open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carl Wernicke

**Carl Wernicke** (Tarnowskie Góry, 15 maaie 1848 - Dörrberg (Ilm-Kreis), 15 juny 1905) wie in Dútsk anatoom, neurolooch en psychiater. Hy is fral ferneamd fan syn ûndersyk nei it ferbân tusken harsentrauma's en afasy.

## Biografy
Wernicke waard berne yn Sileezje, dat doe nog part fan Dútslân wie, mar no diel fan Poalen is. Syn heit wie *Oberbergamtsrevisor*. Wernicke gie nei it Keninklik Gymnasium yn Oppeln en it Maria Magdalena-gymnasium yn Breslau oant syn eineksamen yn 1866. 
Hy studearre genêskunde yn Breslau, dêr't er yn 1874 en syn doktoraaltesis publisearre. Dy tesis gie oer it ferbân tusken in beskaar part fan de lofter temporale kwab yn de harsens (hjoeddedei bekend as it sintrum fan Wernicke) en it fermogen om spraak te begripen. De tesis beskreau ek in pasjint, by wa't dit harsendiel skansearre wie, en dy't floeiend prate koe sûnder de dat de wurden eat te betsjutten hiene, meidat de pasjint sels net begriep wat er sei. Dy reseptive afasy (of afasy fan Wernicke) is it tsjinoerstelde fan in motoaryske afasy, dy't foarkomt by in skansearre sintrum fan Broca (neamd nei de Frânske arts en anatoom Paul Broca), wêrby't de pasjint spraak wol begripe kin mar sels net prate kin (ek wol: afasy fan Broca).

Wernicke bleau oan 't wurk in it universiteitssikehûs fan Breslau. Yn 1881 publisearre er it *Lehrbuch der Gehirnkrankheiten*, in biologysk klassifikaasjesysteem fan psychyske steurnissen. Datselde jier beskreau er in steurnis oan it sintrale senuwstelsel dy't no bekend is as it syndroom fan Wernicke. Yn 1885 waard er heechlearaar en in 1890 haad fan de ôfdielingen neurology en psychiatry fan it universiteitssikehûs. Tegearre mei Georg Ziehen rjochte er yn 1897 it tydskrift *Monatschrift für Psychiatrie und Neurologie* op.

Yn 1904 waard Wernicke haad fan in klinyk yn Halle. Yn 1905 stoar er oan de gefolgen fan in fytsûngemak yn Dörrberg.

## Wichtichste wurken
* *Der aphasische Symptomenkomplex. Eine psychologische Studie auf anatomischer Basis*. Breslau: M. Cohn & Weigert 1874
* *Lehrbuch der Gehirnkrankheiten.* Bd. I-III. Berlyn: Theodor Fischer 1881–1883
* *Atlas des Gehirns.* Mit E.Hahn, H.Sachs, P. Schröder, O Förster. Berlyn: Karger 1897–1903
* *Grundriss der Psychiatrie in klinischen Vorlesungen.* Leipzig: G. Thieme 1900
* *Krankenvorstellungen aus der psychiatrischen Klinik in Breslau*, Heft 1-3. Breslau: Schlettersche Buchhandlung 1899–1900
Paul Broca

**Paul Pierre Broca** (Sainte-Foy-la-Grande, 28 juny 1824 - Parys, 9 july 1880) wie in Frânsk dokter, anatoom en antropolooch dy't yn it foarste plak bekend waard troch it (fannijs) ûntdekken fan it spraaksintrum yn it brein dat nei him ferneamd waard, it sintrum fan Broca.
Bloedhûn

*Bloedhûn (hûneras), in hûneras út België
*Bloedhûn (Harry Potter), in begryp yn de Harry Potter-boeken fan J.K. Rowling
Juliet Barker

**Juliet R. V. Barker** (1958, Yorkshire) is in Britske histoarika. Sy docht fral ûndersyk nei de Midsiuwen en literatuerhistoaryske biografyen. Se is de skriuwster fan in tal boeken oer de susters Brontë, William Wordsworth en it midsiuwske riddertoernoai dy't bot wurdearre wurde.

Barker krige har ûnderjocht oan de Bradford Girl's Grammer School en it St Anne’s College yn Oxford. Ut wurdearring foar har literatuerhistoaryske biografyen skonk de Universiteit fan Bradford har yn 1999 it earedoktoraat literatuerwittenskippen  (*honorary Doctorate of Letters*). 
Yn 2001 waard se as *Fellow* yn de Royal Society of Literature opnaam.

Barker is troud en hat twa bern. Se wennet earne yn de súdlike Penninen.

## Publikaasjes
In kar:
* *The Brontës: Selected Poems*
* *The Tournament in England: 1100-1400*, UK: The Boydell Press (1986)ISBN 0851159427
* *The Brontë Yearbook*
* *The Brontës*
* *The Brontës: A Life in Letters*
* *Charlotte Brontë: Juvenilia 1829-35*
* *Wordsworth: A Life*
* *Wordsworth: A Life in Letters*
* *Agincourt: The King, the Campaign, the Battle* (2005), UK: Little, Brown ISBN 034911918X
* yn 'e mande mei Richard Barber *Tournaments: Jousts, Chivalry and Pageants in the Middle Ages*
* *The Deafening Sound of Silent Tears: The Story of Caring For Life* (2007)
* *Conquest: The English kingdom of France* (2009)
* *England Arise: The People, the King and the Great Revolt of 1381* (2014)

## Keppeling om utens
*  Juliet Barker har webstee
*  Juliet Barker Biografy
Godfrey Kneller

**Godfrey Kneller**, berne as **Gottfried Kniller**, (Lübeck, 8 augustus 1646 – Londen, 19 oktober 1723) wie in Dútsk portretskilder dy't yn Ingelân arbeide yn de lette 17e iuw en iere 18e iuw. Hy wie de portretskilder fan it Britske keningshûs en skildere in soad pommeranten fan syn tiid.

## Libben
Kneller waard berne yn Lübeck as soan fan de portretskilder Zacharias Kniller. Hy studearre yn Leieen en waard in learling fan Ferdinand Bol en Rembrandt van Rijn yn Amsterdam. Yn de iere jierren santich reizge er mei syn broer Johannes Zacharias Kneller, in sierskilder, nei Rome en Feneetsje dêr't er ûnder oaren histoaryske ûnderwerpen en portretten skildere yn de studio fan Carlo Maratti. Dêrnei ferhuze er nei Hamburg en fan 1674 ôf oan wenne er yn Ingelân.

Hy wûn dêr it beskermhearskip fan de hartoch fan Monmouth. Hy waard foarsteld oan kening Karel II fan Ingelân en skilderde dy syn portret. Kneller waard erkend as portretskilder dy't de toan oanjoech yn Ingelân. Doe't Peter Lely yn 1680 stoar, waard Kneller ta earste hofskilder fan Karel II beneamd. Hy waard lid fan de Kit-Cat Club. Kneller waard riddere troch Willem III en ta baronet makke troch George I op 24 maaie 1715. Hy wie teffens haad fan de *Kneller Akademy foar skilderjen en tekenjen* 1711 -1716 dy't ferstige wie yn de Great Queen Street yn Londen en dy't keunstners as Thomas Gibson yn it bestjoer hie. Kneller syn skilderijen waarden priizge troch de *[[Whigs (British political party)|Whig]]* partijleden lykas John Dryden, Joseph Addison, Richard Steele en Alexander Pope.

Kneller stoar yn 1723 yn de âldens fan 77 jier oan 'koarts'.

## Wurk
Kneller rjochte him yn Ingelân fral op portretskilderjen. Syn atelier makke op hast yndustriële skaal portretten, basearre op in rûge skets fan it antlit mei tafoeging fan gegevens fan in stereotyp model, in wurkwize dy't profitearre fan de wenstige moade foar manlju om prûken te dragen. Dy metoade waard letter neifolge oant William Hogarth en Joshua Reynolds ta.

