open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hudson (Ontario)

* Hudson (Kenora, Ontario), in plak yn it westen fan 'e Kanadeeske provinsje Ontario, yn Kenora Distrikt
* Hudson (Timiskaming, Ontario), in plak yn it easten fan 'e Kanadeeske provinsje Ontario, yn Timiskaming Distrikt
Fazantfûgels

De **fazantfûgels** (Latynske namme: *Phasianoidea*) foarmje in boppefamylje fan 'e klasse fan 'e fûgels (*Aves*), de ûnderklasse fan 'e moderne fûgels (*Neornithes*), de tuskenklasse fan 'e nijkakigen (*Neognathae*), it boppeskift fan 'e goes- en hineftigen (*Galloanserae*) en it skift fan 'e hineftigen (*Galliformes*). Dizze taksonomyske groep wurdt ek wol beskôge as in ûnderskift, en hat dan as wittenskiplike namme *Phasiani*. Ta de fazantfûgels hearre fjouwer fan 'e acht famyljes fan 'e hineftigen, mei dêrûnder ferskate bekende soarten, lykas de hin (*Gallus gallus domesticus*), de kalkoen (*Meleagris gallopavo*), de blauwe pau (*Pavo cristatus*), de patriis (*Perdix perdix*) en de fazant (*Phasianus colchicus*).

## Underskiftopbou
Marije fan Ingelân

"**Marije fan Ingelân**", "**Maria fan Ingelân**" of "**Mary fan Ingelân**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

## Keninginnen fan Ingelân
* Marije I fan Ingelân (1516-1558), byneamd Marije de Bloedige (*Bloody Mary*), regearjend keninginne fan Ingelân en Ierlân fan 1553 oant 1558
* Marije II fan Ingelân (1662-1694), regearjend keninginne fan Ingelân, Skotlân en Ierlân (tegearre mei har man Willem III) fan 1689 oant 1694

## Prinsessen fan Ingelân
* Marije fan Woodstock (1279-1332), dochter fan kening Edwert I fan Ingelân, in benediktynske non
* Marije fan Waltham (1344-1362), dochter fan kening Edwert III fan Ingelân, troud mei hartoch Jan&nbsp;IV fan Bretanje
* Marije fan York (1467-1482), dochter fan kening Edwert IV fan Ingelân, net troud
* Marije Tudor, keninginne fan Frankryk (1496-1533), dochter fan kening Hindrik VII fan Ingelân, troud mei (1) kening Loadewyk&nbsp;XII fan Frankryk en (2) Karel Brandon, 1e hartoch fan Suffolk
* Marije Stuart (1605-1607), dochter fan kening Jakobus I fan Ingelân, stoarn as pjut
* Marije Henriëtte Stuart (1631-1660), dochter fan kening Karel I fan Ingelân, troud mei steedhâlder Willem&nbsp;II fan Hollân, Seelân, Utert, Gelderlân, Oerisel, Grinslân en Drinte

## Sjoch ek
* Marije Tudor
* Marije Stuart
* Marije fan Skotlân
Marije Tudor

"**Marije Tudor**", "**Maria Tudor**" of "**Mary Tudor**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* Marije Tudor, keninginne fan Frankryk (1496-1533), dochter fan kening Hindrik VII fan Ingelân, troud mei (1) kening Loadewyk&nbsp;XII fan Frankryk en (2) Karel Brandon, 1e hartoch fan Suffolk
* Marije Tudor, keninginne fan Ingelân (1516-1558), byneamd Marije de Bloedige (*Bloody Mary*), regearjend keninginne fan Ingelân en Ierlân fan 1553 oant 1558
* Marije Tudor (bastertdochter fan Karel II) (1673-1726), in oerwûne dochter fan kening Karel II fan Ingelân en Moll Davis, troud mei (1) Edward Radclyffe, 2e greve fan Derwentwater, (2) Henry Graham en (3) majoar James Rooke

* ''Mary Tudor'' (film), in Italjaanske stomme film út 1911
Alan I, greve fan Menteith

**Alan I fan Menteith**, greve fan Menteith (yn Skotlân, 12?? – Kastiel fan Abergavenny (Wales), foàr 13 maart 1308/'09) wie in Midsiuwsk Skotsk ealman, dy't yn 'e Skotske Unôfhinklikheidsoarloggen tsjin 'e Ingelsen focht. Hy wie in oanhinger fan 'e ferneamde Skotske frijheidsstrider en kening Robert de Bruce. Alan fan Menteith stoar yn Ingelske kriichsfinzenskip.

## Libben
Menteith wie de soan fan Aleksander, greve fan Menteith, en libbe ûnder de Earste Skotske Unôfhinklikheidsoarloch, wat in tige ûnlijige perioade út 'e Skotske skiednis wie. De earste kears der er neamd wurdt yn in histoaryske boarne datearret út 1296, doe't er as gizelder yn Ingelân ferbleau, ta bewissiging fan it goed gedrach fan syn heit. Menteith en syn jongere broer Piter fan Menteith beselskippen kening Edwert&nbsp;I fan Ingelân yn 1297 as paazjes op syn fjildtocht yn Flaanderen. 

Werom yn Skotlân ûntjoech Menteith him nei 1300 ta in oanhinger fan 'e troansoanspraken fan it Hûs Bruce. Hy stipe Robert fan Bruce, greve fan Carrick by dy syn besykjen om kening te wurden, en wie op 25 en 26 maart 1306 oanwêzich yn Scone, by Perth, doe't Bruce dêr ta kening Robert&nbsp;I kroane waard. Fanwegen syn belutsenens by de rebûlje fan Robert fan Bruce liet Edwert&nbsp;I fan Ingelân beslach lizze op Menteith syn lânerijen, wêrnei't er dy, de titel 'greve fan Menteith' ynbegrepen, oan 'e Ingelske ealman Jan fan Hastings joech.

Op 19 juny 1306 waard Menteith troch de Ingelsen kriichsfinzen nommen nei de Slach by Methven, en oerdroegen oan Hastings om mei te dwaan wat er woe. Dy liet Menteith finzen sette op it Kastiel fan Abergavenny, yn súdeastlik Wales. Menteith moat dêr foàr 13 maart 1308 of 1309 (it jiertal is net alhiel dúdlik) stoarn wêze, mei't Jan fan Hastings op dy datum de bûtenpleats Wotton oerdroech oan *"Margery, eardere frou fan Alan, greve fan Menteith"*, om har yn har widdosteat yn werom te lûken. Alan fan Menteith wie troud mei in Margery of (moderne stavering) Marjorie, dy't in dochter fan Colbán, greve fan Fife en dy syn frou Anne Durward west hawwe moat. Hja hiene twa soannen, fan wa't de âldste him opfolge as Allan II, greve fan Menteith.
Aleksander Fraser fan Touchfraser en Cowie

**Aleksander Fraser fan Touchfraser en Cowie** (Ingelsk: *Alexander Fraser of Touchfraser and Cowie*; yn Skotlân, 12?? – Dupplin Moor (Skotlân), 11 augustus 1332) wie in Midsiuwsk Skotsk ealman, dy't yn 'e Skotske Unôfhinklikheidsoarloggen tsjin 'e Ingelsen focht.

## Libben
Fraser wie in lid fan 'e Clan Fraser, waans famylje oarspronklik fan it Kastiel fan Oliver kaam en *[[laird]]* fan Touchfraser wie. Hy tsjinne ûnder de ferneamde Skotske kening en frijheidsstrider Robert de Bruce teminsten fan 1319 ôf as keamerhear, en ferfolle dy funksje neitiid ek ûnder it regear fan Robert syn soan en opfolger David&nbsp;II. Teffens beklaaide Fraser it amt fan sheriff fan 'e stêd Stirling.

