open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Johann Friedrich Gmelin

**Johann Friedrich Gmelin** (Tübingen, 8 augustus 1748 — Göttingen, 1 novimber 1804) wie in Dútske natuerwittenskipper, botanikus, malakolooch en entomolooch.

## Libben en wurk
Johann Friedrich Gmelin waard berne as âldste soan fan Philipp Friedrich Gmelin yn 1748 yn Tübingen. Hy studearre genêskunde by syn heit oan de universiteit fan Tübingen en helle yn 1768 syn masterdiploma mei in proefskrift titele: *Irritabilitatem vegetabilium, in singulis plantarum partibus exploratam ulterioribusque experimentis confirmatam*, dat er ferdigene ûnder it foarsitterskip fan dokter Ferdinand Christoph Oetinger. 

Yn 1769 waard Gmelin adjunkt-heechlearaar genêskunde oan de universiteit fan Tübingen. Yn 1773 waard er heechlearaar filosofy en adjunkt-heechlearaar genêskunde oan de universiteit fan Göttingen. Yn 1778 waard er befoardere ta heechlearaar genêskunde en heechlearaar skiekunde, plantkunde en mineralogy. Hy ferstoar yn 1804 yn Göttingen en leit dêr beïerdige op it Albani tsjerkhôf mei syn frou Rosine Louise Gmelin - Schott (1755-1828).

Gmelin waard al op jonge jierren in respektearre kollega fan Carl Linnaeus, nei alle gedachten doe't Linnaeus om 1770 hinne op besite wie yn Nederlân of Noard-Dútslân, en sammele út namme fan him planten út “Perzië”. Letter publisearre er ferskate learboeken op it mêd fan skiekunde, farmaseutyske wittenskip, mineralogy en plantkunde. Hy redigearre en publisearre ek de postume 13e edysje fan *Systema Naturae* fan Carl Linnaeus fan 1788 oant 1793. Dizze befette beskriuwingen en wittenskiplike nammen fan in soad nije soarten, dêr't fûgels by wiene dy't earder sûnder wittenskiplike namme katalogisearre wiene troch John Latham yn syn *A General Synopsis of Birds*. Gmelins publikaasje wurdt oanhelle as de autoriteit foar mear as 290 fûgelsoarten en ek in tal flintersoarten.

## Neilittenskip
Under syn studinten wiene Georg Friedrich Hildebrandt, Carl Friedrich Kielmeyer, Friedrich Stromeyer en Wilhelm August Lampadius. Hy wie de heit fan Leopold Gmelin. 

Hy beskreau de readfintonyn yn 1789. Op it mêd fan herpetology beskreau er in soad nije soarten amfibyen en reptilen. Op it mêd fan malakology beskreau en beneamde er in soad soarten slakken (*gastropoda*).

## Wurken
* *Irritabilitatem vegetabilium, in singulis plantarum partibus exploratam ulterioribusque experimentis confirmatam*, 1768
* *Allgemeine Geschichte der Gifte*, 2 delen, 1776/1777
* *Allgemeine Geschichte der Pflanzengifte*, 1777
* *Allgemeine Geschichte der mineralischen Gifte*, 1777
* *Einleitung in die Chemie*, 1780
* *Beyträge zur Geschichte des teutschen Bergbaus*, 1783
* *Ueber die neuere Entdeckungen in der Lehre von der Luft, und deren Anwendung auf Arzneikunst*, 1784
* *Grundsätze der technischen Chemie*, 1786
* *Grundriß der Pharmazie*, 1792
* *Geschichte der Chemie*, 1799
* *Allgemeine Geschichte der thierischen und mineralischen Gifte*, 1806
Winchelliisfûgel

De **winchelliisfûgel** of **Winchells iisfûgel** (*Todiramphus winchelli*) is in fûgelsoarte fan it skaai todysnaffeliisfûgels (*Todiramphus*) út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*).

## Beskriuwing
De middelgrutte iisfûgel fan likernôch 25 sm lang hat donkerblauwe boppedielen en is wyt (by mantsjes) fan ûnder oant bêzje-oranje (by mantsjes). De fûgel is djipblau ûnder de krún, hat in swarte snaffel mei ljochte dielen op 'e ûndersnaffel en efter it noasgat in oranje plak. Se ha in wite kraach, dy't efter yn 'e nekke op oranje oergiet, in turkwaze stút en in donkerblauwe sturt. Wyfkes ha mear oranje, dat him somtiden oant it oer boarst ferspraat. De fûgel hat in soad fan 'e wytkraachiisfûgel, mar de Winchelliisfûgel is djipper blau en hat oranje efter yn 'e nekke.  

## Fersprieding
De soarte is endemysk op 'e Filipinen, dêr't er op in grut oantal eilannen libbet. 

Fan 'e soarte wurde fiif ûndersoarten erkend:

* *Todiramphus winchelli nigrorum*: it sintrale en eastlik-sintrale diel fan 'e Filipinen.
* *Todiramphus winchelli nesydrionetes* noardlik-sintraal Filipinen.
* *Todiramphus winchelli mindanensis*: Mindanao.
* *Todiramphus winchelli winchelli*: Basilan.
* *Todiramphus winchelli alfredi*: Sûlû-eilannen.

De ûndersoarten ferskille fan inoar troch de mannichte bêzje oan 'e ûnderkant en blau oan 'e boppekant. 
## Hâlden en dragen
De Winchelliisfûgel yt wringeleaze dieren en lytse wringedieren.

## Status
De populaasjegrutte wurdt rûchwei op 2.500 - 10.000 folwoeksen fûgels rûsd (1999) en de oantallen nimme troch de ferneatiging fan bosken ôf. De IUCN klassifisearret de fûgelsoarte op 'e Reade list as kwetsber (VU, 2016).

## Namme
De wittenskiplike namme fan 'e fûgel ferwiist nei Newton Horace Winchell (1839-1914), in Amerikaanske geolooch en archeolooch.
Heaksnaffeliisfûgel

De **heaksnaffeliisfûgel** (*Melidora macrorrhina*) is in fûgelsoarte út de famylje (*Alcedinidae*).

## Beskriuwing
De heaksnaffeliisfûgel is in grutte iisfûgel fan 27 sm lang mei in dikke, twakleurige snaffel mei in heak oan 'e ein, donkere wjukken mei grutte brune plakken, in swart gesicht mei in feale streek ûnder it each en in kroan mei blauwe spikkels. 

## Fersprieding
De soarte is de iennige soarte yn it skaai en endemysk yn Nij-Guineä. Der binne trije ûndersoarten: 

* *Melidora macrorrhina waigiuensis*: Waigeo.
* *Melidora macrorrhina macrorrhina*: westlik, sintraal en eastlik Nij-Guineä, Misool en Salawaty en Batanta.
* *Melidora macrorrhina jobiensis*: noardlik Nij-Guineä en Japen.

De dreech waar te nimmen fûgel libbet yn bosk yn leechlân en heuvels en ek op plantaazjes.  

## Status
Der grutte fan 'e populaasje is net kwantifisearre, mar de soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en is algemien. Op 'e Reade list fan 'e IUCN hat de soarte de status net bedrige (LC). Oannommen wurdt dat de oantallen ôfnimme.
Torresstrjitte-iisfûgel

De **Torresstrjitte-iisfûgel** (*Todiramphus sordidus*) is in fûgelsoarte fan it skaai todysnaffeliisfûgels (*Todiramphus*) út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*). Dit bist is ferneamd nei de Torresstrjitte tusken it Kaap York-skiereilân fan Austraalje en it suden fan Nij-Guineä.

De Torresstrjitte-iisfûgel wurdt noch faak as in ûndersoarte fan 'e wytkraachiisfûgel beskôge. 

