open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Diel

In **diel** wie de beneaming foar in diel fan Fryslân dêr't in grytman oan 't haad stie. Yn de Saksetiid waarden dielen gritenijen neamd. Gritenijen binne de foarrinners fan gemeenten. De namme 'diel' bleau bestean yn gemeentenammen as bygelyks Utingeradiel of Barradiel.

## Skiednis
De dielenen binne foarme út sân distrikten dy't tusken 1345 en 1500 bestienen; dy giene letter op yn de 30 gritenijen. De sân distrikten ûnstiene wer út de âlde goaen, lykas Westergoa, Eastergoa en Sudergoa, ûntstiene as gefolch fan de waaksende befolking yn de Hege Midsiuwen. 

Ut Westergoa wei kamen de distrikten Froneckere en Wildinghe. Fronackere waard spjalte yn de Frjentsjerter Fiifdielen dy't út Baarderadiel, Barradiel, Frjentjerteradiel, Hinnaarderadiel en Menameradiel bestie. Wildinghe waard it lettere Wûnseradiel.

Ut Eastergoa wei kamen de distrikten de Noardlike Njoggen en de Súdlike Njoggen. De Noardlike Njoggen waard letter wer opspjalte yn Dantumadiel, Dongeradiel en Ferwerderadiel. De Súdlike Njoggen waard opspjalte yn Idaarderadiel, Ljouwerteradiel en Tytsjerksteradiel. Letter waard Smellingerlân dêr nocch út foarme. Achtkarspelen waard wol ta de Noardlike Njoggen rekkene, alhoewol't dy in wat bysûndere posysje hie, want tsjerklik hearde it lykas de Ommelannen ta it Bisdom Múnster, wylst de rest fan Westerlauwersk Fryslân ta it Bisdom Utert hearde.

Ut Sudergoa wei waarden de distrikten Waghenbrugge en Boarnegoa wei foarme. Waghenbrugge waard opspjalte yn Easterseeïngsterlân, Doanjewerstâl, Himmelumer Aldefurd en Noardwâlde, Mirderalân en Wymbritseradiel. Boarnegoa waard opspjalte yn Opsterlân, Skoatterlân en Boernfurd, dy't letter opspjalte yn Aenjewier, Haskerlân en Utingeradiel waard.

It is net alhiel wis oft Waghenbrughe en Boarnegoa út Sudergoa kamen of út Westergoa en Eastergoa respektivelik. In grut part fan Sudergoa rekke wei yn it wetter fan it Almeare, letter de Sudersee.
Tolsum

* Tolsum (De Waadhoeke), in buorskip yn De Waadhoeke, foarhinne Frjentsjerteradiel
* Tolsum (Sweden), in plak yn Sweden
Tywert

**Tywert** is in terpbuorskip yn de gemeente Littenseradiel. Tywert waard ta de himrik fan Wommels rekkene en is dêr no foalslein oan fêstgroeid. De namme komt ek foar as *Werdastate*, *Tyuerdt*, *Tyuwert*, *Tyuerda saete* en *Twerda saate*. 'tia' komt mooglik fan it Aldfryske 'streamende wettergong'. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Swyns

**Swyns** is in buorskip noardwest fan Wommels yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Swyns wurdt ta de himrik fan Wommels rekkene. De namme komt ek foar as *Zwinseraga*, *Suynser buyren*, *Swijnzerhuis* en *Swynserpolder*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Ritsumasyl

**Ritsumasyl** is in buorskip fan Marsum en Deinum westlik fan Ljouwert yn de gemeente De Waadhoeke. Ritsumasyl leit by de brêge oer it Sylster Rak. It noardlike diel dêrfan falt ûnder Marsum en it súdlike diel ûnder Deinum. De buorskip bestiet út sawat 20 huzen, 10 wenboaten en omlizzende pleatsen.  Ritsumasyl stribbet nei de status fan selstannich doarp.

## Skiednis
Ritsumasyl ûntstie tsjin it ein fan de 15e iuw út Ritsumabuorren as in twadde delsetting by de krusing fan de Hegedyk en it Sylster Rak. Ritsumabuorren is oant de N31 it noardlike bûtengebiet fan Ritsumasyl en stie yn 1365 as 'Ritsum' bekend en yn 1511 as 'Ridtsen'. Sûnt de twadde helte fan de 20e iuw is it net mear in apart plak. Ritsumabuorren tsjut op it wenplak (hiem/um) dat troch de persoan Rik stifte is. Ritsumasyl waard yn 1511 'Bocko tho Zijl' neamd, doe't dêr in Bocko wenne en yn 1622 waard it 'Ritzumerzyl'. De buorskip is in âlde útwettering oan de Middelsee en 'syl' ferwiist nei de slús, dy't ea nei de Middelsee iepene. 

It Sylster Rak wie eartiids de foarnaamste farferbining fan noardwest-Fryslân mei Ljouwert. Nei de oanlis fan it Van Harinxmakanaal en de nije brêge súdlik fan it plak waard de âlde wetterferbining en it ferdwinen fan de draaibrêge oer it rak oerstallich en de trochfeart ûnmooglik. Nei de oanlis fan it Van Harinxmakanaal en de nije brêge súdlik fan Ritsumasyl ferdwûn de brêge mei it opheegjen fan de Hegedyk foar it groeiende ferkear. De Hegedyk wie doe in wichtige ferbining tusken Boalsert en Ljouwert. Yn it rak kaam in daam mei in dûker, sadat der gjin skipferkear mear mooglik wie. 

Dy daam is in pear jier lyn wer ferwidere en yn 2018 waard tagelyk mei in nij doarpsplein in nije flapbrêge oer it wer útgroeven Sylster Rak iepene.  Mei't Ritsumasyl foar it autoferkear dearinnend is, hat it plak gjin oerlêst mear fan trochgeand ferkear.

It gebiet tusken Marsum, Deinum, Boksum en Ritsumasyl is yn 2018-2019 rekreatyf ferbettere. Tusken de doarpen is it Boksumer Soal befarber makke, der binne haventsjes kommen en by Marsum is sels in stikje strân oanlein.

## Keppeling om utens
*  Plaatsengids.nl
Keatlingwier

**Keatlingwier** is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Keatlingwier leit eastlik fan Driezum en benoarden Westergeast, oan de Aldswemmer. 

## Skiednis

### Namme
De namme komt ek foar as *Kettingaweer*, *Kettingwier*, *Kattingewier* en *Katnye wierd* (1500). It komt fan de famyljenamme Kattinga.

### Gemeentelike weryndieling
Sûnt 2019 leit Keatlingwier yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei de buorskip yn Kollumerlân en Nijkrúslân.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings

## Keppelings om utens
* Argyf Keatlingwier
* [DBNL: [Beintemastate]]
De Flearen

**De Flearen** is in buorskip yn de gemeente De Waadhoeke. De Flearen wurdt ta de himrik fan Tsjom rekkene. Moderne kaarten neame de húsnammen Greate Vlearen en Klein Vlearen. De kaart fan 1664 jout opdat stee de delsettingsnamme **De Vlaeren**. Om 1700 wurde Vlaaren en Kl. Vlaaren ûnderskieden. Eekhoff (1852) staveret **Vlaren** en Kl. Vlarent wylst de kaart fan 1853 de delsettingsnamme De Vlaren jout. De âldste fermelding is **Flaeren** (1511).
Mooglik wie Sidlum in âldere en/of mooglike alternative namme foar Greate Vlearen en liket Klein Vlearen earder ek Sikkingaburen neamd te wêzen. In namme as Vlaren kaam op folle mear plakken yn Fryslân foar. Yn dizze namme liket de meartalsfoarm fan it elemint flear (*Sambucus*) as namme yn swang rekke. It is mear wierskynlik dat it besibbe *fladder* (sompich gebiet) hjir fan tapassing is.
De Ryp (buorskip)

**De Ryp** is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De Ryp leit oan de N357 tusken Ferwert en Blije. Yn De Ryp steane Elsmastate en Jansmastate.

