open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Doarpstsjerke (Elslo)

De **Doarpstsjerke** is in tsjerke oan de Haadwei yn Elslo yn de gemeente Eaststellingwerf. It wie ien  fan de protestanske streekgemeente Frieslands End. Under de gemeente falle njonken it doarp Elslo ek de plakken Boyl en Makkingea. 

Sûnt de fúzje fan de Nederlânske Herfoarme Tsjerke, de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân en de Evangelysk-Lutherske Tsjerke op 1 maaie 2004 is de gemeente oansletten by de PKN. 

Op 27 novimber 2020 waard de Stifting *It Karkehuus* oprjochte. It slagge de gemeente langer net om de trije tsjerken fan de gemeente te ûnderhâlden en de stifting hat as doel de tsjerke mei de klokkestoel foar de takomst te behâlden. Yn desimber 2019 waard foar it lêst in gewoane tsjerketsjinst holden. De tsjerke is in ryksmonumint.

## Skiednis

De tsjerke waard as herfoarme tsjerke boud yn 1913 troch O.M. Meek (1855-1921), in arsjitekt dy't tige aktyf wie yn 'e omkriten fan Elslo en yn Donkerbroek mei de bou fan de grifformearde tsjerke in jier earder in te ferlykjen bouwurk delsette litten hie. De nijbou ferfong in tsjerke út 1632, dy't op it tsjerkhôf stie. Is is mei wissens te sizzen dat der al yn 1300 in tsjerke yn Elsloo stien hat. 

Yn de jierren 1980 waard foar oare tsjerklike aktiviteiten achter de tsjerke it *Karkehuus* (Tsjerkehûs) oanboud. 
 
De tsjerke is yn 1995 restaurearre en yn oarspronklike steat werombrocht. Sûnt 2000 is de tsjerke in ryksmonumint. Yn 2017 folge grut ûnderhâld oan de tsjerke.   

## Ynterieur
It ynterieur fan de tsjerke is hast noch folslein orizjineel. Boppe it foarportaal is in kreake foar it oargel ynbrocht. Ek it oarspronklike bankenplan fan de tsjerkeseal is noch hielendal oanwêzich. De preekstoel stiet yn in nis mei in dûbele opgong. Oan wjerskanten dêrfan steane de banken foar de âlderlingen en diakenen. Yn de tsjerke stiet in elektronysk oargel fan Johannes Oargelbou út Ede. De rûnbôgefinsters en de roasfinsters hawwe glês-yn-leadramen.

## Klokkestoel
By de tsjerke stiet in yn 1987 restaurearre klokkestoel, dêr't twa klokken yn hingje. De klokkestoel sels stamt út 1953. De âldste klok is 15e iuwsk, de jonge klok waard yn 1954 getten. 

## Sjoch ek
* Herfoarme tsjerke, Makkingea
* Doarpstsjerke, Boyl
* Stifting ''It Karkehuus''
Ferdinand von Zeppelin

**Ferdinand Adolf Heinrich August Graf von Zeppelin** (Konstanz, no yn Baden-Wuertemberch, 8 july 1838 - Berlyn, 8 maart 1917) wie in Dútsk generaal fan de kavalery, útfiner en loftfeartpionier. Hy wie de stichter fan it fabryk dy't de ferneamde Seppelinloftskippen boude.

Hy wie in soan fan hofmaarskalk Friedrich von Zeppelin (1807–1886) en Amélie Macaire d'Hogguer (1816–1852).
Ilona Hoeksma

**Ilona Hoeksma** (Lúkswâld, 22 maaie 1991) is in Nederlânsk beropshurdfytster fan Frysk komôf.
Yn 2017 ried se foar de Noarske hurdfytsploech Hitec Products. Fan 2018 ôf oan fytst se foar Parkhotel Valkenburg - Destil, krekt as tusken 2014 en 2016.

Yn maaie 2016 helle Hoeksma twa poadiumplakken yn de einritten fan de Sineeske rittekoersen Omgong fan Chongming en de Tour of Zhoushan Island. Twa dagen nei har 77e plak yn de La Course op de Champs-Élysées yn Parys, wûn hja de Profomgong fan Surhústerfean, nei twa jier twadde west te hawwen. Yn augustus waard se sânde yn de massasprint by de twadde etappe fan de Route de France. Under de sprint fan de tredde etappe foel se lykwols hurd mei in brutsen skouderbonke, fiif brutsen ribben en in klaplong fan gefolgen.

## Palmares
**2015**
* 5e yn 2e etappe Tour de Feminin - O cenu Českého Švýcarska
**2016**
* 3e yn 3e etappe Omgong fan Chongming
* 3e yn 3e etappe Omgong fan Zhoushan Island
* 5e yn Sparkassen Giro
* 8e yn NK op de dyk
**2017**
* 4e yn Spar Flanders Diamond Tour

## Keppeling om utens
* Hoekstra op www.cyclingarchives.com
Teaperts

De **teaperts** (wittenskiplike namme: *Crex*) foarmje ien of twa skaaien fan 'e klasse fan 'e fûgels (*Aves*), it skift fan 'e kraanfûgeleftigen (*Gruiformes*), it ûnderskift fan 'e raleftigen (*Ralli*), de famylje fan 'e ralfûgels (*Rallidae*) en de ûnderfamylje fan de echte ralfûgels (*Rallinae*). Ta dit skaai waarden foarhinne twa libbene soarten, te witten: de teapert (*Crex crex*), dy't yn it ferline ek yn Fryslân rûnom foarkaam, en de Afrikaanske teapert (*Crex egregia*). De Afrikaanske teapert wurdt tsjintwurdich frij algemien yn in eigen skaai pleatst, fan 'e ûnechte teaperts (*Crecopsis*).

## Skaaimerken
Sawol de teapert as de Afrikaanske teapert hat in koarte snaffel, in swart-brún boppeliif en in foar it meastepart blau-griis ûnderliif. De teapert is in stik grutter as syn Afrikaanske wjergader. Oars as de measte ralfûgels binne teaperts bewenners fan drûch gerslân ynstee fan wetterrike gebieten. Beide soarten hawwe in karakteristike, lûde, kreakjende rop, dy't se ynsette om yn 'e briedtiid konkurrinten har territoarium út te bonsjoeren. Se binne foar it meastepart oerdeis aktyf, en as se fersteurd wurde, naaie se ornaris te foet út troch it lange gers of fleane se in lyts eintsje nei begroeiïng dy't har beskûl biedt. 

De bried- en oerwinteringsgebieten lizze by beide soarten fier útinoar. De migraasje tusken dy kriten fynt nachts plak en it fermogen dêrta is oanberne en wurdt troch de piken net leard fan folwoeksen eksimplaren. De teapert briedt yn Jeropa en Sintraal-Aazje en oerwinteret yn East-Afrika en Súdlik Afrika, wylst de Afrikaanske teapert hinne en wer migrearret binnen Afrika. Hoewol't teaperts ûnbidich grutte ferspriedingsgebieten hawwe, binne se op guon plakken yn 'e tweintichste iuw yn 'e benearing kommen troch de meganisaasje en yntinsifearring fan 'e lânbou.

