open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kees Jiskoot

**Kees Jiskoot** (Barendrecht, 4 septimber 1933 - Goes, 4 septimber 2015) wie in Nederlânske dokter, dichter en oersetter fan wurk fan Slavyske letterkundigen.

## Karriêre
Jiskoot wenne fan 1935 ôf hast hiel syn libben yn Seelân. Hy slagge yn 1960 foar it artseksamen oan de Universiteit Utert wêrnei't er de rest fan syn profesjonele libben wurke as gûvernemint -, hûs - en fersekeringsdokter. Yn 1977 begûn er Russysk te learen, yn 1987 sette er syn earste Russyske gedicht oer: *Silentium* fan Fjodor Tjoettsjev nei oanlieding fan in poëzywedstriid dy't útskreaun wie troch NRC-Handelsblad. Fan 1996 ôf ferskynden oersettingen fan Tjoettsjev, Michail Lermontov en oaren yn it tydskrift *De Tweede Ronde*; fan 2000 ôf ferskynden syn oersettings ek yn it *Tijdschrift voor Slavische Literatuur*. Hy yntrodusearre mei syn oersettings fan Larisa Miller har wurk yn it Nederlânske taalgebiet. Foar syn oersettingen krige er yn 2013 de Aleida Schot-priis. Utsein oersettingen skreau er ek *light verse*. Foar dat sjenre krige er yn 2003 de Kees Stippriis.

## Bibliografy
*Michail Lermontov, *Ik wil leven, ik wil lijden*. Antwerpen, 2008.
*Larisa Miller, *Zestig gedichten*. Amsterdam, 2011.
*Sergej Jesenin, *Gedichten*. Amsterdam, 2012.
Nop de Graaf

**Nop de Graaf** (Deurne, 6 septimber 1956 - Terherne, 6 july 2022) wie in Nederlânsk jeugdhelpferliener, bestjoerder en mei-oprjochter fan it Kameleondoarp Terherne. 

De Graaf gie nei it gymnasium oan't wurk yn de jeugdhelpferliening. Hy hat yn die jierren ferkate funksjes hân fan in begelieder nei teambegelieder en adjunkt direkteur. Mar ein jierren 80 rekke er as gefolch fan besúnigingen yn de jeugdsoarch syn baan kwyt. 
Wilens in fakânsje yn Fryslân moete er Jan Stedehouder doe noch it haad fan in skoalle; dy moeting soe it begjin wurde fan it ûntstean fan it Kameleondoarp. Yn de jierren dêrnei krûpte Nop regelmjittig yn de rol fan *Gerben Zonderland*, de boere-arbeider dy't fol grappen siet. 

Nop de Graaf  ferstoar op 6 july 2022 yn 'e âldens fan 65 jier.
Segovia

**Segovia** is in stêd yn Spanje yn it súdlike diel fan de autonome regio Kastylje en Leön en de haadstêd fan de provinsje mei deselde namme. De stêd leit op in rots dêr't de rivieren Eresma en Clamores gearrinnne oan de foet fan de Sierra de Guadarrama. De stêd leit op 87 km fan Madrid en 111 km fan Valladolid.

It âlde heechlizzende diel fan de stêd is ommuorre. Yn de stêd binne in soad romeinske en midsiuwkse monuminten bewarre bleaun. It romeinske akwadukt fan Trajanus út de 1e iuw rint op in hichte fan 28 meter troch in diel fan it âlde sintrum. It akdwadukt bestiet út 160 bôgen, somtiden yn twa ferdjippings, en it is boud fan 24.000 graniten blokken. De lingte fan it akwadukt is 728 meter en makke diel út fan de 16 kilometer lange wetterlieding tusken Ríofrío en Segovia.

De âlde romaanske katedraal fan de stêd stie eartiids by it Alcázar en waard by de opskuor fan de Comuneros tsjin kening Karel I fan Spanje ferneatige. De hjoeddeiske katedraal waard yn de 16e iuw boud en is ien fan de lêste goatyske katedralen fan Europa.

Segovia is mei syn grutte tal monuminten tige it besjen wurdich en heart sûnt 1985 by it UNESCO-wrâlderfgoed.

### Befolkingsferrin

## Ofbylden

Ofbyld:ALCAZAR DE SEGOVIA (16193485811).jpg|Alcázar 
Ofbyld:Acqueduc romain (51427728318).jpg|Akwadukt
Ofbyld:Segovia Cathedral 2017.jpg|Katedraal


## Keppeling om utens
Keith Levene

**Julian Keith Levene** (Londen, 18 july 1957 - Norfolk, 11 novimber 2022) wie in Ingelsk gitarist. Hy waard bekend as mei-oprjochter fan The Clash en The Flowers of Romance. Yn 1978 wie er mei sjonger John Lydon sjonger fan de Sex Pistols oprjochter fan de progressive postpunk-band Public Image Ltd (PiL).

Keith Levene ferstoar op 11 novimber 2022, yn 'e aldens fan 65 jier oan de gefolgen fan leverkanker. 

## Diskografy
### Albums
Eileen Ryan

**Eileen Ryan** (New York, 16 oktober 1927 - Malibu, Kalifornje, 9 oktober 2022) wie in Amerikaansk aktrise en de frou fan akteur en regisseur Leo Penn. Se wie ek mem fan trije soannen: akteurs Sean Penn en Chris Penn (1965-2006), en ek sjonger Michael Penn.

Eileen Ryan ferstoar op 9 oktober 2022, yn 'e aldens fan 94 jier.

## Filmografy

|-

|-
|1957
|*Three in One*
|Mrs. Johnson
|
|-
|1986
|*At Close Range*
|Beppe
|
|-
|1988
|*Judgment in Berlin*
|Gerta X
|
|-
|rowspan=2|1989
|*Winter People*
|Annie Wright
|
|-
|*Parenthood*
|Marilyn Buckman
|
|-
|1991
|*The Indian Runner*
|Mrs. Baker
|
|-
|1993
|*Benny & Joon*
|Mrs. Smail
|
|-
|1995
|*The Crossing Guard*
|Frou yn in winkel
|
|-
|rowspan=2|1999
|*Anywhere but Here*
|Lillian
|
|-
|*Magnolia*
|Mary
|
|-
|rowspan=2|2001
|*The Pledge*
|Jean
|
|-
|*I Am Sam*
|Estelle
|
|-
|2002
|*Eight Legged Freaks*
|Gladys
|
|-
|2004
|*The Assassination of Richard Nixon*
|Mem fan Marie
|
|-
|rowspan=2|2005
|*Ulli Lommel's Zodiac Killer*
|Venice Beach victim
|
|-
|*Feast*
|Beppe
|
|-
|2006
|*All the King's Men*
|Lily Littlepaugh
|
|-
|rowspan=2|2009
|*Give 'Em Hell, Malone*
|Gloria
|
|-
|*Mother and Child*
|Nora
|
|-
|2010
|*Venus & Vegas*
|Estelle
|
|-
|2011
|*[[Collaborator (film)|Collaborator]]*
|Betty
|
|-
|2016
|*Rules Don't Apply*
|Frank's Grandmother
|
|}
Cees Lute

**Cornelis Wijnand (Cees) Lute** (Castricum, 13 maart 1941 – Alkmar, 9 oktober 2022) wie in Nederlânsk hurdfytser. Lutte wûn yn 1964 de 19e etappe yn de Omgong fan Itaalje.

Cees Lute ferstoar op 9 oktober 2022, yn 'e aldens fan 81 jier. 

