open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Daniël Iseger

**Daniël Iseger** (Huzum, 30 juny 1980) is in earder Fryske keatser dy't hikke en tein is op de Tynkedyk yn Ljouwert. Wie kening op de PC fan 2004, 2011 en 2014. 

Hy keatste by de skoaljonges yn 1993 en 1994 meast yn de B-klasse en wûn dêryn meardere prizen. Letter sile er yn de jongeskategory; doe't er nei de MTS gie by it troch-elkoar-lotsjen útnûgingspartijen en frije formaasjewedstriden wûn er ek prizen. Keatste foar ‘Ondeling Genoegen’ út Huzum. 

As cv-monteur spile er yn de earste klasse en waard op de PC fan 2000 tredde.  Op de PC fan 2004, op 151e PC, wûn er mei Johan Abma en Pieter Scharringa op it ‘Sjûkelân’ as achterynse Iseger de keningsbal. Mei Huzum waard er dat jier twadde op it Nederlânsk Kampioenskip. Yn 2007 waard er mei keatsferiening ‘LKC Sonnenborgh’ út Ljouwert wer twadde. Op 1 juny 2009 wûn er foar keatsferiening ‘Goutum e.o.’ op it NK yn Frjentsjer de earste priis en ek op de PC wûn hy mei Gert-Anne van der Bos (kening) en Folkert van der Wei de earste priis. Boppedat wûn er dat jier it punteklassement. Neidat Daniël yn 2010 it Nederlânsk Kampioenskip wûn, wûn er ek de PC yn in 'modderballet'. Yn 2011 en 2014 wûn er nochris de PC en ek de keningstitel. Syn sechste PC-winst pakte er yn 2015. By syn ôfskied fan de PC yn 2016 waard er yn de earste omloop útskeakele.

## Prizen
* 1996 - Freule 5e priis
* 1997 - Freule 3e priis
* 1998 - Jong Nederlân 4e priis
* 2000 - de Bond 4e priis
* 2000 - PC 3e priis
* 2002 - de Bond 3e priis
* 2002 - PC 3e priis
* 2003 - de Bond 7e priis
* 2003 - PC 2e priis
* 2004 - de Bond 2e priis
* 2004 - PC 1e priis 
* 2007 - de Bond 2e priis
* 2007 - PC 2e priis
* 2009 - de Bond 1e priis
* 2009 - PC 1e priis
* 2010 - de Bond 1e priis
* 2010 - PC 1e priis 
* 2011 - PC 1e priis
* 2012 - de Bond 4e priis
* 2012 - PC 2e priis
* 2013 - de Bond 1e priis
* 2013 - PC 3e priis
* 2014 - PC 1e priis 
* 2015 - PC 1e priis
* 2017 - de Bond 4e priis
Driedorp

**Driedorp** is in plak yn de gemeente Nijkerk yn de provinsje Gelderlân. It leit 10 km fan Amersfoort en 4 km fan Nijkerk.  Troch de buorskip rint de N301 (Barneveldsewei), fan Nijkerk nei Barneveld.

De buorskip bestiet út in oantal huzen, in ienfâldich tsjerkegebou en in benzinestasjon/fytsmakkerswurkplak.

06190013driedorpbenzinepompmetfietsenmaker.JPG|Benzinestasjon
06190019wegwijzerdriedorp.png|Weiwizer
File:Driedorp_NH-kerk_74.JPG|NH-tsjerke
Fâldens

**Fâldens** is in delsetting en strjitnamme súdeast fan Baard yn de gemeente Ljouwert.

De namme komt ek foar as
*Fautens*, *Fantens* en *Faldens*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Gerard Renkema

**Gerhardus Duurt (Gerard) Renkema**  (Drachten, 12 novimber 1959) is in Nederlânske politikus foar it CDA. 

Renkema is boargemaster fan de gemeente Nijkerk. Dêr folge er op 1 maart 2007 Bartele Vries op, dy't mei pinsjoen gie.

Fan 2002 oant 2007 wie Renkema boargemaster fan de Grinslânske gemeente Iemsmûn. Earder wie hy wethâlder yn de gemeente Assen. Sûnt 1 april 2007 is er boargemaster fan de gemeente Nijkerk.
Fallingabuorren

**Fallingabuorren** is in eardere buorskip east fan Ferwâlde yn de gemeente Súdwest-Fryslân. 

## Skiednis
De namme komt ek foar as *Fallingaburen*, *Falling Buiren*, *Vallingbuyren* en *Fallingbuurster polder*. De namme komt hjoed-de-dei foar as Fallingabuorster- en Aeltsjemarpolder. De eardere marren waarden yn 1644 drûchmeald.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Tjalling Petrus Tresling

**Tjalling Petrus Tresling** (Grins, 25 desimber 1844 - Arnhim, 15 maaie 1906) wie in Nederlânse boargemaster.

## Famylje
Tresling waard berne yn Grins as soan fan med. doktor Paulus Tresling en Tjabina Eidina Hesse. Hy waard ferneamd nei syn omke Tjalling Petrus Tresling, dy't in tal moannen earder stoarn wie. Tresling troude yn 1880 mei Anna Sophia Wichers (1857-1927).

## Wurkpaad
Tresling wie efter elkoar boargemaster fan Ezinge (1870-1876), 't Zandt (1876-1886) en Smellingerlân (1886-1901). Yn 1901 moast er it amt út reen fan sûnens oerjaan; by it ôfskied krige er fan de befolking *"een prachtige pendule in brons met bijbehorende candelabres, een wandelwagen en een rustbed"*. Yn Drachten waard de Treslingstrjitte nei him ferneamd.

Tresling ferhuze nei Arnhim, dêr't er yn 1906 yn de âldens fan 61 ferstoar.
Op de Finnen

**Op de Finnen** kin ferwize nei:
* Op de Finnen, fjildnamme noard fan Mantgum yn de gemeente Ljouwert.
* Op de Finnen, fjildnamme as delsetting besuden Dronryp en west fan Hatsum.
De Fiif Ekers

**De Fiif Ekers** is in delsetting east fan Hartwert yn de eardere gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as
De Vijf Akkers, Fievekkers en as pleatsnamme *Fiif ackeren*. Dy pleats hearde ta it Kleaster Blomkamp.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Finsterbuorren

**Finsterbuorren** is in delsetting súd fan Jelsum yn de gemeente Ljouwert. De namme komt ek foar as *Vensterbuyren* en *Vensterburen*. Fenne soe dêr in ferwizing nei *[[finne]]* wêze kinne.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Flearen

* De flearen (sykte), jicht
* Flearen (plant) as plantenamme
* Flearen (Tsjom) in delsetting fan twa pleatsen súdwest fan Tsjom yn de gemeente Frjentsjerteradiel
* Flearen (Boazum), delsetting súdwest fan Boazum yn de gemeente Littenseradiel
Fetse (buorskip)

**Fetse** is in delsetting noardwest fan Hantum oan de Tsjettelfeart yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De namme komt ek foar as
*Fitse* en as pleatsnamme *Fitse guedt* en as wei, de Fetsewei. Ek middenyn Dokkum is in Fetse.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Foeghelesangh

