open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tinken

**Tinken** of **prakkesearjen** is it hawwen fan in **tinzen** of **gedachten**. In tins is eat dêr't men him efkes bewust fan is. 

In tins kin samar opkomme, fanút it ûnderbewuste of fuortkomme út oare bewuste gedachten - de iene gedachte kin ta de oare liede. In gedachte kin oproppen wurde troch waarnimmingen - in byld, geur of lûd. 

## Algemien
Men kin syn gedachten de frije loop litte, of mei opsetsin syn gedachten earne op rjochtsje. It earste hjit 'frije assosjaasje' of 'drôgje'; it twadde hjit konsintraasje of eat 'oertinke'. 

Gedachten kinne mar ta bepaalde hichte stjoerd wurde. As immen troch in eksterne prikel ôflaat wurdt, bygelyks troch it oergean fan in telefoan, dan kin de konsintraasje ferbrutsen wurde. 

De gedachten komme fuort út it bewustwêzen en it ûnderbewustwêzen. Troch waarnimmingen (troch de sintugen dien) berikt ynformaasje de harsens, dêr't it bewust of ûnbewust yn it ûnthâld opslein wurdt. It oertinken fan dizze opsleine ynformaasje binne tinzen.

; Faktoaren dy't it tinken beynfloedzje:
* Karakter
* Emoasjes (gefoelens)
* Fermogen om te ûnthâlden (lange- en koartetermyngeheugen)
* Al foarme ynsichten (ynformaasje dy't al oertocht is)
* Fermogen om ynsichten te foarmjen (mearfâldige yntelliginsje)
* Ynfloeden fan bûtenôf (waarnimmings)
* Kondysje en stofwikseling (fitheid en opname fan fiedingsstoffen)

## Typen tinzen
Tinzen wurde wol yndield yn ferskillende types, lykas goede en minne tinzen, positive en negative gedachten, en obsessive en ferwerplike tinzen. Dy ûnderferdieling is wichtich yn psychoterapy en religy. De krekte ynfolling dy't dêroan jûn wurdt ferskilt tusken de ferskillende psychoterapyen en religys.

Boeddha rekkene ta de goede gedachten gedachten oer ôfstân dwaan, gedachten fan goede wil en geweldleaze gedachten. Ta de minne gedachten rekkene hy gedachten oer sensueel ferlangen, gedachten fan kweade wil en gewelddiedige gedachten. In moderne soarte terapy dy't dêrop basearre is, is de oandachtsrjochte kognitive terapy.
Frits van Turenhout

**Frits van Turenhout** (Amsterdam, 14 juny 1913 - Blarikum, 3 oktober 2004) wie in Nederlânsk programmamakker en sjonger.

Foar de oarloch kaam er yn tsjinst fan de Katolike Radio Omrop (KRO). Van Turenhout besette in soad funksjes, mar is fral bekend wurden as presintator fan de fuotbal- en toto-útslaggen. Hy waard ferneamd om de wize fan útsprekken fan de útslach '0-0' en hat dêroan syn bynamme te tankjen: *Mister null-null*.

Neist radio-omropper wie Frits van Turenhout ek sjonger yn ferskate jazz-orkesten ûnder de skûlnamme *Fred Starewood*. Hy hie it measte súkses mei it liet *"Zij had een wipneus en een kersenmond."* Oant syn sechtichste jier ta keepe er yn it fuotbalteam fan de *Omroep Sport- en Ontspanningsvereniging* (OSO).

## Keppeling om utens
* YouTube - op 32" en 37" it ferneamde ''nul - nul''
Jan van der Hoek

**Johannes (Jan) van der Hoek** (Doardt, 14 febrewaris 1940 - Zwijndrecht, 30 maaie 2018) wie in eardere Nederlânsk follybalspiler.

Jacques Ewalds hearde ta de earste Nederlânske follybalploech dy't ôffurdige waard nei de Olympyske Spullen. Op de Spullen fan 1964 waard yn Tokyo judo en follybal yntrodusearre as Olympyske sport. Nederlân waard by dy Spullen achtste fan de tsien dielnimmende lannen. Yn totaal hat Jan van der Hoek 42 ynterlannen spile foar de Nederlânske ploech. Yn syn aktive tiid as follyballer wie er ûnder oare oansletten by *Orawi* yn Doardt. Jan van der Hoek ferstoar op 30 maaie 2018 yn de âldens fan 78 jier.

## Sjoch ek
* List fan Nederlânske follyballers
Académie de la Grande Chaumière

De **Académie de la Grande Chaumière** is in keunstakadeemje yn Parys, Montparnasse oan de Rue de la Grande Chaumière nr. 14. 

De akadeemje waard yn 1904 stifte en fan 1909 oant 1945 laat troch de Switserske keunstskilderesse Martha Stettler (1870-1945) en har Baltyske freondinne Alice Dannenberg (1861-1948). Sûnt 1950 wurdt de akadeemje fuortset troch de famylje Charpentier.

Fanwege it iepen karakter fan de oplieding is der amper argyfmateriaal foar hannen, sadat dreech fêststeld wurde kin wa't en wannear't oan de akadeemje ynskreaun west hat. 

Earste helte 20e iuw wie de Académie de la Grande Chaumière de meast ferneamde keunstakademy fan Parys.

## List fan leararen fan 1902 - 1945
* Jacques Emile Blanche
* Émile-Antoine Bourdelle
* Olga Boznańska
* Claudio Castelucho
* Othon Friesz
* Eugène Grasset
* Xavier Prinet
* Walter Sickert
* Lucien Simon

## Bekende learlingen fan 1902 - 1950
* Balthus
* Louise Bourgeois
* Alexander Calder
* Alberto Giacometti
* Bruno Giorgi
* Boris Grigorjev
* Otto Gutfreund
* Bror Hjorth
* René Iché
* André Lanskoy
* Tamara de Lempicka
* Joan Miró
* Amedeo Modigliani
* Meret Oppenheim
* Wilfrid Perraudin
* Serge Poliakoff
* Germaine Richier
* Kurt Seligmann
* Arpad Szenes
* Ed van Teeseling
* Maria Helena Vieira da Silva
* Bradley Walker Tomlin
* Gretchen Wohlwill

## List fan leararen nei 1950
* Fernand Léger
* André Lhote
* Ossip Zadkine

## Bekende learlingen nei 1950
* Yaacov Agam
* Oskar Holweck
* Dani Karavan
* Max Mertz
* Hubert Minnebo
* Alicia Penalba
* Krishna Reddy
* Erwin Rehmann
* Mathias Spescha
* Shinkichi Tajiri
* André Thomkins
* Charles Wilp

## Keppelings om utens
* Ynterview mei Isamu Noguchi oer syn tiid yn Parys.
* ''Biografie van kunstschilder Ghislaine de Menten de Horne (1908-1995)''
Robert Horstink

**Robert Horstink** (Twello, 26 desimber 1981) is in earder Nederlânsk follybalspiler.

Hy begûn mei it follybal doe't er fiif jier wie. Yn 2004 makke er syn Olympysk debút op de Olympyske Spullen fan 2004 yn Atene. De Nederlânske ploech einige op dat toernoai op in njoggende plak.

Hy spilet (2007) by *Sisley Treviso* yn Itaalje. Foarhinne spile er by *Noliko Maaseik* (Belgje), Piet Zoomers Dynamo, SSS Barneveld en Voorwaarst Twello. Yn maart 2011 hat Horstink, mei ûnder oare Rob Bontje, de Europeeske CEV Cup wûn. De earste wedstriid waard mei 3-2 ferlern yn Poalen by *Zaksa Kedzierzyn-Kozle*, yn eigen hûs waard wûn mei 3-1. Doe moast in saneamde 'golden set' in beslissing bringe. Dêryn wie *Treviso* mei 15-11 de sterkste. 

