open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Loretta Schrijver

**Loretta Schrijver** (New York, Feriene Steaten, 16 maaie 1956 - 27 maart 2025) wie in Nederlânsk nijslêzer en presintatrise.

## Libben en wurk
Schrijver waard berne yn Queens, New York; har heit wie tekstylûndernimmer en it gesin ferhuze hinne en wer tusken Nederlân en de FS, ôfhinklik fan de hannel en wannel fan har heit syn bedriuwen. In pear moanne nei har berte ferhuzen se nei Amsterdam en in pear jier letter nei Los Angeles. Se kearde foar altyd werom nei Nederlân doe't se acht wie en wenne yn De Haach, Fenlo en Zandvoort oant se har fêstige yn Amsterdam, dêr't se har middelbere skoalle (gymnasium) ôfmakke. Nei har ôfstudearjen gie se nei Parys, dêr't se har Frânsk ferbettere oan'e Alliance française.

Schrijver woe eins aktrise wurde, mar waard twa kear ôfwiisd foar de toanielakademy en studearre dêrnei foar oersetster yn Amsterdam. Se hie in pear lytse rollen yn toanielstikken en sloech in gruttere rol ôf nei't se besleat om skiednis te studearjen. Har niget oan't nijs krige hja yn in simmerbaantsje as resepsjoniste, dêr't se alle dagen de krante lies, en se sollisitearre nei in baan by de NOS, dy't mei it Teletekst-programma útein se wie; se waard oannommen om ûndertitels te meitsjen foar tf-programma's. In pear jier letter waard se oannommen by Radio Nederland Wereldomroep as nijslêzeres, en dêr moete se Jeroen Pauw, mei wa't se ek in relaasje krige. Doe't se freelancer waard, naam se ferskate banen oan, as regisseur foar tf-programma's en as presintatrise foar Veronica Nieuwsradio. Veronica wie sa ûnder de yndruk fan har dat se har oannamen as opfolger fan Jaap van Meekren, dy't it nijsprogramma Nieuwslijn op telefyzje presintearre. Veronica waard kommersjeel en gie op yn RTL Véronique (it lettere RTL 4), en Schrijver krige de baan as 'nijsanker' oanbean. 

Yn dy funksje sleat se har oan by har eardere partner Jeroen Pauw en tegearre presintearren se jierrenlang it nijsprogramma, RTL Nieuws, om 19.30 oere. Twa presintatoaren, in praktyk dy't oernommen wie út Amearika, wie nij foar de Nederlânske telefyzje, mar it wurke goed. Yn 2000 ferruile se RTL 4 foar de AVRO en wie se ko-host fan it telefyzjeprogramma *Alle dieren tellen mee*. Nei dêr in jier wurke te hawwen, besleat se dat de publike omrop net by har paste en giee se werom nei RTL Nieuws. 

Yn 2005 waard se yn in enkête útroppen ta populêrste nijslêzer fan Nederlân. 

Sûnt 2019 wie Schrijver sjuerylid yn de Nederlânske ferzje fan ' 'The Masked Singer' '.

Schrijver krige yn 2019 de diagnoaze termkanker. Se waard yn 2021 operearre, mar it kaam yn oktober 2023 werom en wie útsiedde. Se ferstoar yn it sikehûs oan kanker op 27 maart 2025, yn'e âldens fan 68 jier.
De Nieuwe Molen (Veenendaal)

**De Nieuwe Molen** (De Nije Mûne) is in nôtmûne oan 'e Mulderlaan yn Veenendaal yn 'e provinsje Utert. 

## Skiednis
Foar de hjoeddeiske mûne stie op it plak in standermûne, dy't yn 1911 ôfbrutsen waard. De Nije Mûne waard dêrnei as ferfanger boud mei ûnderdielen fan in Noard-Hollânske poldermûne. Ek de kape fan 'e binnenkruier út Noard-Hollân waard wer brukt en dêrfandinne is de mitsele romp fan 'e Nije Mûne hiel breed. It foardiel wie ek dat dêrmei in mûne ûntstie mei folle mear bedriuws- en opslachromte as wenst.  

Op sneon 9 maart 2002 ferlear by stjalprein de op dat stuit draaiende mûne syn wjukkekrús en rekke de kape út 'e foegen. It wjukkekrús foel op it dak del fan it oanbuorjende hûs fan 'e byldzjende keunstner Hanneke Zwart. Yn 2003 folge de restauraasje fan 'e mûne.

## Beskriuwing
De mûne is in rûne, stiennen stellingmûne út it jier 1911 en folge in standermûne mei deselde namme op. De mûne hat twa koppels mealstiennen dy't troch de mûne oandreaun wurde en in elektrysk oandreaun koppel. De roede ha in Aldhollânsk wjuksysteem en in flecht fan 26 m. Efterop de kape hat de mûne in wynwizer yn 'e foarm fan in sylskip. 

Op sneonen is de mûne iepen om te besjen. Der is in mûnewinkel dy't moalprodukten ferkeapet. 

Eigner is de Stifting De Utertske Mûnen, dy't mear mûnen yn eigendom hat. It deistich bestjoer fan dy mûnen is yn hannen fan 'e Stifting It Utertsk Gea.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase.
* Fer. De Hollânske Mûne.
Mûne fan de polder Buitenweg

De **Mûne fan 'e polder Buitenweg** (bekend as de **Buitenwegse Molen**) is in wipmûne krekt bûten it doarp Oud-Zuilen yn 'e provinsje Utert. 

De lytse mûne stiet fuort njonken de folle gruttere *Westbroekse Molen*. De kombinaasje fan dy twa mûnen bestiet út de lytste èn de grutste poldermûne fan 'e provinsje.

## Skiednis
De mûne waard yn 1830 boud. Goed 100 jier letter waard de houten as ferfongen troch in as fan jitizer. De mûne krige doe ek nije roeden mei it systeem Dekker. Ek waard it skeprêd ferfongen troch in iepen skroefpompe. Dêrnjonken krigen de sitten kûgellagers, sadat de mûne makliker te kruien wie. Sûnt de jierren 1960 hie de mûne fokwjukken (systeem Fauël). 

Yn 1972 droech it wetterskip Buitenweg de mûne oer oan 'e Stifting De Utertske Mûnen. 

Yn 'e nacht fan 14 op 15 maart 2016 baarnde de mûne ôf. Nei alle gedachten wie brânstifting de oarsaak. Op 18 april 2017 binne de resten nei de mûnemakker yn Beijk (Limburch) brocht, dêr't de mûne rekonstruearre en restaurearre waard. 

Ein 2017 waard de mûne op 'e âlde lokaasje wer opboud. Dêrby binne de eardere fokwjukken fan foar de brân ferfongen troch it systeem Dekker. Om safolle mooglik fan 'e oerbleaune balken nei de brân wer te brûken, is der in stalen konstruksje yn 'e mûne oanbrocht. De mûne is hjoed-de-dei wer mealree.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase.
* Fer. De Hollânske Mûne
Dwerchielgoes

De **dwerchielgoes** (*Microcarbo pygmaeus*; synonym: *Phalacrocorax pygmeus*) is in fûgel út it skift fan 'e ginteftigen (*Suliformes*), famylje fan 'e ielgoesfûgels (*Phalacrocoracidae*).