## Dielnimming oan grutte omgongen
### Dielnimming oan de Omgong fan Frankryk
* 1965 - 67e;

### Dielnimming oan de Omgong fan Spanje
* 1967 - Net finisht

### Dielnimming oan de Omgong fan Itaalje
* 1964 - 41e; winner 19e etappe.

## Ploegen
* 1961-1962 - Locomotief-Vredestein
* 1963 - Caballero
* 1964 - Saint-Raphaël
* 1965-1966 - Ford France
* 1967 - Roméo-Smith's-Plume Sport
* 1968 - Peycom-Visser-Vainqueur
Gerben Karstens

**Gerben Karstens** (Leien, 14 jannewaris 1942 – Dongen, 8 oktober 2022) wie in Nederlânsk hurdfytser. Karstens wûn yn 1964 meardere etappes yn de Grutte Omgongen.

## Karriêre
Karstens wûn as amateur tegearre mei Evert Dolman, Jan Pieterse en Bart Zoet de gouden medalje op de Olympyske Simmerspullen fan 1964 op it ûnderdiel 100 kilometer ploegetiidrit.

Gerben Karstens wie in sprinter en wûn etappes yn alle trije de grutte omgongen. (seis yn de Omgong fan Frankryk, ien yn de Omgong fan Itaalje en fjirtjin yn de Omgong fan Spanje). De iennige oare Nederlanners dy't dit prestearren, wiene Jeroen Blijlevens, Erik Breukink, Jean-Paul van Poppel en Tom Dumoulin. Yn 1974 hie er twa dagen de giele trui oan yn de Ronde fan Frankryk.

Hy wie in opfallend figuer yn it peloton fanwege syn grappen en grollen. Sa is er ea demarrearre út it peloton om him dêrnei yn de boskjes te ferstopjen oant de hurdfytsers foarby riden wiene, wêrnei't er oan de efterkant fan it peloton wer oansleat, Wylst it peloton foaryn sykjen bleau nei de "ûntsnapte" Karstens. Om syn clowneske gedrach waard er yn it peloton *de clown* neamd. Oare bynammen wiene *de notariszoon* en*Le Karst*. 

Gerben Karstens wie ek reedrider en lid fan de kearnploech yn de tiid fan Rudie Liebrechts. Hy die mei oan de Nederlânske kampioenskippen reedriden allround 1963 en waard doe achtste.

Gerben Karstens ferstoar op 8 oktober 2022, yn 'e aldens fan 80 jier.

## Dielnimming oan grutte omgongen
### Dielnimming oan de Omgong fan Frankryk
* 1965 - 59e; winner 21ste etappe.
* 1966 - 46e; winner 3e en 9de etappe.
* 1967 - 30e;
* 1969 - 65e;
* 1971 - 63e; winner 1ste etappe.
* 1972 - 60e;
* 1974 - 61e;  
* 1975 - 50e;   	
* 1976 - 84e; winner 18e en 22ste etappe.
* 1977 - 52e;   	
* 1978 - Net finisht    

### Dielnimming oan de Omgong fan Spanje
* 1966 - 21e; winner 11e, 15de en de 17de etappe.
* 1967 - 51e; winner 7e, 10e, 17de en de 18de etappe.
* 1971 - 39e; winner 11e etappe.
* 1973 - Net finisht; winner 2e, 5e, 7de en de 12de etappe.
* 1974 - 48e; winner 16e etappe.
* 1976 - Net finisht; winner 12e etappe.

### Dielnimming oan de Omgong fan Itaalje
* 1973 - 23e; winner 5e etappe.

## Ploegen
* 1965-1967 - Televizier
* 1968-1970 - Peugeot
* 1971 - Goudsmit-Hoff
* 1972 - Rokado
* 1973 - Ha-Ro
* 1973 - Rokado
* 1974 - Bic
* 1975 - Gitane-Campagnolo
* 1976-1978 - TI-Raleigh
* 1979-1980 - De Vleeschmeesters-Gazelle
Arabysk-Perzysk skrift

It **Arabysk-Perzysk skrift**, ek wol koartwei it **Arabysk skrift** neamd (Arabysk: الأبجدية العربية, *al-abdschadiyya al-ʿarabiyya*) is in konsonanteskrift dat yn earste ynstânsje foar it Arabysk ûntwikkele is. Letter is it, mei de fersprieding fan 'e islaam, ek troch oare talen yn gebrûk nommen, lykas it Perzysk, it Oerdû, it Pataansk en (histoarysk) it Turksk. It Arabysk-Perzyske skrift is gjin alfabet, want it jout de fokalen net of mar hiel rudimintêr wer. It bestiet út 28 letters en wurdt fan rjochts nei links skreaun.

## Letters

## Getallen
Meastal wurde Yndyske of Persyske (Farsy) getallen brûkt. Hja wurde oars as de wurden links nei rjochts skreaun. Yn Europa neame wy ús westerske sifers ek wol Arabyske getallen. Dy 'Euroeespek Arabyske getallen' binne lykwols net troch de Arabieren betocht, mar wol troch Arabieren nei Europa brocht.

### Yndyske getallen

### Farsy getallen

## Sjoch ek
* Arabysk
Clutch (band)

**Clutch** is in Amerikaanske hardrockband oprjochte yn 1990 yn Germantown Marylân. De band brocht yn 1993 syn debútalbum *Transnational Speedway League* út. Clutch hat trettjin studio-albums en seis live-albums útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Bloodbath

**Bloodbath** is in Sweedske deathmetalband oprjochte yn 1998 yn Stockholm. De band brocht yn 2002 syn debútalbum *Resurrection Through Carnage* út. De teksten fan de band gean benammen oer godslastering, de dea en it boppenatuerlike. Bloodbath hat seis studio-albums en twa live-albums útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums
Immolation (band)

**Immolation** is in Amerikaanske deathmetalband oprjochte yn 1988 yn Yonkers New York. De band brocht yn 1991 syn debútalbum *Dawn of Possession* út. De teksten fan de band gean benammen oer polityk, ateïsme, maatskippij en persoanlike problemen. De band hie jierrenlang in repetysjeromte yn Cleveland, Ohio, dêr't Steve Shalaty wenne. De trije yn New York wenjende bandleden makken jierrenlang in 14 - oeren duorjende reis om dêr te oefenjen. Se stoppen mei dat tiidrôvjende en yntinsive repetearjen, om en de by 2010 en spylje op dit stuit allinnich noch mei inoar by optredens. 

Immolation hat alve studio-albums en ien live-album útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-album

### Kompilaasje-albums
Sânhineftigen

De **sânhineftigen** (wittenskiplike namme: *Pterocliformes*) binne in skift fan fûgels. It skift hat mar ien famylje, de sânhinnen (*Pteroclidae*). It skift en de famylje telle 16 soarten ferdield oer 2 skaaien. De sânhinnen libbe yn Aazje en Afrika; twa soarten, wytbûksânhin en swartbûksânhin, komme ek yn it Ibearysk skiereilân en Frankryk foar. De sânhinsoarten libje op 'e grûn yn beamleaze gebieten.

## Skiftopbou
* *Skift*: sânhineftigen (*Pterocliformes*)
** *Famylje*:  sânhinfûgels (*Pteroclidae)
*** *Skaai*: [[steppehinnen]] (*Syrrhaptes*), 2 soarten:
**** [[Tibetaanske steppehin]] (*Syrrhaptes tibetanus*)
**** [[steppehin]] (*Syrrhaptes paradoxus*)
*** *Skaai*: [[sânhinnen]] (*Pterocles*), 14 soarten:
**** [[wytbûksânhin]] (*Pterocles alchata*)
**** [[Namasânhin]] (*Pterocles namaqua*)
**** [[brúnbûksânhin]] (*Pterocles exustus*)
**** [[woastynsânhin]] (*Pterocles senegallus*)
**** [[swartbûksânhin]] (*Pterocles orientalis*)
**** [[gielkielsânhin]] (*Pterocles gutturalis*)
**** [[kroansânhin]] (*Pterocles coronatus*)
**** [[maskersânhin]] (*Pterocles decoratus*)
**** [[Madagaskarsânhin]] (*Pterocles personatus*)
**** [[streke sânhin]] (*Pterocles lichtensteinii*)
**** [[Yndyske sânhin]] (*Pterocles indicus*)
**** [[fjouwerbânsânhin]] (*Pterocles quadricinctus*)
**** [[twabânsânhin]] (*Pterocles bicinctus*)
**** [[plakkesânhin]] (*Pterocles burchelli'')
Anton Deusing

**Anton Deusing**, yn it Latyn **Antonius Deusingius** (Meurs, 15 oktober 1612 - Grins, 30 jannewaris 1666) wie in Dútske dokter, wiskundige en astronoom.