Hy skildere in protte leden fan de Kit-Cat Club, wêr't er sels ek by wie. Fierders skildere er tsien kreaze dames fan it hof fan Willem III (Hampton Court Palace), lykas syn foargonger as hofskilder Peter Lely earder dien hie oan it hof van Karel II (Windsor Castle). Syn wichtichste wurken binne *The Chinese Convert* (1687; Royal Collection, Londen), in rige fan fljouwer Isaac Newton, op ferskillende mominten fan dy syn libben, en in rige fan tsien regearjende Jeropeeske monarchen, wêr't û.o. kening Loadewyk XIV fan Frankryk by siet.

## Galery


Ofbyld:Mrs Harrison portrait painting by Godfreykneller.jpg|Mrs Harrison (1719)
Ofbyld:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|Portret fan Isaac Newton
Ofbyld:Thomas Betterton.gif|Portret fan Thomas Betterton
Ofbyld:Marlborough-duke-first.jpg|Portret fan Marlborough
Ofbyld:Charles Lennox, 1st Duke of Richmond and Lennox by Sir Godfrey Kneller, Bt.jpg|Portret fan Charles Lennox



## Bibliografy
* Godfried & Johan Zacharias Kneller biografy yn *[[De groote schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen]]* (1718) fan Arnold Houbraken
Alexander Pope

**Alexander Pope** (Londen, 21 maaie 1688 – Twickenham (no part fan Londen), 30 maaie 1744) wie in Ingelsk dichter, oersetter en skriuwer yn de begjintiid fan de Ferljochting.

Pope waard berne yn in katolike hûshâlding en waard fral thús ûnderrjochte.

Al mei tolve jier skreau er gedichten, faak die er oare skriuwers nei. Syn meast orzjinele wurk út dy tiid wie *Pastorals* (1709).

Pope syn earste wier grutte wurk wie *An Essay on Criticism* út 1711. Oare bekende wurken yn dy snoarje wienen *The Rape of the Lock* (1712, nije ferzje 1714) en syn oersettings fan Homerus' *Ilias* en *Odyssee* (1715-1726). Dy lêsten barde er genôch foar om him werom te lûken yn in bûtenpleats yn Twickenham, dêr't er it oare part fan syn mânske wurk skreau.

Pope wie goefreon mei Jonathan Swift.

## Sitaat
Pope hat in ferneamd gedicht oer Sir Isaac Newton skreaun, in sitaat út dat gedicht:

:*Nature and nature's laws lay hid in night;*
:*God said "Let Newton be!" and all was light.*

## Wichtichst wurk

* *Pastorals*, (1709)
* *An Essay on Criticism* (1711)
* *The Rape of the Lock* (1712)
* *Windsor Forest* (1713)
* Oersetting fan de *[[Ilias]]* (1715-1720)
* *Eloisa to Abelard* (1717)
* *Elegy to the Memory of an Unfortunate Lady* (1717)
* *The Works of Shakespear, in Six Volumes* (1723-1725) 
* Oersetting fan de *[[Odyssee]]* (1725-1726)
* *Peri Bathous, Or the Art of Sinking in Poetry* (1727)
* *The Dunciad* (1728)
* *Essay on Man* (1734)
* *The Prologue to the Satires* (1735)

## Keppeling om utens
* [Wurk fan Pope yn [Projekt Gutenberg]]
Reina Prinsen Geerligspriis

De **Reina Prinsen Geerligspriis** wie in Nederlânske literêre priis dy't alle jierren takend waard. De priis waard ynsteld yn 1946 troch de âlden fan skriuwster Reina Prinsen Geerligs (1922-1943), dy't omkaam yn de Twadde Wrâldoarloch, om de oantins fan har libben te hâlden. De priis waard takend oan jonge letterkundigen fan 20 oant 25 jier. Under oaren Harry Mulisch, Gerard Reve, J. Bernlef, Remco Campert en Leon de Winter hawwe de priis útrikt krige. Yn 1979 is er foar de lêste takend.

Lauwerden:

*1979 - Leon de Winter foar *[[De (ver)wording van de jongere Dürer]]*
*1978 - net útskreaun
*1977 - net takend
*1976 - Jotie T'Hooft foar *[[Junkieverdriet]]*
*1976 - Oek de Jong foar *[[De handen van Moeskops]]*
*1975 - net takend
*1974 - net takend
*1973 - Frans Kusters foar *[[Jouw goedheid]]*
*1972 - Willem Jan Otten foar *[[Een zwaluw vol zaagsel]]*
*1971 - net takend
*1970 - Arie van den Berg foar *[[Mijn broertje kende nog geen kroos]]*
*1969 - net takend
*1968 - Hans Vlek foar *[[Een warm hemd voor de Winter]]*
*1967 - Eddy van Vliet foar *[[Duel (roman)|Duel]]*
*1966 - net útskreaun
*1965 - Henk van Kerkwijk voor *[[Geweer met terugslag]]*
*1964 - Kees Holierhoek foar *[[Slow -quick -quick -slow]]*
*1963 - net takend
*1962 - Steven Membrecht foar *[[Het einde komt vanzelf]]*
*1961 - Peter van Gestel foar *[[Vier verhalen]]*
*1960 - A.P. van Hoek foar *[[Duitsland nu]]*
*1959 - J. Bernlef foar *[[Kokkels]]*
*1958 - net takend
*1957 - net takend
*1956 - Winny Pendèl foar *[[Ik ga weg tot ziens]]*
*1955 - W.G. Klooster foar *[[Zonder het genadige einde]]*
*1954 - Henk (Romijn) Meijer foar *[[Consternatie]]*
*1953 - Remco Campert foar *[[Berchtesgaden]]*
*1953 - Ellen Warmond foar *[[Proeftuin]]*
*1952 - Kees Stempels foar *[[De glazen bol]]*
*1951 - Harry Mulisch foar *[[archibald strohalm]]*
*1950 - Jan Blokker foar *[[Séjour]]*
*1949 - Willem Wittkampf foar *[[Het kanon]]*
*1948 - Mies Bouhuys foar *[[Ariadne op Naxos]]*
*1947 - Gerard Kornelis van het Reve foar *[[Gerard Reve#De_Avonden|De avonden]]*

De Reina Prinsen Geerligspriis is ek sân kear útrikt oan skriuwers fan Afrikaansktalige literatuer:

*1976 – Antjie Krog
*1971 – Fanie Olivier
*1968 - Breyten Breytenbach foar *Die huis van die dowe* 
*1965 - André Brink foar *Lobola vir die lewe* & *Die ambassadeur* 
*1962 - Abraham H. de Vries foar *Hoog teen die heuningkrans* & *Verlore Erwe* & *Vetkers en neonlig* 
*1956 - Peter Blum foar *Steenbok tot Poolsee*
*1953 - Ina Rousseau
Mytholmroyd

**Mytholmroyd** is in plak yn it distrikt Calderdale, yn it Ingelske greefskip West-Yorkshire. It plak hat sa'n 5000 ynwenners. It plak leit 1,9 km east fan Hebden Bridge en 10,8 km bewesten Halifax.

## Geografy
Mytholmroyd leit yn de delling fan de rivier de Calder oan de eastkant fan it Penninysk berchtme. Yn it sintrum mûnet de Elphin Brook út yn de Calder. Benoarden dy rivier rint it tusken 1794 en 1802 dolde Rochdalekanaal.


