open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kaamein

De **kaamein** (*Sarkidiornis melanotos*) is in fûgel út de famylje einfûgels (*Anatidae*). De wittenskiplike namme fan 'e soarte is foar it earst yn 1769 troch Pennant publisearre. 

De IOC World Bird List ûnderskiedt twa soarten, mar net elkenien folget dy organisaasje. In soartedieling komt net foar yn 'e Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World, tredde printinge 2003. Mei Sarkidiornis melanotos wurdt yn brede sin sawol de Amerikaanske kaamein as de kaamein fan 'e Alde Wrâld bedoeld.

## Beskriuwing

De kaamein is ien fan 'e grutste einesoarten en wurdt 56 oant 76 lang. Hy hat in spanwiidte fan 116 oant 145 sm en in gewicht fan 1 oant 2,9 kg. Folwoeksen kaameinen ha in wite kop mei donkere plakjes en in folslein wite nekke en ûnderkant. De boppebealch fan 'e fûgel is swart mei in griene of blauwe irisearjende glâns. It mantsje is grutter as de jerk en is fral oan 'e grutte swarte kaam boppe syn snaffel te ûnderskieden fan it wyfke.  

It ferskil mei de Amerikaanske kaamein is it formaat en it fearrekleed op 'e siden. De Amerikaanske kaamein is lytser mei donkere siden, by jerken swart en by wyfkes griis, wylst dat by de kaameinen fan 'e Alde Wrâld ljochtgriis en by de wyfkes somtiden wyt is.  

## Fersprieding
De soarte *Sarkidiornis melanotos* yn strikte sin komt yn'e tropyske en subtropyske wettergebieten fan in grut part fan Afrika súd fan 'e Sahara, it eilân Madagaskar en in grut part fan Yndia, Bangladesj en it fêstelân fan Yndosina foar.

## Iten en nêst
Kaameinen ite planten en wat minder lytse fiskjes, wringeleazen en sied. Somtiden binne se foar rysboeren in pleach. Bûten it wiete seizoen foarmje se faak gruttere groepen oant wol 100 eksimplaren. 

Se briede yn stilsteande sompen en marren yn 'e tropen en bliuwe faak op it selde plak. Yn 'e reintiid wolle se wol fierder fleane.  

De Afrikaanske fûgels briede yn en nei de reintiid. Se komme net ta brieden as it net goed reine wol. De fûgels hawwe harren nêst yn in beamholte of heech gers. Jerken kinne twa wyfkes tagelyk ha of wol fiif efterinoar. Se ferdigenje de wyfkes en de piken, mar net de nêstlokaasjes. It wyfke leit 7 oant 15 gielwite aaien.   

## Status
De wrâldpopulaasjes wurdt op 90.000 oant 340.000 fûgels rûsd (Wetlands International 2023), itjinge delkomt op likernôch 60.000-227.000 folwoeksen fûgels. Oannommen wurdt dat de soarte yn oantal efterút giet, mar net boppe de 30% yn tsien jier. De fûgels ha lêst fan 'e jacht en biotoopferlies (it kappen fan bosken) en de tapassing fan gif yn rysfjilden. Yn 'e Senegaldelling is de populaasje foars tebekrûn nei't in daam yn 'e Senegalrivier oanlein waard. De soarte is ek gefoelich foar fûgelgryp.     

De kaamein hat in grut ferspriedingsgebiet en dêrfandinne is de kâns op 'e status gefoelich foar útstjerren lyts. De fûgel stiet as net bedrige op 'e Reade list fan 'e IUCN (2024). Op 'e soarte is de Afrikaansk-Euraziatyske oerienkomst oer wetterfûgels fan tapassing.
Solitêr (boerdspul)

**Solitêr** (ek wol *Frosk*) is in boerdspul foar ien spiler. Meast spile is in ferzje dêr't it boerd 33 fjilden hat, mei derop 32 stikken / pinnen / kûgels of wat ek. In gruttere faak-spile ferzje hat 37 fjilden mei 36 stikken.

It spul is in puzel dy't bestiet út it bewegen fan de stikken oant mar ien stik yn it midden oerbliuwt. Men begjint it spul mei stikken op alle fjilden, útsûndere it fjild yn it sintrum. Der wurdt spile troch in stik oer in oar stik springt, krekt dernêst, yn horizontaal of fertikaal rjochting, as in frosksprong; it stik dat oersprongen is, wurdt út it spul helle en sa komt der in nij iepen fjild by. It spul is oplost as der ien stik op it boerd oerbliuwt, op fjild yn it sintrum, krekt dêr't oan it begjin fan it spul gjin stik stie.

## Boerd

## Skiednis
It spul kin yn de skiednis weromfûn wurde ta it hof fan Loadewyk XIV fan Frankryk, nei in gravuere foar 1697, mar earst 10 jier letter útfierd, fan Anne fan Rohan-Chabot, prinsesse fan Soubise, mei it spul yn byld.
Wapen fan Dronryp

It **wapen fan Dronryp** is it wapen fan it doarp Dronryp, yn de Fryske gemeente De Waadhoeke. It wapen waard yn syn hjoeddeiske foarm yn 2013 registrearre.

## Skiednis
Dronryp is ien fan de Fryske plakken wêrfan it âld oerlevere is. It wapen datearret út de 16e of 17e iuw. Yn 1690 wurdt it wapen omskreaun as: *"Twee ossen Dronrijps wapen, een schieren mei een roodden, gekoppelt in 't Rijppe-rey".* De oksen yn it wapen soen ferbân hâlde mei de stifting fan D' Alde Wite fan Dronryp. Men wist net wêr't se de tsjerke bouwe moesten, dêrom waarden twa oan mekoar bûn oksen loslitten. De tsjerke waard bouwt op it plak wêr't men de oksen de folgjende dei fûn.
Ofbyld:Dronrijp.Rypster.Oksen.jpg|link=Bestand:Dronrijp.Rypster.Oksen.jpg|alt=Een standbeeld van de "Rypster Oksen" in het dorp.|In byld fan de "Rypster Oksen" yn it doarp.


## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn sulver twa oranje, nei inoar takearde oansjende oksen, oan inoar keppele troch in swarte keppelstôk oan in swart helter, steande op in griene skyldfoet,*

De heraldyske kleuren binne: sulver, oranje en sinopel (grien).

## Sjoch ek

Ofbyld:Dronryp vlag.svg|link=Bestand:Dronryp_vlag.svg|alt=Vlag van Dronrijp|Flagge fan Dronryp
Ofbyld:Coat of arms of Menaldumadeel.svg|Wapen fan Menameradiel
Ofbyld:Waadhoeke wapen.svg|Wapen fan De Waadhoeke
Flagge fan De Pein

De **flagge fan De Pein** is de flagge fan it doarp De Pein, yn de Fryske gemeente Smellingerlân. It wapen waard yn 2011 registrearre.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Yn fjouweren dield oer 1/3 fan de flaggelingte fan giel, mei in wite broektop; oer alles hinne in krús me in earmdikte fan 1/6 flaggehichte, skean yn fjouweren dield fan blau en read, it krús yn de broektop beselskippe fan in swarte turf, mei in lingte fan 1/5 flaggelingte en in hichte fan 1/6 flaggehichte, en yn de broekhoeke fan in griene klaver oan in takke.*

De kleuren komme út it wapen fan De Pein.

