open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sjoerd Soeters

**Sjoerd Soeters** (Nes, 2 augustus 1947) is in Nederlânsk arsjitekt.

## Libben en wurk
Soeters wie soan fan in hûsdokter. Fan 1966 oant 1975 studearre er boukunde oan de Technyske Hegeskoalle Eindhoven. Dêrnei gie er oan it wurk by arsjitekteburo VDL yn Amsterdam. Yn 1979 rjochte Sjoerd Soeters tegearre mei syn frou Merle Soeters-Stefels in arsjitekteburo yn harren hûs oan de Prinsegrêft. Tsien jier letter kaam it buro yn in Baptistetsjerke oan de Tsjerkestrjitte yn it sintrum fan Amsterdam.

Yn 1997 kaam Jos van Eldonk by de maatskip dy't doe de namme *Soeters Van Eldonk architekten* krige. Dana Ponec kaam 2001 yn de direksje dat de namme waard wer feroare yn *Soeters Van Eldonk Ponec architekten*. Dana Ponec begûn yn 2007 foar harsels, dat it is no wer *Soeters Van Eldonk architekten*. De direksje fan no bestiet út de twa freonen en Paul van Rongen, dy't direkteur projektorganisaasje is.

De maatskip Soeters Van Eldonk arsjiteten hat sa'n 55 meiwurkers.

Fan 1990 ôf oan wie Soeters supervisor foar ferskate bouprojekten, lykas Sirkus Zandvoort, it Java-eilân yn Amsterdam en Haverleij yn Engelen by De Bosk dêr't er it stedsboukundich ûntwerp foar makke.

Soeters siet ek efter it gebouwekompleks *De Piramides* yn Amsterdam en it nije sintrum fan Saandam: Inverdan.

## Sjoch ek
* List fan Nederlânske arsjitekten

## Keppeling om utens
* Soeters Van Eldonk arsjitekten
Eugène Simon

**Eugène Simon** (Parys, 30 april 1848 - dêre, 17 novimber 1924) wie in Frânsk arachnolooch. Hy hat in protte wurk ferset op it mêd fan taksonomy fan spinnen en by it ferneamen dêrfan. Hy hat ek in tal lagen beneamd,  *[[Anelosimus]]*, *[[Psellocoptus]]* en *[[Phlogius]]*. Syn meast wichtige wurk op dat mêd wie *Histoire Naturelle des Araignées* (1892).

Hy hie ek in soad niget oan Kolibrys dêr't er in ferskaat oan soarten en rassen fan beskreaun hat. Hy publisearre dêroer *Histoire Naturelle des Trochilidae* (1921).

## Keppeling om utens
*Wurk fan en oer Eugène Simon
Denis Fonvizin

**Denis Ivanovitsj Fonvizin** (Russysk: Денис Иванович Фонвизин) (Moskou, 3 april 1745 - Sint-Petersburg, 1 desimber 1792) wie in Russysk skriuwer. De aadlike famylje Fonvizin (Von Wiesen) wie oarspronklik fan Baltysk-Dútsk komôf út Lyflân. 

## Libben en wurk
Doe't 1755 de Universiteit fan Moskou krekt fan Michail Lomonosov oprjochte wie, waard Fonvizin ien fan de earste learling oan it gymnasium dat oan de universiteit anneks wie. Fan hûs út spriek er floeiend Dútsk en Frânsk en waard er beynfloede troch de ideeën fan de Ferljochting. Yn it earstoan fertsjinne Fonvizin de kost mei it oersetten fan Frânske en Dútske literatuur yn it Russysk.

Fonvizin wurke letter as sektaris by minister fan Bûtenlânske Saken greve Nikita Panin dy't in soad ynfloed hie, en waans broer Pjotr Panin yn 1775 in ein makke hie oan de rebûlje fan Poegatsjov. Fonvizin koe frijwat ûnbehindere skriuwe mei Panin as beskermhear. Hoewol't Pan it letter bedoarn hie by Katarina de Grutte, wie er te wichtich en populêr om arrestearre te wurden. Sadwaande koe Fonvizin him in protte permitearje yn sy toanielstikken en wie er de iennige toanielskriuwer fan belang yn dy tiid dy't net fêstset waard.

## ''De Adolesint''
Fonvizins wichtichste wurk is it toanielstik *De Adolesint* (Russysk: Недоросль, út 1782). It stik giet oer it libben fan in húshâlding fan lânadel.
It wurk is om mear as ien reden nijsgjirrich. Yn 't earst hat it in protte ynfloed op it Russysk hân. In protte sizzen út it stik waarden letter sprekwurden. Ek polityk wie it fan belang. It ûnder kuratele  stellen fan de húshâlding yn it stik om reden fan de minne behanneling fan de liifeigenen, wie yn dy tiid bot foarútrinnend. Fierders beskriuwt Fonvizin middels dialogen tusken de wize omke en de krekt beneamde regionale kommandant, in freon fan him, it hanneljen nei eigen goedachtsjen oan it hof. Eltse oare skriuwer soe dêrfoar arrestearre wêze, mar de beskerming fan Panin en de populariteit by it publyk soargen derfoar dat dat net barde.

## Oar wurk en literatuer yn it Nederlânsk
* Denis Fonvizin. "Brieven uit Frankrijk 1777-1778. Een Russische bojaar op Grand Tour aan de vooravond van de Franse Revolutie". Antwerpen, Benerus, 2006. ISBN 9080636355
* Denis Fonvizin. "De landjonker". Amsterdam, Pegasus, 2009. ISBN 978 90 6143 338 5
* E. Waegemans. "Russische literatuur van de 18e eeuw". Antwerpen, Benerus, 1996. ISBN 90 8026 81 3 5
Yge Visser

**Yge Visser** (De Haach, 29 july 1963) is in Nederlânsk skaakgrutmaster.

## Wurkpaad
*Yn 1981 waard er kampioen fan Idaho Feriene Steaten
*Tusken 1983 en 2001 waard er acht kear kampioen fan Fryslân
*Yn 1989 wûn er "ECI-open" yn Brugge.
*In 1991 wûn er Geraardbergen yn België.
*Visser wie dield winner fan it Harmonie Skaaktoernoai 2004 yn Grins en helle dêrmei syn earste grutmasternoarm.
*Yn 2005 wûn er yn Grins it Stauntontoernoai mei it tema Marshallgambiet.
*Yn 2006 waard er grutmaster.
*Yn 2004, 2006 en 2008 spile er mei yn it Nederlânsk kampioenskip.

Visser is ek skaaktrainer. Hy fersoarget skaakkursussen foar de top fan de Nederlânske skaakjongerein en hy begeliedet dêrby ek in pear jongeren mei in protte talint.

Hy waard yn 2019 feroardield ta de maatregel tbs mei twangferpleging fanwegen it bedriigjen en stalken fan famyljeleden.

## Keppelings om utens
* Profyl Visser op chessgames.com
* FIDE-ratingfeiten foar Yge Visser
Omsk

**Omsk** (Russysk: Омск) is in Russyske stêd yn Sibearje, haadstêd fan 'e oblast Omsk. De stêd leit op it plak dêr't de rivieren de Irtysj en de Om byelkoar komme.

Under it Russysk keizerryk wie Omsk de sit fan 'e Gûverneur-generaal fan West-Sibearje en letter fan 'e Gûverneur-generaal fan 'e Steppen. Yn 'e Russyske boargeroarloch, yn 1918–1920, wie Omsk de haadstêd fan 'e anty-bolsjewistyske Sibearyske Republyk en waard de keizerlike goudreserve dêr bewarre.

