Elizabeth Olsen

**Elizabeth Olsen** (folút: **Elizabeth Chase Olsen**; Los Angeles, 16 febrewaris 1989) is in Amerikaansk aktrise dy't de jongere suster is fan 'e bekendere twillingaktrises Mary-Kate en Ashley Olsen. Yn it sok fan har susters spile hja al as bern ferskate lytse roltsjes yn Amerikaanske tillefyzjesearjes. Olsen briek lykwols pas troch yn 2011, doe't se de haadrol hie yn it ûnôfhinklike skriller-drama *Martha Marcy May Marlene*, dêr't se in protte lof foar taswaaid krige. Neitiid wie se te sjen yn films as *Silent House*, *Oldboy*, *Godzilla*, *Ingrid Goes West* en *[[Wind River (film út 2017)|Wind River]]*. Ek hie se de haadrol yn 'e web-/tillefyzjesearje *Sorry for Your Loss*, dêr't se teffens as útfierend produsinte by belutsen wie. By it grutte publyk waard se it bekendst mei har fertolking fan 'e rol fan Scarlet Witch yn 'e superheldefilms fan Marvel Studios. 

## Libben en karriêre
### Jonkheid en oplieding
Olsen waard yn 1989 berne yn Sherman Oaks, in begoedige wyk fan 'e stêd Los Angeles, yn 'e Amerikaanske steat Kalifornje. Hja is de dochter fan Dave Olsen, in projektûntwikkeler en hypoteekbankier, en dy syn frou Jarnie (koart foar Jarnette), in ympressario. Olsen is de jongere suster fan 'e twilling Mary-Kate en Ashley Olsen, dy't al hiel jong wrâldferneamd waarden as tillefyzje-aktrises yn 'e komeedzjesearje *Full House*. Olsen hat ek in âldere broer, Trent, en twa jongere healsiblings. Se is fan mingd Ingelsk en Noarsk etnysk komôf. Har âldelju skieden yn 1996, doe't se sân jier âld wie.

As bern siet Olsen op ballet en krige se sjonglessen. Yn it sok fan har bekendere twillingsusters sette se ek al ier útein mei aktearjen. Sa hie se lytse roltsjes yn 'e tillefyzjefilm *How the West Was Fun* (1994), de komeedzjesearje *Full House* (1995) en de inkeld op fideo útbrochte searje *The Adventures of Mary-Kate & Ashley* (1994-1996). Olsen gie nei de Campbell Hall School, in basisskoalle yn North Hollywood. Nei't se de middelbere skoalle trochrûn hie, learde se fierder oan 'e Tisch School of the Arts, in fakulteit fan New York University. Yn 2009 studearre se in semester yn Moskou oan 'e skoalle fan it Moskovysk Teäter foar de Keunsten. Fierders wie se ek as stazjêre belutsen by de Atlantic Theater Company. Yn maart 2013 studearre se ôf mei in bachelorgraad yn toaniel nei seis gauris ûnderbrutsen stúdzjejierren.

### Aktearkarriêre
Nei't se har aktearoplieding ôfrûne hie, sette Olsen útein mei in eigen karriêre as aktrise, los fan it wurk fan har susters. It hie der wol oan hân dat soks barre soe, want fanwegen de negative media-oandacht dy't de famylje Olsen yn 2004 oer it mad kaam yn ferbân mei Mary-Kate har anoreksia, hie Elizabeth op in hier nei it aktearjen deroan jûn. Sa wie it lykwols net gien, en yn 2011 briek se troch mei har haadrol yn it ûnôfhinklike skriller-drama *Martha Marcy May Marlene*. Sawol de film sels as Olsen har optreden yn 'e rol fan Martha, in famke dat oan waantinkbylden lijt nei har ûntsnapping út in sekte en de weromkear nei har famylje, krigen in protte lof taswaaid. Olsen wûn ferskate mindere prizen, lykas de New Generation Award fan 'e Los Angeles Film Critics Association, de priis foar meast ûnthjittende akteur fan 'e Chicago Film Critics Association en de priis foar bêste aktrise fan 'e Vancouver Film Critics Circle. Ek waard se nominearre foar de Independent Spirit Award, de Satellite Award en de Saturn Award yn 'e kategory bêste aktrise.

De folgjende film fan Olsen wie de horror-remake *Silent House* (2011), wêryn't se de rol fan Sarah spile. Dy film krige mingde kritiken, mar Olsen har aktearjen waard rûnom priizge. It smiet har de Fangoria Chainsaw Award yn 'e kategory bêste aktrise op. Fierders spile Olsen yn 2011 ek noch yn 'e film *Peace, Love & Misunderstanding* en yn 'e fideoklip fan it nûmer *The Queen* fan Carlotta. Yn 2012 wie se te sjen yn 'e films *Red Lights* en *Liberal Arts*, wêrfan't de lêste regissearre waard troch Josh Radnor.

