open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Johansmastins

De **Johansmastins** wie in stins yn de stêd Snits.

Oer de lizzing fan de stins is net folle bekend. Inkele skiedskriuwers smite it derop dat de stins net fier fan Goaiïngea lei. Se basearje dit op it feit dat t pân neamd wurdt yn in skeel tusken Rienck Bockema en it Johanniterkleaster. Hjirby soe it hearskip fan Goaiïngea, Feccka Sickinga, nammens Bockema sprutsen hawwe.

Oaren, wêrûnder A. Jager (1991), neamt de binnenstêd fan Snits as lokaaasje. Spesifyk soe it hjir gean om it stienhûs dat tsjintwurdich ûnderdiel is fan de Waltastins.

Wol is seker dat it gebou in saneamde donjon-toer wie.
Kroaneburch

De **Kroaneburch**, ek wol: *Wythûs* en *Botniahûs*, is in eardere sealstins yn de binnenstêd fan Snits.

It pân stie tusken de Merkstrjitte en de hjoeddeiske Liuweburch, destiids hiet dit diel fan de stêd *Waachplein*. It gebou krige har namme troch in gevelstien mei dêrop meardere kroanen. Yn it gebou siet in begoedige famylje, mooglik de famylje Bothnia. De stins by de Waach, lei efter de roailine op in dûbeld hiem. Neffens kronyskskriuwer Eelco Napjus waard it gebou troch aadlike hearen faak it *Wythûs* neamd. 

It gebou is yn 1709 sloopt.
Liuweburch

De **Liuweburch** wie in stins oan de lykneamde strjitte yn de binnenstêd fan Snits.

It gebou wie eigendom fan Louw Donia, dy't fan 1505 - 1515 grytman fan it âlde Wymbritseradiel wie. De stins hat mooglik fersierd west me liuwen, dizzen wienen ûnderdiel fan it famyljewapen fan de Donia's. Hjiroan kaam it pân oan har namme.

It pân bestie út in stienen haadgebou mei in rom foarplein. Letter soe dit plein folboud wurde, wêrtroch't de eftergevel fan it pân foarme waard troch de foargevel fan de stins. De Liuweburch wie in saneamde sealstins.

Letter 1900 waard oan it gebou in fabryk boud, hjirby waarden de fundearrings fan oerwulfde romtes fûn. Hjiryn waarden skrinkels fan minsken fûn, mooglik wienen de romtes grêfkelders of ûnderdielen fan de fundearing fan it pân. 

Op de lokaasje fan it gebou stiet it Amicitia Teater, tsjintwurdich CineSneek neamd.
Sikkingahûs

It **Sikkingahûs** wie in statich wenhûs (of state) yn de binnenstêd fan Snits.

It hûs stie oan de Lytse Tsjerkestrjitte op de lokaasje dêr't no de konsjerzjewenning fan it Kantongerjocht stiet. It Sikkingahûs is boud yn 1560 en waard om 1839 hinne sloopt. Mooglik wie it laach Sikkinga eigener fan it pân.
Waltastins (Snits)

De **Waltastins** is in stins yn de binnenstêd fan de stêd Snits, tsjintwurdich wurdt it gebou brûkt foar ferkate gearkomsten.

De stins stiet oan de Merkstrjitte en is hjoed-de-dei part fan it stedhûs. It gebou is yn 1540 boud en waard brûkt as winterresidinsje fan it laach Walta út Boazum. Yn 1547 is it kompleks fergrutte.

It kompleks bestie út in gebou mei twa ferdjippings. Foar it gebou lei in foarplein dat mei in muorre en stek ôfskieden wie fan de Merkstrjitte. Op de binnenhoeke fan it L-foarmige gebou stie in treptoer mei sipelfoarmich dak. Oan de efterside is de *Rennenbergkeamer* en de *túnkeamer* mei kelder. De túnkeamer wie bedoeld as ferbliuwslokaasje fan George fan Lalaing, greve fan Rennenberg en steedhâlder fan Fryslân, as hy de stêd besocht.

It gebou is yn de 17e iuw opnomd as ûnderdiel fan it stêdhûs fan Snits. De boppekeamer waard brûkt as fergaderromte fan de skutterij en as rjochtbank fan Wymbritseradiel. Yn 1856 is der in grutte ferbouwing wêrtroch't de stins út it stedsbyld ferdwûn. Benammen de foargevel waard oanpast en stie sûnttiids rjocht oan de Merkstrjitte, de âlde gevel waard in binnenmuorre.

Yn 2005 is it gebou renovearre en waard de âlde L-foarm wer sichtber makke. It âld foarplein is no in binnenplein wurden en op it plak fan de treptoer stiet no in draaitreppen. De iepen romte is ynrjochte as museumseal en lit de skiednis fan Snits en de Waltastins sjen. De Waltastins wurdt brûkt as romte foar gearkomsten en as stimburo.

## Ut Sneeker Muurke
Op 20 maaie 2008 is *Ut Sneker Muurke* ûntbleate. Oan ien fan de muorren op it plein yn de Waltastins hinget in oersjoch fan de rike, resinte skiednis fan Snits. De gemeente hat in oprop dien om taastbare oantinkens oan de tweintichste iuw yn te leverjen. Fan al dizze foarwerpen is in *Sneker Wall of Fame*, ofwol Ut Sneeker Muurke makke. Hjir is ek in list fan *Wetterpoarters* (eareboargers, en winners fan de Wetterpoartespjelde ) te finen. Yn augustus 2011 is it muorke ûntmantele nei de gemeentlike weryndieling, it muorke mei Snitsers wie net langer passend yn it gemeentehûs fan de nije gemeente Súdwest-Fryslân neffens boargemaster Apotheker.
Johannitershûs

It **Johanniter(s)hûs** wie in abtwenning fan it Johanniterkleaster yn Snits.

It pân, dat stie op de hoeke fan de Merkstrjitte, wie folslein ferdigenber en waard boud yn de styl fan de omlizzende adelhuzen. Fanút it gebou waard it Ald Tsjerkhôf en de Grutte of Martinytsjerke behearske.
Joerstrastins

De **Joerstrastins**, of: *Jourssastins*, wie in stins oan de Swette yn Snits.

It pân wurdt foar it earst neamd yn 1407 yn in skeel tusken Rienck Bockema en it Johanniterkleaster oer de eigendomsrjochten fan twa stinzen op syn grûngebiet. Der waard bepaald dat Bockema it pân yn eigendom krige, it oare pân (de Johansmastins) gie nei it kleaster (dat de famylje Bockema sels yn hannen krige). De bewenner destiids wie in pachtboer fan it kleaster.

De stins hat grif út in saneamde donjon bestien. By graafwurk op dit steed is in fundearring fan reade roaswinkels út de 14e iuw oantroffen.

Op de lokaasje fan de Jourstrastins stiet tsjintwurdich de Swettestate.
It Krúsrak

**It Krúsrak** is in houten brêge oer de A7 by Snits. De brêge waard op 15 april 2009 iepene. It hout is coate mei in glêd laachje, sadat de smoargens der maklik ôf spielt. It wûn yn 2010 de houtynnovaasjespriis, takend troch Centrumhout.nl. It is de earste houten brêge dêr't ûnbeperkt frachtweinen oer ride meie. Hy is oplutsen út ferlime houten eleminten, allinnich it weidek is fan stiel. De brêge mei in oerspanning fan 32 meter, 12 meter breed en 16 meter heech, is in ûntwerp fan de Ljouwerter arsjitekt Hans Achterbosch, yn gearwurking mei it Ljouwerter arsjitektekantoar Onix yn Grins. Ein 2010 kaam in ein fierderop noch in (wat smellere) houten brêge te stean.

