open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Popke van der Zee

**Popke van der Zee** (Ryptsjerk, 14 juny 1956 – Mantgum, 8 augustus 2020) wie in Frysk taalkundige,  learaar, toanielakteur en oersetter.

## Libben
Van der Zee oppenearre him foar it earst doe't er yn 1984 tegearre mei Jelle Krol in Fryske proaza-oersetting útbrocht fan it Aldingelske epos *[[Beowulf]]*. Hy wurke neitiid as learaar Ingelsk.

Yn 1996 waard er troch regisseur Romke Toering frege foar in lytse rol yn it Iepenloftspul fan Jorwert, dat dat jiers it stik *In Sinterske Opera* spile. Dat wie de debútrol fan Van der Zee. It befoel sa goed dat er it jiers dêrop (op 'e nij by it Iepenloftspul fan Jorwert) de folle gruttere rol hie fan Bill Sykes, yn *Oliver*. Dat wie it begjin fan in hiele rige rollen yn toanielstikken en iepenloftspullen, wylst er ek meiwurke oan skoalradio- en skoaltillefyzje-útstjoerings fan Omrop Fryslân. Yn 2018 makke Van der Zee diel út fan 'e sjuery fan 'e Gouden Gurbes, de prizen foar de bêste iepenloftspullen. Syn lêste rol hied er yn 2019 yn it iepenloftspul fan De Himrik, dêr't doe *[[Animal Farm]]* fan George Orwell spile waard.

Van der Zee ried trije kear de Alvestêdetocht út: de tretjinde (1985), fjirtjinde (1986) en fyftjinde (1997) Alvestêdetocht. Yn 2009 hied er in figuranteroltsje yn 'e histoaryske film *[[De Hel van '63]]*, fan Steven de Jong, oer de tolfde Alvestêdetocht fan 1963, as ien fan 'e rayonhaden fan 'e Feriening De Fryske Alve Stêden. Oare leafhawwerijen fan sines wiene angelfiskjen, fûgels en syn grientetún.

Privee waarden Van der Zee en syn frou Wieke, mei wa't er fjouwer bern hie, troffen troch djip leed doe't harren twajierrige soan Piter Durk yn 'e feart by harren foar hûs yn Mantgum ferdronk. Yn 2016 spile Van der Zee mei Froukje Reitsema, dy't sels ek in bern ferlern hie, oer dat ûnderwerp yn it stik *Foar Dy Nei Dy*, dat ynspirearre wie troch harren beider ûnderfinings. Yn in reportaazje yn it ramt fan *Finster op Fryslân* fertelde Van der Zee dat er eltse dei noch oan syn jonkje tocht.

Van der Zee kaam yn augustus 2020 te ferstjerren oan sloktermkanker. Hy waard 64 jier.
Araneilannen

De **Araneilannen** (Ingelsk: *Aran Islands*, Iersk: *Oileáin Árann*) binne trije eilannen yn de mûning fan de Baai fan Galway yn county Galway yn Ierlân. De bewenners op de eilannen libben fanâlds fan de fiskerij, mar hjoed-de-dei is it simmertoerisme ek fan grut ekonomysk belang. 

De eilannen hearre ta de *[[Gaeltacht]]*, de krite dêr't de omgongstaal it Iersk is, mar de bewenners binne it Ingelsk ek machtich.

## Geografy
#### Inis Mór
Inis Mór (Ingelsk: *Inishmore*, 'it grutte eilân') is mei 1281 bewenners (2002) it grutste eilân. Cill Rónáin (Kilronan) is it grutste doarp op it eilân, en hat in haven dêr't de fearboat fan it fêstelân oanleit. Op it eilân binne ferskate forten út de izertiid, ûnder oaren Dún Aonghasa en Dún Dúchathair (*Dún* is Iersk foar fort). Inis Mór hat in rol spile by de fersprieding fan it iere kristendom yn Ierlân. It eilân hat ferskate ruïnes fan tsjerkjes. De âldste is fan de fyfde iuw. Inis Mór is populêr by toeristen.

#### Inis Meáin
Inis Meáin (Ingelsk: *Inishmaan*, 'it middelste eilân') is net it lytste eilân, mar hat wol it leechste tal ynwenners en is it minste op toeristen rjochte. 