Fraser troude mei Marije fan Bruce, in suster fan kening Robert&nbsp;I. It is ûnbekend wannear't dat houlik sletten is, mar it moat yn elts gefal foàr 1323 west hawwe, it jiers dat Marije kaam te ferstjerren. Hy wie har twadde man, nei de ridder Neil Campbell, dy't yn 1316 stoarn wie. Robert joech oan Aleksander Fraser ek de baronyen fan Cowie, Cluny en Kinnaird yn lien. Under de Twadde Skotske Unôfhinklikheidsoarloch kaam Aleksander Fraser op 11 augustus 1332 te sneuveljen yn 'e striid tsjin 'e Ingelsen yn 'e Slach by Dupplin Moor.
Neil Campbell

"**Neil Campbell**" of "**Neill Campbell**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* Neil Campbell (frijheidsstrider), ek wol bekend as Niall mac Cailein, Skotsk frijheidsstrider út 'e Earste Skotske Unôfhinklikheidsoarloch
* Neil Campbell (biskop fan Argyll) (†1613), Skotsk biskop
* Neil Campbell (biskop fan de Eilannen) (±1590-1645), Skotsk biskop
* Neill Campbell (koloniaal gûverneur) (±1630-1692), Skotsk ealman en koloniaal gûverneur fan Nij-Jersey
* Neil Campbell (predikant) (1678-1761), Skotsk predikant, rektor fan 'e Universiteit fan Glasgow en foarsitter fan 'e synoade fan 'e Tsjerke fan Skotlân
* Neil Campbell (ofsier) (1776-1827), Skotsk militêr
* Neil Campbell (politikus) (1880-1960), Australyske steatspolitikus út Tasmaanje
* Neil Campbell (skiekundige) (1903-1996), Skotsk skiekundige
* Neil Campbell (geolooch) (1914-1978), Kanadeesk geolooch
* Neil Campbell (roeier) (1931-2006), Kanadeesk roeier
* Neil Campbell (biolooch) (1946-2004), Amerikaanske skriuwer fan biologyskoalboeken
* Neil Campbell (muzikant) (b. 1966), Skotsk eksperiminteel muzikant
* Neil Campbell (fuotballer) (b. 1977), Ingelsk fuotballer

## Sjoch ek
* Niall Campbell, 10e hartoch fan Argyll (1872-1949), Skotsk ealman en amtner
Max Schreck

**Maximilian (Max) Schreck** (Berlyn, 11 juny of 6 septimber 1879 - München, 19 febrewaris of 26 novimber 1936) wie in Dútsk akteur. Hy is it meast bekend fan syn rol as Greve Dracula/Greve Orlok yn de film *[[Nosferatu, eine Symphonie des Grauens]]* fan regisseur Friedrich Wilhelm Murnau út 1922.

## Biografy
Der is betizing oer Schrecks wiere berte- en stjerdatum.
Schreck krige syn toanieloplieding oan it Steatsteäter yn Berlyn. Hy hie syn debút yn Meseritz en Speyer, en toerde twa jier lang yn teäter yn Zittau, Erfurt, Bremen, Luzern, Gera, en Frankfurt am Main. Schreck tsjinne fan 1915 oant 1918 yn de Earste Wrâldoarloch.  

Yn 1922 waard er hierd troch Prana Film foar harren earste en iennichste produksje, *Nosferatu, eine Symphonie des Grauens*, in fariaasje op de roman Dracula fan Bram Stoker. Om reden fan skeel mei de erfgenamten Stoker waard de fampier yn de film omneamd ta Greve Orlok.

### Persoanlik libben
Schreck wie troud mei aktrise Fanny Normann, dy 't yn in pear films ferskynde en faak as Fanny Schreck op de ôftiteling stie. 

Ien fan Schreck's tiidgenoaten brocht him te binnen dat er in ienling wie mei in ûngewoan gefoel foar humor en betûftens yn it spyljen fan groteske personaazjes. Hy fertelde ek dat er yn in "ôfhandich en geastlike wrâld" libbe en dat er faak troch de bosk kuiere. 

Yn 'e tiid fan Nosferatu en jierren dêrnei waard grute dat Schreck net echt bestie en in pseudonym wie foar de ferneamde akteur Alfred Abel. 

## Filmografy
In kar:
* *Teufelsmädel* (1917)
* *Tanz in den Tod* (1920
* *Der Richter von Zalamea* (1920)
* *Der Roman der Christine von Herre* (1921)
* *[[Nosferatu (film)|Nosferatu]]* (1922)
* *Nathan der Weise* (1922)
* *Der Kaufmann von Venedig* (1923)
* *Der rosa Diamant* (1926)
* *Doña Juana* (1927)
* *Am Rande der Welt* (1927)
* *Die Republik der Backfische* (1928)
* *Wolga-Wolga* (1928)
* *Der Kampf der Tertia* (1929)
* *Ludwig der Zweite, König von Bayern* (1929)
* *Das Land des Lächelns* (1930)
* *Die verkaufte Braut* (1932)
* *Ein Mann mit Her]* (1932)
* *Boo!* (1932)
* *Tunnelen* (1933)
* *Donogoo Tonka* (1935)
* *Die letzten Vier Von Santa Cruz* (1936)

## Keppelings om utens
* Max Schreck yn de IMDB.
*  Foto's fan it grêf fan Max Schreck en in soad filmstills.
Tiidreizgjen

**Tiidreizgjen** is it konsept dat eat of immen him bewege kin tusken twa ferskillende punten yn 'e tiid, krekt sa't men jin bewege kin tusken twa ferskillende punten yn 'e romte. Om't men dêrby altyd yn it hjoed begjinne moat (want de tiid dêr't men yn libbet is ommers altyd it hjoed) besteane der twa farianten fan tiidreizgjen: it tebekreizgjen yn it ferline en it foarútreizgjen yn 'e takomst. Tiidreizgjen is in standertgegeven yn in oansjenlik diel fan 'e literêre sjenres fan 'e science fiction en de fantasy. Yn 'e science fiction wurdt tiidreizgjen ornaris oannimlik makke troch der in technologysk apparaat of fehikel foar te brûken, wylst it yn 'e fantasy faak berêst op in magyske poarte dy't bygelyks foarme wurde kin troch in stiensirkel lykas Stonehenge.