File:Mytholmroyd, St Michael's Church - geograph.org.uk - 2051499.jpg|St. Michael's, Mythomroyd
File:Elphin Brook and railway viaduct, Mytholmroyd - geograph.org.uk - 267863.jpg|De stream Elphin ûnder in spoarfiadukt
File:New Lane, Mytholmroyd (7th November 2010).jpg|New Road
File:Drinking Fountain, Cragg Road, Mytholmroyd - geograph.org.uk - 1462296.jpg|Fontein mei drinkber wetter, Cragg Road


## Persoanen út Mytholmroyd
*Ted Hughes, dichter (*[[Poet Laureate]]*)
*Innes Ireland, offisier, yngenieur en motorsporter (Grand Prix-winner)
*Jane Lumb, aktrise en model
Aukje de Vries

**Aukje de Vries** (Ljouwert, 21 oktober 1964) is in Nederlânsk politikus.

De Vries gie nei it gymnasium yn Ljouwert en studearre dêrnei ûnder oaren ekonomyske geografy oan de Ryksuniversiteit Grins.

Fan 2002-2011 wie hja lid fan de gemeenteried Ljouwert en yn 2011-2012 lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân. 
Se wie fan 8 novimber 2012 oant 10 jannewaris 2022 lid fan de Twadde Keamer út namme fan de VVD. Fan 2006 oant 2010 wie De Vries ek lid fan de kommissy wurk en ynkommen fan de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

Sûnt 10 jannewaris 2022 is se steatssekretaris fan Finânsjes yn it  kabinet-Rutte IV.
Hans Vlek

**Johannes Gerardus Albertus (Hans) Vlek** (Amsterdam, 23 jannewaris 1947 - De Bosk, 15 july 2016) wie in Nederlânsk dichter. Hy ûntfong yn 1968 de Reina Prinsen Geerligspriis en de Jan Campert-priis foar syn bondel *Een warm hemd voor de winter*.

## Bibliografy
* *Anatomie voor moordenaars* (1965)
* *Iets eetbaars* (1966)
* *Een warm hemd voor de winter* (1968)
* *Voor de bakker* (1970)
* *Zwart op wit* (1970)
* *De toren van Babbel* (1979)
* *Geen volkse god in uw achtertuin* (1980)
* *Onnette sonnetten* (1980)
* *De goddelijke gekte* (1986)
* *Boghazkøy* (1987)
* *De kylix van liber* (1991)
* *Hangmat voor Henoch* (1994)
* *Hunnenhekel, of: Nieuwe schedeflora* (1996)

## Keppeling om utens
* Biografy, wurk en teksten yn de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren
Henricus Eskelhoff Gravemeijer

**Henricus Eskelhoff Gravemeijer** (Easthim 20 oktober 1878 - Baarn 9 maart 1967) wie in Nederlânsk Herfoarme predikant en politikus.

## Biografy
Henricus Eskelhoff Gravemeijer waard 1878 yn Easthim berne, in telch fan in East-Frysk predikantelaach. Hy wie in soan fan ds. Eskelhoff Carsjen Gravemeijer (1847-1900) en Trientje Groen (1851-1926). Syn jonger broer Koeno Gravemeijer (1883-1970) wie ek predikant. Ien fan syn susters wie boaske oan ds. Hermann Otto Roscam Abbing.

Nei syn stúdzje teology wie Gravermeijer predikant yn Schipluiden, Stienwyk en Amsterdam (1918-1949). Gravemeijer, vader en broer behearden ta de Konfesjonele Ferieniging yn de Nederlânske Herfoarme Tsjerke. Yn 1921 wie er ien fan de oprjochters fan de Herfoarme-Grifformearde Staetspartij (HGSP). Fan 1922 oant 1936 wie er foarsitter fan dy ortodoks-protestanske partij. Njonken dat wie er haadredakteur fan *Staat en Kerk* (1922-1937; 1939-1940), it wykblêd fan de HGSP.

Ds. H.E. Gravemeijer wie nei de Twadde Wrâldoarloch belutsen by de oprjochting fan de Protestantske Uny (PU), in Nederlânske politike beweging dy't stribbe nei de omfoarming fan it "neutrale" Nederlân nei Protestanske teokrasy. Fan 1948 oant 1952 en fan 1960 oant 1963 wie er foarsitter fan de PU. Teologysk besjoen wie  Gravemeijer in neifolger fan prof. dr. Arnold van Ruler (ideolooch fan de PU) en dr. Philippus Jacobus Hoedemaker.

By de Twadde Keamerferkiezings fan 1946 stie Gravemeijer trêde op de kandidatelist fan de PU. Meidat de PU by de ferkiezingen net genôch stimmen krige foar in sit yn de Twadde Keamer koe ek Gravemeijer gjin sit krije yn it parlemint.

Ds. Henricus Eskelhoff Gravemeijer stoar yn 1967 yn de âldens fan op 88 jier yn Baarn.

H.E. Gravemeijer wie troud mei jkvr. Maria Cornelia Bartholdina de Geer (1878-1955).

## Literatuer
*, *In dienst van de Theocratie*, Zoetermeer 1994, s. 71-72

## Sjoch ek
*Ds. Casper Andries Lingbeek

## Keppeling om utens
* Biografisch materiaal Repertorium Kleine Politieke Partijen
Loadewyk Kaspar Valckenaer

**Loadewyk Kaspar Valckenaer**, latinisearre: **Ludovicus Casparus Valckenarius**  (Ljouwert, 7 juny 1715 – Leien, 15 maart 1785) wie in Nederlânsk klassikus oan de Universiteit fan Frjentsjer en de Universiteit Leien.

## Libben en wurk
Lodewijk Valckenaer wie de âldste fan fiif bern fan Jan Warner Valckenaer, advokaat by it Hôf yn Ljouwert, en Sugus Baux.
Hy gie nei de Latynske skoalle yn Ljouwert, wie studint yn de teology yn Frjentsjer (1731 -1737), dêr't ûnder oaren de heechlearaar Gryksk Tiberius Hemsterhuis grutte ynfloed op him hie. Hy promovearre yn 1737, mar ferfolge syn stúdzje yn Leien (1737-1739), benammen om de kolleezjes fan de hebraïkus Albertus Schultens te folgjen. Werom yn Fryslân waard er yn 1740 konrektor oan de Latynske skoalle yn Kampen. Yn 1741 waard er heechlearaar Gryksk yn Frjentsjer as opfolger fan Tiberius Hemsterhuis. Yn 1765 waard er heechlearaar Gryksk yn Leien, wer as opfolger fan Hemsterhuis. Dy funksje hie er oant syn dea yn 1785.

Hy troude op 1 febrewaris 1752 yn Amsterdam mei Johanna van der Streng, wêrtroch 't er parintearre wie oan Petrus Burmannus Secundus, heechlearaar Latyn oan it Amsterdamske Athenaeum Illustre, en dy syn frou Maria Elisabeth van der Streng. Se krigen in dochter, Johanna Sugus, en in soan Johan (1759-1821), dy't û.o. heechlearaar yn de rjochten te Frjentsjer waard. Johanna Suzac troude mei Etienne Luzac, waans broer Johan Luzac Valckenaer yn 1785 opfolge as heechlearaar Gryksk yn Leiden.

## Betsjutting
Under Valckenaer belibbe de achttjinde-iuwske fannijs belibbing fan de Grykske stúdzjes, dy't ynset wie ûnder syn learmaster en foargonger Tiberius Hemsterhuis, de saneamde *Schola Hemsterhusiana*, de hichte. As studint teology wie er yn oanrekking kommen mei it Gryksk, mar hy fûn dat it Gryksk folle mear wêze moast as in helpwittenskip fan 'e teology. It Gryksk hold foar him mear yn as allinne de taal; ek oan skiednis, antikiteiten en filosofy bestege er omtinken. Hy joech aparte kolleezjes oer Grykske antikiteiten en literatuerskiednis. Hy beskôge it Gryksk as riker as it Latyn, dat neffens him ûntstien wie út it Gryksk. Uteinlik moast de stúdzje fan it Gryksk neffens Valckenaer net tsjinje om in filolooch op te lieden, mar bydrage ta it oplieden fan goede boargers. Troch syn publikaasjes, mar benammen yn syn kolleezjes, dy 't ek studinten út it bûtenlân lutsen, hat er dit stânpunt útdroegen.

