open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Opwaaiïng

In **opwaaiïng** is it opstowen fan it wetter troch de wyn. It hinget fan de wyn ôf hoefolle opwaaiïng der ûntstiet en fan de stryklingte, dat wol sizze de lingte fan  it frije wynoerflak, metten yn de rjochting fan de wyn.

Op de Fryske marren is by stoarm in opwaaiïng metten fan 7 sm/km. Troch opwaaiïng kin it ferskil yn wetterstân tusken Starum en Sâltkamp mear as oardel meter wêze.
Anne Jouke Osinga

**Anne Joukes Osinga** (Ypekolsgea, 8 maaie 1885 - Boalsert, 11 juny 1967) wie in printer-útjouwer fan Snits, en oprjochter fan Utjouwerij A.J. Osinga. Letter gie syn bedriuw nei Boalsert. Hy joech in soad Fryske boeken út.
Dick Osinga

**Dirk Douwe Osinga** of **Dick Osinga** (Ljouwert, 5 septimber 1913 - dêre, 8 septimber 1997) wie in skilder en glêzenier fan Ljouwert. 

Hy folge in oplieding oan de Akademy foar Byldzjende Keunsten yn Amsterdam en oan it Heger Ynstitút foar Skoandere Keunsten yn Antwerpen. Syn wurk bestie benammen út portretten.
Jan Ottema

**Jan Gerhardus Ottema**  (Doetinchem, 1 desimber 1804 - Ljouwert, 19 maart 1879) wie in klassikus mei belangstelling foar Fryslâns ferline.

Ottema wie learaar klassike talen oan it Steds Gymnasium Ljouwert.
Hy wie in warber lid fan it Frysk Genoatskip. Hy skreau ûnder oare oer Simon Stijl en joech kroniken út. Bekendheid krige er troch syn pleidoai foar de echtheid fan it Oera Linda Boek dat er sels yn transkripsje útjoech yn 1872; yn 1876 ferskynde in ferbettere printinge.

Fuort nei ferskinen fan Ottema’s edysje fan it Oera Linda-boek ferskynden der ferskate publikaasjes wêryn't de echtheid fan it wurk bestriden waard. De kontroverse die út soarte gjin goed oan Ottema syn reputaasje as kenner fan it Fryske erfgoed, en Ottema stoar net lang nei de affêre.

## Keppelingen om utens
* Profyl Ottema yn de dbnl
Hendrik Frânses Pasma

**Hendrik Franses Pasma** (It Hearrenfean, 21 july 1813 - dêre, 5 desimber 1890) wie in boer, skriuwer en politikus.

Pasma wie strider foar Fryske lânbou- en steatsbelangen. Foar it iene wie er lid fan 'e Maatskippij fan Lânbou. Foar it oare wie er wethâlder fan Haskerlân en lid fan de Steaten fan Fryslân. 

Yn 1879 wie er ien fan de oprjochters fan it Frysk Kowestamboek. Hy wie lid fan fertsjinste fan 'e Fryske Mij fanwegen syn ynset om de súveltaberieding te ferbeterjen. Hy reizge mei oaren nei Denemark ta om dêr de melkfeehâlderij te bestudearjen. Hy wie ek nutssprekker.

Pasma boaske yn 1837 mei Trijntje Nijdam. It earste jier wennen hja yn Jirnsum, it oare jier ferfarren hja nei in pleats op Haskerdiken. Hja hawwe seis bern hân. Njonken al syn aktiviteiten wie Pasma ek Frysk dichter.

## Publikaasje
* *Frieslands boezemwater in zijn aanvoer, doorvoer en afvoer*, 1868

## Keppelingen om utens
* ''Waterschrijvers''
* "Famylje Pasma" op ''Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia Online''
Messerschmitt Me 262

**Messerschmitt Me 262** wie de earste operasjonele jachtfleanmasine mei strielmotoaren. It tastel waard yn de Twadde Wrâldkriich troch de Luftwaffe ynset. Meiïnoar binne der 1.433 boud. De Me 262 wie technysk folle better as de fleanmasinen fan de Alliearden, mar it alliearde oerwicht yn 'e loft koe oan 'e ein fan de kriich net mear keard wurde. De Me 262 waard te let yntrodusearre en der wienen te min operasjonele tastellen. Dêrneist wie de masine kwetsber op de grûn foar alliearde bommewerpers. De Me 262 hie in langere startbaan nedich en dy moast boppedat ferhurde wêze. De Luftwaffe makke gebrûk fan spesjale dielen fan de autodyk. By de start en it yn 'e loft gean wie it tastel kwetsber en hie dêrby beskerming nedich fan ferâldere jachtfleanmasines.

## Technyske feiten (Messerschmitt Me 262 A-1a)
* Bemanning: 1
* Lingte: 10,60 m.
* Spanwiidte: 12,60 m.
* Hichte: 3,50 m.
* Wjukoerflak: 21,7
* Leechgewicht: 4.404 kg
* Startgewicht: 7.130 kg
* Motor: 2x Junkers Jumo 109-004 strielmotor, 8,8 kN elk
* Libbensdoer motor: 20-25 oeren
* Heechste faasje: 870 km/o op 6.000 meter hichte
* Stiichfaasje: 20 m/sek.
* Fleanberik: 1.050 km.
* Plafond gewoanwei: 11.450 m.
* Bewapening: 4× 30 mm Mk 108 kanonnen (A-2a: twa kanonnen), 24× 55 mm R4M raketten, 2 × 250 kg (551 lb) bommen of 2 × 500 kg bommen (allinnich by de A-2a)

## Sjoch ek
* Gloster Meteor
* Heinkel He 162
Willem Ouwens

**Willem Ouwens** (Delft, 1717 - De Haach, 15 maart 1779) wie in medikus.

Hy wie arts yn De Haach (1737), heechlearaar yn de genêskunde (1748), gemy en botany. (1749) yn Frjentsjer. Ouwens wie ek liifarts fan Maria Louise en lid fan de froedskip yn Frjentsjer (1763-1779). Willem Ouwens wie ôffurdige nei de Steaten Generaal (1778/79).
Paisyl

**Paisyl** is in brêge mei kearslûs yn de Slachtedyk east fan Achlum oer de Arumer Feart. Neamd nei it Paigoed, dêr't de eigener fan mei-ûnderhâldplichtich wie.
Hoite Peisel

**Hoite Peisel** (Sint-Anne, maart 1744 - Ljouwert, maart 1778) wie oerjachtmaster op It Bilt en in foaroansteand patriot dy't stoar yn de finzenis fan Ljouwert. Hy wie troud mei Maartje Bentes. In foto fan Hoite Peizel syn findel wurdt op it gemeentehûs bewarre.
Gerrit Penterman sr.

**Gerrit Penterman sr.** (Grol, ? – Ljouwert, 1727) wie in geweare- en pistoalemakker yn Ljouwert. Hy waard boarger fan Ljouwert en rustmaster  yn 1684. Wurk fan him is ûnder oare te sjen yn it Frysk Museum, it Nederlânsk legermuseum yn Leien en Löwenburg by Kassel.
Gerrit Penterman jr.

**Gerrit Penterman jr.** (Utert, ± 1684 - Ljouwert, nei 1717) wie in geweare- en pistoalemakker yn Ljouwert. Wurk fan him is op Dekemastate yn Jelsum.

## Sjoch ek
* Gerrit Penterman sr.
Greet Andringa

**Greet Andringa** (Reduzum, 16 july 1971) is in dokter en Frysk skriuwster út Suwâld. Nei it ateneum yn Ljouwert slagge se foar de stúdzje genêskunde. Se krige in funksje by de Kuno van Dijk Stichting yn Louwert. Greet Andringa hat der in soad lêst fan hân dat der yn har stúdzje noait werklik romte west hat foar emoasjes. Dêrom folge se de stúdzje Humanistyk yn Utert.  