It idee fan tiidreizgjen waard yn 1895 foar it earst popularisearre troch de novelle *[[The Time Machine]]*, fan 'e Ingelske skriuwer H.G. Wells. Oare bekende foarbylden út 'e literatuer binne bgl. it koarte ferhaal *Rip Van Winkle*, fan 'e Amerikaanske auteur Washington Irving, wêryn't de haadpersoan by fersin tweintich jier 'sliept' en sa nei de takomst reizget, en de *Outlander*-romansearje fan 'e Amerikaanske skriuwster Diana Gabaldon, wêryn't in tweintichste-iuwske frou fia in magyske poarte yn it Skotlân fan 1745 bedarret. Yn har ''Thessaly''-trilogy makket de Kanadeeske skriuwster Jo Walton ek yngeand gebrûk fan tiidreizgjen. Yn har tankbetsjûging by it lêste diel, *[[Necessity]]*, fertelt se oer de problemen dy't dat foar har opsmiet by it skriuwen fan it boek. Hja riedt har lêzers sadwaande oan: "*Sis gewoan nee tsjin tiidreizgjen. Je tinke dat it al je problemen oplosse sil, mar úteinlings sitte je mei al deselde problemen oantangele, mei as iennichste ferskil dat dy alhiel fertize sitte yn 'e tiid.*"

Hoewol't tiidreizgjen yn fiksje en ek yn 'e filosofy in erkend idee is, kin it yn 'e teoretyske natuerkunde mar tige beheind wittenskiplik ûnderboud wurde. De ûnderbouwing dy't er is, stipet benammen op kwantumeganika of Einstein-Rosenbrêgen. Los dêrfan is 'tiidreizgjen' yn 'e sin fan ienrjochtingsferkear nei de takomst fia tiiddilataasje in bewiisd natuerkundich ferskynsel. Dêrby soe de bemanning fan in romteskip 'foarút nei de takomst reizgje' om't de tiid ûnder beskate omstannichheden oan board fan it skip stadiger giet as op in planeet. Om in romteskip in ôfstân fan ienige betsjutting yn 'e takomst op reizgje te litten, moat it lykwols in faasje ûntwikkelje dy't deunby de fluggens fan it ljocht leit, en dat is totaal ûnmooglik mei it technologyske ûntwikkelingsnivo sa't dat hjoed de dei bestiet.
Nûba (berchtme)

De **Nûba** (ek **Noeba**) is in berchtme yn de regio Janub-Kordofan yn Sûdan. It berchtme beslacht sa'n 40&nbsp;km by 90&nbsp;km en rikt om de 450 oant 900 meter boppe de flakte út. De Nûba-folken wenje dêr.
Josjafat fan Juda

**Josjafat** (Hebriuwsk: יְהוֹשָׁפָט; "De Heare sprekt rjocht"), wie de soan fan kening Asa en folge syn heit yn 'e âldens fan fiifentrichtich jier op as kening fan it Juda. Syn regear wurdt yn 'e jierren 873 oant 849 foar Kristus datearre.

Neffens it Alde Testamint brûkte Josjafat de earste jierren fan syn regear om de stêden fan syn keninkryk te fersterkjen. Krekt as syn heit die Josjafat in soad muoite om 'e ôfgoaderij yn it lân te bestriden. Yn it tredde jier fan syn bewâld stjoerde hy prysters en Leviten it lân yn om it folk te ûnderwizen yn 'e wetten en geboaden fan God. Under Josjafat makke it lân in grutte bloei troch. De oangrinzgjende lannen lieten Juda mei rêst en foelen it lân net oan, om't hja neffens de Skrift de God fan Israel frezen.     

Troch in houlik ferbûn Josjafat syn lân mei it Noardryk Israel fan kening Achab. Dat stjitte op beswieren fan 'e oanhingers fan 'de God fan Israel en de grutte nederlaach dy't it mienskiplike leger fan Josjafat en Achab by in fjildtocht tsjin Ramot yn Gileäd litte, waard dan ek as in straf fan God útlein. Mar oars as kening Achab brocht Josjafat it der libben ôf en de kening kaam sûnder ferwûnings fan 'e striid werom. Thús krige de kening lykwols it leksum fan 'e profeet Jehû, dy't Josjafat ferwiet de ôffallige Achab holpen te hawwen.               

Josjafat boude in float om hannel te driuwen mei it legindaryske goudlân Ofir, mar de skippen sloegen ûnderweis nei Ofir brek. Kening Achazja, de opfolger fan Achab, stelde út om tegearre mei Josjafat in nije float te bouwen, mar Josjafat wiisde dat útstel ôf. 

Ek by in skeel fan kening Joaram fan Israel mei de Moäbityske kening Meza oer it beteljen fan it tribút, joech Josjafat militêre bystân oan Israel. Rillegau dêrnei sochten de Moäbiten stipe fan harren buorlju en begûnen mei har de striid tsjin Josjafat. De kening fan Juda kundige in hiele dei fêsten ôf, folge de oanwizings fan 'e profeet Sekarja tige sekuer op en doe't syn leger foar de ûnbidich grutte oermacht van 'e Moäbityske kening stie en de wurden *Loovje de Heare, want syn trou duorret ivich* skandearre, krigen de Moäbiten en de Ammoniten as in wûnder meiïnoar deilis en moarden hja inoar folslein út.        

Nei dy oerwinning ferstoar Josjafat yn 'e âldens fan sechtich jier. Josjafat hie it lân fiifentwintich jier regearre en waard opfolge troch syn soan Joaram.

## Sjoch ek
* List fan keningen fan Juda
Lac Vieux Desert Yndianereservaat

It **Lac Vieux Desert Yndianereservaat** (Ingelsk: *Lac Vieux Desert Indian Reservation*; Odjibwe: *Gete-gitigaaning*) is it reservaat fan 'e federaal erkende Lac Vieux Desert Troep fan Boppemarder Tsjippewa Yndianen (*Lac Vieux Desert Band of Lake Superior Chippewa Indians*). It leit yn it noardwesten fan 'e Amerikaanske steat Michigan. Dit reservaat bestiet sûnt 1854, en is dêrmei ien fan 'e âldsten fan 'e steat.

## Geografy
It Lac Vieux Desert Yndianereservaat leit yn it noardwestlike part fan 'e Amerikaanske steat Michigan, yn it westen fan it skiereilân Opper-Michigan, tsjin 'e grins mei de buorsteat Wiskonsin oan. It is sitewearre binnen de grinzen fan it plattelânsdistrikt Watersmeet Township, yn 'e county Gogebic, mar stiet dêr bestjoerlik los fan. 

It reservaat bestiet út twa net opinoar oanslutende dielen, dy't beide deun byinoar yn it eastlike part fan Watersmeet Township lizze. It noardlike diel is fierwei it grutst, en hat in oerflak fan 0,9&nbsp;km², wylst it súdlike diel mar 385,5&nbsp;m² beslacht. Beide dielen mei-inoar hawwe in oerflak fan 1,3&nbsp;km², of, om sekuerder te wêzen, 132,8&nbsp;ha. It doarp Watersmeet, dêr't it haadkertier fan 'e Lac Vieux Desert Troep fêstige is, leit foar in diel binnen de grinzen fan it noardlike diel fan it reservaat. It súdlike diel leit oan 'e noardlike igge fan 'e mar Lac Vieux Desert.

## Skiednis
It Lac Vieux Desert Yndianereservaat waard yn 1854 stifte ûnder de betingsten fan it twadde Ferdrach fan La Pointe, tusken de Odjibwe-Yndianen fan westlik Opper-Michigan en it regear fan 'e Feriene Steaten. Dat waard op 25 septimber 1855 bekrêftige troch presidint Franklin Pierce. It Amerikaansk Heechgerjochtshôf hat dat ferdrach neitiid ynterpretearre as in oerienkomst wêrby't in permanint thúslân skepen waard foar de tradisjonele Odjibwe-troepen wêrmei't it ferdrach sletten waard.

## Demografy
It Lac Vieux Desert Reservaat is it Yndianereservaat fan 'e federaal erkende Lac Vieux Desert Troep fan Boppemarder Tsjippewa Yndianen. Dat is ien fan 'e 22 ûnderskate stamme-organisaasjes dy't yn 'e Feriene Steaten de Odjibwe (*Ojibwe*), ek wol Tsjippewa (*Chippewa*) neamd, fertsjintwurdigje, in Algonkwynsk folk dat yn it gebiet fan 'e Grutte Marren sawol yn 'e Feriene Steaten as yn Kanada libbet.