## Wurken
**Ammonius. De adfinium vocabulorum differentia* (Leien 1739)
**Dictata in antiquitates Graecas* (1751)
**Observationes philologicae in Evangelium Lucae* (1751)
**Observationes philologicae in Actus Apostolicos* (1752)
**Observationes philologicae in primam Pauli epistolam ad Corinthios* (1752)
Luzac

**Luzac** is in Nederlânsk patrysjerslaach dat oarspronklik út Frankryk komt.

## Skiednis

De stamheit fan de famylje wie Pierre Luzac (om 1620). Hy wie in Frânsk hugenoat en wenne yn Bergerac. Syn soan Jean Luzac (1646-1729) festige him yn 1689 as keapman yn Amsterdam.

Harren neisieten makken harren in wichtige namme yn Nederlân yn de achttjinde iuw. Etienne Luzac (1706-1787) wie útjouwer fan de *Gazette de Leyde*, Elie Luzac (1721-1796) wie rjochtslearde, lykas ek Johan Luzac (1746-1807), dy't teffens rector magnificus fan de Universiteit fan Leien wie. Emilie Luzac (1748-1788) wie boaske oan Wijbo Fijnje (1750-1809).

Yn de njoggentjinde iuw wie de liberale minister en rjochter Loadewyk Kaspar Luzac (1786-1861) in opfallend persoan fan dit laach. 

Yn de tweintichste iuw wurdt de namme Luzac yn 1947 5 kear fûn yn Nederlân en yn 2007 14 kear. Neisiet Eric Jan Luzac (1953) sette yn 1983 út ein mei in partikuliere skoalle, dy't er nei himsels neamde.
Livingstone (Sambia)

**Livingstone** of **Maramba** is it haadplak fan de provinsje *[[Súd (Sambia)|Southern]]* yn Sambia. De stêd leit op 11 kilometer fan de Victoriawetterfallen. 

## Galery

Ofbyld:Livingstone1.jpg|David Livingstone-tinkstien yn Livingstone
Ofbyld:LivingstoneMuseumZambia.jpg|It Livingstone-museum
Ofbyld:Livingstone2.jpg|Haadstrjitte fan Livingstone


## Sjoch ek
* David Livingstone, Britsk ûntdekkingsreizger wêr't de stêd nei ferneamd is.
* Guy Scott, Sambiaansk politikus.
Universiteit fan Susseks

De **Universiteit fan Susseks** is in Britske universiteit tichtby it plak Falmer yn East Susseks. Hja stiet bekend om har liberalisme en de ynnovative ynterdissiplinêre oanpak op it mêd fan ûndersyk..

De universiteit sit op in kampus dêr't de studinten net alline leare, mar ek ferspraat oer sân lokaasjes wenje.

Sussex hat studinten út 120 lannen en ûnderhâldt bannen mei ûndersyksuniversiteiten sa as Harvard, Yale, Georgetown, Kalifornje, Pennsylvania, Parys-Sorbonne en dy fan Toronto.


Ofbyld:Universität Sussex.jpg|Kampus
Ofbyld:Essex House, University of Sussex - geograph.org.uk - 1343448.jpg|It Essex House
Iere lânskipsstyl

**Iere lânskipsstyl** wie in túnstyl yn Nederlân yn it tiidrek 1750 oant 1815 dêr't in soarte fan ideaal lânskip yn neimakke waard.

Dizze styl wurdt ek wol ûnrjochtlik oantsjut mei Ingelske lânskipsstyl. Karakteristyk binne lytsskaligens en beslettenens mei stribjen nei min ofte mear natuerlikens.
Philadelphia (betsjuttingsside)

"**Philadelphia**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

*Philadelphia, in grutte stêd yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania

## Oare betsjuttings
### Geografy
#### Feriene Steaten
;plakken
* Philadelphia (Illinois), in plak yn 'e Amerikaanske steat Illinois
* Philadelphia (Indiana), in plak yn 'e Amerikaanske steat Indiana
* Philadelphia (Mississippy), in plak yn 'e Amerikaanske steat Mississippy
* Philadelphia (New York), in plak yn 'e Amerikaanske steat New York
* Philadelphia (Tennessee), in plak yn 'e Amerikaanske steat Tennessee
*New Philadelphia (Pennsylvania), in plak yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania
;oar
*Philadelphia County (Pennsylvania), in county yn 'e Amerikaansk steat Pennsylvania, dy't synonym is mei de stêd Philadelphia
**Center City (Philadelphia), de âlde stêd fan Philadelphia yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania foar't dy mei de lyknammige county ta ien bestjoerslaach konsolidearre waard
* Philadelphia (town), in town of distrikt yn 'e Amerikaanske steat New York

#### Oare lannen
* Philadelphia (Dútslân), in earder doarp yn Dútslân, no ûnderdiel fan 'e stêd Storkow
* Philadelphia (Ingelân), in plak yn it Ingelske greefskip Tyne en Wear
* Philadelphia (Súd-Afrika), in plak yn Súd-Afrika
* Amman (stêd), de haadstêd yn Jordaanje, dy't yn 'e Aldheid Philadelphia hiet
* Alaşehir (stêd), in plak yn Turkije, dat yn 'e Aldheid  Philadelphia hiet

### Entertainment
*''Philadelphia'' (film), in Amerikaanske dramafilm út 1993
** ''Philadelphia'' (liet), in liet fan Neil Young út dy film
** *[[Streets of Philadelphia]]*, in liet fan Bruce Springsteen út dy film
**[[The Philadelphia]]*, in toanielstik fan David Ives út 1993

### Oar
*''Philadelphia'' (tydskrift), in regionaal moanneblêd út en foar Philadelphia (Pennsylvania)
* *[[Philadelphia Inquirer]]*, de wichtichste krante dy't publisearre wurdt yn Philadelphia (Pennsylvania)
*Philadelphia (tsiis), in soarte fan rjemmetsiis
Jan David Zocher

**Jan David Zocher jr.** (Haarlim, 12 febrewaris 1791 - dêre, 8 july 1870) wie in Nederlânsk arsjitekt, stêdeboukundige en lânskipsarsjitekt. Hy yntrodusearre, tagelyk mei Lucas Pieters Roodbaard yn Noard-Nederlân, de lânskipstún yn Nederlân en ûntwurp ferskate klassisistyske gebouwen. Syn heit Johan David Zocher Sr. (1763-1817) en broer Karel George Zocher (1796-1863) wiene ek túnarsjitekt.

## Oplieding
Zocher krige syn earste ûnderjocht as arsjitekt-túnarsjitekt fan syn heit. Yn 1809 waard er troch kening Loadewyk Napoleon beneamd ta kwekeling yn de boukunde (*pensionaire*), dêr't reizgjen nei it bûtenlân oan fêst siet: twa jier Parys en twa jier Italië. Letter folge in reis troch Ingelân, dêr't fral it wurk fan túnarsjitekt Humpry Repton in grutte yndruk op him makke. Werom yn Nederlân folge er syn heit op as lânskipsarsjitekt fan kening Willem I.

## Untwerpen
Yn 1821 makke J.D. Zocher jr. in ûntwerp foar de feroaring fan de Haarlimske stedswallen (de bolwerken) yn in park. Yn 1808-1819 hie er tegearre mei syn heit al in ûntwerp makke foar de Haarlemmerhout (dat net útfierd waard), syn nije ûnwerp út 1827 waard wol útfierd. Yn 1833 ûntwurp er de Fjoertoer J.C.J. van Speijk yn Egmond oan See.