Op de middelbere skoalle frege har skiednislearaar Jan Pieter Janzen (1945-2005), dy't aktyf wie yn de Fryske literêre wrâld, om foar de skoalkrante te skriuwen. Doe't Janzen letter redakteur wie fan Trotwaer, frege er har yn 1999 ek foar dat blêd in ferhaal te skriuwen: 'De earste kear'. Dêrnei publisearre se yn it Frysk Skriuwerskalinderboek 2003 en yn it literêre tydskrift Hjir. Har debút yn boekfoarm wie yn augustus 2003 de ferhalebondel *De diggels fan Che*. Kritisy priizgen har natuerlike libbene styl, har goedrinnende sinnen en har taalgebrûk. Har ferhalen falle op troch de ûnferwachte haadpersoanen en de faak ferrassende draai dy’t se oan de ferhalen jout.

De haadpersoanen binne faak adolesinten dy't werom sjogge op har jeugd en skytskoarje tsjin de oergong nei folwoeksenheid. Foar in part autobiografysk skriuwt se oer gefoel, kwetsberheid en ûnmacht. Yn 2008 ferskynde de roman *Libben Reach* yn de rige 'Fryske Modernen', in inisjatyf fan it Fûns foar de Letteren om Frysk skriuwtalint te stypjen. Libben Reach giet oer de muoisume relaasjes tusken memmen en dochters. Yn 2005 makke Greet Andringa diel út fan de sjuery dy't de Rely Jorritsmaprizen takent. Sûnt 2002 sit se yn de redaksje fan Hjir. 

Yn 2010 skreau Andringa de novelle *Los sân*, dy't útjûn waard as kadoboek by de moanne fan it Fryske boek yn septimber dat jier. It jier derop ferskynd har twadde roman: *Ikarusblau*. It boek giet oer de syktocht fan in jonge man nei syn echte heit.

## Wurk
* *De diggels fan Che* (2003, ferhalen) 
* *Libben reach* (2008, roman)
* Ferhaal 'Deus ex' yn boekewikegeskink *Feestlift* (2009)
* *Los sân* (2010, novelle, útjûn as kadoboek by de moanne fan it Fryske boek yn septimber)
* *Ikarusblau* (2011, roman)
Tine Bethlehem

**Tine Bethlehem** (Aldeboarn, 1938), skûlnamme **Trijntje/Tiny/Tineke (Piebenga-)Bethlehem**, is in Fryske dichteresse. 

Tine folge in oplieding ta jongereinwurker en wurke jierrenlang yn die sektor. By Jos van Hest folge se oan de *School der Poëzie* *[[workshop]]s* en *[[masterclas]]ses*. Tine Bethlehem waard letter sels ek dosinte kreatyf skriuwen yn Ljouwert. Se hat mear as 200 fersen skreaun. In 1995 ferskynde by de Oare útjouwerij har dichtbondel *Swietroken en Koperblazers* mei 88 net earder publisearre fersen. De fersen binne dêryn oardere yn fiif perioades, yn omkeard gronologyskse folchoarder. Skriuwen is foar har it oarderjen fan emoasjes. Yn de tredde perioade (1960-1955) stiet bygelyks in koart gedichtsje oer in grêf, mar it blykt ek yn  boartlike fersen oer de natoer of yn de lêste perioade (1995-1990) bygelyks yn in gedichtsje oer lok en yn gedichten oar roazen. Meast spylje leaf en leed yn de leafde en ek blommen in grutte rol.
Yn *Wetter en stien* binne Fryske en Nederlânse fersen fan Tine Bethlehem en Elske Riemersma bondele oer tema's as it libben, de leafde en it âlder wurden. Dy tema's binne ûnder oaren projektearre op de natoer, it lânskip, it deistich libben, relaasjes, taal en de bernetiid.
 
## Wurk
* *Swietroken & koperblazers Fersen 1995-1955* (1995)
* *Wetter en Stien* ( mei Elske Riemersma, 2001)

## Keppelingen om utens
* [Tine Bethlehem yn de [DBNL]]
* Tine Bethlehem by Sirkwy
Hepke Oudhuis

**Hepke Hisses Oudhuis** (Wikel?, 1798 - dêre, 20 july 1854), meastentiids **Bline Hepke** neamd, wie yn de Súdwesthoeke in bekend apart persoan. 

Mooglik wie er blyn, as 'waarmmielrinder' libbe hy fan de bedieling. Troch syn fromme Fryske petearen keurde er predikanten. By syn dea waard ƒ1400,- yn in kiste fûn.

## Keppeling om utens
* [Dr [G.A. Wumkes] - *Stads- en dorpskroniek van Friesland*]
Pastoar

In **pastoar** is de harder fan in roomske of anglikaanske parochy. Hy docht earetsjinsten út namme fan de biskop, betsjinnet de sakreminten en ferkundiget it leauwe. Yn de Midsiuwen hong syn beneaming yn feite ôf fan de tsjerkehear of patroan; troch ynkorporaasje koe it amt formeel op kapittel of kleaster oergean. De pastoar libbe fan grûnbesit, de selsbewurke of ferpachte pastorijpleats en wie oansteld foar it libben. Faak hie hy help fan ien of mear fikarissen. It peil wie wakker ûngelyk. Allegearre binne se yn 1580 ûntslein troch de Steaten.

De sekulieren hâlden nei de reformaasje fêst oan de titel Pastoar, al wienen der gjin parochys mear. De apostolysk fikaris beneamde en ûntsloech. Leke-ynfloed is ward. De regulieren (misjonaris of sosius) waarden oanwiisd troch harren oarderoersten ûnder goedkarring fan de apostolysk fikaris en faak oantsjutten as 'fajer'. Nei 1853 hiet elkenien dy't yn de parochy wurke Pastoar of kapelaan. De biskop beneamt sûnttiid regulieren op foardracht fan de oarderoersten.
Jan Feitsma

**Jan Feitsma** (Kollum, 22 jannewaris 1884 – Amsterdam, 2 febrewaris 1945) wie in Frysk jurist.

## Libben
Feitsma wie in boeresoan. Nei it gymnasium yn Ljouwert studearre er oan de Ryksuniversiteit Grins dêr't er yn 1908 promovearre ta doktor yn de rjochtswittenskip. Doe folge no in jier Ynjysk Rjocht oan de Ryksuniversiteit Leien. Hy troude ein desimber 1909 en yn febrewaris 1910 ferfear er mei syn frou nei Nederlânsk-Ynje dêr't er ferskate juridyske funksjes hân hat. Fierder wurke er fan 1919 oant 1925 as amtner-beskikking fan de prokureur-generaal fan it heechgerjochtshôf yn Batavia en as learaar fan de plysjeskoalle yn Buitenzorg. Yn 1929 folge syn beneaming ta amtner foar de wetjouwing oan it departemint fan Justysje yn Batavia. Yn de simmer fan dat jier krige er trije moanne ferlof foar Nederlân "wegens gewichtige redenen". Op 31 augustus 1929 folge lykwols earfol ûntslach út Yndyske tsjinst. 

Hy fêstige him yn Grins. Yn septimber waard er foardroegen foar de funksje fan griffier te Wynskoat en letter dat jier waard er beneamd ta plakferfangend kantonrjochter yn Grins. Begjin 1931 waard er rjochter by de arrondissemintsrjochtbank yn Grins.

Feitsma wie NSB'er doe't er ein 1941 J.A. van Thiel opfolge as prokureur-generaal te Amsterdam. It wie syn namme dy't ûnder ferbodsboerden foar Amsterdamske  Joadske boargers stie.

