open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Avisennaboskmûs

De **avisennaboskmûs** of **Avisenna's boskmûs** (wittenskiplike namme: *Apodemus avicennicus*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan de mûseftigen (*Muridae*) en it skaai fan 'e boskmûzen (*Apodemus*), dat foarkomt yn 'e omkriten fan 'e stêd Fakhrabad, yn de Iraanske provinsje Yazd. Nei alle gedachten hat er him dêr fêstige ûnder in wietere klimatologyske perioade en is er dêr yn 'e midden fan in woastynbiotoop isolearre rekke doe't it klimaat neitiid wer drûger waard.

## Algemiene beskriuwing
De avisennaboskmûs waard pas yn 2006 as in aparte soarte beskreaun en erkend. Hy is ferneamd nei de grutte Perzyske wittenskipper Avisenna (980-1037). Syn pels is op 'e rêch griisbrún en op 'e bealch witich. Guon eksimplaren hawwe in oranje plak op it boarst. De sturtlingte is yn 'e regel grutter as de kop-romplingte, en de kjiftosken binne relatyf lyts. Fierders ferskilt de avisennaboskmûs fan oare soarten boskmûzen troch de struktuer fan syn plasse (skedel).
Alpenboskmûs

De **Alpenboskmûs** (wittenskiplike namme: *Apodemus alpicola*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e mûseftigen (*Muridae*) en it skaai fan 'e boskmûzen (*Apodemus*), dat yn 'e Alpen-regio fan Midden-Jeropa libbet. Oarspronklik waard dit bist beskreaun as in ûndersoarte fan 'e grutte boskmûs (*Apodemus flavicollis*), mar sûnt 1952 wurdt er as in selsstannige soarte erkend. De Alpenboskmûs is it naust besibbe oan 'e lytse boskmûs (*Apodemus uralensis*), en DNA-ûndersyk hat boppedat útwiisd dat de besibskip mei de boskmûs (*Apodemus sylvaticus*) noch justjes grutter is as dy mei de grutte boskmûs.

## Fersprieding
Oant no ta is de Alpenboskmûs oantroffen yn 'e Aostadelling fan noardwestlik Itaalje en oangrinzgjende dielen fan Frankryk, en yn eastlik Switserlân, Lychtenstein, it Eastenrykske Foararlberch en oanbuorjende kriten fan súdlik Beieren, yn Dútslân.

## Uterlike skaaimerken
De Alpenboskmûs hat trochinoar in kop-romplingte fan 8-11 sm, mei in sturtlingte fan 10-13½ sm. Hy is justjes grutter as de boskmûs (*Apodemus sylvaticus*) en ûngefear like grut as de grutte boskmûs (*Apodemus flavicollis*), mar hy hat yn ferhâlding in folle langere sturt, dy't trochinoar goed 120% (mei útrinners oant 140%) fan 'e kop-romplingte bedraacht. It rêchhier is gielbrún oant readbrún en de behierring op 'e bealch grizich wyt oant witich. It gielige plak op 'e kiel rint almeast yn 'e lingterjochting yn in streek út nei de bealch ta en foarmet mar komselden in sletten bân om 'e hals, sa't by de grutte boskmûs it gefal is. Boppedat is de begrinzging folle dizeniger. Lykwols is it sels foar saakkundigen soms dreech om beskate eksimplaren inkeld op grûn fan uterlike skaaimerken fan grutte boskmûzen te ûnderskieden, nammenste mear om't der oan 'e grinzen fan it ferspriedingsgebiet fan 'e Alpenboskmûs oergongsfoarmen foarkomme. Inkeld de foarm fan 'e plasse (skedel) kin wissichheid biede.

## Biotoop
De Alpenboskmûs jout de foarkar oan steile berchskeanten, iepen plakken en berchgreiden, it leafst mei in kombinaasje fan útstykjende rotsen, rinnend wetter en tichte boaiembegroeiïng (gers). Yn kontreien dêr't sawol de Alpenboskmûs as de grutte boskmûs (*Apodemus flavicollis*) foarkomme, bestiet der in habitatskieding yn fertikale rjochting: Alpenboskmûzen libje dan boppe likernôch 1.000 m hichte, en grutte boskmûzen inkeld dêrûnder. Op oare plakken komt de Alpenboskmûs lykwols oant 550 m foar. De boppegrins fan syn fersprieding liet op 2.000 m.
Lytse boskmûs

De **lytse boskmûs** of **Oeralboskmûs** (wittenskiplike namme: *Apodemus uralensis*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e mûseftigen (*Muridae*) en it skaai fan 'e boskmûzen (*Apodemus*), dat foarkomt yn hast hiel East-Jeropa en dielen fan Midden-Jeropa, Lyts-Aazje, de Kaukasus, súdlik Sibearje en Sintraal-Aazje.

## Fersprieding
It ferspriedingsgebiet fan 'e lytse boskmûs omfiemet de Baltyske steaten, súdlik Poalen, Tsjechje, Slowakije, dielen fan Eastenryk en Dútslân, Lychtenstein, Hongarije, dielen fan Kroaasje, Servje, Montenegro en Bulgarije, noardlik Roemeenje, Moldaavje, de Oekraïne, Wyt-Ruslân, westlik Ruslân, de Koeban-regio, de Russyske Kaukasus, Abgaazje, Súd-Osseesje, Georgje, Armeenje, Azerbeidzjan, noardeastlik Turkije, noardwestlik Iraan, eastlik Kazachstan, Kirgyzje, Tadzjikistan, noardeastlik Afganistan, de Russyske Altai en dielen fan Mongoalje, Oezbekistan, noardlik Pakistan en noardwestlik Sina.

## Uterlike skaaimerken
De lytse boskmûs hat trochinoar in kop-romplingte fan 7-9⅔ sm, mei in sturtlingte fan 6½-9½ sm en in gewicht fan 17 g. De sturt is hast like lang as it lichem. De lytse boskmûs is behindiger en grizer fan kleur as de (gewoane) boskmûs (*Apodemus sylvaticus*), mei lytsere earen en eagen. 

## Hâlden en dragen
Lytse boskmûzen libje it leafst yn gebiet mei strewelleguod, lang gers of ûndergroei. Hy yt fral gers, sied, nôt, krûden en ynsekten, oanfolle mei fruchten en beien, woartels en blommen. Wat syn hâlden en dragen oanbelanget, wykt de lytse boskmûs net folle ôf fan 'e boskmûs (*Apodemus sylvaticus*). De peartiid duorret by lytse boskmûzen fan maart oant augustus. Eltse smeet bestiet út 3-8 jongen.

## Taksonomy
De lytse boskmûs waard foar it earst beskreaun (en erkend as selsstannige soarte) yn 1811, troch Peter Simon Pallas. Akseptearre synonimen binne *Apodemus microps* Pallas 1811 en *Sylvaemus microps* Kratochvil & Rosicky 1952. De lytse boskmûs hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt.
Perzyske boskmûs

De **Perzyske boskmûs** (wittenskiplike namme: *Apodemus witherbyi*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e mûseftigen (*Muridae*) en it skaai fan 'e boskmûzen (*Apodemus*), dat foarkomt yn súdwestlik Aazje. Dizze soarte libbet yn elts gefal yn Georgje, Armeenje, Azerbeidzjan, Lyts-Aazje, Israel, Palestina, westlik Jordaanje, Iraan, Turkmenistan en westlik Pakistan. Yn it westen komt er wierskynlik ek foar yn westlik en noardwestlik Syrje, Libanon en noardlik Irak, en yn it easten yn Afganistan, mar dêr is er oant op 't heden noch net oantroffen. Soms wurdt ek de súdlike Oekraïne ta syn ferspriedingsgebiet rekkene.

