open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Towy

** Towy**, of **Tywi**, (Welsk: *Afon Tywi*) is de langste rivier dy't inkeld en allinne yn Wales streamt. 

De rivier ûntspringt yn it Kambrysk Berchtme en streamt troch it *Tywi Forest* en foarmet dêr de grins tusken Ceredigion en Powys. De rivier rint fierder nei it súdwesten troch de stêden Llandovery en Llandeilo yn Carmarthenshire. Yn Carmarthen komt de rivier mei de *Afon Gwili* byinoar yn  Abergwili. Uteinlik komt de Tywi út yn de baai fan Carmarthen, yn in estuarium mei de Tâf en de Gwendraeth, eastlik fan Pendine Sands. De mûning fan it estuarium fan de Towy wurdt behearske troch Llansteffan Castle, in 12e iuwsk kastiel yn Normandyske styl.

De 80 km lange middelrin tusken Llandeilo en Carmarthen is in *Special Area of Conservation*. De Tywi is as habitat foar  Fiskotter, Jeropeeske marfal, Beekprikken, Finten, Elften en Atlantyske salmen fan Jeropeesk belang.
Kamera lusida

In **Kamera lusida** (Latyn foar 'heldere keamer') is in optysk ynstrumint, dat bestiet út in ferstelbere stange dy't mei in klamme oan 'e tafel fêstmakke wurdt. Oan de boppekant sit in 'licht' spegele prisma yn in metalen behuzing. Boppedat befettet dy metalen hâlder twa linzen. Op en lâns it 'licht' spegele prisma sjocht de tekener twa bylden; ien fan it objekt en ien fan 'e hân. Troch dat prisma krekt ôf te stellen, wurdt in byld of in folsleine foarstelling yn de winske ôfmjittings op papier projektearre. By dy projeksje wurdt gjin ekstra ljocht brûkt. It ynstrumint is yn 1806 betocht troch de Ingelske natuerkundige William Wollaston en waard benammen yn de njoggentjinde iuw brûkt.

## Sjoch ek
* Kamera
* Pinhole kamera
* Kamera obskura
Ruhr-universiteit

De **Ruhr-universiteit fan Bochum** (Dútsk: *Ruhr-Universität Bochum*; ôfkoarting: *RUB*) is in grutte universiteit yn it Dútske stedsdistrikt Bochum yn de dielsteat Noardryn-Westfalen dy't om krekt te wêzen op de súdlike hichten fan it sintrale Ruhrgebiet boud is. De universiteit waard oprjochte yn 1962 en is de earste nije iepenbiere universiteit yn Dútslân nei de Twadde Wrâldoarloch. Yn 1965 begûn it eigentlike ûnderwiis.

De Universiteit fan Bochum wie ien fan de earste universiteiten yn Dútslân dy't ynternasjonale Bachelor- en Masterdiploma's oanbea. De gebouwen fan de Ruhr-universiteit binne allegear byinoar brocht op ien kampus, útsein de fakulteit Genêskunde dy't ek in pear sikehuzen yn Bochum en it Ruhrgebiet ta foldwaan hat. 

De universiteit hat fierder in botanyske tún mei dêr anneks oan in Sineeske tún en it Hegel-argyf, de argiven fan de Dútske filosoof Georg Wilhelm Friedrich Hegel.

## Fakulteiten
De universiteit hat tweintich fakulteiten:

* Fakulteit Protestantske Teology
* Fakulteit Katolike Teology
* Fakulteit Filosofy, Underwiiskunde en Sjoernalistyk
* Fakulteit Skiednis
* Fakulteit Filology
* Fakulteit Rjochtsgeleardheid
* Fakulteit Ekonomyske wittenskippen
* Fakulteit Sosjale wittenskippen
* Fakulteit East-Aziatyske Stúdzjes
* Fakulteit Sportwittenskippen
* Fakulteit Psychology
* Fakulteit Burgerlijke ingenieurswetenschappen
* Fakulteit Werktuigkundige ingenieurswetenschappen
* Fakulteit Elektrotechnyske yngenieurswittenskippen en Ynformaasjewittenskippen
* Fakulteit Wiskunde
* Fakulteit Fysika en Astronomy
* Fakulteit Ierdwittenskippen
* Fakulteit Gemy en Biogemy
* Fakulteit Biology en Biotechnology
* Fakulteit Genêskunde


### Oare
* ECUE - Jeropeeske Kultuer en Ekonomy (Ingelsktalich ûnderrjocht)
* Interdisiplinêr Sintrum foar Foardere Materiaalsimulaasje (ICAMS)


Ofbyld:Ruhr-Universität Bochum Luftaufnahme 2014.jpg|Ruhr-Universiteit fan boppe
Ofbyld:Eingang-RUB.jpg|Haadyngong
File:N-Gebaeude-RUB.jpg|Gebou N (Natuerwittenskippen)
Sintraal stasjon

In **sintraal stasjon** is in treinstasjon dêr't by de oanlis de spoarlinen byelkoar brocht binne dy't earder eigen kopstasjons hienen. Dêrmei is in sintraal stasjon ornaris ek in haadstation, mei gefolch dat somtiden ek in haadstasjon oantsjut wurdt as *sintraal stasjon*. Yn Fryslân binne gjin stasjons sa oanlein; at Stasjon Ljouwert oantsjut wurdt as "Ljouwert CS", dan wurdt yndie doele op de status fan haadstasjon.

Mei om't oan in stasjon letter net mear te sjen is of it oanlein is as sintraal stasjon, is de Nederlandse Spoorwegen der in 1997 op oer gongen om stasjons mei mear as fjirtichtûzen yn- of útstappers deis de oantsjutting "sintraal" (*Centraal*) te jaan. Dat, dêrmei is dat in oantsjuting fan in drok stasjon wurden.

Nederlân telt yn 2023 acht sintrale stasjons:
Tikrit

**Tikrit** (Arabysk: ‏تكريت), is in stêd yn Irak, 140 km noardwestlik fan Bagdad en 220 km besúdeasten Mosûl. Tikrit leit oan de rivier de Tigris en is de haadstêd fan de provinsje Salah ad Din.

Tikrit waard foar it earst neamd as ûntwyk fan de Babylonske kening Nabopolassar (626-605 f.Kr.) by sy oanfal op de stêd Assur yn 615 f.Kr.. 
De stêd is bekend as berteplak fan Saladin, nei wa't de provinsje neamd is. Saladin ferdigene ûnder mear Egypte tsjin de krúsfarders en ferovere Jeruzalem fannijs yn 1187. De stêd is teffens ferneamd as berteplak fan Saddam Hoessein, hoewol't dy feitlik fan it doarpke Al-Auja, ûnder Tikrit kaam. Tikrit wie wol syn machtsbasis.

Tikrit hat in universiteit en twa lytse fleanfjilden.


Ofbyld:بقايا الكنيسة السريانية ( الكنيسة الخضراء ) مدينة تكريت العراقية.jpg|Ald Tikrit
Ofbyld:Monastery.JPG|It Syrysk kleaster yn Tikrit
Ofbyld:Tikrit Palace.jpg|Paleis fan Saddam Hoessein yn Tikrit


## Berne yn Tikrit
* Saddam Hussein
* Saladin, sultan
Dréan

**Dréan** (Arabysk: الذرعان) is in kustplak yn Algerije, sa'n 25 km besuden Annaba, yn it westen fan de provinsje El Taf. 

