open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sitfollybal op de Paralympyske Simmerspullen 2024

It **Sitfollybal**toernoai op de **[[Paralympyske Simmerspullen 2024]]** wurd fan 29 augustus oant en mei 7 septimber 2024 hâlden yn Villepinte, in gemeente yn it Frânske departemint Seine-Saint-Denis. It sitfollybaltoernoai wie yn de *Arena Paris Nord*.

## Dielnimmende lannen
Oersjoch fan de dielnimmende lannen:

## Manlju
It toernoai bestie út in groepsfaze en in einronde. De tolve dielnimmende teams wiene ferdield yn twa groepen fan fjouwer. Binnen elke groep waard in heale kompetysje spile wêrnei 't de bêste twa teams fan elke groep trochgiene nei de heale finales.

### Foarwedstriden

#### Groep A (m)


**Einstân Groep A**

#### Groep B (m)


**Einstân Groep B**

## Knockoutfaze (m)

## Einaordering (m)

### Medaljewinners (m)

## Froulju
It toernoai bestie út in groepsfaze en in einronde. De tolve dielnimmende teams wiene ferdield yn twa groepen fan seis. Binnen elke groep waard in heale kompetysje spile wêrnei 't de bêste twa teams fan elke groep trochgiene nei de heale finales.

### Foarwedstriden

#### Groep A (f)


**Einstân Groep A**

#### Groep B (f)


**Einstân Groep B**

## Knockoutfaze (f)

## Einrangskikking (f)

### Medaljewinners (f)

## Sjoch ek
* Follybal op de Olympyske Simmerspullen 2024
Wetterpolo op de Olympyske Simmerspullen 2024

It **wetterpolo**toernoai op de **[[Olympyske Simmerspullen 2024]]** fan de **XXXIIIe Olympiade** wurde fan 27 oant en mei 11 augustus 2024 hâlden yn Parys, de haadstêd fan Frankryk. De groepsfase  fan wetterpolotoernoai is yn it *Piscine olympique de Saint-Denis* de finales wurde hâlden yn it *Paris La Défense Arena*.

## Dielnimmende lannen
Hjirûnder is in oersjoch te finen fan de dielnimmende lannen.

## Manlju
### Groepsfase (m)
#### Groep A (m)

;Einstân Groep A

#### Groep B  (m)

;Einstân Groep B

### Knock-outfaze (m)

## Einrangskikking

### Medaljewinners (m)

## Froulju
### Groepsfase (f)
#### Groep A (f)

;Einstân Groep A

#### Groep B (f)

### Knock-outfaze (f)

## Einrangskikking

### Medaljewinners (f)
Lytse jolling

De **lytse jolling** (*Aythya affinis*) is in lytse Amerikaanske dûkein út de famylje einfûgels (*Anatidae*). De fûgel is besibbe oan 'e jolling en liket dêr ek in hiel soad op, sadat it net altiten ienfâldich is de soarten út inoar te hâlden. Yn it west fan Europa is de lytse jolling in seldsume dwaalgast, al wurdt de ein de lêste tiid hieltiten faker waarnommen.

## Beskriuwing

Lytse jollings binne 38 oant 48 sm lang, 700 oant 1200 gr swier en ha in spanwiidte fan likernôch 75 sm. Jerken ha in donkere kop mei in pearske glâns. It boarst en de sturt binne swart. De wjukken ha in ljochter patroan en de búk is wyt, wylst de snaffel blaueftich is en de eagen giel binne. Typysk is de puntige efterkop. Se ha in soad fan ús jollings, mar binne lytser en likernôch like grut as de by ús bekende toefein. Fierder is de rêch donkerder en hat de kop fan 'e jerk in oar profyl as de jollings. 

It wyfke is griisbrún fan kleur en hat by de basis fan 'e snaffel in wite râne. Wyfkes fan 'e lytse jolling ha fierder skraachwurk ferskillen mei dy fan jollings. Yn 'e flecht binne de ferskillen noch it bêste waar te nimmen. Wylst by de jolling de wite wjukbân noch oant de haadslachpinnen rint, giet dy by de lytse jolling op 'e bûtenkanten fan 'e wjukken yn griisbrún oer. By de lytse jolling liket is sa dat se in wite spegel ha.     

## Fersprieding
Lytse jollings briede yn Kanada en Alaska en yn 'e steaten Oregon, Idaho, yn it noarden fan Montana en yn it easten fan Súd-Dakota. De tichtens fan briedpearkes is it heechste op 'e Kanadeeske prêrjes yn Alberta en Manitoba. Harren leefgebiet foarmje de marren, dêr't se tusken de reiden it nêst bouwe. As trekfûgel migrearret de lytse jolling winterdeis nei it suden fan 'e Feriene Steaten, Midden-Amearika en it noarden fan Súd-Amearika.   

In soad briedfûgels fan 'e prêrjes trekke oer de Grutte Marren nei de Atlantyske kust, wylst guon fan 'e westlike populaasjes it Noard-Amerikaanske kontinint oerstekke om te oerwinterjen. Grutte dielen fan 'e populaasjes trekke oer it binnenlân en oerwinterje oan 'e Golf fan Meksiko.   

Somtiden wurde lytse jollings yn Europa waarnommen, lykas yn Grut-Brittanje, Ierlân, Frankryk en Nederlân. Dwaalgasten binne ek waarnommen op 'e Hawaï-eilannen en yn Japan.

## Hâlden en dragen
It iten bestiet út wetterplanten en lytse dierkes. De briedtiid duorret 21 oant 28 dagen en de jongen kinne nei 45 oant 50 dagen fleane. 

## Status
Neffens de IUCN is de populaasje stabyl en it tal fûgels wurdt op likernôch 3,7 miljoen folwoeksen fûgels rûsd. Dêrfandinne wurdt de soarte as net bedrige klassifisearre.

Op de soarte waard eartiids yn 'e Feriene Steaten en Kanada in soad jage, mar sûnt 1988 is de jacht beheind.
Blinefuotbal op de Paralympyske Simmerspullen 2024

It **Blinefuotbal**toernoai op de **[[Paralympyske Simmerspullen 2024]]** wurd fan 1 oant en mei 7 septimber 2024 yn Parys de haadstêd fan Frankryk hâlden. It blinefuotbal is yn it *Jardin du la Tour Eiffel*, yn in stadion dat tydlik boud is foar de Paralympyske Simmerspullen.

## Dielnimmende lannen
Hjirûnder is in oersjoch te finen fan de dielnimmende lannen.

## Foarwedstriden

### Groep A

;Einstân Groep A

### Groep B

;Einstân Groep B

### knockoutfase

## Einrangskikking

### Medaljewinners

## Sjoch ek
* Fuotbal op de Olympyske Simmerspullen 2024
Het Fortuin (Haarlim)

**It Fortún** wie in rûne stellingmûne mûne oan it Spaarne yn Haarlim. De mûne stie oan 'e *Friese Varkensmarkt* oan 'e dyk fan 'e spoarbrêge oer it Spaarne. 

## Skiednis
De mûne wie yn 1698 as pelmûne boud en baarnde yn 1830 ôf, mar waard neitiid wer opboud.   

De funksje fan 'e mûne wie foar it lêst wyntrasmûne, in mûne dy't dowestien ta semint fynmeallet.  

De lêste eigner wie in houthannel, dy't de mûne yn 1892 oan 'e *Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij* ferkocht. Dy liet de mûne yn 1905 of 1906 ôfbrekke om plak te meitsjen foar de útwreiding fan it opstelplak fan it spoar.
De Kleine Molen (Haarlim)

De **Lytse Mûne** of **De Holder**, offisjeel *De Kleine Molen* of *De Hommel*, is in yn 1879 boude poldermûne oan 'e *Hommeldijk 20* yn Haarlim. De mûne bemealle de lytse polder fan 'e *Vereenigde Groote en Kleine polders*.