Yn septimber 1941 waard syn jongere broer Gerben Feitsma, dy't ek NSB'er wie, boargemaster fan de gemeente Kollumerlân en Nijkrúslân. Begjin febrewaris 1943 besocht de Joadske studint Rudi Bloemgarten him dea te sjitten; syn soan D.J. Feitsma rekke dêr swier by ferwûne by. As ferjildingsmaatregel waarden 50 Amsterdammers oanholden en yn Kamp Vught opsletten. Hja binne lykwols allegear wer frijkaam.

Op 1 maart waard Feitsma neist prokureur-generaal ek waarnimmend plysjepresidint fan Amsterdam en de regio Amsterdam. Ein maart krige boargemaster Edward Voûte de funksje fan waarnimmend plysjepresidint fan Amsterdam derby.

Op 2 febrewaris 1945, trije moanne foar de Dútske kapitulaasje, besocht it ferset op 'en nij om Feitsma om te bringen. Dy deis waard er yn Amsterdam troch in fytser op strjitte delsketten en in skoftke dêrnei stoar er mei 61 jier.

De Dútsers skeaten doe by Rozenoord oan de Amsteldijk, as repressaille, op 7 febrewaris fiif Amsterdammers dea, dêr't twa leden fan de rjochterlike macht by wiene:
* J. Smuling, heechriedfrijmitseler (Frijmitselarij wie ferbearn!), direkteur Amsterdamsk skipfeartbedriuw.
* mr. W.J.H. Dons, ficepresidint fan de arrondissemintsrjochtbank yn Amsterdam
* mr. H.J. Hülsmann, riedshear fan it gerjochtshof yn Amsterdam
* J. Bak, kommunistelieder en lieder fan in fersetsbeweging
* C.W. Ittmann, kommunist en arts
Alle fiif fusillearden binne begroeven op it Earebegraafplak Bloemendaal.

In skoftke letter kaam Van Thiel werom as prokureur-generaal yn Amsterdam wat er oant syn pensjoen yn septimber 1949 bliuwe soe. Syn opfolger A.A.L.F. van Dullemen hearde ta de persoanen dy't deasketten wurde soenen as represaille foar de moard op Feitsma. Tafallich wie er net thús doe't de Dútsers him helje soenen en is er ûnderdûkt.
Jan Pieterssoan Coen

**Jan Pieterssoan Coen** (Hoarn, earne foar 8 jannewaris 1587 – Batavia, 21 septimber 1629) wie in funksjonaris fan de VOC, en gûverneur-generaal fan East-Ynje, no Yndoneezje. Mei Pieter Both, de earste Gûverneur-Generaal fan Nederlânsk-Ynje, wie Coen in foarstanner fan it krijen fan in monopoalje op de hannel yn Ynje; om it safier te krijen koe er wreed wêze.

## Keppelings om utens
*De Nasjonale Kanon oer de VOC en Coen  
*Een klassieke karakterstudie fan Jan en Annie Romein  	 	 
*[Nestbevuilers, 400 jier Nederlânske kritisy fan it koloaniale bewâld yn de East en de West fan [Ewald Vanvugt] ]
Pieke Tjommes

**Pieke Tjommes** (±1693 - 1781) wie in keapman en leafdepreker yn de menistegemeente fan It Hearrenfean (1737-1738 en 1743-1745).

Mei syn kollega's Wytze Brouwer en Wiebe Zeeman waard er troch de grifformearde klassis Sânwâlden beskuldige fan sosinianisme. De grytman fan Skoatterlân ferbea him yn 1738 te preekjen en om kategesaasje te jaan, de Steaten fan Fryslân sletten him út fan 1738-1743 yn syn betsjinning. Emeritus yn 1745, faaks út sympaty foar de Hernhutters dêr't er him by oansluet.
Zynga

**Zynga** is in firma út San Fransisko dy't kompjûterspultsjes ûntwikkelet. Zynga makket browserspullen foar op netwurksiden lykas Facebook en MySpace. Zynga is yn july 2007 oprjochte troch Mark Pincus, Michael Luxton, Eric Schiermeyer, Justin Waldron en Steve Schoettler. It bedriuw waard in maart 2022 oernommen troch Take-Two Interactive.

## Spullen
* FarmVille
* FishVille
* Mafia Wars
* YoVille
* Cafe world

## Keppeling om utens
* Webstee Zynga
Gary Benfield

**Gary Benfield**, (Birmingham, 6 desimber 1965) is in Britske keunstner. Hy studearre oan it Stourbridge College of Art (1982-1984) en op it Wrexham College of Art (1984-1986). Yn 1986 waard er in freelance yllustrator. Nei syn akademyske tiid begûn er in eigen studio yn Londen en konsintrearre him op it skilderjen. Binnen in pear jier makker er namme yn hiel Europa.

Syn wurk is in spontane ôfbylding fan wat er sjocht en giet op yn linen en kleuren. De figueren ferdwine en ferskine út de eftergrûn wei. Hy skildert fluch en bekroadet him net op perfeksje as it syn gefoel mar werjout. 
 
Syn wurken beslane in diskrete wrâld fan objekten dy't er kombinearret mei figueren, mytology, natoer en stillibbens. Nettsjinsteande dat it ûnderwerp mar in tafallige komposysje liket binne de ûnderwerpen dochs as komposysje by inoar setten yn in ferburgen symmetry. De eftergrûn fan syn wurk is sêft en docht tinken oan wurk fan Leonardo da Vinci syn sketsen en sepia kleuren, meastentiids ûntstien troch in pear halen en kleuren. Syn objekten en figueren lykje te dûnsjen yn in trochgeand ferskinende en ferdwinende fantasijwrâld. Syn wurk wurdt troch in soad minsken samle.

## Eksposysjes
* 1982 - 1984: Stourbridge College of Art 
* 1985 - 1986: Wrexham College of Art 
* 1986: Joined Artist Partners Group 
* 1986: Wurk tentoansteld op AOI Association 
* 2004: Wurk tentoansteld op Wentworth Gallery, USA 
* 2004: Wurk tentoansteld yn Moskou en Sint Petersburch, Ruslân
* 2005: Fine Art By Hyatt Show - Toronto, Kanada
* 2005: Winter Gallery - Moskou, Ruslân
Pieter Dircks

**Pieter Dircks** wie in 16e iuwske stienhouwer en lânmjitter út Ljouwert. Hy makke sarken yn Jorwert (1556), Boksum (1561), Deinum (1561), Wânswert (1562) Leien (1563), Hallum (1563), Bremen (1574) en Ternaard (1599).
Piëtisme (tsjerkeskiednis)

**Piëtisme** ( fan it Latynske: *pietas*, frommens) is in tsjerklike religieuze streaming , dy't yn de 17e en 18e iuw ek it Fryske kalvinisme rekke as reaksje op toarre stellichheid en slappe seden.

Piëtisme woe it leauwe belibje mei hert, mûle en died. Ofsûndering út de wrâld mei lytse groepen (selskippen, konvintikels) wie it gefolch. Yn Fryslân wie ynfloed fan de à Brakels, fan oersette geskriften fan Ingelske puriteinen fan de labadisten (ek bûten Wiuwert). De finen, de fermiddens om de beoefeners en letter it Frysk Reveil libje út it piëtisme. Yn de 18e iuw hawwe Zinzenhof en de hernhutters fan Maria Louise yn Fryslân wurke.
Pillejefte

De **pillejefte** is in ( fan *pupillejefte* ) is in doopgeskink oan de dopeling troch de peters en meters ( 'met-omme' ). It waard dien yn de 16e - 19e iuw yn protestantske fermiddens. Faak bestie de it geskink út in dooppinning en jild. Peetâlden waarden socht ûnder de riken. Sommige berneportretten yn it Frysk Museum toane dit gebrûk.
Piter Feddes

**Piter Feddes** of *Petrus Harlingensis* ('Pieter fan Harns'), (Harns, ± 1586 - Ljouwert, om 1623) wie in Frysk keunstskilder en graveur fan meast portretten, gravueres, etsen en kaarten út de tiid fan de Barok.