## Ekonomy
Omsk hat in wichtige haven en de Russyske oaljemaatskippij Sibneft sit dêr.

## Ferkear en ferfier
Omsk is goed te berikken oer it wetter (Irtysj en Om) en hat oanslúting op wichtige wegen en it spoar. It Transsybearysk spoar en de autowei M5 ferbynt Omsk oer Tsjeljabinsk mei Moskou en it oerbliuwend part fan Jeropeesk Ruslân. Teffens hat de stêd in eigen lofthaven dy't troch mear as ien maatskippijen betsjinne wurdt en dy't de basis is fan Omskavia. It stedske iepenbier ferfier bestiet út trams, stedsbussen en trolleybussen.

Omsk is it einpunt fan 'e Jeropeeske wei 30 dy't yn Cork begjint. De 5800 kilometer lange dyk rint ek troch Nederlân.

Sûnt 1992 waard der ek wurke oan it oanlizzen fan in metro ûnder Omsk. It wie ynearsten it doel om it earste trasee te iepenjen yn it ramt fan it 300-jierrich bestean fan de stêd yn 2016. Mar noch foar it jubileum fan de stêd rekke it jild op en gyng de projektûntwikkelder NPO Mostovik failliet. It hiele projekt waard yn 2018 troch de oblast Omsk offisjeel stopset. Njonken in diel fan it earste trasee en de metrobrêge oer de Irtysj waard allinne it earste metrostasjon Alekander Pûsjkin-bibleteek iepene (2011).   

## Unjouwing befolking

## Kultuer en ûnderwiis
As foaroansteand kultuer- en ûnderwiissintrum hat Omsk in tal museums, teaters, skouboargen en (heger)ûnderwiisynstituten.

De meast wichtige museums binne:
* It steatmuseum foar regionale skiednis
* It Dostojevskymuseum fan literatuer
*It Vrûbelmuseum foar keunsten
* It militêr museumkompleks
* It Kondraty Belov keunstmuseum
* It Liberovsintrum foar keunst

Teaters binne de Opera fan Omsk, it Dramateater Omsk, it Sirkus fan Omsk en in tal lytsere kulturele ynstellings.

### Heger ûnderwiis
* Steatsuniversiteit Omsk
* Technyske Steatsuniversiteit Omsk
* Pedagogyske Steatsuniversiteit Omsk
* Agraryske Steatsuniversiteit Omsk
* Steatsuniversiteit foar Fervierkunde Omsk
* Siberyske Steatsakademy foar Wegenbou
* Siberyske Steatsakademy foar Lichems Oefening en Sport

## Berne yn Omsk
* Vissarion Sjebalin (11 juny 1902), Russysk komponist
* Valentina Talyzina (22 jannewaris 1935), Russysk aktrise
* Jevsjej Tsejtlin (1948), Russysk-Joadsk literatuerwittenskipper en skriuwer
* Michail Vroebel (17 maart 1856), Russysk skilder en bylhouwer

## Sjoch ek
* Marije-Himelfeartkatedraal (Omsk)

## Keppelings om utens

*  Omsk online mei kaarten
*  De trije Omsker maratons (en Russysk)
Plattèl

**Plattèl** is in Nederlânske sjongster. Sy waard berne yn Rotterdam en brocht har teener-jierren troch yn it doarp Jonkerslân. Dêr learde hja de Fryske taal. Se fûn de taal sa moai, dat se dêr op skoalle op It Hearrenfean in karfak fan makke. Hoewol't se meast Ingelsk sjongt, brocht se yn desimber 2012 op in single-kompaktskiif it Fryske nûmer 'Hjir bin ik' út.

## Keppeling om utens
* Plattèl Music
Aung San

**Aung San** (Natmauk, 13 febrewaris 1915 – Rangoon, 19 july 1947) wie in Birmeesk revolúsjonêr, nasjonalist, militêr en politikus. Hy spile in wichtige rol yn de ûnôfhinklikens fan Birma en wurdt yn syn lân troch in protte lju as 'heit' fan de selsstannigens beskôge.

Hy wie as studint ien fan de grûnlizzers fan de Thakin-beweging, dy't ûnôfhinklikens foarstie.

Aung San hie by syn frou Daw Khin Kyi trije bern. De meast ferneamde is dochter Aung San Suu Kyi, dy't mei om reden fan har efternamme sûnt 1988 in wichtige rol yn de Birmeeske polityk spilet mei har partij de NLD. De NLD wart har tsjin de militêre diktatuer en hopet it lân te demokratisearjen.
Arzamas

**Arzam<u>a</u>s** (Russysk: *Арзамас*) is de op twa na grutste stêd yn de Russyske oblast Nizjni Novgorod en it bestjoerssintrum fan it distrikt Arzamasski. De stêd leit op de rjochterigge fan de rivier de Tesja (in sydrivier fan de Oka), sa'n 410 kilometer eastlik fan Moskou en 112 kilometer besuden Nizjni Novgorod. De stêd is in spoar- en wegenknooppunt en hat goed 100.000 ynwenners.

### Befolkingsferrin

## Ofbylden

Ofbyld:Arzamas Resurrection Cathedral IMG 9667 1725.jpg|*[[Ferrizeniskatedraal (Arzamas)|Ferrizeniskatedraal]]*
Ofbyld:Арзамас, Гостиный ряд.JPG|*Gostini Rjad*
Ofbyld:Arzamas, Nizhny Novgorod Oblast, Russia - panoramio (114).jpg|*Ferkundigingstsjerke*
Ofbyld:Театр Драмы - panoramio.jpg|*Téater*
Ofbyld:Arzamas Magistrate IMG 9687 1725.jpg|*Magistraatgebou*


## Ferneamde ynwenners
* Patriarch Sergius I fan Moskou
* Marina Orlova
* Jevgeny Namestnikov

## Keppelings om utens
*  arzamas.ru
*  arzamas.info
*  arzamas.nnov.ru
Fatoumata Diawara

**Fatoumata Diawara** (Ivoarkust, 1982) is in Malineesk muzikant, sjonger en aktrise dy't yn Frankryk wennet.

## Libben
Fatouma waard berne yn Ivoarkust út Malineeske âlden. Sy ferfarre nei Frankryk om te aktearjen. Sy spile yn Cheick Oumar Sissokos  film *La Genèse* (1999), Dani Kouyaté syn populêre film *Sia, le rêve du python* (2001), yn it ynternasjonaal ferneamde teaterselskip Royal de Luxe en spile boppedat de haadrol yn de musical *Kirikou et Karaba*. 

Letter pakte sy it gitaarspyljen op en komponearre sy har eigen lieten; wurk dat in kombinaasje is fan Wassaloutradysjes út Súd-Maly en ynternasjonale ynfloeden. Sy hat optreden mei  Oumou Sangaré, en ek muzyk mei him opnaam, mei AfroCubism, Dee Dee Bridgewater (oer *Red Earth: A Malian Journey*), en it Orchestre Poly-Rythmo de Cotonou. De plaat *Kanou* waard maaie 2011 útbrocht en har debútalbum *Fatou* op it platemerk World Circuit Records kaam septimber 2011 út.

Septimber 2012 hat hja optrede yn in kampanje mei de namme "30 Songs / 30 Days" om *Half the Sky: Turning Oppression into Opportunity for Women Worldwide* te stypjen, in muly-mediaprojekt yspirearre troch it boek fan Nicholas Kristof en Sheryl WuDunn. 

