open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lyndensteyn

**Lyndensteyn** is in refalidaasjesintrum en skoalle foar spesjaal ûnderwiis oan de Haadstrjitte fan Beetstersweach. 

## Skiednis
Lyndensteyn is yn 1821 boud foar de grytman fan Opsterlân, Frans Godaert van Lynden, nei ûntwerp fan Abraham Bruinsma, arsjitekt yn Ljouwert. It hûs kaam yn it plak fan 'Nieuw Fockens', it hûs dat Martinus Fockens, grytman fan Opsterlân, yn de twadde helte fan de 17e iuw sette litten hie. 

Op 18 maaie 1860 wurdt frelle Cornelia Johanna Maria berne, dochter fan Maria Catharina van Pallandt en Baron Reinhardt van Lynden. Se wenje yn de simmermoannen op Lyndensteyn yn Beetstersweach. Trochdat de lytse Cornelia mei in swakke sûnens hat wurdt se tige beskerme en religieus opfieden en hat simmerdeis yn Beetstersweach eigentlik allinnich kontakt mei de hûsûnderwizer, de gûvernante en de dûmny.

As Cornelia sawat tolwe jier âld is, wurdt se har bewust fan de sosjale need yn De Sweach en omkriten. It idee om dêr wat oan te dwaan dielt se mei har heit en mem. It hinnehok yn de tún wurdt ynrjochte as apteek en fan dêrút wurde doarpslju fergees foarsjoen fan medisinen en hûsmiddeltsjes.

Yn de jierren dêrnei giet de sûnens fan Cornelia hieltyd fierder efterút en op 26 maaie 1880 komt se te ferstjerren oan tuberkuloaze wat se skype hie by sikebesites.
As neitins oan frelle Cornelia waard yn 1905, Hûs Lyndensteyn en de byhearrende besittings ûnderbrocht yn de Cornelia Stifting, dy't as earste doelstelling hie: It kosteleas opnimmen fan gammelige, beheinde of earme minderjierrige bern. Yn 1962 waard dit skoalle Lyndensteyn mei yn 2008 245 learlingen. It motto fan de skoalle is: 'regulier wêr't it kin, spesjaal wêr't it moat'. Skoalle Lyndensteyn biedt mytyl basisûnderwiis en fuortset ûnderwiis foar bêrn mei in lichaamlike beheinding of dy't lang siik binne, en tyltylûnderwiis foar bêrn dy't mearfâldich beheind binne. 

## Sjoch ek
* Oertún fan Lyndensteyn

## Keppeling om utens
* Webstek fan de skoalle
* Skiednis fan it gebou
Kremlyn

In **kremlyn** is in sitadel, sa't dy beskiedend is foar de âlde stêdssintrums fan Ruslân. Yn in kremlyn lizze gebouwen, lykas minúsjeopslach, hantwurksjops, tsjerken en oerheidsgebouwen. Dy gebouwen wienen eartiids fan grut belang foar de stêd.

Yn it politike ramt is it wurd *Kremlyn* ferbûn mei it Kremlyn fan Moskou as synonym foar de regearsit fan Ruslân of de eardere Sowjetuny.

## Sjoch ek
* Kremlyn fan Moskou
* Kremlyn fan Tûla
Kremlyn fan Moskou

It **Kremlyn fan Moskou** (Russysk: Московский Кремль, *Moskovski Kreml*) is it geografyske en histoaryske sintrum fan de Russyske haadstêd Moskou. De namme Kremlyn is ôflaat fan it Russyske wurd кремль (*kreml*), wat as sitadel oerset wurde mei. Yn it politike ramt slacht it begryp kremlyn ornaris op it Kremlyn fan Moskou, mar der binne mear stêden yn Ruslân mei in kremlyn.

It Kremlyn fan Moskou, boud tusken 1482 en 1495, leit oan it Reade Plein, op 'e lofteroever fan de rivier de Moskwa. It is de regearingssit fan Ruslân, eartiids de Sovjet-Uny. 

Nijsgjirrige bouwurken yn en om it Kremlyn hinne binne ûnder oaren de Basiliuskatedraal, Kristus-Ferlosserkatedraal en it Mausoleum fan Lenin.

## Gebouwen yn it kremlyn
#### Katedralen
* Untsliepenis- of Uspenskykatedraal
* Ferkundigingskatedraal
* Aartsingel Michaelkatedraal

#### Tsjerken
* Klokketoer fan Ivan de Grutte
* Patriargepaleis en de Tsjerke fan de Tolve Apostels

#### Oare gebouwen
* Grutte Kremlyn Paleis
* Wapenkeamer yn it Kremlyn
* Presidium (ôfbrutsen yn 2016)

## Oars
* Tsareklok

## Keppeling om utens
*  offisjeel webstee fan it Kremlyn Museum
Togo

**Togo**, offisjeel de **Republyk Togo**, is in lân yn Afrika. De haadstêd is Lomee.

It nasjonale grûngebiet fan Togo omfettet it eastlike part fan de Dútske koloanje Togo, dy't fan 1884 oant 1916 bestie. Fan 1916 oant 1960 wie Togo in mandaatgebiet fan it Folkebûn en in *Trust Territory* fan de Feriene Naasjes ûnder Frânsk bestjoer. De autokratyske presidint Gnassingbé Eyadéma regearre it lân hast 40 jier lang. Nei syn dea yn 2005 beneamde it leger syn soan Faure Gnassingbé ta nije presidint, nettsjinsteande de grûnwet. Ynternasjonale druk en ûnrêst yn it lân laten net ta it weromkommen fan de grûnwetlike betingsten. Gnassingbé wûn de dêropfolgjende ferkiezingen, hoewol't de opposysje en de Europeeske Uny him beskuldigen fan massale ferkiezingsfraude. Der binne noch hieltyd inkelde tûzenen flechtlingen yn it bûtenlân. Togo is sûnt 2022 lid fan it Mienebest fan Naasjes.

It is ien fan de minst ûntwikkele lannen yn 'e wrâld.  Neffens it Untwikkelingsprogramma fan de Feriene Naasjes libbet yn Togo 32,3% fan de befolking ûnder de earmoedegrins. 

## Geografy
### Lizzing
It lân wurdt begrinzge troch:
* Gana yn it westen
* Boerkina Faso yn it noarden, 
* Benyn yn it easten
* de Atlantyske Oseaan yn it suden.
Gryksk alfabet

It **Gryksk alfabet** wurdt yn sawol it Nij-Gryksk as yn it Ald-Gryksk brûkt en bestiet út 24 letters. 

¹ γγ en γκ wurde útsprutsen as ng en nk² ς wurdt allinnich brûkt oan de ein fan in wurd

Yn it Nij-Gryksk wurde sommige letters oars útsprutsen; 

Dizze letters binne letter yn ferfal rekke:
* Stigma  - st
* Koppa  - q
* Sampi  - ss

Yn it âldste Gryksk komme noch mear letters foar, lykas de:
* Digamma  - w
* Heta  - h
* San  - s
* Sho  - sh
Albertus van Harinxma thoe Slooten (jurist)

**Albertus baron van Harinxma thoe Slooten** (Beetstersweach, 4 maaie 1872 – Amsterdam, 17 septimber 1940) wie in Frysk jurist.

Hy waard berne as soan fan Binnert Philip baron van Harinxma thoe Slooten dy't abbekaat en kantonrjochter wie foardat er yn 1871 lid waard fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân en fan 1878 oant 1909 Kommissaris fan de Kening(inne) fan Fryslân wie. Syn âldere broer Pieter folge harren heit nei en waard yn 1909 Kommissaris fan de Keninginne fan Fryslân; sels hie er in 37-jierrige karriêre by it Iepenbier Ministearje (IM) yn Nederlân. 