It giet om in reiddutsen, achtkante muonts mei in Ald-Hollânsk wjukkekrús mei in flecht fan goed 16 m. 

Yn 1944 joegen de Dútsers opdracht om de polder ûnder wetter te setten. Nei de oarloch moast de mûne de polder wer drûchmealle, mar de houten fizel foldie net mear en is doe ferfongen troch in fizel fan staal, dy't fan in elektromotor oandreaun waard. De mûne wie doe net mear mealree. 

Yn 'e jierren 1963-1964 folge in útwindige renovaasje, mar op 31 maart 1967 baarnde de mûne troch bliksemynslach út. It skelet bleau stean en it achtkant koe wer brûkt wurde foar in restauraasje, dy't yn 'e jierren 1972-1973 útfierd waard. De mûne koe doe wer draaie en fanwegen syn wat knobske oansjen waard de mûne doe ferneamd nei de holder.  

De Lytse Mûne kin besocht wurde as er draait. Sûnt 1968 is de gemeente Haarlim eigner fan 'e mûne, dy't de mûne foar it behear oerdroech oan 'e stifting *Molens Zuid-Kennemerland*.
De Veer (Haarlim)

**De Veer** is in reiddutsen muonts yn it buorskip Penningsveer yn 'e gemeente Haarlim. 

De mûne waard yn 1701 boud foar it bemeallen fan 'e *Veerpolder*. Yn 1874 krige de mûne in stalen fizel en yn 1938 elektryske oandriuwing. Op 'e iere moarn fan snein 3 maaie 1998 waard de mûne troch fandalen yn 'e brân stutsen. Op dat stuit wie de mûne net bewenne.

Al gau waarden der plannen makke om de mûne wer op te bouwen en yn 2001 waard dêrmei útein set. De mûne waard mealree oplevere.

De bûtenroede fan 'e mûne is Ald-Hollânsk, de binnenroede is mei it systeem Fauël útrist.  

Eigner fan de mûne is it rekreaasjeskip *Spaarnwoude*. De mûne kin op snein tusken april en oktober besocht wurde.

Yn it buorskip stiet ek noch in lyts greidemûntsje, dy't de "*Kleine Veer*" neamd wurdt.
Vijfhuizer Molen

De **Fiifhuzer Mûne**, offisjeel de *Vijfhuizer Molen*, is in poldermûne oan 'e ringfeart fan 'e Fiifhuzerpolder yn 'e Noard-Hollânske stêd Haarlim. 

De mûne waard yn 1874 boud om de Fiifhuzerpolder te bemeallen en ferfong doe twa lytsere mûnen. It is in reiddutsen, achtkante muonts mei in Ald-Hollânsk wjukkekrús. Yn 1924 waard fergunning jûn foar de bou fan in wente yn 'e mûne, dêr't in grutte húshâlding wenne. 

Yn 1938 krige de mûne in elektrysk oandreaune fizel. It bemeallen op wynkrêft bleau lykwols mooglik, itjinge yn 'e Twadde Wrâldkriich goed útkaam. 

Nei de Twadde Wrâldkriich waard jimmeroan minder op wyn mealle en de mûne rekke yn it neigean. 

In restauraasje fan 'e mûne yn 1973 waard net goed útfierd en ek de restauraasje fan 'e jierren 1990 wie net neffens ferwachting. Dêrnei krige de stifting *Molen Zuid-Kennemerland* de mûne yn behear. Stadichoan waard de mûne wer opknapt en yn 2018 krige de mûne nije roeden. Ek krewearre de stifting foar it opknappen fan it mûnehiem en de ferbettering fan 'e tagonklikens fan 'e mûne.  

As de mûne draait is it mooglik in besite te bringen.
De Veldmuis

**De Fjildmûs**, offisjeel *De Veldmuis* (bynamme De Kikkert), is in stellingmûne yn it Noard-Hollânske plak Westsaan. De mûne stiet op it plak dêr't eartiids in mûne mei deselde namme stie, mar is dêr gjin krekte rekonstruksje fan.

## Oarspronklike mûne
De oarspronklike Fjildmûs wie in latteseager, mar waard yn 1689 as snúfmûne foar it meitsjen fan tabak boud. De eigner wie doe Cornelis Dirckss. IJff, dy't op 3 novimber 1689 in wynbrief foar de mûne krige. Dy wie eastlik fan it doarp Westsaan efter de *J.J. Allanstraat 48* boud. Doe't de famylje de mûne yn 1738 ferkocht, wie dat op betingst dat de mûne nei in oar plak moast. De keaper wie Aris Engel en dy boude de mûne op 'e nij oan 'e westkant fan it doarp op en rjochte de mûne as latteseager yn. 

De lêste mûnder dy't op wynkrêft mei de mûne hout seage wie Piet Kee, dy't yn 1916 de mûne foar ôfbraak ferkocht om njonken de seachskuorren in petroaljemotor te setten foar it oandriuwen fan it seachmechanisme. Neffens de oerlevering waard it seiskant troch in Amerikaan kocht om de mûne yn syn eigen lân wer op te bouwen, mar it skip dat de ûnderdielen nei de Feriene Steaten transportearre, waard torpedearre en sonk. Mei't yn 1977 in ein oan 'e seagerij kaam, waard de seacherij ferwidere en bleaune de skuorren stean.   

## Werbou
Begjin 2000 waard wat der noch stie oankocht troch de firma Somass út Wormer. De oprjochters fan dat bedriuw, Gé Sombroek en Gerrit van Assema, hiene har al in hiel skoft ynset foar it behâld en de werbou fan 'e typyske Saanske houtarsjitektuer. Der waard in ûntwerp makke en de noch te bouwen mûne waard te keap set. Fanwegen de ekonomyske krisis duorre it oant 2017 dat der in keaper wie. Dy woe de mûne lykwols as wenhûs ynrjochtsje. De wjukken kinne draaie en enerzjy opwekke. Mei de bou waard yn 2018 útein set. Yn juny wie de romp ree en yn septimber is de kape op de romp set. In grut ferskil mei de âlde mûne is dat de hjoeddeiske mûne gjin seiskant mar in achtkant hat.
Westsaan

**Westsaan** is in doarp yn 'e Noard-Hollânske gemeente Saanstêd. Mei it oanbuorjende Eastsaan is Westsaan it âldste doarp fan 'e Saanstreek. Troch dy doarpen ûntstie letter Saandam. Westsaan hat  () ynwenners.

## Skiednis

Yn 1811 waard Westsaan in selsstannich plak. Foar dy tiid wie it plak it wichtichste doarp fan 'e Banne Westsaan. It troch de arsjitekt Johan Samuel Creutz boude rjochtshûs út 1781-1783 docht dêr noch oan tinken. Tusken 1816 en 1974 die dat tsjinst as gemeentehûs. Ek fan belang is de 18e iuwske krústsjerke fan Westsaan. De tsjerke hie eartiids in toer, mar dy stoarte yn 1843 yn en waard nea werboud. De 19e-iuwske mennistetsjerke oan 'e J.J. Allanstraat 463 wurdt hjoed-de-dei brûkt troch de grifformearde gemeente. De fermanje fan 'e Fryske mennistegemeente stiet oan it *Zuidereinde* en is in houten tsjerke út 1731.