De ferneamde skriuwer Albert Camus waard dêr yn 1913 berne en opbrocht. Under de Frânske oerhearsking hiet it plak **Mondovi**.
Paul Urban

**Paul Urban** (München, 1901 - Moskou, 1937 ?) wie in Dútsk grafysk ûntwerper.

Hy folge yn 1918 in oplieding oan de *Kunstgewerbeschule* yn München. Fierder is witten dat er fan 1927 oant 1933 yn Berlyn grafysk ûntwerper wie. Yn 1933 flechte er oer Parys nei Nederlân dêr't er ûnder mear as boekbânûntwerper  foar de útjouwerijen Querido en dy fan Allert de Lange yn Amsterdam arbeide. Foar dy útjouwerijen makke Urban 34 boekbannen. Hjerst fan 1936 ferfear er nei de Sowjet-Uny nei Moskou dêr't yn it hotel National húsmanne. Nei de simmer fan 1937 ferdwûn Urban en waard der neat mear fan him fernaam.

## Literatuer
*Kurt Löb, *Exil-Gestalten. Deutsche Buchgestalter in den Niederlanden 1931-1950*, 1994, dissertaasje Universiteit fan Amsterdam, hannelsútjefte by Gouda Quint - Arnhim, 1995, ISBN 9038702671

## Wurk
* *Naziführer sehen dich an*. Parys : Ed. du Carrefour, 1934 (skriuwer: Walter Mehring) 
* *Geschichten aus sieben Ghettos*. Amsterdam : Allert de Lange, 1934 (skriuwer: Egon Erwin Kisch)
*  *Alkibiades*. Amsterdam : Allert de Lange, 1936 (skriuwer: Hans Flesch-Brunningen)
Pieter Maassoan Smit

**Pieter Maasz Smit** (Nieuwe Niedorp, 1650 - Amsterdam, 1715), wie in wiskundige, astronoom, skriuwer, ûnderwizer en globemakker. 

## Libben en wurk
Smit wie in learling fan Dirck Rembrandts van Nierop mei wa't er ek briefke. Smit hie in skoalle foar stjoermannen yn Bloksyl, Oerisel (1670-1685) en letter yn Amsterdam (1685-1715). Smit syn bekendste learling wie Gerard Valck. Smit wie de earste wittenskipper yn Nederlân dy't in boek oer it meitsjen fan globes/ierdbollen skreau. 

## Bibliografy
### Boeken
**Cosmographia of Verdeelinge van de geheele wereld, als mede het maken van de hemelsche en aardsche globe: en alderhande kaarten, zo platte als ronde, als zoekender wĳse uyt de grond op ontdekt*, útj. Dirk Boeteman, Amsterdam 1698, opnij printe yn  de 18e iuw troch Jan van Stendel yn Amsterdam en yn 1754 troch David Weege ek yn Amsterdam

### Literatuer
*  *De wereld in het klein: globes in Nederland*, útj. Walburg Pers, Sutfen, 2006, Jaarboek van de Vereeniging Nederlandsch Historisch Scheepvaart Museum, Stichting Nederlands Scheepvaartmuseum Amsterdam
*  *Dirck Rembrantsz van Nierop, 1610-1682: het leven en werk van een beroemd sterrenkundige, meester in de wiskonst en een uitmuntend onderwijzer voor schippers en stuurlieden*, útj. Smit, Winkel, 1992
Plano (Teksas)

**Plano** is ien fan de noardlike foarstêden fan Dallas, de trêde stêd fan de Amerikaanske steat Teksas. Plano leit foar it grutste part yn Collin County; in lyts stik leit yn Denton County. Plano leit yn de *[[Dallas-Fort Worth Metroplex]]*, de metropoal fan Dallas en Fort Worth.

## Demografy
Plano is de 78e stêd fan de Feriene Steaten (2000) en de njoggende neffens grutte fan Teksas.
Fan de befolking is 4,9 % âlder as 65 jier en bestiet foar 20,2 % út ienpersoanshúshâldings. De wurkleazens is 1,7 % (sifers folkstelling 2000).

Sa'n 10,1 % fan de befolking fan Plano binne hispanics en latino's, 5 % is fan Afrikaansk komôf en 10,2 % fan Aziatyske oarsprong.

It ynwennertal gie omheech fan 222.030 yn 2000 nei 259.841 yn 2010.

## Klimaat
Jannewaris hat in trochstrings temperatuer fan 6,3&nbsp;°C, yn july is dat 29,6&nbsp;°C. Der falt trochsneed 856,0 mm delslach yn it jier (mjitperioade 1961-1990).

## Ekonomy

Tal fan bedriuwen hawwe harren haadkantoar yn Plano: Ericsson, Rent-A-Center, Crossmark, Dell Services, HP Enterprise Services, JCPenney, Frito-Lay, Cinemark Theatres, Dr Pepper Snapple Group, Siemens PLM Software, Gearbox Software en oaren.

## Berne yn Plano
* John Benjamin Hickey (25 juny 1963), akteur
* Lance Armstrong (18 septimber 1971), hurdfytser
* Kenton Duty (12 maaie 1995), akteur en sjonnger
As Samawa

**As Samawa**, ek **Samawa** (Arabysk|السماوة) is in stêd yn Irak, sa'n 280 kilometer súdeastik fan Bagdad, healwei Basra. As Samawa is de haadstêd fan it gûvernemint Al-Muthanna.

It grutste part fan de ynwenners is Sjiyt.


Samawa2.jpg|De Eufraat ûnder Samawa
Shorja_samawa.jpg|Merk yn it sintrum fan Samawa
File:Railway station samawa.jpg|It stasjon


## Berne yn As Samawa
* Khalid Al-Maaly (* 1956), Dútsk skriuwer

## Sjoch ek
* Dave Steensma
Fierspringen

It **fierspringen** is in machtsport, ûnderdiel fan de atletyk dêr't it doel by is sa fier as mooglik te springen. 

By it fierspringen yn syn hjoeddeiske foarm mei de springer in oanrine nimme. Dan set er ôf fan in ôfsetbalke om de faasje yn in sprong om te setten. Per slot komt er yn de sânbak te lâne dy't foarby de ôfsetbalke leit. De lingte fan de sprong wurdt mjitten fan de ôfsetbalke oant de ôfdruk dy't de atleet yn it sân makke hat. Hjirby jildt dan it punt fan de ôfdruk it tichts by de balke. Ornaris hat de atlyt trije besiken om de fierste sprong te meitsjen. Yn ynternasjonale fierspringwedstriden is der in finale foar de bêste acht, dêr't ek wer trije sprongen besocht wurde kinne.

Efter de ôfsetbalke is noch in meter fêste grûn, dat immen dy't de goede sprong misse soe net daalks op 'e bek giet om't er yn it sân stapt. Lykwols mei op dat stik net ôfset wurde; at der sels mar in tean foarby de balke delset wurdt dan jildt de sprong net mear. Oarsom is it ek saak om by it delkommen gjin stipe efterút te sykjen, om't dêrtroch in ôfdruk tichter by de balke komt, dêr't de mjitten ôfstân dan koarter mei wurdt.

Fierspringen is ek ien fan de nûmers fan de mearkampen yn de atletyk: foar manlju de tsienkamp, foar frouju de sânkamp. Om 1900 hinne wie der njonken it *fierspringen mei oanrin* ek in atletyknûmer *fierspringen út stân*. Dat wurdt lykwols ornaris net mear as sport dien.
Satoru Otomo

**Satoru Otomo** (1957) is in Japaneesk astronoom. Neffens it Minor Planet Center, hat er 149 asteroïden ûntdutsen tusken 1991 en 1997. 15 dêrfan ûntduts er tegearre mei Osamu Muramatsu.

De asteroïde (3911) Otomo waard nei him ferneamd.

