Wâldsein

**Wâldsein** (Nederlânsk: *Woudsend*) is in doarp yn de gemeente Súdwest-Fryslân, súd fan Snits. Oant 2011 lei Wâldsein yn de eardere gemeente Wymbritseradiel. 

## Skiednis

Wâldsein wurdt foar it earst neamd yn 1337 as it kleaster fan de paters fan de Karmeliten stifte wurdt. Om't de Ie yn de tiid fan de Middelsee ferbining hie mei Drylts, Snits en Ljouwert ûntstie hannel en skipfeart yn in goa mei in soad boeren. Om de skipfeart te beskermjen waard yn 1523 in blokhûs boud by it kleaster. Letter kamen der wenten oan de Midstrjitte en by de mole. Doe't yn 1710 de Sontfeart begûn waard Wâldsein hieltyd mear in haven. Yn 1762 waard der ek oan de oare kant fan de Ie boud.

Ferskillende nammen fan Wâldsein binne: *Woldesende* (1337), *Woldensend* (1446), *Waldeseende* (1447), *Woldseinde* 1492, *Wolseyndt* (1505), *Walseyndt* (1516), *thoe waldzein* (1520) en *Waldsem* (1579). Wâldsein ûnstie op in sânrêch, mar de namme bestjut dat it plak oan it ein fan in bosk lei. 

## Beskerme doarpsgesicht
In part fan it doarp is in beskerme doarpsgesicht. Karakteristyk foar it doarp binne de njoggentjin stegen dy 't it sintrum fan east nei west trochkruse en dêr't de langste fan sa'n hûndert meter lang is. Fierders binne der yn it doarp ferskate ryksmonuminten.

## Sport en rekreaasje
Troch de geunstige lizzing fan Wâldsein tusken de Sleattemer Mar en de Hegemer Mar, net fier fan de Gaasterlânske bosken, lûkt it doarp in soad wettersporters. 

Wâldsein leit oan de rûte fan de Alvestêdetocht.

## Mienskip
It doarp hat fjouwer buertferienings: Markant, It Fuottenein, Oer de Brêge en Oer de Weisleat. De Bonifatiusskoalle en M. van der Brugskoalle binne de basisskoallen, De Beltsjeblom is it pjutteboartersplak.

### Ferienings
*Fertier - toaniel
*Om 'e Nocht / Reinbôge - sjongen 
*De Pôlesjongers - shantykoar
*De Poedelaar, BBC, Libre 1, Libre 2, Hy rint troch, DDOS, KET, KOT - biljerten
*WSV - gymnastyk
*Eensgezindheid - damjen
*WISKY - follybal
*Fuotbalferiening Wâldsein

### Tsjerken

* PKN: De Karmel
* Roomsk-katolyk: Sint-Michaeltsjerke
* De grifformearde tsjerke waar yn it ramt fan de foarming fan ien gemeente mei de herfoarmen yn 1998 ôfstjitten en is ferboud as appartemintekompleks.  
* De Fermanje waard yn 1967 ferkocht en is tsjintwurdich in restaurant

### Befolking

In bekende ynwenner wie arsjitekt Hindrik Hindriks Kramer (1850-1934).
#### Befolkingsferrin

## Ferkear en ferfier
Simmerdeis foarmet de brêge oer de Ie yn de buorren fan Wâldsein in knelpunt foar it wei- as wetterferkear. Troch de bou fan in rûnwei mei it Ie-Akwadukt besuden it doarp kaam yn 2007 in ein oan de oerlêst fan it ferkear.

### Bustsjinst
De buslinen troch Wâldsein wurde fersoarge troch Qbuzz. De folgjende linen ride troch Wâldsein:

* **Line 42 Snits - De Lemmer fia Spannenburch:** Snits - Drylts - Heech - De Hommerts - Kûfurderrige - *Wellebrêge* - Tsjerkgaast - Spannenburch (Tsjerkgaast) - Follegea - Jistergea - De Lemmer
* **Line 44 Boalsert - Snits fia Gaasterlân:** Boalsert - Tsjerkwert - Parregea - Warkum - Koudum - Himmelum - Bakhuzen - Murns - Riis - Aldemardum - Nijemardum - Sondel - Wikel - Balk - Ypekolsgea - *Wâldsein Sintrum* - *Brêge* - *Wellebrêge* - Kûfurderrige - De Hommerts - Jutryp - Snits
* **Line 45 Snits - Himmelum fia Wâldsein:** Snits - Jutryp - De Hommerts - Kûfurderrige - *Wellebrêge* - *Brêge* - *Wâldsein Sintrum* - Ypekolsgea - Ealahuzen - Aldegea - Kolderwâlde - Himmelum

## It besjen wurdich
 
* De Karmel
* Sint-Michaeltsjerke
* Houtseachmûne De Jager
* Nôtmûne 't Laam

## Strjitten
Alle strjitten yn Wâldsein.

## Ferneamde persoanen
* Jan Couperus (1755-1833), regint en folksfertsjintwurdiger
* Lieuwe Annes Buma (1796-1876), klassikus en filantroop
* Hendrik Hendriks Kramer (1850-1934), arsjitekt
* Hylke Michiel Tromp (1866-1935), boargemaster
* Wybe Jelles van der Meer, (1883-1948), arsjitekt
* Willem Pot (1888-1963), NSB-boargemaster

## Sjoch ek
* Fryske doarpen
* Beskerme steds- en doarpsgesichten yn Fryslân