#### Inis Óirr
Inis Óirr (Ingelsk: *Inisheer*, 'it eastereilân') is it lytste fan de arsjipel en hat in feartsjinst mei Ros a'Mhíl en Doolin.


Ofbyld:Dunaonghasa2.jpg| Usjoch fan it fort Dun Aonghasa ôf
Ofbyld:Aran Islands Inishmore Ireland.jpg| Inishmore
Ofbyld:Inisheer landscape.jpg| Inisheer
Suëzkrisis

De **Suëzkrisis** of **Twadde Arabysk-Israelyske Oarloch**, fan 1956 wie in wapend konflikt oer it besit en de tagong fan it Suëzkanaal. It gefolch wie in oarloch yn de Sinaï tusken Egypte oan de iene kant en Israel, mei it Feriene Keninkryk en Frankryk oan de oare kant. By it konflikt sneuvelen 1600 Egyptners en 215 soldaten fan de oare trije lannen dy't derby belutsen wienen. De gefjochten wienen fan 31 oktober oant en mei 5 novimber 1956, de Israelyske besetting fan de Sinaï-woastyn en de Gazastripe waard yn maart 1957 opheft. De Suëzkrisis wurdt meastentiids sjoen as it definitive ein fan Frankryk en it Feriene Keninkryk as grutmachten.

## Wichtige persoanen yn it konflikt
* Guy Mollet, premier fan Frankryk.
* Anthony Eden, premier fan Grut-Brittanje.
* John Foster Dulles, minister fan Bûtenlânske Saken fan de Feriene Steaten.
* Gamal Abdel Nasser, presidint fan Egypte.
* David Ben Gurion, premier fan Israel.
* Nikita Chroesjtsjov, Sekretaris-generaal fan de Kommunistyske Partij fan de Sovjet-Uny
Gilgamesj-epos

It **''Gilgamesj''-epos** komt út Sumearje en is ien fan de âldste ferhalen fan de wrâld. It giet oer Gilgamesj, de heldekening fan de stêd Uruk yn Sumearje en datearret fan lang neidat Gilgamesj sels kening wie. De meast folsleine ferzje fan it ferhaal is oantroffen yn de gearstalling fan de Assyryske kening Assurbanipal út de 7e iuw f.Kr. Guon ferzjes datearje lykwols út noch eardere tiden. 

De tekst koe bewarre bliuwe omdat it iuwenlang troch learlingen yn spikerskrift oerskreaun waard op klaaitabletten om de Sumearyske taal te learen, ek yn de tiid dat de taal troch it folk net mear sprutsen waard, mar allinne troch amtners brûkt, krekt sa as it Latyn yn de Midsiuwen. Mei help fan de archeologyske fynsten koe it ferhaal aardich rekonstruearre wurde. 

Hiel nijsgjirrich is, dat sawol de Bibel as it Gilgamesj-epos de sûndfloed neame.
Pierre Mignard

**Pierre Mignard** (Troyes, 7 novimber 1612 - Parys, 30 maaie 1695) wie in Frânsk keunstskilder. Hy hat as bynamme *Le Romain*, meidat er lange tiid yn Rometahold en om ûnderskied te meitsjen mei syn soannen Paul en Pierre en broer Nicolas, dy't ek ferneamde keunstskilders wiene.

Mignard wie learling fan Simon Vouet en Jean Boucher. Hy arbeide yn Rome fan 1636 oant 1657, tegearre mei Charles Alphonse du Fresnoy. Yn Rome krige syn namme klank as bejefticht portrettist en dat makke dat er yn 1658 fan Loadewyk XIV nei Frankryk roppen waard.

Yn Frankryk waard er in ferneamd as hofskilder. Hy wie tsjinstanner fan Charles Lebrun, mei-oprjochter fan de Académie Royale de Peinture et de Sculpture. Nei de dea fan Lebrun slagge it him en nim dy syn funksjes oer.

Mignard skildere in soad portretten fan leden fan it foarstehûs en makke ek dêr namme as portrettist. Yn 1673 skildere er Loadewyk XIV foar Maastricht. Hy wie fierder fral ferneamd fan syn madonna's, dy't sels oantsjut waarden mei *mignardes*. Tal fan doetiids ferneamde persoanen hawwe foar hom posearre, ûnder oaren Turenne, Molière, Bossuet en Descartes.