Deusing, berne te Meurs (Noardryn-Westfalen) yn 1612, wie in Dútske dokter, gelearde yn Easterske talen, filosofy, natuerkunde, wiskunde en astronomy. Tusken 1630 en 1637 wie er ynskreaun oan de universiteit fan Leiden, dêr't er in protegé waard fan Jacobus Golius, de ferneamde heechlearaar easterske talen en wiskunde. Yn 1646 waard er de earste heechlearaar genêskunde oan de Ryksuniversiteit Grins wat er bleau oant syn ferstjerren. Hy skreau en publisearre ferskate wurken yn it Latyn. 

Hy ferstoar yn Grins yn 1666.

## Wurken
* *De vero systemate mundi dissertatio mathematica*. Amsterdam: Lowijs Elzevier. 1643.
* *The Universal Theatre of Nature* (1645)
* *Synopsis of Medicine* (1649)
* *The Economy of the Animal System* (1660)
* *Disquisitio physico-mathematica gemina, de vacuo itemque de attractione quibus probatur, nullum in rerum natura dari, vel posse dari vacuum*. Amsterdam: Pieter van den Berge. 1661.
* *Disquisitio physico-mathematica gemina, de vacuo itemque de attractione quibus probatur, nullum in rerum natura dari, vel posse dari vacuum*. Amsterdam: Pieter van den Berge. 1662.


Deusing, Anton – Disquisitio physico-mathematica gemina, de vacuo itemque de attractione quibus probatur, nullum in rerum natura dari, vel posse dari vacuum, 1662 – BEIC 842057.jpg|*Disquisitio physico-mathematica gemina, de vacuo itemque de attractione quibus probatur, nullum in rerum natura dari, vel posse dari vacuum*, 1662
Born of Osiris

**Born of Osiris** is in Amerikaanske metalband oprjochte yn 2003 yn Palatine. De band brocht yn 2009 syn debútalbum *A Higher Place* út. Yn de rin fan de jierren hat Born of Osiris meardere bandleden ferspile. Born of Osiris hat seis studio-albums útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums
Bruttig-Fankel

**Bruttig-Fankel** is in Ortsgemeinde yn de lânkring Cochem-Zell yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. Bruttig-Fankel is in twillingdoarp dat leit yn de ferbânsgemeente Cochem.

It plak leit oan de Mûzel en bestiet út de dielen Bruttig, Fankel en de buorskip Birkenhof.

De twa doarpen binne tige âld. Bruttig wurdt al yn in oarkonde fan 898 neamd, wylst Fankel foar it earst yn 1100 neamd wurd. Beide doarpen hawwe in grut tal monuminten.

By it ortsteil Fankel leit in slús yn de Mûzel mei in ferfal fan 7 meter.

## It besjen wurdich

De twa doarpen binne ryk oan monumintaal erfgoed. Yn Fankel steane de measte monuminten konsintrearre oan de Brunnenstraße. De Marije-Himelfearttsjerke is 13e-iuwsk en hat in barokke ynrjochting. De Sint-Margarethatsjerke fan Bruttig is neoromaansk, mar de toer is let-midsiuwsk en datearret fan 1507. 

Yn Bruttig is de synagoge bewarre bleaun. Noch krekt foar de Kristallnacht waard de synagoge ferkocht oan in wynboer, om't de joadske mienskip al yn 1925 sa lyts woarn wie, dat der sûnt dy tiid gjin earetsjinsten mear holden wurde koene. De synagoge is restaurearre en funskjonearret tsjintwurdich as 'Haus der Kultur und Begegnung'. It doarp hat ta neitins fan syn eardere joadske ynwenners stroffelstiennen lein.

## KZ-Bruttig-Treis

Yn de Twadde Wrâldkriich lei tusken 10 maart 1944 en 14 septimber 1944 yn it Ortsteil Bruttig in bûtenkamp fan it KZ Natzweiler-Struthof, it KZ Bruttig-Treis. Finzenen fan it kamp waarden ynset foar twangarbeid yn in 2565 meter lange tunnel tusken Treis en Bruttig, dy't yn de Earste Wrâldkriich oanlein wie as ûnderdiel fan in spoarferbining op de rjochter kant fan de Mûzel tusken Koblenz nei Bullay. 

Dwers troch it doarp rint in somtiden wol 10 meter hege spoardaam, mar in trein hat der nea oer riden want it wurk waard yn 1924 stopset. Yn 1946 waard de tunnel yn opdracht fan de Frânske besettingsmacht oan beide kanten opblaasd, sadat de tunnel net mear tagonklik is. Fan it kamp is hast neat mear oerbleaun, guon barakken binne ferboud ta wente en bestean dêrom noch. It eardere konsintraasjekamp wurdt mei in ienfâldich monumint op it tsjerkhôf fan Bruttig betocht.   
                             
## Ofbylden

2022 Fankel, Marije-Himelfearttsjerke.jpg|*Fankel, Marije-Himelfearttsjerke*
2022 Fankel, fakwurkhûs Brunnenstrasse.jpg|*Fankel, Fakwurkhûs Brunnenstrasse*
2022 Fankel, goatysk hûs mei trepgevel yn de Brunnenstrasse.jpg|*Fankel, goatysk hûs*


2022 Bruttig, Sint-Margarethatsjerke (2).jpg|*Bruttig, Sint-Margarethatsjerke * 
2022 Bruttig, it saneamde Schunksches Haus.jpg|*Bruttig, Schunksches Haus*
2022 Bruttig, synagoge.jpg|*Bruttig, synagoge*
Northern

De **northern** (Ingelsk foar "noardlike" of "noarderske") is in sjenre fan literatuer, film, tillefyzje en oare media wêryn't ferhalen ferteld wurde út it noarden fan Noard-Amearika. Se spylje oer it algemien oan 'e ein fan 'e njoggentjinde of it begjin fan 'e tweintichste iuw, benammen yn it Yukonterritoarium of de Noardwestlike Territoaria fan Kanada, mar soms ek yn 'e Amerikaanske steat Alaska. 

De northern wurdt ornaris beskôge as in subsjenre fan 'e western, mei it ferskil dat de haadpersoan faak in *Mountie* (in lid fan 'e Royal Canadian Mounted Police) is ynstee fan in sheriff of in marshal. Ynstee fan troch cowboys wurde northerns fierders befolke troch pelsjagers, keaplju, houtsjers, goudsikers, Yndianen en Eskimo's. Faak foarkommende settings binne de taiga, isolearre blokhutten en goudsikersstedsjes. Snie komt yn northerns sa'n protte foar dat se foarhinne ek wolris 'sniefilms' neamd waarden. Ferhalen oer hûnen foarmje in wichtich ûnderdiel fan 'e northern.