## Beskriuwing

De 45 oant 55 sm lange fûgel weecht 565 oant 870 gram en hat in spanwiidte fan 80 sm. De dwerchielgoes is sadwaande likernôch twaris sa lyts en trijeris lichter as de gewoane ielgoes (*Phalacrocorax carbo*). It fearrekleed is donker glânzgjend en de fûgel hat in brune kop. Fierder ha se in koarte snaffel.

De fûgel wurdt net gau betiizge mei oare fûgels yn syn ferspriedingsgebiet.
## Fersprieding
De fûgel briedt yn koloanjes yn it midden, easten en it suden fan Europa, yn Lyts-Aazje, it Midden-Easten en it westen fan Aazje oant Kazachstan, Iran, Tadzjikistan en Oezbekistan. It biotoop bestiet út grutte swietwettermarren en brede, stadich streamende rivieren en sompen mei genôch beammen en reid foar it nêst om yn te rêsten. De fûgel mijd bergen, kjeld en drûge gebieden. Se mei graach by rysfjilden wêze en gebieten dy't splis steane. Winterdeis wurde de fûgels ek yn estuaria en opslachmarren sjoen. Se wurde allinnich sjoen, mar ek yn groepen en binne net benaud foar minsken.

Yn West-Europa is de dwerchielgoes in dwaalgast, mar sûnt 1999 wurde der hieltiten faker meldingen dien. 

## Nêst
 
Dwerchielguozzen bouwe nêsten fan takken en reid yn tichte begroeiing, beammen en somtiden tusken it reid. Ein maaie, begjin juny briedt in pearke tegearre yn 27 oant 30 dagen de aaien út. Se wurde troch it mantsje en wyfke mei lytse fiskjes en oare wetterdierkes fuorre. De jongen moatte harren nei 70 dagen sels rêde. Dwerchielguozzen binne faak te sjen mei leppelbekken en reagerfûgels. 

## Status
De populaasje waard yn 2015 op 48.000 oant 137.000 fûgels rûsd. Oannommen wurdt dat de oantallen tanimme. De dwerchielgoes stiet dêrfandinne as net bedrige op 'e Reade list fan  'e IUCN.

## Keppeling om utens
* Ebird
* Birdlife
* Avibase
* Avionary - Dwerchielgoes yn 60 talen
Javaanske iisfûgel

De **Javaanske iisfûgel** (*Halcyon cyanoventris*) is in fûgel út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*).

## Beskriuwing
 
De Javaanske iisfûgel is in 25 oant 27 sm grutte fûgel mei in opfallende grutte reade snaffel, donkerbrune irissen, kop, kiel en kraach, in blauwe reach, in pears oant blau ûnderbealchje, turkwaze slachpinnen en sturtfearren en reade poaten. Yn 'e flecht is te sjen dat de haadslachpinnen foar in part wyt binne.  

## Fersprieding
De soarte is endemysk op Java en Baly. It binne stânfûgels en se binne sterk territoariaal. 

## Nêst
Javaanske iisfûgels briede fan maart oant en mei septimber. Dy moannen komme rûchwei oerien mei it drûge seizoen. In nêst bestiet út 3 oant 5 hast rûne, wite aaikes. Somtiden briedt de Javaanske iisfûgel wol fjouwer kear yn ien seizoen. 

## Status
De IUCN beskôget de Javaanske iisfûgel op it stuit (2024) as net bedrige. Earder wie de Javaanske iisfûgel in beskerme soarte, mar om 't de IUCN de fûgel net as bedrige beskôget, hat Yndoneezje de beskerme status fan 'e fûgel yn 2018 ynlutsten. Dochs wurdt oannommen dat de soarte oer it generaal ôfnimt. Lokaal is de fûgel ferdwûn, mar yn resintere literatuer wurdt ek melding dien fan Javaanske iisfûgels yn bewenne gebieten mei in soad grien. Dochs rinne populaasjes fan 'e soarte troch it fierdere ûntboskjen en it lytse oantal natoergebieten op Java gefaar. Ek wurdt de Javaanske iisfûgel fongen en as kouwefûgel ferhannele, wylst de soarte dêr hielendal net geskikt foar is. Oare bedrigingen foarmje de tapassing fan pestisiden yn lânbougebieten dêr't de fûgels waarnommen wurde.

## Keppeling om utens
* Ebird
* Birdlife
* Avibase
Alberto Zorilla

**Victoriano Alberto Zorrilla** (Buenos Aires, 6 april 1906 - Miami, 23 april 1986) wie in Argentynsk swimmer. 

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924 en 1928). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen op de 400 meter frije slach, mei in Olympysk rekôr fan 5:01.6 minuten.

Nei syn swimkarriêre gie Zorrilla yn New York wurkjem as sjoernalist en yn 1954 waard er Amerikaansk steatsboarger.
Alberto Zorilla ferstoar op 23 april 1986, yn 'e âldens fan 80 jier.
De Vriendschap (Veenendaal)

**De Vriendschap** (De Freonskip) is in wynmûne oan 'e Nieuweweg yn Veenendaal yn 'e provinsje Utert. 

## Skiednis
De Vriendschap is in achtkante, reiddutsen stellingmûne op in fjouwerkante stiennen ûnderbou. De mûne waard yn 1872 boud en folge in yn 1870 ôfbrutsen standermûne op, dy't oan 'e Molenstraat yn it Stichtske Veenendaal stie en de "âlde mûne" neamd waard. It houten achtkant wie net nij, mar is ôfkomstich fan in oare ôfbrutsen mûne.

Oant 1952 bleau de mûne gebrûk meitsjen fan wyn. Doe waarden der ynvestearrings dien om de konkurrinsje de baas te bliuwen. Yn 1957 waard it mealwurk útbrutsen. Der waarden silo's en njonken de mûne bedriuwsgebouwen byboud. Yn 1967 ferlear de mûne de wjukken; de stelling wie doe al fuort. It reid op it achtkant waard ferfongen troch aluminium plaatwurk.

Meidat it bedriuw yn it begjin fan 'e jierren 1990 de mûne en it terrein ferkocht oan 'e gemeente koe der in restauraasjeplan makke wurde. Sûnt 1995 is de mûne wer hielendal restaurearre en as mealreeë nôtmûne troch prins Claus yn bedriuw steld.

Yn desimber 2019 ferkocht de gemeente de mûne oan in fêstgoedûndernimming ûnder betingst dat it bedriuw de mûne as in mealreeë mûne ûnderhâldt en dy iepen bliuwt foar publyk. 

## Beskriuwing
De mûne hat twa mealkoppels keunststiennen. De tafier fan nôt is folslein automatisearre, lykas ek de ôffier fan it moal, dat yn grutte sekken wurdt opfongen. De mûne hat in flecht fan 22,9 m en de wjukken binne útrist mei Bussel-foarseamen en automatyske remkleppen. De yn 1994 getten as fan jitizer komt fan Izerjitterij Hardinxveld. Sawol de grutte sprút as de sturtbalke binne fan staal.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase.
* Fer. De Hollânske Mûne.
Martha Norelius

**Martha Maria Norelius** (Stockholm, 22 jannewaris 1909 - St. Louis, 25 septimber 1955) wie in Amerikaansk swimster fan Sweedsk komôf. 

Sy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924 en 1928). Sy waard yn Parys Olympysk kampioene op de 400 meter frije slach, mei in Olympysk rekôr fan 6:02.2 minuten. Fjouwer jier letter yn Amsterdam prolongearre sy har titel op de 400 meter frije slach yn in wrâldrekôr fan 5:42.8 minuten. Ek waard sy in pear dagen letter Olympysk kampioene op de 4x100 meter frije slach mei it Amerikaanske estafette team.