Ek syn âldste soan Paul (Avignon, 1639 - Lyon, 1691) wie in bekend skilder. Soan Pierre (1640 - 1725) wie hofskilder fan keninginne Maria Theresia fan Frankryk en droech de titel *architecte du roi*.

## Galery

File:Henriette-Anne d'Angleterre, duchesse d'Orléans, dite Madame.jpg|Henriëtta fan Ingelân (1644-1670)
File:Pierre Mignard portrait painting of Marie Thérèse de Bourbon (1666-1732), Princess of Conti.jpg|*Princesse de Conti*
File:Louis XIV (Mignard).jpg|Loadewyk XIV
File:Madame de Montespan (?) - Musée de la Lunette, Morez.jpg|portret fan *Madame de Montespan* 


## Keppeling om utens
* Biografy yn de Catholic Encyclopedia
Rie Cramer

**Marie (Rie) Cramer**  (Sûkabûmy (Java, Yndoneezje), 10 oktober 1887 – Laren, 16 septimber 1977) wie in Nederlânsk yllustratrise, boekbânûntwerper en skriuwster.

## Biografy
Rie Cramer waard grutbrocht yn Nederlânsk-Ynje en wie de jongste yn in húshâlding mei fjouwer famkes. Har mem wie koel en ôfstanlik hat sy sein. Heit wie kaptein op de pakketfeart en dêrom net faak thús. Doe't Rie Cramer njoggen wie gong har mem mei de bern nei Nederlân. Al betiid gie hja nei de keunstakademy yn De Haach. Sy sette út ein mei it skriuwen fan berneferhalen en tekeningen. Mei santjen jier liet hja in map mei tekeningen en ferkes sjen oan útjouwer W. de Haan yn Utert. Hy wie ûnder de yndruk en joech har yn 1906 in opdracht foar it boekje *Van meisjes en jongetjes*. Yn dat sjenre hat se dêrnei is soad publisearre. Sy yllustrearre ek mearkes fan de bruorren Grimm, Charles Perrault (*[[Mearkes fan us Mem de Goes]]*), Hans Christian Andersen en Russyske mearkes. Dêrnjonken hat se boeken fan Nienke fan Hichtum en Anna Sutorius yllustrearre. Sy fersoarge de tekst en yllustraasje fan totaal 120 berne- en mearkeboeken en wie as fêste yllustratise mei it gesicht fan berneblêd *[[Zonneschijn (tydskrift)|Zonneschijn]]*. Fierder wie hja ek pottebakster, ûntwurp kostúms, exlibris, sierboarden, menukaarten en dekors. It hichtepunt fan har karriêre foel yn de jierren tweintich en tritich. 

Letter skreau Cramer romans, toanielstikken en harkspullen ûnder de skûlnammen **Marc Holman** en **Annie Smit**. Yn de Twadde Wrâldkriich skreau hja *Verzen van Verzet*. 

Rie Cramer hat trijeris troud west, yn 1922 mei de akteur Eduard Verkade, mar achte harsels net gaadlik foar in húshâlding en hinge bot oan har frijheid. Sy makke in protte bûtenlânske reizen en kocht in hûs op Majorka. Sy makke dêr tegels en skreau ek trije boeken oer Majorka (*Viva Mallorca*, *Mallorca - eiland van rust*, en *Mallorcanen*). Dy hat fan 1954 ôf oant begjin jierren santich mei freonen op Majorka wenne. Doe't dat net mear woe, gie se werom nei Nederlân. 

## Wurk
*1906 - *Van meisjes en van jongetjes* 
*1907 - *Van jongetjes en meisjes*
*1909 - *Kindjesboek*
*1910 - *Het diamanten prinsesje* 
*1913 - *Prentjes bij versjes* 
*1914 - *Lenteliedjes*
*1919 - *Een Hindoesche Liefdesgeschiedenis*
*1921 - *Het poppen A.B.C.*
*1925 - *Sneeuwwitje*
*1936 - *A is een aapje* (abecedarium)
*1937 - *Otje de Bas* 
*1938 - *Het Engeltjesboek*
*1947 - *Rut Wijgant* 
*1949 - *An en Jan* 
*1958 - *Kattebelletjes* 
*1965 - *Flitsen* (autobiografyske sketsen)
*1974 - *De vier jaargetijden*