Ynternasjonale belangstelling foar it noardlike part fan Noard-Amearika waard oanfitere troch de Goudkoarts fan Klondike (1896-1899) en troch de wurken fan fiksje en non-fiksje dy't dêr neitiid oer makke waarden. Dat late yn 'e rin fan 'e 1910-er jierren ta it ûnstean fan 'e northern. De heechtijdagen fan it sjenre foelen yn it Ynterbellum, wêrnei't de populariteit fan 'e northern oan 'e ein fan 'e 1950-er jierren alhiel ynsakke. Nettsjinsteande dat wurde der noch altyd wol northerns makke.

## Foarbylden
*Foarbylden fan northernromans binne: *[[The Call of the Wild (roman)|The Call of the Wild]]* (1903) en *[[White Fang (roman)|White Fang]]* (1906) fan Jack London, *[[Kazan (roman)|Kazan]]* (1914) en *[[The Alaskan (roman)|The Alaskan]]* (1923) fan James Oliver Curwood, *[[Renfrew of the Royal Mounted (romansearje)|Renfrew of the Royal Mounted]]*, in romansearje besteande út 10 romans en 17 koarte ferhalen fan 1922 ôf troch Laurie York Erskine en *[[Susannah of the Mounties (roman)|Susannah of the Mounties]]* (1936) fan Muriel Denison. 
*Foarbylden fan northernfilms binne: *[[Nanook of the North]]* (1922), *[[The Call of the Wild (film út 1935)|The Call of the Wild]]* (1935), *[[Saskatchewan (film)|Saskatchewan]]* (1954), *[[North to Alaska]]* (1960), *[[The Call of the Wild (film út 1972)|The Call of the Wild]]* (1972), *[[White Fang (film út 1973)|White Fang]]* (1973), *[[White Fang (film út 1991)|White Fang]]* (1991) en *[[The Call of the Wild (film út 2020)|The Call of the Wild]]* (2020).
*Foarbylden fan northerntillefyzjesearjes binne: *[[Klondike (tillefyzjesearje)|Klondike]]* (1960-1961), *[[Northern Exposure]]* (1990-1995), *[[North of 60]]* (1992-1997) en *[[When Calls the Heart]]* (fan 2014 ôf).
Sintrum (Emmen)

**Emmen-Sintrum** is it sintrum en it âldste part fan de Drintske stêd Emmen. It sintrum is in wichtich plak foar de stêd en foar de omkriten.

## Lizing
It sintrum fan Emmen leit lykwols net sintraal yn de stêd, mar suver oan 'e westkant. Dat komt omreden de bysûndere stedsopbou yn it ramt fan de iepen grien stêd. De wiken lizze relatyf fier fan it sintrum, de haadkearn fan Emmen, ôf.  De wyk wurdt begrinzge troch de wyk Emmermeer yn it noarden, it spoar fan Swol nei Emmen yn it easten, oan 'e *Dordtsestraat* yn it suden en yn it westen troch it oarspronklike iesgea, dy't foar in part bewarre bleaun is. Yn 'e folksmûle wurdt it sintrum ek wol *Emmen* neamd, wylst de oare wiken ek wol as eigen plakken beskôge wurde. De âlderein hat it wol oer *dorp* (doarp), wylst de jongerein *stad* (stêd) sizze.

## Yndieling
It sintrum is rûchwei yn fiif parten te ferpartsjen. It Alde Sintrum, in winkelgebiet, foarmet mei de Merkplein, dat in eardere brink is, mei de Grutte Tsjerke, de histoaryske kearn. Eastlik dêrfan is it *Rensenpark*. Súdlik fan it Merkplein is *De Weiert*, in oerdutsen winkelsintrum, en it Riedhûsplein, dy't oer in part fan de *Hondsrugweg* (Hûnsrichwei) oerbrêget. Sintrum-West leit oan oare kant de *Hondsrugweg*. Dêr binne bioskoop *Kinepolis Emmen*, it plysjeburo en bistetún Wildlands. Noardlik en súdlik fan dy gebieten binne benammen wengebieten.

It Stasjon Emmen leit oan de noardeastkant fan it sintrum.

## Skiednis
Emmen ûntstie as in iesdoarp op de súdeastlike hoeke fan de Hûnsrich, in sânrêch fan 70 km, dy't fan Emmen nei Grins ta rint, mei in trochsneed hichte fan 20 meter boppe seenivo. Emmen bleau ynearsten in lyts doarp, mar troch de feanterij yn omlizzende feanlân, Emmen sels leit op ferhege sângrûn fan de Hûnsrich, woeks it doarp. Nei de twadde Wrâldkriich waard súdeastlik Drinte oanmurken as ûntwikkelingsgebiet. Dêrtroch fêstigen tekstyl- en metaalfabriken harren dêr. Emmen woeks dêrnei fluch en ûntjoech him ta in stêd. Neffens stêdeboukundige Niek de Boer soene de eardere feanwurklju harren dreech oanpasse yn in stêd te wenjen, dus ûntwurp er in iepen griene stêd, in doarps oansjoch mei stêdlike foarsjennings. De nije wenwiken waarden reedlik fier fan de oarspronklike kearn fan Emmen ôf boud. Dêrtroch kaam it sintrum net yn it midden, dochs oan de westkant fan de stêd te lizzen.

## Keppelings om utens
* Webside fan Emmen-Sintrum
* Histoarysk Emmen
Cochem (Verbandsgemeinde)

Cochem is in ferbânsgemeente yn de lânkring Cochem-Zell yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts, dy't yn 2009 oprjochte waard. Bestjoerlik sintrum is de stêd Cochem. Op 1 july 2014 waard de gemeente útwreide mei de seis plakken fan de eardere ferbânsgemeente Treis-Karden.

In ferbânsgemeente is yn Rynlân-Palts in gearwurkingsferbân fan saneamde Ortsgemeinden, earder selstannige gemeenten dy't ek nei de weryndielings fan de jierren 1970 fierhinne harren selsstannigens holden. De plakken hawwe in eigen (keazen) boargemaster en in ried, dy't op folslein frijwillige (ehrenamtlich) basis wurkje. In Ortsgemeinde hat lykwols gjin gemeentehûs en ek gjin amtlik apparaat.

De ferbânsgemeente is út soarte profesjoneel fan karakter, hat in gemeentehûs, beskikt oer in amtlik apparaat en hat in betelle en keazen boargemaster en in keazen ried, dy't út frijwilligers bestiet. De ferbânsgemeente is ferantwurdlik foar in tal oerkoepeljende taken en foar de útfiering fan de besluten, dy't de lokale ried nommen hat. Yn 'e regel hat it bestjoer fan de ferbânsgemeente syn sit yn it grutste plak fan de gemeente.

Under de ferbânsgemeente falle de ûndersteande plakken:

## Keppeling om utens
* Side ferbânsgemeente Cochem
Burg Metternich

De **Burg Metternich** is in ruïne fan in hichteboarch by de Ortsgemeinde Beilstein yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts.

## Skiednis
De boarch waard yn 1268 foar it earst yn in oarkonde neamd as 'boarch, dy't Beilstein neamd wurdt'. De boarch wie yn it besit fan Johann von Braunshorn, dy't de boarch yn lien hie fan it aartsbisdom Keulen. Neffens âldere fermoedens wie de boarch al fier foar dy tiid stifte, mar neffens ûndersyk fan Alexander Thon en Stefan Ulrich waard de boarch net earder as healwei de 13e iuw stifte, dus mar in pear desinnia foardat de boarch foar it earst neamd waard.

Nei't de famylje Von Braunshorn yn 1361 mei de dea fan Gerlach sûnder manlik neiteam útstoar, kaam de boarch yn 1363 yn hannen fan syn pakesizzers Kuno en Gerlach von Winneburg.