## Wurk

### Filmografy
* 1996 : *Taafe Fanga* fan Adama Drabo
* 1999 : *La Genèse* fan Cheick Oumar Sissoko : Dina
* 2002 : *Sia, le rêve du python* fan Dani Kouyaté : Sia
* 2008 : *Il va pleuvoir sur Conakry*, fan Cheick Fantamady Camara : Siré
* 2010 : *Encourage*, fan Eleonora Campanella
* 2010 : *Ni brune ni blonde*, fan Abderrahmane Sissako
* 2011 : *Les Contes de la Nuit*, fan Michel Ocelot (stim)
* 2014 - *[[Timbuktu (2014)|Timbuktu]]* (Abderrahmane Sissako), as de sjongster
* 2015 - *Morbayassa* (Cheick Fantamady Camara)
* 2018 - *Yao* (Philippe Godeau), as Gloria

### Teäter
* 1998 : *[[Antigone]]* fan Sofokles ; bewurking Jean-Louis Sagot Duvauroux, produksje Sotiguy Kouyaté
* 2002 -2008 : *Royal de Luxe* ; fan Jean-Luc Courcoult
* 2007-2008 : *Kirikou et Karaba* : Karaba

### Diskografy
* 2011 : *Kanou* (World Circuit - EP)
* 2011 : *Fatou* (World Circuit - Album)
* 2012 : Optreden yn *Rocket Juice & the Moon* (Honest Jon's - Album)
* 2012 : Optreden yn it liet "Nothin' Can Save Ya" fan it album *The Bravest Man In The Universe* fan Bobby Womack
* 2013 - *Sketches from Ethiopia* (Mulatu Astatke), meidogger oan it nûmer *Surma*
* 2015 - *At Home (Live in Marciac)* mei Roberto Fonseca
* 2017 - *Lamomali* (Matthieu Chedid), meidogger oan de nûmers *Manitoumani*, *Bal De Bamako*, *Cet Air*, *Une Âme* en *Toi Moi*
* 2018 - *Fenfo* (Wagram Music)
* 2020 - *Désolé* (Gorillaz)
* 2023 - *London Ko* (Wagram)

## Nominaasjes
Yn desimber 2018 hearde Diawara ta de nominearden foar twa Grammy Awards: *Best World Music Album* foar har album *Fenfo* en *Best Dance Recording* foar *Ultimatum* fan de groep Disclosure dêr't se oan meiwurke hie.

## Keppelings om utens
* www.fatoumatadiawara.fr
Tobolsk

**Tobolsk** (Russysk: Тобольск) is in stêd yn Ruslân, yn de oblast Tjûmen yn West-Sibearje. De stêd leit op it plak dêr't de Tobol yn de Irtysj útmûnet en hat goed 90.000 ynwenners. Tobolsk bestiet út in boppestêd om it kremlyn hinne en in ûnderstêd om it Sûamenskikleaster, it âldste fan Siberië, hinne.

It plak waard as ien fan de earste stêden yn Siberië yn 1586/87 troch de kozakken fan Jermak Timofejevitsj stichte op it plak fan it âlde Ritsik Toera. It wie yn de 17e en 18e iuw in stêd fan belang en fan 1708 oant 1824 gûvernemintshaadstêd fan it gûvernemint Tobolsk. De stêd waard minder wichtich yn it foardiel fan Omsk, doe't ein 19e iuw sa'n twahûndert kilometer súdliker it trans-Siberysk spoar oanlein waard, oer de haadstêd fan no fan de oblast, Tjûmen. Tobolsk wie ûnder de tsaren in wreedferneamd ferbanningsoarde.

April 1917, nei de Febrewarisrevolúsje, waarden tsaar Nikolaas II en syn famylje dêr hinne brocht; sy wennen doe yn it eardere hûs fan de gûverneur ek ûnder de Oktoberrevolúsje, mar doe't hja yn april 1918 werom woenen nei Moskou waarden se oanholden yn Jekaterineburch en dêr troch de bolsjewiken berjochte en deadien.

It kremlyn fan Tobolsk is het iennige kremlyn yn Sibearje.  De Sofiakatedraal waard, nei't er fertutearzge wie yn de Sovjet-perioade, folslein fernijd. 

De wichtichste yndustry is no de oaljeraffinaderij, mar tradisjonele ambachten lykas hout- en bonkefykjen wurde ek noch beoefene. 

## Berne yn Tobolsk
* Vasili Perov (1833-1882), keunstskilder 
* Dmitri Mendelejev (1834-1907), skiekundige
* Andrej Makovejev (1982), biatleet

## Keppeling om utens
Ząbrowo (Stare Pole)

**Ząbrowo** (Dútsk: Sommerau) is in doarp yn in noarden fan Poalen, yn it wojwodskip Pommeren, yn it distrikt Malbork (Marienburg), sa'n 50 km súdeastlik fan de regiohaadstêd Danzig. It doarp hat 423 ynwenners. Oan de westrâne rint de rivier de Nogat, in 62 km lange earm fan de Weichsel.

Foar 1945 hearde de krite by Dútslân.
Max Nord

**Jacob Julius Max (Max) Nord** (Gorinchem, 1 april 1916 - Amsterdam, 28 febrewaris 2008) wie in Nederlânsk dichter en sjoernalist.

## Wurkpaad
Nord studearre politike wittenskippen yn Parys en wurke sûnt 1938 as ferslachjouwer by *[[Het Vaderland]]*. Tegearre mei Menno ter Braak sette er it boek *Gespräche mit Hitler* fan Hermann Rauschning oer, wat harren op in oanklacht fanwege *"belediging van een bevriend staatshoofd"* kaam te stean. Foardat it ta in proses komme koe wie Nederlân al troch de Dútsers beset. Under de besetting wie Nord mei Wim van Norden en Simon Carmiggelt de kearn fan it yllegale *[[Het Parool]]*. Nei de oarloch waard Nord keunstredakteur fan dy krante. Dêrnei wie er in skoft plakferfangend haadredakteur yn it plak fan Gerrit Jan van Heuven Goedhart. Dêrnei wie er korrespondint foar *Het Parool* yn Parys. Yn 1987 wie er yn Lyon ta by it twa moanne duorjend proses tsjin oarlochsmisdiediger Klaus Barbie. Nord skreau in rige artikels yn *[[Vrij Nederland]]* en in boek oer dy rjochtsaak. Teffens hat Nord boeken oer Albert Helman, Alexander Cohen, en Josepha Mendels skreaun, hie er de einredaksje fan ferskate boeken, en sette er ûnder oaren ferhalen fan Luigi Pirandello en gedichten fan Cesare Pavese oer yn it Nederlânsk.

Max Nord wie fierders foarsitter fan de Feriening fan Letterkundigen. Hy stoar yn de âldens fan 91 jier.

## Bibliografy (kar-út)
* *Albert Helman; een inleiding tot zijn werk* (1949)
* *Alexander Cohen, een andersdenkende* (1960)
* *De pijn om zo te leven en andere verhalen* (1967; oersetting fan ferhalen fan Luigi Pirandello; mei Jenny Tuin) ISBN 9021497190
* *De aarde en de dood* (1989; vertaling van *La terra e la morte* fan Cesare Pavese) ISBN 9071855058 / ISBN 9071855066
* *Klaus Barbie, een van ons* (1989) ISBN 9064810826
* *Josepha Mendels: portret van een kunstenaar* (1991) ISBN 9011919556
* *Verzen* (1994; gedichten) ISBN 9069752662
* *Het grote avontuur* (1994; oersetting fan *Le grand Meaulnes* fan Alain Fournier út 1913) ISBN 9025301622
* *Achterwaarts: memoires* (1998; autobiografie) ISBN 9029057475

## Oer Nord
* Hans Renders: *Levensbericht. Jacob Julius Max Nord*. Yn: *Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden*, jrg. 2013-2014, s. 146-155 Folsleine tekst
Lita Grey

**Lita Grey** (berne as **Lillita Louise MacMurray**; Hollywood, 15 april 1908 - 29 desimber 1995) wie in Amerikaansk aktrise en de twadde frou fan Charlie Chaplin. Sy wie in dochter fan in Meksikaanske mem en in heit út in famylje fan Iersk komôf.

## Persoanlik libben
Grey troude fjouwer kear. Fan har tolfde wurke hja foar de studio fan Charlie Chaplin yn Hollywood. Doe't se 16 jier wie, yn 1924, tocht hja dat Charlie Chaplin har swier makke hie; hy wie doe 35. Chaplin boaske har yn it ferhoalene yn Empalme, Meksiko om in skandaal en in rjochtssaak foar te kommen. Sy krigen twa bern, Charles Chaplin, Jr. (1925–1968) en Sydney Earle Chaplin (1926–2009). 