## Keppelings om utens
* Asteroid discovery by name
* Asteroid discovers by number of discoveries
Earefjild Menteng Pulo

**Earefjild Menteng Pulo** is in earebegraafplak yn Jakarta, op it Yndonezyske eilân Java, dat ynsteld is yn 'e perioade 1945-1949.

It earefjld is ornearre foar Nederlânske oarlochsslachtoffers en militêren. By it earefjild stiet in tsjerke, in sameamde simultaantsjerke, dêr't 700 urnen fan Nederlânske kriichsfinzenen bewarre wurde. Op it earefjild sels binne 4.300 grêven fan Nederlânske boargers dy't omkamen by politike aksjes.

## In kar út de beïerdigden
Militêren:
*Generaal S. Spoor
*Earste luitenant J.A. de Jong
*Luitenant-kolonel A.L. Gortmans
*Soldaat-earste-klasse G.D. Deen
*Twadde luitenant C. van der Weiden
*Tsjnstplichtich korporaal A.J.H Tullemans

Boarger:
* Jan Geert Ankerman

## Keppeling om utens
* Ereveld Menteng Pulo, Oarlochsgrêvestichting
Heechspringen

**Heechspringen** is in machtsport, in ûnderdiel binnen de atletyk. By it heechspringen moat de oanrin fan de sporter yn in sa heech mûglike sprong omset wurde.

By it heechspringen moat de atleet oer in op hichte leine latte hinne. Oars as by heechljeppen docht er dat sûnder pols.
Nei in oarin springt de atleet heech genôch op en troch de faasje skood er foarby de latte. It lichem wurdt ûnderweis ornaris noch bûgd om krekt dat part dat by de latte is it heechst te hâlden. Oan de oare kant falt de atleet yn in matras fan skomrubber. Dy ljepkluft is nedich om't de hâlding om oer de latte te kommen net gaadlik is om op 'e fuotten del te kommen. Oars as by de oare ljepsporten wurdt by it heechspringen de oanrin faak net rjocht op de latte makke, om't by in plattere hoeke net gâns de lingte fan it lichem oer de latte skowe moat, dat de sprong kin koarter op it heechst wêze.

By in wedstriid heechspringen wurd yn it foar fêststeld op hokfoar hichten de latte lein wurdt. Alle dielnimmers meie sels beslisse hoe faak en by hokfoar hichte se springe wolle. De springers meie trochgean mei springen salang't sy wolle. Lykwols springe se nei't se in beskate hichte helle hawwe earst wer by in hegere latte. At se trije kear drekt efter elkoar in missprong hawwe binne se út de wedstriid. At der noch mar ien atleet oer is, mei dy sels sizze op hokfoar hegere hichte er noch springe wol.

Heechspringen is ek ien fan de nûmers fan de mearkampen yn de atletyk: foar manlju de tsienkamp, foar frouju de sânkamp en de fiifkamp. Om 1900 hinne wie der njonken it *heechspringen mei oanrin* ek in atletyknûmer *heechspringen út stân*. Dat wurdt lykwols ornaris net mear as sport dien.
Bouillon (België)

**Bouillon** (Waalsk: *Bouyon*; âlde Nederlânske namme: *Bullioen*) is in stêd yn de Belgyske provinsje Lúksemboarch. De stêd hat benei 5500 ynwenners en is diel fan it arrondissemint Neufchâteau.

It stedsbyld fan Bouillon wurdt behearske troch in midsiuwske boarch, it kastiel fan Bouillon fan Godfried fan Bouillon. De stêd lûkt in soad toeristen; simmerdeis is der in protte kampeartoerisme oan de rivier de Semois, dy't om it âlde sintrum rint.

## Ut de skiednis

Om reden fan syn strategysk plak oan de hannelswei tusken it Dútske Eifelgebiet en it Frânske Sjampanje hat Bouillon sûnt de Midsiuwen in wichtich plak west. Yn het jier 988 waard it kastiel fan Bouillon foar it earst neamd yn in brief oan Godfried I, greve fan Verdun fan syn broer, aartsbiskop Adalberon fan Reims. De bekendste bewenner fan de stêd wie de krúsridder en hearsker oer it Keninkryk Jeruzalen Godfried fan Bouillon.

Bouillon wie iuwenlang in lyts hartochdom, dat ôfwikseljend ûnder bewâld fan Frankryk en it prinsbisdom Luik foel. Yn 1794 waard de Republyk fan Bouillon útroppen, dy't in skoftke letter troch Frankryk ûnder Napoleon Bonaparte anneksearre waard.

Nei de delfal fan Napoleon, waard de stêd oan Nederlân jûn by it in the Ferdrach fan Parys yn 1815. Sûnt de revolúsje fan 1830 heart Bouillon by Belgje.

## Kearnen yn de gemeente
De gemeente bestiet neist it plak Bouillon noch út de dielgemeenten Bellevaux, Corbion, Dohan, Les Hayons, Noirefontaine, Poupehan, Rochehaut, Sensenruth, Ucimont en Vivy. Fierders hat de gemeente noch in rige lytsere doarpen: Botassart (yn Ucimont), Curfoz (Sensenruth), Frahan (Rochehaut) en Mogimont (Vivy).

## It besjen wurdich
* It Hotel de la Poste is in âld hotel dêr't Napoleon III op 3 septimber 1870, nei't er de Slach by Sedan tsjin de Prusen ferlern hie, ferbleau.
* It Kastiel fan Bouillon út 8e iuw. Yn 1082) ferkeapet Godfried fan Bouillon it kasteel oan de prins-biskop fan Luik foar 3 goudmark en 1300 sulverenmark. Mei dat jild woe er de Earste Krústocht stypje.
* It Musée Ducal
* Bistepark *Parc animalier de Bouillon*
* In stikmannich patrysjerswenten binne monuminten
* De Sint-Petrus en Paulustsjerke
* It stedhûs fan Bouillon


Bouillon_(Belgique);_le_vieux_pont_sur_la_Semois_et_le_château-fort_(Xe–XVIe_siècles).jpg|De Semois en it kastiel
Belvédère Bouillon.jpg|Belvédère op de Côte d'Auclin
Bouillon - Eglise des Saints-Pierre-et-Paul 3.jpg|De Sint-Petrus en Paulustsjerke
Bouillon - Hotel de Ville 1.jpg|It stedhûs
Wilfried

"**Wilfried**" is in jongesnamme, út it Dútsk en it Nederlânsk, gelyk oan it Fryske Wilfryd.

## Sjoch ek
* Foarnamme.
Horst-Janssen-Museum

It **Horst-Janssen-Museum** is in museum yn de Dútske stêd Aldenburch (Nedersaksen), dat wijd is oan de Dútske keunstner Horst Janssen (1929-1995). It museum waard yn 2000 iepene.

It Horst-Janssen-Museum is wijd oan it mânske oeuvre fan de keunstner, yllustrator en skriuwer Horst Janssen, dy't  tekene, etste, stiendrukken makke en houtfike.

De basis fan de fêste kolleksje fan it museum waard nei Janssen syn dea yn 1995 lein mei it keapjen fan 1800 wurken út de Janssen-samling fan Carin- en Carl Vogel dy't mei Janssen befreone wiene. Janssen studearre earder oan de keunstakademy yn Hamburg dêr't Carl Vogel direkteur fan wie.

It museum bringt trije oant fjouwer wikseleksposysjes it jier, dy't spesjale kanten fan Janssens keunstnerskip beljochsje en wurk fan besibbe keunstners toane. Wurk fan Janssen dat net útstald is, kin op ôfspraak yn i aparte romte besjoen wurde.

