open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wendy van Dijk

**Wendy van Dijk** (Weesp, 22 jannewaris 1971) is in Nederlânske aktrise en presintatrise.

## Filmografy

|-

|-
| 2001 || *[[Ushi Says: Hi!]]* || Ushi Hirosaki ||
|-
| 2002 || *[[Science Fiction (film)|Science Fiction]]* || Rachel Decker ||
|-
| 2003 || *[[Liever verliefd]]* || Suzan ||
|-
| 2004 || *[[In Oranje]]* || Sylvia van Leeuwen ||
|-
| 2007 || *[[Alles is Liefde (film)|Alles is Liefde]]* || Klaasje van Ophorst ||
|-
| 2013 || *[[Ushi must Marry]]* || Ushi Hirosaki ||
|-

|-
| 1995 || *[[Flodder (telefyzjesearje)|Flodder]]* || Freondinne fan Kees || Ofl. *Van de wereld*
|-
| 1999 || *Spangen* || Tamara || Ofl. *Kinderwerk*
|-
| 1999-2002 || *[[Ushi en Van Dijk]]* ||Ushi Hirosaki || Fêste rol
|-
| 2000 || *[[Wildschut & De Vries]]* || Anita || 
|-
| 2005 || *[[Baantjer (telefyzjerige)|Baantjer]]* || Hellen Berendsen || Ofl. *De Cock en de moord op de missionaris*
|-
| 2009 || *[[Ushi & Dushi]]* || Ushi Hirosaki & Lucretia Martina ('Dushi') || Fêste rollen
|-
| 2010 || *[[Ushi & Loesie]]* || Ushi Hirosaki & Loes Knapperd ('Loesie') || Fêste rollen
|-
| 2011-2012 || *[[Ushi & The Family]] || [[Ushi Hirosaki]] & Gerda, Bo en Betsie Leenders ('The Family') || Fêste rollen
|-
| 2012-2018 || *Moordvrouw'' || Fenna Kremer || Fêste rol
|}

## Keppeling om utens
* Offisjeel webstee
Max Kohnstamm

**Max Kohnstamm** (Amsterdam, 22 maaie 1914 - dêre, 20 oktober 2010) wie in Nederlânsk skiedkundige en diplomaat.

## Biografy
Wie ien fan de earste foarfjochters foar gearwurking binnen Europa. As yntellektueel wie Kohnsstamm yn de Twadde Wrâldoarloch finzen setten yn Kamp Haaren. Hy kaam doe ta de konklúzje dat oarloch allinnich foarkomd wurde koe as der ekonomyske foarspoed en gearwurking yn Europa is. In wolfarrend Dútslân wie neffens him foar Nederlân fan it grutste belang.

Kohnstamm waard bekend as sekretaris fan keninginne Wilhelmina. Hy wie yn 1952 belutsen by de oprjochting fan de Europeeske Mienskip foar Koalen en Stiel, dêr't letter de EU út fuortkaam.

## Bibliografy
* *Wilhelmina: een levensgeschiedenis in foto's*, 1948, gearstald troch Jane de Jongh en Max Kohnstamm
* *Nog is er geen oorlog': briefwikseling tusken Max en Philip Kohnstamm 1938-1939*, 2001, bewurke troch Dolph Kohnstamm, Amsterdam University Press, ISBN 90-5629-201-3 
* *Still no war: A Correspondence Between Two Dutchmen - son Max and father, Philip Kohnstamm*, 2003, London: Athena Press, ISBN 1-84401-055-4
* *Brieven uit '[[Adolf Hitler|Hitlers]] Herrengefängnis*, 2005, besoarge en fan in ynlieding foarsjoen troch Edmond Hofland. Amsterdam, De Bezige Bij, ISBN 90-234-1559-0
* *De Europese dagboeken van Max Kohnstamm. Augustus 1953-September 1957*, 2008, besoarge en fan in ynlieding foarsjoen troch Mathieu Segers. Amsterdam: Boom ISBN 978-90-8506-548-7 
* *Max Kohnstamm. Leven en werk van een Europeaan.*, A.G. Harryvan & J. van der Harst, 2008, Utert: Het Spectrum, ISBN 978-90-274-4123-2

## Keppeling om utens
* De eeuw van Kohnstamm. Max Kohnstamm oer de takomst fan Europa, yn de telefyzjerige, *[[Tegenlicht]]*, VPRO, 7 septimber 2003
* Max Kohnstamm yn de kranterige ''Tien geboden'', Trouw, 4 juny 2005
* It argyf fan Max Kohnstamm by it IISG yn Amsterdam
* Ferstjerrensberjocht fan Max Kohnstamm, de Volkskrant
* Ferstjerrensberjocht mei libbensbeskriuwing fan it European Policy Centre yn Brussel
Basketbal op de Paralympyske Simmerspullen

**[[Basketbal]]** is ien fan de sporten dy’t op it programma fan de **[[Paralympyske Spullen|Paralympyske Simmerspullen]]** steane. Dizze takke fan de basketbalsport is ek bekend ûnder de namme *[[rôlstoelbasketbal]]*. 

## Skiednis
It basketbal stiet al sûnt de alderearste Paralympyske Spullen fan 1960 op it programma. Fanôf 1968 meie ek froulju meidwaan oan it basketbal.

## Medaljes
### Manlju

### Froulju

## Dielnimmende lannen
### Manlju

### Froulju

## Sjoch ek
* Basketbal op de Olympyske Simmerspullen

## Keppeling om utens
* Basketbal op de webside fan it Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Swarte Tongersdei

* Beurskrach fan 1929, 24 oktober 1929, begjin fan de Grutte Depresje
* Swarte Tongersdei (Gûatemala), 24 july 2003, gewelddiedige politike demonstraasjes yn Gûatemala
Rolstoelkurling op de Paralympyske Winterspullen

**[[Curling|Rolstoelkurling]]** is ien fan de sporten dy’t op it programma fan de **[[Paralympyske Spullen|Paralympyske Winterspullen]]** steane. De sport is in fariant op it gewoane kurling mar dan foar minsken mei in lichaamlike beheining dy’t gebrûk meitsje fan in rolstoel. It stiet sûnt Turyn 2006 op it programma fan de Paralympyske Spullen.

Sawol manlju as froulju meie mei-inoar yn ien team dielnimme oan dizze sport. Fan 2010 ôf is it ferplichte dat der op syn minst ien frou as ien man yn it team sit.

## Medaljes

## Dielnimmende lannen

## Sjoch ek
* Kurling op de Olympyske Winterspullen
Beurskrach

In **beurskrach** of **beurscrash** is in beneaming út de ekonomy en wurdt brûkt om it hommels sterk skokjend sakjen fan de koersen fan in grut diel fan de oandielen op de effektenbeurs mei oan te tsjutten.

In beurskrach is wat oars as in saneamde bearmerk, wêrby't koersen oer langere tiid stadichwei sakje. In beurskrach is in kwestje fan dagen, wylst in sakjende merk lang oanhâlde kin. In merk dêr't de prizen stadichwei trochsakje sûnder grutte skokken wurdt ek wol in *slûpcrash* neamd. Meidat de twa bekendste gefallen fan in beurskrach barden yn de moanne oktober assosiearret men yn beursfermiddens dizze moanne noch altiten mei crashes. Der bestiet gjin dúdlike kwantitative definysje foar it ûnderskied fan in krach en in gewoane beursdelgong. Globaal nommen wurdt útgien fan in sakjen fan 10 persint of mear yn in pear dagen, wylst dan ek sprake is fan panyk. In krach hoecht net te barren yn in bearmerk: de krach fan 1987 barde  yn in opgeande merk. De grutte delgong fan de Japanske merk yn de jierren njoggentich ferrûn dêrtsjin sûnder in ôfsûnderlike krach.