## Symbolyk

* Reade balke: ferwiist nei de haadwei fan it doarp, de Kommisjewei.
* Blauwe peal: ferwiist nei de Peinder Kanaal dy't troch it doarp rint. De skeane krusing mei de reade balke wiist derop dat de wei en it kanaal like belangryk binne.
* Turf: ferwiist nei it fean dat noardlik en eastlik fan it doarp oanwêzich is.
* Giel fijld: symboal foar it deksân wêr't it doarp op leit.
* Klaverblêd: oernommen út it wapen fan de famylje Fan Burmania, dy't yn De Pein aktyf wie by de feanterij. It klaverblêd stiet ek foar de lânbou yn de omkriten fan it doarp.

Ofbyld:Van Burmania wapen.svg|It wapen fan de famylje Fan Burmania.


## Sjoch ek

Ofbyld:De Pein wapen.svg|link=Bestand:De_Pein_wapen.svg|alt=Wapen van Opeinde|Wapen fan De Pein
Ofbyld:Smallingerland flag.svg|Flagge fan Smellingerlân
Wapen fan Lúnbert

It **wapen fan Lúnbert** is it wapen fan it doarp Lúnbert, yn de Fryske gemeente It Hearrenfean. It wapen waard yn syn hjoeddeiske foarm yn 2000 registrearre.

## Skiednis
Lúnbert is ien fan de Fryske plakken dêr't it âld wapen fan oerlevere is. It wapen komt fan in nachtmielsbeker fan de Aenjewierder Tsjerke fan Tsjalbert. Dy beker komt út de 17e iuw. Om't de wapens siswizen yn it Latyn befetsje, kin de skriuwer mooglik in geastlike wêze. De beammen yn it wapen komme in soad foar yn de lânstreek Sânwâlden. Hoewol't it wapen al langer bekend wie waard it yn 2000 offisjeel registrearre op inisjatyf fan Pleatslik Belang.

Ofbyld:Zevenwouden wapen2.svg|link=Bestand:Zevenwouden_wapen2.svg|alt=Wapen van Zevenwouden.|Wapen fan Sânwâlden


## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Dield: I. yn sulver in toarre beam op in grûn, alles fan grien; II. yn goud in beam op in grûn, alles fan grien. Wapenspreuk: op in grien lint yn giele kapitalen: "Regeneratio" (Werberte).*

De heraldyske kleuren binne: sulver, sinopel (grien) en goud.

## Sjoch ek

Ofbyld:Coat of arms of Aengwirden.svg|Wapen fan Aenjewier
Ofbyld:Heerenveen wapen.svg|Wapen fan It Hearrenfean
Ofbyld:Terband wapen.svg|Wapen fan Terbant
Ofbyld:Tsjalbert wapen.svg|Wapen fan Tsjalbert
Ofbyld:Gersleat wapen.svg|Wapen fan Gersleat
Ofbyld:Gersloot polder wapen.svg|Wapen fan Gersleat-Polder
Birgitta fan Sweden (prinsesse)

**Birgitta Ingeborg Alice, Prinsesse fan Sweden** (Stockholm Slot Haga, 19 jannewaris 1937 - Majorka Spanje, 4 desimber 2024) wie de twadde suster fan de hjoeddeiske kening fan Sweden, Carl Gustaf XVI.

Prinses Birgitta waard berne as twadde dochter fan de doetiidske erfprins fan Sweden, Gustaaf Adolf fan Sweden en syn frou Sybilla fan Saksen-Koburch en Gota. Birgitta boaske mei de Dútske prins Johann Georg fan Hohenzollern (1932-2016) yn it keninklik paleis te Stockholm op 25 maaie 1961. De tsjerklike ynseiniging fûn plak yn de kapel fan slot Sigmaringen yn Dútslân op 30 maaie 1961. Birgitta en Johann Georg libben sûnt 1990 fan tafel en bêd skieden. 

Birgitta fan Sweden op 4 desimber 2024, yn 'e âldens fan 87 jier.
Birgitta fan Sweden

; Birgitta fan Sweden nei: 
* in Sweedske hillige berne yn 1303, Birgitta fan Sweden (hillige)
* in Sweedske prinsesse berne yn 1937, Birgitta fan Sweden (prinsesse)
Emmy Eerdmans

**Emmerentiana Maria (Emmy) Eerdmans** (Bussum, 30 augustus 1931 - 15 desimber 2024) wie in Nederlânske skilder, tekener en byldhouwer.

## Libbensrin
Eerdmans waard oplaat oan de Ryksnormaalskoale voor Tekenûnderwizers en de Ryksakademy foar Byldzjende Keunsten yn Amsterdam, as learling fan ûnder oaren Gé Röling en Jan Wiegers. Yn 1957 wûn se de *Cohen Gosschalkpriis*. Yn datselde jier helle se by de Prix de Rome it twadde plak yn'e kategory byldhoukeunst en wûn se yn'e kategory skilderkeunst. Se makke dêrnei in stúdzjereis troch Itaalje en fêstige har yn de sechstiger jierren yn Antwerpen, dêr't se har oplieding ferfolge oan it *Nationaal Hoger Instituut*. 
Eerdmans makke ûnder mear bisten - en figuerfoarstellingen, portretten, stillibbens en stedsgesichten. Njonken har teken- en skilderwurk makke se ek lytsplastiken. Se boaske yn 1963 mei de grafikus Ben Joosten. 

Emmy Eerdmans ferstoar op 15 desimber 2024, yn 'e âldens fan 93 jier.
Amerikaanske kaamein

De **Amerikaanske kaamein** (*Sarkidiornis sylvicola*) is in fûgel út de famylje einfûgels (*Anatidae*). De fûgel komt yn Súd-Amearika foar en wurdt troch guon ek as in ûndersoarte fan 'e gewoane kaamein beskôge.

## Beskriuwing
De soarte wurdt 56 oant 76 sm, hat in spanwiidte tusken de 116 oant 145 sm en weecht 1 oant 2,9 kg. Folwoeksen fûgels ha in wite kop mei donkere skeinspruten en flekken en in wyt boarst. De boppedielen binne grien en blau irisearjend swart. It jerkje is in stik grutter as it wyfke en hat in grutte kaam op 'e snaffel, dy't by it wyfke ûntbrekt. 

De Amerikaanske kaamein liket in soad op 'e gewoane kaamein, dy't yn Afrika en Oriïntaalsk Aazje foarkomt. De Amerikaanske kaamein is lykwols lytser en is op 'e sydkanten donkerder, by jerken swart en by wyfkes griis, wylst dy by de gewoane kaamein by jerken ljochtgriis en by wyfkes hast wyt binne. De measte taksonomyske autoriteiten ûnderskiede de Amerikaanske kaamein fan 'e gewoane kaamein as soarten fan it skaai kaameinen.  

## Fersprieding
Amerikaanske kaameinen libje yn Súd-Amearika, benammen yn it noarden fan Kolombia en Fenezuëla oant Noard-Argentynje. It biotoop fan 'e fûgels bestiet út dobben yn gerslân, sompen, marren en rivieren, broekbosken en rysfjilden. 

## Hâlden en dragen

Amerikaanske kaameinen briede meastentiids yn beamholtes mar ek yn heech gers. Jerken ha somtiden twa wyfkes tagelyk of oant fiif wyfkes efterinoar. Se ferdigenje harren wyfkes en de piken, mar net de nêstlokaasjes. Wyfkes lizze sân oant 15 gielwite aaien. Guon wyfkes lizze de aaien yn ien grut nêst, dêr't somtiden wol 50 aaien yn lizze.  

Yn 'e reintiid binne de fûgels honkfêst, dêrbûten net en binne se faak yn groepen te sjen. Somtiden foarmje de groepen dan aparte seksen. Foar rysboeren wolle se noch wol ris in pleach wurde. Se mei graach yn beammen sitte

Se ite plantesoarten oanfolle mei lytse fiskjes, wringeleaze dierkes en sied.