## Beskriuwing
De soarte is in grutte iisfûgel mei in wikseljend fearrekleed, mar liket altiten folle griene en bruner as de wâldiisfûgel of de hillige iisfûgel wêrmei't er it ferspriedingsgebiet dielt. Foar it each is in ljocht plak te sjen, dy't oars as by oare iisfûgels net fierder trochrint as oant it each.

## Fersprieding
Der binne trije ûndersoarten: 

* *Todiramphus sordidus sordidus*: Arû-eilannen, kusten fan súdlik Nij-Guineä, Torresstrjitte-eilannen en noardlik en noardeastlik Austraalje.
* *Todiramphus sordidus pilbara*: kusten fan noardwestlik Austraalje.
* *Todiramphus sordidus colcloughi*: kusten fan eastlik-sintraal Austraalje.

De soarte komt allinne tusken mangrovebosk en oangrinzgjende slykflaktes en rotsplato's foar.

## Status
BirdLife International beskôget de fûgel noch as in ûndersoarte fan 'e wytkraachiisfûgel (*T. chloris*). Dêrfandinne is de fûgel net troch de IUCN klassifisearre foar in status.
Afrikaanske dwerchiisfûgels

**Afrikaanske dwerchiisfûgels** (*Ispidina*) foarmje in fûgelskaai yn 'e famylje iisfûgels (*Alcedinidae*). 

It skaai waard yn 1848 troch de Dútske natuerûndersiker Johann Jakob Kaup yntrodusearre mei de Afrikaanse dwerchiisfûgel (Ispidina picta) as typesoarte. It skaai is de sustergroep fan it skaai Afrikaanske iisfûgels (*Corythornis*), dat út fjouwer lytse Afrikaanske iisfûgels bestiet.
## Soarten
It skaai bestiet út twa soarten:

* *Sitewaasje 2024.*
Afrikaanske iisfûgels

**Afrikaanske iisfûgels** (*Corythornis*) foarmje in fûgelskaai yn 'e famylje iisfûgels (*Alcedinidae*). 

Ut in yn 2007 molekulêr fylogenetyske stúdzje die bliken dat de skaaien fan 'e rivieriisfûgels (*Alcedininae*) gjin monofyletyske groep foarmen. De soarten waarden op 'e nij oardene yn fjouwer skaaien, mei fjouwer soarten yn it werom kommende skaai *Corythornis*, dat yn 1848 yntrodusearre wie troch de Dútske natuerûndersiker Johann Jakob Kaup. De typesoarte is de Prinsipe-iisfûgel (*Alcedo cristatus nais*), hjoed-de-dei in ûndersoarte fan 'e Malachytiisfûgel. It skaai is de sustergroep fan it skaai Afrikaanske dwerchiisfûgels (*Corythornis*), dat út twa lytse Afrikaanske iisfûgels bestiet.

## Soarten
It skaai bestiet út twa soarten:

* *Sitewaasje 2024.*
Afrikaanske dwerchiisfûgel

De **Afrikaanske dwerchiisfûgel** (*Ispidina picta*, synonym: *Ceyx pictum*) is ien fan 'e twa fûgelsoarten yn it skaai Afrikaanske dwerchiisfûgels út de famylje  iisfûgels (*Alcedinidae*).

## Beskriuwing
It 12 sm lange en 9 oant 16 gram swiere fûgeltsje hat in donkerblauwe rêch en wjukken en in oranje boarst. De sturt en de slachpinnen binne swart. Op 'e swarte kroan sitte blauwe streekjes. Opfallend is it oranje gesicht mei in pears-lila plak op it wang. De fûgel hat in wite kiel en in wyt plakje yn 'e nekke. It each is donkerbrún en de snaffel en de poatsjes binne read. Jonge fûgels binne doffer.

## Fersprieding
De soarte libbet yn it grutste part fan Afrika besuden de Sahara. Allinne yn dielen fan Súdwest-Afrika, de hoarn fan Afrika en Madagaskar komt de soarte net foar.  

Der binne trije ûndersoarten:

* *Ispidina picta picta*: fan Senegal en Gambia oant Etioopje en súdlik oant Uganda.
* *Ispidina picta ferrugina*: fan Guinee-Bissau oant westlik Uganda en súdlik oant Angoala, Sambia en noardlik Tanzania.
* *Ispidina picta natalensis*: fan súdlik Angoala oant Sintraal-Tanzania en noardlik en eastlik Súd-Afrika.

Se libje yn 'e ûndergroei fan beammen en strewellen oant op hegere gebieten as de Malachytiisfûgel. It biotoop bestiet út ticht, grienbliuwend wâld, bosken by rivieren, sompen mei stikken bosk, plantaazjes en kultuerlânskippen mei genôch grien. 

## Hâlden en dragen
It iten bestiet út ynsekten, imerkes, libellen, wjirms en flinters en lytse wringedieren lykas kikkerts en gekko's. Nei de fangst slacht it fûgeltsje de proai op syn tûke dea om se dêrnei op te iten.      

Fûgels dy't yn 'e drûge gebieten briede, trekke winterdeis nei fochtiger streken om 'e evener.   
## Status
Der binne gjin rûzings oer de grutte fan 'e populaasje. De soarte komt frij algemien foar, mar oannommen wurdt dat de soarte ôfnimt troch it ferlies fan biotoop. De IUCN klassifisearre de fûgel as net bedrige op 'e Reade list (LC, 2024).
Ponapee-iisfûgel

De **Ponapee-iisfûgel** (*Todiramphus reichenbachii)*) is in fûgelsoarte fan it skaai todysnaffeliisfûgels (*Todiramphus*)út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*). Eartiids waard de fûgel as in ûndersoarte fan 'e Gûamiisfûgel (*T. cinnamominus*) beskôge. De fûgel wurdt as in monotypysk soarte beskôge, itjinge betsjut der der gjin ûndersoarten fan binne.

## Beskriuiwng
De 20 sm lange Ponapee-iisfûgel hat in donkere, grienblauwe rêch, in sniewite kraach en ûnderkant, in swarte eachstreek en in oranje kroan. 

## Fersprieding
De soarte komt op it eilân Pohnpei (oant 1990 Ponapee) yn Mikroneezje foar. It is de iennige iisfûgelsoarte op it eilân.

It biotoop fan 'e fûgel bestiet út in boskrike omjouwing, lykas boskrânen, tunen en jonge bosken.

## Status
In rûzing fan 2014 giet út fan 10.000 oant 20.000 fûgels. In areaal heechlânbosk is tusken 1975 en 1995 foar mear as 60% ôfnommen. Mei't it bosk hjoed-de-dei fragmintearre is troch de tylt fan kava is it bosk kwetsber woarn foar ynvasive soarten lykas de brune slang, dy't op it eilân Guam it útstjerren fan ferskillende fûgelsoarte feroarsake. Oannommen wurdt dat de soarte yn oantal ôfnimt. Dêrfandinne klassifisearret de IUCN de fûgel as kwetsber (VU) op 'e Reade list (2017).  

## Namme
De wittenskiplike soartenamme fan 'e fûgel is in earbetoan oan Heinrich Gottlieb Ludwig Reichenbach (1793-1879), in Dútske soölooch en botanikus.
Platsnaffeliisfûgel

De **platsnaffeliisfûgel** (*Todiramphus recurvirostris*) is in fûgelsoarte fan it skaai todysnaffeliisfûgels (*Todiramphus*) út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*).

## Beskriuwing

Platsnaffeliisfûgels ha blauwe wjukken, in grienblauwe rêch, in blauwe kroan mei in wyteftige plak tusken it each en de snafffel, dat boppe it each as in smel wynbraustreekje troch giet. De kraach, it boarst en de búk binne wyt mei in krêmkleurige tint. De lokale ûndersoarte fan 'e Pasifyske iisfûgel is te ûnderskieden troch it gruttere formaat, de dikkere snaffel en de wite dielen dy't gjin krêmkleurige tint ha.   