De namme komt ek foar as *De Rijp* en *Ferwerderrijp*.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Gjinhuzen

**Gjinhuzen** wie in buorskip yn de gemeente De Fryske Marren. Gjinhuzen is in diel fan De Jouwer wurden nei de útwreiding yn de rjochting fan de Haskerfeanpolder.
Koüm

**Koüm** is in buorskip yn de gemeente De Waadhoeke. Koüm wurdt ta de himrik fan Tsjom rekkene. De wenten fan de buorskip lizze oan de Slotwei, tusken de buorskippen Barrum en Tritsum yn.

## Skiednis
Yn 1410 waard de buorskip yn in kopy fan in dokumint oantsjut as Coughum, yn 1433 yn in kopy waard it fermeld as Koem en yn 1548 as Coum, dy lêste skriuwwize waard ek brûkt yn 1664 op de kaart fan Schotanus. Yn 1718 waard it fermeld Kouum, it boek *Beeld van oud-Tsjom* fan Henk Kreger jout foar dy beneaming it jier 1433. .
Salomonseilannen

De **Salomonseilannen** is in lân yn Melaneezje, eastlik fan Papua Nij-Guinea, besteande út hast tûsen eilannen. Meiïnoar hawwe de eilannen in lânoerflak fan 28.400 fjouwerkante kilometers. De haadstêd is Honiara, op it eilân mei de namme Guadalcanal.

## Geografy
### Lânskip
De Salomonseilannen lizze yn it westen fan de Grutte Oseaan en besteane út twa keatlings fan eilannen fan elts 1450 km. De haadeilannen Guadalkanal, San Kristobal, Santa Isabel, Malaita, New Georgia en Goiseul binne fan fulkanyske oarsprong en wurde flankearre troch koraaleilannen. By it gebiet heare ek de eilannen Ontong, Java en Santa Cruz. It klimaat is tropysk mei in protte delslach it hiele jier troch. 

## Skiednis
Sa't men tinkt binne de Salomonseilânnen al hiel lang bewenne fan Melanesyske folken. De Spanjert Alvao de Mandana ûntduts de arsjipel yn 1567. It Feriene Keninkryk rjochte yn 1893 in protektoraat oer de Salomonseilânnen op. Inkelde fan de swierste gefjochten yn de Twadde Wrâldkriich barden tidens de fjildtocht yn de Salomonseilânnen fan 1942-45 en ek yn de slach fan Guadalcanal. De eilannen krige yn 1976 selsbestjoer en ûnôfhinklikens twa jier letter. It lân bleau wol in part fan it Britske Mienebest.

De stabiliteit en it maatskiplik libben hat sûnt 1997 lit fan etnysk geweld, regearingsmisdragings en misdie. Yn juny 2003 is in leger ûnder it bewâld fan Austraalje fanút meardere lânnen, de *Regional Assistance Mission to the Solomon Islands* (RAMSI) ('De Regionale Help Misje oan de Salomonseilânnen') oankaam om de frede werom te bringen en om etnyske milysjes te ûntwapenjen.

## Ekonomy
De lânbou is mei in oandiel fan 70% yn it BNP de wichtichste bedriuwstûke. Foarnaamste produkten binne kokosnuten, kakau, rys, speserijen en huning. De fiskerij nimt mei hast 30% hat in grut part yn fan de eksport. De boskbou is ek in wichtige ynkomsten boarne foar de steat. De regearing stimulearet de selsfersoargjende ekonomy en beheind de útputting fan natuerlike boarnen troch bûtenlânske ynfestearders.
Kastylje

**Kastylje** (Spaansk: *Castilla*) is in Spaanske lânstreek en in earder keninkryk op it Ibearysk Skiereilân, wêrfan't de namme letterlik "Lân fan Kastielen" betsjut, wat ferwiist nei it grutte tal kastielen dat der yn 'e Iere Midsiuwen boud waard yn ferbân mei de *[[Reconquista]]* tsjin 'e Moaren. As histoaryske regio beslacht Kastylje yn ingere sin de lânstreken Ald-Kastylje (rûchwei benoarden Madrid) en Nij-Kastylje (rûchwei besuden Madrid), mei dêropta de regio Madrid sels. Yn 'e bredere sin omfiemet it de hjoeddeistige Spaanske autonome mienskippen Kastylje-La Mansja, Kastylje-Leön, Madrid, Kantaabrje en La Riocha.

It Keninkryk Kastylje ûntstie oarspronklik út it Keninkryk Leön, dat sels wer út it Keninkryk Astuerje fuortkommen wie. It eastlike part fan it Keninkryk Leön, it Greefskip Kastylje (de krite om Burgos hinne), krige yn 931 ûnder greve Fernán González autonomy. Yn 1037 waard it foar it ferheft ta de status fan in keninkryk, en yn 1065 waard it ûnder kening Sancho&nbsp;II in ûnôfhinklik lân.

Neitiid bestie der tusken 1072 en 1157 in personele uny tusken de keninkriken Kastylje en Leön, en yn 1230 krige de bân tusken de beide lannen ûnder it regear fan kening Ferdinand&nbsp;III in permanint karakter doe't se beide opgiene yn in nij steatsferbân, dat de namme krige fan de Kroan fan Kastylje. Dat ryk wreide him troch de ferovering fan Moarske gebieten almar fierder nei it suden ta út. De Kroan fan Kastylje waard oan 'e ein fan 'e fyftjinde iuw ferbûn mei de Kroan fan Aragon, dy't de eastkust fan it Ibearysk Skiereilân besloech, troch it houlik tusken keninginne Isabella&nbsp;I fan Kastylje mei kening Ferdinand&nbsp;II fan Aragon. Yn 1516, doe't harren bernsbern Karel&nbsp;V kening fan sawol Kastylje as Aragon waard, kamen dy beide lannen byinoar te hearren. Dat wurdt as de stifting fan Spanje beskôge. Lykwols soe it noch oant de ein fan 'e Spaanske Súksesjeoarloch, yn 1715, duorje, ear't alle regearingsynstânsjes fan 'e beide keninkriken ek wier feriene waarden.
Klimaatbosk

In **Klimaatboskje** bestiet út trije, sechs of njoggen walnutebeammen dy't yn in trijehoek plante binne. It is in symboal om minsken oan te setten om bewust mei ús miljeu om te gean. Nutebeammen ha de eigenskip om oer in tiidrek fan wol 100 jier in soad koalsoergas (CO2) te binen en leverje sa in bydrage oan de oplossing fan it klimaatprobleem. De ynfloed trije beammen is net sa grut, mar de klimaatboskjes binne symboalysk foar de kompensaasjebosken dy't yn East-Jeropa en yn de Tropen oanlein wurde. Der wurdt noch mear klam lein op dy symboalfunksje troch in beaken wat yn elts boske delsetten wurdt om it werkenber te meitsjen.

It earste klimaatboskje waard op 16 novimber 2006 ûntbleate by Fleanfjild Lelystêd by it Aviodrome, as begjin fan in lanlik projekt. De seremoanje waard dien troch Henkjan Kievit, direkteur van De Lânskippen, Mieke van Heuven, direkteur van Lânskipbehear Nederlân, en Devi van Huijstee, foar de Nasjonale Postkoade Lotterij.