De boarch waard yn de Tritichjierrige Kriich troch Sweedske en Spaanske troepen beset, mar bleau fierder yntakt. Nei it útstjerren fan it skaai Von Winneburg yn 1637 gyng it eigendom oer op de hearen Von Metternich, dêr't de boarch de hjoeddeiske namme fan hat. Yn it jier 1689 waard de boarch troch de Frânske troepen fernield en net wer opboud. 

De lêste eigner fan it skaai Metternich wie oant de besetting fan it Rynlân troch de Frânsen yn it jier 1794 foarst Von Metternich. De ruïne wiksele neitiid ferskillende kearen fan besitter en is tsjintwurich noch jimmeroan yn partikulier besit.
Trollfest

**Trollfest** is in Noarske Folkmetalband oprjochte yn 2003 yn Oslo. De band brocht yn 2005 syn debútalbum *Willkommen Folk tell Drekka Fest!* út. Yn de earste jierren spile Trollfest nea live, it earste live-optreden wie yn 2007. Yn 2022 die Trollfest mei oan de Noarske foarronde foar it Eurofyzje Sjongfestival mei it nûmer *Dance like a Pink Flamingo*; de band kaam ta de heale finale. De teksten fan de band gean benammen oer trollen en drinken. Se neame de taal dêr’t se yn sjonge "*Trollspråk*" ("trolletaal" yn it Noarsk), in mjuks fan ferskillende talen (meast Noarsk en Dútsk). Trollfest hat njoggen studio-albums en ien live-album útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Orbit Culture

**Orbit Culture** is in Sweedske metalband oprjochte yn 2013 yn Eksjö, Jönköpings län. De band brocht yn 2014 syn debútalbum *In Medias Res* út. De teksten fan de band gean benammen oer wittenskip, en mytology. Orbit Culture hat trije studio-albums útbrocht. 


File:Niklas Karlsson-Orbit Culture 2025-9.jpg|Niklas Karlsson
File:Christopher Wallerstedt-Orbit Culture 2025-1.jpg|Christopher Wallerstedt
File:Richard Hansson-Orbit Culture 2025-11.jpg|Richard Hansson
File:Fredrik Lennartsson-Orbit Culture 2025-18.jpg|Fredrik Lennartsson


## Diskografy
### Studio-albums
Anna Gimbrère

**Anna Gimbrère** (Utert, 6 jannewaris 1986) is in Nederlânsk wittenskipssjoernalist en presintatrise.

## Biografy
Gimbrère is fan Frânsk komôf en stammet út in geslacht fan paraplumakkers. Se trochrûn de middelbere skoalle yn Swol en studearre teoretyske natuerkunde oan de Universiteit fan Amsterdam. Hja wurke ek as model.  Nei har stúdzje waard se wittenskipssjoernalist en fungearre as redakteur of saakkundige by telefyzjeprogramma's lykas de *Nationale Wetenschapsquiz* (2015), *Galileo* (2016), *Tijd voor MAX* (2017) en *Experimensen* (2019). Yn 2018 wie se kandidaat yn *De Slimste Mens*.

Se presintearre yn 2017 *Oranje boven, Down Under* en yn 2019 *De wilde ruimte*.  Troch de Volkskrant waard se útroppen ta mediatalint fan 2019.  Yn 2020 begûn se foar KRO-NCRV mei de presintaasje fan it sjoernalistike programma *De Monitor* dat yn jannewaris 2021 gearfoege waard mei *Pointer*.

Hja hat in relaasje mei sjoernalist en presintator Herman van der Zandt.

## Telefyzje
**[[Nationale Wetenschapsquiz]]* (2015) 
**Galileo* (RTL 5) (2016)
**Oranje boven, Down Under* (2017) - duopresintaasje mei Herman van der Zandt
**[[Tijd voor MAX]]* (2017) - saakkundige
**What's the Right Thing to Do?* (dokumintêrerige) (2017)
**[[De Slimste Mens]]* (2018) - kandidaat
**[[Bright (televisieprogramma)|Bright]]* (2019-no) - presintaasje mei ferskate oare prisintators
**[[Experimensen]]* (2019-2020) - saakkundige
**The Future Is Bright* (2019-no) - duopresintaasje mei Eric Bouwman
**[[De Wereld Draait Door]]* (2019) - tafeldame
**De wilde ruimte* (2019) - presintaasje
**Bodem in zicht* (2020) - duopresintaasje mei Eva Cleven
**[[De Monitor (programma)|De Monitor]]* (2020) - duopresintaasje mei Teun van de Keuken
**[[Pointer (KRO-NCRV)|Pointer]]* (2021-no) - duopresintaasje mei Teun van de Keuken
**Tik ‘m aan* (2021) -  sjuerylid
**Anna's brains* (2021) - presintaasje
**De Grote Klimaatkwis* (2021) - saakkundige
**Wie is de Mol?* (2024) - meidogger (De Mol)
**Beat the Champions* (2024) - Champions

## Filmografy
**Hartenstrijd* (2016) - Dame yn park
Angelus Apatrida

**Angelus Apatrida** is in Spaanske thrashmetalband oprjochte yn 2000 yn Albacete, Kastylje-La Mansja. De band brocht yn 2006 syn debútalbum *Evil Unleashed* út. De teksten fan de band gean benammen oer sosjale problematyk. Angelus Apatrida hat sân studio-albums útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums
Beilstein (Rynlân-Palts)

**Beilstein** is in Ortsgemeinde yn 'e lânkring Cochem-Zell yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. Beilstein heart by de ferbânsgemeente Cochem en leit oan 'e rjochter kant fan 'e Mûzel.

## Skiednis
Neffens Frankyske grêffynsten waard Beilstein om 800 n. Kr. hinne al bewenne. Sûnt 1268 wie it plak lienbesit fan 'e hearen Von Braunshorn. Beilstein krige ûnder Johann von Braunshorn (1299–1346) yn it jier 1309 fan keizer Hindrik VII stedsprivileezjes en stedsmuorren en likernôch tagelyk waard in parochytsjerke boud. Sûnt 1309 bestie der yn Beilstein ek in joadske gemeente, werfan't it joadske tsjerkhôf by it kastiel noch altiten tsjûget. De pest besocht yn 'e jierren 1347-1349 ek Beilstein en troch ferfolging kaam der doe ek ynearsten in ein oan 'e bloei fan 'e joadske mienskip yn Beilstein. 

Nei it útstjerren fan it skaai Von Braunshorn gyng it lien yn 1360 yn hannen fan 'e hearen Von Winneburg oer. Doe't de katolike Philipp I von Winneburg yn 1587 ferstoar en syn protestantske soan Philipp II Beilstein erfde, waarden alle Beilsteiners twongen om op it protestantisme oer te gean. Mei de komst fan 'e Spanjaarden yn 1620 moasten de Beilsteiners wer katolyk wurde. Yn 1634 waard Beilstein troch Sweedske troepen beset en wer feroare it plak fan konfesje. Nei't Kar-Trier Beilstein yn 1637 oan 'e keizerlike greven Von Metternich yn lien joech, feroaren de ynwenners foar it lêst fan leauwe en waard de befolking wer katolyk.

Yn 1686 waard de earste stien lein foar it nije kleaster op 'e Rammerberch. Yn 1689 folge de ferneatiging fan it kastiel Metternich troch Frânske troepen. It hjoeddeiske stedsbyld datearret út dy tiid. 

Mei't de Frânsen it gebiet yn 1794 besetten, einige ek it bewâld fan 'e ryksgreven Von Metternich. Yn 'e Frânske tiid kaam mei de sekularisaasje ek in ein oan it kleasterlibben. 