Yn maaie 2025 waard It Krúsrak fan syn plak hyst foar grut ûnderhâld om't der skuorkes ûntstien wie en de ferve blierre ôf, ek siet er focht yn it hout.  Yn maart 2026 makke rykswettersteat bekend dat ferlime houten eleminten los lieten en net mear te werstellen wiene. 

## Sjoch ek
* Houten brêgen by Snits
Somerton (Norfolk)

**Somerton** is in plak en *[[civil parish]]* yn it bestjoerlike gebiet Great Yarmouth, yn it Ingelske greefskip Norfolk mei 257 ynwenners ferdield oer 93 hûshâldings.
It bestiet út de doarpen **East Somerton** en **West Somerton** en leit sa'n 14 km noardlik fan Great Yarmouth, 35 km noard-east fan de stêd Norwich en 2 km fan de kust ôf.

De tsjerke **West Somerton St Mary** is ien fan de 124 rûnetoertsjerken yn Norfolk.

## Reus fan Norfolk
Op it tsjerkhôf leit Robert Hales, de 'Reus fan Norfolk'. Hy waard dêr yn 1820 berne as ien fan njoggen bern. Hales waard 2,35 m lang en goed 200 kilo swier, wurke yn it sirkus en moete keninginne Victoria. Letter hie er in pub yn Londen. Doe't syn sûnens minder waard gie er werom nei Norfolk, dêr't er yn 1863 stoar.

## Keppeling om utens
*https://www.roundtowerchurches.net/norfolk/norfolk-w-y/west-somerton-2/ Webside mei foto's fan West Somerton St Mary], in rûne-toer tsjerke.
James Paget

**Sir James Paget, 1st Baronet** (Great Yarmouth, 11 jannewaris 1814 - Londen, 30 desimber 1899) wie in Britsk sjirurch en patolooch dy't meast te binnen brocht wurdt troch de Sykte fan Paget en dy't mei Rudolf Virchow beskôge wurdt as ien fan de grûlizzers fan de wittenskiplike medyske patology.  De measte minsken tinke by de Sykte fan Paget oan de foarm dêr't de bonken by oandien binne, mar der binne lykwols trije syktes nei him neamd: de sykte fan Paget fan de bonken (*osteitis deformans*), de sykte fan Paget fan de tit (in foarm fan boarstkanker dy't him útwreidet yn de hûd om de tit hinne), en ek noch *[[Extramammary Paget's disease]]* (in selsume foarm fan kanker oan it boarst, de penis of de fulva). Fierders is it abses fan Paget nei him neamd.

## Libben en wurk
James Paget kaam út in hûshâlding fan 18 bern, dêr't acht fan folwoeksen waarden. Nei skoalle (de Charterhouse School) wie er fan doel om by de marine te gean, mar besleat dochs yn de lear te gean by de sjirurch Charles Costerton; hy hat dêr fiif jier west. Yn 1834 giet er nei it Londenske St. Bartholomew's sikehûs, dêr't er ûnderrjochte wurdt troch dr. Peter Latham. Paget learde Dútsk om de anatomyske learboeken fan dútsktalige anatomen brûke te kinnen by de autopsyen dy't er yn syn frije tiid útfierde.

Yn 1834 ûntduts er dat de parasyt *[[Trichina spiralis]]* de feroarsaker is fan Trichinoase. Yn 1837 krige er in oanstelling dy't him £100 yn it jier opsmiet en begûn er oan syn earste wittenskiplike artikel. Syn libben skeat er benei by yn doe't er fan in lyk tyfus skipe. Yn 1844 troude er mei Lydia. Paget hie jierren de grutste sjirurgypraktyk fan Londen dêr't er ek de dreechste gefallen krige. Hy wurke faak 16 of 17 oeren op in dei. At net ien it mear wist, waard Paget faak rieplachte by sykten fan de bonken en knieren, by kanker en neurologyske oandwanings dy't yn de beneaming fan in operaasje komme koene. Syn grutste fertsjinste wie lykwols syn wittenskiplik ûndersyk, hoewol't er ek wol sjirurgyske ferbetteringen betocht hat.

Under syn ferneamde wurk binne de *Lectures on Tumours* (1851) en *Lectures on Surgical Pathology* (1853). Yn 1858 waard er as *Surgeon-in-Ordinary* fan keninginne Victoria yn konsult frege by de Prins fan Wales en yn 1875 wurdt er foarsitter fan it *Royal College of Surgeons*. 

De begraffenis yn Westminster Abbey waard laat troch syn soan, de biskop fan Oxford. De *James Paget Healthcare NHS Trust* en it *James Paget Hospital* yn Norfolk binne nei Paget ferneamd.

## Keppeling om utens
*  Sir James Paget Skiednis fan sjirurgen - surgeons.org.uk
Rederij

In **rederij** is in bedriuw dy't him dwaande hâldt mei it útrissen en eksploitearjen fan skippen. De skippen fan in rederij farre ûnder ien mienskiplike namme.

## Reder
In reder is immen dy't ien of mear skippen útrist en eksploitearret. By in reder farre de skippen net ûnder ien mienskiplike namme. In skip kin hielendal eigendom wêze fan in reder, mar in reder kin it eigendom likegoed mei ien diele of himsels reder neame te kinnen.

## Rjocht
In grut part fan it Nederlânske transportrjocht dat brûkt wurdt foar rederijen en skippen is regele yn Boek 8 fan it Boargerlik Wetboek. Yn Nederlân is in rederij gjin juridyske persoan (sjoch kêst 8:160 lid 2 BW). Yn Dútslân kin dat neffens de hannelswet wol. 

## Fryske rederijen
*Rederij Doeksen, nei Flylân en Skylge
*Rederij Eigen Feartsjinst Skylge, nei Skylge
*Wagenborg, nei It Amelân en Skiermûntseach
*AG Ems, nei Boarkum en it Hilgelân
Edzard Sirksena

**Edzard Sirksena** (* ûnbekend - † 1441) wie in Fryske haadling yn Greetsiel, Norden, Emden en Brokmerlân.  

Sawol Edzard as syn heit Enno Sirksena trouden mei de lêst twa erfgenamten fan de famylje fan kwizekwânsje Syardsna fan Berum (ek Sirtzena, Syrtza of Zyertza skreaun) en namen harren famyljenamme oer. Edzard brûkte nei alle gedachten as earste de famyljenamme Sirksena dat letter troch al syn neisieten oernommen waard. 

Fan syn heit erfde hy de hearskippij oer hiel Eastfryslân mei útsûndering fan Harlingerlân. Hy stoar yn 1441, ien dei nei syn frou, Gela, oan de pest.
Ljouwerterdyk (wyk)

De **Ljouwerterdyk**, statistysk *Omjouwing Ljouwerterdyk en bungalowpark*, is in wenwyk binnen de stêd Snits. De wyk hat (iyn 2008) 840 ynwenners en hat in oerflakte fan 43 hektare (wêrfan 5 hektare wetter). 