Nei syn stúdzje oan de Ryksuniversiteit Leien waard er yn 1902 beneamd ta amtner by it Iepenbier ministearje yn Ljouwert. Sân jier letter krige hy syn beneaming ta substitút-offisier fan justysje; earst yn Winschoten en in jier letter yn Amsterdam. Yn 1921 folge syn beneaming ta advokaat-generaal by it gerjochtshof yn Amsterdam. Doe't S.J.M. van Geuns, de prokureur-generaal fan dat gerjochtshof, yn 1934 op 70-jierrige leeftyd mei pensjoen gie, folge Van Harinxma thoe Slooten him yn augustus fan dat jier op. 

Yn 1935 krige er fan de Gestapo it fersyk om nei Nederlân flechte Dútske kommunisten dy't net nei Dútslân werom stjoerd wurde koenen, net langer frij te litten omdat se harren dan yn oare lannen festigje soene kinne. Dêrnei skreau er in brief oan de minister van justysje wêrnei't yn maart fan dat jier Fort Honswijk by Culemborg as konsintraasjekamp ynrjochte waard en koart dêrnei yn gebrûk nommen waard.

Desimber 1939 gie er mei pensjoen wêrnei't er noch gjin jier letter yn de âldens fan 68 jier ferstoar.

## Boarnen
**Het Vaderland* - 29 desimber 1939, 18 septimber 1940
*Nazi's ynfiltrearden al sterk foar maaie '40 (Reformatoarysk Deiblêd - 18 desimber 1997)
*Genealogyske ynformaasje oer mr. A. van Harinxma Thoe Slooten
List fan Gûverneurs en Kommissarissen fan de Kening(inne) fan Fryslân

De **list fan Gûverneurs en [[Kommissaris fan de Kening|Kommissarissen fan de Kening(inne)]] fan [[Fryslân]]**. De titel gûverneur waard yn 1850 ferfongen troch Kommissaris fan de Kening(inne).
Idsert Aebinga van Humalda

**Idsert Aebinga van Humalda** (ek: *Idzert* en *Idsart*) (Ljouwert, 12 septimber 1754 - dêre, 21 febrewaris 1834) wie in Frysk politikus en bestjoerder. Hy wie de earste gûverneur fan Fryslân.

Aebinga stamme út de âlde Fryske aadlike famylje Aebinga van Humalda en wie in soan fan de offisier yn Steatetsjinst Binnert Philip Aebinga fan Humalda (1709-1791) en C.J. van Sminia (1721-1758). Hy waard erkend as ealman fan Fryslân yn 1814 en krige sadwaande it predikaat jonkhear. Hy troude yn 1785 mei Isabella Boreel fan Haersma (1763-1789) mei wa't er gjin bern krige dat sadwaande stoar mei him it aadlik laach út.

Van Humalda wie ried yn it Hof (1780), en grytman fan Hinnaarderadiel (1782-1795). Nei 1795 hat er oant 1806 yn East-Fryslân west, mei't er Oranzjist wie, en wie amtleas tusken 1806 en 1811. Dêrnei waard hy oant 1813 boargemaster (maire) fan Wommels eardat hy yn 1813 gûverneur fan Fryslân waard. Hy soe dit bliuwe oant 1826. Hjirnei waard er steatsried yn bûtengewoane tsjinst. 

Aebinga van Humalda hat him ek ynsetten foar it befoarderjen fan de Fryske letterkunde.

Hy wie kommandeur yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw.

## Sjoch ek
List Kommissarissen fan de Kening(inne) fan Fryslân
Jan Adriaan van Zuylen van Nijevelt

**Jan Adriaan van Zuylen van Nijevelt** (Rotterdam, 25 augustus 1776 - Ljouwert, 29 maart 1840) wie gûverneur yn Fryslân.

Nei syn funksje as lândrost fan it Departemint Drinte (yn 1810) en griffier fan de Steaten fan Hollân (1814-1826) waard Van Zuylen fan 1826 oant 1840 gûverneur yn Fryslân (in amt dat fan 1850 ôf de namme kommissaris fan de kening krige. Yn 1822 krige er de titel fan baron wêrnei't er yn1834 talitten waard by it Fryske Ridderskip.

Hy wie in broer fan diplomaat en minister Hugo van Zuylen van Nijevelt en in omke fan politikus Jacob van Zuylen van Nijevelt

## Sjoch ek
List Kommissarissen fan de Kening(inne) fan Fryslân
A.W. Haan

Mr. **Anthoni Wilhelmus Haan** (Grins, 27 septimber 1896 - Aalsmeer, 7 desimber 1969) wie in Nederlânske abbekaat en fuort nei de oarloch in deputearre fan de Steaten fan Fryslân dy't plakferfangend Kommissaris fan de Keninginne west hat oant er opfolge waard troch Harry Linthorst Homan. 

As lid fan de ARP waard er op 7 july 1941 arrestearre troch de Dútsers. 

## Sjoch ek
*List Kommissarissen fan de Kening(inne) fan Fryslân

## Keppelingen om utens
*A.W. de Haan yn it Biografysk portaal fan Nederlân
*Nasjonaal Argyf oer de arrestaasje fan Mr. A.W. Haan
Rûanda

**Rûanda** is in lân yn Sintraal-Afrika. Haadstêd is Kigali.

It lân wurdt begrinzge troch:
* Demokratyske Republyk Kongo,
* Oeganda,
* Tanzania
* Boerûndy

## Skiednis
De Hûtû wennen ynearsten yn Rûanda doe't yn de 15e iuw de Tûtsy harren ek yn it gebiet fan Rûanda-Boerûndy (de tsjintwurdige republiken Rûanda en Boerûndy) festigen. Op in bepaald stuit wienen der twa keninkriken Rûanda en Oerûndy mei de Tûtsys as feodale hearskjende klasse. Op 'e ein fan de 19e iuw waarden beide lannen troch de Dútsers ynlive by Dútsk East-Afrika.

Nei de Twadde Wrâldkriich waard Rûanda troch Belgje bestjoerd as mandaat-gebiet fan de Folkebûn, letter fan de Feriene Naasjes. Yn july 1959 ferstoar de Tûtsy kening Matura en ûntstienen der earnstige botsingen tusken Hûtû en Tûtsy en de Tûtsys, dy't mei 9% fan de befolking yn de minderheid, harren oermacht kwytrekken. Yn 1961 waard de republyk útroppen, mei as presidint de evenredige Hûtû-lieder G. Kayibanda. Sûnt dy tiid brutsen hieltyd wer bloedige twisten út, mei as djiptepunt de massaslachtingen fan 1994 mei sawat 1 miljoen deaden.

## Geografy

Rûanda is in lyts lân yn Sintraal-Afrika mei in oerflakte fan 26.338&nbsp;km². It leit in pear graden ten suden fan de evener. Rûanda is foar it meastepart in bercheftich lân, dêr't de heechste piken fan yn it westen lizze mei de Firunga-fulkanen op 4507 meter as heechste. De Nyl ûntspringt yn de bergen fan Boerûndy en Rûanda.

Yn it sintrale en eastlike part fan Rûanda lizze fral sêft gloaiende heechflakten meast bedutsen mei gêrslannen en lytse boerepleatsen. Oant-en-mei in hichte fan 2500 meter waakse yn it fochtich-tropysk klimaat reinwâlden en fochtige savannes dy't hegerop oergean yn bamboebosken.

Yn de berchgebieten libje mei útstjerren bedrige berchgorillas dêr't it Nasjonaal Park Firunga foar oprjochte is ta beskerming fan dy bisten.

## Demografy
### Befolking
De Etnyske befolking bestiet foar 84% út Hûtû, 15% Tûtsy en 1% Twa.

### Religy
De wichtichste religy yn Rûanda is it kristendom. Fan de befolking is 56% katolyk, 12% protestantsk en 9% islamitysk. In fearnpart hinget it in natoerreligy oan.

