private (filmstudio)|Private]]*-label foar de moade hie te hâlden oan board fan in lúks jacht yn 'e jachthaven fan Cannes. De útrikking fan 'e *Hot d'Ors* brocht ek in protte lju út 'e pornoyndustry gear, lykas akteurs en aktrises, regisseurs, produsinten en sa mear. Ek fungearre it as moetingspunt foar de Jeropeeske en de Amerikaanske pornoyndustry; yn 1998 sei Steve Vlottes, fan it Amerikaanske label *[[Wicked Pictures]]*, dat de útrikking fan 'e *Hot d'Ors* *"de wichtichste show [is] dy't wy bywenje."* Sadwaande waarden der ek in protte saken dien njonken alle festiviteiten. De heechste priis dy't ferjûn waard, wie de *Hot d'Or d'Honneur* ("Eare-Hot d'Or"), dy't û.o. wûn is troch de Frânske pornoaktrise Julia Channel, de Frânske regisseur Marc Dorsel en de Amerikaanske regisseur/produsint/akteur John Stagliano, better bekend as *Buttman*.

Yn 1997 waard de útrikking net holden yn Cannes, mar yn it Lido te Parys. Nei 2001 stoppe *Hot Vidéo* mei it evenemint. Op 20 oktober 2009 waarden de *Hot d'Ors* noch ien kear útrikt, by in seremoanje yn Parys, om it tweintichjierrich bestean fan *Hot Vidéo* te fieren. 

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Hot d'Ors''
Gregoarius fan Utert

**Gregoarius fan Utert** (±700-±775) wie in roomsk sindeling, abt en hillige, dy't tweintich jier lang de biskopssit fan Utert op 'e noed hie en dêrom ek wolris biskop fan Utert neamd wurdt, al ûndergied er feitlik nea de biskopswijinge.

## Libben
Gregoarius waard earne yn 'e jierren 700-705 berne as telch út in aadlik Frankysk laach yn it Dútske Trier. Syn heit Alberik wie de soan fan Addula, dy't as widdo abdisse waard fan it kleaster Pfalzel (of yn it Latyn Palatiolum) deunby Trier. Troch de gelikensens fan 'e nammen en teffens troch in neitiid ferfalske testamint is Addula gauris betize mei de hillige Adela fan Pfalzel, de dochter fan Dagobert II fan Austraazje, sadat Gregoarius wol by fersin in lid fan it keningshûs fan 'e Merovingen tocht is.

Gregoarius genoat yn syn jonkheid ûnderrjocht te Pfalzel. Doe't Bonifatius yn 722 op trochreis de nacht dêr trochbrocht, rekke Gregoarius sa fan him ûnder de yndruk, dat er him halje-trawalje by de man joech en Bonifatius syn learling waard. Neitiid holp er Bonifatius by dy syn wurk yn Hessen, Tueringen en Fryslân, en ek beselskippe er him op syn trêde reis nei Rome, yn 738. Om 750 hinne waard Gregoarius beneamd ta abt fan it kleaster fan Sinte-Marten, te Utert.

Yn 744 wie Willibrord, de earste biskop fan Utert, ferstoarn sûnder in opfolger oan te wizen. Bonifatius hie dêrop Eoban oansteld om as in soarte fan steedhâlder it bisdom te bestjoeren. Yn 754 gie Bonifatius, beselskippe troch û.o. Eoban, op syn lêste sindingsreis nei Fryslân, wêrby't se allebeide yn 'e neite fan Dokkum omkamen. Dit wie ien fan 'e pear reizen wêrop't Gregoarius net mei syn master gie; mooglik wied er yn Utert efterbleaun om it bisdom net alhielendal sûnder tafersjoch te litten. Nei de dea fan sawol Bonifatius as Eoban oarderen paus Stefanus II en de Frankyske hofmeier Pepyn de Jongere Gregoarius om 'e biskopssit fan Utert te noedzjen. Hy wegere lykwols om ta biskop wijd te wurden, mei't er fûn dat er te min wie foar sa'n heech amt. Likegoed wurdt er gauris oantsjut as biskop fan Utert.

