open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lid yn de Oarder fan Oranje-Nassau

Dit is in list fan yn de Wikipedy opgenommen dekorearren as **Lid yn de [[Oarder fan Oranje-Nassau]].**

## A
*Abdullah al-Mansouri
*Alian Akkermans (2011)

## B
*Leo Beerendonk (2007)
*Wilhelmus de Bekker (1998)
*Herman Berkien
*Headly Binderhagel (1999)
*Dick de Boer (2009)
*Eric Boot (2007)
*Coen Bot (2006)
*Abraham Bueno de Mesquita
*Rudy Budiman (2005)

## C
*Joep Coppens

## H
*Jacques Herb (2002)
*Eugènie Herlaar (1998)

## K
*Els en Frits Koopman (2006)

## L
*Jan Leegwater (letter wegere en weromjûn)
*Marcel Legerstee (2006)

## M
*Gé Madern (2004)
*Gerard Meijer (2010)
*Arnold Mühren (2006)
*Harry Mulisch (1977)

## O
*Jan van Ooij

## R
*Francisca Ravestein (1998)

## S
*Peter van Straaten (2009)

## V
*Cees Veerman (2006)
*Piet Veerman (2006)
*Wiet Verschure (2002)

## W
*Elly Witkamp (2009)
Musschendorp

**Musschendorp** is in buorskip yn de gemeente Leusden, yn de provinsje Utert. It leit tusken Stoutenburg en Achterveld. De namme komt mooglik fan it Aldnederlânske *mûse*, sompe.
Aylva State

* Aylvastate (Boarnwert) ofwol de Minnoltsmastate yn Boarnwert
* Aylvastate (Ginnum) yn Ginnum
* Aylvastate (Holwert) yn Holwert
* Aylvastate (Skraard) yn Skraard
* Aylvastate (Ternaard) yn Ternaard
* Aylvastate (Wytmarsum) yn Wytmarsum
mar ek:
* it Aylvahûs yn Ljouwert as oare namme foar Poptahûs
Kommandeur yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw

Dit is in list fan persoanen dekorearre as **Kommandeur yn de [[Oarder fan de Nederlânske Liuw]].**

## A
* Karel Appel
* Jan Carel Ferdinand d'Aulnis de Bourouill

## B
* Nicolaas Beets
* Gerrit Braks (1990)

## C
* Corneille, pseudoniem voor Guillaume Cornelis Beverloo
* Paul Crutzen

## D
* Isaäc Arend Diepenhorst (1986)
* Jan Donner (1951)
* Karel Doorman
* Wim Duisenberg (1997)

## E
* Abraham George Ellis

## G
* Carel Coenraad Geertsema
* Bert van Golde, heechlearaar Feterinêre Biogemy fan de Univeriteit fan Utert. 
* Andries Cornelis Dirk de Graeff
* Louw de Graaf, Nederlânsk politikus
* Frederik Alexander Adolf Gregory

## H
* Johan Frederic Hoffmann
* Johan François van Hogendorp van Heeswijk
* Gerard 't Hooft

## K
* Henk Koning (26 oktober 1981)
* Jeroen Krabbé

## L
* Kees van Lede (2003)
* Piet Lieftinck (1965)

## M
* Jacob Maris
* Louis Michiels van Verduynen (1900)
* Hans van Mierlo (1982)
* Engel Pieter de Monchy
* Adriaan Morriën (1999)
* Harry Mulisch (1997)

## O
* Ab Osterhaus

## P
* Carl Adam Petri
* Marinus Piepers
* Willem Gerard van de Poll
* Folkert Posthuma (1938)

## Q
* Johan Willem Quarles van Ufford (1947)
* Jan de Quay (1967)

## R
* Gerard Reve (1998)
* Julius Constantijn Rijk

## S
* Heije Schaper (1967)
* Piet Steenkamp (1990)
* Ko Suurhoff (1966)
* Maurits Pico Diederik van Sytzama

## T
* Johan Rudolph Thorbecke

## U
* Joop den Uyl

## V
* Joris in 't Veld (1952)
* Martinus Veltman
* Willem de Vlugt (1932)
* Jan Messchert van Vollenhoven (1866)
* Anne Vondeling (1979)
Lúksemboarch (stêd)

**Lúksemboarch** of **Lúksemburch** (Frânsk: *Luxembourg*, Dútsk: *Luxemburg*, Lúksemboarchsk: *Lëtzebuerg*) is de haadstêd fan it lân Lúksemboarch, it Distrikt Lúksemboarch en it Kanton Lúksemboarch. De gemeente hat neistenby 134.714 ynwenners (2024) en in oerflakte fan neistenby 51 km².

Yn de stêd Lúksemboarch binne it Hôf fan Justysje fan de Jeropeeske Uny, it Jeropeeske Rekkenkeamer en it siktariaat-generaal fan it Jeropeesk Parlemint fêstige.

## Skiednis
Yn 963 boude greve Siegfried in kastiel mei in ienfâldige ferdigeningsmuorre op de Bock-rots. Dêrút is de stêd ûntstien. Yn de rin fan de tiid waarden der oan de westkant noch twa ferdigeningsgurdels oanlein. Ferskillende yngenieurs, ûnder oaren Vauban, bouden de stêd út ta ien fan de sterkste festingen fan Jeropa. Dêrtroch krige Lúksemboarch de bynamme 'Gibraltar fan it Noarden'.

By it kongres fan Londen yn 1867 waard Lúksemboarch neutraal ferklearre en moasten de festingwurken ûntmantele wurde. Sadwaande bleau mar 10% fan de fêsting bewarre, dêr't de kazematten dy't yn de Twadde Wrâldkriich as skûlplak tsjinnen ek by binne.

De âlde binnenstêd en in tal oerbleaune festingwurken waarden yn 1994 op de Wrâlderfgoedlist set.

Yn 1995 en yn 2007 wie Lúksemboarch de Kulturele Haadstêd fan Jeropa, in status dy't de stêd yn 2007 dielde mei it Roemeenske Sibiu.

## It besjen wurdich
### Tsjerken
* U.L.F.katedraal mei kariljon.
* De St. Michielstsjerke

### Musea
* Arboretum Kirchberg
* Museé d'Art Moderne Grand-Duc Jean

### Oars
* de Bock-kazemattes festingmuorre
* de Adolfsbrêge (*Pont Adolphe*)
* it toeristyske treintsje
* de Gruthartoginne Charlottebrêge
* it Stade Josy Barthel, it stadion fan it Lúksemboarchsk fuotbalalvetal

## Keppeling om utens
*  Offisjele webstee stêd Lúksemboarch
Sallânsk folksliet

It ***Sallânsk folksliet*** (fan 'e Oeriselske lânstreek Sallân) is skreaun en komponearre troch B.H. Brouwer. Bekend is benammen de dialektferzje, makke troch E. Koopman.

:***Sallaandlied***

:*In de darpen met bargen en busse*
:*van oons Oaveriessels laand,*
:*Is zo rustig en kalm nog ut leaven*
:*en ie veult nog de Saksische baand.*
:*Sallaand, woar Iessel en Regge*
:*eur weg zeukt langs diek en langs wal.*
:*Ik verlang noa oew heed en oew busse,*
:*‘t Is ut laand det mie geet boavenal!*

:*Sallaand, Sallaand, hier is mien stea,*
:*woar ‘t leaven vedan geet*
:*in röste en vrae!* 

:*Noe wal duzenden joaren ‘eleden*
:*leep’n beeste vrie in ‘t rond.*
:*Tut de mens kwam met hebb’n en holl’n*
:*uut ut Oosten noar Sallaandse groond.*
:*Peare wûn mangs wal e-offerd*
:*an Wodan in ‘t heilige wold.*
:*En in ‘t vuurjoar slög hoge de vlamme*
:*uut de boake van ‘t kurkdröge holt!*

:*Noa die duustere tied, lang ‘eleden*
:*heuren ‘t volk van Jezus’ leer.*
:*Moar de stried van de leu met mekare*
:*gung van niejs en nog mennige keer!*
:*Noe brengt de vrae en de vrieheid*
:*de leu uut de zörg en de nood.*
:*En de vrûmde, die zwarft langs de wège*
:*zee denkt vaste: De leu hebt hier good!*

 Beharkje it Sallaandlied
Tweants volksleed

It **Tweants volksleed** is skreaun troch J.J. van Deinse.