## Taksonomy
Yn ûnderskate publikaasjes is de Perzyske boskmûs of in dielpopulaasje dêrfan identifisearre as: *Apodemus arianus* Blanford, 1881; *Apodemus falzfeini* Mezjerin & Zagorodnjuk, 1989; en *Apodemus iconicus* Heptner, 1948. *Apodemus arianus* is lykwols in synonym foar de grutte boskmûs (*Apodemus flavicollis*), en de oare nammen binne minder âld as *Apodemus witheryi* Thomas 1902, dy't sadwaande foarrang genietet. Twa mooglik ûndersoarten (mar it kinne ek gewoan synonimen wêze) wurde soms as aparte soarten erkend: de gielboarstboskmûs (*Apodemus fulvipectus* Ognev, 1924) en de Hermonboskmûs (*Apodemus hermonensis* Filippucci et al., 1989), út 'e omkriten fan 'e berch de Hermon, op 'e Syrysk-Libaneeske grins.

## Besibskip oan oare soarten
It soe skoan kinne dat de Perzyske boskmûs it naust besibbe is oan 'e lytse boskmûs (*Apodemus uralensis*) en oan 'e wardboskmûs (*Apodemus pallipes*). De Perzyske boskmûs is lykwols in slach lytser as de (gewoane) boskmûs (*Apodemus sylvaticus*), de soarte dêr't er yn it ferline ornaris mei lykslein waard. Boppedat ferskilt er dêr ek fan yn kleur.
Wardboskmûs

De **wardboskmûs** of **Wards boskmûs** (wittenskiplike namme: *Apodemus pallipes*, foarhinne faak *Apodemus wardi*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e mûseftigen (*Muridae*) en it skaai fan 'e boskmûzen (*Apodemus*), dat foarkomt yn 'e berchtmen fan Sintraal- en Súd-Aazje: de Pamir fan Tadzjikistan en oangrinzgjende kontreien fan Kirgyzje, Afganistan en Pakistan; de Hindoe Kûsj fan noardlik Afganistan; en de Himalaya fan noardlik Pakistan en Yndia, sintraal Nepal en mooglik súdwestlik Tibet. Dizze soarte is oantroffen fan 1.465 oant 3.965 m hichte, mar liket ornaris net boppe de 2.440 m foar te kommen.

## Taksonomy
Foarhinne stie de wardboskmûs ek faak bekend ûnder de wittenskiplike namme "*Apodemus wardi* Wroughton, 1908", mar "*Apodemus pallipes* Barrett-Hamilton, 1900" is âlder en hat dêrom foarrang. De namme "*Mus sublimus* Blanford, 1879" is mooglik in noch âldere oantsjutting foar deselde soarte, mar dy is basearre op ien inkeld jong eksimplaar, wêrfan't de plasse (skedel) weiwurden is. Sadwaande kin dy net mear mei wissichheid mei de wardboskmûs identifisearre wurde, want yn itselde gebiet komme ek guon oare soarten boskmûzen foar. 

## Besibskip en uterlike skaaimerken
De wardboskmûs is it naust besibbe oan 'e Perzyske boskmûs (*Apodemus witherbyi*) en de lytse boskmûs (*Apodemus uralensis*), hoewol't er foarhinne as in foarm (synonym of ûndersoarte) fan 'e (gewoane) boskmûs (*Apodemus sylvaticus*) sjoen waard. De wardboskmûs is grutter as de lytse boskmûs, mar lytser as de oare soarten dy't yn syn wengebiet foarkomme, te witten de Kasjmierboskmûs (*Apodemus rusiges*) en de Himalayaboskmûs (*Apodemus gurkha*). De rêchpels fan 'e wardboskmûs is brúngrizich, mar ûnder de bealch hat er ljochtgriis of witich hier. Syn sturt is like lang of langer as syn lichem, mei in trochsneed lingte fan 10-11&nbsp;sm.
Wrotmûseftigen

De **wrotmûseftigen** (wittenskiplike namme: *Cricetidae*) foarmje in famylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*) en it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), dêr't û.m. de fjildmûs, de hamster, de wetterrôt en de muskusrôt ta hearre. Mei hast 600 ûnderskate soarten is it nei de mûseftigen (*Muridae*) de op ien nei grutste sûchdierefamylje. Wrotmûseftigen binne lânseigen yn Jeraazje en de Amearika's.

Wrotmûseftigen binne oer it generaal lytseftige bisten, al rinne se útinoar fan 'e Amerikaanske dwerchmûs (*Baiomys taylori*), dy't mar 7 g weaget, oant de muskusrôt (*Ondatra zibethicus*), mei in gewicht dat oprinne kin oant 1,8 kg. De lingte fan 'e sturten yn ferhâlding ta de grutte fan it liif rint wiid útinoar. De sturt kin by wrotmûseftigen sawol tichtbehierre as hast keal wêze. De pels is by de measte soarten brunich fan kleur, faak mei in ljochte ûnderbúkbehierring.

Wat biotopen oanbelanget, komme wrotmûseftigen foar fan gebieten mei in poalklimaat oant tropysk reinwâld en tesinzgjende woastinen. Guon soarten libje yn 'e beammen en hawwe sturten dy't spesjaal oanpast binne om op smelle tûken te balansearjen of om tûken mei fêst te gripen. Oare soarten binne semy-akwatysk en hawwe poaten mei swimfluezzen tusken de teannen. Wer oaren libje op 'e grûn en binne duchtige gravers. Wrotmûseftigen binne herbivoaren, omnivoaren of ynsektivoaren. Se hawwe allegear grutte kjiftosken om mei te gnaujen en kinne har ûnder geunstige libbensomstannichheden fluch fuortplantsje.

## Famylje-opbou
Wrotmûzen

De **wrotmûzen** (wittenskiplike namme: *Arvicolinae*) foarmje in ûnderfamylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*) en de famylje fan 'e wrotmûseftigen (*Cricetidae*), dêr't û.o. de fjildmûs, de wetterrôt en de muskusrôt ta hearre. Se binne nau besibbe oan 'e oare ûnderfamyljes fan 'e wrotmûseftigen, de hamsters (*Cricetinae*) en trije groepen dy't mei-inoar beflapt wurde ûnder de oantsjutting mûzen en rotten fan de Nije Wrâld. Sommige saakkundigen wolle de wrotmûzen lykwols ynstee yn 'e famylje mûseftigen (*Muridae*) pleatst hawwe. De wrotmûzen binne de meast foarkommende groep kjifdieren op it noardlik healrûn. Fossilen út dizze ûnderfamylje binne yn Noard-Amearika en Jeropa sa algemien dat se brûkt wurde foar biostratigrafyske datearring fan archeologyske fynplakken.

## Underfamylje-opbou
Tûke (taksonomy)

In **tûke**, **geslachtegroep** of **tribus** (Latyn: *tribus*) is in taksonomyske rang dy't tusken in ûnderfamylje en in skaai yn sit. Dit is net ien fan 'e haadrangen fan 'e taksonomy, mar in takson dat brûkt wurdt as helpmiddel foar fierdere yndieling fan ûnderfamyljes.