It grutste part fan it doarp bestiet út lintbebouwing oan 'e dyk dy't de polder Westsaan midstwa snijd. It plak bestie út ferskate buorskippen mei nammen as *Weiver, Kerkbuurt, Krabbebuurt, Zuideinde* en it wat lettere *Noordeind*. Fanwegen it gearranen mei it plakje *De Middel* wurdt Noordeinde sûnt de 20e iuw Middel neamd.  Kerkbuurt wurdt net mear as in buorskip sjoen, om 't dat hjoed-de-dei it sintrum fan Westsaan foarmet. De Krabbebuurt wurdt sûnt de 20e iuw de J. J. Allanstraat neamd. By de falom fan Zuideinde is letter it buorskip *Westzaner-Overtoom* ûntstien.

Yn Weststaan stiene eartiids mear as 150 mûnen. Dêrfan binne der hjoed-de-dei noch fiif. De Schoolmeester is de iennige wynpapiermûne fan 'e wrâld. Dêrnjonken is de iennige noch komplete pelmûne fan 'e Saanstreek Het Prinsenhof. It Vergulde Hart út 1744 is in lyts hobbymûntsje, dêr't bern eartiids foar mûnder learden. It stiet yn in brekfallige tastân op it hiem efter Zuideinde 274. Op in eilân steane fierder de eardere speserijmûne De Jonge Dirk en it lytse wipmûntsje De Zwaan. Yn 'e omkriten stiet fierder op it plak fan in yn 1916 ôfbrutsen mûne De Veldmuis, dy't yn 2020 as wente is werboud. Dy mûne is draaifurdich en wekt elektrisiteit op.   

Bewenners fan Westsaan wurde ek wol *Kroosduikers* neamd. 


Westzaan - papiermolen De Schoolmeester.jpg|De Schoolmeester.
Westzaan-JJ Allanstraat 291.jpg|J.J. Allansstraat 291.
Westzaan-Zuideinde 231.JPG|Fermanje fan 'e Fryske mennisten.
Overzicht kerk met aan de voorzijde een ingezwenkte geveltop met beeldhouwwerk - Westzaan - 20406881 - RCE.jpg|Protestantske krústsjerke.
Van Rossem (laach)

**Van Rossem** (ek **Van Rossum** en **Vermeulen**) is in Nederlânske famylje dy 't opnommen is yn it genealogysk neislachwurk Nederland's Patriciaat. 

It geslacht Van Rossum komt út de Betuwe. De âldst bekende stamheit is Rijk Corneliss, yn Selden en De Haar. Syn soan troude mei Cecilia Jansdochter fan Rossum. Cornelis en Cecilia (ek Lijda, Lya of Elia neamd) bewennen De Laak te Asch, dat dêrfoar bewenne waard troch de âlden fan Cecilia, Adriaan van Rossum en Adriana. De Van Rossums hienen ferskate tsjerklike en bestjoerlike funksjes yn de Betuwe yn de 17e, 18e en 19e iuw, lykas earmmaster, buormaster, tsjerkemaster, âlderling en diaken.

Neisieten fan it laach wiene ûnder oare (mei)oprjochter fan:
* J. & A.C. van Rossem Koninklijke Tabaksfabriek
* Pakhuismeesteren
* van Rossum van Oordt & Co.
* N.V. Rotterdamsche Hypotheekbank.

## Telgen
Kar út:
* prof. dr. ir. Arnold van Rossem (1887-1982), heechlearaar Technyske Universiteit Delft en direkteur Rubberynstitút TNO
** Gerard van Rossem (1919-1990), entomolooch en keunstskilder
*** prof. dr. Maarten van Rossem (1943), bysûnder heechlearaar, histoarikus, presintator en skriuwer
*** Sis van Rossem (1945-2022), keunsthistoarika, kollumniste en presintatrise
*** prof. dr. Vincent van Rossem (1950), heechlearaar oan de Universiteit fan Amsterdam en stêdeboukundige.
* prof. dr. Adriaan Joseph van Rossem (1892-1949), heechleeraar, ornitolooch
* dr. Cornelis van Rossem (1879-1943), direkteur skiekundich laboratoarium Departemint fan Landbouw, Nijverheid en Handel.
Tadej Pogačar

**Tadej Pogačar** (Klanec, 21 septimber 1998) is in Sloveensk hurdfytser, yn 2024 wûn Pogačar sawol de Omgong fan Itaalje as de Omgong fan Franryk.

## Karriêre
Pogačar bruts yn 2019 troch by it grutte publyk troch op 20-jierrige leeftiid tredde te wurden yn de Vuelta. Yn 2020 waard hy de op ien nei jongste winner ea fan de Omgong fan Frankryk. Pogačar wurdt algemien beskôge as ien fan de bêste hurdfytsers fan de wrâld en wûn yn 2021 de Vélo d'Or, in trofee foar de bêste hurdfytser fan 'e wrâld fan in beskaat jier.

As spesjalist yn grutte omgongen wûn Pogačar trije kear de Ommgong fan Frankryk (yn 2020, 2021 en 2024) en helle der 17 etappe oerwinningen. Yn 2024 heakke hy dêr de Omgong fan Itaalje oan ta.

Ek yn it klassike wurk is hy in wrâldtopper, tsjûge syn seges yn de hurdfytsmonuminten: ien kear Omgong fan flaanderen, twa kear Luik-Bastenaken-Luik en trije kear de Omgong fan Lombardije. Fierder wûn er ek al twa kear de Strade Bianche, Parys-Nice, twa kear de Tirreno-Adriatico, de Amstel Gold Race en de Waalske Pylk.

## Dielnimming oan grutte omgongen
### Dielnimming oan de Omgong fan Frankryk
* 2020 -  1e; winner 9e, 15e en de 20ste etappe.
* 2021 -  1e; winner 5e, 17e en de 18e etappe.
* 2022 -  2e; winner 6e, 7e en de 17e etappe.
* 2023 -  2e; winner 6e, en de 20ste etappe.
* 2024 -  1e; winner 4e, 14e, 15e, 19e, 20ste, en de 21ste etappe.
* 2025 -  1e; winner 4e, 7e, 12e en de 13e.

### Dielnimming oan de Omgong fan Spanje
* 2019 -  3e; winner 9e, 13e en de 20ste etappe.

### Dielnimming oan de Omgong fan Itaalje
* 2024 -  1e; winner 2e, 7e, 8ste, 15e, 16e en de 20ste etappe.

## Ploegen
* 2017-2018 - Ljubljana Gusto Xaurum
* 2019-     - UAE Team Emirates
Jan Aantjes

**Jan Aantjes** (Bleskensgraaf, 5 augustus 1920 – De Bilt, 1 april 2015) wie in Nederlânske politikus út namme fan de Anty-Revolúsjonêre Partij (ARP) en âld-boargemaster fan Bussum.

Yn 'e oarlochsjierren wurke Aantjes foar de fiedseldistribúsje yn Gouda. Foar syn ynset yn de Twadde Wrâldoarloch krige er it fersetsbetinkingskrús.  Nei de oarloch waard er sekretaris fan de CBTB, dêr't syn heit eartiids ek bestjoerder fan west hie.

Jan Aantjes wie fan 1961 ôf boargemaster fan de gemeente Brakel yn de Bommelerwaard en fan 1966 oant 1975 fan Oud-Beijerland. Dêrnei wied er fan 16 augustus 1975 oant 1 septimber 1985 boargemaster fan Bussum.

Hy hie ferskate njonkenfunksjes en wie ûnder mear lid fan it deistich bestjoer fan de Ried fan Europeeske Gemeenten.

Syn heit Klaas Aantjes wie wethâlder fan Bleskensgraaf en boargemaster fan Hendrik-Ido-Ambacht. De politikus Willem Aantjes wie syn broer. 