### Beurs fan Zocher
De Beurs fan Zocher yn Amsterdam wie syn ferneamdste gebou. Dat beursgebou, dat in protte fan in Grykske timpel wei hie, kaam yn 1845 ôf en waard 10 septimber fan dat jier fan kening Willem II iepene. Ek dat jier waard Zocher beneamd ta Ridder yn de Oarde fan de Nederlânske Liuw. Yn 1903 waard it gebou lykwols ôfbrutsen, meidat it te lyts wurden wie. Op itselde plak stiet no it warehûs de Bijenkorf, op de hoeke fan de Dam en it Damrak. Yn 1903 waard in nije beurs boud, de Beurs fan Berlage.

### Parken

* Yn 1826 de eryndieling fan it stedspark De Plantage yn Skiedam.
* Yn 1827 it Zocherpark oan de Stadsbuitengracht yn Utert. It Uterske stedbesjoer karde it ûntwerp goed yn 1829. De oanlis, fan 1850 ôf oan mei syn soan Louis Paul Zocher, duorre oant 1870. 
* Yn 1834 it park by Hûs te Linschoten. Yn dy snuorje ek de oertún by de bûtenpleats Vechtstroom. 
* Yn 1840 it Zocher-plantsoen op de âlde stedswâlen fan Amersfoort dat yn 2006-07 yn âlde steat werombrocht waard. 
* Earste helte 19e iuw it park fan de Maarssenske bûtenpleats Doornburgh. 
* Yn 1841 de wiziging fan de tún fan Slot Zuylen yn Oud-Zuilen. 
* Yn 1857 ûntwerp fan tún fan Kastiel Keukenhof yn Lisse

* Yn 1860 it parkje Schoonoord yn Rotterdam.  
* Yn 1864 tegearre mei syn soan it Amsterdamske Vondelpark. 
* Om 1870 Het Park yn Rotterdam. 
* Yn 1890 it Westbroekpark, dat lykwols mar foar in part útfierd waard.

### Begraafplakken
* 1828 - begraafplak Kleverlaan (Súd-Akendam) yn Haarlim, Begraafplak Soestbergen yn Utert en it  begraafplak yn Heemstede. 
* 1829 - it Algemien begraafplak yn Sutfen. 
* 1869-1931 - oanlis fan park en paden fan begraafplak Zorgvlied yn Amstelfean. Sûnt 2008 in monumint.

## Sjoch ek
* List fan Nederlânske arsjitekten

## Keppeling om utens
* Ynformaasje oer Zocher op it gemeentewebstee fan Rotterdam
Lette lânskipsstyl

De **lette landschapsstijl** is in túnstyl yn Nederlân dêr't in wrydsk lânskip yn neimakke wurdt. 

Skaaimerken fan dizze styl binne floeiende foarmen en in sterke ôfwikseling fan beplanting. Karakteristyk foar de styl binne ek de fiersichten, iepen romten, beamkûlissen en de oanplant fan solitêre eksoatyske beamen en/of beamgroepen en streamkes troch it park. Dizze styl folge de iere lânskipsstyl op en hie de hichte yn de perioade 1815-1870.
Lodewijk Wilhelmus Copijn

**Lodewijk Wilhelmus (Louis) Copijn** (Maartensdijk, 1 febrewaris 1878 - 8 april 1945) wie in Nederlânsk tún- en lânskipsarsjitekt.

Louis Copijn kaam út in laach fan beamkwekers. Yn 1901 naam syn heit, de túnarsjitekt Hendrik Copijn (1842-1923), him op yn de firma H. Copijn & Soan. Yn 1908 boaske Louis mei de Ingelske Glays Sarah Dawson.

## Wurk
* Julianapark yn Utrecht, om 1903, foar it grutste part troch Copijn ûntwurpen;
* Algemien Begraafplak Kranenburg yn Swol, om 1928;
* Natuersportpark oan de Blauwkapelsewei en de Bilthovenskewei yn De Bilt, om 1932;
* Begraafplak Selwerderhof yn Grins mei Jan Vroom jr., om 1939.
Paul Joseph Constantin Gabriël

**Paul Joseph Constantin (Constan(t)) Gabriël** (Amsterdam, 5 july 1828 – De Haach, 23 augustus 1903) wie in skilder, tekener, akwarellist en etser, dy ta de Haachske Skoalle behearde.

## Biografy
Gabriël, soan fan byldhouwer en skilder Paulus Joseph Gabriël, waard fan 1840–1843 oplaat oan de Ryksakademy fan byldzjende keunsten yn Amsterdam. Hy wie learling fan Barend Cornelis Koekkoek, Cornelis Lieste, Anton Mauve, Willem Roelofs en L.P. Zocher. Gabriël gie yn 1853 oan 'e gong yn Haarlim. Dêrnei wurke er yn it Nederlânske Barbizon, Oosterbeek (Renkum) (1854–1856). Dêr lei er him ta op lânskipsskilderjen. Hy arbeide dêr op mei Anton Mauve en Gerard Bilders. Fierder hat er wurke yn Amsterdam (1856–1859), Brussel (1860–1883) en Skeveningen (De Haach) (1884–1903). Hy wie lid fan de *[[Hollandsche Teekenmaatschappij]]* yn De Haach. Gabriël skildere lânskippen, portretten, stillibbens, bisten en stedsgesichten. Hy makke sjenrekeunst. Gabriël ûndertekene mei 'Gabriël', 'Gabriel' of 'P.J.C. Gabriël'. Hy wie bekend ûnder de namme Paul Gabriël, mar waard feitlik Constan(t) Gabriël neamd. Yn 1875 waard er beneamd ta Ridder in de Belgyske Leopoldsoarder. Gabriël waard bekend om syn ljochte palet en fleurich kleurgebrûk. Faak brûkte er grille kleuren.

## Learlingen
In kar: Bernard van Beek, Julius Brouwers, Abraham Lopes Suasso, Geesje Mesdag-van Calcar, Taco Mesdag, Herman van Oosterzee, Jacob Ritsema, Willem van Schaik, Margo Tholen en Willem Bastiaan Tholen.

## Galery

File:Paul_Gabriël_-_Boerderij_in_open_veld.jpg|*Buorkerij yn 't iepen fjild*
Ofbyld:Paul Gabriël - In de maand juli.jpg|*Yn de moanne july. In mûne oan in polderfeart*, 1888
Ofbyld:Paul_Gabriël_-_Zonnige_dag.jpg|*Sinneskyn dei* (oaljeferve op doek)
Ofbyld:Paul Gabriël - Een wetering bij Abcoude.jpg|*In wetering by [[Abcoude]]*, 1878


## Literatuer
* Neislachwurk: Scheen 1969-1970, Scheen 1981, s. 158-159, ôfb.nrs. 467 o/m 484 (as: Gabriël, Paul Joseph Constantin), Witt Checklist 1978
* Liefde- Brakel, Tiny de *Schilderen en wonen op Scheveningen in de Belle Époque* (2008) útj. Muzee, Skeveningen, ISBN 978-90-812104-3-0
* Peters, M.H.A.M. (et al.) *Paul Joseph Constantin Gabriël, 1828-1903: colorist van de Haagse School* (1998) útj. Waanders, Swol, ISBN 90-400-9225-7
* *Catalogus der tentoonstelling van schilderijen en teekeningen van P. J. C. Gabriel, Dec. 1911* útj. Larense Kunsthandel, Amsterdam (mei ynlieding fan H. de Boer)
* John Sillevis en Anne Tabak *Het Haagse School boek* (2001) útj. Waanders, Swol, ISBN 90 400 9540 X
PC 2015

De PC fan 2015 waard op woansdei 30 july ferkeatst. De 162ste edysje waard ferkeatst op in reinige dei, en de winners wienen Gert-Anne van der Bos, Taeke Triemstra, en Daniël Iseger.