## Famylje-opbou
Baron (betsjuttingsside)

* baron, in aadlike titel

## Geografy
* Baron (Gard), in plak en gemeente yn it Frânske departemint Gard
* Baron (Gironde), in plak en gemeente yn it Frânske departemint Gironde
* Baron (Oise), in plak en gemeente yn it Frânske departemint Oise
* Baron (Saône-et-Loire), in plak en gemeente yn it Frânske departemint Saône-et-Loire
* Baron-sur-Odon, in plak en gemeente yn it Frânske departemint Calvados
* Baron (Baron), in plak yn Yndoneezje (ûnderdistrikt Baron, distrikt Nganjuk, provinsje East-Java)
* Baron (Dukun), in plak yn Yndoneezje (ûnderdistrikt Dukun, distrikt Gresik, provinsje East-Java)
* Baron (Magetan), in plak yn Yndoneezje (ûnderdistrikt Magetan, distrikt Gresik, provinsje East-Java)

## Oar
* Baron (guerriljalieder), in 18e-iuwske guerriljalieder yn Suriname
* Baron (motorfytsmerk), in histoarysk motorfytsmerk
* Baron (frachtweinmerk), in frachtweinmerk
Baron

**Baron** is ien fan 'e leechste aadlike titels, yn rang krekt boppe in jonkhear, mar ûnder in boarchgreve. De froulike foarm is **baronesse**, en it gebiet dêr't in baron oer hearsket, is in **barony**. It wurd baron komt fan it Aldfrânske *baron*, dat weromgiet op it Latynske *baro*, dat "man", "tsjinstfeint", "soldaat" of "hierling" betsjut. It Latyn hie it wurd mooglik út it Aldfrankysk, dêr't it besibbe wie oan it Aldingelske *beorn*, dat "kriger" of "ealman" betsjutte. As dat wier is, soe it wurd 'baron' dus fan Germaanske oarsprong wêze.
Foarst

**Foarst** is in aadlike titel en in algemiene oantsjutting foar in monarch (lykas in kening), mar it is ek in spesifike oantsjutting foar in type regearjend monarch út 'e Dútsktalige lannen en East-Jeropa. De iennichste regearjende foarst dy't no noch bestiet is de foarst fan Lychtenstein. Fierders kin in foarst ek in net-dynastyk ealman út 'e Dútsktalige lannen wêze, dy't dus wol de titel fan foarst hat, mar net regearret. Yn beide spesifike betsjuttings komt 'foarst' yn 'e Dútsktalige lannen oerien mei de titel prins yn 'e Romaansktalige dielen fan Jeropa, lykas Frankryk, Itaalje en it Ibearysk Skiereilân. De froulike foarm fan 'foarst' is **foarstinne**, en it gebiet dêr't in foarst oer regearret, hjit in **foarstedom**.

## Sjoch ek
*grutfoarst
Rekrút

In **rekrút** is in boarger dy't yn oplieding is om soldaat te wurden. Dêrby kin it gean om in beropssoldaat of om in tsjinstplichtige. It is in haadwurd dat ôflaat is fan it tiidwurd 'rekrutearje'. It diel fan 'e kriichsmacht dat him taleit op it oanlûken fan nije beropssoldaten hjit de rekrutearring. Los fan 'e kriichsmacht wurdt de oantsjutting 'rekrút' ek yn oare konteksten wol brûkt foar in nijeling sûnder in protte ûnderfining. Yn 'e kriichsmacht kriget in rekrút ûnder tafersjoch fan in sersjant-ynstrukteur in oplieding dy't karakterisearre wurdt troch it ûntwikkeljen fan beskate lichaamlike feardichheden. Dêrby giet it benammen om eksersearjen (it oefenjen fan militêre bewegings, lykas marsjearjen) en sjitten.
Feteraan

In **feteraan** (fan it Latynske *vetus*, dat "âld" betsjut) of ek wol in **âld-soldaat** of **âld-strider**, is immen dy't as militêr syn lân tsjinne hat yn ien of mear oarlochssitewaasjes. Sokken krije yn eigen lân faak spesjale erkenning, yn 'e foarm fan ûnderskiedings, plechtichheden, monuminten en earegrêven op begraafplakken. In soad lannen hawwe ek in spesjaal Ministearje fan Feteranesaken. Yn bredere sin wurde yn 'e folksmûle ek alle lju wol feteranen neamd dy't op in beskaat mêd in lange steat fan tsjinst hawwe.

## Sitewaasje yn Nederlân
Yn Nederlân is sûnt 1990 immen formeel (d.w.s. neffens de wetlike definysje) in feteraan as it giet om in eardere militêr of in eardere militarisearre boarger mei de Nederlânske nasjonaliteit, dy't it Keninkryk fan de Nederlannen tsjinne hat ûnder oarlochsomstannichheden of by fredesmisjes. Faak wurde lykwols foutyf alle eks-militêren foar feteranen oanmurken. De besteande definysje stiet ûnder druk om't eks-militêren dy't ûnder de Kâlde Oarloch yn 'e Nederlânske Striidkrêften tsjinne hawwe, neffens de besteande definysje gjin oanspraak meitsje kinne op 'e status fan feteranen (om't der ûnder de Kâlde Oarloch yn West-Jeropa nea wier oarlochfierd is). In bykommend punt is dat de troch Nederlân hantearre definysje fan wat in feteraan is, op dit mêd wêzentlik ôfwykt fan 'e definysjes dy't yn NATO-bûnsgenoaten lykas it Feriene Keninkryk en de Feriene Steaten gongber binne.

## Feteranesykte
De feteranesykte is in bakteriële ynfeksjesykte dy't ta de dea liede kin as men jin der net betiid genôch foar behannelje lit. Dizze sykte hjit sa om't de baktearje yn 1976 foar it earst identifisearre waard nei in kongres fan oarlochsfeteranen fan it American Legion, dêr't in soad lju earnstich siik waarden en 34 persoanen oan 'e sykte kamen te ferstjerren.
Cyprianus Crans

**Cyprianus Jans. Crans**, ek wol skreaun as **Ciprianus Crans**, (Amsterdam, 1703 - dêre, maaie 1755) wie in bekend Nederlânsk brûnsjitter út de 18e iuw.

## Libben en wurk
Hy wie in soan fan klokkejitter Jan Crans (1670-?) en Jannetje Frans Schulp út Amsterdam. Hy ferhuze yn 1713 mei syn âlden nei Inkhuzen, dêr't er yn 1725 de klokkejitterij fan syn heit Jan Crans fuortsette doe't dy nei De Haach ferfear.

Inkhuzen hie lange jierren in klokke- en kanonnejitterij dy't yn 1613 stichte waard. Dêr hawwe ferneamde klokkejitters arbeide, lykas Hendrick Wegewaert. Cyprianus Crans wurke dêr fan 1724 oant 1734, mar waard bekend fan syn wurk yn syn Amsterdamske tiid. Hy hiert dêre om 1734 hinne de jitterij fan Jan Albert de Grave en is fan 1734 oant syn dea yn 1755 haad fan de stedsklok- en geskutsjitterij oan de Baangracht.
Yn 1740 boaske er dêr mei Sophia Cornelia van der Heuvel.

Der binne 17 wurken fan him bekend út de Inkhuzer tiid en 48 wurken út de jitterij yn Amsterdam. Oeral yn it lân hingje syn klokken, yn Fryslân doedestiids ûnder oaren yn Ketlik (1752) en Sint Jabik (opskrift: 'ME FECIT CIPRIANUS CRANS JANSZ, AMSTELODAMI ANNO 1754'). Beide binne yn de Twadde Wrâldoarloch troch de Dútsers fuorthelle. Hjoededei hingje klokken fan him yn ûnder mear Minnertsgea en Nijhuzum. Yn it "Curaçaos Museum" op Curaçao hinget in troch him yn 1748 getten brûnzen 'slavebel' dy't op de plantaazje "Santa Cruz" hongen hat.