It museum hat teffens in bibleteek fan sa'n 25.000 keunstboeken. Part dêrfan hat as spesjalisme it wurk fan Janssen.
Judeä

**Judeä** (Gryksk-Romeinske namme *Judaea*) wie Romeinske fazalsteat en letter in Romeinske provinsje.

Judeä wie fan 65 f.Kr. oant 6 in Romeinske fazalsteat, in kombinaasje fan de Timpelsteat Juda en Idumeä. Dêrnei waard Judeä in provinsje, dy't oarspronklik bestie út de Timpelsteat Juda, Idumeä en Samaría, mar letter wer wat grutter waard. Yn 135 waard de provinsje by de provinsje Syrje foege.
Blauwe Nyl

De **Blauwe Nyl** is in rivier yn Afrika dy't streamt troch de lannen Etioopje en Sûdan. Hy  ûntspringt  yn de Tanamar op it Etiopyske plato. It nivo fan de mar is 1788 meter heech. De kleau dy’t de Blauwe Nyl yn de Etiopyske heechflakte útsliten hat, is sa’n 1400 meter djip. De rivier is likernôch 1600 kilometer lang. By de stêd Kartûm foarmet de Blauwe Nyl mei de Wite Nyl de Nyl. Dy tûke fan de Nyl wie ferantwurdlik foar de jierlikse oerstreaming fan de Nylbank yn Egypte. Alle kearen waard in fruchtbere laach modder ôfsetten. Hjoed-de-dei bliuwt dy modder stykjen efter de Aswandaam. Hoewol’t de Blauwe Nyl der ek wol ris foar soarge dat de Nyl oerstreamde, is er benammen de drain foar wetter. Sa’n 72 persint fan it wetter fan 'e Nyl komt út de blauwe tûke.
 
## Namme
De Namme is in rûge oersetting fan it Arabyske wurd *Azraq*, dat njonken blau ek donker betsjut. De donkere kleur fan de Blauwe Nyl komt troch in soad fyn materiaal fan de boaiem dat yn it wetter oplost is. Dat materiaal is út de heechflakte fan Etioopje ôfkomstich. Sokke sweevjende dieltsjes meitsje dat it oerflak ‘’skean derop del sjoen’’ wyt liket en de Blauwe Nyl ta de Wytwetterrivieren rekkene wurdt.
## Grutte Renêssânse Daam
Yn 2010 begûn Etioopje mei de bou fan de Grutte Renêssânse Daam. De daam hat in wetterkrêftsintrale mei in kapasiteit fan 6000 megawatt stroom, de grutste fan it lân. Efter de daam is in grut reservoir fan 1.800 kante kilometer mei in opfang foar 63 kubike kilometer oan wetter. De twa lannen streamôf de daam - Sûdan en Egypte binne beide  tige ôfhinklik fan it wetter fan ‘e Nyl - hawwe protestearre tsjin de bou, mar in oerienkomst tusken de trije lannen kaam der earst yn maart 2015.
## De boarne
De syktocht nei de boarne fan de Nyl yn de 19e iuw wie benammen rjochte op de Wite Nyl. In soad kristenen en moslims meitsje krekt in pylgertocht nei de boarne fan de Blauwe Nyl.
Bruorren Marx

De **Bruorren Marx** wienen Amerikaanske bruorren dy't muzyk en letter ek komedy makken. 

Oarspronklik wie it in famyljegroep, mei mem en muoike, mar as *De Bruorren Marx* wienen it allinnich fjouwer bruorren. Der hawwe lykwols fiif bruorren oan meidien, om't njonken Groucho, Chico en Harpo ien fan harren jongere bruorren meidie. Oarspronklik wie dy lêste Gummmo, mar doe't dy yn it leger gie waard syn plak oernaam troch Zeppo. Doe't de groep ferneamd waarden en films makken, wie dat mei dy fjouwer bruorren. De rolferdieling tusken de bruorren wie doe sa dat de âldste trije bruorren elts in eigen persona hienen, wylst Zeppo de rjochte man wie. Foar de films paste dat lykwols minder, dat Zeppo keas foar in nij wurkpaad yn de technyk, dêr't er úteinlik miljonêr mei wurden is. De oare trije buorren gongen fierder mei de films, oant 1949. Nei dy tiid begûn Groucho by de tillevysje.

De nammen fan de bruorren wienen net oannaam foar de sjo; it wienen de bynammen dy't brûkt waarden yn it Marx-húshâlden. Wylst de bruorren fier ferskilden yn harren rollen, wie der yn dúdlike famyljelikenis. Dan gong sa fier dat hja elkoar yn harren rollen ferfange koenen.

## Filmografy

## Keppelings om utens
* Bruorren Marx yn de IMDb
* Mark-brothers.org
* Groucho Marx yn de Ingelske Wikiquote
De AS

**De AS (Anargo-Sosjalist)** (ek **De As**) wie in Nederlânsk anargistysk blêd dat ienris yn it fearnsjier ferskynde fan 1972 oant en mei 2020. 

It earste nûmer kaam desimber 1972 út. *De AS* ferskynde yn de foarm fan temanûmers en ien kear yn 't jier as Jierboek Anargisme. Somtiids wiene der ek dûbelnûmers. 

It blêd woe in anargistyske fyzje op de maatskippij ûntwikkelje (fan polityk en religy oant keunst) of dêrop krityk leverje út it anargisme wei. It anargisme wurdt dêr yn mearfoarmich en anty-dogmatysk opfette.

Meiwurkers fan De As, in kar:
* Marius de Geus, Hans Ramaer, Thom Holterman, Rudolf de Jong
* Ald-meiwurker Anton Constandse (1899-1985)

## Keppeling om utens
* Offisjeel webstee
Wilfryd

"**Wilfryd**" is in Fryske jongesnamme. Fan komôf is it in Germaanske namme, opboud út de twa parten "wil" en "fryd". Dêrby betsjut *wil* soks as *wolle* of *winskje*, en betsjut *fryd* eat as *beskerming* of *frede*.

## Sjoch ek
* Foarnamme.
Germaanske namme

In **Germaanske namme** is in namme, ornaris in foarnamme, dy't in Germaanske oarsprong hat. De âldste Germaanske nammen dy't oerlevere binne, binne út de Romeinske tiid, en binne yndie troch de Romeinen oerlevere. Mear nammen binne oerlevere út de Midsiuwen. Mei't der mear ûnderskiedene talen kamen, wurde der allinnich noch Germaanske nammen beskôge dy't dúdlik fan oarsprong Germaansk binne, al wurde dy ek oerlevere yn oare talen.

Ornaris binne Germaanske foarnammen opboud út twa parten, dy't beide harren eigen betsjutting hawwe. It is net krekt dúdlik at dy twa betsjuttings altiten ta ien betsjutting fan 'e namme kombinearre wurde kinne. De alderâldste en alderlêste Germaanske nammen binne net altiten dúdlik út twa parten opboud. Der is ferskil yn ynsjoch oer oft dy nammen ôfsliten of ferfoarme binne mar al by deselde tradysje hearre, as dat it ienfâldich óare nammefoarmen binne.
John Balleny

**John Balleny** (Northumberland, 1770 -  Yndia, 1857) wie de Ingelsk kaptein fan de skoender *Eliza Scott*, dy't yn 1838-1839 in ferkenninsgtocht foar de Ingelske walfiskfardersfirma Samuel Enderby & Sons nei Antarktika late.

Balleny, beselskippe fan Thomas Freeman en de *Sabrina*, sylde de Súdlike Oseaan yn oer, likernôch, lingtegraad 175°E. besuden Nij-Seelân. Beide skippen brieken in ein troch it pakiis dat it súdlik kontinint omslút, ûntdutsen de Balleny-eilannen yn febrearis 1839 en krigen in glimpke fan Antarktika sels te sjen op 64°58'S., 121°08'E.