Jan Aantjes ferstoar yn de âldens fan 94 jier.
De Schoolmeester (Westsaan)

**De Skoalmaster** is in mûne yn it Noard-Hollânske plak Westsaan. It is de iennige papiermûne fan 'e wrâld dy't noch op wynkrêft funksjonearret. Oan 'e Saan stiene eartiids likernôch 40 papiermûnen. De mûne stiet oan 'e dearinnende âlde Guisweg en oan 'e Gouw en fan 'e Rykswei 8 ôf te sjen. 

Oarspronklik waard de mûne yn 1692 boud en hy wurdt hjoed-de-dei noch alle dagen brûkt. Der wurdt ambachtlik *Zaansch Bord*, in stevich soarte papier, produsearre. Eigner is sûnt 1976 de feriening *De Zaansche Molen*. De mûne waard as seiskant boud, in seldsume ferskining dy't mar sân oare mûnen ha.

## Skiednis
De Skoalmaster hat sûnt de bou yn 1692 altiten yn bedriuw west foar de papierproduksje.  

Yn 1852 kaam de mûne yn it besit fan Gerbrand de Jong en nei him syn twa soannen, dy't de firmanamme *Gebroeders de Jong* brûkten. Dy namme bleau sûnt yn gebrûk. Yn 1877 waard de mûne modernisearre. Foar de oandriuwing fan in nije langseefmasine waard in stoommasine delset. Dy is yn 1948 ferfongen troch in Ford benzinemotor, dy't oant 1964 tsjinst die. Tusken 1964 en 1979 waard de masine oandreaun troch in diselmotor, sûnt draait de mûne op in elektromotor.     

Op 28 augustus 1957 is de Skoalmaster troch de feriening fan de *Nederlandsche Papierfabrikanten* oankocht fan 'e *N.V. Papier- en Papierwarenindustrie Gebr. de Jong*. It bedriuw hierde sûnt de mûne fan 'e feriening. Yn 1976 is de mûne oerdroegen oan 'e feriening De Zaansche Molen.

## Beskriuwing
De Skoalmaster is in seiskante stellingmûne op in twa ferdjippingen tellende ûnderbou. De stelling is op in hichte fan 3,80 m boppe de grûn. De mûne sels stiet tusken lange, grien betimmere drûchloadsen mei oranje dakpannen. De kape en it seiskant is reiddutsen. De wjukken ha in flecht fan 20,70 / 20.72 m en binne Ald-Hollânsk ophekt. De jitizeren boppe-as waard yn 1860 getten troch de masinefabryk D.A. Schrettlen & Co út Leien. It kruien fan 'e mûne fynt plak mei de sturt en in lier. De fjouwer wjukken driuwe de ferskillende soarten papiermasines oan.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase.
* fer. De Hollânske Mûne.
Het Prinsenhof (Westsaan)

**Het Prinsenhof** is in pelmûne yn it noard fan it Noard-Hollânske plak Westsaan yn 'e gemeente Saanstêd. De mûne stiet yn it Westzijderveld oan 'e Weelsloot is is berikber oer it  Relkepad (efter de J.J.Allanstraat 384).  

## Skiednis
De mûne waard yn 1722 boud en is oant 1899 brûkt foar it pellen fan koarn oant grôt. Dêrnei waarden 20 jier lang kofjedoppen yn 'e mûne ferwurke. Om 'e Earste Wrâldkriich hinne waard ek seachsel ta houtmoal fermealle. De feriening *De Zaansche Molen* is sûnt 20 juny 1961 eigner en sûnt de restauraasje fan 1978 is de mûne wer mealree as pelmûne. Yn 'e jierren 2007/2009 waard noch in grutte restauraasje útfierd en op 25 april fûn de feestlike iepening plak.   

By in brân yn 'e jûntiid fan 2 jannewaris 2008 baarnde it mûndershok oan 'e foet fan mûne ôf. Mei't de brânwar der gau by wie, bleau de mûne sparre. Nei alle gedachten wie der brân stifte. It mûndershok is letter wer ferfongen troch in nij hok.      

## Beskriuwing
Het Prinsenhof is de iennige komplete pelmûne yn Nederlân mei allinne in pelwurk. Alle oare Nederlânske pelmûnen ha njonken it pellen ek noch in oare funksje, lykas in mealfunksje. It is in achtkante reiddutsen mûne mei in stelling op 5 m hichte. 

De kape fan 'e mûne draait op in neutekruiwurk fan 16 tige grutte neuten. De mûne wurdt remme mei in skoarfang, dy't út fjouwer fangstikken bestiet. De fangbalke leit by it draaien fan 'e mûne op in saneamde tomme. De fangbalke knierret yn 'e ezel mei in skúf.

De wjukken binne Ald-Hollânk ophekt en de roeden binne 23,20 m lang. Yn 2017 moast de mûne stilset wurde fanwegen swierrichheden mei de yn 2008 stutsen roeden. Se binne yn 2018 ferfongen troch nije roeden.

## Keppeling om utens
*  feriening De Hollânske Mûne.
De Ooijevaar

**De Earrebarre**, offisjeel **De Ooievaar** (ek wol stavere as De Ooijevaar), is in oaljemûne súd fan 'e Saanske Skâns yn 'e gemeente Saanstêd. Oaljemûnen waarden brûkt om oalje út ferskillende soarten planten te produsearjen. Eartiids stiene yn 'e omkriten hûnterten fan sokke mûnen. Op 'e Saanske Skâns steane tichteby noch twa oare oaljemûnen: De Zoeker en de Bonte Hen.   

## Skiednis
De Earrebarre waard oarspronklik yn 1622 yn Assendelft boud, dêr't de mûne op 'e hichte fan 'e Kerkbuurt oan 'e Delft stie. Yn dy tiid hie de mûne noch gjin namme. Yn 1670 kocht Pieter van der Leij de mûne. Dy liet de mûne ôfbrekken en op 'e hjoeddeiske lokaasje wer opbouwe. Dêrnei wie de mûne yn gebrûk foar it slaan fan oalje en letter foar it meallen fan doppen en kakaoskroat. De mûne rekke yn 1936 syn funksje kwyt en sûnt stie de mûne te fertutearzgjen. 

Mei't de feriening De Zaansche Molen yn 1955 eigner waard, folge in jier letter in grutte restauraasje fan it boufal. Dêrby waard ek it hiele achtkant ferfongen. Nei restauraasjes yn 1978 en 2000 is de mûne op frijwillige basis yn bedriuw.

Njonken de mûne steane grutte fabrykshallen fan Duyvis, dy't it biotoop fan 'e mûne bot oantaaste. Om't de mûne op it gebiet fan it fabryk stiet, koe de mûne net besichtige wurde. Sûnt 2014 brûkt in wynmûnemakkerij Saendijck de skuorre as wurkplak. Yn 2015 waard nei it winnen fan in priis de mûne wer restaurearre en is ek de haven en de kraangong rekonstruearre, sadat de mûne oer it wetter tagonklik is. 

## Keppeling om utens
*  feriening De Hollânske Mûne.
De Zoeker

**De Siker** is in oaljemûne oan 'e Kalverringdijk op 'e Saanske Skâns yn 'e gemeente Saanstêd.  Oaljemûnen waarden brûkt om oalje út ferskillende soarten planten te produsearjen. Eartiids stiene yn 'e omkriten hûnterten fan sokke mûnen. De Siker is ien fan 'e fiif noch besteande oaljemûnen yn 'e Saankrite. Tichteby steane noch twa oare oaljemûnen: De Ooijevaar en de Bonte Hen.

