open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wiisfinger

In **wiisfinger** (Latyn: *digitus index*) is by minsken de twadde finger fan 'e hân, rekkene fan 'e tomme ôf. De wiisfinger grinzget oan 'e mulfinger, en hat krekt as de oare trije 'echte' fingers (mar oars as de tomme) trije keatsjes en twa gewrichten. Yn 'e genêskunde wurde de fingers nûmere mei Romeinske sifers begjinnend by de tomme, en sadwaande wurdt de wiisfinger dan oantsjut as *digitus II* (*digitus secundus*), ôfkoarte ta *dig. II*. 

De namme fan 'e wiisfinger is ûntliend oan it feit dat minsken yn 'e Westerske wrâld dizze finger brûke om dingen mei oan te wizen. Yn guon fermiddens wurdt it lykwols as tige ûnfoechlik beskôge om te wizen, fral as men nei oare minsken wiist. De âlde Griken brûkten trouwens de mulfinger om mei te wizen, wat hjoed de dei yn it Westen wierskynlik as in obseen gebeart opfet wurde soe. Yn dielen fan Aazje, dêr't men mei de tomme wiist, is wizen mei de wiisfinger lykwols wer hiel ûnfatsoenlik. 

By amputaasje fan 'e wiisfinger (oant it twadde gewricht) reitsje de oare fingers 'desoriëntearre', soe men sizze kinne, en hat men in hiel hoart nedich om te wennen oan it oernimmen fan 'e funksjes fan 'e wiisfinger troch de mulfinger. As dat ienris klear is, kin men jin lykwols by de measte putsjes wer prima rêde. Typen is lykwols problematysk as men in finger mist.
Mulfinger

In **mulfinger** of **middelfinger** (Latyn: *digitus medius*) is by minsken de trêde finger fan 'e hân, rekkene fan 'e tomme ôf. De mulfinger grinzget oan 'e wiisfinger en de ringfinger, en hat krekt as de oare trije 'echte' fingers (mar oars as de tomme) trije keatsjes en twa gewrichten. Yn 'e genêskunde wurde de fingers nûmere mei Romeinske sifers begjinnend by de tomme, en sadwaande wurdt de mulfinger dan oantsjut as *digitus III* (*digitus tertius*), ôfkoarte ta *dig. III*. 

De mulfinger is berucht om it gebeart fan it opstekken fan 'e mulfinger, dat as tige obseen beskôge wurdt. Dy praktyk is teminsten 2.500 jier âld en giet tebek op 'e Klassike Aldheid fan Grikelân, dêr't it gebeart κατάπυγον, *katapugon*, neamd waard, en ferwiisde nei homoseksualiteit of anale seks yn it algemien (fan *kata*, "omleech", en *pugē*, "anus"). Dat gebeart waard mank de âlde Griken alhiel net as misledigjend beskôge, mar sjoen as in útnûging ta it bedriuwen fan anale seks. It wie sa ynboargere dat it ek yn toanielstikken brûkt waard. 

De Romeinen namen it gebeart fan 'e Griken oer en neamden it *digitus impudicus*, "de brutale finger". Oars as by de Griken gou it mank de Romeinen wol deeglik as in obseen en misledigjend gebeart. Mei de groei fan it Romeinske Ryk waard it oer hast hiel Jeropa ferspraat. Troch dy algemiene fersprieding is dit gebeart oant hjoed de dei ta yn gebrûk bleaun, wêrby't it lykwols yn Nederlân en oare dielen fan noardlik Jeropa yn ûnbrûk rekke wie oant it mids tweintichste iuw wer oerwaaide út 'e Feriene Steaten, dêr't it de betsjutting krigen hie fan: "gean hjir mar op sitten" of "stek dit mar yn dyn kont".

It opstekken fan 'e mulfinger tsjin in plysje is yn Nederlân strafber ûnder kêst 266 fan it Wetboek fan Strafrjocht: mislediging fan in plysjeman yn funksje. De maksimale straf bedraacht in fearnsjier finzenisstraf of in jildboete fan 'e twadde kategory. Ut jurispredinsje falt op te meitsjen dat de hichte fan 'e boete almeast tusken de €300 en €500 útfalt.
Kontrakt

In **kontrakt** (fan it Aldfrânske *contract*) of **oerienkomst** is in wetlik binende ôfspraak tusken minimaal twa persoanen en/of organisaasjes oangeande wat dy mei-inoar of foarinoar dwaan of litte sille. De dielnimmers oan in kontrakt wurde wol de 'partijen' neamd of spesifiker de **kontraktanten**. De bedoeling fan it sluten fan in kontrakt is om in saneamde win-winsitewaasje te kreëarjen, wêrby't alle partijen dy't by in kontrakt belutsen binne, foardiel ûnderfine fan it neikommen fan 'e ôfspraken. De term 'kontrakt' is beheind ta it sivyl rocht; it ekwivalint fan in kontrakt yn it steatsrjocht is in ferdrach.

Elts lân hat syn eigen wetten oangeande it sluten fan kontrakten, dy't mei-inoar it kontraktrjocht neamd wurde. By kontrakten tusken persoanen of organisaasjes út ferskillende lannen bepaalt it ynternasjonaal privaatrjocht hokker regels (of: de regels fan hokker lân) oft dêrop fan tapassing binne. Dêrfan kin ôfwykt wurde by arbitraazje, in klausule yn it kontrakt dêr't troch de kontraktanten yn ôfsprutsen wurde kin ûnder hokker rjocht of de arbiters eventueel harren útspraak dwaan sille.

Faak binne yn in kontrakt ek ôfspraken opnommen oer de rintiid, de perioade wêrfoar't it kontrakt jildt. Minderjierrigen, lju dy't ûnder ynfloed fan alkohol of drugs ferkeare en minsken mei in geastlike beheining wurde wilsûnbekwaam achte, en kinne dêrom oer it algemien gjin binende kontrakten ôfslute.
Ringfinger

In **ringfinger** (Latyn: *digitus anularius*) is by minsken de fjirde finger fan 'e hân, rekkene fan 'e tomme ôf. De ringfinger grinzget oan 'e mulfinger en de pink, en hat krekt as de oare trije 'echte' fingers (mar oars as de tomme) trije keatsjes en twa gewrichten. Yn 'e genêskunde wurde de fingers nûmere mei Romeinske sifers begjinnend by de tomme, en sadwaande wurdt de ringfinger dan oantsjut as *digitus IV* (*digitus quartus*), ôfkoarte ta *dig. IV*. 

De namme fan 'e ringfinger is ûntliend oan it feit dat oan dy finger de trouring droegen wurdt, by protestanten tradisjoneel oan 'e ringfinger fan 'e rjochterhân, en by roomsen oan 'e ringfinger fan 'e lofterhân. By ferlovingsringen wie dat fan âlds krektoarsom. De reden foar dizze symbolyk is dat men eartiids miende dat der in rjochtstreekse bloedferbining bestie (de Vena amoris) tusken de ringfinger en it hert.

De ringfinger wurdt ek wol assosjearre mei trou, om't er (justjes) meibûcht as de pink of de mulfinger bûgd wurde. Oarsom bûge pink en mulfinger lykwols net mei de ringfinger mei.
Pink

In **pink** (Latyn: *digitus minimus*) is by minsken de fyfde finger fan 'e hân, rekkene fan 'e tomme ôf. De pink grinzget oan 'e ringfinger, en hat krekt as de oare trije 'echte' fingers (mar oars as de tomme) trije keatsjes en twa gewrichten. Yn 'e genêskunde wurde fingers nûmere mei Romeinske sifers begjinnend by de tomme, en sadwaande wurdt pink dan oantsjut as *digitus V* (*digitus quintus*), ôfkoarte ta *dig. V*. 

Yn in protte talen wurdt de pink de 'lytse finger' neamd. Sa is it bygelyks yn it Ingelsk (*little finger*), it Dútsk (*kleiner Finger*) en it Sweedsk (*lillfinger*). It Amerikaansk-Ingelske wurd *pinky* is in lienwurd op basis fan it Nederlânske *pink*. Yn beskate Eastjeropeeske lannen wurdt it opstekken fan 'e pink beskôge as in obseen gebeart, ferlykber mei it opstekken fan 'e mulfinger yn West-Jeropa.
Blondearjen

**Blondearjen** is it bleekjen (blonder meitsjen) fan 'e pigminten yn it hier fan in persoan, wêrby't it yn 'e regel om it hollehier giet. Dêrmei kin dit as in foarm fan ûntkleuring beskôge wurde, it tsjinstelde fan hierkleuring. Blondearjen kin op eigen manneboet thús dien wurde, mar men kin it ek troch in hierknipper dwaan litte.

De wurksume stof yn blondearmiddels is wetterstofperokside. Dat ûntliddet yn wetter en aktive soerstof, wêrby't de frijkommende soerstof in bleekjende wurking hat. De konsintraasje fan wetterstofperokside yn it blondearmiddel is beskiedend foar de mjitte fan ûntkleuring. Dy is nammentlik grutter neigeraden dat de wetterstofperokside langer mei it hier yn kontakt bliuwt. Dêrnjonken ûntliddet wetterstofperokside himsels flugger ûnder ynfloed fan sinneljocht, wêrmei't ek de bleekjende wurking grutter is.

Yn hegere konsintraasjes ûntkleuret wetterstofperokside ek de hûd, wat (pynlike) wite plakken feroarsaket. It effekt fan it gebrûk fan in blondearmiddel mei wetterstofperokside is sa:
* 1-2% wetterstofperokside: ien tint ljochter
* 3% wetterstofperokside: 1 of 2 tinten ljochter
* 6% wetterstofperokside: 3 of 4 tinten ljochter
* 9% wetterstofperokside: 5 of 6 tinten ljochter (by dizze konsintraasje moat men foarsichtich begjinne te wêzen mei de hollehûd)
* 12% wetterstofperokside: folsleine ûntkleuring fan it hier.
Himelfeartkatedraal (Smolensk)

De **Katedraal fan 'e Himelfeart fan 'e Hillige Faam Marije** (Russysk: Собо́р Успе́ния Пресвято́й Богоро́дицы) is de katedrale tsjerke fan it bisdom Smolensk fan 'e Russysk-otterdokske Tsjerke. De katedraal stiet op in heuvel yn it sintrum fan Smolensk en waard ta oantinken fan de heldhaftige ferdigening fan Smolensk yn 'e jierren 1609-1611 boud tsjin de Poalsk-Litouske troepen op it plak fan in âldere katedraal út de 12e iuw.

## Skiednis
De oarspronklike katedraal waard yn 1101 boud yn opdracht fan Vladimir Monomach. De oan 'e Hillige Jongfaam wijde katedraal wie it earste monumintale bouwurk fan Smolensk.

By de bestoarming fan Smolensk nei in belegering fan 20 moannen belegering troch de Poalsk-Litouske troepen, lieten de ferdigeners fan d'e stêd op 3 juny 1611 de krûdmagazinen ûnder de katedraalheuvel ontploffe. Dit hie fan gefolgen dat in part fan 'e katedraal ynstoarte en tal fan froulju en bern ûnder it pún begroeven waarden. Under Poalsk gesach waard de katedraal reparearre, mar nei de befrijing fan Smolensk waard it âlde gebou yn 1674-1675 sloopt en sûnt 1677 útein set mei nijbou. De bou fan de katadraal duorre 95 jier en waard yn 1772 foltôge. De fergulde barokke ikonostaze mei ryk fykwurk is tritich meter heech en waard ûnder lieding fan S. Trûsitskim troch Oekraynske keunstners boud yn 'e jierren 1730-1740. De ikoanen binne fan deselde keunstners.

Doe't it *Grande Armée* fan Napoleon de stêd ynnaam, wie dy neffens de oerlevering sa ûnder de yndruk fan 'e katedraal, dat hy de soldaten op straffe fan de dea ferbea de katedraal te plonderjen.

Oant de jierren 1930 bewarre de katedraal it orizjinele ikoan fan de Mem-Gods-fan-Smolensk, dat troch prins Vladimir Monomach oan 'e ein fan 'e 11e iuw nei de stêd brocht wie. De ikoan, dy't yn 'e tradysje fan 'e otterdoksy de bewenners fan Smolensk sa faak by ynvaazjes holpen hie, waard yn 1812 mei nei Moskou nommen en flak foar de Slach by Borodino yn in prosesje troch it kremlyn droegen. De ikoan is yn 'e Twadde Wrâldkriich sûnder in spoar efter te litten ferdwûn. Oare reliken fan 'e katedraal binne de 13e-iuwske sandalen fan Merkuerius fan Smolensk. It kleed mei in foarstelling fan 'e grêflizzing fan Kristus fan ferskillende kleuren side mei goud- en sulvertried waard yn 1560 makke troch prinsesse Jefrosinija Staritskaja, de muoike fan Ivan de Ferskriklike, dy't ta in kleasterlibben feroardiele waard.  
 
Yn 'e jierren 2008-2009 krige it eksterieur fan 'e katedraal by in renovaasje de oarspronklike kleurstelling werom.
Indiana (betsjuttingsside)

"**Indiana**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* Indiana, ien fan 'e 50 steaten fan 'e Feriene Steaten fan Amearika

## Oare betsjuttings
### Geografy
#### Gebieten
* Territoarium Indiana, in Amerikaansk territoarium dat bestie fan 1800 oant 1816
* Indiana County (Pennsylvania), in county yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania
* Indiana Township (Pennsylvania), in plattelânsdistrikt of gemeente yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania
* Indiana (Brazylje), in gemeente yn 'e Brazyljaanske steat São Paulo
* Indiana (Perû), in distrikt yn 'e Perûviaanske provinsje Mainas

#### Plakken
* Indiana (Pennsylvania), in plak yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania
* Indiana (Iowa), in plak yn 'e Amerikaanske steat Iowa
* Indiana (Ontario), in plak yn 'e Kanadeeske provinsje Ontario

### Persoanen
* Indiana (sjongster), Ingelsk sjongster
* Indiana Evans, Australysk aktrise
* Indiana Jones, in fiktyf personaazje, de haadpersoan yn 'e *Indiana Jones*-films

### Muzyk
* ''Indiana'' (album fan David Mead), in album fan David Mead út 2004
* ''Indiana'' (album fan Jon McLaughlin), in album fan Jon McLaughlin út 2007

* ''Indiana'' (liet fan Hombres G), in liet fan Hombres G út 1986
* ''Indiana'' (liet fan Tom Aspaul), in liet fan Tom Aspaul út 2013
* ''Indiana'' (liet fan Sarsa), in liet fan Sarsa út 2015
* ''Indiana'' (folksferske), in folksferske mank de Ierske diaspoara
* *[[Indiana, Our Indiana]]*, it striidliet fan 'e Universiteit fan Indiana
* *[[Back Home Again in Indiana]]*, Amerikaansk folksferske en ûnoffisjeel folksliet fan 'e steat Indiana

### Oar
* ''Indiana'' (roman), in roman fan George Sand út 1831
* 1602 Indiana, in asteroïde
Missouri

"**Missouri**" of "**Missoery**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* Missoery (steat), ien fan 'e 50 steaten fan 'e Feriene Steaten fan Amearika
* Missoery (rivier), in grutte rivier yn Noard-Amearika

## Oare betsjuttings
### Geografy
* Territoarium Missoery (1812-1821), in Amerikaansk territoarium dêr't de steat Missoery út fuortkommen is
* Missoery-Rynlân, in regio yn eastlik Missoery mei in útsûnderlik hege konsintraasje ynwenners fan Dútsk komôf
* Missouri City (Teksas), in plak yn 'e Amerikaanske steat Teksas

### Folkekunde
* Missoery (folk) (Ingelsk: *Missouri*; gongberder namme: Missoeria, *Missouria*), in Yndiaansk folk
** Missoery (taal) (Ingelsk: *Missouri*; gongberder namme: Missoeria, *Missouria*), de taal fan dat folk

### Oar
* Missouri (band), in Amerikaanske rockband
* Missoerykompromis, in wichtige politike oerienkomst tusken Noard en Súd yn 'e Feriene Steaten foarôfgeande oan 'e Amerikaanske Boargeroarloch
* *[[The Missouri Breaks]]*, in Amerikaanske westernfilm út 1976
* USS ''Missouri'' (skip út 1944), in ferneamd Amerikaansk slachskip, byneamd *Big Mo*
Tsjerke fan Jehannes de Evangelist (Smolensk)

De **Tsjerke fan Jehannes de Evangelist** (Russysk: Церковь Иоанна Богослова; *Tserkov Ioanna Bogoslova*) is in otterdokske tsjerke út de 12e iuw yn 'e Russyske stêd Smolensk. It is ien fan 'e trije 12e-iuwske tsjerken fan Smolensk.

## Skiednis
De Jehannestsjerke fan Smolensk waard yn 1173 yn opdracht fan prins Roman Rostislavitsj boud. Neffens de bewarre kroniken wie de tsjerke fersierd mei goud en emaille en alhiel fan binnen beskildere. De tsjerke bleau yn 'e oarspronklike foarm oant 1611 bewarre, doe't Smolensk nei in lang belis ynnommen waard troch it Poalske leger ûnder oanfiering fan kening Sigismund III.

Yn de jierren dêrnei waard de tsjerke ferboud ta in roomske tsjerke, mar nei't Smolensk wer by it Russyske Ryk foege waard, waard de tsjerke wer otterdoks.   

De Jehannestsjerke waard yn 'e 18e iuw foar in part ferboud. De koepel fan 'e tsjerke krige in achthoekige tamboer en der waard in klokketoer en in refter tafoege oan 'e tsjerke. 

By de ferdriuwing fan it Frânske leger yn 1812 rekke de tsjerke slim skansearre, mar al gau wie it bouwurk reparearre en wer ree foar it fieren fan tsjinsten. Yn 1917 bleau de tsjerke ynearsten noch iepen, mar yn 1933 waard de tsjerke sletten en oerdroegen oan it museum en de biblioteek. De slimste skea waard lykwols feroarsake yn 'e Twadde Wrâldkriich, doe't it westlike part fan 'e tsjerke ferneatige waard en de 18e-iuwske klokketoer en refter yn pún leine. 

Net earder dan yn 'e jierren 1970 folge in restauraasje fan 'e tsjerke. 

It gebou waard yn 1993 oerdroegen oan it bisdom fan Smolensk yn in steat dy't alhiel net geskikt wie foar it fieren fan de tsjerketsjinst. Sûnt waard de tsjerke restaurearre.

## Sjoch ek
De oare twa 12e-iuwske monuminten fan Smolensk binne:
* Aartsingel Michaeltsjerke
* Petrus- en Paulustsjerke
Merkuerius fan Smolensk

**Merkuerius fan Smolensk**  (Russysk: Меркурий Смоленский; berne ûnbekend, ferstoarn yn 1239) is de patroanhillige fan de Russyske stêd Smolensk. Merkuerius wurdt yn de otterdokske tsjerke fereare as martler, dy't it opnaam tsjin ynfallende Mongoalen.

## Libben
Merkuerius wie fan Slavysk en keninklike komôf en stamme út Moraavje. Neffens de beskriuwing wie Merkuerius tige from en brocht er syn libben safolle mooglik yn oerienstimming mei de Skrift. Hy hold hy him oan it fêstjen en keinens en brocht de jûnen troch yn gebed. Doe't er noch jong wie kaam hy nei Smolensk om dêr te tsjinjen by de foarst fan Smolensk. 

Under de ynvaazje fan de Mongoalske hearser Batû Khan kamen de troepen, nei't hja al moardzjend earder al in soad oare Russyske stêden yn 'e jiske lein hiene, ek yn de kontreien fan Smolensk oan. Dêr yn de omkriten sloegen de troepen harren tinten op mei it doel Smolensk en de hillige plakken fan de stêd te ferwoastgjen. Neffens de oerlevering joech de Hillige Jongfaam de koster fan de katedraal de opdracht om Merkuerius te sykjen en op te heljen. Doe't Merkuerius by it ikoan fan de Mem Gods oankaam waard him troch de Jongfaam hjitten de striid oan te gean mei de troepen fan de Khan en tagelyk ûnthiet hja him tidens de striid himelske bystân.  

Merkuerius die wat him sein wie. Dy nacht gyng er nei it fijanlike kamp en hy deade dêr ûnder it roppen fan de nammen fan de Hear en de Hillige Jongfaam mannich kriger fan de Khan. Ek de ûnbidich grutte oanfierder fan de troepen, dêr't elkenien benaud foar wie wist Merkuerius te deadzjen, mar de soan fan de oanfierder sloech Merkuerius de holle ôf. Doe't de troepen fan de Khan lykwols it himelsk leger seagen, smieten hja harren wapens del en naaiden út.

It lichem fan Merkuerius waard troch de ynwenners fan Smolensk begroeven yn de Himelfeartkatedraal. Al gau nei syn dea ferskynde Merkuerius oan de koster en joech him de opdracht om syn wapens boppe syn grêf te hingjen. Merkuerius ûnthiet dat hy dan tenei de ynwenners by fertriet en bedriging bystân jaan soe.  

Sûnt 1509 wurdt Merkuerius fereard as beskermhillige fan de stêd. Fan de hillige bleaune de sandalen bewarre, dy't oant hjoeddedei noch jimmeroan yn de katedraal as reliken fereare wurde.
Katedraal fan de Berte fan de Hear (Volgodonsk)

De **Katedraal fan de Berte fan de Hear** (Russysk: Христорождественский собор, *Christorozjdestvenski sobor*) is in otterdokse katedraal yn Volgodonsk, Ruslân. It is de haadtsjerke fan it yn 2011 oprjochte bisdom Volgodonsk.

## Skiednis

Mei de bou fan 'e katedraal waard yn 2001 begûn, mar de bou stûke al gau fanwegen brek oan jild. Op 15 oktober 2008 koe it wurk mei help fan 'e Kearnsintrale Rostov wer oppakt wurde. Yn 'e perioade 2008-2011 waard op 'e grûn fan 'e katedraal in lytse tsjerke ta eare fan Fjodr Usjakov as in monumint foar Ruslân's meast ferneamde 18e-iuwske marine-admiraal boud. Ek waarden der 13 klokken foar de klokketoer getten.

Op 1 augustus 2010 koe de earste Godlike Liturgy yn 'e oan Serafim fan Sarov wijde benedentsjerke fan 'e katedraal fierd wurde. Serafim fan Sarov is troch de Russysk-Otterdokse Tsjerke as patroanhillige fan 'e wurknimmers fan 'e kearnsintrales beneamd. 

Tsjin 'e ein fan 2010 waarden de fjouwer lytse koepels en yn jannewaris 2011 de sintrale koepel op it bouwurk takele. De hichte fan 'e katedraal is 56 meter, ynklusyf it krús 58 meter.

It is it doel om op in terrein fan 7 hektare in kompleks fan gebouwen del te setten. Sa moat der noch in klokketoer, in sneinsskoalle, in ikoane-atelier, in boarterstún, in rekreaasjeromte en ûnderkommen foar pylgers komme.
Balch (rivier)

De **Balch** (ek wol **Balchab**; bopprin **Rud-e Band-e Amir**) is in rivier yn Sintraal- en noardafganistan.

De Balch ûntspringt sa'n 50&nbsp;km noardwestlik fan de stêd Bamiyan. De rivier rint troch de Band-e-Amirmarren nei it westen, letter draait er nei it noardwesten en dêrnei it noarden. Hy rint troch it sintraalafgaanske berchlân yn fral noardlike rjochting. Uteinlik berikt er ûngefear 20&nbsp;km bewesten Mazar-i-Sharif en 10&nbsp;km besuden de stêd Balch yn it noarden fan Afganistan. De rivier draait dêrnei nei it westen en streamt troch de stêd Akchah. De rivier splitst him dêr yn tal fan earms en sipelet dêrnei benoardwesten Mingajik de woastyn yn. 

De Balch hat in langte fan sa'n 450&nbsp;km.

## Hydrometry


**Trochsneed debyt de moanne fan de Balch (yn m³/s) yn Pegel Rabat-i-Bala****metten fan 1964 oant 1978**


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.3)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9)

ImageSize  = width:600 height:280
PlotArea   = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:120
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:lightgrey increment:40 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:20 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:Jan text:Jan.
  bar:Feb text:Febr.
  bar:Mrz text:Maart
  bar:Apr text:April
  bar:Mai text:Maaie
  bar:Jun text:Juny
  bar:Jul text:July
  bar:Aug text:August
  bar:Sep text:Sept.
  bar:Okt text:Okt.
  bar:Nov text:Nov.
  bar:Dez text:Des.

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:Jan from:0 till: 34.5
  bar:Feb from:0 till: 34.8
  bar:Mrz from:0 till: 39.6 
  bar:Apr from:0 till: 59.4
  bar:Mai from:0 till: 101
  bar:Jun from:0 till: 95.3
  bar:Jul from:0 till: 47.7
  bar:Aug from:0 till: 35.8
  bar:Sep from:0 till: 35.3
  bar:Okt from:0 till: 36.6
  bar:Nov from:0 till: 36.9
  bar:Dez from:0 till: 35.8 

PlotData=
 bar:Jan at: 34.5 fontsize:S text: 34,5 shift:(-10,5)
 bar:Feb at: 34.8 fontsize:S text: 34,8 shift:(-10,5)
 bar:Mrz at: 39.6 fontsize:S text: 39,6 shift:(-10,5)
 bar:Apr at: 59.4 fontsize:S text: 59,4 shift:(-10,5)
 bar:Mai at: 101 fontsize:S text: 101 shift:(-10,5)
 bar:Jun at: 95.3 fontsize:S text: 95,3 shift:(-10,5)
 bar:Jul at: 47.7 fontsize:S text: 47,7 shift:(-10,5)
 bar:Aug at: 35.8 fontsize:S text: 35,8 shift:(-10,5)
 bar:Sep at: 35.3 fontsize:S text: 35,3 shift:(-10,5)
 bar:Okt at: 36.6 fontsize:S text: 36,6 shift:(-10,5)
 bar:Nov at: 36.9 fontsize:S text: 36,9 shift:(-10,5)
 bar:Dez at: 35.8 fontsize:S text: 35,8 shift:(-10,5)
Petrus- en Paulustsjerke (Smolensk)

De **Petrus- en Paulustsjerke** (Russysk: Церковь Петра и Павла, *Tserkov Petra i Pavla*) is in otterdokse tsjerke yn Smolensk, Ruslân. It is ien fan 'e trije monuminten út de tolfte iuw dy't Smolensk ryk is.

## Skiednis
De tsjerke waard yn 1146 boud yn opdracht fan prins Rostislav Mstislavitsj en konsekrearre troch de earste biskop fan Smolensk.

Under de Poalske besetting fan 'e stêd fan 1611 oant 1654 wie de tsjerke in katolike tsjerke. Nei de befrijing fan Smolensk waard it op 'e nij in otterdokse tsjerke. 

De tsjerke waard yn 'e 18e iuw hielendal ferboud en njonken de westlike kant waard de Barbaratsjerke oanboud. 

Yn 1812 plonderen Frânske troepen de tsjerkeby de ynvaazje fan Napoleon yn Ruslân. Mei help fan 'e oerheid koe de tsjerke wer reparearre wurde. Doe't yn 1943 fochten waard om de befrijing fan Smolensk fan 'e Dútsers waard de tsjerke wer fernield. 

Nei de Oktoberrevolúsje waard de tsjerke yn 1935 sletten foar de earetsjint en oerdroegen oan it museum. De Barbaratsjerke bleau ynearsten noch iepen foar tsjerketsjinsten, mar dêrnei moast ek dy de doarren fan 'e kommunistyske oerheid slute.

Under lieding fan 'e arsjitekt Pjotr D. Baranovsky waard de tsjerke yn 'e jierren 1962-1963 yn syn oarspronklike foarm werom brocht en skieden fan de westlike Barbaratsjerke. Nei de renovaasje die by archeologysk ûndersyk bliken dat eardere de tsjerke mei galerijen omfieme wy.    

Op 26 maaie 1991 krige de Petrus- en Paulustsjerke de tsjerklike funksje werom.

## Sjoch ek
De oare twa 12e-iuwske monuminten fan Smolensk binne:
* Aartsingel Michaeltsjerke
* Tsjerke fan Jehannes de Evangelist
Mazar-e-Sharif

**Mazar-i-Sharif** (Perzysk: مزار ش ریف) of ek wol **Mazar-e Sharíf** is in stêd yn it noarden fan Afganistan, net fier fan de grins mei Oezbekistan. De stêd is itselde as it distrikt Mazar-i-Sharif en is de haadstêd fan de provinsje Balch.

## Religieusk erfgoed
Yn Mazar-i-Sharif stiet de 15e-iuwske Blauwe moskee, in moskee mei kobaltblauwe en turkoaizen koepels en minaretten. Der komme in protte pylgers nei de moskee.

De moskee wurdt troch de sjiïtyske moslims ferearre as de grêftombe fan Imam Ali, de skoansoan fan de profeet Mohammed. Oaren wolle hawwe dat Imam Ali syn grêftombe yn de Iraakske stêd Najaf is, yn de Imam Alimoskee. Under de ynvaazje troch de Sovjet-Uny en de dêrnei folgjende boargeroarloch is de moskee swier skansearre rekke, ek mei't de moskee net sa hillich is foar in protte soennieten.

## Militêr NAFO-kamp
By Mazar-i-Sharif leit in ynternasjonaal NAFO-kamp. Dêr út wei begûn op 1 jannewaris 2015 de NAFO-missy *Resolute Support* yn de regio Noard fan Afganistan. By it kamp leit it Mazar-e Sharif International Airport.


File:Afghan National Police training center of Balkh.jpg|It treningssintrum fan de Afgaanske Nasjonale Plysje
File:Mazer d.JPG|Strjitte yn Mazar-i-Sharif
File:Afghan children and Norwegian forces in Balkh.jpg|Bern fotografearre troch in Noarske ISAF-patrûlje yn 2009
Hillich Krústsjerke (Rostov oan de Don)

De **Tsjerke fan it Hillich Krús** (Russysk: Церковь Святого Креста; Armeensk: Սուրբ Խաչ *Surb Chatsj*) is in Armeensk-otterdokse tsjerke út de 18e iuw yn Rostov oan de Don, Ruslân. De tsjerke waard yn it doedestiidske Nor Nachitsjevan boud, letter in stedswyk fan Rostov oan 'e Don, foar de Armeenske kolonisten út de Krim. Oarspronklik wie de tsjerke it sintrum fan in kleaster, dat ta oantinken oan it Armeenske Hillich Krúskleaster op 'e Krim oprjochte wie. It is hjoed-de-dei it âldste noch bewarre gebou fan Rostov oan 'e Don. De Hillich Krústsjerke waard boud yn klassistyske styl.

De tsjerke mei dêrom hinne in stiennen ôffreding wurdt omfieme troch in park en stiet op in hege lokaasje oan 'e rjochter kant fan in noardlike ôftakking fan 'e Temernik. Under de heuvel dêr't de tsjerke op stiet is oan 'e eastlike kant fan 'e stiennen trep in boarne. It wetter fan 'e boarne wurdt opfongen yn in bassin, dêr't de Epifany fierd wurdt mei de ûnderdompeling yn it wetter.

De Armenen namen yn 'e 18e iuw fan it Hillich Krúskleaster op 'e Krim in 6e-iuwsk *chatsjkar* (in krússtien) mei nei Nor Nachitsjevan.

## Skiednis

Mei de bou fan 'e tsjerke en it kleaster waard begûn yn 'e jierren 1780. Nei in boutiid fan seis jier koe de tsjerke ynwijd wurde. Yn 1862 waard de tsjerke ferboud en by de westlike gevel fan 'e tsjerke kaam in frijsteande klokketoer te stean, dy't net bewarre bleaun is en yn 'e 20e iuw ferlern gyng. Eastlik fan 'e tsjerke stie in twa ferdjippings tellend gebou foar de biskop, dêr't ek in skoalle, in seminaarje, de earste printerij fan Súd-Ruslân en in bibleteek yn ûnderbrocht wie. Dat biskoplike gebou bleau likemin bewarre. Foar de Oktoberrevolúsje hearde by it kleaster ek noch ûngefear 50 hektare lân, dat foar boulân en kwekerijen ferhierd waard.   

Nei de revolúsje waard it kleaster sletten en krigen de kleastergebouwen de funksje fan weeshûs. De tsjerke bleau noch iepen oant 1931. Nei de sluting fan 'e tsjerke waard it gebou oan in sovchoz tawiisd, dy't de tsjerke as nôtskuorre brûkte. Yn 1935 gyng de klokketoer ferlern en om 'e selde tiid hinne ek de kleastergebouwen. 

Yn 'e midden fan 'e jierren 1960 wie de tsjerke sa fertutearzge, dat der oan ôfbraak tocht waard. De skilder Martiros Sarian, dy't oarspronklik út Nor Nachitsjevan kaam en him letter nei wenjen setten hie yn 'e Armeenske Sosjalistyske Sovjetrepublyk, loek him it lot fan 'e tsjerke oan en sa waard tefoarren kommen dat de ôfbraak troch gyng. Tusken 1968 en 1972 waard de tsjerke restaurearre en dêrnei waard der it Museum fan Russysk-Armeenske Freonskip iepene. It bleau sûnt in museum, mar yn maart 2007 naam de oerheid it beslút dat de tsjerke oerdroegen wurde moast oan 'e Armeensk-Apostoalyske Tsjerke 

Op 8 septimber 2008 wijde Karekin II, de katolikos fan alle Armenen, de tsjerke wer yn.
Donskoi-kleaster (Starotsjerkasskaja)

It **Donskoi-kleaster fan Us Leaffrou fan de Don** (Russysk: Старочеркасский монастырь в честь Донской иконы Божией Матери) is in otterdoks kleaster yn 'e kozakkedelsetting Starotsjerkasskaja yn 'e oblast Rostov, Ruslân. It kleaster waard stifte yn 1994 op de lokaasje fan it eardere Efremov Kleaster, dat fan 1837 oant 1927 bestie en ferwoastge waard troch it Sovjet-rezjym.

## Skiednis

De katolikon fan it kleaster waard tusken 1756 en 1761 boud yn opdracht fan 'e ataman (kozakkelieder) Stefan Efremov as syn hûstsjerke. Eastlik fan 'e tsjerke lizze de grêven fan 'e famylje Efremov. 

De famylje Efremov frege yn desimber 1831 oan 'e biskop om tastimming foar it stiftsjen fan in kleaster foar nonnen by de tsjerke. Foar dat doel joech de famylje in grut part fan harren grûn en famyljekapitaal oan it bisdom. Inkelde jierren letter waard de tastimming offisjeel en op 12 septimber 1837 fûn de iepening fan it kleaster plak.   
 
De reliken fan it kleaster waarden by de Russyske Boargeroarloch mei nei it bûtenlân nommen. Yn juny 1924 naam de oerheid it beslút om yn it kleaster in weeshûs ûnder te bringen. It kleaster waard sletten en de bewenners waarden ferdreaun. Hast alle kleastergebouwen gyngen ferlern en de ea sa ryke tsjerke waard fan alle wearde en dekoraasje ûntdien.

Op 5 oktober 1994 waard it kleaster nij libben ynblaasd. De muontsen setten harren ynearsten nei wenjen yn in gewoan hûs en hja soargen foar de restauraasje fan 'e Don-tsjerke, makken it lân wer oan en de grêven wer yn oarder. 
 
## Reliken
Yn 1995 joegen de kozakken fan it doarp Gnilovskaja it kleaster in grut ikoan fan Us Leaffrou fan 'e Don. De ikoan krige tydlik in plak yn 'e Opstanningskatedraal foar salang't de restauraasje fan 'e kleastertsjerke noch duorre. Dêrnei waard de ikoan plechtich nei de Tsjerke fan Us Leaffrou fan 'e Don oerbrocht.

Lofts fan it koar fan 'e tsjerke is in ikoan fan Dmitri fan Rostov. Yn 'e ikoan is in relyk fan 'e otterdokse hillige ferarbeide.
Valley Stream (New York)

**Valley Stream** is in grut doarp yn Nassau County yn de steat New York yn de Feriene Steaten.

De *incorporated* Village of Valley Stream leit yn it súdwestlik part fan de stêd Hempstead, oan de grins mei de wyk Queens. It plak hat stasjons oan de Long Island Rail Road.

Yn 1640, 14 jier nei de komst fan de Nederlanners yn Manhattan, waard it gebiet dêr't Valley Stream no leit kocht troch de Westyndyske Kompanjy fan de yndianen. De folgjende twa iuwen waard it lân net fierder ûntwikkele. Yn 1840 wennen der sa'n 20 húshâldings, meast bewenners fan grutte pleatsen.

## Berne yn Valley Stream
* Maxi Mounds
Ferrie

**Ferrie** of **ferried** is in algemiene term foar it skeinen fan trou of it ferbrekken fan in plechtich ûnthjit. Immen dy't soks docht, is in **ferrieder**. Op himsels hoecht ferrie net strafber te wêzen, fral net as it yn privee-omstannichheden plakfynt, hoewol't it troch de measte minsken wol as in ferachtlike die beskôge wurdt. As bern inoar ferriede, benammen as it dêrby giet om it útheven fan ûndogensheden, dan sprekt men fan klikken. Yn mear formele omstannichheden kin ferrie opfet wurde as kontraktbrek, wat yn it sivyl rjocht àl strafber is. Ferrie wurdt fierders gauris betize mei lânferrie, it yn gefaar bringen fan 'e feilichheid fn jins lân, wat in slim misdriuw is, dêr't foarhinne faak de deastraf en tsjintwurdich gauris in lange finzenisstraf op stiet. Heechferrie is in sammelnamme foar dieden dy't rjochte binne tsjin 'e steatsynrjochting fan jins bertelân.
Lilkens

* lilkens (emoasje), in emoasje, it tsjinstelde fan blierens
* lilkens (eigenskip), in eigenskip, it tsjinstelde fan skientme
Jaap van der Meij

**Jacob (Jaap) van der Meij** (Amsterdam, 1 septimber 1923 – Tortellà (Olot), 1 juny 1999) wie in Nederlânsk byldhouwer, keunstskilder en monumintaal keunstner.

## Libben en wurk
Van der Meij waard berne yn Amsterdam út Amelanner âlden. Hy wie in soan fan keapfardijkaptein Jacob van der Meij en Sijtske Molenaar. Hy krige syn oplieding oan it *Instituut Opleiding tot Tekenleraren* en by perfester Heinrich Campendonk oan de Ryksakademy yn Amsterdam. Dêrnei studearre er fierder oan it *Gents Hoger Instituut Schone Kunsten*. Van der Meij syn wurk is fral yn Noard-Nederlân te finen; it oeuvre bestiet ûnder oaren út  reliëfs en plastiken fan beton, somtiids kombinearre mei glês of hout. Hy wie dosint oan de Akademy Vredeman de Vries yn Ljouwert.

Van der Meij wenne ûnder mear yn Amsterdam, Schoonhoven, Meppel en fan 1961 ôf yn Fryslân. Yn 1963 naam er de Adelstsjerke yn Ald-Beets as atelier yn gebrûk, letter hie er syn wurkpleats yn in skuorre yn Ketlik. Fan 1987 ôf oan wenne er yn Spanje, dêr't er yn de âldens fan 76 jier ferstoar. Hy waard beïerdige yn Hollum.

## Wurk (in kar)
* reliëf *Monument voor de mens* (1965), Ljouwert
* mozayk (1965) LOM-skoalle Fiducia, Groningen
* waterdiertjes (1968) foar swimbad yn Bakkefean
* sûnder titel (1968), De Jouwer
* sûnder titel (1970) bij OSG Sevenwolden in It Hearrenfean
* wetterskulptuer (1971), Wolvegea
* *De starter* (1972), Ljouwert
* *Groeisymbool* (1972), Grins
* *Koning van de wadden* (1972), yn Delfsyl
* *Levende ent* (1973), De Gerdyk
* *Aardschotel* (1974), Oerterp
* *Heilige grond* (1976), Bergum
* sûnder titel (1976) by ferpleechhûs oan de Zonnelaan in Grins
* *Groeiplastiek* (1977), Dokkum
* *Drie figuren* (1979), Dokkum

## Galery

Monument voor de mens.jpg|Monumint foar de minsk. Ljouwert (1965)
File:De flecht 2.jpg|De flecht (1967)
Zonder titel (Joure).jpg|sûnder titel (1968)
Delzijl Vandermeij.JPG|Kening fan it Waad (1972)
De levende ent.JPG|Libjende int (1973)
Heilige grond.JPG|Hillige grûn (1976)
Drie figuren door Jaap van der Meij Dokkum.jpg|Trije figueren (1979)
Lânferrie

**Lânferrie** of **lânferried** is in sammelnamme foar misdriuwen wêrby't troch ferrie de eksterne feilichheid fan in lân yn gefaar brocht wurdt. Dêrby falt te tinken oan it trochspyljen fan steatsgeheimen oan in bûtenlânske ynstânsje of it gearwurkjen mei in fijân yn tiid fan oarloch (kollaboraasje). Immen dy't him hjiroan skuldich makket, is in **lânferrieder**. As lânferrie begien wurdt troch in militêr, sprekt men fan militêr ferrie. De bekendste lânferrieder út 'e skiednis fan Nederlân wie Anton Mussert, de lieder fan 'e NSB, dy't ûnder de Dútske besetting fan Nederlân yn 'e Twadde Wrâldoarloch yngeand mei de Dútsers gearwurke. Ek in man as Poncke Princen waard lange tiid beskôge as lânferrieder om't er ûnder de Polysjonele Aksjes yn Nederlânsk-Ynje oerrûn nei de Yndonezyske opstannelingen. 

Men hoecht jin lykwols net wier skuldich te meitsjen oan lânferrie om as lânferrieder sjoen te wurden. Faak is it uterjen fan krityk op 'e steatsynrjochting fan jins heitelân dêrfoar al genôch. Sa waarden yn it tsaristyske Ruslân kommunisten beskôge as lânferrieders, wylst letter yn 'e Sovjet-Uny û.m. royalisten dêrfoar oanmurken waarden. Yn it hjoeddeiske Turkije wurdt de skriuwer Orhan Pamuk troch in soad lju as lânferrieder sjoen fanwegen syn krityk op 'e yn Turkije gongbere ynterpretaasje fan 'e Turkske skiednis, en yn it bysûnder omreden fan syn stânpunt op it mêd fan 'e Armeenske Genoside. Mei't de histoaryske en juridyske ynterpretaasje fan it begryp 'lânferrie' sterk ôfhinklik is fan 'e belangen fan 'e ynstânsje dy't it oardiel útsprekt en teffens fan it fierdere ferrin fan 'e skiednis, is it saak om skruten te wêzen mei it opplakken fan it label 'lânferrieder'.
Plonderder-Tsjippewa

**Plonderder-Tsjippewa** is (Ingelsk: *Pillager Chippewa*; Odjibwe: *Makandwewininiwag*) foarmje in histoarysk folksdiel fan 'e Odjibwe (Ingelsk: *Ojibwe*), dy't ek wol Tsjippewa (*Chippewa*) neamd wurde, in grut Algonkwynsktalich Yndiaansk folk út it gebiet fan 'e Grutte Marren yn 'e Feriene Steaten en Kanada. Foar de kolonisaasje fan harren wengebiet troch de blanken libben de Plonderder-Tsjippewa om 'e boarne fan 'e rivier de Mississippy hinne, yn wat letter de Amerikaanske steat Minnesota wurde soe. Harren namme, Plonderders (Ingelsk: *Pillagers*; Frânsk: *Pilleurs*) is in letterlike oersetting fan harren autonym *Makandwewininiwag*, dat "Plonderjend Folk" betsjut. De oantsjutting giet nei alle gedachten werom op 'e funksje fan dizze folksgroep as de foarhoede fan 'e Odjibwe by de ferovering fan lân dêr't oarspronklik de Eastlike Dakota wennen.

## Skiednis
Ear't de Plonderder-Tsjippewa yn kontakt kamen mei de Feriene Steaten, bestiene se út sân troepen mei ferskate subtroepen:  
*noardlike troepen
**de Cass Lake-troep (ek oantsjut as de Red Cedar Lake-troep)
**de Lake Winnibigoshish-troep
**de Turtle Portage-troep
*eastlike troepen
**de Leech Lake-troep
***de Bear Island-troep
***de Boy Lake-troep
***de Pine Point-troep
**de Wiere Plonderder-troep
***de Crow Wing River-troep
***de Upper Crow Wing River-troep
*westlike troepen
**de Otter Tail Lake-troep
**de Otter Tail River-troep
Yn 1855 waarden by it Ferdrach fan Washington trije Yndianereservaten stifte foar de Plonderder-Tsjippewa, yn ruil wêrfoar't hja har lân yn noardlik sintraal Minnesota ôfstiene oan 'e Feriene Steaten. Dy reservaten wiene:
*it Cass Lake Yndianereservaat
*it Lake Winnibigoshish Yndianereservaat
*it Leech Lake Yndianereservaat
Troch oanfoljende ferdraggen mei it Amerikaanske regear ferdûbelen de Leech Lake en Lake Winnibigoshish Reservaten yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw hast yn omfang. Doe't yn 1867 it White Earth Yndianereservaat stifte waard, stimden de beide westlike troepen fan 'e Plonderder-Tsjippewa, dy't op dat stuit yn prinsipe lânleas wiene, deryn ta om har dêre mank de Mississippy-Tsjippewa en guon Mille Lacs-Yndianen nei wenjen te setten. Yn 1934 giene de Cass Lake en Lake Winnibigoshish Reservaten, yn 'e mande mei it White Oak Point Yndianereservaat fan 'e Mississippy-Tsjippewa, op yn it gruttere Leech Lake Yndianereservaat.

## Hjoeddeiske stammen
Hjoed de dei wurde de Plonderder-Tsjippewa yn 'e Feriene Steaten fertsjintwurdige troch twa federaal erkende stamme-organisaasjes:
* de Leech Lake Troep fan Odjibwe
* de White Earth Naasje
Joyce Oliveira

**Joyce Oliveira** (Salvador, 10 juny 1972), is in rêstend Brazyljaansk neakenmodel en pornografysk aktrise, dy't ek wol gebrûk makke fan 'e artystenammen Joyce, Nivea, Joyce de Oliveira, Graça Rios en Joyce de Souza. Hja sette yn 2007 útein mei in wurkpaad yn 'e sawol de Brazyljaanske as de Amerikaanske pornoyndustry en spile yn frijwat films. Yn 2011 beëinige Oliveira har karriêre as pornoaktrise.

## Libben en karriêre
Oliveira waard yn 1972 nei alle gedachten berne yn Salvador, yn 'e Brazyljaanske steat Bahia, hoewol't guon boarnen hawwe wolle dat se út 'e súdlike steat Rio Grande do Sul komt, dy't dêrby lykwols betitele wurdt as in plak yn 'e steat Rio de Janeiro. Yn elts gefal is se fan Afro-Brazyljaansk etnysk komôf.

Yn 2007 makke Oliveira har debút yn in pornografyske film. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile se dêrnei yn sa'n 25 films. Dêrby wie se rûchwei likefolle aktyf yn 'e Brazyljaanske as yn 'e Amerikaanske pornoyndustry. Yn Brazylje wurke se foar labels as Brasileirinhas, Panteras en Explicita Video, wylst se yn 'e Feriene Steaten yn 't spier wie foar sokke foaroansteande studio's as Evil Angel, West Coast Productions, Elegant Angel en Red Light District.

Fierders wie Oliveira ek wol aktyf foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder fral Reality Kings. Se wurke û.m. gear mei har kollega en lânsfrou Mônica Santhiago en mei manlike tsjinspilers as Justin Slayer, Michael Stefano, Nacho Vidal en Mark Wood. Yn 2011 breide Oliveira in ein oan har karriêre en loek se har út 'e pornoyndustry werom.

## Lichemsskaaimerken
Joyce Oliveira is swart, mei brune eagen en swart hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.63&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 60&nbsp;kg, en in beskieden kupmaat 34C, wêrfoar't se lykwols in boarstfergruttingsoperaasje ûndergien hat. Behalven piercings troch har earlellen hat se ek in nâlpiercing. Dêropta hat se twa tatoeaazjes: ien fan 'e tekst *amore* ("leafde") op 'e bûtenkant fan har lofterûnderearm, en in oarenien fan it tekenfilmfiguer Betty Boop op har ûnderrêch.

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Joyce Oliveira yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Joyce Oliveira yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Joyce Oliveira op ''FreeOnes''
Foarstêd

In **foarstêd** is in grutte wenkearn dy't tsjin 'e râne fan in gruttere stêd oan leit en ta de stêdekloft fan dy gruttere stêd rekkene wurdt. It ferskil mei in bûtenwyk is dat in bûtenwyk bestjoerlik diel útmakket fan 'e gruttere stêd, wylst in foarstêd bestjoerlik selsstannich is. It ferstedske gebiet fan 'e sintrale stêd en dat fan 'e foarstêd rint lykwols yninoar oer; de grins is meastal histoarysk en fielt foar moderne bewenners fan it gebiet faak keunstmjittich oan. Yn 'e Feriene Steaten wurdt mei dêrom meastal gjin ûnderskie makke tusken foarstêden en bûtenwiken, en wurde allebeide oantsjut as *suburbs*, dat letterlik "hast-stêden" of "minder-as-stêden" betsjut.

Foarstêden kinne planearre wêze as groeikearnen, mar meastal komme se fuort út lytsere besteande stêden of út eardere agraryske delsettings dy't útgroeid binne ta stedsgrutte. Yn allebeide fan 'e lêste gefallen binne se troch it úttynjen fan 'e eigen befolking en dy fan 'e gruttere stêd meitiid fêstgroeid oan dy gruttere stêd. Yn 'e regel hat sa'n grutter plak ferskate, soms wol tsientallen foarstêden, wêrby't dy net allegear oan it grûngebiet fan 'e sintrale stêd hoege te grinzgjen, mar ek yn almar grutter wurdende rûnten om 'e sintrale stêd en ominoar hinne lizze kinne. Foarstêden binne ekonomysk faak sterk ôfhinklik fan 'e gruttere stêd dêr't se tsjinoan lizze, mei't in grut diel fan har ynwenners bestiet út forinzen dy't dêr wurkje.

Foarbylden fan bekende foarstêden binne Yonkers en Newark by New York en Burbank en Long Beach by Los Angeles. Yn Nederlân is Amstelfean in foarstêd fan Amsterdam, Flaardingen en Skiedam binne foarstêden fan Rotterdam en Foarburch en Ryswyk binne foarstêden fan De Haach. Yn Fryslân is de skaal fan 'e stêden te lyts om fan foarstêden sprekke te kinnen, mar ferhâlde bgl. Goutum en Lekkum har op deselde wize foar Ljouwert oer. 

It kin ek wêze dat in lytser plak geografysk hielendal of frijwol hielendal ynsletten wurdt troch it grûngebiet fan in gruttere stêd, sa't bgl. it gefal is mei it ferneamde Beverly Hills, dat tegearre mei de oanswettende stêd West Hollywood hielendal omjûn wurdt troch wiken fan Los Angeles. Ek yn sokke gefallen sprekt men fan foarstêden, hoewol't it efterlizzende idee fan 'foar' en 'efter' dan net mear opgiet. It begryp 'satellytstêd' kin in oantsjutting foar in foarstêd wêze, mar meastal wurdt dêrmei ferwiisd nei planearre, apart leine stedsdielen, lykas Amsterdam-Súdeast (de 'Bylmermar') by Amsterdam of Kammingabuorren by Ljouwert.
Ferdrach fan St. Peters

* Ferdrach fan St. Peters (1805), in ferdrach fan it regear fan de Feriene Steaten mei de Eastlike Dakota-Yndianen yn Minnesota
* Ferdrach fan St. Peters (1837), in ferdrach fan it regear fan de Feriene Steaten mei de Odjibwe-Yndianen yn Minnesota
* Ferdrach fan St. Peters (1851), better bekend as it Ferdrach fan Mendota, in ferdrach fan it regear fan de Feriene Steaten mei de Eastlike Dakota-Yndianen yn Minnesota
Ferdrach fan St. Peters (1805)

It **Ferdrach fan St. Peters** fan 1805, ek wol bekend as it **Ferdrach mei de [[Sû (folk)|Sû]]** (*Sioux*) of de **Oankeap fan Pike** (Ingelsk: *Pike's Purchase*), wie in ferdrach tusken de Eastlike&nbsp;Dakota-Yndianen en de oerheid fan 'e Feriene Steaten. It waard op 23 septimber 1805 sletten yn it suden fan wat letter de Amerikaanske steat Minnesota wurde soe, op it plak dêr't no de stêd Mendota leit, oan 'e mûning fan 'e rivier de Minnesota (dy't doe de *St. Peters River* neamd waard) yn 'e Mississippy.

By it Ferdrach fan St. Peters waarden troch de oerheid fan 'e Feriene Steaten yn 'e persoan fan luitenant Zebulon Pike twa perselen grûn fan 'e Eastlike Dakota oankocht fan elts 14,5&nbsp;km². It iene lei by de mûning fan 'e rivier de St. Croix yn 'e Mississippy, op it plak dêr't no Hastings (Minnesota) leit, en it oare lei by de mûning fan 'e rivier de Minnesota yn 'e Mississippy, dêr't no Mendota (Minnesota) leit. It doel wie om op dy plakken forten oan te lizzen foar it Amerikaanske Leger. Foar de Eastlike Dakota waard it ferdrach ûndertekene troch twa opperhaden dy't oantsjut waarden as *Le Petit Carbeau* en *Way Aga Enogee*.

It Ferdrach fan St. Peters waard op 16 april 1808 ratifisearre troch it Amerikaanske Kongres, en waard dêrmei rjochtsjildich, ek al waard it nea proklamearre troch de Amerikaanske presidint. Hoewol't der oan 'e mûning fan 'e St. Croix yn 'e Mississippy nea in fort oanlein waard, boude it Amerikaanske Leger op 'e kliffen boppe de mûning fan 'e Minnesota yn 'e Mississippy letter Fort Snelling, dat lange tiid in wichtige legerbasis wie.
Ferdrach fan St. Peters (1837)

|
|-
|
|-
|}

It **Ferdrach fan St. Peters** fan 1837, ek wol bekend as it **Ferdrach fan 1837**, it **Ferdrach mei de Tsjippewa** (*Chippewa*) of it **Ferdrach fan White Pine**, wie in ferdrach tusken de Odjibwe (*Ojibwe*, ek wol Tsjippewa, *Chippewa*, neamd) en de oerheid fan 'e Feriene Steaten. It waard op 29 july 1837 sletten yn it suden fan wat letter de Amerikaanske steat Minnesota wurde soe, op it plak dêr't no de stêd Mendota leit, oan 'e mûning fan 'e rivier de Minnesota (dy't doe de *St. Peters River* hiet) yn 'e Mississippy. Dizze oerienkomst waard op 15 juny 1838 proklamearre troch presidint Martin Van Buren.

By it Ferdrach fan St. Peters stiene de Boppemarder Tsjippewa, de Mississippy-Tsjippewa, de Plonderder-Tsjippewa en de Mille Lacs-Yndianen, dy't allegear ta it gruttere folksferbân fan 'e Odjibwe hearden, in grut gebiet ôf oan 'e Feriene Steaten. De Yndianen waarden by it ferdrach fertsjintwurdige troch 47 opperhaden en foaroansteande krigers, wêrûnder Platte Mûle, Bizon en Twa-Tipys-Moetsje, wylst de Amerikaanske oerheid fertsjintwurdige waard troch kommissaris Henry Dodge, siktaris Verplanck Van Antwerp, Yndiaansk agint Lawrence Taliaferro, kaptein Martin Scott en ferskate oaren.

It gebiet dat de Odjibwe by it Ferdrach fan St. Peters oan 'e Feriene Steaten ôfstiene, omfieme in grut part fan wat neitiid noardwestlik Wiskonsin wurde soe, mei dêropta in oansjenlik diel fan wat letter eastlik sintraal Minnesota wurde soe. Yn 1837 hearde it hiele gebiet noch ta it Territoarium Wiskonsin, dat beide lettere steaten besloech. As súdgrins fan it ôfstiene gebiet waard de 'line fan Prairie du Chien' oanholden, dy't yn 1825 by it earste Ferdrach fan Prairie du Chien fêststeld wie as grins fan 'e territoaria fan 'e Odjibwe en de Eastlike Dakota. De noardgrins fan it ôfstiene gebiet wie de wetterskieding tusken rivieren dy't útmûnen yn 'e Mississippy en rivieren dy't útmûnen yn 'e Michiganmar. It ferrin fan 'e súdgrins waard letter noch justjes oanpast, sadat dy natuerlike lânskipseleminten folge, lykas rivieren en beken, en dêrtroch better oanwiisd wurde koe.

De oankeap fan it boppeneamde gebiet wie foar de Feriene Steaten nedich om tagong te krijen ta de útstrutsen bosken dêre. Der wie nammentlik in grutte fraach nei hout foar de bou fan nije huzen foar de úttynjende befolkings fan stêden as St. Louis, yn Missoery, en Cleveland, yn Ohio. Yn ruil foar it ôfstean fan it gebiet troch de Yndianen ferplichte it regear fan 'e Feriene Steaten him ta de betelling fan jierjilden oan 'e leden fan 'e dielnimmende Odjibwe-troepen foar de doer fan tweintich jier, wylst de Yndianen it rjocht beholden om yn it ôfstiene gebiet te jeien, te fiskjen en yn it wyld groeiende planten te rispjen. Dêropta waarden der noch bykommende bepalings yn 'e ferdrachstekst opnommen yn it foardiel fan 'e heal-blanke, heal-Yndiaanske Mety.