## Oer Rie Cramer
* , *Rie Cramer - leven en werk*. 1974, Erven Thomas Rap

## Keppelings om utens
* Rie Cramer yn de DBNL
* Bettina J. Mulder, 'Cramer, Marie (1887-1977)', yn: ''Biografisch Woordenboek van Nederland'' 6..
Niger (rivier)

De **Niger** is de wichtichste rivier fan West-Afrika mei in langte fan sa'n 4.160 kilometer. It ôfwetteringsgebiet beslacht 2.117.700 km². De Niger ûntspringt yn it heechlân fan súdeastlik Guinee. De rivier rint yn in heale-moannefoarm troch Guinee, Maly, Niger, Benyn en Nigearia en mûnet oer de grutte Nigerdelta út yn de Golf fan Guinee. De Niger is de op twa nei langste rivier yn Afrika. Allinne de Nyl en de Kongo binne langer.

De Niger is ien fan de tsjien rivieren, dy't foar 90% bydrage oan de út rivieren ôfkomstige plasticsop fan de oseanen.

## Ut de skiednis
De Romeinen tochten dat it part fan de rivier by Timbûktû (*Tombouctou*) in diel fan de Nyl wie. Europeeske ûntdekkingsreizgers yn de 17e iuw mienden dat de rivier dêr wei nei it westen rûn en yn de rivier de Senegal útmûne. De wiere rin waard earst yn de 19e iuw troch westerlingen fêststeld.
## Sjoch ek
*List fan langste rivieren fan de wrâld
## Plakken oan de Niger
* Bamako
* Gao
* Lokoja 
* Mopti 
* Niamey
* Onitsha
* Port Harcourt 
* Ségou
* Timbûktû
Jan Dekker (1858-1929)

**Jan Dekker** (Andyk, 3 novimber 1858 - De Haach, 1 augustus 1929) wie in grifformeard predikant.

Dekker stie fan 1896 oant 1925 yn Kollum. Hy publisearre in tal lytse teologyske wurken en in pear bondels gedichten. Foar de Fryske Wâlden hat er betsjutting hân om reden dat er 25 jier lang it haadartikel skreau yn it AR-wykblêd *[[De Vrije Fries (Tytsjerksteradiel)|De Vrije Fries]]* (útjûn yn Drachten).
De Blauwe Vaan

***De Blauwe Vaan*** wie it wykblêd fan de *[[Nederlandsche Vereeniging tot Afschaffing van Alcoholhoudende Dranken]]*.

It blêd waard printe troch Jan Kuiken yn Sint Anne fan 1904 oant 1919 en dêrnei troch Drukkerij Laverman.

## Sjoch ek
* Hielûnthâlding
Popcaan

**Popcaan** (Saint Thomas, 15 july 1989) is in Jamaikaansk discjockey, lietsjeskriuwer, sjonger en *dancehall*-artyst.

## Diskografy
### Muzykfideo's

## Priuwkes fan syn wurk
* Popcaan - ''Only Man She Want'' Official Music Video op You Tube
*Popcaan Mix 2013
 
## Keppelings om utens
* Offisjeel webstee
* Popcaan ynterview mei The Jamaica Star
* Wa is Popcaan
* http://jamaica-star.com/thestar/20120416/ent/ent1.html
* http://jamaica-star.com/thestar/20120331/ent/ent1.html
* http://chromaticmag.com/popcaan-teams-up-with-drake/
Mohammad Hatta

Dr. **Mohammad Hatta** (berne as *Muhammad Athar*, ek *Bung Hatta* neamd, Bukittinggi 12 augustus 1902 - Jakarta 14 maart 1980) wie in Minangkabauwer en hat de earste fise-presidint west fan Republyk Yndoneezje. Hy hat ek in skoft premier west. 

## Skiednis
Mohammed Hatta gie nei de middelbere skoalle yn Batavia (it hjoeddeiske Jakarta) en studearre 1921 ôf yn  Rotterdam oan de Hannelshegeskoalle (dat no de Erasmus Universiteit hiet). Hy soe 11 jaar yn Nederlân ferbliuwe. Hy sleat him oan by de *"Indische Vereeniging"*, dêr't de namme fan yn  1922 feroare waard nei *"[[Indonesische Vereeniging]]"* - de earste kear dat de namme Yndoneezje brûke wurde soe as symboal foar in nije naasje. Uteinlik soe de namme feroare wurde yn de lânseigene taal it Yndonezysk *Perhimpunan Indonesia*. Hatta wie ponghâlder (1922—1925) en letter foarsitter. 