## 1874
Beurskrach op de beurs fan Berlyn fanwege net ynloste ferwachtings omtrint Dútske koloniale aspiraasjes en in (mislearre) moardoanslach op kânselier Bismarck.

## 1882
Krach op de beurs fan Parys, wêrby't Paul Gauguin syn baan as beurshannele ferlear.

## 1929
De earste beurskrach mei wrâldwide gefolgen wie de beurskrach fan 1929 yn New York.

## 1987
Neidat yn 1986 wrâldwiid de kapitaalmerkrinte tegearre mei de oandielekoersen sterk opûn ûntstie der healwei oktober 1987 in sterke delgong op de beurzen.
Neidat yn  it wykein fan 17 en 18 oktober de Amerikaanske minister James Baker him kritysk oer it ekonomysk belied fan de Dútsers útliet, trede in sterke delgong fan de koersen op.
Op moandei 19 oktober iepene de Dow Jones 200 punten leger op in nivo fan 2040 en sluet de dei ôf mei ien rekordferlies fan 508 punten op 1738,42 ofwol in sakjen fan 22,6%. De Federal Reserve ferlege de koarte rinte, en ek de lange rinte dy't de dagen foar de crash nei boppe 10% oprûn wie sakket wer ûnder dit nivo. De oaredeis helle de Nikkei-yndeks (Tokio) mei 15% nei in nivo fan 21911 punten.

## 2008
Yn 2008 kelderen de effektenbeurzen wrâldwiid troch de gefolgen fan de kredytkrisis. In oantal Amerikaanske finansjele ynstellings gie ten ûnder of waard nasjonalisearre. Yn de Benelúks waard bank-fersekerder Fortis troch nasjonalisaasje fan de ûndergong rêden. Beurskoersen oer de heule wrâld sakken ein septimber en begjin oktober mei tsientallen persinten, de Nederlânske AEX yndeks sakke yn de earste wike fan oktober mei 25%.

## Sjoch ek
*Tulpemany
Grutte Depresje

De **Grutte Depresje** is de namme foar de ekonomyske krisis yn de tritiger fan de 20e iuw. Dy tiid wurdt ek wol oantsjut as de **Krisisjierren**. Dizze ekonomyske krisis of depresje ûntstie yn de Feriene Steaten en luts de hiele wrâld deryn mei. It wie de grutste en wichtichste ekonomyske depresje yn de nijste tiid en wurdt yn de 21e iuw as foarbyld oanhelle fan hoe djip der wrâldekonomy falle kin.

Oarsaken leinen yn oerproduksje fan de lânbou en yn de yndustry dy't troch de lege leanen fan de konsuminten har produkten net kwyt koe. Boppedat tochten ekonomen dat de krisis fansels oergean soe.

## Sjoch ek
* Kredytkrisis
* Beurskrach

## Keppeling om utens

* De krisisjierren: Mienskip yn depresje (entoen.nu)
* De Grote Depresje troch Peter van Maanen
Beurskrach fan 1929

De **beurskrach** (of -**crash**) **fan 1929** wie de earste beurskrach mei wrâldwide katastrofale gefolgen en begûn yn New York. Hjirmei folge de Grutte Depresje.

## Heechkonjunktuer
De wrâld, en benammen de Feriene Steaten, belibbe yn de jierren 20 fan de 20e iuw in heechkonjunktuer. Hjirtroch gienen de koersen fan oandielen bot omheech, se waarden folle mear wurdich as't reedlik wie. Belizzers wienen poer, de prizen fan de oandielen waarden mnoch mear opjage, dit tsjin alle ekonomyske logika yn. 
Yn de simmer fan 1929 begûn dúdlik te wuden dat de ekonomyske syklus op het punt stie yn in spiraal nei ûnderen te reitsjen. In soad bedriuwen fernommen dat de merk fersêde wie en krompen de produksje yn of gienen fallyt. 

## Swarte Tongersdei
Op tongersdei 24 oktober 1929 begûnen de oandielekoersen op de New York Stock Exchange ekstreem te sakjen. Yn de ûntstiene panyk besochten belizzers harren oandielen te ferkeapjen, wêrtroch't de koersen finaal yn elkoar klapten. 

Troch de krisis koenen in soad lienings net werom betelle wurde wêrtroch't banken fallyt gienen. Dit hat in sniebaleffekt ta gefolgen wêrtroch't de minder wurdende ekonomy hurd yn in depresje rekke. Noch ekstra fiede troch de deflaasje dy't dêrtroch ûntstie en it ynstoarten fan de hannel rekke de hiele wrâld dêrnei yn in leechkonjuktuer.

## Dútske krisis
In foarbyld fan de katastrofale gefolgen fan de minne ekonomyske situaasje is it feit dat de federale oerheid fan de FS grutte finansjele tekoarten hie. Om te besunigjen waard de finansjele help yn it ramt fan it Young-Dawes pakt oan Dútslân stopsetten.
 
Yn Dútslân ûntstie in ferskuorrende earmoede; dit foarme it klimaat wêryn Adolf Hitler oan de macht komme koe.
 
De ekonoom Keynes hie dizze krisis al foarsein yn syn boek *The End Of Laisser Faire*.
Bernlefpriis

De **Bernlefpriis** is in Fryske kultuerpriis dy't nei fêststelling yn 1999 om de trije jier útrikt wurdt troch de provinsje Fryslân. Mei de Bernlefpris drukt de provinsje har wurdearring út foar artysten dy't in bysûndere bydrage leverje oan de Fryske (muzyk)kultuer. Dêrneist lit de provinsje sjen dat myzyk, neist literatuer,toaniel en foarmjouwing fan grutte betsjutting is foar de Fryske kultuer. De Bernlefpriis is bedoeld foar Frysktalige, fokale muzyk yn alle sjenres, foar in wurk en foar it hiele oeuvre fan in sjonger, groep en/of it wurk fan in komponist, arranzjeur en tekstdichter. De Bernlef-priis wurdt om bar útrikt foar lichte muzyk en foar earnstige, klassike muzyk. De priis bestie yn 2010 út in bedrach fan € 2000 en in oarkonde.
; Bernlef
Bernlef wie in bline skiedfertolker, dy't ± 790 libbe. Der is net folle oer him bekend, mar hat wol betsjutting hân foar de Nederlânske- en Fryske kultuerskiednis. Hy soe sels de auteur wêze kinne fan in midsiuwske evangelyske boek Heliand. 

## Winners
* 2020 - band It Dockumer Lokaeltsje (gitarist Sytse van Essen en sjonger/bassist Peter Sijbenga) 
* 2019 - Wiebe 
* 2018 - Kjeld 
* 2017 - Zea (band fan Arnold de Boer)  
* 2016 - Liet 
* 2015 - Noardewyn live 
* 2014 - Emiel Stoffers 
* 2010 - Piter Wilkens 
* 2005 - Henk Alkema
* 2002 - Reboelje

## Oare Fryske kultuerprizen
* Fedde Schurerpriis 
* Gysbert Japicxpriis
* Joast Halbertsmapriis
* Obe Postmapriis 
* Pyt van der Zee-priis
* Fedde Schurer-publykspriis
Fedde Schurer-publykspriis

De **Fedde Schurer-publykspriis** is in kultuerpriis fan de provinsje Fryslân.
De literatuerpriis bestiet út in bedrach fant € 2.000,- en in oarkonde. Wurdt útrikt foar debuten yn alle sjenres yn it Frysk, sawol foar it earste wurk fan in auteur as foar it earste wurk fan in al publisearjend auteur yn in foar him/har nij sjenre. De priiswinner wurdt troch it lêzend publyk oanwiisd. De publykspriis wurdt tagelyk mei de Fedde Schurerpriis útrikt op it Provinsjehûs en is neamd nei Fryske skriuwer Fedde Schurer.