Cyprianus Crans wie ek diaken (1728) en fâd fan it weeshuis yn Inkhuzen (1732-1735). Letter yn Amsterdam waard er kaptein fan de skutterij yn 54e wyk.
Doarpstsjerke (Boyl)

De **Doarpstsjerke** oan de Boylerwei yn Boyl is in tsjerke fan de protestanske streekgemeente Frieslands End. Under de gemeente falle njonken Boyl ek de plakken Elslo en Makkingea. Sûnt de fúzje fan de Nederlânske Herfoarme Tsjerke, de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân en de Evangelysk-Lutherske Tsjerke op 1 maaie 2004 is de tsjerke oansletten by de PKN. De tsjerke is in ryksmonumint.

## Skiednis
Oars as hast alle parochy's fan Weststellingwerf foel Boyl yn de midsiuwen net ûnder de tsjerke fan Stienwyk, mar krekt as de measte doarpen fan Eaststellingwerf by de tsjerke fan Ruinen. Hjoeddedei foarmet de tsjerke fan Boyl ien gemeente mei dy fan Elslo en Makkingea, doarpen dy't beide yn de gemeente Eaststellingwerf lizze.

De ienfâldige sealtsjerke waard boud yn 1617. Yn dat jier ferfong it hjoeddeiske gebou in âldere tsjerke dy't oarspronklik oan Sint Marten wijd wie. By in renovaasje hat bliken dien dat de oarspronklike tsjerke al yn de 13e iuw boud wie. 

De tsjerke krige gjin toer, mar in klokkestoel. Dy klokkestoel is in pear kear letter op 'e nij boud, foar it lêst yn 1984. Yn de klokkestoel hinget in klok út 1399 mei in diameter fan 86 sintimeter. De klok draacht in râneskrift mei de wurden *Ende Lut bequame, Martines Klock is mijn name. In’t jaer van ons Heeren 1399*. Yn de Twadde Wrâldkriich is de klok út de stoel helle en troch de ûndergrûnske beweging earne yn 'e omkriten fan Giteren ferstoppe. Lykas de tsjerke is ek de klokkestoel in ryksmonumint. 

## Sjoch ek
* Herfoarme tsjerke, Makkingea
* Doarpstsjerke, Elslo
Nijhuzumer tsjerke

De **Nijhuzumer tsjerke** is de tsjerke fan Nijhuzum yn 'e gemeente Súdwest-Fryslân.

## Skiednis
De tsjerke fan Nijhuzum waard yn 1721 boud mei gebrûk fan it boumaterjaal fan in âlder gebou op itselde plak. Mooglik wie dy foargonger in romaanske tsjerke, dy't foar de reformaasje oan 'e hillige Nikolaas wijd wie. Nei't de oanhingers fan 'e grifformearde lear it gebou oernamen, foel de tsjerke ûnder de tsjerklike gemeente fan 'e Gaastmar-Nijhuzum. Oan 'e tsjerklike gearwurking fan de twa doarpen kaam yn 'e jierren 1970 in ein. 

De klok yn it houten geveltuorke waard yn 1729 troch Cyprianus Crans fan Inkhuzen getten en hat in dimater fan 60 sintimeter.

It ynterieur bestiet út in preekstoel, in doophek en de tsjerkebanken. Oer de flier lizze twa sarken út 1779 en 1798.

Om't der gjin ferwaarming en ferljochting yn de tsjerke wie, gyngen de Nijhuzumers winterdeis foar de tsjinst nei De Gaastmar. En simmerdeis kaam it tsjerkefolk fan 'e De Gaastmar mei de dûmny dan oer it wetter nei Nijhuzum foar de tsjinst. Ek hat de tsjerke nea in echt piipoargel hân. Yn 'e tsjerke stiet in harmoanium.

## Gebrûk
De Stifting De Nijhúzumer Tsjerke is as eigner fan 'e tsjerke ferantwurdlik foar it behear. Yn gearwurking mei tsjerken út de omkriten wurde der simmerdeis troch de Nijhuzumers oekumenyske tsjinsten organisearre. Muzykferienings fersoargje dan foar de begelieding fan de sang. Foar in ridlike fergoeding wurdt de tsjerke ek ferhierd foar konserten en troutsjinsten.
Ierdbeving fan Dubrovnik (1667)

De **ierdbeving fan Dubrovnik** wie in swiere ierdbeving dy't op 6 april 1667 de eastkust fan 'e Adriatyske See trof. It episintrum lei deunby de stêd Dubrovnik (histoarysk bekend as Ragûsa), yn it tsjintwurdige Kroaasje, dat doedestiden de haadstêd wie fan 'e ûnôfhinklike Republyk Ragûsa.

Dizze ierdbeving wie ien fan 'e beide meast ferwoastgjende ierdbevings dy't it hjoeddeiske Kroaasje yn 'e ôfrûne 2.400 jier troffen hawwe (de oare wie de ierdbeving fan Zagreb yn 1880). Hast de hiele stêd Dubrovnik waard ferwoastge en trijefearn fan 'e regearingsgebouwen waard mei de grûn lyk makke. Der kamen nei skatting 5.000 minsken om, wêrûnder Šišmundo Getaldić, de rektor (hearsker) fan 'e stêd.

Yn 'e mande mei it tebekrinnen fan 'e hannel yn it Middellânske-Seegebiet dat it gefolch wie fan 'e feart op 'e East troch Westjeropeeske lannen, markearre de ierdbeving fan 1667 it begjin fan 'e ein foar de Republyk Ragûsa. Behalven dielen fan it moderne Kroaasje, waarden ek gebieten troffen dy't no ta Bosnje-Hertsegovina en ta Montenegro hearre.
Sankt Maximin (Lütz)

De **Sint-Maksiminustsjerke** (*Kirche Sankt Maximin*) is in roomsk-katolyk tsjerkegebou yn it Dútske plakje Lütz yn Rynlân-Palts (Verbandsgemeinde Cochem).

## Skiednis
De oan Maksiminus fan Trier wijde tsjerke is yn 'e 12e iuw boud en waard yn 1569 ferneatige troch in brân. De weropbou fûn noch yn itselde jier plak. In oare grutte brân yn 1749 ferwoastge njonken it skip fan 'e tsjerke ek grutte dielen fan Lütz sels. 

Yn 1753 folge op 'e nij in weropbou, wêrby't de noch besteande romaanske toer beholden bleau. 

De barokke sealtsjerke waard yn 1979 restaurearre. By dy restauraasje binne letter oanbrochte farvelagen ferwidere, sadat de tsjerke tsjintwurdich wer yn 'e steat is sa't dy mear as twahûndert jier lyn wie.
## Ynterieur
It grutste part fan it ynterieur datearret fan 'e tiid fan fuort nei de grutte brân fan 1749. It heechalter is wijd oan 'e hillige Maksiminus, de fyfte biskop fan Trier. Syn byld stiet tusken de dûbele korintyske pylders fan it haadalter. De twa smelle sydalters binne oan 'e Jongfaam Marije (lofts) en Antonius (rjochts) wijd. De houten preekstoel hat in klankboerd, dêr't in byld fan Sint-Michael yn gefjocht mei de duvel op stiet.