### Talen
Rûanda hat trije offisjele talen, Frânsk, Ingelsk en Rûandeesk (*Kinyarwanda*). It meastepart fan de bewenners sprekt wol Rûandeesk, en op de merk yn de stêden wurdt ek in soad Swahily sprutsen. Yn 2008 ferklearre de Rûandeeske regearing dat it Ingelsk mei it Rûandeesk de twa offisjele talen wurde sille yn it neidiel fan it Frânsk.
Hiske Wiersma

**Hiske Wiersma** (Stiens, 1969) is in Fryske skilder út Berltsum. Nei har oplieding oan Ubbo Emmius (Tekenjen en skilderjen) yn Ljouwert (1991-1996) gie se nei de Akademy Minerva in Grins (1996-1997). Se skildert aktyf sûnt 1997.

Hiske wurket mest mei oaljeferve. Underwerpen binne meast bisten (kij, skiep, geiten en hûnen), mar ek lânskippen. Inkeld wurket se ek yn opdracht. By portretten maaket se dan meastentiids twa keunstwurken, om de druk op harsels te ferminderjen. De eftergrûnen binne meast abstrakt om sa it bist en it gefoel fan har tsjinoer it bist better útkomme te litten. Har wize fan skilderjen is ferskillend, geandewei ûntsteat de sfear op it doek. It wurk is in ympresje fan harsels en de sfear fan it wurk is dêrfan altyd ôfhinklik. Stimmingen as grutskens, eangst en nijsgjirrichheid binne faak fan de skildere bisten ôf te lêzen.

Hja hat eksposysjes hân yn galerys as De Twee Pauwen, Goutum en Zofier.

## Keppeling om utens
*Webstee Hiske Wiersma
Janhendrik Dolsma

**Janhendrik Dolsma** (Grins, 1950) is in Fryske keunstskilder. 

As waadskilder binne syn foarstellings altyd flak. Loft en ljocht spylje de haadrol yn syn wurken oer It Waad. Der komme gjin minsken foar op syn wurken.
Syn oplieding krige er tusken 1968 en 1973 oan Akademy Minerva yn Grins. Oant 2004 wurke er as dosint tekenjen, mar hy makke begjin jierren '80 ek muzyk.

Hy rekke yn de besnijing fan de Hollânske lânskipskeunst. De nearzichheid fan in minsk yn de natoer is in fêst tema.

Syn wurk wie te sjen yn galerys as *De Twee Pauwen*, *Mebius* en Museum Møhlmann yn Appingedam.

## Publikaasjes
* 1998 - Mei it each op It Waad, katalogus Waddenkunstkring, útjouwerij Boon, Grins
* 2002 - Grins, stêd en ommelân, Tsien jier galery Mebius
* 2005 - Janhendrik Dolsma, Waddenschilder (boek), útjouwerij TheOart.
## Oar wurk

Ofbyld:Janhendrik Dolsma Weerspiegelde Wolken.jpg|Wjerspegele wolken
Ofbyld:Janhendrik Dolsma Leeg strand 2.jpg|Leech strân
Ofbyld:Janhendrik Dolsma Branding 2.jpg|Branding


## Keppeling om utens
* Webstee Janhendrik Dolsma
Akwadukt De Geau

**Akwadukt De Geau** is in akwadukt yn de Geau by Snits.

It akwadukt leit east fan de brêge oer de Geau yn de rûnwei Snits oanslutend op de A7. It waard yn april 2008 iepensteld foar it dyk- en farferkear. It akwadukt is ien fan de fiif akwadukten dy't diel út meitsje fan it Fryske Marrenprojekt en hat krektas it Houkesleat Akwadukt as doel ferbettering fan Rykswei 7 en de berikberheid fan Snits oer wetter. It foarmet boppedat in alternative farrûte foar it Prinses Margrietkanaal. 

It wurk oan it akwadukt duorre fan 2006 oant medio 2008. Op 12 april 2008 gie it westlike diel fan Boalsert rjochting De Jouwer tydlik iepen foar it ferkear. In wike letter, 19 april giet de oare rjochting iepen fan de Jouwer nei Boalsert. Op 20 april giet dan alle ferkear ûnder it akwadukt troch.

Der is in nije wetterrin groeven, sadat it yn gebrûk nimmen fan it akwadukt de rin fan de Geau nei it noarden ferlein is. It akwadukt makket diel út fan in tunnel dy't ek ûnder de Súdwesthoekewei (Snits-Drylts) rint en ûnder it spoar Ljouwert-Starum.

## Sjoch ek
* Akwadukten yn Fryslân
Yndyske Oseaan

De **Yndyske Oseaan** leit tusken East-Afrika, Súd-Aazje, Yndoneesje en Austraalje.  Oan de súdkant foarmet de 60ste bridtegraad de skiedsline mei de Súdlike Oseaan. It noardlike part fan de Yndyske Oseaan wurdt troch Yndia yn twa dield, te witten yn de Golf fan Bingalen en de Arabyske See.

De Yndyske Oseaan is mei in oerflak fan 73.481.000 km² nei de Noardlike Iissee de lytste wrâldsee.

## Lannen en territoaria oan de Yndyske Oseaan en syn râneseeën
;Aazje
* Bachrein
* Bangladesj
* Birma
* it Britsk Territoarium yn de Yndyske Oseaan (Feriene Keninkryk)
* East-Timor
* Egypte (it Sinaïskiereilân)
* de Feriene Arabyske Emiraten
* Yndia
* Yndoneezje
* Iraan
* Irak
* Israel
* Jemen
* Jordaanje
* Katar
* Koeweit
* de Malediven
* Maleizje
* Omaan
* Pakistan
* Saûdy-Araabje
* Singapoer
* Sry Lanka
* Tailân
;Afrika
* Dzjibûty
* Egypte
* Eritreä
* de Frânske Súdlike en Antarktyske Lannen (Frankryk)
**  de Crozeteilannen
**  Fersille Eilannen yn de Yndyske Oseaan
*** Banc du Geyser
*** Bassas da India
*** Europa
*** de Glorioso-eilannen
*** Juan de Nova
*** Tromelin
**  de Kerguëleneilannen
**  Nij-Amsterdam
**  Sint-Paul
* Kenia
* de Komoaren
* Madagaskar
* Mauritsius
* Majot (Frankryk)
* Mozambyk
* de Prins Edwardeilannen (Súd-Afrika)
* Réunion (Frankryk)
* Sansibar (Tanzania)
* de Seysjellen
* Somaalje
* Somalylân (net erkend)
* Súd-Afrika
* Sûdaan
* Tanzania
;Oseaanje
* de Ashmore- en Cartiereilannen (Austraalje)
* Austraalje
*  Australyske Territoaria yn de Yndyske Oseaan (Austraalje)
**  de Kokoseilannen
**  Krysteilân
*  Heard en de McDonaldeilannen (Austraalje)

## Eilannen
* Amsterdam
* de Andamanen
* de Komoaren
* Java
* Kerguëlen
* de Kokoseilannen
* Krysteilân
* de Lakkadiven
* Madagaskar
* de Malediven
* Mauritsius
* de Nikobaren
* Reünion
*Sansibar
* de Seychellen
* Sokotra
* Sry Lanka

## Wichtichste havens
* Adelaide
* Bombay
* Colombo
* Dar es Salaam
* Durban
* Karachi
* Mombasa
* Mogadisjû
* Perth
* Rangoon

## Sjoch ek
*
Sjoukje Iedema

**Sjoukje Iedema** (Tsjom, 17 april 1962) is in Frysk keunstner. Se folge har oplieding oan ABK Vredeman de Vries yn Ljouwert. Hja studearre ôf yn de rjochting Monumintale foarmjouwing yn 1992. Se folge boppedat lessen portrettekenjen, tekenjen en akwarellearjen by Peter Vassilev. De wurken binne meast figuratyf.