Op 1 oktober 2010 hat Robert Horstink yn totaal 156 ynterlannen spile foar de Nederlânske ploech. 

## Sjoch ek
* List fan Nederlânske follyballers

## Keppeling om utens
* Webstee fan Horstink
Klitoris

De **klitoris** of **kiteler** is in seksueel orgaan fan de frou, froulike sûchdieren, strúsfûgeleftigen en in beheind tal oare bistesoarten.

De klitoris leit oan de boppekant tusken de grutte skamlippen, op it plak dêr't de lytse skamlippen by elkoar komme, dat boppe de iepening fan de uretra (pisbuis) en de fagina (skie).

It part wat sjoen wurde kin sjocht derút as in lyts roze balsje (Latyn: *glans clitoris*), mei in trochstring grutte fan 2.5 oant 4.5 millimeter, mar grutter en lytser komt ek foar. De klitoris hat in protte senuwúteinen en is by minsken de meast gefoelige erogene sône fan de frou. Stimulaasje jout in klitorale ereksje en seksuele opwining; oanhâldende stimulaasje kin ta in orgasme liede.

It meastepart fan de klitoris sit ynwindich: de beide skachten (*corpus cavernosum*) yn V-foarm oan wjerskanten fan de fagina. Sy folle har by seksuele opwining mei bloed, lykas de swollichems yn de penis by de man.

## Embryonale ûntjouwing
Yn in frouljus embryo foarmet de klitoris him út itselde weefsel dêr't by in manlik embryo de penis him út ûntwikkelt ûnder ynfloed fan testosteron. It part fan de klitoris wat sjoen wurde kin is bedutsen troch in stikje hûd, dat oerienkomt mei de foarhûd by in man. Somtiids giet it mis en ûntwikkelt it froulik embryo in penis ynstee fan in klitoris. Der wurdt dan fan ynterseksualiteit sprutsen.

## Sjoch ek
* G-plak
Olympyske Winterspullen 1988

De **Olympyske Winterspullen 1988**, ek wol de XVe Olympiade neamd, waarden yn **[[1988]]** hâlden yn it Kanadeeske Calgary, yn Alberta, fan 13 oant en mei 28 febrewaris.

## Akkommodaasjes
''

## Sporten
Op de Spullen fan 1988 stiene seis sporten op it programma en 46 ûnderdielen ferdield oer 10 dissiplines.
  

## Medaljes

### Medaljespegel

### Fryske medaljes

## Dielnimmende lannen
In rekordoantal fan 57 lannen die mei oan de Spullen. Dat wiene der njoggen mear as fjouwer jier lyn. Fidzjy, Guam, Gûatemala, Jamaika en de Nederlânske Antillen debutearren. Harren rentree makken Denemark, Filipinnen, Yndia, Lúksemboarch en Portegal. Egypte en Senegal ûntbrutsen yn ferliking mei de foarige edysje.

## Sjoch ek
* Paralympyske Winterspullen 1988

## Keppeling om utens
* IOC webstee oer de Olympyske Winterspullen fan 1988
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 2000

De **[[Olympyske Simmerspullen 2000]]**, ek wol de **XXVIIe Olympiade** neamd, waarden yn 2000 hâlden yn de Australyske stêd Sydney.
It keunstdûken waard hâlden yn it *Sydney International Aquatic Centre*.

## Utslaggen
#### 3 meter planke

#### 10 meter toer

#### 3 meter planke syngroan

#### 10 meter toer syngroan

## Medaljespegel
Prom

De **prom** is in beamfrucht, mar bepaald in namme foar bepaalde soarten stienfruchten fan it geslacht *[[Prunus]]*, dy't kweekt wurde foar konsumpsje. 

## Soarten
De Europeeske kultuerprom (*Prunus domestica*) bestiet yn in soad rassen, dy't meastal heksaploïd binne (2n = 6x = 48). Dêrneist is der de Japanske prom (*Prunus salicina*).

**[[Kwets]]** is yn Nederlân de namme foar in bepaald prommeras (*Prunus domestica subsp. domestica*). Dit is it soarte dat meastentiids brûkt wurdt foar it destillearen fan de sterke drank slivovitsj.

## Keppeling om utens
* De prom op soortenbank.nl
Kortrijk

**Kortrijk** (Nederlânsk: Kortrijk; Frânsk: Courtrai)  is in stêd in de Flaamske provinsje West-Flaanderen en it arrondissemint Kortrijk. De stêd leit yn it westen fan Belgje. 

De binnenstêd, de histoaryske kearn, is aaifoarmich en sa'n 430 hektare grut. De folsleine gemeente hat in oerflak fan mear as 80,02 km². De gemeente hat mear as 75.000 ynwenners. 

## Dielgemeenten
Yn de rin fan de jierren is it oerflak fan gemeente en stêd Kortrijk frijwat fergrutte.

Anneksearre gemeenten en wenkearnen, mei de jiertallen fan de fúzjes:

:Boarne: Stad Kortrijk

## Galery

Ofbyld:Kortrijk - Sint-Maartenskerk 1.jpg|Sint-Maartenstsjerke
Ofbyld:Kortrijk Hotel de ville.jpg|Stedshûs
Ofbyld:Kortrijk Belfry.jpg|Belfort
Ofbyld:KortrijkBroeltorens.JPG|De Broeltuorren
Ofbyld:Kortrijk - Beguinage and Sint-Maartenskerk.jpg|It begijnhôf
Ofbyld:KortrijkPatria.JPG|De Patria
Ofbyld:Kortrijk - Sint-Maartenskerk 2.jpg|De Sint-Maartenstoer
Ofbyld:Kortrijk-Huis-Plein.jpg|Hûs op it Plein
Ofbyld:KortrijkStadhuis.JPG|It goatyske stedshûs
Ofbyld:Kortrijk2.JPG|It begijnhôf
Ofbyld:Groeningepoort.jpg|De Groeningepoarte

Ofbyld:Kortrijk-Groeningemonument.jpg|It Groeninge Monumint
Ofbyld:Kortrijk - Sint-Elooiskerk 2.jpg|De Sint-Elooistsjerke yn de wyk Overleie
Ofbyld:Kortrijk Begijnhof Grootjuffrow.jpg|Alde binnenstêd
Sliep

**Sliep** is de perioade fan ynaktiviteit, wêrby't it lichem ta rêst komt. It ferlet om te sliepen wurdt, by minsken en bisten, regele troch it hormoan melatonine.
## Sliepfazes
De sliep falt ûnder te ferdielen yn meardere sliepfazes, dêr't de remsliep (Rapid Eye Movement) de bekendste fan is. De yndieling fan de ferskillende sliepfazes wurdt makke op basis fan it elektro-ensefalogram (EEG) en it elektro-okulogram (EOG). It EEG jout de aktiviteit fan de harsens yn in grafyk wer wêrby't grutte, stadige útslaggen der op wize dat grutte groepen harsessellen tagelyk fjurje (syngroanisearre aktiviteit). Koarte en lytse útslaggen op it EEG wize dêrby op net-syngroane harsenaktiviteit. Oer it generaal lit it EEG in mear syngroane harsenaktiviteit sjen wannear't men yn rêst is en mear desyngroanisearre aktiviteit by ynspanning en konsintraasje. It EOG jout de aktiviteit fan de eachspieren wer, wêrby't sichtber is hoe faak de eagen bewogen wurde en yn hokker rjochting.