## Lizzing en berikberheid
De wyk grinzet yn it noarden oan de wyk Pasveer, yn it easten oan de De Domp, yn it suden oan de Binnenstêd en de It Eilân en yn it westen oan de Beammebuert. 

De grutste ferkearsieren fan de wyk binne de Ljouwerterdyk (yn it westen) en de Griene Dyk (yn it noarden). Wetterwegen yn de wyk binne de Aldfeart, dy't de westlike grins foarmet en it Simmerrak, yn it suden grinsline. 

## Histoarje en bebouwing
De earste bebouwing fan dizze wyk wie oan it Simmerrak. Om 1860 wie de binnenstêd fol en waard hjir, krektas yn de Noardeasthoeke, bûten de stêdswâlen boud. Oan de Ljouwerterdyk folgen letter steatige huzen yn de riante styl fan Engelsman Ebenezer Howard. Yn dizze tiid waard ek it Sportpark Ljouwerterdyk oanlein.

Efter it Sportpark leit it Boargemaster de Hooppark, mei ûnder mear swimbad It Rak en it Joadske begraafplak. Ten noarden fan it park is yn de jierren 70 in grutte bungalowwyk boud. 

### Strjitnammeferklearring
De strjitten yn it suden fan de wyk binne ferneamd nei skipsûnderdielen. Yn it noarden binne de strjitten ferneamd nei it Wiarda (laach).

### It besjen wurdich
* Sportpark Ljouwerterdyk
* It Joadske begraafplak
* Joadsk monumint
* Rivier de Aldfeart
* De fuotgongers en fytsbrêge oer de Aldfeart tusken de 1e Easterkaai en de Harinxmakaai

## Foarsjennings
* Swimbad It Rak
* It Boargemaster de Hooppark
* De Snitser Jachthaven
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1904

De **[[Olympyske Simmerspullen 1904]]**, ek wol de **IIIe Olympiade** neamd waarden yn 1904 yn Saint Louis, de Feriene Steaten hâlden. It atletyk waard hâlden op it *Francis Field*.
De Mearkamp en it Gewichtsmiten stie foar it earst op it programma. By it Gewichtsmiten waard goait mei in gewicht fan 25,4 Kilogram.

## Francis Field
It Francis Field waard boud yn 1904 as ûnderdiel fan de wrâldtentoanstelling en wie it haadstadion fan de Olympyske Simmerspullen 1904. En it hie plak foar 19.000 taskôgers. Yn 1984 is it oantal sitplakken foar taskôgers werom brocht nei 4.000.

## Utslaggen
### Hurdrinne
#### 60 meter

#### 100 meter

#### 200 meter

#### 400 meter

#### 800 meter

#### 1500 meter

#### 4 mijl team

### Horden
#### 110 meter

#### 200 meter

#### 400 meter

### 2590 meter steeplechase

### Maraton

### Fierspringe

### Fierspringe út Stân

### Hink-stap-springe

### Hink-stap-springe út Stân

### Heechspringe

### Heechspringe út Stân

### Heechljeppe

### Kûgelstjitte

### Kûgelslingerje

### Diskussmite

### Gewichtsmite

### Mearkamp
#### Tsienkamp

#### Trijekamp

## Medaljespegel
De top seis fan lannen dy't by it atletyk medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1904
Norwich

**Norwich** (//) (Nederlânsk, ferâldere: Noordwijk) is in Ingelske stêd (*city*) en in distrikt yn it greefskip Norfolk.

Norwich leit oan it rivierke de Wensum.

## Ut de skiednis
Norwich wie yn de 11e iuw de grutste stêd yn Ingelân nei Londen en ien fan de meast wichtige plakken yn it keninkryk. Yn 1144 waarden de Joaden fan Norwich beskuldige fan rituele moard op in jonkje (William of Norwich). It foarfal late ta de earste pogrom tsjin Joaden yn Ingelân. William krige de status fan martler en it plak luts in soad pylgers. Op 6 febrewaris 1190 waarden alle Joaden fan Norwich ôfslachte, útsein dejingen dy't beskûl yn it kastiel socht hienen. Yn 1171 hie Norwich te lijen fan in grutte stedsbrân. 

Iuwenlang wie de produksje fan tekstyl dêr fan grut ekonomysk belang.

Norwich hat in soad skea oproan troch bombardeminten yn de Twadde Wrâldkriich. Grutte parten fan de âlde binnenstêd giene doe ferlern. 


Ofbyld:Norwich_Cathedral_from_lawns.jpg|*Anglikaanske katedraal fan Norwich*
Ofbyld:Norwich Catholic Cathedral.jpg|*Katolike [[St John the Baptist Cathedral (Norwich)|Jehannes de Doperkatedraal]]*
File:Norwich council.jpg|*It stedhûs fan Norwich*
File:Norwich Castle keep, 2009.jpg|*It kastiel fan Norwich út de [[12e iuw]]*
File:Norwich Theatre Royal.JPG|*Theatre Royal*


## Berne yn Norwich
* Pablo Fanque (1796-1871), earste swarte sirkusdirekteur yn Grut-Britanje
* Danny Mills (1977), fuotballer
Great Yarmouth

**Great Yarmouth**, pleatslik **Yarmouth** neamd, is in Ingelsk plak oan de Noardsee. It plak leit op in lânútsteksel tusken de Noardsee en de mûning fan de rivier Yare 32 km east fan Norwich.

Great Yarmouth is it haadplak fan it distrikt Great Yarmouth. It hie yn 2002  47.288 ynwenners.

Great Yarmouth leit oan de grutte diken A47, A143 en A12, en der is ek in treinferbining mei Norwich. It helikopterfleanfjild fan Great Yarmouth, *North Denes Airport*, wurdt meast brûkt foar it befoarriedzjen fan boarplatfoarms.

## Bekende ynwenners
*Fice-admiraal Horatio Nelson (1758–1805)
*Thomas Girdlestone (1758–1822) - dokter en skriuwer
*William Hovell (1786–1875), ûntdekkingsreizger yn Austraalje.
*Sir James Paget (1814–99), sjirurch en medysk wittenskipper.
*Anna Sewell (1820–78), skriuwster fan it boek  *[[Black Beauty]]*
*Rebecca Nurse ( 1621-1692 ) slachtoffer fan hekseferfolging yn Salem, waard berne yn Great Yarmouth.
Kastiel Rynestein

**Kastiel Rynestein** is in kastiel en ridderhofstêd yn Cothen yn de gemeente Wyk by Duurstede. It stiet op de rjochterouwer fan de Kromme Ryn.

Yn 1248 waard it kastiel foar it earst neamd. Yn 1368 sette rôfridder Jan fan Rynestein him ta wenjen yn it kastiel. Hy gizelt yn dit slot goudsmidten út Parys en krijt der losjild foar. 

Yn 1396 waard 't Goy troch Jan fan Rynestein en syn manskippen plondere. Yn opdracht fan biskop Freark fan Blankenheim belegere burchgreven Hindrik II fan Vianen it kastiel trije dagen lang. Nei ôfrin waarden 300 soldaten finzennomd en wie it kastiel slim tehavene. 

Yn de iuwen dêrnei wienen der ferskate ferbouwings. Allinnich de âlde toer is noch orizjineel.