Neffens offisjele gegevens fan Amerikaanske folkstelling fan 2000 wennen der doe 135 minsken yn it reservaat, wêrfan 114 yn it noardlike diel en 26 yn it súdlike diel. Dêrmei bedroech de befolkingstichtens 103,8 minsken de km². It haadplak is it doarp Watersmeet, dat foar in diel yn it noardlike part fan it reservaat leit en dat yn 2010 in ynwennertal fan 428 minsken hie.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Lac Vieux Desert Troep fan Boppe-mar-Chippewa Yndianen
Watersmeet (Michigan)

**Watersmeet** is in gemeentefrij doarp (*[[unincorporated community]]*) yn 'e Amerikaanske steat Michigan. It leit op it skiereilân Opper-Michigan, oan 'e igge fan 'e rivier de Ontonagon, suver tsjin 'e grins fan 'e buorsteat Wiskonsin oan, en heart bestjoerlik ta de county Gogebic en dêrbinnen ta it plattelânsdistrikt Watersmeet Township. 

Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 hie Watersmeet doe likernôch 430 ynwenners. It doarp waard yn 1884 stifte as in stasjon oan it spoar fan 'e Chicago, St. Paul, Minneapolis & Omaha Railways. Deunby Watersmeet leit it krúspunt fan 'e autowegen U.S. Highway 2 en U.S. Highway 45. In diel fan it doarp leit binnen de grinzen fan it Lac Vieux Desert Yndianereservaat. 
__TOC__
## Demografy
Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 hie Watersmeet doe in befolking fan 428 minsken. De befolkingstichtens bedroech 18 minsken de km². Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 66,1%% blanken; 29,4% Yndianen; 1,4% Latino's; 0,2% swarten; 2,9% oaren of fan mingd etnysk komôf. De Yndianen yn Watersmeet binne fierhinne etnyske Odjibwe (*Ojibwe*), ek wol Tsjippewa (*Chippewa*) neamd. Yn it doarp is it haadkertier fêstige fan 'e federaal erkende Lac Vieux Desert Troep fan Boppemarder Tsjippewa Yndianen (*Lac Vieux Desert Band of Lake Superior Chippewa Indians*).

## Klimaat
Watersmeet hat in lânklimaat, mei waarme simmers en strange winters. Yn july, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 25,6&nbsp;°C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat –7,2&nbsp;°C. Watersmeet kriget jiers trochinoar 889&nbsp;mm delslach, mei dêrûnder oer it hiele winterhealjier ferdield 370,8&nbsp;sm snie.
Lac Vieux Desert

**Lac Vieux Desert** (Odjibwe: *Gete-gitigaani-zaaga'igan*) is in mar yn it noarden fan 'e Feriene Steaten, dy't op 'e grins leit tusken de steat Wiskonsin en it skiereilân Opper-Michigan, dat ta de steat Michigan heart. Bestjoerlik falt it ûnder Vilas County yn Wiskonsin en Gogebic County yn Michigan. De mar hat in oerflak fan 17,2&nbsp;km², en is 6,4&nbsp;km lang by 3,2&nbsp;km breed. Op it djipste punt hat it in djipte fan sa'n 12&nbsp;m. Lac Vieux Desert leit op in hichte fan 510&nbsp;m boppe seenivo, en wurdt yn haadsaak fet troch de boarnen yn it omlizzende sompelân. Sels is it de boarne fan 'e rivier de Wiskonsin, dy't der yn 'e súdwestlike hoeke ta'n út streamt.

De mar omfiemet in stikmannich lytse eilantsjes, benammen yn 'e noardeasthoeke. De wichtichsten dêrfan binne Draper (yn Michigan) en Duck Island (yn Wiskonsin). De namme *Lac Vieux Desert* komt út it Frânsk en waard oan 'e mar jûn troch de iere Frânsk-Kanadeeske pelsjagers en pelskeaplju dy't de krite oandiene. De Frânske namme is wer in letterlike oersetting fan 'e oarspronklike namme, *Gete-gitigaani-zaaga'igan*, dat yn it Odjibwe, de taal fan 'e oarspronklike Yndiaanske bewenners fan it gebiet, "Mar fan it Alde Iepen Plak yn 'e Bosk" (of "Mar fan 'e Alde Tún") betsjut.

Hjoed de dei is Lac Vieux Desert by 't simmer in populêre bestimming foar wettersporters en angelders. De federaal erkende Lac Vieux Desert Troep fan Boppemarder Tsjippewa Yndianen (*Lac Vieux Desert Band of Lake Superior Chippewa Indians*) is nei Lac Vieux Desert ferneamd. De stamme hat in reservaat, it Lac Vieux Desert Yndianereservaat, wêrfan't in diel oan 'e noardkust fan 'e mar leit.
Conspirator

"**Conspirator**", "**Conspirators**", "**The Conspirator**" of "**The Conspirators**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* *conspirator*, it Ingelske wurd foar "gearspanner"

## Films
* ''Conspirator'' (film), in Britske film út 1949
* ''The Conspirator'' (film), in Amerikaanske film út 2010
* ''Conspirators'' (film), in Hongkongske film út 2013

## Literatuer
* ''Conspirator'' (roman), in roman fan C.J. Cherryh út 2009
Kristoffel fan Seton

**Kristoffel fan Seton** (Ingelsk: *Christopher Seton*; Normandysk-Frânsk: *Christophe de Seton*; Skelton? (Ingelân), 1278 – Kastiel fan Loch Doon (Skotlân), ±14 augustus 1306) wie in Midsiuwsk ealman fan Normandysk-Ingelsk komôf, dy't yn 'e Skotske Unôfhinklikheidsoarloggen oan 'e kant fan 'e Skotten focht. Hy wie in sweager fan 'e fereneamde Skotske kening en frijheidsstrider Robert de Bruce, en waard yn 1306 yn opdracht fan kening Edwert&nbsp;I fan Ingelân eksekutearre.

## Libben
Seton wie de âldste soan fan 'e ridder Jan fan Seton út Skelton, yn it Noardingelske greefskip Kumberlân. Syn bruorren wiene Jan en Humphrey fan Seton. Dizze tûke fan it Seton-laach hie in tradysje fan tsjinst oan it Hûs Bruce yn Yorkshire en Kumberlân, en bytiden ek yn Skotlân. (Men hat noch gjin famyljerelaasje ûntdekke kind tusken dizze Setons en Aleksander fan Seton, de gûverneur fan Berwick-upon-Tweed.)

Yn 1301, doe't er 23 jier âld wie, troude Seton mei Kristina fan Bruce, in suster fan 'e lettere Skotske kening Robert&nbsp;I. Dat wie foar syn breid mooglik har twadde houlik, mei't se earder mei Gartnait, greve fan Mar (†&nbsp;1305) troud west hawwe soe, de soan fan Donald I, greve fan Mar. Resint hawwe histoarisy it lykwols yn twifel lutsen oft dat eardere houlik wol ea wier plakfûn hat.

Under de Earste Skotske Unôfhinklikheidsoarloch wie Seton op 10 febrewaris 1306 oanwêzich doe't syn sweager Robert yn 'e Greyfriars Kirk yn Dumfries syn rivaal Jan III fan Comyn, hear fan Badenoch deadie. Dêrby soe Seton eigenhandich de ridder Robert fan Comyn delslein hawwe doe't dy syn omkesizzer te help komme woe. Neitiid waarden Robert, Seton, Seton syn broer Jan en Aleksander Lindsay fan Barnweill foar de moard yn 'e Greyfriars Kirk troch paus Klemins V ekskommunisearre.