It globaalste ûnderskied dat makke wurdt tusken de ferskillende sliepfazes is de remsliep en de non-remsliep. Yn de non-remsliep lit it EEG stadige golfbewegings sjen mei frekwinsjes fan 4-13 Hz en meitsje de eagen stadich rôljende bewegingen. Ynsidinteel kinne koarte ôfwikings op it EEG optrede yn dizze sliepfaze, lykas hommelse, heechfrekwinte útslaggen, de saneamde sliepspoelen, en ekin inkle grutte útslach dy't K-compleksen neamd wurde. By de remsliep lit it EOG in soad bewegingsaktiviteit fan de eagen sjen en is op it EEG in tige desyngroanisearre harsenaktiviteit te sjen, wat ferrassend genôch oerienkomt mei it soarte EEG-aktiviteit fan wekkere, alarte of konsintrearre persoanen. Hjirom wurdt dizze sliepfaze ek wol paradoksale sliep neamd.

Binnen de non-remsliep wurde wer fjouwer ferskillende sliepfazes ûnderskieden troch de frekwinsjes fan de útslaggen op it EEG, wêrby't faze 1 non-remsliep mei de heechst frekwinte en faze 4 non-remsliep de leechst frekwinte EEG-weagen hat. Faze trije en fjouwer fan de non-remsliep wurde tegearre ek wol de slowwavesleep of djippe sliep neamd. Minsken dy't yn de non-remsliep wekker makke wurde, fernimme yn de measte gefallen net, of lichtsjes dreamd te hawwen, wylst minsken dy't yn de remslipe wekker makke wurde hast altiten oanjaan dat se dreamd hawwe

## Teoryen oer it nut fan sliepen
Inkele teoryen oer it wêrom fan sliepen: 
* in wize om de harsens te werstellen.
* in wize om learen better ferrinne te litten.
* in wize om it lichem te beskermjen.
* kin ús eat oer it lichem fertelle.

## Sliepe en dei-nachtritme
De nucleus suprachiasmaticus, lizzend boppe it chiasma opticum, regulearret sliep middels ljochtynfal. By normale ljochtyntinsiteit wurdt der fia dizze harsenkearn minder melatonine ôfjûn en wurdt sliep remme. Dêrtroch hinget ús sliep-waakritme gear mei in dei-nachtritme. As dizze eksterne stimulus weifalt wurdt it normale slieppatroan ûntregele.

## Sjoch ek
* Wintersliep
* Sliepsteurnis
* Anhydrobiose
* Jetlag
List fan Frânske keunstskilders

**List fan [[Frankryk|Frânske]] [[keunstskilder]]s**, oardere op alfabet:

## A

* Jean Arp

## B
* Balthus
* Antoine-Louis Barye
* Émile Bernard
* Jacques Blanchard
* Pierre Bonnard
* Eugène Boudin
* Georges Braque
* Jules Breton
* Étienne Buffet

## C
* Gustave Caillebotte
* Jacques Callot
* Marcel Caron
* Paul Cézanne
* Paul Chabas
* Philippe de Champaigne
* Théodore Chassériau
* François Clouet
* Léon Comerre
* Nicolas-Jacques Conté
* Pierre Cornu
* Camille Corot
* Edouard Cortes
* Gustave Courbet

## D
* Charles-François Daubigny
* Honoré Daumier
* Jacques-Louis David
* Edgar Degas
* Eugène Delacroix
* Robert Delaunay
* Gabriel Deluc
* Maurice Denis
* André Derain
* Jean Dubuffet
* Marcel Duchamp
* Raoul Dufy

## F
* Henri Fantin-Latour
* Jean Fouquet
* Jean-Honoré Fragonard
* Roger de la Fresnaye
* Othon Friesz
* Eugène Fromentin

## G
* Paul Gauguin
* Théodore Géricault
* Françoise Gilot

## H
* Paul César Helleu
* Auguste Herbin

## I
* Henri-Gabriel Ibels
* Jean Auguste Dominique Ingres

## J
* Jean-Baptiste Carpeaux
* Johfra

## K
* Wassily Kandinsky
* Yves Klein
* František Kupka

## L
* Antonio de La Gandara
* Georges de La Tour
* Charles de La Fosse
* Nicolas de Largillière
* Charles Le Brun
* Les Nabis
* Jules Joseph Lefebvre
* Fernand Léger
* Claude Lorrain

## M
* Aristide Maillol
* Édouard Manet
* Albert Marquet
* Henri Matisse
* Jean François Millet
* Ksenia Milicevic
* Claude Monet
* Gustave Moreau
* Berthe Morisot

## N
* Jean-Marc Nattier
* Aurélie Nemours

## P
* Antoine Pesne
* Francis Picabia
* Camille Pissarro
* Nicolas Poussin
* Valentine Prax

## R
* Pierre Rambaud
* Odilon Redon
* Pierre-Auguste Renoir
* Hyacinthe Rigaud
* Georges Rouault
* Théodore Rousseau
* Henri Rousseau
* Jean Rustin

## S
* Niki de Saint Phalle
* Ary Scheffer
* Alexandre Séon
* Paul Sérusier
* Georges Seurat
* Paul Signac
* Alfred Sisley
* Chaïm Soutine
* Nicolas de Staël
* Théodore Stravinsky

## T
* Louis Tocqué
* Henri de Toulouse-Lautrec
* Clovis Trouille

## V
* Félix Vallotton
* Victor Vasarely
* Élisabeth Vigée-Le Brun
* Jacques Villon
* Maurice de Vlaminck
* Edouard Vuillard

## W
* Jean Antoine Watteau
Erogene sône

In **erogene sône** (fan it Grykske ἔρως *eros* en -γενής *-genes* "berne") is in tige gefoelich gebiet fan it minsklik lichem mei in ekstra gefoelichheid; stimulaasje op sokke plakken kin eroatyske gefoelens en seksuele opwining oproppe.

Dy sônes kin fan minske nei minske ferskille. De gebieten om de geslachtsorganen hinne binne erogene sônes, sa as it ûnderliif en de binnenkant fan de dijen. By de measte froulju binne de titten in erogene sône, en by in protte manlju ek, mar net altyd. Oare plakken dy't in eroatysk gefoel jaan kinne at se aait of hoeden oanrekke wurde binne de earlapkes, nekke en hals, de rêch, billen of fuotten. 

Partners dy seksueel goed op elkoar ynspile binne, witte wat elkoars erogene sônes binne en witte hoe't sy harren partner seksueel opwine kinne.

## Sjoch ek
* Geslachtsferkear
* Klitoris
* G-plak
Hollânsk Djip

**Hollânsk Djip** (histoaryske namme: **Buttervliet**) is de namme fan in grutte rivierearm yn Nederlân, dy't ferbûn is mei de Ryn en de Maas. It Hollânsk Djip is in wichtich part fan de farwei fan Rotterdam nei Antwerpen.

De Amer en de Nije Merwede komme by inoar by Lage Zwaluwe en foarmje dêr it Hollânsk Djip. De Doardtske Kil hat by Moerdyk in ferbinding mei dat wetter.
Under Numansdoarp spjalt it Hollânsk Djip him yn it Hjerringfliet en it Folkerak.

Oan de eastkant fan it Hollânsk Djip binne de Moerdykbrêgen en de brêge dy't it Eilân fan Dordrecht mei Noard-Brabân ferbynt. Der binne trije brêgen by Moerdyk: ien foar auto's, bromfytsers en fytsers, in spoarbrêge foar it *gewoane* treinferkear, en in spoarbrêge foar de HSL-Súd.