## Sjoch ek
* Taksonomy
* Takson
Fjildmûzen (tûke)

De **fjildmûzen** (wittenskiplike namme: *Arvicolini*) foarmje in tûke fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e wrotmûseftigen (*Cricetidae*) en de ûnderfamylje fan 'e wrotmûzen (*Arvicolinae*), dêr't û.o. de fjildmûs en de muskusrôt ta hearre. Dizze taksonomyske ôfdieling moat net betize wurde mei it bekendere skaai fan 'e fjildmûzen (*Microtus*).

## Tûke-opbou
Wetterrotten

De **wetterrotten** of **wrotrotten** (wittenskiplike namme: *Arvicola*) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e wrotmûseftigen (*Cricetidae*), de ûnderfamylje fan 'e wrotmûzen (*Arvicolinae*) en de tûke fan 'e fjildmûzen (*Arvicolini*). Ta dit skaai hearre trije soarten dy't foarkomme yn hast hiel Jeropa en grutte parten fan noardlik Aazje. In fjirde soarte, de richardsonwettermûs, út westlik Noard-Amearika, waard foarhinne ek yn dit skaai pleatst, mar út ûndersyk hat bliken dien dat dy nauwer besibbe is mei it skaai fan 'e fjildmûzen (*Microtus*). De wetterrotten libje, nettsjinsteande har namme, sawol yn it wetter as op drûch lân. Se weagje oant 250 g. It binne bisten mei in tsjûke pels en in hierrige franje tusken de teannen, dy't deselde funksje ferfollet as  swimfluezzen by oare soarten.

## Soarten
Nea Salamis Famagusta FC

**Nea Salamis Famagusta FC** as **Nea Salamina Famagusta FC** (Gryksk: Νέα Σαλαμίς Αμμοχώστου) is in profesjoneel fuotbalteam út it Syprioatyske plak Famagusta, oprjochte op 7 maart 1948. It is no in klup fan flechtlingen dy't Noard-Sypres ferlieten by de Turkske ynvaazje fan 1974. De klup is no tydlik fêstige yn de stêd Larnaca. De klupnamme komt fan de Ald-Grykske stêd Salamis of Salamina (Gryksk: Σαλαμίς), tichteby it Famagusta fan no.

De meast opmerklike prestaasjes fan Nea Salaminas binne de oerwinningen by de Syprioatyske fuotbalbeker en de Cyprus FA Shield (superkup) yn 1990. Yn de A Divizion wie it tredde plak de bêste prestaasje. De earste fiif jier (1948–1953) die it team mei oan de *Cyprus Amateur Football Federation* kampioenskippen. Yn 1953 sleat de club him oan by it Sypriotysk fuotbalbûn (CFA), sadat se meidwaan koene oan de kampioenskippen fan it bûn en om de beker. Sy hawwe mear as 50 seizoenen yn de A Divizion spile; yn it earste seizoen waarden se sânde.

It team die foar 't earst mei oan de Europeeske kompetysje yn 1990 by de Europakup. Fierders hawwe se spile yn trije UEFA Intertoto Cups, nammentlik dy fan 1995, 1997 en 2000. It team heart ta de sportklups fan Nea Salamina Famagusta, dat yn 1948 oprjochte waard; dy klup hat ek in follybalteam foar manlju.

## Nea Salamina yn Jeropa
* O = omloop
* Groep = groepsfaze
* PUC = punten UEFA koëffisjinten

Totaal tal punten foar UEFA koëffisjinten: **0.0**

## Ferneamde spilers
*  Ioannis Okkas
*  Marco Haber
*  Claudiu Răducanu
*  Aleksander Filimonow
Stadjer

**Stadjer** (as **stadjeder**) is in namme foar in bewenner fan de stêd Grins; sy wurde ek *Grinzer* neamd.

Bewenners fan de provinsje Grinslân wurde ek wol oantsjut mei ûnder mear *Ommelaander*, *Hogelandster* (ien fan it Hegelân), *Knoalster* (ien út de omkriten fan Stadskanaal) of *Westerkwartierder* (ien út it Westerkertier).

It wurd stadjer is feitlik de genityf fan *stad*, dat it betsjut: (immen) 'fan de stêd'.

It wurd wurdt ek faak brûkt om ferskil te meitsjen tusken studinten en net-studinten (of studinten dy't fan oarspron fan bûten de stêd komme).

Stadjers hawwe de bynamme: *[[molleboon|mollebonen]].*
Komeet 67P/Tsjûrjûmow-Gerasimenko

**67P/Tsjûrjûmow-Gerasimenko** is de namme fan in periodike komeet mei in omlooptiid om de sinne fan 6,6 jier. De komeet is it eindoel fan de ESA romtesonde Rosetta, dy't op 2 maart 2004 yn Frânsk-Guyana lansearre waard en dêr augustus 2014 oankaam.

## Skaaimerken

## Untdekking
De komeet waard ûntdutsen fan Klim Tsjûrjûmov. Hy bestudearre de bylden dy't Svetlana Gerasimenko op 11 septimber 1969 op it Astrofysysk Ynstitút Alma-Ata naam hie om komeet 32P/Comas Solá te bestudearjen. Oan de râne fan dy bylden seach er in komeeteftich foarwurp, mar hy tocht yn 't earstoan dat it de komeet Comas Solá sels wie.

Werom yn syn eigen ûndersyksynstitút yn Kiev, waarden de bylden nochris yngeand besjoen. Op 22 oktober 1969, waard konkludearre dat it komeet Comas Solá wêze koe meidat dit objekt sa'n 1,8 graden fan it plak lei dêr't de komeet ferwachte wurde koe. Nochris op 'en nij besjoen fûn men Comas Solá op it ferwachte plak werom, dat sadwaande hiene Tsjûrjûmov en Gerasimenko in nije komeet ûntdutsen.

## Rosetta
Op 6 augustus 2014 is de ESA-romtesonde, Rosetta by de komeet oankaam. De komeet sil fierder bestudearre en yn kaart brocht wurde. De lâner fan de sonde, Philae, sil boaiemûndersyk op de komeet dwaan. Op 12 novimber 2014, om 16:30 oere hinne, lâne de Philae, op de komeet. Nei't er in grûnboarring dien hie wie syn akku benei leech en waard it tastel op *stand by* set. Der wurdt ferwachte dat de sinnepanielen de akku wer oplade kin at de komeet tichter by de sinne komt.
  
 

''
Nicolas Verrien

**Nicolas Verrien** ek **Nicolas Verien** (1685-1750) wie in Frânsk ûntwerper fan monogrammen. Hy wurke tusken 1685 en 1724. Verrien syn monogrammen waarden brûkt troch ambachtslju en keunstners, fan goudsmidden en slotmakkers oant byldhouwers en keunstskilders. De keunstner Gérard Edelinck makke in portret fan Verrien. Wurk fan Verrien sit yn de samling fan it Cooper–Hewitt, National Design Museum yn Manhattan, New York.

## Bibliografy
* *Catalogue de livres rares et précieux composant la bibliothèque de M. Hippolyte Destailleur...* Paris : D. Morgand, 1891. 8°, 448 p.
* *Belles écritures*, (Catalogue de vente à prix marqués). Parys, Librairie Paul Jammes, 1992.
Sleat (wetter)

In **sleat** is in wettergong op plakken dêr't reinwetter gearstreamt, sadat it ôffierd wurde kin nei gruttere oerflaktewetters, lykas opfearten en kanalen, marren en úteinlik de see. Sleatten meitsje sadwaande in wichtich ûnderdiel út fan 'e wetterhúshâldkundige ynfrastruktuer. In grutte sleat wurdt al gau in feart neamd, wylst in petiterich sleatsje in greppel is.