Nei de Olympyske Spullen fan 1928 waard sy profesjoneel ferklearre om't se optreden hie yn in show yn Miami mei Pete Desjardins, Johnny Weissmuller en Helen Meany. Dernei waard sy profesjoneel swimster. 

Norelius hat trije kear boaske west, wêrûnder yn 1930 mei roeier Joseph Wright dy't yn Amsterdam in sulveren medalje wûn yn de dûbeld-twa. út dizze houliken krige se fiif bern twa mei Wright en trije út har tredde houlik.
Martha Norelius ferstoar op 25 septimber 1955, yn 'e âldens fan om en de by 46 jier, oan de gefolgen fan in operaasje oan har galblaas.
Arne Borg

**Claes Arne Borg** (Stockholm, 18 augustus 1901 - Vallentuna, 6 novimber 1987) wie in Sweedsk swimmer. 

Hy die twa kear mei oan de Eurpeeske kampioenskippen en trije kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1920, 1924 en 1928). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen op de 1500 meter frije slach, mei in Olympysk rekôr fan 19:51.8 minuten. Nei't er yn Parys twa sulveren medaljes wûn hie. Hy waard ek fiiffâldich Europeesk kampioen.

Arne wie in twillingbroer fan Åke Borg dy't in brûnzen medalje wûn yn 1924 mei it Sweedske estafette team.
Arne Borg ferstoar op 6 novimber 1987, yn 'e âldens fan 86 jier.
George Kojac

**George Harold Kojac** (New York, 2 maart 1910 - Fairfax, 28 maaie 1996) wie in Amerikaansk swimmer. 

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen op de 100 meter rêchslach yn in wrâldrekôr fan 1:08.2 minuten en in pear dagen letter mei it Amerikaanske estafetteteam wûn hy de 4x200 meter Frije Slach.

George Kojac ferstoar op 28 maaie 1996, yn 'e âldens fan 86 jier.
Marie Braun

**Maria Johanna Philipsen-Braun** (Rotterdam, 22 juny 1911 - Gouda, 23 juny 1982), ek bekend as **Zus Braun**, wie in Nederlânsk swimster. 

Marie wie in dochter fan de ferneamde swimtrainster Ma Braun en har heit die oan keunstdûken en wetterpolo.

Sy die twa kear mei oan de Eurpeeske kampioenskippen en twa kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928 en 1932). Sy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen op de 100 meter rêchslach, yn in tiid fan 1:22.0 minuten. In pear dagen earder hie sy ek al in sulveren medalje wûn op de 400 meter frije slach. Sy waard ek fjouwerfâldich Europeesk kampioene.

Yn septimber 1931 boaske se mei Herman Philipsen, mar yn tsjinstelling ta in protte oare troude froulju bleau se swimmen. Der waard in jier letter in protte fan har ferwachte by de Spullen yn Los Angeles. Ien dei foar har finale waard sy lykwols biten troch in ynsekt, wêrtroch't se yn it sikehûs bedarre. Dêrnei beëinige Braun daalks har sportkarriêre.

Marie Braun ferstoar op 23 Juny 1982, yn 'e âldens fan 71 jier.
Hilde Schrader

**Hildegard Emma (Hilde) Schrader** (Staßfurt, 4 jannewaris 1910 - Magdeburg, 26 maart 1966) wie in Dútsk swimster. 

Sy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Se waard yn Amsterdam Olympysk kampioen op de 200 meter skoalslach yn in tiid fan 3:12.6 minuten.

Nei de Twadde Wrâldkriich wurke Schrader as transportarbeider by in bedriuw foar swiere masines yn Magdeburg.
Hilde Schrader ferstoar op 26 maart 1966, yn 'e âldens fan 56 jier.
Adelaide Lambert

**Adelaide Temperance Lambert** (Ancón Panama, 27 oktober 1907 - Bremerton, 17 april 1996) wie in Amerikaansk swimster. 

Sy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Sy waard yn Amsterdam Olympysk kampioene mei it Amerikaanske estafetteteam  op de 4x100 meter Frije Slach.

Adelaide Lambert ferstoar op 17 april 1996, yn 'e âldens fan 88 jier.
Les Vrilles de la vigne

***Les Vrilles de la vigne*** (Frânsk, lykernôch "De ranken fan de wynstôk") is in bondel koarte ferhalen fan de Frânske skriuwster Colette út 1908, útjûn troch Éditions de La Vie Parisienne. 

Foar it measte part, wienen it novellen dy't hja sûnt 1905 publisearje litten hie, op 'e nij útjûn mei it doel finansjeel ûnôfhinkliker te wurden. Der liket lykwols gjin gruttere line yn te sitten as krekt dat. In Fryske ferzje is der oant no ta net fan ferskynd. 

It binne koarte ferhalen fan benammen biografyske oarsprong wêryn't se har foarleafde foar de natuer en ûnwennigens nei it doarp fan har jonkheid uteret.

## Wurdearring
* *Les Vrilles de la vigne* waard yn 1999 opnaam yn Le Monde's 100 boeken fan de iuw.

## Ynhâld

* *Les Vrilles de la vigne*
* *Nuit blanche*
* *Jour gris*
* *Le Dernier Feu* 
* *Nonoche*
* *La Dame qui chante*
* *Toby-Chien parle*
* *Dialogue de bêtes*
* *Toby-Chien et la musique*
* *Belles-de-jour*
* *De quoi est-ce qu'on a l'air ?*
* *La Guérison*
* *Le Miroir*
* *En marge d'une plage blanche I*
* *En marge d'une plage blanche II*
* *Partie de pêche*
* *Music-halls*
* *Printemps de la Riviera*

;Bylagen
* *Rêverie de nouvel an*
* *Chanson de la danseuse*
* *Maquillages*
* *Amours*
* *Un rêve*
Bûnte iisfûgel

De **bûnte iisfûgel** (*Ceryle rudis*) is in fûgel út de famylje fan 'e iisfûgels (*Alcedinidae*). De bûnte iisfûgel is ien fan 'e trije meast foarkommende iisfûgels. De oare twa soarten binne de gewoane iisfûgel en de wytkraachiisfûgel.

## Skaaimerken

De bûnte iisfûgel is in 25 sm lange en 68 oant 110 gram swiere fûgel mei in swart-wyt fearrekleed. Mantsjes binne te ûnderskieden fan wyfkes troch in opfallende dûbele boarstbân, wylst it wyfke ien boarsbân hat, dy't boppedat ûnderbrutsen wurdt. Mantsjes en wyfkes ha in opfallende túf. 

## Fersprieding
Bûnte iisfûgels komme yn Afrika, dielen fan it Midden-Easten en Aazje foar en ha in grut ferspriedingsgebiet. Der binne fiif ferskillende ûndersoarten bekend:

* *C. r. syriacus*: fan Turkije oant Israel en fierder oan súdwestlik Iran.
* *C. r. rudis*: Egypte en Afrika súd fan 'e Sahara.
* *C. r. leucomelanurus*: fan it easten fan Afganistan en Yndia oant Súd-Sina en noardlik Yndosina.
* *C. r. travancoreensis*: súdwestlik Yndia.
* *C. r. insignis*: East- Súdeast-Sina en Hainan.

It  biotoop bestiet út kustgebieten, rivieren en sompen.