Hy skreau de tekst om 1926, mar hy fûn it sels 'net sa'n grutte fertsjinste'. Dochs sloech it daliks oan. Nei de meldij hoegde er net sa lang te sykjen: By de *Aapclub* (in klup fan soannen yn Ynskedee benammen fan foaral fabrikanten) dêr't Van Deinse in soad by wie, waard it Dútske studinteliet 'Ergo bibamus' faak songen. Op de meldij fan dat liet dichte Van Deinse de nije tekst. 
; Twintsk folksliet
:Dôar lig tuss'n Déénkel en Regge 'n laand
:oons mooie en neerige Twèènte
:'t Laand van katoen en 't laand van d'n es
:den greun is in wéénter en lèènte.
:Doar ruust de rouw op d'n kaamp in de wéénd
:geet 't rad van de möl in de bekke gezwéénd
:Dôar steet nöast d'n eek'n d'n beuk en de dan
:Dat is oons zo leeve land Twèènte (bis)

:Woar Twickel zien' toorns oet 't eek'nloof beurt,
:de Lutte zien baarge döt bléénk'n
:'n Boak'n in de boerschop op poas'n nog braandt,
:'t jonkvolk nog den hoorn löt kléénk'n.
:Dôar kronkelt den Déénkel zo mooi deur 't laand,
:deur brook en deur buske en 't Loslkerse zaand.
:Dôar zitte wiej geern op 't töpk'n van de barg,
:en kiekt is hoo mooi is ons Twèènte. (bis)

:De rookwolk'n daampt an den horizon op,
:Dôar li'jt oonze greujende steed'n.
:Dôar drönt de masien' en dôar rettelt de töw,
:da's Twèènte zien krachtige heden.
:Um 'n heerd in de boerschop as 't griezelt op 't veld,
:dôar wödt nog van vrogger de deunkes verteld.
:Dôar röst om de beelten den Saks en tubant,
:'t Verleden noast 't heden van Twèènte. (bis)

:En hew mangs van doon um oet Twèènte te goan,
:weij blieft an oons Tukkerlaand dèènk'n,
:gen' aandere laandstrek, ho mooi offe is,
:kan 't zölfde as Twèènte ons schèènk'n.
:Wiej doot in den vrömd'n mekaander de haand
:geft datied mekaa in de sproak van ons laand,
:al rookt oonz'n schossteen biej 't volk oaver zee,
:oons hat blif toch aaltied in Twèènte. (bis)
Oosternieland

**Oosternieland** (Grinslânsk: *Nijlaand*) is in lyts doarp yn de gemeente It Hegelân yn it noarden fan de provinsje Grinslân yn Nederlân. It doarp lei ûnder Roodeschool en boppe Zijldijk. It hat sa'n 155 ynwenners.

It doarp is ûntstien oan in dyk yn de Fivelboezem. De Fivel fersâne yn de rin fan de tiid hieltyd mear. Lang om let waard it oerbleaune diel mei de dyk dêr't it doarp oanleit damme. 

Oosternieland hat in tsjerkje út de 13e iuw. Dat wie oarspronklik wijd Sint Nikolaas. It tsjerkje hat in tsjerkhôf rûnom en stiet op in ferheging. Tsjerke en hôf binne eigendom fan de Stichting Alde Grinzer Tsjerken.

## Keppeling om utens
* Offisjele webside Oosternieland
Nelleke Noordervliet

**Petronella Maria (Nelleke) Noordervliet-Bol** (Rotterdam, 6 novimber 1945) is in Nederlânsk skriuwster.

## Libben
Noodervliet mei graach oer it ferline skriuwe. Har histoaryske wurk bestiet út twa boeken dy't hja skreaun foar it Ryksmuseum: *Op de Zeef van de Tijd*, in skiednis fan Nederlân nei 1421 yn fyftich haadstikken en *Nederland in de Gouden Eeuw*. Ek skreau sy *Een stad vol boeken* oer Amsterdam as sintrum fan boekekultuer troch de iuwen hinne en *Verder niets van belang gepasseerd*, in skiednis fan de *Amstelhof*, it ferneamde âldereinhûs oan de Amstel, dat ferboud waard ta it museum de Hermitaazje. Yn it dokumintêreboek *Altijd Roomboter* beskriuwt Noordervliet it libben fan har âlde-beppe.

## Bibliografy
* 1987 - *Tine of De dalen waar het leven woont* (roman)
* 1989 - *Millemorti* (roman)
* 1991 - *De Buthe* (novelle)
* 1991 - *Het oog van de engel* (roman)
* 1992 - *Rivieren. Zilveren vissen. Wolken* (toanielstik)
* 1993 - *De naam van de vader* (roman)
* 1997 - *Uit het paradijs* (roman)
* 1998 - *Water en as* (novelle)
* 1998 - *De erfenis* (krystferhaal)
* 1999 - *Op de zeef van de tijd* (in skiednis fan Nederlân) 
* 2002 - *Pelican bay* (roman)
* 2003 - *De Verlossing* (novelle, bibliofile útjefte, Utjouwerij Brokaat)
* 2003 - *Nederland In De Gouden Eeuw* (Utjouwerij Waanders)
* 2004 - *Een plaats voor de geestdrift* (essays)
* 2004 - *Mevrouw Gigengack: uit het leven van een dame (ferhalen)* 
* 2004 - *Miss Blanche* (Rotterdams Lêzkado)
* 2004 - *Wie weet meet niet* (essays oer technyk, Vermeerlêzing oan de  Technische Universiteit Delft)
* 2004 - *Brieven van de thee* (karlêzing út in Yndysk famyljeargyf)
* 2005 - *Altijd roomboter* (doku-fiksje)
* 2006 - *Veeg teken* (trije novellen)
* 2008 - *Snijpunt*
* 2008 - *Een stad vol boeken* (yn it ramt fan Amsterdam Wrâldboekestêd)
* 2009 - *Verder niets van belang gepasseerd* (de skiednis fan de Amstelhof)
* 2009 - *Zonder noorden komt niemand thuis* (roman)
* 2010 - *Schatplicht* (essays)
* 2012 - *Vrij Man* (roman)
* 2013 - *De leeuw en zijn hemd* (boekewike-essay)
* 2014 - *Gigengacks reizen* (ferhalen, ISBN 9789025442866, oer frou Gigengack út it boek *Mevrouw Gigengack: uit het leven van een dame* út 2004)
* 2016 - *Aan het eind van de dag* (roman)
* 2018 - *Door met de strijd – Nederland en opstand* (essay Maand van de Geschiedenis 2018)
* 2019 - *Wat verandert en wat gelijk blijft* (essay yn de bondel *Wolf: Dertien essays over de vrouw*, , gearstald troch Maartje Laterveer)
* 2020 - *De val van Thomas G.* (roman, )
* 2021 - *Wat er werkelijk is. Een wandeling.* .
* 2021 - *Het wonder van Rotterdam. Beelden en herinneringen*. .
* 2022 - *Wij kunnen dit.* roman. .
* 2023 - *De klik - Nelleke Noordervliet en Nina Polak schrijven elkaar*. Briefwiksel mei Nina Polak. Utjûn troch Stichting De Gouden Ganzenveer. .
* 2025 - *Het bewind van de gelukkigen* (roman, ).

## Keppeling om utens
* Hiemside Noordervliet
Breukeleveen

**Breukeleveen** is in buorskip yn de gemeente Widemarren yn de provinsje Noard-Hollân. It hat 260 ynwenners (2004).

It buorskip leit oan in dyk dy't troch it wetter rint, tusken de Loasdrechtske Plassen en de *Breukelefeansche of Stille Plas,* tusken Nij-Loasdrecht en it Utertske Tienhoven. Tusken Breukeleveen en Nij-Loosdrecht lizze oan de dyk noch Muyefjild en Boomhoek.