It 'Ballenypaad' troch de Súdlike Oseaan soe letter brûkt wurde troch ûntdekkingsreizgers as Robert Scott, Ernest Shackleton, Roald Amundsen en Richard Byrd en wurdt no noch brûkt troch skippen foar de befoarieding fan it McMurdostasjon en oare wittenskiplike bases yn en om de Ross-see.  

Balleny stoar by it fergean fan de bark *Acasta* yn stoarmwaar yn oktober 1842 foar de noardeastkust fan Yndia ûnder de stêd Kuttak.
Angel Dark

**Angel Dark** (11 april 1982), is in Slowaaksk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Roma komôf. Hja hat ek wol gebrûk makke fan 'e artystenamme Angela Dark, Angelina Bella, Esmerelda, Esmeralda, Angel, Viktoria, Dark Angel, Pauline en Paulin.

## Lichemsskaaimerken
Neffens har offisjele opjefte is Angel Dark 1.74 m lang, mei in gewicht fan 54 kg en in natuerlik kupmaat 32C.

## Keppelings om utens
* Biografy fan Angel Dark yn 'e ''Internet Movie Database''
* Angel Dark yn 'e ''Internet Adult Film Database''
* Angel Dark op ''FreeOnes''
* Angel Dark op ''Babepedia''
Ria Rodrigez

**Ria Rodrigez** (24 desimber 1992), is in Hongaarsk pornografysk aktrise fan Roma komôf, dy't ek wol wurke hat ûnder de artystenammen Rita, Ria Rodriguez en Ria R. Neffens har offisjele opjefte wie hja ûnder har karriêre 1.55&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 45&nbsp;kg en natuerlike boarsten fan kupmaat 34B.

## Keppelings om utens
* Ria Rodrigez yn 'e ''Internet Movie Database''
* Ria Rodrigez yn 'e ''Internet Adult Film Database''
* Ria Rodrigez op ''FreeOnes''
Sêftguodlisinsje

In **sêftguodlissinsje** is de lisinsje dêr't sêftguod ûnder ferspraad wurdt. Ferskillen mei oare soarten fan lisinsjes binne, ûnder oaren, dat in kompjûter om sêftguod te brûken der in kopy fan makket, dat it meitsjen fan kopyen kin net sûnder mear ferbean wurde.

## Soarten
Ofhinklik fan de libbenshâlding fan de programmeurs kin sêftguod gâns ferskate lisinsjes hawwe. Oan de iene kant beskriuwe dy lisinsjes de betingsten foar it fierders fersprieden fan it sêftguod, oan de oare kant de tsjinprestaasje foar it brûken.

* Auteursrjocht
* Bierguod
* BSD
* Creative Commons
* Dielguod
* Frijguod
* Frijmje
* Goed-doelguod
* GPL
* Kaartsjeguod
* Projektlisinsjes
* Publyk domein
Olympysk Stadion (Antwerpen)

It **[[Olympysk Stadion]] fan [[Antwerpen (stêd)|Antwerpen]]** waard boud yn 1920 en hie doe plak foar 12.771 taskôgers. It wurdt* 't Kiel* neamd, nei dy wyk dêr't it stiet. By de Olympyske Simmerspullen 1920 waarden yn it stadion atletyk, fiifkamp, fuotbal, hynstesport, hokky, korfbal, rugby, toulûken, turnen en wichtheven dien.
Foxrock

**Foxrock** (Iersk *Carraig an tSionnaigh*) is in plak yn it Ierske greefskip Dun Laoghaire-Rathdown yn it postdistrikt Dublin. Foxrock grinzget oan de foarstêden Blackrock, Cabinteely, Carrickmines, Deansgrange en Leopardstown.

It plak hie 11.566 ynwenners yn 2006.

## Berne yn Foxrock
* Samuel Beckett (13 april 1906 - 22 desimber 1989), skriuwer en Nobelpriiswinner

## Keppelings om utens
*Skiednisferiening Foxrock
*Tsjerke Foxrock
*Golfklup Foxrock
Leardam

**Leardam** (Nederlânsk: *Leerdam*) is in stêd yn Utert en in eardere gemeente yn Súd-Hollân. De namme komt fan "daam yn de Lede". Dy Lede is no lykwols net folle mear as in sleat. Yn 1407 krige Leardam stedsrjochten, wat sjoen wurde kin as it begjin fan it gemeentlik bestjoer.

De gemeente hie 1 jannewaris 2014 20.601 ynwenners, op in gebiet fan 35,18 kante kilometer. Leardamer tsiis is neamd nei Leardam; de tsiis wurdt al makke yn de gemeente, mar net yn 'e stêd sels mar yn it dorp Schoonrewoerd. Kening Willem-Aleksander is ek Greve fan Leardam.
Sunny Star (pornografysk aktrise)

**Sunny Star** (10 febrewaris 1996), is in Dútsk pornografysk aktrise fan Keniansk komôf, dy't berne is yn Ukunda, yn Kenia, oan 'e kust fan 'e Yndyske Oseaan. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2016.

## Lichemsskaaimerken
Neffens har offisjele opjefte is Sunny Star 1.66 m lang, mei in gewicht fan 60 kg en in natuerlik kupmaat 32D.

## Keppelings om utens
*  Sunny Star yn 'e ''FreeOnes''
*  Sunny Star yn 'e ''Internet Adult Film Database''
*  Sunny Star yn 'e ''Boobpedia''
* Sunny Star op ''Twitter''
Winchester (Firginia)

**Winchester** is ien fan de 38 ûnôfhinklike stêden yn de Amerikaanske steat Firginia. It is de haadstêd fan Frederick County.

## Geografy
Winchester leit yn de Shenandoah Delling, dy't tusken it Blue Ridge-berchtme en it Allegheny-berchtme leit. De stêd hat in oerflak fan 24,2&nbsp;km2, hast hielendal lân. De U.S. Highway 50 rint troch de stêd yn east-west rjochting, en yn de noard-súd rjochting rinne de U.S. Highway 11 en de Interstate 81 troch Winchester.
Seis kilometer súdeastlik fan it Sintrale Sakedistrikt leit it fleanfjild fan de stêd.

## Ut de skiednis
Under de Amerikaanske Boargeroarloch wie Winchester en omkriten it tafreel fan tal fan fjildslaggen, meidat de troepen fan de Konfederaasje en de Uny alle war diene en krij dat diel fan de Shenandoah Delling ûnder kontrôle. Der binne sân grutte slachfjilden yn de oarspronklike Frederick County.

## Berne yn Winchester
* Richard Evelyn Byrd, poalûndersiker
* Patsy Cline, sjongster

## Ynwennertal
Sitadel (bouwurk)

In **sitadel** (fan it Frânske *citadelle*, dat komt fan it Italjaanske *cittadella*, in ferlytsingsfoarm fan *città* ("stêd"), fan it Latynske *civitas*) is in faak stjerfoarmige fersterking dy't in festingstêd dominearret en selsstannich te ferdigenjen is. In sitadel kin twa funksjes hawwe:
* Hy kin ornearre wêze om de boargers fan de stêd yn betwang te hâlden. Yn sa'n gefal wurdt ek wol fan twangboarch of twangkastiel sprutsen.
* Hy kin ek ornearre wêze om oanfallers te wjerstean at de stêd sels fallen is, ek as ûntwyk.
It wurd stammet nei alle wierskyn fan it Frânske *citadelle*, ôflaat fan it Italjaanske *cittadelle*, in ferlytsingswurd fan *città*, dat 'stêd' betsjut.

Bekende sitadels binne dy fan De Bosk, fan Namen en fan Karkassonne.