## Skiednis
De mûne waard oarspronklik om 1672 hinne yn Saandyk boud. Dêr stie de mûne súd fan 'e Sluissloot yn it iepen fjild en west fan it lettere spoar Amsterdam-Uitgeest. In diel fan 'e yn 1672 boude mûne wie noch âlder, want by de bou waard in ûnderdiel fan in oare mûne brûkt. Neffens guon soe dat in ûnderdiel west ha fan ien fan 'e mûnen dy't de Beemster drûch makken, mar oare boarnen betwifelje dat.

Yn 1891 waard besletten om De Siker as farvemûne yn te rjochtsjen, mar dat duorre net lang en tsien jier letter waard it oaljewurk fan 'e ôfbrutsen mûne Rad van Avontuur ynstallearre. 

Nei 't de mûne yn 1925 troch in wynhoas skansearre rekke, like it der op dat ek De Siker ôfbrutsen wurde soe. Mar de mûneleafhawwer Frans Mars naam doe aksje en wat letter waard de feriening De Zaansche Molen oprjochte.    

De doetiidske gemeente Saandyk kocht yn 'e jierren 1950 de mûne oan. Yn augustus 1968 ferhûze de mûne en troch it spektakulêre transport waard dy ferhûzing wrâldnijs. Nachts waard it achtkant oer de boppelieding fan it spoar tild om de mûne te ferhûzjen nei in lokaasje oan 'e Saan dêr't earder ea de ôfbaarnde oaljemûne De Wind stien hie. Doe't de mûne op dat plak wer opboud wie, waard de mûne oan 'e Zaansche Molen oerdroegen. Sûnt foarmet de Siker ien fan 'e mûnen op 'e Saanske Skâns, dy't alle jierren troch in soad toeristen besocht wurde. Simmerdeis draait de mûne op professionele basis.

## Beskriuwing
De Siker is in achtkante, reiddutsen stellingmûne. De wjukken ha in flecht fan 22,50/22,00 m en binne Ald-Hollânsk ophekt. De mûne is mealree. De skuorre by de mûne is foar in part ynrjochte as mûnderswente. 

## Keppeling om utens
*  feriening De Hollânske Mûne.
De Bonte Hen

**De Bûnte Hin** is in oaljemûne oan 'e Saanske Skâns yn 'e gemeente Saanstêd. De Bûnte Hin is de noardlikste mûne oan 'e Skâns.  

## Skiednis
Op it plak fan 'e hjoeddeiske Bûnte Hin hat eartiids in houtseachmûne mei deselde namme stien. Dy mûne komt foar it earst foar yn in akte fan 16 febrewaris 1662 en is yn 1693 ôfbrutsen. Yn dat jier waard de oaljemûne De Bûnte Hin boud. Oant 1935 bleau de mûne yn syn oarspronklike steat stean. Yn dat jier waard it achtkant en de stelling weibrutsen.  

Yn 1973 krige de feriening De Zaansche Molen de romp yn syn besit. Mei in aksje en oerheidssubsydzje koe de feriening de mûne restaurearje en rekonstruearje ta in mealreë oaljemûne. Sûnt is de mûne alle wiken op frijwillige basis yn bedriuw. Under de mûne binnenoch de orizjinele kelders foar it opslaan fan 'e produsearre oalje.
## Keppeling om utens
*  feriening De Hollânske Mûne.
De Os (mûne)

**De Okse**, offisjeel **De Os**, is in oaljemûne oan 'e Kalverringdijk op 'e Saanske Skâns yn 'e gemeente Saanstêd.

## Skiednis
De wynbrief fan 'e Okse waard op 14 maaie 1649 ôfjûn en dêrmei is de Okse de âldste mûne op 'e Skâns. De Kat wie mei in wynbrief fan 11 jannewaris 1646 as oaljemûne noch âlder, mar dy ferbaarnde op 27 novimber 1782 en waard doe op 'e nij boud.   

Yn 1915 waard de Okse troch kakaoferwurker Jan Stuurman oankocht, dy't 3500 gûne foar de mûne betelle. Der waard in stiennen gebouke mei in motor by de mûne set en sûnt yn 'e mûne waard kakoafet út kakoadoppen parse. Om't de kape, de roeden en de stelling no oerstallich wiene, waarden dy ôfbrutsen. 

Op 18 april 1923 ûntstie der brân yn 'e mûne, mar it slagge om dy op 'e tiid te dwêsten. Nei de brân waard it reiden tek troch planken ferfongen, sadat de mûne minder kwetsber wie foar brân, boppedat wie de mûne no ek steviger om de krêft fan de motor op te fangen. Yn 1995 waarden de planken wer troch reid ferfongen.  

De mûne is fierder noch kompleet mei binnenwurk, allinne de kape en de wjukken ûntbrekke.

## Keppeling om utens
*  feriening De Hollânske Mûne.
Het Jonge Schaap

**Het Jonge Schaap** is in houtseachmûne oan 'e Saanske Skâns yn 'e gemeente Saanstêd.

## De oarspronklike mûne
De oarspronklike mûne waard yn 1680 boud en is yn 1942 ôfbrutsen. De âlde lokaasje wie west fan it spoar yn it ferlingde fan 'e Stationsstraat. Nei't de ôfbraakplannen bekend waarden is der in soad war dien om dat tefoarren te kommen, mar om 'e nocht.

## Rekonstruksje
 
Tusken 2005 en 2007 waard wurke oan 'e rekonstruksje fan 'e mûne op it plak tusken De Zoeker en de Os oan 'e Saanske Skâns op it plak dêr tusken 1685 en 1798 De Ster stie. De mûne is rekonstruëarre mei help fan krekte tekeningen, dy't flak foar de ôfbraak makke binne troch de mûnesaakkundige Anton Sipman (1906-1985). Ea wiene der yn 'e Saankrite likernôch 109 boppekruiende houtseachmûnen en Het Jonge Schaap is dêr de lêste fan. Bysûnder is dat de mûne ien fan 'e acht seiskante mûnten yn Nederlân is en dêrfan de iennige houtseachmûne. De mûne is noch jong, mar de boppe-as fan 'e mûne is tige âld en hat earder yn twa âldere mûnen tsjinne.

Al gau nei it stekken fan 'e roeden en it setten fan 'e kape op 27 febrewaris 2007 koe de mûne draaie en yn 'e simmer waard de mûne mealree makke. Op 27 septimber waard de mûne offisjeel yn gebrûk steld.  

De rekonstruksje fan Het Jonge Schaap wie oant dan it grutste projekt fan 'e feriening De Zaansche Molen. It projekt koste 1,9 miljoen euro en koe mei subsydzjes fan 'e provinsje Noard-Hollân, de gemeente en grutte en lytse sponsors en ledenaksjes opbrocht wurde. De belangrykste ynkomstenboarne is it ferkeapjen fan hout.

## Keppeling om utens
* De Hollânske Mûne.
Het Pink

**Het Pink** is in oaljemûne oan 'e Pinkstraat yn Koog aan de Zaan yn 'e gemeente Saanstêd.

De mûne waard om 1751 hinne boud, nei alle gedachten op de fjouwerkante, ikehouten ûnderbou fan in foargonger út 1620, in wipstellingmûne. De mûne bleau oant de ein fan 'e jierren 1920 yn bedriuw, ek al hie de mûne hiel wat ûnheil trochstien.