Ofbyld:Cothen Rynestein 25.JPG|*Rynestein*
Ofbyld:Cothen Rynestein 26.JPG|*Rynestein*
Ofbyld:Cothen Rynestein 24.JPG|*Rynestein*
Ofbyld:Cothen Rynestein poartegebou bûtekant 23.JPG|*poartegebou Rynestein*
Ofbyld:Cothen Rynestein poartegebou binnenkant 27.JPG|*poartegebou Rynestein*
Cothen

**Cothen** is in doarp yn de provinsje Utert. Oant 1996 wie it de lytste gemeente fan dy provinsje; yn dat jier waard it gearfoege mei Wyk by Duurstede en Langbroek ta de gemeente Wyk by Duerstede.

It doarp hat 3.275 ynwenners (2022).

## Lizzing en skiednis
Cothen is mei syn lizzing oan de Kromme Ryn fanâlds in skildereftich boeredoarp. By it doarp stiet Kastiel Rynestein. Yn de njoggentjinde iuw foarme dy rivier ek de wichtichste ferbining mei de bûtenwrâld; "Krommerynske skûten" soargen foar frachtferfier tusken it doarpke en de stêd Utert. Om 1900 wie it ynwennertal 745.

In bettere ferbining kaam yn 1885 mei de tramline dy't oant 1932 operasjoneel wie en doe de striid ferlear fan auto- en busferfier.

Nei de oarloch binne der wenwiken byboud. It doarp hie yn 2003 sa'n 2500 ynwenners. Middenyn it doarp leit in grutte hôf mei appel- en parrebeammen. It doarpsoansjen wurdt bepaald troch de smelle tsjerketoer fan de Sint-Petrus en Paulustsjerke, ûntwurpen troch Wolter te Riele, en de stellingnôtmole *[[Oog in 't Zeil]]*. It âlde diel fan it doarpke mei ûnder oare de Brink en de Doarpstrjitte is oanwiisd as beskerme doarpsgesicht.

## Foarsjennings
It plak hat in tal sportferienings, op it gebiet fan gymnastyk, hânbal en darten. Der is ek in fuotbalferiening, SVF Cothen. Fierders binne der yn Cothen in oantal kafees en restaurants, inkele basisskoallen en der is in moetingssintrum.

## Berne
* Mans Middelweerd (1920-2010), wethâlder en boargemaster
* Koen Raymaekers (1980), langeôfstânrinner

## Foto's

Ofbyld:Molen Oog in 't Zeil Cothen.jpg|*Mûne fan Cothen: [[Oog in 't Zeil]]*
Ofbyld:Cothen kerk.jpg|*[[Roomsk-katolike tsjerke]] fan Cothen*
Ofbyld:Cothen sicht nei it westen 16.JPG|*nei it westen sjoen*
Ofbyld:Cothen tsjerke 17.JPG|*Roomske tsjerke fan Cothen*
Ofbyld:Cothen eastkant 28.JPG|*Eastside fan Cothen*
Ofbyld:Cothen Brink 21.JPG|*Brink fan Cothen*
Ofbyld:Cothen 29.JPG|*Appelhôf yn Cothen*
Ofbyld:Cothen 18.JPG|*Cothen*


## Sjoch ek
* List fan boargemasters fan Cothen
* List fan ryksmonuminten yn Cothen
Pablo Fanque

**Pablo Fanque** (berne as **William Darby**, *St Andrews Workhouse*, Norwich, 1 april 1810 - Stockport, Ingelân, 4 maaie 1871) wie de earste swarte sirkuseigner yn it Feriene Keninkryk. Syn sirkus, dêr't ers els ek yn meidie, wie it meast populêre sirkus yn it Fiktoariaansk Ingelân oer sa'n 30 jier. Dat tiidrek wurdt beskôge as de gouden tiid fan it sirkus.  

No is Pablo Fanque fral bekend omdat er foarkomt yn it Beatlesnûmer *Being for the Benefit of Mr. Kite!* op it album *Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band.*

## Keppelings om utens
*  ''100 Great Black Britons'': Pablo Fanque
*  Posters fan Pablo Fanque syn sirkus yn Leeds. ''Leeds Playbills.''  Publisearre troch Leeds City Council.
Enno Sirksena

**Enno Sirksena**, ek bekend as *Edzardisna*, *Enno Attena* en *Enno Syardsna*, (* sirka 1380 - † sirka 1450) wie in Fryske haadling fan Norden, Greetsiel, Berum en Pilsum yn Eastfryslân. Hy wie de soan fan haadling Edzard II fan Appingen-Greetsiel en syn frou Doda tom Brok.  Enno wie de tarieder foar de hearskippij fan it laach de Sirksena's oer Eastfryslân, dat mei de beneaming fan syn soan Ulrich Sirksena ta greve foarsjoen waard fan in formele basis. 

De namme fan Enno syn earst frou is net oerlevere. Hy boaske syn twadde frou Gela Syardsna fan Manslagt († 1455), in dochter fan de haadling Affo Beninga fan Pilsum.  Neidat Gela har ienige soan út in earder houlik, de haadling Liudward Sirksena ("Syrtza") fan Berum healwei de 15e iuw sûnder bern ferstoarn, wienen Gela en har nicht Frauwa Sirksena ("Sirtzena") de iennichste erfgenamten fan de famylje Sirksena yn Berum.  Enno gripe syn kans en troude Gela, syn soan Edzard út it earste houlik, troude Frauwa Sirksena en beiden adoptearen de famyljenamme Sirksena, it wapenskyld fan de famylje ynbegrepen.

## Bern
Ut is earste houlik: 
* Edzard Sirksena, (1. troude mei Ennosna († 1438); 2. troude mei Frouwe (Sydzena) von Berum), 
* Doda, (troude mei Redward fan Westerhusen).

Ut it twadde houlik:
* Ulrich Sirksena (1. troude mei Foelke fan Esens († 1452); 2. troude mei Theda Ukena, de dochter fan Ukko fan Oldersum),
* Tiadeke, * 1438, † nach 1470,
* Adda, † ca. 1470 (troude mei Lütet Manninga fan Lütetsburg († 1450)),
* Frouwa (1. troude mei Sibet fan Dornum († 1433); 2. troude mei Eppo Gockinga fan Súdbroek († nei 1444)),
* Okka (?).
Darthuizen

**Darthuizen** is in eardere gemeente en in buorskip yn de gemeente Utertske Heuvelrêch, yn de provinsje Utert. De buorskip leit flakby Doorn en benammen Leersum, besuden de N225, oan de râne fan de Utertske Heuvelrêch, op de grins fan bosk en lânbougebiet.

Darthuizen wie oant 1857 in eigen gemeente, oant it dat jier by de gemeente Leersum kaam. In bekende hear fan Darthuizen wie yn de 16e iuw Willem fan Zuylen fan Nijevelt.

## Berne yn Darthuizen
* Christiaan Frederik Mali (6 oktober 1832), Dútsk skilder
Kastiel Broekhuisen

**Kastiel Broekhuisen** is in ridderhofstêd, lânhûs en lânguod yn Leersum, gemeente Utertske Heuvelrêch yn de provinsje Utert. Yn de besteande foarm datearret it fan 1794. It kasteel is nei in grutte brân yn 1906 safolle mooglik yn de âlde styl werboud.