## Status
De wrâldpopulaasje fan 'e Amerikaanske kaamein wurdt op 25.000 oant 100.000 fûgels rûsd, itjinge delkomt op 16.700 oant 66.700 folwoeksen fûgels (Wetlands International 2023). 

It kappen fan bosken en de tapassing fan gif om de fûgels út de rysfjilden te hâlden, foarmje in bedriging fan 'e soarte. Yn dielen fan it ferspriedingsgebiet wurdt der tefolle op 'e fûgel jage, lykas yn it noardeasten fan Brazylje.  

Oannommen wurdt dat de populaasje oer it generaal tebek rint, mar om't tocht wurdt dat de tebekgong net grutter as 30% yn tsien jier tiid is en de fûgel in grut ferspriedingsgebiet hat, wurdt de Amerikaanske kaamein troch IUCN as net bedrige op 'e Reade list klassifisearre (2024).
Gone with the Wind (roman)

***Gone with the Wind*** (Ingelsk, likernôch: "Ferdwûn mei de wyn") is in roman fan de skriuwster Margaret Mitchell út de Feriene Steaten, fan 1936.

## Ynhâld
De haadpersoan fan it boek is Scarlett O'Hara, in frijfochten jonge frou út de Amerikaanske steat Georgia. It ferhaal giet foar in grut part oer har omgong mei freonen, famyljeleden en frijers yn de perioade foar, ûnder en nei de Amerikaanske Boargeroarloch. Yn Rhett Butler, in slûchslimme man mei in net al te respektabele reputaasje, moetet hja har gelikense, en tusken de twa ûntstiet in soarte fan haat-leafdeferhâlding. Hoewol't it boek ynearsten oer de relaasje tusken de ferskate haadpersoanen giet, biedt it ek in goed oersjoch fan de boargerkriich en de neisleep dêrfan.

Sawol it boek as de Oscar-winnende film is noch altyd populêr. Oan it boek waard yn 1937 de Pulitzerpriis takend. De film, produsearre troch David O. Selznick en regissearre troch George Cukor, kaam út yn 1939. De haadrollen waarden fertolke troch Vivien Leigh (Scarlett) en Clark Gable (Rhett).

## Wurdearring
* It boek waard yn 1939 ferfilme mei deselde titel troch David O. Selznick, mei Vivien Leigh, Clark Gable en Olivia de Havilland yn de wichtigste rollen.
* Yn 2014 waard in Nederlânske teäterferzje fan it boek ûnder de titel *Gejaagd door de wind* opfierd mei Anna Drijver yn de rol fan Scarlett O' Hara en Nasrdin Dchar yn de rol fan Rhett Butler. De rezjy wie yn hannen fan Madeleine Matzer, de muzyk skreaun troch Helge Slikker.
* *Gone with the Wind* waard yn 1999 opnaam yn Le Monde's 100 boeken fan de iuw.
Liny van Oyen

**Liny van Oye** (De Haach, 11 juny 1933 - dêre, 30 desimber 2024) wie in Nederlânsk presintatrise. Van Oyen is hikke en tein yn De Haach. Nei har middelbere skoalle folge hja in oplieding ta kapster. Fan 1963 ôf hie sy tritich jier lang in eigen kapsalon yn De Haach. Nei't hja yn 1993 har saak sletten hie, begûn se te wurkjen by in himmelbeurs. Tusken 2003 en 2008 wurke se foar de telefyzje by RTL 4. Van Oyen presintearre ûnder oare mei har dochter Marja Middeldorp it programma *Hoe schoon is jouw huis*, mem en dochter kamen by dit programma terjochte trochdat se opmurken waarden troch in RTL-meiwurker doe't se op in skjinmakbeurs in demonstraasje oan it jaan wiene. 

Liny van Oyen ferstoar op 30 desimber 2024, yn 'e âldens fan 91 jier. 

## Telefyzjeprogramma's
* *Hoe schoon is jouw huis* (2003)
* *Ik Stem Niet* (2007)
* *De Schoonmaak Diva van Nederland* (2008)

## Bibliografy
* *Help, ik ben digibeet!* mei Marja Middeldorp en Vincent Resink (2007)
* *Wij doen het zelf!* y.g.m. Marja Middeldorp (2007)
* *Hoe schoon is jouw huis* y.g.m. Marja Middeldorp (2008)
* *Oma weet jij dat* y.g.m. Vincent Resink (2008)
Railway Rivals

***Railway Rivals*** (Ingelsk, likernoch: "Revalen mei Spoarwegen") is in spul fan David Watts foar 2 oant 6 spilers út de santiger jierren, of mooglik sels begûn yn de sechstiger jierren. Yn earsten wie it leafdewurk foar Watts, dy't sels de regels útjoech en sels de kaarten útjoech. As Rostherne Games joech er kaarten út, faak basearre op syn eigen kentnisse fan spoarwegen, benammen yn Ingelân. Alris wienen de regels gelyk, dat spilers hoechden allinich de swart-wyt kaarten te keapjen, mei ynstruksjes hoe't hja dy sels kleure moasten.

## Massa publikaasjes
Fan 1973 ôf waard it spul útjûn troch Fairmount Simulation Gaming. Watts sels ferkocht laminiearre papierkaarten, en middelstienen. Begjin tachtiger jierren waard it spul útjûn troch Butehorn as *Dampfross*, wat oernaam waar troch Schmidt Spiele yn 1981 doe't Butehorn fallyt gie. De fersje fan Schmidt waard yn 1984 wurdeare as Spiel des Jahres.  De motifaasje dy't dêrfoar jûn wie, wie dat Schmidt *it spul sa feroare hie* dat it gou as in nij spul. Of de feroarings wier sa grut wienen, is lykwols net dúdlik.

Tagelyk joech Games Workshop it spul út as *Railway Rivals*. En Schmit joech taal-ferzjes út foar oeare merken, faak mei oanpaste nammen. Foar Nederlân wie dat *Tussen de rails*. Njonken dy mear ofsjele útjeften binne der in grut tal kaarten oer gebieten op Ierde, en sels ien op Middel-Ierde. De skatting is dat der sa'n 300 kaarten binne.

## Spul
It spul wurt tekene op lamineare karten, mei ôfwisbere filtstiften. Dy wize is hoe de kaarten net foar ien kear binne; men begjint sa nei ôfrin wer oan in nij spul.

It spul is twa fasen: Yn de boufase tekent eltsenien routes op de kaart. De earste spiler dy't in plak op de kaart ferbynt mei it eigen begjinplak, kriget dêr seis punten foar. (Yn lettere ferzjen wienen der lytse plakjes dy't mar trije punten weard wienen.)

As alle plakken op it boerd ienris ferbûn binne, begjin de race-fase. Dêrby litte de spilers treinen oer de spoaren ride dy't hja earder tekene hawwe. Winner is dejinge dy't, as alle stasjons besocht binne, de measte punten hat.

## Wurdearring
*Railway Rivals* waard yn 1984 wurdeare as Spiel des Jahres yn de *Dampfross* ferzje fan Schmidt Spiele.
Middelstien

In **middelstien** is in seissidich dobbelstien dobbelstien mei ôfwikende kanten. Yn stee fan siden **1**,2,3,4,5,**6**, hawwe hja siden 2,3,**3**,**4**,4,5. It doel fan dy oanpasing is dat de miene wearde fan de dobbelstien 3,5 bliuwt, mar dat de úterste wearden net mear foarkomme kinne. Der grûn hjirfoar is dat de hichte fan de smiten dobbelstien faak fan belang is: Wat heger de dobbbelstien, nammerste heger de ôfstân, of de tabrochte skea, ofsafuorthinne.