Sjoukje Iedema wurket in soad mei oaljeferve op paniel, benammen technyk fan drûge nuddel. It wurk krijt reliëf trochdat de lyntsjes troch de ferve hinne gean. Pastel-en ierdetinten ferheegje de sfear fan it wurk. Meast wurket se yn tema's en docht gjin papieren foarstúdzje.


Ofbyld:Sjoukje iedema WAD takken.jpg|*Waadtûken*
Ofbyld:Sjoukje Iedema dasstrikken.jpg|*Dasstrikken*
Ofbyld:Sjoukje Iedema 06.jpg|sûnder titel
Liberalisme

It **Liberalisme** is in polityk-maatskiplike streaming dêr't de frijheid fan it yndividu yn sintraal stiet. Dy streaming is ûntstien yn de 18e iuw en waard foar it earst yn praktyk brocht nei de demokratyske revolúsjes fan de 19e iuw yn Jeropa en Noard-Amearika.

Om de frijheid fan it yndividu te garandearjen moat de oerheid him sa min mooglik dwaande hâlde mei yngripen yn de ekonomy en mei it maatskiplik libben fan de boarger. Dêrmei stiet it liberalisme streekrjocht tsjinoer it sosjalisme. In wichtich punt fan it liberalisme is de skieding fan tsjerke en steat; dêrby is it liberalisme wol wer foarstanner fan de frijheid yn godstsjinst. Ek wolle de liberalen dat de steatsynrjochting fêstlein wurdt yn de grûnwet dêr't ek alle grûnrjochten fan de boarger yn stean moatte. 

Yn it liberalisme fan tsjintwurdich binne ferskate streamings te ûnderskieden, dy rinne útinoar fan klassyk-liberalisme oant progressyf- of sosjaal-liberalisme. 

De VVD en D66 binne yn Nederlân politike partijen dy't ideologysk sjoen by it liberalisme hearre.
Bauke Feenstra

**Bauke Feenstra** (Parregea, 1945 ) is in Fryske keunstner út Warkum. Hy skildert meast skipsportretten en seegesichten yn oaljeferve en akwarel. Wolkeloften, de rêst fan it wetter, de wikselwurking tusken wetter en wyn en fiergesichten spylje ek yn de opdrachten dy't er krijt in grutte rol. Syn atelier sit yn it eardere boargerweeshûs oan de Noard yn Warkum. Hy skildert sûnt 1967.

In soad fan it wurk fan dizze autodidakt is útbrocht op kryst- en nijjierskaarten, ansichtkaarten en kalenders. Underwerpen binne hjirby û.o. wintergesichten en maritime ûnderwerpen. Yn in soad plakken om de Iselmar hawwe eksposysjes fan him west.

## Keppeling om utens
*Webstek Bauke Feenstra
Boarger

In **boarger** is in ynwenner fan in gemeente of steat.

De term wurdt meast brûkt as in persoan as in polityk feit benadere wurdt: as drager fan boargerrjochten en boargerplichten. Net alle ynwenners hawwe deselde rjochten en plichten. Ien mei de nasjonaliteit fan de steat dêr't hy/sy wennet hat it steatsboargerskip, wat ekstra rjochten en plichten jout.
Johanna de Groot

**Johanna de Groot** (Ljouwert, 4 desimber 1978) is in Fryske keunstner út Noardburgum. 

Se folge in oplieding yn de fersoarging en wurke seis jier mei de âlderein. Se seach har wurk hieltiten mear as rinnendebânwurk. Se hat dat letter fêstlein yn in searje skilderijen oer misstannen yn de soarch.

Har figurative wurk bestiet foar in grut part út portretten (wêrûnder Afrikaanske) yn oaljeferve, potleadtekeningen en deiske dingen yn de styl fan Jopie Huisman. Benammen de eagen en de útdrukking op in antlit besiket se fêst te lizzen. Efter elk skilderij sit in stik emoasje dy't se útbyldzje wol. Yn har lettere wurk sitte mear lânskippen.

Yn 2013 die Johanna de Groot mei oan it programma MUSE fan Omrop Fryslân. Sy einige by de lêste tsien.

Johanna de Groot makket ek fersen. Johanna hat yn en om Burgum eksposearre.

## Keppeling om utens
*Atelier Johanna de Groot
*Johanna de Groot by artmajeur.com
Wigle Engelsma

**Wigle Engelsma** (1953) is in Fryske keunstner út Koudum. Hy is berne op in skûtsje en groeide by it wetter op. Wigle gie nei de MTS en studearre wurktúchboukunde. Op de keunstakademy Vredeman de Vries en Akademy Minerva studearre er monumintale foarmjouwing en tekenjen/skilderjen.

Wigle Engelsma fart mei syn skûtsje op de Fryske marren, it Waadseegebiet en de Eastsee. Underweis makket er dan sketsen dy't er letter yn syn atelier útwurket mei akrylferve, pastel of conté yn skilderijen en tekeningen. Dit bart de iene kear op doek, mar in oare kear efterop lânkaarten, seildoek en sa. It giet him mear noch as de foarm om de sfear út te drukken.

Romtelike objekten makket er ek yn de foarm fan markante foarmen. Hy brûkt hjirfoar brûns, hout, waarfêst stiel. Mar ek fan âld izer en masineûnderdielen, as it der mar solide en robúst útsjocht. Mei in tal jongeren makke er it byld "Sprong fan Ald nei Nij" yn de Snitser wyk Sperkhim.

Wiegersma krijt in soad opdrachten fan gemeenten. Hy hat eksposearre yn  It Damshûs yn Nij Beets, Peter Bax en yn it bûtenlân.

## Keppeling om utens
* Webstee fan Wigle Engelsma
* Wigle Engelsma op de webside fan Koudum (archive.today)
Hein Mader

**Hein Mader** (Willendorf in der Wachau, 9 maart 1925 - Mantgum, 31 oktober 2011) wie in keunstner út Tsjeintgum, in útbuorren dy't ûnder Mantgum falt. Hy makke metershege bylden fan stien en stiel dy't steane yn byldetunen yn Mantgum en Menaam. Der wiene ûnder oare plannen foar sa'n tún op It Amelân en by Menaam, mar dy binne der nea kaam. Hy is fan Eastenryksk komôf en wenne sûnt 1989 yn Fryslân. Yn 1960 kaam er nei Nederlân fanwegen in faam.  Yn binnen- en bûtenlân stean keunstwurken fan him.

## Keppelings om utens
* Fotoos fan wurken Hein Maders
* Marijke de Boer: ''De genezende kracht van de beelden van Hein Mader''
* ''Beeldend kunstenaar Hein Mader (86) overleden''
* ''Mader, Hein'' by it Ryksburo foar Keunsthistoaryske Dokumintaasje (RKD)
Guus Hellegers

**Gustaaf Theodoor Marie (Guus) Hellegers** (Teteringen, 30 juny 1937 - Steggerda, 7 febrewaris 2019) wie in Nederlânsk byldhouwer en medaljeur. 

Hellegers folge in oplieding oan de Keninklike Akademy fan Byldzjende Keusten yn De Haach (1959-1964) en krige dêrnei in beurs foar it Nasjonaal Heger Ynstitút foar Skoandere Keunsten yn Antwerpen. Hy wurket as byldhouwer yn brûns en stien. As medaljeur is Hellegers autodidakt, hy makke ferskate pinningen yn opdracht.

Hellegers wie in oantal jierren (1972-1975) keunstkritikus foar de Ljouwerter Krante. Hy wie dosint oan de Akademy Minerva yn Grins fan 1982 oant 1991.

Hellegers krige ferskate prizen, dêrûnder de Grand Prix fan de Fédération Internationale de la Médaille (Fidem) yn 1996 en de Hannie Mein Keunstpriis yn 2006.