**Foeghelesangh** is in delsetting noard fan Easterwierrum yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as *Vogelsang*, *Foeglesanck* en *Fugela sang*. Hy hâldt grif ferbân mei sjongende fûgels, de delsetting wie ferbûn mei it kleaster Blomkamp.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Frjollum

**Frjollum** is in delsetting súdwest fan Lollum yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as
*Freolum*, *Triolen*, *Friowlom* en *Freleme fenne*
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Frisbuorren

**Frisbuorren** wie in delsetting súdwwest fan Harich yn de gemeente De Fryske Marren. De namme komt ek foar as *Vrisburen* en *Vrisbuiren*.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Gele Buorren

**Gele Buorren** is in delsetting yn it súdlike diel fan Baard yn de gemeente Ljouwert. De namme komt ek foar as *Geleburen*, yn de sechtjinde iuw soe er Helens hjitten hawwe. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Germerhuzen

**Germerhuzen** wie in delsetting súd fan Hantumerhoeke yn 'e himrik fan Hantumhuzen, yn de gemeente Dongeradiel. De namme komt ek foar as *Germerhuysen*, *Germerhuysen*, *Germerhusen* en soe fan de eigennamme Germer komme kinne. 
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Froskepôle

**Froskepôle** is it terrein súdeast fan Ljouwert dêr't it Wâldmansdjip yn it Langdeel útkomt. In eintsje westlik stie eartiids de bekende wetterherberch Froskepolle. De namme komt ek foar as
*Froaskepôle*, *Froskepol*, *Froschepolle* en *Froskenburch*.

Ofbyld:Boerderij de Froskepolle aan de Greuns onder Huizum 1927.jpg|*Pleats de Froskepôle oan de Greons*, 1927


## Ferskaat
Radio Froskepôle, in programma fan Omrop Fryslân, is nei Froskepôle ferneamd.  

## Sjoch ek
* Froskepôlemûne
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Glins

**Glins** is in delsetting súdeast fan Dronryp yn de gemeente De Waadhoeke.  De namme komt ek foar as hûsnamme Glinstrastate, Glinstra en It Blauwhûs.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
* Glinstra, de state by Dronryp
Goaiïngamieden

**Goaiïngamieden** is in buorskip dat stifte waard út it noardliker lizzende Goaiïngea yn de gemeente Wymbritseradiel. De namme komt ek foar as
Goëngamieden, *Goijengen meden* en *Goeijnge meden*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Geasten

**De Geasten** is in buorskip fan sa'n acht huzen súd fan Aldegea yn de gemeente Smellingerlân. De Geasten leit yn de himrik fan Aldegea oan de Skeane Heawei. De namme komt ek foar as *De Gaasten* en *Gheestbuyr*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Gerns

**Gerns** wie in buorskip súdwestlik fan Wytmarsum yn de gemeente Wûnseradiel. De namme komt foar op in kaart út 1664 en midden 19e iuw.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Dirck Albertsz. Raven

**Dirck Albertsz. Raven** (Hoarn, 1589/90 - dêre nei 1639) wie skipper te Hoarn en letter kommandeur by de walfiskfeart. Hy tsjinne by de Noardske Kompanjy.

Op 24 maaie 1639 sloech Dirck Albertsz as kommandeur fan it skip *Spitsbergen* brek by Spitsbergen. Hy oerlibbe it op haren en snaren: nei sawat 44 oeren yn it iiskâlde wetter waard hy rêden troch kommandeur Gale Hamkes út Harns mei syn skip *De Oranjeboom*. Dêr wiene noch mar 20 fan de 86 manskippen oerbleaun. Raven ferwurke it aventoer yn in reisferhaal, it *Journael ofte Beschrijvinghe van de Reyse ghedaen bij den Commandeur Dirck Albertsz. Raven, na Spitsberghen, inden Jare 1639, ten dienste vande E.Heeren Bewindthebbers vande Groenlandtsche Compagnie tot Hoorn*. 

It reisferhaal waard yn 1646, sân jier nei de jammerdearlike ekspedysje, foar it earst publisearre yn Hoarn en der ferskynden dêrnei ferskillende werprintingen.  It waard boppedat fanôf 1648 opnommen efter it ferneamde Journael ofte Gedenkwaerdighe Beschrijvinghe vande Oost-Indische Reyse van Willem IJsbrantsz Bontekoe van Hoorn. Yn 1971 ferskynde in faksimilee werprintinge fan dizze útjefte fan 1648.

By it spoar lâns, tichtby it stasjon, yn Hoarn is in strjitte nei him neamd: de Commandeur Ravenstraat.
Grôtbuorren

**Grôtbuorrren** is in eardere buorskip en no it eastlike diel fan Aldemardum yn de gemeente Gaasterlân-Sleat. De namme komt ek foar as *Grotburen*
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Gralda

**Gralda** wie in delsetting súd fan Menaam yn de gemeente De Waadhoeke. De namme komt ek foar as namme foar de state *[[Graldastate]]*, *Grijalde goet* en *Grouwda*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Gratingabuorren

**Gratingabuorren** wie in delsetting east fan Harns yn de gemeente Harns. De namme komt ek foar as
*Gratingabuurt*, *Grettingabuurt*, *Gratingabuiren*, *Gratinga Staten* en *Gratingha gued*.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Grûns

**Grûns** wie in delsetting east fan Hichtum oan de Boalserter Feart yn de gemeente Wûnseradiel. De namme komt ek foar as *Grons* en *State Grons*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Hallingen

**De Hallingen** wie in buorskip besuden Mûnein yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De namme komt ek foar as
*Halligen*, *Halligenwei*, *Grutte Hallingen* en *Lytse Hallingen*. De namme giet werom op in stik fegroeven feanlân, "hellen" of "hallingen".
## Sjoch ek
* Halich
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Hallumerhoeke

**Hallumerhoeke** is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Hallumerhoek leit yn de himrik fan Hallum en leit oan de Mariëngaarderwei beëasten Aldebiltsyl yn de hoeke fan twa diken. De buorskip hat in tal hûsterpen.

## Skiednis
De eardere premonstratinzer abdij Mariëngaard ('Hortus sanctae Mariae') lei op de Hallumerhoek (boud yn 1163). Op dat plak stiet no in pleats mei deselde namme. Oan de wei stiet in ynformaasjeboerd en healwei de opreed stiet in stiennen monumint, makke fan oerbliuwsels fan it kleaster, dat ek fungearret as stimpelpost foar dielnimmers oan it Jabikspaad.
Ofbyld:Mariengaarde.nr2.jpg|Monumint Mariëngaarde.


### Gemeentelike weryndieling
Sûnt 2019 leit Hallumerhoeke yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei de buorskip yn Ferwerderadiel.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Hameren

**De Hameren** is in buorskip yn 'e himrik fan Froubuorren, noardeast fan Bitgum yn de gemeente De Waadhoeke De namme komt ek foar as *De Hameringen*, de *Hamerenwei*, *Hamrenwei* en *De Hammen*. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Harste

**De Harste** is in buorskip súdeast fan Sumar yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De namme komt ek foar as *Harstawei* en *Harstafeart*. Harste is in ferwizing nei 'heger lizzende en drûge grûn'.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Harmswert

**Harmswert** wie in delsetting op in terp dêr't no de wenwyk Heechterp leit yn de gemeente Ljouwert. De namme komt ek foar as *Harmswyrdera hemryck* en *Hermsuerde landt*.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Harstabuorren

**Harstabuorren** wie in delsetting west fan Poppenwier yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as *Harstaburen*, *Harsta*, *Harstma*, *Haechsta* en *Herstburen*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Hatsum

**Hatsum** is in buorskip tusken de Fryske doarpen Dronryp en Baaium, yn 'e gemeente De&nbsp;Waadhoeke. Foar de gemeentlike weryndieling fan 1&nbsp;jannewaris 2018 lei it yn 'e gemeente Menameradiel. Hatsum falt ûnder de himrik fan Dronryp. De namme komt yn histoaryske boarnen ek foar as Hastzen, Hatsem, Hatzum.