## Oargel
It oargel is oarspronklik ôfkomstich út de tsjerke fan it eardere Sistersjinzerske kleaster Rosentahl yn it *Pommerbachthal* tusken Binningen en Wirfus. It kleaster waard mei de sekularisaasje yn 1802 sletten en gyng op in diel fan 'e kelder fan 'e kleastermûne nei folslein ferlern. 

De ynventaris fan 'e kleastertsjerke waard ferkocht en it oargel kaam yn 1805 telâne yn Pommern oan de Mûzel, dêr't it fjirtich jier stean bleau. Doe kocht de tsjerke fan Lütz it oargel oan, dêr't it hjoeddedei noch jimmeroan stiet. 

## Ofbylden

Lütz, Sint-Maximinustsjerke, preekstoel.jpg|*Preekstoel.*
Lütz, Sint-Maximinustsjerke, heechalter, byld Sint Maximinus.jpg|*Byld Maksiminus.*


Lütz, Sint-Maximinustsjerke, oargel.jpg|*Oargel.*
Lütz, Sint-Maximinustsjerke, fresko fan de Genedekapel.jpg|*Fresko.*
Ierdbeving fan Zagreb (1880)

De **ierdbeving fan Zagreb** wie in frij swiere ierdbeving fan 6,3 op 'e Skaal fan Richter dy't op 9&nbsp;novimber 1880 it noarden fan it Keninkryk Kroaasje-Slavoanje en it suden fan it Hartochdom Stiermarken en it Hartochdom Krain trof, gebieten dy't allegear diel útmakken fan it gruttere steatsferbân fan 'e Eastenryksk-Hongaarske Dûbelmonargy. It troffen gebiet leit hjoed de dei yn noardlik Kroaasje en súdlik Sloveenje. It episintrum lei yn it Medvednicaberchtme, benoarden de Kroätyske haadstêd Zagreb.

## Skiednis
Dizze ierdbeving wie ien fan 'e beide meast ferwuostgjende ierdbevings dy't it hjoeddeiske Kroaasje yn 'e ôfrûne 2.400 jier troffen hawwe (de oare wie de ierdbeving fan Dubrovnik yn 1667). Hoewol't der, ynsafier bekend, mar ien persoan om it libben kaam, rekken in soad gebouwen swier skansearre of sels alhiel ferwuostge.

De ierdbeving sloech ta om 7.33 oere moarns. Ut argyfstikken út dy tiid docht bliken dat der binnen in etmiel 3.800 treinkaartsjes ferkocht waarden oan lju dy't it troffen Zagreb ûntflechten nei oare stêden yn it suden fan Eastenryk-Hongarije, lykas Ljubljana, Graz en sels Wenen.

It stedsbestjoer fan Zagreb stelde in kommisje yn om 'e skea te beoardieljen, en neffens it offisjele rapport fan dy kommisje wiene der 1.758 priveegebouwen skansearre, wêrfan 485 swier skansearre. By dy telling wiene de tsjerken en oerheidsgebouwen net meinommen.

It bekendste gebou dat skansearre rekke, wie de Katedraal fan Zagreb, dy't neitiid in yngeande, 26 jier duorjende restauraasje ûndergie ûnder tafersjoch fan arsjitekt Hermann Bollé. Pas yn 1906 wiene alle wurksumheden oan 'e katedraal foltôge. De skea dy't de ierdbeving oanrjochte, wie ek de oarsaak fan 'e bouspurt yn 'e Legere Stêd fan Zagreb yn 'e folgjende jierren, in perioade dêr't in protte histoaryske gebouwen fan hjoed de dei út stamje.
Jan Crans

**Jan Crans** (Amsterdam, 1670-?) wie in Nederlânsk brûnsjitter.

Hy wurke mei syn soannen Cyprianus en Cornelis yn Inkhuzen en Amsterdam. De Cransen getten tusken 1722 en 1754 22 Fryske klokken.
Nêst

* nêst (bisten), in ferbliuw dat oanlein wurdt troch in bist
** nêst (fisken), in bousel oanlein troch fisken 
** nêst (fûgels), in bousel dat fûgels oanlizze om har aaien yn te lizzen en út te brieden
** nêst (ynsekten), in bousel dat ynsekten oanlizze om yn te wenjen
*** bijenêst
*** eameldersnêst
*** meepsenêst
* nêst (jongen), in smeet: in groep bistejongen dy't yn ien kear berne wurde
* nêst (wurktúchbou), in konsintryske gearstalling fan lyksoartige ûnderdielen
Lütz

**Lütz** is in plak en gemeente yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. It makket diel út fan de lânkring Cochem-Zell. 

## Bestjoer
Lütz is in saneamde *[[Ortsgemeinde]]* yn de Verbandsgemeinde Cochem.

## Geografy
It doarp leit yn de noardlike Hunsrück yn in syddelte oan de Lützbach fan de Mûzel op in pear kilometer fan de rivier sels.

## Skiednis
De skiednis fan Lütz giet werom op it jier 912, doe't kening Karel III syn grûn yn *Lutiaco* oan it kleaster Sint-Maksiminus yn Trier skonk.

It doarp waard yn 1749 troch in slimme brân troffen. De Sint-Maksimustsjerke en it riedshûs moasten doe op 'e nij boud wurde. Fan de âlde tsjerke is doe allinne de romaanske toer út de 12e iuw bewarre bleaun. 

Lütz hie yn de 19e en 20 iuw in lytse joadske mienskip. Yn 1895 wennen der 37 joaden, likernôch 10% fan de befolking fan Lütz. Nei it ferstjerren fan de feehanneler Bernhard Gerson ferhûze syn widdo mei har bern en dêrmei wennen der gjin joaden mear yn Lütz. Ien fan de soannen ferstoar yn 1934 yn it sikehûs fan Koblenz en dêrnei is de widdo mei de oare bern nei de Feriene Steaten emmigrearre. It doarp hat noch jimmeroan in joadsk begraafplak.

Oant 1954 waard der op meardere plakken om it doarp hinne laaistien wûn. De *Schiefergrubenweg* by Lütz ynformearret oer de eardere winning fan laaistien yn de delte fan de Lützbach.

## It besjen wurdich
* Sint-Maksiminustsjerke
* Lütz besit noch in tal fakwurkhûzen.
Pieter Nauta

**Pieter Nauta** wie in Frysk houtfiker en byldhouwer.

Nauta wenne en wurke yn Ljouwert. Hy wie in tiidgenoat fan Gerbrandus van der Haven; se makken beide bylhouwurk foar it stedhûs fan Ljouwert.

## Kar út syn wurk
*1696 houtfykwurk oan de *Koningskraak* (hearebank fan de Fryske steedhâlders) yn de Jakobinertsjerke yn Ljouwert
*1715 timpaan mei *Stedemaagd* oan it stedhûs fan Ljouwert
*1724 ikehouten balustertrep yn it stedhûs fan Ljouwert - tegearre mei Benjamin Dijkstra

## Sjoch ek
* List fan Nederlânske byldhouwers
Ralphie May

**Ralphie May** (folút: **Ralph Duren May** (Chattanooga, 17 febrewaris 1972 – Las Vegas, 6 oktober 2017) wie in Amerikaansk akteur en stand-up comedian.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Ralphie May
* Ralphie May yn de IMDb
Fûgelnêst

|
|-
|
|-
|}
In **fûgelnêst** is in bousel dat fûgels meitsje om har aaien yn te lizzen, sadat se dy bebriede kinne. It meitsjen fan in nêst hjit **nesteljen**, **nesseljen** of **neskjen**. It materiaal foar de oanlis fan sa'n nêst wurdt út it direkte om-en-by sammele, en bestiet ornaris út gers, twiichjes en oar plantaardich materiaal, mar soms ek út oare dingen, lykas stientsjes of plestik of oarsoartich ôffal dat troch de minske weismiten is.