Dêrnjonken wurde sleatten, fral yn it noarden en westen fan Fryslân, ek faak brûkt as ôffreding fan perselen grûn. Sawol greidlân as ikkers wurde dertroch omjûn, wêrby't se fral by greiden funksjoneel binne om weidzjend fee te hâlden dêr't it bliuwe moat. Sokke stikken lân, sawol greide as bou, wurde ek faak fan wegen skaat troch sleatten. Hoewol't de ôffredingsfunksje fan sleatten troch de measte minsken as it wichtichst ûnderfûn wurdt, is it eins in sekundêre funksje, mei't de ôfwettering folle belangriker is en foar ôffreedzjen likegoed stekken of houtwâlen brûkt wurde kinne soene.

Sleatten moatte ien kear yn 't jier hekkele wurde, wêrby't se ûntdien wurde fan 'e wetterplanten. Bart soks net, dan groeie se op 'en doer ticht. Behalven foar ôffreding, ûntwettering en opfang fan oerstallich wetter binne sleatten ek fan libbensbelang foar biodiversiteit en foar de natoer yn it algemien. Benammen in protte fûgels, ynsekten en amfibyen tankje harren fuortbestean oan 'e biotopen fan 'e sleat sels en fan 'e sleatswâlen.

Nederlân hat in netwurk fan yn totaal 330.000&nbsp;km oan sleatten. Sûnt de midden fan 'e tweintichste iuw is dat sifer sterk omleech gien troch ruilferkaveling, skaalfergrutting fan de lânbou, gebrek oan lânskipssoarch, de oanlis fan nije wegen en oare ynfrastruktuer, en de útwreiding fan stêden en doarpen.
Potez 25

De **Potez 25** wie in ienmotorige, twasits, dûbeldekker fan de Frânske fabrikant Potez  út de jierren tweintich fan de 20e iuw. It type wie it fleantúch mei it measte súkses fan Henry Potez. Der waarden 3.500 yn leafst 87 ferzjes fan boud. It grutste part fan dy fleamasines tsjinnen by tal fan loftmachten, meast by dy fan Frankryk en Poalen, mar ek by teminsten 20 oaren.

## Spesifikaasjes

In tal fan dit fleantúchtype binne te sjen yn it Musée de l’air et de l’espace.

## Keppelings om utens
* Foto's en tekeningen by Ugolok Neba 
* Kleurefoto's fan de Grykske Potez Po 25
Berm

In **berm** of **barm** is in smellige stripe grûn by in wei lâns, dy't yn 'e regel begroeid wurdt troch gerzen en griene krûden, en dy't ferskate kearen yn it groeiseizoen meand wurdt. Yn Fryslân leit oare kant de berm ornaris in sleat of teminsten in greppel, mar yn oare gebieten komme ek oare ôffredingsfoarmen foar, lykas stekken, houtwâlen, hagen en muorkes.

## Funksjes
Berms binne fan belang yn 'e wegeboukunde, om't se de eigentlike wei ûnderstypje en tsjinje kinne as reserveromte foar in eventuële weiferbreding. Dêrnjonken hawwe se ferkearskundige wearde foar it útwiken fan weibrûkers en om ferkearsbuorden en beweiwizering te pleatsen.

Fierders kinne berms tydlik brûkt wurde foar de opslach fan in ferskaat oan materialen en dingen, wêrûnder sân, strjitstiennen en oar guod foar wei-ûnderhâld, mar dêrnjonken ek foar it parkearjen fan auto's.

Teffens wurde yn berms ornaris keabels en liedings yngroeven foar elektrisiteits-, gas- en wetterfoarsjenning, en foar keabeltillefyzje en ynternetoanslutings. Unbedoeld foarmje berms faak ek in fruchtber, sij it soms net sa sûn biotoop foar alderhanne floara en fauna.

## Sjoch ek
* Middenberm
Greppel

In **greppel** is in lange fuorge yn greidlân of by wize fan ôffreding tusken perselen grûn.

Greppels wurde brûkt om oerstallich wetter ôf te fieren nei in sleat, sadat de ûndergrûn minder wiet wurdt. Planten dy't oars ferrotsje en beskimmele reitsje soene, kinne troch dy ôfwettering (of drainaazje) better groeie. Greppels binne fral yn klaaigrûn fan belang, mei't klaai min wetter trochlit.

## Sjoch ek
*sleat (wetter)
*opfeart
*kanaal (wetterwei)
Ikker

In **ikker** of in stik **boulân** is in lape troch de minske foar de lânbou bewurke grûn, dêr't lânbougewaaksen, lykas nôt, jirpels of sûkerbiten op ferboud wurde. It wurd "ikker" komt oarspronklik fan it Latynske *ager*, dat itselde betsjut. It Latynske wurd *agricola* betsjut dan "lânbouwer" (*colo* is "bewurkje"). (De Fryske efternamme "Agricola" is dus in latinisearring fan "De Boer", krekt sa't "Nauta" in latinisearring fan "Visser" is.)

In ikker moat ûnderskaat wurde fan in greide, dat in stik ûnbeboud gerslân foar de feehâlderij is. Ikkers wurde faak fan oare perselen grûn ôfsletten troch sleatten, beamwâlen of ôffredings mei izertrie, stikeltried of, yn it bûtenlân faak, hagen of muorkes. De moderne ekology draacht it idee út om fan 'e ikkerseame in faunarâne te meitsjen, sadat de wylde natoer dêr in better kâns kriget om te oerlibjen.

## Sjoch ek
*greide
**[[acre (oerflaktemjitte)|acre]]* (in wurd dat fan deselde stam komt)
Hage

In **hage** of **haach** is in rige deun opinoar plante strewellen, mooglik mei beammen dertuskenyn, dy't bedoeld is om as ôffreding te fungearjen fan in beskaat gebiet, lykas in ikker, in greide of in tún. Faak wurde hagen ek wol by wegen lâns plante. Hagen foarmje in wichtich ûnderdiel fan túnarsjitektuer.
Wringe

* wringe (rêchbonke), bûgber stelsel fan bonken yn 'e rêch fan wringedieren (Nederlânsk: *ruggengraat*)
* wringe (draaibonke), elts fan 'e ôfsûnderlike draaibonken dy't mei-inoar de rêchbonke foarmje (Nederlânsk: *wervel*)
* wringe (stek), in soarte fan hikke
Tún

In **tún** is in troch de minske ûntwurpen romte, ornaris bûtendoar, mar soms ek yn in kas of earnewêr binnendoar, dy't bedoeld is foar it tentoanstellen, de kultivaasje en it belibjen fan nocht oan planten en oare foarmen fan 'e natoer.

## Beskriuwing
Tunen kinne sawol natuerlike as troch minsken makke eleminten omfetsje. De meast foarkommende tún is tsjintwurdich de hûstún, dy't by in beskate wente heart en dus priveeterrein is, en dy't as sadanich faak ôffrede wurdt mei in stek, in skud of in hage. Foarhinne hie it wurd tún yn 'e regel in mear algemiene betsjutting, dy't mear wei hie fan it hjoeddeiske "park", en dêr't it wurd "dieretún" noch in restant fan is. In spesjaal soarte tún is de botanyske tún, in foar it publyk tagonklik park dêr't men plantesoarten sammelet mei as doel wittenskiplik ûndersyk, it jaan fan ûnderrjocht oan it publyk en de bewissiging fan it fuortbestean fan 'e oangeande planten.