## Winners
* 2012 - Elske Kampen
* 2008 - Simon Oosting
* 2005 - Ruurdtsje de Haan
Froeks.TV

**Froeks.TV** wie in online stjoerder foar en troch jongerein yn Fryslân en Frysktalige jongerein bûten de provinsje. De side waard yn 2008 opsetten mei subsydzje fan de provinsje Fryslân ta befoardering fan it brûken fan Frysk troch jongerein. De stjoerder wol middenyn de jongerein- en popkultuer stean. Dat kin allinnich om’t de stjoerder troch jongerein sels makke wurdt. Froeks.TV bringt yn byld wat jongerein belibje en sit op it snijflak fan jongereinkultuer, *social networking* en tillefyzje meitsjen. Op de stjoerder kin elkenien mei syn of har eigen kanaal út ein sette.  Froeks. TV wie yn hannen fan twa Ljouwerter kommunikaasjeburo 's.

De jongereinredaksje fan Froeks.TV makke alle dagen fideo- en webloch/nijsitems. De redaksje sike alle dagen it nijs op, djippe tema’s út en makke sels folsleine searjes. Dêrnjonken koe elkenien syn eigen filmkes uploade. It makke net út oft it mei de fideokamera of mei in mobyltsje makke is. Op de webside wiene neist filmkes en eveneminten as Fryslân's Next Top Model, ek de soap en de Fryske Flow te sjen.
 
Yn 2010 waarden der plannen bekend om de subsydzje stop te setten yn 2011. Op 1 jannewaris 2014 naam Omrop Fryslân  Froeks. TV oer. Dat docht de Omrop yn gearwurking mei it Friesland College en NHL Hogeschool. De takomst fan de Fryske online jongereinstjoerder waard sadwaande garandearre.
Simon Oosting

**Simon Oosting** (Skarsterbrêge, 1959), is in Frysk biolooch en dichter. 

Oosting groeide op yn Ljouwert, dêr’t er it kristlik gymnasium besocht. Yn 1978 sette er yn Wageningen útein mei de stúdzje Tropyske Feehâlderij. Oosting studearre ôf yn 1985.

Nei syn promoasje wurke er op ûndersyksynstituten yn Kanada en Noarwegen. Yn 1999 kaam er werom yn Wageningen. Oosting hâldt him no dwaande mei de maatskiplike kant fan it hâlden fan bisten by de ôfdieling dierwittenskippen. 

Yn 2004 krige Oosting in Rely Jorritsmapriis foar syn gedichtensyklus *Yn 't foarbygean*.
Yn 2008 krige er de Fedde Schurer-publykspriis foar syn bondel *Rauwe fisken op wynfearwolkens*.

Simon Oosting is in broer fan Ronald Oosting.

## Wurk
* 2007: *Rauwe fisken op wynfearwolkens*
* 2012: *Hûnewacht*
* 2020 - /*DC … en tichterby/DC … en dichterbij*
Ruurdtsje de Haan

**Ruurdtsje de Haan** (Boerum, 4 desimber 1961) is in Frysk skriuwster.

Dichtet nei har fjirtichste yn it Frysk. Hja hâldt fan de natuer en ferdjippet har yn ‘e wrâld om har hinne. Sij hat dêr in eigen sicht op. Wurk fan Ruurdtsje de Haan is te finen yn de literêre tydskriften Hjir en De Moanne. Fierder binne der Nederlânske fersen publisearre yn it ynternettydskrift Meander.

Ut en troch draacht hja foar út eigen wurk, meast op fersyk, foar it lêst op radio Noordoost Friesland te Dokkum yn febrewaris 2003. Ruurdtsje wurke mei oan it útjaan fan twa ynternet sammelbondels (skriuwers fan PoetryAlive!). Har Nederlânske wurk is te finen ûnder it pseudonym Miranda Mei.

Yn 2005 wûn Ruurdtsje de Haan mei har gedichtebondel *Onaris* de Fedde Schurer-publykspriis.

## Keppeling om utens
* Ruurdtsjes Kidelkollum
Heidehipper

De **heidehipper** (*Oenanthe oenanthe*), **fitop**, **kwikkert**, **stienbikker** of **stienfûgeltsje** (Nederlânsk: *tapuit*) is in sjongfûgel út it skaai *[[Oenanthe]]* (kwikkerts) fan de ûnderfamylje Saxicolinae (paapkefûgels). Dizze ûnderfamylje waard earder as lytse lysterfûgels beskôge, no rekkene ta de famylje Muscicapidae (Miggesnappers). It is in fûgel fan drûge, sânige en rotsige gebieten dy't foerazjearret op de grûn en briedt yn kninehoalen. Heidehippers binne trekfûgels, en binne simmerdeis yn hiel Europa te finen. Teffens komme se foar yn Aazje en op beskate plakken yn noardwest- en noardeast-Kanada, Grienlân en Alaska. It is de ienichste fan de famylje dy 't sa fier noardlik foarkomt.  Alle fûgels oerwinterje lykwols yn Afrika en moatte somtiids 1500 oant 2000 km nei harren briedgebiet ôflizze.

## Skaaimerken
Grutte: 14.5-15.5 cm; Spanwiidte: 26-32 cm; Gewicht: 17-30 gram; Aaien: 5-6; Briedtiid: 14 dagen; Snaffel: koart en fyn.
It mantsje kriget yn de maitiid in simmerkleed (briedkleed).

## Fiedsel
Heidehippers frette meast ynsekten, mar ek spinnen, slakken en wjirms. Yn de hjerst ite hja ek wol beien.

## Yn Nederlân
Yn Nederlân is de heidehipper in seldsume briedfûgel yn de dunen en sânferstowingen. De soarte brette foaral op de Waadeilannen en ek wol yn de dunen fan Noard-Hollân en Súd-Hollân. Al yn de jierren '60 wienen der oanwizingen dat de fûgel efterút gie. Yn de jierren 1990 waard de heidehipper seldsum yn de dunen fan it fêstelân. Yn it binnenlân komt de heidehipper noch geregeldwei foar op de drûge heidefjilden en sânferstowingen op de Feluwe, yn Drinte en Súdeast-Fryslân. Benammen op it (Aekingersân by Appelskea) hâldt de heidehipper it út. Trochstrings rekket de heidehipper lykwols hurd yn de bedelte. SOVON rûst de efterútgong tusken 1990 en 2007 op goed 5% it jier, en dêrnei noch mear: der briede yn 2007 noch sa'n 700 en yn 2018 mar sa'n 300 pear yn Nederlân. De fûgel is yn 2007 as *bedrige* op de Nederlânsk Reade List byskreaun.
As gast is de fûgel net sa seldsum. Yn april/maaie en yn septimber binne rûnom yn Nederlân heidehippers op trochtrek waar te nimmen.

## Taksonomy
De heidehipper ken fjouwer ûndersoarten:
* *Oenanthe oenanthe leucorhoa* ("Grienlânske heidehipper"): Noardeast-Kanada, Grienlân, Iislân
* *Oenanthe oenanthe oenanthe*: Noard- en Midden-Jeropa, Sibearje, Noardwest-Amerika
* *Oenanthe oenanthe libanotica*: Súd-Jeropa, Súdwest- en Midden-Aazje
* *Oenanthe oenanthe seebohmi* ("Swartkielheidehipper"): Noardwest-Afrika; dizze ûndersoarte wurdt ek wol as aparte soarte (*Oenanthe seebohmi*) sjoen.