Ofbyld:Breukeleveen westkant 41.JPG|
Ofbyld:Breukeleveen súdlike rjochting 40.JPG|
Ofbyld:Breukeleveen súdlike rjochting 39.JPG|
Ofbyld:Breukeleveen súdlike rjochting 38.JPG|
Ofbyld:Breukeleveen rjochting Loosdrechtse Plassen (Breukelen).JPG|
Ofbyld:Breukeleveen rjochting noarden 45.JPG|
Ayttastate

**Ayttastate** of **Boekamastate** wie in state yn Swichum yn de gemeente Ljouwert. 

Op it plak fan de state stiet no in pleats. Yn de argiven om Swichum wurdt ek noch de namme "Het Spijk" neamd, mar dit is wat oars as de stins. De begoedige Aytta’s komme fanâlds út Reduzum.

Om Wurdum stienen eartiids mear states, dy't lykwols net allegear ta de himrik Wurdum hearden. Op it kaartsje fan Wurdumer doarpshistoarikus Jaep Dykstra steane oanjûn:
* 1. Ayttastate
* 2. Unia
* 3. Camstra
* 4. Camstra (Bootsma)
* 5. Grut Camminga (boppe), Ald- of Lyts Cammingha (ûnder)
* 6. Barrahûs
* 7. Jousma of Eysingastate

## Bewenners
* 15e - ein 17e iuw famylje Aytta
* ± 1500 Bernardus Bucho fan Aytta
* - 1573 Gerbrant fan Aytta
* ± 1690 Wiglius Ernestus fan Aytta
* 1698 Wybrandus de Laignier
* 1728 Ulbo Aylva fan Burmania
* 1773 famylje Van Cammingha
Grutte Fryske Wei

De **Grutte Fryske Wei** (Nederlânsk: *Groote Friesche Weg*) wie in part fan de wei fan Starum nei Coevorden. 

Yn de tiid fan de Santjin Kêsten (11e iuw) wie it, krekt as de lânwei fan Aldenburch nei Jever en dy fan Múnster lâns de Iems nei Emden in wei mei ynternasjonale betsjutting. Oer de krekte lizzing fan dizze hannelswei ferskille de ynsichten. Nei de tiid fan de âlde Fryske wetten wurdt neat mear fan de wei fernomd. De wei soe 'over het Hoogh' rûn hawwe troch de Wâlden en dan oer Sint Nyk, Tsjerkgaast en Sleat nei Gaasterlân. De Wolvedyk by De Jouwer dy't hast 2 meter boppe it meanfjild leit, mei de Haulstersingel en it Boskpaad soene der part fan west hawwe.
Aylvahûs

It **Aylvahûs** of **Poptahûs** wie in state beëasten it Martenahûs oan de súdside fan de Nijstêd yn Ljouwert. Op it stee stie yn 2009 de winkel fan de Witte Boekenmarkt. 

De lytse stedsstate waard om 1500 hinne boud en waard yn 1550 bewenne troch Sybolt fan Aylva en syn frou Eesck fan Popma. Hja bepaalde by testamint dat de húskes dy't se yn it hôf “achter aen de wal” sette litten hie troch earme widdowen fergees bewenne mochten wurde. It hûs liet se nei oan Keympe fan Donia. 

## Bewenners
* ± 1550 Sybolt fan Aylva en Eesck fan Popma
* oant 1589 Eesck fan Popma
* 1589 - ? Keympe fan Donia
* ± 1690 – 1712 Dr. Henricus Popta
* famylje Struiving
Aylvastate (Ginnum)

De **Aylvastate** of **Wythiemastate** stie súdeastlik fan de tsjerke fan Ginnum yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Op it terrein stiet no in ein 20e-iuwske pleats.
 
De state sil om 1534 boud wêze, mar nei alle gedachten hiet it dêrfoar Wythiemastate en is it goed ‘omdoopt’ nei de komst fan de Aylva’s.
Oer de moarekop yn it wapen fan de Roorda's fan Ginnum waard yn de 17e iuw in leginde optekene, dêrút soe blike dat de Roorda’s om 1224 oan de krústochten meidien hawwe soene. Mar de famylje wurdt yn argyfstikken pas yn 1397 as 'Rowertha to Ghenim' neamd.

De Roorda’s wienen ryk. Ginnum hie ek ‘Roordahuzum’ hjitte kind, want in soad grûn om dat doarp wie harres. Om 1500 wie Wybren Roorda eigener fan Roordastate. Hy hie twa soannen, Syds en Feye.
 
## Bewenners
* 1534 - 1545 Rienck fan Aylva
* 1545 - 1573 His fan Roorda, widdo Fan Aylva
* 1573 - 16.. Wybren fan Aylva
* bern fan Wybren
Spoar Tsjummearum - Frjentsjer

|}
It **spoar fan Tsjumearum nei Frjentsjer** is de eardere spoar tusken Tsjummearum en Frjentsjer. Dit spoar waard op 1 oktober 1903 iepene, tagelyk mei in diel fan it spoar Stiens - Harns.

Yn it earstoan wie it de bedoeling dat it spoar yn Frjentsjer oanslute soe op it besteande Steatsline B tusken Ljouwert en Harns. Hjirfoar moast lykwols in brêge oanlein wurde oer de Harnzer Trekfeart. De plannen hjirfoar leinen klear, mar de oanlis wie djoer en de brêge soe yn in ûnoersichtlike bocht fan it kanaal komme te lizzen.

Op 8 oktober 1933 waard it persoaneferfier staakt. In oantal jierren letter waard de hiele line opbrutsen.

## Stasjons en gebouwen


Ofbyld:Station Franeker Halte.jpg|Stasjon Frjentsjer Halte yn 2018.
Ofbyld:Spoorbrug Sexbierumervaart als voetbrug.jpg|Spoarbrêge oer de Seisbierrumer Feart yn Frjentsjer yn gebrúk als foetbrêge yn 2022
Ofbyld:Station Dongjum.jpg|Stasjon Doanjum yn 2022
Ofbyld:Station Tzummarum-III.JPG|Stasjon Tsjummearum yn 2004.
Aylvastate (Wytmarsum)

De **Aylvastate** stie yn Wytmarsum yn de gemeente Wûnseradiel, oan de eardere haadwei fan Boalsert nei Harns, wat súdeastlik fan de Nederlânsk Herfoarme tsjerke. Op it stee stiet no in filla.

De stins wurdt al neamd yn 1421 as Tjaert Aylva (útspraak: Tjeerd Aalwa) de stins neilit oan syn soan Epo Aylva dy't troud wie mei Wick Sickema. Wick ferstoar op 26 maart 1475 en nei kaam oant 1515 beppesizzer Epo fan Aylva op de stins.

Yn 1747 waard de âlde stins ôfbrutsen en ferfongen troch in moderne bûtenpleats. Yn 1804 waard Aylva State iepenbier ferkocht. 
Tjepke Mulier wenne op de state ûnder syn amtsperioade as grytman (1850-1851) en boargemaster (1851-1867). Yn 1860 liet er de state noch ferbouwe. Ein 19e iuw waard de famylje Ypey eigener. Dy liet it gebou yn 1900 ôfbrekke en in filla op it stee sette. 

Yn 1960 waard de filla troch de destiidske eigener, de widdo Ypey-Terpstra, ferkocht oan de *R.K. Zusterscongregatie Zusters van Liefde* út Schijndel. Dy liet der in âldereinhûs sette. 

## Bewenners
* 1421 Tjaert Aylva
* Epo Aylva troud mei Wick Sickema
* - 1515 Epo fan Aylva, pakesizzer fan Tjaert
* 1586 Watze fan Aylva
* ± 1590 Sybolt Epes fan Aylva en syn frou Frouck Feyedr. fan Goslinga
* ± 1600 Ulbe Sybolts fan Aylva
* 1633 Tjaerd Ulbes fan Aylva
* 1647 Ulbo fan Aylva
* Cornelis fan Aylva
* 1747 Hobbo fan Aylva
* Tjaard fan Aylva
* - 1795 J.D. fan Aylva
* 1860 Boargemaster Tjepke Mulier
* 1879 mr. J. Klaases de Boer, notaris
* famylje Ypey
* ± 1950 widdo Ypey-Terpstra

## Literatuer
*  - *Stinsen en States, adellijk wonen in Friesland* (1990)
Fryske Krite

In **Fryske Krite** is in feriening dy't as doel hat it behâlden en fersterkjen fan de Fryske taal en skiednis en alle kulturele aspekten dy't dêrmei ferbân hâlde. Der binne Fryske Kriten yn en bûten Fryslân. De koepelorganisaasje is it Frysk Boun om Utens.