## Wurken yn de iepenbiere romte


Tandem.jpg|*Tandem*, Stedspark Eindhoven
Rotterdam kunstwerk clown.jpg|*Clown*, Rotterdam, skoalle Van Alkemadestrjitte
Guus Hellegers Julianalaan Leeuwarden.JPG|*Zonder titel*, Ljouwert


## Keppeling om utens
* Offisjele webstee
* Ryksburo foar Keunsthistoaryske Dokumintaasje
Reykjavik

**Reykjavik** (Yslânsk: *Reykjavík*) is de haadstêd fan Yslân. Yn 2005 hie de stêd 114.800 ynwenners, mei de 6 foarstêden Mosfellsbær, Seltjarnarnes, Kópavogur, Garðabær, Bessastaðahreppur (of Sveitafélagið Álftanes) en Hafnarfjörður derby wennen der 183.845. Dat wie doetiids 38,8% respektivelik 62,7% fan de totale befolking fan Yslân. In grut part fan de ynwenners wurket yn de fiskerij en yndustry. Oare middels fan bestean binne de hannel en tsjinstferliening. Reykjavik is ek it lanlik sintrum foar hannel en transport. Fierders binne de wichtichste oerheidsynstellingen ûnderwiis, sosjale- en sûnenstsjinsten dêr festige. De haven fan Reykjavik is de grutste fan it lân. Tichtby de stêd leit de berch Esja

## Skiednis
Neffens de oerlevering waard Reykjavik yn 871 stifte troch Ingólfur Arnarson, de earste kolonist fan Yslân. Hy arrivearre mei syn skip en smiet twa balken oerboard wêr't er by sei dat er in pleats bouwe soe op it plak dêr't se oan lân spielden. Hy neamde dat plak Reykjavik (*Reekbaai*), omdat er dêr steam oprizen seach út hjitte boarnen. Syn pleats stie tusken de plakken dêr't tsjintwurdich it stedhûs fan Reykjavik stiet en dêr't de eardere haven lei.

Doe't Reykjavik yn 1786 stedsrjochten krige, wie it amperoan noch in doarp mei 170 ynwenners. Sûnt dy tiid woeks de befolking stadichoan.Der ferfearen ek (of waarden ynsteld) it lânsbestjoer en ûnderwiisynstânsjes dêrhinne, lykas de Alþing (parlemint), it heechgerjochtshôf en de sit fan de biskop. Yn 1911 waard de universiteit fan Yslân yn Reykjavik oprjochte. 

Begjin 20e iuw hie de stêd om-ende-by 12.000 ynwenners en sûnt de Twadde Wrâldkriich hat de groei him goed ynset, mei tsjintwurdich likernôch 120.000 ynwenners (1 april 2008) op in oerflak fan goed 994 km². Dat is sawat 40% fan de befolking fan Yslân.

## Transport
Reykjavik hat twa lofthavens:
* in lofthaven, dy't yn de stêd leit, foar binnenlânske flechten en flechten nei Nuuk, Grienlân en de Faeröereilannen;
* de lofthaven Keflavik, sawat 50 km súdwestlik fan Reykjavik, dy't  benammen foar ynternasjonale flechten brûkt wurdt.

## Berne yn Reykjavik
* Halldór Laxness (23 april 1902), auteur, Nobelpriiswinner
* Jón Páll Sigmarsson (28 juny 1960 - 16 jannewaris 1993), 'sterkste man op 'e wrâld' (1984, 1986, 1988 en 1990)
* Arnaldur Indriðason (8 jannewaris 1961), auteur fan detektiveromans
* Arnór Guðjohnsen (30 april 1961), fuotballer
* Einar Örn Benediktsson (29 oktober 1962), sjonger en trompettist
* Björk Guðmundsdóttir (21 novimber 1965), sjongster/songwriter
* Agnar Helgason (31 july 1968), antropolooch
* Rúnar Kristinsson (5 septimber 1969), fuotballer
* Emiliana Torrini (16 maaie 1970), sjongster/songwriter
* Arnar Grétarsson (20 febrewaris 1972), fuotballer
* Arnar Viðarsson (15 maart 1978), fuotballer (De Graafschap)
* Eiður Guðjohnsen (15 septimber 1978), fuotballer
* Örn Arnarson (31 augustus 1981), swimmer
* Unnur Birna Vilhjálmsdóttir (25 maaie 1984), Miss World 2005
* Bjarni Viðarsson (5 maart 1988), fuotballer (FC Twente)

## Boarne
* ''Statistiken fan Yslân''
Trije Gurbes

**Trije Gurbes** wie eartiids ein tachtiger jierren in Frysktalige punkband ôfkomstich út Boalsert. Yn 1990 hâlde de band op. Hichtepunten wienen de optredens op Aaipop, it 3e plak by de Lytse Priis fan Snits. De besetting bestie út Frits Sieswerda, Leo de Blaauw, Hans de Beer en Menno Bruinsma.

## Keppeling om utens
* http://profile.myspace.com/index.cfm?fuseaction=user.viewprofile&friendid=183702506
Feiko Mintjes

**Feiko Mintjes** (It Hearrenfean, 30 juny 1965) is in Fryske keunstner út Harns. Syn wurk bestiet út skilderjen, tekenjen en yllustrearjen.

Tusken 1983 en 1985 gie Mintjes nei de Keunstakademy yn Kampen, dêrnei nei de Hegeskoalle foar de Keunsten yn Utert. Hy studearre yn 1990 ôf oan de Rietveld Akademy yn Amsterdam. Sa no en dan is er (gast)dosint tekenjen.

Syn wurk bestiet út portretten, tekeningen, sketsen dy't ek yn tydskriften publisearre wurde. Soks ek yn de foarm fan logo's en posters. Syn technyske tekenwurk bestiet út biologyske tekeningen, kartografy, edukatyf en hantliedingen.
 
## Keppeling om utens
*Webstee Feiko Mintjes
Blêdlok

**Blêdlok** (*Allium ursinum*) is in boskplant, dy't faak yn grutte groepen op fochtige fiedselrike boaiems fan leafbosken foarkomt. Se hat it leafst koele bosken. Blêdlok is beskerme yn Nederlân en Belgje. De plant stiet dan ek op de List fan wetlik beskerme planten yn Nederlân. De plant bloeit yn de maitiid. De plant ferspriedet in sipelgeur. Katten kinne net goed oer de geur en komme dêrom net gau yn in tún dêr't Blêdlok stiet. De Blêdlok is in stinzeplant.

De blom hat wite stjerfoarmige blomkes. De stâle groeit rjocht omheech fanút in bol. De plant is mearderjierrich. 

## Gebrûk fan blêdlok
Farske blêden fan de Blêdlok soene weardefolle genêskrêftige stoffen hawwe dy’t mei it drûgjen ferlern gean. De blêden wurde faak brûkt yn salades, sop of kwark. 


Image: AlliumUrsinum-bloem-hr.jpg|Blêdlok, blomkes
Image: Allium ursinum8 ies.jpg|In fjild fol mei Blêdlok 


## Sjocht ek
* List fan planten
* List fan wetlik beskerme planten yn Nederlân
Lyts Frisia

**Lyts Frisia** is in tydskrift dat sûnt 1951 útjûn wurdt troch de Jongfryske Mienskip. By de gearkomste fan de Jongfryske Mienskip fan 1 maart 2014 waard de namme feroare yn * Nij Frisia*. Nij Frisia ferskynt fjouwer kear yn 't jier.