## Skiednis
De foargonger fan 'e hjoeddeiske mûne waard yn 1620 boud en is ien fan 'e âldste noch besteande mûnen yn 'e Saankrite. Eartiids wie de mûne lytser en hie de mûne in boppebou lykas in wipmûne. De mûne hie ek mar ien oaljeparse. It tsjintwurdige oansjen krige de mûne yn 1751. Tusken 1779 en 1935 wie de mûne altiten yn it besit fan 'e famylje Honig, in famylje mei likernôch 20 oaljemûnen. De mûne rekke yn 'e hjerst fan 1792 by min waar yn 'e brân, mar hy gie net ferlern. By in stoarm yn maart 1876 briek de boppe-as, itjinge in soad skea feroarsake. Yn 1903 brieken beide roeden. By it ynslaan fan 'e bliksem op 25 juny 1915 ûntstie in lytse brân. Op 11 septimber 1926 briek de boppe-as fannijs. De boppe-as waard ferfongen troch de boppe-as fan De Jonker, in mûne dy't fan 'e selde famylje wie. Yn dy tiid ferwurke de mûne kakaoskroat ta kakaobûter. Het Pink rekke yn 1929 bûten bedriuw. 

De famylje skonk de mûne oan 'e Saanske VVV, dy't de mûne ferhûzje woe. Yn 1939 waard de mûne oerdroegen oan de feriening De Zaansche Molen, dy't noch jimmeroan eigner is. It wie de earste mûne fan 'e feriening, dy't hjoed-de-dei 13 mûnen yn besit hat. De Zaansche Molen liet de mûne wer hielendal restaurearje en brûkte by dy restauraasje ûnderdielen fan oare oaljemûnen dy't bûten gebrûk steld wiene. 

Eartiids stie de mûne yn in iepen greidegebiet, mar sûnt de ein fan 'e jierren 1930 rekke de mûne ynboud, wêrmei't de mûne net mear goed ta syn rjocht komt.  

## Keppeling om utens
*  feriening De Hollânske Mûne.
Koog aan de Zaan

**Koog aan de Zaan** is in doarp en eardere gemeente yn 'e Saankrite, dy't yn 1974 yn 'e gemeente Saanstêd opgie. It doarp leit tusken Westsaan, Saandyk en Saandam. In *koog*, yn it Frysk keech, is in stik bûtendyksk lân, yn it gefal fan Koog aan de Zaan is dat de noard fan 'e A8 lizzende Kegerhim.

It plak bestiet út twa wenwiken: it âlde diel fan Koog aan de Zaan (of koartwei Oud-Koog) en it nijere, yn 'e jierren 1970 boude Westerkoog. Doe't Westerkoog krekt oanlein waard, neamden in soad minsken dat diel, neffens de Rotterdamske projektûntwikkelder, 'Havezathe'.

Koog aan de Zaan hat  ynwenners ().

## Skiednis
It doarp ûntstie mei't de dammen oan 'e westkant fan 'e Saan yn 'e 15e iuw ferbetteren. Oarspronklik (1561) waard it plak 'Koegh' neamd, de tafoeging oan 'e Saan folge letter. 

Yn 'e 18e iuw ûnstiene der oan 'e Saan fabriken lykas Honig en Duyvis. It doarp hearde doe noch by de Banne Westsaan, mar yn 1811 waard it doarp in selsstannige gemeente. Flak foar de Twadde Wrâldkriich wurke 70% fan 'e befolking op it fabryk. Dy foar Nederlân iere yndustrialisaasje fan it plak hie ek kulturele gefolgen. Foar de krite wie Ingelân it grutte foarbyld en dêr wie sport populêr, dus hiene de bewenners yn Koog aan de Zaan ek in soad niget oan sport. Oant 1967 die de fuotbalklub fan Koog aan de Zaan (KFC) mei oan it betelle fuotbal en op it terrein fan Honig leine tennisfjilden, dy't der noch altiten binne en skûl gean efter de oaljemûne Het Pink. Kuorbal is ek opfallend populêr yn 'e Saankrite en it doarp levere ferskate kearen de lânskampioen.

Earder stie sûnt 1925 yn it doarp it Mûnemuseum, dat yn 2021 ferhûze nei de Saanske Skâns. It monumintale keapmanshûs (Museumlaan 18) fan it museum út 1775 is ferkocht oan partikulieren.   

## Monuminten
* De Fermanje (Lagedijk 34) út 1680;
* de protestantske Kegertsjerke út 1685.
* de roomske Hillige Martlers fan Gorkum-tsjerke út 1931-1932;
* it diakonyhûs "De Kogge" (Zuideinde 83) út 1860;
* de oaljemûne "Het Pink" (Pinkstraat 12);
* it eardere riedshûs (Raadhuisstraat 86) út 1907-1908;
* ferskillende foarbylden fan 'e Saanske gevelarsjitektuer;
* de silo's (1914) en it pakhûs Wolga (1927) op it Duyvisterrein.

Keech oan 'e Saan, oaljemûne "Het Pink".jpg|Oaljemûne 'Het Pink'.
Keech oan 'e Saan, Kegertsjerke of de protestantske tsjerke.jpg|Kegertsjerke.
De Held Jozua

** De Held Jozua** is in paltrokmûne yn it Noard-Hollânske plak Saandam. De mûne stiet oan 'e Houtveldweg op in eilân tusken de bebouwing fan 'e yn 'e jierren 1980 oanleine nijbouwyk Westerwatering. De houtseachmûne wie in balkeseager.

## Skiednis
De mûne waard yn of flak foar 1719 boud. De wynbrief is op 25 july 1719 ôfjûn, mar it barde faak dat dy wynbrief ôfjûn waard wylst de mûne al wurke. De mûne waard ferneamd nei de Bibelske Jozua, de opfolger fan Moazes.

Nei de ynstallaasje fan in elektryske seagerij yn 1946 rekke de mûne yn 1949 bûten gebrûk. Oant 1970 draaide de Jozua út en troch, mar dêrnei slagge dat net mear en rekke de mûne yn it neigean. Nei in soad wederwaardichheden kocht J.J. Koeman yn 1987 de mûne oan, dy't de mûne troch de stifting De Held Jozua restaurearje liet.  

By de bou fan 'e nijbouwyk yn 'e jierren 1980 is goed rekken holden mei de mûne, sadat ek hjoed-de-dei de mûne noch draaie kin op wyn. 

It eigendom fan 'e mûne is ein 2022 oerdroegen oan 'e stifting *Paltrokmolen Zaandam*. De mûne is noch kompleet mei houtloadsen, allinne ha de skuorren hjoed-de-dei de funksje fan in restaurant.

Yn 'e regel draait de mûne saterdeis en dan is in besite mooglik.

## Keppeling om utens
* De Hollânske Mûne.
Iris de Graaf

**Iris Larissa de Graaf** (Ljouwert, 19 maart 1991) is in Nederlânske sjoernalist en presintator fan de Nederlandse Omroep Stichting. 

## Biografy
### Oplieding en karriêre
De Graaf groeide op yn Fryslân yn in húshâlding mei in jongere broer. Har beppe fan memmekant is Russysk. Dy waard berne yn de Sovjet Uny en waard yn de Twadde Wrâldoarloch deportearre nei Dútslân, krige dêr kunde oan in Nederlânske man en bedarre sadwaande yn Fryslân. De Graaf sels trochrûn it Stedsk Gymnasium Ljouwert (2003-2009), mar wie doe ek al dwaande Russysk te learen fia in kursus op lûdskassette. Se studearre Slavistyk en Ruslânkunde oan de Ryksuniversiteit Grins (2010-2014) en hold yn it ramt fan studinteútwikseling in jier yn Sint-Petersburch ta. Se rûne yn 2016 har master mediastúdzjes en sjoernalistyk ôf. Earst wie se fan 2015 ôf online ferslachjouwer by *NOS op 3* en *NOS Stories*, letter waard se bûtenlânredakteur út namme fan de NOS. Se wie ek in skoft ferbûn oan it Nederlands Instituut in Sint-Petersburch.