## Fersprieding
De soarte is endemysk yn Samoä, in lân yn Polyneezje. Tropyske en subtropyske bosken fan it leechlân foarmje it optimale leefgebiet fan 'e platsnaffeliisfûgel, mar hy wit him ek te rêden yn parken en in agraryske omjouwing.   

## Status
Hoe grut de populaasje likernôch is, is ûnbekend, mar de soarte soe algemien foarkomme. Ek binne der gjin gegevens oer de trend bekend. De fûgel hat in beheind ferspriedingsgebiet. Op 'e Reade list fan 'e IUCN stiet de soarte as net bedrige (LC, 2024) klassifisearre.
Markesasiisfûgel

De **Markesasiisfûgel** of **Markezyske iisfûgel** (*Todiramphus godeffroyi*) is in fûgelsoarte fan it skaai todysnaffeliisfûgels (*Todiramphus*) út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*). It is in slim bedrige fûgel mei in lyts ferspriedingsgebiet. 

## Beskriuwing
De likernôch 22 sm lange fûgel is in meast wite iisfûgel mei in wite kop, in wyt boarst en in wite búk en in smelle blauswarte eachstreek oant yn 'e nekke. De rêch, de stút, de sturt en de wjukken binne blau. De fûgel hat in swarte snaffel.

## Fersprieding
De bedrige fûgel is endemisme|endemysk op 'e Marquesaseilannen of Markesaseilannen, in eilannegroep yn 'e Grutte Oseaan yn Frânsk-Polyneezje. Sûnt 1990 is it ferspriedingsgebiet allinne noch beheind op it eilân Tahuata. It leefgebiet bestiet út tichte reinwâlden oan berchbeken en ôfsidige dellings, mar de fûgel wurdt ek yn kokpalmplantaazjes waarnommen. 

## Status
Troch it beheinde ferspriedingsgebiet bestiet der in kâns op útstjerren. It bosk wurdt troch weidzjend fee oantaast. Op it eilân Hiva Oa is de fûgel ferdwûn troch de predaasje fan in ûlesoarte en de swarte rat. Op Tahuata binne ek ratten en katten oanwêzich. De grutte fan 'e populaasje waard yn 2014 troch BirdLife International op 350 folwoeksen fûgels rûsd, mar oannommen wurdt dat de oantallen fierder ôfnimme. Dêrfandinne stiet de soarte as tige bedrige (CR, krityk) op 'e Reade list fan 'e IUCN. 

## Namme
De namme fan 'e fûgel waard yn 1877 troch Otto Finsch as *Halcyon godeffroyi* beskreaun en ferneamd nei de Dútske samler Johan Cesar Godeffroy.
Talaudiisfûgel

De **Talaudiisfûgel** (*Todiramphus enigma*) is in fûgelsoarte fan it skaai todysnaffeliisfûgels (*Todiramphus*) út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*). De fûgel waard yn 1897 sammele en yn 1904 troch Ernst Hartert as aparte soarte wittenskiplik beskreaun.

## Beskriuwing
De Talaudiisfûgel wurdt likernôch 21 sm lang en hat in soad fan 'e wytkraachiisfûgel (*Todiramphus chloris*), dy't in folle grutter ferspriedingsgebiet hat. De Talaudiisfûgel is lykwols trochstrings 3 sm koarter. De Talaudiisfûgel hat in swart masker, in griene kroan en is grien op 'e rêch. De wjukken en de sturt binne blau en it boarst en de búk binne wyt. De snaffel en de sturt binne koarter as dy fan 'e wytkraachiisdfûgel (*Todiramphus chloris*) is, sadat de Talaudiisfûgel wat knobsker liket. 

## Fersprieding
De fûgel is endemysk op 'e Talaudeilannen, in eilannegroep noardlik fan  Selebes (Yndoneezje). It leefgebiet fan 'e soarte bestiet út reinwâlden en boskrânen oan rivieren en beken. De habitat is beheinder as dat fan 'e wytkraachiisfûgel, dy't ek oan kusten en troch minsken beynfloede lânskippen foarkomt.   

## Status
Troch it beheinde ferspriedingsgebiet bestiet der in kâns op útstjerren. It is net bekend hoe grut de populaasje is, mar de populaasje wurdt as stabyl beöardiele. It leefgebiet fan 'e soarte wurdt bedrige troch omsetting foar agrarysk gebrûk of bewenning. It liket der op dat de fûgel it ek wit te rêden yn gebieten mei selektive houtkap, mar dat biotoop is ek geskikt foar de wytkraachiisfûgel, dy't him útwreidet nei it eardere eksklusive ferspriedingsgebiet fan 'e Talaudiisfûgel. Undúdlik binne de gefolgen fan 'e ynteraksje tusken de twa soarten. De Talaudiisfûgel stiet om op 'e Reade list fan 'e IUCN as hast bedrige klassifisearre (2016).
Brúnkopdwerchiisfûgel

De **brúnkopdwerchiisfûgel** (*Ispidina lecontei*, synonym: *Ceyx lecontei*) is ien fan 'e twa fûgelsoarten yn it skaai Afrikaanske dwerchiisfûgels út de famylje  iisfûgels (*Alcedinidae*).

## Beskriuwing
De soarte is in lyts iisfûgeltsje mei in oranje snaffel, in kanielkleurich kopke, in wyt streekje yn 'e nekke, in wite kiel en in oranje ûnderkant, in swarteftich gesicht mei in oranje plakje by de snaffel, donkerblauwe wjukken en in donkerblauwe sturt. By genôch ljocht is by it ear in pears plak mei in wite râne te sjen.     

## Fersprieding
De soarte komt fan Sierra Leöane oant it noarden Kongo-Kinsjasa, it westen fan Uganda en it noarden fan Angoala. Der binne twa ûndersoarten bekend:

* *Ispidina lecontei ruficeps* – fan Sierra Leöane oant Gana.
* *Ispidina lecontei lecontei* – fan súdlik Nigearia oant Súdwest-Sûdan, Uganda en sintraal de Demokratyske Republyk Kongo; ek yn Sintraal-Angoala.

It fûgeltsje is benammen yn 'e ûndergroei fan bosk en strewellen te sjen.  

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar oannommen wurdt dat de oantallen stadichoan ôfnimme. De IUCN beskôget de soarte as net bedrige (LC, 2024).

## Namme
De wittenskiplike soartenamme fan 'e fûgel is in earbetoan oan 'e Amerikaanske soölooch en botanikus John Eatton LeConte (1784-1860).
John Cassin

**John Cassin** (Chester County, Pennsylvania, 6 septimber 1813 – Philadelphia, Pennsylvania, 10 jannewaris 1869) wie in Amerikaanske ornitolooch en taksonoom.

## Libben en wurk
Cassin kaam út in húshâlding fan quakers. Hy tsjinne yn it Leger fan de Uny yn de Amerikaanske Boargeroarloch en waard fêst set yn de beruchte Libby-finzenis yn Richmond, Virginia.

Yn 1835 ferhuze er nei Philadelphia en fertsjinne dêr syn jild as keapman en bestege al syn frije tiid oan it bestudearjen fan fûgels. Cassin beskreau 198 soarten en ûndersoarten fan fûgels dy't net earder yn de publikaasjes fan Alexander Wilson of John James Audubon neamd waarden.

Yn 1852 waard er keazen ta lid fan de *American Philosophical Society* en yn 1853 waard er op foardracht fan Gustav Hartlaub (1793–1879) earelid fan it *Deutsche Ornithologen-Gesellschaft*.

