USS California (skip út 1921)

De **USS ''California*** wie in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[slachskip]] fan 'e [[Tennessee-klasse (slachskip)|*Tennessee*-klasse]], mei de koade *'BB-44*'. It wie fan [[1921]] oant [[1947]] yn 'e tsjinst by de [[Amerikaanske Marine]]. De USS *California* waard ûnder de [[Oanfal op Pearl Harbor]] ta [[sinken]] brocht.

==Bou en skaaimerken==
De [[Tennessee-klasse (slachskip)|*Tennessee*-klasse]] boude fuort op 'e ûntwikkeling fan 'e foargeande [[New Mexico-klasse (slachskip)|*New Mexico*-klasse]], en wie in standertsearje fan twa slachskippen. Dy waarden yn 'e [[1910-er jierren|1910-er]] en de [[1920-er jierren]] boud yn opdracht fan 'e [[Amerikaanske Marine]]. De [[kyl (skip)|kyl]] fan 'e USS *California* waard lein op [[25 oktober]] [[1916]] op 'e [[Marineskipswerf Mare Island]] yn [[Vallejo (Kalifornje)|Vallejo]] yn [[Kalifornje]], dêr't it skip op [[20 novimber]] [[1919]] [[tewetterlitting|te wetter litten]] waard. As [[marineskip]] wie it skip swier [[pânser|bepânsere]] en it wie bewapene mei in [[batterij (artillery)|batterij]] fan trije 14 [[inch]] (356 mm)-[[kanon (wapen)|kanonnen]] yn elts fan 'e fjouwer [[geskut]]stuorren, en dêropta mei ferskate mindere [[wapen]]s. De USS *California* hie in lingte fan 190&nbsp;[[meter|m]], in breedte fan 29.69&nbsp;m en in [[djipgong]] fan 9.19&nbsp;m. De [[faasje|topsnelheid]] bedroech 21&nbsp;[[knoop (seefeart)|knopen]], oftewol 39&nbsp;[[km]]/[[oere|h]].

==Tsjinst==
===Ynterbellum===
Nei't de USS *California* op [[10 augustus]] [[1921]] troch de Amerikaanske Marine yn 'e feart nommen wie, tsjinne it skip as it [[flaggeskip]] fan 'e Amerikaanske [[Slachfloat]]. Yn 'e [[1920-er jierren|1920-er]] en [[1930-er jierren]] naam it skip geregeldwei diel oan [[float]]oefenings en makke it teffens [[reizen]] nei [[Austraalje (lân)|Austraalje]] en [[Nij-Seelân]] ([[1925]]) en troch it [[Panamakanaal]] nei [[Haïty]] ([[1934]]) en [[Porto Riko]] ([[1938]]). Yn [[1926]] waard oan board fan 'e USS *California* in [[fleantúchkattepûl]] ynstallearre, en waarden trije [[Vought UO-1]]-[[wetterfleantúch|wetterfleantugen]] oan it skip tafoege dy't dêrmei lansearre wurde koene. Nei de [[ierdbeving fan Long Beach (1933)|ierdbeving fan Long Beach]], op [[10&nbsp;maart]] [[1933]], bea de [[bemanning]] fan 'e USS *California*, dy't by tafal krekt in dei earder yn 'e [[haven]] fan [[Long Beach (Kalifornje)|Long Beach]] oankommen wie, needhelp oan 'e bewenners fan 'e troffen [[stêd]].

===Oanfal op Pearl Harbor===

Fanwegen oprinnende spannings yn it gebiet fan 'e [[Stille Oseaan]], dy't ferbân holden mei de [[Twadde Sineesk-Japanske Oarloch]] en oanboaze waarden troch de oangeande [[Twadde Wrâldoarloch]] yn [[Jeropa]], ferhuze de [[Amerikaanske presidint]] [[Franklin D. Roosevelt]] de [[Amerikaanske Pasifyske Float]] begjin [[1941]] fan [[San Diego]], yn [[Kalifornje]], nei it [[Marinestasjon Pearl Harbor]], yn it [[Territoarium Hawaï]]. Op [[7&nbsp;desimber]] [[1941]] lei de USS *California* dêr ôfmarre oan [[Battleship Row]] doe't de [[Japan]]ske [[Oanfal op Pearl Harbor]] plakfûn, wêrmei't de Feriene Steaten de Twadde Wrâldoarloch ynskuord waarden. 


De USS *California* rûn by de oanfal net mear as tuskenbeiden skea op troch de ynslaggen fan twa [[torpedo (wapen)|torpedo's]] en twa [[bom]]men, hoewol't der ûnder de bemanning 100 deaden foelen. It [[elektrisiteit|elektryske]] systeem fan it skip rekke útskeakele troch [[brân]], mei as gefolch dat de [[pomp]]en net wurken. De bemanning hie it skip boppe wetter hâlde kinnen, mar krige befel om fan board te gean krekt doe't se de pompen oan 'e gong krigen hiene. Baarnende [[oalje]] fan twa oare slachskippen, de [[USS Arizona (BB-39)|USS *Arizona*]] en de [[USS West Virginia (BB-48)|USS *West Virginia*]], dreau nei de USS *California* ta, sadat de sitewaasje slimmer liek as dat it eins wie. It skip rûn sadwaande oer in perioade fan trije dagen stadich fol mei wetter en [[sinken|sonk]]. Oan fjouwer bemanningsleden waard letter de [[Medal of Honor]], de heechste Amerikaanske militêre [[ûnderskieding]], takend foar harren dieden ûnder de oanfal. Yn [[april]] [[1942]] waard de USS *California* [[berging (skipfeart)|burgen]], wêrnei't it skip yn [[1943]] reparearre en yngeand omboud waard en yn [[jannewaris]] [[1944]] wer yn 'e tsjinst kaam.

===Fierdere Twadde Wrâldoarloch===
Neitiid waard de USS *California* yn 'e [[Twadde Wrâldoarloch yn de Stille Oseaan|Twadde Wrâldoarloch yn 'e Stille Oseaan]] ynset foar it ûnderstypjen fan ferskate [[amfibyske operaasje]]s troch it útfieren fan [[bombardemint|kustbombardeminten]], lykas yn 'e [[Marianen- en Palaukampanje]] en de [[Filipinenkampanje (1944-1945)|Twadde Filipinenkampanje]]. It skip rekke lykwols op [[23&nbsp;augustus]] [[1944]] skansearre troch in oanfarring mei it susterskip de [[USS Tennessee (BB-43)|USS *Tennessee*]], en miste dêrtroch ûnder de Marianen- en Palaukampanje de bloedige [[Slach om Peleliu]]. Under de Filipinenkampanje naam de USS *California* yn [[oktober]] [[1944]] diel oan 'e [[Slach yn de Strjitte fan Surigao|Slach yn 'e Strjitte fan Surigao]], dat de lêste [[seeslach]] tusken slachskippen yn 'e [[skiednis]] fan 'e wrâld wie. Under de [[Ynvaazje fan de Golf fan Lingayen|Ynvaazje fan 'e Golf fan Lingayen]], op [[5&nbsp;jannewaris]] [[1945]], waard it skip rekke troch in Japanske [[kamikaze]], wêrby't 44 bemanningsleden omkamen en 155 [[ferwûne]] rekken. Nei reparaasjes yn Pearl Harbor en Long Beach, dêr't it skip op eigen krêft hinne farre koe, joech de USS *California* him op [[15&nbsp;juny]] wer by de float. Dat wie krekt op 'e tiid om 'e ynvaazje fan [[Okinawa]], yn 'e [[Rjûkjû-eilannen]], te ûnderstypjen yn 'e [[Slach om Okinawa]]. 

===Nei de oarloch===
Nei de [[kapitulaasje fan Japan]], op [[15&nbsp;augustus]] [[1945]], naam de bemanning fan 'e USS *California* yn [[Wakayama]] en [[Yokosuka]] diel oan it begjin fan 'e [[besetting fan Japan]]. Op [[15&nbsp;oktober]] ferliet it slachskip Japan om fia de [[Yndyske Oseaan]] en de [[Atlantyske Oseaan]] nei [[Philadelphia]] te farren. Underweis brocht it skip in kontingint [[Súd-Afrika|Súdafrikaanske]] [[troepen]] fan [[Britsk-Seylon]] (no [[Sry Lanka]]) nei hûs. Nei de oankomst yn Philadelphia waard de USS *California'' dêr foar anker lein, wêrnei't it skip op 14&nbsp;febrewaris 1947 formeel út 'e aktive tsjinst helle waard. It skip behold lykwols syn plak yn 'e ynventaris fan 'e Amerikaanske Marine oant it op 1&nbsp;maart 1959 sloopt en foar skroat ferkocht waard.