Yn 1927 sleat hy him oan by de *Liga Menentang Imperialisime dan Kolonialisme* ("Liga tsjin Imperialisme en Kolonialisme") yn Nederlân. Hjir rekke hy befreone mei de Yndiaaske nasjonalist Jawaharlal Nehru. Troch syn aktiviteiten binnen de beweging waard hy al gau in fertocht persoan by de Nederlânske oerheid en oppakt. 

Hatta soe yn 1932 werom gean nei Yndoneezje en sleat him oan by de *Club Pendidikan Nasional Indonesia* ("Yndonezyske Klup foar Nasjonale Opfieding") dy't harren ta doel stelle it politike bewustwêzen fan it folk te ferheegje middels treningen. Yn febrewaris 1934 waard Hatta troch de Nederlânske oerheid finzen setten, tegearre mei Soetan Sjahrir, dy't foarsitter wie fan de neamde klup. Hatta soe seis jierren troch bringe yn kampen. 

Op 17 augustus 1945 waard de ûnôfhinklikheid fan Yndoneezje útroppen. Hatta en Soekarno ûndertekene de proklaasje dêr't de Republyk Indonesia útroppen waard. Hatta soe de fisepresidint wurde fan de republyk dêr't Soekarno de  earste presidint fan waard. 

Op 20 desimber 1949 neamde Soekarno Hatta as premier fan de Feriene Steaten fan Yndoneezje. Fuort nei de beëdiging reizge Hatta nei Amsterdam, dêr't hy de nije republyk fertsjintwurdige by de soevereiniteitsoerdracht yn it Paleis op de Dam. De Feriene Steaten fan Yndoneezje hawwe net lang bestean. Al yn augustus 1950 makke Soekarno in ein oan de repyblyk. .

Yn 1955 waarden de earste frije ferkiezings fan Yndoneezje hâlden. Hatta waard op 'e nij premier, mar soe it jier dêrop folgjend ôftrêde. Hy soe him tebek lutsen út it iepenbiere libben. 

Mohammed Hatta ferstoar yn 1980 en waard te hôf brocht yn Tanah Kusir, Jakarta.

Hatta syn namme is, tegearre mei dy fan Soekarno, jûn oan de lofthaven fan: Soekarno-Hatta International Airport (*Bandara Soekarno-Hatta*).
Abraham Willink

**Abraham Willink** (Drachten, 13 jannewaris 1920 - Tucumán, 8 febrewaris 1998) wie in Nederlânsk-Argentynsk entomolooch. Willink hat benammen bydroegen oan it ûndersyk nei de Hymenoptera-famyljes (flueswjukkigen) Vespidae, Sphecidae en Crabronidae (ealjebijesoarten).
Fierders har er bydragen levere oan de klassifikaasje fan biogeografyske provinsjes fan Latynsk-Amearika.

## Wurk fan Abraham Willink <small>(kar-út)</small>
*Willink, A. 1969. Las especies del género *Incodynerus* Willink (Hym., Eumenidae). Acta Zool. Lilloana 24: 65-88.
*Cabrera, A.L. & A. Willink. 1980. *Biogeografía de América Latina*. Segunda edición. Monografía 13, serie biología. Programa Regional de Desarrollo Científico y Tecnológico, Organización de los Estados Americanos. 122 pp. + 1 map.
*Willink, A. 1982. *Revisión de los generos *Montezumia* Saussure and *Monobia* Saussure (Hymenoptera: Eumenidae).* Bol. Acad. Nac. Cienc., Kordoba 55: 3-321.
*Willink, A. and A. Roig-Alsina. 1998. *Revisión del genero *Pachodynerus* Saussure (Hymenoptera: Vespidae, Eumeninae)*. Contrib. Am. Entomol. Inst. 30 (5): 1-117.
Sjoerd Folkert van Hasselt

**Sjoerd Folkert van Hasselt** (Arnhim, 1 febrewaris 1809 - De Haach, 6 maart 1881) wie in herfoarme predikant. 

Hy wie in soan fan Barthold Theodorus Wilhelm fan Hasselt, direkteur fan de post, en pakesizzer fan Johan fan Hasselt, boargemaster fan Sutfen. Van Hasselt studearre teology yn Grins. Dêrnei waard er predikant yn Wommels (1834), Zuidwolde (Drinte) (1839) en op 22 maaie 1849 yn Snits. Yn 1859 gie er mei emeritaat om reden fan sy beneaming ta sekretaris fan de Algemiene Synoade fan de Nederlânske Herfoarme Tsjerke in fuksje dy't er oant syn dea yn 1881 hâlde soe. 