De kleasterskoalle fan it Martensstift, Gregoarius syn abdij, woeks út ta in soarte fan seminaarje foar sindelingen fan alderlei komôf. Der wiene Franken, Friezen, Saksen en sels Beieren en Swaben. Ek út it Angelsaksyske Ingelân wei kamen learlingen, hoewol't dat lân sels oer poerbêste skoallen beskikte. De bekendste ûnder de dissipels fan Gregoarius wie de Fries Liudger, dy't neitiid de earste biskop fan Múnster waard. Dyselde waard letter ek de auteur fan 'e *[[Vita Gregorii Abbatis Traiectensis]]* (*[[It Libben fan Gregoarius, Abt fan Utert]]*), in hilligelibben oer Gregoarius.

In jier as trije foar syn dea krige Gregoarius te lijen fan in ferlamming fan syn lofterside, mooglik as gefolch fan in oerhaal, dy't him stadichoan oer syn hiele lichem fersprate. Doe't er, yn 775 of dêromtrint, syn dea neieroan kommen fielde, liet er him nei tsjerke ta drage, dat er yn it hûs fan God stjerre mocht. Letter waard it meastepart fan syn holle oerbrocht nei it Limburchske Susteren, dêr't noch altyd de foarnaamste skryn stiet dy't oan 'e hillige Gregoarius fan Utert wijd is.
AVN Award

De ***AVN Awards*** binne in groep Amerikaanske prizen dy't ienris yn it jier takend wurde foar de bêste pornografyske films en alles dat dêrmei te krijen hat. Dizze prizen wurde útrikt troch *[[AVN]]* (*Adult Video News*), it toanoanjaande tydskrift fan 'e Amerikaanske pornoyndustry. Krekt as Amerikaanske *mainstream*-prizen (*[[Oskar]]*, *[[Emmy]]*, *[[Tony]]*, ensfh.) hawwe ek dizze prizen in bynamme krigen, ntl. de *Woody* (wat sawol in foarnamme is as in sprektaalterm foar "ereksje"). De *AVN Awards* wurde wol de *Oskars* fan 'e pornoyndustry neamd, mei't se op har eigen mêd in ferlykbere prestizjeuze status hawwe. Se binne opparte yn hast 100 ferskillende kategoryen.

## Utrikking
De *AVN Awards* besteane sûnt febrewaris 1984. De útrikking fynt op 't heden plak yn begjin jannewaris, ûnder it *[[AVN Adult Entertainment Expo]]* yn Las Vegas, yn 'e steat Nevada. Sûnt 2008 wurdt in ta 90 minuten ynkoarte ferzje fan 'e seremoanje útstjoerd op 'e betelstjoerder *[[Showtime (stjoerder)|Showtime]]*.

## ''GayVN Awards''
Prizen foar homoseksuële pornografy makken fan 1986 oant 1998 ûnderdiel út fan 'e *AVN Awards*. Fanwegen it almar tanimmende oantal kategoryen is dêr yn 1999 in eigen groep prizen foar ynsteld: de *[[GayVN Award]]s.

==Kategoryen==
Net mear besteande kategoryen tusken heakken.

===Produksjekategoryen===


===Artystekategoryen===
====Oer it hiele jier nommen====


====Foar in spesifyk optreden====
N.B.: De oantsjuttings "film" en "fideo" slane op it medium dêr't de oangeande film/sêne op opnommen is. Alle titels waarden/wurde inkeld op fideobân/dvd útjûn. 