## Ferskaat
* Bewenners fan (eardere) heidedoarpen wurde wol gekjeiend 'heidehippers' (of 'heidepiken') neamd.
 
## Keppeling om utens
* SoortenBank.nl beskriuwing, ôfbylden en lûd
Anny Veenstra

**Anny Veenstra** is in regisseur. 

Yn 2004 wie se winner fan de twadde Pyt van der Zee-priis. Se krige de priis foar de kontinuë hege kwaliteit fan de foarstellingen dy’t se regissearret by de toanielferiening Tesselschade fan Hurdegaryp en it iepenloftspul fan Burgum. Pyt van der Zee herkende destiids har akteartalint en brocht dy by Tryater ûnder de oandacht brocht.Dêr wurke se mei him, doe’t Van der Zee artistyk lieder waard. Se hat sels 23 jier op de planken stien en skriuwt ek stikken.
Hagekrûper

De **hagekrûper** (*Curruca communis*, eartiids *Sylvia communis*) is in sjongfûgel út de famylje fan hagekrûpers (*Sylviidae*) dy't rûnom yn Europa foarkomt.

De hagekrûper is 13 oant 15 sm lang en waacht 12 oant 17 gram. It fûgeltsje fret spinnen, slakjes, beien, ynsekten en larven.

Yn de maitiid rekket it mantsje tige optein, hy fljocht fan takke nei takke, mei de sturt útset en it kûfke opset.
Syn sang is ôfwikseljend mei hastich útstjitten noaten, at er triljend út in hage opfljocht en him dêr dan wer yn weromfalle lit.

It is in trekfûgel, dy't de winter yn Afrika trochbringt.

## Keppelings om utens
* SoortenBank.nl beskriuwing, ôfbylden en lûd
* SOVON - Fersprieding en talsûntjouwing yn Nederlân
* Avionary - Hagekrûper yn 51 talen
Jeugdteaterskoalle Miuw

**Jeugdteaterskoalle Miuw** is in skoalle oan de Oostersingel yn Ljouwert foar jeugd fan 12 - 18 jier. De teaterskoalle bestiet sûnt 2003, de spesjale berneklas foar bern fan basisskoallen sûnt 2009. Lessen en wurkshops wurde jûn op it mêd fan toanielspylje, stim, sang dûns en beweging. Der wurdt begûn yn in basisklasse en duorret trije jier of langer.

It brûken fan de ferbylding en fantasij en it ûntwikkeljen fan doaren en selsbetrouwen stiet foarop. In pear kear per seizoen is der in iepen poadium foar learlingen. 
Koartere kursussen wurde jûn by ferskillende sintra foar de keunsten yn Fryslân. Der binne foarstellings fan twa persoanen, mar ek wol fan tweintich. De produksjes wurde spile yn teaters of op lokaasje, mar ek op strjitte en op festivals.
	 
## Prizen
* 2005 - Teaterpriis Theater4daagse foar *Adriaan Mol 13 3⁄4 jaar* 
* 2001 - Fryske kultuerpriis Pyt van der Zee-priis foar de Jeugdteaterskoalle
* 1997 - Publykspriis lanlik festival amateurteater foar: *Schön ist die Jugend* 	 
* 1997 - CVB teaterpriis foar: *Schön ist die Jugend*
* 1996 - Jan Jans Starterpriis, kultuerpris fan de Gemeente Ljouwert foar de Jeugdteäterskoalle

## Foarstellings
* 2010
: *Agatha*
: 9203 KP
* 2009
: *De Sulveren Bal*
: *Fast Forward*
: *Oorlog*
: *Werther*
* 2008
: *Storia d'Amore*
: *Luim*
: *Trouble with the table*
* 2007
: *You took the part*
: *Snatervogel*
: *Metamorfosen*
* 2006
: *Buut*
: *Helden*
: *No dirt today*
* 2005
: *Goulash*
* 2004
: *Chinezen*
: *Adriaan Mol*
* 2003
: *De Lêste Brief*
: *Radio Hortensia*

## Keppeling om utens
* Fryslân DOK: 'Fan boartsjen nei spyljen - 25 jier Jeugdteaterskoalle'
Ronnie Venema

**Ronny Venema** (Meppel, 16 oktober 1974) is in Nederlânsk âld-fuotballer en manager.

Ronny Venema begûn te fuotbaljen by Old Forward yn Wilhelminaoord, it plak dêr't hy ek opgoeide. By Old Forward sette hy in soad goals. Nei in koart útstapke nei Havelte, kaam hy by it Noardwâldster Olyphia, omdat hy sûnt 1987 nei de Mafû yn Noardwâlde gie.

Venema waard ûntdekt troch SK It Hearrenfean en makke de oerstap nei de jeugdoplieding fan de club út it Fryske Haachje. Dêrfoar hie hy by Olyphia, ûnder lieding fan trainer Arie Flobbe, al syn debút yn it earste alvetal makke. Flobbe wie as âld-fuotballer fan de grien-witen ek as trainer súksesfol as opfolger fan Jan Vrind út Wolvegea, dy't mei Olyphiadegradearre wie en yn syn twadde jier hast wer degradearre. Venema wie oars net de ienichste spiler dy't fan Olyphia naar de Hearrenfeanske jeugdoplieding gie, want syn klasgenoat en goede freon Johnny Jansen út Noardwâlde gie mei him mei.

Ronny Venema debutearre op 2 april 1995 yn it earste alvetal fan It Hearrenfean yn de Nederlânske kompetysje, thús tsjin Ajax. De wedstryd einige yn 3-3 en Ronny spile as rjochtsback tsjin ynternational Marc Overmars. Ole Tobiasen út Denemark blykte in noch bettere rjochtsback en hy keas derfoar om nei Veendam te gean, wêrby't It Hearrenfean-foarsitter Riemer van der Velde him alle meiwurking ferliende. Trije jier letter helle Van der Velde Venema werom.

Sûnt 1999 spile Venema as fêste rjochtsback mei by It Hearrenfean. Yn syn debútseizoen nei syn weromkommen waard It Hearrenfean yn 2000 fuort twadde, en mocht it meidwaan oan de Champions League. Yn in poule mei Olympique Lyonnais, Olympiakos Piraeus en Valencia CF kaam Heerenveen tekoart, al hie it Champions League-avontoer foar Venema wol in plesierige ôfrin, want yn it lêste duel yn Valencia skeat hy mei in ôfstânsskot SK It Hearrenfean neist de Spaanske topploech, en by dy 1-1 bleau it.

Venema wie jierrenlang in fêste basispiler as rjochtsback fan It Hearrenfean, mar hy krige yn it begjin fan it seizoen 2003/'04 te krijen mei ljiskblessueres. Said Bakkati naam syn plak yn, en yn maart 2004 krige hy fan Riemer van der Velde te hearen - hy wie noch hieltiten blessearre - dat It Hearrenfean syn kontrakt net ferlinge soe. Yn dizze jierren wie hy ek aktyf as jeugdtrainer by fuotbalferiening Havelte, syn eardere klup. Letter fûn er ûnderdak yn Ljouwert by Cambuur Ljouwert, dêr't hy yn syn earste seizoen mar 14 kear meidie yn de Gouden Gids Difyzje, wer troch in blessuere. Yn it seizoen 2005/06 kwam Venema wer hielendal werom by Cambuur. Trainer Roy Wesseling mkke him sels oanfierder. Nei dit minder súksesfolle jier by Cambuur en in oanfarring mei trainer Wesseling rekke Venema út de graasje. Sûnt de simmer fan 2006 oant 2009 spile hy foar sneinhaadklasser MSC Antaris út Meppel, ek syn jongere broer Johnny spile foar dizze klup. Mei yngong fan de simmmer fan 2010 sil Venema assistint-trainer/spiler wurde by 5e klasser ff Havelte. Neist de fuotbalaktiviteiten by ff Havelte is Venema werom by syn âlde leafde SK It Hearrenfean, hy wurket dêr as kommersjeel manager.
Boccia op de Paralympyske Simmerspullen

**[[Boccia (sport)|Boccia]]** is ien fan de sporten dy’t op it programma fan de **[[Paralympyske Spullen|Paralympyske Simmerspullen]]** stean. Dy smytsport is ferlykber mei petanque en wordt beoefene troch sporters mei in harsenferlamming as mei oare slimme motoaryske beheinings. It is ien fan de trije Paralympyske sporten dy’t gjin Olympyske tsjinhinger hat.