De earste gemeente dy't in klimaatboskje plante wie Ljouwert. Deis nei it begjin fan it projekt waard op 17 novimber 2006 it earste boskje plante yn de stêd, tsjin it NS-stasjon oer. It plantsjen waard dien troch fertsjinwurdigers fan trije fasetten fan de maatskippij: Ultsje Hosper fan It Fryske Gea en Regina ter Steege fan Lânskipsbehear Fryslân foar natuerbehâld, Roel Klopstra fan de provinsje en Yvonne Bleize as Wethâldster Omwrâld fan Ljouwert foar it bewâld en Henk de Jong en Sibele Schöne fan it klimaatburo foar it bedriuwslibben.

Yn en om Ljouwert komme in stik of fiif fan sokke sinjaalboskjes. It klimaatboskje yn Ljouwert wie ek it begjin fan it projekt yn Fryslân. Yn de provinsje moatte byelkoar sa'n fyftich klimaatboskjes komme.
Freark

"**Freark**" is in manlike foarnamme fan Germaansk komôf.

## Germaansk
De namme is ôflaat fan it Germaansk, fan *Fridric*. Dat is de kombinaasje fan *Frid*, frede, en *ric*, foarst of bewâld.

## Oare ferzjes
In oare ferzjes fan de namme binne "Fedde" en "Freek".

## Keningen
"Freark" is ek de namme fan ferskate keningen, ûnder oaren yn Denemark.
Popherne

**Popherne** (*Nederlânsk: Pophorne*) is in buorskip ûnder Ysbrechtum, yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Popherne leit krekt benoarden de Tabortille oer de Frjentsjerter Feart.

## Namme
De namme komt ek foar as *Popharne* en *Popta herne*. Mooglik is it 'it hûs fan Poppe op de hoek'.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Tsjerkebuorren (Easterwierrum)

**Tsjerkebuorren** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Tsjerkebuorren leit tusken Mantgum en Easterwierrum, yn 'e himrik fan dat lêste plak.

Tsjerkebuorren is de oarspronklike doarpskearn fan Easterwierrum. De buorskip bestiet út in pear pleatsen en in tsjerketoer op it tsjerkhôf. De postkoade fan de buorskip is 9021 CH. De tsjerketoer is in oerbliuwsel fan de herfoarme tsjerke dy't wijd wie oan Sint-Nikolaas en sloopt waard yn 1905. De toer is in ryksmonumint.
Ferdinand III fan Kastylje

**Ferdinand III** ek wol *El Santo* (de hillige), (1199 of 1201 – 30 maaie, 1252) wie kening fan Kastylje (1217–1252) en Leon (1230–1252). Yn 1231, ferienige hy Kastylje en Leon definityf. Yn it ferline wiene dizze keninkriken al ris faker feriene, mar letter wer útelkoar fallen.

Ferdinand wie in grut part fan syn regear dwaande mei it fjochtsjen tsjin de Moaren. Hy oerweldige de stêden Córdoba yn 1236, Jaén yn 1246, and Sevilla yn 1248, en hy besette Murcia yn 1243, wêrtroch hast hiel Spanje op de Moaren werompakt wie. Allinnich Granada wie doe noch yn hannen fan de Moaren.
Aakingea

**Aakingea** (Stellingwerfsk: *Aekinge*; Nederlânsk: *Aekinga*) is in buorskip yn de gemeente Eaststellingwerf. Aakinga leit eastlik fan Appelskea, oan 'e râne fan 'e bosken om 'e Keale Dunen. De namme komt ek foar as **Aeckinghe**, **Aeckinga** en **Aackinge**. De buorskip is út in pleats wei ûntstien is. De earste helte fan de namme komt fan de famyljenamme Ake.

## Ynternaat
Yn de buorskip stie lang in jongesynternaat, it ynternaat Aekinga dat ein 1947 iepene waard. It wie in fakynternaat. De lêste learlingen giene yn 2002 fan skoalle neidat yn 2000 definityf besleetten wie om it kompleks te sluten as ynternaat. It ynternaat bestie út meardere gebouwen, dy't troch de tiid hinne byboud en ferboud wiene. It kompleks stiet tusken de camping en in fakânsjepark yn.
Sythuzen

**Sythuzen** is in buorskip yn de gemeente It Hearrenfean. Sythuzen leit op Haskerdiken tusken It Deel en de A32.
De namme komt ek foar as *Sijthuizen*, *Zuidhuizen* en yn 1543 wurdt *Sythuysrterfelt* neamd. De betsjutting is 'de huzen fan Site'. Hy is op it plak fan it Hasker Konvint nei, de meast súdlike terpdelsetting yn Fryslân.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Kosta Rika

**Kosta Rika** (Spaansk: *Costa Rica*) is in lân yn Midden-Amearika. De haadstêd is San José.

## Geografy
### Lizzing
Kosta Rika leit op de lâningte fan Sintraal-Amearika. Oan ’e westkant leit de Grutte Oseaan en oan ’e eastkant leit de Karibyske See. Ek Kokoseilân heart by Kosta Rika. 

It lân wurdt begrinzge troch:
* Nikaragûa yn it noarden;
* de Stille Oseaan yn it westen;
* Panama yn it suden;
* de Karibyske See yn it easten.

### Lânskip
It gebiet is foar it grutste part flak, mar oer de midden rint in berchrige, dy’t ûnderdiel is fan de Sintraal-Amerikaanske *"Cordilleras"*. 

It heechste punt is de Cerro Chirripo op 3810 meter. Yn it lân lizze grutte nasjonale parken en reservaten (25% fan it lân is beskerme). In protte dêrfan besteane út tropysk reinwâld. Dêrnjonken komme ek oare typen natoer yn Kosta Rika foar, lykas gersflakten en mangrovebosken.

## Skiednis
Kosta Rika waard yn 1502 troch Kolumbus ûntdutsen en healwei de 16e iuw yn besit nommen troch de Spanjerts. Sy neamden it gebiet *Nij Kartago* as ûnderdiel fan de Spaanske koloanje yn de Nije wrâld. 

Yn 1821 waard it in diel fan it ûnôfhinklike Meksikaanske Keizerryk, dêr’t it him 2 jier letter mei oare Sintraal-Amerikaanske lannen fan ôfskiede om de Feriene Steaten fan Sintraal-Amearika te foarmjen. Yn 1840 foel dy federaasje útinoar en waard Kosta Rika in selsstannich lân.

Yn 1899 wienen de earste demokratyske ferkiezings. Sûnt dy tiid hat it lân mar twa kear te krijen hân mei polityk geweld. Fan 1917 oant 1919 wie de diktator Federico Tinoco Granados oan  ’e macht en yn 1948 wie der in lytse boargerkriich nei in bestriden ferkiezingsútslach. Dy kriich waard wûn troch de linkse José Figueres Ferrer, dy’t nei ôfrin it leger ôfskafte en in nije grûnwet opstelde. Sûnt dy tiid hat it lân frijwarre west fan geweld dêr’t in protte oanswettende lannen wol mei te krijen hienen. Sadwaande is Kosta Rika ien fan de lannen fan Latynsk-Amearika mei de grutste wolfeart wurden en it stiet dêrom ek bekend as "it Switserlân fan Sintraal-Amearika".

## Demografy
### Befolking
It grutste diel fan de befolking (87%) is fan Jeropeeske komôf, foar it meastepart neikommelingen fan Spanjerts. Goed 7 persint is mestys, fan mingd Spaansk-Yndiaanske komôf, trije persint fan Afrikaanske komôf en ien persint Yndiaansk.