===Sekssênekategoryen===


===Technyske kategoryen===


===Spesjaliteitskategoryen===


===Marketingkategoryen===


===Spesjale kategoryen===


==Keppelings om utens==
* [http://www.avnawards.com/ Offisjele webside fan 'e *AVN Awards'']
Fizioen fan Ezra

It ***Fizioen fan Ezra*** is in frij koart, algemien as apokryf beskôge joadsk religieus geskrift, besibbe oan it Alde Testamint fan 'e Bibel. It is in pseudepigraaf ûnder de namme fan 'e bibelske preester Ezra, mar eins is it it wurk fan in anonime skriuwer dy't folle letter libbe. De ierst oerlevere tekst is in Latynsk manuskript út 'e alfde iuw, wat in sekuere datearring fan dizze tekst dreech makket, al meitsje eigenaardichheden yn it taaleigen it wierskynlik dat er oarspronklik yn it Gryksk skreaun wie. Der besteane frijwat oerienkomsten tusken dit geskrift en de *[[Grykske Iepenbiering fan Ezra]]*, en boppedat linet it *Fizioen fan Ezra* swier op it boek *[[Ezra (Latyn)]]*.

It *Fizioen fan Ezra* beskriuwt hoe't God in gebed fan Ezra om moed beäntwurdet troch him sân ingels te stjoeren dy't him rûnliede yn 'e himel. Ek litte se him de hel sjen, dêr't guon sûnders oan 'e eachlidden ophongen binne. Yn 'e himel geane de rjochtfeardigen ûnskeind troch in ûnbidich fjoer en by fjoerazemjende liuwen lâns. As sûnders de himel yn glûpe wolle, wurde se lykwols troch hûnen ferskuord en troch it fjoer ferbaarnd. In ingel fertelt Ezra dat it fergryp fan dyjingen wie, dat se *"de Heare ûntkenden, en sûndigen mei froulju op 'e Dei fan 'e Heare."*
Neakenblêd

In **neakenblêd** of in **bleatblêd** is in tydskrift dat him konsintrearret op of benammen bekend is om it publisearjen fan bleatfoto's fan neakenmodellen. Neakenblêden ferskine yn 'e regel ien kear yn 'e moanne. Bekende foarbylden fan neakenblêden binne de *[[Playboy (tydskrift)|Playboy]]* en de *[[Penthouse]]*.

Neakenblêden moatte net betize wurde mei pornoblêden. It ferskil is dat op 'e foto's yn neakenblêden inkeld neaken posearre wurdt, wylst op foto's yn pornoblêden ek seksuële hannelingen ferrjochte wurde. Neakenblêden publisearje dus gjin pornografy. Yn 'e Feriene Steaten, lykwols, wurdt ienfâldige neakenfotografy faak lykslein mei pornografy, sadat de *Playboy* en de *Penthouse* dêr gauris pornoblêden neamd wurde. Dy klassifisearring is koartby oerwaaid nei Jeropa; dêrfandinne dat men dat hjir no inkeld ek alris heard. De wurklikheid is lykwols oars.
Noäch (boek)

***Noäch*** is in ferlern giene en algemien as apokryf beskôge joadske religieuze tekst, besibbe oan it Alde Testamint fan 'e Bibel.

It wie in pseudepigraaf ûnder de namme fan 'e bibelske persoan Noäch, dy't inkeld oerlevere is troch sitaten yn 'e apokrife teksten *[[Henoch (boek)|Henoch]]* en *[[Jubileeën]]*, en yn 'e foarm fan in stikmannich fragminten dy't healwei de tweintichste iuw mank de Deade-Seerôlen te Qumran fûn binne: 21 koarte fragmintsjes út Grot 1 en twa langere fragminten út Grot 4.

Ut alle oerlevere fragminten mei-inoar is lykwols net mei wissichheid op te meitsjen wêr't *Noäch* persiis oer gie, wa't de wiere skriuwer wie of wannear't it datearre wurde moat.
Fragen fan Ezra

De ***Fragen fan Ezra*** is in koarte kristlike religieuze tekst, besibbe oan it Alde Testamint fan 'e Bibel, dy't no algemien as apokryf beskôge wurdt. It is in pseudepigraaf ûnder de namme fan 'e bibelske preester Ezra, mar is eins fan folle letter datum, en kin ta foarbyld tsjinje oangeande hoe't kristlike skriuwers op 'e apokalyptyske literatuer fan it joadendom fuortborduere hawwe. De âldste oerlevere ferzje is in Armeensktalich manuskript út 1208. Fanwegen de beheindens fan 'e tekst is it ûnmooglik om 'e taal fan it orizjineel of de oarsprong derfan te bepalen, en in betroubere datearring kin likemin makke wurde. Bûten de Armeensk-Otterdokse Tsjerke hat dit geskrift gjin ynfloed hân.