It houlik wie fan begjin ôf oan gjin súkses. Chaplin soarge dat er at it heal koe net thús wie; hy wurke yn dy tiid hurd oan *The Gold Rush* (dêr't Grey de frouljus haadrol yn hawwe soe) en letter oan *The Circus*. It pear gie augustus 1927 út elkoar. Chaplin soe tal fan ferhâldings mei froulju hân hawwe en waard feroardiele ta it beteljen fan $600.000 oan har en nochris $100.000 it bern. Earder wie noch nea sa'n slompe jild easke by in skieding; in skieding dy't oars breed útmetten waard yn de media.

Letter boaske sy oan Henry Aguirre, dêrnei Arthur Day en doe Pat Longo (skieding folge juny 1966). 

Yn de jierren 70 en 80 wurke hja as klerk by Robinson's Department Store yn Beverly Hills.

Sy skreau twa autobiografyen oar har libben mei Chaplin. *My Life With Chaplin* (1966) wie, sei hja sels, oerdreaun en foar in part optocht, mar de twadde, *Wife of the Life of the Party* (1995), soe it wiere ferhaal befetsje.

Grey waard troch Deborah Moore spile yn de 1992 film *Chaplin*, hoewol't de sêne mei Grey oars mar krapoan in minút duorre yn de einferzje fan de film.

Chaplin biograaf Joyce Milton wol hawwe dat it houlik Grey-Chaplin Vladimir Nabokov him mei ynspirearre ta it skriuwen fan *[[Lolita]]*.

## Filmografy
**Unknown Chaplin* (1983) (TV)
**The Devil's Sleep* (1949)
**Seasoned Greetings* (1933)
**Mr. Broadway* (1933)
**The Idle Class* (1921)
**[[The Kid (1921 film)|The Kid]]* (1921)

## Keppelings om utens
* Lita Grey by Virtual History
* Lita Grey by de IMDb
Aleida Schot-priis

De **Aleida Schot-priis** is in priis dy't sûnt 1981 om it jier jûn wurdt foar literêre oersettingen út ien fan de Slavyske talen yn it Nederlânsk, fanwege de Aleida Schot-stichting. De priis is ferneamd nei Aleida Schot, slaviste en oersetster, dy't it ynstellen fan de priis yn har testamint fêstlei.

## List fan priiswinners
*2024 - Nina Targan Mouravi - foar har hiele oeuvre  
*2022 - Charlotte Pothuizen  - foar har fertalingen fan moderne Poalske literatuer
*2020 - Peter Zeeman - foar syn hiele oeuvre, út it Russysk
*2018 - Robbert-Jan Henkes - *Bij ons op de maan* (út it Russysk, bernegedichtefertaling)
*2015 - Madeleine Mes - *Abrikozen op sap en andere verhalen* fan Alexander Solzjenitsyn
*2013 - Kees Jiskoot - *Gedichten* fan Sergej Jesenin (út it Russysk) en oare fertalingen út it Russysk
*2011 - Roel Schuyt - *De nieuwkomers* fan Lojze Kovačič (út it Sloveensk) en oare oersettingen út Slavyske talen
*2009 - Froukje Slofstra - *Leven & Lot* fan Vasili Grossman
*2007 - Edgar de Bruin - *Spoelen met teerzeep* fan Jáchym Topol
*2005 - Anne Stoffel - Russyske poëzy, benammen fan Boris Ryzji, Vladimir Nabokov en Marina Tsvetajeva
*2003 - Hans Boland - Russyske poëzy, benammen foar *Vroege lyriek* fan Aleksander Poesjkin
*2001 - Aai Prins - Russyske literatuer, benammen foar *Zangezi* fan Velimir Chlebnikov
*1999 - Arthur Langeveld - Russyske literatuer, benammen foar *De biecht* fan Leo Tolstoj
*1997 - F.J.Th.J. (Frans-Joseph) van Agt - Russyske poëzy, benammen fan Aleksander Poesjkin
*1995 - Karol Lesman - *Onverzadigbaarheid* fan Stanisław Ignacy Witkiewicz
*1993 - Reina Dokter - Joegoslavyske literatuer, benammen it wurk fan Danilo Kiš en Aleksandar Tišma
*1991 - Jan Robert Braat, Arie van der Ent, Peter Zeeman, Marko Fondse, Arthur Langeveld, Marc Schreurs, Charles B. Timmer, Kees Verheul, Leienske slavisten (lykas Karel van het Reve) en de wurkgroep fan it Slavysk Ynstitút fan de Universiteit fan Utert - poëzy fan Joseph Brodsky
*1989 - Lourens Reedijk - *Tsjevengoer* fan Andrej Platonov
*1987 - Yolanda Bloemen en Marja Wiebes - *Goedenacht* fan Andrej Sinjavski (Abram Terts)
*1985 - Kees Mercks - oersettingen út it Tsjechysk
*1983 - Jan Robert Braat - wurk fan Joeri Trifonov
*1981 - Gerard Cruys - Russische literatuur, benammen wurk fan Vladimir Voijnovitsj en Sasja Sokolov
The Quarrymen

**The Quarrymen** is in popgroep dy't yn 1956 oprjochte waard troch John Lennon. 

Bandleden wienen: Pete Shotton (waskboerd), Eric Griffiths (gitaar), Bill Smith (basgitaar) en Rod Davis (banjo).
De namme *The Quarrymen* kaam fan de Quarry Bank Grammar School, dêr't Lennon en oare leden fan de band nei skoalle gienen.

Al nei it earste optreden kamen der twa nije leden by, Paul McCartney en George Harrison. Sy namen yn 1958 harren earste single (*That'll Be the Day*) op. Dêrnei waard de namme fan de groep feroare yn *The Silver Beetles* en noch letter yn The Beatles. Yn 1959 kamen Pete Best (drums) en Stuart Sutcliffe (bas) by de band. Yn 2008 namen *The Quarrymen* fan no in twadde single op mei ûnder oaren Rod Davis (*Never stop rockin' rollin*').

De oarspronklike band hold yn 1960 op te bestean. Yn 1994 en 1995 hold in groep âld-bandleden in reünytoernee, yn 1997 waard de band weroprjochte.
Stuart Sutcliffe

**Stuart Sutcliffe** (Edinboarch, 23 juny 1940 - Hamburch, 10 april 1962) wie in Britsk keunstskilder en muzikant. Mei Pete Best hearde er by The Beatles ear't sy ferneamd waarden.

## Keppeling om utens
*Offisjele webside
Sander de Rouwe

**Sander de Rouwe** (Boalsert, 1 novimber 1980) is in politikus. Ut namme fan it Christen-Democratisch Appèl (CDA) wie er fan 1 maart 2007 oant 9 maaie 2015 lid fan de Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal. Earder wie er lid fan de gemeenteried fan de Fryske gemeente Boalsert. Nei de Twadde Keamer folge de funksje fan deputearre fan de provinsje Fryslân. 

## Keppelings om utens
* Webside fan Sander de Rouwe
* Persoanlike side Sander de Rouwe op webside Twadde Keamer
Nikolaas I fan Ruslân

**Nikolaas I Pavlovitsj fan Ruslân** (Russysk: Николай I Павлович, *Nikolaj I Pavlovitsj*) (Tsarskoje Selo by Sint-Petersburch, 6 july 1796 – dêre, 2 maart 1855), wie tsaar fan Ruslân fan 1825 oant syn dea yn 1855. Hy wie kening fan Poalen fan 1 desimber 1825 oant 25 jannewaris 1831 en ek gruthartoch fan Finlân.

Nikolaas wie in soan fan tsaar Paul I fan Ruslân en dy syn frou tsarina Maria Fjodorovna. Hy wie in pakesizer fan tsaar Peter III fan Ruslân en tsarina Katarina II. Oan memmekant wienen syn pake en beppe Frederik Eugenius fan Württemberg en Frederika fan Brandenboarch-Schwedt.