## Skiednis
Boccia stiet fan 1984 ôf op it programma. Der wie destiids in aparte kompetysje foar manlju, froulju en mingde klassen. Fan de twadde edysje ôf wurdt der allinne noch mar yn mingde klassen spile.

## Klassifikaasje
Fan 1984 oant en mei 1996 waard der wurke mei de klassen C1 oant C2
Fan 2000 ôf waarden dit BC-klassen rinnend fan 1 oant en mei 4.

*BC1 - Spilers goaie de bal mei de hân as mei de foet. In assistint mei helpe by it stabilisearjen en oanpassen fan de stoel en de bal oanjaan oan de spiler.
*BC2 - Spilers goaie mei de hân. Assistinsje is net tastien.
*BC3 - Spilers meie helpmiddels brûke. In assistint mei helpe, mar dy moat mei de rêch nei it spylfjild ta stean en har eagen fan it spul hâlde.
*BC4 - Assistinsje is net tastien.

## Eveneminten
Der wurdt yn ien as meardere klassen om de medaljes striden.

## Keppeling om utens
*Webside fan it Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Boccia op de Paralympyske Simmerspullen 1984

De **[[Paralympyske Simmerspullen 1984|VIIe Paralympyske Simmerspullen]]** waarden yn 1984 hâlden yn Stoke Mandeville (Grut-Brittanje) en New York, (Feriene Steaten).

De Paralympyske Simmerspullen fan 1984 waarden yn twa ferskillende lannen organisearre. Dit wie foaral te witen oan de Amerikaanske handikaptensport Organisaasjes en de wize fan Fûnsenwinnen. Mei namme de Amerikaanske Rolstoelsport Organisaasje woe sa’n soad  ynfloed ha en sporters op de Spullen, dat it foar de oare Organisaasjes (Blinen, Spastisy en Amputearden) net te akseptearjen wie. Dizze trije nasjonale organisaasjes besletten dêrop mei ynstimming fan de 3 ynternasjonale Organisaasjes: IBSA (Blinnen), CP-ISRA (Spastysksi) en ISOD (Amputearden) om de Paralympyske Spullen yn New York, de Feriene Steaten te hâlden fan 16 juny oant 30 juny 1984, sûnder de rôlstoelsporters. Dy krigen in Spullen fan 23 july 1984 oant 1 augustus 1984 yn Stoke Mandeville.

## Yndividueel
### Manlju
#### C1

#### C2

### Froulju
#### C1

#### C2

## Trio’s
### Mingd

## Dielnimmende lannen
Boccia op de Paralympyske Simmerspullen 1988

De **[[Paralympyske Simmerspullen 1988|VIIIe Paralympyske Simmerspullen]]** waarden yn 1988 yn Seoel, Súd-Korea hâlden,

## Yndividueel
### C1

### C2

## Trio’s
### C1-C2

## Dielnimmende lannen
Nôtfink

De **nôtfink** of **nôtmosk** (*Emberiza hortulana*; Nederlânsk: *ortolaan*) is lid fan de famylje goarsfûgels (*Emberizidae*). Yn West-Europa wurdt de fûgel allinne yn de simmer sjoen, omdat er besuden de Sahara oerwintert. De fûgel mei graach oer it lytsskalige agraryske lânskip sa't dat yn Nederlân net mear bestiet, mar noch wol yn Mids- en Súd-Europa.

## Beskriuwing
 
It mantsje ûnderskiedet him fan de oare Goarsfûgels mei in griisgrienige kop, in giele burdstreek en syn oranje ûnderkant. De nôtfink is 15-16 cm lang, hat in spanwiidte fan 22-26 cm en waacht 21-27 gram. Lykas oare lytse fûgels libbet er mar koart, sa'n 2 oant 3 jier. De nôtfink yt foaral ynsekten en rûpen, mar ek sied sa as nôtkerrels.

## Yn Nederlân
De nôtfink is suver útstoarn yn Nederlân. Trekfûgels út Sweden wurde fral yn it neijier, mar ek yn april en maaie, noch wol sjoen troch betûfte fûgeltsjeminsken.
Begjin 20e iuw kaam de nôtfink noch rûnom yn Nederlân foar. Om 1950 hinne wiene der noch 1200-1700 pearkes. Yn 1975 waard it bestân rûsd op 190-225 pear en om 1990 wiene der noch mar 30. It oantal briedpearen nei 2000 giet hinne en wer  tusken de 0 (yn 2001, 2005 en 2006) en 2.
De soart stiet (noch) as 'feilich' op de ynternasjonale IUCN-reade list. De soarte is earst yn 2004 as *tige bedrige* op de Nederlânske reade list set. Sûnt 2016 jildt de nôtfink as *ferdwûn*.

## Beskerming yn de [[Europeeske Uny]]
Sûnt septimber 2007 is it fangen fan nôtfinken yn Frankryk ferbean. De nôtfink stiet yn de bylage III fan de Konvinsje fan Bern.

## Ferskaat
* De nôtfink wurdt beskôge as de personifikaasje fan de siel fan Frankryk. Dêrom waard in nôtfink servearre by it lêste miel fan François Mitterrand as presidint fan Frankryk .
* **De Ortolaan** is ek de titel fan in novelle fan Maarten 't Hart (boekewikepresint 1984).

## Keppelings om utens
* SoortenBank.nl beskriuwing, ôfbylden en lûd.
* Avionary: Nôtfink yn 50 talen
Iisfink

De **iisfink** (*Calcarius lapponicus*) is in fûgel út de famylje iisfinkfûgels (*Calcariidae*) dy't yn toendragebieten briedt en nei it suden lûkt om yn myldere klimaten te oerwinterjen. Dizze fûgel komt foar fan Skandinaavje oant de Beringstrjitte, Kanada en Grienlân.

De iisfink wurdt sa'n 16 sm. lang en waacht 19-20 gram. Hy hâldt ta yn rotsige toendragebieten en hy oerwintert yn steppen en omploege ikkers, maar giet ek nei Denemark, Nederlân en East-Ingelân. Syn fiedsel bestiet fral út sieden.

It lechsel fan de iisfink bestiet út 5-6 readspikkele, griene aaien yn in kûmke op de grûn, dy't yn 11-13 dagen troch it wyfke útbret wurde. De helpleaze, dûnzige jongen kinne nei 11-15 dagen fleane.
Hawaïaansk

It **Hawaïaansk** is in taal dy't heart by de Polynesyske kloft fan de Austronezyske taalfamylje. De taal wurdt sprutsen op de Hawaï-eilannen yn de Grutte Oseaan. De taal is in gefaar komd troch de komst fan it Ingelsk fan de Amerikaanske befolking dy't op de eilannen wennet.

It Hawaïaanske alfabet hat mar trettjin letters:

a,e,h,i,k,l,m,n,o,p,u,w + de okina, dy't ek sa likernôch in letter neamd wurden mei en dy't in tige spesjale funksje hat. Troch dizze okina wurdt Hawai'i net útsprutsen as 'Hawaai', mar as 'Ha - waai - y'. Yn taalkundige terminology hjit dat in glottislag.

