Amerikaanske woffer

De **Amerikaanske woffer** (*Botaurus exilis*) is in Amearikaanske fûgel yn it skaai reiddompen (*Botaurus*) út 'e famylje fan 'e reagerfûgels.

## Ferskining
De Amerikaanske woffer is ien fan 'e lytste reagers yn 'e wrâld, mar in bytsje grutter as de Afrikaanske woffer (*Botaurus sturmii*) en de swartrêch woffer (*Botaurus dubius*).

De fûgel mjit 28 oant 36 sintimeter yn lingte en hat in spanwiidte fan 41 oant 46 sintimeter. De measte Amerikaanske woffers weagje mar tusken de 73 en 95 gram, wat de soarte ta de op ien nei lichtste fan alle reagerfûgels makket.

De ûnderkant en de kiel fan 'e fûgel binne wyt mei ljochtbrune lingtestreken. It gesicht en de siden fan 'e hals binne ljochtbrún en de eagen binne giel, krekt as ek de snaffel. It folwoeksen mantsje is glânzgjend grienswart op 'e rêch en de krún, wylst it wyfke op dy lichemsdielen glânzjend brún is. Yn 'e flecht binne ljochtbrune plakken op 'e wjukken te sjen. Hy lit ier yn 'e moarn en by it skimerjen syn lûd hearre.

## Fersprieding
De Amerikaanske woffer komt foar yn Noard-Amearika, súdlik troch Sintraal-Amearika en de Westyndyske eilannen oant noardlik Súd-Amearika.

### Undersoarten
De soarte wurdt yndield yn seis ûndersoarten mei de folgjende fersprieding:

* *Botaurus exilis exilis* – komt foar fan súdlik Kanada oant Sintraal-Amearika en de Westyndyske eilannen
* *Botaurus exilis pullus* – komt foar yn noardwestlik Meksiko
* *Botaurus exilis erythromelas* – komt foar fan eastlik Panama oant de Guyanaregio, súdeastlik Brazylje en Paraguay
* *Botaurus exilis bogotensis* – komt foar yn sintraal Kolombia (nimt ôf troch ferneatiging fan leefgebiet)
* *Botaurus exilis limoncochae* – komt foar yn eastlik Ekwador; waarnimmingen út Loreto yn noardeastlik Perû wurde ta dizze ûndersoarte rekkene
* *Botaurus exilis peruvianus* – komt foar yn it westlik part fan sintraal Perû

## Taksonomy
Earder waard de soarte tegearre mei oare woffersoarten yn it skaai *Ixobrychus* set. Sûnt 2024 wurdt dat skaai lykwols nei genetyske stúdzjes by de gruttere reiddompen yn it skaai *Botaurus* ûnderbrocht. Al yn 1987 liet Sheldon yn in stúdzje sjen dat de Amerikaanske woffer nauwer besibbe is oan 'e Noardamerikaanske reiddomp as oan 'e twa oare *Ixobrychus*-soarten  (rodzige woffer en lytse reiddomp).

Hruska et al. (2023) befêstiget mei de oant no ta meast wiidweidige genetyske stúdzje oer reagers it susterskip tusken de Amerikaanske woffer en de *Botaurus*-reiddompen. Ek docht bliken dat de ek Amerikaanske streke woffer (*Botaurus involucris*) nauwer by dy groep stiet as by de oare woffers. De Amerikaanske woffer en ek de streke woffer soene dêrom yn in eigen skaai set wurde kinne of oars nei *Botaurus* ferhûze wurde moatte. Mei't de Amerikaanske woffer sa'n soad liket op 'e typesoarte fan *Ixobrychus*, de woffer — sa bot dat se earder as ien en 'e selde soarte beskôge waarden — wurdt it as bettere oplossing sjoen om alle woffers yn *Botaurus* ûnder te bringen. Dat sokke, yn grutte ferskillende soarten, yn ien en itselde skaai falle, kin ferklearre wurde mei dat de evolúsje yn 'e groep relatyf rap gie, wêrby't de grutte soarten har gau út de lytsere ûntwikkelen.

## Hâlden en dragen
De Amerikaanske woffer is in skouwe fûgel dy't yn tichte reidfjilden libbet. De fûgel rint leaver fuort of ferstoppet him leaver as dat er fuortfleant. Lykas oare woffers befriest er as er fersteurd of bedrige wurdt. Hy rjochtet de snaffel streekrjocht omheech en draait him dan nei de bedriging ta. It doel dêrfan wurdt útlein dat er him sa ûnsichtber mooglik meitsje wol. Ek is waarnommen dat er fan 'e iene kant nei de oare kant beweecht om yn 'e wyn beweegjende reidstâlen te imitearjen.

De fûgel briedt yn grutte sompegebieten mei tichte begroeiïng. It nêst is in goed ferside lizzend platfoarm, boud fan'e snilen fan tuorrebouten en oare wetterplanten. It wyfke leit fjouwer oant fiif bleekblauwe of griene aaien, by útsûndering twa oant sân. Beide âlden fuorje de jongen. Faak kin der noch in twadde lechsel komme.

De Amerikaanske woffer libbet fan fisk, kikkerts, kreeften en ynsekten, dy't er klimmend troch begroeiïng fangt.

## Status en bedrigingen
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en der wurdt tocht dat de populaasjes groeie. Dêrfandinne klassifisearret de Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld (IUCN) de soarte as net bedrige (*Least Concern*). De wrâldpopulaasje wurdt tusken de 93.300 en 106.000 folwoeksen fûgels rûsd.