## Galery

Ofbyld:Alexandra Feodorovna (Charlotte of Prussia).jpg|De frou fan Nikolaas I, Aleksandra Fjodorovna. Feitlik prinsesse Charlotte fan Pruisen. De âldste dochter fan kening Frederik Willem III fan Pruisen.
Ofbyld:Grand Duke Alexander Pavlovich by V.Borovikovsky (1800, Russian museum).jpg|De âldere broer fan Nikolaas tsaar Aleksander I.
Ofbyld:Alexandra Fedorovna with children by G.Dawe (1820s, Russian museum).jpg|Alexandra Fjodorovna mei harren âldste bern. De lettere tsaar Aleksander II en grutfoarstinne Maria Nikolajevna.
Ofbyld:Alexander_II_of_Russia_by_N.Lavrov_(1868,_Museum_of_Artillery).jpg|De âldste soan fan Nikolaas, de lettere tsaar Aleksander II fan Ruslân.
Tsarskoje Selo

**Tsarskoje Selo** (Russysk: Царское Село, *<u>Tsar</u>skoje Se<u>lo</u>*; *"Tsarendoarp"*) is in eardere residinsje fan de keizerlike Russyske famylje en de (hege) adel dy't op besite kaam op 24 kilometer besuden Sint-Petersburch. It falt tsjintwurdich ûnder de stêd Pûsjkin en fan it Wrâlderfgoedmonumint 'Sint-Petersburch en besibbe groepen fan monuminten'.

Yn de 17e iuw hearde de bûtenpleats oan in Sweedske aadlike famylje. De oarspronlik Finske namme fan de bûtenpleats wurdt faak oerset as "hegerlizzende grûn". Max Vasmer hat it toponym lykwols ôflaat fan it Finske wurd *saari* (eilân). Yn alle gefallen waard de Finske namme troch de 18e-iuwske Russen útsprutsen as "Sarskoje Selo", wat letter feroare yn "Tsarskoje Selo".

## Keppeling om utens
*   Steatsmuseum fan Tsarskoje Selo
Konstantin Paustovsky

**Konstantin Georgiejevitsj Paustovsky** (Russysk: Константин Георгиевич Паустовский; *Konstantin Georgiejevitsj Paoestovski*) (Moskou, 31 maaie 1892 - dêre, 14 july 1968) wie in Russysk auteur.

## Libben
Paustovskys heit wie statistkus by it spoar, syn mem kaam út in Poalske famylje fan yntellektuelen. Doe't er op it gymnasium yn Kiev siet, ferliet syn heit de hûshâlding. Nettsjinsteande de finansjele swierrichheden dy't dat joech koe Paustovski dochs studearje. Yn 't earstoan die er wis- en natuerkunde yn Kiev en letter filosofy yn Moskou. Fanwege de Earste Wrâldoarloch moast er syn stúdzje ôfbrekke.

Yn de Earste Wrâldkriich tsjinne Paustovsky as sikefersoarger oan it Prusysk front en makke er it tebeklûken fan it Russysk leger troch Poalen en Wyt-Ruslân mei. Neidat er boadskip fan it sneuveljen fan twa fan syn bruorren krige hie gie Paustovsky werom nei syn mem yn Moskou. Hy gie fannijs út Moskou wei om ienfâldich wurk te dwaan, lykas tramkondukteur en fisker, ûnder mear yn Jekaterinoslav en Taganroch.

Paustovsky makke de Russyske Revolúsje yn 1917 mei yn Moskou. Nei de oerwinning fan de Bolsjewiken waard er sjoernalist en hâlde sa ta yn Odessa en Tiflis. Yn 1930 gie er werom nei Moskou en wurke dêr ûnder oaren foar de krante Pravda en ferskate oare foaroansteande tydskriften.

Under de Twadde Wrâldkriich wie Paustovski oarlochskorrespondint oan it Sudlik front. Fan 1948 oant 1955 joech er literatuer oan it Maxim-Gorki-Ynstitút yn Moskou.

Yn 1965 waard Paustovsky nominearre foar de Nobelpriis foar de Literatuer, dy't lykwols (sa wurdt yn it generaal tocht) ûnder druk fan de Sovjet-Uny oan  Michail Sjolochov takend waard, dy't mear loyaal oan it Sovjetrezjym wie.

## Bibliografy yn it Nederlânsk
De memoires fan Paustovsky (*Geschiedenis van een leven*) hawwe seis dielen: 
* *Verre jaren*
* *Onrustige jeugd*
* *Begin van een onbekend tijdperk*
* *De tijd van grote verwachtingen*
* *De sprong naar het Zuiden*
* *Boek der omzwervingen*

Oar wurk:
* *Afscheid van de zomer* (ferhalen)
* *De romantici* (roman)
* *De baai van Kara-Bogaz* (roman)
* *De Zwarte Zee* (roman)
* *De gouden roos* (literêre oantins)

## Literatuer
* E. Waegemans: *Russische letterkunde*, 1986, Utert
* A. Bachrach e.a.: *Encyclopedie van de wereldliteratuur*, 1980, Bussum
* F. Westerman: *Ingenieurs van de ziel*, 2002, Amsterdam

## Keppeling om utens
* Webside fan de Paustovsky Feriening
Max Vasmer

**Max Vasmer** (Sint-Petersburch, 28 febrewaris 1886 - West-Berlyn, 30 novimber 1962) wie in yn Ruslân berne Dútsk taalkundige, dy't de swierrichheden fan de etymology fan Yndo-Europeeske, Finoegryske en Turkske talen bestudearre en wurke oan de skiednis fan Slavyske, Baltyske, Iraanske en Fin-Oegryske folken yn East-Europa.

Vasmer hie Dútske âlden. Hy studearre 1907 ôf oan de Universiteit fan Sint-Petersburch. Fan 1910 ôf oan wie er professor oan dy universiteit. Yn de Russyske boargeroarloch wurke er oan universiteiten yn Saratov en Derpt. Yn 1921 sette er him nei wenjen yn Leipzig, mar ferfarre letter nei Berlyn. Fan 1937 oant 1938 joech er kolleezjes oan de Universiteit Columbia yn New York City. Dêr sette er útein mei wurkjen oan syn magnum opus; it *[[Etymologysk wurdboek]] fan de Russyske taal*. Yn 1944 waard syn went yn Berlyn bombardearre en giene it grutstepart fan syn dokuminten ferlern. Dochs joech er net belies en koe er lang om let syn wurk útbrocht krije yn fjouwer dielen troch de Universiteit fan Heidelberch fan 1950 oant 1958 ûnder de namme *Russisches Etymologisches Wörterbuch*. 

Fan 1964 oant 1973 waard de Russyske oersetting fan Vasmers wurdboek - it meast wichtige wurk foarde etymology fan Slavyske talen oant no ta, mei wiidweidich kommintaar - publisearre troch Oleg Troebatsjov. De Russyske ferzje is ta foldwaan op de website *Tower of Babel* fan Sergej Starostin.

## Wurk
* *Russisches etymologisches Wörterbuch*. Winter, Heidelberch 1953-1958.
* *Die griechischen Lehnwörter im Serbo-Kroatischen*. De Gruyter, Berlyn 1944.
* *Russische Grammatik*. 7. Auflage. De Gruyter, Berlyn 1971, ISBN 978-3-11-001933-9 (tegearre mei Erich Berneker; ferskynd yn de  Sammlung Göschen).
* *Die Slaven in Griechenland*. Berlyn 1941, Leipzig 1970.

