open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Heechlearaar

In **heechlearaar** (ek wol **professor** of **prefester**) is in dosint as ûndersiker, ornaris oan in hegeskoalle as universiteit. De krekte betsjutting fan in heechlearaar kin yn elts lân ferskille. Hja kinne ferantwurdlik wêze foar de fierdere ûntjouwing fan it wittenskiplike mêd dêr't se har mei dwaande hâlde, en mei it staljaan fan it ûnderwiis op dat mêd.

Der binne ferskate typen prefesters:
*Bysûnder heechlearaar - heechlearaar dy't troch in ynstelling of stifting oansteld is
*Bûtengewoan heechlearaar - heechlearaar dy't in ûnderdiel fan in fak dosearret
*Gewoan heechlearaar - heechlearaar dy't in fak dosearret dêr't in aparte learstoel foar bestiet
Dêrneist binne der ek noch tsjerklike heechleararen, persoanlike heechleararen, ensafh. Elts lân kin oare prefestertypen hawwe.
Noard-Fryslân Bûtendyks

**Noard-Fryslân Bûtendyks** is in gebiet fan simmerpolders mei drinkdobben, kwelders en kwelderwurken. It behear fan It Fryske Gea is der op rjochte om de bûtendykse simmerpolders te feroarjen yn kwelders fan sa'n 4.000 hektare: de Bildtpollen, it Noarderleech, de Keegen en Ferwert- en Blije Bûtendyks. It is de bedoeling dat der ien grut kwelderlânskip ûntstiet, dat fan Swarte Harne yn It Bilt rint oant de pier fan Holwert ta. 

De hege seedyk is de grins tusken natuer en kultuer. Yndyksk leit it yn kultuer brochte boulân, oan de bûtenkant de simmerpolders, dy't meast as greide brûkt wurde, mei lânoanwinningswurken en riisdamen. Eartiids wienen dêr in soad dobben, mar dy binne  by it yn kultuer bringen fan it lân tichtsmiten. Winterdeis binne de grutte kloften guozzen te finen, benammen de rotgoes en de paugoes. Ek smjunten sykje hjir massaal om fretten en rêst. By ôfgeand wetter ferspriede de fûgels har om yn it slyk iten te finen, by opgeand tij sammelje se har op de heechwetterflechtplakken.

Oan de râne fan it Noarderleech stiet op de dyk De Timpel fan Ids, in stielen monumint yn de foarm fan in timpel, makke troch Ids Willemsma. It is yn 1993 ûntbleate as oantinken oan it ôfmeitsjen fan de dykferheging.

center>
Ofbyld:Noard-Fryslân bûtendyks 59.jpg
Ofbyld:Noard Fryslân bûtendyks 68.jpg
Ofbyld:Noard Fryslân bûtendyks 46.jpg
Ofbyld:Noard Fryslân bûtendyks 39.jpg
Ofbyld:IFG Noard Fryslân Bûtendyks1 ddk.jpg
Ofbyld:IFG Noard Fryslân Bûtendyks3 ddk.jpg
Ofbyld:IFG Noard Fryslân Bûtendyks2 ddk.jpg
Rein Strikwerda

**Rein Strikwerda** (Frjentsjer, 3 juny 1930 - De Bilt, 23 oktober 2006) wie in Nederlânske ortopedysk sjirurch dy't ynternasjonale bekendheid krige troch it sekuer omskriuwen fan meniskusletsel en de fuotbalknibbel en it behanneljen fan dizze blessueres. 

Hy begûn syn súksesfolle karriêre as clubarts fan de fuotbalclub Go Ahead Eagles en wie letter ûnder oare aktyf by FC Utrecht.

Strikwerda hat trije boeken oer sportgenêskunde útbrocht. Ek skreau er jierrenlang kollumns foar it tydskrift "Voetbal International" oer (de gefolgen fan) sportblessueres.

Rein Strikwerda ferstoar op 76-jierrige leeftiid.

## Bibliografy
**Het [[doping]] probleem*, 1968, Vereniging voor Sportgeneeskunde - De Haach, gjin ISBN
**[[Compendium]] orthopedie*, 1972, útjouwerij De Tijdstroom - Lochem, ISBN 906087577X
**Blessuretijd*, 1999, útjouwerij Rap, ISBN 9060057694
Turken

De **Turken** binne in folk mei as kearngebiet Anatoalje, Syprus en Súdeast-Europa. Yn in protte oare lannen, benammen yn Europa, wenje Turkske ymmigranten. Sa'n 70–80 % fan de ynwenners fan Turkije binne Turken (likernôch 58 miljoen minsken). De hjoeddeistige Turken yn Turkije wurde taalkundich en etnysk ta de Turkske folken rekkene. It oantal Turken dat oarspronklik út Turkije komt of dêr noch wennet wurdt op 73 miljoen rûsd (2011).
Tsaar

In **tsaar** (Bulgaarsk: цар, Russysk: царь) is in titel fan Slavyske foarsten. Ofhinklik fan it lân kin de titel lyksteld wurde oan keizer of kening. De namme is ôflaat fan de Romeinske namme *[[Caesar (titel)|Caesar]]*. Yn Bulgarije wie it bewâld yn de tiidrekken 893-1014, 1186-1396, en 1908-1946 yn hannen fan de tsaar. Yn Servje fan 1346 oant 1371 en Ruslân fan 1546 oant 1917.
De Ryp

* De Ryp (buorskip), buorskip tusken Ferwert en Blije.
* De Ryp (gebiet), natoergebiet by de Aldegeaster Brekken.
* De Ryp (doarp), in âlderwetske namme foar Dronryp
Mûntsebuorsterpolder, De Ryp en Syp Set

|
|-
|
|-
|}
De **Mûntsebuorsterpolder**, **De Ryp** en **Syp Set** binne natoergebieten by de Aldegeaster Brekken. Se wurde beheard troch It Fryske Gea. De Mûntsebuorsterpolder en De Ryp besteane benammen út greide, Syp Set is meast wetter, reid en bosk. Mei elkoar beslaat it gebiet sa'n 91 bunder. Syp Set is de wetterferbining tusken Blauhústerpuollen en Aldegeasterbrekken.

## Guozzen en greidefûgels
De Aldegeaster Brekken wurde nachts yn it winterseizoen brûkt troch tûzenen winken. De Mûntsebuorsterpolder en De Ryp wurde troch de winken brûkt om te en te drinken. It Fryske Gea hâldt de wetterstân heech om de fûgels te geriven.
;Mûntsebuorsterpolder

De Mûntsebuorsterpolder is in polder op kalkearme swiere klaai. Yn de healannen bloeie simmerdeis de echte koekútsblom, krûpende bûterblom, koweblomke, soere surk en twarigige sigge. It skiereilân yn de Aldegeasterbrekken haert ta de Mûntsebuorsterpolder. Yn de reidkragen briede hoanskrobber, reidsjonger, reidfinkje en reidgoars.
;De Ryp
De Ryp wurdt ynrjochte as greidefûgelgebiet. 
;Syp Set
Syp Set is partikulier besit mar it behear is oerdroegen oan It Fryske Gea. Dit gebiet, ten súdwesten fan Snits, by Aldegea (W), is in ferbining tusken de Blauhúster Puollen en de Aldegeaster Brekken. It wetter is om 1900 ûntstien doe't grûn ôfgroeven waard foar de oanlis fan it spoar Ljouwert-Starum. It gebiet fan wetter, strewellen en bosk jout briedgelegenheid oan hoarnûlen, yn de reiden briede de karrekyt, yn de rûchten  de gerssjonger en de berchein in de hoalen.
Park Huzinge Olterterp

**Park Olterterp** is in park fan 5,5 hektare by huzinge Olterterp oan de Van Harinxmawei yn Olterterp. Yn it park, oanlein yn de Ingelske lânskipsstyl dy't liket op dy fan túnarsjitekt Lucas Pieters Roodbaard, stiet it haadkantoar fan It Fryske Gea.