## Skiednis
It kastiel hie in foargonger dy't op in tekening fan Jacob Pronk, der útseach as in rjochthoekich lânhûs. Dat is yn 1794 ferfongen troch in wyt lânhûs, dêrnei is it yn 1810 fierder fergrutte. It is in grut gebou wurden mei trije ferdjippings, wêrfan de útspringende middenpartij behearske wurdt troch in monumintale peristylium foarme troch fjouwer Ioanyske pylders. De foargevel draacht it wapen (yn sulver in read en goud skakearre krús) fan de Utertske famylje Van Broeckhuysen.

Hoewol't de famylje Van Broeckhuysen al yn 1250 yn dizze omkriten neamd wurdt, is in earste beliening mei Broekhuisen oan Jan fan Broeckhuysen troch it Domkapittel pas yn 1393, en in jier letter mei it derneist lizzende goed Schevichoven.

Yn 1406 wurdt de broer fan de widdo fan dizze Jan, Tyman fan Zuylen, mei it "Thuis te Broekhuisen" beliend troch de Heer fan Gaesbeek. Dit wiist derop dat it lângoed Broekhuisen twa lienhearen hie en it hûs op dat fan de Hear fan Gaesbeek stied.

Fia ferkeapen komt it úteinlik yn 1793 oan de rike Amsterdamske keapman Mr. Cornelis Jan van Nellesteyn, dy't it hjoeddeiske hûs sette litten hat en dêr yn 1832 ferstoar. Syn pakesizzer ferkocht it yn 1897 oan Mr. Maarten Iman ridder Pauw van Wieldrecht, dêrnei gie it yn 1939 oer nei syn dochter, dy't troude mei Jhr. Mr. Th.J.G. Stratenus. Harren beide soannen ferkochten it yn 1965 oan it Ryk, dat der fan 1971 - 1996 it Ryksynstitút foar Natoerbehear yn fêstige en it dêrnei ferkocht oan Steatsboskbehear.

Steatsboskbehear ferkocht dêrnei de opstallen mei rjocht fan ûnderpân oan in partikulier. Dizze keaper koe de hypteek net betelje en it kaam yn 2006 oan hypteekbank Delta Lloyd. Fan binnen is it yn minne steat en in keaper of erfpachter wurdt noch socht (augustus 2006). Yn 2007 is Steatsboskbehear begûn oan in yngreven restauraasje fan de troch Michael en Zocher ûntwurpen Ingelske tún. By dizze restauraasje is in minder-falidenpaad oanlein. Delta Lloyd is (2008) dwaande mei restauraasje fan it kastiel.
Schevichoven

**Schevichoven** leit oan de Middelwei nr. 85 yn Leersum, net fier fan Broekhuizen. 
De resten fan it âlde kastiel binne ûnderdiel fan de proefbuorkerij fan de *Stichting Centraal Veevoeder Instituut*. De pleats is net tagonklik, wol bine it âlde gebou mei trepgevel en de dowetoer fan de dyk ôf goed te sjen.
  
It hûs komt foar de earste kear foar yn 1394. Op 26 maaie 1394 wurdt Schevichoven foar de earste kear beliend, en wol oan Johan fan Broichusen (Broeckhuysen). It kastiel wurdt dan omskreaun as 'twee hoeven lands, veens ende hoefslag, geheiten Schevinchoven'. It wie oarspronklik in biskoplik lien.
Yn 1434 wurdt Arent fan Broichuysen der mei beliend. It kastiel bliuwt dan oant 1500 yn dizze famylje. Dêrnei giet it kastiel oer yn oare hannen. 

Yn 1622 wurdt it kastiel kocht troch Johan fan Renesse fan der Aa, wêrmei't it by Zuilenstein foege wurdt. Zuylenstein wurdt yn 1630 troch Johan ferkocht en nei syn ferstjerren yn 1640 erft syn dochter Agnes van Renesse van der Aa Schevichoven. Hja is troud mei de bekende admiraal Jacob baron fan Wassenaer Obdam, dy't yn de seeslach by Lowestoft mei syn skip yn de loft fleach. Yn 1700 wurdt it hûs kocht troch Willem fan Nassau, hear fan Zuylenstein, wêrmei't it hûs opnij ta Zuylenstein heart.

Op it lêst wurdt it hûs yn 1813 kocht troch Jan fan Nellesteijn, wêrmei't it er by Broekhuizen heart.

It oerbleaune âlde diel fan it kastiel is in gebou mei twa trepgevels dat binneyn goed restaurearre is en út de 17e iuw komt. Yn 1911 waard it hûs troch de famylje Pauw van Wieldrecht útwreide mei in hearekeamer.
Derneist stiet noch in wyt plastere dowetoer mei in fjouwerkant grûnflak en in sealdak.

## Bewenners
* 1394 Johan fan Broichusen (Broeckhuysen)
* 1434 Arent fan Broichuysen
* - 1500 famylje fan Broichuysen
* 1622 - 1640 Johan dan Renesse van der Aa
* 1640 Agnes dan Renesse van der Aa, troud mei admiraal Jacob baron van Wassenaer Obdam
* 1700 Willem fan Nassau-Zuylenstein
* 1813 Jan fan Nellesteijn
* famylje Pauw van Wieldrecht
Manslagt

**Manslagt** is in doarp yn de Dútske gemeente Krummhörn, tusken Pilsum en Groothusen, net fier fan Greetsiel yn de dielsteat Nedersaksen, en hat 450 ynwenners.

Oer de betsjutting fan de namme binne de gelearden it net iens.

## Skiednis
Manslagt wie oarspronklik in eilân yn in seeynholte by Sielmönken en wie besit fan haadlingefamylje Beninga. Troch it houlik fan erfdochter Gela von Manslagt mei Enno von Greetsiel kaam it gebiet oan de famylje Sirksena en waard letter bedike. Westlik fan it doarp stie yn de twadde helte fan de 14e iuw in boarch, dy't oan de aadlike famylje Beninga hearde. De sealtsjerke mei syn koarstek út de 14e iuw hat letgoatyske skaaimerken. De preekstoel waard yn 1714 yn Amsterdam makke. It doopfont is fan Bentheimer sânstien en is wierskynlik âlder as de kânsel. De âldste opskriften fan de grêfstiennen yn de tsjerke jouwe de jiertallen 1599 en 1637.

## Persoanen út Manslagt
* Herman Mercator († 1650), grifformeard predikant
* Uko Johannis († 1691), grifformeard predikant
* Aitzo Hotetza Nieland († 1664), grifformeard predikant
* Tjarko Meyer Cramer, keunstskilder (1780-1812)
* Klaus Immer (* 9 maart 1924), politikus (SPD)
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1996

De **[[Olympyske Simmerspullen 1996]]**, ek wol de **XXVIe Olympiade** neamd, waarden yn 1996 hâlden yn de Amerikaanske stêd Atlanta.
It Atletyk waard hâlden yn it *Centennial Olympic Stadium*. hjoed de dei bekind as it Turner Field.