It Hollânsk Djip hjitte yn it ferline *Wijvekeen*. De stoarmfloed fan 1216 sloech by Voorne in gat yn de dunen en sa ûntstie it *Haringvliet* (namme sûnt 1315). Om 1250 hinne berikte it wetter de Striene en steamde fierder Brabân yn.

Prins Johan Willem Friso ferdronk op 14 july 1711, by it oerstekken fan Moerdyk nei Strijensas, yn it Hollânsk Djip.

De Stelling Hollânsk Djip en it Volkerak binne oanlein yn de 18e iuw om fijantlike skippen tsjin te hâlden.

## Natura 2000
Fan it Hollânsk Djip is 4254 ha in Natura 2000-gebiet (lânskipsklassifikaasje: *Rivieregebiet*); de Esscheplaat, Zeehondenplaat en Sassenplaat falle dêrûnder.

## Keppeling om utens
* Ynformaasje - Rykswettersteat
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1996

De **[[Olympyske Simmerspullen 1996]]**, ek wol de **XXVIe Olympiade** neamd, waarden yn 1996 hâlden yn de Amerikaanske stêd Atlanta.
It keunstdûken waard hâlden yn it* Georgia Tech Aquatic Centre*.

## Utslaggen
#### 3 meter planke

#### 10 meter toer

## Medaljespegel
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1988

De **[[Olympyske Simmerspullen 1988]]** ek wol de **XXIVe Olympiade** neamd, waarden yn 1988 yn Seoel, Súd-Korea hâlden, It keunstdûken waard hâlden yn it *Jamsil Indoor Swimming Pool*.

## Greg Louganis
In wrâldferneamd ynsidint fan de spullen yn 1988 hie plak by it keunstdûken. De Amerikaanske Keunstdûker Greg Louganis stjitte tidens de kwalifikaasje foar de 3 meter planke syn holle oan de dûkplanke.  It wie dy dei wrâldnijs, ûndanks dat en de minne nacht dy't der op folge, stie er de folgjende dei yn de finale. en wist er de gouden medalje te beheljen.

## Utslaggen
#### 3 meter planke

#### 10 meter toer

## Medaljespegel
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1984

De **[[Olympyske Simmerspullen 1984]]** ek wol de **XXIIIe Olympiade** neamd waarden yn 1984 yn Los Angeles,  de Feriene Steaten hâlden.
It keunstdûken waard hâlden yn it McDonald's Olympic Swim Stadium.

## Utslaggen
#### 3 meter planke

#### 10 meter toer

## Medaljespegel
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1980

De **[[Olympyske Simmerspullen 1980]]** ek wol de XXIIe Olympiade neamd waarden yn 1980 yn Moskou,  de Sowjetuny hâlden. It keunstdûken waard hâlden yn it *Swimming Pool at the Olimpiysky Sports Complex*.

## Utslaggen
#### 3 meter planke

#### 10 meter toer

## Medaljespegel
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1976

De **[[Olympyske Simmerspullen 1976]]** ek wol de XXIe Olympiade Olympiade neamd waarden yn 1976 yn Montreal, Kanada hâlden.
It keunstdûken waard hâlden yn it *Olympic Pool*.

## Utslaggen
#### 3 meter planke

#### 10 meter toer

## Medaljespegel
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1972

De **[[Olympyske Simmerspullen 1972|Olympyske Simmerspullen]]** fan de XXe Olympiade waarden yn **1972** hâlden yn it Westdútske München. It keunstdûken waard hâlden yn it *Olympia Schwimmhalle*.

## Utslaggen
#### 3 meter planke

#### 10 meter toer

## Medaljespegel
Frederik Tjaberings

**Frederik Tjaberings** (Kalkwyk, 21 july 1892 - Ljouwert, 26 oktober 1967) wie in Nederlânsks boargemaster.

Tjaberings wie in soan fan smid en letter fabryksdirekteur Freerk Tjaberings en Janna Hendrika Maters. Yn 1909 kaam er yn oerheidstsjinst; hy wie ûnder mear amtner op de sekretary yn Appingedam, Rheden en Inkhuzen en gemeentesekretaris fan Andyk. Hy wie boargemaster fan Nieuwolda (1920-1930), Heechtsjerk (1931-1941) en doe fan Wymbritseradiel (1941-1957). Yn 1950 waard er ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau. Yn Heechtsjerk waard de Tjaberingsstrjitte nei him ferneamd.

Tjaberings troude op 2 maart 1916 yn Grins mei Lammegien de Boer, dochter fan de feehâlder Lammert de Boer en Jantje Pentinga. Harren soan Freerk Tjaberings wie boargemaster fan Muntendam, Krommenie en Hoarn.

## Insidint
Yn 1929 krige de gemeente-arts fan Nieuwolda dien. Hy ried lofts op de dyk doe't er tsjin de frou fan boargemaster Tjaberings oanbotste. Yn it trelit dat doe ûntstie joech de dokter de boargemaster in hou oan de kop, dy't weromsloech mei in tsjeakslach. Nei oanlieding fan dit ynsidint besluet de gemeenterie mei algemiene stimmen om de gemeente-arts dien te jaan.
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1992

De **[[Olympyske Simmerspullen 1992]]**, ek wol de **XXVe Olympiade** neamd, waarden yn 1992 hâlden yn Spanje yn de Katalaanske haadstêd Barcelona.
It keunstdûken waard hâlden yn it *Piscina Municipal de Montjuïc*

## Utslaggen
#### 3 meter planke

#### 10 meter toer

## Medaljespegel
De Guds

**De Guds** is in Fryske provinsjale priis dy't fan 2003 - 2012 útrikt waard oan minsken dy't har fertsjinstlik makke hienen yn de hynstesport. In guds wie eartiids it bêste wurkhynder op de buorkerij. Destiids kaam de priis yn it plak fan de Fryske Hynsteman/frou priis fan It Fryske Hoars en de Krompanelen Sjeespriis fan Indoor Fryslân. De priis bestie út in wikseltrofee (in brûnzen Frysk Hynder fan 50 sintimeter heech), makke troch keunstner Hans Jouta út Ferwert en in brûnzen ôfjitsel (18 sintimeter heech) as bliuwend oantinken. Neist algemiene ynset wie it in wurdearring dy't rjochte wie op in bepaald aspekt foar de hynstesport. De priiswinner waard foardroegen troch de Gudskommisje dy't bestie út fertsjintwurdigers fan It Fryske Hoars, Indoor Fryslân en de sportsjoernalistyk. De priis waard útrikt op it Provinsjehûs troch de deputearre fan lânbou.  

List mei Gudswinners:

## Keppeling om utens
* Indoor Fryslân
Metoadius

**Metoadius** (Gryksk: Μεθόδιος, *Methodios*; Aldtsjerkeslavysk: Мефодии. *Mefodiij*; doopnamme: Michael) (Tessaloniky, 826 - Grut-Moravyske Ryk, 6 april 885) wie in Gryksk-Byzantynse akademikus en aartsbiskop fan it Grut-Moravyske Ryk, dêr't Moraavje it middelpunt fan wie.

Metoadius wie de meast wichtige oersetter fan de Bibel yn it Aldtsjerkeslavysk. Dy Bibel waard skreaun yn it Glagolitysk alfabet, dat betocht waard troch syn broer Syrillus fan Saloniky.

Metoadius syn feestdei is (tagelyk mei Syrillus) 14 febrewaris (yn 't ferline 7 july en/of 6 april). Hy is ûnder oaren de patroanhillige fan Europa, Bohemen, Bulgarije, Tsjechje.