De kriten dogge dit troch it fersoargjen fan amateurtoaniel, boekejûnen en oarsoarte gearkomsten.

## Literatuer
*  (einredaksje) (2011) *Friezen yn 'e Frjemdte : In skiednis fan Friezen om utens*. Ljouwert : Elikser. ISBN 978-90-8954-325-7.
Zwartebroek

**Zwartebroek** is in plak yn de gemeente Barneveld, yn Gelderlân. It doarp hat 1290 ynwenners (2004).

Oardel kilometer besuden fan Zwartebroek, leit it âldere Terschuur en trije kilometer bewesten leit it doarp Hoevelaken.

Krektas it tichtby lizzende Nijkerkerveen, is Zwartebroek ûntstien troch de feanûntginning.


Ofbyld:Zwartebroek monumint 75.JPG|Monumint
Ofbyld:Zwartebroek NH-tsjerke 71.JPG|NH-tsjerke
Ofbyld:Zwartebroek grifformearde tsjerke 74.JPG|Grifformearde tsjerke
Ofbyld:Zwartebroek Eendrachtsweg 72.JPG|Eendrachtsweg
Terschuur

**Terschuur** is in plak yn de gemeente Barneveld yn de provinsje Gelderlân. It doarp leit yn de Gelderske Fallei, flak tsjin de snelwei A1.
It doarp telt, ynklusyk de omjouwing, 1510 ynwenners (2008). It doarp foarmet in tandem mei it in pear kilometer noardlik lizzende doarp Zwartebroek; in protte sosjale aktiviteiten wurde mienskiplik dien.

De buorskip Kallenbroek ten suden fan de A1, by it bosk- en heidegebiet *Erica*, heart ek by Terschuur. Fierder stiet in pear kilometer ten suden fan it doarp in nôtmole ;ut de 15e iuw, "Den Olden Florus".

## Skiednis
Terschuur is ûntstien lâns de âlde Hessewei, van Amsterdam nei Dimter. Hjir stie in tolhûs dat foar wichtige ynkomsten soarge. Pleats "De Tolboom" docht hjir noch oan tinken. It doarp is neamd nei "Huzinge Terschuur", dizze waard lykwols yn 1421 troch It Sticht yn brân stutsen.

## Mienskip
; Religy
Binnen in doarp binne trije tsjerklike mienskippen aktyf. Twa tsjerken út de Protestantske Tsjerke yn Nederlân wei: ien fan herfoarme en ien fan grifformearde sinjatuer. En in tredde tsjerke, de Hersteld Herfoarme Tsjerke.

; Sport en rekreaasje
It doarp hat twa sportferienings. Fuotbalferiening "Terschuurse Boys" en kuorbalferiening "Revival". 

; Kultuer
Neist de twa sportferienings is der ek in muzykferiening mei de namme Elkander Getrouw. Oan tal fan aktiviteiten ferlient de feriening har meiwurking. As thúshonk hat de feriening it doarpshûs De Belleman.
Oan de Rykswei yn Terschuur sit it Alde Ambachten- en Boartersguodmuseum.

; Terbroek
Terschuur foarmet in tandem mei it 2 kilometer noardliker lizzende feandoarp Zwartebroek; yn de folksmûle 'Terbroek' neamd. In soad doarpsaktiviteiten wurde yn de mande dien, en wurde organisearre troch Stichting Terbroek.


Ofbyld:Terschuur silo Hoevelakensewei 27.JPG|Hoevelakensewei
Ofbyld:Terschuur silo Hoevelakensewei 28.JPG|Hoevelakensewei
Ofbyld:Terschuur 29.JPG|Hoevelakensewei
Ofbyld:Terschuur 30.JPG|Hoevelakensewei
Ofbyld:Terschuur Huzinge Terschuer 94.JPG|Huzinge Terschuer
Ofbyld:Terschuur Huzinge Terschuer koetshús 96.JPG|Koetshús Terschuer
Ofbyld:Terschuur byld 31.JPG|Byld by huzinge Terschuer
Ofbyld:Terschuur huzinge Terschuur 32.JPG|Huzinge Terschuer
Ofbyld:Terschuur De Tolboom 33.JPG|De Tolboom
Ofbyld:Terschuur Palmpol 34.JPG|Palmpol
Ofbyld:Terschuur Alde Ambachten en Boarterguodmuseum 35.JPG|Museum
Ofbyld:Terschuur Alde Ambachten en Boartersguodmuseum 36.JPG|Museum
Ofbyld:Terschuur restaurant Het Ei 37.JPG|Restaurant Het Ei
Ofbyld:Terschuur It Aai 38.JPG|It Aai
Ofbyld:Terschuur 95.JPG|Terschuur


## Keppeling om utens
*Webside fan de doarpen Terschuur en Zwartebroek
*Webside fan it Pleatslik Belang
Andringastate (Marsum)

**Andringastate** wie in state súdwest fan Marsum ten suden fan de Menamer Feart, wat súdwestlik fan de tsjintwurde pankoekpleats Nij Andringastate.  

It earst wurdt de state yn 1600 neamd as der in Poppe Tjallings fan Andringa en syn frou Tiets Oenesdochter. Om 1810 hat in dochter fan mr. E.E. Wielinga de state ôfbrekke litten, der is neat fan werom te finen.
 
## Bewenners
* 1600 Poppe Tjallings fan Andringa
* 1664 Teth fan Andringa
* 1750 mr. E.E. Wielinga fan Scheltinga
* oant 1791 J. Wielinga
* oant ± 1810 in dochter fan mr. E.E. Wielinga
Esvelderbeek

De **Esvelderbeek** of ek wol **Esvelder Beek** is in streamke yn Gelderlân. De beek begjint in pear kilometer ten east-noardeasten fan Barneveld, dêr't de Garderbroeksche Beek en de Grutte Beek by elkoar komme. De beek stroomt yn westlike rjochting, foar in grut part min ofte mear bylâns it spoar Apeldoorn-Amersfoort. By Hoevelaken stroomt de Esvelderbeek yn de Barneveldse Beek. Dêr't de beek de A30 passeart, is in natoergebiet oanlein, dat ek "Esvelderbeek" hjit.

De Esvelderbeek wurdt beheard troch it wetterskip Vallei en Eem. It wetterskip hat yn 2004 de stuwen fernijd en fisktreppen, oanlein foar in ekologyske ferbiningssône. 

## Keppeling om utens
* Oer de werynrjochting fan de Esvelderbeek, Wetterskip Vallei en Eem


Ofbyld:Esvelderbeek near Stationsweg (2).JPG|Esvelderbeek krekt foarby Barneveld
Ofbyld:Esvelderbeek near Stationsweg (1).JPG|Mei stuw en fisktreppen
Ofbyld:Esvelderbeek near Stationsweg (3).JPG|Under de Nijkerkerwei troch
Ofbyld:Esvelderbeek from Dronkelaarseweg facing West-20071209.JPG|Stroomôfwerts fan de Dronkelaarsewei ôf
Auckamahûs

It **Auckamahûs** wie in state yn Ljouwert wêrfan't de fûneminten yn 1713 brûkt binne foar it nije Stedhûs fan Ljouwert.
 
De earste oanlis wie mooglik al foar 1300, mar bestie al in skoft doe't destidske eigener Sybrandt Pieters dêr yn 1446 ferstoar. It hûs waard erfd troch syn soan master Pieter Sybrandszoon dy't krektas syn heit Olderman, dat de heechste baas fan Ljouwert wie. Yn de boargeroarloch tusken Skier en Fet kaam er gewelddiedich oan syn ein by it Bieroproer. 