Men wenne earder 'op Hatsum'. Dêr stie eartiids de Hobbemastate. Tsjintwurdich wurdt it sintrum fan 'e buorskip foarme troch it restaurant *[[Op Hatsum]]*. Dêr fuort njonken is it Stasjon Dronryp oan it spoar fan Ljouwert nei Harns, dat by Hatsum de wei fan Baaium nei Dronryp krúst. Ek is op Hatsum in maneezje fêstige.

## Galery

Dronrijp - Hatsumermolen bij vorst.jpg|De Hatsumermole
2022 Keimpetille, Keimptilsterdyk.jpg|Keimpetille
2021-07-22 Station Dronryp fietsenstalling.jpg|Stasjon Dronryp


## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Gerard Regnier Gerlacius van Swinderen

Jonkhear **Gerard Regnier Gerlacius van Swinderen** (Grins, 26 juny 1804 - Neerlangbroek, 21 juny 1879) wie politikus en grytman fan Gaasterlân. 

## Biografy
Hy wie in soan fan jonkhear mr. Oncko van Swinderen van Rensuma en fan Quirina Jacoba Johanna Gerlacius. Yn desimber 1826 waard er luitenant op see, naam as sadanich diel oan it bombardemint fan Antwerpen en waard beneamd ta ridder fan de Militêre Willemsoarder. Oan it begjin fan 1834 op syn fersyk earfol út de seetsjinst ûntslein, waard hy yn 1835 ynstee fan syn âldere broer beneamd as grytman fan Gaasterlân. 13 febrewaris 1849 lid fan de Earste Keamer, bleau dat oant syn dea. Fan 1857 - 1863 boargemaster fan Gaasterlân. Doe 't syn soan de ridderhofstee Lunenburg yn it Utertske Langbroek erfde fan syn muoike, de barones v. Lynden v. Lunenburg, liet hy syn heit it kastiel bewenje. Dy stoar dêr yn 1879.

Hy troude twa kear. Earst 3 maart 1834 op Huzinge Riis (gemeente Murns en Bakhuzen) mei Constantia Johanna barones Rengers, (Ljouwert, 19 maart 1795 - huzinge Riis, 21 septimber 1859), dochter fan baron Lamoraal Albertus Aemilius en fan Francina Godardina Constantia barones van Lynden van Lunenburg. Dêrnei troude hy fannijs yn Amsterdam 17 desimber 1863 jonkfrou Gabriëlle Johanna van Iddekinge, (dêre, 17 desimber 1826 -  te Clarens, 4 desimber 1895), dochter fan jhr. Mr. Johannes en van Johanna Jacoba Momma. Ut it earste houlik 2 dochters en in soan, Jan Hendrik Frans Karel van Swinderen.

Yn maart 1934 wie it hûndert jier lyn, dat de van Swinderens har op huzinge ‘Riis’ fêstige hiene. In feit dat troch de befolking fan Gaasterlân doe feestlik betocht waard.
Jan van Swinderen

Jonkhear Mr. **Jan Hendrik Frans Karel van Swinderen** (Balk, Huzinge Riis, 5 septimber 1837 - dêre, 15 maaie 1902) wie lid fan de Earste en Twadde Keamer, steatelid en boargemaster fan Gaasterlân. Hy wie de soan fan jonkhear Gerard van Swinderen, en fan dy syn earste frou Constantia Johanna barones Rengers. 

Hy studearre yn Leien en promovearre dêr yn 1861 ta doktor yn de rjochten, op it proefskrift: *Over den oorsprong en de geschiedenis van de Floreenen in Friesland*, in noch lang rieplachte wurk. Yn 1863 waard hy beneamd as boargemaster fan Gaasterlân, dêr't hy troch syn amtners op hannen droegen waard. Fan alles besocht er om de wolfeart fan de gemeente te ferheegjen. Ferskate nije wegen waarden oanlein, foar in part betelle út de gemeentekas, mar ek wol út eigen middelen. Hy waard dêrby stipe troch syn sydsulver, dy't har talei op de sikesoarch. 9 maaie 1865 waard hy lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân. As oertsjûge liberaal waard hy yn 1878 foar it kiesdistrikt Dokkum ôffurdige nei de Twadde Keamer, mar al in jier letter (ynstee fan syn heit) op 15 septimbeer 1879 ta lid fan Earste Keamer keazen. Hy erfde 14 juny 1860 de ridderhofstêd Lunenburg fan syn sib, E.J.C.G.M. barones van Lijnden v. Lunenburg en liet it kastieltsje troch syn heit bewenje. Letter ferhierde hy it oan jhr. Van den Berch van Heemstede, mar ferkocht it yn 1887.

Van Swinderen boaske yn Utert 19 april 1866 mei Frederika Christina Henriëtte barones Taets van Amerongen (dêre, 11 septimber 1833 - Ljouwert 19 juny 1892 ), dochter fan baron Frederik Christiaan Hendrik en fan Anna Digna de Beaufort. Ut dit houlik kamen 6 bern.

Van Swinderen waard yn 1887 beneamd ta ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw. Hy stoar yn 1902 yn de âldens fan 64 jier.
Healbird

**Healbird** is in delsetting noardeast fan Aldtsjerk yn de gemeente Dantumadiel, yn 'e himrik fan Rinsumageast. De namme komt ek foar as
Haijlbert, as lânnamme *Helderre*, *Helner*, *Heldoar* en *Hildner*. Hel ferwiist hjir nei 'útfeante, leechlizzend lân'.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Heechterp

**Heechterp** is in buert yn de stêd Ljouwert en falt ûnder de wyk Heechterp-Skieringen. Heechterp wie in terp en delsetting op it plak fan de hjoeddeiske buert. De namme komt ek foar as *Hooge torp* en Harmswert.

Op 2 oktober 1963 waard it nije winkelsintrum fan de buert offisjeel iepene.

De buert waard, mank mei de besuden lizzende buert Skieringen, as efterstânswyk Heechterp-Skieringen, bekend troch it neamen fan de wyk op de list fan de 40 wiken fan Vogelaar.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Sint-Julianafloed

De **Sint-Julianavloed** wie de oerstreaming dy't fan 16 op 17 febrewaris 1164, op de nammedei fan de Hillige Juliana, de provinsjes Grinslân, Fryslân en Noard-Dútslân rekke. Fral it streamgebiet fan de Elbe hie der slim ûnder te lijen. Troch de Sint-Julianafloed ûntstie yn de mûning fan de rivier de Jade it begjin fan de lettere Jadeboezem. 