## It besjen wurch
* De histoaryske stêd Beilstein;
* de eardere oan Sint-Joazef wijde kleastertsjerke mei yn 'e tsjerke in 12e-iuwsk genedebyld fan 'e Swarte Madonna; 
* it kastiel Metternich.
Omnium Gatherum

**Omnium Gatherum** is in Finske deathmetalband oprjochte yn 1996 yn Kotka. De bandnamme is in Latynske útdrukking dy't yn letterlike sin "in groepearring fan alle dingen." betsjút. mar net spesifyk as minsken, objekten of ymmateriële aktiva, mar gewoan as alles en noch wat. De band brocht pas yn 2003 syn debútalbum *Spirits and August Light* út. Yn de rin fan de jierren had de band in protte wikselingen yn de besetting hân. De teksten fan de band gean benammen oer de beskaving, en persoanlike ûnderwerpen. Omnium Gatherum hat njoggen studio-albums útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Kompilaasje-albums
Blackbriar (band)

**Blackbriar** is in Nederlânske metalband oprjochte yn 2012 yn Assen. Yn 2021 brocht de band it album *The Cause of Shipwreck* út, earder hiene se al trije EP's (miny-albums) útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums

;EP
* Fractured Fairytales - (maaie, 2017) 
* We'd Rather Burn - (oktober, 2018)
* Our Mortal Remains - (desimber, 2019)
Bloodywood

**Bloodywood ** is in Yndiaaske folkmetalband oprjochte yn 2016 yn New Delhi. Bloodywood begûn as parodyband dy 't metal covers fan popmuzyk op it fideoplatfoarm YouTube pleatste, mar nei ferin fan tiid begûnen hja ek harren eigen nûmers te skriuwen.  Yn 2022 brocht de band it album *Rakshak* út. 

## Diskografy
### Studio-albums
Bargeres

**Bargeres** is in wyk yn de Drintske stêd Emmen.

## Skiednis
De namme komt foar it earst foar yn 1486 as *in der marcken unde essche to Berghe unde onder der Clocken to Empne* itjinge betsjut "yn de marke en ies fan Barge en yn de klokslach fan Emmen". De namme betsjut *ies yn de marke fan Barge*, ferwizend nei Noardbarge en Súdbarge. De wyk Bargeres waard yn de 1970-er en 1980-er jierren boud.

## Lizzing
De wyk leit súdwestlik fan it sintrum en it Oranjekanaal rint dwers troch de wyk hinne. Fan 1975 oant 2011 hie Bargeres oan eigen spoarstasjon, mar dy waard ferfongen troch it Stasjon Emmen-Súd yn de nijboude wyk Delftlanden. De wyk hat in eigen winkelsintrum. * 't Brinkhoes* is it wyksintrum en * 't Doktershoes* hûsmannet hûsdokters en in apoteek. Bargeres hat in eigen fuotbalklup VV Bargeres.
Bargermeer

**Bargermeer** is in samling fan bedriuweterreinen yn de Drintske stêd Emmen. In wenbuert mei deselde namme is part fan de wyk Noordbarge.

Bargermeer, dat "mar fan Barge" betsjut, wie earder in wier mar, dy't tusken Noordbarge en Zuidbarge yn lei. Hjoed-de-dei leit op dat plak it grutste yndustryterrein fan Emmen, dy't fan it sintrum yn it noarden ta de A37 yn it suden rint. It yndustrygebiet bestiet út de folgjende parten: Bargermeer-Noard, Bargermeer-Súd (mei meubelbûlevaar), Bedriuwepark A37, *Businesspark Eigenhaard*, *Emmtec Industry and Business Park*, *Nijbracht Center* (mei wenbûlevaar) en *Oranjepoort*.

## Skiednis
De eardere Bargermar, dy't op it plak fan it hjoedeistige yndustryterrein lei, lei ynklamme tusken twa sânrêgen yn it westen en easten, dy't útrinners fan de Hûnsrich binne, en yn it suden troch in heechfeangebiet. De mar wie net in djip mar en hie in oerflak fan likernôch 400 bunder. De mar wie fan belang foar de befolking yn de omkriten, lykas foar it waskjen fan skiep en it ferbouwen fan flaaks.

It wetter fan de mar waard ôffierd troch de lytse rivierkes *Boerendelft* en *Garminge Delft*. Doe't it Oranjekanaal groeven waard, betsjutte dat de ein fan de mar en de rivierkes. De mar rûn sa stadichoan leech, om't it Oranjekanaal guon meters leger leit as de eardere mar.

## Keppeling om utens
*Bargermeer op Histoarysk Emmen
Delftlanden

**Delftlanden** is in wyk yn it súdwesten fan de Drintske stêd Emmen. De bou fan de wyk sette útein op 20 maaie 2006. Der moatte yn totaal 3.500 wenten oplevere wurde. De wyk leit tusken de *Nieuw-Amsterdamsestraat*, it spoar fan Swol nei Emmen, de Rûnwei en it Noordbargerbosk.

De wyk is neamd nei de eardere rivierkes de *Boerendelft* en *Garminge Delft* dy't fan de Bargermar nei it westen ta streamden.
Necrotted

**Necrotted** is in Dútske deathmetalband oprjochte yn 2008 yn Abtsgmünd. De band brocht yn 2012 syn debútalbum *Anchors Apart* út. De teksten fan de band gean benammen oer de Grykske mytology, revolúsje, en misantropy. Necrotted hat fjouwer studio-albums útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums
Xenos (Italjaanske band)

**Xenos** is in Italjaanske trashmetalband oprjochte yn 2019 yn Agrigento. De band brocht yn 2020 syn debútalbum *Filthgrinder* út. De teksten fan de band gean benammen oer kriich, polityk en religy. Xenos hat twa studio-albums útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums
Cobra The Impaler

**Cobra The Impaler** is in Belgyske trashmetalband oprjochte yn 2020 yn Gint troch Tace DC. Syn earste rekruut wie hjoeddeistich Megadeth-drummer Dirk Verbeuren, mar dy joech al gau nei't yn 2022 de fûneminten fan it earste album lein wiene de drumstokken troch oan Ace Zec. Yn 2022 brocht de band it album *Colossal Gods* út.

## Diskografy
### Studio-albums
Thomas Winkler

**Thomas Winkler** (Zollikofen,20 novimber 1985) is in Switsersk sjonger, advokaat en notaris. Fan 2011 mei 2021 wie Winkler, ûnder de nammes *Angus McFife* en syn neiteam *Angus McFife XIII, Crown Prince of Fife* de sjonger fan Skotske metalband Gloryhammer. Nei't er ûntslein waard by Gloryhammer gie Winkler fjirder ûnder de namme *Angus McSix*. Yn de maaitiid fan 2025 ferskinde der noch in single ûnder de namme Angus McSix dernei kundige Winkler oan it rêstiger oan te gean dwaan en mear tiid te meitsjen foar syn húshâlding. 

## Diskografy
### Albums

### As gastmuzikant
Briedern

**Briedern** is in Ortsgemeinde yn de lânkring Cochem-Zell yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. Briedern heart by de ferbânsgemeente Cochem en leit oan de rjochter kant fan de Mûzel.

## Skiednis
Briedern waard yn 1275 foar it earst neamd. De yn deselde tiid boude Servatiustsjerke wie mei de Servatiusboarne eartiids in beafeartsplak. Bekend is dat yn de jierren 1466, 1493en 1499 foar de beafeart nei Briedern ôflaten ferliend waarden.

## It besjen wurdich
* 15e-iuwske Servatiustsjerke mei 13e-iuwske romaanske toer;
* Servatius-boarne.
Koos Geerds

**Koos Geerds** (Oerterp, 7 septimber 1948) is in Nederlânsk dichter dy't syn wurken publisearret by De Arbeiderspers. Fan 1954 oant 1965 wenne er yn it doarp Rouveen, dêr't er ien fan syn dichtbondels oan wijde. Letter wenne er yn Dalfsen.