## Bewenners
* oant 1446: Sybrandt Piters
* Piter Sybrandtssoan
* ± 1495 Jan Sybrandts
* ± 1534 Piter Jans Auckama
Aysmastate

**Aysmastate** (ek Aysma sate) wie in state yn Bitgummole (oant 1963 Bitgum) op it adres Dyksterhuzen 16. It is net bekend wannear't de state boud waard. De âlde (Grut) Aysmastate stie in pear hûndert meter fierder nei it easten yn de buert fan Dyksterhuzen. De wei oer dy âlde seedyk hjit no offisjeel Dyksterhuzen en Aysmastate stie besuden fan dy wei oan de lânside fan de âlde seedyk. It stee moat dus al foar de ôfsluting en ynpoldering fan de Middelsee bewenne west ha. Grut Aysma wurdt al troch Christiaan Schotanus yn 1664 fernijd as in saneamde ‘eigenerfde state’.

Fan de state binne gjin tekeningen bekend. Op it hiem fan de eardere state stiet tsjintwurdich noch it foarein fan in eardere pleats.   
## Bewenners
* ± 1430 Hessel Aysma, troud mei Tieth Herema
* 1445 Tieth Herema (widdo Aysma) troude mei Gerben Lauta út Wier
* ± 1470 Hessel Lauta fan Aysma (* ± 1450) en Tjal Doeckedr. Fûns
* 1511 - 1529 Doecke Hessels (Lauta) fan Aysma
* 1529 - 1543 Hotthye Hessels (Lauta) fan Aysma (broer fan Doecke)
* 1543 - 1566 Hessel Hotthyes fan Aysma en Wybrich fan Buma
* 1566 - 1603 Hotze Hessels fan Aysma
* 1603(?) - 1637 Schelte Hothjes fan Aysma
* 1637 - 1654 Tzietscke Hotthjedr. fan Aysma, troud mei Albert Johannessoan fan Aysma
* 1654 - 1659 Johan fan Aysma
* erfgenamten fan Johan fan Aysma
* 18e iuw famylje Van Glinstra
* 1850 Pieter Benjamin Vegelin van Claerbergen
Sjirk Frânses van der Burg

**Sjirk Frânses van der Burg** (Langsweagen, 21 novimber 1917 - Lippenhuzen, 7 juny 2008)
wie bistedokter op De Lemmer en yn syn studintetiid in liedende figuer yn de Federaasje fan Fryske Studinteferienings. Yn 1943 naam er de foarstap ta it fersprieden fan it fersetsblêd Frysk en Frij, dat yn 1944 yn druk ferskynde. Frysk en Frij bestie as tydskrift] oant en mei 1997  en waard dêrnei fuortset as útjouwerij.

Yn de Twadde Wrâldoarloch wie er fan desimber 1942 ôf foarsitter fan 'e Federaasje fan Fryske Studinteferienings. Hy krewearre derfoar om de skieding mei alles wat Dútsk wie, skerp nei foaren te bringen.

## [[Kneppelfreed]]
Van der Burg wie oanholden om't er op in dyk riden hie dy't ôfsletten wie troch it wetterskip. Hy hie dat dien om't er in haastgefal hân hie, dat hy liet it op in rjochtsaak oankomme. Op 17 oktober 1951 krige er in boete fan sân gûne, mar dêrmei wie de saak noch net klear. Van der Burg hie nammentlik wegere om Nederlânsk te praten en rjochter Wolthers hie wegere him te ferstean as er Frysk spruts.

Wolthers, dy't al jierren yn Fryslân wenne en it Frysk al ferstean koe, woe dochs fan de beklaagde dat er Nederlânsk prate en frege him at er as studearre man gjin Nederlânsk koe. Van der Burg gong troch yn it Frysk en fierde oan dat immen dy't yn Fryslân terjocht stie, syn eigen taal brûke meie moatte soe. Dêrop gong de rjochter derta oer de sitting op te skowen, om him derop te berieden, at der in tolk komme moast. De beklage waard oplein te wachtsjen oant dat berie plakfûn hie en dêrnei wer op 'e rjochtsitting te ferskinen.

Doe't de sitting wer iepene waard, waard oan 'e beklage meidield dat der gjin tolk komme koe - eat dat de rjochter yn 't foar ek wol witte kinnen hie. De rjochter moast it doe duldzje dat de beklage Frysk spruts, mar ûnderwilens liet er Van der Burg noch al witte: "*Officieel versta ik u niet.*" Dat betsjutte dat Van der Burg yn 'e rjochtseal wol Frysk prate koe, mar dat wat er sei dan net opnommen waard yn it ferslach en dat der ek gjin rekken mei holden wurde soe by it fêststellen fan it fûnis.

It wie in fergelykbere saak as dy fan Wiebe van der Hoek en Jeen de Leeuw dy't ek wegeren Nederlânsk te praten yn de rjochtsseal wat wer de oanlieding wie ta it skriuwen fan kranteartikels fan Fedde Schurer en dêrmei de oanlieding ta Kneppelfreed.

## Wurk
* *1945, de befrijing* - skiedkundich wurk
Barneveld (gemeente)

**Barneveld** (Nedersaksysk: *Barreveld*) is in gemeente yn de provinsje Gelderlân. It haadplak is it plak mei deselde namme Barneveld. De gemeente beslacht in gebiet fan 176,74 km² en hat in ynwenneroantal fan  (, boarne: CBS). In ynwenner fan Barneveld wurdt in "Barnevelder" neamd. De gemeente Barneveld ûntstie yn syn hjoeddeistige foarm op 1 jannewaris 1818, doe't de doetiidske gemeente Barneveld fúzjearre mei de gemeenten Garderen en Voorthuizen, dy't yn 1812 fan Barneveld ôfspjalte wiene.

De gemeente Barneveld wurket sûnt 2010 gear mei de gemeenten  Rhenen, Wageningen, Veenendaal, Ede, Nijkerk, Skerpenseel en Renswoude yn it regionaal gearwurkingsferbân *Regio [[Foodvalley]]*.

## Kearnen

Buorskippen en oare ûnoffisjele kearnen: Essen, Esveld, Garderbroek, Harselaar, Kallenbroek, Moorst (gedieltlik), Wessel en Rekreaasjegebiet Zeumeren.

## Geografy
De gemeente grinzget oan de gemeenten Nijkerk, Putten en Ermelo yn it noarden. De gemeente Apeldoarn yn it easten. De gemeenten Ede, Renswoude, Skerpenseel en Woudenberg yn it suden en de gemeenten Leusden en Amersfoart yn it westen.

De gemeente Barneveld leit foar in grut part yn it sintrale diel fan de Gelderske Fallei. Yn it easten en it noardeasten leit sângrûn fan de Feluwe mei bosken, heidefjilden en yn de buert fan Kootwijk it Kootwijkerzand. De gemeente wurdt fan east nei west trochsnien troch de Barneveldske Beek.

## Ekonomy
### Lânbou
De gemeente hat in hege konsintraasje bargehâlderijen en plomfeehâlderijen. It lânbougebiet bestiet benammen út greide en relatyf in bytsje ikkerlân, útsein oan de râne fan de Feluwe en hjir en dêr ferspraat oer de gemeente.

It oantal hinnen yn de gemeente Barneveld is it grutste fan alle Nederlânske gemeenten: 3,6 miljoen hinnen (2020).

Troch de hege konsintraaje fan (plom)fee hat de gemeente in heech dongoerskot.

### Toerisme
Benammen op de oergongssône tusken de Fallei en de Feluwe lizze in bulte campings, de measten tusken Voorthuizen en Garderen.

## Media
De gemeente Barneveld hat mei de *Barneveldse Krant* in deiblêd dat alle dagen ynformearret oer nijs út de gemeente en de regio. Fierders is der it hûs-oan-hûsblêd fan Wegener, *Barneveld Vandaag*. Dy krante ferskynt trije kear yn de wike.