Mei Dakota Fanning fertolke Olsen yn 2013 de haadrollen yn 'e film *Very Good Girls*. Datselde jiers wûn se ek in Britske BAFTA Award yn 'e kategory opgeande stjer. Se wie de tsjinspylster fan Josh Brolin yn 'e Amerikaanske remake (2013) fan 'e Súdkoreaanske film *Oldboy* (2003). Ek wie se yn 2013 te sjen as Edie Parker, de earste frou fan 'e Amerikaanske skriuwer Jack Kerouac, yn *Kill Your Darlings*, en as Thérèse Raquin yn *In Secret*, in filmadaptaasje fan 'e literêre klassiker *[[Thérèse Raquin]]*, út 1867, fan 'e Frânske skriuwer Émile Zola.

Yn 2014 fertolke Olsen mei Bryan Cranston en Aaron Taylor-Johnson de haadrollen yn 'e film *Godzilla*, de reboot fan de filmsearje mei dy namme troch filmstudio Legendary Entertainment. Dat jiers hie Olsen ek foar it earst de rol fan Scarlet Witch yn in superheldefilm fan de Marvel Studios, te witten yn in bonussêne dy't healwei de ôftiteling te sjen wie oan 'e ein fan *Captain America: The Winter Soldier*. Dyselde rol soe se op 'e nij spylje yn **' ([[2015]]), ''[[Captain America: Civil War]]'' ([[2016]]), **' (2018) en **' ([[2019]]).

Olsen fertolke yn [[2015]] ek de rol fan [[Audrey Williams]], de frou, [[ympressario]] en [[duët]]partner fan [[country]]sjonger [[Hank Williams]] (spile troch [[Tom Hiddleston]]) yn 'e [[biografyske film]] ''I Saw the Light'', ûnder [[rezjy]] fan [[Marc Abraham]]. Yn [[2017]] wie Olsen te sjen as Taylor Sloane yn 'e film ''Ingrid Goes West'', wêryn't se de tsjinspylster wie fan [[Aubrey Plaza]]. Datselde jiers fertolke se yn 'e [[neo-western]] ''[[Wind River (film út 2017)|Wind River]]'', fan regisseur [[Taylor Sheridan]], de rol fan [[FBI]]-aginte Jane Banner, dy't mei help fan in [[spoarsiker]] fan 'e [[U.S. Fish and Wildlife Service]] (spile troch [[Jeremy Renner]]) yn it [[Wind River Yndianereservaat]] fan [[Wyoming]] de [[moard]] op in jonge [[Yndianen|Yndiaanske]] [[frou]] besiket op te lossen.

Ein [[2018]] makke [[The Disney Company|Disney]] bekend dat Olsen en [[Paul Bettany]] de haadrollen spylje soene yn in noch te meitsjen [[tillefyzjesearje]] fan [[Marvel Entertainment]], dy't útstjoerd wurde soe op 'e eigen [[video-on-demand]]tsjinst [[Disney+]]. De [[titel (namme)|titel]] fan 'e searje soe ''WandaVision'' wurde, sa waard yn [[april]] [[2019]] befêstige. De searje moast streekrjocht yn ferbân stean mei de noch te meitsjen film ''[[Doctor Strange in the Multiverse of Madness]]'', dêr't Olsen ek yn meispylje soe.

===Priveelibben===
Olsen en akteur [[Boyd Holbrook]] [[ferloving|ferloofden]] harren yn [[maart]] [[2014]], mar brieken de [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] yn [[jannewaris]] [[2015]] ôf ear't it ta in [[houlik]] komme koe. Neitiid krige Olsen yn [[2016]] in relaasje mei [[muzikant]] [[Robbie Arnett]] fan 'e [[band]] [[Milo Greene]]. Mei him ferloofde se har yn [[2019]]. 

Yn in [[fraachpetear]] hat Olsen sein dat se harsels al as [[ateïst]] beskôget sûnt se trettjin jier âld wie.