## Keppelings om utens
*  HH.Syrillus, muonts, en Metoadius, biskop, patroanen fan Europa (HeiligenNet)
*  Metoadius fan Thessalonika (Hilligen-3s)
Frederike van Uildriks

**Frederike van Uildriks** (Grins, 31 maaie 1854 - Gorssel, 12 july 1919) wie in skriuwster en natuerûndersykster. Sy wie in tiidgenoat fan Aletta Jacobs.

Uildriks ûntjoech har fan in fatsoenlik opbrocht famke ta in finansjeel ûnôfhinklike natuerûndersiker en skriuwster dy't op har manier yn de bres stie foar frouljusemansipaasje. Yn 1877 wie hja ûnderwizeres en begûn se in deiboek by te hâlden. Sy hie kunde oan alle wichtige sosjalisten út dy tiid. Frederike van Uildriks hat - neist de folle  bekendere Eli Heimans en Jac. P. Thijsse - harres dien ta it tagonklik meitsjen fan wittenskiplike natuerhistoaryske en folkekundige kennis foar jongerein en folwoeksenen. Sy waard doetiids priizge om har tagonklik taalgebrûk, de ferhelderjende yllustraasjes en hege kwaliteit fan de levere ynformaasje.

### Libbensrin
* 1854: berte
* 1876: jout les oan in U.L.O. foar famkes yn Grins. In jier letter giet se oer nei de Gemeentlike H.B.S. foar famkes.
* 1886:  ferhuzet nei Amsterdam om ierdrykskunde- en skiednisles te jaan oan in Middelbere Skoalle foar Famkes.
* 1877: lid fan it Lêsmuseum yn Grins
* 1878: lid fan it Fysika, Natuer- en Skiekundich genoatskip yn Grins. 
* 1880: begjint oan har deiboeken.
* 1891: wennet tegearre mei de doe noch troude Vitus Bruinsma (1850-1916), politikus en publisist. Sy soe har mem nea mear sjen.
* 1891: Tenei moat hja mei skriuwen yn har libbensûnderhâld foarsjen. Se publisearre yn mear as 40 tydskriften en kranten oer natuer- en folkekunde en emansipaasje. 
* 1896: Op 4 juny ferhuzet sy mei Bruinsma nei Lochem
* 1910: wurdt lid fan it bestjoer fan de Lochemske ôfdieling fan de *Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht*.

## Literatuer
* , *De liefde en de vrijheid, natuurlijk! Het dagboek (1877-1910) van Frederike van Uildriks* (Utj. Verloren: Hilfertsom 2010).

## Keppelings om utens
* De liefde en de vrijheid, natuurlijk! It deiboek (1877-1910) fan Frederike van Uildriks bewurke troch Mineke Bosch
* Dossier oer  Frederike van Uildriks yn de kolleksje fan Aletta, ynstitút foar frouljusskiednis
* Biografy fan Frederike van Uildriks  troch Lucy Bosch
* Frederikevanuildriks.nl
Giuseppe Arcimboldo

**Giuseppe Arcimboldo** (Milaan, 1526 of 1527 - 11 july 1593) is in Italjaanske keunstskilder út de Itaaljaanske Renêssânse dy't benammen bekend waard mei portretten dy't gearstald wienen út alderhanne foarwerpen lykas grienten, fruit, blommen, boeken en fisken. 

## Biografy
Arcimboldo wurke yn it earstoan krektas syn heit as skilder oan de katedraal fan Milaan, oant hy yn 1562 oan it hof yn Praach ûntbean waard troch de Habsburchske keizer Ferdinand I. Ek dy syn opfolgers Maksimiliaan II en Rudolf II wienen tige ûnder de yndruk fan Arcimboldo syn talinten. 
Hy bleau oant koart foar syn dea oan it hof wurkjen as skilder, mar ek as arsjitekt, ûntwerper fan bizarre kostúms en dekors en as organisator fan grutte festiviteiten en toernoaien. Syn wurk waard yn ambachtlik en keunstsinnich opsicht tige wurdearre, en it eksintrike, bytiden komyske effekt foarme grif in wolkomme ôflieding fan de hurde politike realiteit fan aldendeis.

## Wurken
Arcimboldo krige syn hjoeddeiske bekendheid troch de artistike útfining fan it komposysjeportret. Al direkt nei oankomst op it Habsburchskse hof skildere hy dêr de earste ferzje fan *De Fjouwer Seizoenen*: portretten, gearstald út blommen, fruchten, tûken en blêden. Sa bylde hy net allinnich de seizoenen út, mar ek de eleminten wetter en fjoer. 

Ofbyld:Arcimboldo - Les saisons - L'hiver.jpg|*Winter*, 1573, *Musée du Louvre*, Parys
Ofbyld:Arcimboldo - Les saisons - Le printemps - Sans cadre.jpg|*Maitiid*, 1573, *Musée du Louvre*, Parys
Ofbyld:Arcimboldo - Les saisons - L'été.jpg|*Simmer*, 1573, *Musée du Louvre*, Parys
Ofbyld:Arcimboldo - Les saisons - L'automne.jpg|*Hjerst*, 1573, *Musée du Louvre*, Parys


## Skilderstyl
Arcimboldo heart ta in rjochting yn de Renêssânse dy maniërisme neamd wurdt. It wurk fan de Fryske keunstner Machiel Braaksma docht yn de fierte tinken oan de styl fan Arcimboldo.

## Musea
De wurken fan Arcimboldo binne yn ferskate musea, ûnder oare yn:
* Kunsthistorisches Museum yn Wenen
* Louvre yn Parys 
* Museum of Fine Arts yn Boston

## Keppeling om utens
* Giuseppe Arcimboldo op Artcyclopedia mei in protte links
* Web Gallery of Art
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1968

De **[[Olympyske Simmerspullen 1968]]**, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 1968 yn Meksiko-Stêd, Meksiko hâlden. It keunstdûken waard hâlden yn it *Alberca Olímpica Francisco Márquez*.

## Utslaggen
#### 3 meter planke

#### 10 meter toer

## Medaljespegel
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1960

De **[[Olympyske Simmerspullen 1960]]**, ek wol de XVIIe Olympiade neamd waarden yn 1960 hâlden yn Rome, de haadstêd fan Itaalje.  It keunstdûken waard hâlden yn it *Stadio Olimpico del Nuoto*.

## Stadio Olimpico del Nuoto
It Stadio Olimpico del Nuoto waard yn 1959 boud foar de Olympyske Simmerspullen. Yn 1983, 1994 en 2000 waard it swimbad renovearre en útwreide. Yn 2000 kaam der sels in apart swimbad foar it wetterpolo by fan 33 x 25 meter. Der wie yn 1960 plak foar 20.000 taskôgers.

## Utslaggen
#### 3 meter planke

#### 10 meter toer

## Medaljespegel
Sytse Singelsma

**Sytse Bearn Singelsma** (Goutum, 19 juny 1951 - 5 april 2022) wie in Frysk keunstskilder, sjoernalist en keunstkritikus.

Wat sfear oanbelanget hat syn wurk oerienkomsten mei Jan Mankes. Troch de farvebehanneling tilt er ûnderwerpen boppe harsels út. Syn skilderwize is laach op laach. Tema's yn syn wurk binne neakens en stillibbens.  

Singelsma wie sûnt 2003 keunstkritikus foar de Ljouwerter Krante.

## Bibliografy
* *Terug naar Fryslân*
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1964

De **[[Olympyske Simmerspullen 1964]]**, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 1964 yn Tokio, Japan hâlden. It keunstswimmen waard hâlden yn it *Yoyogi National Gymnasium*.