Westerske tunen binne frijwol útslutend basearre op it arranzjearjen fan planten, mar der besteane ferskate types easterske tunen, lykas Japanske rotstunen, dy't mar krap of hielendal net gebrûk meitsje fan planten. Tunen binne der fierders yn alle soarten en maten. Guon omfiemje inkeld lânseigen planten, wylst oaren plantesoarten fan oer de hiele wrâld ynkorporearje. Faak wurdt besocht om 'e túnarsjitektuer fuort te sterkjen mei wettereleminten as fivers, fonteinen en wetterfaltsjes, soms mei en soms sûnder fisken (lykas goudfisken of koikoarpers). Troch minsken makke saken as prieeltsjes of stânbylden wurde soms tafoege, en âlderwetse tunen hawwe noch faak in hoekje dat tsjinstdocht as krûdetún en/of kokentún, dêr't dus gewaaksen ferboud wurde foar konsumpsje.

De measte hjoeddeiske tunen besteane út in gersfjildsje dat koart meand holden wurdt, it gazon, mei by de rânen lâns blombêden en romte foar strewelleguod, dêr't alle planten dy't op it ferkearde plak groeie as ûnkrûd betitele en gau fuortwjudde wurde. Tusken de hûsdoar en de grins fan 'e gerjochtichheid fan 'e túneigner rint ornaris in túnpaad fan tegels of grint. It ûnderhâlden fan in tún wurdt **túnkjen** neamd, al wurdt dy term yn it Frysk ek brûkt foar it bedriuwen fan túnbou, wat hiel wat oars is. Túnkjen yn in tún is foar in protte minsken in leafhawwerij, hoewol't in soad oaren der in grouwéligen hekel oan hawwe. Sadwaande litte tsjintwurdich almar mear lju de hiele tún betegelje, om der mar sa min mooglik lêst fan te hawwe. Dat smyt dan wer swierrichheden op foar de wetterhúshâlding, mei't troch al dy bestrjitting nei in flinke stjalpbui it reinwetter net mear fuortkomme kin en de huzen derûnder strûpe.
Strewel

In **strewel**, **strewelle**, **strewiel**, **strûk** of **beamke**, yn it meartal ek wol **strewelleguod** of **beamkeguod** neamd, is in houtige plant dy't him drekt boppe de grûn al fertûket yn in stikmannich tûken en twigen, en dus gjin stamme foarmet. Strewellen wurde sadwaande net sa heech as beammen. Fan natuere komme se bygelyks foar oan 'e rânen fan bosken, op iepen plakken yn bosken en yn 'e dúnlânskippen. Tsjintwurdich foarmje se ek in wichtich ûnderdiel fan túnarsjitektuer.

Yn bosken en oare wyldernisgebieten sprekt men ek fan **leechhout** of **ûndergroei** om it gehiel fan alle dêr groeiende strewellen oan te tsjutten.
Botanyske tún

In **botanyske tún** is in tún dy't tawijd is oan 'e samling, kultivaasje en tentoanstelling fan in wiid ferskaat oan planten, faak fan oer de hiele wrâld, wêrby't hieltyd de wittenskiplike namme fermeld stiet. Botanyske tunen meitsje yn 'e regel ûnderdiel út fan universiteiten (**Hortus Botanicus**) of oare wittenskiplike ûndersyksynstituten, en binne ornaris tagonklik foar it publyk, mei't harren doel foar in grut part it ferskaffen fan ûnderwiis oangeande de plantewrâld is. In oar doel is de bewissiging fan it fuortbestean fan seldsume planten, en in trêden it dwaan fan wittenskiplik ûndersyk nei de oanwêzige plantesoarten.

Botanyske tunen omfetsje meastal kassen, dêr't eksoatyske planten út 'e tropen kultivearre wurde. Yn sokke kassen (en by goed waar by 't simmer ek wol yn iepenloftdielen fan botanyske tunen) wurde jûns gauris sosjale gearkomsten holden, lykas lêzings, toanielfoarstellings en konserten. Soms fungearje botanyske tunen ek as keunstgaleryen; byldhouwurken passe der bygelyks hiel goed by.

De botanyske tún as ferskynsel fûn syn oarsprong yn 'e medyske krûdetunen dy't foar it earst yn it Jeropa fan 'e Midsiuwen ferskynden, as de priveetunen fan beskate kundige medisy. Under de Renêssânse ûntjoegen dy har yn Itaalje ta wiidweidiger kolleksjes fan planten foar wittenskiplik ûndersyk op it mêd fan medisinale wurking. Yn 'e santjinde iuw ûntstie dêrút in wittenskiplike belangstelling foar planten dy't los stie fan medyske omtinkens, mar poer te krijen hie mei it yn kaart bringen fan 'e plantewrâld. Yn 'e achttjinde iuw waard it formele taksonomyske systeem fan klassifisearring mei wittenskiplike nomenklatuer betocht en yn gebrûk nommen, en dyselde iuws noch waarden botanisy meistjoerd op ûntdekkingsreizen (bgl. nei de Stille Súdsee en it binnenlân fan Noard-Amearika) om eksimplaren fan eksoatyske planten te sammeljen. Ien fan bekendste botanyske tunen fan 'e wrâld, de Keninklike Botanyske Tún fan Kew, by Londen, ûntstie as resultaat fan dat sammelwurk.
Heide

**Heide** of **heidlân** is in mei strewellefegetaasje begroeid lânskipstype dat foarkomt op ûnfruchtbere, soerhâldende ûndergrûnen lykas heechfean en ûntkalke dúngebieten. It wurdt karakterisearre troch iepen gebieten dy't bedutsen binne troch in leechgroei fan houtige planten út 'e heide- en beikeheide-famyljes. 

Heide komt fral foar yn gebieten dy't in seeklimaat hawwe, mei in hege luchtfochtichheid, net al te waarme simmers en gjin strange winters. Om heidelânskippen te behâlden moatte geregeldwei kolonisearjende heechgroeiende plantesoarten lykas beammen ferwidere wurde. Ek it ôfbrânen fan stikken heide is út en troch needsaaklik.

Heide is in lânskipstype dat yn Jeropa frij beheind foarkomt, yn Nederlân, Flaanderen, Dútslân, op 'e Britske Eilannen (ynkl. Ierlân) en ferspraat by de kusten fan 'e Middellânske See lâns. Bûten Jeropa komt it ek foar yn dielen fan Kalifornje, Austraalje, Nij-Kaledoanje en sintraal Sily. Yn Nederlân komt heide benammen foar yn dúnlânskippen en yn heechfeangebieten. Yn it binnenlân binne it eins sûnder útsûndering kultuerlânskippen, dy't ûntstien binne troch de yntinsivearring fan 'e skieppehâlderij yn 'e Midsiuwen en troch it ôfplagjen fan 'e boppelaach fan 'e boaiem.
Greide

In **greide** of in stik **greidlân** is in lape min ofte mear ûnbewurke grûn begroeid mei gerzen en oare net-houtige planten, dy't troch de minske foar de feehâlderij brûkt wurdt. De wichtichste funksje fan greiden is as weidplak foar fee en om hea (drûge gers) en kuil (fergêste gers) te produsearjen, dat opslein wurdt as winterfoer.