Sûnt 1970 ek foar de Douwe Kalmastifting. De foargonger fan it tydskrift wie *[[Frisia (tydskrift)|Frisia]]* (1917-1936). Sa't it ûnderskrift al seit, *Tydskrift foar Fryske striid en literatuer*, is it tydskrift is in literêr poadium en in foarum foar de Fryske striid. It blêd waard oprjochte troch Douwe Kalma dy't ek de earste redakteur wie. Letter folgen Wike L. Zylstra (1953-1958), Teake Hoekema (1958-1961, 1964-1970), Meinte Oosterhout (1958-1960), P.S. Bruinsma (1960-1964), G.N. Visser (1964), Anne Jousma (1967) en Juw fon Wearingha (1974).

Bysûndere nûmers wienen it Douwe H. Kiestranûmer (1970), oer Douwe Kalma (1971), W.J. Buma, *Wei en Wurk fan Douwe Kalma* (1972), Douwe Kalma, *De Fryske wei*, nasjonale opstellen út 1946-1951 (1973), Jan Bearn Singelsma, *Frjemden wâdzje ús ikkers oer!* (1974)
Ekwatoriaal-Guinee

**Ekwatoriaal-Guinee** is in lân yn Afrika. De haadstêd is (sûnt 2026) Ciudad de la Paz.

## Geografy
### Lizzing
It bestiet út in kontinintaal part, de omkriten fan Mbiny dat wurdt begrinzge troch:
* Kameroen yn it noarden, 
* Gabon yn it easten en suden,
* de Atlantyske Oseaan yn it westen,

en it eilân Bioko, dêr't de eardere haadstêd Malabo leit. 

### Lânskip
Ekwatoriaal Guinee is de lytste steat fan Afrika mei amperoan 28.051 km² grut, dêr't sawat 26.000 km² fan op de fêstewâl Mbiny leit. Der hearre ek ferskeidene eilannen ta it grûngebiet, de grutste dêrfan is Bioko mei 2.017 km². Eartiids wie dat eilân ek bekend ûnder de namme *Santa Isabel* en *Fernando Póo*. Op Bioko leit de eardere haadstêd fan it lân Malabo.

Op goed 300 km súdwestlik fan Mbiny leit it lytsere eilân Annobón. Bioko en Annobón binne ûntstien troch fulkanyske aktiviteit. 

De heechste punt is de Pico Basile op 3,008 meter hichte. De wichtichste rivier is de Uola.

### Klimaat
Ekwatoriaal Guinee beskikt oer in tropysk reinwâld klimaat.

## Skiednis
Ekwatoriaal Guinee waard yn de 19e iuw in koloanje fan Spanje. It krige ûnder diktator Franco selsbestjoer en waard yn 1968 ûnôfhinklik. Francisco Macías Nguema fan de PUNT wie de earste presidint fan de nije steat.

Yn 1968 waarden nei anty-Spaanske rellen alle Spanjerts it lân útsetten. Presidint Macías Nguema makke fan it lân in diktatuer  en himsels ta presidint foar it libben. Tsjinstanners fan syn rezjym liet er massaal eksekutearren. 

Troch in koup ûnder lieding fan generaal Teodoro Obiang Nguema Mbasogo, in neef fan de presidint waard yn 1979 in ein makke oan it bewâld fan Macías Nguema. Nguema waard eksekutearre en Mbasogo de nije presidint. Under Mbasogo waard it wol wat frijer, mar hy tred like hurd op tsjin tsjinstanners fan it rezjym. 

Yn 1991 waard it mearpartijenstelsel ynfierd. Politike partijen (útsein de PDGE) moatte har lykwols oan safolle regels hâlde dat sy net echt opposysje fiere kinne. Tsjintwurdich (2008) is Mbasogo noch hieltyd staetshaad fan Ekwatoriaal Guinee.

## Demografy
De grutste etnyske groepen fan it lân binne twa Bantûstammen, de Fang en de Buby, dêr't de Fang de grutste groep fan foarmet mei goed 80% fan de befolking. It oare folk, de Buby wenje fral op Bioko. De offisjele taal is it Spaansk.

Om-ende-by 80% fan de befolking is Katolyk en 20% oanhinger fan in natoerreligy.
Gana

**Gana**, sûnt 1960 offisjeel de **Republyk Gana**, is in lân yn it westen fan Afrika. De haadstêd is Accra. 

## Geografy
### Lizzing
Gana wurdt begrinzge troch:
* Ivoarkust yn it westen;
* Boerkina Faso yn it noarden;
* Togo yn it easten;
* de Golf fan Guinee yn it suden.

### Lânskip

Yn it suden oan de Golf fan Guinee hat Gana in 535 km lange natuerlike kust dy't troch lagunes slim tagonklik is. Dêrefter lizze greiden dy't oergean yn tropysk reinwâld, dy't it Ashangtyheechlân bedekke. Yn de eastlike fochtige savanne leit yn de Folta in opslachmar. It klimaat is tropysk. 

De noch meastentiids goed bewarre bleaune forten fan de Westyndyske Kompanjy binne wichtige toeristyske trekpleisters. 

## Skiednis
It Ashanty hienen eartiids yn Gana in grut ryk dat har fierder útwreide oant de kust troch de rûnom wenjende buorfolken te ûnderwerpen. Mei de Portegezen hannelen de Ashantys al sûnt de 15e iuw yn slaven. Yn 1850 ûnderwurpen de Britten it lân en stifte de koloanje Goudkust. 

Yn 1957 waard it lân ûnôfhinklik mei Kwame Nkrumah as earste presidint en profitearre ynearsten fan har rike boaiemskatten, oant de ekonomyske krisis nei 1966. 

De nije grûnwet fan 1993 moat it proses fan demokratisearring mear faasje jaan mei in mearpartijensysteem. 

## Demografy
### Befolking
Neffens de folkstelling fan 2000 heart 45,3% fan de befolking ta de Akan, dêr't û.o. ek de Ashanty en de Fante by hearre. Fierders heart 15,2% ta de Mole-Dagbon, 11,7% ta de Ewe, 7,3% ta de Ga-Dangme, 4% ta de Guan, 3,6% ta de Gurma, 2.6% ta de Grusy en 1% ta de Mande-Busanga.

### Talen
It Ingelsk is de offisjele taal, mar dêrnjonken bestien der in protte lânseigen talen. Alle talen hearre ta de Niger-Congotalenkloft. Yn it noarden wurde fral Gurtalen lykas Dagbany en Frafra praat en yn it suden benammen Kwatalen lykas Twy of Akan, Kyerepon (Cherepon), Ewe en Ga.

### Religy
De grutste godstsjinst fan Gana is it Kristendom dêr't sa'n 70% fan de befolking ta rekkene wurdt. De Islam komt op it twadde plak mei 16% en it restant bestiet út tradisjonele Afrikaanske natoerreligys.
Lannen fan Afrika

De **lannen fan Afrika** binne foar it measte part selsstannige lannen, mar der is ek in tal oare gebieten by, faak ôfhinklik fan in lân yn Jeropa.

## Selsstannige lannen
* Algerije
* Angoala 
* Benyn 
* Boerkina Faso 
* Boerûndy 
* Botswana 
* Dzjibûty 
* Egypte
* Ekwatoriaal Guinee 
* Eritrea 
* Etioopje
* Gabon 
* Gambia 
* Gana
* Guinee 
* Guinee-Bissau
* Ivoarkust 
* Kaapverdje
* Kameroen 
* Kenia 
* Komoaren
* Kongo-Brazzaville
* Kongo-Kinshasa
* Lesoto 
* Libearia 
* Lybje 
* Madagaskar 
* Malawy 
* Maly 
* Marokko 
* Mauritaanje 
* Mauritsius 
* Mozambyk 
* Namybje 
* Niger
* Nigeria 
* Rwanda 
* Sambia 
* Sao Tomee en Prinsyp
* Seysjellen 
* Senegal 
* Sierra Leöane 
* Simbabwe 
* Sintraal-Afrikaanske Republyk
* Somaalje 
* Súd-Afrika
* Sûdan 
* Súd-Sûdan
* Swazilân
* Tanzania 
* Togo 
* Tsjaad 
* Tuneezje 
* Uganda

## Oare gebieten
* Majot (Frankryk)
* Melilla (Spanje)
* Réunion (Frankryk)
* Seuta (Spanje)
* Sint-Helena  (Feriene Keninkryk)
* Westlike Sahara (beset troch Marokko)
Kaapverdje

**Kaapverdje** of de **Kaapverdyske eilannen** (Portegeesk: *Cabo Verde*) is in lân foar de westkust fan Afrika. It bestiet út in kloft fan fjirtsjin eilannen dêr't njoggen fan bewenne binne. De haadstêd is Praia. It lân hat in nauwe relaasje mei Guinee-Bissau.