## Wurkpaad
Hy ferfear neffens Eekhoff yn 1612 nei Ljouwert. Yn de wurken fan de Fryske skiedskriuwers, Hamconius en Winsemius, komme troch him gravearre platen foar. De measte fan syn gravueres toane tafrelen út de Bibelske skiednis en wrâldskiednis. Teffens makke er portretten, ûnder oare dy fan Willem Loadewyk fan Nassau, Hero van Inthiema en Johannes Bogerman. Der binne trije kaarten fan him bekend, fan Ljouwert, Frjentsjer en Fryslân.

Hy wie befreone mei Jan Jansz. Starter, waarns *Friesche lusthof* (earste útjefte, 1621) er in lofdicht foar skreau. Ut in ynskrypsje ûnder dy oade ûnder in portret fan Bogerman kin opmakke wurde dat er ek keunstskilder wie (*Petrus Harlingenis ad vivum pinxit*; 'Piter fan Harns by libben skilder'). Der binne lykwols gjin skilderijen fan him bewarre bleaun. Johan Philip van der Kellen neamt lykwols njonken 117 gravueres ek 14 skilderijen fan syn hân, wêrfan't noch in stikmannich dêrop basearre gravueres besteane.

Piter Feddes syn wurk hat dat fan Jacob Adriaensz Backer beynfloede. Feddes' namme komt nei 1622 net mear foar, dat der wurdt oannaam dat er koart dêrnei ferstoar.

Wurk fan him is yn it Frysk Museum en yn it Museum Kunstpalast fan Düsseldorf.


Ofbyld:Claes Jansz. Visscher (II) 001.jpg|*De dronken keapman* troch Piter Feddes en Claes Jansz. Visscher
File:Pieter Feddes - Kitchen Scene - WGA07783.jpg|Keukensêne
Ofbyld:Juw Dekema troch Pieter Feddes van Harlingen.jpeg|Juw Dekema
File:Pieter Feddes - Portrait of a Lady - WGA07784.jpg|Portret fan in dame


## Literatuer
* Vorenkamp, A.P.A. & A. Wassenbergh, "Pieter Feddes Harlingensis: zeventiende-eeuwsche schilderkunst in Friesland". *Oud-Holland* LVII (1940), s. 1-3 (661) (801).

## Keppeling om utens
* ''Pieter Feddes van Harlingen'' by it Biografysk Portaal
Piter Jeltsjes

**Piter Jeltsjes** († ±1600) wie in keapman en liedende figuer ûnder de Fryske minnisten. Hy hearde ta de strange rjochting, de saneamde *Oude Vriezen*.

Earst meistanner fan Jan Jakobs, omdat hy op guon punten wat liberaler tocht, op in gearkomnst fan 16 desimber 1599 yn Dokkum banne. Syn frijwat belangrike oanhing, it Piter Jeltsjes-folk teraande gau mei oare groepen. De minniste gemeente yn Balk (*Balkster Fine Mennisten*) wie fan âlds in Piter Jeltsjes-gemeente.
Hồ Chí Minh

: N.B.: Dit is in Fjetnameeske namme. De famyljenamme is **Hồ**, de middelnamme is **Chí**, en de foarnamme is **Minh**. Utsûnderingsgefallen bûten beskôging litten, is it wizânsje om lju mei in Fjetnameeske namme oan te tsjutten mei de foarnamme. Dit is lykwols sa'n útsûnderingsgefal, mei't Hồ Chí Minh in skûlnamme wie fan in polityk lieder dy't bekend kaam te stean as **Hồ** of **bác Hồ** ("omke Hồ"). Syn wiere namme wie **Nguyễn Sinh Cung**.
**Hồ Chí Minh** (yn it Westen ornaris foutyf stavere as **Ho Chi Minh**; 19 maaie 1890 - 2 septimber 1969) wie in Fjetnameesk revolúsjonêr en kommunistysk politikus. 

Hy stifte yn 1930 yn Hongkong de Yndosineeske Kommunistyske Partij. Nei de nederlaach fan Frankryk yn 1940 en de besetting fan Yndo-Sina troch de Japanners (1940-1941) organisearre hy de Fjetminh. Yn 1945 waard Hồ Chí Minh de earste presidint fan de Demokratyske Republyk Fjetnam (Noard-Fjetnam) en fan 1945 oant 1955 wie hy tagelyk premier.
Pinksterblom

*Pinksterblom (plant), oare namme foar stiselblomke.
*Pinksterblom (gebrûk), in âld folksgebrûkoare namme foar stiselblomke.
Pinksterblom (gebrûk)

**Pinksterblom** is in folksgebrûk dat yn de 19e iuw noch dien waard yn Boalsert, Frjentsjer, Makkum, Harns, Molkwar en op Skylge. Op of om Pinksterblom waarden fraai oppronke famkes of frjemd toaide jonges as pinksterblom by de huzen del laat.

Yn Makkum wie de Pinksterblom in jonkje, troch de fabryksarbeiders op in ljedder meidroegen, ûnder in fersierd koepelfoarmich timpeltsje. By de omgong hearden ferskes; dy fan Boalsert en Skylge binne oerlevere. Tanksij publikaasje troch Jaap Kunst is it Skylger lietsje *Hier komt onze fiere Pinksterbloem* yn hiel Nederlân bekend. Op in skilderij út 1817 fan Nicolaas Baur fan Harns is in groepke Pinksterblomgekken te sjen.
Sân deugden

Neist de 7 haadsûnden fan de katolike tradysje binne der ek sân tsjinhingers: de **sân deugden**, dy't besteane út de fjouwer kardinale deugden en de letter taheakke trije godlike of teologale deugden. Dat binne:
#*Prudentia*: ferstannigens, wiisheid
#*Iustitia*: rjochtfeardigens
#*Temperantia*: selsbehearsking, evenredigens
#*Fortitudo*: moed, trochsettingsfermogen
#*Fides*: leauwe, yn Latynske teksten faak omskreaun as *pietas* ('fromheid'
#*Spes*: Hope
#*Caritas*: neisteleafde, goeddiedichheid

In oare list jout dizze sân deugden:
#*Castitas*: keinens
#*Temperantia*: selsbehearsking, evenredigens
#*Caritas*: neisteleafde, goeddiedichheid
#*Industria*: iver, trochsettingsfermogen
#*Patientia*: geduld
#*Humanitas*: freonlikens, begrutsjen
#*Humilitas*: beskiedenheid

De sân deugden binne faak troch keunstners útbyld, ferneamd binne de sân deugden ôfbyld yn de freskos fan Giotto, tegearre mei de 7 haadsûnden, yn de Cappella Scrovegni yn Padua.

De Sân deugden spylje ek in wichtige rol yn de Decamerone fan de Italjaanske skriuwer Giovanni Boccaccio.

De fjouwer kardinale deugden datearje út de klassike âldheid.
Pinksterkroan

**Pinksterkroan** wie in gebrûk út Hylpen. De Pinksterkroan waard troch âlde froulju makke út hoepels, fersierd mei Gaasterlânsk grien, mei dêroan slingers fan kleurd papier en oanien riuwde aaiskilen mei yn 't midden inkele fleskes dy't by it bewegen rinkelen en meast in poppe ('dokke'). Sa'n Pinksterkroan waard de doarren mei delgien op earste Pinksterdei, nei de moarnstsjinst, en de Pinksterkroanen waard dan yn de beide haadstrjitten oan in tou, dat oan twa geveltoppen fêstmakke wie, ophong. By tsjuster waard der yn in sirkel dûnse ûnder de kroanen. Dêrby waarden ferskes songen oant let yn de nacht, wylst de iene groep de oare ferfong. Dielnimmers wienen op it lêst benammen jonges en famkes, mar eartiids ek trouden en âlderein, sadat it foar guon earst Pinkster wêst hie as se om de kroanen dûnse hiene.