## Yoyogi National Gymnasium
It Yoyogi National Gymnasium waard boud yn 1964 en hie plak foar 11.300 taskôgers by it Swimmen en Keunstdûken. Hjoed de dei wurdt it stadion foaral brûkt foar iishokky. It Yoyogi National Gymnasium leit op in lytse 2 kilometer besúdwesten it National Stadium.

## Utslaggen
#### 3 meter planke

#### 10 meter toer

## Medaljespegel
De Ulesprong (Sint-Nyk)

**De Ulesprong** is in rekreaasjegebiet en strân oan de Tsjûkemar by Sint-Nyk. It gebiet wie oant de santiger jierren rûch reidlan. Doe't ein santiger jierren de nije A6 oanlein waard troch de Tsjûkemar wienen der by Sint Nyk plannen foar in grut rekreaasjegebiet. Fanút Sint Nyk rûn de dyk dea nei in parkearterrein foar it strantsje. De grutskalige opset is letter net trochgien. Simmerdeis leit der tsjintwurdich in flonder foar deirekreaasje. Yn de moanne july wurdt hjir it Beachrockers Festival hâlden as opfolger fan it eardere Marpop.
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1956

De **[[Olympyske Simmerspullen 1956]]**, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 1956 yn Melbourne, Austraalje hâlden. It keunstdûken waard hâlden yn it *Olympic Pool*.

## Olympic Pool
It Olympic Pool waard boud yn 1956 foar de Olympyske Simmerspullen en der wie plak foar 6.000 taskôgers it wie it earste folslein oerdekte swimstadion foar de Olympyske Simmerspullen. It Olympic Pool is hjoed de dei ek wol bekind as it Westpac Centre.

## Utslaggen
#### 3 meter planke

#### 10 meter toer

## Medaljespegel
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1952

De **[[Olympyske Simmerspullen 1952]]**, ek wol de **XVe Olympiade** neamd waarden yn 1952 yn Helsinki, Finlân hâlden. It keunstdûken waard hâlden yn it *Helsinki Swimming Stadium*.

## Helsinki Swimming Stadium
Mei de bou fan it Helsinki Swimming Stadium waard yn de jierren tritich fan de foarige iuw begûn en waard boud foar de Olympyske Simmerspullen fan 1940, mar dy waarden ôfsein yn ferbân mei de Twadde Wrâldkriich, De bou kaam troch de kriich stil te lizzen en pas yn 1947 waard it swimbad ôfmakke, der wie plak foar 12.500 taskôgers. It Helsinki Swimming Stadium leit oan de noardeastkânt fan it Helsingin olympiastadion, en wurdt hjoed de dei brûkt as rekreaasjeswimbad.

## Utslaggen
#### 3 meter planke

#### 10 meter toer

## Medaljespegel
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1948

De **[[Olympyske Simmerspullen 1948]]**, ek wol de **XIVe Olympiade** neamd waarden yn 1948 yn Londen, Grut-Brittanje hâlden. It keunstdûken waard hâlden yn it *Empire Pool*.

## Empire Pool
It Empire Pool waard boud yn 1934 en hie plak foar 12.500 taskôgers. Nei de Spullen is it swimbad tichtmakke en it gebou werneamd ta Wembley Arena. It wurd hjoed de dei noch altyd brûkt foar sporteveneminten.

## Utslaggen
#### 3 meter planke

#### 10 meter toer

## Medaljespegel
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1936

De **Olympyske Simmerspullen 1936**, ek wol de **XIe Olympiade** neamd waarden yn 1936 yn Berlyn, Dútslân hâlden. It keunstdûken waard hâlden yn it *Olympiapark Schwimmstadion Berlin*.

## Medaljespegel

## Olympiapark Schwimmstadion Berlin
It Olympiapark Schwimmstadion Berlin waard boud yn 1935 en hie plak foar 20.000 taskôgers. It swimbad wie 50 meter lang en 20 meter breed. Der wie in apart bad foar it keunstdûken fan 20 meter breed en 20 meter lang. It wie it earste swimbad dat op in krekte temperateur hâlden waard. It swimbad leit oan de noardkant fan it Olympysk Stadion.

## Utslaggen
#### 3 meter planke

#### 10 meter toer
Selma Lagerlöf

**Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf** (bûtenpleats Mårbacka, gemeente Sunne (Värmlands län), 20 novimber 1858 – dêre, 16 maart 1940) wie in Sweedsk skriuwster, dy't it meast bekend wurden is troch har berneboek *[[Nils Holgersson]]s wûnderlike reis*.

Yn 1909 ûntfong hja as earste frou yn de wrâld de Nobelpriis foar de Literatuer en yn 1914 waard se lid fan it komitee dat de Nobelpriis foar de Literatuer takend: de Sweedske Akademy.

Sy wenne yn it plak Sunne, dêr't twa hotels nei har ferneamd binne.

Yn har bûten Mårbacka (ûnder Sunne) is no in museum festige.

Sûnt 1991 stiet har portret op it bankbiljet fan 20 Sweedske kroanen.

## Bibliografy
Kar-út.
* *[[Gösta Berling]]s saga* (1891)
* *Osynliga länkar* (1894)
* *Antikrists mirakler* (1897)
* *En herrgårdssägen* (1899)
* *Jerusalem* (1901-02)
* *Herr Arnes penningar* (1904)
* *Kristuslegender* (1904)
* *[[Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige]]* (1906-07)
* *Liljecronas hem* (1911)
* *Körkarlen* (1912)
* *Kejsarn av Portugallien* (1914)
* *Troll och Människor* (1915)
* *Löwensköldska ringen* (1925)
* *Carlotte Löwensköld* (1927)
* *Anna Svärd* (1928)

## Keppeling om utens
* audio ferzje fan Niels Holgerson
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1932

De **[[Olympyske Simmerspullen 1932]]**, ek wol de Xe Olympiade neamd waarden yn 1932 yn Los Angeles, Feriene Steaten hâlden. It keunstdûken waard hâlden yn it *Los Angeles Swimming Stadium*.

## Los Angeles Swimming Stadium
It Los Angeles Swimming Stadium waard yn 1932 boud foar de Olympyske Simmerspullen. Der wie plak foar 10.000 taskôgers. It swimbad is 50 meter lang en 20 meter breed. Hjoed de is it swimbad ek wol bekind as it John C. Argue Swim Stadium.

## Medaljespegel
Der is gjin medaljespegel fan it keunstdûken yn 1932, om't alle medaljes wûn binne troch dûkers út de Feriene Steaten.

## Utslaggen
#### 3 meter planke

#### 10 meter toer
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1920

De **[[Olympyske Simmerspullen 1920]]**, ek wol de **VIIe Olympiade** neamd waarden yn 1920 yn Antwerpen, Belgje hâlden. It keunstdûken waard hâlden yn it *Stade Nautique d'Antwerp*.

## Stade Nautique d'Antwerp
It Stade Nautique d'Antwerp waard boud yn 1920 en nei de Spullen wer ôfbrutsen. De Olympyske swimmers fûnen it wetter kâld en smoarch nei in wedstriid draafden se dan ek rap nei de waarme dûs.

## Utslaggen
#### 3 meter planke

#### 10 meter toer

#### Heechdûke

## Medaljespegel
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1912

De **[[Olympyske Simmerspullen 1912]]**, ek wol de Ve Olympiade neamd waarden yn 1912 yn Stokholm, Sweden hâlden. It keunstdûken waard hâlden yn ôfbeakene stik wetter fan de *Djurgårdsbrunnsviken*. It wie de earste kear dat it keunstdûken foar de froulju op it programma stie.

## Utslaggen
#### 3 meter planke

#### 10 meter toer

#### Heechdûke

## Medaljespegel
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1908

De **[[Olympyske Simmerspullen 1908]]**, ek wol de **IVe Olympiade** neamd waarden yn 1908 yn Londen, Grut-Brittanje hâlden. It keunstdûken waard hâlden yn it *White City Stadium*. 