Dit jier wie der foar de earste kear in froulike haadskiedsrjochter yn de persoan fan Astrid Kooistra.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale

## Kening PC 2015
Gert-Anne van der Bos waard útroppen ta kening fan dizze PC.
Philip Sadée

**Philip Lodewijk Jacob Frederik Sadée** (Den Haach, 7 febrewaris 1837 - dêre, 14 desimber 1904) wie in keunstner dy't ta de Haachske Skoalle hearde.

## Wurkpaad
Sadée sette út ein mei skilderjen doe't er tweintich wie. Ynearsten skildere er bibelske tafrelen en histoarjestikken, letter helle er syn ûnderwerpen út it libben fan alledei. Yn Skeveningen krige er kontakt mei it fiskerslibben en dêr waarden it strân en de dunen boarnen fan ynspiraasje, mar hy skildere ek stedsgesichten. It gebrûk fan heldere kleuren wie in skaaimerk fan Sadée.

Sadée studearre tegearre mei Julius van de Sande Bakhuyzen yn Düsseldorf. Hy hat reizen makke nei België, Dútslân, Frankryk en Italië. Sadée hie tentoanstellingen yn Amsterdam, Rotterdam en De Haach yn de jierren 1853-1903 en waard ta lid keazen fan *Arte et Amicitiae* yn Amsterdam.

Sadée hat ek haaddosint oan de Haachske Tekenakademy west en hie dêr Hendrikus M. Horrix (1845–1923) ûnder syn learlingen.

## Wurk

Image:Sadee Scheveningse vrouwen.gif|Skeveningske froulju
Image:Sadee Dutch peasants.jpg|Boeren
Image:Sadee pentekening vrouw met kind in duinen.jpg|Mem en bern yn de dunen
Image:WLANL - artanonymous - Het deel der armen.jpg|It lot fan de earmelju
File:Sadee Vloot.jpg|Wachtsje op de float
Marie Chantilly

**Marie Chantilly**, echte namme **Niyyah Abdus-Samad** (28 maaie 1983) is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Somalysk komôf. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2007.

## Filmografy

(Internet Adult Film Database)

## Keppelings om utens
* Marie Chantilly yn 'e ''Internet Movie Database''
* Marie Chantilly yn 'e ''Internet Adult Film Database''
* Marie Chantilly yn 'e ''Adult Film Database''
* Marie Chantilly op ''FreeOnes''
Julius van de Sande Bakhuyzen

**Julius Jacobus van de Sande Bakhuyzen** (De Haach, 18 juny 1835 – dêre, 21 oktober 1925) wie in Nederlânsk skilder en etser.

## Biografy
Van de Sande Bakhuyzen, lid fan de famylje Backhuijsen, wie in soan fan Hendrikus van de Sande Bakhuyzen (1795-1860) en Sophie Wilhelmina Kiehl (1804-1881). Julius krige, lykas ek syn suster Gerardine de earste teken- en skilderlessen fan syn heit, dy't keunstskilder wie. 
Hy studearre oan de Keunstakademy yn De Haach. Yn 1871 wûn die de grutte keninklik medalje op in útstalling yn Amsterdam, mei it wurk *de Vijver in het Haagse bos*. Fan 1875 ôf oan siet er de measte simmers yn Drinte, faak tegearre mei Gerardine. Van de Sande Bakhuyzen wurdt ta de Haachske Skoalle rekkene. Syn oeuvre bestiet fral út lânskippen.

Van de Sande Bakhuyzen wie lid fan in tal keunstnersferienings, sa as Arti et Amicitiae yn Amsterdam en Pulchri Studio yn De Haach. Hy wie  meioprjochter fan de etsclub fan de Pulchri Studio.

## Galery

Ofbyld:Het Zieken te s-Gravenhage.jpg|*Het Zieken* yn De Haach
Ofbyld:Backhuysen Aa.jpg|De Drintske Aa


## Bibliografy
*  (1997) *De Haagse School in Drenthe*. Swol: Waanders Utjouwers.
*  (1997) *Hendrikus, Gerardine en Julius van de Sande Bakhuyzen: Een Haagse schildersfamilie uit de negentiende eeuw.* Swol: Waanders Utjouwers.
Johann Gottfried von Herder

**Johann Gottfried** (**von**) **Herder** (Mohrungen, 25 augustus 1744 – Weimar, 18 desimber 1803) wie in Dútske dichter, filosoof en teolooch. Hy studearre teology en filosofy en wie predikant fan syn berop. Hy wenne efterelkoar yn Riga, Bordeaux, Straatsburg en Weimar yn Tueringen.

## Taal- en letterkundige wurk
In kar:
* *Über die neue deutsche Litteratur* (1766-67)
* *Abhandling über den Ursprung der Sprache* (1772)
* *Von deutscher Art und Kunst* (1773)
* *Ideen zur Philosophie der Geschichte der Menschheit* (1784-91)

## Bibliografy
* Joxe Azurmendi, "Herder". Yn *Volksgeist. Herri gogoa*, Donostia: Elkar, 2007. ISBN 978-84-9783-404-9
* E. Baur, *Johann Gottfried Herder*, Stuttgart 1960.
Hollandsche Teekenmaatschappij

De **Hollandsche Teekenmaatschappij** wie in yn De Haach fêstige ynternasjonale feriening dy't it útstallen fan akwarellen befoarderje woe.

## Skiednis en leden
Yn 1855 waard yn Brussel de *Société Belge des Aquarellistes* oprjochte. Ien fan de oprjochters wie Willem Roelofs. It genoatskip organisearre tentoanstellingen fan Belgyske akwarellisten. Ek keunstners fan de Haachske Skoalle waarden yn de rin fan de tiid op dy tentoanstellings útnûge. Fanwege de gearwurking waard op 31 jannewaris 1876 de *Hollandsche Teekenmaatschappij* mei út ein set. Akwarellen doetiids tekeningen neamd. De feriening woe it akwarellearwurk fan de leden troch útstallings bekend meitsje. Oprjochters wiene: Bernardus Johannes Blommers, Johannes Bosboom, Jozef Israëls, Jacob Maris, Willem Maris, Anton Mauve, Hendrik Willem Mesdag, Philip Sadée en Johannes Stortenbeker. De feriening hie ynternasjonaal súkses. Honorêre leden yn it bûtelân wiene: Paul Jean Clays, Paul Joseph Constantin Gabriël, Charles Hermans, Edouard Huberti, Jean Baptiste Madou, Charles Rochussen en Lawrence Alma-Tadema. Ek de Dútske skilder Max Liebermann, Hubert von Herkomer út Londen, Mosè Bianchi út Milaan en Vincenzo Cabianca út Rome wiene lid. Nederlânske leden wiene ûnder oaren: David Artz, Albert Neuhuys, Elchanon Verveer, Sientje van Houten, Suze Robertson en Willem Bastiaan Tholen.

## Literatuer
* *De Haagse School*, Utjouwerij Pieter A. Scheen bv
* *Het Haagse School boek*, Waanders Utjouwers, Swol, ISBN 90-400-9540-X
* Walenberg, Nanne. De Hollandsche Teekenmaatschappij: ''Een aquarel aan de muur''  masterskripsje, Universiteit Utert, 2011
Taco Mesdag

**Taco Mesdag** (Grins, 21 septimber 1829 – De Haach, 4 augustus 1902) wie in Nederlânsk bankier en keunstskilder.

## Libben en wurk
Mesdag, soan fan de Grinzer bankier Klaas Mesdag en Johanna Willemina van Giffen, wurke lykas ek syn jongere broer Hendrik Willem Mesdag op de bank fan syn famylje. Krekt as Hendrik keas Taco lang om let foar it skildersfak. Hy krige les fan ûnder oaren Paul Gabriël. Mesdag is fral bekend wurden as skilder fan it Drintske lânskip.