It sjongen en dûnsjen mei de pinksterkroan 'om de kroanen' wie in heechtijdei foar de Hylpers. Op Skylge waard de Pinksterkroan fierd yn Skylge-East. Ek yn doarpen fan Gelderlân en Oerisel waard Pinksterkroan fierd.
Tsiendeiske Fjildtocht

De **Tsiendeiske Fjildtocht** fan 2 oant 12 augustus 1831 wie in fjildtocht fan kening Willem I om de Belgyske Opstân mei wapengeweld del te twingen. Dy opset slagge, ûnder de lieding fan de prins fan Oranje, dy't it frijwat swakke Belgyske leger by Hasselt en Leuven fersloech. Belgje waard dochs soeverein, nei't Frankryk drige hie mei militêre stipe.

In soad (Noard-)Nederlânske protestanten wienen feitlik wol bliid mei de ôfskieding fan Belgje omdat it protestantisme dan de oerhân yn it Heitelân hawwe soe. Dochs wie der ek yn Fryslân rûnom frijwat stipe foar dizze ûndernimming. In protte jonge yntellektuelen, bygelyks Frjentjerter studinten, giene as frijwilliger ûnder de wapens. Yn de *Friesche Volksalmanak* en it *Fryske Jierboeckjen* ferskynde gelegenheidspoezij. De oantinkens fan de skuttersoffisier H. Boekhoudt Klaasesz. binne ütjûn.

Kening Willem seach syn dream fan de Feriene Nederlannen yn reek opgean. De Europeske machten hiene troch dizze kampanje lykwols yn de gaten krigen dat Belgje militêr swak wie. Dat hie fan gefolgen dat Nederlân geunstiger út de úteinlike fredesûnderhanneling kaam wat de tawizing fan beskate gebieten oanbelange.

## Sjoch ek

Understeande websiden binne makke troch J. Baas silger út Burgum
* Fryske militêren yn de Tsiendeiske Fjildtocht
* Friezen yn de tsiendeiske fjildtocht
Bảo Đại

**Bảo Đại** (ek wol op in ferienfâldige wize stavere as **Bao Dai**, berne as **Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy**; Hue, 22 oktober 1913 – Parys, 30 july 1997) wie de opfolger fan Khải Định en de 13e en lêste keizer fan de Nguyễn-dynasty yn Fjetnam, in dynasty dy't begûn wie mei keizer Gia Long yn 1802. Bảo Đại waard kroane yn 1926 doe't er tolve wie. Hy soe lykwols net regeare oant 1932. Yn de Twadde Wrâldkriich wurke er gear mei de Japanners. Op 11 maart 1945 rôp er de ûnôfhinklikens fan it Keizerryk Fjetnam út nei't Japan stipe tasein hie. Op 23 augustus 1945 joech er de troan oer en waard tydlik lid fan de Fjetminh fan Ho Chi Minh. Hy libbe dêrnei yn Hongkong en Frankryk. Yn 1949 waard er wer troch de Frânsen as presidint ynstallearre. By de ferkiezings fan 1955 waard er ferslein troch Ngô Đình Diệm. Sûnt wenne er yn Frankryk.
Benny Holtrop

**Benny Holtrop**, (De Jouwer, 1938) is in Fryske skriuwer. 

Holtrop wenne oant syn 21e op De Jouwer yn in strang grifformearde húshâlding. Hy wurke jierren yn it ûnderwiis. As soan fan NSB-âlden rûn er op 't lêst fêst yn syn wurk. As reaksje dêrop begûn er yn 1993 te skriuwen, meast poezij en ferhalen, sawol yn it Frysk as yn it Stellingwerfsk.

Yn 1991 en 1992 wûn er de Rely Jorritsma-priisfragen. De Rely Jorritsmapriis krige er yn 1993 foar it ferhaal *De smaak fan narkoaze*, yn 1994 foar it fers *Lyts ferdomme* yn 1995 foar *It pypke kryt* en yn 1996 foar it ferhaal *Luside ynterval*. 

## Wurk
* *De teloargong fan Eden* (ferhalen, 2005) 
* *Mooi veur joker* (ferhalen, 2001) 
* *Gezichten aachter matglas* (roman, 1996) 
* *Lyts ferdomme* (1995) 
* *Van twie kaanten* (fersen, 1995) 
* *Skarsterlân by Sikko Mulder* (1995) 
* *Skriuwersmiel 1994* (1994)
* *De boarstrok fan Fenna* (1994) 
* *De boarstrok fan Fenna* (1994) 
* *De smaak fan narkoaze* (1993) 
* *In appel foar ûnderweis: fragminten út in libben* (1993) 
* *Rock 'n Roll Ma Non Troppo, symfony yn trije kleuren* 
* *Keallepoaten en koarstekoeke* (fersen by âlde ansichten fan De Jouwer, 1989) 
* *Fuorgen yn mul sân* (fersen, 1989) 
* *De popelier* opnomd yn de bondel misdiedferhalen: *Knyflok en reidmannen*

## Prizen
* Rely Jorritsmapriis 
*:1993, foar *De smaak fan narkoaze*
*:1994, foar *Lyts ferdomme*
*:1995, foar *It pypke kryt*
*:1996, foar *Luside ynterval*
Bernardo Strozzi

**Bernardo Strozzi** (Genua, 1581 - Feneetsje, 1644), ek wol *Il Cappuccino* neamd, wie in Italjaansk keunstskilder. 

Doe't Strozzi 17 wie, kaam er by de oarder fan de Kapusinen. Nei it skilderjen fan de komponist Claudio Monteverdi helle syn ferneamdens oan; in soad Feneetsiaanske pommeranten waarden troch him portrettearre.

Strozzi skildere ûnder ynfloed fan Rubens en van Dyck mei in strielend palet en hy makke oerdiedige figuerekomposysjes. Yn syn wurk is ek de ynfloed fan Caravaggio te fernimmen. Nei't er yn 1630 nei Feneetsje ferfard wie, waarden syn komposysjes ienfâldiger. Strozzi skildere op de ein fan syn libben mear persoanlik en yn in lossere styl.
List fan gemalen fan keningen fan de Nederlannen

Dit is in **list fan [[prins-gemaal|gemalen]] fan [[keninginne]]n en [[keninginne-gemalinne|gemalinnen]] fan [[kening]]en fan de [[Nederlân|Nederlannen]]**.

## Sjoch ek
*list fan keningen fan de Nederlannen
Jan Jacob Rochussen

**Jan Jacob Rochussen** (Etten, 23 oktober 1797 – Den Haach, 21 jannewaris 1871) wie in Nederlânsk politikus. Hy wie in typyske fertsjintwurdiger fan it Amsterdamske hannelsfermidden, dy't sawol ûnder Willem II as Willem III minister wie. Yn 1843 ién fan de earste ministers dy't troch de Twadde Keamer twongen waard om ôf te treden. As Gûverneur-Generaal fan Nederlânsk-Ynje wie er yn de jierren 1845-1851 warber by it ûnder Nederlânsk bewâld bringen fan de bûtengoaen. Yn 1858 wie er kabinetslieder en  minister fan Koloanjes yn it Kabinet-Rochussen. Syn konservative koloniale belied fûn net folle oanklang en hat laat ta syn delfal.