## Gedrach

It is de iennige soarte iisfûgel dy't ek fier op 'e see te sjen is, mar se komme ek by swiet wetter foar. Fakentiden bidde se boppe it wetter en se litte har by it sjen fan in proai fertikaal as in pylk nei ûnder stoarte. Njonken fiskjes ite se ek kreefteftigen en grutte wetterynsekten.  

Oars as oare iisfûgelsoarten foarmet de bûnte iisfûgel somtiden grutte groepen om op feilige plakken te oernachtsjen.

## Nêst
It nêst wurdt yn steile modderbanken oan wetter boud en bestiet út in tunnel dat yn in keamer einiget. Meardere pearkes kinne yn itselde gebiet briede. Fûgels dy't net briede helpe by it grutbringen fan 'e jongen fan oare fûgels.  

## Status
De soarte wurdt troch de IUCN as net bedrige beskôge. It ferspriedingsgebiet is tige grut en allinne dêrom sil de soarte net gau útstjerre.

## Keppeling om utens
* Ebird
* Birdlife
* Avibase
Austin Clapp

**Austin Rhone Clapp** (Farmington, 8 novimber 1910 - Woodside, 22 desimber 1971) wie in Amerikaansk swimmer en wetterpoloër. 

Hy die twa mei kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928 en 1932). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei it Amerikaanske estafetteteam op de 4x200 meter frije slach yn in wrâldrekôr fan 9:36.2 minuten. Fjouwer jier letter yn Los Angeles wûn hy mei it Amerikaanske wetterpoloteam in brûnzen medalje yn it Olympyske wetterpolotoernoai.
Austin Clapp ferstoar op 22 desimber 1971, yn 'e âldens fan 61 jier.
Readrêchdwerchiisfûgel

De **readrêchdwerchiisfûgel** (*Ceyx rufidorsa*) is in fûgel út de famylje fan 'e iisfûgels (*Alcedinidae*). De wittenskiplike namme fan 'e soarte waard yn 1847 troch de Ingelske natoerûndersiker Hugh Edwin Strickland publisearre. De soarte libbet yn it tropysk reinwâld yn Súdeast-Aazje.

## Beskriuwing
De readrêchdwerchiisfûgel wurdt likernôch 13 sm lang. De fûgel hat in giel boarst, in giele búk en is donkerread oant rôzeread op 'e wjukken. De rêch en de stút binne rôzeread oant lila; de snaffel is relatyf foars en oranjeread, lykas ek de boppekant fan 'e kop.

## Fersprieding
Readrêchiisfûgels libje yn primêr en sekundêr reinwâld by dobben en rivieren ûnder beamtegrien oant in hichte fan 1200 m boppe seenivo en bytiden ek yn mangrovebosken of sompbosken. 

## Undersoarten
Der wurde fiif ûnderskoarten ûnderskieden:

* *C. r. rufidorsa*: it skiereilân Malakka en de eilannen Sumatra, Bangka, Belitung, Java, Borneo (útsein yn it noardeasten) en de Lytse Soenda-eilannen oant Flores en Pantar.
* *C. r. motleyi*: noardeastlik diel fan Borneo en de dêrfan noardlik lizzende eilannen.	
* *C. r. captus*: Nias (westlik fan Sumatra)	
* *C. r .jungei*: Batû-eilannen en Simeulue	
* *C. r. vargasi*: Lubang, Mindoro (Filipinen)

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de grutte fan 'e populaasje is net kwantifisearre. De populaasjes geane troch it ûntboskjen yn oantallen efterút. Dat giet lykwols net sa hurd dat de efterútgong heger as 30% yn tsien jier is. Dêrfandinne stiet de dwerchiisfûgelsoarte as net bedrige op 'e Reade list fan 'e IUCN.

## Keppeling om utens
* Birdlife
* Ebird
* Avibase
Walter Laufer

**Walter Laufer** (Cincinnati, 15 july 1906 - Midland, 16 july 1984) wie in Amerikaansk swimmer. 

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei it Amerikaanske estafetteteam  op de 4x200 meter frije slach yn in wrâldrekôr fan 9:36.2 minuten, in pear dagen nei't er in sulveren medalje wûn hie op de 100 meter rêchslach

Walter Laufer ferstoar op 16 july 1984, yn 'e âldens fan 78 jier.
Max Amann (wetterpolospiler)

**Max Amann** (Magdeburg, 19 jannewaris 1905 - sûnt 1944-1945 fermist) wie in Dútsk wetterpoloër. 

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen, hy spile dat toernoai trije wedstriden en skoarde trije kear.
Max Amann rekke yn de fermist yn de Twadde Wrâldkriich tusken 1944 en 1945.
Karl Bähre

**Karl Bähre** (Hannover, 11 april 1899 - Dêre, 14 jannewaris 1960) wie in Dútsk wetterpoloër. 

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen, hy spile dat toernoai trije wedstriden en skoarde acht kear.
Karl Bähre ferstoar op 14 jannewaris 1960, yn 'e âldens fan 60 jier.
Emil Benecke

**Emil Curt Benecke** (Magdeburg, 4 oktober 1898 - Riga Letlân, 12 july 1945) wie in Dútsk wetterpoloër. 

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928 en 1932). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen, hy spile dat toernoai trije wedstriden en skoarde trije kear. Fjouwer jier letter yn Los Angeles spile hy fjouwer wedstriden en wûn in sulveren medalje.
Emil Benecke ferstoar op 12 july 1945, yn 'e âldens fan 46 jier koart nei de Twadde Wrâldkriich as kriichsfinzene fan it Reade leger yn Letlân.
Johann Blank

**Johann Blank** (Neurenberch, 17 april 1904 - Ansbach, 15 maart 1983) wie in Dútsk wetterpoloër. 

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen, hy spile as keeper ien wedstriid.
Johann Blank ferstoar op 15 maart 1983, yn 'e âldens fan 78 jier.
Otto Cordes

**Otto Cordes** (Magdeburg, 31 augustus 1905 - São Paulo Brazylje, 24 desimber 1970) wie in Dútsk wetterpoloër. 

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928 en 1932). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen, hy spile dat toernoai trije wedstriden en skoarde ien kear. Fjouwer jier letter yn Los Angeles spile hy fjouwer wedstriden en wûn in sulveren medalje.

Yn 1939 ferhúze Cordes foar syn wurk nei Brazylje, syn soan Burkhard Cordes die as siler mei foar Brazylje oan de Olympyske Simmerspullen fan 1968 yn Meksiko-stêd, 
Otto Cordes ferstoar op 24 desimber 1970, yn 'e âldens fan 65 jier.
Fritz Gunst

**Fritz Gunst** (Hannover, 22 septimber 1908 - dêre, 9 novimber 1992) wie in Dútsk wetterpoloër. 

Hy die trije kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928, 1932 en 1936). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen, hy spile dat toernoai trije wedstriden en skoarde ien kear. Fjouwer jier letter yn Los Angeles spile hy fjouwer wedstriden en wûn in sulveren medalje, yn Berlyn spile hy seis wedstriden en wûn foar de twadde kear in sulveren medalje.
Fritz Gunst ferstoar op 9 novimber 1992, yn 'e âldens fan 84 jier.
Erich Rademacher

**Fritz Albert Erich Rademacher** (Magdeburg, 9 juny 1901 - Stuttgart, 2 april 1979) wie in Dútsk wetterpoloër en swimmer. 