It Hawaïaansk hat mar sân bylûden (mei de okina acht) tsjinoer fiif lûden. It Hawaïaansk is in oerdreaun foarbyld fan in lûdentaal.

## Keppelings om utens
* Hollânske wiki oer it Hawaïaansk
* Ingelske wiki oer it Hawaïaansk
Ledige Uren Nuttig Besteed

**Ledige Uren Nuttig Besteed**, ôfkoarte as **LUNB** is de âldste lêsferiening fan Nederlân út Aldebiltsyl. 
It LUNB waard yn de winter fan 1793 oprjochte troch seis hearen, wêrûnder in ûnderwizer en in âlde skipskaptein yn herberch 'De Vriendschap'. Destiids wienen der wol fjouwer kroegen yn Aldebiltsyl. It biedwurd fan de groep wie:
:*Door 't lezen wordt 't verstand verlicht*
:*Het hart gevormd tot 's menschen pligt*
Allinnich manlju meie lid wurde en de jiergearkomst is fan grut belang. Uteinlik doel is it fersterkjen fan de mienskip. Elke himsels respektearjende Ouwesylster heart lid te wêzen. Soms moast der jierren foar op de ballotaazjelist stien wurde, der kinne mar 36 leden talitten wurde. Dy binne yn trije seksjes opspitst: de jonge hûnen, de middenmoaters en de âlde leden. No't it hieltiten lestiger wurdt om genôch Aldebiltsylsters te finen kinne ek manlju út de omkriten lid wurde. De LUNB hinget fan tradysjes oan elkoar. De nijjiersgearkomsten binne yn it "Graauwe Paard" yn de earste wike fan it nije jier. Dêr is altiten Dimter koeke dy't yn de lingte trochsnien wurdt en dik mei echte bûter besmard wurdt. De boeken dy 't dat jier lêzen binne wurde dy dei by opbod ferkocht. Wa't it earste "Mijn" ropt is keaper.
European League follybal manlju 2007

De **European League follybal manlju 2007** wie de fjirde edysje fan it jierlikse European League follybal foar manlju. Der dogge tolve Europeeske lannen mei. Yn de earste omloop waard spile yn trije groepen mei elts fjouwer lannen. Dy omloop waard spile fan 26 maaie oant en mei 1 july 2007, de finale waard yn Portegal hâlden op 7 en 8 july. 
Yn totaal spile elts lân twaris tsjin itselde lân. De winners fan de trije groepen en it gastlân pleatsten har foar de finaleomloop. Yn dit gefal wie Portegal it gastlân. Nêst Portegal giene ek Spanje (winner fan groep A), Sloveenje (winner fan groep B) en Slowakije (winner groep c) nei de finaleomloop. It evenemint wurdt organisearre troch it CEV, it Europeeske follybalbûn.  

## Dielnimmende lannen

## Earste omloop

### Groep A

### Groep B

### Groep C

## Finales
### Kwalifisearre lannen
De folgjende teams binne kwalifisearre foar de finales:
* Slowakije
* Spanje
* Sloveenje
* Portegal (as gastlân)

### Heale finales

### Wedstriid om brûns

### Finale

## Einrangskikking

## Keppeling om utens
* De Webside fan it CEV
Konvinsje fan Bern (1979)

De **Konvinsje fan Bern** is in ynternasjonale oerienkomst oer it behâld fan yn it wyld foarkommende biste- en plantesoarten en de natuerlike habitats yn Europa, oer de lânsgrinzen hinnen, dy't dêrby hearre. Apart omtinken wurdt bestege oan kwetsbere soarten en oan soarten dy't mei útstjerren bedrige wurde, mei ek de trekkende soarten. 

It ferdrach is in inysjatyf fan de Rie fan Jeropa. De lidsteaten fan de Rie fan Jeropa en de oare ûndertekeners ferklearje yn dit ferdrach dat sy meiïnoar gearwurkje wolle op it mêd fan behâld fan de natuer.

It ferdrach is ûndertekene troch de lannen fan de Rie fan Europa en dêrneist troch de Europeeske Uny, Monako, Boerkina Faso, Marokko, Tuneezje en Senegal.
Magma

*magma (stiente), raand stiente yn it binnenste fan de Ierde;
*magma (wiskunde), in algebrayske struktuer;
*Magma (band), in Frânske progressive rockband;
*Magma (Marvel), in personaazje fan Marvel Comics;
*Magma, bynamme fan de 4e symfony fan Erkki-Sven Tüür.
Boccia op de Paralympyske Simmerspullen 1996

De ‘’’Xe Paralympyske Simmerspullen’’’ waarden yn 1996 yn Atlanta, yn de Feriene Steaten hâlden.

## Yndividueel
### C1

### C1 wad

### C2

## Duo’s
### C1-wad

## Trio’s
### C1-C2

## Dielnimmende lannen
Boccia op de Paralympyske Simmerspullen 2000

De XIe Paralympyske Simmerspullen waarden yn 2000 te Sydney yn Austraalje hâlden.

## Yndividueel
### BC1

### BC2

### BC3

## Duo’s
### BC3

## Trio’s
### BC1-BC2

## Dielnimmende lannen
Boccia op de Paralympyske Simmerspullen 2004

De ‘’’XIIe Paralympyske Simmerspullen’’’ waarden yn 2004 yn Atene, Grikelân halden.

## Yndividueel
### BC1

### BC2

### BC3

### BC4

## Duo’s
### BC3

### BC4

## Trio’s
### BC1-BC2

## Dielnimmende lannen
Draainekke

De **draainekke** (*Jynx torquilla*) foarmet, mei de Afrikaanske draainekke (*Jynx ruficollis*) in ûnderfamylje fan de spjochten.

## Beskriuwing

De draainekke is in fûgel dy't tige op himsels libbet. De fûgel hat in tige goede skutkleur fan brune, swarte en grizige streken yn it patroan fan beamskors. Hy sit faak op de grûn of op in horizontale tûke en wurdt faak oer de holle sjoen.
Syn tonge is lang en kleverich. Hy kin syn hals lykas in slang rekke en syn kop leafst 180 graden draaie yn eltse rjochting. De fûgel hat in lingte fan 17 cm en in spanwiidte fan 26 cm. Yn de briedperioade falt er op troch in krêftich, falkeftich lûd: *kwi-kwi-kwi*, wêrby't de toanhichte fan de earste twa klanken oprint.
Hy briedt yn in grut part fan Europa, Noardwest-Afrika en yn Aazje oant de Sina en Japan ta. Hy is de ienige trekfûgel ûnder de spjochten en oerwintert yn tropysk Afrika.

## Foarkommen en status yn Nederlân en Belgje
De draainekke is in seldsume briedfûgel yn Nederlân, komt meast op de Feluwe foar, en noch wat oare plakken mei bosk op sângrûn. It tal briedpearen wie om 2000 hinne net mear as 65. Der binne (yndirekte) oanwizings dat it oantal draainekken yn de 20e iuw slim sakke is. Dêrom stiet de fûgel as *slim bedrige* op de Nederlânske reade list en de Flaamske reade list. Omdat de fûgel yn in mânsk gebiet foarkomt, is it ynternasjonaal besjoen gjin bedrige bist en sadwaande stiet er as *feilich* op de IUCNlijst.
As trekfûgel wurde mar in lyts oantal draainekken waarnaam; fral op de maitiidstrek yn april en maaie, mar der binne ek wol waarnimmingen yn de neisimmer.