Cassin stoar yn 'e âldens fan 55 jier oan oan arsenikumfergiftiging feroarsake troch it arsenikum dat er brûkte foar it konservearjen fan fûgelhûden. Syn samling fan 4.300 fûgels waard troch John Whipple Potter Jenks kocht foar it *Brown University's museum of natural history*.

## Wichtichste publikaasjes

* *Illustrations of the Birds of California, Texas, Oregon, British and Russian America* (1853-56) 
* *Birds of North America* (1860) - mei Spencer Fullerton Baird en  George Newbold Lawrence.
* *Descriptions of all North American Birds not given by Former American Authorities* (Philadelphia, 1858)
* *Birds of Chile* (1855)
* *Ornithology of the United States Exploring Expedition* (Washington, 1845)
* *Ornithology of Gillies's Astronomical Expedition to Chili* (1855)
* *Ornithology of the Japan Expedition* (1856)
* *Explorations and Survey for a Railroad Route from the Mississippi to the Pacific Ocean* (1858)
Todysnaffeliisfûgels

De **todysnaffeliisfûgels** (*Todiramphus*) is in fûgelskaai fan tritich soaarten út de famylje fan iisfûgels (*Alcedinidae*). De wittenskiplike namme is yn 1827 publisearre troch Kesson. Se komme yn in grut gebiet fan 'e Reade See oant yn Frânsk-Polyneezje foar mei in grutte diversiteit yn Australaazje. De namme fan it skaai ferwiist nei de todys (*Todidae*), in lytse, oan 'e iisfûgels besibbe fûgelfamylje út it Karibysk Gebiet, mei snaffels dêr't dy fan 'e todysnaffeliisfûgels op lykje. 

## Skaaimerken
De todysnaffeliisfûgels binne middelgrutte iisfûgels mei in relatyf platte snaffel. De fûgels binne meast blau oant blaugrien fan boppe en wytich fan ûnder. 

## Soarten
It skaai bestiet út tritich soarten:

* *Sitewaasje 2024.*
Pieter Boddaert (natuerûndersiker)

**Pieter Boddaert** (Middelburg, 26 maaie 1733 – Utert, 6 maaie 1795)  wie in Nederlânsk genêshear en natuerûndersiker.

## Libben en wurk
Boddaert wie de soan fan in Middelboarchske jurist en dichter mei deselde namme (1694-1760). De jongere Pieter helle syn M.D. oan de Universiteit fan Utert yn 1764.

Hy waard dosint natuerlike histoarje oan syn alma mater, de Universiteit fan Utert. Der binne fjirtjin brieven bewarre bleaun fan syn korrespondinsje mei Carl Linnaeus tusken 1768 en 1775.  Hy wie befreone mei Albert Schlosser, waans rariteitekabinet er beskreau.

Yn 1783 publisearre er 50 eksimplaren fan in identifikaasjekaai fan Edmé-Louis Daubenton syn *Planches enluminées*, de kleurde platen mei yllustraasjes foar de monumintale *Histoire Naturelle* fan de comte de Buffon (publisearre fan 1749-1789), wêrby't er binomiale wittenskiplike nammen oan de platen takende.  Mei't in soad fan dy nammen de earste Linnaeaanske wittenskiplike nammen wiene dy't foarsteld waarden, bliuwe se yn gebrûk. Yn 2017 befette de wrâldlist fan fûgels, ûnderhâlden troch Frank Gill en David Donsker út namme fan de International Ornithologist' Union, 190 taksa dêr't Boddaert as autoriteit foar neamd wurdt. Dêrfan wurde der 112 behannele as soart en 78 as ûndersoart.

Yn 1785 publisearre er *Elenchus Animalium*, dêr't er as earste de wittenskiplike nammen yn neamde fan in tal sûchdieren.

Boddaert wurdt betocht yn de wittenskiplike namme fan in soarte fan Súd-Amerikaanske slang, *Mastigodryas boddaerti*.

## Keppeling om utens
* ''Pieter Boddaert'' yn de DBNL
Rivieriisfûgels

De **rivieriisfûgels** (wittenskiplike namme: *Alcedininae*) foarmje in ûnderfamylje fan it skift fan 'e rôldereftigen (*Coraciiformes*) en de famylje fan 'e iisfûgels (*Alcedinidae*). Ta dizze ûnderfamylje hearre 35 soarten, wêrfan't de (gewoane) iisfûgel (*Alcedo atthis*), dy't ek yn Nederlân foarkomt, fierwei de bekendste is. 

## Taksonomy
De rivieriisfûgels waarden as ûnderfamylje yn 1815 yntrodusearre troch de Frânske ornitolooch Constantine Samuel Rafinesque. Se binne ien fan trije ûnderfamyljes yn 'e famylje fan 'e iisfûgels (*Alcedinindae*). De oare beide binne de beamiisfûgels (*Halcyoninae*) en de wetteriisfûgels (*Cerylinae*). De ûnderfamylje fan 'e rivieriisfûgels omfettet 35 soarten dy't opdield binne yn 4 skaaien. 

## Fersprieding
De measte rivieriisfûgels binne yn har fersprieding beheind ta de tropyske dielen fan Afrika, Súd-Aazje, Súdeast-Aazje en súdwestlik Oseaanje. By trije soarten rikt it areaal ta oan Austraalje, en mar ien soarte, de (gewoane) iisfûgel (*Alcedo atthis*), komt foar yn Jeropa en de koelere dielen fan Aazje. Gjin inkele soarte fan dizze ûnderfamylje libbet yn 'e Nije Wrâld. 

## Skaaimerken
De rivieriisfûgels binne lytseftige, gnobsk boude fûgeltsjes mei in koarte sturt, in yn ferhâlding ta it lichem grutte kop en in lange snaffel mei in skerpe punt. Yn dizze ûnderfamylje is by de soarten oan 'e kleur fan 'e snaffel te sjen hokker dieet se hawwe: de ynsektivoaren hawwe in reade snaffel, wylst by de piskivoaren (fiskiters) de snaffel swart is. It fearrekleed is oer it algemien opfallend en fel kleure. By guon soarten bestiet gjin seksuele dimorfy, wylst by oare soarten de geslachten folslein fan uterlik ferskille. 

Alle rivieriisfûgels útsein ien soarte út it skaai fan 'e dwerchiisfûgels (*Ceyx*) hawwe trije teannen (wêrfan't twa foarút wize en ien efterút), ynstee fan 'e gebrûklike fjouwer (trije foarút en ien efterút). De útsûndering is de Selebesdwerchiisfûgel (*Ceyx fallax*), dy't in rudimintêre fjirde tean bewarre hat. As se op in tûke delstrike, sitte rivieriisfûgels alhiel rjochtop, en by it fleanen geane se rjochtút en direkt op har doel ôf. De rop is in ienfâldige heechtoanige piip, dy't gauris utere wurdt op 'e wjuk.

## Libbenswize
Rivieriisfûgels libje ornaris deun yn 'e neite fan oerflaktewetter. Dat jildt net inkeld foar de soarten dy't fisk frette, mar ek foar de ynsektivoaren. By de fuortplanting binne rivieriisfûgels monogaam en territoriaal. It nêst wurdt útgroeven yn in steile wâl of in ierden klif. Beide âlden bebriede it lechsel om bar en tegearre bringe se ek de piken grut, dy't nêstbliuwers binne.

## Underfamylje-opbou
Mysjkin

**Mysjkin** (Russysk: Мышкин) is in lytse stêd oan 'e lofterigge fan 'e Wolga yn 'e oblast Jaroslavl noardlik fan Moskou yn Ruslân. De stêd hat likernôch 5.500 ynwenners. 