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen ienris by it swimmen. Hy wûn yn Amsterdam in sulveren medalje op de 200 meter skoalslach, en twa kear oan it wetterpolotoernoai  (yn 1928 en 1932). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen. Fjouwer jier letter yn Los Angeles wûn er in sulveren medalje.

Yn de Twadde Wrâldkriich focht Erich Rademacher oan it eastfront en gie nei in perioade fan kriichsfinzenskip pas yn 1947 werom nei hûs. Erich wie de âldere broer fan wetterpoloër Joachim Rademacher.
Erich Rademacher ferstoar op 2 april 1979, yn 'e âldens fan 77 jier.
Joachim Rademacher

**Joachim Leonhard Erich Rademacher** (Magdeburg, 20 juny 1906 - Dortmund, 21 oktober 1970) wie in Dútsk wetterpoloër. 

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928 en 1932). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen. Fjouwer jier letter yn Los Angeles wûn er in sulveren medalje.
 
Joachim wie de jongere broer fan wetterpoloër Erich Rademacher.
Joachim Rademacher ferstoar op 21 oktober 1970, yn 'e âldens fan 64 jier.
Lytse dwerchiisfûgel

De **Lytse dwerchiisfûgel** (*Ceyx pusillus*; synonym: *Alcedo pusilla*) is in fûgel út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*). In eksimplaar fan 'e nominaatfoarm waard oan 'e Tritonbaai (baie de Lobo) sammele by de ekspedysje nei Nij-Guinea yn 1828 en yn 1836 troch Coenraad Jacob Temminck beskreaun.

## Beskriuwing
Lytse dwerchiisfûgels wurde likernôch 11 sm oant 13 sm lang. It is in tige lytse iisfûgel, dy't ultramarynblau fan boppe en sniewyt fan ûnder is. Se ha in wyt plakje op 'e foarholle en in wite plak op 'e hals. De snaffel fan 'e soarte is swart en de fûgel hat donkerbrune poatsjes. De lytse dwerchiisfûgel is ien fan 'e lytste iisfûgelsoarten; allinne de Afrikaanske dwerchiisfûgel út it skaai pygmee-iisfûgels (*Ispidina*) is noch lytser. 

## Fersprieding en leefgebiet
Lytse dwerchiisfûgels libje fan 'e Molukken oant de Salomonseilannen en noardlik Austraalje. Fan 'e soarte binne njoggen ûndersoarten bekend:

* *Ceyx pusillus pusillus* – komt foar op Nij-Guineä, Kai, Arû, Torresstrjitte-eilannen, de eilannen foar de kust fan Westlik Nieuw-Guinea en it noardeasten fan Kaap York-skiereilân
* *Ceyx pusillus laetior* – noardlik Nij-Guineä (fan 'e Golf fan Irian oant de Astrolabe Bay)
* *Ceyx pusillus ramsayi* – kustgebiet noardlik Austraalje (Anson Bay oant it westen fan Kaap York-skiereilân)
* *Ceyx pusillus halli* – noardeastlik Austraalje (kustgebiet noardeasten fan Queensland en Hinchinbrook Island)  
* *Ceyx pusillus masauji* – Bismarckarsjipel (New Britain, New Ireland och New Hanover)
* *Ceyx pusillus bougainvillei* – Salomonseilannen (Bougainville, Santa Isabel och Choiseul)
* *Ceyx pusillus halmaherae* – Halmahera, Obi, Ternate en Batjan
* *Ceyx pusillus richardsi* – Sintrale gebieten Salomoneilannen tusken Vella Lavella en Vangunu
* *Ceyx pusillus aolae* – bekend fan it eksimplaat út Guadalcanal

It leefgebiet bestiet út mangroves, swierwetter sompbosken en reinwâld by beken en dobben. Yn Melaneezje komt de soarte allinne yn kustgebieten foar; yn Austraalje ek fierder it lân yn. It iten bestiet út lytse fiskjes en wringeleaze wetterdierkes.

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en dêrfandinne is de kâns op útstjerren lyts. It is net bekend hoe grut te wrâldpopulaasje is. Meidat in soad mangrovebosken ferneatige wurde, nimt ek it leefgebiet fan 'e soarte ôf. Oannommen wurdt dat de efterútgong fan 'e soarte minder as 30% yn tsien jier is en sadwaande wurdt de fûgel as net bedrige op 'e Reade list fan ' e IUCN klassifisearre.

## Keppeling om utens
* Birdlife
* Ebird
* Avibase
Toni Arens-Tepe

**Antonia Leonharda Margaretha Maria (Toni) Arens-Tepe** (Utert, 10 juny 1883 – Haarlim, 8 july 1947) wie in Nederlânske fotograaf.

## Libben en wurk
Arens-Tepe wie in dochter fan Jeanette Habets (Aken, 26 juny 1850 – Haarlim, 1 oktober 1932) en letterkundige Leo Tepe (Amsterdam, 24 july 1842 – Haarlim, 19 febrewaris 1928), dy't in broer wie fan de arsjitekt Alfred Tepe. Har neef Richard Tepe wie in wichtich natuerfotograaf.

Arens-Tepe folge in jier beropsûnderwiis oan de Kunstgewerbeschule Düsseldorf, ûnder Peter Behrens en Wilhelm Kreis, en twa jier oan de *Photographische Lehranstalt* fan de Lette-Verein yn Berlyn dêr't se ûnder mear les krige fan de fotograaf Karl Schenker.

Se troude op 11 oktober 1921 yn Nijmegen mei de keunstner Albertus Antonius Hermanus (Albert) Arens (Grave, 25 febrewaris 1881 – Graz, 1958).  Se krigen fjouwer bern. 

Yn 1922 wûn Arens-Tepe mei de ynstjoering 'Camera Portraits' in fotowedstriid fan de N.V. Erven Caspar Flick.

Yn 1932 wûn se de earste priis by in oan de tentoanstelling *Moeder en Kind* yn de RAI yn Amsterdam ferbûne nasjonale fotowedstriid foar har fotografy.  Nei tentoanstellingen yn Cambridge en Londen waard se yn 1933 beneamd ta *Associate of the Royal Photographic Society of Great Britain*, wat har it rjocht joech de letters 'A.R.P.S.' efter har namme te setten. 

## Galery

Arens-Tepe - Wat is dat voor een ding.jpg|*Wat is dat voor een ding*
Arens-Tepe angorakonijn - Het voorjaar in een kistje.jpg|*Het voorjaar in een kistje*, omslachfoto fan it blêd *Op de hoogte*, april 1930
Auteurs, schrijvers Nederland, SFA003017887.jpg|*Schrijvers Nederland* (Godfried Bomans en Harry Prene)
Arens-Tepe 1931 De Fabrieksbode.jpg|Foto publisearre yn it wykblêd fan de Koninklijke Nederlandsche Gist- en Spiritusfabriek
Arens-Tepe - Zandvoortsche Haringverkoopster 82jr.jpg|*Zandvoortse haringverkoopster, 82 jaar*
Arens-Tepe - Oude heer 96jr.jpg|*Oude heer, 80 jaar*
Portret van mevrouw Hondius-Crone en haar kinderen, Toni Arens-Tepe, 1935 BK-D-1967-203-3 (cropped).jpg|Ada Crone en har bern(1935)
Henri Boot.jpg|Henri Boot (om 1937 hinne)
Lodewijk van Deyssel door Arens-Tepe.jpg|Lodewijk van Deyssel
Kurt Leucht

**Kurt Leucht** (Neurenberch, 13 maart 1903 - dêre, 2 novimber 1974) wie in Dútsk wrakselder. 

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen by it Gryksk-Romeinsk wraskeljen yn de klasse oant 58 kg.