De lokale omrop fan de gemeente is Radio Barneveld. Dy stjoert út op 93.1 FM op de kabel, 93.5 FM yn de eter en fia it ynternet út.
Ben van Kaam

**Ben van Kaam** (Assen, 1931 - Hilfertsom, 16 desimber 2019)  wie in Nederlânske sjoernalist. 

Hy hat ûnder de skûlnamme 'Flex' yn it deiblêd Trouw skreaun. Yn syn boeken *Parade der mannenbroeders* (Wageningen, 1964) en *Opstand der gezagsgetrouwen* (Wageningen, 1966) hat er minusjeus en mei soarch sjoernalistyk ferslach dien fan it dwaan en litten fan benammen de Grifformearde Anti-Revolúsjonêren en fan harren bydrage oan tsjerke, steat en maatskippij. De beide boeken bestrike de tiidrekken 1918-'38 en 1938-'45, foar en yn de oarlochstiid. De frije en yllegale parse krige goed omtinken, bygelyks it Frysk Deiblêd (*[[Friesch Dagblad]]*), Vrij Nederland en Trouw.

Yn *Opstand...* sitearret Flex de yn 1945 tige ferneamde prof. dr. G. van der Leeuw, dy't ek minister fan O.K.& W. (Underwiis, Keunsten en Wittenskippen) wie: *Wij hebben ons aangewend om bij de woorden 'gereformeerd' en 'calvinist' te denken aan een langgerekten zeurderigen psalm of hoogstens politieke verkiezingsleuzen en kerkelijk gekrakeel. Maar het gereformeerde protestantisme, dat een zo sterke factor was in de wordingsgeschiedenis van ons volk, heeft een geheel andere signatuur. Het is vóór alles fel* (yn: Balans van Nederland, 1945).

## Keppeling om utens
* [Van Kaam yn de [DBNL]]
Odijk

**Odijk** is in plak yn de gemeente Bunnik yn de provinsje Utert. Odijk wie oant 1964 in selsstannige gemeente.

Odijk hat 5.720 ynwenners (2021) en wie ûnder oare bekend troch it museum foar de bijeylt dat der earder siet. De herfoarme tsjerke yn let-goatyske styl komt út midden 16e iuw en is it bewarre bleaune eardere koar fan in ea gruttere tsjerke. Odijk is in grien doarp mei in protte wannelrûtes lâns de Kromme Rijn. Der binne ûnder oare in sporthal, in tennispark, in natueriisbaan, in fuotbalklup neamd SV Odijk, in Scoutingferiening en in follybalferiening.

## Skiednis fan Odijk
De skiednis fan Odijk giet werom nei sa'n 2000 jier ferlyn. De Romeinen bouden koart nei it begjin fan de jiertelling by Fectio, tsjintwurdich better bekend as Vechten, in wichtich castellum (fort) mei in haven oan de Ryn, destiids de grinsrivier fan it Romeinske Ryk. It measte wettertransport gie fan Wijk by Duurstede nei it noarden, troch de hjoeddeiske gemeente Bunnik oer Utert nei Katwijk oan de Ryn.

Odijk wie destiids net mear as inkele pleatsen en in lyts Romeinsk kamp dat de namme Odichum droech. Yn de 4e iuw ferliet men Fectio/Vechten foargoed. It gebiet waard doe earst besetten troch de Friezen en dêrnei troch de Franken. Yn 732 skonk de Frankyske hofmeier Pippijn û.o. de restanten fan Fectio oan de biskop fan Utert. Under tsjerklike lieding waard it gebiet tusken de 8e en de 14e iuw hielendal ûntgûn. Belangryk foar de ûntginningen wie de daam dy't yn of koart nei 1122 yn Wijk by Duurstede yn de Ryn lein waard, sadat de Lek de trochgeande rûte waard. Sûnttiid is de wetterstân yn de Kromme Ryn te regeljen, mar is der hast gjin skipfeart mear. Yn de 8e en 9e iuw ûntwikkelen har de trije tsjerkedoarpen Bunninchem (Bunnik), lodichem (Odijk) en Wercundia (Werkhoven). Yn de 12e en 13e iuw waarden der lytse doarpstsjerkjes boud.

Oan de ein fan de midsiuwen ûntstienen inkele gerjochten (bestjoerlike organisaasjes), dy't yn de Frânske tiid ferfongen waarden troch gemeenten, en krige Odijk ek werklik syn hjoeddeiske namme. Fan 1817 oant 1856 wienen der fjouwer gemeenten op it grûngebiet fan de hjoeddeiske gemeente Bunnik, dy't elk in kertier leveren fan it gemeentewapen, de reade hoanne fan Bunnik, St. Nikolaas út Odijk, it wite hynder fan Werkhoven en de Frânske leelje (út it Renesse-wapen) fan Rhijnauwen. Yn 1964 waard Odijk, tegearre mei Werkhoven, offisjeel gemeente Bunnik.

## Berne yn Odijk
* Bernard Goovaerts, Nederlânsk pianist en skilder

## Wenne yn Odijk
* Arnoud Bos, Nederlânsk akteur
* Wouter Bos, Nederlânsk politikus
* Piet Reckman, Nederlânsk polityk aktivist en publisist dy't him ynsette foar de Tredde Wrâld, ûnderwiisfernijing en it miljeu.

Ofbyld:Odijk winkelsintrum 09.JPG|*Winkelsintrum*
Ofbyld:Odijk restaurant It Wapen fan Odijk 08.JPG|*Restaurant*
Ofbyld:Odijk protestantske tsjerke 07.JPG|*Protestantske tsjerke*
Ofbyld:Odijk Protestantske tsjerke 06.JPG|*Protestantske tsjerke*
Ofbyld:Odijk Doarpshûs 10.JPG|*Doarpshûs*
Ofbyld:Odijk Bou- en Houtbûn CNV 11.JPG|*Bou- en Houtbûn CNV*
Werkhoven

**Werkhoven** is in plak en eardere gemeente yn de provinsje Utert De gemeente is op 1 septimber 1964 opheft en by de gemeente Bunnik komd. Dêr is it no in lytse kearn mei sa'n 2.550 ynwenners (CBS 2021). Werkhoven is ûntstien yn de 8e iuw ûnder de namme *Wercundia*. Yn de 12-13e iuw waard de tsjerke fan Werkhoven boud dy't noch altiten it mulpunt fan de histoaryske kearn fan it doarp foarmet. Der is in soad agraryske aktiviteit (benammen feehâlderij en fruittylt) yn en om it doarp.

Werkhoven hat in restaurearre nôtmûne, de Rijn en Weert, dy't op sneon te besichtigjen is foar it publyk. Fierders leit oan de râne fan it doarp it kastiel Beverweerd (net tagonklik foar publyk). Der binne meardere lytsskalige buorkerijcampings yn en om it doarp.

Yn 2004 én 2008 waard troch de pleatslike Muzykferiening Constantia in fideo/dvd útjûn mei histoaryske bylden fan it doarp Werkhoven.

## Berne yn Werkhoven
* Coby van Baalen (6 april 1957), Nederlânske dressueramasône winneresse fan in sulveren medalje op de Olympyske Spullen fan 2000 yn Sydney.
* Andreas Everardus van Braam Houckgeest (1739 – 1801), Nederlânsk keapman en diplomaat.

## Wenne yn Werkhoven
* Rob Goorhuis (25 maart 1948), komponist, muzykpedagooch, dirigint, klavesinist, pianist en organist.
* Piet Keijzer (18 augustus 1918 – 20 july 2008), Nederlânsk reedrider en winner fan de seisde Alvestêdetocht.
* Howard Komproe (6 oktober 1971), Nederlânsk stand-up comedian en stimakteur. Wenne op it ynternaat by Kastiel Beverweerd (International School Beverweerd).