## Boarne
* www.parlement.com
Jacob van Zuylen van Nijevelt

Mr. **Jacob Pieter Pompejus baron van Zuylen van Nijevelt** (Dordrecht, 29 juny 1816 – Den Haach, 4 novimber 1890) wie in Gelderske ealman en Thorbeckiaansk Twadde Keamerlid, dy't yn 't earstoan folgeling fan Thorbecke wie en yn syn earste kabinet minister fan Bûtenlânske Saken wie.

Syn neef Julius van Zuylen van Nijevelt wie fan 1866 oant 1868 foarsitter fan de Ministerried.

Nei ûnderrjocht op- it *Atheneum Illustre* yn Dimter studearre Zuylen van Nijevelt rjocht oan de Universiteit Utert, dêr't er ek promovearre yn 1840.

Nei syn tredde houlik yn 1857, mei in dochter fan âld-minister Jan Jacob Rochussen, kaam er ûnder de ynfloed fan syn nije skoanheit yn konservativer farwetter telâne. Hy wie nei in koartduorjend ministerskip lieder fan de Zuylianen yn de Twadde Keamer, dy't harren tsjin de liberalen en anti-revolúsjonêren kearen. Neitiid wie er gesant yn Parys en mei hege jierren noch lid fan de Earste Keamer. Yn 1889 waard er beneamd ta Minister fan Steat.

## Twadde Keamer

## Boarne
* www.parlement.com
List fan keningen fan de Nederlannen

Dit is in **list fan [[kening (titel)|keningen]] fan de [[Nederlannen]]** wie Willem I, soan fan steedhâlder  Willem V. Hy regearde oer it Feriene Keninkryk fan de Nederlannen fan de oprjochting yn 1815 ôf oant de ûnôfhinklikens fan it Keninkryk Belgje yn 1830 (sels erkende er de ûnôfhinklikheid fan Belgje earst yn 1839), en bleau Kening fan de Nederlannen oant 1840.

De keningen fan it Keninkryk fan de Nederlannen binne grûnwetlik de wettige opfolgers fan boppeneamde Willem I, Prins fan Oranje-Nassau.

## List
Offisjeel is de namme fan it Nederlânske regearjend hûs altyd Oranje-Nassau bleaun, mar histoarysk sjoen heart keninginne Juliana ta it hûs Mecklenburg troch har heit en keninginne Beatrix ta it hûs Lippe troch har heit. De hjoeddeiske Kening Willem-Alexander is feitlik in fan Amsberg.

### Hûs Oranje-Nassau

### Hûs Mecklenburg-Schwerin (Oranje-Nassau)

### Hûs Lippe-Biesterfeld (Oranje-Nassau)

### Hûs fan Amsberg (Oranje-Nassau)

## Sjoch ek
*list fan gemalen fan keningen fan de Nederlannen
Odysseus

**Odysseus** (Gryksk, Ὀδυσσεὺς) of **Ulixes** yn it Latyn is in persoan út de Grykske mytology. Hy is de soan fan Laertes en syn frou Antikleia. Hysels hie mei syn frou, de Spartaanske keningsdochter Penelope, in soan Telemachos, en by de goadinne Kirke nochris trije soannen. 

Hy is ien fan de wichtige persoanen yn de Ilias fan Homerus. De Odyssee, in oar boek fan Homerus is folslein oan him wijd. 

As hearsker fan it eilân Itaka wie Odysseus ien fan de bekendste Grykske helden yn de Trojaanske Kriich. Hy wie krêftdiedich krekt as de oare helden, mar ferneamd troch syn snoade plannen. (De Griken oermasteren lang-om-let de stêd troch in list fan Odysseus. As soenoffer lieten de Griken in houten hynder efter dêr't soldaten yn ferstoppe wienen.) De goadinne Pallas Atene wie him tige goedwillich, en op syn reis krijt er fan har út en troch help. Sa wurdt er as er by de Faiaken lânet troch har ûnsichtber makke (Od. 6: 231).

## It ferhaal
Nei de oerwinning op Troaje, dêr't tsien jier oan foarôf gie, begjint Odysseus oan de weromreis, dy't troch Homerus yn it epos „De Odyssee“ beskreaun wurdt. Dizze reis duorre allyksa tsien jier lang. Odysseus en syn mannen belibje dêrby talrike aventoeren en moatte in protte tsjinslaggen trochstean. Foar guons binne sy sels ferantwurdlik, oare hawwe sy oan de fijânskip fan de god Poseidon te tankjen. Trochdat sy syn soan de Sykloop Polyphem ferbline hienen, is Poseidon tige lulk op harren wurden en soarget er jierrenlang foar alderlei swierrichheden. Ien jier bringt Odysseus troch by de tsjoenster Kirke, sân jierren lang is er by de Nymf Kalypso, hy moat fjochtsje tsjin Skylla en Karybdis en ferliest stadichoan al syn meihelpers. 

Tanksij de help fan de goadinne Atene komt Odysseus einlik thús. Hjir moat er earst ôfrekkenje mei de frijers dy't it op syn dierbere frou Penelope munte hawwe. As bidler ferklaaid wurdt Odysseus allinnich mar troch syn âlde, stjerrende hûn Argos werkend en komt er te witten dat Penelope him al dy jierren trou bleaun is. Tegearre mei syn folwoeksen wurden soan Telemachos deadet er alle frijers.

## Sjoch ek
* de Ilias
* Homerus
Wetterpoartsgrêft

De **Wetterpoartsgrêft** is in strjitte yn Snits.

## Lizzing
De Wetterpoartsgrêft foarmet de westkant fan it eardere suderein fan Snits, en rint fan de Heachein, mei de Snitser Wetterpoarte, nei it Martiniplein. It is in kade, neamd efter de wetterpoarte en it wetter fan de Stêdsgrêft. Ornaris wurdt dat part fan de Stêdsgrêft ek mei dy namme oantsjut.

## Súdlik
Oan de Wetterpoartsgrêft stiet, daalks njonken de Wetterpoarte it bertehûs fan Willem de Sitter. Op dit earste stik is in prominint oanlisstee oan De Kolk, faak brûkt foar wichtige gasten fan de stêd, bygelyks Sinteklaas. Dit stik einiget yn in krúspunt dêr't de Wûnderbrêge oer it wetter nei it begjin fan de Geaukade giet, en nei de oare kant it Mollemakleaster in trochstek nei it Súdein jout.

## Noardlik
Foarby it krúspunt is de Wetterpoartsgrêft de kade fan de Stêdsgrêft. Op dit stik stiet fral nijbou út it lêste part fan de 20e iuw. De strjitte einiget op it Martinyplein; de kade rint fierder by it Martiniplein lâns. Op de oansluting mei it Martinyplein stiet it keunstwurk Sneek Voorwaarts.

## Sjoch ek
* Strjitten yn Snits
The Devil You Know (film)

***The Devil You Know*** is in Amerikaanske skrillerfilm út 2013, regissearre troch James Oakley nei in senario troch Alex Michaelides, mei yn 'e haadrollen Lena Olin, Rosamund Pike en Dean Winters.

## [[Cast]]
*Rosamund Pike as Zoe Hughes
*Lena Olin as Kathryn Vale
*Dean Winters as Jake Kelly
*Molly Price as Edie Fontaine
*Bern Cohen as Humphrey Smith
*Barbara Garrick as Joan Stone
*Jennifer Lawrence as de jonge Zoe
Tietse Pieter Sevensma

**Tietse Pieter Sevensma** (Snits, 22 july 1879 - Hilfertsom, 30 juny 1966) wie in Nederlânsk bibletekaris, auteur en redakteur.

## Biografy
Tietse wie de soan fan Pieter Sevensma en Anna Osinga. Syn heit wie direkteur fan in ûndernimming dy't boattsjinsten ûnderhâlde tusken Amsterdam, Rotterdam en Snits.

Yn it earstoan woe Tietse meniste predikant wurde, dat hy studearre teology oan de Universiteit fan Amsterdam en oan it Doopsgesind Seminary. Hy krige dêr skeel mei it bestjoer en besleat om gjin predikant te wurden. Hy makke syn stúdzje wol ôf en yn 1908 promovearre er op in teologysk-argeologysk proefskrift: *De Ark Gods: Het Oud-Israelitische Heidendom*.

Nei 1908 joech er de teology deroan en wie wilens in stúdzje Steatswittenskippen begûn, dy't er ek ôfmakke. Wilens wie er konservator by de Amsterdamske Universiteitsbibleteek wurden dêr't er dwaande wie mei in katalogus fan hânskriften. By gelegenheid fan de yn 1911 holden *Tentoonstelling van het Boek* publisearre er de *Catalogus van boeken in Noord-Nederland verschenen van den vroegsten tijd tot op heden*. Yn 1912 wie er mei-oprjochter fan de Nederlânske Feriening fan Bibletekarissen, dêr't er ek foarsitter fa wurde soe oant 1923.  

Yn 1914 troude er mei Margaretha Wijbrandi dêr't er trije bern by krige. Itselde jier moast er yn Rotterdam de bibleteek fan de Hannelshegeskoalle ynrjochtsje. Yn 1916 moast Sevensma as direkteur, de Iepenbiere Lêsseal en Bibleteek fan Amsterdam fan de grûn ôf opbouwe. Yn 1924 waard er teffens direkteur fan de Amsterdamske Universiteitsbibleteek en yn 1928 bibliotekaris fan it Folkebûn. John D. Rockefeller hie yn 1927 ommers 2 miljoen dollar skonken oan de Folkebûn om sa'n soarte bibleteek op te setten yn Genève. Yn 1929 waard er sekretaris-generaal fan de *[[International Federation of Library Associations]]* (IFLA), in funksje dy't er oant 1958 besette. 
Yn 1938 nimt Sevensma de funksje fan bibletekaris fan de bibleteek fan de Ryksuniversiteit Leien oan. Hjir moast in nij gebou ûntwurpen wurde. Ek hat er de Bibliotheca Neerlandica Manuscripta oankocht, in grut tal oer de hiele wrâld fersprate Midnederlânske hânskriften. Yn de Twadde Wrâldkriich besocht de besetter, troch in saneamde ruloerienkomst, kostbere manuskripten yn hannen te krijen. Sevensma hie dat troch en koe dat keare. Yn 1940 al hat Sevensma, op foarskrift fan 'e Dútske besetter, de twa joadske personielsleden fan 'e Leidse biblioteek dien jûn. Beiden hawwe de oarloch net oerlibbe.

Yn 1945 stoar syn frou. Sevensma troude opnij, mar dit houlik einige yn in skieding. Sevensma hat noch redaksjewurk foar de Zoek-licht-ensyclopedy dien, mar om 1960 hinne loek er him út it iepenbiere libben werom. Hy gie út Oegstgeest wei, dêr't er doe wenne, hâlde noch in skoft yn pensjons yn Hilfertsom ta en stoar dêre yn 1966.

## Keppeling om utens
* Biografy by de DBNL
* Biografy by Biografisch Woordenboek van Nederland, 3 (1989)
Carl Lewis

**Frederick Carlton (Carl) Lewis** (Birmingham, Alabama, 1 july 1961) wie ien fan de meast suksesfolle atleten yn de atletyk. Hy hat ferskillende wrâldrekôrs op syn namme set. Hy wûn tsien olympyske medaljes (9 gouden) en tsien wrâldkampioenskipsmedaljes (8 gouden). Yn it jier 1999 hat it Ynternasjonaal Olympysk Kommittee him de titel *Atleet fan de iuw* jûn.
Atletyk

**Atletyk** is in sammelnamme foar ferskillende sporten. It begryp komt út de klassike âldheid. Doe waard út ein set mei kompetive lichemssport, lykas hurdrinne, smite en springe. 

By it hurdrinnen binne der farianten lykas de estafette, hindernisrinnen en hurdkuierjen. By de mearkamp komme ferskate atletykûnderdielen op it aljemint, dyjinge dy't de measte punten by de ferskate ûnderdielen hellet is dêr de winner. Dêrneist binne der noch smytûnderdielen lykas it diskussmiten, spearsmiten en kûgelstjitten. By de springûnderdielen giet it ûnder oare om fierspringen, heechspringen en heechspringe mei pols(stôk).

De wichtichste ynternasjonale atletykorganisaasje is de *[[International Association of Athletics Federations]]*.

## Dissiplines

In protte atletykwedstriden binne op in atletykbaan; yn de winter wurdt ek op binnenbanen atletyk beöefene. Njonken de wedstriden op de baan binne der wedstriden op de iepenbiere dyk en yn it frije fjild. 
Der binne 24 Olympyske atletykdissiplines. Dy wurde ferdield yn rindissiplines, springdissiplines, smytdissiplines en mearkampen. By de rindissiplines is der in ferskil tusken de gewoane rindissiplines, de hindernisdisiplines, de estafettes en it hurdkuierjen.

### Baan en Dyk

### Fjild

### Kombinaasje

## Sjoch ek
* Atletyk op de Olympyske Simmerspullen
* Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen
David Cassidy

**David Bruce Cassidy** (New York, 12 april 1950 - Fort Lauderdale, 21 novimber 2017) was in Amerikaansk sjonger, songwriter en gitarist. 

Hy waard ferneamd troch syn rol fan *Keith Partridge* yn de telefyzjerige *The Partridge Family* (1970-1974) dy't yn 1972 en 1973 ek yn Nederlân útstjoerd waard. De searje makke fan Cassidy in tsienderydoal. De massahystery by syn optredens waard "Cassidymania" neamd. By ien sa'n kring- en triuwparij yn it Londenske White City Stadium rekke in famke fan 14 dea. 

Cassidy typearre de muzyk út syn begjinjierren sels as "kauwgom-pop". Yn ynterviews hat er sein dat er serieus naam wurde wol as rockmuzikant en akteur. Hy scoorde hits mei ûnder oaren *I think I love you* (1971), *How Can I Be Sure* (1972) en *Could It Be Forever* (1972).

Cassidy, dy't oanhelle wie mei demintens, stoar yn de âldens fan 67 jier yn Fort Lauderdale, Floarida, dêr't er yn in sikhûs opnaam wie fanwegen lever- en nierfalen.

## Diskografy

### Solo
* *Cherish* (1972)
* *Rock Me Baby* (1972)
* *Dreams Are Nuthin' More than Wishes* (1973)
* *Cassidy Live!* (1974)
* *The Higher They Climb* (1975)
* *Home Is Where the Heart Is* (1976)
* *Gettin' It in the Streets* (1976)
* *Romance* (1985)
* *His Greatest Hits - Live* (1986)
* *David Cassidy* (1990)
* *The Best of David Cassidy* (1991)
* *Didn't You Used to Be?* (1992)
* *Classic Songs* (1996)
* *Old Trick New Dog* (1998)
* *Then and Now* (2001)
* *A Touch of Blue* (2003)

### David Cassidy & the Partridge Family
* *The Partridge Family Album* (1970)
* *Up to Date* (1971)
* *Sound Magazine* (1971)
* *Christmas Card* (1971)
* *Shopping Bag* (1972)
* *At Home with Their Greatest Hits* (1972)
* *The Partridge Family Notebook* (1972)
* *Crossword Puzzle* (1973)
* *Bulletin Board* (1973)
* *World of the Partridge Family* (1974)
* *Come On Get Happy!: The Very Best of the Partridge Family* (2005)

## Literatuer
* *Darling David*. Daily Mirror Books, Londen 1972, ISBN 0-600-32887-2
* : *Meet David Cassidy*.
* : *The David Cassidy Story*.

## Keppeling om utens
* Cassidy's officiële website
Heechein

* De strjitte it *Heechein* yn Akkrum.
* De strjitte *de [[Heechein (Snits)|Heechein]]* yn Snits.
* Doarpshûs *It Heachein* yn Terkaple.
Heechein (Snits)

De **Heechein** is in strjitte yn Snits. It binne twa kaden, oan wjerstkanten fan de middelrin fan de Stêdsgrêft. Dat part fan de Stêdsgrêft hjit yn de folksmûle ek it *Heechein*.

## Noardside
De noardside slút by de Snitser Wetterpoarte fia in trep oan op de Wetterpoartsgrêft, de rydferbining dêr is mei it Súdein. Earder gie hjir in grêft efter de wâlen nei it noarden. Likernôch yn it midden fan de strjitte slút de Alde Komerk hjir op oan, mei dêr tsjinoer de Heecheinsterbrêge, dy't de twa siden fan it Heechein ferbynt.

Hjirfoarby stiet it Lemster Fearhûs, en op de hoeke fan it Grutsân it Fluithûs. De stêdsgrêft stekt hjir ûnder de Suderbrêge troch de stêd yn. Oare kant de brêge rint de noardside fan it Heechein nei de Singel, en foarmet in krúspunt mei de Singel, de Lytse Peallen en de súdside. Hjir op de hoeke stiet it Langwarder Fearhûs, letter it Twintsk Fearhûs.  De noardside foarme oant de stêd fierder útlein waard de súdein fan de stêd. Dat de strjitte *it* Heechein neamd wurdt is om't dy namme tsjutte op gâns it súdlik part fan de stêd.

## Súdside
De súdside foarmet in trochgeande rydferbining fan de Singel nei de Lemmerdykbrêge, dêr't er njonken de Wetterpoarte oanslút op de Rienck Bockemakade. Dit part fan de stêd hiet, en hjit noch wol, de *Nijstêd*. Doe't de noardside de ein fan de stêd wie, wie it wetter de haven; oan de súdside stienen ek pakhuzen, mar dy leinen bûten de stêd. Doe't yn 1492 wâlen om gâns de stêd oanlein waarden, waard dit part oan de stêd tafoege. Op de hoek fan it Heegein mei de Rienck Bockemakade stiet it hûs fan Hans Boelens, no eigendom fan de HB fundaasje.

## Wetter

It wetter tusken de kaden wie oant de 17e iuw de ein fan de stêd. De Heechein wie de haven fan Snits, mei oan beide kanten pakhuzen. Doe't de Kolk groeven waard, waarden begjin 17e iuw de pakhuzen dêrhinne ferplakke, en op it Heechein waard nijboud foar hantwurkslju. De âldste huzen, lykas it Fluithûs, binne dêrom fan dy tiid, boud yn de trepkegevelstyl fan dy tiid. Sûnt dy tiid fungearre it wetter as fearhaven, mei fearhuzen foar it fear nei De Lemmer en mei dat foar Langwar. Ein 19e iuw, mei de komst fan de steamskippen ferskoden ek de fearen nei bûten de Wetterpoarte. Al dy tiid gong de âlde stêdsgrêft fierder troch de Singel, en wie der in twadde útgong troch de Lytse Peallen, dêr't ek in piip wie. Yn de 20e iuw binne dy lykwols dimpt, dat de ferbiningen oer it wetter binne no allinnich fierder de stêd yn fia de Suderbrêge en fia de Kolk ûnder de Wetterpoarte troch nei bûten.

## Sjoch ek
* Strjitten yn Snits
Kim Stolker

**Kim Stolker** (De Gordyk, 17 desimber 1987) is in sjongster fan De Gordyk dy't anno 2018 yn Nymwegen wennet. Se kaam yn it nijs doe't se yn 2010 yn de finale stie fan de talintejacht "Popstars" fan SBS 6. 
Kim Stolker komt út in muzikale húshâlding. Har mem song en makke eigen lietsjes.

As skoalfamke siet se op it Gordykster bernekoar *Alles Kids*. Se song ferskes yn foar berneprogramma's fan Omrop Fryslân en yn 1999 wûn se de Fryske finale fan it VARA-sjongfestival *Kinderen voor Kinderen*. Nei de Boargemaster Harmskoalle gie se nei de Havo Sânwâlden op It Hearrenfean. Dêrnei gie se in jier nei de Popakademy yn Ljouwert. 
Letter hie se rollen yn musicals *The sound of Music* en *Oliver Twist*. Op losse basis song se út en troch by de Opsterlânske rockband *Dik in Orde*. Wylst se op de Skoalle foar Frijetiidsmanagement yn Ljouwert siet waard Kim yn 2009 benadere troch SBS om mei te dwaan oan Popstars. Der wienen doe noch sa'n 6500 oare dielnimmers. Doe't se yn de finale siet rieden der twa bussen mei supporters nei Hilfertsom en har stamkroech *It Fetsje* siet grôtfol. Op de dei fan de finale wie se lykwols net by stim meidat se kjeld skipe hie. Se waard mei it nûmer *A moment like this* twadde achter winner Wesley.

Kim trede op yn coverbandzangers en begûn eigen ferskes te skriuwen. Yn 2016 keas se foar eigen rippertwaar en trede op ûnder de artystenamme *Kim Sera*. Begjin 2017 nimt se har debút EP op mei in miks fan soul en country.

## Diskografy
* *Boots en Hearts* EP 
* *Ien bakje kofje noch* op de cd: *Bob Dylan in het Fries  In Frysk Earbetoan Oan Bob Dylan*, 2010
Grykske mytology

De **Grykske mytology** is de kennis fan de Grykske myten en sêgen en bestiet út ferhalen oer goaden, healgoaden en de ynteraksje tusken goaden en minsken. De mytology jout ferklearrings foar it ûntstean fan de wrâld, de himellichems, de minsken, de goaden, it kwea, sykten, natoerferskynsels, en de oereleminten ierde, wetter, fjoer en loft. Hja foarme de grûnslach foar it leauwen en tinken fan de âlde Griken.

## Polyteïsme
De Griken leauden dat der in protte ferskillende goaden en oare mytyske wêzens bestienen. It meastepart dêrfan wiene healgoaden. Hja wienen dêrom polyteïstysk (*poly* = soad en *teos* = god) en ferearen in mannichte *[[panteon (religy)|panteon]]* oan goaden en goadinnen. Dat polyteïsme hat ûnder mear de oarsaak west dat lokale kulten feriene waarden ta ien pan-Helleenske godstsjinst, lykas dat ek in gefal wie mei de Egyptyske mytology. De goadeferhalen waarden mûnling oerlevere, wat nei alle gedachten de reden is dat út en troch pleatslike farianten en tsjinstridige feiten opdûke. 

Yn de Grykske wrâld waarden offers brocht om de goaden geunstich te stimmen of harren te tankjen. Soks barde meastentiids op in alter. Sa'n alter stie yn in *[[temenos]]*, in hillich domein, dêr't soms ek in timpel yn stie. It offer wie faak in lânbouprodukt; in bloedjefte wie meastal in (sûn) bist. Yn myten wurdt wol sein fan minske-offers, bygelyks it ferhaal dêr't Agamemnon syn dochter Ifiginea offeret om fan Artemis in geunstige wyn te krijen om nei Troaje ôffarre te kinnen. 

De Grykske goaden beskikten oer in ferskaat oan bûtengewoane krêften, koenen minskestalten oannimme en har hâlde en drage as minsken, mei ynbegryp fan alle gebrekken. Underinoar waarden faak machtsspultsjes spile, en emoasjes as gleonens, lilkens, fleurigens en jaloerskens wienen harren net frjemd.