Yn 1932 hold er op mei wedstriidsport nei't er him net wist te kwalifisearjen foar de Olympysk Spullen yn Los Angeles
Kurt Leucht ferstoar op 2 novimber 1974, yn 'e âldens fan 71 jier.
Loenderveense Molen

De **Loenderveense Molen** is in poldermûne by Loenen aan de Vecht yn 'e provinsje Utert. 

## Skiednis
Om't troch beklinking fan it fean in natuerlike wetterloazing fan it polderwetter op 'e Fecht net mear gie, rekke de grûn fan it gebiet sompich. Amsterdamske keaplju kochten de weardeloaze grûn op en lieten in mûne bouwe om it gebiet drûch te meallen en dêrnei as goede lânbougrûn te ferkeapjen. De yn 1652 boude mûne wie eartiids in binnenkruier, itjinge te sjen is oan 'e foarse kape fan 'e mûne. Letter waard de sturt tafoege en it kruirêd yn 'e kape ferwidere. 

Yn 1903 moast de mûne tydlik fan 't plak helle wurde foar de fernijing fan 'e fundearring.

Sûnt 1990 is de Stifting De Utertske Mûnen eigner fan 'e mûne, dy't hjoed-de-dei ferbûn is mei It Utertsk Gea. Frijwilligers litte de mûne regelmjittich draaie.

## Beskriuwing
De roeden fan 'e mûne binne hast 26 m lang en ha it fokwjuksysteem mei silen. 

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase.
* Fer. De Hollânske Mûne.
Voldemar Väli

**Voldemar Väli** (Kuressaare, 10 jannewaris 1903 - Stockholm Sweden, 13 april 1997) wie in Estysk wrakselder. 

Hy die meardere kearen mei oan it Europeeske kampioenskip en trije kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924, 1928 en 1936). Hy waard twa kear Europeesk kampioen yn de klasse oant 62 kg, en yn 1928 Olympysk kampioen by it Gryksk-Romeinsk yn de klasse oant 62 kg. Acht jier letter yn Berlyn wûn er in brûnzen medalje yn de klasse oant 66 kg.

Väli hold op mei sporten nei it begjin fan de Twadde Wrâldkriich, en flechte nei Sweden.
Voldemar Väli ferstoar op 13 april 1997, yn 'e âldens fan 94 jier.
Lajos Keresztes

**Lajos Keresztes** (Praid, Eastenryk-Hongarije, 30 april 1900 - Bûdapest, 9 augustus 1978) wie in Hongaarsk wrakselder en trainer. 

Hy waard berne yn Praid, dat doe (1900) yn it Transsylvaanske diel fan Hongarije leit (fan 1920 ôf part fan Roemeenje).

Hy die meardere kearen mei it Europeeske kampioenskip en twa kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn  1924 en 1928 ). hy waard ien kear Europeesk kampioen yn de klasse oant 67,5 kg , en yn 1928 Olympysk kampioen by it Gryksk-Romeinsk yn de klasse oant 67,5 kg. Fjouwer jier earder yn Parys hie er in sulveren medalje wûn yn deselde klasse.

Yn 1928 waard Keresztes haad fan in slachterij yn Bûdapest. Fan 1946 ôf wurke er as trainer syn suksesfolste pupil wie de twafâldich Olympysk kampioen swiergewicht István Kozma.

Lajos Keresztes ferstoar op 9 augustus 1978, yn 'e âldens fan 78 jier.
Ibrahim Moustafa

**Ibrahim Moustafa** (Arabysk: ابراهيم مصطفى) (Aleksanderje, 23 septimber 1904 - Meksiko-Stêd Meksiko, 9 oktober 1968) wie in Egyptysk wrakselder. 

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924 en 1928). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen by it Gryksk-Romeinsk yn de klasse oant 82.5 kg.

Moustafa waard letter trainer.
Ibrahim Moustafa ferstoar op 9 oktober 1968, yn 'e âldens fan 64 jier.
Kaarlo Mäkinen

**Kaarlo Edvin Mäkinen** (Mariehamn, 14 maaie 1892 - Turku, 11 maaie 1980) wie in Finsk wrakselder. 

Hy die trije kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1920, 1924 en 1928). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen by it frije styl wrakseljen yn de klasse oant 56 kg. Fjouwer jier earder yn Parys hie er in sulveren medalje wûn yn deselde klasse.
Kaarlo Mäkinen ferstoar op 11 maaie 1980, yn 'e âldens fan 88 jier.
Allie Morrison

**Alvin Roy (Allie) Morrison** (Marshalltown, 29 juny 1904 - Omaha, 18 april 1966) wie in Amerikaansk wrakselder. 

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen by it frije styl wraskeljen yn de klasse oant 61 kg.
Allie Morrison ferstoar op 18 april 1966, yn 'e âldens fan 61 jier.
Osvald Käpp

**Osvald Käpp** (Tallinn, 17 febrewaris 1905 - New York Feriene Steaten, 22 desimber 1995) wie in Estysk wrakselder. 

Hy die meardere kearen mei oan it Europeeske kampioenskip en trije kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924, 1928 en 1932). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen by it frije styl wrakseljen yn de klasse oant 66 kg. Acht jier letter yn Berlyn wûn hy in brûnzen medalje yn de klasse oant 66 kg.

Yn 1929, wilens de Grutte Depresje, ferhúze Käpp nei de Feriene Steaten en fêstige him yn New York.
Käpp wie banketbakker. Doe't er yn Tallinn wenne, wurke er yn in suertsjefabryk en letter iepene er in bakkerij yn New York.
Käpp hold op mei sporten nei it seizoen fan 1931, mar in moanne foar de Olympyske Spullen fan 1932, doe't dúdlik wie dat Estlân it net betelje koe om in Olympysk team nei Amearika te stjoeren, waard Käpp benadere troch Estske sportfunksjonarissen dy't him en oare Estske atleten dy't yn Amearika wennen in plak yn it Olympysk Team oanbieden. Yn earste ynstânsje wegere Käpp, lykas in protta oare atleten, om't er hast in jier net traind hie, mar letter besleat er dochs diel te nimmen oan de Olympyske Spullen, tegearre mei atleet Alfred Maasik.
Osvald Käpp ferstoar op 22 desimber 1995, yn 'e âldens fan 90 jier.
Kai-eilannen

De **Kai-eilannen** (ek **Kei-eilannen**; Nuhu Evav) foarmje in groep eilannen fan 'e Molukken. De groep hat in oerflak fan 1.252 km² en leit yn it ferlingde fan 'e Tanimbar-eilannen en de Lytse Sûnda-eilannen. De belangrykste eilannen fan 'e groep binne Kai Besar en Kai Ketjil. It heechste punt is de berch Gunun Daab mei in hichte fan hast 900 m. De groep leit tusken de Bandasee en de Arafurasee, dy't râneseeën fan 'e Grutte Oseaan foarmje. Tusken de Kai-eilannen en de oanbuorjende Arû-eilannen leit de Lydekkerline, de grins tusken de Euraziatyske Plaat en de Australyske Plaat en dy't ek de eastlike grins fan Wallacea oantsjut.