Ofbyld: Namur JPG07.jpg|De sitadel fan Namen oan de Maas
Ofbyld:Cetatea Râșnov, văzută din șoseaua Cristian-Râșnov..jpg|Sitadel fan Râșnov
File:Citadel Budapest.jpg|De sitadel fan Bûdapest
Olympysk Stadion (Amsterdam)

It **Olympysk Stadion** fan Amsterdam waard boud yn 1928, foar de Spullen fan de IXe Olympiade, neffens in ûntwerp fan de arsjitekt Jan Wils. It hie doe plak foar 31.600 taskôgers. It stadion hat ek in toer, de *Maratontoer*, fan 42,195 meter heech. Op dy toer stiet in fjoerskeal dêr't yn 1928 foar it earst it Olympysk Fjoer yn baarne.

## Nei de Spullen
Yn 1987 wie de gemeente Amsterdam fan doel en brek it stadion ôf. Dat waard lykwols noch krekt opkeard troch Monumintesoarch. Tusken 1996 en 2000 waard it stadion, dat yn de tuskentiid slim fertuteaze wie, yngreven opknapt. Dêrby is âl it felodroom weihelle. Hjoed de dei wurdt it stadion wer brûkt foar lytse en gruttere eveneminten, faak mei in Olympysk sportkarakter en der húsmanje sa'n tritich selsstannige ûndernimmingen. Fan 2005 oant 2014 wie der ek in sportmuseum, de Olympic Experience Amsterdam.

## It Olympysk Stadion yn 1928

Ofbyld:Olympisch Stadion - Olympic Stadium (6260452148).jpg|Maratontoer
Ofbyld:Olympisch Stadion - Olympic Stadium (6259925593).jpg
Ofbyld:Olympisch Stadion - Olympic Stadium (6259925625).jpg
Ofbyld:Olympisch Stadion - Olympic Stadium (6259925659).jpg
Ofbyld:Olympisch Stadion - Olympic Stadium (6259926819).jpg
Ofbyld:Olympisch Stadion - Olympic Stadium (6260452224).jpg
Ofbyld:Olympisch Stadion - Olympic Stadium (6260452384).jpg
Ofbyld:Olympisch Stadion - Olympic Stadium (6260453628).jpg


## Sjoch ek
* Olympysk Stadion

## Keppeling om utens
* Webstee fan it Olympysk Stadion
Olympysk Stadion

It **Olympysk Stadion** fan Olympyske Spullen is it haadstadion fan dy spullen. Ornaris is dit it stadion dêr't de seremoanjes hâlden wurde, en by de Simmerspullen is it it stadion dêr't de stadion-atletyk hâlden wurdt.

## Stadions
Under oaren de neikommende stadions binne brûkt as it Olympysk Stadion.

* Amsterdam - Simmerspullen 1928
* Antwerpen - Simmerspullen 1920
* Londen - Simmerspullen 2012
Slick Rick

**Richard Walters**, artystenamme **Slick Rick**, ek *MC Ricky D* en *The Ruler*, (Londen, 14 jannewaris 1965), is in Grammy-nominearre Britsk-Amerikaanske Old-school hip-hop rapper.

## Karriêre
Slick Rick wenne oarspronlik yn Súd-Wimbledon, Londen, Ingelân, mar ferhuze yn 1975 mei syn húshâlding nei The Bronx yn (New York), dêr't er Dana Dane moete, mei wa't er letter it tige slagge hiphop-duo Kangol Crew foarme. Ricks karakteristike 'eyepatch' (eachlape, lykas by piraten) brûkt er sûnt er as bern by in ûngemak troch brutsen glês in each kwytrekke. Hy is ek bekend om it dragen fan protte enoarme gouden sieraden en diamanten juwielen en in djoere gouden tosk.

## Feroardield
Yn 1990 skeat Slick Rick in man en syn neef, dy't er ynhierd hie as *[[liifwacht|bodyguard]]*, del. Rick waard oanklage foar it twaris besykjen fan moard en yllegaal wapenbesit. Hy waard feroardiele ta 18 jier finzenis (somtiids krige er in pear oeren frij om in konsert te jaan). Russel Simons, haad fan Def Jam Recordings besocht him frij te keapjen. mar dat smiet allinne fiif jier straffermindering op. 

Neidat er frijkaam yn 2008 wennet er wer yn syn filla yn Feriene Steaten. Hy jout noch hieltyd konserten, ek yn it bûtenlân, mar is it meast aktyf yn de FS.

## Diskografy
### Albums & singles
**The Great Adventures of Slick Rick* - 1988
**Children's Story
**Hey Young World
**Teenage Love

**The Ruler's Back* - 1991
**I Shouldn't Have Done It
**It's a Boy
**Mistakes of a Woman in Love with Other Men

**Behind Bars* - 1994
**Behind Bars - Billboard Hot 100 (nr. 87) 1994
**Sittin' in My Car

**The Art of Storytelling* - 1999
**Street Talkin

## Keppelings om utens
* Fanside Slick Rick
* Village Voice Article
* Slick Rick fideo-ynterview mei Scion Broadband
* Ynterview mei Submerge Magazine, juny 2008
Bettina Campbell

**Bettina Campbell**, echte namme: **Elizabeth Jongkind** (Lelydorp (Suriname), 25 maaie 1974), is in rêstend Surinaamsk-Nederlânsk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Surinaamsk-Kreoalsk etnysk komôf. Hja sette yn 1996 útein mei in sânjierrige karriêre yn 'e Jeropeeske en Amerikaanske pornoyndustry, en wurke dêrby gauris ûnder de namme 'Bettina'. Hja wie benammen foar it Sweedske Private-label yn 't spier. Campbell besit in wente yn Nederlân en in twadde hûs yn Parys.

## Libben en karriêre
Campbell waard mids 1974 berne yn it plak Lelydorp, yn 'e Surinaamske provinsje Wanika. Doe't hja twa jier âld wie, emigrearren har âlden mei har nei Nederlân ta, dêr't se opgroeide yn Arnhim. Campbell sprekt floeiend Surinaamsk-Kreoalsk, Nederlânsk, Ingelsk, Frânsk en Dútsk. Yn 1997, doe't se 23 jier wie, waard se by in audysje yn Parys ûntdutsen troch de Frânske pornoregisseur Pierre Woodman. Datselde jiers noch makke se har debút yn in pornografyske film.

Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile Campbell ûnder har karriêre yn krapoan fyftich pornofilms, wêrby't se it measte foar de Sweedske Private-studio aktyf wie. Se wurke foar ferskate films gear mei Woodman, wêrfan't de bekenste *[[Tatiana 1]]* (1997), *Fatal Orchid 2* (1998) en *Private Life of Bettina* (2001) wiene. Dêrnjonken wurke se ek mei oan films dy't útbrocht waarden troch guon oare Jeropeeske pornostudio's, lykas de Italjaanske Mario Salieri Entertainment Group, en teffens wie se by inkele projekten yn 't spier foar Amerikaanske labels as Wicked Pictures en Metro. Yn 2003 loek Campbell har út 'e pornoyndustry werom. By films mei har dy't nei dy tiid útbrocht binne, giet it om kompilaasjes fan âlder materiaal.

## Lichemsskaaimerken
Bettina Campbell is in negroïde frou mei swart hier en brune eagen. Neffens har offisjele opjefte is se 1.62&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 52&nbsp;kg. Hja hat kupmaat 36D, dêr't se in boarstfergruttingsoperaasje foar ûndergien hat.

## Filmografy

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Bettina Campbell yn 'e Internet Movie Database (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Bettina Campbell yn 'e Internet Adult Film Database (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Bettina Campbell op FreeOnes
* Biografyske gegevens en filmografy fan Bettina Campbell yn 'e Adult Film Database (AFD)
Shottery

**Shottery** wie in lyts doarp, in lytse twa kilometer bewesten Stratford-upon-Avon, mar wurdt no beskôge as part fan dy stêd, hoewol't it foar it gefoel in apart doarp bleaun is.