Van Hasselt hearde ta de frijsinnige tûke fan de Herfoarme Tsjerke. Hy krewearre foar hielûnthâlding en wie yn de synoade in fûl ferdigener fan it rjoch fan de Fryske floreenplichtigen.

Van Hasselt boaske 1836 yn Grins mei Dorothea Lydia Louisa van der Loeff (1816 - 1894).

## Wurk
* *De Ned. Vereen. tot afsch. v.d. sterken drank aangeprezen* (Snits 1853); 
* *Afscheidsrede* (Snits 1859);
* *Het eenig streven van den echten Evangeliedienaar* (De Haach 1895);
* *Verslag v.d. Secretaris der synode omtrent .... reorganisatie van Kerk en Kerkbestuur* (De Haach 1874).
Hielûnthâlding

**Hielûnthâlding** is it folslein ôfsjen fan it brûken fan alkohol. Hielûnthâlders kinne religieuze as sosjale motiven hawwe om gjin alkohol te brûken, of litte it om reden fan sûnens.

## Skiednis

It begryp 'hielûnthâlding' en de organisaasje fan hielûnthâlders datearje út de twadde helte njoggentjinde iuw, doe't troch minne wen- en wurkomstannigheden it drankgebrûk fan arbeiders bot tanaam wie. Foar de Twadde Wrâldkriich wie de hielûthâldersbeweging – lykas de hiele mienskip – bot ferpyldere. Dat der wiene sosjalistyske, protestantsk-kristlike en roomsk-katolike en liberale hielûnthâldersferienings.

### Ferienings en bûnen yn Nederlân
*De sosjalistysk oriïntearre *Algemene Nederlandse Geheel-Onthouders Bond* (ANGOB) waard oprjochte yn 1897. De ANGOB befoardere de oprjochtin fan hielûnthâlders-kofjehuzen yn de grutte stêden. Har symboal wie in blauwe knoop. Yn guon sosjalistyske fermidden wir drankgebrûk.  "Us Blau Hiem" yn Appelskea waard 1930 troch it sosjalistysk rjochte jongereinbûn foar ûnthâlding (JVO) kocht en yn it wurk holden as rekreaasjesintrum foar hielûnthâldersge.

* De *Nationale Christen Geheelonthouders Vereniging* (NCGOV) eksploitearre alkoholfrije hotel-restaurants mei de namme "Het Blauwe kruis". Har tydskrift hie deselde namme. Ein jierren tachtich (20e iuw) giene de NCGOV en de *Gereformeerde Vereniging voor Drankbestrijding* (GVD) meiïnoar fierder as de *Christelijke Beweging voor Drankbestrijding* (CBD). Yn 2003 waard de CBD opheft.

* De roomsk-katolike feriening, letter stichting, Sobriëtas eksploitearre ek alkoholfrije lokaliteiten.

* De liberale *[[Volksbond tegen Drankmisbruik]]* sticht om 1900 hinne yn ferskate stêden kofjehuzen foar hielûnthâlders. It bûn waard 1875 oprjochte ûnder de namme *Multapatiorsbond*. Nei 1975 sette it bûn in tal nije projekten op, dy't útfierd waarden troch de nije stichting, *Alcohol Consultancy Nederland* (ALCON). De ALCON hat as taak it bedriuwslibben te stipelearjen omtinken te jaan oan it terugdringen en foarkommen fan alkohol op it wurk.

* Yn 1842 waard de *Nederlandsche Vereeniging tot Afschaffing van Alcoholhoudende Dranken* oprjochte (yn 't koart 'de NV' of 'de blauwe NV' neamd). Yn it earstoan wie it in oerhearskjend kristlike organisaasje, dy't yn de jierren njoggentich fan de 19e iuw in krisis trochmakke en dêrnei in mei de SDAP sympatisearjende feriening te wurden. Dy feriening fusearre yn 1962 mei de *Snelverkeers Onthouders Vereniging* (SOV) en de Nederlânske -Lôzje fan de Ynternasjonale Oarder fan Goede Timpeliers (IOGT) ta de *Algemene Nederlandse Drankbestrijdersbond* (ANDO). It fan de ANDO útjûne blêd hjit 'Nuchter Bekeken'. Ien fan de ferneamdste sosjaaldemokratyske leden fan de NV wie premier Willem Drees.

## Hjoed-de-dei
De ferslavingssoarch en selshelporganisaasjes lykas de Anonime Alkoholisten bestride de swierrichheden fan it alkoholmisbrûk. De drankbestrijding as polityk tema is wat op de eftergrûn rekke, mar de eksessen fan drankgebrûk ûnder de jongerein krije wol mear omtinken en hat ek de politike aginda berikt. Anno 2013 hat de oerheid de grins fan ferkeap fan alkoholyske dranken by 18 jier lein.

## Sjoch ek
* Drankbestriding
Karel de Gelliers

**Karel de Gelliers** wie skriuwmaster fan de Latynske skoalle yn Ljouwert fan 1636 oant syn dea yn 1644.

Hy waard ferneamd fan syn skoalboek *Trap der jeugd, ofte Perfecte maniere om de Jonge kinderen en Oude Personen met Fondament te leeren lezen en schrijven. Daar beneffens een kort onderrigt om de penne wel te snijden, te houden en te voeren. Vercierd met gebeden, dankzeggingen en Christelijke spreuken* út 1640 dat noch yn 1874 foar de 25e kear werprinte waard by Hugo Suringar yn Ljouwert.

## Keppeling om utens
* ''Carel de Gelliers'', biografysk portaal.nl
Jan Buisman

**Jan Buisman** (Kulemboarch, 19 febrewaris 1925 - De Haach, 21 novimber 2024) wie in Nederlânske histoarysk geograaf.

## Libben
Hy waard opbrocht yn Borkulo. Nei syn oplieding oan de Kristlike Kweekskoalle yn De Haach wie Buisman ferskate jierren ûnderwizer. Letter studearre er ierdrykskunde en skiednis yn Amsterdam  en 1968 helle er syn doktoraaleksamen histoaryske geografy. Buisman stie 28 jier foar de klasse en skreau sa'n tweitich boeken.

Nei syn pinsjoenearring sette Buisman útein mei syn grutte wurk: de mânske rige *Duizend jaar wind en water in de Lage landen*, dy't úteinlik út acht dielen bestean sil, mar diel acht is anno 2024 noch net útbrocht. Yn dy boekesearje behannelet Buisman de waarsomstannichheden yn Nederlân en Belgje fan jier oant jier fanôf 763. Hy hellet de waarfeiten út de meast útienrinnende boarnen.

De boekerige ferskynde yn nau oparbeidzjen mei it KNMI yn De Bilt en waard útjûn troch útjouwerij Van Wijnen. 
Maart 2011 ferskynde tuskentroch in boek dat de hûndert hichtepunten út de waarskiednis fan Nederlân beskriuwt: *Extreem weer! Een canon van weergaloze winters & zinderende zomers, hagel & hozen, stormen & watersnoden.*

Op 29 april 2011 waard Jan Buisman riddere; hy waard Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau.
Yn 2017 krige Jan Buisman de Sulveren Anjer foar syn ûndersyk en publikaasjes oer it waar yn Nederlân. Dy binne fan grutte wearde foar de meteorology en de Nederlânske skiedskriuwing. *Duizend jaar weer, wind en water in de Lage Landen* heart ta it kultureel erfgoed fan Nederlân.

Jan Buisman stoar yn novimber 2024 yn de âlderdom fan 99 jier.