## Geografy
De Kai-eilannen besteane út 47 bewenne en ûnbewenne eilannen. Dêrûnder binne:

* Kai Besar (Nuhu Yut)
* Kai Kecil (Nuhu Roa)
* Tanimbar Kai (Tnebar Evav)
* Kai Dulah (Du)
* Dulah Laut (Du Roa)
* Kur
* Taam
* Tayandu (Tahayad) eilannen

Kai Besar is bercheftich en hat in soad bosk. Kei Ketjil is it meast befolke en flak. De haadstêd is Tual. Kai is bekend om de wite strannen, lykas Pasir Panjang (Ngur Bloat) op Kai Ketjil. 

De eilannegroept foarmet ûnderdiel fan 'e Wallacea, in groep eilannen dy't troch djip wetter skaat wurde fan it Aziatysk en Australysk kontinint. Dêrfandinne ha de Kai-eilannen mar in pear lânseigen sûchdieren. De eilannegroep is net by in kontinint yndield.   

## Klimaat
De Kai-eilannen lizze yn 'e tropen tichteby de evener. De trochsnit temperatuer is 30 °C. De drûge tiid falt tusken april en septimber. 

## Religy
De ynwenners fan 'e Kai-eilannen binne meast kristlik en dêrfan foarmje katoliken (44%) de mearderheid. Protestanten meitsje 26% fan 'e befolking út. De tsjerken binne yn alle doarpen prominint oanwêzich en toeristen wurde faak útnoege om tsjinsten by te wenjen. Yn Tual wenje in soad net-lânseigen minsken, dy't út westlike dielen fan Yndoneezje komme. Fan dy minsken binne de measten moslims (28%). Op it lytse eilân Tanimbar Kai hinget likernôch de helte fan 'e befolking in fariant van it hindoeïsme oan.
Arvo Haavisto

**Arvo Jaakko Haavisto** (Ilmajoki, 7 jannewaris 1900 - dêre, 22 april 1977) wie in Finsk wrakselder. 

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924 en 1928). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen by it frije styl wrakseljen yn de klasse oant 72 kg. Fjouwer jier earder yn Parys hie er in brûnzen medalje wûn yn de klasse oant 66 kg.
Arvo Haavisto ferstoar op 11 maaie 1980, yn 'e âldens fan 77 jier.
Ernst Kyburz

**Ernst Kyburz** (14 augustus 1898 - Ronco sopra Ascona, 16 oktober 1983) wie in Switsersk wrakselder. 

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen by it frije styl wraskeljen yn de klasse oant 79 kg. Yn 1931 waard hy Europeesk kampioen frije styl wrakseljen yn deselde klasse.
Ernst Kyburz ferstoar op 16 oktober 1983, yn 'e âldens fan 85 jier.
Thure Sjöstedt

**Thure Sigvard Sjöstedt** (Yngsjö, 28 augustus 1903 - Malmö, 2 maaie 1956) wie in Sweedsk wrakselder. 

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928 en 1932). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen by it frije styl wrakseljen yn de klasse oant 87 kg. Fjouwer jier letter yn Los Angeles wûn er in sulveren medalje wûn yn de deselde klasse. By de Europeeske kampioenskippen yn 1927 hie hy in sulveren medalje wûn by it Gryksk Romeinsk wrakseljen yn de klasse oant 82.5 kg.
Thure Sjöstedt ferstoar op 2 maaie 1956, yn 'e âldens fan 52 jier.
Bâniisfûgel

De **bâniisfûgel** (*Megaceryle alcyon*) is in fûgel út de famylje fan 'e iisfûgels (*Alcedinidae*), dy't yn Noard-Amearika libbet. De wittenskiplike namme fan 'e soarte waard yn 1758 as *Alcedo alcyon* yntrodusearre troch Carolus Linnaeus. Linnaeus basearrre de namme op eardere beskriuwingen en ôfbylden fan Mark Catesby, John Ray en George Edwards.

## Beskriuwing
Bâniisfûgels binne 28 oant 35 sm lang, wege 113 oant 178 gram en ha in spanwiidte fan 48 oant 58 sm. Se ha in laaigrize kop mei in rûge túf en in swarte snaffel mei in grize basis. Under de kop rint in brede wite ring om 'e nekke. Op it boarst hat de fûgel in donkere bân. De rêst fan it ûnderbealchje is meast wyt. De rêch en wjukken binne laaigriis mei swarte fearrepunten en wite plakken. By de soarte is sprake fan in omkeard seksuëel dimorfisme: it wyfke is feller kleurd as it mantsje en hat by it boarst en by de búk lâns readbrune plakken.  

Jonge fûgels ha in soad fan 'e folwoeksen fûgels, mar beide skaaien ha in readbrune bân op it boarst. By jonge mantsjes is dat gjin sletten bân, wylst de jonge wyfkes in folle smellere readbrune bân ha as folwoeksen wyfkes.

## Fersprieding
De fûgels komme yn Noard-Amearika foar. Yn 'e gebieten mei in tuskenbeide klimaat is de bâniisfûgel in stânfûgel. Yn 'e kâldere gebieten, lykas yn Alaska en Kanada trekke de fûgels nei Meksiko, Midden-Amearika en de noardlike Súd-Amerikaanske kustgebieten. Jonge fûgels trekke werom nei it gebiet dêr't se weikomme. Hiel út en troch binne bâniisfûgels yn West- en Noard-Europa te sjen, benammen yn Ierlân. Se libje by wetterstreamen en marren mei begroeide iggen.   

## Nêst
It nêst wurdt troch de fûgels útgroeven yn steile iggen oan it wetter of op sânbanken. Oan 'e ein fan 'e horisontale tunnel is in keamer, dêr't 5 oant 8 aaien lein wurde, dy't yn 21 dagen troch beide âlders útbret wurde. Nei it útkommen fan 'e aaien fuorje beide âlders de jonge fûgels.

## Iten

De fûgels brûke beammen, strûken of peallen of oare saken om proaien te sykjen yn it wetter. It iten fan bâniisfûgels bestiet út fiskjes, kreefetigen, ynsekten, weakdieren, lytse fûgels, reptilen en wetterdierkes. 

## Status
De wrâldpopulaasje fan 'e soarte wurdt op 1,8 miljoen rûsd. Op 'e Reade list fan 'e IUCN stiet de soarte as net bedrige klassifisearre.

## Keppeling om utens
* Ebird
* Birdlife
* Avibase
Griene iisfûgel

De **griene iisfûgel** (*Chloroceryle americana*) is in fûgel út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*).

## Beskriuwing

Griene iisfûgels wurde oant 20 sm lang en wege 35 oant 40 gram. Wyfkes binne grutter en swierder as mantsjes. Beide skaaien ha griene boppedielen mei twa of mear rigen wite plakken op 'e slachpinnen. De sturt is grien mei in soad wyt op 'e bûtenste fearren, itjinge it bêste te sjen is as se fleane. Folwoeksen mantsjes ha in wite kraach en in readbrún boarst. Folwoeksen wyfkes ha in wite kraach, in feal brúngiele kiel en boarst en in bân fan griene spikkels oer it boarst en de boppebúk. Jonge fûgels ha in soad fan 'e wyfkes, mar binne doffer en ha lytse, ljocht brúngiele plakjes op 'e krún en dekfearren fan 'e wjukken.   

## Ferspriedingsgebiet
It ferspriedingsgebiet fan 'e griene iisfûgel leit tusken it suden fan Teksas oer Midden- en Súd-Amearika oant yn Sintraal-Argentynje. Syn biotoop bestiet út relatyf iepen bosk oan stadich streamende rivieren en marren. De fûgels ha lege begroeiing boppe wetter nedich om te jeijen. Se libje it hiele jier troch yn itselde gebiet.  