It plak hat allinne noch in pub (*The Bell Inn*); oare hoareka is der net mear.

Shottery wie it wenplak fan Anne Hathaway yn har jonkheid, William Shakespeare syn frou. De Anne Hathaway's Cottage is in populêre toeristyske bestimming. Shakespearsaakkundigen twifelje lykwols oan de echtens fan it hûs as thús fan Anne Hathaway.

## Keppeling om utens
*  Skiednis fan Shottery
Fokko Mees

**Fokko Alting Mees** (Batavia, 27 july 1887 – Aix-les-Bains (Frankryk), 27 desimber 1968) wie in Nederlânsk grafikus, tekener, houtfiker, etser, yllustrator en boekbânûntwerper. 

Mees waard berne yn Nederlânsk-Ynje as soan fan Regnerus Tjaarda Mees en Constance Theodora Gerhardine van Zijll de Jong. Hy waard ferneamd nei syn pake, minister Fokko Alting Mees. Hy learde it fak by Ferdinand Hart Nibbrig en Toon de Jong en op de Keninklike Akademy fan Byldzjende Keunsten yn De Haach.
Mees wenne en wurke yn Laren, Amsterdam, De Haach, Parys en Nice (sûnt 1939). Hy wie lid fan de Haachske Pulchri Studio.

Fokko Mees wie in spesjalist yn frije grafyk, ûnder oaren mei boekyllustraasje, gelegenheidsgrafyk en fral ex libris.
Kelmis

**Kelmis** (Frânsk: *La Calamine*) is in plak en gemeente yn it easten fan België, yn de provinsje Luik.

## Skiednis
Oant de opheffing fan it Hartochdom Limboarch hearde it gebiet fan it Kelmis fan no by de Limburgske heechbank Montzen. Lyk as de rest fan it hartochdom waard Kelmis by de anneksaasje fan de Súdlike Nederlannen troch de Frânske Republyk yn 1795 opnaam yn it Ourthedepartemint. De dielgemeenten Kelmis en Neu-Moresnet fan no behearden doe oan de gemeente Moresnet.

De dielgemeente Kelmis wie, út reden fan oanwêzigens fan in wichtige sinkmyn Vieille Montagne dêre, Under de namme Neutraal Moresnet tusken 1815 en 1919 in neutrale sône of kondominium tusken it Keninkryk fan de Nederlannen (letter België) en Prusen. As gefolch fan it ferdrach fan Fersailles waard it gebiet in Belgyske gemeente mei de nije namme *Kelmis/La Calamine* (nei kalamyn, in oare namme foar sinkspaat of smithsonyt).

Dy gemeente wie yn 't earstoan offisjeel Frânkstalich, hoewol't út taletellingen bliken die dat de grutte mearderheid fan de befolking Dútsk prate. Earst troch de taalwetten fan 1962 waard it in Dútsktalige gemeente, mei foarsjenningen foar de Frânsktaligen. Yn 1977 folge de gearfoeging mei Hergenrath en Nij-Moresnet, dy't itselde taalstatút hiene.

## Taal
Neist it yn it ûnderwiis en de oerheid brûkte Dútsk, sprekt de pleatslike befolking it regionale dialekt Platdiets, in Limboarchsk dialekt.

## Bestjoer 2013-2018
De neifolgjende persoanen sitte yn it bestjoer:

## Karnaval

Kelmis hat in lange karnavalstradysje mei op *Vètte donderdèg* in *ouw-wieverbal* en op *Rosenmontag* in optoch. Op *[[Mâle Tiisdei|döllen dinsdig]]* wurdt in baarch bret.

**Mien hoes**

Mien Oddesj hoes sjteet kleng en reng

I Kelmes, dörpke reng en kleng;

Et Höfke dröm wie beej de boere,

En wentergröön op zen auw moere.

De auwe dörpel! Mär bloo Sjteen!

Do gon ech zoeë gan drövver heen,

In 't hoes woeë eech gebore ben.

Woeë levenslang stönt op ming tsen.

Piet Zimmer - 1939 (Kelmis, 1e strofe)

## It besjen wurdich
* De Maria-Hemelvaarttsjerke út 1865 yn neogoatyske styl.
* Oorlogsmonument op 't kèrkplein oet 1948

## Bekende ynwenners
*Hein Simons, sjonger, berne yn Kerkrade
*Barbara Mergelsberg, sopraan en sangpedagoge.
Alyssa Divine

**Alyssa Divine** (6 septimber 1985) is in Britsk pornografysk aktrise fan Afro-Britsk komôf. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2012. Neffens har offisjele opjefte is se 1.60 m lang, mei kupmaat 30F.

## Filmografy

## Keppelings om utens
* Biografy fan Alyssa Divine yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Alyssa Divine yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Alyssa Divine yn 'e ''Adult Film Database'' (AFDB)
Wilhelm Molly

**Wilhelm Molly** (Blasbach, Wetzlar, 1838 - Neutraal Moresnet, 1919), wie in Dútsk dokter, Esperantist en postsegelsamler. .

Hy begûn yn 1863 in hûsdokterspraktyk yn Moresnet en waard letter bedriuwsdokter fan it Vieille Montagne-mynbedriuw (*Société des Mines et Fonderies de Zinc de la Vieille-Montagne*). Yn 1881 waard Molly loko-boargemaster fan de gemeente.
. Hy besocht om yn Kelmis in pleatslike posttsjinst mei eigen postsegels te organisearjen, mar dy ûndernimming mislearre rillegau troch tsjinwurking fan België.

Molly wie hiel populêr, mei troch it opkearen fan in goaleraepidemy, en groeide stadichoan út ta de ynformele presidint fan Moresnet.

Yn 1908 kaam Molly mei it útstel om fan Neutraal Moresnet de Esperantotalige steat fan de wrâld te meitsjen, mei de namme *Amikejo* (Esperanto foar 'plak fan freonskip'). In protte ynternasjonale kranten joegen der omtinken oan. Op it fjirde Esperanto-wrâldkongres yn Dresden waard lykwols besletten om De Haach ta wrâldstêd fan de Esperantisten te meitsjen.

## Publikaasje
* Guilelmus Henricus Fridericus Molly: *De laryngitide crouposa. Dissertatio inauguralis medica.* Lange, Berolini 1861, tagelyk: dissertaasje, Universiteit fan Berlyn, 1861
Wânswerterpolder

De **Wânswerterpolder** wie in polder by Wânswert, dy't bemeald waard troch wettermûne de *[[Victor (mole)|Victor]]*.

## Skiednis
De polder waard oprjochte yn 1867. Hy wie 155 hektare grut en waard begrinzge yn it easten troch de grintwei nei Jislum, yn it suden troch de Dokkumer Ie, yn it westen troch de Kontribúsjefeart en yn it noarden troch de Kweajensdyk en de polder fan de sathe "Hikkaard of Loosslot". 
It earste polderbestjoer bestie út fiif boeren. Dat bestjoer krige fan de yngelannen de opdracht in mûne op te rjochtsjen, polderdiken, dûkers en brêgen oan te lizzen, en wettergongen graven te litten. Alle kosten meiïnoar waarden yn maart 1868 nei ferhâlding fan de klasse-yndieling omslein oer de eigners fan lân yn de polder. It belang by de ôfwettering hong of fan de hichte fan it lân en derfoar waard it lân yndield yn sân klassen. De klasse fan it leechste lân moast 145 sinten de hektare yn it jier betelje, de klasse fan it heechste lân 35 sinten. De earste yndieling waard dien troch in komitee fan fjouwer man: twa boeren fan bûten de polder, de mûnemakker en de doarpsskoalmaster fan Wânswert. Nei san jier mocht in eigner oanfreegje de grûnslach opnij te oerweagen. It polderbestjoer moast ek foar in mûner soargje. Dat moast in "bedaard en geskikt persoan fan gehiel oanspraaklike "gedrach" wêze. Dat is hjoed de dei noch sa. De beneaming wie foar twa jier. 