## Keppeling om utens
*  Russyske wurdboeken op ''Tower of Babel''
Geoffrey Chaucer

**Geoffrey Chaucer** (Londen, sawat 1343 - dêre, 1400) wurdt beskôge as de "heit fan de Ingelske literatuer" en wie skepper fan de meast priizge dichtwurken út de wrâldliteratuer. Hy wie net allinne in útsûnderlik bejeftige auteur en dichter, mar hie it ek drok as soldaat, hofling, diplomaat en amtner en ferfolle in ferkaat oan iepenbiere funksjes. Yn dy karriêre wie er de fertrouling en beskermeling fan trije opienfolgjende keningen, nammentlik Eduard III (1312-1377), Richard II (1367-1400) en Hindrik IV (1367-1413). Dochs fûn Chaucer de tiid om tûzenen fersregels te skriuwen dy't no noch hieltiten troch literatuerleafhawwers bot wurdearre wurde. Sa liet er sjen dat it Ingelsk út syn tiid (ek wol Middelingelsk neamd) likegoed brûkt wurde koe yn de poëzij as it Frânsk of it Latyn, wat him dy titel fan 'heit fan de Ingelske literatuer' besoarge. Hoewol't er in soad skreaun hat, wurdt er it meast priizge om syn ûnôfwurke ramtferhaal *[[The Canterbury Tales]]*, dat yn it Frysk oerset waard as *De Canterbury Ferhalen* troch Klaas Hoekstra. 

Chaucer syn wurk hat in grut ferskaat oan ûnderwerpen, sjenre en stilen. Hy beljochtet it minsklik stribjen nei in sinfol bestean op in soad wizen. Yn syn wurk kombinearret er humor mei earnst en relativearringsfermogen by de behanneling fan wichtige filosofyske fragen. Chaucer is in dichter fan de leafde, dy't er beskriuwt fan gleon troubrek oant spirituele ienheid mei God. Hy jout in wiidweidich oersjoch fan de swakheden en healwizens, mar ek op de edelmoedigens fan de minskheid. 

## Gronology fan de wichtichste wurken
Akademisy hawwe in gronology fan Chaucer syn wurken ûntwikkele dêr't in rûme konsensus, hoewol gjin algemiene unanimiteit oer bestiet. 
* *The Book of the Duchess (1369-1372)
* *Saint Cecelia* (tusken 1372 en 1380) - it ferhaal fan *The Second Nun's Tale*
* *The House of Fame* (1378-1380)
* *Anelida and Arcite* (tusken 1372 en 1380)
* *Parliament of Fowls* (1380-1382)
* *Boece* (1380-1387)
* *Troilus and Criseyde* (1382-1386)
* *Palamoun and Arcite* (1380-1387) - it ferhaal fan *The Knight's Tale*
* *The Legend of Good Women* - guon fan de legindes kinne fan in eardere datum wêze, en de prolooch waard letter op 'e nij besjoen
* * *A Treatise on the Astrolabe* (1391-1392, mei taheakkingen yn 1393 of letter)
* *The Canterbury Tales*
** (1388-1392) - *General Prologue* en de earste ferhalen
** (1392-1395) - it grutste part, wêrûnder nei alle gedachten de saneamde *Marriage Group*
** (1396-1400) - de lêste ferhalen, wêrûnder nei alle gedachten *The Nun's Priest's Tale*, *The Canon's Yeoman's Tale* (hoewol't in part fan dat lêste ferhaal wierskynlik al earder skreaun wie) en it ûnôfmakke *The Parson's Tale*
***  [[Frysk]]e oersetting: *De Canterbury Ferhalen'' (fert. Klaas Hoekstra, 2010)
Aleksander III fan Ruslân

**Aleksander III Aleksandrovitsj fan Ruslân** (Russysk: Александр III Александрович; *Aleksandr III Aleksandrovitsj*), mei de bynamme de "fredestichter" (Миротворец, *Mirotvorets*) (Sint-Petersburch, 26 febrewaris 1845 — Jalta op de Krim, 20 oktober 1894) wie fan 1881 oant 1894 tsaar fan it Russyske Ryk. Hy draaide guon liberale feroarings dy't syn heit Aleksander II ynfierd hie tebek.

Aleksander wie it tredde bern en de twadde soan fan grutfoarst Aleksander Nikolajevitsj fan Ruslân en syn frou grutfoarstinne Maria Alexandrovna, dy't feitlik prinsesse Marie fan Hessen-Darmstadt hiet. Op dat stuit wie syn pake, tsaar Nikolaj I, oan de macht en wie syn de tsarevitsj (soan fan de tsaar) fan Ruslân.

## Bewâld
It besykjen fan syn heit, Aleksander II om it Russyske folk mear autonomy te jaan, waard troch Aleksander III folslein ûngedien makke. Fanwege it fermoardzjen fan syn heit wie er fan betinken dat dy foarm fan frijheid allinne mar foar mear revolúsjonêre ideeën soargje soe, dat syn bewâld wie reaksjonêr. Hy joech de liberaal gesinde ministers fan syn heit dien, beheinde it foech fan de zemstvo's, ferskerpe it steatstafersjoch op middelber en heger ûnderwiis, wreide it foech fan de polysje út en trede as hoeder fan de ortodoksy strang tsjin joaden, Roomsk-katoliken en protestanten op. Opstannelingen en dissidinten waarden massaal nei Sibearje ferbanne. 

Aleksanders bûtenlânske polityk, yn it earstoan pro-Dútsk, rekke op Frankryk oriïntearre. Lykas syn foargongers gie ek fierder mei it stadichoan fergrutsjen fan syn macht yn Sintraal- en East-Aazje. Hy die dêrby in protte war om konflikten mei oare grutmachten te mijen. Aleksander III stoar hommels op 20 oktober 1894 yn syn simmerferbliuw, it Livadiapaleis op de Krim en waard opfolge troch syn soan Nikolaj II fan Ruslân.


Ofbyld:Maria Fedorovna by V.Makovskiy (1912, Russian museum).jpg|*Frou fan Aleksander III, Maria Fjodorovna.*
Ofbyld:Cartetsar.JPG|*Alexander III as tsarevitsj mei syn âlden tsaar Alexander II en tsarina Marie Alexandrovna.*
Ofbyld:Szása és Minnie in 1868.jpg|*Aleksander III as jongkeardel mei syn ferloofde, prinsesse Dagmar fan Denemarken.*
Ofbyld:1888._Семья_императора_Александра_III.jpg|*De jonge húshâlding fan Aleksander III. F.l.n.r.: [[Michael Aleksandrovitsj fan Ruslân|Mikhail]], Maria Fjodorovna, Aleksander III, [[Nikolaas II fan Ruslân|tsarevitsj Nikolaj]], [[Olga Aleksandrovna fan Ruslân|Olga]], [[Xenia Aleksandrovna fan Ruslân|Xenia]] en [[George Aleksandrovitsj fan Ruslân|Georgi]].* Foto: Sergej Levitski


## Keppeling om utens
Jalta

**Jalta** (Oekraynsk en Russysk: Ялта; Krimtataarsk: Yalta; Armeensk: Յալտա) is in stêd yn de Krimrepublyk op de Krim, yn it suden fan de Oekraïne. De stêd op de noardkust fan de Swarte See is fral ferneamd fan de Konferinsje fan Jalta yn febrewaris 1945. It is in kueroarde en baaiplak dat fanâlds in protte minsken lûkt.

De stêd leit op it plak fan in âlde Grykske koloanje, dy't stifte wêze soe troch Grykske seelju dy't in feilich plak sochten (γιαλός – *yalos* yn 't Gryksk) om oan de wâl te gean. It plak wurdt omjûn troch boskige bergen en hat in waarm, fochtich, subtropysk klimaat mei wyngerts en hôven yn de omkriten.

De gemeente Jalta is lyk oan de stedsrayon Jalta.

## Berne yn Jalta
* Val Lewton (7 maaie 1904), filmprodusint
* Elena Kolpachikova (17 febrewaris 1971), aktrise
* Joelja Vakoelenko (10 july 1983), proftennisster

## Keppeling om utens
Elena Kolpachikova

**Elena Kolpachikova** (Oekraïnsk: Олена Колпачікова, Russysk: Елена Колпачикова) (Jalta, 17 febrewaris 1971) is in Oekraïnsk aktrise dy't fral yn Hollywood oan it wurk is. Se praat floeiend Oekraïnsk, Russysk en Ingelsk.