Fan 1971 oant 2000 wied er learaar en dekaan oan it Greijdanus College yn Swol. Yn 2009 waard er beneamd ta earste Provinsjedichter, in dichter dy't as 'Dichter by Oerisel' skriuwt oer foarfallen yn Oerisel of ynspirearre binne op de omjouwing of kultuer.  Geerds hat ûnder oare it gedicht *Vervoer* skreaun, dat op de Syntusbussen yn Oerisel werjûn wurdt.

## Bibliografy
* 1982, *Het vloeiende land*
* 1985, *Mijn naam is Frederik*
* 1986, *Dit verre turen*
* 1988, *Goutbeek-archief*
* 1992, *Dappere Kriel*
* 1992, *Spreeuw wint de wedstrijd*
* 1992, *Woeste grond*
* 1994, *Insekten*
* 1996, *Gods element*
* 1998, *Staphorst*
* 2003, *Weerribben*
* 2010, *Staphorst* (werprintinge)
* 2011, *Oneindig Overijssel*
* 2014, *Dialoog met het eiland*

## Keppelings om utens
* Hiemside
* DBNL-profyl
* www.nederlandsepoezie.org
Mesenich

**Mesenich** is in Ortsgemeinde yn de lânkring Cochem-Zell yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. Mesenich heart by de ferbânsgemeente Cochem en leit oan de rjochter kant fan de Mûzel.

## Skiednis
It doarp waard foar it earst yn 1051 yn it ramt fan in skinking fan de poalske keninginne en paltsgrevedochter Richeza oan it kleaster Brauweiler by Keulen neamd. Yn it jier 1088 wijde de wijbiskop fan Trier de tsjerke fan Mesenich oan Sint-Nikolaas, de patroanhillige fan Brauweiler. De bân tusken it kleaster en Mesenich soene oant de Frânske tiid duorje. 

Yn de rin fan de tiid waard de Nikolaastsjerke ferskillende kearen ferboud. Yn 1200 waard de romaanske toer fernijd. Yn de 18e iuw waard it barokke skip ynwijd. Ek de altaren datearje fan dy tiid.

De Frânske besetting makke yn 1794 in ein oan it lienstelsel en dêrmei ek in ein oan de bân fan it doarp mei de abdij. Fan de bannen tusken it kleaster en Mesenich tsjûget hjoed-de-dei noch it foarse letbarokke-klassisistyske tsiendehôf (*Zehthof*), dat noch jimmeroan it wapen fan de abdij Brauweiler draacht. 

Njonken de wynbou en de lânbou libben de ynwenners eartiids fan de skipsbou. Njonken it wapen fan Mesenich en de patroanhillige Nikolaas op it wapen ferwiist it wapen nei dy skipsbou. Tsjinwurdich libje de bewenners fan de wynbou en it toerisme.

## It besjen wurdich
* Sint-Nikolaastsjerke;
* it Brauweiler Hof;
* de histoaryske doarpskearn mei in grut tal fakwurkhûzen út de 15e oant de 18e iuw.

## Ofbylden

2022 Mesenich, fakwurkhûs, Weinbergstraße 3 (16e iuw-begjin 17e iuw).jpg|*fakwurkhûs, Weinbergstraße 3*
2022 Mesenich, fakwurkhûs Kirchstraße 12 (15e iuw).jpg|*fakwurkhûs Kirchstraße 12*
2022 Mesenich, Weinbergstraße 13, stúkt fakwurkhûs (1584, oanbou út 1869, ferbou 1934).jpg|*Weinbergstraße 13*
Pommern (Rynlân-Palts)

**Pommern** is in Ortsgemeinde yn de lânkring Cochem-Zell yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. Pommern heart by de ferbânsgemeente Cochem en leit oan de lofter kant fan de Mûzel.

## Skiednis
Pommern heart ta de âldste wyndoarpen oan de Mûzel. De earste spoaren fan bewenning op de Martberg by it tsjintwurdige Pommern geane werom op de 4e en 1e iuw f. Kr. Om 500 f. Kr. sette in Keltyske stamme him op de berch nei wenjen. De Romeinen brochten de wynbou en joegen it wyndoarp syn namme: *Pomaria* (de fruchtetún). Yn de romeinske tiid waard oer de âlde keltyske delsetting in romeinsk timpelkompleks boud. Op de fûneminten fan de âlde gebouwen steane hjoeddedei de rekonstruearre gebouwen, dy't besykje in foarstelling te jaan oer it libben en it leauwe fan de Kelten en de Romeinen.

It plak waard foar it earst as *Ponieries villa* yn it jier 936 yn in dokumint fan Otto I neamd. De abdij Himmerod wie sûnt 1264 de grutste grûnbesitter yn Pommern. Yn de Frânske tiid waard yn 1802 de abdij Himmerod opheft.

## It besjen wurdich

* Argeologysk Park Martberg;
* Sint-Stefanustsjerke;
* De saneamde *Stockturm*, in aartsbiskoplike stins út it  jier 1414.
Anna Cornelia Craandijk-Schuil

**Anna Cornelia Craandijk-Schuil** (Frjentsjer, 26 desimber 1872 - Haarlim, 12 july 1950) wie in Nederlânske sjongster en sjongpedagoge.

## Biografy
Se wie dochter fan musikus Martinus Schuil en Martha van der Meulen. Yn 1898 troude hja mei Pieter Herman Craandijk, doe adjunktdirekteur fan de Haarlemsche Hyckeykbank, soan fan Jacobus Craandijk (1834 -1912). Har broer wie de bekende berneboekeskriuwer Jouke Broer Schuil.

Se krige muzykûnderrjocht oan it Konservatoarium fan Utert dêr't Bertha Zegers-Veeckens har learares wie en dêr't se yn 1894 har diploma helle mei in sjuery wêryn't ûnder oare Daniël de Lange en Richard Hol sitting hiene. Se joech in skoft les oan de muzykskoalle yn Dordrecht (solosang, koarsang, sprekkeunst en resitearjen), en waard dêr yn 1898 opfolge troch Betsy Hol.

Fan de iuwwiksel ôf wie se withoefaak te bewûnderjen as sjongster yn en om Haarlim. Fierder trede se wolris op as toanielregisseur al wie dat dan yn útfieringen fan *De woudkoningin*, in berne-operette komponearre troch har heit.

Se song yn har libben mei tal fan bekende musisy, ûnder oaren Jac. van Kempen, Louis Robert, Aaltje Noordewier-Reddingius, Berthe Seroen ensfh. Yn 1902 en 1906 trede se op yn de Johannes-Passion fan Johann Sebastian Bach útfierd yn it Konsertgebou te Amsterdam. De útfieringen mei it Konsertgebouworkest stiene beide kearen ûnder lieding fan Anton Averkamp; ûnder de oare solisten wiene dyselde Noordewier-Reddingius, mar ek Johannes Messchaert (1902) en Hendrik C. van Oort (1906).

Sy makke teffens de ienakter *De crisis*, wêryn't se sels út en troch de haadrol fertolke. Se spile dan Louise van Geervliet; in troude frou yn in ûngelokkich houlik dy't úteinlik nei in freondinne flechtet. Dy wit de frou te oertsjûgjen om de krisis oan 'e kant te skowen en har taak as frou en opfiedster fan de bern wer op har te nimmen.
Rudi Hemmes

**Rudi Willem Hemme**s (Harderwyk, 20 juny 1923 - De Haach, 13 novimber 2022) wie in Nederlânsk generaal-majoar fan de Keninklike Loftmacht.

## Libbensrin
Hemmes woe nei de Keninklike Militêre Akademy (KMA) yn Breda, mar troch it útbrekken fan de Twadde Wrâldkriich wie dat net mooglik en keas er foar de stúdzje genêskunde yn Utert. 

### Kriichsjierren
Hemmes waard Ingelânfarder. Hy gie ein 1943 mei syn jeugdfreon Bob Tusenius oer Parys, Toulouse en Nîmes nei de Pyreneeën. Yn Spanje waarden se oppakt en finzen set. Nei in moanne waarden se frijlitten en reizgen hja oer Lissabon nei Bristol. Yn Ingelân melden se har as tsjinstplichtigen by de Prinses Irene Brigade yn Wolverhampton. Op 8 augustus 1944 lâne er mei de 1.100 man sterke brigade op de strannen fan Arromanches yn Normandje.

### Nei de kriich
Yn de jierren 70 wie er kommandant fan de Loftmacht Kaderskoalle (KMSL) yn Schaarsbergen. Hemmes wie ek adjudant fan de minister fan Definsje en kommandant fan it Kommando Logistiek en Opliedingen fan de Keninklike Loftmacht west. Hemmes wie foarsitter fan de Stichting Genootschap Engelandvaarders, de Stichting Samenwerkend Verzet 1940 -1945 en de Vereniging Oud Strijders Prinses Irene Brigade. 

Rudi Hemmes ferstoar op 13 novimber 2022 yn 'e âldens fan 99 jier.
Valwig

**Valwig** is in Ortsgemeinde yn de lânkring Cochem-Zell yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. Valwig heart by de ferbânsgemeente Cochem en leit oan de rjochter kant fan de Mûzel.

It doarp leit oan 'e foet fan de likernôch 315 meter hege Valwigerberg, dêr it buorskip mei deselde namme leit dat ek by Valwig heart. It haadplak fan de gemeente Cochem leit likernôch 3 kilometer eastlik de stream op.

## Skiednis
Yn de earste oarkondes wurdt Valwig as "Falavoia" (866), "Falaveia" (893) en "Valefayer" (1130) neamd. Der wurdt fanút gien dat Valwig al troch de Kelten en Romeinen bewenne waard. Dêr tsjûget de kelto-romeinske oantsjutting "Balbiacum" fan, dat oerset 'delsetting fan de Bablius' bestjut. Valwig is dêrmei ien fan de âldste plakken oan de Mûzel. De besetting fan de lofter kant fan de Ryn yn 1794 troch de Frânske revolúsjetroepen makke in ein oan de iuwenlange ynfloed fan Kar-Trier op it gebiet. 

## It besjen wurdich

De Sint-Martinustsjerke út de jierren 1823-1827 yn Valwig waard troch Johann Claudius von Lassaulx ûntwurpen. It wie de earste neoromaanske tsjerke fan Dútslân. 

Op de Valwigerberg stiet de beafeartstsjerke Marije en Magdalena. Nei berjochten fan it ferhearren fan gebeden waard de tsjerke healwei de 15e iuw yn opdracht fan ridder Johann von Winneburg boud.

Tusken de wynbergen fan Valwig, Cond en Bruttig-Fankel rinne twa toeristyske kuierpaden.
Jerry Allison

**Jerry Ivan Allison** (Hillsboro Teksas, 31 augustus 1939 - Nashville, 22 augustus 2022) wie in Amerikaansk drummer. Hy waard bekend as drummer fan The Crickets. Jerry Allison skreau mei oan oan de nûmmers *That'll Be the Day* en *[[Peggy Sue]]*.

Jerry Allison ferstoar op 22 augustus 2022 yn 'e âldens fan 82 jier. Allison wie it lêste noch libjende lid út de orizjinele besetting fan The Crickets.
Herman Vanspringel

**Herman Vanspringel** (Ranst, 14 augustus 1943 – Bouwel, 25 augustus 2022) wie in Belgysk hurdfytser. Herman Vanspringel wûn sân kear de eardere iendeiske wedstriid Bordeaux - Parys.
Syn bynamme wie dan ek *Monsieur Bordeaux-Paris*. En yn 1973 wie Vanspringel winner fan it punteklassemint yn de Omgong fan Frankryk.

Herman Vanspringel ferstoar op 25 augustus 2022, yn 'e aldens fan 79 jier oan de gefolgen fan in slimme sykte.

## Dielnimming oan grutte omgongen
### Dielnimming oan de Omgong fan Frankryk
* 1966 - 6e;  	
* 1967 - 24ste; winner 6e etappe.
* 1968 - 2e; winner 13e etappe.
* 1969 - 18e; winner 10e en de 21ste etappe.
* 1970 - Net finisht;
* 1971 - 14e; winner 16e etappe.
* 1973 - 6e;
* 1974 - 10e;   	
* 1975 - 31ste;   	
* 1976 - Net finisht;

### Dielnimming oan de Omgong fan Spanje
* 1970 - 3e;
* 1973 - 11de;
* 1976 - 29ste;    

### Dielnimming oan de Omgong fan Itaalje
* 1971 - 2e; 

## Ploegen
* 1964-1970 - Dr. Mannn
* 1971-1972 - Molteni
* 1973-1974 - de Gribaldy
* 1975-1976 - Flandria
* 1977 - IJsboerke-Colnago
* 1978-1979 - Marc Zeepcentrale-Superia
* 1980-1981 - Ludo
Grutte Priis Formule 1 fan Azerbeidzjan 2022

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Azerbeidzjan]]** 2022 yn Bakû op 12 juny.
It wie de achtste race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2022. Hy waard op it Baku City Circuit hâlden. De race waard hâlden oer 51 omgongen, op it 6 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306 kilometer. 

## Kwalifikaasje

## Utslach Grutte Priis
* Nicholas Latifi krige in straf fan 5 sekonden fanwegen it negearjen fan blauwe flaggen.
* Lance Stroll waard al klasseare om't er 90% fan de wedstriid útriden hie.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Slot Schöneck

It **Slot Schöneck** (Dútsk: *Schloss Schöneck*) stiet op in rots oan de Ehrbach by Herschwiesen yn it stedsgebiet fan Boppard op de Hunsrück yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts.

## Skiednis
Schöneck waard om 1200 hinne as ryksboarch boud troch Konrad fan Boppard. Syn neiteam neamden harrensels ridders fan Schöneck en bewennen it kastiel oant it útstjerren fan it skaai yn 1508. It skaai bestie út ferskillende takken, dy't meiïnoar op it kastiel wennen.

Yn de jierren 1331-1336 wie it kastiel ûnderdiel fan in bûn tsjin de aartsbiskop fan Trier en karfoarst Boudewyn fan Lúksemboarch. It bûn ferlear de striid, it kastiel rekke syn stelstannigens kwyt en waard yn 1354 in lienkastiel fan Kar-Trier.

Yn de saneamde Beilsteiner Kriich besetten troepen fan de paltsgreve Schöneck, mar al gau waard it kastiel werom jûn oan Kar-Trier. Sûnt 1508 hie de boarch ferskillende pachters, mar stadichoan sloech it ferfal ta.

Yn 1805 kaam it kastiel yn partikuliere hannen en bouden ferskillende eigners it kastiel wer wat op. It slot waard yn 1906 troch de keunstskilder Wilhelm Steinhausen (1846-1924) oankocht, dy't it yn 1924 ûnderbrocht yn de famyljestifting 'Wilhelm und Ida Steinhausen Stiftung'.

## Beskriuwing
De gebouwen datearje fral út de 19e en 20e iuw. Ut de midsiuwske tiid datearret de ferdieling yn in boppe- en benedenboarch. De kelders, de dwinger, tuorren en poarten en in diel fan de ringmuorre binne midsiuwsk. Oan de kant fan de berch binne de resten fan de kastielgrêft.