As it park mei syn weagjende reliëf, slingerpaden, de fiver en de heuvel troch Roodbaard oanlein is, dan soe it in pear jier nei de bou fan it slot, yn 1793, oanlein wêze moatte. It slot wie eigendom fan de famylje Van Boelens, is yn 1907 ferfongen troch it tsjintwurdige lânhûs, Huzinge Olterterp.

Yn it park steane brune bûkebeammen dy't earder de 'tolve apostels' fan de oertún symbolisearren. Yn de bosk steane neist oare beammen ek rodendrums. Yn de âlde beammen briede fûgels as boskûle, blauspjocht en appelfretter. Ek ringslang en blynslang kinne hjir oantroffen wurde.

## Keppeling om utens
* It ''Van Boelens ommetje'', skiednis fan it park
Ringwiel en Hop

It **Ringwiel** en **Hop** binne twa natoergebieten fan 109 hektare yn de gemeente Wymbritseradiel, it wetter wurdt beheard troch It Fryske Gea. It Ringwiel en is in bochtich marke by Sânfurd en Lytse Gaastmar. It Hop is in marke dat yn ferbining stiet mei it Ringwiel.
 
De boezemmarkes wurde brûkt as pleister- en foerazjeerplak foar wetterfûgels. Der sitte meast smjunten, mar ek piiptsjillingen, wylde einen en merkels. By't winter komme der in soad winken dy't op it omlizzende lân gers sykje. Yn it wetter sitte in soad fiedingsstoffen, wêrtroch't der neist tuorrebouten en reiden net folle planten groeie.
Steile Bank

De **Steile Bank** is in ûnbegroeide sânplaat fan 7 hektare tusken Aldemardum en De Lemmer yn de Iselmar. De plaat mei omlizzend wetter wurdt troch tûzenen fûgels brûkt as foerazjear-, rui- en rêstplak, dit fûgelreservaat hat in oerflak fan  1.846 hektare. It natoergebiet is yn behear by It Fryske Gea

De Steile Bank leit foar de Huitebuersterbûtenpolder oer. Troch de lege lizzing rekke dizze plaat net begroeid nei de ôfsluting fan de Sudersee. Winterdeis binne yn it ûndjippe wetter grutte kloften brildûkers, jollings en túfeinen. Guozzen as kolgoes, paugoes en wink brûke it gebiet as sliepplak, oerdeis sykje se fretten yn de Súdwesthoeke. De winken en lytse swannen sykje fretten op de bou yn de Noardeastpolder. Nei de briedtiid sitte tûzenen ielskolfers te rêsten op de bank. 

Hjerringslynders en wylde einen en grypfûgels brûke de plaat om te ruien en steltrinders as klút, wilster en skries sliepe hjir. Fierder fan de kust sitte tusken de ielskolfers faak ielreagers en lytse sjouwermannen. Simmerdeis site hjir ferwyldere rôze flamingo's (út finzenskip) en kloftkes blaustirns en wytstirns.
Skiedingsboskje

It **Skiedingsboskje**, is in ike- en bjirkeboskje fan 0,8 hektare efter it AZC by Drachten. 

Meint Wiegersma, de earste foarsitter fan It Fryske Gea, fûn yn 1926 yn it Skiedingsboskje de boskhynstesturt. It Fryske Gea bestie doe noch net en de boskhynstesturt kaam allinnich bûten Fryslân foar. Hy skreau *Achter Ureterper Verlaat op de gemeentegrens van Opsterland en Smallingerland aan 't einde van de Brouwerswijk (recht achter H.B.S.) aan bosch- en slootkant. Honderden exemplaren. 13 Mei 1926. Enkele met vruchtbare tak*. De boskhynstesturt groeit no net mear yn it boskje, mar frjemd genôch wol yn in de sleatswâl en it stikje bou dêrneist. Ek op oare plakken yn Fryslân groeit de, no noch wol seldsume, hynstesturt.

It boskje waard yn 1958 troch It Fryske Gea oankocht. It boskje bestiet benammen út iik, bjirk, en op de grûn in soad brombeien, rankjende helmblom, rintfear en njirrekrûd, op inkele plakken ek hop en papsûger.
Stokersdobbe

De **Stokersdobbe** is in natoergebietsje oan de Merskenwei by Oerterp. It is in pingoruïne fan 5,4 hektare dy't beheard wurdt troch It Fryske Gea. 

De âlde pingoruïne is hast hielendal tichtgroeid mei reid en wylgebosk. Efter de pingo leit in lange beamwâl mei ikebeammen. Dat de dobbe yn in kom leit mei in brede ringwâl der om hinne wiist der op dat it in oerbliuwsel út de iistiid is. De Stokersdobbe is in ferlâne gat fan sa’n seis meter djip. Troch de grutte wylgen is it wetter hast net te sjen, mar sjocht der út as in âld oerbosk mei galjes, swarte bei en wetterpinksterblom. Oan de râne fan de dobbe groeie in soad sompeplanten as wylde balsem, moerasslyt en blaulipke en yn de beamwâl groeit twiblêd. Hjir briede ûnder oare reidgoars, reidmies en hagekrûper.
Tsjongerwâlen

De **Tsjongerwâlen** is in natoergebiet bylâns de Tsjonger. 

Doe't de Tsjonger rûn 1870 kanalisearre waard bleau in soad sân en balstienliem oer. Sa ûntstienen tusken Donkerbroek en Makkingea hege sân- en liemwâlen dy't yn de rin fan de tiid begroeid rekken. Sa'n 2,4 hektare fan dizze grûnstoarten is yn behear by It Fryske Gea. 

Yn de ûntstiene bosk groeie hagedoarn, bjirk. Op de grûn groeie de koekútsblom, twiblêd en op humusrike stikken segelplant, boskanemoan en it maaieklokje. 

Troch it izerhâldende grûnwetter is de grinssleat mei de Tsjongerdyk faak brûn. Yn it wetter groeie djerreblom, wetterpinksterblom en holprip. 
De Tsjongerwâlen binne ûnderdiel fan in ekologyske sône, in wiete strook fan Easterwâlde oant de Prikkedaam.
Teroelster Sipen

De **Teroelster Sipen** is in natoergebiet by Teroele, tusken Langwar en Jiskenhuzen. 

It gebiet fan 22 hektare bestiet út leechlizzend moeras- en reidlân, middenyn de polder mei wat iepen wetter dat beheard wurdt troch It Fryske Gea. Troch de lânboupolder hat it gebiet te lijen fan ferdrûgjen. 

It is briedgebiet foar  bygelyks de reidsjonger, snilekrûper, hoanskrobber en de knobbelswan. Tusken de elzebroekboskjes groeie moerasplanten en op it leechste plak fan de Teroelster Sipen, dêr't noch iepen wetter is, groeit tusken de reiden de lytse tuorrebout en de giele plomp. Yn de elzen sitte ek mûzefalk en hauk. De reiden jouwe beskûl oan ree.
Madelinus

**Madelinus** wie yn de midden fan 'e 7e iuw in muntmaster dy't aktyf yn it hjoeddeistige Nederlân wie.

Fan Madelinus is bekend dat er yn de Merovingyske tiid te Maastricht munten sloech. Yn Doarestêd (Wyk by Duerstede) wurke hy yn de twadde helte fan de 7e iuw. Fan him binne gouden muntstikken (tremisses) ôfkomstich út Dorestêd dy't û.m. foarsjen binne fan it opskrift *DORESTATI FIT* (slein yn Dorestêd) mei op de oare siden syn namme. In oare muntmaster út dizze tiid wie Rimoaldus.