### Taal
De offisjele taal fan Kosta Rika is it Spaansk dat ek troch de mearderheid fan de befolking sprutsen wurdt. Oare talen dy’t brûkt wurde binne de Yndianetalen fan de ynlânske bewenners en it Ingelsk troch de Kreoalske minderheid yn de eastlike kustgebieten. Dy lêsten stamme fan 19e-iuwske Jamaikaanske ymmigranten ôf.

### Religy
Mei 92 persint is it oergrutte part fan de Kostarikaanske befolking oanhinger fan it Kristlik leauwen. Fan de Kristenen is 88 persint Roomsk-Katolyk. 

Ien fan de wichtichste religieuze feestdagen yn Kosta Rika is 2 augustus. Op dy dei wurdt *Virgen de Los Angeles* ("Faam fan Los Angeles"), de beskermhillige fan it lân, fierd.


Ofbyld:Costa-Rica-colibri-humming-bird.jpg|Costa Rica Colibrì
Ofbyld:Basilica Los Angeles in Cartago, Costa Rica (December 2006).jpg|De basilyk Los Angeles yn Kartago
El Salvador

**El Salvador** is in lân yn Sintraal-Amearika. De haadstêd is San Salvador.

## Geografy
### Lizzing
El Salvador wurdt begrinzge troch:
* Hondûras yn it noarden;
* Gûatemala yn it westen
* de Stille Oceaan yn it suden.

### Lânskip

Utsein de smelle kuststripe, dy't sawat hielendal begroeid is mei mangrovebosken, bestiet it lânskip fan El Salvador út fruchtbere heuvels en bergen. It binnenlân is in heechflakte mei greiden dy't troch bergen omjûn wurdt. Dêr lizze ek de measte stêden fan it lân. 

It lân hat in fochtich hjit klimaat, dat oant in hichte fan 1800 meter foarkomt. Dy omstannichheden soargje foar goede mooglikheden foar de lânbou. 

El Salvador leit yn ien fan de gebieten op de wrâld dêr't de measte ierdskoddingen plak fine.

## Skiednis
It gebiet fan it tsjintwurdige El Salvador kaam yn 1524 yn Spaanske hannen en soe dat bliuwe oant 1821, doe't it troch in opstân ûnôfhinklik waard. It gebiet makke in skoftlang diel út fan it Sintraalamerikaanske Steatebûn en waard yn 1839 in selsstannige republyk. De skiednis fan de republyk stiet bol fan steatsgrepen. Yn 1979 late in militêre steatsgreep ta in 14 jier duorjende boargerkriich dy't in protte slachtoffers easke. 

## Demografy

### Befolking
Njoggentich persint fan de Salvadorianen binne mestizen, fan mingd Yndiaansk en blanke (Spanjerts) komôf. Om-ende-by njoggen persint is blank en 1% is Yndiaansk. Fan de Yndianen libbet noch in hiele lytse minderheid neffens de tradysjes fan harren foarâlden. El Salvador is it ienige Sintraal-Amerikaanske lân dêr't gjin ôfstammelingen wenje fan Afrikaanske komôf, dat te krijen hat mei de omstannichheid dat de eastkust eartiids net tagonklik wie foar de slavehannel. 

### Religy
Yn El Salvador is de helte fan de befolking katolyk. De protestantske tsjerken waakse lykwols tige hurd en meitsje tsjintwurdich 30% fan de befolking út.
Panama

De republyk **Panama** (Spaansk: *República de Panamá*) is in lân yn Sintraal-Amearika. De haadstêd is Panama-Stêd.

## Geografy
### Lizzing
Panama is it meast súdlike lân fan Sintraal-Amearika en wurdt begrinzge troch de lannen Kosta Rika en Kolombia. It lân is fral bekend troch it Panamakanaal, dat in skipfeartferbining mooglik makket tusken de Atlantyske Oseaan en de Grutte Oseaan.

### Lânskip
Yn it westen lizzen de útrinners fan de Sintraal-Amerikaanske berchrêch mei hichten oant 3477 meter heech, dat oergiet yn in heuveleftich lânskip en fierder ôfrint nei de tropyske leechflakte fan de Darienjungle. As gefolch fan de berchskieding falt ferhâldingsgewiis yn de noardlike reinwâlden mear rein.

## Skiednis
Al rillegau nei de ûntdekking fan Amearika troch Kristoffel Kolumbus ûntstienen nei 1501 oan de Panameeske kust de earste Spaanske koloanjes. Nei 1821 skiede it gebiet fan it tsjintwurdige Panama him ôf fan it memmelân en kaam by de nije Latynsk-Amerikaanske steat Grut-Kolombia te hearren. Troch tuskenkomst fan de FS yn 1903 waard Panama yn namme in ûnôfhinklike steat, want de FS hâlde gans yn de brij te krommeljen wat de bestjoer fan it lân oanbelange. Sûnt 1982 is Panama alhiel soeverein wurden, útsein de kanaalsône dêr't de FS oant-en-mei 2000 in sterke Amerikaanske troepemacht legerje soe. Op 1 jannewaris 2000 krige Panama ek oer dat stik gebiet foarfêst it bewâld. 
 
## Befolking
De befolking fan Panama bestiet foar 60% út Mestizen, minsken fan mingd Jeropeesk en Yndiaansk komôf. Dizze befolkingsgroep wennet fral yn it westen (yn de provinsjes Coclé, Herrera meitsje sy goed 90% fan de bewenners út). Negers en Mulatten foarmje de twadgrutste kloft mei sa'n 15% fan de befolking. Dêrop folgje de Kreolen mei 13%. De Yndianen hawwe in oandiel fan 8% en fierders meitsje Aziaten 4% fan de befolking út.

### Religy
De Panameeske befolking is foar it meastepart kristlik; 78–80 % is Katolyk en 15 % Protestanten.
Sint-Finsint en de Grenadinen

**Sint-Finsint en de Grenadinen** is in lân yn de Kariben. It wurdt foarme troch it eilân Sint-Finsint en de noardlikste twa-tredde fan de eilannegroep de Grenadinen.
Sint-Lusia

**Sint-Lusia** (*Ingelsk: Saint Lucia*) is in ûnôfhinklike steat binnen it Britske Steatebûn. It leit noardlik fan Sint-Finsint en de Grenadinen en súdlik fan Martinyk.

## Skiednis
Foar't de earste Jeropeanen it eilân sjoen hienen, hienen de Arawakyndianen harren hjir om it jier 200 hinne al fêstige. Om 800 hinne kamen de Kariben; hja reagen de Arawaks fan de troan en krigen sa it sizzenskip oer it eilân.

De Frânsen wienen de earste Jeropeanen dy Sint-Lusia kolonisearren. It Frânske regear kaam yn 1660 ta in ferdrach mei de pleatslike befolking. Yn de perioade 1663-1669 krigen de Ingelsken de sizzenskip op it eilân. Nei 14 oarloggen mei Frankryk kaam it yn 1814 definityf ûnder Britsk regear. Sint-Lusia krige 22 febrewaris 1979 ûnôfhinklikens en waard lid fan it Britske Steatebûn.

## Geografy
It fulkanyske eilân Sint-Lusia is neffens de oare Karibyske eilannen bercheftiger. It heechste punt is Mount Gimy op 950 meter boppe seenivo. De haadstêd fan Sint-Lusia is Castries, dêr't likernôch in tredde part fan de befolking wennet.