## Filmografy
* 2010 *Gigantic*  
* 2010 *Jessica Simpson: The Price of Beauty*, as Paris  
* 2010 *The John Kerwin Show*, as harsels (Gast yn ôflevering fan 13 jannewaris 2010)
* 2011 *Jack and Jill* 
* 2011 *Transformers: Dark of the Moon*, as Russinne  
* 2011 *Accidentally in Love*, as Bond Girl  
* 2011 *[[Just Go with It]]*, as Katja  
* 2010 *Skyline* as bohemien  
* 2010 *The Bannen Way*, as lange blondine 
* 2008 *Montana*, as famke mei de bril (*Монтана*)
* 2007 *Grindhouse*, as wearwolf

## Keppeling om utens
* Elena Kolpachikova by de IMDb
Sikorsky S-38

De **Sikorsky S-38** is in amfibyske fleanmasine, dat wol sizze dat it sawol op wetter as op it lân opstige en lânje kin. De S-38 is in dûbeldekker mei twa motors en wie it earste súkses fan Igor Sikorsky syn bedriuw yn de Feriene Steaten.

## Skiednis
Maaie 1928 sette it bedriuw út ein mei de produksje fan it nije type tastel yn Stratford, Konnetikut. July fan dat jier rôle de earste S-38 fan de bân. It tastel hie twa Pratt & Whitney-motors fan elk 298 kW (400 hk). It hie in bemanning fan twa en der koenen acht as njoggen passazjiers mei bagaazje mei. 

De stiigfaasje wie 750 foet de minút oant in maksimum hichte fan 16.000 foet en de heechste snelheid wie 192 kilometer de oere. It maksimale fleanberik wie 750 mijl en it heechste gewicht 4764 kg. De fleanmasine koe op ien motor fleane wat doe net gewoan wie foar in amfibyske fleanmasine. It tastel foldie bêst en fleach by partikulieren, bedriuwen en de oerheid. Der waarden sa'n 100 fan makke, yn ferskillende útfierings. Der binne no noch twa S-38's oer; ien is te sjen yn de film *The Aviator* (de N28V, in replika), hoewol't dat histoarysk net korrekt is.

## Spesifikaasjes

## Ferneamde eigners/fleanders
In tal ferneamde lju, meast yn de FS, om't it bedriuw dêr festige wie, hawwe mei dit tastel flein, ûnder oaren:
*Charles Lindbergh. Hy fleach der mei oer Súd-Amearika en de Stille Oseaan foar de loftfeartmaatskippij Pan Am.
*Howard Hughes. Hy besoch mei in S-38 de wrâld om te fleanen.
*Herbert Johnson. Hy brûkte it type om yn Súd-Amearika nei in beskate soarte waaksbeam te sykjen. In replika fan syn masine bestiet noch en kin noch fleane.
*Frits Wissel, Nederlânsk marinepiloat dy't yn 1936 út in S-38 wei Sikorsky in marrekompleks yn Nederlânsk Nij-Guinea ûntduts dat letter nei him ferneamd waard: de Wisselmarren.

## Besibbe ûtwerpen
* Keystone-Loening Commuter
* Keystone–Loening Air Yacht
* Grumman Widgeon
* Grumman Goose
* Piaggio P.136

## Keppelings om utens
*Sikorskyargyf S-38
Ivan V fan Ruslân

**Ivan V Aleksejevitsj** (Russysk: Иван V Алексеевич) (Moskou, 27 augustus 1666 – dêre, 29 jannewaris 1696) wie tsaar fan Ruslân fan 25 juny 1682 oant 1696, tagelyk mei syn jongere broer Peter de Grutte. Hy wie it alvde bern fan Aleksej I fan Ruslân en Maria Milroslavskaja.

## Biografy
Nei de dea fan syn heit Fjodor III, waard hy ûnder regintskip fan syn suster Sofia en mei syn healbroer Peter de Grutte, tsaar fan Ruslân ("dûbeltsaar", yn 't Russysk: *dvoetsarstvenniki*). Nei de fal fan Sofia waard er, op 27 jier âld, geastlik beheind ferklearre en net by steat om te regearjen; dat hie wie tenei allinne noch yn namme tsaar fan Ruslân. Hy gie mei yn alles wat Peter him útstelde. Hy krige fiif doachters, ûnder oaren Anna dy't letter tsarina wurde soe.

Sun ferstjerren yn 1696 is yn de Russyske skiednis net folle mear as in kanttekening. Ivan V waard byset yn de 'Tsjerke fan de Aartsingel' oan it Kremlyn fan Moskou.

## Houlik en bern
Ivan boaske 9 jannewaris 1684 mei Praskovja Fjodorovna Saltikova (21 oktober 1664 - 1723). Sy krigen tegearre fiif bern:
* Maria Ivanovna Romanov (1689-1692)
* Teodosia Ivanovna Romanov (1690-1691)
* Katarina (1692-1733), boaske mei Karel Leopold fan Mecklenburg-Schwerin
* Anna (1693-1740), hartoginne fan Koerlân, keizerinne fan Ruslân, boaske mei Frederik Willem Kettler
* Praskovja (1694-1731), boaske mei Ivan Dimitriev-Mamonov

## Keppeling om utens
Jeff Gordon

**Jeffery Michael "Jeff" Gordon** (Vallejo, Kalifornje, 4 augustus 1971) is in Amerikaansk NASCAR-koereur. Hy wie kampioen yn 1995, 1997, 1998 en 2001.

## Keppeling om utens
* Webstee fan Jeff Gordon
*
Jimmie Johnson

**Jimmie Kenneth Johnson**, (El Cajon, Kalifornje, 17 septimber 1975), is in Amerikaansk NASCAR-koereur. Hy wie kampioen yn 2006, 2007, 2008, 2009 en 2010.

## Keppeling om utens
* Webstee fan Jimmie Johnson
*
Pekka Halonen

**Pekka Halonen** (Lapinlahti, 23 septimber 1865 – Tuusula, 1 desimber 1933) wie in Finsk skilder fan lânskippen en minsken. 

Hy wenne mei syn húshâlding yn in hûs mei studio (mei hege plafonds en grutte ruten) oan de mar Tuusula in Järvenpää, dat er sels ûntwurpen hie en 'Halosenniemi' hiet. It gebou is no in museum mei keunst fan Halonen oan de muorre en mei it oarspronklik ynterieur.
Oan de iggen fan de Tuusulamar ûntstie in keunstnerskoloanje dy't sines dien hat ta it ûntean fan in Finsk nasjonaal gefoel. Halosenniemi wie boud neffens ateliers yn Parys. Njonken it hûs wie in sauna, in typysk Finske tradysje, dy't ek as waskhok tsjinne. Halonen hat ferklearre dat er foar nimmen oars as himsels skildere. He felt that “Art should not jar the nerves like sandpaper – it should produce a feeling of peace.”

Pekka syn heit wie in boer fan Lapinlahti. Halonen studearre in keunstakademy yn Helsinky. Yn 1890 ferfarre er nei Parys dêr't er oan de Académie Julian studearre en letter by Paul Gauguin.