### Ruslân
Yn maaie 2020 waard Iris de Graaf nei in sollisitaasje út namme fan de NOS en *Nieuwsuur* korrespondint foar Ruslân en omlizzende regio. Hja folge dêrmei David Jan Godfroid op dy ’t as korrespondint yn ’e Balkanlannen oan it wurk gie. Dy ferfanging waard fertrage omdat De Graaf yn de simmer fan 2020 troch de beheiningen fan de koroanapandemy noch gjin akkreditaasje krije kinnen hie.  Se woe yn har wurk foaral de klam lizze op it 'minsklik gesicht fan Ruslân'. It pakte oars út. Troch de Russyske ynvaazje fan Ukraïne yn 2022 feroare alles yn Ruslân.

Op 4 maart 2022 twittere Iris de Graaf dat se har wurk, mei op oanstean fan de NOS, tydlik trochsette soe út Nederlân wei.  De stap fan De Graaf folge op it beslút fan it Russyske parlemint, nei de ynvaazje, om de straffen foar it fersprieden fan saneamde falske ynformaasje slim te ferswierjen. Alles berjochten moasten konform de rjochtline fan it Russysk Ministearje fan Definsje wêze, dat wol sizze militêre sensuer. Nei twa moanne, yn juny 2022, kearde se dochs werom nei Moskou om har ferslachjouwing troch te setten.

Fanwegen har drystens en berettens wûn se yn 2022 de *Woman of the Year Award* fan Harper's Bazaar.   It radioprogramma De Taalstaat (NPO Radio 1, KRO-CV) neamde har de 'Taalstaatmeester' fan it jier 2022 foar har 'rike taalgebrûk'.  De Ryksuniversiteit Grins rôp har út ta 'Alumnus fan it Jier'.

De haadredaksje fan NOS Nieuws makke op acht maaie 2023 bekend De Graaf foar har feiligens foarearst opnij nei Nederlân te heljen. It beslút waard nommen om reden fan in pear resinte foarfallen, ûnder mear in langduorjende ûnderfreging op de lofthaven fan Moskou oer it Ynternasjonaal Strafhof en de arrestaasje fan har kollega Evan Gershkovich

### NOS Sjoernaal
Op 1 jannewaris 2024 waard De Graaf presintator fan it NOS Sjoernaal.
De Gekroonde Poelenburg

**De Gekroonde Poelenburg** is in paltrokmûne oan 'e Saanske Skâns yn 'e gemeente Saanstêd. De mûne is mealree. 

## Skiednis
De mûne hat in komplekse skiednis. De skiednis fan 'e Poelenburg giet werom op in nei alle gedachten yn 1730 troch Pieter Jochemss Poelenburg as balkeseager boude paltrokmûne. Yn 1731 waard dy mûne yn it wynpachtregister fan 'e Banne Eastsaan ynskreaun. Om't de pacht neitiid betelle waard, moat de mûne yn 1730 boud wêze. Oare boarnen neame 1733 as boujier, it jier dat de mûne foar in brânfersekering ynskreaun waard. Dy mûne baarnde op 11 desimber 1903 ôf. Fuort dêrnei waard op dat plek in besteande mûne út Keech oan de Saan boud, dy't earder De Locomotief hiet, mar op it nije plak de namme De Gekroonde Poelenburg krige. 

De Locomotief wie yn 1866 of 1867 boud en ferfong doe de doe al 200 jier âlde De Groene Jager, dy't foar de oanlis fan it spoar ôfbrutsen wurde moast. Under de nije namme De Poelenburg bleau de mûne yn Keech oan 'e Saan oant 1950 yn bedriuw. De mûne rekke yn it neigean en waard yn 1961 ôfbrutsen om dêrnei yn 1962-1963 oan 'e Saanske Skâns wer opboud te wurden op it plak dêr't earder de pelmûne De Grootvorst stien hie, dy't yn 1928 ôfbaarnde.    

Yn 2005 krige de mûne de âlde griene kleur werom nei't dy earder swart tarre wie. Ek waarden de planken potdeksele, lykas dat oarspronklik ek sa wie. Yn 2008 waard de felle griene kleur wat donkerder oerskildere, yn 2011 folge it fernijen fan 'e seachflier en yn 2015 waarden nije roeden stutsen.
 
De mûne moast yn 2017-2018 behannele wurde fanwegen oantaasting troch de bûnte kjifkrobbe.

## Keppeling om utens
* De Hollânske Mûne.
Jan van den Bosch (presintator)

**Jan Simon (Jan) van den Bosch** (Alphen aan den Rijn, 29 augustus 1950) is in Nederlânske telefyzjepresintator en ûndernimmer.

## Biografy
Van den Bosch waard grutbrocht yn in grutte húshâlding dy 't hearde ta de Kristlike Grifformearde Tsjerken. [ 1 ] Hy studearre Massamedia en Kommunikaasje oan it Queens College fan de Universiteit fan Cambridge. 
Yn 1974 kaam er yn tsjinst by de Evangelyske Omrop (EO) dêr 't er it reisprogramma *Overal en nergens* presintearre. Hy waard benammen bekend as gesicht fan de troch him yn 1981 oprjochte Ronduit-klup, de jongereinorganisaasje fan de EO, en trochdat er achttjin jier lang de EO-Jongerendei presintearre. Dat die er tegearre mei de evangelist Henk Binnendijk dy 't op dizze dei sa 'n fiifentweintich jier lang alle jierren in taspraak út de Bibel wei hold. Ek wie Van den Bosch tusken septimber 1977 en novimber 1985 op de woansdeitemoarn te hearren op Hilversum 3 en fan woansdei 4 desimber 1985 ôf oant en mei 30 septimber 1991 op Radio 3. Troch de ynfiering fan de nije horizontale programmearring op it ek fernijde Radio 3 per 4 oktober 1992, ferfoel de fêste útstjoerdei fan de EO op woansdeitemoarn.

Sûnt 4 april 1999 (Earste Peaskedei) presintearre Van den Bosch op sneintemoarn by RTL 5 it Nederlânske part yn it Amerikaanske kristlike telefyzjeprogramma *Hour of Power* fan dûmny Bobby Schuller. Dy útstjoering waard op RTL 5 oanfolle mei petearen oer it leauwen dy 't Van den Bosch hie mei bekende en minder bekende Nederlanners. Foar de kristlike tf-stjoerder Family7 presintearre er fan 2012 ôf de ynterviewprogramma's *Thuis* en *Geloofshelden*.

Dêrneist is Van den Bosch sûnt 1987 eigener fan in mediabedriuw, de kristlike reisorganisaasje *Beter Uit* en is er eigener fan fakânsjeparken yn Souillac (Frankryk), Walsdorf (Lúksemboarch) en in park yn Girona (Spanje).

Syn biedwurd is: *De hemel geeft, wie vangt die heeft*.

By gelegenheid fan syn santichste jierdei ferskynde yn 2020 by útjouwerij Ark Media in persoanlik en biografysk portret yn de foarm fan in boek mei de titel *Jan, globetrotter met een missie*.

## Underskiedings
Yn 2010 waard Jan van den Bosch beneamd ta Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau.  

Foar syn aktiviteiten mei de Stichting New Life Holland waard him op 15 desimber 2023 út namme fan Stichting Revalidatiecomplex 'Agape Oekraïne ' út Lûtsk it Wite Krús *Honor et Gloria* takend, in ûnderskieding út Ukraïne.
De Bleeke Dood

**De Bleke Dea**, offisjeel **De Bleeke Dood** of koartwei **De Dood**, is in nôtmûne op 'e hoeke fan 'e Guisweg/Lagedijk skeef foar de Saanske Skâns oer yn it doarp Zaandijk (gemeente Saanstêd). It is boppedat noch ien fan 'e twa restearjende nôtmûnen fan 'e Saankrite. 