It is de earste skriftlik oerlevere stoarmfloed yn it kustgebiet fan de Noardsee. Helmold fan Bosau skreau yn syn Chronica Slavorum (tusken 1163 en 1168) oer de Sint-Julianafloed. Ek de annalen fan Pöhlde fernije de floed. Neffens dy boarnen ferlearen sa'n 20.000 minsken en tûzenen stiks fee it libben.
Sint-Martensfloed

De **Sint-Martensfloed** wie fan 12 op 13 novimber 1686, krekt nei de nammedei Sint Marten. De stoarmfloed rekke Grinslân it meast.

De noard-wester stoarm rekke Grinslân yn de nacht. De diken brutsen: alle diken oan de Iems en de Doalert waarden fuortslein mei fan gefolgen dat hiel Noard-Grinslân en it Aldamt ûnderstrûpten. Piterbuorren en Uithuizen stienen blank en Grins lei oan de see. De stoarmfloed feroarsake de dea fan 1558 minsken, 1387 hynders en 7861 kij. 631 huzen waarden fuortspield en 616 huzen rekken skansearre.

De Mariatsjerke yn Uithuizermeeden rekke ek swier skansearre, nettsjinsteande har lizzing op in wier.
Wicher van Swinderen

**Jonkhear Wicher van Swinderen** (Grins, 24 maart 1802 - Wybrandastate yn Hichtum, 7 augustus 1836) wie grytman, doktor yn de Letteren, rjochtsgelearde en steatelid. 

## Libben en wurk
Soan fan jhr. Mr. Oncko van Swinderen, hear fan Rensuma, en fan Quirina Jacoba Johanna Gerlacius. Hy krige syn oplieding foar de akademyske lessen fan dûmny W.J. Koppius, te Blijham, en waard dêrnei studint yn Grins. Bejeftige mei mear as gewoane oanlis, gie hy in jier (1822) nei de hegeskoalle yn Göttingen, dêr't hy lessen yn de Skiednis, Wiisbegearte en Rjochtsgeleardheid bywenne en kaam doe werom nei de hegeskoalle yn Grins. Al yn 1819 en 1821 waarden twa fan syn akademyske priisferhannelingen te Grins bekroane t.w.: *Over het gezag van den Areopagitischen raad in de onderscheidene tijden van het Atheensch gemeenebest*, en: *Vergelijking tusschen de te Verona ontdekte Instituten van Gajus en Justinianus van het begin tot aan den titel der voogdijen*. 3 April 1824 promovearre hy yn Grins ta doktor yn de Letteren en de beide rjochten, nei ferdigening fan twa dissertaasjes, titele: *De Aristotelis Politicorum libris, en De legatis*. 
Yn 1825 beneamd ta grytman fan Gaasterlân, yn 1826 lid fan de ridderskip fan Fryslân en yn 1829 wegens dy ridderskip lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân. Yn dat jier lid fan it dykbestjoer oan de Súdkust fan Fryslân, ek yn dat jier presidint fan de milysjeried. Yn 1835 ferwiksele hy syn gritenij Gaasterlân mei dy fan Wûnseradiel. By al syn beslommeringen fergeat hy de stúdzje net. Neist yn boppeneamde wittenskippen, hie hy as numismaat en genealooch in goede namme. De godstsjinstige belangen en de maatskiplike wolfeart fan syn lânslju leine him nei oan it hert. Yn 1826 sette hy in preek oer fan de Dútske predikant Schmalz (troch dy foar syn gemeente Neustadt-Dresden yn 1825 hâlden by gelegenheid fan it betinkingsfeest fan de herfoarming) en joech dy learrede (wol sûnder syn namme der by te neamen) by Schetsberg yn Ljouwert yn it ljocht. Yn 1831 ferskynde mei te Ljouwert syn geskrift: *Wat ons Nederlanders te hopen of te vreezen staat*. Fan syn grutte kennis tsjûget in stúdzje: *Overzicht der geschiedenis van de republiek Rhodus, geplaatst in ten Brink's Bibliotheek van oude letterkunde II*, 305-308, 455, 456. Der wie fan him noch in soad foar de wittenskip te ferwachtsjen, mar hy stoar al doe't er 34 jier wie. 

Troude yn Hichtum 26 maaie 1828 mei Christiana Helena Geertruida barones thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg ( Hichtum, 21 febrewaris 1802 - Grins, 6 augustus 1874 ), dochter fan baron Johan Sicco Tjalling Camstra en fan Anna Adriana Lewe van Aduard. Ut dit houlik fiif bern, dy't allegear net-troud ferstoarn binne.
Dirk de Zee

**Dirk de Zee** (Deinum, 8 april 1904 - It Hearrenfean, 13 july 1985) wie in Nederlânsk politikus.

De Zee wie in soan fan de Fryske skriuwer Sjouke de Zee. Hy gie nei de hbs yn Ljouwert en waard doe volontair by de gemeentesekretary fan Idaarderadiel. Yn 1935 waard hy gemeentesekretaris yn Baflo. Koart nei de Twadde Wrâldoarloch folge hy Willem Frederik van Spengler op as boargemaster yn dy gemeente. Yn 1958 ferruile hy Baflo foar It Bildt. Sân jier letter makke hy gebrûk fan de vut-regeling. 

De Zee ferstoar yn de âldens fan 81 jier.
Hemmemabuorren

**Hemmemabuorren** is in delsetting op in terp noardeast fan Berltsum yn de gemeente De Waadhoeke. De namme komt ek foar as *Hemmemabuurt*, *Hemmema statthem*, *Hemmema* en *Hemmema huys*
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Hearema

**Hearema** is in buorskip en fersterke hûs noard fan Tsjom yn de gemeente De Waadhoeke. De namme komt ek foar as Heterheim, Herema en Herum.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Himriksein

**Himriksein** is in delsetting noardeast fan Swichum yn de gemeente Ljouwert. De namme komt ek foar as *Himrikein*,
Hemriksein, Great Hemrikein en Lyts Hemrikein en Hemriksend.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Syswert

**Syswert** is in buorskip westlik fan Hichtum yn de gemeente Wûnseradiel. De namme komt ek foar as *Sijswerd*, Sieswerd, Sijdswerd en Syswerd. 

De Westergoawei of N359 skiedt de buorskip fan it doarp Hichtum.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Hiddum

**Hiddum** is in buorskip noardwest fan Wûns en noardeast fan Koarnwert en leit yn de himrik fan lêstneamd doarp yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as *Hiddem* en *Hiddima terp*.

De buorskip bestiet út trije pleatsen en in hûs. De Hayumerleane rint fan Koarnwert oer Hiddum nei de buorskip Haaium rjochting Wûns. De buorskip is nei alle gedachten op in terp ûntstien en de namme is mooglik ôflaat fan d epersoansnamme Hidde, dêr't de namme fan de buorskip dus "Hidde syn hiem" betsjutte soe. Hjoed-de-dei beslacht in buorkerij de âlde terp. 

Yn 2022 waarden der seis wynmûnen fan Wynpark Nij Hiddum-Hou by de buorskip pleatst. 
 
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Stamboek fan de Fryske Adel

It **Stamboek fan de Fryske Adel** is in neislachwurk dat yn 1846 ferskynde yn twa dielen ûnder de titel *Stamboek van den Frieschen, vroegeren en lateren, adel, uit oude en echte bescheiden en aantekeningen en met bijvoeging van de wapens der onderscheiden geslachten opgemaakt*. 