## White City Stadium
It White City Stadium waard yn 1907 boud foar de Olympyske Simmerspullen yn 1908. It hie doe plak foar 93.000 taskôgers. It hie in Atletykbaan fan 536,44 m in baanhurdfytsbaan fan 660 meter in Swimbad fan 100 meter mei in dûktoer. De oarspronklike atletykbaan hat tsjinst dien oant 1914. Yn 1927 is de atletykbaan fuorthelle en ynsiedde mei gêrs om plak te meitsjen foar wynhûndraverijen.  Yn 1985 is it White City Stadium ôfbrutsen om plak te meitsjen foar de gebouwen fan in tillefyzjestjoerder.

## Utslaggen
#### 3 meter planke

#### 10 meter toer

## Medaljespegel
Jan Wiegers

**Jan Wiegers** (Kommersyl, 31 july 1893 – Amsterdam, 30 novimber 1959) wie in Nederlânsk expresjonistysk keunstskilder. Hy wie de foaroanman fan De Ploeg yn Grins.

Wiegers krige syn oplieding oan de Akademy Minerva te Grins, mar studearre ek oan de Akademy fan Rotterdam (ûnder A. H. R. Van Maasdijk) en dy fan De Haach (ûnder Fredrik Jansen).

Doe't yn it Switserske Davos tahâlde, yn 1920, rekke er befreone mei de Dútske ekspresjonist Ernst Ludwig Kirchner dy't syn keunst tige beynfloedzje soe.

Yn 1917, hie er al de oanset jûn foar de Grinzer keunstnersbeweging De Ploeg. Oars as de ekspresjonisten út de Bergenske Skoalle namen Wiegers en de Ploegers in foarbyld oan it Dútske ekspresjonisme (û.o. *[[Die Brücke]]* yn Dresden), mei in mear ferheftich en beweeglik kleurepalet, oerhingjend nei it abstrakte. Ta De Ploeg hearden Johan Dijkstra, Jan van der Zee, Hendrik Nicolaas Werkman, George Martens, Jacob Gerard Hansen, Jan Altink, J.G. Jordens, Marinus Heijnes en Ekke Abel Kleima.

Yn 1934 gie er út Grins wei en gong nei Amsterdam om dêr te wenjen en wurkjen. Hy waard dêr yn 1953 heechlearaar oan de Ryksakademy foar Byldzjende Keunsten, en stoar dêr yn de âldens fan 66 jier.

## Keppeling om utens
* Jan Wiegers op Kunstbus.nl
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1904

De **[[Olympyske Simmerspullen 1904]]**, ek wol de **IIIe Olympiade** neamd waarden yn 1904 yn Saint Louis, de Feriene Steaten hâlden. It keunstdûken stie foar it earst op it programma en waard hâlden yn in marke yn it *Forest Park*. 

## Utslaggen
#### 10 meter toer

#### Afsprong mei útdriuwe

## Medaljespegel
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1924

De **[[Olympyske Simmerspullen 1924]]**, ek wol de **VIIIe Olympiade** neamd waarden yn 1924 yn Parys, Frankryk hâlden. It keunstdûken waard hâlden yn it *Piscine des Tourelles*.

## Medaljespegel

## Piscine des Tourelles
It Piscine des Tourelles waard boud yn 1924 en hat plak foar 8.023 taskôgers. Sûnt maart 1959, hjit it swimbad *Piscine Georges-Vallerey*

## Utslaggen
### 3 meter planke

### 10 meter toer

#### Heechdûke
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1928

De **[[Olympyske Simmerspullen 1928]]**, offisjeel de **Spullen fan de IXe Olympiade**, wie de achtste Spullen yn de rige fan de moderne Olympyske Spullen. De Spullen waarden organisearre yn Amsterdam, Nederlân. It keunstdûken waard hâlden yn it *Olympisch Sportpark Zwemstadion*.

## Medaljespegel

## Olympisch Sportpark Zwemstadion
It Olympisch Sportpark Zwemstadion waard boud yn 1928 en hie doe plak foar 6.000 taskôgers. It bad wie 50 meter lang en 18 meter breed. By de dûktoer wie it bad 5 meter djip. It Swimbad waard in jier nei de Spullen yn 1929 wer ôfbrutsen. op it plak fan it swimbad steane hjoed de dei wenningen en kantoaren.

## Utslaggen
### 3 meter planke

### 10 meter toer
De Skâns (Gordyk)

**De Skâns** is it multyfunksjonele sintrum oan de Loaiersstrjitte 2 op De Gerdyk. 

Yn it sintrum sitte in muzykskoalle, it jongerein- en âldereinwurk en sosjaal kultureel wurk. Fierder is der in teaterseal dêr't jierliks sa'n tritich foarstellings yn jûn wurde. Yn de Sporthal wurde ek oare aktiviteiten dien. It sintrum is iepene op 16 maart 1961 as doarpssintrum De Gerdyk-Koartsweagen. Sûnt ein jierren tachtich bestiet it los fan de gemeente.
Wetterpolo op de Olympyske Simmerspullen

Wetterpolo foar manlju stiet sûnt de spullen fan Parys yn 1900 op it  programma fan de Olympyske Simmerspullen. Foar froulju stiet it wetterpolo sûnt de Simmerspullen fan 2000 yn Sydney op it programma. 

## Medaljewinners
Hjirûnder de útslaggen per jier. Foar de folsleine útslaggen fan de wetterpolo kompetysjes sjoch op de jiersiden.
### Manlju
}
|
|
|-
|Moskou 1980
|
|
|
|-
|Los Angeles 1984
|
|
|
|-
|Seoul 1988
|
|
|
|-
|Barselona 1992
|
|
|
|-
|Atlanta 1996
|
|
|
|-
|Sydney 2000
|
|
|
|-
|Atene 2004
|
|
|
|-
|Peking 2008
|
|
|
|-
|Londen 2012
|
|
|
|}

### Froulju

## Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it wetterpolo medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen.
Ta It Behâld

**Ta It Behâld** is in Fryske fokferiening fan it FPS dy't oprjochte waard op 12 maart 1952 yn Hotel ‘Read Hert’ te Burgum. De feriening organisearret fokdagen, in algemene ledegearkomst en in kontaktjûn. Dêrneist binne der in tal gearkomsten om leden by te praten oer fokkerijsaken en it brûken fan it Fryske hynder. 
Fjouwer kear jiers ferskynt ferieningsblêd *It Alde Skaei*.
Wetterpolo op de Olympyske Simmerspullen 2008

De **[[Olympyske Simmerspullen 2008|Olympyske Spullen fan de XXIXe Olympiade]]** waarden fan 2008 oant en mei 24 augustus 2008 hâlden yn Peking, de haadstêd fan Sina.
De wetterpolokompetysje wie yn it *Ying Tung Natatorium*.

## Manlju
### Groepsfase
#### Groep A

#### Groep B

### Kwartfinale rûnde
#### om it 7e oant 12e plak

#### Kwartfinales

### Heale  finale rûnde
#### om it 7e oant 10e plak

#### Heale finales

### Pleatsingsrûnde
#### om it 11e en 12e plak

#### om it 9e en 10e plak

#### om it  7e en 8e plak

#### om it 5e en 6e plak

### Brûnzen finale

### Finale

## Einrangskikking

## Froulju
### Groepsfase
#### Groep A

#### Groep B

### Kwartfinales

### Heale finales

### Pleatsingsrûnde
#### om it 7e en 8e plak

#### om it 5e en 6e plak

### Brûnzen finale

### Finale

## Einrangskikking
Fryske Hearrewei

De **Fryske Hearrewei** (**Friesischer Heerweg**) is in âld systeem fan diken fan Aldenburch oant Esens oan de Noardsee ta. De hearrewei waard brûkt troch legers, pylgers en keaplju. Dizze hearrewei en hannelswei waard beskerme troch ferskate boargen.