### Klimaat
It klimaat is tropysk, it de gemiddelde temperatuer is 26&nbsp;°C. De jierlikse reinfal sit tusken de 1.500 mm yn it leechlân en 3.500 mm yn it berchgebiet. De reintiid duorret fan maaie oant augustus.

Sint-Lusia leit yn de orkaansône fan it Karibysk gebiet en hat dêrtroch in orkaanseizoen fan juny oant novimber. 

## Keppeling om utens
* Offisjele webstee fan it regear fan Sint-Lusia.
Reaskuorre

**Reaskuorre** is in buorskip yn de gemeente Achtkarspelen. Reaskuorre leit oan de Feanster Feart tusken Droegeham en Surhuzum.

Yn Reaskuorre wie eartiids in slûs yn de Surhústerfeanster Feart foar de wetterbehearsking. Dy feart is yn 1648 groeven om turf ôf te fieren nei it Knillesdjip (nei 1954 hjit dat it Prinses Margrietkanaal) en dêrnei fierder nei Hollân ta. De turfskippers moasten dêr skutten wurde foardat se it Knillesdjip berikke koenen. Reaskuorre is fuort nei de oanlis fan de Feansterfeart yn 1649 ûntstien. Al rillegau kaam der in herberch, dy't tagelyk ek slûswachtershûs en winkeltsje wie.  De slûswachterwente siet yn in mei reade pannen dekte skuorre fan it wetterskip. Yn 1847 waard de ferfeantingskompenije opheft. Slûs en herberch gienen op yn it wetterskip fan Surhústerfean. 

In 1881 waarden in nije slûs en slûswachterhûs boud. Dat hûs waard letter in kafee. 
Yn 1901 waard de slûs fernijd. Soks stiet noch te lêzen op in stien yn de slûsmuorre. Yn 1970 is yn de feart in daam oanlein.


File:Herdenkingssteen in sluismuur Reaskuorre Achtkarspelen (1901).jpg|Betinkingstien yn de slûs fan Reaskuorre
File:Voormalig café Reaskuorre Achtkarspelen.jpg|Earder kafee Reaskuorre
File:Oostelijk_plaatsnaambord_Reaskuorre_Achtkarspelen.jpg|Komboerd
Gûatemala

**Gûatemala**, folút de **Republyk Gûatemala**, is in lân yn Midden-Amearika. De haadstêd is Gûatemala-stêd

## Geografy
### Lizzing
Gûatemala wurdt begrinzge troch: 
* Meksiko yn it noardwesten;
* Belize, de Karibyske See, Hondûras en El Salvador yn it easten;
* de Stille Oseaan yn it suden.

### Lânskip
 
It lânskip fan Gûatemala is meastentiids bercheftich, útsein de kustgebieten. It noarden El Petén is in flak kalkstienplato mei tropysk rainwâld bedutsen. De Sintraal Amerikaanske Andes trochsnied it súdlike diel fan it lân fan east nei west. Yn it uterste suden strekt him de heechflakte fan de Sierra Madre út dy't yn de kustflakte lâns de Grutte Oseaan oergiet. 

De grutste mar fan it lân is de Izabalmar, dat yn ferbining stiet mei de Weach fan Hondûras. Oan de oare kant fan it lân leit de Mar fan Atitlan, in troch fulkanen omheind mar.

Populêre reisbestemmings binne de goed bewarre bleaune Yndianekultueren (Tsitsikastenango), de Maya-stêden (Tikal) en de koloniale stêden Antigua en Kwujezatenango. 

## Skiednis
It sintrum fan de âlde Maya-kultuer waard yn 1524 troch de Spanjerts ferovere en bleau oant de ûnôfhinklikens yn 1821 in Spaanske koloanje. Fan dy tiid ôf is it lân oanhâldend regeard troch wikseljende diktatueren. Sûnt 1986 wurdt de regearing demokratysk keazen, mar pas yn 1997 waard mei in fredesakkoard in ein makke oan de guerilja fan de URNG.

## Demografy
### Befolking
De Ladino befolkingsgroep dy't bestiet út Mestiezen en blanken meitsje 60% fan it folk út. De oare 40% bestien út *Indigenas* (Yndianen), dêr't it grutste part ôfstamje fan de Maya. Yn Gûatemala bestiet de Mayafolken út 23 ferskate kloften elts mei in eigen taal. Oare yndianefolken binne de Ksinka en de Garifuna.

### Taal
De offisjele taal fan it lân is it Spaansk, mar troch in oansjenlik part fan de befolking wurde ek Mayatalen sprutsen, fral K'iche', Kakwsjikel, Kw'ekwtsy en Mam. Yn guon, meastentiids achterôf lizzende gebieten yn it lân is de Mayabefolking net twatalich.

### Religy
De grutste godstsjinst fan it lân is it katolisisme. It protestantisme is de lêste jierren bot yn opkomst, mear as in tredde fan de befolking is ûndertusken protestant. Om-ende-by 1% fan de Gûatemalianen belyd noch in oarspronklike yndiaanske religy, alhoewol't de Maya's harren oarspronklike gebrûken hiel bot fermongen hawwe mei it katolisisme.
Sing-Sang

**Sing-Sang** is in syddyk fan de Langewyksewei eastlik fan Bontebok en besuden Jonkerslân. De namme 'Sing-Sang' soe in oanwizing wêze kinne foar de fûgelrykdom yn de omkriten. De Sing-Sang-brêge leit oer de Skoatterlânske Kompanjonsfeart tsjinoer de achtste wyk.

De *Zingzang, Sinck sang of Sing Sang* wie in stik minne feangrûn yn de Kompanjy. It lei op de grins fan Opsterlân en Skoatterlân tichtby de brêge. De oanlizzende stikken lân waarden ôfgroeven foar turfwinning. De Kompanjons kochten yn 1697 it rjocht om dêr de bonkierde fan de stikken lân derneist op te stoarten. Se kochten it fan Bondina Brugts, húsfrou fan Adolphus Alsem, dy't op Veenenburg wenne. Dit bûten Veenenburg stiet op de kaart fan Schotanus (1718) oan de noardlike bocht fan de Eilewyk.
Jamaika

**Jamaika** is in eilânsteat yn Midden-Amearika en leit yn de Karibyske See. De haadstêd is Kingston.

## Geografy
### Lizzing
Jamaika wurdt begrinzge troch:
* de Karibyske See om it eilân hinne,
* Kuba yn it noarden;
* Puerto Riko op it eilân Hispanjola yn it easten.

### Lânskip

It eilân Jamaika rint oer in lingte fan 235 km yn east-westlike rjochting. Yn it easten dominearje de fulkanyske "Blue Mountains" dêr't de westlike útrinners ticht beboske fan binne en trochsnien mei net tagonklike kleauwen. It gloaiende, troch karst oantaaste heechlân rint meastentiids steil ôf nei de kust. 

De grutte stêden fan it lân, û.o. de haadstêd Kingston, Portmore, Spanish Town, Mandeville, Ocho Ríos, Port Antonio, Negril, en Montego Bay lizze oan de kust. Kingston Harbour is ien fan de grutste natuerlike havens yn de wrâld. Oer it eilân ferspraat binne ferskate toeristyske attraksjes, te witten: Dunn's River Falls yn St. Ann, YS Falls yn St. Elizabeth, de Blue Lagoon yn Portland, en Port Royal. De moaie kusten lûke in protte badgasten. 