De *Fragen fan Ezra* liket besibbe te wêzen mei de krektlyk apokrife teksten *[[Ezra (Latyn)]]* en de *[[Grykske Iepenbiering fan Ezra]]*. It is skreaun yn 'e foarm fan in dialooch tusken Ezra en in ingel fan God oer it lot fan 'e minsklike siel nei de dea. It geskrift jout û.m. in beskriuwing fan 'e troan fan God, omjûn troch in legermacht oan ingels, al is dêrby sterk de klam lein op 'e ûnmooglikheid fan it sjen fan Gods antlit. Teffens wurdt yn 'e *Fragen fan Ezra* neamd dat it foar de libbenen mooglik is om troch gebed de sielen fan 'e ferstoarnen út 'e hannen fan 'e duvel te rêden.
XRCO Award

De ***XRCO Awards*** binne in groep Amerikaanske prizen dy't ienris yn it jier takend wurde foar de bêste pornografyske films.

Dizze prizen wurde útrikt troch de *[[X-Rated Critics Organization]]* ("Organisaasje fan Pornografyresinsinten"). De earste útrikking fûn plak yn Hollywood, op 14 febrewaris 1985. Oant 1991 fûn de útrikkingsseremoanje elts jier plak op Falentynsdei. De trofee bestiet út in houten hert mei dêrop in gouden plaatsje dêr't de namme "*XRCO Award*", de kategory en de namme fan 'e winner yn gravearre binne.

Under de pornoaktrises dy't alris in *XRCO Award* wûn hawwe, binne Lisa Ann, Angelina Valentine, Asa Akira, Belladonna, Jewel De'Nyle, Tiffany Mynx, Stephanie Swift en Sasha Grey. Der bestiet ek in *XRCO Hall of Fame* foar legindaryske nammen út 'e pornoyndustry.

## Keppeling om utens
* Offisjele webside fan 'e XRCO
Urban X Award

De ***Urban X Awards*** binne in groep Amerikaanske prizen dy't ienris yn it jier takend wurde foar de bêste pornografyske films op it mêd fan "etnyske" (dat wol sizze: net-blanke) pornografy. Dêrby giet it om pornofilms mei Aziatyske, swarte of Latynsk-Amerikaanske aktrises, en yn it gefal fan ynterrasiale pornografy ek mei blanke aktrises. Dizze prizen waarden yn 2008 oprjochte troch de Afro-Amerikaanske pornoregisseur Giana Taylor. De winners wurde keazen troch de fans op 'e webside stimme te litten.

De earste útrikking fan 'e *Urban X Awards*, dy't doe noch fan ***Urban Spice Awards*** hieten, fûn plak op 8 juny 2008 yn it *Platinum Live* yn Studio City te Los Angeles, en waard presintearre troch de swarte pornoakteur en -regisseur Sean Michaels en aktrise Olivia O'Lovely, dy't fan Latynsk-Amerikaansk komôf is. Sûnt is de útrikking altiten holden yn july yn Los Angeles. Yn 2012 waard it foar it earst útstjoerd op tillefyzje. Under de pornoaktrises dy't alris in *Urban X Award* wûn hawwe, binne Kapri Styles, Nyomi Banxxx, Francesca Le, Lisa Ann en Shyla Stylez.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Urban X Awards''
AEBN Award

De ***AEBN Awards***, of eins ***AEBN VOD Awards***, binne in groep Amerikaanske prizen dy't ienris yn it jier takend wurde foar de bêste pornografy dy't ferspraat wurdt fia it *VOD*-format, oftewol *[[video on demand]]*. Dêrby kin men (yn 'e regel tsjin betelling) oer it ynternet films besjen. (*[[Uitzending Gemist]]* is bgl. ek in foarbyld fan *video on demand*.) Dizze prizen wurde sûnt 2005 útrikt troch it *[[Adult Entertainment Broadcast Network]]* (AEBN). De winners wurde keazen op grûn fan 'e meast besjoene films.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan it AEBN
Xbiz Award