It plak dêr't it nêst boud wurdt, hinget fan 'e fûgelsoarte ôf; guon meitsje har nêst op 'e grûn, faak mank wat hege begroeiïng, wylst oaren it op hege(re) plakken boppe de grûn oanlizze, yn beammen, op rotsrichels of yn of op gebouwen. Ek komt it foar dat nêsten makke wurde yn natuerlike of spesjaal útboarre holten yn beammen (bgl. troch spjochten). Guon wetterfûgels meitsje harren nêst op in driuwpôle, in grut stik losslein gers en oare fegetaasje dat frij omdriuwt. Inkele nêsttypes binen:

*in grûnnêst, bgl. fan 'e ljip, de skries en de wylde ein (hoewol't dy lêste soarte ek wol yn beammen nestelet)
*in platfoarmnêst (yn in beam), bgl. fan 'e swarte krie of de ekster
*in holtenêst, bgl. fan 'e griene spjocht of de grutte eksterspjocht
*in komfoarmich nêst (yn in beam), bgl. fan 'e lyster of it swartkopke

Hoelang't in fûgelnêst yn gebrûk bliuwt, hinget ek wer fan 'e soarte ôf, mei't de briedtiid foar ferskillende fûgelsoarten fan ferskillende lingte is. Nei't de aaien útkommen binne, bliuwe de piken by guon soarten noch lange tiid yn it nêst, dêr't se troch de âlderfûgels fersoarge wurde (de saneamde nêstbliuwers), wylst de piken fan oare soarten hast daliks nei't se út it aai kommen binne it nêst ferlitte om ûnder begelieding fan 'e âlderfûgels sels har kostje byinoar te skarreljen (de saneamde nêstflechters). Guon fûgelsoarten briede ferskate kearen yn 't jier en brûke dêrfoar itselde nêst, wylst oaren it folgjende jiers it âlde nêst wer opsykje en wat opknappe om it op 'e nij te brûken.

Beskate oare bisten, lykas iikhoarntsjes, krokkedillen en de keningskobra, bouwe krekt as fûgels in nêst om aaien yn te lizzen of om 'e jongen yn grut te bringen.
Olga Lowina

**Olga Lowina**, skûlnamme fan **Olga Helena Lewina Musters** (Boekelo, 15 novimber 1924 – Rotterdam, 4 april 1994) wie in Nederlânsk sjongster dy't har op it jodeljen talei. Mei troch Lowina wiene der yn Nederlân ferskate jodelrites.

Lowina har heit ferneamde har nei it kachelmerk OLGA.
Yn 1974 waard hja beneamd ta eareboarger fan it Eastenrykske plak Steinach.
Yn 1988 stie se yn in útferkocht Paradiso yn Amsterdam. 

## Keppeling om utens
* Olga Lowina - mokumtv.nl (argyf)
Belis

* belis (iten), in kondimint dat men op bôle yt
* belis (oarlochfiering), in belegering fan in stêd of fêsting
* belis (klean), in ynnaaide fuorring fan in stik klean
Natoerramp

In **natoerramp** of **natuerramp** is in grutskalige ramp dy't feroarsake wurdt troch de natuerlike prosessen fan 'e Ierde. Sa'n barren hat jammerdearlike gefolgen foar alle libbene wêzens, wêrûnder minsken, dy't yn in troffen gebiet tahâlde. It kin resultearje yn (in protte) deaden en ferwûnen, en soarget ornaris foar in soad materiële skea, dy't net selden pas nei jierren hielendal wer bymakke is. De materiële skea soarget op syn beurt foar ekonomyske skea, mei't men meastal gjin jild fertsjinje kin salang't alteast in diel fan 'e materiële skea net ferholpen is. As sa'n selde jammerdearlik barren plakfynt yn in gebiet dêr't (frijwol) nimmen wennet, sil it net gau in natoerramp neamd wurde, fanwegen it simpele feit dat as kritearium foar in natoerramp yn it foarste plak jildt dat der in protte minsken troch troffen wêze moatte.

Natoerrampen kinne yndield wurde yn twa kategoryen. Natoerrampen troch eksogene krêften wurde feroarsake troch natoerferskynsels yn 'e atmosfear. Dêrby kin men tinke oan in orkaan, in tornado, in oerstreaming, in drûchte, in hjitteweach of in natoerbrân (dy't ûntstiet troch in wjerljochtynslach of troch drûchte). Natoerrampen troch endogene krêften komme fanút de Ierde sels. Dêrby kin men tinke oan in ierdbeving, in ierdferskowing, in fulkaanútbarsting, in berchstoarting, in lahar (dreklawine), in lawine, in rotslawine of in tsûnamy. Guon seldsume natoerrampen, lykas meteoarynslaggen en sinneflammen, litte har min kategorisearje.

Yn beskate sin is it tsjinstelde fan in natoerramp in kultuerramp, dy't feroarsake wurdt troch minsklik hanneljen. Men kin dan tinke oan in fleanramp, in treinramp of in miljeuramp. Dêrby moat wol oantekene wurde dat it ûnderskie tusken in natoerramp en in kultuerramp stadichoan hieltyd dreger te meitsjen falt, om't de opwaarming fan de Ierde, dy't teminsten foar in grut part it gefolch is fan minsklik hanneljen, oerstreamings, ekstreme drûchten en almar swierdere orkanen feroarsaket.
Pedro Subercaseaux

**Pedro León Maximiano María Subercaseaux Errázuriz** (Rome, 10 desimber 1880 - Santiago de Chile, 3 jannewaris 1956) wie in Sileensk geastlike en keunstskilder, dy't bekend waard fan syn yllustraasjes by de Sileenske en Argentynske skiednis. 

## Libben en wurk
Subercaseaux Errázuriz wie in soan fan ambassadeur en skilder Ramón Subercaseaux Vicuña en Amalia Errázuriz Urmeneta.

Fan 1906 ôf wurke Subercaseaux Errázuriz ûnder de skûlnamme *Lustig* as karikaturist foar it tydskrift *Zig Zag*. Yn 1913 wurke er as  yllustrator foar it tydskrift *Pácifico Magazine*.

Yn 1907 boaske er oan Elvira Lyon Otaegui fan wa't er yn 1920 op in reis nei Jeropa skiede om geastlike wurde te kinnen. Yn 1925 stalde er yn Ingelân in sammelbân gear oer Fransiskus fan Assisy mei eigen akwarellen en gedichten fan de Deenske dichter Johannes Jørgensen. Yn 1938 gie er mei de opdracht om in Benediktinekleaster yn Santiago te stichtsjen werom nei Sily.

Pedro Subercaseaux waard beïerdige op it hôf fan it Monasterio Benedictino de la Santísima Trinidad de Las Condes yn Santiago.

## Galery
Pedro Subercaseaux Errázuriz skildere yn 't foarste plak wurk mei in religieuze ynhâld en heldemotiven út de skiednis fan Argentinië en Sily.
 