It klimaat op Jamaika is tropysk mei meastentiids hjit en fochtich waar. Jamaika leit yn de orkaansône fan de Atlantyske Oseaan, mei as gefolch dat it eilân betiden te krijen hat mei swiere stoarmskea. De Orkanen "Charlie" en "Gilbert" rekke it eilân yn 1951 en 1988, en feroarsake grutte skea mei protte slachtoffers. Yn it begjin fan de 21e iuw hawwe de orkanen "Ivan", "Dean", en "Gustav" allyksa Jaimaka in protte ûngemak brocht.

## Skiednis

It eilân waard bewenne troch Yndianestammen doe't de Spanjerts it yn 1494 ûntdutsen. Hja rûgen de oarspronklike befolking út neidat bliken die dat sy net geskikt wienen foar it bewurkjen fan it lân. Ferfolgjens waarden út Afrika negers ynfierd as slaven. De Britten feroveren Jamaika op de Spanjerts yn 1655 en makken der in kroankoloanje fan. Sûnt 1962 is op it eilân in ûnôfhinklike demokrasy fêstige yn it Britske Mienebest mei in dûbelkeamerparlemint. 

## Demografy
### Befolking
De befolking fan Jamaika bestiet foar it grutste part út ôfstammelingen fan negerslaven út Afrika en minsken fan mingde komôf. 

### Taal
De offisjele taal is it Ingelsk. De mearderheid fan de befolking sprekt lykwols Jamaikaansk Patois, in Kreoolske taal. Het Patois is ûntstean trochdat minsken ôfkomstich út ferskillende parten fan de wrâld mei útien rinnende talen mei elkoar kommuniseare moasten. Simpel Ingelsk foarmet de grûnslag. 

### Religy
Om-ende-by 65,% fan de Jamaikaanske befolking is kristlik. De grutste part hjirfan heart ta de Anglikaanske Tsjerke. Dêrneist hat it eilân in ûntelber oantal protestantke tsjerkemienskippen en evangelyske bewegingen. It leauwen wurdt op Jamaika op in tige yntinse wize, mar yn it deistige libben meastentiids bysûnder frijsinnige, wize belibbe. De grutste net-kristlike religy is de rastafarybeweging.
Arkum

**Arkum** is in útbuorren yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Arkum heart ta de himrik fan Tsjerkwert. De útbuorren leit oan 'e dyk mei deselde namme tusken Tsjerkwert en Dedzjum en bestiet út in nustje byinoar lizzende pleatsen. Oan 'e noardeastkant leit 'e buorskip Jonkershuzen. Oan de westkant lizze de Warkumer Trekfeart en de N359.

## Skiednis
De útbuorren ûntstie op in terp en is nei alle gedachten al hiel âld. Dochs komt de namme foar it easrt foar op kaarten yn 1664 as *Arcum*. De namme komt fan de gearstalling "hiem" en de persoansnamme "Arke" of "Adrik" mei de grûnbetsjutting "earn".

## Archeology
Jannewaris 2012 is by Arkum archeologysk ûndersyk dien oan in hústerpke troch it Grinzer Ynstitút foar Archeology. De fynsten  (diggelguod, bonken, kowekiezzen, wetterputten, ensfh.) datearje út de earste trije iuwen fan de jiertelling, de Romeinske tiid.
Grenada

**Grenada** is in eilân en steat yn de Karibyk. De steat Grenada beslacht it eilân en de Lytse Grenadinen. De eilannegroep heart by de Lytse Antillen. De haadstêd is Sint George's.

## Geografy

It eilân Grenada is it grutste eilân fan de eilannegroep; de Lytse Grenadinen binne Carriacou, Petit Martinique, Ronde Island, Caille Island, Diamond Island, Large Island, Saline Island en Frigate Island. De measte minsken wenje op it eilân Grenada, wêrfan St. George’s, Grenville en Gouyave de grutste plakken binne. It heechste punt fan it eilân is de berch St. Catherine (840 m).

## Skiednis

Grenada waard yn 1498 troch Kolumbus ûntdutsen, hy neamde it eilân *Concepción*, mar stifte gjin kolony. Yn it tiidrek 1674 - 1763 wie Grenada in Frânske kolony, dêrnei waard it in eilân fan it Britske Commonwealth. Yn 1974 waard Grenada ûnôfhinklik.

## Demografy
95 % fan de ynwenners fan Grenada hawwe foarfaars út Afrika. 3 % is Yndysk. Op it eilân wennet in lytse minderheid mei Jeropeesk foarteam. De amtlike taal fan it eilân is Ingelsk, fierders wurde der Kreoaltalen praat. De grutste religy's op it eilân binne mei likernôch 64 % fan de minsken Katolyk, 22 % Anglikaansk.

## Keppeling om utens
* Official Offisjele hiemside fan it regear fan Grenada
Dominikaanske Republyk

De **Dominikaanske Republyk** is in lân yn it Karibysk gebiet en leit op it eilân Hispanjoala. De haadstêd fan de Dominikaanske Republyk is Santo Domingo. De Dominikanen neamen harren lân sels Santo Domingo, nei de haadstêd. 

## Skiednis
Nei de ûntdekking fan it kontinint Amearika troch Kolumbus, wie Hispanjoala ynearsten besit fan Spanje en yn de 18e iuw fan Frankryk. Op 22 augustus 1791 kamen de slaven op Hispanjoala yn opstân tsjin de Frânsken. De troepen dy't Napoleon nei it eilân ta stjoerde waarden yn jannewaris 1804 ferslein. Dêrnei waard it eilân ûnôfhinklik ûnder de namme *Haïty*. Op 27 febrewaris 1844 makke it eastlik diel fan Hispanjoala har los fan Haïty en rôp de Dominikaanske Republyk út.

Juan Pablo Duarte, Francisco del Rosario en Sanchez Ramón Matías Mella wurde beskôge as de stifters fan de Republyk.

## Geografy
De Dominikaanske Republyk is 48.730 km² grut en foarmet tegearre mei it yn it westen lizzende Haïty it eilân Hispanjoala. Eastlik leit it eilân Puerto Riko.

De haadstêd Santo Domingo leit yn it suden. In oare bekende stêd is Puerto Plata dat yn it noarden leit en in protte toeristen lûkt. Krekt bûten dizze stêd leit it park Playa Dorada mei in soad lúkse hotels. Doarpen wat fierder nei it easten wêr't ek in soad toeristen komme binne Sosúa en Cabarete.

De grutste mar fan de Dominikaanske republyk is Lago Enriquillo dat 250 km² grut is. It heechste punt is Pico Duarte mei 3175 meter en it leechste punt is Lago Enriquillo dat -46 meter djip is. 

## Befolking
De Dominikaanske befolking is foar 73 persint in griemmank fan minsken mei Afrikaanske, Jeropeeske en Yndiaanske foarâlden. Om-ende-by 16 persint fan de befolking binne fan blanke Jeropeeske, foaral Spaanske komôf en 11 persint fan swart Afrikaanske komôf. 

It meastepart fan de befolking, sa'n 95 persint, is Roomsk-Katolyk.
Bunker Busters

**Bunker Busters** is in Ljouwerter formaasje foarme troch Heiko H., Gilian Redlock, Dennis W. en Eduard Rekker. De band ûntstie rûn 2004 en is letter oergong yn 'Spicy Placenta' neidat drummer Dennis W. plak makke hie foar Arjen. Foarnaamste ferske fan de Busters wie 'Jerk-off Fever' en 'Em'.

### Bandleden
* Heiko H.: Leadgitaar en sang
* Gilian Redlock: Bas en sang
* Eduard Rekker: Sang en slaggitaar
* Dennis W: Drums
Suderbuorren

**Suderbuorren** is in buorskip yn de gemeente Ljouwert. Suderbuorren leit besuden Himpens by de Nauwe Greuns. De namme komt ek foar as *Zuiderburen*, *Suiderbuurt* en *Zuyder Buiren*.