Ta de âlde Fryske adel wurde rekkene de geslachten wêrfan de fertsjintwurdigers yn 1504 in oerienkomst sleaten mei de hartoch fan Saksen oer de skatting dy't se tenei betelje moasten. Meardere aadlike lagen wiene doe al útstoarn, lykas bygelyks Keimpema en Papinga yn Ljouwert.

## Krityk
Omdat yn de iuwen dêrnei noch mear geslachten útstoarnen, waarden yn it begjin fan de 19e iuw inkele reintelagen (?) adele lykas Beyma, de Kempenaer en Sminia.
Twa gearstallers wurken der destiids trije jier oan. Letter hienen ûndersikers in soad twifel oer de bekwamens fan de ûndersikers. Benammen oer de âldste generaasjes is der net kritysk genôch wurke. Guon famyljes út it boek soene net iens fan adel west hawwe. 

## Tresoar
Tresoar hat it wurk oer de Fryske adel beskikber makke. It boek hat dochs in soad wearde. Op de site fan Tresoar steane ek 250 troch J. Reijnders tekene famyljewapens.
De Hoek

* Hoek (buorskip), as diel fan Ljouwert
* Hoek (wyk), in wyk yn it noardeasten fan Ljouwert

* De Hoek (Wikel), delsetting súdeast fan Wikel yn de gemeente Gaasterlân-Sleat
* De Hoek (polder), as Hoekster Polder súdwest fan Menaam yn Menameradiel

* De Hoeke, delsetting east fan Himpens
* De Hoeke, delsetting súdwest fan Hurdegaryp  yn Tytsjerksteradiel én in wei De Hoeke west fan Feanwâlden
't Hoeky

**'t Hoeky** is in delsetting op it krúspunt fan de Middelwei en de Kouwewei east fan Sint Jabik yn de gemeente De Waadhoeke. Ein 19e iuw stie dêr in herberch en oant 1975 in mûne. De namme komt ek foar as *Het Hoekje*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Göttingen

**Göttingen** (Nedersaksysk *Chöttingen*) is in âlde universiteitsstêd yn it súdeasten fan de Dútske dielsteat Nedersaksen.

## Ut de skiednis
Göttingen is ûntstien yn de 12e iuw en hat har namme krigen fan in doarpke dat yn 953 as *Gutingi* foarkomt. Yn de midsiuwen wie Göttingen in Hânzestêd. De bruorren Grimm wienen heechlearaar oan de ferneamde universiteit fan de stêd, dy't yn 1734 stifte waard.

Om 1900 hinne wie de Göttinger universiteit ít sintrum fan de teoretyske natuerkunde en wiskunde yn de wrâld. Tal fan ferneamde gelearden wiene der oan ferbûn of hawwe dêr studearre: Bernhard Riemann, Niels Bohr, David Hilbert, Max Planck, Leo Szilard, Robert Oppenheimer en noch in protte oaren fan namme. Doe't de nazi's yn 1933 de joaden ferbea om les te jaan of te studearjen, ferfarren in protte fan harren nei it bûtenlân. Dy 'braindrain' is de universiteit nea te boppe kaam.

Göttingen hat yn de Twadde Wrâldkriich net folle skea oproan. De binnenstêd hat no in soad winkels, kafees en bars. Dêrom wenje dêr in protte universiteitsstudinten dy't de stêd in jong oansjen jouwe. Yn 2003 wie 45% fan de binnenstêdsbefolking tusken de 18 en 30 jier âld.

Ekonomysk is Göttingen fan belang foar de produksje fan optyske- en presisyapparatuer; bygelyks de mikroskopydifyzje fan Carl Zeiss, Inc. sit dêr. De regio Göttingen advertearret mei it biedwurd "Measurement Valley". Yn 2003 wie it wurkleazenspersintaazje 12.6%.

It spoarstasjon oan de westkant fan de binnenstêd leit oan Dútslân syn wichtichste noard-súdspoar.

Göttingen hat twa profesjonele basketballteams; de manljus- en frouljusteams spylje yn de Basketball-Bundesliga. Sûnt it seizoen 2007/2008 dogge beide teams mei yn de 1e difyzje.

## Dielen fan Göttingen


Ofbyld:Neues rathaus goettingen.jpg|*It nije stedhûs, sûnt 1978*
Ofbyld:SUB Goettingen Neubau4.jpg|*Nije steats- en universiteitsbibleteek, sûnt 1993*
Ofbyld:Johannisstrasse Goettingen.jpg|*St. Jehannesstrjitte mei St. Jehannestsjerke*
Ofbyld:GoetheinstitutGoettingen.jpg|*It Goetheynstitút*


## Berne yn Göttingen
* Robert Bunsen (31 maart 1811)
* Heinrich Ewald (16 novimber 1803)
* Herbert Grönemeyer (12 april 1956)
* Sandra Nasić (25 maaie 1976), sjongster fan de rockband Guano Apes
* Bernhard Vogel (19 desimber 1932)
* Hans-Jochen Vogel (3 febrewaris 1926)
* Wolfgang Sartorius von Waltershausen (17 desimber 1809)
Heinrich Ewald

**Georg Heinrich August Ewald** (Göttingen, 16 novimber 1803 - dêre, 4 maaie 1875) wie in Dútsk teolooch en oriïntalist. Hy hearde ta de *[[De sân fan Göttingen|Göttinger Sieben]]*, dy't yn 1837 tsjin it opheffen fan de frijsinnige grûnwet fan 1833 yn it keninkryk Hannover wie en dêrom dien krige en - diels - ferballe waard.

Hy studearre fan 1820 ôf oan de Universiteit fan Göttingen by Johann Gottfried Eichhorn en Thomas Christian Tychsen en lei him spesjaal ta op easterske talen. Yn 1823 studearre er ôf en yn 1830 boaske er oan Wilhelmina, de dochter fan Carl Friedrich Gauss.

## Wurk
* *Die Composition der Genesis kritisch untersucht* (1823)
* *De metris carminum Arabicorum* (1825)
* *Des Hohelied Salomo's übersetzt u. erklärt* (1826)
* *Kritische Grammatik der hebr. Sprache* (1827)
* *Über einige ältere Sanskritmetra. Ein Versuch* (1827)
* *Liber Vakedu de Mesopotamiae expugnatae historia* (1827)
* *Commentarius in Apocalypsin Johannis* (1828)
* *Abhandlungen zur biblischen u. orientalischen Literatur* (1832)
* *Grammatica critica linguae Arabicae* (1831-1833)
* *Die poetischen Bücher des alten Bundes* (1835-1837 en 1866-1867)
* *Plan dieser Zeitschrift. In: Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes 1* (1837)
* *Die Propheten des alten Bundes* (1840-1841 en 1867-1868)
* *Geschichte des Volkes Israel* (1843-1859 en 1864-1868)
* *Alterthümer Israels* (1848)
* *Die drei ersten Evangelien übersetzt u. erklärt* (1850)
* *Über das äthiopische Buch Henoch* (1854)
* *Die Sendschreiben des Apostels Paulus übersetzt u. erklärt* (1857)
* *Die Johanneischen Schriften übersetzt u. erklärt* (1861-1862)
* *Über des vierte Esrabuch* (1863)
* *Sieben Sendschreiben des neuen Bundes* (1870)
* *Das Sendschreiben an die Hebräer u. Jakobos' Rundschreiben* (1870)
* *Die Lehre der Bibel von Gott, oder Theologie des alten u. neuen Bundes* (1871-1875)
* *Hebr. Sprachlehre für Anfänger* (1874)
* *Kommintaar op it boek Job.* (1882)
Léon Orthel

**Wilhelm Leonardus Franciscus (Léon) Orthel ** (Roosendaal, 4 oktober 1905 - De Haach, 6 septimber 1985) wie in Nederlânsk komponist, pianist en muzykpedagooch.