## Utslaggen
### Estafette
#### 4x100 meter

#### 4x400 meter

### Hurdrinne
#### 100 meter

#### 200 meter

#### 400 meter

#### 800 meter

#### 1500 meter

#### 5000 meter

#### 10.000 meter

### Horden
#### 100 meter

#### 110 meter

#### 400 meter

### 3000 meter steeplechase

### Maraton

### Hurdwandelje
#### 10 km

#### 20 km

#### 50 km

### Fierspringe

### Hink-stap-springe

### Heechspringe

### Heechljeppe

### Kûgelstjitte

### Kûgelslingerje

### Diskussmite

### Spearsmite

### Mearkamp
#### Sânkamp

#### Tsienkamp

## Doping
Der waard tidens de spullen ien atlete trapeare op it brûken fan Doping. De Bulgaarske Springster Iva Prandzjeva sy waard dêrom út de útslach skrast, dit hie fierder gjin konsekwinsjes foar de ferdieling fan de medaljes om't dizze Bulgaarske gjin medaljes wûn hie.

## Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it atletyk medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1996.

## Sjoch ek
* Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen 1996
Naema Tahir

**Naema Tahir** (Slough (ûnder Londen), 23 augustus 1970) is in Nederlânsk skriuwer. Se is de dochter fan Pakistaanske âlden. 

Yn 1980 kaam de hûshâlding Tahir nei Nederlân om har nei wenjen te setten yn Etten-Leur. Tahir wenne efterelkoar yn Slough, Etten-Leur, Faisalabad (Punjab), dêr't har âlden oarspronklik wei komme, Leien, Lagos en Straatsburch. Sy studearre Nederlânsk en rjochten yn Leien oant 1996 en wurke as jurist foar Nederlânske en ynternasjonale ynstellingen. Sy wennet yn Straatsburch, dêr't sy oant maart 2006 jurist minskerjochten foar de Ried fan Jeropa wie. Sy gong mei ferlof om faker yn Nederlân wêze te kinnen en oan har Nederlânsktalige boeken wurkje te kinnen. Omdat Nederlânsk har fjirde taal is giet it skriuwen yn dy taal better at sy it geregeldwei heard, lêst.

Troch har opiny-artikelen yn de NRC krige sy it stimpel 'kritysk moslima'. Tahir wie ien fan de seis froulju dy't ynterviewd waarden yn it boek *De derde feministische golf* fan de Flaamske polityk-filosoof Dirk Verhofstadt en waard ek útnûge foar it telefyzjeprogramma *[[Zomergasten (telefyzjeprogramma)|Zomergasten]]*, jiergong 2008.

Fan 2011-2012 wie Tahir kollumnist by Buitenhof en it NCRV-telefyzjeprogramma *Altijd Wat*. Yn 2019 promovearre hja op it ûnderwerp 'twongen houlik'. 

Tahir is troud mei rjochtsfilosoof Andreas Kinneging.

## Bibliografy
**Een moslima ontsluiert*, 2004
**Kostbaar bezit*, 2006
**Eenzaam heden*, 2008
**Groenkapje en de bekeerde wolf*, 2008
**Bruid van de dood*, 2011
* *Gesluierde vrijheid : de moslima in de moderne wereld*, 2015
* *Brieven in Urdu*, 2016
* *Feminisme en groepsculturen*, 2019 (essay yn de bondel *Wolf - Dertien essays over de vrouw*, ISBN 9789045037837, gearstald troch Maartje Laterveer)

## Keppeling om utens
* Leestafel, Oer ''Een moslima ontsluiert''
Museum Doarestêd

**Museum Doarestêd** is in museum yn Wyk by Duerstede yn de provinsje Utert oer de skiednis fan Doarestêd. It museum waard oprjochte yn 1926 en sit yn in gebou dat datearret út de 17e iuw. De kolleksje fan it museum besttiet út ûnder oaren archeologyske fynsten, dy't by opgravings oantroffen binne.

## Sjoch ek
* Doarestêd
Achter 't Hout

**Achter 't Hout** is in buorskip yn de gemeente Aa en Hunze yn de provinsje Drinte. De buorskip heart by it doarp Gieten en leit noard fan de provinsjale wei N378 (pleatslik bekend as de I.R. van Veelenweg), en besúdeasten Gieten.
Jousterpiip

De **Jousterpiip** (of *Lytssânerpiip*, offisjeel: *Jousterpijp*) is in eardere wetterpoarte en tsjintwurdich brêge yn de stêd Snits, dy't de oerkrusing  foarmet fan de Stêdsgrêft (it Lytssân) en de Jousterkaai.

Dizze wetterpoarte foarme de yngong fan de stêd foar skippen út de rjochting fan De Jouwer. Yn 1764 wie de poarte yn ferfal rekke, wêrnei't dizze hielendal ôfbrutsen waard. Hjirfoar yn it plak waard in stiennen brêge (of piip) boud, dy't boppe izeren leunings en mei stiennen en houten hie. 

Tsjintwurdich stiet dizze brêge der noch yn modernisearre foarm. Fierder de stêd yn leit de Bysketoerbrêge.

Yn 2017 is de namme fan de brêge troch de gemeente fêstlein as "Jousterpijp".

## Sjoch ek
* Brêgen yn Snits
Ljouwerterpiip

De **Ljouwerterpiip** is in eardere wetterpoarte yn de stêd Snits.

Dizze wetterpoarte lei ter hichte fan dêr't no de Dimpte Pôle lei. Dy wie destiids net tichtsmiten en wie in wichtige wetterwei yn de stêd en wie it keppelpunt mei de Swette rjochting Ljouwert. Dizze piip waard yn 1766 ferbettere mei leunings en sitbanken. Foarhinne waarden yn de poarte doarren sluten sadree't de jûn falllen wie.

By de Ljouwerterpiip stienen twa kanonnen ta ferdigening fan de stêd.

De efterlizzende draaibrêge sit der noch en hjit Keninginnebrêge.
Lytse-peallepiip

De **Lytse-peallepiip** is in eardere wetterpoarte yn Snits.

Dizze stiennen piip mei izeren leunings foarme by de Lege-Peallen (tsjintwurdich Lytse Peallen) de trochfeart foar skippen fanôf de Wâldfeart út de rjochting fan Langwar. Destiids wie der noch in trochfeart  rjochting de Singel en it Grutsân. De poarte is dimpt oan de ein fan de 18e iuw.

Tichtby dizze piip lei it Suder Rûndiel mei de Súdmûne (sloopt yn 1790).
Noarderpoarte (Snits)

De **Noarderpoarte** is in earderre wetterpoarte fan Snits.

De poarte is boud om 1493 as ûnderdiel fan de Festingwurken fan Snits en lei oan de Boalserterwei en foarme de yngong fan de stêd fanút de rjochting Boalsert. 

Oan beide siden fan de poarte stienen tuorren mei oan de westside in stienen treppen. Yn de toer waard it stedsbuskrûd en munysje bewarre, letter waard it gebou brûkt as finzenis. Yn 1770 waard it gebou ferfraaid mei it Wapen fan Snits en twa útsniene fazen. Bûten de poarte wie in saneamd *Hynstewâd*. Foar de ferdigening wie de poarte op in momint net mear nedich en de romte moast brûkt wurde foar de ferbreding fan de Boalserterwei. Doe is de Noarderpoarte yn 1843 sloopt.