Suderbuorren is ek in wyk yn de stêd Ljouwert, benoarden en eastlik fan Himpens.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Súd (buorskip)

**Súd** (Stellingwerfsk: *Zuud*; Nederlânsk: *Zuid*) is in buorskip yn de gemeente Weststellingwerf. Súd leit besuden Elslo op de krusing fan de Boylerwei en de Verwerswei, yn 'e himrik fan Boyl. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Sânhuzen

* Sânhuzen (Weststellingwerf), in doarp yn de gemeente Weststellingwerf
* Sânhuzen (Kollumerlân), in buorskip yn de gemeente Kollumerlân 
* Sânhuzen (Tytsjerksteradiel), yn de gemeente Tytsjerksteradiel
* Sânhuzen (Bunskoat), in buorskip yn de gemeente Utert
* Sânhuzen (De Waadhoeke), in buorskip yn de gemeente De Waadhoeke
Sânbuorren (Smellingerlân)

**Sânbuorren** is in delsetting yn de gemeente Smellingerlân, besuden Boarnburgum, op de himrik fan Koartehimmen, westlik fan de A7. De delsetting leit hjoed de dei deun tsjin de Drachster wenwyk 'Himsterhout' oan.
De namme komt ek foar as *Zandburen*, *Sand Buiren*, *Sandbuyren* en *Zandeburen*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Sânbulten

**Sânbulten** is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Sânbulten heart ta de súdlike himrik fan Kollumersweach. Foar 1971 foel it ûnder Westergeast. Oarspronklik wie it in selsstannich doarp.

De namme komt ek foar as *Zandbulten* en *Sandbolten*.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Dominika

**Dominika** offisjeel **Mienebest fan Dominika** is in eilân en steat yn de Karibyske See (net betiizje mei de Dominikaanske Republyk). De haadstêd is Roseau.

## Geografy
It leit besuden Guadelûp en benoarden Martinyk, en heart by de Boppewynske Eilannen fan de Lytse Antillen.

## Skiednis
It eilân Dominika waard op 3 novimber 1493 ûntdekt troch Christoffel Columbus op syn twadde reis nei Amearika. Hy joech it eilân de namme fan de dei wêrop hy it ûntduts; in snein, yn it Latyn *dies domenica*. Dominika wie it lêste Karaïbyske eilân dat troch Jeropeanen kolonisearre waard, omdat de oarspronklike bewenners, de Kariben fûleindich tsjinstân joegen. 

Frankryk droech it besit yn 1763 oer oan it Feriene Keninkryk, dat der yn 1805 in koloanje fan makke. Yn de jierren santich fan de 20e iuw ûntstie grutte sosjale ûnrêst op it eilân. It waard op 3 novimber 1978 ûnôfhinklik. Yn 1980 kaam in ein oan it doetiids korrupte bewâld, en waard Mary Eugenia Charles premier. Hja wie earste froulike premier fan de Karaïben en bestjoerde Dominika oant 1995. Dominika is lid fan it Britske Mienebest.
Sânbuert

**Sânbuert** (Nederlânsk: *Zevenbuurt*) is in buorskip yn de gemeente De Fryske Marren. Sânbuert leit twa kilometer eastlik fan Dolsterhuzen oan it Tsjongerpaad lâns de noardside fan de Tsjonger. De foarm *Zevenbuurt* of *Sevenbuurt*is ferkeard oerset, want de namme slacht op 'e grûnsoart sân.

De buorskip is te berikken fia de noardliker rinnende N924 by de Tsjûkemar. It gebiet wurdt yn it easten begrinze troch de Broeresleat en yn it westen troch de Pier Christiaanssleat. Sânbuert lei oant 1934 yn Skoatterlân en dêrnei oant 1984 yn Haskerlân. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Aaksens

**Aaksens** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Aaksens leit yn de himrik fan Tsjerkwert, tusken Tsjerkwert, Wolsum en Blauhús. Der steane hjoed-de-dei twa pleatsen (2007), te berikken oer de Himdyk.

De lytse buorskip komt op kaarten om 1700 hinne as *Aaxens* foar. De namme hie eartiids it twadde part *-ingi* mei de Fryske evolúsje ta *-ens*. Dat bestjutte sokssawat as "hearrende by". It earste part soe ferwize nei de persoansnamme Age of Aesga, mei de kearnbetsjutting "swurd".

By Aaksens stienen eartiids twa spinnekopmoles. Doe’t it nije gemaal yn 1926 klear wie, waarden se ôfbrutsen.
Beabuorren

**Beabuorren** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân, Fryslân. Beabuorren leit yn de himrik fan Tsjerkwert.

Beabuorren leit westlik fan de N359 (Sudergoawei) en Tsjerkwert en eastlik fan Eksmoarre. 

Yn Beabuorren stiet de Beabuorstermole oan de Beabuorster Opfeart, dy nei it noarden yn de Makkumer Feart by Boalsert útkomt. Der is in wynpark dat neamd is nei de âlde mole dy't earder eigendom wie fan it wetterskip Eksmoarre.

It plak waard yn 1529 oanhelle as *to Baeburen*, yn 1537 as *Baebuiren*, yn 1664 *Babuyren* en fan de 19e iuw ôf as *Baburen*.
Jousterp

**Jousterp** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân (yn de eardere gemeente Wûnseradiel). Jousterp leit oan de N359 yn de polder Ritsebuorren tusken Parregea en Tsjerkwert. Hy leit yn 'e himrik fan Tsjerkwert.

Der stiet in Amerikaanske wynmotor (merk Energie) út 1924 yn Jousterp.

De namme kaam yn 1543 foar as *Yoersterp*. In oare namme wie *Heremahuizen*. De namme betsjut terp fan de persoansnamme Jorre, Jou of Juw.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Ophûs

**Ophûs** is in buorskip yn de gemeente Achtkarspelen. Ophûs leit benoarden Surhústerfean en súd fan Surhuzum.
De namme komt ek foar as *Ophuys*. 'Op' soe wize kinne op heger steande huzen.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Fiifhûs

**Fiifhûs** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Hy leit súdeastlik fan Boalsert oan De Wimerts of Boalserter Feart, yn 'e himrik fan Wolsum oan de dyk Fiifhûs. De buorskip komt ek foar as *Vyf Huys*, *Vijfhuis*, *Tinwier*, *Finwier* en *Ferdingwier*.

Fiifhûs is it berteplak fan Hoatse de Jong ( 1884 - Jelsum 1982)

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Jonkershuzen

**Jonkershuzen** (ek: **Buwaldabuorren**) is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân en foel oant 2011 ûnder Wûnseradiel. Jonkershuzen leit yn de eastlike himrik fan Tsjerkwert. De buorskip leit tusken Tsjerkwert en Blauhús en de bebouwing bestiet út in fjouwertal pleatsen dy't oan 'e noardkant fan 'e Himdyk byinoar lizze. Ien pleats oan 'e súdkant fan 'e Himdyk, mei nûmer 2, Maskeboerherne, kin ek ta de buorskip rekkene wurde.. Jonkershuzen leit oan de Hillebrandsfeart dy't de buorskip mei de doarpskom fan Tsjerkwert ferbynt.