## Kariêre
Léon Orthel waard yn 1921 learling fan it *Keninklik Konservatoarium* yn De Haach. Hy studearre fioele by André Spoor, piano by Everhard van Beijnum en komposysje by Johan Wagenaar. Nei in jier (1928-29) oan de Berlynske *Hochschule für Musik* ûnder lieding fan Paul Juon en Curt Sachs - mei in beurs fan it Ryk - kaam er werom by Wagenaar (1929 -30).

Nei syn ôfstudearjen by Wagenaar wurke er yn de jierren tritich oan in eigen styl, dy't ta utering kaam yn syn Twadde Symfony (Sinfonia pikcola) út 1940 en de lieten op gedichten fan Rilke. Orthel wie fan 1941 ôf haadfakdosint foar piano oan it Keninklik Konservatoarium en fan 1949 ôf ek haadfakdosint foar komposysje oan it Amsterdamsk Konservatoarium. Yn 1970 gie er yn beide funksjes mei pensjoen. Syn Symfony nr. 4 krige útfieringen yn sawol Den Haag, Rotterdam as Amsterdam. Yn 'e jierren dêrnei skreau er sawat fjirtich komposysjes. Orthel wie pianist en komponist likegoed as pedagooch. Hy trede op as pianosolist mei orkest, spile keamermuzyk en begelate sjongers, benammen de sopraan Ank Reinders, yn syn eigen lieten. Hy wie foarsitter fan de Fakgroep Komponisten de Keninklike Nederlânske Toankeunstners Feriening (1947 -69) en fan it bestjoer fan de Dr. Johan Wagenaarstifing (1957 -72). 

## Wurk
* 6 symfonyen ( 1931 - 1961 )
* 2 fioelekonserten ( 1949/1971 ) 
* Keamermuzyk
* Sangen

## Priveelibben
Hy waard berne binnen it húshâlden fan Wilhelm Machiel Orthel, militêr en letter hotelier fan berop en Catharina Maria Vermunt. Yn 1930/1931 boaske er mei pianiste en stúdzjegenoate yn Den Haach Sara Gerarda Joosting. Hy ferstoar op 6 septimber 1985 yn de âldens fan 80 jier, syn frou ferstoar trije dagen letter. 

## Keppelins om utens
*Léon Orthels 100e jierdei
*  Side Orthel op de webside fan Donemus
Iel

In **Iel** of **Europeeske Iel** (*Anguilla anguilla*), is in fisk út it skaai fan de Ielen (*Anguilla*).

Ielen kinne somtiids in lingte fan 1½ m helje, mar gewoanwei sille hja net langer as 60–80 sm. wurde.

## Keppelings om utens
* Paling.nl - Fan alles oer iel (webside fan Spakenburg Paling B.V.)
* Soartebank, ynformaasje oer de iel
De Hoarnestreek

**De Hoarnestreek** is in tal buorskippen lâns de seedyk yn it eardere Barradiel, letter Frjentsjerteradiel. It giet om Tsjummearumerhoarne, Easterbierrumerhoarne, Seisbierrumerhoarne en Dykshoarne by Dykshoeke. De namme komt ek foar as *Hornestreek*

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Sandra Nasić

**Sandra Nasić** (Göttingen, 25 maaie 1976) is in Dútsk sjongster en de dochter fan Kroätyske ymmigranten. Nasić makke har debút yn de band Guano Apes, mar is sûnttiids oergien op in solo-karriêre. Har earste solo-album, The Signal, waard útbrocht op 28 septimber 2007. Sandra's stim soarget foar agressive rock-sjongen. Fan harsels hat se brún hier, mar hja fervet it blûn. System of a Down, Deftones en Korn binne Sandra's favorite bands. Yn 2001 krige se in EinsLive Krone award foar 'beste sjonger'.

## Diskografy
### Albums

### As gastmuzikant
Hoarnwier

**Hoarnwier** is in delsetting benoarden Hantum yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De namme komt ek foar as *Hornwier*. Horne is in foarm fan 'herne'=hoeke, yn dit gefal in bocht yn de Tsjettelfeart.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
It Hoarslân

**It Hoarslân** is in delsetting besuden Berltsum yn de gemeente De Waadhoeke. De namme komt ek foar as
Horsland. Horslant en Horslandt. In gebiet mei deselde namme kaam eartiids ek foar ûnder Rinsumageast. 'Hors' soe fan hynder komme kinne mar ek fan drek of dridze. Mei de ûntwikkeling fan it kassegebiet yn it begjin fan de 21e iuw is fan it eardere Hoarslân sa goed as neat werom te kennen.

## Fleantúchûnk
Op 9 juny 2016 is ien fan de fan de fleanbasis Ljouwert opstiigde strieljagers fan it type Northrop F-5E ''Freedom Fighter'' yn it eardere Hoarslân delstoart. De strieljager boarre him deun tusken in hûs en in kas de grûn yn. It gie om in tastel fan it Switserske tiim Patrouille Suisse, dat by in treningsflecht foar de Loftmachtdagen in oar fleantúch út it tiim rekke. De piloat rêde him mei de sjitstoel mar mei trochdat er troch it glês fan de njonkenlizzende kas rekke skeinde er beide ankels. It oare tastel dat rekke waard sette mei súkses in needlanning yn dy't goed ôfrûn op de fleanbasis Ljouwert. Yn ferbân mei ûndersyk en berging waard it gebiet in wike as wat ta militêr terrein ferklearre en dei en nacht (swier) bewekke.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Hottingawier

**Hottingawier** is in delsetting súdeast fan Eagum yn de gemeente Ljouwert. De namme komt ek foar as *Hotnyawier zaete*, as state.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Hou (útbuorren)

**Hou** is in delsetting noard fan Koarnwert, dêr't er offisjeel ûnder falt, yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as
*Houw*, *Het Houw*, *Houwe(n)* en *'t Houw*.

De buorskip bestiet út fiif huzen en twa pleatsen by de Houdyk, de Iselmardyk del benoarden de Doarpswei oant it knooppunt Surch, pleatslik de Kop fan Ofslútdyk neamd. Mei de buorskip wurdt gauris de âlde terp, dêr't de Houpleats op stiet, mei ornearre. De oarspronklike pleats wie ien fan de grutsten yn Fryslân. Hy baarnde yn 1934 ôf en waard ferfongen troch in lytseren ien. De huzen oan 'e seedyk wiene fanâlds fiskershuzen.