## Galery

Ofbyld:Halonen, Pekka - Children reading - Google Art Project.jpg|*Bern oan it lêzen*.
Ofbyld:Pekka Halonen - Saunassa.jpg|*Yn de sauna*
Image:Pekka Halonen - Tienraivaajia Karjalassa.jpg|*Pioniers yn [[Karelia]]*, oaljeverve.
Ofbyld:Pekka Halonen - Niittomiehet.jpg|*Meanders*


## Keppelings om utens

* Webside fan it Halosenniemi-museum (Finsk)
Helene Schjerfbeck

**Helene Schjerfbeck** (Helsinky, 10 july 1862 – Stockholm, 23 jannewaris 1946) wie in Finsk skilderesse.

## Libben en wurk
Schjerfbeck har mem wie ek in bejeftige skilderesse en sy trune har dochter oan om in keunststúdzje te dwaan. Doe't Helena jong wie reizge hja faak nei it bûtenlân. Sa wie hja yn 1880 yn Parys, dêr't hja ek har earste erkenning fûn. Fan 1897 oant 1889 wenne hja mei Marianne Stokes en har man Adrian Stokes yn St Ives yn Cornwall. Sy makke dêr fral in protte lânskippen, stillibbens en selsportretten, yn in realistyske, naturalistyske styl. In ferneamd wurk út dy tiid is *Toipilas* ('de konvalesint'). 

Nei de simmer fan 1889 gie Schjerfbecks werom nei Finlân en iepene hja tegearre mei Maria Wiik in atelier yn Helsinky. Har lettere libben hâlde Schjerfbeck meast ta yn in lyts doarp sa'n tritich kilometer fan Helsinky, dêr't sy ek har mem fersoarge. Ut dy tiid binne har meast ferneamde skilderijen, fral in protte frouljusportretten en faak ek wer selsportretten, yn in modernistyske, ekspressjonistyske styl dy't wol mei Edvard Munch fergelike is.

Yn 2007 wie der in grutte útstalling fan har wurk yn it Gemeentemuseum De Haach.

## Galery

Haavoittunut soturi hangella by Helena Schjerfbeck 1880.jpg|'Ferwûne soldaat' (1880)
Arvesmykket by Helena Schjerfbeck 1916.jpg|*Arvesmykket*
Helene schjerfbeck.jpg|'Portret fan in man'
Tanssiaiskengat iso by Helena Schjerfbeck 1882.jpg|'Dûnsskuon'


## Keppelings om utens
* Schjerfbeck op de side fan gemeentemuseum De Haach
* Stikmannich skilderijen 
*Folslein oersjoch fan har wurk
Ellen Thesleff

**Ellen Thesleff** (Helsinky, 5 oktober 1869 – dêre, 12 jannewaris 1954) wie in Finsk skilderesse en houtfiker en in foaroansteand fertsjintwurdiger fan de 'Gouden Tiid' (*Kultakausi*) yn de Finske keunst (1870-1920). 

## Libben en wurk
Thesleff krige har earste ûnderrjocht fan har heit, dy't amateurskilder wie. Fan 1887 oant 1889 studearre hja oan de Tekenskoalle fan it Finsk Keunstgenoatskip (*Suomen Taideyhdistyksen piirustuskoulu*) en dêrnei by Gunnar Berndtson. Fan 1891-1892 en 1893-1894 krige hja les oan de Académie Colarossi yn Parys. Yn 1900 wûn hja dêre in brûnzen medalje op de *[[Wrâldtentoanstelling|Exposition Universelle]]*.

Yn it earstoan skildere Thesleff yn in symbolistyske styl en brûkte hja sobere kleuren. Dat saneamde 'swarte kolorisme' feruile se begjin 20e iuw foar in útlitten kleurige styl; dêrmei waard sy ien fan de earste ekspresjonisten fan Finlân. Yn 1916 ferklearre hja: 'Gjin teorieën, gjin foarm, allinne kleur'.

In soad fan har wurk ûntstie yn Italië, dêr't hja sûnt 1906 in grut part fan har lebben tahâlde, simmers yn Florâns en winterdeis yn Forte dei Marmi. Sy rekke dêr yn de kunde mei de teäterfernijer Gordon Craig, dy't har stipelearre om mei houtfykjen oan de gong te gean.

Yn 1912 die Thesleff mei oan de earste útstalling fan de keunstenersgroep *[[Septem]]*, dy't him oars doe noch net ûnder dy namme oppenearre. Yn 1914 wie hja al wer by de groep wei. Thesleff wie ynternasjonaal oriïntearre en die mei oan útstallings yn Moskou (1916), Sint-Petersburch (1917), Göteborg (1923), Stokholm (1929), Oslo (1932) en Milaan (1937).

## Literatuer
*  (red.) (1998), *Ellen Thesleff*. Helsinky, Suomen taiteen museo Ateneum,  Tampereen Taidemuseo.
Aleksej I fan Ruslân

**Aleksej I Michajlovitsj** (Russysk: Алексей Михайлович) (Moskou, 19 maart 1629 — dêre, 8 febrewaris 1676) wie tsaar fan Ruslân fan 1645 oant 1676.

## Biografy
Aleksej wie in soan fan de earste tsaar dy't de Romanovs leveren, Michael I. Under syn regear wiene der konflikten yn de Russyske tsjerke dy't útrûnen op it skisma (*[[Raskol]]*) fan 1666-67 en in hurd ynlânsk belied dat late ta in grutte boererebûlje oanfierd troch Stepan Razin. De tsjerkeherfoarmingen fierde er troch yn de mande mei patriarch Nikon (1605-1681), mei wa't er yn it begjin fan syn regeartiidrek in nau kontakt hie. Hy regearre oant 1648 tegearre mei de bojaar Boris Morozov, dêrnei allinnich. Yn 1649 makke Aleksej de liifeigenskip wetlik; yn 1662 ûntstie ûnder syn bewâld in boargeropstân yn Moskou. De lêste jierren fan syn regear wie der net folle te rêden.

Nei Aleksejs dea folge Fjodor III him op. It tsaardom Ruslân besloech by syn dea benei 8.100.000 km².

## Houliken en bern
Aleksej boaske 1648 mei Marja Iljinitsjna Miloslavskaja (1625-1669). Ut it houlik waarden trettjin bern berne:

* Dimitri (1648-1649)
* Eudoxia (1650-1712)
* Marfa (1652-1707)
* Aleksej (1654-1670)
* Anna (1655-1659)
* Sofia (1657-1704)
* Catharina (1658-1718)
* Maria (1660-1723)
* Fjodor III (1661-1682)
* Feodosia (1662-1713)
* Simeon (april 1665 — july 1669)
* Ivan V (1666-1696)
* Eudoxia (1669-1669)
Nei de berte fan de lêste stoar syn frou in stikmannich wiken letter.

Aleksej troude fannijs yn 1671 mei Natalja Kirilovna Narisjkina (1651-1694). Sy krigen trije bern:
* Peter I (1672-1725)
* Natalie (1673-1716)
* Theodora (1674-1677)

## Keppeling om utens
Don (rivier yn Ruslân)

De **Don** (Russysk: Дон) is in 1.870 kilometer lange rivier yn it suden fan Europeesk Ruslân. De streamkrite beslacht 443.000 km². De langste sydrivieren binne de Severski Donets fan 1.053 km en de Chopor mei in lingte fan 979 km.

De Don ûntspringt yn de oblast Tûla besuden Moskou. De rivier rint nei it suden en beskriuwt yn syn ûnderrin in wide eastlike bôge. Op dat plak de Don ticht by de Wolga, dêr't sy sûnt 1952 troch it Wolga-Donkanaal mei ferbûn is. Itselde jier waard de justjes súdliker Opslachmar Tsimljansk oanlein.

It lêste stik rivier rint yn súdwestlike rjochting. By de útmûning yn de Golf fan Taganrog (See fan Azov, Swarte See) leit in delta mei trije earms dy't befarber binne. Oan it begjin fan de delta leit de stêd Rostov oan de Don (*Rostov na Donoe*), teffens fierwei it grutste plak oan de Don.

De Don hat har namme jûn oan de Don-Kozakken, in grut en ferneamd kozakkefolk, dat har yn de 16e en 17e iuw oan de iggen fan de rivier festige.

Yn de âldheid hjitte de Don *Tanais*. De rivier waard destiids as de eastgrins fan Europa beskôge; no is dat it Oeralberchtme.