Seton wie op 25 maart 1306 te Scone ek oanwêzich by de kroaning fan Robert fan Bruce ta kening fan Skotlân. Guon boarnen neame him as ien fan 'e dielnimmers oan 'e Slach by Methven, op 19 juny datselde jiers, mar it is wierskynliker dat der him doe al yn it Kastiel fan Loch Doon befûn, dêr't er neitiid by de ferdigening belutsen wie. Loch Doon wie in wichtich kastiel foar it Hûs Bruce yn harren hoedanichheid fan greven fan Carrick, en it wie ien fan trije fêstings dy't Robert fan Bruce besocht te behâlden nei't er it mei syn kroaning iepentlik tsjin Edwert&nbsp;I fan Ingelân yn 'e kant set hie.

It garnizoen fan it Kastiel fan Loch Doon, ûnder de ridder Gilbert fan Carrick, moast him lykwols omtrint 14 augustus 1306 oerjaan oan 'e Ingelske belegerders. Neitiid waard Kristoffel fan Seton troch de Ingelsen ophongen. Syn lânerijen yn Kumberlân, útsein dy dy't ta de breidsskat fan syn mem heard hiene, waarden troch Edwert&nbsp;I oan 'e ridder Robert fan Clifford jûn. Yn 1326 waard ta oantins oan har man troch Kristina fan Bruce in lytse kapel stifte te Dumfries.
Achazja fan Juda

**Achazja** (Hebriuwsk: אֲחַזְיָה, "Yn 'e besnijing fan God) wie in kening fan it keninkryk Juda. Syn regear duorre koart en wurdt op it jier 842 of 841 f.Kr. datearre.

Alhoewol't Achazja de jongste soan fan Joaram en Atalja (in dochter fan kening Achab fan Israel en in pakesizzer fan Omry) wie, waard hy troanopfolger nei't syn âldere bruorren by in ynfal fan 'e Filistinen en Arabieren fermoarde waarden.

Nei't Achazja kening waard, ûndernaam er tegearre mei syn omke Joaram, de kening fan Israel, in fjildtocht tsjin de Syryske kening Hazael. De fjildtocht waard in nederlaach foar Israel en Juda. Yn 'e striid by Ramot yn Gileäd rekke kening Joaram ferwûne. Fan need moast er him weromlûke yn Jizreël, om dêr fan syn ferwûnings te genêzen. 

In besite fan kening Achazja oan kening Joaram foel gear mei in steatsgreep yn Israel. Legerofsier Jehû wie earder troch de profeet Elía ta kening salve en hie de opdracht krige om fanwegen it religieuze belied yn Israel it hûs fan 'e Omriden út te roegjen. De steatsgreep slagge en Joaram waard mei in pylk fan Jehû deade en ek Achazja waard efternei sitten. Juda's kening wist him noch skûl te hâlden yn Israels haadstêd Samaria, mar hy ûntkaam net en waard finzen nommen en nei Jehû brocht, dy't him deadzje liet. 

Doe't it nijs yn Juda bekend waard dat Achazja dea wie, liet Achazja's mem Atalja alle keninklike bern mei oanspraken op 'e troan fan Juda ombringe. Ien soan fan Achazja wist lykwols oan 'e prinsemoard te ûntkommen. Hy waard troch Josjabat, in muoike fan 'e prins en de frou fan 'e pryster Jojada, op 'e tiid út de keninklike romten weihelle. Hja brocht prins Joäsj nei de timpel en hold de wetlike troanopfolger foar sa lang it regear fan Atalja duorre dêr ferburgen.  

## Stêle fan Tel-Dan

Yn de jierren 1993-1994 waarden der yn Tel-Dan dielen fan in stêle (pylder) fûn. Op de stêle stiet in tekst yn it Arameesk, dy't skriuwt oer de oerwinning fan in Arameeske kening oer de keningen fan Israel en it Hûs fan David. De nammen fan de twa fijannige keningen binne mar foar in part te lêzen, mar waarden rekonstruearre as Joaram, de soan fan Achab en kening fan Israel, en Achazja, de soan fan Joaram fan it Hûs fan David.  

Alhoewol't allinnich in part fan it ynskrift bewarre bleau, joech de fynst grutte opskuor ûnder tal fan argeologen. It ynskrift 'ביתדוד' - "Hûs fan David" wie oanlieding foar dizze opteinens. De stêle kin as in ferwizing nei it bestean fan 'e dynasty fan David sjoen wurde en yn dat gefal soe dat bûten de Bibelske boarnen it earste bewiis fan it histoaryske bestean fan it Hûs fan David wêze. 

## Sjoch ek
* List fan keningen fan Juda
* Achazja fan Israel
Elizabeth fan Ingelân

## Keninginnen
* Elizabeth I fan Ingelân (1533-1603), regearjend keninginne fan Ingelân fan 1558 oant 1603
* Elizabeth II fan it Feriene Keninkryk (1926), regearjend keninginne fan it Feriene Keninkryk (yn 'e folksmûle noch gauris 'Ingelân' neamd) sûnt 1952

## Prinsessen
* Elizabeth fan Rhuddlan (1282-1316), berne te Rhuddlan, yn Wales; dochter fan kening Edwert I fan Ingelân; troud mei (1) greve Jan&nbsp;I fan Hollân en (2) Humphrey fan Bohun, 4e greve fan Hereford
* Elizabeth Tudor (1492-1495), dochter fan kening Hindrik VII fan Ingelân, stoarn as pjut
* Elizabeth Stuart, keninginne fan Bohemen (1596-1662), dochter fan kening Jakobus I fan Ingelân; troud mei Freark V, karfoarst fan de Palts en (koart) kening fan Bohemen
* Elizabeth Stuart (dochter fan Karel I) (1635-1650), dochter fan kening Karel I fan Ingelân; net troud

## Sjoch ek
*Elizabeth Tudor
*Elizabeth Stuart
Elizabeth Tudor

* Elizabeth Tudor (1492-1495), dochter fan kening Hindrik VII fan Ingelân, stoarn as pjut
* Elizabeth Tudor, keninginne fan Ingelân (1533-1603), regearjend keninginne fan Ingelân fan 1558 oant 1603
* Elizabeth Tudor (skriuwster) (1978), it pseudonym fan 'e Azerbeidzjaanske science fiction-skriuwster Lala Hasanova
Elizabeth Stuart

* Elizabeth Stuart, grevinne fan Lennox (1555-1582), Ingelsk ealfrouwe fan Skotsk komôf
* Elizabeth Stuart, 2e grevinne fan Moray (1565-1591), Skotsk ealfrouwe
* Elizabeth Stuart, keninginne fan Bohemen (1596-1662), dochter fan kening Jakobus I fan Ingelân; troud mei Freark V, karfoarst fan de Palts en (koart) kening fan Bohemen
* Elizabeth Stuart, grevinne fan Arundel (1610-1674), Ingelsk ealfrouwe fan Skotsk komôf; troud mei Henry Howard, 22e greve fan Arundel
* Elizabeth Stuart (dochter fan Karel I) (1635-1650), dochter fan kening Karel I fan Ingelân; net troud
* Elizabeth Stuart (1678-1678), dochter fan kening Jakobus II fan Ingelân en Marije fan Modena, stoarn as poppe
* Elizabeth Stuart (teolooch) (1963), Ingelsk teolooch
Bear Island (Temagami-mar)

**Bear Island** is in eilân yn 'e Temagami-mar yn it sintrale part fan 'e Kanadeeske provinsje Ontario. It leit yn it distrikt Timiskaming op 46°98′06″ noarderbreedte by 80°06′89″ westerlingte. Bear Island hat in oerflak fan 4,7&nbsp;km² en is dêrmei it op ien nei grutste eilân yn 'e Temagami-mar, nei it eilân Temagami. It grutste part fan Bear Island leit binnen de grinzen fan it plattelânsdistrikt Joan Township, dêr't ek it Joan-skiereilân ta heart, dat mear nei it noardwesten ta leit.