## Namme

De namme Mysjkin komt fan it Russyske wurd foar mûs: "мышь" (mysh'). Oan 'e igge fan 'e Wolga woe neffens in mearke nei de jacht in foarst efkes in knipperke dwaan, mar hy slepte oeren troch oant in mûs op syn gesicht sprong en him wekker makke. De foarst seach op itselde stuit in slang njonken him, dus de mûs rêde him it libben. Dêrom rôp de foarst syn mannen tegearre en hjitte har om in kapel foar de hilligen Boris en Gleb te bouwen, dêr't letter Mysjkin ûntstie (mûzestêd). De mûs wurdt noch jimmeroan fereare yn it plakje, sa komt de mûs yn it wapen foar en der is sels in mûzemuseum (Музей Мыши), dêr't alles om mûzen draait – fan keunstwurken oant byldsjes en grappige eksposysjes.

## Skiednis
Mysjkin waard foar it earst yn 'e 15e iuw neamd en wie in wichtich lyts hannelsplakje oan 'e Wolga. Troch syn lokaasje oan 'e rivier wie it in trochgongspûnt foar keaplju en reizgers. 

It plak krige 1777 ûnder it bewâld fan Katarina de Grutte de status fan stêd, mar yn 20e iuw waard it fanwegen de lytse omfang wer ta in doarp degradearre. Earst yn 1991 krige it offisjeel de stêdstatus werom.

It plak hat it byld fan in klassyk Russysk provinsjestedsje bewarre mei noch in soad âlde houten huzen en strjitsjes, dy't sûnt de 19e iuw hast net feroare binne.

Troch de lokaasje oan 'e Wolga wurdt it plak besocht troch toeristen fan riviercruiseskippen. it stedsje hat in rêstige sfear mei in soad 19e-iuwske gebouwen.

## It besjen wurdich

* De Untsliepeniskatedraal (Успенский собор).
* De Nikolaaskatedraal (Никольский собор) is de katedraal fan in in lyts kleaster.
* It plak is ryk oan houten Russyske arsjitektuer  

### Musea
* Mûzemuseum (Мышиный музей), it iennige mûzemuseum fan 'e wrâld.
* Folkloaremuseum (Музей крестьянского быта), in streekmuseum.
Wetteriisfûgels

De **wetteriisfûgels** (wittenskiplike namme: *Cerylinae*) foarmje in ûnderfamylje fan it skift fan 'e rôldereftigen (*Coraciiformes*) en de famylje fan 'e iisfûgels (*Alcedinidae*). Ta dizze ûnderfamylje hearre mar 9 soarten, wêrfan't de bûnte iisfûgel (*Ceryle rudis*) nei alle gedachten de bekendste is. 

## Taksonomy
De wetteriisfûgels waarden as ûnderfamylje yn 1851 yntrodusearre troch de Dútske ornitolooch Ludwig Reichenbach. Se binne ien fan trije ûnderfamyljes yn 'e famylje fan 'e iisfûgels (*Alcedinindae*). De oare beide binne de beamiisfûgels (*Halcyoninae*) en de rivieriisfûgels (*Alcedininae*), dy't folle gruttere kloften soarten omfetsje.

## Evolúsje en fersprieding
Alle seis soarten iisfûgels dy't yn 'e Nije Wrâld foarkomme, hearre ta de wetteriisfûgels. Mei dêrom waard lang oannommen dat de wetteriisfûgels har as groep yn 'e Amearika's ûntwikkele hiene, mar molekulêr ûndersyk nei de bisten troch M.J. Andersen et al. yn 2017 brocht oan it ljocht dat dat mis wie. De gongbere hypoteze is no dat de wetteriisfûgels har yn Aazje ûntjoegen en dêrwei de Nije Wrâld kolonisearren. Dat diene se net ienris, mar twaris. De earste kear wie omtrint 8&nbsp;miljoen jier lyn, doe't it skaai fan 'e griene iisfûgels (*Chloroceryle*) him nei Amearika's fersprate, en de twadde kear wie 1,9&nbsp;miljoen jier lyn, doe't de lêste mienskiplike foarâlder fan 'e Amerikaanske reuze-iisfûgel (*Megaceryle torquata*) en de bâniisfûgel (*Megaceryle alcyon*) yn 'e Nije Wrâld oankaam.

## Skaaimerken
De wetteriisfûgels binne lytse, gnobsk boude en fel kleure fûgeltsjes mei snaffels dy't in skerpe punt hawwe en yn ferhâlding ta it lichem frij lang binne. Oars as harren sibben út 'e oare beide iisfûgelûnderfamyljes, binne wetteriisfûgels allegearre spesjalistyske piskivoaren (fiskiters). Se komme dêrom allinnich mar foar yn 'e neite fan oerflaktewetter. 

## Underfamylje-opbou
Keizerlik Reispaleis (Tver)

It **keizerlik Reispaleis** yn 'e Russyske stêd Tver waard tusken 1764 en 1766 yn 'e klassisistyske styl mei barokke eleminten boud. It paleis tsjinne as ferbliuw foar de keizerlike famylje as dy fan Sint-Petersburch nei Moskou reizge. Dêrom wurdt it in reispaleis neamd.

It paleis waard yn 'e 19e iuw rekonstruearre troch de ferneamde Italjaanske arsjitekt Carlo Rossi, dy't yn dy tiid foar de keizerlike famylje yn it keizerryk wurke. Yn dy tiid waard it brûkt troch gruthartoginne Jekaterina Pavlovna, de dochter fan tsaar Paul I. Har man wie gûverneur fan Tver. 

Nei de fal fan 'e monargy brûkten de arbeidersrieden, de boeredelegaasjes en it Provinsjale Utfierende Komitee de gebouwen. Yn april 1935 waard de oanbuorjende Transfiguraasjekatedraal opblaasd. De nazy's fernielden it paleis foar in part yn 'e hjerst fan 1941, mar de renovaasje folge tusken 1942 en 1948.  

Sûnt de jierren 1990 waard it paleis ferboud en tusken 2012 en 2015 fûn in grutte restauraasje plak. Dêrnei waard ek útein set mei de rekonstruksje fan 'e tún. Tusken 2014 en 2022 waard njonken it paleis de yn 1935 ferneatige Transfiguraasjekatedraal rekonstruearre.

It paleis is hjoed-de-dei ien fan 'e meast wichtige monuminten fan 'e stêd en de gebouwen tsjinje no as keunstmuseum. It museum waard yn 1866 stifte en hat ien fan 'e rykste keunstkolleksjes fan Ruslân, wêrûnder ikoanen, skilderijen, meubilêr, bylden en dekorative en tapaste keunst. Njonken Russyske keunst is der ek keunst út it bûtenlân te sjen.

## Ofbylden

Ofbyld:Тверь. Путевой дворец - великолепный образец питерского классицизма на берегах Волги.jpg|Eastlike ôfsluting fan it paleis.
Ofbyld:Путевой дворец - великолепный образец питерского классицизма на берегах Волги.jpg|Haadgebou.
Ofbyld:Путевой дворец - великолепный образец питерского классицизма на берегах Волги в Твери.jpg|Eastlike diel fan it paleis.
Ofbyld:Церковь Екатерины Великомученицы 2024.jpg|Sint-Katarinatsjerke.
Transfiguraasjekatedraal (Tver)

De **Transfiguraasjekatedraal** (Russysk: Спасо-Преображенский собор, *Spaso-Preobrazjenski sobor*) is in otterdokse tsjerke yn 'e Russyske stêd Tver. It gebou is de katedraal fan it bisdom Tver en waard yn 'e jierren 2014-2024 rekonstruearre nei't de katedraal yn 1935 troch de bolsjewiken ferneatige waard.