Ofbyld:Spilman werkoven.jpg|Werkhoven op in kopergravuere fan Hendrik Spilman út 1773
Ofbyld:Beverweerd.jpg|kastiel Beverweerd
Ofbyld:WerrekhoôveKerk.jpg|Doarpstsjerke
Ofbyld:Werrekho%C3%B4veBrink.jpg|De Brink
Ofbyld:WerrekhoveMoleBoederijtsie.jpg|De mûne fan Werkhoven
Ofbyld:Kaart_Werkhoven_1860-1870.gif|Werkhoven ± 1865
Ofbyld:Skyline_Werkhoven.jpg|Sky-line Werkhoven 2008
Ofbyld:Werkhoven Ryn en Weert 90.JPG|Mûne Ryn en Weert
Ofbyld:Werkhoven Herfoarme tsjerke 91.JPG|Herfoarme tsjerke
Ofbyld:Werkhoven De Brink 92.JPG|De Brink
Ofbyld:Werkhoven Buorren 93.JPG|Buorren
Ofbyld:Werkhoven De Brink muzyktinte 94.JPG|Muzyktinte
Ofbyld:Werkhoven roomske tsjerke 95.JPG|Roomske tsjerke
Ofbyld:Werkhoven roomske tsjerke 96.JPG|Roomske tsjerke
Ofbyld:Werkhoven pleats oan Werkhovensewei rjochting mûne 97.JPG|Rjochting Odijk
Ofbyld:Werkhoven mûne Ryn en Weert 98.JPG|Mûne Ryn en Weert
Ofbyld:Werkhoven mûne Ryn en Weert 99.JPG|Mûne Ryn en Weert
Ofbyld:Werkhoven Kromme Ryn 00.JPG|Kromme Ryn
Ofbyld:Werkhoven kastiel Beverweerd 04.JPG|Kastiel Beverweerd
Ofbyld:Werkhoven bygebou Beverweerd 03.JPG|bygebou Kastiel Beverweerd
Oud-Wulven

**Oud-Wulven** is in buorskip yn de gemeente Houten, yn de provinsje Utert. Hy leit krekt benoarden Houten. Tichtby Oud-Wulven binne de ruïnes fan Kastiel Oud-Wulven.

Yn 1811 waard Oud-Wulven by de gemeente Houten foege. Yn 1816 foarmen Oud-Wulven, Waijen, Wulven, Heemstede en de gerjochten Slachtmaat, de Grutte en Lytse Koppel en Maarschalkerweerd de gemeente Oud-Wulven.

Op 1 jannewaris 1858 waarden de gemeenten Houten, Oud-Wulven en Schonauwen gearfoege ta ien nije gemeente Houten.
Praia

**Praia** is de haadstêd fan Kaapverdje, in ûnôfhinklike eilannekloft yn de Atlantyske Oseaan en leit op it eilân Santiago (Portugeesk: *São Tiago*). It is de wichtichste en grutte stêd fan it lân en wenje ûngefear 62.000 minsken.

Kaapverdje, dat oant 1975 in Portugeeske koloanje wie, leit foar de kust fan West-Afrika besuden de Kanaryske Eilannen. 

## Skiednis
Praia is foar skippen op wei nei it Heine Easten of Brazylje it bêste plak om foar anker te gean. Dat wie al sûnt de 15e iuw yn Jeropa bekend. Yn 1516 ûntstie der in delsetting dy't stadich útwreide ta in stêd en sûnt 1770 it haadplak fan it eilân waard. 

Neffens de Mechelske reizger Jean Francois Michel, dy't yn 1752 de stêd en it eilân wiidweidich beskreau, is de boaiem dêr sânnerich, wylst de rest fan it eilân út slib bestiet. 

## Nijsgjirrichheden
Monuminten yn de stêd binne Albuquerque Square, it âlde stedhûs, it Presidinsjeel Paleis, dat boud waard op de ein fan de 19e iuw om de Portugeeske gûverneur te hûsfêstigjen, it Museu Etnográfico (etnografysk museum) en it Monumento de Diogo Gomes, neamd nei de Portugeeske seefarder dy't it eilân Santiago yn 1460 ûntdekte.

## Berne
* Gelson Fernandes (2 septeiber 1986), fuotballer
* Nani (17 Novimber 1986), fuotballer
Kastiel Beverweerd

**Beverweerd** is in fan oarsprong 13e-iuwsk kastiel, dat op it eilantsje lâns de Kromme Ryn by it doarp Werkhoven stiet. It kastiel is omjûn troch oanleine tunen, wêrby't de Kromme ryn in wichtige lânskiplike rol spilet. It kastiel stiet leech en is net tagonklik foar publyk. Yn de omlizzende tunen kin wannele wurde, wat in doed útsicht op it kastiel en de Kromme Ryn jout.

## Skiednis

De âldst bekende bewenner fan Beverweerd is ridder Zweder fan Zuylen. Yn 1563 erfde Filips Willem, de âldste soan fan Willem fan Oranje, Beverweerd; nei syn dea kaam it kastiel yn 1620 yn hannen fan syn healbroer Maurits, wêrnei't it mear as 150 jier yn hannen fan de familie Nassau bleau, dy't oars meast yn De Haach wenne. Yn 1782 kaam Beverweerd yn it besit fan de famylje fan Evert Frederik Baron fan Heeckeren fan Enghuizen, dêr't it oant 1908 bleau. 

Yn 1958 waard it kastiel troch Lutgardis van Rechteren Limpburg, oarehelte fan Van Constantin Friedrich greve ta Castell-Castell, ferkocht oan de stichting foar Quakerskoallen yn Nederlân en waard it kasteel ferboud om it geskikt te meitsjen foar de fêstiging fan de 'Beverweert International School'. 

It ryksmonumint hat in tsiental jierren leech stien, oant de *Stichting Philadelphia Fegetarysk Sintrum* út Oosterbeek it op 17 maaie 2005 kocht. De oerdracht wie yn septimber 2005. Op it terrein soenen soarchfoarsjennings en apparteminten setten wurde foar âldere fegetaarjers, de doelgroep fan Philadelphia Fegetarysk Sintrum. Anno 2009 wurdt it wurk troch jildkrapte stillein.

## Bouskiednis
It âldste gedielte fan it kastiel (de rjochthoekige wentoer) komt út de 13e iuw. Rillegau hjirnei binne de súdlkike en westlike hoeketuorren oanboud. Yn de earste helte fan de 14e iuw waard tsjin de westtoer in fjouwerkant gebou delsetten, dat yn de 16e iuw ferlinge waard oant foarby de wentoer. It gebou waard yn de rin fan de tiid inkele kearen ferhege, wêrnei't yn de 17e iuw it âlde binnenplak tichtboud waard mei in langwerpige fleugel tusken de beide hoektuorren. Yn de njoggentjinde iuw waard it kastiel modernisearre yn neogoatyske styl door de Utertske arsjitekt Christiaan Kramm. Hjirby waard it in regelmjittich foarme lânhûs en waarden kantelen tafoege. Yn 1934 waard it measte fan de plasterlaach der ôfhelle.

## Hearlikheid
Anna fan Egmont erfde fan har beppe Maria Bouchet de hearlikheid Beverweerd. Anna wie troud mei Willem fan Oranje; hja ferstoar op 25-jarige leeftiid.
Willem wertroude mei Anna fan Saksen en nei de dea fan harren soan Maurits yn 1625 erfde in bastertsoan fan Maurits, Loadewijk fan Nassau-Beverweerd de hearlikheid. Dizze famyljestaach wurdt de Nassau-Beverweerd-staach neamd.


Ofbyld:Werkhoven kastiel Beverweerd 01.JPG|Kastiel Beverweerd
Ofbyld:Werkhoven kastiel Beverweerd 05.JPG|Kastiel Beverweerd
Ofbyld:beverweerd.jpg|Beverweerd (oant 2008)


## Keppeling om utens
* Kastielen yn Utert
* Stichting Philadelphia Soarch
Kastiel 't Kerckebosch

**Kastiel 't Kerckebosch** stiet oan de Arnhemse Bovenweg yn Seist en waard boud yn 1904. It hûs is tagonklik foar oernachtingen, gearkomsten, troulokaasje en diners.

Yn 1904 jout Jonker Lintelo de Geer opdracht op it lângoed ’t Kerckebosch by Seist in bûtenhûs yn de yn tiid populêre (neo)goatyske styl op te lûken. De jonkhear hat in grutte kolleksje antike gebrûksfoarwerpen en ornaminten; meast frijkomd by restauraasjes fan tsjerken, kleasters en kastielen yn de direkte omjouwing. Se wurde by de bou tapast en jouwe oant hjoed de dei it kastiel ’t Kerckebosch in eigen, autentike sfeer. Yn dit hûs binne meardere boustilen werom te finen.
Foar de haadyngong waard gebrûk makke fan in lytse renêssânse poarte, mei derboppe in sânstiennen balke, mei dêrop "Anno 1620". De ôfkomst is net mear goed nei te gean.

Arsjitektuer wie de grutte hobby fan de jonkhear en troch tips fan de bruorren Becker, antikêrs te Seist, wist hy oan in soad âlde materialen te kommen. It hûs hat in fjouwerkante toer mei kantelen en in tintdak, mar dêrneist ek in soad tsjerklike en goatyske ûnderdielen. It slagge him sels twa tige âlde dioarren te besetten út de Dom fan Utert. Op de stiennen trijehoek boppe de yngong stiet in byldsje fan David mei de ôfhoude holle fan Goliath yn de linker hân. Der waarden glês-yn-lead ramen mei religieuze ôfbyldingen oanbrocht. Wynwizers, daknokfersierings, smeiïzeren lantearnen, op it tichtbysteande koetshús in gevelstien mei de evangelist Marcus derop, klassike túnornaminten en sels in iepen hurd mei skou út in achttjinde iuwsk Amsterdamse greftehûs, dy't yn de oranjery ferwurke waard.
Boppe de yngong sit ek noch it wapen fan de famylje De Geer: de eftergrûn bestiet út ruten (ofwol yn heraldyske taal 'gearen') mei dêrûnder de spreuk 'Non Sans Cause' ( Net sûnder oarsaak ).

Yn 1947 waard it hûs ferkocht, om der in hotel-restaurant fan de Bilderberg Hotels en Restaurants yn te fêstigjen, wêrby't it ynterieur oan de nije bestimming oanpast waard.

## Bewenners
* 1904 Jonkhear Egbert Lintelo de Geer
* 1947 hotel-restaurant
Yamoussoukro

**Yamoussoukro** is de haadstêd fan Ivoarkust. Der wenje goed 200.000 minsken. 

## Skiednis
Oarspronklik wie Abidjan, haadstêd fan Ivoarkust. De eardere presidint Félix Houphouët-Boigny makke Yamoussoukro yn de jierren 80 fan de 20e iuw ta haadstêd omdat er der sels berne wie. In protte yn de stêd is plând, grutte wegen binne oanlein, mar noch hieltyd mei net folle bebouwing der omhinne. Tsjintwurdich lizze noch in protte regearingsgebouwen yn Abidjan. 

## Nijsgjirrichheden
It bekendste gebou is de Basilique Notre-Dame de la Paix dy't in kopy is fan de Sint-Pietersbasilyk yn Rome en om-ende-by 300 miljoen Amerikaanske dollars koste hat. Yn it Guinness Book of Records wurdt it neamd as grutste tsjerke fan de wrâld. 

## Berne
* Félix Houphouët-Boigny, (18 oktober 1905), eardere presidint
* Cheik Tioté (21 juny 1986 - 5 juny 2017), fuotballer


File:Yamoussoukro.jpg|*Yn it sintrum*
San Juan (Porto Riko)

**San Juan** is de haadstêd fan Porto Riko oan de noardkant fan it eilân. Yn de stêd wenje sa'n 422.665 minsken, yn de stêdekloft  likernôch 2,5 miljoen, om 2000 hinne. De stêd waard stifte troch Spaanske kolonisten yn 1521 dy't de stêd *Ciudad de Puerto Rico* ("Rike Havenstêd") neamden. Nei Santo Domingo, de haadstêd fan de Dominikaanske Republyk, is San Juan de twadâldste stêd yn de Amearika's dy't troch Europeanen stifte is.

It ynternasjonale fleanfjild San Juan (*Aeropuerto Internacional Luis Muñoz Marín*) leit 5 km súdeastlik fan de stêd. 

## Berne yn San Juan
*Roselyn Sánchez (1973), aktrise en sjongster

## Keppelings om utens
* San Juan Municipal Legislature
* Universiteit fan Porto Rico: Rio Piedras Campus
* Universiteit fan it Hillich Hert
* The San Juan Star
* El Nuevo Dia
* El Vocero
Friedrich von Hayek

**Friedrich August** (oant 1919 **von**) **Hayek** (Wenen, 8 maaie 1899 – Freiburg im Breisgau, 23 maart 1992) wie in Eastenryksk ekonoom en polityk filosoof, foarfjochter fan it frijemerk kapitalisme, en Nobelpriiswinner yn 1974 mei ideologysk opponint Gunnar Myrdal.

Neist de priis fan de Sweedske ryksbank foar ekonomy ta neitins oan Alfred Nobel yn 1974 (better bekend as de Nobelpriis foar de Ekonomy) krige F.A. Hayek yn 1991 de Amerikaanske *[[Medal of Freedom]]*, útrikt troch destiidsk presidint George H.W. Bush.

Syn ekonomysk wurk spitst him op yn útiensettings oer hoe in merk troch priisfoarming ynformaasje oan har dielnimmers jout en hoe't planekonomyen dizze ynformaasjefersprieding behinderje. Alhoewol't Hayek rekkene wurdt ta de Eastenrykske Skoalle, binne der neist wichtige punten ek ferskillen mei bygelyks syn learaar Ludwig von Mises. Yn syn filosofyske wurken rekke Hayek op ferskillende punten it werk fan syn freon Karl Popper.

## Bibliografy (kar-út)
* *Monetary Theory and the Trade Cycle*, 1929.
* *Prices and Production*, 1931.
* *Reflections on the Pure Theory of Money of Mr. [[John Maynard Keynes|J. M. Keynes]] *, Part One first published in Economica, No. 33. (aug., 1931).
* *Reflections on the Pure Theory of Money of Mr. J. M. Keynes*, Part Two first published in Economica, No. 35. (feb., 1932).
* *Profits, Interest and Investment*, 1939.
* *[[The Road to Serfdom]]*, 1944.
* *Individualism and Economic Order*, 1948.
* *The Counter-Revolution of Science*, 1952.
* *[[The Constitution of Liberty]]*, 1960.
* *[[Law, Legislation and Liberty]]* (3 dielen)
** *Rules and Order*, 1973
** *The Mirage of Social Justice*, 1976
** *The Political Order of a Free People*, 1979
* *The Fatal Conceit: The Errors of Socialism*, 1988
La Tène-tiidrek

It **La Tène-tiidrek** (5e-1e iuw f.Kr.) is in tiidrek yn de izertiid. De metaalbewurkingstechniken út it La Tène-tiidrek hawwe har ûntjûn út de Hallstatt-kultuer en kin dêrom fuort as opfolger fan de Hallstatt-kultuer sjoen wurde. De fynsten litte ek mediterraanske ynfloeden sjen.

It tiidrek is neamd nei it archeologyske fynplak fan La Tène, oan de noardkant fan de Mar fan Neuschâtel yn Switserlân, dêr't in grutte fynst dien waard troch de fisker Hansli Kopp yn 1857.

It La Tène-tiidrek dat mei it tiidrek fan de Kelten yn ferbân brocht wurdt begjint om 450 f.Kr. en duorret oant de Romeinske tiid yn de 1e iuw f.Kr. 

## Literatuer
* , 2005: *Kelten en de Lage Landen*, Leuven.
* , 2003: *The Celts: Origins, Myths, Invention*, Londen.
* , 2006: *Op zoek naar de Kelten: nieuwe archeologische ontdekkingen tussen Noordzee en Rĳn*, Utert.
* , 1999: *The Atlantic Celts*, Londen.
* , 1997: *Britain and the Celtic Iron Age*, Londen.
*  1991: "*The Vix Settlement and the Tomb of the Princess.*" in "*The Celts*" Moscati, Sabatino (ed.) Milaan.

## Keppelings om utens
*  D. Vlasblom, ''Glas uit de ijzertijd'', (1999).
*  La Tène-earmbannen fan glês.
*  Kaart en ôfbylden fan fynsten.
*  Foarbylden fan Keltyske keunst. 
*  W. De Clercq, ''Ongeschreven verleden: Een archeologische kijk op de vroegste bewoningsgeschiedenis van het Land van Nevele'' (2003), (haadstik 4).