De mûne foar de hiele polder kaam yn de plak foar 6 lytse mûntsjes en 3 pealtsjaskers. Dy waarden troch de boeren sels betsjinne. Yn 1977 is de mûne opnij restaurearre. De eigner is no de Stifting "De Fryske Mole". Dy stifting hat 45 mûnen yn eigendom.
Amstelmarkanaal

De **Amstelmarkanaal** is in 10 km lang kanaal yn de Nederlânske provinsje Noard-Hollân. It kanaal rint oan de súdkant fan it eardere eilân Wieringen, fan de Amstelmar by De Haukes nei de Iselmar by Den Oever. It Amstelmarkanaal ûntstie yn 1930, doe't de Wieringermarpolder drûchlein waard.
Stedstimmerman

In **stedstimmerman** of **stedsmaster** wie eartiids in timmerman en arsjitekt, dy't fanwege of yn tsjinst fan de stêd dwaande wie mei bouaktiviteiten. It berop is nei de midsiuwen ûntstien; bygelyks de stêd Middelburch hie fan de 16e iuw ôf in stedstimmerman yn tsjinst.

Guon stêden hiene njonken de stedstimmerman te fergelykjen funksjes sa as in stedsboumaster of stedsarsjitekt, stedsmitseler en stedsstrjitmakker. De stedstimmerman wurke faak mei in tal learfeinten, gesellen. Yn guon stêden wie der in stedstimmerhûs of stedstimmerwerf, dêr't de stedstimmerman wenje en arbeidzje koe.

De stedstimmerman wurke mei oan it ûntwerpen fan gebouwen, ferdigeningswurken en ynfrastruktuer as brêgen, sluzen en soksoarte fan wurken, en plannen foar stedsútwreiding. Fierder hie er mei de stedsboumaster de taak om bestekken en begruttingen te meitsjen en it gemeentebestjoer te advisearjen. Yn sa'n gefal wie er yn tsjinst fan de stêd. It kaam ek wol foar dat de stedstimmerman selsstannich stedswurken oannaam en foar partikulieren wurken.

## Bekende stedstimmerlju
* Claes Bockes Balck ûntwerper fan it Stedhûs fan Ljouwert
* Rochus Meeuwiss., stedstimmerman fan Brielle. Hy wist in Spaanske tsjinoanfal op te kearen troch in polder ûnder strûpe te litten.

## Sjoch ek
* Arsjitekt
* Timmerman
Helmond

**Helmond** (dialekt: *Héllemond*) is in stêd en gemeente yn de provinsje Noard-Brabân. De gemeente en de stêd hat in oerflak fan 54,57 km². Yn 2016 wennen der 90.109 (1693 /km²) minsken. De gemeente Helmond is part fan it kaderwetgebiet SRE en steedlik netwurk BrabânStêd. De stêd Helmond krige yn 1232 stedsrjochten, wat ek sjoen wurde kin as it begjin fan it gemeentlik bestjoer.

Helmond leit tusken Nuenen en Deurne. De grutste stêd yn de omkriten is Eindhoven, dêr't it in agglomeraasje mei is.  Helmond leit oan de Súd-Willemsfeart en it rivierke de Aa.

De gemeente Helmond hat fjouwer kearnen: de stêd Helmond, ferparte yn in oantal wiken en de eardere doarpen Stiphout, Mierlo-Hout en Brouwhuis. De lêste trije hawwe noch it doarpske karakter. 


Ofbyld:Helmond achter 4.jpg|It kastiel fan Hemond
File:Centrum Helmond P1060840.JPG|Yn it sintrum
File:Brandevoort 1.JPG|Wenwyk Brandevoort


## Keppelings om utens
*  Webstee fan de gemeente
*  Skiednis fan Helmond
Bert Smallenbroek

**Albert Gerhard (Bert) Smallenbroek** (Elburch, 31 oktober 1936 - Blaricum, 30 augustus 2025)) wie in Nederlânske boargemaster.

## Libben en wurk
Smallenbroek waard yn 1936 yn Elburg berne as soan fan de lettere minister van Binnenlânske Saken Jan Smallenbroek en fan Janna Harmina Buning. Hy studearre rjochten en notariaat oan de Frije Universiteit yn Amsterdam. Nei syn stúdzje waard er kandidaat-notaris yn Putten en dêrnei gemeente-amtner yn Utert. 

Yn 1971 waard er beneamd ta boargemaster fan Harmelen. Nei fiif jier ferruile er dy funksje foar it boargemasterwêzen fan Waddinxveen. Wer fiif letter, yn 1981, waard er beneamd ta boargemaster fan Smellingerlân as opfolger fan Rinse Zijlstra. Yn dy gemeente ûntstie in fertrouwenskwestje mei de gemeenteried. De direkte oanlieding om it fertrouwen yn Smallenbroek op te sizzen wie de saneamde *"Swolske affêre"*, in jûntsje "stappe" mei syn kollega Faber yn Swol. Der wie lykwols al langer krityk fan de rie op de wize fan útoefenjen fan de boargemastersfunksje fan Smallenbroek, mar dit wie *"de drip dêr't de amer fan oerrint"*. Ynearsten wegere Smallenbroek om oan it oardiel fan de rie konsekwinsjes te ferbinen, mar letter besleat er dochs om per 31 desimber 1988 syn ûntslach as boargemaster yn te tsjinjen. Hy waard opfolge troch Pieter van der Zaag.
Yn 1991 waard Smallenbroek foarsitter fan de kommisje Sanering Ziekenhuisvoorzieningen. Yn 1992 joech er dy funksje oer, wer om reden fan te min fertrouwen yn syn foarsitterskip by de oare leden. 

Smallenbroek wie lid fan de ARP en waard dêrnei lid fan it CDA. Begjin jierren tachtich hearde er by de leden fan it CDA, dy't harren fersetten tsjin it pleatsen fan krúsraketten yn Nederlân en wie ien fan de oprjochters fan it komitee fan CDA'ers tsjin dy pleatsing.

Smallenbroek wie troud en hie trije bern. Hy stoar yn syn wenplak yn de âlderdom fan 88 jier.
Ivy Sherwood

**Ivy Sherwood** (29 augustus 1992), is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf.

## Libben en karriêre
Sherwood komt út 'e steat Kalifornje, en makke yn 2013 har debút yn in pornografyske film. Neffens de *Internet Adult Film Database* (IAFD) spile hja neitiid yn in tolvetal films, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Digital Desire, Digital Sin, Dogfart, Fallout Films, Filly Films, GF Revenge, Girlsway, Naughty America, New Sensations, sextapelesbians.com, Sweetheart Video en West Coast Productions.

## Lichemsskaaimerken
Neffens har offisjele opjefte is Ivy Sherwood 1.57 m lang, mei in gewicht fan 50 kg en in natuerlik kupmaat 34C.

## Filmografy

## Keppelings om utens
* Biografy fan Ivy Sherwood yn 'e ''Internet Movie Database''
* Ivy Sherwood yn 'e ''Internet Adult Film Database''
* Ivy Sherwood yn 'e ''Adult Film Database''
* Ivy Sherwood op ''FreeOnes''