Eastlik fan de buorskip waarden yn 2022 seis wynmûnen fan Wynpark Nij Hiddum-Hou pleatst.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Houwen

* De Houwen (Koarnwert), as delsetting Hou  by Koarnwert
* De Houwen (Reitsum), in delsetting en  strjitnamme *Houwens dijk* by Reitsum
* De Houw, buorskip yn de gemeente De Marne
De Hôven

**De Hôven** is in delsetting noardeast fan Minnertsgea yn de gemeente De Waadhoeke. De namme komt om 1700 hinne foar as in * Erfstadhouders Vrye jachtpaal*, dy't op de dyk stie om it jachtrjocht fan it 'hof' op It Bilt te markearjen.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Huniadyk

De **Huniadyk** wie in buorskip en wei noardwest fan Turns yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as Honnyghadyc, Huninghedick en Huynghe dijke mei dêroan de Huniasathe.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Yskebuorren

**Yskebuorren** (Súdwesthoeksk: *Yskeburren*) is in earder buorskip noardwest fan Warkum yn de gemeente Súdwest-Fryslân, foar 2011 Nijefurd. De namme komt ek foar as *IJskeboeren*, *Ysbureterp*, *Ysnigbura* en Yskeburrefeart. De namme giet werom op de famyljenamme Ysinga.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Iwert

**Iwert** is in delsetting súd fan Wikel yn de gemeente Gaasterlân-Sleat. De namme komt ek foar as *Wijkeler Eebuurt*, *IJbuurt*, *Wykeler Ybert*, *Ybert* en *Eybuyrt*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Jelsumer Húskes

**Jelsumer Húskes** wie in buorskip oan de eastlike Middelseedyk (Bredyk), westlik fan en op de himrik fan Jelsum yn de gemeente Ljouwert. De namme komt ek foar as 't Haantje en Jelsumerhuzen.

Yn 1987 waarden alle wenten en kafee *'t Haantje* sloopt fanwegen de oanlis fan in paralelwei njonken de Bredyk. Boppedat hienen de bewenners in soad lûdoerlêst fan de Fleanbasis Ljouwert. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Jirden

**De Jirden** is in buorskip en streek noardwest fan Surhústerfean yn de gemeente Achtkarspelen. De namme komt ek foar as *De Jerden*, *Nije Jirden* en de *Irnster wei*. In jerde/jirde is in âlde lânmjitte, te fergelykjen mei de Ingelske *yard*, en te fergelykjen wie mei in roede.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Joere

**De Joere** is in buorskip benoarden Eastermar yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De namme komt ek foar as *Joerelaan*, *Grote Youre* en *Lutke Youwer*. Mooglik in relaasje mei de nôtnamme hjouwer.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Jongebuorren

**Jongebuorren** is in buorskip súdwest fan Terherne yn de gemeente De Fryske Marren. De namme komt ek foar as *Jongebwren* en *Jongeburen*. It hearde oant 1984 by de himrik fan Goaiïngaryp.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Iest

**De Iest** is in delsetting east fan Sumar yn de gemeente Tytsjerksteradiel.

De namme komt ek foar as *De Eest*, *Eestplaatspolder*, *Eestplaats* en *Eestpollen*. It giet grif om in iest as mienskiplik boulân om in doarp.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Ysgum

**Ysgum** is in buorskip noardeast fan Parregea by Dedzjum yn de gemeente Súdwest-Fryslân, foar 2011 Wûnseradiel. De namme komt ek foar as *IJsgum*. De namme sil weromgean op de famyljenamme Ysinga.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Jornahûs (Súdwest-Fryslân)

**Jornahûs** is in delsetting noardwest fan Kûbaard yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as *Jornahuis*, *Jornahuys(en)*, *Jornehus*, *Jornahuysum* en *Jornahuyster sate yn Dixhorne*
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Jornahûs

* Jornahûs (Wergea) as buorskip east fan Wergea yn de gemeente Ljouwert
* Jornahûs (Súdwest-Fryslân), de buorskip noardwest fan Kûbaard yn de gemeente Súdwest-Fryslân
Jornahûs (Wergea)

**Jornahûs** is in buorskip east fan Wergea yn de gemeente Ljouwert. 

De namme komt ek foar as *Jornahuizen*, *Jorna Huysen*, *Joernahusim* en *Joerna huijssen*. Jorna is in famyljenamme.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Jousmabuorren

**Jousmabuorren** wie in lytse krite noardeast fan Hallum yn de gemeente Noardeast-Fryslân. It buorrentsje mei earder in Jousmasate wie mear in dykje mei hjir en dêr in pleats. Sûnt de ferkaveling makket de Jouwsmabuorren, hjoed-de-dei mei in w, ferbining mei de Herjuwsmawei dy't nei it plak fan de âlde Herjuwsmastate besúdwesten Ferwert rint. 

De namme komt ek foar as *Jousum Buiren*, *Jousum*, *Jousma terp* en de strjitnamme *Jousma wech*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Kahoal (Noardeast-Fryslân)

**Kahoal** is in buorskip west fan Blije mar hearrend ta de himrik fan Ferwert yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De namme komt ek foar as *Koudehool*, *Kahool*, *Koehool*, *Caldenhof*, *Cohool*, *Coldehol*, de pleatsnammen *Groot Koohool en *Klein Koohool* en *Kahoolsterlaan''.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Kahoal

* Kahoal (Súdwest-Fryslân), buorskip by Raerd yn Súdwest-Fryslân.
* Kahoal (Blije), buorskip by Ferwert yn Ferwerderadiel
Kahoal (Súdwest-Fryslân)

**Kahoal** is in buorskip benoarden Raerd yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as *Koude hoel*, *Koudehool*, *Kaldehoestera*, *Coldehoelsterra hoylandt* en *Coldeh0ol*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Kealebeintum

**Kealebeintum** is in buorskip noard fan De Koaten yn de gemeente Achtkarspelen. It leit yn 'e himrik fan Koatstertille. De namme komt ek foar as Opper Ko(o)ten, *Kaale Beyntum* en *Kale-Beintum*.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Koaten

**De Koaten** wie in doarp en wei oan in westlike ynham fan it wetter dat yn de 16e iuw fergroeven waard ta it Knillesdjip yn de gemeente Achtkarspelen. De namme komt ek foar as *Cooten* (1398), *Kooten*, *Cotum* of *De Coten*. Yn 1478 wurdt it lyksteld oan **Westerham**, blykber in pindant fan Osterham, in oare namme foar Droegeham. 

In diel fan De Koaten wurdt nei 1700 ek Opperkoaten neamd. Op nijere kaarten is Opperkoaten ek in fjildnamme. Op dit steed stie ek de Koatster mûne. Besuden de kearn ûntstie Koatstertille. Yn 1959 waard it âlde doarp by Koatstertille foege en waard it in buorskip. Ek de buorskippen Kealebeintum, Kûkhernstertille en Kûkherne waarden yn de 19e iuw ta Koatstertille rekkene.

## Berne yn De Koaten
* Gauke Kootstra (1874-1942), boargemaster fan Eaststellingwerf, Emmen en Gorkum
* Louw de Graaf (1930), politikus

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Mette-Marit Tjessem Høiby

**Mette-Marit Tjessem Høiby** (Kristiansand, 19 augustus 1973), prinses fan Noarwegen, is de frou fan kroanprins Haakon Magnus fan Noarwegen en is de jongste dochter fan sjoernalist Sven Olaf Bjarte Høiby (1936-2007) en Marit Tjessem.