By gelegenheid fan de fiering fan Keninginnedei 1993 is de poarte foar ien kear wer delsetten. Tichtby de lokaasje fan de âlde poarte is no in brassery en in strjitte mei deselde namme.
Slough

**Slough** ) is in stêd en een *[[unitary authority]]* yn Berkshire, Ingelân.

Eardere doarpen dy't no bûtenwiken binne fan it moderne Slough binne: Britwell, Chalvey, Cippenham, Colnbrook, Ditton (Slough), Langley (Slough), Poyle, Upton, Wexham en grutte dielen fan Burnham (Buckinghamshire).

## Persoanen út Slough
* Naema Tahir
* Mark Richardson (26 july 1972), sprinter
* William Herschel
* Caroline Herschel
* John Herschel
* Robert Watson-Watt
* Tracey Ullman

## Keppelings om utens
* Slough Infonet
* BBC artikel oer de skiednis fan Slough
Easterpoarte (Snits)

De **Easterpoarte** is in eardere stedspoarte yn Snits.

De poarte is boud yn 1490 as ûnderdiel fan de Festingwurken fan Snits en stie oan de ein fan de Easterdyk. It gebou foarme de yngong fan de stêd fanút de rjochting Ljouwert fia de Ljouwerterdyk. 

De poarte waard yn 1564 opknapt. Yn de poarte wie oan de bûtekant it wapen fan Boergonje oanbrocht, wêrby't yn stien úthoud stie: *Geeft vrede in onze dagen*. Oan dizze side stie yn in nis ek it byld fan in liuw, dy't it wapen ferbyldet fêst te hâlden. De tuorren oan beide kanten fan de poarte hienen sjitgatten en skânsen. Letter krige de toer yn 1740 yn 'e midden in tuorke mei in oerwurk mei klok der yn. 

By de Easterpoarte stienen twa kanonnen ta ferdigening fan de stêd. De poarte waard yn 1711 sloopt.

Foar de poarte lei in brêge, de Easterpoartebrêge, dizze brbrêge is der y medernisearre foarm noch.
Ljouwerterdyk (Snits)

De **Ljouwerterdyk** is in wichtige trochgeande dyk, troch de wyk Ljouwerterdyk, yn Snits.

De wei krige syn namme yn 1842 en waard neamd nei de stêd Ljouwert, dêr't de dyk hinne rint. De wei wie ien fan de earste ferhurde diken yn Fryslân, ta stimulearring fan it ferfier oer de wei. De strjitte ferbynt de Easterdyk mei de Blankendalwei yn Skearnegoutum. Bûten de stêd is de wei ek bekend as N354.

Letter is de wyk Ljouwerterdyk nei de strjitte neamd wurden.
Oan de Ljouwerterdyk lizze it Sportpark Ljouwerterdyk en de Swettebosk.

## Sjoch ek
* Strjitten yn Snits
Sjitgat

In **sjitgat** is in iepening yn in muorre fan in kastiel, festing of bunker dêr't troch sketten wurde kin op de fijân. It is ek om relatyf feilich de fijân beglûpe te kinnen.

Omdat foar spionearjen in sa lyts mooglike iepening winsklik is, hat de grutte fan wapens de grutte fan de sjitgatten bepaald. 
By kombinaasje fan bespionearring en besjitting mei in kanon, bestie de iepening út in langwerpige iepening yn kombinaasje mei in rûne iepening om troch te sjitten. Yn it gefal fan bespionearring en besjitting mei in pylk-en-bôge of in gewear koe folstien wurde mei in langwerpige iepening. De grutste sjitiepeningen waarden lykwols realisearre by it loftôfwargeskut yn de bunkers sa't dy meast tapast waarden yn de Atlantikwall.


Ofbyld:FortN.caponnière05.jpg|*Rjochthoekich sjietgat*
Ofbyld:Longues.JPG|*Sjitgat yn in bunker út de Twadde Wrâldoarloch*
Ofbyld:Windsor castle window.JPG|*Raam fan kastiel Windsor*
Grutsân (Snits)

It **Grutsân** is ien fan de wichtigste strjitten yn Snits, foarme troch de wâlskanten fan in grêft yn de binnenstêd. It rint fan de Heechein nei de Sûpemerk.

## Namme
It wetter wurdt ornaris ek *Grutsân* neamd, mar offisjeel is dat in part fan de Stêdsgrêft. Der is lang oannaam dat de namme ôflaat is fan it Stêdske wurd *saan*, mar dat it hjir net it wurd foar *[[sân (grûnsoarte)|sân]]* wêze moast, mar it wurd foar sont, in nauwe trochgong tusken bredere wetters is. Lykwols docht bliken dat de namme alder is as it Stêdsk, wat dy útlis ûnwis makket.

## Ferbinings
It Grutsân rint fan *Súdbrêge*, mei oanslúting op it *Heechein*, nei de *Aaiebrêge*, mei oanslúting op it *Liuweboarch*, it * Skiepmerkplein* en de *Sûpemerk*. Frijwat oan it begjin komme der oan de westkante tagelyk de *Havenstrjitte* en de *Havensydstrjitte* op út. Dan slút der by de *Middelbrêge* oan de westkante de *Skernestrjitte* op oan en oan de eastkante de *Koarte Piipstege*. Per slot slút der noardliker oan de eastkant noch de *Lange Piipstege* op oan.

Fan oarsprong, gong it wetter fierde oant it Neltsjesyl, mar it iepen part foarby it *Skiepmerkplein* waard letter ôfsletten.

## Wetter
De grêft op it Grutsân wie oant ein tweintichste iuw befarber, mar is no ôfsluten foar boaten. It wetter wie foarhinne folle breder, sadat ek skûtsjes en brede skippen de binnenstâd oandwaan koene. De kaaien fan it Grutsân wurde (noch altiten) brûkt as lokaasje foar in merk. Oan it Grutsân steane in grut oantal monuminten, lykas op de hoeke mei it Heechein it Fluithûs.

## Sjoch ek
* Lytssân
* List fan ryksmonuminten yn Snits
* Strjitten yn Snits
* Grutsân yn Boalsert
Brandenburgh (Snits)

**Brandenburgh**, ek wol, skreaun as *Brandenburg*, is de namme foar it wen- en wurkhûs op de hoeke fan it Lytssân yn de binnenstêd fan Snits.

It pân bestiet út in sealdak mei hjirfoar in wyt plastere trepgevel mei toppilaster.

It gebou dat stammet út de sechtjinde iuw, is sûnt 1968 oanmerke as ryksmonumint en krige har namme troch de eardere drukkerij en útjouwerij *Brandenburgh & Co*, dy't hjir oant 1975 siet. De lêste direkteur fan de ûndernimming, L. Brandenburgh, wie ek sekretaris fan it foaroer steande Frysk Skipfeart Museum.

Yn 1985 is it gebou folslein renovearre, benammen de gevel wie der min oan ta. Yn dat jier is it pân ek yn gebrûk nomd troch arsjitekteburo *A. Wijbenga*. Letter soe it Sneeker Nieuwsblad him hjir fêstigje.
Lytssân (Snits)

It **Lytssân** wurdt foarme troch de wâlskanten fan in grêft yn de binnenstêd fan Snits.