De ***Xbiz Awards*** binne in groep Amerikaanske prizen dy't ienris yn it jier takend wurde foar de bêste pornografyske films. Dizze prizen wurde útrikt troch it tydskrift *[[Xbiz]]*, ien fan 'e toanoanjaande blêden fan 'e Amerikaanske pornoyndustry. De earste útrikking fûn plak yn 2003. Men kin nominearre wurde troch klanten fan *Xbiz*, en út 'e nominaasjes wurdt de winner keazen troch de meiwurkers fan *Xbiz*, lju dy't wurksum binne yn 'e pornoyndustry en dielnimmende organisaasjes.

Oarspronklik waard mei de útrikking fan dizze prizen úteinset om 'e *online*-pornoyndustry te earjen (dy't lofts lizze litten waard troch de oare beide grutte Amerikaanske pornofilmprizen, de *[[AVN Award]]s* en de *[[XRCO Award]]s*), mar om 2010 hinne binne foar de *Xbiz Awards* ek fideokategoryen tafoege. Under de pornoaktrises dy't alris in *XRCO Award* wûn hawwe, binne Jesse Jane, Vicki Chase, Katsuni, Tera Patrick, Belladonna, Eva Angelina, Asa Akira en Sasha Grey.

## Keppeling om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Xbiz Awards''
Arktika (geology)

**Arktika** is de namme fan in paleokontinint dat sa'n 2,5 miljard jier lyn om de Noardpoal fan no hinne lein hawwe soe.

It kontinint bestie út platen dy't no part binne fan Kanada en Sibearje.

Sa'n 1 miljard jier lyn foarme Arktika mei de kontininten Atlantika en Nena it superkontinint, Rodinia.

## Sjoch ek
* Tektonyk
Frans Jozef Peter van den Branden

**Frans Jozef Peter (F. Jos.) van den Branden** (Antwerpen, 14 juny 1837 - dêre, 22 maart 1922) wie in Belgysk auteur.

Hy wenne zich fan 1851 oant 1855 yn Brussel mei it doel om dêr wurktúchkunde te studearjen. Dat fak beoefene  er yn Antwerpen oant 1863, it jier dat er amtner by it stedsbetsjoer waard. Sûnt 1865 wie er adjunkt-argivaris fan de stêd Antwerpen en learaar Nederlânske foardracht by de Muzykskoalle.

Van den Branden wie mei J.G. Frederiks de skriuwer fan it *Biographisch woordenboek der Noord- en Zuidnederlandsche letterkunde*. 