Descubrimiento de Chile por Diego de Almagro.jpg|*Descubrimiento de Chile por Diego de Almagro*(De ûntdekking fan Sily troch Diego de Almagro)
Primera Misa en Chile.jpg|*Primera misa en Chile*(De earste mis yn Sily)
Ultimos Momentos en Rancagua.jpg|*Ultimos Momentos en Rancagua* (It Belis fan Rancagua)
Lautaro (de Pedro Subercaseaux).jpg| *Lautaro*
Brieden (fûgels)

It **brieden** fan fûgels is it troch waarm hâlden útkomme litten fan 'e aaien dy't it produkt binne fan it fuortplantingsproses. Sok gedrach is ynstinktyf, en net oanleard. It fynt yn 'e regel plak yn in tiid dat der in grut oanbod oan fretten beskikber is, sadat de jongen makliker fuorre wurde kinne as se út it aai komme, wat har in bettere kâns biede sil om te oerlibjen oant se selsstannich binne.

It fuortplantingsproses begjint by fûgels mei de balts dy't folge wurdt troch de pearing fan in mantsje- en in wyfkefûgel. Dat resultearret koarte tiid letter yn it lizzen fan 'e aaien troch it wyfke. Foartiid bout it wyfke, of bouwe it mantsje en it wyfke tegearre, in fûgelnêst, dat ornaris bestiet út gers, twiichjes en oar plantaardich materiaal, mar soms ek út oare dingen, lykas stientsjes of plestik of oarsoartich ôffal dat troch de minske weismiten is. It plak dêr't sa'n nêst boud wurdt, hinget fan 'e fûgelsoarte ôf; guon meitsje har nêst op 'e grûn, faak mank wat hege begroeiïng, wylst oaren it op hege(re) plakken boppe de grûn oanlizze, yn beammen, op rotsrichels of yn of op gebouwen. 

Nei't it wyfke de aaien lein hat, begjint daliks it briedproses, want as de aaien tuskentiids net waarm holden wurde, sille de embryo's dy't deryn sitte, ôfstjerre. It tal aaien dat dêrby bebret wurdt, is ek wer ôfhinklik fan 'e soarte, en rint útinoar fan mar ien oant wol tweintich. In beheinende faktor is dêrby it tal aaien dat tagelyk waarm holden wurde kin. De brieddoer ferskilt ek fan soarte ta soarte, en fariëarret fan likernôch tsien dagen oant trije moannen.

By in protte soarten is it wyfke allinnich ferantwurdlik foar de briedsoarch, mar by oare soarten wikselje it mantsje en it wyfke inoar ôf. Hiel inkeld komt it foar dat it mantsje it brieden allinnich op him nimt. Der besteane ek soarten dy't har aaien hielendal net bebriede, mar dat putsje troch oare fûgels opknappe litte. Dêrta lizze se har aai yn it nêst fan oare fûgels, wêrby't de oarspronklike aaien fan dy fûgels troch harrensels of letter troch it jong dat út harren aai komt út it nêst wurke wurde. Sokke fûgels wurde briedparasiten neamd, en it bekendste foarbyld dêrfan is de koekoek. 

Njonken it brieden troch de âlderfûgels, kinne aaien ek útbret wurde yn in briedmasine. Dat is in apparaat dêr't de aaien yn lein wurde, en dat in konstante temperatuer hanthavenet wylst it de aaien stadichwei omdraait. Yn it natuerlike briedproses wurde de aaien geregeldwei omdraaid troch de âlderfûgels. Masinaal brieden wurdt fral tapast yn 'e hinnehâlderij foar rassen wêrfan't de hinnen net bruodsk wurde wolle. (Soks kin by beskate rassen foarkomme as in bywurking fan it fokproses.) Dêrnjonken wurde briedmasines ek wol ynset foar it útbrieden fan aaien fan fûgelsoarten dy't slim yn har fuortbestean bedrige wurde.
Balts

**Balts** is in algemiene term foar in spesjaal soarte fan hâlden en dragen by bisten, dat bedoeld is om partners fan it oare geslacht oan te lûken mei it each op 'e fuortplanting. Sok hâlden en dragen moat nammentlik mooglike partners oerhelje ta in pearing. Faak wurdt hjirby mei lichaamlike skaaimerken pronke, wurde der karakteristike bewegings makke en/of wurde der spesjale lûden fuortbrocht. Dat mei-inoar wurdt ek wol in pearingsdûns neamd. Los dêrfan kin baltsgedrach ek dingen omfiemje as it oanbieden fan fretten, it saneamde baltsfuorjen. Fral by fûgels is de balts faak sterk ûntwikkele.

Yn 'e regel binne it de mantsjes dy't mei de balts úteinsette. In baltsproses dat inisjearre wurdt troch it wyfke bestiet ek, mar is folle seldsumer. By guon fûgelsoarten is it wyfke inkeld in taskôger, dy't op basis fan 'e ynset en it talint fan it mantsje al of net oerhelle wurdt ta in pearing. In goed foarbyld dêrfan is de seisplommige paradysfûgel (*Parotia lawesii*), wêrby't it mantsje in ritualisearre 'balletfoarstelling' opfierd mei syn unike boarst- en efterkopsfearren dy't bedoeld binne om it gesichtsfermogen fan it wyfke te stimulearjen. By oare soarten is it wyfke in aktive dielnimmer oan 'e balts, en ûntstiet der in dûns mei twa partners, lykas by de earrebarre en de albatrossen. By guon soarten begjinne mantsjes de balts pas nei't se it wyfke al besprongen hawwe. It komt dan sels foar dat de balts noch trochgiet nei't de pearing al foltôge is. Dat ferskynsel, de saneamde kopulatoire balts, komt foar by frijwat ynsektesoarten. 

De balts fergruttet de reewilligens om te pearjen trochdat ûnder de balts de seksualiteit fan 'e partners stimulearre wurdt. Tagelyk ferminderet it proses de agresje tusken de partners. Baltsgedrach is almeast opboud út in miks fan eleminten út it 'gewoane' fuortplantingsgedrach en ûnderdielen út it fjocht- of flechtgedrach. By guon soarten keare de eksimplaren altyd werom op itselde plak om te baltsen. Sa'n plak wurdt in lek (útspr.: 'leek') neamd, nei it Sweedske wurd foar boartersplak. Der besteane in soad ferskillende bistesoarten (fral fûgel- en ynsektesoarten) dy't yn teory mei-inoar pearje kinne soene en ek nochris sûne (mar faak sterile) jongen krije kinne soene. Dat soks mar selden foarkomt, is it gefolch fan it feit dat bisten net reägearje op it baltsgedrach fan eksimplaren fan in oare soarte.
Max Riemelt

**Max Riemelt** (Berlyn, 7 jannewaris 1984) is in Dútsk akteur. Hy hat benammen namme makke mei in rol yn de films *Die Welle*, *Napola (Elite für den Führer)* en *Freier Fall*, mar is dêrnjonken yn in grut tal oare produksjes te sjen. Ek spile Riemelt mei yn de Netflix-searje Sense8.
## Libben
Riemelt waard yn Berlyn-Mitte grutbrocht en wennet dêr noch jimmeroan. Hy hat syn talint net op in toanielskoalle oanleard en die al doe't er alve wie mei oan in teatergroep fan syn skoalle. Ek wurke der yn in berneteater fan in famyljelid. 

Riemelt wie foar it earst op de tillefyzje te sjen yn 1997 mei in byrol yn de twadelige útstjoering *Eine Familie zum Küssen*. Hy krige mear bekendheid yn 1998 troch syn haadrol yn de foar de ZDF produsearre minisearje *Zwei Allein*. Dêrnei folge in grut tal tillefyzje- en bioskoopprodyuksjes. Om him tenei allinnich noch oan it aktearjen ta te lizzen makke er yn 2007 syn oplieding net mear ôf en wegere er tsjinst yn de Bundeswehr. Fierder as de middelbere skoalle is er net kommen.