## Geografy
### Lizzing
Kaapverdje makket diel út fan Makaroneezje, dat in regio fan Afrika is.

De eilannen dy't by Kaapverdje hearre wurde begrinzge troch:
* de Atlantyske Oseaan,
* de Kanaryske Eilannen yn it noarden,
* yn it easten lannen op it fêstelân fan West-Afrika: Mauretaanje, Senegal en Guinee-Bissau.

### Lânskip

De Kaapverdyske arsjipel leit om-ende-by 600 kilometers fan de kust fan West Afrika ôf. It bestiet út njoggen grutte bewenne eilannen en fiif lytse eilannen dy't net bewenne wurde. Alle eilannen binne fan fulkanyske komôf.

De noch hieltyd aktive fulkaan Mount Fogo op it eilân Fogo is it heechste punt fan de arsjipel mei in hichte fan 2.829 meters. Op Sal en Maio lizze grutte sâltflakten. En op de eilannen Santiago, Santo Antão, en São Nicolau, bestiet it lânskip út skrokke heuvels dy't oergeanne yn banane- en sûkerreidplantaazjes ûnderoan de bergen. 

De eilannen binne ferdield yn de *[[Barlavento Eilannen|Barlavento]]* ('yn de wyn') groep: (Santo Antão, São Vicente, Santa Luzia, São Nicolau, Sal en Boa Vista) en de *[[Sotavento Eilannen|Sotavento]]* ('yn de smoute') eilannen: (Maio, Santiago, Fogo en Brava). It grutste eilân is Santiago, dêr't ek de haadstêd op leit. 

It klimaat fan de Kaapverdyske eilannen is mylder as dat op it kontinint. Omdat de eilannen troch see omfieme wurde lizze de temperatueren yn jannewaris op 25&nbsp;°C en yn septimber 29&nbsp;°C. Mar trochdat der net folle rein falt is de fegetaasje semy-woastyneftich en bestiet it út steppen en heal-woastyn fegetaasje.

## Skiednis
Foardat it eilân ûntdekt waard wie it net bewenne troch minsken. Nei de ûntdekking fan de eilannen yn 1460 bestjoerde Portegal 500 jier lang de arsjipel. In soad jild waard eartiids fertsjinne mei de Slavehannel nei Amearika. Earst yn 1975 waard Kaapverdje ûnôfhinklik. 

## Demografy
### Befolking
De befolking fan Kaapverdje bestiet foar mear as 70 persint út Kreolen, ôfstammelingen fan Portugeeske ymmigranten en Afrikaanske slaven. Troch de krapte oan natuerlike boarnen wennet en wurket 60 % fan de Kaapverdianen yn it bûtenlân.

Portugeesk is de offisjele taal op Kaapverdje, mar der wurdt benammen Krioulo sprutsen, in mingtaal fan Portugeesk en Afrikaanske talen.

### Religy
Meastepart fan de befolking is Roomsk katolyk. Oare leauwen binne de Protestantske Tsjerke en Natoerreligys. 

## Keppelings om utens
* Webstee fan it regear fan Kaapverdje
* Boavista - Webside foar toeristen
Komoaren

De **Komoaren** is in lân besteande út trije eilannen Grut Komoare (*Njazidja*), Mohély (*Mevali*) en Anjouan (*Narvani*) plus noch wat lytse eilantsjes dy't foar de eastkust fan Afrika lizze. De haadstêd is Moroni. 

## Geografy
### Lizzing
De Komoaren wurde begrinzge troch:
* de  Yndyske Oseaan,
* Madagaskar yn it súdwesten;
* Kenia en Mozambyk yn it easten.

### Lânskip
De eilannen fan de Komoaren binne foar it grutste part fan fulkanyske oarsprong: de heechste fulkaan is de noch hieltyd aktive Kartala (2361 meter heech). De berchmassiven binne begroeid mei rainwâld. Foar de kust lizze koraalriffen.

Mayotte is mei goed 5,4 miljoen jier it âldste eilân, Grut Komoare mei 130.000 jier de jongste. De fulkaan op Grut Komoare (Kartala) is noch aktyf, en kaam yn 1977 ta útbarsting. 

De see om de eilannen hinne hat in djipte fan 3000 meter.

## Skiednis
Al yn de 16e iuw hawwe de eilannen behearske west troch Arabieren. De yn 1843 troch Frankryk stifte koloanje op it buoreilân Mayotte waard yn 1912 útwreide mei de Komoaren. Yn 1975 waarden de Komoaren selsstannich, Mayotte bleau Frânsk.
 

## Demografy
### Befolking
De Komorezen meitsje 97% fan de befolking út en de Makûa 1,5%.

### Talen
Yn de Komoren wurde sân ferskillende talen sprutsen; fjouwer dêrfan binne farianten fan it Komoreesk en binne Niger-Kongotalen dy't hiel bot op it Swahily like. Mei likernôch 260.000 sprekkers is it Ndzwany-Komoreesk de wichtichste taal fan it lân, it foarmet mei it Frânsk en Arabysk de offisjele talen.

### Religy
Mei in persintaazje fan 98,9% is de islam (soennisme) de grutste religy, 1% fan de befolking is kristen (Roomsk-katolyk) en 0,1% oanhinger fan bahay.
Dzjibûty

**Dzjibûty** is in lân yn it easten fan Afrika. De haadstêd hjit ek Dzjibûty.

## Skiednis
Dzjibûty hat in hiel lange skiednis. De âlde Egyptners hannelen mei de minsken fan Poent wat nei alle gedachten yn distiid Eritrea, Dzjibûty en Noard-Somaalje foarmet. Dêrnei kamen de Arabieren, dy't oant hjoed-de-dei noch in soad ynfloed hawwe. 

Yn de 19e iuw stifte Frankryk in protektoraat yn it gebiet, dat de namme Frânsk Somalilân krige. Yn 1967 waard dy namme wizige yn *Afar- en Issalân* (*Territoire français des Afars et Issas*) dat yn 1977 selsstannigens krige ûnder de namme Dzjibûty. 

In fredesakkoard yn 2001 makke in ein oan in tsien jier doarrende opstân troch Afar-rebellen.

## Geografy

Dzjibûty leit yn noardeast Afrika oan de Golf fan Aden oan it begjin fan de súdlike yngong fan de Reade See. De kuststripe fan Dzjibûty is 113 km lang, de grins mei Eritreä 109 km, mei Etioopje 349 km en mei Somaalje 58 km.

It lân bestiet foar it meastepart út stiennige woastinen, mei fersprate flakten en heechlannen. De wichtichste rivieren binne de Essalou, de Ouâhayyi en de Sadaï.

It leechste punt fan it lân is de Assalmar, in kratermar mei in sâlthalte fan 35%, dat mei -155 meter tagelyk it leechste punt fan hiel Afrika is. De berch Moussa Ali is mei 2028 meter it heechste punt.

## Demografy
De befolking fan Dzjibûty bestiet út twa etnyske groepen, te witten de Afar dy't sawat 35% fan de befolking foarmet en de Somaaljers (benammen de Issa-clan) wêrfan de Somaaljers de mearderheid foarmje mei goed 65-70%. Fierders wenne der noch wat Jeropeanen (meastepart Frânsken en Italjanen), Arabieren en Etioopjers.