Njonken har funksje op it mêd fan 'e lânbou binne greiden ek ekologysk sjoen fan grutte betsjutting, fanwegen har iepen, sinnige foarkommen, dat floara en fauna oanlûkt dy't ûnder oare kondysjes net oerlibje kinne soe. Greidlân komt ek fan natuere foar (tink oan berchgreiden yn it heechberchtme, de steppes fan East-Jeropa en Sintraal-Aazje; de savannes fan Afrika, de prêrjes fan Noard-Amearika en de pampa's fan Súd-Amearika), mar net yn Nederlân. Hjir binne alle greiden skepen troch de minske, dy't er der ek allegeduerigen yn yngrypt, sadat de natuerlike biotoop gjin kâns kriget om him te ûntwikkeljen. Sa is in protte greidlân sûnt de jierren santich op 'e nij ynsiedde, om in heger gewier oan gers te krijen en blommen en oare net-gerzige planten safolle mooglik út te bannen.

## Sjoch ek
*ikker
Park

In **park** is in ûnbeboud gebiet binnen de beboude kom fan almeast in gruttere stêd, dat reservearre is foar natoer en minsklike rekreaasje en ferdivedaasje.

Parken omfetsje almeast beammen en strewelleguod, mar ek iepen, mei gers, begroeide fjilden dy't wol wat wei hawwe fan greiden. Ek rotspartijen en fivers en oare wettereleminten meitsje gauris ûnderdiel út fan parken. Guon binne strang oardere, yn 'e foarm fan Ingelske of Frânske tunen, wylst oaren wol hast noch yn har natuerlike steat lykje te ferkearen. Frijwol alle parken binne lykwols troch de minske ûntwurpen. It binne faak oäzes fan rêst yn drokke stêden, dêr't behalven minsken ek alderhanne floara en fauna gearkloftet.

Guon fan 'e bekendste parken yn 'e wrâld binne Central Park yn New York, Hyde Park yn Londen en it Bois de Boulogne by Parys. Yn Nederlân is it Vondelpark yn Amsterdam nei alle gedachten it bekendst.

Der besteane ek nasjonale parken (en, yn it ferlingde dêrfan, subnasjonale parken, lykas provinsjale en steatsparken). Dat binne beskerme natoergebieten dy't faak fier fan 'e grutte stêden ôf lizze, en net folle gemien hawwe mei gewoane parken, of it moat wêze dat minsken de rekreëarje kinne.
Wyngerd

In **wyngerd** is fan oarsprong in spesifyk soarte hôf, nammentlik in mei druveplanten (ek wol wynranken neamd) troch in wynboer yn kultuer brocht stik lânbougrûn. It doel dêrfan is meastal om 'e troch de druveplanten produsearre druven te brûken foar de wynbou, oftewol de produksje fan wyn. Dêrnjonken kinne se as tafeldruven foar konsumpsje oanbean wurde, ferwurke wurde ta rezinen of útparse wurde ta alkoholfrij druvesop. De measte wynstreken lizze yn gebieten mei in myld oant waarm klimaat. Fral Frankryk stiet hjirom bekend, mar ek Spanje, Itaalje, Dútslân, Grikelân, de Feriene Steaten (Kalifornje), Austraalje, Súd-Afrika en Sily binne bekende wynprodusearjende lannen. Yn Fryslân komme (frijwol) gjin wyngerds yn dizze inge betsjutting foar. Mooglik is it mei dêrom dat it Fryske wurd "wyngerd" ek faak brûkt wurdt foar túnbougrûn dêr't oare fruchten as druven produsearre wurde, lykas apels, parren of prommen. Soks wurdt dan faak wol yn 'e namme oanjûn: men sprekt dan fan in "apelwyngerd". Dêrmei is it wurd "wyngerd" yn it Frysk min ofte mear synonym wurden mei "hôf", yn 'e betsjutting fan in omsletten stik lân mei fruchtbeammen.
Beamgrins

De **beamgrins** is de grins fan in habitat dêr't beammen foarkomme. Oare kant de beamgrins litte de klimatologyske omstannichheden beammegroei net mear ta.

It bekendste soarte fan beamgrins wurdt feroarsake troch temperatuerferskillen. Dat type beamgrins komt foar yn berchtmen en yn 'e beide poalsirkels. Yn Jeropeeske berchtmen leit de beamgrins likernôch tusken de 1.800 en de 2.200 m hichte.

Njonken temperatuer kinne ek oare faktoaren in rol spylje. Sa besteane der oan 'e bûtenrânen fan woastinen beamgrinzen dy't feroarsake wurde troch drûchte. Ek kinne oanhâldende hurde wyn en it sâltgehalte yn 'e boaiem in beamgrins feroarsaakje.

Beamgrinzen sjogge der fan in ôfstân út as in skerpe demarkaasjeline, mar neigeraden dat men tichterby komt, wurdt dúdlik dat it eins in stadich ôfnimmen of weikwinen fan 'e beammegroei is. De beammen komme minder foar, bosken tinje út en beammen wurde koarter en lytser oant se úteinlik alhielendal ophâlde.
Biotoop

In **biotoop** is in gebiet mei in unifoarm lânskipstype dêr't beskate organismen bestean kinne. It wurd komt fan it Grykske βιος, *bios*, dat "libben" betsjut, en τοπος, *topos*, "plak", en betsjut dus letterlik "libbensplak". Dit begryp moat net betize wurde mei de besibbe term habitat, dat it spesifike plak binnen in biotoop oantsjut dêr't in organisme libbet. Yn ien biotoop komme dus ferskate habitats foar. Om in foarbyld te jaan: de reinwjirm komt û.m. foar yn it biotoop fan it wâld, dêr't de grûn syn habitat is.
Nachtdier

In **nachtdier** is in bist dat nachts aktyf is en de dei sliepend trochbringt. It byhearrende eigenskipswurd is **nokturnaal**.

## Beskriuwing
Nachtdieren hawwe oer it algemien in heech ûntwikkele gesichtsfermogen, mar om't de funksjonaliteit dêrfan yn it nachtlik tsjuster beheind is, hawwe se faak ta kompinsaasje ek sterke oare sintugen evoluëarre, lykas gehoar en rooksin. Guon nachtdieren, lykas katten en fretten, hawwe eagen dy't har oanpasse kinne oan sawol lege as hege ljochtnivo's, wat har by steat steld om ek by ljochtskyndei op 'e lapen te kommen. Oaren, lykas galago's (in famylje fan healapen dy't miskien better bekend is ûnder de Ingelske namme *bushbabies*) en guon flearmûzen, kinne allinne mar nachts sjen en kinne deis sadwaande net funksjonearje. In soad nachtdieren, lykas ûlen, hawwe tige grutte eagen yn ferhâlding ta har lichemsgrutte, om 'e legere ljochtnivo's by nacht te kompinsearjen.