De munten fan Madelinus waarden ferfolgens in protte neimakke yn Frankyske en Fryske gebieten. Goed 80% fan de sirka 500 weromfûne munten wurde foar imitaasjes hâlden. De Madelinus-munten en eardere imitaasjes hiene in goudgehalte fan likernôch 50%, by imitaasjes inkele desennia letter rint dat tebek nei 5 à 10 %.

## Boarne
* A. Pol, *[http://www.geldmuseum.nl/museum/files/u1/2008SEMC_newsceat_0.pdf A new sceat of the Dorestad/Madelinus-type]*, in: Studies in Early Medieval Coinage 1 (2008), 119-122

## Noaten


## Sjoch ek
*Skeatta
Unlân fan Jelsma en Kobbelân

It **Unlân fan Jelsma** en it **Kobbelân** binne natoergebieten yn de Lege Midden benoarden Aldeboarn en westlik fan De Feanhoop. De gebieten binne byinoar sa'n 20 hektare grut en wurde beheard troch It Fryske Gea. It binne oerbliuwsels fan blaugerzen middenyn it kultuerlânskip mei raaigers.  

Eartiids wie it in boezemlân yn in ferfeante lânskip. Nei ruilferkavelings bleaune in pear stikjes blaugerzen oer, wêrûnder it Unlân fan Jelsma. Hjir binne ek noch petgatten te finen dy't fierhinne ferlâne binne. Der groeie in soad siggesoarten en gerssoarten as bjint, rûkersgers, spanjer en harregers, op de kanten groeit feanrûkersgers. Letter yn it jier bloeit dêr soldatekwaste, mei de blauwe knoop en it skieppeklokje. 

It Kobbelân sjocht der wat oars út: it is djipper ferfeante en de petgatten binne sadwaande djipper en dêrtroch is der mear wetter. Der binne kampkes mei moark, fjildfioeltsje en wetterierdbei. Yn de petgatten groeie swanneblommen en giele plomp.  

Yn de rûge ouwerbegroeiïng briede fûgels as túfein, slobein, hjerringslynder en mûzebiter en ek it ree fynt beskûl yn de rûchten. De blaugerzen fan it Unlân fan Jelsma wurde bedrige troch de djipûntwettering fan it kultuerlân deromhinne.
Warkumerwaard

De **Warkumerwaard** is in eardere sânplaat yn de Iselmar by Warkum. It meast natoerlike diel leit oan de bûtenrâne, de Warkumerbûtenwaard. De skulpebanken lûke in soad skriezen. It natoergebiet beslacht 145 hektare, it wetterfûgelreservaat is 732 hektare. It gebiet wurdt beheard troch It Fryske Gea en is goed te besjen fan de útsjochhichte by kemping It Soal en fan de ein fan de Slinkewei.
 
## Eardere kwelder
De Warkumerbûtenwaard is fan oarsprong in sânplaat. Yn de tiid fan de Sudersee waard de kwelder trochsnien troch in djippe slinke, de Vlieter. Oan de eastkant wie de grûn klaaieftich (it griene strân), oan de westkant sânich. It griene strân wie foar it meastepart begroeid en op it westlike stik ûntstiene sânrêgen. Nei de oanlis fan de Ofslútdyk foel ek de sânrêch drûch en ûntstie it giele strân. 

Doe't tusken 1934 en 1943 in simmerkaai opsmiten waard ûntstie in skieding tusken de bûtenwaard en de binnenwaard. Binnendyks waard der lân oanmakke, bûtendyks bleau de ynfloed fan de Iselmar. Dat wurk waard ynearsten mei út ein set troch de Heidemij. Yn it ramt fan de wurkferskaffing waarden wurkleazen ynset. Yn de Twadde Wrâldkriich kaam de útfiering fan it projekt yn hannen fan de NAD.

Binnendyks wurdt mei ringjen ûndersyk dien nei wilster, skriezen en hoantsen. Bûtensdyks is yn 1995 foar natoerûntwikkeling in stiennen daam oanlein dy't de efterlizzende opspuite sânbank beskermet. Oan de Iselmar lizze sân skulpebanken mei ûndjipten der tusken dy't sa no en dan drûchfalle. Op de banken sitte koloanjes kobben en wytstirns.

De floara bestiet út heech opgeande krûden lykas hinnebal, teeblom en tongerskerm. 
Efter de skulpebanken lizze wiete, skrale healannen. Op plakken is de ynfloed fan it eardere sâlte wetter op de begroeiing noch te fernimmen. 

Yn de briedtiid sitte hjir in soad kobben en wytstirns. bûten de briedtiid benammen steltrinders as wylpen, skriezen en hoantsen.
’t West, Meulereed en Meulebos

De **Meulebosk**, **'t West** en **Meulereed** foarmje in natoergebiet by Aldeberkeap. De 89 hektare wurde beheard troch It Fryske Gea.

De Meulebosk is in wannelboskje op de flank fan it beekdal fan de Tsjonger. It foarmet in ferbining tusken it Ketliker Skar en de Delleboersterheide. 

Yn de bosk steane meast ikebeammen. De grutte rintfear tusken de brombeien jouwe beskûl oan in das dy't hjir in boarch hat. Oan de fiedselrike sleatten groeie faleriaan, ingelwoartel, kattesturten en knopkes. 

It West bestiet út lege greiden mei brede sleatten. De âlde petgatten binne meats tichtgroeid mei wylgen. Hjir briede in soad waarlamkes.
Moas

**Moas**, **moask** of ek wol **mosk** is in losse term yn it deistich spraakgebrûk en in ynformele groep binnen it planteryk en it ûnderryk fan 'e lânplanten (*Embryophyta*) dy't de moassen of blêdmoassen (*Bryophyta*), de levermoassen (*Marchantiophyta*) en de haumoassen (*Anthocerotophyta*) omfiemet. Foarhinne hearden dy trije taksonomyske stammen ta ien en deselde groep (de *Bryophyta*) mar dat is langer sa net mear. Moas ûnderskiedt him fan alle oare lânplanten, de faskulêre planten (*Tracheophyta*), trochdat it gjin wier systeem fan fetten foar it transport fan wetter en fiedingsstoffen hat; sadwaande wurde de moassoarten mei-inoar ek wol "de non-faskulêre planten" neamd. Moas hat wol omsletten fuortplantingsstruktueren, mar produsearret blommen noch sieden. Ynstee plantet it him fuort troch de fersprieding fan spoaren, krekt sa't rintfearren (farens) en poddestuollen dat ek dogge.
__NOTOC__
## Galery
### Turfmoas of feanmoas

Ofbyld:SphagnumFallax.jpg|Sphagnum fallax  
Ofbyld:Sphagnum capillifolium 2006.jpg|Sphagnum rubellum  
Ofbyld:Sphagnum capillifolium 131007.jpg|Sphagnum capillifolium
Ofbyld:Sphagnum.fimbriatum.2.jpg|Sphagnum fimbriatum
Ofbyld:Dury Sphagnum (fuscum) 01.07.10 p.jpg|Sphagnum fuscum
Ofbyld:Sphagnum quinquefarium 270108.jpg|Sphagnum quinquefarium 
Ofbyld:Sphagnum girgensohnii 130108.jpg|Sphagnum girgensohnii 
Ofbyld:Sphagnum cuspidatum 041107a.jpg|Sphagnum cuspidatum 
Ofbyld:Sphagnum angustifolium.jpeg|Sphagnum angustifolium


### Oarsoartich moas

Ofbyld:Tortula ruralis1.jpg|Tortula ruralis
Ofbyld:Tortula muralis 4.jpg|Tortula muralis 
Ofbyld:Tetraphis pellucida.jpeg|Tetraphis pellucida


## Sjoch ek
*Skalterfean

## Keppeling om utens
* Waarnimmings fan moassen yn Nederlân
Jacobus Schijnvoet

**Jacobus Schijnvoet** (1685? - nei 1733?) wie in graveur, dy't wurke en wenne yn Amsterdam, ein 17e - begjin 18e iuw. Der is mar in bytsje oer him te witten. 