Ynternasjonale erkenning krige Riemelt mei syn haadrol yn it drama *Napola – Elite für den Führer*. Foar syn bydrage krige er de ûnderskieding fan bêste akteur op it Ynternasjonale Filmfestival yn it Tsjechyske Karlovy Vary. Op de Berlinale 2005 waard Riemelt troch de European Film Promotion as de Dútske Shooting Star fan de Europeeske films keazen.

Dennis Gansel's remake fan *Die Welle* mei Max Riemelt yn in haadrol waard yn 2008 de op ien nei meast súksesfolle Dútske film fan it jier. Ek spile Riemelt yn produksjes lykas *Wir sind die Nacht* (2010), *Die vierte Macht* (2012) en *Freier Fall* (2013). Sûnt 2015 hat Riemelt in haadrol yn de Netflix-searje Sense8.
## Filmografy

*1997: *Praxis Bülowbogen*
*1997: *Eine Familie zum Küssen*
*1998: *Zwei allein*
*1999: *Wenn alle Herzen schmelzen *
*1999: *Der Bär ist los *
*2000: *Brennendes Schweigen *
*2000: *Mädchen, Mädchen *
*2001: *Mein Vater und andere Betrüger *
*2002: *Alarm für Cobra 11*
*2002: *Balko* (ôfl. Giftzwerge)
*2002: *Lottoschein ins Glück*
*2002: *Sextasy*
*2002: *Wolffs Revier* (ôfl. Au Pair)
*2003: *In aller Freundschaft*
*2003: *Die Sonne anschreien *
*2003: *Mädchen, Mädchen 2 – Loft oder Liebe*
*2003: *Appassionata*
*2003: *Napola – Elite für den Führer*
*2004: *Neuland* (Koarte film)
*2004: *Todfeinde* (Koarte film)
*2004: *Der Rote Kakadu*
*2005: *Das Alphateam* (ôfl. Respekt)
*2005: *Hallesche Kometen*
*2005: *Nachtasyl*
*2005: *Der Untergang der Pamir*
*2006: *Grundgesetz §19 - Stehplatz*
*2006: *An die Grenze*
*2006: *Mörderischer Frieden*
*2006: *Der Kriminalist*
*2007: *Ironman*
*2007: *Up! Up! To the sky*
*2007: *Tausend Ozeane*
*2008: *Die Welle*
*2010: *We Are The Night*
*2011: *Tage, die bleiben*
*2011: *Urban Explorer*
*2011: *Playoff*
*2012: *The Fourth State*
*2012: *Heiter bis Wolkig*
*2012: *The German Friend*
*2013: *Freier Fall*
*2013: *Blutgeld*
*2014: *Der zweite Mann*
*2014: *Elly Beinhorn – Alleinflug*
*2015: *Freistatt*
*2015: *Sense8*
*2017: *Berlin Syndrome*

## Keppeling om utens
Max Riemelt op IMDb
Brieden

* brieden (fûgels), it troch fûgels waarm hâlden fan har aaien sadat dy nei ferrin fan tiid útkomme
* brieden (itensieden), in wize fan it tameitsjen fan iten
* Brieden (plak), in plak yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts
Ossikoan

In **ossikoan** is ien fan 'e beide permaninte stompe útgroeisels boppe-op 'e kop fan sjiraffen, okapys en harren útstoarne sibben, lykas *[[Sivatherium]]* en *[[Climacoceras]]*. Sokke ossikoanen wurde troch leken yn 'e regel oansjoen foar en betitele as hoarnen, mar dat binne se net.

Ossikoanen ferskille fan 'e hoarnen fan antilopen en kobisten trochdat se fuortkomme út ferkalke kreakbien ynstee fan libbene bonke. Boppedat binne ossikoanen oerdutsen troch in hûdlaach dy't begroeid is mei hier, wylst hoarnen in deklaach fan keratine hawwe, mar gjin hûd. It gewei fan harteftigen bestiet krekt as hoarnen út bonke ynstee fan kreakbien, mar as in gewei oangroeit, wurdt it earst noch oerdutsen in laachje hûd, dat 'ferwiel' neamd wurdt. Sadree't it gewei folgroeid is, lit dy hûd los en wurdt it ôfskrabe. De ossikoanen fan sjiraffen en har sibben bliuwe lykwols foargoed oerdutsen mei hûd en hier.
Fear (fûgel)

In **fear** (mt.: **fearren**) is in tsjûke en langwerpige struktuer fan keratine, dy't bestiet út in sydlings sterk fertakke skacht en dy't foarme wurdt yn 'e hûd fan fûgels. Ek de foarâlden fan 'e moderne fûgels, dy't ta de dinosauriërs hearden, hiene fearren. Dizze begroeiïng is ûntstien út wat oarspronklik lichemsbehierring wie, dy't ferlykber west hawwe moat mei de pels fan moderne sûchdieren. It gehiel fan alle fearren fan in fûgel wurdt it **fearrekleed** neamd. Fearren binne faak tige spesifyk foarme, en in protte fûgelsoarten kinne dan ek oan 'e hân fan 'e kleur en foarm fan har fearren identifisearre wurde.

## Funksjes
Fearren jouwe troch har fertakke struktuer in folle bettere waarmte-isolaasje as de pels fan sûchdieren. Ornaris wurdt dêrom oannommen dat beskerming tsjin kjeld de haadfunksje wie by de evolúsje fan fearren. Like wichtich waard neitiid lykwols de funksje dy't fearren hawwe by it fljochfermogen fan fûgels. De grutte fljochfearren oan 'e wjukken fan fûgels, dy't slachpinnen neamd wurde, fergrutsje nammentlik it oerflak fan 'e wjukken en dêrmei it fermogen om te fleanen, krekt sa't swimfluezzen dat by fuorbeweging troch it wetter dogge. Dêrnjonken hawwe fearren in tal ûnderskate spesjalisearre foarmen dy't it fleanfermogen noch fierder ûnderstypje.

## Soarten fearren
Der besteane fjouwer ferskillende soarten fearren:
● dûns, dat as funksje hat om te isolearjen en focht ôf te stjitten;
● dekfearren, dy't de fûgel in streamline foarm jouwe en it ûnderlizzende dûns drûch hâlde;
● slachpinnen, dy't de fûgel it fermogen jouwe om op te stiigjen fan 'e grûn en ienris yn 'e loft heger te klimmen, en boppedat troch oandriuwende krêft faasje mooglik meitsje;
● sturtpinnen, dy't helpe by it opstiigjen en dy't stabiliteit jouwe, mar dy't de fûgel by it fleanen ek as in soarte fan roer brûkt, om syn flecht te stjoeren, en om ôf te remjen.

## Opbou
In fear bestiet út in holle skacht, dêr't oan wjerssiden de saneamde 'flaggen' op steane yn in hoeke fan ornaris 90° oant 45°. Dy flaggen binne opboud út 'burden' dy't njonkeninoar en tsjininoar oan lizze en út 'e skacht groeie. De burde hawwe minuskule wjerheakjes dy't yninoar heakje en dêrtroch in beskate stevichheid oan 'e fear jouwe. De útsûndering op dizze bou binne dûnsfearren, dy't gjin skacht hawwe en inkeld besteane út burden sûnder wjerheakjes.
August Taylor

**August Taylor**, echte namme ûnbekend (yn Georgia, 28 maaie 1991), is in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan mingd Filipynsk, Italjaansk en Tsjechysk etnysk komôf. Se hat ek in protte gebrûk makke fan 'e artystenamme **Angelica Taylor** en wurke foarhinne ek wol ûnder de nammen Angelica Titties, Emma Love, Michele Novacich, Nadia Night en Nadia Villanova. Taylor sette yn 2013 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile sûnt yn frijwat films. 