## Skiednis

De âlde katedraal út 1689-1696 ferfong eartiids in âldere stiennen katedraal út de jierren 1285-1290. De katedraal waard nei de Oktoberrevolúsje oerdroegen oan 'e parochy fan 'e Libbene Tsjerke, dy't yn 1932 opheft waard. Yn 'e nacht fan 3 op 4 april 1935 waard de 17e-iuwske katedraal yn opdracht fan 'e Sovjet-autoriteiten opblaasd.  Mei de katedraal waard ek de klokketoer mei trije ferdjippingen út 1753 ferneatige. 

Op it plak fan 'e eardere katedraal waard yn 1937 in parkje oanlein mei sintraal in byld fan Stalin en Lenin. Yn oktober 1941 waard dêr in Dútsk begraafplak oanlein, mar dat waard nei de befrijing fan 'e stêd wer opheft en wer as park oanlein mei yn 'e midden in monumint foar Kalinin.

Sûnt 1992 wiene der plannen om de katedraal te rekonstruearjen. Fan 'e katedraal wiene foto's, tekeningen en ôfmjittingen bewarre bleaun, sadat it mooglik wie om de tsjerke yn 'e histoaryske steat te rekonstruëarjen. Fan 'e ynrjochting wiene ek in pear ikoanen bewarre bleaun. De wurksumheden sette op 20 desimber 2014 útein en by de opgravingen waarden de fûneminten en ek dy fan 'e klokketoer werom fûn. Yn maart 2015 waard de nije fundearring foar de tsjerke stoart.       

De rûge bou wie yn augustus 2019 foltôge. Op 21 july fersoarge patriarch Kirill de ritus fan 'e grutte wijing fan 'e werboude katedraal.
Opstanningskatedraal (Tver)

De **Opstanningskatedraal** (Russysk: Воскресенский собор; *Voskresenski sobor*) is in Russysk-otterdokse katedraal yn Tver, in sted yn Ruslân. Fan 1992 oant 2024 tsjinne de tsjerke as katedraal fan it bisdom Tver.

## Skiednis
De tsjerke waard yn 1914 neffens in ûntwerp fan Nikolaj Omeljûsty út Sint-Petersburch boud mei finansjele help fan it lokale Kristus-Bertekleaster en tsaar Nikolaas II yn it ramt fan it jubileum fan it 300-jierrich jubileum fan 'e Romanov-dynasty. 

De tsjerke waard yn neorussyske styl boud yn 'e foarm fan in kubus mei trije apsissen en in grutte tamboer mei in helmfoarmige koepel. De arsjitektuer fan Novgorod en Pskov binne yn 'e foarmen tapast.  

Yn it ramt fan 'e anty-religieuze kampanje fan Stalin waard de tsjerke yn 1936 foar de earetsjinst sletten. 

De Russysk-Otterdokse Tsjerke krige de tsjerke yn 1988 werom, dy't de tsjerke yn 1992 wer iepene. By de katedraal waard op it plak fan in ferneatige kapel in kapel boud en wijd oan 'e keninklike martlers. Nei de iepening waard de Opstanningstsjerke de katedraal fan it bisdom Tver. Yn 2008 waard de katedraal restaurearre.
Trije-ienheidstsjerke (Tver)

De **Trije-ienheidstsjerke** (Троицкая церков; *Troitskaja tsjerkov*) is in otterdokse parochytsjerke yn Tver yn 'e Russyske Federaasje. Fanwegen de wite kleur fan 'e bûtenmuorren wurdt de tsjerke ek de 'Wite Trije-ienheid' (Белая Троица; *Belaja Troitsa*) neamd. It is de âldste stiennen tsjerke fan Tver en de tsjerke is in histoarysk monumint fan federaal belang.

## Skiednis
De tsjerke waard stifte fan 'e keapman Gavrila Andrejevitsj Tûsjinki en waard neffens in bewarre bleaune plakette yn 'e tsjerke op 15 augustus 1564 ynwijd. Op dy plakette stiet net allinne de datum mar ek de nammen fan 'e biskop fan Tver dy't de tsjerke ynwijde en de stifter fan 'e tsjerke.     

Nei alle gedachten wie it gebou yn dy tiid folle ienfâldiger as hjoed-de-dei. Doe't de tsjerke boud waard wiene der maksimaal mar trije koepels. Yn 'e 17e iuw fûn der in útwreiding plak ta wat de tsjerke no is en doe waard it oantal koepels ta sân ferhege. Yn 1787 waard de Efremovski-kapel oan het haadgebou tafoege. 

Mei de útwreiding fan Tver mei de wyk Zatmatsje kaam de tsjerke yn 1777 tichteby de bebouwing te stean. In skoft bleau de tsjerke oan 'e râne fan 'e stêd stean, mar letter waard der ek oan 'e oare kant fan 'e tsjerke boud sadat de tsjerke yn it sintrum fan Zatmatsje kaam te stean. Om 'e tsjerke ûntstie op 'e krusing fan twa strjitten in plein, dat de namme Trije-ienheidsplein krige. De strjitte dy't late nei it kremlyn fan Tver krige de namme Trije-ienheidsstrjitte. 

Oan it begjin fan 'e 19e iuw waard in klokketoer fan twa ferdjippingen tafoege, dy't yn 1878 mei noch in ferdjipping ferhege waaard. Yn 'e 19e iuw waaard noch in twadde sydkapel tafoege.

De Trije-ienheidstsjerke wie yn 'e Sovjettiid sûnt 1962 fiifentwintich jier lang de iennige tsjerke fan 'e stêd dy't iepen bleau. Yn 'e selde tiid naam it oantal ynwenners fan 'e stêd fan hast 290.000 oant 450.000 minsken ta.  

De fresko's fan 'e tsjerke datearje út de 18e en 19e iuw. De belangrykste ikonostaze stamt út de 18e iuw. Yn de tsjerke wurde yn it bysûnder de reliken fan 'e hillige muonts Makari Kaljazinski fereare.
Lesosibirsk

**Lesosibirsk** (Russysk: Лесосибирск) is in stêd yn 'e Russyske kraj Krasnojarsk. 

## Geografy
De stêd leit oan 'e westlike igge fan 'e rivier de Jenisej, tichteby de mûning fan 'e Angara en sa'n 460 km noardwestlik fan Krasnojarsk en 37 kilometer súdlik fan Jenisejsk. De stêd leit midden yn 'e bosken fan 'e Sibearyske taiga. It makket diel út fan it Sintraal-Sibearyske Plato, in tige rûch gebiet oant 500 m boppe de seesepegel. It klimaat yn Lesosibirsk is strang kontinintaal, mei lange, kâlde winters en koarte, waarme simmers. De gemiddelde temperatuer yn 'e winter is likernôch -22°C, wylst it simmerdeis tusken de 16 en 18°C wurdt. 

## Skiednis
De stêd ûntstie op 21 febrewaris 1975 troch it gearfoegjen fan 'e plakken Maklakovo en Novomaklakovo. Letter, yn 1989, waard ek it doarp Novojenisejsk by it plak yndield.

## Ekonomy
Lesosibirsk stiet bekend as in sintrum fan 'e houtsektor yn Ruslân. De stêd hat tsientallen houtseagerijen en der is ek houtgemyske yndustry, dêr't ûnder oaren sellulose, kolofonium en terpentyn produsearre wurdt. Letterlik bestjut Lesosibirsk "houten stêd yn Sibearje". 

## Ferfier
Lesosibirsk is de einpunt fan it spoar fan Achinsk, in ôftakking fan it Trans-Sibearyske Spoar dy't oanlein waard om de regio noardlik fan Achinsk te ûntwikkeljen foar de houtyndustry. Yn 'e iisfrije tiid spilet de Jenisej in wichtige rol yn it ferfier fan guod. 