It tsjinstelde fan in nachtdier is in deidier, dat net nokturnaal is mar diurnaal, en dus inkeld by ljochtskyndei aktyf. Dêrta hearre bygelyks iikhoarntsjes en sjongfûgels. Dan binne der noch de saneamde skimerdieren, dy't skimeraktyf of krepuskulêr binne, wat sizze wol dat se de foarkar jouwe oan 'e tuskenbeiden perioade fan 'e moarns- en de jûnsskimer. Foarbylden fan dizze groep binne kninen, stjonkdieren en hyena's. Ta ein beslút binne der de saneamde metaturnale bisten, lykas liuwen, dy't it hiele etmiel rûn aktyf wêze kinne. Minsken binne fan natuere diurnaal, al ûntwikkelje party nokturnale gewoanten neigeraden dat se âlder wurde.
Nys

In **nys** of ***niche*** is beskate spesjalisearre funksje binnen in biotoop, dy't ferfolle wurdt troch in beskaat organisme. In nys is bûn oan in stikmannich betingsten dêr't in organisme oan foldwaan moat as er de nys ferfolje wol, lykas klimaat, wetterhúshâlding, boaiemtekstuer, soergehalte, fiedingsrykdom, ensfh. Oer it algemien evoluëarje soarten organismen om oan sokke betingsten te foldwaan. Dêrtroch komme se der faak gelikens út te sjen. Om in foarbyld te jaan, sa liket de prêrjewolf of kojoate, út Noard-Amearika, tige op 'e jakhalzen fan 'e Alde Wrâld, hoewol't se binnen de famylje fan 'e hûneftigen net nau besibbe binne: dy likenis is it resultaat fan it feit dat se yn ferskillende ekosystemen deselde, oerienkomstige nys ferfolje.
Predaasje

**Predaasje** is in ferskynsel fan biologyske ynteraksje tusken ferskillende soarten organismen, wêrby't it iene, de **proai**, fongen en opiten wurdt troch it oare, it **rôfdier**, dat eins better **predator** neamd wurde kin (want it kin ek in fleisitende plant wêze). Spesifikere oantsjuttings binne **rôffûgel** foar predators dy't fûgels binne, **rôffisk** foar predators dy't fisken binne, ensfh. Predators deadzje yn 'e regel har proai foar't se dy opite, mar net altyd. Likegoed einiget (súksesfolle) predaasje yn it algemien mei de dea fan 'e proai.

Oare foarmen fan konsumpsje fan organismen binne herbivory (it iten fan planten of dielen fan planten), mykofagy (it iten fan skimmels) en detrivory (it iten fan ies, d.w.s. dierlik of plantaardich materiaal dat al dea of ôfstoarn is). It kin dreech wêze om 'e ferskillende konsumpsjefoarmen faninoar te ûnderskieden. Om in pear foarbylden te jaan: as in ko by it iten fan gers ynsekten binnenkriget, is dat dan in foarm fan predaasje? En hoe moat men it sjen as in parasyt syn aaien leit yn in wûne fan syn gasthearsoart, dy't de útkommen larven dan fan binnenút oanfrette?

It wichtichste skaaimerk fan predaasje is lykwols de direkte ynfloed dy't it hâlden en dragen fan 'e predator hat op 'e populaasje fan 'e proai. Dy ynfloed is oer it algemien geunstich, want sûnder de rôfdieren dy't de âlde, sike en swakke proaien ôfskiftsje en opfrette, soe it mei de proaisoarte yn it ûnleech reitsje. Sa'n selektive druk liedt gauris ta in evolúsjonêre wapenwedrin tusken predator en proai, wêrby't de proai oanpassings ûntwikkelet dy't him by steat stelle om oan 'e predator te ûntkommen (want de eksimplaren dy't ûntkomme binne dejingen dy't har fuortplantsje en jouwe dus sa in nije eigenskip oan harren neikommelingen troch), wylst de predator dan sels ek wer oanpassings ûntjout om 'e nije oanpassings fan 'e proai te oerwinnen (want de eksimplaren dy't de proai fange binne dejingen dy't oerlibje en jouwe dus dy nije eigenskip oan har neikommelingen troch). Dizze syklus kin yn prinsipe oant yn it ûneinige trochgean.
Karnivoar

In **karnivoar** of **fleisiter** is in organisme dat dierlik materiaal brûkt om him mei te fieden. De term komt út it Latyn, fan *carnis* ("fleis") en *-vorus* ("iter"). Dizze oantsjutting wurdt net inkeld brûkt foar bisten dy't oare bisten opfrette, mar ek foar fleisitende planten en fleisitende baktearjes.

It begryp "karnivoar" moat net betize wurde mei de *[[Carnivora]]*, it taksonomyske skift fan 'e rôfdieren. In protte bisten dy't ta dy groep hearre binne yndie karnivoaren, mar guon binne ynstee omnivoaren (bgl. de measte bearen), wylst guon just herbivoaren binne (tink oan 'e reuzepanda). In spesifyk soarte fan karnivoaren binne de ynsektivoaren of ynsekte-iters.
Ynsektivoar

In **ynsektivoar** of **ynsekte-iter** is in karnivoar organisme dat ynsekten brûkt om him mei te fieden. De term is in kombinaasje fan it wurd "ynsekt" mei it Latynsk efterheaksel *-vorus* ("iter"). It begryp "ynsektivoar" moat net betize wurde mei de ynsekte-iters (*Eulipotyphla*), in taksonomysk skift dêr't bygelyks de stikelbargen, pipermûzen en mollen ta hearre. De leden fan dy groep ite oer it algemien net inkeld ynsekten mar ek oar wrimelt, wylst in protte ynsektivoare libbensfoarmen krekt nèt ta de *Eulipotyphla* rekkene wurde; sa libje hast alle amfibyen en in protte reptilen (hagedissen) hast útslutend fan ynsekten. Teffens binne der ynsektivoare, fleisitende planten, en beskate ynsektesoarten binne sels ek ynsektivoar.
Habitat

In **habitat** is de oantsjutting foar it spesifike plak dêr't in organisme foarkomt, om't de bioatyske en abioatyske faktoaren fan dat plak foldogge oan 'e easken en tolerânsjes dy't sa'n organisme steld om oerlibje, groeie en him fuortplantsje te kinnen. De term komt út it Latyn, wêryn't it "it bewennet" betsjut. In habitat moat net betize wurde mei de besibbe term biotoop, dat in grutter gebiet is mei in unifoarm lânskipstype dêr't beskate organismen bestean kinne. Yn ien biotoop komme dus ferskate habitats foar. Om in foarbyld te jaan: de reinwjirm komt û.m. foar yn it biotoop fan it wâld, dêr't de grûn syn habitat is. Mar ien habitat kin ek wer foarkomme yn ferskate biotopen, lykas by it tomke, dat syn habitat hat yn biotopen as it bosk, de dunen, de sompen en tunen yn stêd en doarp.
Ferspriedingsgebiet

In **ferspriedingsgebiet** of **areaal** is in algemiene term yn 'e ierdrykskunde, dy't it geografyske gebiet oantsjut wêryn't in beskaat ferskynsel foarkomt. Dêrby kin it gean om sokke útinoar rinnende dingen as túnbou (it túnbou-areaal) of it foarkommen fan tornado's. It measte wurdt dizze oantsjutting lykwols brûkt yn 'e biogeografy, om it foarkommen fan in beskaat organisme oan te jaan. Dêrby wurdt yn 'e regel ûnderskie makke tusken it lânseigen ferspriedingsgebiet, dêr't in biste- of plantesoarte fan natuere foarkomt, en it gebiet dêr't sa'n soarte as eksoat bestiet, wat yn 'e measte gefallen troch minsklik yngripen feroarsake is.

Ek wurdt faak ûnderskie makke tusken: 
* kosmopolityske fersprieding: foarkommen yn in grut part fan 'e wrâld
* endemyske fersprieding: foarkommen beheind ta in tige lyts part fan 'e wrâld
* disjunkte fersprieding: foarkommen yn twa of mear gebieten dy't geografysk net mei-inoar ferbûn binne
* diskontinuë fersprieding: foarkommen mei grutte lagunes middenyn it ferspriedingsgebiet dêr't de soarte net foarkomt

Fral by fûgels komme noch oare ferskillen foar, mei't dy faak ferskillende briedgebieten, oerwinteringsgebieten en stângebieten hawwe.
Herbivoar

In **herbivoar** of **plante-iter** is in organisme dat plantaardich materiaal brûkt om him mei te fieden. De term komt út it Latyn, fan *herba* ("plant") en *-vorus* ("iter"). Herbivoaren kinne fierder opdield wurde yn spesjalisten dy't inkeld blêden iten (de folivoaren) en dy't allinne mar fruchten ite (de frugivoaren). As it menu struktureel oanfolle wurdt mei dierlik materiaal, dan sprekt men fan in omnivoar of allesiter. Oan 'e oare kant fan it spektrum stiet de karnivoar, dy't inkeld dierlik materiaal yt. Al sokke organismen hjitte heterotroof te wêzen; se hawwe oare organismen nedich om har mei te fieden. Planten, dy't inkeld anorganysk materiaal brek binne, wurde autotroof neamd.
Mingd wâld

In **mingd wâld** of **mingd bosk** is in soarte wâld dat út sawol leafbeammen as nullebeammen bestiet. It rint útinoar fan leafwâld dat foar teminsten 5% út nullebeammen bestiet oant nullewâld dat foar teminsten 5% út leafbeammen bestiet.

It begryp "mingd wâld" wurdt brûkt ta ûnderskie fan in monokultuer fan itsij leafbeammen, itsij nullebeammen. De fegetaasjesône mei mingd wâld is in oergong tusken de sône mei leafwâld, dy't súdlik dêrfan leit, en de sône dêr't inkeld nullewâld foarkomt, de taiga, dy't him oan 'e noardkant derfan útstrekt.
Nullewâld

In **nullewâld**, **nuddelwâld** of **nullebosk** is in soarte wâld dat hielendal of fierhinne bestiet út nullebeammen en konifearen. Foar it meastepart behâlde sokke beammen by 't winter harren nullen, lykas dat it gefal is by dinnen, spjirren en seders, mar der besteane ek nulleferliezende soarten, lykas de liere, dy't hjerstmis syn grien falle lit. Nullewâlden komme fan natuere foar yn klimaatsônes mei kâlde winters en genôch delslach, mar ek wol yn waarmere gebieten op ûndergrûnen dy't net streksum genôch binne foar leafwâlden. It bêst bedije nullewâlden yn kontreien mei in lânklimaat of in heechberchtmeklimaat. Yn streken mei in seeklimaat (lykas Nederlân) kinne se wol oerlibje, mar florearje se oer it algemien net.

Nullewâlden komme yn Jeropa foar yn berchtmen as de Alpen, Pyreneeën, Apeninen, Balkan, Karpaten, Tatra, Kaukasus en Oeral, dêr't se hegerop op 'e berchskeanten groeie, boppe de leafwâlden. Fierders besteane se yn Midden-Jeropa ek op 'e fiedingsearme sângrûnen, dêr't se gefoeliger binne foar de skea dy't tabrocht wurdt troch soere rein, mei bygelyks yn Bohemen gefallen fan wâldstjerte as gefolch. Yn it grutste diel fan Skandinaavje en yn noardlik Ruslân, dêr't de winters te kâld binne foar leafwâld, komme útslutend nullewâlden foar. Dy spesifike nullewâldsône, tusken de sônes fan it mingd wâld en dy fan 'e toendra yn, wurdt de taiga neamd. Bûten Jeropa wreidet de taiga him út oer it grutste part fan Sibearje, noardlik Japan, Alaska en Kanada.

Yn Nederlân is it eins te waarm foar nullewâld, en hoewol't it hjir wol groeit, liedt it hjir in sieltôgjend bestean. Fan natuere komt it hjir dan ek net foar, mar yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw en de earste helte fan 'e tweintichste iuw is der op 'e Feluwe en yn Noard-Brabân en Drinte in soad nullewâld troch de minske oanplante om sânferstowing tsjin te gean en om hout te leverjen foar de mynbou yn Limburch. Hjoed de dei wurde in protte fan dy oanplante nullewâlden wer stadichoan omfoarme ta natuerliker leafwâlden.
Omnivoar

In **omnivoar** of **allesiter** is in organisme dat sawol plantaardich as dierlik materiaal brûkt om him mei te fieden. De term komt út it Latyn, fan *omnis* ("alles") en *-vorus* ("iter"). De oantsjutting "omnivoar" wurdt brûkt om alles ûnder te beflappen fan karnivoaren (fleisiters) dy't op syn minsten foar 5% planteguod frette, oant herbivoaren (plante-iters) dy't op syn minsten foar 5% dierlik materiaal frette. Organismen dy't inkeld dea of ôfstoarn organysk (plantaardich sawol as dierlik) materiaal ta har nimme, wurde detrivoaren of detritivoaren neamd. Omnivoaren binne yn 'e regel op it mêd fan iten minder spesjalisearre as karnivoaren of herbivoaren, en kinne har dêrtroch faak better oanpasse oan feroarings yn har habitat. De bekendste omnivoar is fansels de minske. Oare bekende omnivoaren, lykas de brune rôt, de hûsmûs en sels de waskbear, hawwe har oanpast oan it libjen yn minsklike biotopen as de grutte stêd.
Leafwâld

In **leafwâld** of **leafbosk**, of, om wat sekuerder te wêzen, in **tuskenbeiden leafwâld** of **tuskenbeiden leafferliezend wâld**, is in wâldsoarte dy't hielendal of fierhinne bestiet út leafbeammen en leafstrûken, dy't hjerstmis har blêden ferlieze.

Leafwâlden komm fral foar yn gebieten dêr't in dúdlike seizoenswikseling bestiet, sûnder ektreme temperatueren (dus gjin smoarhjitte simmers of iiskâlde winters). Wol moat der frijwol it hiele jier troch rein falle. Oangeande lânoerflak meitsje leafwâlden sa'n 5% fan 'e wrâld út. Se komme benammentlik foar op it noardlik healrûn, yn Noardwest-, Midden- en East-Jeropa, it Fiere Easten fan Ruslân, Koreä, noardlik Sina, Japan en de eastlike Feriene Steaten. Op it súdlik healrûn bestiet tuskenbeiden leafferliezend wâld inkeld yn súdlik Sily.

In leafwâld hat in groeiseizoen fan 4 oant 6 moannen. Yn 'e beammen libje fral fûgels, ynsekten en kjifdieren, wylst de wâldboaiem ek gaadlik is foar gruttere sûchdieren, sawol plante-iters as rôfdieren. Op iepen plakken yn it wâld groeit net inkeld leafferliezend strewelleguod, mar ek lytsere planten, lykas gerzen, krûden en blommen. Mei't dy ljocht brek binne dat yn it wâld sels troch it blêdetek fan 'e beammen tsjinholden wurdt, sille dy op 'e eigentlike wâldboaiem allinnich oan 'e ein fan 'e winter en yn 'e iere maityd foarkomme, as de beammen noch gjin blêdt hawwe. De grûn fan in leafwâld bestiet út in fiedingsrike humuslaach, dy't ûntstiet troch it ferrottingsproses fan 'e blêden dy't dêr hjerstmis delfalle. 

Yn Nederlân binne de measte bosken leafwâlden. Nullewâld komt wol foar, mar liedt hjir troch de te waarme temperatuer mar in sieltôgjend bestean. Dêrby moat oantekene wurde dat alle bosken yn Nederlân kultuerbosken binne, dy't troch de minske oanplante binne en faak ek ûnderholden wurde. It lêste stikje oerwâld yn Nederlân, op 'e Feluwe, waard oan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw kappe.