## Namme
It wetter wurdt ornaris ek *Lytssân* neamd, mar offisjeel is dat in part fan de Stêdsgrêft. Der is lang oannaam dat de namme ôflaat is fan it Stêdske wurd *saan*, mar dat it hjir net it wurd foar *[[sân (grûnsoarte)|sân]]* wêze moast, mar it wurd foar sont, in nauwe trochgong tusken bredere wetters is. Lykwols docht bliken dat de namme âlder is as it Stêdsk, wat dy útlis ûnwis makket.

## Ferbinings
It Lytssân rint fan de Bokkensbrêge (*Sylsterbrêge*), mei oansluting op de *Singel*, de *Sûpemerk* en de *Dimpte Poartesilen*, nei de Jousterpiip (*Lytssânsterpiip*), mei oansluting op de Jousterkaai. Op it earste stik komt op it Lytssân de *Stokfiskstege* út, by de Bysketoerbrêge (*Byskestegebrêge*) de *Bysketoerstege* en op it lêste stik de *Brouwerstege*.

## Gebouwen
Oan de súdside fan it Lytssân steane in tal patrysjershuzen. Dit part fan de strjitte waard eartiids it *Mennistehimeltsje* neamd, nei de wolfarrende menniste hannelers dy't hjir harren wenten hienen. De bewenners joegen mei help fan woldiedige yn- en eksterieuren útdraging fan harren rykdom. De wenten oan dizze side hawwe allegear in djippe tún, dy't yn inkele gefallen oan de Botniakaai ta rinne. Bewenners hienen yn dizze eftertún faak in ferhege túnhûs, dat hja oer de stêdwâl sjen koenen, oer de greiden oant De Jouwer ta.

Oan it Lytssân steane in tal ryksmonuminten, lykas de Brandenburgh, Frysk Skipfeart Museum en it pân fan de Widdo Joustra.

## Sjoch ek
* Grutsân
* List fan ryksmonuminten yn Snits
* Strjitten yn Snits
* Lytssân yn Boalsert
Sneeker Nieuwsblad

It **Sneeker Nieuwsblad** is de regionale hûs-oan-hûs krante foar Snits en de Súdwesthoeke.

It Sneeker Nieuwsblad hat har oarsprong yn 1846 en gie nei de oarloch gear mei it *Drijfhout's Nieuwsblad*. De redaksje fan it Sneeker Nieuwsblad sit yn it histoaryske pân Brandenburgh oan it Lytssân yn de binnenstêd fan Snits. De krante sels is in útjefte fan Hoekstra Utjouwerij, dy't ûnderdiel is fan de NDC Mediagroep. 

## Ferskinen
It Sneeker Nieuwsblad hat in oplage fan 27.000 eksimplaren. Oant yn 2011 kaam de krante op moandei as abonnemintskrante en op tongersdei as fergese krante út. Sûnttids bestiet allinnich de tongersdeiedysje noch.

It Sneeker Nieuwsblad wurdt hûs-oan-hûs besoarge yn Abbegea, Aldegea (Súdwest-Fryslân), Blauhûs, Boazum, Dearsum, Drylts, Easterein, Easthim, Folsgeare, De Gaastmar, Gau, Goaiïngea, Greonterp, Heech, Hinnaard, Hommerts, Idzegea, Yndyk, Itens, Jirnsum, Jutryp, Koufurderrige, Loaiïngea, Lytsewierrum, Nijlân, Offingawier, Poppenwier, Raerd, Reahûs, Rien, Sânfurd,Sibrandabuorren, Skearnegoutum,  Snits, Tersoal, Turns, Toppenhuzen, Tsjalhuzum, Twellingea, Westhim, Wolsum, Wâldsein, Ypekolsgea en Ysbrechtum.
Rezjimint Perthplein

It **Rezjimint Perthplein** is in ferkearsplein yn de wyk Swetteplan yn Snits.

De rotonde op dit plein is de sintrale spil yn it strjittenetwurk fan de wyk en is opdroegen oan de Kanadeeske befrijers út it Rezjiment Perth, dy't Snits oan de ein fan de Twadde Wrâldoarloch befrijd hawwe. It plein is yn 1990 iepene en is beplante mei reade blommen yn de foarm fan in Maple Leaf. Oan de râne fan de rotonde stiet in betinkingspylder, dy't op 1 maaie 1995 ûntbleate is.

## Sjoch ek
* Strjitten yn Snits

## Keppeling om utens
* Webside fan ''The Perth Regiment''
Swetteplan

**Swetteplan** is in wenwyk binnen de stêd Snits yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De wyk telt (yn 2008) 1920 ynwenners en hat in oerflakte fan 58 hektare (wêrfan 2 hektare wetter). De wyk is neamd nei de neistlizzende rivier de Swette. De wichtichste trochgeande strjitte yn de wyk is de Hugo de Grootstrjitte. De strjitten binne meast neamd nei Nederlânske steatslju.

De wyk grinzet yn it noarden oan de wyk De Lotten, yn it easten oan de wyk Stedsfinne, yn it suden oan de wyk Noardeasthoeke en yn it westen oan de wyk Noarderhoeke II. De begrinzing fan de wyk wurdt foarme troch de Swette (eastlik), de Goeman Borgesiusleane (súdlik) en it Spoar fan Ljouwert nei Starum (westlik).

## Histoarje en bebouwing
De wyk Stedsfinne is foar it meastepart boud yn de jierren njoggentich. Yn de wyk steane in soad keapwennings en der is romte foar iepenbier grien. Op it plak fan de hjoeddeiske *Swettestate*, yn it uterste súdeasten, stie foarhinne de Joerstrastins. 

In de wyk is in buertferiening aktyf, neamd Wykferiening Swette-Noardeasthoeke. De feriening beheart it Wykgebou De Hin.  

## Foarsjennings
* In basisskoalle, de Swetteskoalle
* Wykgebou De Hin
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1908

De **[[Olympyske Simmerspullen 1908]]**, ek wol de **IVe Olympiade** neamd waarden yn 1908 yn Londen, Grut-Brittanje hâlden. It atletyk waard hâlden yn it *White City Stadium*. De Estafette stie dit jier foar it earst op it programma.

## White City Stadium
It White City Stadium waard yn 1907 boud foar de Olympyske Simmerspullen yn 1908. It hie doe plak foar 93.000 taskôgers. It hie in Atletykbaan fan 536,44 m in baanhurdfytsbaan fan 660 meter in Swimbad fan 100 meter mei in dûktoer. De oarspronklike atletykbaan hat tsjinst dien oant 1914. Yn 1927 is de atletykbaan fuorthelle en ynsiedde mei gêrs om plak te meitsjen foar wynhûndraverijen. Yn 1985 is it White City Stadium ôfbrutsen om plak te meitsjen foar de gebouwen fan in tillefyzjestjoerder.

## Utslaggen
### Olympyske Estafette

### Hurdrinne
#### 100 meter

#### 200 meter

#### 400 meter

#### 800 meter

#### 1500 meter

#### 5 mijl

#### 4 mijl team

### Horden
#### 110 meter

#### 400 meter

### 3200 meter steeplechase

### Maraton

### Fierspringe

### Fierspringe út Stân

### Hink-stap-springe

### Heechspringe

### Heechspringe út Stân

### Heechljeppe

### Kûgelstjitte

### Kûgelslingerje

### Diskussmite

### Diskussmite (Griekse Styl)

### Spearsmite

### Spearsmite (Frije Styl)

## Medaljespegel
De top acht fan lannen dy't by it atletyk medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1908