## It besjen wurdich

* De Krúsferheffingstsjerke.
* De Andréastsjerke.

### Musea
* Houtmuseum fan Lesosibirsk: in museum oer de skiednis fan 'e houtsektor yn 'e regio.
Tsjerke fan 'e Trije Beliders (Tver)

De **Tsjerke fan 'e Trije Beliders**, ek de **Opstanningstsjerke** (Russysk: церковь Воскресения Христова, церковь Трёх Исповедников), is in tsjerkegebou yn Tver, Ruslân. De tsjerke stiet op 'e lofter igge fan 'e Wolga en falt ûnder it russysk-otterdokse bisdom Tver. Yn 1955 waard foar de tsjerke in monumint foar Afanasi Nikitin oprjochte.

De stiennen tsjerke mei klokketoer waard yn 'e jierren 1728-1731 boud en ferfong twa âlde, ferfallen houten tsjerken by de brêge oer de Wolga: ien dy't wijd wie oan 'e opstanning fan Kristus en ien oan 'e trije martlers fan Edessa, Gûria, Samon en Aviv. Yn 1815-1822 waard in súdlike kapel neffens in ûntwerp fan Karl Rossi mei finansjele stipe fan 'e boargemaster oan 'e tsjerke tafoege. Nei de revolúsje fan 1917 waard de tsjerke sletten, de boppeste twa ferdjippingen fan 'e klokketoer waarden sloopt en de fresko's ferneatige. De tsjerke wie in monumint en waard net ôfbrutsen, mar krige ferskillende funksjes fan in sûnenssintrum oant in klubgebou foar dammers. 

De tsjerke waard yn 1996 wer oerdroegen oan 'e Russysk-Otterdokse Tsjerke. Sûnt 1997 fine der wer fieringen plak. De klokketoer waard yn it ramt fan 870-jierrich jubileum fan 'e stêd de klokketoer rekonstruearre.  

De Beliderstsjerke is de iennige tsjerke dy't de stilen barok, klassisisme en empire kombinearret.
Brazyljaanske tangare

De **Brazyljaanske tangare** (*Ramphocelus bresilius*) is in sjongfûgel út de famylje tangarefûgels (*Thraupidae*). It is ien fan 'e njoggen soarten yn it skaai *(Ramphocelus)*, wêrfan't de mantsjes in wyteftich oant blaugriis plak op 'e ûndersnaffel ha (by wyfkes is dat folle minder). 

## Beskriuwing
De likernôch 18 sm lange soarte is in frij grutte tangare mei in tsjokke snaffel. It mantsje hat in karmynread bealchje mei swarte wjukken en in swarte sturt. De ûndersnaffel is blaugriis. It wyfke boppe is foar in grut part brún en fan ûnder fealoranje. 

## Fersprieding
De soarte bestiet út twa ûndersoarten:

* *R. b. bresilia*: eastlik Brazilië.
* *R. b. dorsalis*: súdeasten fan Brazylje.

De soarte libbet oan boskrânen en iepen gebieten oant yn stedsparken en tunen.

## Hâlden en dragen
De fûgels ite fruchten en ynsekten en libje allinnich yn 'e briedtiid yn pearkes. In lechsel bestiet út twa aaikes, dy't yn 12 oant 14 dagen allinnich troch it wyfke útbret wurde. Nei likernôch 15 moannen binne jonge fûgels geslachtsryp. Yn 'e Brazyljaanske dielsteat Minas Gerais oerlapet syn ferspriedingsgebiet mei dy fan 'e besibbe sulverbektangare (*Ramphocelus carbo*) Beide soarten foarmje dêr krusings.

## Status
De fûgel hat in grut ferspriedingsgebiet en oannommen wurdt dat de populaasje stabyl is. De IUCN klassifisearret de soarte op 'e Reade list as net bedrige (LC).
Swelletangare

De **swelletangare** (*Tersina viridis*) is in sjongfûgel út de famylje tangarefûgels (*Thraupidae*). It is de iennige soarte yn it skaai swelletangarefûgels *([[Tersina]])*.

## Beskriuwing

De swelletangare wurdt 15 sm lang. It fearrekleed fan it mantsje is turkoaisk mei in wite búk en in swart masker mei swarte dwersstreekjes op 'e flanken. It wyfke dêrfoar oer is grien mei in ljochtere giele búk en flanken mei in skobbich patroan. Beide fûgels ha reade eachjes.   

## Hâlden en dragen
De fûgels libje yn pearkes of yn kloften fan mear fûgels. 

## Fersprieding
De soarte libbet yn dielen fan 'e noardlike helte fan Súd-Amearika yn subtropysk en tropysk bosk en plantaazjes oant in hichte fan 1500 m. Der binne trije ûndersoarten: 

* *Tersina viridis grisescens*: komt foar yn it Santa Marta-berchtme (noardeastlik Kolombia)
* *Tersina viridis occidentalis*: komst foar yn eastlik Panama, Fenezuëla oant nei it easten yn Frânsk-Guyana, noardlik Bolivia en noardlik Brazylje. 
* *Tersina viridis viridis*: komt foar fan East-Bolivia oant Paraguay, East-Brazylje en Noardeast-Argentynje. 

## Status
Neffens in rûge rûzing fan 2022 bestiet de populaasje út 5.000.000 oant 50.000.000 folwoeksen fûgels. De fûgelsoarte hat in grut ferspriedingsgebiet, komt aardich algemien foar en oannommen wurdt dat de populaasje stabyl is. De IUCN klassifisearret de fûgel op 'e Reade list as net bedrige (2023).
Tûamotû-eilannen

De **Tûamotû-eilannen** of **Tuamotu-eilannen** (Frânsk: *Îles Tuamotu*, hoewol offisjeel: *Archipel des Tuamotu*; Tahitiaansk: *Tūāmotu mā*) foarmje in grutte groep fan eilannen en atollen yn 'e Súdlike Stille Oseaan, dy't ûnderdiel binne fan Frânsk-Polyneezje, in oerseesk gebiet fan Frankryk. 

## Geografy

De arsjipel bestiet út sa'n 80 atollen, wêrfan guon fan de grutste fan 'e wrâld binne. It is de grutste keatling fan atollen fan 'e wrâld, dy't him oer in gebiet fan mear as 1500 kilometer útwreidet. De eilannen lizze noardeastlik fan Tahity yn 'e Súdlike Stille Oseaan. Om't de eilannen foar it grutste part atollen binne, hawwe se in flak lânskip mei lagunes yn 'e midden.

De grutste atollen mei mear bewenning binne Rangiroa, Fakarava, Makemo, en Hao. Dêr komt ek it measte toerisme foar. 

Guon fan 'e atollen, lykas Rangiroa en Fakarava, binne populêr ûnder dûkers fanwegen de koraalriffen en it rike seelibben. It klimaat is tropysk. Tusken novimber en april binne orkanen mooglik. 

## Skiednis
Foardat de Jeropeanen oankamen bewennen Polynezyske folken al lang de eilannen. Jeropeeske ûntdekkingsreizgers lykas Pedro Fernandes de Queirós en Louis Antoine de Bougainville ûntdutsen de eilannen yn 'e 17e en 18e iuw.

## Befolking

De befolking bestiet foar it grutste part út etnyske Polyneezjers, spesifyk it folk fan 'e Tûamotûanen, en guon haw in mingd Polynezyske-Europeaanske eftergrûn.

De iennichste offisjele taal is Frânsk, mar de lânseigen taal fan 'e eilannen is it Tûamotûaansk. Dêrnjonken wurdt ek Tahitiaansk (lânseigen op 'e oanbuorjende Genoatskipseilannen) praat. De kultuer fan 'e befolking is woartele yn 'e Polynezyske tradysje, mei muzyk, dûns, en religieuze rituelen. Tradisjonele houten skippen en houtsnijwurk binne wichtige eleminten fan harren erfgoed.
 