==Filmografy==

|-

|-
|align="center"| 1994 || ''How the West Was Fun'' || [[famke]] yn [[auto]] || [[tillefyzjefilm]]
|-
|align="center"| 2016 || ''Drunk History'' || Norma Kopp || [[gastrol]]; [[ôfl.]] ''Siblings''
|-
|align="center"| 2017 || ''HarmonQuest'' || Stirrip || gastrol; ôfl. ''The Keystone Obelisk''
|-
|align="center" style="vertical-align:top"| 2018–2019|| style="vertical-align:top"|''Sorry for Your Loss'' || style="vertical-align:top"|Leigh Shaw || [[fêste rol]]; ek [[útfierend produsinte]]<br>nom. [[Critics' Choice Television Award]] foar bêste aktrise yn in dramasearje
|-
|align="center" style="vertical-align:top"| 2021 || style="vertical-align:top"|''WandaVision'' || style="vertical-align:top"| [[Scarlet Witch]] (Wanda Maximoff)&nbsp;&nbsp; || [[haadrol]]; [[minysearje]]<br>nom. [[Emmy Award]] foar bêste aktrise yn in minysearje of tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2021–2022 || ''Marvel Studios: Assembled'' || n.f.t. || [[efter-de-skermendokumintêre]]searje, 2 ôfl.
|-
|align="center"| 2022 || ''Saturday Night Life'' || harsels || gastrol; ôfl. ''Benedict Cumberbatch/Arcade Fire''
|-
|align="center"| 2023 || ''Love & Death'' || [[Candy Montgomery]] || [[minysearje]]
|-
|align="center"| 2023 || ''What If...'' || Scarlet Witch (Wanda Maximoff) || as [[stimaktrise]], [[seizoen (omrop)|seizoen]] 2
|-
|align="center"| 2025 || ''Marvel Zombies'' || Scarlet Witch (Wanda Maximoff) || as stimaktrise, [[minysearje]]
|-

|-
|align="center" style="vertical-align:top"| 2011 || style="vertical-align:top"|''Martha Marcy May Marlene'' || style="vertical-align:top"|Martha || nom. [[Independent Spirit Award]] foar bêste aktrise<br>nom. [[Satellite Award]] foar bêste filmaktrise<br>nom. [[Saturn Award]] foar bêste aktrise
|-
|align="center"| 2012 || ''Red Lights'' || Sally Owen || 
|-
|align="center"| 2012 || ''Silent House'' || Sarah || 
|-
|align="center"| 2012 || ''Peace, Love & Misunderstanding'' || Zoe || 
|-
|align="center"| 2012 || ''Liberal Arts'' || Zibby || 
|-
|align="center"| 2013 || ''Kill Your Darlings'' || Edie Parker || 
|-
|align="center"| 2013 || ''Oldboy'' || Marie Sebastian / Mia Doucett || 
|-
|align="center"| 2014 || ''In Secret'' || Thérèse Raquin || 
|-
|align="center"| 2014 || ''Captain America: The Winter Soldier'' || [[Scarlet Witch]] (Wanda Maximoff) || [[cameo]] yn [[sêne]] nei [[ôftiteling]]; net fermeld op ôftiteling
|-
|align="center"| 2014 || ''Very Good Girls'' || Gerry Fields || 
|-
|align="center"| 2014 || ''Godzilla'' || Elle Brody || nom. [[Teen Choice Award]] foar trochbraak fan in filmstjer
|-
|align="center"| 2015 || **' || Scarlet Witch (Wanda Maximoff) || nom. Teen Choice Award foar trochbraak fan in filmstjer
|-
|align="center"| 2015 || *I Saw the Light* || Audrey Williams || 
|-
|align="center"| 2016 || *[[Captain America: Civil War]]* || Scarlet Witch (Wanda Maximoff) || nom. Teen Choice Award foar bêste gemy op it wite doek
|-
|align="center"| 2017 || *Ingrid Goes West* || Taylor Sloane || 
|-
|align="center"| 2017 || *[[Wind River (film út 2017)|Wind River]]* || FBI-aginte Jane Banner || 
|-
|align="center"| 2018 || *Kodachrome* || Zooey Kern || 
|-
|align="center"| 2018 || **' || Scarlet Witch (Wanda Maximoff) || nom. [[Teen Choice Award]] foar favorite aktrise yn in aksjefilm
|-
|align="center"| 2019|| **' || Scarlet Witch (Wanda Maximoff) || 
|-
|align="center"| 2022 || *[[Doctor Strange in the Multiverse of Madness]]*&nbsp;&nbsp; || Scarlet Witch (Wanda Maximoff) || 
|-
|align="center"| 2024 || *The Assessment* || Mia || 
|-
|align="center"| 2025 || *Eternity* || Joan || 
|-
|}

## Keppelings om utens
*  Elizabeth Olsen op Twitter
*  Folsleine filmografy fan Elizabeth Olsen yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)