Tsjintwurdich is it de namme fan in fytspadenetwurk.

## Keppelings om utens
* Projekt Nordwestreisemagazin: ''Friesischer Heerweg''
* Feitebank foar fytsers: ''Friesischer Heerweg''
* Arbeitsgemeinschaft "Friesischer Heerweg" - Kaart (pdf)
Pago Pago

**Pago Pago** (sprek út *pango pango*) is de haadstêd, eigentlik in grut doarp, en de iennige haven fan Amerikaansk-Samoa yn de Stille Oseaan. Ekonomysk besjoen binne it toerisme en de tonynfiskerij it meast fan belang. It plak hat bergen rûnom. Ek is der in ynternasjonale lofthaven. Op 30 septimber 2009 waard it plak rekke troch in tsûnamy.

De trochsneed temperatuer is 20-30 °C, it hiele jier troch.

*Pago Youth* is de fuotbalferiening fan de stêd.
 

## Keppelings om utens
* Pago Pago Village Information SamoaWorld
* Pago Pago, American Samoa Waarberjocht
Robert Mugabe

**Robert Gabriël Mugabe** (Kutama, 21 febrewaris 1924 - Singapoer, 6 septimber 2019) is fan 1980 ôf steatshaad fan Simbabwe, earst wie er premier en fan 1987-2017 wie er presidint fan de Republyk Simbabwe.
Wapen fan Sutfen

It **[[wapen (heraldyk)|wapen]] fan [[Sutfen (stêd)|Sutfen]]**, toant de dûbelsturtige gouden liuw op blau blazoen, wat de lieu fan Gelre foarstelt. Op de ûnderste helte stiet it ankerkrús op sulver, it embleem foar *Hanzestêd*. It skyld wurdt flankearre troch twa klimmende liuwen en is kroane mei in *grêve*kroan.

## Keppeling om utens
* ngw.Zutphen
Wetterpolo op de Olympyske Simmerspullen 2000

De **[[Olympyske Simmerspullen 2000]]**, ek wol de **XXVIIe Olympiade** neamd, waarden yn 2000 hâlden yn de Australyske stêd Sydney.
De wetterpolokompetysje wie yn it *Ryde Aquatic Leisure Centre*, de finales yn it *Sydney International Aquatic Centre*. It wie de earste kear dat der in wetterpolokompetysje foar froulju op it programma stie.

## Manlju
### Groepsfase
#### Groep A

#### Groep B

### Kwartfinales

### Heale finales

### Pleatsingsrûnde
#### om it 9e oant 12e plak

#### om it 5e oant 8e plak

#### om it 7e en 8e plak

#### om it 5e en 6e plak

### Brûnzen finale

### Finale

## Einrangskikking

## Froulju
### Foarrûnde

### Heale finales

### Pleatsingsrûnde
#### om it 5e en 6e plak

### Brûnzen finale

### Finale

## Einrangskikking
Minsk

**Minsk** (Wytrussysk: *Мінск*, ek *Менск*; Russysk: *Минск*) is de haadstêd fan Wyt-Ruslân. De stêd hat goed 1,8 miljoen ynwenners en leit yn it sintrum fan it lân. Minsk wurdt trochsnien fan de rivier de Svislotsj.

Minsk is it ekonomyske en kultuerele sintrum fan it lân, teffens in wichtich ferkearsknooppunt, dêr't wegen en it spoar fan Berlyn nei Moskou en fan Noard-Europa nei Oekraïne elkoar kruse.

## Demografy
### Befolkingsgroei

 Sensus


File:Minsk 031 20070803 0170.jpg|*Tram yn Minsk*

## Stedebannen
*  Detroit (Feriene Steaten)
*  Jerevan (Armeenje)
*  Eindhoven (Nederlân)
Hawker Hurricane

De **Hawker Hurricane** wie in jachtfleanmasine fan de RAF. It waard ynset yn de Twadde Wrâldkriich en waard foaral bekend yn de Slach om Ingelân, mar de ferskate ferzjes fan dit tastel hawwe de hiele oarloch troch tsjinne. 

## Technyske feiten Mk IIb

## Sjoch ek
;Besibbe ûntwerpen
* Hawker Hotspur
* Hawker Typhoon
;Fleantugen mei ferlykbere rol
* Curtiss P-36 Hawk
* Curtiss P-40 Warhawk
* Heinkel He 112
* IAR 80
* Macchi C.200
* Messerschmitt Bf 109
* Miles M.20
* Morane-Saulnier M.S.406
* Polikarpov I-16
* PZL.50 Jastrząb
* Rogozarski IK-3
* Supermarine Spitfire
* Yakovlev Yak-1

## Keppeling om utens
* Warbirdsside oer dit type
Daam (wetterkearing)

In **daam** is in dwers troch in wetter lizzende ôfsluting, bedoeld om wetter te kearen of te behearskjen of ek foar wegenoanlis. Damen wurde boud troch minsken en troch bevers. De âldste by namme bekende daam is de Drususdaam, omtrint 12 f.Kr. oanlein troch de Romeinen.

De bekendste damen yn Nederlân binne ûnderdiel fan de Deltawurken. De Ofslútdyk is mei 30 kilometer de langste daam fan Nederlân. Soksoarte damen binne bedoeld om it wetternivo yn grutte binnenwetters te regeljen en it leeclizzende omlizzende lân te beskermjen. Belgje en Suriname hawwe, oars as Nederlân, inkele keardamen. In keardaam hat faak in wetterkrêftsintrale en hat dêrmei faak as grutste funksje it opwekken fan enerzjy.

## Damen en plaknammen
Ek Fryske plaknammen krigen harren namme oan soksoarte ôfsluting. It wie in plak dêr't it ferkear hinne laat waard, en op soksoarte plakken ûntstie bebouwing, bygelyks Burgumerdaam en Prikkedaam
## Sjoch ek
* bear (mitsele daam)
* keardaam
* kribbe
* dyk
* Ierden daam
* Havenhaad
Toer (bouwurk)

In **toer** is in bouwurk dat folle heger is as breed en lang. In *toer* kin allinnichsteand of mei inoar gebou ferbûn wêze. In *toer* stekt yn de regel boppe oare gebouwen út. Tradisjoneel wienen tsjerketuorren yn Fryslân en omlizzende lannen faak de heechste bouwurken. 
## Soarten tuorren

## Foarbylden

Ofbyld:Venicecamp.JPG|Campanile yn Feneetsje
Ofbyld:Zwolle_Peperbus.jpg|De Piperbus yn Swol
Ofbyld:Belvedere 07w.JPG|Belvédêre (It Oranjewâld)
Ofbyld:Centrale-nucleaire-civaux.jpg|Kuoltoer
Ofbyld:Uitkijktoren Doldersummerveld.jpg|Utsjochtoer yn Nasjonaal Park Drintsk-Fryske Wâld
Ofbyld:Verkeerstorens Schiphol.jpg| Ferkearstoer Skiphol
Ofbyld:Vuurtoren Scheveningen.jpg|Fjoertoer fan Scheveningen
Ofbyld:Naaldwijk watertoren.jpg|Wettertoer yn Naaldwyk
Ofbyld:Aldehou.JPG|De skeane Aldehou yn Ljouwert