## Keppeling om utens
* SoortenBank.nl beskriuwing, ôfbylden en lûd.
Boccia op de Paralympyske Simmerspullen 1992

De ‘’’IXe Paralympyske Simmerspullen’’’ waarden yn 1992 yn Barcelona, Spanje hâlden.

## Yndividueel
### C1

### C2

## Trio’s
### C1-C2

## Dielnimmende lannen
Fokker S.11

De **[[Fokker (bedriuw)|Fokker]] S.11 Instructor** is in ienmotorige lesfleanmasine mei twa sitplakken en propelleroandriuwing.
De fleanmasine hat in Lycoming O-435-A boksermotor mei in fermogen fan 190 hk.

Yn dit twadde nei-oarlochske ûntwerp fan Fokker sitte de ynstrukteur en de learling neist elkoar.
It prototype, de PH-NBE, waard op 18 desimber 1947 troch Gerben Sonderman ynflein.

Bysûnder oan dit tastel binne de grutte cockpit en de knikte poaten fan it lâningsgestel. Efter de sitplakken sit in bagaazjeromte, in tredde stoel of in ekstra brânstoftank fan 114 liter.
Dizze lesfleanmasine waard brûkt troch de Keninklike Loftmacht en de Keninklike Marine. Teffens waard it ferkocht oan Israel en yn lisinsje boud yn Itaalje en Brazylje..

De S. 12 wie in ferzje mei in noastsjel.. 

## Feiten
* Bemanning: 2
* Lingte: 8,15 m.
* Spanwiidte: 11,0 m.
* Hichte: 2,40 m.
* Wjukoerflak: 18,5 m²
* Leechgewicht: 810 kg.
* Maksgewicht: 1.100 kg.
* Motor: 1 Lycoming O-435-A fan 190 hk
* Topfaasje: 209 km/o.
* Krúsfaasje: 165 km/o.
* Klimfaasje: 198 m/min. 
* Fleanberik: 580 km.
* Tsjinstplafond: 3,850 km.

## Brûkers
* Força Aérea Brasileira 100 tastellen yn de sechtiger jierren. Yn Brazylje hjit it tastel T-21
* Fuerza Aérea Boliviana Yn de santiger jierren waarden 8 tastellen fan Brazylje oernaam.
* Israelyske loftmacht 41 fleanmasines fan 1951 oant 1957.
* Aeronautica Militare 180 fleanmasines yn lisinsje boud as Macchi M.416
* Keninklike Loftmacht
* Keninklike Marine - Marine Loftfearttsjinst
* Paraguayaanske loftmacht 8 fan Brazilië oernommen masines fan 1972 oant 1978.

## Fergelykbere fleanmasines
* De Havilland Canada DHC-1 Chipmunk
* Saab 91 Safir

## Keppelings om utens
* Fokker S-11 fleanhânboek
Paapke

It **paapke** (*Saxicola rubetra*) is in lytse sjongfûgel, dy't eartiids yndield wie by de lysterfûgels, *[[Turdidae]]*. Neffens nije opfettings heart de fûgel ta de ûnderfamylje fan de Saxicolinae (paapkefûgels) en de famylje fan de miggesnappers (fan de Alde Wrâld), Muscicapidae. It paapke is nau besibbe oan de readboarstfitop (*Saxicola* *torquata*) dêr't er ek in soad op liket.
De wittenskiplike namme fan it paapke betsjut 'readeftige bewenner fan rotsen'. It is in kompakt boud fûgeltsje mei brune streekjes, in ljochte boarst en in koarte sturt. It mantsje is wat sprekkender tekene en hat in readich boarst. Mantsje en wyfke hawwe beide in dúdlike eachstreek. Paapkes komme yn it briedseizoen yn suver hiel Europa foar. It is in typyske Europeeske soarte, mei't 95 % fan alle paapkes yn de wrâld dêr foar komme. Hy oerwinterret yn Afrika.

## Status yn Nederlân
It paapke wie foar 1940 noch in frijwat algemiene fûgel. Sûnt 1945 is de fûgel stadichoan yn de bedelte rekke, foaral yn it kultuerlânskip, dêr't er no út ferdwûn is. Om 1960 hinne wienen der faaks noch trije- oant fjouwertûzen briedpearen. Neffens SOVON sakke it tal briedpearen yn de perioade 1990-2019 en bretten der yn 2019 noch sa'n 200-300 pear yn Nederlân.Yn Fryslân (meast yn de Wâlden) bretten der yn 2013-2015 sa'n 10-25.
De soarte is yn 2004 as *bedrige* op de  Nederlânske reade list byskreaun en stiet ek op de list fan 2016. Ynternasjonaal liket it sa mâl net, want it paapke wurdt yn 2016 noch as 'feilich' beskôge op de ynternasjonale IUCN reade list.

## Sjoch ek
Lysters en Muscicapidae

## Keppeling om utens
* SoortenBank.nl beschrijving, afbeeldingen en geluid
List fan heechste bouwurken yn de Fryslannen

Dizze list omklammet de heechste bouwurken dy't yn de Fryske lannen stean. 

## Sjoch ek
*List fan heechste gebouwen fan Ljouwert
*List fan tuorren yn de provinsje Fryslân
Fûgelkouwe

In **fûgelkouwe** is in kouwe dêr't in fûgel as húsdier yn hâlden wurdt. De kouwe soarget derfoar dat de fûgel net ûntkomme kin. 

De traaljes fan in kouwe kinne makke wêze fan metaal of hout.

It bêste is en skaf in kouwe mei rjochte hoeken oan, omdat in fûgel yn in rûne kouwe syn oriïntaasje ferlieze kin. In kouwe hat trochstrings stokjes dêr't de fûgel op sitte kin en itens- en drinkbakjes. Op de boaiem leit sân, fochtopnimmende  houtsnippels of *corbo* om de ûntlêsting maklik fuorthelje te kinnen. Oan de bûtenkant kin in badsje fêstmakke wurde sadat it bist him waskje kin.

Foar de measte fûgels is it nedich om in bakje mei grit en (fûgel)mineralen yn de kouwe te hawwen.

Yn gefal fan in parkyt is it wichtich dat de traaljes horizontaal rinne sadat er klimme kin. De ôfstân tusken de traaljes mei by lytse fûgels net te grut wêze, oars ûntkomme se of komme se fêst te sitten.


File:Huachipa Bird cage.jpg
File:Amazona aestiva -pet in round cage-6b.jpg

File:Agapornis roseicollis -mutation -in cage with toys.jpg


## Keppeling om utens
* Easken oan de kouwe
Cornelis Speelman

Jonkhear Mr. **Cornelis Jacob Speelman** (It Hearrenfean, 17 desimber 1817 - Ljouwert, 7 maart 1891) wie rjochtbankpresidint en steatelid.
 
Soan fan jonkhear Abraham Florentius Speelman en Sophia Baltina Stoop. Liet him 2 juny 1836 ynskriuwe as studint oan de hegeskoalle fan Leien. Yn 1842 studearre er ôf as Master yn de Rjochten op in proefskrift *Commentatio ad Frisiae statutorum titulum XVII libri primi de successione ab intestato*. Troude yn Haarlim op 21 augustus 1846 mei Elisabeth Woltera Sandrina Enschedé (Ynskedee, 20 desimber 1821 - Ljouwert, 30 jannewaris 1873. 

Hy wie presidint fan de arrondissemintsrjochtbank yn Ljouwert en lid fan de Steaten fan Fryslân.
Goalball op de Paralympyske Simmerspullen

**[[Goalball]]** is ien fan de sporten dy’t op it programma fan de **[[Paralympyske Spullen|Paralympyske Simmerspullen]]** steane. Dizze balsport wurdt spile troch sporters mei in fisuele beheining. It is ien fan de trije Paralympyske sporten dy’t gjin Olympyske tsjinhinger hat.

## Skiednis
Goalball stiet fanôf 1976 op it paralympyske programma fan de simmerspullen. Yn earste ynstânsje diene allinne manlju mei. Fanôf 1984 dogge ek de froulju mei. 

## Medaljes
### Manlju

### Froulju

## Dielnimmende Lannen
### Manlju

### Froulju

## Keppeling om utens
*Goalball op de side fan it Ynternasjonaal Paralympysk Kommitee
Pier Alma

**Albert Alma**, bynamme *Pier* of *Pierke*, (Harkema-De Pein, 11 augustus 1939 – Ljouwert, 6 oktober 2000) wie in eardere fuotballer út de provinsje Fryslân. Hy kaam û.o. út foar de fuotbalklups GVAV, FVC en SC Cambuur. Yn Fryslân wurdt hy beskôge as it grutte fuotbaltalint sûnt Abe Lenstra. Hy spile as oanfaller en middenfjilder. 

## Wurkpaad as fuotballer
Alma makke op fjirtsjinjierrige leeftyd syn debút yn it earste alvetal fan amateurferieniging Harkema-Opeinde. Hy skoarde fuort trije kear en behoede syn team dat jier foar degradaasje út de  Twadde klasse. It jier dêrop gie er nei vv Leeuwarden dat doe betelle fuotbal spile. Op 17 febrewaris 1957 makke hy as rjochtsbûten syn debút yn de Twadde Difyzje yn in wedstryd tsjin Be Quick. It seizoen 1956/57 waard ôfsletten mei it kampioenskip en promoasje nei de Earste Difyzje. 

Oant 1962 spile Alma foar Ljouwert. Hichtepunt wie de heale finale yn de finale yn de KNVB beker 1960/61 yn juny 1961 tsjin Ajax. Op neutraal terrein yn Alkmaar wie de útslach 4-7 foar Ajax, nei in 4-4 stân tweintich minuten foar tiid. Alma skoarde ien  doelpunt, Henny Weering de oare trije foar Ljouwert. Weering en Alma waarden foar it nije seizoen 1962/1963 oanlutsen troch Earedivisionist GVAV út Grins. Alma wie yntusken útkommen foar de measte fertsjintwurdigjende KNVB-alvetallen, ynklusyf Jong Oranje en Nederlân-B, mar it Nederlânsk alvetal soe er nea helje. By GVAV spile Alma rjochts- of loftsbinnen. Yn 1965 kearde hy werom nei Ljouwert, dêr't yn de tuskentiid SC Cambuur yn it plak komd wie foar vv Leeuwarden.

Pier Alma spile oant syn ôfskied yn 1971 foar Cambuur yn de Earste Difyzje. Fan seizoen 1968/69 ôf wie er teffens oanfierder. Yn syn lêste seizoen kampte hy mei ferskillende blessueres. Nei syn ôfskied waard hy bestjoerslid foar Cambuur. In jier letter gie hy wer fuotballen. Hy kaam terjocht by de amateurferieniging FVC en einige syn bestjoerlike funksjes by Cabuur. Nei it beheljen fan it kampioenskip yn de Tredde klasse mei FVC naam Alma foarfêst ôfskied fan de fuotbalfjilden. By FVC wie hy noch wol aktyf as jeugdtrêner.

## Libben
Neist en na syn aktive fuotbal wurkpaad wie Alma wurksum as ryksamtner by de belestingtjinst. Ek syn soannen koenen goed fuotbalje. Ien fan syn soannen Frans Alma hat yn de jierren tachtich inkele jierren foar Cambuur spile. Yn 2000 ferstoar Alma op 61-jierrige leeftyd nei in langduerich siikbêd.
European League follybal manlju 2006

De **European League follybal manlju 2006** wie de tredde edysje fan it jierlikse European League follybal foar manlju. Der dogge acht Europeeske lannen mei. By de foarwedstriden waard der spile yn ien groep mei alle lannen. De foarwedstriden wiene ferdield yn acht omlopen. Eltse omloop waard yn in oare stêd spile. Elts lân spile yn totaal 12 wedstriden. Dy foarwedstriden waarden spile fan 21 july oant en mei 13 augustus 2007, de finale waard yn Turkije hâlden op 19 en 20 augustus.  
De nûmers ien, twa en trije fan de foarwedstriden en it gastlân pleatsten har foar de finaleomloop. Yn dit gefal wie Turkije it gastlân. Nêst Turkije giene ek Nederlân (earste), Kroaasje (twadde) en Grikelân (tredde) nei de finaleomloop. It evenemint wurdt organisearre troch it CEV, it Europeeske follybalbûn.  

## Dielnimmende lannen

## Foarwedstriden

### Earste omloop
De wedstriden yn de earste omloop binne spile yn Ankara, Turkije.

### Twadde omloop
De wedstriden yn de twadde omloop binne spile yn Lamia, Grikelân.

### Tredde omloop
De wedstriden yn de tredde omloop binne spile yn Falladolid, Spanje.

### Fjirde omloop
De wedstriden yn de fjirde omloop binne spile yn Rotterdam, Nederlân.

### Fyfte omloop
De wedstriden yn de fyfte omloop binne spile yn Rakvere, Estlân.

### Sechsde omloop
De wedstriden yn de sechsde omloop binne spile yn Zagreb, Kroaasje.

### Sânde omloop
De wedstriden yn de sânde omloop binne spile yn Prešov, Slowakije.

### Achtste omloop
De wedstriden yn de achtste omloop binne spile yn Berlyn, Dútslân.

## Finales
### Kwalifisearre lannen
De folgjende teams binne kwalifisearre foar de finales:
* Grikelân
* Nederlân
* Kroaasje
* Turkije (as gastlân)

### Heale finales

### Wedstriid om brûns

### Finale

## Einrangskikking

## Keppeling om utens
* De Webside fan it CEV
Abraham Bruinsma

**Abraham Annastatius Bruinsma** (Ljouwert, 2 maart 1766 - dêre, 20 desimber 1849) wie in arsjitekt.

Boaske Clara Maria Zijlstra op 8 juny 1790 en wie de soan fan Annastatius Bruinsma (Warkum, 17 jannewaris 1737 - Ljouwert, 2 septimber 1818). Oplaat ta arsjitekt, bekwame er him yn Parys en kaam yn 1789 werom en fêstige him nei syn trouwen op it bûten Sjoerdastate yn Gytsjerk. Troch meardere oankeapen fergutte hy it lângoed en soe dêr oant syn dea wenjen bliuwe. Yn de Frânske tiid wie hy adjunkt-maire yn Oentsjerk, en fierders kapitein fan de lânstoarm, auditeur fan de kriichsrie fan it 5de bataljon, lid fan Steaten fan Fryslân foar de stân fan de eigenierden, en assessor foar Tytsjerksteradiel. It gemeentebestjoer fan Ljouwert droech him yn 1808 op in tekening te meitsjen fan fjouwer earepoarten by gelegenheid fan de oankundige yntocht fan kening Loadewyk. Yn 1821 makke hy it bestek en seach ta by de opbou fan it slot fan baron fan Lijnden, grytman fan Opsterlân, yn Beetstersweach. Hy ûntwurp ek it plan fan de grutte sosjéteit yn Ljouwert. 

By syn ferstjerren blykte hy oan it roomske weeshûs en oan de roomske earmestrjitte yn Ljouwert elk tûzen gûne fermakke te hawwen. Syn frou C.M. Zijlstra wie ien fan Johanna van der Lely, dochter fan de sulversmid, dy't foar de kening fan Frankryk wurke hat; hja wie eigeneresse fan Sjoerdastate, dat nei har dea op har man oergie.