## Wurk
* *De Bloedwet, een volksverhaal* (Antwerpen, 1862)
* *Kunst en Kladschilder, blijspel met zang in éen bedrijf* (Antwerpen, 1863)
* *Soort bij soort, tooneelspel in éen bedrijf* (Antwerpen, 1863)
* *Spiritisme, tooneelspel in éen bedrijf* (Antwerpen, 1865)
* *Het Erfdeel van Matant, tooneelspel in éen bedrijf* (Antwerpen, 1866)
* *De jonge Kunstenaar, dram. gedicht* ((bekroand), Amsterdam, 1866)
* *Een nieuwbakken Rijke, comedie in drie bedr.* (Antwerpen, 1867)
* *Tusschen twee Vuren, tooneelspel in éen bedrijf* (bekroand, Antwerpen, 1867)
* *Geschiedenis der Academie van Antwerpen* (bekroond in de prijskamp door de Regering van de stad Antwerpen uitgeschreven, ter gelegenheid van het tweehonderdjarig bestaan der Academie van Beeldende Kunsten, Antwerpen, 1867)
* *Huiselijk Wel en Wee* (Antwerpen, 1867)
* *Huwelijksspeculatie* (Antwerpen en Amsterdam, 1868)
* *Bedrogen!* (Antwerpen, 1868)
* *Baas Gansendonck* (toanielstik yn trije bedriuwen, nei Hendrik Conscience syn sedeskildering, Antwerpen, 1868)
* *Frans Wouters, Kunstschilder* (1612-1659, Antwerpen, 1872)
* *De Val van Antwerpen, geschiedk. drama in zeven tafer.* (bekroand, Gint, 1873)
* *Eenige Bladen uit de geschiedenis van het Onderwijs te Antwerpen* (Antwerpen, 1874)
* *Mijnen vrienden [[Jan Van Beers (dichter)|Jan van Beers]] en Hendrika Mertens op hunne zilveren bruiloft* (gedicht, Antwerpen, 1875)
* *Willem van Nieuwelandt, Kunstschilder en Dichter* (1584-1635, Gint, 1875)
* *Beknopt verslag over het gebruik der hoofdletters in de familienamen, gedurende de zes laatste eeuwen* (Antwerpen, 1875)
* *Eugeen Zetternam, Volksschrijver* (1826-1855, Antwerpen, 1876)
* *Adriaan de Brouwer en Joos van Craesbeeck* (Haarlim, 1881 en Antwerpen, 1882)
* *Geschiedenis der Antwerpsche Schilderschool* (bekroand mei de earste priis yn de wedstriid iepene troch it regear fan de stêd Antwerpen, Antwerpen, 1883)
* *toespraak bij de onthulling van het marmen borstbeeld van [[Peter Benoit]] , Herstichter der Vlaamsche Muziekschool* (Antwerpen, 1886)
Hjerstseringen

De **hjerstseringen** of **floksen** (*Phlox*, Nederlânsk: *vlambloemen*) foarmje in planteskaai mei sa'n santich soarten, dy't ta de hjerstseringefamylje hearre (*Polemoniaceae*). It Aldgrykske wurd betsjut 'flam', faaks fanwegen de flammereade kleur fan de wylde soarte. Floksen wurde in soad as fêste plant yn de siertún set. Der binne lykwols ek ienjierrige soarten. Yn Noard-Amearika komme 27 soarten foar, dêr't in ferskaat fan yn de 18e iuw al nei Europa brocht binne. Ut dy soarten binne op 't heden goed tûzen rassen wûn mei faak readige blommen, mar ek rôze, wite, oranje, fiolette en blauwe komme foar.

*Phlox drummondii* is in ienjierrige plant dy't fan mids maart oant maaie bloeit. Fêste soarten, lykas *Phlox divaricata* bloeit as earste yn april. *Phlox subulata* is in lege, soms grienbliuwende soarte, dy't fan april oant mids maaie bloeit. *Phlox paniculata*, in hege soarte, bloeit oant yn de hjerst en ferklearret de Fryske namme.

## Soarten

* *Phlox adsurgens*
* *Phlox alyssifolia*
* *Phlox andicola*
* *Phlox austromontana*
* *Phlox bifida*
* *Phlox borealis*
* *Phlox bryoides*
* *Phlox buckleyi* 
* *Phlox caespitosa* 
* *Phlox carolina* 
* *Phlox cuspidata* 
* *Phlox diffusa* 
* *Phlox divaricata*
* *Phlox douglasii*
* *Phlox drummondii*, ienjierrich
* *Phlox floridana*
* *Phlox glaberrima*
* *Phlox idahonis*
* *Phlox kelseyi*
* *Phlox maculata*
* *Phlox missoulensis* 
* *Phlox multiflora* 
* *Phlox nana* 
* *Phlox nivalis* 
* *Phlox ovata*
* *Phlox paniculata*
* *Phlox pilosa* 
* *Phlox pulchra*  
* *Phlox sibirica* 
* *Phlox speciosa*
* *Phlox stolonifera*
* *Phlox subulata*

## Literatuer
* Hermann Fuchs: *Phlox - Stauden- und Polsterphlox.* Ulmer, Stuttgart  ISBN 3-8001-6539-2