As allinnsteande mem fan ien soan, Marius Borg Høiby (13 jannewaris 1997), moete se kroanprins Haakon yn 1999. It pear ferloofde him op 1 desimber 2000 en troude op 25 augustus 2001 yn Oslo.

Mei Haakon krige sy noch twa bern. Op 21 jannewaris 2004 befoel prinsesse Mette-Marit fan in dochter, Ingrid Alexandra. Op 3 desimber 2005 waard in soan berne, Sverre Magnus.
De Kamp

**De Kamp** wie in buorskip, it eastlike diel fan Moddergat (it oare part is De Oere), yn de gemeente Dongeradiel. It is no part fan de buorren fan Peazens. De namme betsjut in 'stik ôfskieden lân'.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Kampen

* De Kampen (Eaststellingwerf), buorskipnoardeast fan Langedike yn de gemeente Eaststellingwerf
* De Kampen (Súdwest-Fryslân), buorskip west fan Wytmarsum yn de gemeente Súdwest-Fryslân, foarh. Wûnseradiel
* De Kampen (De Waadhoeke), buorskip súdeast fan Tsjom yn De Waadhoeke, foarhinne Frjentsjerteradiel

* De Kampen (Grinslân),  buorskip yn de gemeente Súdhorn, in de provinsje Grinslân
Kattebuorren

**Kattebuorren** is in buorskip súd fan Langwar en east fan Diken yn de gemeente De Fryske Marren. De namme komt ek foar as *Katte Buiren*, *Katteburen*, *Kartst schaer*, *Katbirster scher* en *Cattebuirster Schar*. Mooglik in ferwizing nei kat of type syl.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Kat

**De Kat** is in buorskip oan de Himdyk tusken Blauhûs en Westhim yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as *Sate Katzyl* en *De Katzijl*. Hy leit oan de feart fan Easthim nei de Pikemar lâns de súdlike Middelseedyk. In kat is in type syl (slûs).

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Keallesturt

**Keallesturt** is in delsetting en pleats noardwest fan Ginnum yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De namme komt ek foar as *Kelswert*, *Kjellstut*, *Kelsert* en *Kealve State*. Mooglik ôflaat fan de Skandinavyske foarnamme Kjell.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Kristiansand

**Kristiansand** is in stêd yn Noarwegen. It is de haadstêd fan de provinsje (yn it Noarsk *fylke*) Agder. De stêd leit oan de kust, by de mûning fan de rivier de Otra, yn it fierste suden fan it lân.

Kristiansand is in relatyf jonge stêd, dy't yn 1641 troch de Deenske kening Kristiaan IV stifte waard. It sintrum fan de stêd, *kvadraturen*, wurdt skaaimerke troch in folslein rjochthoekich strjittepatroan.

As 'haadstêd fan it Suden' lûkt it plak in soad fakânsjegongers út Noarwegen. By de stêd leit in bistetún, *Dyreparken*, dêr't ek in attraksjepark oan keppele is. Alle jierren yn july wurdt it festival *[[Quart (festival)|Quart]]* holden, ien fan de grutte festivals yn Noarwegen.

## Ynfrastruktuer
Ut Kristiansand wei sette fearboaten ôf fan de rederijen Color Line en Fjord Line nei Hirtshals yn Denemark. Sûnt 2022 hat de rederij Holland Norway Lines in fearferbining opset fanút de Eemshaven yn Grinslân.

Troch Kristiansand rinne twa wichtige dyken. De E18 ferbynt de stêd mei Oslo. De E39 ferbynd Kristiansund mei Stavanger

Kristiansund leit oan de spoarline fan Oslo nei Stavanger, it stasjon leit njonken de fearhaven en is der troch in kopstasjon.
It fleanfjild Kjevik leit krekt bûten de stêd Kristiansand, en hat ferbiningen mei Oslo, Bergen, Stavanger, Keappenhaven en Amsterdam.

## Berne yn Kristiansand
* Anton Jörgen Andersen, Komponist
* Jens Bjørneboe, skriuwer
* Camilla Collett, skriuwster
* Mette-Marit fann Noarwegen, frou fan de Noarske kroanprins
* Agnes Kittelsen, aktrise
* Petter Rudi, fuotballer
* Fredrik Strømstad, fuotballer
* Andreas Thorkildsen, atleet, wrâldkampioen
* Henrik Wergeland, dichter

## Galery

File:Otra-Kristiansand.jpg|*De rivier Otra rint troch de stêd*
Ofbyld:Przystan ks ubt.jpeg|*Jachthaven*
Ofbyld:Kristiansand, Tollbodgata 73.jpg|
Ofbyld:Norskdomkirke ubt.jpeg|*Domtsjerke*
Ofbyld:Kristiansand 01 ubt.jpeg|*Strânpromenade*
Ofbyld:Kr-iv-ks ubt.jpeg|*Kristiaan IV fan Denemark en Noarwegen*
Ofbyld:Christiansholm festning twierdza1 ks ubt.jpg|*Christiansholm*
Ofbyld:Ferry Christian IV in Kristansand Norway 2004 ubt.jpeg|*Fearhaven yn kristiansand*
Ofbyld:Kristiansand stasjon.jpg|*Stasjon fan Kristiansand*
Keppens

**Keppens** wie in delsetting noardwest fan de âlde kearn fan de stêd Boalsert yn de gemeente Súdwest-Fryslân. 

Hy lei binnen de klokslach fan de stêd. De namme komt ek foar as *Keppensera laen*, *Keppense* en *Kempenesse* en komt mooglik fan de eigennamme Kempa.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Keimpewier

**Keimpewier** is in buorskip ûnder Jannum yn de gemeente Noardeast-Fryslân. 

De namme komt ek foar as *Kempa weer*, *Kijmpen weer*, *Keimpewiert*, *Kempama wier* en *Keympo Wier*. De betsjutting is 'de wier fan Keimpe'.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Kilewier

**Kilewier** is in terp en delsetting besuden Turns yn de gemeente Súdwest-Fryslân op de grins mei de gemeente Snits. Hy leit fuort west fan de Frjentsjerter Feart.

De namme komt ek foar as *Kilawier* en *Kielewier*. De betsjutting is mooglik 'slinke by de wier (terp)'.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Kampen (Súdwest-Fryslân)

**De Kampen** is in buorskip westlik fan Wytmarsum en súdeastlik fan Penjum yn de gemeente Súdwest-Fryslân, foarhinne Wûnseradiel. 

De namme komt ek foar as *Kampen*, *Aggemastate op de Campen*, *oppa Campen* en *Kam*. De betsjutting is in 'kampe lân'.

Yndertiid stie dêr de Aggemastate oan de Penjumer Feart. Op it stee stiet hjoed-de-dei in pleats. De wenten fan de buorskip steane oan de Kamperwei.

## Berne
* Bouke van der Kooij (1947), ûndernimmer, VVD-politikus en heechlearaar.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Kampen (Eaststellingwerf)

**De Kampen** is in buorskip neardeast fan Langedike yn de gemeente Eaststellingwerf. 

De namme komt ek foar as *De Campen* en *Kampen*. In kampke lân is in stik ôffrede lân.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings