open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dirk van der Veen

**Dirk van der Veen** (It Oranjewâld, 13 juny 1965 – Grins, 13 jannewaris 2015) wie in Frysk skriuwer en sosjolooch.

## Libben
Van der Veen waard berne op It Oranjewâld en gie nei it gymnasium op It Hearrenfean. Neitiid studearre er twa jier medisinen yn Amsterdam, mar dat rûn op 'e non. Nei syn tsjinstplicht ferfolle te hawwen, sette er yn Grins útein mei in nije oplieding, diskear medyske sosjology. Dy stúdzje makke Van der Veen al ôf, mar it slagge him nea om passend wurk te finen. Hy bleau de rest fan syn libben yn Grins wenjen.

Mei help (oangeande it digitalisearjen fan syn teksten) fan syn maat Sjieuwe Borger skreau Van der Veen gedichten en koarte ferhalen, dy't er publisearre yn ferskate literêre tydskriften. Teffens sette er poëzij oer út it Ingelsk, ûnder oaren de anty-oarlochsgedichten fan Siegfried Sassoon (dy't yn 'e Earste Wrâldoarloch yn 'e rinfuorgen oan it Westfront tsjinne hie). Van der Veen publisearre ien ferhalebondel, *It Tal Mooglikheden Is Sawat Uneinich*, dy't útbrocht waard troch útjouwerij Venus, fan Trinus Riemersma. Dyselde fûn Van der Veen syn foarnamme te Hollânsk klinken, en makke der 'Durk' fan (ynstee fan 'Dirk'), sadat it boek feitliks ûnder pseudonym ferskynde.

Troch in drege jonkheid dêr't er sels net folle oer kwyt woe (oars as dat it "in púnbult" west hie), foel it Van der Veen swier om kontakten te lizzen. Hy fûn it dreech om oaren te fertrouwen en hold net fan groepen minsken. Meitiid begûn er de oplossing fan syn swierrichheden yn alkohol te sykjen, en sa rekke er oan 'e drank. Hy wie koarte tiid as amtner wurksum by de provinsje Fryslân, mar rekke dy baan kwyt om't er net geskikt wie foar in kantoarbaan fan njoggen oant fiif. Om 2005 hinne krige er in fêste relaasje mei Laura Haafkens, mei wa't er fia de Ferslavingssoarch Noard-Nederlân yn 'e kunde kommen wie. Hja bleaune oant Van der Veen syn dea byinoar. 

Mids jannewaris 2015 kaam Van der Veen mei 49 jier te ferstjerren as gefolch fan in troch brân feroarsake koalmonoksidefergiftiging.

## Wurk
* 2006 – *It Tal Mooglikheden Is Sawat Uneinich* (koarte ferhalen)
* 2012 - *Semper Avanti* (ferhaal)
Matthew Arnold

**Matthew Arnold** (Laleham-on-Thames (Middlesex, Londen) 24 desimber 1822 – Liverpool 15 april 1888) wie in Ingelsk dichter, literatuerkritikus, ûnderwizer en skoalynspekteur.

Hy wie in soan fan Thomas Arnold, ferneamd skoalhaad fan de *[[Rugby School]]*, en in broer fan perfester yn de literatuer Tom Arnold en William Delafield Arnold, romanskriuwer en koloanjaal bestjoerder.

Yn de jierren 1847-1851 wie er skoalynspekteur. Yn 1849 publisearre er syn earste gedichtebondel. Yn 1851 boaske er oan Frances Lucy Wightman. Sy krigen seis bern, fan wa't trije op jonge jierren stoaren.

Yn 1857 waard er professor in de poëzy oan de Universiteit fan Oxford.

## Bekend wurk
* *Dover Beach*, in koart gedicht oer it Nau fan Kalês.
* *The Scholar Gipsy*, in gedicht basearre op in ferhaal fan Joseph Glanvill.
* *Thyrsis*, gedicht út 1865, ta oantins fan de dichter Arthur Hugh Clough, syn freon.
* *Culture and Anarchy* in bondel essays dy't yn 1869 as boek útbrocht waard.
* *Literature and Dogma*, in kritysk essay oer religy, 1873
* Ut *The river* helle de komponist Frank Bridge de tekst foar syn liet *My pent-up tears oppress my brain* , *Longing* waard troch  Bridge útjûn as *Come to me in my dreams*.
Berlynsk Stedsslot

It **Berlynske Stedsslot** (Dútsk:*Berliner Stadtschloss*) wie de haadwente en winterresidinsje fan de markgreven en karfoarsten fan Brandenboarch en letter fan de Prusyske keningen en Dútske keizers. It slot stie op it Spree-eilân yn it hjoeddeiske Berlynske distrikt Mitte.

De bou fan it slot sette útein yn 1443 en kaam ree yn 1451. Nei de Novimberrevolúsje fan 1918 is it slot as museum brûkt en hawwe der ynstellings yn sitten lykas it *Keiser Wilhelm Gesellschaft* en  de *Notgemeinschaft der deutschen Wissenschaft*.  Nei de Twadde Wrâldkriich rekke it slot earnstich skansearre. Der binne lykwols ferskate útstallings yn holden oer East-Berlyn. 
Yn 1950 hat de siktaris-generaal fan it sintrale komitee fan de Sosjalistyske Ienheidspartij fan Dútslân (SED), Walter Ulbricht besletten it slot op te blazen en bou in plein dêr’t grutte optochten holden wurde kinne. It slot is tusken 7 septimber oant 30 desimber 1950 ôfbrutsen.  
Tusken 1973 en 1976 is op it plak fan it Berlynske slot it Palast der Republik (Paleis fan de Republyk), in paleis fan it folk dêr’t de Volkskammer har sit hie.  
Nei de Dútske weriening is lykwols besletten dat paleis wer ôf te brekken nei't der in soad asbest fûn waard, dat deryn ferwurke wie. De ôfbraak wie ree op 2 desimber 2008. 
Yn 2002 hat it Dútske bûnsregear en it Berlynske stêdsbestjoer besletten om it âlde slot wer op te bouwen. Yn 2010 is mei de bou úteinset. Yn 2019 moat de bou ree wêze. It wie earder de bedoeling yn 2015 mei de bou klear te wêzen, mar troch besunigings en de stadige ekonomyske groei en rekonstruksje fan âlde ûnderdielen soe it mear tiid nimme as dat ferwachte wie. 
Op it terrein waard yn juny 2011 in toeristyske attraksje delset. Yn de *Humboldt-Boks* kin men sjen hoe't it slot der skielk útsjen sil. Dy opstelling sil oant 2019 stean bliuwe, wannear’t it slot dienmakke is en sil dan ôfbrutsen wurde. 

## Keppeling om utens
*Feriening foar it Berlynske slot 
*Grafyske en konstruksje foto's fan it Berlynske slot 
* ''Berliners werbouwe Prusyske paleis''. Yn: ''Die Burger'', 13 july 2002
Berlin-Mitte

**Mitte** of **Berlin-Mitte** is in wyk (as sadanich oprjochte yn 1920) yn it sintrum fan de Dútske haadstêd Berlyn. It foarmet de kearn fan it distrikt (*bezirk*) Mitte

De wyk is it sintrum fan it eardere East-Berlyn. Nijsgjirrichheden binne de Alexanderplatz, de strjitte Unter den Linden mei oan de westein de Brandenburger Tor, en it Museumsinsel. Ek it útgeansintrum rûn de Oranienburger Straße en de Hackescher Markt leit yn dizze wyk.
Brabânske Kompanjy

De **Brabânske Kompanjy** (*Brabantsche Compagnie* as *Nieuwe Brabantsche Compagnie*), wie ien fan de foarrinners fan de Feriene Eastyndyske Kompanjy (VOC), in saneamde foarkompanjy.

De Brabânske Kompanjy waard 1599 oprjochte, ûnder oaren troch Isaac le Maire, Jacques de Velaer, Hans Hunger, Marcus de Vogelaer en Gerard Reynst, keaplju en reders út Amsterdam. Meidat in grut part fan de ynskriuwers út de Sudlike Nederlannen kaam, dy't yn Amsterdam allegear *Brabanner* hieten, waard de namme fan de ûndernimming *Brabantsche Compagnie*. 

It doel wie om mei Sina te hanneljen. De kompanjy frege de Steaten-Generaal om tastimming foar fjouwer seereizen mei fjouwer oant acht skippen. Sy krigen tastimming foar twa reizen, mitsdat yndie allinne op Sina fard wurde soe. Oars soe de konsesje ynlutsen wurde. De Steaten fan Hollân en West-Fryslân wiene it mei dat beslút  iens.

Yn 1599 waard mei fjouwer skippen út ein set, laat fan Pieter Both. Yn Sultanaat Bantam (noardwestlik Java) moeten se Steven van der Haghen en Jacob Wilkens dy't by de Alde Kompanjy tsjinnen. De skippers sleaten in ferbûn om meiïoar yn te keapjen en sadwaande de priis leech te hâlden.

Yn 1600 gie de *Brabantsche Compagnie* mei de *[[Kompanjy fan Fierrens|Compagnie van Verre]]* oer yn de *Eerste Vereenigde Compagnie op Oost-Indië tot Amsterdam*. Dy makke ien seereis en gie yn 1602 mei de kompanjyenn fan Rotterdam, West-Fryslân en Seelân oer yn de VOC.
Arthur McKenzie Dodson

**Arthur McKenzie Dodson** (Philadelphia (Pennsylvania), 1819 – Tucson (Arizona), 1874) wie in Amerikaansk ambachtsman, ûndernimmer en gemeenteriedslid yn Los Angeles.

## Libben
Dodson waard yn 1819 berne Philadelphia, yn 'e steat Pennsylvania, en teach yn 1849 nei it Wylde Westen om syn fortún te meitsjen, doe't de Kalifornyske Goudkoarts him yn 'e besnijing krige. As goudsiker hied er lykwols gjin súkses, dat yn 1850 sette er him nei wenjen yn it lytse stedsje Los Angeles, yn súdlik Kalifornje, dêr't er as slachter begûn en letter ek in krudenierswinkel iepene. Dêrnjonken wie Dodson ek de earste sjippesieder fan Los Angeles. Yn maatskip mei in John Benner sette er op 'e hoeke fan Spring Street en Sixth Street in hout- en koalehannel op. Fan 1859 oant 1862 siet er yn 'e Losanzjelynske gemeenterie.

Dodson troude yn Los Angeles mei Reyes Dominguez, de dochter fan Nazario Dominguez, in lâneigner yn dy krite dy't fan Californio-komôf wie (de lânseigen Meksikaanske befolking fan súdlik Kalifornje fan foàr de Amerikaanske anneksaasje). Hja krigen tolve bern, wêrfan't lykwols mar fjouwer langernôch libben om folwoeksen te wurden: James, Emma, John en Caroline. Yn 1874 kaam Dodson yn Tucson, yn 'e steat Arizona, te ferstjerren. Hy waard begroeven te Wilmington, yn Kalifornje.
Bantam

Geografy:
* Bantam (provinsje), provinsje yn Yndoneezje
* Bantam (stêd), de haadstêd fan dy provinsje
* sultanaat Bantam, in earder ryk om dy stêd hinne
* Bantam (Konnetikut), plak yn de Feriene Steaten
* Baai fan Bantam, in baai yn de provinsje Bantam
* Bantam (Kokoseilannen), it grutste plak fan de Kokoseilannen
Maruschka Detmers

**Maruschka Detmers** (Schoonebeek, 16 desimber 1962) is in Nederlânsk aktrise fan Drintsk komôf.

## Libben en karriêre
Detmers groeide op yn 'e súdeasthoeke fan Drinte, as de dochter fan in bistedokter. Mei santjin jjier ferfear se nei Parys, om dêr as au-pair te wurkjen, en wilens aktearlessen te nimmen. Dêr waard Detmers ûntdutsen troch de Frânske regisseur Jean-Luc Godard. Hy joech har yn 1983 de haadrol yn syn film *Phénom Carmen*, in optreden dat har trochbraak betsjutte.

Neitiid spile Detmers benammen in protte yn Frânske en Italjaanske films. Yn 1986 feroarsake hja mei har rol yn *Le Diable au Corps* / *Diavolo in Corpo* / *Devil in the Flesh*, fan 'e Italjaanske regisseur Marco Bellocchio, in soad trelit troch in sêne wêryn't hja wier har manlike tsjinspiler oraal befredige, al wurdt de echtheid fan 'e bylden trouwens noch altyd yn 'e kiif steld. Behalven yn Frânske en Italjaanske films hat Detmers sûnt ek yn Amerikaanske en Nederlânske produksjes spile.

## Filmografy
In kar:
*1983: Prénom Carmen, fan Jean-Luc Godard
*1984: La Pirate, fan Jacques Doillon
*1984: La Vengeance du serpent à plumes, fan Gérard Oury
*1986: Le Diable au corps, fan Marco Bellochio
*1988: Y'a bon les blancs, fan Marco Ferreri
*1988: Hannah's war, fan Menahem Golan
*1991: Le Brasier, fan Eric Barbier
*1992: Les Mambo kings, fan Arme Glimcher
*1994: Elles n'oublient jamais, fan Christopher Frank
*1995: The shooter, mei Dolph Lundgren
*1997: Comme des rois, fan François Velle
*1998: Rewind fan Sergio Gobbi
*2015: Ventoux fan Nicole van Kilsdonk

## Telefyzje
*1985 : Via Mala], fan Tom Toelle, tf-rige
*2001 : Mère, fille : mode d'emploi fan Thierry Binisti
*2003 : Mata Hari, la vraie histoire fan Alain Tasma

## Keppelings om utens
*Biografy en filmografy fan Maruschka Detmers yn de ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Seilmakker

In **seilmakker** makket en reparearret seilen foar sylboaten, kites, hang gliders en seilen dy't brûkt wurde yn de arsjitektuer, of oare struktueren wêr't seil by brûkt wurdt. Oan 'e wâl wurket de seilmakker yn in seilmakkerij, allinne as mei oaren. Eartiids hiene grutte sylskippen meastentiids in seilmakker by de bemanning, dy't de seilen ûnderhâlde en reparearre.

In moderne seilmakker brûkt ek de kompjûter foar it ûntwerpen fan in seil en troch in kompjûter stjoert ark. At it ûntwerp fan in seil klear is, kin it bygelyks mei in laser yn de eksakte foarm snijd wurde. Eartiids wiene seilen meast fan katoen, no wurde ek seilen fan keunststoffen makke. De 'brune float' hat noch wol ferlet fan ambachtlik makke seilen.

Dat de seilmakkerij yn de bedelte rekke kaam fral trocht de opkomst fan de stoomskippen en de yntroduksje fan 'e ferbaarningsmotor op skippen. In protte seilmakkerijen giene sadwaane oer op it meitsjen fan produkten lykas dekseilen foar skippen en frachtweinen, mar ek fan sinneskermen.


File:Sailmaker sewing machine station 1.JPG|Naaimasine fan in seilmakker
File:Sailmaker sewing machine station 2.JPG|Naaimasine
File:Kevlar-Carbon-Sail.JPG|In laminaatseil fan kevlar-karbon
File:Sailmaker's palm and needle.JPG|Seiljern, seilnulle en seilmakkerswant
Christoph Weigel de Aldere

**Johann Christoph Weigel**, mear bekend as **Christoph Weigel de Aldere** (9 novimber 1654 – 5 febrewaris 1725), wie in Dútsk grafikus, keunsthanneler en útjouwer. Hy waard berne yn Redwitz, Egerland, Bohemen (Bohemen) en stoar yn Neurenberg yn de âldens fan 70 jier.
Barbier

In **barbier** (út it Frânske *barbier*, fan it Latynske *barba*, "burd"), eartiids yn Fryslân meast **skearbaas** neamd, hâldt him dwaande mei it skearen, knippen en fersoargjen fan burd en snor. Tsjintwurdich docht in hearekapper sok wurk ek.
Barbier is in tige âld berop dat by de Egyptenaren al yn heech oansjen stie. De namme is ôflaat fan it Latynske *barba* dat 'burd' betsjut. Fan de 14e iuw ôf ferienigen de barbiers harren yn gildes.

Yn de midsiuwen wie in barbier ek faak sjirurgyn, in soarte fan kombinaasje fan  toskedokter en genêshear. It lûken fan kiezen en ierlitten wiene de meast foarkommende behannelingen. De read-wite kapperspeal by de yngong fan guon kapperswinkels bringt dat lêste noch te binnen. Hy is in represintaasje fan de bandaazjes  dy't nei it ierlitten ophongen waarden om te drûgjen en ynelkoar ferstringele rekken.

It skearen fan de burd barde mei in tige skerp skearmes dat op in learen bân slipe waard. Troch de útfining fan it feilichheidsskearmes en it elektrysk skearapparaat rekke it berop yn Jeropa en Noard-Amearika yn it delgean. Yn in protte Aziatyske en Afrikaanske lannen wurdt it berop fan barbier lykwols noch hieltyd beoefene, faak op strjitte, yn kombinaasje mei skuonpoetsen.



## Sjoch ek
* Skearmuseum
NAACP Image Award

De ***NAACP Image Awards*** binne in groep Amerikaanske prizen dy't elts jier, ornaris yn febrewaris of begjin maart, útrikt wurde troch de boargerrjochtebeweging NAACP oan Afro-Amerikanen dy't in wichtige prestaasje levere hawwe op it mêd fan film, tillefyzje, muzyk en literatuer. De útrikking fûn foar it earst plak yn 1967, en wurdt sûnt 1994 *live* útstjoerd op 'e Amerikaanske tillefyzje. De seremoanje wurdt yn 'e regel yn of deunby Los Angeles holden.

## Kategoryen

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''NAACP Image Awards''
NAACP

De **NAACP** of ***National Association for the Advancement of Colored People*** ("Nasjonale Feriening foar de Foarútgong fan Kleurlingen") is in Amerikaanske lanlike organisaasje dy't him ynset foar de lykberjochtiging fan alle ynwenners fan 'e Feriene Steaten op it mêd fan 'e polityk, it ûnderwiis en alle oare maatskiplike en ekonomyske terreinen. De NAACP striidt tsjin alle foarmen fan rasisme en diskriminaasje. Dêrby registrearret dizze organisaasje gefallen fan diskriminaasje en skriuwt der tydlingswei rapporten oer, ûnderstipet slachtoffers fan diskriminaasje by it oanspannen fan rjochtsaken en organisearret demonstraasjes en oare protestaksjes.

De NAACP waard yn 1909 oprjochte troch W.E.B. Du Bois, Ida B. Wells, Archibald Grimké, Henry Moskowitz, Mary White Ovington, Oswald Garrison Villard, William English Walling, Florence Kelley, Charles Edward Russell, en wie oarspronklik bedoeld om foar de Afro-Amerikaanske mienskip op te kommen, dy't doedestiden yn in grut diel fan it lân noch suchte ûnder de rasseskieding en oare foarmen fan ynstitúsjonalisearre diskriminaasje. De namme fan 'e NAACP is net wizige sûnt de oprjochting fan 'e organisaasje, en omfiemet sadwaande de yn 1909 gongbere oantsjutting "kleurlingen", dy't hjoed oan 'e dei in wat lytsachtsjende lading hat.

It haadkertier fan 'e NAACP is fêstige yn Baltimore, mei regionale kantoaren yn Kalifornje, New York, Michigan, Kolorado, Georgia, Teksas en Marylân. Yn 2007 hie de NAACP likernôch 425.000 beteljende en net-beteljende leden, wêrmei't it fierwei de grutste organisaasje yn syn soarte is yn 'e Feriene Steaten. 

Op jierlikse basis rikt de NAACP de *[[NAACP Image Award|Image Award]]s* út oan Afro-Amerikanen dy't wichtige prestaasjes levere hawwe yn 'e skiene keunsten en de entertainmentyndustry, en de *[[Spingarn Medal]]s* foar treflike positive prestaasjes fan lykfol hokker soarte. 

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e NAACP
MuchMusic Video Award

De ***MuchMusic Video Awards*** binne in groep Kanadeeske muzykprizen dy't elts jier yn juny útrikt wurde troch de Kanadeeske muzykstjoerder *[[MuchMusic]]*, foar de bêste prestaasjes op it mêd fan fideoklips fan it foargeande jier. Dizze prizen waarden foar it earst útrikt yn 1990. De útrikking wurdt net dien yn in gebrûklike seremoanje, mar as ûnderdiel fan in strjitfeest op it parkearplak fan it haadkertier fan *MuchMusic* en dielen fan 'e oangrinzgjende Queen Street West, yn it sintrum fan Toronto. De winners wurde útornearre troch in faksjuery, mar der binne trije publykskategoryen, wêrfan't de winners útmakke wurde troch in stimming op 'e webside fan *MuchMusic*, dêr't in elk oan meidwaan kin.

## Kategoryen
* fideoklip fan it jier
* ynternasjonale fideoklip fan it jier (solo-artyst)
* ynternasjonale fideoklip fan it jier (groep)
* ynternasjonale fideoklip fan it jier troch in Kanadees
* regisseur fan it jier
* *post-production*-fideoklip fan it jier
* pop-fideoklip fan it jier
* rock-/alternative fideoklip fan it jier
* hiphop-fideoklip fan it jier
* *[[dance]]*-fideoklip fan it jier
* *MuchFACT*-fideoklip fan it jier
* publykspriis foar fideoklip (*Your Fave Video*)
* publykspriis foar artyst/groep (*Your Fave Artist or Group*)
* publykspriis foar ynternasjonale artyst/groep (*Your Fave International Artist or Group*)

;ôfskafte kategoryen:
* bêste sinematografy
* meast besjoene fideoklip

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''MuchMusic Video Awards''
Nickelodeon Kids' Choice Award

De ***Nickelodeon Kids' Choice Awards*** (soms ôfkoarte ta **KCA's**) binne in groep Amerikaanske berneprizen dy't sûnt 1988 elts jier troch de bernestjoerder Nickelodeon útrikt wurde foar de bêste prestaasjes op it mêd fan muzyk, tillefyzje, film, literatuer en sport. De útrikkingsseremoanje fynt om ein maart of begjin april hinne plak yn Los Angeles of in foarstêd dêrfan. De winners wurde útornearre troch de sjoggers fan it bernetillefyzjekanaal Nickelodeon. Will Smith hat it rekôr fan 'e measte wûne *Nickelodeon Kids' Choice Awards*, nammentlik tsien, al hat de tekenfilmrige *[[Spongebob Squarepants]]* der likefolle. Oare grutte winners binne Selena Gomez (8), Miley Cyrus (6), Amanda Bynes (6), Britney Spears (5) en Hilary Duff (4).

Sûnt 2010 kinne bern út Kanada ek har stim útbringe foar de *Nickelodeon Kids' Choice Awards*. Argentynje, Austraalje, Brazylje, Grut-Brittanje, Yndoneezje, Kolombia en Meksiko hawwe allegear har eigen nasjonale *Nickelodeon Kids' Choice Awards*. Yn 2014 waarden foar it earst ek de aparte *[[Nickelodeon Kids' Choice Sports Awards]]* útrikt, foar de bêste prestaasjes op it mêd fan sport.

## Kategoryen
* favorite film
* favorite filmakteur
* favorite filmaktrise
* favorite tillefyzjesearje
* favorite tillefyzje-akteur
* favorite tillefyzje-aktrise
* favorite band
* meast entûsjaste sporter
* favorite fideospultsje
* favorite boek
* favorite realityprogramma
* favorite animearre biste-*sidekick*
* favorite tekenfilmsearje
* favorite tekenfilm fan spylfilmlingte
* favorite stim yn in tekenfilm fan spylfilmlingte
* favorite manlike regaadmakker
* favorite froulike regaadmakker
* favorite sjonger
* favorite sjongster
* favoryt liet
* favorite *app*
* favorite grapmakker

;ôfskafte kategoryen
* favorite manlike sporter
* favorite froulike sporter
* favoryt sporttiim
* *Hall of Fame Award*
* *Wannabe Award*
* *Big Help Award*
* favorite bistestjer
* skattichste pearke
* favorite tillefyzje-*sidekick*
* favorite regaadmakker

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Nickelodeon Kids' Choice Awards''
UK Music Video Award

De ***UK Music Video Awards*** binne in groep Britske muzykprizen dy't elts jier útrikt wurde foar kreätiviteit, technyske treflikens en ynnovaasje op it mêd fan Britske en ynternasjonale fideoklips. Fan augustus ôf kinne klips nominearre wurde troch bedriuwen út 'e Britske muzykyndustry of gewoan troch partikulieren. De eigentlike takenning fan 'e prizen wurdt ferrjochte troch in faksjuery, wêrnei't de útrikking earne yn 'e hjerst plakfynt. De *UK Music Video Awards* waarden foar it earst útrikt yn 2008. Artysten dy't dizze priis yn it ferline wûn hawwe, wiene bgl. Björk, Beyoncé Knowles en *[[Coldplay]]*. 

## Kategoryen
* fideoklip fan it jier
* bêste pop-fideoklip
* bêste rock-fideoklip
* bêste alternative of ûnôfhinklike fideoklip
* bêste *dance*-fideoklip
* bêste *urban*-fideoklip
* bêste ynternasjonale fideoklip
* bêste kamerarezjy yn in fideoklip
* bêste styling yn in fideoklip
* bêste sinematografy yn in fideoklip
* bêste *telecine* yn in fideoklip
* bêste fisuële effekten yn in fideoklip
* publykspriis
* bêste produsint
* bêste regisseur
* bêste nije regisseur
* bêste *commissioner*

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''UK Music Video Awards''
Urban Music Award

De ***Urban Music Awards*** (soms ôfkoarte ta **UMA's**) binne in groep fan oarsprong Britske muzykprizen dy't sûnt 2003 elts jier útrikt wurde oan muzikanten en sjongers dy't ferantwurdlik binne foar de as bêste beoardiele prestaasjes op it mêd fan hiphop, R&B, soul en *[[dance-muzyk|dance]]*-muzyk fan it foargeande jier. Sûnt 2007 bestiet der ek in Amerikaanske ferzje fan dizze prizen, en yn totaal wurde se no yn seis lannen útrikt. Guon fan 'e winners fan 'e *Urban Music Awards* binne Jay-Z, Enrique Iglesias, Beyoncé Knowles, Rihanna en Amy Winehouse.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Urban Music Awards''
Brandenburger Tor

De **Brandenburger Tor** (Brandenboarchske Poarte) is de wichtichste poarte yn Berlyn. De poarte stiet in de wyk Mitte en stiet oan de Pariser Platz en foarmet de ôfsluting fan bûlevard Unter den Linden. Bewesten de poarte is de *Platz des 18. Marz* giet de strjitte fierder as Straße des 17. Juni, dy troch it sintrale park Tiergarten. 

## Skiednis
De poarte is tusken 1788 en 1791 boud yn opdracht fan de Prusyske kening Freark Willem II en ûntwurpen troch arsjitekt *Carl Gotthard Langhans*. It wie earst ferneamd as de *Friedenstor* (Fredespoarte).

De poarte wurdt tagelyk ek as in nasjonaal symboal beskôge, wêrmei in tal fan bartenissen yn de 20e iuw yn Berlyn, Dútslân, Jeropa en de wrâld ferbynt. Neffens boustilen wurdt de Brandenburger Tor by de ier-klassike perioade rekkene.

Tusken 1945 en 1990 lei de Brandenburger Tor op de grins fan West- en East-Berlyn en dus ek fan it west- en eastblok. De Berlynske Muorre rûn bewesten de poarte lâns. Oant de weriening fan Dútslân wie it in symboal fan de Kâlde Kriich en nei de weriening wie 't in symboal foar de weriening fan Dútslân en Jeropa.

Rûnom de poarte waarden nije gebouwen, dy't yn 'e Twadde Wrâldkriich ferwoaste waarden en net weropboud wiene no wer werom opboud. Mei it reekommen fan de ambassade fan de Feriene Steaten op it âlde histoaryske plak, op 4 july 2008, is de rekonstruksje rûnom de poarte dien makke.

## Arsjitektuer
De Brandenburger Tor is makke fan natoerstien (saneamde Elbe-sânstien, dat yn de omkriten fan Dresden en yn Noard-Bohemen wûn wurdt) en neffens de ier-klassike styl ûntwurpen en troch de Berlynske metselers *Zeidler & Wimmel* boud. It is boud neffens de Ateenske propileeën, de monumintale yngongspoarte fan de Akropolis. 
De poarte is 26 meter heech, 65,5 meter wiid en hat in dwerstrochsneed fan 11 meter. 
It byld op it gebou, in kwadriga (twatsjillige wein mei fjouwer hynders), makke troch *Johan Gottfried Schadow*, waard yn 1806 troch Napoleon meinommen nei Parys. It waard 8 jier letter troch in Dútske maarskalk werombrocht nei Dútslân en útroppen is in symboal foar de oerwinning. Sûnt dy tiid hat it byld mei in Grykske striidwein mei de godinne Viktoria, dy't in stêf hâldt mei dêrop in Prusyske earn en izeren krús mei in lauwerkrâns. It oarspronklike byld is ferlern gien yn de Twadde Wrâldkriich, mar in replika, dy't mei in gipsôfprint makke is yn de Twadde Wrâldkriich, is tidens de restauraasje tusken 1956 en 1958 wersteld. 

Nei de fal fan de Berlynske Muorre waard de Brandenburger Tor renovearre. Nei lange argewaasje is besletten de earn en izeren krús tebek te setten. Foar in soad minsken is it in oantsjutting nei de pynlike werinnering fan it Prusysk militarisme. Hjoeddedei is it in symboal foar de Dútske Ienheid. De rin fan de Berlynske Muorre is mei stiennen yn de dyk oanjûn. As beskerming fan de poarte en befeiliging fan de ambassades yn de omkriten is der gjin trochgeand ferkear mooglik ûnder de poarte. 

## Keppeling om utens
* Brandenburger Tor Webside
Unter den Linden

**Unter den Linden** is ien fan de ferneamste strjitten yn de Dútske haadstêd Berlyn. De leane rint troch de wyk Mitte en rint fan de Brandenburger Tor yn it westen nei de Schloßbrücke, wêr fanôf dêr de strjitte fierder de Karl Liebknecht-Straße hyt oant de Alexanderplatz. Oan dit paad fan sa'n 2 km steane in soad ferneamde besjenswurdichheden fan Berlyn. 
Bewesten de Brandenburger Tor, wêr fan 1961 oant en mei 1989 de Berlynske Muorre stien hat, rint de leane fierder as de Straße des 17. Juni, Bismarckstraße, Kaiserdamm en Heerstraße. De totale lingte fan dit paad is 11,5 km. 

Unter den Linden wie in praalwei fan de Prusyske keningen en de Dútske keizers en wie in flanearwei foar de rike boargerij. Ek wie it de leane foar de kommersjele Yndustriële Revolúsje. Neitiids waard de leane brûkt foar optochten fan it sosjalisme yn de DDR. 

De leane late eartiids nei de keninklike jachtfjilden, wêr letter de Tiergarten oanlein waard. Yn de 17e iuw waarden der lindebeammen oanlein, wêr de namme weikomt. Yn 1658 waarden se der wer weihelle, en yn 1820 waarden se der yn 4 rigen wer plante. Yn de 18e iuw waard Unter den Linden de haadstrjitte fan de nei it westen útwreidzjende stêd. 
Nei de weriening fan Dútslân yn 1990  is der in ryk ferskaat oan kafee's, restaurants en moaie winkels iepene. Ek wurde der in soad iepenloft eveneminten organisearre. By de boekestaltsjes by de *Humboldt Universiteit* en de *Staatsbibliotheek* binne in soad stúdinten en toeristen te finen. 

Ferneamde gebouwen oan Unter den Linden binne:
*Russyske ambassade 
*Rutersstânbyld fan Freark de Grutte
*Alte Palais, paleis fan keizer Wilhem I
*Alte Bibliotheek 
*Humboldt Universiteit 
*Berliner Staatsopera 
*Staatsbibliotheek zu Berlin 
*Neue Wache, in 19e iuwsk neo-kassike styl wachthûs
*Hotel Adlon
Grammis

De ***Grammis*** of de ***Grammis Awards*** binne in groep Sweedske muzykprizen dy't elts jier útrikt wurdt foar de as bêste beoardiele prestaasjes op it mêd fan 'e Sweedske en ynternasjonale popmuzyk en klassike muzyk fan it foargeande jier. Dizze prizen waarden foar it earst takend yn 1969, mar yn 1972 waarden se opheft, om yn 1987 wer nij libben ynblaasd te wurden. De takenning en útrikking wurdt fersoarge en organisearre troch de IFPI Sweden yn gearwurking mei it deiblêd *[[Expressen]]*. De útrikkingsseremoanje wurdt yn 'e regel yn febrewaris yn 'e Sweedske haadstêd Stokholm holden. De *Grammis* wurde beskôge as de wichtichste Sweedske muzykpriis, en as ekwifalint fan 'e Amerikaanske *[[Grammy Awards]]*, dêr't de namme nei ferwiisd.

## Kategoryen
* liet fan it jier
* album fan it jier
* muzyk-dvd fan it jier
* berne-album fan it jier
* artyst fan it jier
* nije artyst fan it jier
* bêste ynternasjonale artyst
* popgroep fan it jier
* manlike popartyst fan it jier
* froulike popartyst fan it jier
* rockband fan it jier
* *[[schlager]]*-/dûnsband fan it jier
* klassike solo-artyst fan it jier
* klassyk ansâmble fan it jier
* komponist fan it jier
* muzykprodusint fan it jier
* lietsjeskriuwer fan it jier
* teksskriuwer fan it jier
* fernijer fan it jier
* folksmuzyk fan it jier
* hardrock/*[[heavy metal]]* fan it jier
* hiphop/soul fan it jier
* jazz fan it jier
* iepen kategory

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Grammis''
NRJ Music Award

De ***NRJ Music Awards*** (soms ôfkoarte ta de **NMA's**) binne in groep Frânske prizen dy't elts jier útrikt wurde troch it Frânske radiostasjon NRJ yn gearwurking mei de tillefyzjestjoerder TF1 foar de bêste prestaasjes op it mêd fan 'e Frânsktalige en ynternasjonale popmuzyk fan it foargeande jier. Dizze prizen waarden foar it earst útrikt yn 2000, en sûnt fynt de útrikkingsseremoanje elts jier plak yn it mondêne baaiplak Cannes, oan 'e Frânske Azuerkust fan 'e Middellânske See, as it iepeningsgala fan 'e MIDEM (*Marché Internationale de l'Édition Musicale*). De ôfkoarting NRJ stiet foar *Nouvelle Radio des Jeunes* ("Nije Radio foar de Jongerein"), en is wurdboarterij, mei't *NRJ*, as je it fluch útsprekke, klinkt as it Frânske wurd *énergie* ("enerzjy").

De winners fan 'e *NRJ Music Awards* wurde útornearre trochdat it radiostasjon yn eltse kategory fiif gadingmakkers nominearret, wêrnei't fans op 'e webside fan NRJ stimme kinne. De útkomsten fan 'e stimming wurde dan ferrekkene mei dy fan in faksjuery dy't ynsteld is troch NRJ en TF1, yn in ferhâlding 75:25. Under de ynternasjonale muzikanten dy't alris in *NRJ Music Award* wûnen, binne Will Smith, Mariah Carey, Whitney Houston, Madonna, Geri Haliwell, Dido, Shakira, Jennifer Lopez, Usher, Avril Lavigne, The Black Eyed Peas, Robbie Williams, Christina Aguilera, Nelly Furtado, Beyoncé Knowles, Rihanna, Justin Timberlake, The Pussycat Dolls, Katy Perry, Lady Gaga, One Direction, Psy en Pharrell Williams. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Kategoryen
* Frânsktalich liet fan it jier
* ynternasjonaal liet fan it jier
* Frânsktalich album fan it jier
* ynternasjonaal album fan it jier
* Frânsktalige manlike artyst fan it jier
* ynternasjonale manlike artyst fan it jier
* Frânsktalige froulike artyst fan it jier
* ynternasjonale froulike artyst fan it jier
* Frânsktalich duo/groep fan it jier
* ynternasjonaal duo/groep fan it jier
* Frânsktalige trochbraak fan it jier
* ynternasjonale trochbraak fan it jier
* fideoklip fan it jier

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''NRJ Music Awards''
Alexanderplatz

It **Alexanderplatz** (Alexanderplein) is in plein yn de Dútske haadstêd Berlyn yn de wyk Mitte. It plein is in ferkearsmulpunt fan sa'n 300.000 minsken deistich. It plein is neamd nei tsaar Aleksander I. It fontyn op it plein is in ferneamde moetingsplak. Deunby it plein stiet de Fernsehturm (reekommen yn 1969). 
Yn de DDR-tiid wie it plein in keunstmjittich sintrum fan East-Berlyn. Der waarden allegear wichtige oerheidsgebouwen en oare blokgebouwen delset, wêrûnder de *Interhotel Stadt Berlin*. 
 
Nei de weriening fan Dútslân waarden der nije plannen ûntjûn foar in gânse ferbouwing fan it plein. De besteande gebouwen soene sloopt wurde en ferfongen wurde troch nijbou. Offallende ekonomyske groei hawwe foarearst der foar soarge dat it grutste part fan de plannen noch net útfierd binne. It warehûs  *Kaufhof* hat lykwols in ferbouwing ûndergien, wêrby de foargevel nei foaren rjochting it plein ferhûze is. Ta súdeasten fan it plein is winkelsintrum *Alexa* wierwurden. Yn 'e noardeastlike hoeke fan it plein is yn 2007 úteinset mei de bou fan in nij winkel- en kantoarekompleks. Dit moat it plein mear in sletten oansicht jaan. 

## Keppeling om utens
* Alexanderplatz
Skileman

De **skileman** wie yn Nederlân, oant let yn de 20e iuw, ien dy't mei in karre of wein by de streek, as ynstellings (sikehuzen, fersoarginghuzen en sa), lâns gie om ierappelskilen, bôlekoarsten en oare oerbliuwsels fan griente dat as feefretten brûkt wurde, koe ophelle. De skileman wie faak in lytse boer mei mar in pear kij. Minsken bewarren it grienteôffal foar de skileman.

Yn Berlyn waard 1915 it berop fan skileman fanwege de oerheid ynsteld, om it fergriemen fan iten tsjin te gean.

Troch de skaalfergrutting yn de lânbou en it skieden fan ôffal ferwûn de skileman út it strjitbyld. Wilens is der strangere wetjouwing wat hygiëne oanbelanget en mei itensôffal fan partikulieren as ynstellings net mear as bistefoer brûkt wurde.

Yn de 21ste iuw waard der op plakken wer eksperimintearre mei in skileman, mar dan yn it ramt fan it opheljen fan gft-ôffal.
Annemieke Verdoorn

**Annemieke Verdoorn** (folút: **Annemieke Margo Verdoorn**; Rotterdam, 8 augustus 1961) is in Nederlânsk aktrise dy't by it grutte publyk bekendheid krige mei har rol as suster Ingrid yn 'e sikehûssearje *Medisch Centrum West*, en letter as Joyce Couwenberg yn 'e soapsearje *Onderweg naar Morgen*.

## Libben en karriêre
### Karriêre
Verdoorn waard yn 1961 berne yn Rotterdam. Fan 1981 ôf wie se aktyf as aktrise, wêrby't se yn 't earstoan benammen rollen hie yn toanielstikken en musicals. Se ferfolle byrollen yn films as *Les Branchés à Saint-Tropez*, út 1983, en de *Grijpstra en De Gier*-plysjefilm *De Ratelrat*, út 1987 (as seksy motoraginte). Yn 1985 naam Verdoorn ûnder de skûlnamme Margo mei fiif oare artysten (wêrûnder Ireen Sheer, Malcolm Roberts en Chris Roberts) foar Lúksemboarch diel oan it Eurofyzjesongfestival. Harren ferske *Children, Kinder, Enfants* einige op it trettjinde plak.

Yn 1988 briek Verdoorn troch mei har rol as de ferpleechkundige Ingrid van der Linden yn 'e sikehûssearje *Medisch Centrum West*, dy't tige súksesfol wie. De searje rûn seis seizoenen en wie oant 1994 by de TROS op 'e tillefyzje te sjen. Nei *Medisch Centrum West* krige Verdoorn yn 1996 har oare grutte rol, nammentlik dy fan abbekate en direktrise Joyce Couwenberg, yn 'e soapsearje *Onderweg naar Morgen*. Hja naam dy rol oer fan Marjolein Keuning, dy't him de twa foargeande seizoenen spile hie. Yn 2008 beëinige Verdoorn nei tolve jier har dielname oan *Onderweg naar Morgen*, mei as gefolch dat Joyce Couwenberg út 'e searje skreaun waard.

### Priveelibben
Verdoorn troude yn 1993 mei Robert Wilson. Mei him krige se op 1&nbsp;novimber 2001 in soan, dy't James hjit. Nei't se yn 2008 stoppe wie mei har rol yn *Onderweg naar Morgen* emigrearre Verdoorn mei man en soan nei Austraalje, dêr't se sûnt dy tiid yn Sydney wennet.

## Filmografy

|-

|-
|align="center"| 1981 || *Belles, blondes et bronzées* || miss || 
|-
|align="center"| 1983 || *Les Branchés à Saint-Tropez* || Ingeu || 
|-
|align="center"| 1984 || *Gwendoline* || ûnbekend || net fermelden op 'e ôftiteling
|-
|align="center"| 1984 || *Vivre pour survivre* || assistinte fan plastysk sjirurch&nbsp;&nbsp; || 
|-
|align="center"| 1987 || *De Ratelrat* || Hylkje Hilarides || 
|-

|-
|align="center"| 1988–1994|| *Medisch Centrum West* || Ingrid van der Linden || fêste rol; 100 ôfl.
|-
|align="center"| 2002 || *Toen Was Geluk Heel Gewoon*&nbsp;&nbsp; || Saskia || gastrol; ôfl. *Mist*
|-
|align="center"| 1996–2008 || *Onderweg naar Morgen* || Joyce Couwenberg || fêste rol; 398 ôfl.
|-
|}

## Keppelings om utens
*Biografy en filmografy fan Annemieke Verdoorn yn de Internet Movie Database (IMDb)
Dachau (konsintraasjekamp)

It **konsintraasjekamp Dachau** wie it earste grut opsette konsintraasjekamp fan de SS yn nazy-Dútslân. It lei beëasten de Súd-Dútske stêd Dachau yn Beieren, sa'n 20 km noardwestlik fan München, de haadstêd fan de nazibeweging. It waard brûkt fan 22 maart 1933 oant de befrijing troch Amerikaanske troepen op 29 april 1945.

Yn de jierren 1933 oant 1945 waarden totaal 206.200 minsken út tritich lannen yn Dachau fêstholden. It tal deaden fan Dachau berint 25.613 yn it haadkamp en noch ris 10.000 yn de subkampen.

## Bekende finzenen
* Pim Boellaard - Nederlânsk fersetsman
* Titus Brandsma - karmelyt, preester, ferzetsman, ex-rektor Universiteit fan Nymwegen
* Jan Campert - skriuwer
* Ludo van Eck - Flaamsk auteur
* Georg Elser - Dútsk fersetsman (oanslach op Adolf Hitler
* Jan Ysbrands Galama - pastoar
* Albert Béla Haas - arts en fersetsstrider
* Ed. Hoornik - Nederlânsk dichter en skriuwer
* Herman Knoop - predikant, skriuwer fan *Een theater in Dachau*
* Bib van Lanschot - Nederlânsk fersetsman
* Noud van Lierop - preester, haadredakteur *[[Katholieke Wereld Pers]]*
* George Maduro - Nederlânsk fersetsman
* Martin Niemöller - Dútsk predikant
* Jacobus Overduin - Nederlânsk predikant, skriuwer fan *Hel en hemel van Dachau*
* Robert Regout - preester, jezuyt en heechlearaar ynternasjonaal rjocht
* Pim Reijntjes - redakteur-ferslachjouwer
* Nico Rost - Nederlânsk skriuwer en sjoernalist
* Joh. Rothkrans - preester, skriuwer fan *Dachau, hel en hemel* (1957)
* Arie van Soest - Nederlânsk fersetsman, yllegale krante Het Parool
* Hans Teengs Gerritsen - fersetsman
* Carel Steensma - piloat en fersetsman
* Jan Willem Tunderman - predikant
* Herman Bernard Wiardi Beckman - Nederlânsk politikus (SDAP en Earste Keamerlid)
* Nanne Zwiep - predikant

## Keppeling om utens
* Dachau.nl
* Gedenkstätte Dachau
Niederhagen

**Niederhagen** wie yn de Twadde Wrâldoarloch fan maaie 1939 oant yn 1943 in lyts Dútsk konsintraasjekamp. It lei tichteby Wewelsburg, it kastiel yn Noardryn-Westfalen dat fan 1934 oant 1945 it haadkertier fan de SS wie.

## Skiednis
It kamp waard yn maaie 1939 yn gebrûk naam. Totaal waarden der 3.900 minsken fêstholden yn Niederhagen. De earste finzenen kamen út it kamp Sachsenhausen, mar doe't de Russyske kriichsfizenen kamen gie it tal finzenen omheech nei 1.200. Sy wiene feroardield ta twangarbeid. Yn 1940 en 1941 wie Niederhagen ek in trochfierkamp foar Jehova's tsjûgen, mar ek homoseksuelen, Sinty, Roma en politike finzenen hawwe der sitten. Yn desimber 1942 die de SS tynge dat der tolve Joaden nei Niederhagen deportearre wiene, dy't allegear it libben ferlearen.

Fan de 3.900 finzenen stoaren der te minste 1.285. Maitiid 1943 waard it kamp foar it grutste part opheft en waarden de oerlibben nei it konsintraasjekamp Buchenwald oerbrocht. Der bleaune sa'n fyftich persoanen efter, dy't fungearren as it saneamde "Restkommando". Op 2 april 1945 waard it "Restkommando" fan Amerikaanske troepen befrijd.

## Kampkommandanten
De neifolgjende SS-ofsieren hawwe *Lagerführer* fan it wurkkamp west: 
* Wolfgang Plaul
* SS *Hauptsturmführer* Adolf Haas, july 1941 - septimber 1941
* SS *Hauptsturmführer* Adolf Haas wie ek kommandant fan it selsstannich konsintraasjekamp Niederhagen fan septimber 1941 oant 1943, doe't it kamp opheft waard en er oergie nei Bergen-Belsen.

## Sjoch ek
* List fan Nazikonsintraasjekampen

## Keppelings om utens
* It konsintraasjekamp Niederhagen 
* Oersjoch fan de skiednis fan Wewelsburg 1933-1945, Hüser/Brebeck 
* Topografy fan kamp Niederhagen
Ellemieke Vermolen

**Ellemieke Vermolen** (folút: **Ellemieke Elisabeth Cathriene Vermolen**; Hellefuotslûs, 13 oktober 1976) is in Nederlânsk model, aktrise en presintatrise, dy't yn 2000 lanlike bekendheid krige doe't hja de rol fan Bo Donkers spile yn 'e soapsearje *[[Goudkust (telefyzjesearje)|Goudkust]]*.

## Karriêre
Vermolen die nei de MAVO in trijejierrige siktaresseoplieding  by it Schoevers-ynstitút. Neitiid fûn se wurk as model, en sa ferskynde se bgl. yn reklamespotsjes fan C&A en Amstel. Troch dy spotsjes kaam hja yn kontakt mei Joop van den Ende, dy't har in baan oanbea by it programma *Millenniumspel*, op RTL 4. Fia fia krige Vermolen doe de rol fan Bo Donkers yn 'e soapsearje *[[Goudkust (telefyzjesearje)|Goudkust]]*, op SBS 6, taspile.

Fan septimber 2002 ôf presintearre Vermolen it spulprogramma *Puzzeltijd*, op RTL 4. Yn maart 2003 stapte se oer nei SBS, dêr't se ferskate programma's presintearre, wêrûnder *Klussen en Wonen*, *Exclusief* en *Mama, Ik Heb Je Huis Verbouwd*. Letter wie se ek te sjen yn *Shownieuws* en *Huizenjacht*.

Ellemieke Vermolen waard yn 2005 troch it tydskrift *[[FHM]]* útkard ta de meast seksy frou fan Nederlân. It jiers dêrop die se mei oan it realitytillefyzjeprogramma *Sterren Dansen op het IJs*, wêryn't se by in *skate-off* mei âld-reedrider Hein Vergeer útskeakele waard en in fyfde plak helle. Yn 2007 naam Vermolen in duët mei sjonger Gerard Joling op, mei as titel *Liefde*. Oant augustus 2011 presintearre se it oersichtsprogramma *De 25*, op SBS 6.

## Priveelibben
Vermolen troude yn 1998 mei muzykprodusint John Ewbank, mar dat houlik rûn in jier letter al op in skieding út. Yn 2006 hie hja in hoartsje in relaasje mei sjonger Jan Smit. Yn 2007 lei se it oan mei topkok Sergio Herman, mei wa't se op 11 septimber 2008 troude. Mei him hat se twa soannen, dy't berne binne yn 2009 en 2010.

## Keppelings om utens
*Biografy en filmografy fan Ellemieke Vermolen yn de ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Dirk Boonstra (1893-1944)

**Dirk Boonstra**  (Sint-Anne, 24 febrewaris 1893 - 9 septimber 1944, Hersbruck Dútslân) wie plysjeman yn Gryptsjerk yn de Twadde Wrâldoarloch. 

Op 9 maart 1943 wegeren Boonstra en syn kollega-plysjes Jan Deddens, Klaas Berga, Tönnis Bulthuis, Theodorus Buunk, Tjerk van der Hauw, Geert Holvast, Roelf Mulder, Willem Vlijm en Jan Elzinga it befel út te fieren om alle oerbleaune Joaden út de omkriten fan hûs te heljen foar transport nei Kamp Westerbork. De plysjes waarden dêrnei fêstset yn Kamp Vught. Boonstra waard yn 'e maitiid fan 1944 oerbrocht nei Dachau, mar stoar letter yn in bûtenkamp fan konsintraasjekamp Flossenbürg by Hersbruch. 

Fanwege dy aksje waarden Boonstra en syn kollega's op 14 novimber 1988 erkend as Rjochtfeardige ûnder de Folken troch Yad Vashem.

## Keppeling om utens
*  Dirk Boonstra – op de webside fan Yad Vashem
Nanne Zwiep

**Nanne Zwiep** (Beemster, 3 augustus 1894 - Dachau, 24 novimber 1942) wie in frijsinnich Nederlânsk-herfoarme predikant yn Ynskedee, dy't troch de nazys arrestearre waard ûnder de Dútske besetting fan Nederlân yn de Twadde Wrâldoarloch. Zwiep stoar yn it konsintraasjekamp fan Dachau, by München. 

Zwiep waard predikant yn Enschede yn 1929 en wie dêr in bekend persoan. Op snein 19 april 1942 ferklearre er yn de preek dat er tsjin it nasjonaalsosjalisme en de joadefervolging wie. De oare deis waard er arrestearre; nei't er fiif moannen ûnderfrege wie yn de finzenissen fan Arnhim en Amersfoart waard er nei Dachau transportearre. Nei twa moannen kamp stoar er op 24 novimber 1942.

Ta oantins fan Zwiep waard al op 1 maaie 1945 in scoutinggroep yn Ynskedee (*Scouting Nanne Zwiep*) nei him ferneamd.

## Keppeling om utens
* Wiidweidige ynformaasje oer dûmny Nanne Zwiep
Gernier

In **gernier** is yn it Frysk ien fan twa dingen. Yn it foarste plak is it in (histoaryske) oantsjutting foar immen mei lytsskalich lânboubedriuw, wêrby't de klam leit op it ferbouwen fan gewaaksen, al is it net útsletten dat sokke persoanen ek oan marginale feehâlderij dogge, bgl. troch it hâlden fan ien ko of in pear geiten. (De ekwifalinte term foar in lytsskalich boer mei de klam op 'e feehâlderij is komelker.) Dêrnjonken kin gernier ek brûkt wurde as algemiene term foar immen dy't in túnboubedriuw hat (dus synonym mei túnker). Yn 'e praktyk sil lykwols hast altyd de earste betsjutting bedoeld wêze. Dêrby wurdt mei de term "gernier" frijwol altyd ferwiisd nei immen út it ferline; foar tsjintwurdige persoanen is dit wurd yn ûnbrûk rekke.

Besibbe wurden binne **gernierker**, dat synonym is mei gernier; it tiidwurd **gernierkje**, dat ferwiist nei it hawwen fan in lytsskalich lânboubedriuw mei de klam op it ferbouwen fan gewaaksen, of nei it hawwen fan in túnboubedriuw; **gernierkerij** of **gerniersbedriuw** dêr't in lytsskalich lânboubedriuw mei de klam op it ferbouwen fan gewaaksen of in túnboubedriuw mei oantsjutten wurdt; en **gernierske**, dat ferwiist nei in froulike gernier, of (faker) nei de frou fan in gernier.
Ferver

In **ferver** as **hûsskilder** (moderner) is ien dy't it houtwurk of oar materiaal fan in gebou fervet. 

De ferver fervet ûnderdielen (fan hout, stien, metaal as keunststoffen) fan in gebou as oare konstruksje om it te beskermjen tsjin korroazje, waarsynfloeden en oare foarmen fan oantaasting fan de ûndergrûn en om it ûnderdiel moaier te meitsjen. In trochsichige laach fan lak of beits kin er tapasse at it materiaal te moai of te djoer is om it mei ferve te ferbergjen. Neist fervjen behinget er ek en is er ek faak glêssetter.

## Skiednis
Yn de midsiuwen wie de ferver lid fan in gilde. De masterferver wurke mei syn feinten oan it ûnderhâld fan gebouwen. Ek moasten de fervers it heraldysk wapen fan de stêd op de wapenskylden oanbringe. Sa is de beropsnamme 'skilder' ûntstien. 

## Oplieding
Yn Nederlân kin in skilder hjoed-de-dei in oplieding folgje by in regionaal opliedingssintrum (roc). Ek is der in mbo-oplieding oan it NIMETO yn Utert, St. Lucas yn Boxtel of it CIBAP yn Swol om de saneamde masterferver-titel te heljen.

## Beropssykten
* It Organysk psychosyndroom (OPS) feroarsake troch skealike oplosmiddelen.
Jessica Mendels

**Jessica Mendels** (De Haach, 25 maart 1981) is in Nederlânsk presintatrise en tillefyzje-aktrise.

## Libben en karriêre
Mendels is benammen bekend wurden mei it kampearprogramma *CampingLife*, dat hja fan 2008 oant 2012 mei Sander Janson presintearre op 'e stjoerder RTL 4. Yn 2009 en 2010 wie se dêrnjonken teffens mei-presintator fan it programma *Ik Kom bij Je Eten*. Earder die Mendels presintaasjewurk op 'e teleshopstjoerder LiveShop.

Fierders hie se yn 2003 in rol yn 'e soapsearje *[[Goede Tijden, Slechte Tijden]]*, as Cynthia de Vries, en yn 2008 spile se Tamara Groeneveld yn *Pauwen en Reigers*, in dramasearje fan 'e regionale stjoerder RTV West.

Op 28 maaie 2011 troude Mendels mei har freon Paul Blom, mei wa't se al sûnt 2005 in relaasje hie. Mei him hat hja neitiid in dochter krigen. Sûnt 2013 docht Mendels de presintaasje fan *RTL Vakantie Magazine*, en sûnt 2014 ek dy fan 'e kwis *LETRZ*.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Jessica Mendels
Nij-Amsterdam (Drinte)

**Nij-Amsterdam** (Nederlânsk en offisjeel: *Nieuw-Amsterdam*, Drintsk: *Neij-Amsterdam*) is in doarp yn de gemeente Emmen yn it súdeasten fan de provinsje Drinte (Nederlân). It doarp hat  ynwenners ).

## Geografy
It doarp Veenoord leit deun tsjin Nieuw-Amsterdam oan - winliken is it ien gehiel, Nij-Amsterdam - Veenoord. Dat in part in oare namme hat komt trochdat it foar de gemeentlike weryndieling fan Drinte yn in oare gemeente lei, yn Sleen. Nij-Amsterdam - Veenoord is in twillingdoarp. Sûnt 1 jannewaris 1998, hearre beide doarpen by de gemeente Emmen.

## Skiednis
Amsterdamske belizzers neamden it feangebiet ynearsten it *Amsterdamsche Veld* (Amsterdaske Fjild). Nei't it omneamd waard ta Nij-Amsterdam waard it doarp noardliker boud. Yn 1860 kaam dêr de Verlengde Hoogeveense Vaart ree en de Amsterdamske belizzers f☼nen it better en fêstigje har dêre. De Hoogeveenske feart, earder al ferdjippe en ferbrede, waard doe yn eastlike en rjochting Emmen troch it fean lutsen. Dêr ûntwikkele Nij-Amsterdam troch him sterk mei Veenoord. Dêr ûntstie in soad bedriuwigens yn dy twa plakken. Nij-Amsterdam waard troch de turf ien fan de wichtichste turfmerken yn Nederlân. De oansluting mei Veenoord waard sels sa sterk dat de ttwa doarpen de bynamme "Twillingdoarp" krigen. Letter waard Zandpol dêr noch by belutsen. Dat doarp hat lykwols gjin grutte rôl by de ûntjouwings fan 'e yndustry yn en om Nij-Amsterdam en Veenoord spile.

Yn 'e snuorje fan 'e ûntjouwing fan Nij-Amsterdam kamen der in soad yndustriële bedriuwen, lykas skipswerven, kalkûnen en in jirpelmoalfabryk. Der kamen ferskate hotels yn it doarp. Yn ien fan dy hotels hat Vincent van Gogh in skoftke út-fan-hûs west.

## Vincent van Gogh

De ferneamde skilder Vincent van Gogh hat yn 1863 it grutste part fan syn Drintske tiid trochbrocht yn Nij-Amsterdam. Hy wie de measte tiid yn it saneamde loazjemint *Scholte*. Hjoed-de-dei stiet dat bekend as it Van Gogh Hûs. Neffens sizzen betelle Van Gogh de hier mei skilderings, mar dat de ferhierder dy net wurdearje koe en dêrom as baarnhout brûkte. De krektens dêr is lykwols net fan fêststeld. Van Gogh skildere ûnder oaren de "Ophelbrêge yn Nij-Amsterdam".

De gemeente Sleen woe ynearsten it Van Gogh Hûs slope, dochs dat koe op it lêste momint tefoarren kommen wurde. Hjoed-de-dei docht it tsjinst as restaurant en museum.

## Stasjon
It doarp leit oan 'e spoarline fan Swol nei Emmen. Dy line waard yn 1905 iepene en doe troch NOLS oanlein. It doarp hie doe al twa steamtramferbings. It stasjon fan DSM waard en 1899 iepene en dat fan EDS yn 1903. It stasjon fan Nij-Amsterdam leit lykwols yn Veenoord, wylst de útgong yn Nij-Amsterdam útkomt.

## It besjen wurdich

* Herfoarme tsjerke, arsjitekt H.C. Winters.
* Grifformearde tsjerke yn de styl fan de Amsterdamske Skoalle, arsjitekt W. van Straten.
* Filla *[[La Paix (Nij-Amsterdam)|La Paix]]*, wente fan Lodewijk Dommers, ryksmonumint.
* It Van Gogh Hûs, dêr't Vincent van Gogh yn 1883 tahold.

## Berne yn Nij-Amsterdam
* Dini Hobers (10 desimber 1932), atlete
* Bas Sibum (26 desimber 1982), proffuotballer

## Keppelings om utens
* Histoarysk Emmen
* Doarpsargyf Nieuw-Amsterdam/Veenoord