De bruorren Mesdag spilen in wichtige rol yn it Haachske skildersgenoatskip *[[Pulchri Studio]]*, dêr't Hendrik jierrenlang foarsitter en Taco ponghâlder fan west hat.

Mesdag boaske oan skilderesse schilderes Geesje van Calcar fan Hoogezand. In soad fan syn wurk waard troch syn widdo oan it Grinzer Museum skonken. Op ynternet is in apart Museum Mesdagvancalcar ynrjochte mei wurk fan  Mesdag en Van Calcar en oare keunstners fan de Haachske Skoalle.

## Galery

Ofbyld:Taco Mesdag Molentje Leende.jpg|Mûntsje by Leende
Ofbyld:Taco Mesdag Korenvelden in Drenthe.jpg|Nôtfjilden yn Drinte
Ofbyld:Hunnebed bij Taarlo.jpg|Hunebêden by Taarlo


## Literatuer
* Jos de Gruyter: *De Haagse School*. Katalogus Gemeentemuseum De Haach, Lemniscaat, Rotterdam, 1968-1969.

## Keppeling om utens
* Firtueel Museum Mesdagvancalcar
Helsingør

**Helsingør** is in gemeente en stêd yn de regio Hovedstaden yn Denemarken, yn it fiere noardeasten fan it eilân  Seelân *(Sjælland)*. 

Helsingør hat in befolking fan 46.492 (1 jan. 2015), de foarstêden Snekkersten en Espergærde meirekkene. De stêd leit oan de Sont dy't op dat plak fjouwer kilometer breed is en hat fearferbiningen mei de Sweedske stêd Helsingborg.

De stêd is ynternasjonaal bekend fan it kastiel Kronborg, dêr't William Shakespeare syn stik *[[Hamlet]]* him ôfspilet.

## Ferneamde ynwenners
* Erik VII fan Denemarken
* Ludvig Lorenz, wis- en natuerkundige
* Dietrich Buxtehude, komponist en oargelist
* H.C. Andersen, skriuwer (koart 1826-1827, Latynske skoalle Helsingør)

## Bouwurken

Kronborg.jpg|Slot Kronborg
Kulturhavn kronborg opened May 2013.jpg|Kultuerhaven Kornborg
Helsingoer Schloss Marienlyst.jpg|Slot Marienlyst
Helsingør Station HDR.jpg|Stasjon Helsingør
Helsingörs domkyrka-1.jpg|Sint Olai Domtsjerke
Danserindebrønden (Helsingør).jpg|Danserindebrønden'Dûnseresseboarnen'
Deenske Folkstsjerke

De **Deenske Folkstsjerke** (*Folkekirken*) is sûnt de reformaasje de lutherske steatstsjerke yn Denemark. Oan it haad fan de tsjerke stiet de Deenske foarst of foarstinne. 

Ek hjoeddedei foarmet de Deenske Folkstsjerke de grutste religieuze mienskip fan Denemark en Grienlân. Op 1 jannewaris 2006 wie likernôch 83% fan it Deenske folk lid fan de tsjerke. Ek de Folkstsjerke fan de Fêreu-eilannen hearde by de Deenske Folkstsjerke, mar waard yn 2007 selsstannich. 

It tal leden fan de Deenske Folkstsjerke sakket stadichoan. Yn 2012 wie it tal minsken dat ôfskie naam fan de tsjerke 21.000. Dit hege tal hie te meitsjen mei de diskusje oer it homohoulik yn de tsjerke. Yn 2014 bedroech it tal minsken dat de tsjerke ferliet wer 9.500, itselde nivo as 2008. 

Op 1 jannewaris 2015 wie 77% fan it Deenske folk lid fan de Deenske Folkstsjerke.

## Organisaasje
De Deenske Folkstsjerke is ferdield yn 11 bisdommen (*Stift*), 104 dekenaten en 2.174 parochy's (*Sogn*). 

In parochy wurdt bestjoerd troch in parochyried dy't foar in termyn fan fjouwer jier keazen wurdt.  

Op dit stuit stiet kening Frederik X oan it haad fan de tsjerke.

## Keppeling om utens
Media yn Turkije

Yn Turkije binne der sa'n 300 tillefyzjestjoerders - wêrfan't inkelde tsientallen nasjonaal útstjoere - en mear as 1.000 radiostjoerders dy't de steatsradio TRT bekonkurrearje.

Foar sjoernalisten binne tema's as Koerden, definsje en de politike islam gefoelige ûnderwerpen dy't liede kinne ta arrestaasje en ferfolging. Minskerjochtegroepen sizze dat sjoernalisten wol slein en opsletten binne troch de plysje. It is normaal wannear't in radio of tillefyzjestasjon in skoftke net mear útstjoere mei at se net dogge wat it regear seit. Omdat Turkije by de Jeropeeske Uny wol, lit it regear de sjoernalisten mear gewurde as foarhinne. Mar neffens in rapport fan de belangenorganisaasje Reporters Without Borders út Parys waarden sjoernalisten yn 2006 juridysk beheind. It is ferbean om de Turkske nasjonale identiteit te misledigjen. Dêrfoar binne sjoernalisten en publisisten ferfolge. Koerdysktalige stjoerders meie sûnt juny 2004 wer útstjoere as ûnderdiel fan de herfoarmings om oan de Jeropeeske Uny kritearia foar nasjonale minderheden te foldwaan. Der binne ek Koerdyske TV-stjoerders dy't fan bûten Turkije oer de satellyt útstjoere.

## Keppeling om utens
*Salih Sarıkaya ''Turkish journalists who have lost their jobs for basically trying to perform their profession''
* Marc Pierini en Markus Mayr, jannewaris 2013, ''Press Freedom in Turkey'', Carnegie Endowment for International Peace
* Dilek Kurban, Ceren Sözeri, juny 2012, ''Caught in the Wheels of Power: The Political, Legal and Economic Constraints on Independent Media and Freedom of the Press in Turkey'', Turkish Economic and Social Studies Foundation. ISBN 978-605-5332-18-1
* Piotr Zalewski, *[[Foreign Affairs]]*, 14 juny 2013, ''The Turkish Media’s Darkest Hour: How Erdogan Got the Protest Coverage He Wanted''
* Akser, Murat; Baybars-Hawks, Banu (2012), "Media and Democracy in Turkey: Toward a Model of Neoliberal Media Autocracy", *Middle East Journal of Culture and Communication*, diel 5, nr. 3, 2012, s.&nbsp;302–321(20)
Helsingborg

**Helsingborg** is de haadstêd fan de gemeente Helsingborg yn de provinsje Skânelân en it lânskip Skâne; dit binne de súdlikste provinsje en it súdlikste lânskip fan Sweden. Helsingborg hie 91.457 ynwenners yn 2005.

## Geografy
Helsingborg leit oan it smelste part fan de Sont, tsjin de Deenske stêd Helsingør oer. Der is in tige frekwinte fearferbining tusken beide stêden, mei in reistiid fan 20 minuten, net mear as in trem yn in grutte stêd. Helsingborg is in yndustryplak fan belang en hat de twadsgrutte haven fan Sweden. Besuden Helsingborg mûnet de rivier Råån yn de Sont út.

## Skiednis
Helsingborg, oarspronklik in Deenske stêd, is ien fan de âldste stêden yn it Sweden fan no. Ut reden fan syn strategyske lizzing hat der in soad striderij om de stêd west.

De earste fernijing fan de stêd wie yn in oarkonde út 1085. Fan 1360 ôf oan stie de stêd ûnder ynfloed fan de Hânze. Oant 1658 wie de stêd Deensk en yn 1676 en 1677 op 'en nij. Letter waard de stêd oan Sweden oerdroegen.