In foarbyld fan in spul dêr't middelstiennen by brûkt wurde kinne, is Railway Rivals; oare foarbylden binne ferskate tafelblêd oarlochsspullen, dêr't de ferskillen net sa ekstreem wêze moatte.
Jean-Marie Le Pen

**Jean Louis Marie (Jean-Marie) Le Pen** (La Trinité-sur-Mer, 20 juny 1928 - Garches, 7 jannewaris 2025) wie in Frânske politikus en oprjochter fan de rjochts-nasjonalistyske politike partij *[[Front National]]*.

Hy wie foarsitter fan it Front National fan 1972 oant 2011 en earefoarsitter fan 2011 oant 2015. Yn 2015 waard er troch syn dochter Marine Le Pen út de partij set nei kontroversjele útspraken.
André Hissink

**André Louis Armand Hissink** (Batavia, 26 juny 1919 - Perth Kanada, 1 jannewaris 2024) wie in Nederlânsk kriichsfeteraan dy't yn de Twadde Wrâldkriich tsjinne by it *[[320 Dutch Squadron RAF|320 Dutch Squadron]]* fan de Britske Royal Air Force (RAF).

## Libbensrin
Hissink waard berne yn Batavia yn de Nederlânske koloanje Nederlânsk-Ynje. Doe't hy acht jier âld wie ferhuze  de famylje Hissink werom nei Nederlân. Nei de middelbere skoalle studearre er rjochten oan de Ryksuniversiteit Utert, mar moast dy stúdzje ôfbrekke, om't er fanwegen de mobilisaasje oproppen waard foar it leger. Hy ûntkaam oan it bombardemint op Rotterdam en gie dêrop nei it Feriene Keninkryk. Yn 1943 foltôge er syn oplieding ta piloat yn syn bertestêd Batavia, en ek yn de Feriene Steaten, wêrnei't er as piloat op in bommesmiter by de RAF yn tsjinst gie.

Hy waard ûnderdiel fan it *320 Dutch Squadron*, dat kriichsmisjes útfierde boppe Nederlân, Belgje, Frankryk en Dútslân. Hissink waard yn desimber 1944 út de loft sketten nei in oanfal op de Dútsers by it ardinnenoffinsyf, mar dit wist er te oerlibjen. Yn totaal makke hy 69 flechten mei dit squadron.

Nei de oarloch kearde Hissink werom nei Nederlân, dêr't er sollisitearre nei wurk as piloat, mar hy krige te hearren dat der gjin plak foar him wie binnen de Nederlânske loftfeart. Hy hie mear sukses yn it bûtenlân, sa wurke er yn Switserlân, Nij-Seelân en Kanada. André Hissink ferstoar op 1 jannewaris 2024, yn 'e âldens fan 104 jier.
Arie van der Valk

**Adrianus (Arie) van der Valk** (Voorschoten, 28 desimber 1929 - Dêre, 11 jannewaris 2024) wie in Nederlânsk hoarekaûndernimmer. Tegearre mei syn broer Gerrit foarme er de kearn fan it Van der Valk-keten, dat yn Nederlân útgroeide ta ien fan de grutste hoarekaketens.

## Libbensrin
Arie van der Valk waard as sânde berne yn in húshâlding fan tolve bern. Yn 1955 boaske hy mei Truus van Vliet, mei wa't er tsien bern krige. Syn heit, Martien van der Valk (1895-1969), transformearre yn 1939 de kroech fan syn heit Nicolaas, *De Gouden Leeuw* yn Voorschoten, ta kafee-restaurant. Martien lei de fûneminten foar de keten troch ferskate swak prestearjende hotel-restaurants oer te nimmen. Koart nei de Twadde Wrâldkriich krige Arie van der Valk, dy't as iennige trochleard hie, de finansjele lieding oer it famyljebedriuw. Doe't syn heit him weromluts, waarden hy en syn broer Gerrit de kearn fan it bedriuw. Arie die de finansjele kant en late de sintrale ynkeap foar de fêstigingen fan it konsern út* De Gouden Leeuw* wei, Gerrit waard it gesicht fan de keten. Fan de fyftiger jierren fan de tweintichste iuw ôf yntrodusearren se mei sukses it Amerikaanske motelkonsept yn Nederlân, benammen yn de omkriten fan sneldiken. Arie en Gerrit stribben, lykas harren heit dien hie, nei de oprjochting fan in hotel foar elk fan harren bern.

Arie fermijde yn'e regel de media. Yn 1994 kaam er lykwols fol yn de skynwerpers fanwegen belestingfraude. Dat late ta in wiidweidige rjochtsaak, dêr't er, nettsjinsteande syn rol as finansjeel ferantwurdlike, bewearde net folle te witten oer de ôfsûnderlike fêstigingen. It resultaat wie in flinke boete foar it bedriuw en in neifoardering fan'e belestingtsjinst. It late ta in opdieling fan'e keten. Dochs bleau de famylje foar it grutste part sammele ûnder it toekanlogo. 

Arie van der Valk hie de reputaasje fan in hurde en saaklike ûndernimmer, mar binnen syn famylje stie er bekend as immen dy't altyd klearstie foar syn sibben. Arie van der Valk ferstoar op 11 jannewaris 2024, yn 'e âldens fan 94 jier.
Kaameinen

**Kaameinen** (*Sarkidiornis*) foarmje in fûgelkaai út de famylje einfûgels (*Anatidae*).

## Soarten
It skaai bestiet út twa soarten, alhoewol't guon autoriteiten de Amerikaanske kaamein as in ûndersoarte beskôgje fan 'e gewoane kaamein.
Wapen fan Hartwert

It **wapen fan Hartwert** is it wapen fan it doarp Hartwert, yn de Fryske gemeente Súdwest-Fryslân. It wapen waard yn 1969 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn blau in ferkoart sulveren krús, biladen mei in read hart yn'e krusing, mei in gouden leelje yn elk fan'e kertieren.*

De heraldyske kleuren binne: azuer (blau), sulver, kiel (read) en goud.

## Symbolyk

* Krús: stiet foar it kleaster Blomkamp dat tichtby it doarp stie.
* Hert: ferwiist nei de funksje fan it doarp as moetingsplak fan de deputearren fan Westergoa.
* Leelje: oernommen út it wapen fan de sistersjinzers, de oarde fan it kleaster Blomkamp.

Ofbyld:Ordre cistercien.svg|link=Bestand:Ordre_cistercien.svg|alt=Het wapen van de Cisterciënzerorde.|It wapen fan de sistersjinzers.


## Sjoch ek

Ofbyld:Hartwerd vlag.svg|link=Bestand:Hartwerd_vlag.svg|alt=Vlag van Hartwerd|Flagge fan Hartwert
Ofbyld:Wonseradeel wapen.svg|Wapen fan Wûnseradiel
Ofbyld:Sûdwest-Fryslân wapen nieuw.svg|Wapen fan Súdwest-Fryslân
Wapen fan Doanjum

It **wapen fan Doanjum** is it wapen fan it doarp Doanjum, yn de Fryske gemeente De Waadhoeke. It wapen waard yn 2002 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Loftsskeane; a. yn read trije sulveren leeljes; b. yn sulver trije reade roazen, knoppe fan goud en punte fan grien.*

De heraldyske kleuren binne: kiel (read), sulver en sinopel (grien).

## Symbolyk

* Skeane twadieling: oernommen út it wapen fan de KNKB.
* Roazen: oernommen út it wapen fan Frjentsjerteradiel. Ek ferwiist de roas nei it sosjalisme. De griene blêden fan de roazen ferwize nei it keatsen yn it doarp.
* Leelje: oernommen út it wapen fan de famylje Fan Goslinga. Dêrneist is de leelje symboal foar Marije, patroanhillige fan de Donatustsjerke fan Doanjum.