In grut part fan 'e befolking is roomsk, in gefolch fan missy-aktiviteiten fan 'e Frânske misjonarissen sûnt de 19e iuw. Der binne ek protestantske mienskippen, mar dy foarmje in minderheid. De tsjerken spylje in wichtige rol yn it sosjale libben op 'e eilannen. Guon âlde rituelen fan foar de kerstening ha oerlibbe en binne hjoed-de-dei ûnderdiel fan it hjoeddeiske leauwen fan 'e ynwenners.   

In bulte jongerein giet foar oplieding en wurk hjoed-de-dei nei Tahity of nei Frankryk, sadat guon eilannen in wat âldere befolking hawwe.

## Bestjoer
De arsjipel is ferdield yn 16 gemeenten (*communes*), dy't de namme ha fan it wichtichste atol. In soad atollen binne net bewenne en ha de status fan beskerme natoergebiet.  

## Ekonomy
De tylt fan pearels, en dan benammen swarte pearels, is in belangrike aktiviteit. Ek kokosprodukten foarmje in boarne fan ynkommen. Op guon eilannen is it toerisme ûntwikkele.
Mangareva-iisfûgel

De **Mangareva-iisfûgel** (*Todiramphus gambieri*) wie in fûgelsoarte yn it skaai todysnaffeliisfûgels (*Todiramphus*) út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*). De fûgel is útstoarn en wie endemysk op it eilân Mangareva fan 'e Tuamotu-eilannen (Frânsk-Polyneezje).

De Mangareva-iisfûgel wie earder yn twa ûndersoarten ferdield. Ien ûndersoarte libbet op it eilân Niau en de oare wie earder lânseigen op it eilân Mangareva. De nominaatfoarm *Todiramphus gambieri gambieri* fan Mangareva is nei alle gedachten al foar 1922 útstoarn. 

De ûndersoarte *[[Niau-iisfûgel|Todiramphus gambieri niauensis]]* op it eilân Niau hie yn 1974 noch in populaasje fan 400 oant 600 fûgels. Yn 1990 wie de fûgel noch frij algemien, mar dêrnei namen de oantallen ôf oant der yn 2003-2004 noch mar 30 oant 50 fûgels wiene. By in ekspedysje yn 2006-2007 waarden mear as 200 fûgels teld. De belangrykste redenen foar it tebekrinnen fan 'e soarte binne ratten, de ferneatiging fan nêsten troch houtkap en tropyske stoarmen.

Hjoed-de-dei wurdt se faak as twa aparte soarten behannele, al binne der ek autoriteiten dy't se noch jimmeroan as ûndersoarten bekôgje.
Basisregistraasje Adressen en Gebouwen

De **Basisregistraasje Adressen en Gebouwen** (BAG) is de namme foar in Nederlânske Basisregistraasje. Dy bestie ynearsten út twa basisregistraasjes, nammentlik de Basisregistraasje adressen (BRA) en de Basisgebouweregistraasje (BGR), mar troch in wizigingswet fan 24 febrewaris 2017 binne se gearfoege.

## Basiswet foar registraasje fan adressen en gebouwen
De Wet basisregistraasje adressen en gebouwen, Wet BAG, ek wol Wet bag, regelet dat de gemeenteried it grûngebiet fan de gemeente yndielt yn ien of mear wenplakken en dat gemeenten in tal basisgegevens oer gebouwen en adressen byhâlde yn ien automatisearre systeem. Alle oerheidsorganen moatte dy gegevens ferplichte brûke by it útoefenjen fan harren publykrjochtlike taken.

## Ynhâld

De gemeenten moatte gegevens byhâlde oer in tal soarten objekten:

* wenplak 
* iepenbiere romte: meastal de strjitte of in plein, soms de wyk
* nûmeroantsjutting: meastal gewoan in getal, en yn alle gefallen dan oerienkommend mei it begryp húsnûmer. 
* pân: boukundige ienheid. 
* lisplak: plak foar it permanint ôflizzen fan in fartúch 
* stânplak
* 'wenobjekt': gebrûksienheid binnen gebou(wen).

Dy begripen wurde neamd yn kêst 1 fan'e wet. In adres is in kombinaasje fan wenplak, 'iepenbiere romte' en nûmeroantsjutting. As de 'iepenbiere romte' de wyk is, dan binne der of hielendal gjin strjitnammen, of der binne strjitnûmers (net apart yn de BAG) en in nûmeroantsjutting besteande út dat nûmer folge troch it folchnûmer binnen de strjitte. Under húsnûmer soe men de hiele nûmeroantsjutting of it twadde part derfan ferstean kinne. Dêrby soene se oanslute kinne by wat by de doarren oanjûn stiet. Sjoch ek ôfwikende adresseringen.

Elk wenobjekt, lisplak en stânplak hat (of krijt) in adres. Wat der oer de ôfsûnderlike objekten as wenplakken en gebouwen fêstlein wurde moat, stiet yn 'e BAG-katalogus.

## Utfiering
It Kadaster beheart de Landelijke Voorziening voor de BAG (LV BAG). De gemeenten leverje dêr harren gegevens oan, sadat de gegevens fan dêrút ferliend wurde kinne oan brûkers. Gegevens wurde yn XML-foarm oanlevere en jout yn sawol XML-foarm as GML-foarm. Dêrneist is it foar elkenien mooglik om fia de BAG Viewer de BAG te rieplachtsjen.
Sulverbektangare

De **Sulverbektangare** (*Ramphocelus carbo*) is in sjongfûgel út de famylje tangarefûgels (*Thraupidae*). It is ien fan 'e njoggen soarten yn it skaai *(Ramphocelus)*, wêrfan't de mantsjes in wyteftich oant blaugriis plak op 'e ûndersnaffel ha (by wyfkes is dat folle minder).

## Beskriuwing
By de readswarte mantsjes falt de sulverkleurige snaffel op. Wyfkes binne kastanjebrún en ha in minder opfallende dofgrize snaffel. 

## Fersprieding
Der wurde acht ûndersoarten ûnderskieden mei de folgjende fersprieding:

* *Ramphocelus carbo carbo* – fan Súdeast-Kolombia oant Guyana, East-Perû en Noard-Brazylje.
* *Ramphocelus carbo unicolor* – it begjin fan 'e eastlike Andes oant East-Kolombia (Cundinamarca en Meta).
* *Ramphocelus carbo magnirostris* – Trinidad, mei út en troch waarnimmingen yn it noardeasten fan Fenezuëla.
* *Ramphocelus carbo venezuelensis* – East-Kolombia en West-Fenezûëla.
* *Ramphocelus carbo capitalis* - noardeast Fenezuëla (fan Noardeast-Anzoátegui oant Súdeast-Monagas, Amacurodelta).
* *Ramphocelus carbo connectens* – fan Súdeast-Perû (Cuzco) oant Noardwest-Bolivia (Río Beni).
* *Ramphocelus carbo atrosericeus* – noardlik en eastlik Bolivia.
* *Ramphocelus carbo centralis* – eastlik Sintraal Brazylje en oangrinzgjend eastlik Paraguay.

De fûgel libbet yn tropysk en subtropysk bosk, boskrânen, plantaazjes, degradearre bosk en ek yn bewenne gebieten mei grien. De fûgels binne aktyf yn strûken, strewellen of oare tichte begroeiïng.

## Status
De Sulverbektangare hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beöardiele. Dêrfandinne hat de fûgel fan 'e IUCN de status op 'e Reade list fan net bedrige (LC, 2024).