## Undersoarten
De ûndersoarten ferskille yn it grien fan 'e boppedielen, de hoemannichte wyt op 'e wjukken en sturt, de flanktekeningen en de omfang fan 'e boarstbannen (hielendal of net). Der bestiet binnen de ûndersoarten ek in soad yndividuële fariaasje, sadat ek de ferskillen tusken de ûndersoarten faak min te sjen binne. 

De wurde fiif ûndersoarten ûnderskieden:

* *Chloroceryle americana hachisukai*'- De ûndersoarte libbet yn it sudlik sintrale diel fan 'e Feriene Steaten en it noardwesten fan Meksiko.
* *Chloroceryle americana septentrionalis*  – Komt foar yn it súdlik sintrale diel fan Teksas en it easten fan Meksiko oant yn Noard-Kolombia en West-Fenezuëla. 
* *Chloroceryle americana americana* – De nominaatfoarm libbet eastlik fan 'e Andes fan Fenezuëla oant yn it noardeasten fan Bolivia, yn it noardlike en sintrale diel fan Brazylje en op Trinidad en Tobago. 
* *Chloroceryle americana mathewsii* – Libbet yn it suden fan Brazylje, it suden fan Bolivia en it noarden fan Argentynje.
* *Chloroceryle americana cabanisii* – Hat syn ferspriedingsgebiet fan Kolombia oant Sily westlik fan 'e Andes. 

## Nêst

It briedseizoen fan 'e soarte fariëarret geografysk. In pearke boud in nêst troch in holte te graven, yn 'e regel yn in igge fan ierde by in beek of rivier. De tunnel is oant 1 m djip en einiget yn in lytse nêstkeamer. It nêst bestiet út twa oant seis aaien, dy't yn 19 oant 21 dagen troch it mantsje en it wyfke útbret wurde. Nei likernôch 26 dagen nei it útkommen fan 'e aaien fleane de jonge út. Se bliuwe dan noch in wike as fjouwer by de âlders, oant se út it territoarium ferjage wurde. 

## Status
De wrâldpopulaasje wurdt op 20 miljoen folwoeksen fûgels rûsd (sifers fan 2008). Oannommen wurdt dat wrâldpopulaasje ôfnimt. Op 'e Reade list fan 'e IUCN wurdt de soarte as net bedrige klassifisearre.

## Keppeling om utens
* Birdlife
* Abird
* Avibase
Amazône-iisfûgel

De **Amazône-iisfûgel** (*Chloroceryle amazona*) is in fûgel yn 'e famylje iisfûgels (*Alcedinidae*).

## Beskriuwing

De brûnsgriene boppedielen fan folwoeksen mantsjes wurdt troch in wite kraach skieden. Se ha in wyt kin en in wite kiel en in readbrún boarst mei donkergriene kanten en in wite búk mei donkergriene streken op 'e flanken. Folwoeksen wyfkes misse it readbrún op it boarst en it grien fan 'e kanten dêr wreidet him folle mear nei de midden út.

Juvenilen ha in giel plak op 'e snaffel. By jonge mantsjes is it read folle minder oanwêzich. 

De Amazône-iisfûgel is in soarte dy't allinnich of yn pearkes sjoen wurdt, faak sittend op triedden of peallen. It formaat is te ferlikenjen mei de bâniisfûgel, mar de Amazône-iisfûgel hat in brûnsgriene kop en boppedielen. Ek is de swarte snaffel fan 'e Amazône-iisfûgel folle grutter en hat de soarte  in gruttere túf. De griene iisfûgel is folle lytser en hat wite plakken en streken op 'e wjukken.

## Fersprieding
De soarte komt fan it noarden fan Meksiko (yn 'e steaten Sinaloa en Tamaulipas) oant Sintraal-Argentynje foar. Yn Súd-Amearika wurde se yn alle lannen beëasten de Andes sjoen, útsein Sily. Yn it suden fan Teksas is de soarte in dwaalgast. Se libje by grutte, stadich streamende rivieren en oan beboske wetterkanten. Ut en troch wurde se ek waarnommen by brak wetter, mangrovebosken en estuaria. Se ha earder in foarkar foar in iepen lânskip as tichte bosken. Yn 'e regel libje se oant 1.200 m boppe seenivo, mar yn Fenezuëla wol oant 2.500 m boppe seenivo.   

## Nêst
Mantsjes en wyfkes grave in oant 1,6 m djippe trochgong yn in ierde oan 'e rivier, dy't einiget yn in nêstkeamer. In lechsel bestiet út 3-4 aaien. Nachts briede yn 'e regel de wyfkes, mantsjes dogge dat oerdeis. 

## Status
Op 'e Reade list fan 'e IUCN is de soarte as net bedrige klassifisearre. Yn 2019 waard de wrâldpopulaasje op 500-000 - 5.000.000 fûgels rûsd. Oannommen wurdt dat de oantallen ôfnimme.

## Keppeling om utens
* Birdlife
* Ebird
* Avibase
Griene dwerchiisfûgel

De **griene dwerchiisfûgel** (*Chloroceryle aenea*) is in fûgel fan it skaai griene iisfûgels (*Chloroceryle*) út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*).

## Beskriuwing

It mar 13 sm lange iisfûgeltsje wurdt 18 gram swier. Lykas oare iisfûgels hat er in koart sturtsje en in lange snaffel. De boppekant is oliifgrien, de ûnderkant is oranjeread en midden op 'e búk is it fûgeltsje wyt. Wyfkes binne te ûnderskieden fan mantsjes troch de griene bân op it boarst. 

Juvenilen lykje op folwoeksen fûgels mar binne sûnder boarstbân, Fierder binne se op 'e flanken spikkele. 

## Fersprieding
It ferspriedingsgebiet fan 'e griene dwerchiisfûgel leit fan Súd-Meksiko oer Midden-Amearika oant yn it westen fan Ekwador en Bolivia en Brazylje. De soarte is ek oanwêzich op Trinidad. Griene dwerchiisfûgels libje oan rivieren yn tichte bosken.   

## Undersoarten
Fan 'e griene dwerchiisfûgel binne twa ûndersoarten bekend:

* *C. a. aenea*: de súdlike nominaatfoarm. Is te ûnderskieden fan 'e oare ûndersoarten troch twa rigen mei wite plakken op 'e wjukken.
* *C. a. stictoptera*: is te ûnderskieden fan 'e nominaatfoarm troch trije oant fjouwer rigen mei plakken op 'e wjukken. Fierder hat dizze ûndersoarte in wyt plak op 'e ûndersturtdekfearren, dat lykwols hast net te sjen is. 

## Iten
Lykas de oare iisfûgels jaget de griene dwerchiisfûgel fanôf in stôk of stangel op fiksjes en kikkertfiskjes troch him fertikaal yn it wetter te soarten. Ynsekten folle syn iten oan, dy't yn 'e loft fongen wurde. 

## Nêst
De dwerchiisfûgel graaft in 40 sm lange horisonale tunnel yn 'e steile wetterkant of yn in ierden heuvel. In lechsel bestiet út trije oant fjouwer wite aaikes.  

## Status
De fûgel wurdt troch de IUCN as net bedrige klassifisearre. Oannommen wurdt dat de oantallen tebekrinne. 

## Keppeling om utens
* Birdlife
* Ebird
* Avibase