Hippolyte Taine

**Hippolyte Adolphe Taine** (Vouziers, 21 april 1828 – Parys, 5 maart 1893) wie in Frânsk filosoof, histoarikus, skriuwer en kritikus.

## Libben en wurk
Taine waard berne yn in lekkenmakkersfamylje yn de Ardennen. Hy wie in poerbêste studint, mar krige syn diploma literatuer en filosofy net takend. Hy waard learaar, begûn te skriuwen foar foaroansteande blêden, folge fierder stúdzjes positive wittenskippen yn Parys en promovearre úteinlik dochs op fabelskriuwer Jean de La Fontaine. Yn 1866 waard er heechlearaar keunstskiednis oan de École nationale supérieure des beaux-arts en fan 1871 ôf oan de Universiteit fan Oxford. Fan 1878 ôf wie er ek lid fan de Académie Française.

Tegearre mei Ernest Renan wie Taine tige wichtich yn it geastlik klimaat fan Frankryk yn de twadde helte fan de 19e iuw   (de Encyclopædia Britannica út 1911 stelt dat “de toan" fan it wurk fan Émile Zola en Guy de Maupassant direkt werom te fieren is op it wurk fan Taine). As wittenskiplik humanist hie er bewûndering foar de natuerwittenskippen en tegearre mei Pierre Janet wie er ien fan de promotors fan de natuerwittenskiplike psychology. Taine waard sterk beynfloede troch Auguste Comte en Herbert Spencer en bepleite strang deterministyske, positivistyske wittenskiplike wurkwizen. De neidruk waard lein op it eksperimint, ek yn de minskwittenskippen.

Dat positivistyske tinken paste Taine ek ta op de literatuerwittenskippen. Syn metoade bestie deryn de foarwearden te ûndersykjen dy't it foar in skriuwer mooglik meitsje in wurk ta stân te bringen (erflikens, miljeu, psychologyske tastân). Troch de literatuerwittenskippen te ûntdwaan fan estetyske en morele apsekten en teksten te ûndersykjen op basis fan wittenskiplike metoaden, ferrjochte Taine baanbrekkend wurk yn de literatuerskiednis, dy't him oant dan beheinde ta beoardielings en beskriuwings. Oan de ein fan de 19e iuw waard Taine syn lear troch in soad kritisy hikkele fanwegen syn dogmatisme, skriuwers lykas Anatole France en Charles Péguy namen it wer op foar it subjektivisme, mar yn de 20e iuw waarden syn opfettings wer yn eare wersteld fia it Russysk formalisme (Viktor Sjklovski, Roman Jakobson), dêr't it fierder út ûntwikkele waard, mei nije ynstruminten. 

Taine skreau ek inkele literêre skôgings, reisoantekenings en brieven.

## Bibliografy

* 1853 *De personis Platonicis. Essai sur les fables de La Fontaine*
* 1854 *Essai sur Tite-Live*
* 1855 *Voyage aux eaux des Pyrénées*
* 1856 *Les philosophes français du XIXe siècle*
* 1857 *Essais de critique et d’histoire*
* 1860 *La Fontaine et ses fables*
* 1864 *Histoire de la littérature anglaise*, 4 dielen. 
* 1864 *L’idéalisme anglais*, oer Carlyle. 
* 1864 *Le positivisme anglais*, oer Stuart Mill
* 1865 *Les écrivains anglais contemporains. Nouveaux essais de critique et d’histoire.* 
* 1865 *Philosophie de l’art*
* 1866 *Philosophie de l’art en Italie. Voyage en Italie*, 2 dielen.
* 1867 *Notes sur Paris. L’idéal dans l’art*
* 1868 *Philosophie de l’art dans les Pays-Bas*
* 1869 *Philosophie de l’art en Grècev*
* 1870 *De l’intelligence*, 2 dielen.
* 1871 *Du suffrage universel et de la manière de voter. Un séjour en France de 1792 à 1795.*
* 1875–1893 *Les origines de la France contemporaine (I: L’ancien régime; II à IV: La Révolution; V en VI: Le Régime moderne)*
* 1894 *Derniers essais de critique et d’histoire*
* 1897 *Carnets de voyage: Notes sur la province 1863-1865*

## Literatuer en boarnen
* A. Bachrach e.a.: *Encyclopedie van de wereldliteratuur*. Bussum, 1980-1984. ISBN 90-228-4330-0 
* François Léger, *Monsieur Taine*, Critérion, Parys, 1993, ISBN 978-2741300373

## Keppelings om utens
*  *[http://www.inha.fr/spip.php?article3089 Bibliographie.]*
*  Bio-bibliografy