Neffens mear as ien boarne soe er de soan wêze fan Simon Schijnvoet (1652 - 1727, boumaster, beoefener fan de teken- en gravearkeunst en samler fan munten en seldsume saken), neffens in oare boarne lykwols dy syn jongere broer.

## Literatuer
* , *Anatomical Drawings by Jacobus Schijnvoet*, yn *Oud Holland* 75, 1960 

## Keppelings om utens
* Foarbylden fan Schijnvoet syn wurk
* Mear foarbylden fan Schijnvoet syn wurk
Broek (De Marne)

**Broek** (Grinslannersk: *Brouk*) is in buorskip yn de gemeente It Hegelân (oant 2019 gemeente De Marne)  yn Grinslân. Broek leit oan de wei fan Eenrum nei Kloosterburen. Fanút Broek rint ek in wei nei Piterbuorren. It doarp hat sa'n 60 ynwenners.

Broek is de nammejouwer fan it kanaal it Broekstermaar, dêr't de brêge (of tille), de *Broekstertille*, oerhinne leit. Op âlde kaarten komt de namme út en troch ek foar as *Lutjebroek* (lutje = lyts).

De plaknamme *Broek* wiist op sompich lân.


Broek - Broeksterkleiweg.jpg|Huzen oan de Broeksterkleiweg.
Broek - landschap.jpg|Lânskip benoarden Broek rjochting  Wierhuizen


## Sjoch ek
* Broek (toponym)
European League follybal manlju 2011

De **European League follybal manlju 2011** is de achtste edysje fan it jierlikse European League follybal. Der dogge tolve Europeeske lannen mei, dat in rekôr wie . De earste omloop waard spile fan 25 maaie oant en mei 10 july, de finale waard yn Košice, Slowakije hâlden op 16 en 17 july. 
Yn de earste omloop wiene de tolve lannen ûnderferdield yn trije groepen fan fjouwer lannen. Yn de earste omloop waard der spile yn 6 ferskate omlopen. Yn totaal spile elts lân twaris tsjin itselde lân. De trije winners fan de groepen en it gastlân pleatsten har foar de finale-omloop. Yn dit gefal wie Slowakije it gastlân, dus Slowakije wie al pleatst foar de finale-omloop. Dêrnêst pleatsten ek Sloveenje (earste groep A), Spanje (earste groep B) en Roemeenje (earste groep C) har foar de finale-omloop. It evenemint wurdt organisearre troch it CEV, it Europeeske follybalbûn.  

## Dielnimmende lannen

## Foarwedstriden

### Groep A

#### Earste omloop

#### Twadde omloop

#### Tredde omloop

#### Fjirde omloop

#### Fyfte omloop

#### Sechsde omloop

### Groep B

#### Earste omloop

#### Twadde omloop

#### Tredde omloop

#### Fjirde omloop

#### Fyfte omloop

#### Sechsde omloop

### Groep C

#### Earste omloop

#### Twadde omloop

#### Tredde omloop

#### Fjirde omloop

#### Fyfte omloop

#### Sechsde omloop

## Lêste fjouwer
### Kwalifisearre lannen
* 
*
*
*

### Heale finales

### Finale

### Wedstriid om brûns

## Einrangskikking

## Keppeling om utens
* De Webside fan it CEV
Ewer

**Ewer** is in buorskip yn de gemeente De Marne yn de provinsje Grinslân. Hy leit tusken Houwersyl en Zuurdijk. De buorskip bestiet út in twatal pleatsen en wat arbeidershúskes út de twadde helte fan de 19e iuw. De wier is yntern ferbûn troch reden.

Ewer is ûntstien op ien fan de âldste wieren yn dit diel fan de provinsje en wurdt – krektas de wieren Eenrum en Grut Maarslach – yn elk gefal al sûnt it begjin fan de jiertelling bewenne. Fanâlds lei de wier op de westouwer fan de Hunze, dy't doe noch útrûn yn de Waadsee op it plak dêr't no Piterbuorren leit.

Yn de fyftjinde iuw komt de namme Ewe foar as haadlingelaach. Oannomd wurdt dat der in stienhûs stien hat, hoewol't dêr útsein inkele fûneminten, gjin spoaren fan bewarre bleaun binne. 

De namme Ewer komt ek foar as Eweweer, wat dan *wier fan Ewe* betsjutte soe, dêr't by Ewe in eigennamme wêze soe.
Saksnot

**Saksnot**, **Saksnōt** of **Seaksneat** is in heidenske god fan de Friezen en Saksen.

By de Friezen waard yn ferskillende goaden leaud. Hja leauden û.o. yn Fosite en yn de bekendere Tonger, Weda en Saksnot. Saksnot komt foar as tredde god yn it Uterske doopsûnthjit en wurdt faak fergelike mei de Germaanske god Tyr, de god fan de oarloch. Hy wurdt er wol sjoen as stamgod fan de Saksen . 

Saksnot waard oanbean op it noardwest-Jeropeeske fêstelân en yn it troch de Saksen oermastere diel fan Ingelân. Troch William Chaney, is Saksnot identifisearre as in soan fan Weda en Frija, en mear yn it bysûnder, identyk mei de god Tyr.  Jacob Grimm yn syn *Teutonyske Mytolgy* leit er  it twadde part fan de namme letterlik út as it Dútske *"ge-nosse"*, yn it Frysk "genoat" of "freon".
Griissleat

**Griissleat**, Nederlânsk: *Grijssloot*, is in buorskip yn de gemeente De Marne yn de provinsje Grinslân. De buert leit wat benoarden Liens en bestiet út acht huzen oan in dearinnende dyk. Foar fytsers is it dykje mei in hoogholtje oer de Hoornse Vaart ferbûn mei Wehe-den Hoorn.

Grijssloot leit op in âlde kwelderwâl, de tredde kwelderwâl dy't him yn de Midsiuwen, grif yn de tsiende iuw, yn De Marne foarme hat. Op dy kwelderwâl waarden dêrnei wieren opsmiten. By hast alle pleatsen yn de omkriten binne dy noch werom te finen. De wieren binne frij leech, omdat goed twahûndert jier nei de bou fan dy wieren de earste seediken klear kamen. Dêrmei ferdwûn de needsaak om de wieren hieltiten fierder op te heegjen.

De komôf fan de namme is ûnwis, omdat him yn de omkriten, sa't men ferwachtsje soe, gjin wetter te finen is mei de namme Grijssloot.
Bob Spaak

**Bob Spaak** (eigentlik:  Egbert Spaak) (Amsterdam, 1917 – Nieuw-Loosdrecht, 11 juny 2011) wie in eardere Nederlânsk sportsjoernalist en presintator.

## Libben
Yn syn jeugd wie Spaak in fertsjinstlik atleet: mei de ploech fan de Amsterdamske Atletyk Club (AAC) waard hy twaris Nederlânsk kampioen op de 4 x 100 m estafette.