Ofbyld:KNKB logo.jpg|It logo fan de KNKB.
Ofbyld:Franekeradeel wapen.svg|Wapen fan Frjentsjerteradiel
Ofbyld:Goslinga-Wappen.jpg|It wapen fan de famylje Fan Goslinga.


## Sjoch ek

Ofbyld:Dongjum vlag.svg|link=Bestand:Dongjum_vlag.svg|Flagge fan Doanjum
Ofbyld:Franekeradeel wapen 1816.svg|Wapen fan Frjentsjerteradiel
Ofbyld:Waadhoeke wapen.svg|Wapen fan De Waadhoeke
Wapen fan Wâlterswâld

It **wapen fan Wâlterswâld** is it wapen fan it doarp Wâlterswâld, yn de Fryske gemeente Dantumadiel. It wapen waard yn 1996 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Trochsnien yn trijen, fan grien, goud en swart; it grien belein mei in omkearde heale moanne fan sulver, it goud mei twa sûkereiblommen fan blau, en it swart mei in gouden ikel.*

De heraldyske kleuren binne: sinopel (grien), goud, sabel (swart), sulver en azuer (blau).

## Symbolyk

* Griene baan: ferwiist nei de lizzing fan it doarp yn de Dokkumer Wâlden. 
* Heale moanne: oernommen út it wapen fan Dokkum.
* Gouden baan: ferwiist nei de sângrûn wêr't it doarp op leit.
* Sûkereiblommen: stie foar de teelt fan sûkerei en it oantal twa ferwiist nei de twa wenkearnen fan it doarp.
* Swarte baan: ferwiist nei it fean yn de omkriten fan it doarp.
* Ikel: stiet foar de ikebeammen dy't yn de omkriten fan it doap stie.

Ofbyld:Dokkum wapen.svg|Wapen fan Dokkum


## Sjoch ek

Ofbyld:Wouterswoude vlag.svg|link=Bestand:Wouterswoude_vlag.svg|alt=Vlag van Wouterswoude|Flagge fan Wâlterswâld
Ofbyld:Coat of arms of Dantumadeel.svg|Wapen fan Dantumadiel
Plaza de España (Melilla)

De **Plaza de España** is it wichtichste plein yn 'e Spaanske autonome stêd Melilla. It leit yn *[[Melilla la Nueva|Ensanche Modernista]]*, tusken de âlde stêd (Melilla la Vieja) en it nije stedssintrum (*Barrio Reina Victoria*).

## Skiednis
Planne as it urbanisaasjeprojekt *Puerta de Santa Bárbara* yn 1910 troch José de la Gándara en goedkard yn jannewaris 1911 sette Alfonso XIII útein mei it ôfbrekken fan de fjildmuorren. Op 11 april waard de toer fan Santa Barbara ôfbrutsen en yn juny 1912 joech de Ried fan Arbitraazje it de namme *Plaza de España*. It projekt waard goedkard op 18 jannewaris 1913 troch de foarsitter fan de Ried fan Arbitraazje, generaal José Villalba Riquelme, en de bou sette útein op 22 april fan itselde jier, in proses dat op 23 jannewaris 1914 ôfsletten waard mei it ynhuldigjen fan it plein troch Generaal Villalba sels. Yn 2007 krigen de tunen, tegearre mei Hernández Park, de titel fan Histoaryske Tún.

## Beskriuwing
It plein bestiet út in rotonde mei in striel fan tachtich meter. It hat trije ringen fan kuiertochten en twa ôfwiksele tunen, mei it Monumint foar de Helden en Martlers fan 'e Fjildtochten yn it midden.


Ofbyld:Plaza_de_España_de_Melilla_(2).jpg|link=Archivo:Plaza_de_España_de_Melilla_(2).jpg
Ofbyld:Plaza_de_España_de_Melilla.jpg|link=Archivo:Plaza_de_España_de_Melilla.jpg
Ofbyld:Plaza_de_España,_Melilla_(5).jpg|link=Archivo:Plaza_de_España,_Melilla_(5).jpg


## Keppelings om Utens
Henk van den Breemen

**Hendrik Gijsbert Bernhard (Henk) van den Breemen** (Valkenswaard, 23 maart 1941 - Mijnsheerenland, 20 jannewaris 2024) wie in Nederlânsk generaal fan it Korps Mariniers. Hy wie sjef Definsjestêf fan augustus 1994 oant juny 1998. Yn 1977 wie van den Breemen belútsen by it krisisteam dat treinkaping by De Punt ta in goed ein probearre te brengen. Henk van den Breemen ferstoar op 20 jannewaris 2024, yn 'e âldens fan 82 jier.
Flagge fan Suwâld

De **flagge fan Suwâld** is de flagge fan it doarp Suwâld, yn de Fryske gemeente Tytsjerksteradiel. It wapen waard yn 1984 registrearre.

It ûntwerp is fan Piet Bultsma.

By gemeenteriedsbeslút fan 22 novimber 1984 waarden in wapen en flagge fêststeld foar de 16 doarpen fan de Tytsjerksteradiel.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Trije like hege banen fan swart, giel, swart; yn de hystop in wite swimmende ein.*

De kleuren komme út it wapen fan Suwâld.

## Symbolyk

* Giele baan: ferwiist nei de sânrêge wêr't it doarp op leit.
* Swarte banen: symboalen foar de feanterij yn it easten en it westen fan it doarp.
* Ein: fewiist nei de einekoai dy't westlik fan it doarp lei.

## Sjoch ek

Ofbyld:Suwâld wapen.svg|link=Bestand:Suwâld_wapen.svg|alt=Wapen van Suawoude|Wapen fan Suwâld
Ofbyld:Tytsjerksteradiel flag.svg|Flagge fan Tytsjerksteradiel
Flagge fan Boelensloane

De **flagge fan Boelensloane** is de flagge fan it doarp Boelensloane, yn de Fryske gemeente Achtkarspelen. It wapen waard yn 1999 registrearre.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Yn grien in reade lykskonkige broekingstrijehoeke, nei de broekside langer makke mei 1/5 flaggelingte en belein mei in wite roas mei in hichte, gelyk oan 2/5 flaggehichte; slutend oan de reade broekingstrijehoeke in giele rjochthoekige keper mei de top op 2/3 flaggelingte.*

De kleuren komme út it wapen fan Boelensloane.

## Symbolyk

* Reade trijehoeke: ferwiist nei de wâldhúskes fan stien yn it doarp.
* Giele keper: ferwiist nei it ploegjen wêr mei de earme heide feroare waard nei lânbougrûn of greide.
* Grien fjild: ferwiist nei de takomst mei wolfeart.
* Wite roas: oernommen út it wapen fan de famylje Fan Boelens, wêr't it plak syn namme oan te tanken hat.

Ofbyld:Boelens 1 Achtkarpelen.svg|It wapen fan de famylje Fan Boelens.


## Sjoch ek

Ofbyld:Boelenslaan.svg|link=Bestand:Boelenslaan.svg|alt=Wapen van Boelenslaan|Wapen fan Boelensloane
Ofbyld:Flag of Achtkarspelen.svg|Flagge fan Achtkarspelen
Flagge fan Idaerd

De **flagge fan Idaerd** is de flagge fan it doarp Idaerd, yn de Fryske gemeente Ljouwert. By gemeenteriedsbeslút fan 8 desimber 1985 waarden in wapen en in flagge fêststeld foar de 18 doarpen fan de eardere gemeente Boarnsterhim. De flagge waard yn 1986 registrearre.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Twa lingtebanen fan blau en read, ferhâlding fan lingten 2:1; yn de blauwe baan in wite swimmende swan.*

De kleuren komme út it wapen fan Idaerd.

## Symbolyk

* Swan: oernommen út it wapen fan de famylje Friesma, dêr't de Friesmastate syn namme oan te tankjen hat.

## Sjoch ek

Ofbyld:Idaard wapen.svg|link=Bestand:Idaard_wapen.svg|alt=Wapen van Idaard|Wapen fan Idaerd
Ofbyld:Idaarderadeel vlag.gif|Flagge fan Idaerderadiel
Ofbyld:Flag of Boarnsterhim.svg|Flagge fan Boarnsterhim
Ofbyld:Leeuwarden vlag 2014.svg|Flagge fan Ljouwert
Wapen fan Aldeboarn

It **wapen fan Aldeboarn** is it wapen fan de flekke Aldeboarn, yn de Fryske gemeente It Hearrenfean. It wapen waard yn syn hjoeddeiske foarm yn 1986 registrearre.

## Skiednis
Aldeboarn is ien fan de Fryske plakken dêr't it âld wapen fan oerlevere is. Sa wurdt it oantroffen op in gevelstien boppe de yngong fan de Doelhôftsjerke fan Aldeboarn. Ek is it wapen ôfbylde op de kelk fan it nachtmielsstel fan deselde tsjerke.
Ofbyld:20181005 ingang (detail) kerk van Aldeboarn.jpg|link=Bestand:20181005_ingang_(detail)_kerk_van_Aldeboarn.jpg|alt=Het wapen van Oldeboorn boven de ingang van de Doelhofkerk.|It wapen fan Aldeboarn boppe de yngong fan de Doelhôftsjerke.


## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn read in omdraaide ôfsnijde bargekop, lofts en rjochts boppe yn it skyld in klaverblêd dertuskenyn, alles fan goud. Boppe it skyld in gouden kroan fan trije blêden en twa pearels, yn de holbân trije rútfoarmige reade en twa ovale griene edelstiennen (flekke-kroan).*

De heraldyske kleuren binne: kiel (read) en goud. It skyld wurdt bedutsen troch in saneamde "flekke-kroan".

## Symbolyk

* Bargekop: ôfbielding fan in saneamd "Teunisbaarch", attribút fan de hillige Antonius. Hy wie beskermhillige fan ûnder mear fee en boeren.
* Kroan: it wapen wurdt dutsen troch in saneamde "flekke-kroan", foarbehâlden oan doarpen mei stedske skaaimerken. Aldeboarn hie waachrjocht.

## Sjoch ek

Ofbyld:Aldeboarn vlag.svg|link=Bestand:Aldeboarn_vlag.svg|alt=Vlag van Oldeboorn|Flagge fan Aldeboarn
Ofbyld:Utingeradeel wapen.svg|Wapen fan Utingeradiel
Ofbyld:Boornsterhem wapen.svg|Flagge fan Boarnsterhim
Ofbyld:Heerenveen wapen.svg|Wapen fan It Hearrenfean
Wapen fan Wier

It **wapen fan Wier** is it wapen fan it doarp Wier, yn de Fryske gemeente De Waadhoeke. It wapen waard yn 2007 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn blau in griene. út de skyldfoet opriizjende terp, mei dêroerhinne twa gouden weetieren mei elts twa blêdden en pleatst as in V; yn it skyldhaad, tusken de ieren in ôfskuorde liuwekop fan goud.*

De heraldyske kleuren binne: azuer (blau), sinopel (grien) en goud.

## Symbolyk

* Terp: de plaknamme Wier betsjut terp.
* Liuwekop: oernommen út it wapen fan de famylje Lauta dy't yn it doarp in stins bewenne.
* Weetieren: oernommen út it wapen fan de famylje Lauta. Ek stiet it foar de lânbou yn de omkriten fan it doarp.

Ofbyld:Lauta van Aysma wapen.svg|link=Bestand:Lauta_van_Aysma_wapen.svg|alt=Wapen van het geslacht Lauta van Aysma.|It wapen fan de famylje Lauta fan Aysma.


## Sjoch ek

Ofbyld:Wier vlag.svg|link=Bestand:Wier_vlag.svg|alt=Vlag van Wier|Flagge fan Wier
Ofbyld:Coat of arms of Menaldumadeel.svg|Wapen fan Menameradiel
Ofbyld:Waadhoeke wapen.svg|Wapen fan De Waadhoeke
Wekkerke

It **wekkerke** (*Locustella fluviatilis*) is in fûgelsoarte út de famylje fan 'e imerkesjongerfûgels (*Locustellidae*) út it skaai fan 'e de strûksjongers (*Locustella*) mei nau besibbe soarten lykas de snilekrûper en it reidimerke.

## Beskriuwing
Wekkerkes wurde 14,5 oant 16 cm lang. Se binne oliifbrún mei in smoarchwite ûnderkant en it boarst en de kiel ha wat streken en plakken. De sturt is lang. It binne skouwe fûgeltsjes en se hippe yn 'e tichte begroeiing mei de kop op like hichte as it lichem. By it sjongen krûpt it mantsje stadich omheech yn 'e strûken. 

## Fersprieding
De fûgel komt yn Dútslân foar, it suden fan Finlân, it westlike diel fan 'e Oeral en yn it suden yn Hongarije . Syn biotoop bestiet út tichte, grutte reitgebieten by wetter en rivieren, yn fochtich leafbosk. Yn augustus of septimber fleane de wekkerkes nei it easten fan Afrika en se kommen yn april of maaie werom.

Wekkerkes binne seldsum yn Nederlân, mar yn 'e tiid fan 'e trek wurde se wol ris waarnommen. Der is noch nea mei wissens in briedgefal fêststeld.

## Nêst en iten
It nêst fan wekkerkes leit tichteby de grûn op sa'n 30 oant 40 sm hichte en bestiet út bled en stangels en wurdt fan binnen mei fyn gers en hierkes ôfset. It nêst wurdt yn 'e regel toch in tûke of wat oars ûndertipe. Beide âlders jouwe de jonge fûgels te iten, dy't nei 11 oant 15 dagen it nêst ferlitte. Somtiden wurdt der twaris bret.    

Wekkerkes ite ynsekten, larven en spinnen.

## Status
Sûnt 1975 en fral sûnt 1990 hat it fûgeltsje syn ferspriedingsgebiet nei it westen ta yn Dútslân en Sweden. Birdlife International rûsde yn 2021 foar Europa it oantal folwoeksen wekkerkes op 2.780.000 oant 4.960.000 en it oantal briedpearkes op 1.390.000 oant 2.480.000. De Europeeske populaasje omfiemet likernôch 90% fan 'e wrâldpopulaasje. Oannommen wurdt dat de populaasje in lytse delgong meimakket. 

De soarte stiet op 'e Reade list fan 'e IUCN as net bedrige klassifisearre.
Lady Chatterley's Lover

***Lady Chatterley's Lover*** (Ingelsk, likernôch: "De leafste fan dame Chatterley") is in roman fan de Ingelske skriuwer D.H. Lawrence, út 1928, oarspronklik ferskynd yn Florâns. It wurk soarge fuortdaliks foar in skandaal mei de eksplisite beskriuwings fan seks tusken in aristokratyske frou en in wurkjende man. Wylst al yn 1929 in private edysje útjûn waard troch Mandrake Press, Londen, waard pas yn 1960 foar it earst in folsleine kommersjele ferzje útbrocht yn it Feriene Keninkryk, troch Penguin Books.

## Ynhâld
De haadpersoan is in frou út de yntellektuele boargerij. Hja boasket mei in aristokraat, dy't al gau nei de houliksreis handikapt wurdt, en begjint dan in relaasje mei de boskwachter Oliver Mellors. De roman waard berucht om syn ferhaal fan 'e fysike (en emosjonele) relaasje tusken in man fan 'e arbeidersklasse en in frou fan 'e boppeste klasse, syn eksplisite beskriuwingen fan seks, en it brûken fan omgongswurden foar geslachtsdielen dy't doedetiids beskôge waarden as net yn print wer te jaan.

## Wurdearring
* *Lady Chatterley's Lover* waard yn 1999 opnaam yn Le Monde's 100 boeken fan de iuw.
Jan de Rooy

; Jan de Rooy as Jan de Rooij kin ferwize nei: 
* in Nederlânsk fersetsstrider yn de Twadde Wrâldkriich, berne yn 1923, Jan de Rooy (fersetsstrider)
* in Nederlânsk bokser en olympysk dielnimmer, berne yn 1932, Jan de Rooij (bokser)
* in Nederlânsk rallykoereur, berne yn 1943, Jan de Rooy (rallykoereur)
* in Nederlânsk skriuwer berne yn 1949, Jan de Rooy (skriuwer)
Wapen fan Hichtum

It **wapen fan Hichtum** is it wapen fan it doarp Hichtum, yn de Fryske gemeente Súdwest-Fryslân. It wapen waard yn 1969 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Peald fan acht stikken grien en goud, en yn in blauwe skyldhoeke in sulveren leelje, mei in forkoarte pylderfoarmige foet.*

De heraldyske kleuren binne: sinopel (grien), goud, azuer (blau) en sulver.

## Symbolyk

* Peald skyld: oernommen út it wapen fan de famylje Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, dy't de Wibrandastate by it doarp bewenne.
* Leelje: oernommen út it wapen fan de famylje Fan Huyghis, ek dizze famylje hat de Wibrandastate bewenne.

Ofbyld:Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg wapen.svg|link=Bestand:Thoe_Schwartzenberg_en_Hohenlansberg_wapen.svg|alt=Het wapen van Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg.|It wapen fan de famylje Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg.


## Sjoch ek

Ofbyld:Hichtum vlag.svg|link=Bestand:Hichtum_vlag.svg|alt=Vlag van Hichtum|Flagge fan Hichtum
Ofbyld:Wonseradeel wapen.svg|Wapen fan Wûnseradiel
Ofbyld:Sûdwest-Fryslân wapen nieuw.svg|Wapen fan Súdwest-Fryslân
Sherlock Holmes Consulting Detective

***Sherlock Holmes Consulting Detective*** is in koöperatyf spul troch Gary Grady, Suzanne Goldberg en Raymond Edwards, foar it earst útbrocht yn 1981 troch Ystari.

## Spul
It spul beskriuwt tsien gefallen út ferslagen fan Wiggins, de lieder fan de Baker Street ûngeregelden, dy't Sherlock Holmes opsetten hie en help mei it wurd op strjitte. It is oan de spilers om de tsien gefallen op te lossen.

It spul omfiemet ferslaggen fan tsjûgen, kranteknipsels en in kaart fan Londen. Yn Dútslân waard it spul útjûn, troch Franckh-Kosmos, as *Sherlock Holmes Criminal-Cabinet*. Al it materiaal is dêrta yn it Dútsk oerset. Foar de spilers is it advys : 1-6 spilers, fan 12 jier en âlder. Lettere ferzjes kamen út as *Sherlock Holmes – Beratender Detektiv*, fan Space Cowboys.

## Wurdearring
*Sherlock Holmes Consulting Detective* waard yn 1985 wurdeare as Spiel des Jahres yn de ferzje fan Franckh-Kosmos.
Flagge fan Hurdegaryp

De **flagge fan Hurdegaryp** is de flagge fan it doarp Hurdegaryp, yn de Fryske gemeente Tytsjerksteradiel. It wapen waard yn 1984 registrearre.

It ûntwerp is fan Piet Bultsma.

By gemeenteriedsbeslút fan 22 novimber 1984 waarden in wapen en flagge fêststeld foar de 16 doarpen fan de Tytsjerksteradiel.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Fiif hichtebanen fan read-wyt-swart-wyt-read, yn de ferhâlding 6:1:2:1:6; boppe yn de hijs op de reade baan in giele snoerde jachthoarn.*

De kleuren komme út it wapen fan Hurdegaryp.

## Symbolyk

* Swarte baan: ferwiist nei de Swarte wei. Nei de oanlis fan dy wei yn 1830 ferpleatste it doarp stadichoan nei dy wei.
* Reade baan: oernommen út in kertier fan it wapen fan Tytsjerksteradiel.
* Jachthoarn: oernommen út in kertier fan it wapen fan Tytsjerksteradiel.

Ofbyld:TIETJERKSTERADEEL wapen 1818.svg|Wapen fan Tytsjerksteradiel (1818-1985)


## Sjoch ek

Ofbyld:Hurdegaryp wapen.svg|link=Bestand:Hurdegaryp_wapen.svg|alt=Wapen van Hardegarijp|Wapen fan Hurdegaryp
Ofbyld:Tytsjerksteradiel flag.svg|Flagge fan Tytsjerksteradiel
Flagge fan Brongergea

De **flagge fan Brongergea** is de flagge fan de buorskip Brongergea, yn de Fryske gemeente It Hearrenfean. It wapen waard yn 2018 registrearre.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*In blauwe broeking fan 1/3 flaggelingte, mei yn de broektop in antyke wite haadletter B; in flecht yn sân banen read en giel.*

De kleuren komme út it wapen fan Brongergea.

## Symbolyk

* Broeking: oernommen út it frijkertier fan it wapen fan Brongergea.
* Reade banen: ferwiist nei de fjouwer buorren fan Brongergea: de Marijke Muoiwei, de Bieruma Oostingwei, de Van Limburg Stirumwei en de Dûmnysingel.
* Giele banen: symboal foar de sângrûn yn de omkriten fan it doarp.

Ofbyld:Brongergea wapen.svg|Wapen fan Brongergea


## Sjoch ek

Ofbyld:Wapenbanier fan Skoatterlân.png|Flagge fan Skoatterlân
Ofbyld:Heerenveen vlag.svg|Flagge fan It Hearrenfean
Chris de Korte

**Chris de Korte** (Flaardingen, 13 jannewaris 1938 – Rotterdam, 16 febrewaris 2024) wie in Nederlânsk judotrainer. Yn 1958 helle er as ien fan de earsten yn Nederlân syn swarte bân. 

De Korte reizge yn 1965 as jongfeint , mei de Trans-Sibearyske spoarline, rjochting Japan. Hy trainde in jier yn it Japanske Kioto. De oanlearde techniken en de dissipline fan de Japanske judoskoalle brocht er dêrnei yn Nederlân yn'e praktyk. Sa stie hy oan de basis fan nij Nederlânsk judosukses. De Korte wie de trainer fan ferskate bekende judoka's ûnder wa Mark Huizinga, Edith Bosch, Marhinde Verkerk, Anicka van Emden, Angelique Seriese, Theo Meijer, Elisabeth Willeboordse en Daniël Knegt. Dy troch de Korte trainde judoka's behellen meardere ynternasjonale medaljes. Dêrtroch wurdt er sjoen as in boechbyld fan it Nederlânske judo. Begjin 2023, hy wie al 85, wie er noch hieltyd as trainer aktyf, mar ein 2023 waard der by him akute leukemy konstatearre. 

Chris de Korte ferstoar op 16 febrewaris 2024, yn 'e âldens fan 86 jier, oan de gefolgen fan leukemy.
Flagge fan Folsgeare

De **flagge fan Folgeare** is de flagge fan it doarp Folsgeare, yn de Fryske gemeente Súdwest-Fryslân. It wapen waard yn 2003 registrearre.

It ûntwerp is fan J.C. Terluin.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Yn't blau in rjochthoekige, ek wer in blauwe broekingstrijehoeke, belein mei in giele klaver; oanslutend oan de broekingstrijehoeke in wite rjochthoekige broekkeper, dêr't de top fan leit op in ôfstân fan de side, lyk oan de flaggehichte; de keper belein mei op syn punt steande reade fjouwerkanten, yn de foarm fan de keper oardere yn twa rigen; elk fjouwerkant mei siden gelyk oan 1/10 flaggehichte.*

De kleuren komme út it wapen fan Folsgeare.

## Symbolyk

* Blau fjild: ferwiist nei de lizzing oan de eardere Middelsee. Dêrneist is de kleur oernommen út it wapen fan Wymbritseradiel, de gritenij en gemeente dêr't it doarp eartiidsk part fan wie.
* Keper: ferwiist nei de hoeke yn de Tsjaerddyk. It roaster ferwiist nei Laurentius fan Rome, patroanhillige fan de Laurentiustsjerke fan Folsgeare.
* Klaverblêd: ferwiist nei de feehâlderij.

Ofbyld:Wymbritseradeel wapen.svg|Wapen fan Wymbritseradiel


## Sjoch ek

Ofbyld:Folsgeare wapen.svg|link=Bestand:Folsgeare_wapen.svg|alt=Wapen van Folsgare|Wapen fan Folsgeare
Ofbyld:Wymbritseradiel flag.svg|Flagge fan Wymbritseradiel
Ofbyld:Súdwest-Fryslân Gemeentevlag.svg|Flagge fan Súdwest-Fryslân
Flagge fan Menaam

De **flagge fan Menaam** is de flagge fan it doarp Menaam, yn de Fryske gemeente De Waadhoeke. De flagge waard yn 2019 registrearre.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Twa banen blau en giel yn de ferhâlding 2:1, de ûnderste baan kantield mei acht kantielen, útgeande fan de broekside en yn it blau in lizzende wite omsjende ienhoarn.*

De kleuren komme út it wapen fan Menaam.

## Symbolyk

* Ienhoarn: oernommen út it wapen fan Menameradiel. Ek is it in symboal foar Jezus.
* Twadieling mei kantielen: ferwiist nei de stinzen dy't yn de omkriten fan it doarp stien ha.

Ofbyld:Coat of arms of Menaldumadeel.svg|Wapen fan Menameradiel


## Sjoch ek

Ofbyld:Menaam wapen.svg|link=Bestand:Menaam_wapen.svg|alt=Wapen van Menaldum|Wapen fan Menaam
Ofbyld:Menaldumadeel flag.svg|Flagge fan Menameradiel
Ofbyld:Waadhoeke vlag.svg|Flagge fan De Waadhoeke
Wapen fan Penjum

It **wapen fan Penjum** is it wapen fan it doarp Penjum, yn de Fryske gemeente Súdwest-Fryslân. It wapen waard yn 1969 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn blau mei in gouden skyldseame in leelje fan itselde.*

De heraldyske kleuren binne: azuer (blau) en goud.

## Symbolyk

* Skyldseame: ferwizing nei de Penjumer Halsbân, in ringdyk rûn it doarp.
* Leelje: oernommen út it wapen fan de famylje Hiddema, dy't in stins by it doarp bewenne.

## Sjoch ek

Ofbyld:Penjum vlag.svg|link=Bestand:Penjum_vlag.svg|alt=Vlag van Pingjum|Flagge fan Penjum
Ofbyld:Wonseradeel wapen.svg|Wapen fan Wûnseradiel
Ofbyld:Sûdwest-Fryslân wapen nieuw.svg|Wapen fan Súdwest-Fryslân
Flagge fan Gytsjerk

De **flagge fan Gytsjerk** is de flagge fan it doarp Gytsjerk, yn de Fryske gemeente Tytsjerksteradiel. De flagge waard yn 1984 registrearre.

It ûntwerp is fan Piet Bultsma.

By gemeenteriedsbeslút fan 22 novimber 1984 waarden in wapen en flagge fêststeld foar de 16 doarpen fan de Tytsjerksteradiel.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Trije like hege banen fan read, giel en read; yn de giele baan in út de grûn skuorde griene beam.*

De kleuren komme út it wapen fan Gytsjerk.

## Symbolyk

* Ferdieling yn banen: ferwiist nei de strokeferkaveling yn de Fryske Wâlden.
* Beam: ferwiist nei de beammewâlen dy't de perselen skiede.
* Reade baan: ferwiist nei de bebouwing fan it doarp.
* Giele baan: ferwiist nei de sângrûn.

## Sjoch ek

Ofbyld:Gytsjerk wapen.svg|link=Bestand:Gytsjerk_wapen.svg|alt=Wapen van Giekerk|Wapen fan Gytsjerk
Ofbyld:Tytsjerksteradiel flag.svg|Flagge fan Tytsjerksteradiel
Flagge fan Akkrum

De **flagge fan Akkrum** is de flagge fan de flekke Akkrum, yn de Fryske gemeente It Hearrenfean. It wapen waard yn 1986 registrearre.

By it gemeenteriedsbeslút fan 8 desimber 1985 binne in wapen en flagge fêststeld foar de 18 doarpen fan de eardere gemeente Boarnsterhim.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Twa lingtebanen fan read en giel, mei in ferhâlding yn de lingte fan 2:1; yn de reade baan in giele kroan mei trije  blêdden.*

De kleuren komme út it wapen fan Akkrum.

## Symbolyk

* Reade fjild: stiet yn de heraldyk foar 'moed en opofferje'.
* Giele fjild: stiet yn de heraldyk foar 'wiisheid en rykdom'.
* Kroan: in saneamde "flekke-kroan", foarbehâlden oan plakken mei stedske skaaimerken.

## Sjoch ek

Ofbyld:Akkrum wapen.svg|link=Bestand:Akkrum_wapen.svg|alt=Wapen van Akkrum|Wapen fan Akkrum
Ofbyld:Utingeradiel vlag.svg|Flagge fan Utingeradiel
Ofbyld:Flag of Boarnsterhim.svg|Flagge fan Boarnsterhim
Ofbyld:Heerenveen vlag.svg|Flagge fan It Hearrenfean
Wapen fan Heech

It **wapen fan Heech** is it wapen fan it doarp Heech, yn de Fryske gemeente Súdwest-Fryslân. It wapen waard yn 1990 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn azuer in iel fan goud, pleatse yn in omkearde S-foarm en in frijkertier trochsneid fan kiel en sulver, belein mei in leelje fan it ien yn it oare.*

De heraldyske kleuren binne: azuer (blau), goud en sulver.

## Symbolyk

* Blau fjild mei frijkertier: basearre op de flagge fan Heech, dy't al langer bekend wie.
* Iel: ferwiist nei de fiskerij. De gouden kleur ferwiist nei de opbringsten fan de fiskerij.
* Leelje: oernommen út it wapen fan Wymbritseradiel, de gritenij en gemeente dêr't it doarp eartiids part fan wie.


Ofbyld:Heech vlag.svg|Flagge fan Heech
Ofbyld:Wymbritseradeel wapen.svg|Wapen fan Wymbritseradiel


## Sjoch ek

Ofbyld:Sûdwest-Fryslân wapen nieuw.svg|Wapen fan Súdwest-Fryslân