## Libben en karriêre
Taylor waard yn 1991 berne yn 'e Amerikaanske steat Georgia, mar groeide op yn Fort Lauderdale, yn 'e oanbuorjende steat Floarida. Yn 2013, doe't se 22 jier wie, makke se har debút yn in pornografyske film, dy't yn 2014 útbrocht waard. 

Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hie Taylor mids 2017 yn sa'n 35 ûnderskate pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Evil Angel, Jules Jordan Video, Digital Sin, Score en Elegant Angel. Fierders hat se ek wol wurke foar minder bekende studio's, lykas Pure Play Media, wylst se ek in protte yn 't spier west hat foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder Brazzers en Kink.com.

Under har karriêre hat Taylor gearwurke mei froulike kollega's as Summer Brielle, en mei manlike tsjinspilers as Mike Adriano, Xander Corvus, Danny D, Manuel Ferrara, Tommy Gunn, Keiran Lee, Mandingo, Ramon Nomar, Criss Strokes, Bruce Venture en Mark Wood. Njonken har aktearwurk is se ek aktyf as neakenmodel, en yn dy hoedanichheid hat se posearre foar ferskate fotoreportaazjes yn neakenblêden.

## Lichemsskaaimerken
August Taylor is blank, mei brune eagen en swart hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.68&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 55&nbsp;kg, en kupmaat 32F, dêr't se in boarstfergruttingsoperaasje foar ûndergien hat. Behalven de wenstige piercings troch har earlellen hat se ek in nâlpiercing, in Madonna-piercing boppe har boppelippe en in piercing troch har lofternoaswjuk. Fierders hat se in tatoeaazje yn 'e foarm fan in bân fan stikeltrie om har rjochterboppe-earm hinne.

## Keppelings om utens
* August Taylor op Twitter
* August Taylor op Facebook
* Biografy en filmografy fan August Taylor yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan August Taylor yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan August Taylor op ''FreeOnes''
Sersjant-ynstrukteur

In **sersjant-ynstrukteur** (ek wol bekend ûnder de Ingelske term *drill sergeant*) is in ûnderofsier yn 'e striidkrêften, dy't as spesifike funksje it ûnderrjocht fan 'e rekruten hat. It is de taak fan sokke ynstrukteurs om nije soldaten de gewoanten en praktiken fan it militêre libben oan te learen, lykas militêre dissipline, hoe't en wannear't men acht jaan en saluëarje moat en de juste wize om in ofsier oan te sprekken. 

Ynstruksje troch in sersjant-ynstrukteur giet der faak net botte sêftsinnich oan ta, hoewol't der ek gjin fysyk geweld oan te pas komt. Der wurdt lykwols hiel wat ôfsnaud en -raasd, en de rekruten wurde faak fan begjin ôf oan yntimidearre. It tinken is dat militêre dissipline en yn 't bysûnder de reewilligens om daliks elts wettich befel op te folgjen dat jûn wurdt troch in militêr fan hegere rang, der by nije soldaten mentaal ynstampt wurde moat, om't soks in ûnmisber ûnderdiel is fan it goed funksjonearjen fan eltse kriichsmacht. 

Itselde jildt foar militêre oefenings op it mêd fan bewapene sawol as ûnbewapene gefjochtstrening, dêr't sersjants-ynstrukteur faak ek ferantwurdlik foar binne. Dy binne bedoeld om 'e manskippen op it slachfjild yn libben te hâlden trochdat se dogge wat se dwaan moatte (bgl. dekking sykje) sûnder dat se dêr earst noch oer nei hoege te tinken. Troch sokke dingen oan nije soldaten by te bringen, wat oan 'e kant fan dy soldaten faak mank giet mei in soad pine en wurgens, meitsje sersjants-ynstrukteur har oer it algemien net botte populêr by de manskippen.

It personaazje fan 'e bikkelhurde sersjant-ynstrukteur komt geregeldwei foar yn Hollywoodproduksjes. Bekende foarbylden binne akteur Louis Gossett jr. as sersjant-ynstrukteur Emil Foley yn *[[An Officer and a Gentleman (film)|An Officer and a Gentleman]]*, út 1982, mei yn 'e haadrol Richard Gere, en Gregory Hines as sersjant-ynstrukteur Cass yn 'e *Renaissance Man*, út 1994, mei yn 'e haadrol Danny DeVito. R.&nbsp;Lee Ermey, dy't yn teminsten fiif rollen in sersjant-ynstrukteur spile (wêrûnder sersjant-ynstrukteur Hartman yn *Full Metal Jacket*, út 1987), wie yn it echte libben fan 1965 oant 1967 ek wier in sersjant-ynstrukteur yn it Amerikaanske Marinierskorps.
Petear

In **petear**, **konversaasje**, **dialooch** of, ynformeler, in **praatsje** is in foarm fan mûnlinge kommunikaasje tusken teminsten twa mar mooglik mear ûnderskate persoanen. As der mar ien persoan oanwêzich of oanhâldend oan it wurd is, sprekt men yn 'e regel net fan in petear, mar fan in monolooch of in taspraak, hoewol't it wol mooglik is om in petear mei jinsels te fieren as men yn jinssels praat. In petear kin fierd wurde as de dielnimmers sa deun byinoar binne dat se inoars praten ferstean kinne, mar it kin ek oer de tillefoan of oer it ynternet (bgl. fia Skype) fierd wurde troch lju dy't har op hiel ferskillende geografyske lokaasjes befine.

De ûntwikkeling fan 'e feardichheden dy't nedich binne om in petear te fieren, foarmet in wichtich part fan sosjalisaasje. It oanlearen fan 'e wurdskat om in petear te fieren is fierders ek in wichtich ûnderdiel fan it learen fan in frjemde taal. Petearanalyze is in tûke fan 'e sosjology dy't him taleit op 'e stúdzje fan 'e struktuer en organisaasje fan minsklike ynteraksje, yn 't bysûnder yn 'e foarm fan it hâlden fan in petear.

Petearen dogge har foar yn in grut tal ferskillende foarmen, fan tige ynformeel (in praatsje) oant tige formeel (in audiïnsje). Guon soarten petearen binne bedoeld om dejinge mei wa't men in petear fiert, earne fan te oertsjûgjen, lykas in debat, in diskusje of in dialooch yn 'e ingere sin. Oare soarten petearen hâldt men om ynformaasje yn te winnen of troch te jaan, lykas in fraachpetear, sollisitaasjepetear of minnijspetear. Ek it funksjonearringspetear en it beoardielingspetear, dy't allebeide yn 'e wurksfear plakfine, soe men yn dy lêste kategory yndiele kinne. Noch wer in oare soarte fan petear is it petear ûnder fjouwer eagen, dat troch twa persoanen yn ôfsûndering holden wurdt om 'e ynhâld geheim te hâlden. Fierders is *[[non-convergent discourse]]* in Ingelske taalkundige term foar in twatalich petear, wêrby't de beide (of mear) petearsdielnimmers harren fan ferskillende talen betsjinje.