Bestjoerlik foarmet Bear Island sûnt 1971 it Bear Island Reservaat 1, it Yndianereservaat fan 'e Temagami Earste Naasje (*Temagami First Nation*). Dat is in pleatslike Odjibwe-stamme, wêrfan't de leden fuortkomme út 'e Teme-augama Anishnabai-troep (de namme betsjut "Folk fan it Djippe Wetter"), dy't al sûnt minskewitten yn 'e krite fan 'e Temagami-mar tahâldt. It eilân foarmet mar in lyts part fan it tradisjonele wen- en jachtgebiet fan 'e Teme-augama Anishnabai, dat yn totaal sa'n 10.000&nbsp;km² beslacht. Ut argeologyske fynsten hat bliken dien dat Bear Island al om 1000 f.Kr. hinne minsklike bewenning hie.
Joaram fan Juda

**Joaram** (Hebriuwsk: יוֹרָם; "JWHW is ferheven") wie in kening fan Juda. Syn regear foel tusken 849 en 842 f.Kr. (ek: 848–841 f.Kr.

Joaram wie de âldste soan en waard op syn twaëntrichtichste opfolger fan kening Josjafat. Sadree't Joaram de macht stevich yn hannen hie, liet er al syn bruorren deadzje. 

Hy troude mei Atalja, in dochter fan Israel's goddeleaze kening Achab. Mei dat houlik yntrodusearre Joaram ek de Baäl-kultus yn it hûs fan David. Yn it regear fan Joaram kamen de Edomiten tsjin Juda yn opstân. It besykjen fan Joaram om de opstân del te slaan mislearre. Om't kening Joaram him ôfkeard hie fan God, skuorde yn 'e selde tiid ek de stêd Libna him fan Juda ôf. 

Joaram's aktive befoardering fan 'e Kanaänytsyke ôfgoaderij yn it lân en de moard op 'e soannen fan syn heit Josjafat rôp de grime op fan 'e profeet Elía, dy't de kening yn in brief foarsei dat him in soad ûnheil te wachtsjen stie en dy profetearre dat de kening in slimme kwaal oan 'e yngewanten treffe soe. 

Efkes letter foelen de Filistinen en de Arabieren it lân binnen. Hja plonderen it paleis, rôfden de harem fan 'e kening en fermoarden alle soannen fan 'e kening, útsein syn jongste soan. Dêrnei waard Joaram siik, hy krige lêst fan syn yngewanten en dat waard sa slim dat hy der oan stoar. Botte rouwich oer de dea fan 'e kening wie it folk net, de plechtichheden wiene sober en de kening waard net byset yn 'e keningsgrêven.

It regear fan Joaram duorre acht jier. Hy waard opfolge troch Achazja.

## Sjoch ek
* List fan keningen fan Juda
Jan fan Graham

**Jan fan Graham** (Ingelsk: *John de Graham*; Dundaff, 12?? – Falkirk, 22 july 1298) wie in Midsiuwsk Skotsk ridder, dy't yn 'e Skotske Unôfhinklikheidsoarloggen tsjin 'e Ingelsen focht. Hy wie in meistanner fan 'e ferneamde Skotske frijheidsstrider William Wallace, en sneuvele yn 'e Slach by Falkirk.

## Libben
Graham waard yn 'e earste helte fan 'e trettjinde iuw berne by Dundaff, yn it greefskip Ayrshire, yn súdwestlik Skotlân. Under de Earste Skotske Unôfhinklikheidsoarloch, dy't yn 1296 útbriek, wied er in meistanner fan 'e ferneamde Skotske frijheidsstrider William Wallace. Op 22 july 1298 sneuvele er yn 'e Slach by Falkirk tsjin it leger fan kening Edwert&nbsp;I fan Ingelân, dy't útrûn op in swiere nederlaach foar de Skotten. Hoewol't Wallace by dy gelegenheid sels oan dea en kriichsfinzenskip ûntkomme koe, rekke Skotlân dy deis ferskaten fan 'e meast foaroansteande oarlochslieders kwyt, wêrûnder Graham en Jan Stewart fan Bonkyll. 

Graham leit begroeven yn 'e Alde Parochytsjerke fan Falkirk, yn 'e mande mei oare sneuvele frijheidsstriders. Dêr leit noch altyd syn grêfsark, mei dêrop de Skotsktalige tekst:


*Here lyes Sir John the Grame, baith wight and wise,*
*Ane of the chiefs who rescewit Scotland thrise,*
*Ane better knight not to the world was lent,*
*Nor was gude Graham of truth and hardiment*

"Hjir leit de ridder Jan fan Graham, sawol wichtich as wiis,"
"Ien fan 'e foaroanlju dy't Skotlân trijeris rêden hawwe,"
"In bettere ridder hat de wrâld nea sjoen,"
"Noch dy goede Graham syn oprjochtens en stoutmoedigens"


Graham syn namme waard letter ferivige troch de fyftjinde-iuwske minstreel Bline Harry, dy't him neamde yn syn masterwurk *The Wallace*. De buert Grahamston yn Falkirk is nei Graham ferneamd, en sadwaande ek it treinstasjon Grahamston dat yn dy buert leit.

## Neiteam
Graham hie in soan dy't ek Jan fan Graham hiet. Dy troude nei 1355 mei Marije II, grevinne fan Menteith *[[suo jure]]*, de dochter fan Alan II, greve fan Menteith. Hja krigen in dochter, Margareta, dy't neitiid de titel 'grevinne fan Menteith' ervje soe.
Jan fan Menteith

**Jan fan Menteith** (Ingelsk: *John de Menteith*; ±1275 – ±1323) wie in Midsiuwsk Skotsk ealman, dy't yn 'e Skotske Unôfhinklikheidsoarloggen oan 'e Ingelske kant stie. Hy is yn oantinken bleaun as de ferrieder fan 'e ferneamde Skotske frijheidsstrider William Wallace.

## Libben
Menteith waard omtrint 1275 berne as de soan fan Marije I, grevinne fan Menteith *[[suo jure]]*, en har man Walter 'Bailloch' Stewart. Hy en syn âldere broer Aleksander, greve fan Menteith, brûkten 'Menteith' as harren famyljenamme (ynstee fan 'Stewart'). Jan fan Menteith besiet lânerijen by Ruskie, yn Stirlingshire.

Under de Earste Skotske Unôfhinklikheidsoarloch (1296-1328) bleau Menteith trou oan kening Edwert&nbsp;I fan Ingelân. Dyselde beneamde him ta kastlein fan it Kastiel fan Dumbarton, mei't er dat fêstingwurk, dat in wichtige oerseeske tagongsrûte ta Skotlân behearske, graach stevich yn 'e hannen hâlde woe.

Neffens de Skotske tradysje wie it Menteith dy't de frijheidsstrider William Wallace oan 'e Ingelsen ferrette of oerdroech, wat late ta Wallace syn berjochting en feroardieling foar ferrie en syn dêropfolgjende marteldea op it skavot yn Londen. Sadwaande kaam Menteith neitiid yn Skotlân bekend te stean as *the Fause Menteith* (Skotsk foar "de Falske Menteith"). Neffens de Ingelske kronykskriuwer Piers Langtoft ûntdiek Menteith Wallace syn skûlplak te Robroyston, yn 'e neite fan Glasgow, troch de ferriedlike ynformaasje fan Jack Short, Wallace syn tsjinstfeint. Neitiid soe Menteith Wallace by nacht oer it mad kommen wêze. 

Oer Menteith is fierders net folle bekend. Hy moat omtrint 1323 stoarn wêze, yn 'e âlderdom fan likernôch 48 jier.

## Neiteam
By in ûnbekende oarehelte hie Menteith teminsten trije bern:
* Jan fan Menteith de Jongere (1299-1344), troude mei Helena, de dochter fan Gartnait, greve fan Mar
* Walter fan Menteith (±1300-1323)
* Jehanna fan Menteith (±1322-±1367), troude (1) mei Malise, 7e greve fan Strathearn; (2) mei Jan Campbell, greve fan Atholl; (3) mei Maurits fan Moraavje, greve fan Strathearn; (4) mei Willem fan Moraavje, 5e greve fan Sutherland.
Petra Laseur

**Petra Maria Laseur** (Amsterdam, 26 novimber 1939 - dêre, 11 april 2025) wie in Nederlânske aktrise. 

Se is in dochter fan aktrise Mary Dresselhuys en akteur, regisseur en tonieldirekteur Cees Laseur en de jongere suster fan sjoernaliste Merel Laseur. Se wie boaske oan de dichter Martin Veltman.

Laseur krige har oplieding oan de Amsterdamske Toanielskoalle. Se begûn har toanielkarriêre yn 1959 yn it toanielstik *Geleerde Dames* (De Nederlandse Comedie) en makke jierrenlang diel út fan it ensemble fan it Amsterdamske Publyksteäter. Yn 1986 ferhuze se nei de Toanielgroep Amsterdam. Trije jier letter wurke se suksesfol as freelance aktrise sûnder dat se by in ensemble wie.

Se joech letter ruterlik ta, dat se doelbewust in oare rjochting as har mem keazen hie; se hold net fan swiere stikken en ek it stjerredom luts har net. Letter joech hja les oan de toanielskoalle.

## Film
* *Het afscheid* (1966)
* *There's no place like home* (1974)
* *Flanagan* (1975)
* *Achter glas* (1981)
* *De mannetjesmaker* (1983)
* *Familie* (2000)
* *Bella Bettien* (2002)
* *[[Bride Flight]]* (2008)
* *Nooit te oud* (2013)
* *Viskom* (short)* (2014)

== Radio ==
* *De oorlogskoningin* (2015)

== Telefyzje ==
* *De stille kracht* (1974)
* *Dossier Verhulst* (1986)
* *Zaterdagavondcafe* (1992)
* *Unit 13* (1998)
* *Rozengeur & Wodka Lime* (2005)
* *Man & Paard* (2006)
* *Levenslied* (2010)

== Teäter ==
* *Soldaat van Oranje (musical)* (2011)
* *We want more''  (2016)
Atalja fan Juda

**Atalja** (Hebriuwsk: עֲתַלְיָה‎; "de Heare is ferheven" † 837 of 835 f.Kr.) regearde nei de dea fan Achazja tusken ±841 oant ±835 f.Kr. oer it keninkryk Juda.

Atalja wie in telch út 'e Israelityske dynasty fan 'e Omriden. Hja wie in dochter fan kening Achab en Izébel, in fûle oanhingster fan de Baäl-kultus. Har houlik mei Joaram fan Juda moast it bûn tusken de beide keninkriken Israel en Juda besegelje. 

Wylst Joaram, dy't ofstamde fan David, trou bleau oan 'e God fan Israel, tsjinne Atalja de Kanaänityske ôfgoaderij fan har mem. Nei't kening Joaram ferstoar, folge syn soan Achazja him op as kening, mar by in besite oan syn neef, de kening fan Israel, waard er ombrocht troch mannen fan 'e legerofsier Jehû, dy't dêr tsjin de foarst yn opstân kommen wie. 

Doe't Atalja it nijs fan 'e dea fan har soan Achazja fernaam, liet hja alle soanen út it hûs fan David ombringe sa't hja sels regeare koe. Josjabat, in dochter fan kening Joaram, helle lykwols op 'e tiid de noch lytse Joäsh út it paleis wei en brocht him nei de timpel, dêr't har man Jojada pryster wie. 

Seis jierren gyngen foarby mei Atalja as keninginne fan Juda en doe weage Jojada it der op om Joäsh ta kening te kroanen. Doe't it safier wie liet Jojada op wichtige plakken mannen delsette, dy't de trochgongen beweitsje moasten. Atalja hie al dy tiid neat yn 'e rekken, mar doe't hja de opskuor bûten hearde en har op 'e hichte stelle woe fan wat der barde, seach hja by de yngong fan 'e timpel de nyskrektsa ta kening kroande Joäsh yn oanwêzigens fan 'e hiele lânadel. Dêrmei wie de Davidyske line wersteld. Atalja kaam te let en wie net mear yn steat om noch wat te ûndernimmen tsjin 'e opstân. Hja waard meinaam troch manlju en nei't hja Atalja by de poarte fan it paleis ombrochten, teach it folk nei de timpel fan Baäl om dêr in ein te meitsjen oan 'e ferearing fan 'e goaden fan 'e keninginne.

## Sjoch ek
* List fan keningen fan Juda
Nebel im August

**Nebel im August** (Frysk: *Mist yn Augustus*) is in film fan de Dútske regisseur Kai Wessel. De film is basearre op it boek *Nebel im August: Die Lebensgeschichte des Ernst Lossa* fan de skriuwer Robert Domes. De film gyng op 29 septimber 2016 yn de Dútske stêd Essen yn premjêre.  

## Ferhaal
*Nebel im August* lit it wier barde ferhaal sjen fan de 13-jierrige Ernst Lossa yn it begjin fan de jierren 1940. Ernst is in bern út de semy-nomadyske minderheid fan de Jeenjers. Yn 1942 wurdt er fan syn famylje skieden, syn mem is dan al ferstoarn, en as in dreech op te fieden jonge yn in psychiatryske ynstelling yn Súd-Dútslân ûnderbrocht.

Erst Lossa stiet yn de film foar de likernôch 200.000 slachtoffers, dy't yn de oarlochsjierrren tidens de *[[Aktion Gnadentod]]* troch artsen en ferpleegjend persoaniel yn de psychiatryske sikenhûzen en ynstellings fan Nazy-Dútslân fermoarde waarden. 

De film waard yn Dútslân meardere kearen bekroand.  

## Rolferdieling
*Ivo Pietzcker: Ernst Lossa
*Sebastian Koch: Dr. Walter Veithausen
*Fritzi Haberlandt: suster Sophia
*Henriette Confurius: Edith Kiefer
*Thomas Schubert: Paul Hechtle
*Branko Samarovski: Max Witt
*David Bennent: Oja
*Jule Hermann: Nandl
*Niklas Post: Josef
*Karl Markovics: Christian Lossa
*Carla Karsten: Amelie Riemann

## Keppeling om utens
*  IMDb Nebel im August
Chris de Moor

**Christiaan Nicolaas Everhardus (Chris) de Moor** (Rotterdam, 5 febrewaris 1899 - Amsterdam, 27 septimber 1981) wie in Nederlânsk keunstner.

## Karriêre
De Moor folge earst lessen by de skilder August Willem van Voorden en syn efterneef Pieter Cornelis de Moor; dêrnei studearre er oan de Willem de Kooning Akademy yn Rotterdam by Alexander van Maasdijk.

Hy waard ûnderskieden mei it "Earediploma" foar weefde stoffen op de Wrâldtentoanstelling fan 1937 yn Parys. Fan 1946 oant en mei 1951 wie De Moor as learaar figuertekenjen ferbûn oan de Frije Akademy te De Haach en fan 1951 oant 1964 wie er estetysk adviseur by de PTT. Hy formulearre yn 1960 de 'tolve geboaden foar de postsegelûntwerper’ en ûntwurp sels ek ferskate postsegels. Hy die mei oan ferskate solo- en groepstentoanstellingen, û.m. yn it Gemeentemuseum De Haach (1967), Rotterdam Museum Boymans Van Beuningen en Amsterdam yn het Steedelik Museum (1962).

Fan 1956 ôf oan wie er ûnder oare lid fan de groep Verve, de Haachske Keunstrûnte en Pulchri Studio yn De Haach en sleat him yn 1965 oan by de keunstnersgroep Fugare (65-67). De Moor waard yn 1962 beneamd ta Offisier yn de Oarder fan Oranje Nassau. Yn 1963 wie die meioprjochter fan de groep 10 gouachisten.

De Moor wenne en wurke nei 1966 yn Italië, dêr't er bot ynspirearre waard troch it 16e-iuwske byldepark fan Bomarzo.

## Privee
De Moor hat in leafdesrelaasje hân mei dûnseres Darja Collin, de lettere frou fan skriuwer en dichter Jan Slauerhoff.

## Wurk
Hy skildere, tekene en akwarellearre ûnder mear portretten, figueren, stillibbens en lânskippen. Ynearsten die er dat yn de styl fan it saaklik realisme, letter (nei 1945) mear yn de styl fan it abstrakt ekspresjonisme. Hy wurdt rekkene ta de Nije Haachske Skoalle. De Moor wie teffens ûntwerper fan wandkleden, muorreskilderingen en glês-in-leadramen.
Deceiver

"**Deceiver**", "**Deceivers**", "**The Deceiver**" of "**The Deceivers**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* *deceiver*, it Ingelske wurd foar "bedrager"

## Films
* ''The Deceiver'' (film), in Amerikaanske film út 1931
* ''The Deceivers'' (film), in Yndiaaske film út 1988
* ''Deceiver'' (film), in Amerikaanske film út 1997

## Literatuer
* ''The Deceivers'' (roman fan John Masters), in roman fan John Masters út 1952
* ''The Deceivers'' (roman fan Alfred Besters), in roman fan Alfred Besters út 1981
* ''The Deceiver'' (roman), in roman fan Frederick Forsyth út 1991
* ''The Deceivers'' (roman fan Robert Aiello), in roman fan Robert Aiello út 1999
* ''Deceiver'' (roman), in roman fan C.J. Cherryh út 2010

## Muzyk
### Albums
* ''Deceiver'' (album fan Muslimgauze), in album fan Muslimgauze út 1996
* ''Deceiver'' (album fan Chris Thile), in album fan Chris Thile út 2004
* ''Deceiver'' (album fan The Word Alive), in album fan The Word Alive út 2010

### Lieten
* ''The Deceiver'' (liet fan Burl Ives), in liet fan Burl Ives út 1956
* ''The Deceiver'' (liet fan The Alarm), in liet fan The Alarm út 1984
* ''Deceiver'' (liet fan The Brothers Johnson), in liet fan The Brothers Johnson út 1984
* ''Deceiver'' (liet fan Lee Aaron), in liet fan Lee Aaron út 1984
* ''Deceiver'' (liet fan Napalm Death), in liet fan Napalm Death út 1989
* '' (The) Deceiver'' (liet fan de Climax Blues Band), in liet fan de Climax Blues Band út 1989
* ''Deceiver'' (liet fan S.O.B.), in liet fan S.O.B. út 19990
* ''Deceiver'' (liet fan Impending Doom), in liet fan Impending Doom út 2008
* ''Deceiver'' (liet fan Disturbed), in liet fan Disturbed út 2012
Joäsj fan Juda

**Joäsj** (Hebriuwsk: יוֹאָשׁ) wie in kening fan it keninkryk Juda. It regear fan Joäsj wurdt tusken de jierren 835 - 796 f.Kr. datearre. 

Joäsj wie de iennige telch fan it Hûs fan David dy't oan 'e prinsemoard fan 'e tirannike Atalja ûntkaam. Nei't kening Achazja yn Israel troch in moard ferstoar, liet Atalja, Achazja's mem dy't út Israel kaam en in strategysk houlik sletten hie mei syn heit Joaram, alle soannen út it Hûs fan David mei in oanspraak op 'e troan ombringe. Sa koe Atalja allinnich oer it lân hearskje. 

Joäsj waard lykwols troch Josjabat, in suster fan 'e fermoarde kening, op 'e tiid út it paleis helle en dûkte ûnder yn 'e timpel by de hegepryster Jojada. Nei't Atalja seis jier keninginne wie en Joäsj sân waard, like it Josjaba geunstich om him ta kening te kroanen. Nei't Jojada him fersekere hie fan foldwaande stipe en beskerming, makke hy bûten it witten fan 'e keninginne it lân op foar de kroaning fan Joäsj. De keninginne kaam der pas achter doe't de opstân al oan 'e gong wie en Joäsj al kroand wie ta de nije kening fan Juda. In lilke Atalja besocht it feest noch te fersteuren, mar hja waard grepen en by de poarte fan it paleis om it libben brocht.

As kening tsjinne Joäsj it lân sa lang as de hegepryster Jojada libbe sa't God dat ha woe. Hy liet de timpel restaurearje en liet foar dat doel in ûnbidich grut bedrach ynsammelje. Mar nei de dea fan Jojada liet de kening syn earen hingje nei oaren en op 'e nij krige de ôfgoaderij wer alle kâns yn it lân. Nei profeten dy't de elite fan it lân oprôpen om wer it rjochte paad te gean waard net harke. Oant Sekarja, de soan fan Jojada, it folk taspriek. Hy warskôge dat no't Juda him ôfkearde fan 'e Heare, de Heare Him ek ôfkeare soe fan Juda. Sekarja waard oppakt en yn opdracht fan 'e kening op it foarhôf fan 'e timpel stiennige. 

Sa liet de kening de soan fan syn rêder deadzje, dy't stoar mei de wurden "Lit de Heare it sjen en wraak nimme". Dêrop foel Aram-Damaskus it lân binnen. It Arameeske leger plondere Jeruzalim en de ôftocht fan 'e Arameeërs waard betelle mei al it goud út 'e timpel en it paleis. Mei kening Joäsj kaam it net mear goed. Syn eigen tsjinners fermoarden him, in noch ferlette wraakaksje om't er Sekarja deadzje litten hie. Joäsj hie fjirtich jier regearre en waard opfolge troch Amasja. 

## Sjoch ek
* List fan keningen fan Juda