## It besjen wurdich
* Stortorget (gemeentehûs)
* Kärnan (toer)
* Park Slottshagen
* Jakob Hansen Hûs (fakwerkhûs)
* Mariakyrkan (tsjerke)
* Stedsmuseum
* Vikingsberg Keunstmuseum

## Stedsdielen

## Klimaat
### Klimaattabel


File:Helsingborg_port.jpg|De noardhaven foar jachten
File:Helsingborg_Stairs_to_Fortress.jpg|Trep nei de Kärnan, sintrum Helsingborg.
File:Sankta_Maria_kyrka_(Helsingborg,_Sweden).jpg|Tsjerke Sint Mary, sintrum Helsingborg
File:bphotell.jpg|Boarneparkshotel, Ramlösa
File:ramlosaspring.jpg|Ramlösa mineraalwetter, boarne út 1707
File:hamletferry.jpg|De fearboat Hamlet op de Sont tusken Helsingborg en Helsingør
File:Kärnan.jpg|De midsiuwske toer Kärnan
File:Helsingborg street.jpg|Helsingborg fan de Kärnan ôf sjoen 


## Berne yn Helsingborg
* Hasse Alfredson, komyk
* Marianne Bernadotte, earder model en aktrise
* Elsa Collin, aktrise
* Dietrich Buxtehude (1637-1707), komponist (of faaks Bad Oldesloe)
* Sven Nordqvist (1946), skriuwer en yllustrator berneboeken
* Lars Vilks (1946), keunstner
* Gunnar Nilsson (1948 - 1978), Formule 1-koereur
* Stellan Skarsgård (1951), akteur
Alzette

De **Alzette** (Lúksemboarchsk: *Uelzecht*; Dútsk: *Alzig* of *Elz(ig)*) is in 73 kilometer lange rivier yn Frankryk en it Gruthartochdom Lúksemboarch. De rivier ûntspringt yn op in hichte fan 305 meter yn Lotaringen, yn de gemeente Thil en rint noch troch de Frânske gemeenten Villerupt en Audun-le-Tiche.

In Lúksemboarch streamt er troch de stêden Esch-sur-Alzette, Lúksemboarch en Mersch en mûnet dêrnei út yn de Soere by Ettelbruck.
Hermine de Graaf

**Hermine de Graaf-Jonkers** (Wynskoat, 13 maart 1951 – Buinen, 24 novimber 2013) wie in Nederlânsk skriuwster.

Se studearre Nederlânske taal- en letterkunde oan de Universiteit fan Amsterdam en hat Nederlânske les jûn oan it eardere Boschveldkolleezje (HAVO/VWO) yn Venray. Fan 1985 ôf joech hja gjin les mear, mar wijde se har folslein oan de skriuwerij.

## Bibliografy
* *Een kaart, niet het gebied* (1984) (debút) (bekroand mei de Geertjan Lubberhuizenpriis)
* *De zeevlam* (1985)
* *Aanklacht tegen onbekend* (1987) (yn 1988 bekroand mei de Ferdinand Bordewijkpriis)
* *De regels van het huis* (1987)
* *De maan* (1988)
* *Stella Klein* (1990)
* *Alleen de heldere uren* (1991)
* *Vijf broden en drie vissen* (1994)
* *Onhandige gebaren* (1995)
* *De weg naar het pompstation* (1996)
* *Een dag in december* (1997)
* *Mijn moeder en de duif* (2002)

## Keppelings om utens

* Dossier by de Keninklike Bibleteek
Sigmund Löw

**Sigmund Löw** (Rastatt, 11 maaie 1845 - Amsterdam, 15 maart 1910) wie in Dútske fotograaf.

## Libben en wurk
Löw kaam út in Dútsk-joadske famylje, hy wie in soan fan Hirsch Löw en Fanny Ehrmann. Yn de jierren 70 fan de 19e iuw fêstige er him mei syn skoansuster Sophia Herz (1852-1940) yn Amsterdam, dêr't sy harren *Spiegelfabriek, Magazijn van Schilderijen en Encadrementen* iepenen. Se setten dêrmei in saak troch dy't yn 1869 oprjochte wie yn Dútslân en om 1900 hinne de namme Atelier Hertz krige.  Yn de jierren 80 hat de saak twa lokaasjes yn Amsterdam, de spegelhannel oan de Heerenstraat en in keunsthannel oan de Herengracht. Löw makke as fotograaf *cartes de visite*, kabinetfoto's en stereofoto's. Hoewol't op de fotokartonnen de firmanamme Herz fermeld stie, is op it meastepart dêrfan in steande liuw mei wapen te sjen, mei op it skyld in haadletter S, wat lêzen wurde kin as S. Löw.  

Yn 1902 ferhuze it atelier nei de Prinsengracht. Löw ferstoar yn 1910 yn de âldens fan 64 jier.

## Portretrige
Löw hat yn 1913 in rige portretten fan bekende Nederlânske byldhouwers en keunstskilders yn harren atelier makke, ûnder oaren fan:
* Constant Joseph Alban
* Louis Apol
* Nicolaas Bastert
* Johan Braakensiek
* Eduard Frankfort
* Arnold Marc Gorter
* Sophie Jacoba Wilhelmina Grothe
* Abraham Hesselink
* Johan Hulk
* Isaac Israëls
* Hendrik Willebrord Jansen
* Hein Kever
* Simon Maris
* Joseph Mendes da Costa
* Sientje Mesdag-van Houten
* Julius van de Sande Bakhuyzen

## Galery

Ofbyld:De schilder Hendrik Maarten Krabbé in zijn atelier, gefotografeerd door Sigmund Löw in 1903.jpg|Hendrik Maarten Krabbé
Ofbyld:De beeldhouwer Abraham Hesselink in zijn atelier, gefotografeerd door Sigmund Löw in 1903.jpg|Abraham Hesselink
Ofbyld:Kunstenaars, SFA002018583.jpg|Bart van Hove
Pierre Jean Baptiste Charles van der Aa

Mr. **Pierre Jean Baptiste Charles van der Aa** (Haarlim, 31 oktober 1770 — Leien, 12 maaie 1812) wie in Nederlânsk jurist, patriot en skriuwer.

## Biografy
Hy waard út in luthersk predikantelaach yn Haarlim berne as soan fan Christianus Carolus Henricus van der Aa (1718-1793) en boaske 1790 mei Francisca Adriana Bartha van Peene; sy krigen fiif bern. Twa dêrfan waarden skriuwers: Mr. Christianus Petrus Eliza Robidé van der Aa (1791-1851) en Abraham Jacob van der Aa (1792-1857), bekend om syn *Aardrijkskundig en Biografisch Woordenboek*. Nei har ferstjerren boaske er yn 1799 mei Antoinette Catharina "Simon Thomas" by wa't er noch twa bern krige.

Van der Aa waard al yn 1789 abbekaat yn Amsterdam, dêr't er krewearre foar de omkear fan 1795. It jier dêrop waard er baljuw fan Amstellân en wie er fan 1797 oant 1805 sekretaris fan Nieuwer-Amstel. De riedspinsjonaris Rutger Jan Schimmelpenninck, mei wa't er it op steatkundich mêd net iens wie, joech him dien, wêrnei't er him as abbekaat yn Leien festige. Dat bleau er en sette him ek oan de skriuwerij. De nammen fan syn beide oare helten, Simon Thomas en Van Peene, binne as bynamme as pseudonym bekend bleaun.

Njonken tal fan rjochtsgelearde wurken skreau er ek: *Handboek voor de jongelingschap* (Amsterdam 1802); *Aanspraak in dichtmaat bij het heugelijk vredefeest* (Amsterdam 1802); *Redevoering over den minst geachten stand in den Burgerstaat* (Amsterdam 1802) en *Kleine gedichtjes voor zeer jonge kinderen* (Amsterdam 1803).

## Keppeling om utens
* [P.J.B.C. van der Aa yn de [DBNL]]