Hy begûn syn sjoernalistike rinbaan yn 1945 by it deiblêd Het Vrije Volk, dêr't hy oant 1955 wurke. Dêrnei stapte hy oer nei de VARA-radio. Hy presintearre der ûnder oare de sportprogramma's *Zondag Sportjournaal* en *Tussen Start en Finish*. Ek siet hy yn it panel fan it spultsje *Het hangt aan de muur en het tikt* en presintearre hy it plateprogramma *De Ontbijtclub*.

Yn 1965 makke Spaak diel út fan de redaksje fan it nije blêd Voetbal International. In jier letter kaam hy y tsjinst by de NTS-telefyzje. Dêr waard hy sjef fan *Sport in Beeld*, de foarrinder fan Studio Sport. Hy joech dêr lieding oan in lytse redaksje, dy't fierder bestie út Herman Kuiphof, Ad van Emmenes, Jan Leijendekker en Koen Verhoeff. Letter kamen Hugo Walker en Theo Reitsma der noch by.

Spaak wie sels ek te hearen as ferslachjouwer, by in soad ferskillende sporten. Ferneamd waard syn alterearre kommintaar yn 1965, doe't de Europa Cup-wedstriid Feyenoord - Real Madrid, nei in Spaanske sjarzje op Coen Moulijn, hielendal út de hân rûn: "Coen, Coen! Behéérs je alsjeblieft!... Jongens, jongens, dit kan toch niet. Dit kan toch niet! Wat een afschuwelijke vertoning."

Bob Spaak wie in ferslachjouwer mei in soad gefoel foar koartswyl en understatement. Sa omskreau hy de Earste difyzje faak as it "min ofte mear betelle fuotbal." Ienris wie hy ûnbedoeld komysk: yn 1966 waard by de útstjoering fan it riden yn Dimter foar it earst gebrûk makke fan werhellingen. Op de 10 kilometer foel Kees Verkerk en oardel minút letter waard dit fragmint werhelle, wêrnei't Spaak neat yn de gaten hawwend útrôp: "Keessie jongen, val je nu alweer?..."

Foar jonge ferslachjouwers wie Spaak in treflik learmaster. Benammen Mart Smeets hat faak heech fan syn âlde sjef opjûn. Yn 1982 gie hy mei pensjoen. Hy wenne yn Loasdrecht.
Eco Eckius

**Eco (Ecke) Eckius** wie pastoar fan de Sint-Fitustsjerke yn Stiens. Yn 1567 flechte de pastoar, om op foarspraak fan de gesachsgetrouwe Hero fan Burmania as dûmny werom te kommen yn deselde tsjerke fan herfoarme mienskip fan Stiens. By de restauraasje fan de tsjerketoer yn 2010 is troch dûmny Wessels de allegoaryske klucht *Waarin pastoor Eco Eckius dominee werd* foardroegen. 

Yn Stiens is in strjitte nei Eco Eckius neamd.
Kaakhorn

**Kaakhorn** (Grinslânsk: *Koakhörn*) is in buorskip yn de gemeente It Hegelân (oant 2019 gemeente De Marne) , yn it noard-westen fan de provinsje Grinslân. It streekje leit fuortendaliks benoarden Westernieland oan in dearinnende dyk. De dyk rint oer de eardere *âlde dyk* út 1717. Hy hie yn 2008 60 ynwenners.

De namme fan 'e buorskip ferwiist nei de *kaak* dy't dêr yn eardere tiden stien hat. De kaak (skandepeal) stie op de horn (= herne) fan it doarp.

## Kamp De Slikken

It kamp *De Slikken* by Kaakhorn is boud foar arbeiders fan de wurkferskaffing dy't yn de perioade fan 1939 oant en mei 1945 in diel fan de kwelder yndiken, de saneamde *Polder de Slikken*. Nei de oarloch krige de polder de namme Linthorst Homanpolder. Trettjin fan dy arbeiders en in bussjauffeur kamen yn 1940 om it libben doe't harren bus yn botsing kaam tsjin in trein op in ûnbeweitse spoaroergong fan de Marneline by Ranum. Tsien fan harren ferstoaren dêr. Foar de fjirtjin slachtoffers waard in eintsje benoarden Kaakhorn in monumint setten.

In oantal fan de húskes yn Kaakhorn is direkt nei de Twadde Wrâldoarloch boud troch ynternearre NSB'ers, dy't opsluten wienen yn it kamp *De Slikken* in kilometer benoarden de buorskip. Ien fan de barakken fan dat kamp is bewarre bleaun.

## Kuierrûte
Troch Kaakhorn rint de Europeeske kuierrûte E9 dy't rint fan Portegal nei de Baltyske steaten. De rûte wurdt ek Waad- en Wierepaad neamd.


Kaakhorn - Kamp De Slikken (1).jpg|Twa fan de barakken fan De Slikken
Kaakhorn - Kamp De Slikken (2).jpg|De tredde barak by de yngong
Kaakhorn - Kamp De Slikken - muziekkapel.jpg|Muzykkapel yn ien fan de barakken
Hearebank

In **hearebank** (ek: **famyljebank**) is in meast iken stuolte yn in tsjerke, setten troch in famylje fan kwizekwânsje.

Faak bestiet in hearebank út twa rigen sitplakken efter inoar. De efterste rige kin in oerkaping hawwe. Boppe it efterskot of op de oerkaping stiet meastal in snien opsetstik. Soms stiet hjir in famyljewapen op ôfbylde. De tagongen ta de banken binne mei doarkes sluten. Hearebanken stienen oarspronklik faak foar de preekstoel oer of yn it preesterkoar fan de tsjerke.
Lindenoard

**Huzinge Lindenoard** is in state yn Wolvegea yn de gemeente Weststellingwerf. 

De state bestie yn elk gefal yn de 17e iuw. Yn it lêst fan de 17e iuw kaam it al earder boude hûs yn besit fan de  earste grytman fan Weststellingwerf Ernst fan Haren (1623-1701). Troch fererving bleau it pân de 18e iuw yn besit fan de famylje. 

In print fan Stellingwerf út 1723 toant de state yn de 17e iuw. Yn 1728 wurdt it ôfbrutsen en ferfongen troch in nij gebou dat yn 1733 klear is.
Yn 1742 wurdt de ferbanne steatsman út Hollân, grytman Onno Zwier fan Haren, eigener. Dy makke gedichten en skreau toanielstikken en lei east fan de state in iepenloftteater oan.

Yn 1776 baarnt Lindenoard ôf. Yn 1780 wurdt it hjoeddeiske gebou mei twa legere bygebouwen yn de saneamde Louis XVI-styl oplutsen. Yn 1855 kaam it yn besit fan mr. S. G. Manger Cats. Hy hat yn de jierren dêrnei in soad oan it gebou 'modernisearre'. Sa sille doe grif de hjoeddeiske empire-finsters oanbrocht wêze. By de restauraasje yn 1977 waard efter in betimmering yn it rjochter bygebou it jiertal 1856 oantroffen. Boppedat blykte yn dit gedielte fan it bygebou in 18e-iuwske keuken sitten te hawwen. 

Yn 1908 wurdt de state publyk ferkocht. Yn dat jier wurde de stâlen oan de linker side hielendal en oan de rjochter side foar in part sloopt.
Sûnt 1939 is de gemeente eigener. Binnenyn sit noch in stúkte souder yn de seal yn de Louis XVI-styl. Yn it sûterrên sit noch de 18e-iuwske keuken, dy't tydlik as fytsestalling brûkt west hat.

In groep foaroansteande Wolvegeasters wie ôfbraak foarkomme en rjochte yn 2010 de wurkgroep "Behoud Huize Lindenoord" op, liet fiifhûndert minsken in petysje ûndertekenje en fûn in keaper: de Stichting Staten en Stinzen.