## Skiednis
It is net de namme foar in pleats of in famylje, mar foar in hiel buorskip dy't út teminsten fjouwer pleatsen bestie. 
De bewenners waarden faak as 'toe Buualda' of 'te Bualdabuiren' oantsjutten. De pleatsen leinen op of njonken de terp oan de Hillebrandsfeart. Net ien fan de pleatsen hat eigendom fan in jonker of haadling west. Yn Jonkershuzen stie ek de stins Hoytema State.
Homme Hoytema, dy't sels gjin eigendom op Buwaldabuorren hie, wie de ienige aadlike bewenner. Troch de houlikspolityk yn de sechtjinde en de iere santjinde iuw wienen lykwols alle eigeners-brûkers fan de saten fan Buwaldabuorren yn 1640 nau mei 'jonkers' besibbe. Gearstalde famyljenammen, kertierwapens op grêfstiennen en alliânsjewapens op gevelstiennen beneidrukten dy sibskip. De oantsjutting 'jonkers' krige faak in hunende ûndertoan en sil wol stimulearre wêze trochdat se troch oaren as klyk sjoen waaarden. Se hearden lykwols ta ferskillende famyljes, mar bleauen allegear katolyk en wienen ûnderling op mear as ien manier besibbe.
Willemstêd (Eaststellingwerf)

**Willemstêd** (Stellingwerfsk en Nederlânsk: *Willemstad*) is in buorskip yn de gemeente Eaststellingwerf. Willemstêd leit krekt benoarden Appelskea. De namme komt ek foar as *Willemstad*.

De buorskip is ferneamd nei in ynwenner dy't dêr froeger wenne hat, in Willem de Wylde.
In oare ferklearring seit dat er syn namme krige doe't it plak Willemstad yn Noard-Brabân him manmoedich ferdigene tsjin de Frânske legers.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Wygeast

**De Wygeast** is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Wygeast leit benoardwesten Kollum, besuden de Nije Swemmer. "De Wygeast" (wijde hichte), wurdt tsjintwurdich rekkene ta Aldwâld dêr't er mei fergroeid is. De namme soe tsjutte kinne op in âld heidensk offerplak.

De namme komt ek foar as *De Wigeast*, *Wijgeest*, *Wygast*, *Wygeyst* en *Wygeest*.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Britske Eilannen

De **Britske eilannen** is in mânske groep eilannen yn it noardwesten fan Jeropa. De eilannen wurde omsletten troch de Noardsee yn it easten, de Atlantyske Oseaan yn it noarden en westen en de Keltyske See en It Kanaal yn it suden.

De twa grutste eilannen binne:

* Grut-Brittanje (Ingelsk: *Great Britain*)
* Ierlân (Ingelsk: *Ireland*, Iersk: *Éire*)

Dizze twa eilannen wurde fan inoar skieden troch it Noarderkanaal, de Ierske See en it Kanaal fan Sint Joaris.

Fierder besteane der noch in hiele protte middelgrutte oant lytse eilannen, dy't ta de Britske eilannen rekkene wurde. De grutste binne:

* Man (Ingelsk: *Isle of Man*, Manksk: *Ellan Vannin*)
* Wight (Ingelsk: *Isle of Wight*)
* Arran (Ingelsk: *Isle of Arran*, Skotsk-Gaelysk: *Eilean Arainn*)
* Jura (Skotsk-Gaelysk: *Diurach*)
* Islay (Skotsk-Gaelysk: *Ìle*)
* Mull (Skotsk-Gaelysk: *Muile*)
* Skye (Ingelsk: *Isle of Skye*, Skotsk-Gaelysk: *An t-Eilean Sgitheanach*)

As lêste wurde dizze eilannengroepen ek ta de Britske eilannen rekkene:

* Hebriden (en: Hebrides)
** Binnenste Hebriden (Ingelsk: *Inner Hebrides*)
** Bûtenste Hebriden (Ingelsk: *Outer Hebrides*)
* Orkney-eilannen (Ingelsk: *Orkney Islands*)
* Sjetlâneilannen (Ingelsk: *Shetland Islands*)
* Scilly-eilannen  (Ingelsk: *Isles of Scilly*)
* Kanaaleilannen (Ingelsk: *Channel Islands*)

Benammen in soad minsken út Ierland hawwe beswier tsjin it brûken fan de term "Britske eilannen", omdat it oanjout dat Ierlân by Grut-Brittanje hearre soe (ynwenners fan Ierlân fiele harren, polityk en kultureel, neat net Britsk). De Ierske Republyk is in ûnôfhinklike steat.
Klaas-Harm Dykstra

**Klaas-Harm Dykstra** (Surhústerfean, 25 oktober 1979) is muzikant.

Dykstra is slachwurker by Lotuseater, Ska3 en Noorderlieden . Foarhinne ek by Facetone, D-A-A-N, Wise Men of Gotham, 50/50 en Room no.13. Hy is de aldere broer fan Sijtske Dykstra en Luutzen Dykstra.
Selskipsstavering

De **Selskipsstavering** is de earste offisjele stavering fan it Frysk út 1879. Yn 1948 waard de Selskipsstavering ferfongen troch de Akademystavering, ek wol "âlde stavering" neamd.

## Sjoch ek
*Fryske stavering
*Selskip foar Fryske Taal- en Skriftekennisse
Standertfrysk

It **Standertfrysk** is de standerdisearre foarm fan it Nijfrysk dy't fêstlein is yn 'e offisjele Fryske stavering. Dizze taalfoarm is fierhinne gearstald út 'e Klaaifrysk/Noardhoekske en Wâldfryske dialekten. De Súdwesthoekske ynbring yn dat proses hat mar hiel beheind west, wylst it Hylpersk en de eilândialekten (Skylgersk, Aastersk en Skiermûntseagersk) der alhielendal part noch diel oan hân hawwe. De boarnen fan it Standertfrysk binne teksten dy't sûnt 1800 op papier setten binne. De noarm fan it Standertfrysk wurdt helle út WB-I en -II en oanfoljende wurdlisten fan de Fryske Akademy.
Akademystavering

De **Akademystavering** of "âlde stavering" is de offisjele Fryske Stavering dy't yn 1948 fêststeld waard, as opfolger fan de Selskipsstavering. 
Yn 1980 waard de Akademystavering ferfongen troch de Steatestavering of "nije stavering'. 





By de brekking waard de kar makke om allinnich de brekking fan  tenei oan te jaan mei :  en  ynstee fan  en . Lykwols waard  net feroare yn .

## Sjoch ek
*Fryske stavering
Wie

**Wie** is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Hy leit súdwestlik fan Nes en besúdeasten Wierum.

De buorskip waard yn de 14e iuw neamd mei de nammen *Norther Hee*, yn 1439 *Hwe*, yn 1448 *Weye*, yn 1511 as *Hwee* en *Huwee* en yn 1718 as *Wie*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Proto-Frysk

It **Proto-Frysk** of **primityf Frysk** wie de taal, of wierskynliker it dialekt, dêr't de Fryske talen út fuortkommen binne. It hearde ta de Noardwestgermaanske kloft fan 'e Westgermaanske talen en waard rûchwei sprutsen tusken de trêde en sânde iuw. It Proto-Frysk ûntjoech him tagelyk mei it Proto-Anglysk (dat de Angelsaksyske talen produsearje soe) út it Noardwestgermaansk. Om 700 hinne wie der in werkenbere Fryske taal ûntstien en gie it Proto-Frysk sadwaande oer yn it Aldfrysk. It Proto-Frysk is net oerlevere, behalven yn guon isolearre en fragmintarysk runeynskripsjes, dy't boppedat faak noch dreech te fertalen binne om't se foar mearderlei útlis fetber binne.