## Skiednis
De wynbrief fan 'e mûne datearret út 1656 en op basis fan 'e wynbrief waard lang tocht dat it de âldste stellingmûne fan Nederlân wie. Dochs wie der wol twifel oer de âldens fan 'e mûne en nei dendrogronologysk ûndersyk die bliken dat mûne foar it grutste part net fan ikehout, mar fan dinnehout út Dútslân boud wie en dat it hout om 1778 hinne kapt waard. Fierder is der noch in âld ôfbyld fan 'e mûne fûn, mei it jiertal 1782 op it mûneburd. Dêrmei koe fêststeld wurde dat de mûne in opfolger west hawwe moat fan 'e yn 1656 boude mûne. Hjoed-de-dei wurdt as boujier 1782 oanholden.   

De mûne krige yn 1910 in elektromotor, dy't it geande wurk fan 'e mûne oandriuwe koe, mar de mûne bleau ek op wynkrêft draaien. Oant yn of fuort nei de Earste Wrâldkriich koe mei in boat oant yn 'e mûne fearn wurde om te laden en lossen. It haventsje bûten de mûne is pas yn 'e jierren 1960 tichtsmiten. 

In brân op 9 april 1922 makke hast in ein oan 'e mûne, mei't fonken fan in oare brân oersprongen en it reiden tek yn fjoer setten. De brânwar wist it fjoer te beheinen en te dwêsten, mar oant de dei fan hjoed binne de brânspoaren noch te sjen.

Om 't ien fan 'e roeden yn minne steat wie en gjin hekwurk mear hie, waard op it lêst noch mei ien roede draaid. Yn 1931 waard it wjukkekrús ferwidere en in pear jier letter folge de ferwidering fan 'e sturt en stelling, wylst der fierder elektrysk mealle waard. Hieltiten mear saken waard út de mûne ferwidere, oant yn 1950 de feriening De Zaansche Molen de mûne yn eigendom krige. Dy feriening renovearre de Bleke Dea yn 1955 en makke de mûne wer mealree. Sûnt 1967 is de mûne in ryksmonumint.   

It mûndershûs stiet is foar in part yn 'e mûne en foar in part bûten de mûne boud.

## Oars
Oan 'e súdkant fan Zaandijk stiet hjoed-de-dei de nôtmûne de Dea, mar oant de sloop yn 1904 stie oan 'e noardkant de poldermûne it Libben ('t Leven). Dêrfandinne waard der faak sein dat de ynwenners fan it doarp tusken dea en libben ferkeare. 

## Keppeling om utens
* De Hollânske Mûne.
De Koker

**De Koker** is in nôt- en pelmûne oan it Oosteinde yn it Noard-Hollânske doarp Wormer.

De mûne waard op it hjoeddeiske plak yn 1866 op 'e nij boud en ynrjochte as nôtmûne. It is in achtkante, reiddutsen muonts en bûtenkruier. 

Op 'e hjoeddeiske lokaasje stiene earder oare mûnen. De lêste wie in wipmûne, dy't op 1 july 1866 ôfbaarnde. De hjoeddeiske mûne stie earder yn Graft en ferhûze doe nei Wormer. Yn Graft stie de mûne ek al net mear op syn oarspronklike plak, want noch earder wie it in papiermûne yn Zaandijk. 

Yn 1928 rekke de mûne troch in minne roede bûten gebrûk en yn 1944 waard de mûne oernommen troch de stifting De Zaansche Molen, dy't de mûne restaurearre. 

De mûne wurdt regelmjittich troch frijwillige mûnders in bedriuw holden.

## Keppeling om utens
* De Hollânske Mûne.
De Hadel

**De Hadel** is in wipmûntsje oan 'e Saanske Skâns yn 'e Noard-Hollânske gemeente Saanstêd. De greidemûne meallet it wetter fan 'e sleatten om it te ferfarskjen; it mûntsje hat gjin funksje mear as poldermûne.

## Skiednis
De mûne komt oarspronkelik út it buorskip Broerdijk by Midwoud en bemealle dêr tegearre mei twa oare greidemûnen in polder, dy't earder ûntstie troch twa lytse polderkes gear te foegjen. De Hadel wie fan dy trije greidemûnen de noardlike. De súdlike greidemûne stie noardwest fan Midwoud en de westlike wie al foar 1929 troch in wynmotor ferfongen.

Mei de bou fan in gemaaltsje yn 1948 ferdwûn it súdlike greidemûntsje. De wynmotor bleau noch in skoft draaien en de noardlike greidemûne rekke brekfallich, mar waard yn 1957 oankocht troch de dûmny fan Benningbroek om de mûne yn 'e tún fan 'e pastorij op te bouwen.   

Nei't it mûntsje oerdroegen waard oan 'e Stifting De Saanske Skâns waard de mûne yn 1968 op syn hjoeddeiske plak werboud om de sleatten yn it gebiet troch te spielen.     
De mûne hat troch de bebouwing om him hinne op 'e hjoeddeiske lokaasje te lijen fan in minne wynfang, mar draait regelmjittich. It mûntsje is in gemeentlik monumint. 

De namme fan 'e mûne is net de histoaryske namme fan 'e greidemûne; it is de âlde namme fan 'e polder dêr't de mûne no stiet.    

## Keppeling om utens
*  feriening De Hollânske Mûne.
De Huisman

**De Huisman** is in speserijmûne op 'e Saanske Skâns yn 'e Noard-Hollânske gemeente Saanstêd. De tekst "*Hier kreeg een kippevrijer een huisman tot berijder*" op it nammeboerd fan 'e mûne seit in soad oer it ûntstean fan 'e hjoeddeiske mûne: oarspronklik stie dêr it pakhûs De Haan, dêr't yn 1955 de wjukken en it achtkant fan de mûne De Huisman op set waard.

## Skiednis
Eartiids stie de mûne nei alle gedachten sûnt 1786 oan it Blauwe Pad, hjoed-de-dei de Claude Monetstraat yn Saandam. Hielendal wis is it jiertal net, mar de mûne bestie yn alle gefallen al yn 1802 want doe waard de mûne ferkocht. De mûne hat in flecht fan 11,5 m en hie yn 'e rin fan 'e tiid ferskillende funksjes as tabaksmûne, mostermûne en seachmûne.    
 
Op 'e Saanske Skâns is de mûne as speserijmûne ynrjochte mei in binnenwurk fan 'e speserijmûne Het Indiës Welvaren, de hjoeddeiske mûne De Jonge Dirk. Foar de restauraasje hie de mûne noch in moderne ynstallaasje foar de produksje fan moster. 

Yn jannewaris 2010 waard útein set mei de ferbouwing fan 'e Huisman. De moderne mostermakkerij ferhûze doe nei in yndustryterrein yn Wormerveer. Njonken it pakhûs De Haan is doe in nij diel boud, dêr't yn desimber 2010 it achtkant op set waard. Yn dat nije diel steane 3 koppels kantstiennen opsteld, dy't elektrysk en mei wynkrêft oandreaun wurde kinne. De oandriuwing fynt foar in part mei oandriuwriemen en foar in part mei kaamtsjillen plak. Ien fan 'e koppelkantstiennen bestiet út houten kantstiennen.    

It pakhûs De Haan is likernôch 30 sm ferhege en krige in nije fundearring. Yn dat pakhûs is no in speserijewinkel ûnderbrocht. Prins Friso iepene yn 2011 as beskermhear fan 'e feriening De Hollandsche Molen de ferboude mûne. 

It pakhûs en de flier fan 'e mûne binne frij tagonklik. Eigner fan 'e mûne is de feriening De Zaansche Molen.
## Keppeling om utens
*  feriening De Hollânske Mûne.