Underwiiskûpel Comperio hiert it pân fan 1 jannewaris 2014 ôf.

## Bewenners
* .. - 1701 Ernst fan Haren
* famylje Fan Haren
* 1742 Onno Zwier fan Haren
* grevinne Madeion fan Hohenlohe, berne fan Haren
* 1855 mr. S. G. Manger Cats
* 1939 gemeente WestStellingwerf
Aldedyk (It Hegelân)

**Aldedyk** (Nederlânsk en offisjeel: **Oudedijk**) is in streekje yn de gemeente It Hegelân yn de provinsje Grinslân. It leit fuortendaliks noardlik fan Piterbuorren. It streekje is ek wol bekend as *Dykstertocht*. Wat eastliker leit oan deselde dyk de buorskip Kaakhorn. Wat mear nei it westen ta stie eartiids de boarch Dijksterhuis.

De seedyk  dêr't it streekje nei neamd is leit wyls in ein fierder fan de Waadsee ôf. De dyk is al út de tiid fan de 13e iuw. Noardlik fan de âlde dyk binne letter noch twa diken oanlein.

## Pleatsen

Themaheerdt Pieterburen.jpg|Themaheerdt op nr. 2 út 1885
Pieterburen - Oudedijk 13.jpg|Pleats op nr. 13 út 1864
Oudedijk19 Pieterburen.jpg|Bolt op nr. 19 út 1801
Fryske myte

De **Fryske myte** giet oer de komôf fan de Friezen. Yn de fantastyske Fryske skiedskriuwerij (ein midsiuwen en 16e iuw) stamme de Friezen streekrjocht ôf fan de Frisii dy't troch Romeinske en ier-midsiuwske boarnen neamd wurde. Fierders soenen de Friezen altyd yn frijheid en lykweardich libbe hawwe en soe de Fryske identiteit, kultuer en taal sawat net feroare wêze yn al dy jierren. In bekend foarbyld bygelyks dêr't de myte yn werjûn wurdt is *Croniicke ende warachtige Beschryvinghe van Vrieslant* fan Ocko Scharlensis. Fan it Oera Linda Boek wurdt algemien oannomd dat it in ferfalsking is. In oare bekende myte is de Bataafske myte dy't oanhongen waard yn de sechtjinde en santjinde iuw.

In ferbân tusken Frisii en Friezen liket foar de hân te lizzen. Dochs wurdt dat byld tsjintwurdich net langer mear oanhongen. Dêr't foar de Romeinske tiid sawol archeologyske as skriftlike oanwizings besteane foar in frij tichte befolking, bestiet der yn de oerlevere boarnen in gat fan de fjirde iuw ôf. De Frisii-Minores en Frisii-Majores wurden fan dan ôf net mear neamd. De Friezen wurde foar it earst wer neamd by de ynfal troch de Deenske kening Chochilac of Hugleik yn de Ryndelta (sirka 525), in foarboade fan de lettere Wytsingesrôftochten. Dy lêste Friezen wurde ek wol Anglo-Friezen neamd.

## Archeology
De terpen en wieren yn Noard-Nederlân binne sûnt de njoggentjinde iuw it ûnderwerp fan archeologysk ûndersyk. By dat ûndersiik binne oant no ta frijwol gjin fynsten dien út de fiifde en seisde iuw. Dat tsjut op in ûntfolking fan it gebiet. Foar it tiidrek fuort dêrnei wizen de fynsten op de oanwêzigens fan Angelen en Saksen dy't harren mooglik mei de lytse Fryske restbefolking mingd hawwe, om't fan inkele wieren de trochgeande bewenning wol oantoand is.

## Toponymy
Dêrnjonken is er noch de toponymy dy't besiket te efterheljen wat de komôf is fan in plaknamme. Der binne inkele plaknammen yn Noard-Nederlân dy't weromgripe op de prehistoaryske tiid, mar dêrmei is de bewenningskontinuïteit mar in bytsje oan te tsjutten. Dúdlik is yn alle gefallen dat befolkingstichtens bot ôfnommen is yn de let-Romeinske tiid. Faaks hawwe nije bewenners op de ein fan de folkeferfarrings de âlde namme oernommen, mar wierskynliker is dat soks fia de Franken bart is.

## Literatuer
*  (1951), *Friesland tot de XIe eeuw: zijn vóór- en vroegste geschiedenis*. De Haach.
*  (1981): *Algemene Geschiedenis der Nederlanden*, deel 1, Fibula-Van Dishoeck, Haarlim
*  (2002): *Geschiedenis van Holland tot 1572*, Verloren, Hilversum.
*  (2003), *Koningen van de Noordzee*.
*  (2005): ''De late prehistorie en protohistorie van holoceen Noord-Nederland'', Nationale Onderzoeksagenda Archeologie (NOaA),
*  (2006): *Het Oera Linda-boek*, Verloren, Hilfersum.
* , (2009), *In de marge van de beschaving: de geschiedenis van Nederland (0-1100)*, Amsterdam.
Allard fan Boerum

**Allard fan Boerum** (of **Allard van Burum**; Ljouwert, 17 febrewaris 1678 – Ferwert, 7 july 1729) wie grytman fan Doanjewerstâl en Ferwerderadiel. 

Hy troude yn 1702 mei Catharina Johanna Heringa Van Eysinga (*1682 ). Se krigen ien dochter: Cecilia Isabelle fan Boerum. Syn heit wie Frans fan Boerum 1641-1710 dy’t troud wie mei Tite fan Vierssen 1641-1706. 

Allard fan Boerum wenne fan 1705 - 1722 op de Osingastate yn Langwar en hat dy state hielendal ferbouwe litten. Fan 1722-1729 wurdt er grytman fan Ferwerderadiel en ferhuzet dan nei de Cammingastate yn Ferwert. Letter wennet er op de Holdingastate yn Feinsum.

## Sjoch ek
* List fan grytmannen fan Doanjewerstâl
Willem Bernardus Bergsma

**Willem Bernardus Bergsma** (Dokkum, 26 febrewaris 1760 - Aldskoat, 26 oktober 1820) wie abbekaat en de soan fan dûmny  Eiso Bergsma en Sytske van Thuynen.

Liet him 15 septimber 1778 ynskriuwe as studint yn Frjentsjer, dêr't hy yn 1783 ta jur. utr. dr. promovearre. Hy waard lânsabbekaat en fiskaal-generaal fan Fryslân (1787-92), mar om politike gefoelens ûntslein. Yn 1809 is hy notaris yn Ljouwert en ûntfanger *der convoyen en licenten*. Op 9 augustus 1794 ferskynt fan him it fluchskrift * Eenige gedagten waarom een erfgenaam uit het bloed meerder begunstigd wordt dan een erfgenaam uit een testament*.
Hy wie earst troud op 22 oktober 1783 yn Frjentsjer mei Lucia Scheltema (dêre, 3 jannewaris 1760 - Ljouwert, 23 juny 1794), dêrnei mei har suster Sjoukje (* 11 augustus 1757 - 26 april 1813).
Bettine Vriesekoop

**Hubertina Petronella Maria 'Bettine' Vriesekoop** (Hazerswoude-Rijndijk, 13 augustus 1961) is in Nederlânske âld-tafeltennisster. Sy waard Europeesk kampioen yn 1982 en 1992. Yn 1981 en 1985 wie se Nederlânsk Sportfrou fan it Jier

Fan 1 juny 2006 oant 3 augustus 2009 wie Vriesekoop korrespondint yn Sina foar it NRC Handelsblad. Har ûnderfinings dêre ferwurke sy yn it boek *Duizend dagen in China* (2011). Op it heden skriuwt se boeken en artikelen foar tydskriften en fersoarget se lêzingen en seminars oer Sina.

## Publikaasjes
* Bettine Vriesekoop: * Dochters van Mulan. Hoe vrouwen China veranderen*. Amsterdam, Uitj. Brandt, 2015. ISBN 978-94-92037-00-8 
* Bettine Vriesekoop (met tek. van Berry Slok): * Kleine Ming en de gouden krekel*. Amsterdam, De Nieuwe Kerk, 2013. ISBN  978-90-78653-44-8
* Bettine Vriesekoop: *Duizend dagen in China*. Amsterdam, Nijgh & Van Ditmar, 2011. (9e printinge: Nijgh & Van Ditmar, 2012. ISBN 978-90-388-9493-5        
* Bettine Vriesekoop: *Het jaar van de Rat. Dagboekfragmenten van een correspondente*, Amsterdam, Rap, 2008. ISBN 978-90-6005-737-7
* Bettine Vriesekoop: *Bij de Chinees*. Amsterdam, Rap, 2006. 7e printinge, Rap, 2008: ISBN 978-90-6005-753-7
* Bettine Vriesekoop: *Heimwee naar Peking*. Amsterdam, Rap, 1994. 2e pr.: Nijgh & Van Ditmar, 2013. ISBN 978-90-388-9669-4 (ek yn it Sineesk oerset, 2008)

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Vriesekoop
* ITTF profyl
Willem Boeijenga

**Willem Boeijenga** (Lollum, 25 septimber 1909 - Gau, 8 augustus 1944) wie in fersetsstrider yn de Twadde Wrâldoarloch.

## Libbensrin

Boeijenga, fan berop bakker yn it doarp Gau, wie meiwurker fan de Lanlike Organisaasje foar Help oan Underdûkers (LO) yn de destiidske gemeente Wymbritseradiel. Yn syn hûs ferburch hy in Amsterdamske joadske ûnderdûkster. Nei ferrie troch Pieter Bergsma, fjildwachter-konsjerzje fan it gemeentehuis yn Akkrum, waard Boeijenga op 8 augustus 1944 yn Gau arrestearre en op it plak sels fusilliearre. De ûnderdûkster waard deporteare nei in konsintraasjekamp, mar oerlibbe de oarloch.

Willem Boeijenga leit begroeven op it N.H. begraafplak by de tsjerke fan Gau. As oantinken oan him waard de belangrykste strjitte yn it doarp omdoopt yn *Willem Boeijengastrjitte*. Yn de tsjerketoer is in fan reade sânstien makke tinkstien ynmitsele, dy't makke waard troch de Fryske arsjitekt A. Goodijk. Op de stien stiet de tekst:

*1940-1945*
*WILLEM BOEIJENGA*
*foel yn dit doarp op de*
*achtste fan Rispmoanne 1944*
*troch Dútkse terreur.*
*Hy joech syn libben om*
*dat fan oaren te rêdden.*
Augustinus Lycklama à Nijeholt

* Augustinus Lycklama à Nijeholt (1670), abbekaat
* Augustinus Lycklama à Nijeholt (1742), grytman fan Utingeradiel.
* Augustinus Georg Lycklama à Nijeholt (1794-1828), politikus
* Augustinus Lycklama à Nijeholt (1842), Frysk steatelid en boargemaster fan Opsterlân.
Augustinus Lycklama à Nijeholt (1842-1906)

Jonkhear **Augustinus Lycklama à Nijeholt**, (Beetstersweach, 7 july 1842 - Doorn, huzinge Schoonoord, 26 oktober 1906), wie Frysk Steatelid en boargemaster fan Opsterlân.

## Biografy
Hy wie in soan fan jonkhear Jan Anne Lycklama à Nijeholt en jonkfrou Y.H. van Eysinga. Hy wie âld-boargemaster fan Opsterlân en âld-lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân en die oan genealogy en heraldyk. Under syn redaksje ferskynden yn 1883 en folgjende jierren in tal jiergongen fan *[[De Friesche Adelaar]]* en fan it *"Jaarboekje van den Frieschen adel in verband tot de ridderschap in Friesland. Opgedragen aan Z.M. den Koning"* (1883, 1e jiergong). Hy die in wichtige skinking oan it Frysk Genoatskip, wêrûnder ek it troch C. Bisschop skildere portret fan syn frou yn de âldens fan 20 jier.

Hy boaske yn Aldwâld op 10 july 1872 mei Anna Adriana Cornelia Sixma baronesse van Heemstra (dêre, 21 july 1853 - Apeldoarn, 5 jannewaris 1903 ), dochter fan Mr. Cornelis Schelte en fan jonkfrou Tjallinga Aedonia van Eysinga. Se krigen twa dochters en in soan, dêrfan't de âldste dochter, jonkfrou Ypckjen Hillegonda (1873-1916), yn 1892 boaske oan de Dútske majoar fan de ynfantery Carl Friedrich Max Grundtmann (1860-1909). In dochter út dat lêste houlik wennet mei har man jonkhear J. de Jonge van Zwijnsbergen op Lycklamastate op De Sweach.
Clemens August von Galen

Greve **Clemens August von Galen** (Dinklage, 16 maart 1878 - Münster, 22 maart 1946) wie in Dútsk kardinaal. Hy waard biskop fan Münster yn 1933, krekt foar de beneaming fan Adolf Hitler ta rykskanslier. Ut reden fan syn ferset tsjin de nazi's wurdt er ek wol oantsjutten as 'De Liuw fan Münster'.

## Keppelings om utens

*  Biografy op de webside fan it Bisdom Münster
*  Biografy op de webside fan it Fatikaan
Claes Hillebrants

**Claes Hillebrants**, ek wol: **Danswycker**, ( Akkrum - Ljouwert, febrewaris 1572 ), wie in wettergeus.

Omt hy him yn maaie 1568 oansluet by it leger fan greve Loadewyk fan Nassau yn Grinslân, waard hy troch Alva op 18 maaie 1569 ferband, it fûnis waard op 21 maaie fan dat jier ôfkundige. 

Letter gie hy by de wettergeuzen, die mei oan harren lângongen yn Fryslân. Waard yn jannewaris 1572 finzen nomd en nei Ljouwert ta brocht. Der wie in priis fan 50 karolusgûnen op syn holle setten, dy't oan Focco Teyes, grytman fan Opsterlân útbetelle waard. Hy siet 55 dagen finzen. By fûnis fan 12 febrewaris 1572 fan it Hof fan Fryslân waard hy feroardield om rêdbrake te wurden mei ferbeurdferklearring fan syn guod.
Augustinus Lycklama à Nijeholt (1742-1789)

**Augustinus Lycklama à Nijeholt** (Ljouwert, 27 april 1742 - Aldeboarn, 30 oktober 1789), wie grytman fan Utingeradiel en de soan fan Tinco Lycklama à Nijeholt en Martha Kinnema fan Scheltinga.

Boppe de tsjerkedoar yn Akkrum stiet *Augustinus L. à N., oud 17 jaar, heeft den eersten steen gelegt van deese kerk op den 13 Maart 1759*. Hy waard op 7 july 1762 oansteld as grytman fan Utingeradiel, waard 14 maart 1766 foar Fryslân kommittearre fan de admiraliteit fan Amsterdam en yn 1786 keazen ta kurator fan de akademy yn Frjentsjer. Hy wenne yn Aldeboarn op Andringastate, dy't hy hielendal ferbouwe liet. Boaske op 5 desimber 1762 yn Ljouwert mei Susanna des H.R.R. barones thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg *21 febrewaris 1736 - Utert, 7 oktober 1799), dochter fan Georg Wolfgang, grytman fan Barradiel,Dantumadiel en Menameradiel, en fan Françoise Wilson de St. Maurice. Ut dat houlik komme  ien soan en twa dochters. De âldste dochter Tinconia Martha Andringa Lycklama à Nijeholt (1762-1819) boaske yn Nymwegen op 20 desimber 1789 mei Henricus Franciscus Jozephus Schenck fan Nydeggen; de oare dochter Georgine Wolfeline Françoise hie Philip Hendrik Nering Bögel as man, dy't letter in wichtige rol by it ûntstean fan de Amerikaanske steat Teksas spylje soe.
Pieter Benjamin Johan Vegelin van Claerbergen (1808-1879)

Jonkhear **Pieter Benjamin Johan Vegelin van Claerbergen** (Ljouwert, 22 juny 1808 - dêre, 29 maaie 1879) wie grytman, Frysk steatelid en lid fan de Twadde Keamer.

## Libben
Pieter wie soan fan jonkhear V.L. Vegelin van Claerbergen en A.A.M. Vegelin van Claerbergen.
Hy boaske 9 oktober 1834 oan Aurelia van Beyma,( 23 maart 1815 - 29 desimber 1851 ) en krige mei har in soan en twa dochters, en 7 febrewaris 1856 troude hy mei Jacoba Johanna van Haeften, (31 desimber 1830 - 21 novimber 1913 ) by wa't hy 6 soannen en 7 dochters hie. Ien fan de soannen út it twadde houlik, jonkhear P.J. Vegelin van Claerbergen, wie earst see-offisier, dêrnei izerfabrikant yn De Bosk en lêst direkteur fan it Kabinet fan de Keninginne.

Hy waard ynskreaun yn Grins op 18 septimber 1828, dêrfoar al yn Leien op 26 maaie 1827 as studint en promovearre oan de universiteit fan Leien op 19 april 1833 op in dissertaasje *De juribus summi imperantis in societates ecclesiasticas*.

Yn 1835 waard er as ferfanging fan syn heit ta grytman fan Haskerlân beneamd. Op 13 july 1842 keazen de Steaten fan Fryslân him as lid fan de Twadde Keamer. Troch it ferstjerren fan syn mem en de sykte fan syn heit hat er net faak yn de Keamer west. Hy achte him dan ek ferplichte om ûntslach as Keamerlid te freegjen, dat him 7 juny 1843 ferliend waard. Hy stoarte de as lid fan rykswege ûntfongen jilden werom yn de skatkiste fan it Ryk. Ek hjirom krige hy op syn fersyk op 20 maaie 1844 earfol ûntslach as grytman fan Haskerlân.
Op 2 juny 1845 waard hy troch de ridderskip fan Fryslân as lid fan de Fryske Provinsjale steaten keazen, en op 13 febrewaris 1950 troch syn mei-steateleden ta lid fan Deputearre Steaten. Hy wie doe redlik liberaal. 

Doe't troch de provinsjale wet nije ferkiezings foar de Steaten sûnder ûnderskied tusken ridderskip, stêden en plattelân hâlden waarden, waard hy op 3 septimber 850 yn de distrikten Ljouwert en Snits keazen; in beide wie hy dejinge dy't fan alle kandidaten de measte stimmen krige. Hy nom de beneaming foar Snits oan. Op 27 dêropfolgjend weaard hy ek as deputearre werkeazen; hy wie de ienige fan it âlde kolleezje, dy't by de kiezers en by syn meileden as sadanich genede fûn hie. Wyls nom hy yn septimber 1853 ûntslach as lid fan Deputearre Steaten.

Hy wie no de konservative rjochting ( in heul oar soarte as dy fan foar 1848) tadien en waard as sadanich ( it wie net lang nei de Aprilbeweging) op 18 desimber 1855 wer yn it distrikt ta lid fan de Twadde Keamer keazen. Mei it each dêrop fersocht hy, by syn ôftreden as steatelid net yn de beneaming te kommen en hy waard 27 maaie 1856 ferfongen.
Mar it Keamerlidmaatskip wie him wer te swier, want by syn periodike ôftreding frge hy, net mear yn oanmerking te komen, sadat hy 8 juny 1858 ferfongen waard.
No waard hy 10 maaie 1859 wer yn it distrikt Snits as lid fan de Steaten fan Fryslân keazen en diskear bleau hy it oant syn dea.
Fotografy

Mei **fotografy** is ornaris it meitsjen fan ôfbyldings troch in gemyske ynwurking fan ljocht op in plaat of film fêst te lizzen, ornearre. 

It subjekt fotografy kin skieden wurde yn dielmêden. It gemyske part beskriuwt de film as plaat en it ûntwikkeljen fan de foto, it optyske part beskriuwt de ferskillende ûnderdielen fan de kamera. Sawol it gemyske as it optyske part sitte yn de behuzing fan de kamera. De behuzing fan de kamera kin it bêst omskreaun wurde as in kistke/doaske mei in gat deryn.

## Kamera (optyske part)
In spesjaal stik glês foar it gat fan de kast is in lins. By it meitsjen fan in foto makket de lins in lyts ôfbylding fan it objekt yn de kamera. De lins soarget foar de fokus fan it ljocht. In lins yn in kamera wurket lyksa as in lins yn in bril of fergrutglês. 

It meitsjen fan in foto wurdt dien troch de sluter te iepenjen. De sluter sit foar it gat fan de behuzing en efter de lins. Troch de sluter kin der gjin ljocht yn de kamera komme. De sluter giet hiel koart iepen troch op in knop op de kamera te drukken. Yn dat lytse skoft kin ljocht yn de kamera komme. Dat lytse skoft is de sluterstiid (ek wol beljochtingstiid neamd). De sluterstiid ferskilt fan 0,001 sekonde oant in pear sekonden. Ornaris bliuwt de sluter net langer as 1 sekonde iepen.

Mei it diafragma kin de ljochtsterkte regele wurde. It diafragma sit efter de lins, mar foar de sluter. It diafragma is in ring mei in gat deryn. De grutte fan it gat yn de ring kin feroare wurde, sadat der mear of minder ljocht yn de kamera komme kin. 

De foto yn in kamera kin makke wurde op in plaat as film. In digitale kamera makket gebrûk fan in spesjale elektroanyske sensor.

## Fotoproses (gemyske part)
It meitsjen fan in swart-wyt foto omklammet trije prosessen:
# Opname (optysk byld): It fêstlizzen fan ljocht op in film as plaat mei help fan in objektyf. De kwaliteit fan de foto is ôfhinklik fan ynstelling fan de skerpte en beljochtingstiid. Op de plaat/film wurde de ljochtferskillen fêstlein en der ûntstiet in ûnsichtbere print dy't ûntwikkele wurde kin.
# Negatyf (gemysk byldproses): By it negatyf proses wurdt de ûnsichtbere print omset nei in negatyf. De plaat fan sulverbromide is by de opname troch ljocht ynprinte. Troch in gemysk proses wurdt dat ferskil tusken broom en sulver grutter makke. It negatyf hat sulvergrize swartensferskillen. 
# Postiyf (werjefte): Mei it posityf proses wurdt in foto makke fan it negatyf. Dat kin troch it negatyf boppe fotopapier te beljochtsjen. By dat proses wurdt de foto ek automatysk op in grutter as lytser papier formaat printe.

By kleurefoto's wurde oare stoffen brûkt. Dy stoffen jouwe allinnich in reaksje op bepaalde kleuren (read, grien of blau). It prinsipe is itselde as by in swart-wyt foto.

By digitale kamera's wurdt gjin film of plaat mei gemikaliën, mar in chip dy't in sinjaal jout as dêr ljocht op falt.

## Keppeling om utens