De offisjele talen binne Frânsk en Arabysk, de measte bewenners sprekke Somalysk en Afar.

### Religy
Sawat de hiele befolking is Moslim, útsein in lyts persintaazje Kristenen.
Galapagospinguïn

De **Galapagospenguin** (*Spheniscus mendiculus*) is soarte yn it skaai fan de brilpinguïns dy't foarkomt op 'e Galapagoseilannen. It is de ienichste pinguïnsoarte dy't by de evener libbet, en dêrmei op it noardlik healrûn foarkomme kin. Dat de Galapagospinguïn yn dy omkriten libje kin komt omdat de kâlde golfstream fan Humboldtstream de temperatuer leech hâldt. Nei alle gedachten is dy golfstream ek de rûte dy't de pinguïns nei de Galapagoseilannen brocht hat. De measte Galapagospinguïns libje op Fernandina en oan de westkust fan Isabella, mar der libje ek lytse groepkes op de oare eilannen.

## Sjoch ek
Lesoto

**Lesoto**, eartiids Basutolân, is in lân dat folslein begrinzge wurdt troch Súd-Afrika. Op 4 oktober 1966 waard it ûnôfhinklik fan Grut-Brittanje en is hjoed-de-dei lid fan de Afrikaanske Uny.

## Geografy

It leechste punt fan Lesoto leit om de 1400 meter, 80% fan it lân leit boppe de 1,800 meter. Lesoto is it iennichste lân op 'e wrâld dat folslein boppe 1.000 meter hichte leit. Der binne twa rivieren, de Oranje- of Senqurivier en de Makhalengrivier.

Beammen en strewelleguod komme amper foar yn Lesoto. Gerssavannen en berchgreiden binne de oerhearskjende foarmen fan fegetaasje.

## Skiednis
Yn de 19e iuw ûntstie it keninkryk fan de Basoto, dat nei it Britsk koloniale tiidrek yn 1966 selsstannich waard. Sûnt 1993 is Lesoto in konstitúsjonele monargy. Wichtich foar it lân is de nauwe relaasje mei Súd-Afrika. 

## Demografy
### Befolking
Lesoto hat in befolking fan goed 2.067.000. Likernôch 25% wennet yn stedse gebieten, de oare 75% benammen op it plattelân. Lykwols nimt de befolking yn de stêden alle jierren mei 3,5% ta. De befolkingstichtens yn de heechlannen is leger as yn de westlike leechlannen. 

### Etnyske kloften en talen
De etnysk-linguïstyske struktuer fan Lesoto bestiet sawat folslein út Basoto, in Bantû-sprekkende folk: nei skatting 99,7% fan de minsken binne te identifisearen as Basoto. Oare etnyske kloften binne Jeropeanen en Sinezen. De Basoto falle bestien út ferskillende subkloften (stammen), û.o. Bakuena (Kuena), Batloung (de Tlou), Baphuthi (de Phuti), Bafokeng, Bataung (de Tau), Batšoeneng (de Tšoene), Matebele, ensfh. 

De wichtichste taal is Sesoto (of Soto) dat mei it Ingelsk is de offisjele talen fan it lân binne. 

### Religy
De religy fan de Lesoto befolking wurdt skatten op likernôch 90% kristenen. De oare 10% fan de befolking binne moslims, hindoes, boedisten en Baha'i-folgelingen.

## Distrikten
Lesoto is administratyf yndield yn distrikten, mei de distriktsjef as polityk lieder. De haadplakken fan de distrikten wurde *camptowns* neamd. Meiïnoar binne der tsien distrikten.
Malawy

De **Republyk Malawy** (ek wol stavere as **Malawi**) is in lân yn it easten fan Afrika. De haadstêd is Lilongwe. It folksliet is Mlungu dalitsani Malaŵi.

## Geografy
### Lizzing
Malawy wurdt begrinzge troch:
* Tanzania yn it noarden;
* Sambia yn it westen; 
* Mozambyk yn it súd-easten.

### Lânskip

It lân bestiet foar in grut part út de Nyassamar dat ek wol neamd wurdt *Lake Malawy* en somtiden *Calendar Lake* en is om-ende-by 587 km lang en 84 km breed. Westlik dêrfan is it lânskip bercheftich mei piken oant 2670 meter hichte (Nylkaplato). De fegetaasje is savanne en bosk, wylst yn de berchstreken sprake is fan oanienstrekte wâlden. De rike fauna wurdt beskerme yn nasjonale parken.

## Skiednis
Sindelingen út Ingelân festigen harren yn 1875 yn it gebiet om de Nyassamar dat yn 1891 in Britsk protektoraat waard en yn 1907 by Rodeezje foege as de federaasje fan Rodeezje en Nyassalân. Yn 1964 krige Malawy selsstannigens. 

De earste presidint fan Malawy Hastings Kamuzu Banda krige by de grûnwet fan 1966 wiidweidige folmachten dy't op inisjatyf fan it bûtenlân yn 1993 beheind wurde soene. Yn 1994 wienen foar it earst frije ferkiezings yn it lân holden.

## Demografy
### Befolking
De befolking Malawy fan om-ende-by 13 miljoen minsken bestiet út ferskate Bantufolken, nammentlik de Chewa, Nyanja, Tumbuka, Yao, Lomwe, Sena, Tonga, Ngony en Ngonde. Oare folkskloften binne Aziaten en Europeanen. 

### Talen
De offisjele talen fan Malawy binne Ingelsk en it Chichewa, dêr't Chichewa fan troch goed 57% fan de befolking as memmetaal sprutsen wurdt. Oare talen binne it Chinyanja (12.8%), Chiyao (10.1%) en Chitumbuka (9.5%).

### Religy
De measte bewenners fan Malawy binne kristlik, sawat 55% is protestant en 20% wurdt rekkenne ta de Roomsk-Katolike Tsjerke. It oare part fan de befolking is Moslim 20% en oanhinger fan natoerreligys 5%.
Madagaskar

**Madagaskar** is in lân foar de eastkust fan Afrika, yn de Yndyske Oseaan en wurdt skieden fan it kontinint troch de Strjitte fan Mozambyk. It is it op trije nei grutste eilân fan de wrâld, nei Grienlân, Nij-Guinee en Borneo.

## Skiednis
Madagaskar waard al hiel ier kolonisearre troch Súd-Aziatyske folken en yn 1500 ûntdutsen troch de Portegezen dy't harren lykas de Frânsken op de kust fêstigen. Yn 1896 waard it eilân in koloanje fan Frankryk. 

Yn 1960 waard Madagaskar selsstannich.

## Geografy
Utsein de westlike kustflakte, bestiet Madagaskar út in stadich omheech rinnend berchtme. It klimaat is tropysk. Oan de eastside fan it eilân falt in protte rein en leit in ticht reinwâld. It eilân hat in unike, diels endemyske floara en fauna dy't bedrige wurdt troch ûntbosking (ôfbaarnen), springfloeden en ierdskoddings.

## Demografy
De befolking fan Madagaskar bestiet út ferskate oan inoar besibbe befolkingsgroepen fan Maleizyske 55 %, Afrikaanske 44 % en Arabyske 1% komôf. De kulturele ienheid fan dy groepen komt foaral nei foaren troch deselde taal dy't sy sprekke. 

### Taal
De offisjele talen fan Madagaskar binne it Frânsk en it Malagassysk.

### Religy

De helte fan de befolking is oanhinger fan in natoerreligy. Sawat 43% is kristlik dêr't likefolle fan Katoliken as Protestanten binne. De islam makket de oare 7% fan de befolking út. 

## Keppeling om utens
* Offisjele webstee Madagaskar