## Wurk
*Duizend jaar weer, wind en water in de Lage Landen*:
* diel 1, 1000-1300, (sechde druk), ISBN 9789051940756
* diel 2, 1300-1450, (fjirde druk), ISBN 9789051941418
* diel 3, 1450-1575, (twadde druk), ISBN 9789051941425
* diel 4, 1575-1675, (twadde druk), ISBN 9789051941432
* diel 5, 1675-1750, (earste druk), ISBN 9789051941906
* 2015 - diel 6, 1750-1825, (2015), ISBN 9789051941913
* 2029 - diel 7, 1825-1900, (2019), ISBN 9789051942156
* 2011 -*Extreem weer! Een canon van weergaloze winters & zinderende zomers, hagel & hozen, stormen & watersnoden*, ISBN 9789051943580

## Keppelings om utens
* Utjouwerij Van Wijnen
* ''Duizend jaar weer''
Eric Walter Elst

**Eric Walter Elst** (Mortsel, 30 novimber 1936 – Antwerpen, 2 jannewaris 2022) wie in Belgysk astronoom dy't oant syn pinsjoen yn 2001 warber wie by de Keninklike Stjerrewacht fan België yn Ukkel.

Hy ûntduts sa'n 3612 planetoïdes, dêrfan 95 yn 'e mande mei in oar.

Syn wichtige ûntdekkingen wiene de Apollo-planetoïde (4486) Mithra yn 1987 en de planetoïde/komeet *7968 Elst-Pizarro / 133P/Elst-Pizarro*

De planetoïde (3936) Elst (ûntdutsen troch Kees van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld en Tom Gehrels 1977) is nei him ferneamd.

## Planetoïdes
Guon planetoïdes dy't Eric Elst ûntduts en beneamde:
Amu Darja

De **Amu Darja** (Perzysk: آمودریا; *Gihon / Jaihun*, Oezbeeksk: *Amudaryo*; *Darja* is Perzysk foar "rivier"; Gryksk: Ώξος (*Oxos*) of (Latyn) *Oxus*) is in rivier dy't yn it Pamirberchtme ûntspringt en nei it noardwesten troch de Hindoekoesj, Turkmenistan en Oezbekistan streamt, om yn it de Aralmar út te mûnjen. De lingte fan de rivier is 2400 km, dêrfan is 1450 km befarber.

De Amu Darja foarmet foar in part de noardgrins fan Afganistan mei efeterelkoar Tadzjikistan en Oezbekistan.

It wetter fan Amu Darja wurdt in protte brûkt foar yrrigaasje. Yn de tiid fan de Sovjet-Uny waarden grutte kanalen oanlein om grutte kriten bewetterje te kinnen. It Karakumkanaal, yn Turkmenistan, is it langste yrrigaasjekanaal fan de wrâld. It kanaal is fan libbensbelang foar Turkmenistan.
De Amu Darja ferliest alle jierren sa'n 13 km³ wetter en de Aralmar 40% fan syn wetteroanfier troch dat kanaal. It wie en is in wichtige oarsaak fan de útdrûging fan de Aralmar.

Yn de Aldheid hiet de rivier Oxus; de krite benoarden de rivier hiet Transoksanië.

## Keppeling om utens
Lisa Lipps

**Lisa Lipps**, echte namme: **Leslie Godfrey** (Chicago, 22 oktober 1966), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise fan Angelsaksysk Amerikaansk etnysk komôf, dy't yn it begjin fan har karriêre ek wol gebrûk makke fan 'e artystenamme Starri Knights, en wa har artystenamme oft ek misstavere wurdt as "Lisa Lips". Neffens har offisjele opjefte is se 1.68 m, mei in gewicht fan 65 kg. Se stiet benammen bekend om har grutte boarsten.

## Libben en karriêre
Lisa Lipps waard berne yn Chicago, yn 'e steat Illinois, mar groeide op yn Clearwater Beach, yn Floarida. Koart nei it berikken fan har mearderjierrichheid, yn 1984, begûn se te wurkjen as stripper. Yn 1991 sette se útein mei har pornokarriêre; dêrby spile se neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn totaal yn 78 pornografyske films, foar't se har úteinlik yn 2012, doe't se 46 jier wie, út 'e pornoyndustry weromloek. Under har karriêre wenne se earst lange tiid yn Las Vegas, yn 'e steat Nevada, en letter yn New York.

Lipps hie fan natuere in D-kup, mar nei ferskate boarstfergruttingsoperaasjes, wêrfan't se de earste al ûndergie doe't se noch mar njoggentjin jier wie, feroare dat yn kup 53EE. Sadwaande waard se yn 'e jierren njoggentich in stjer fan it grutte-boarstesjenre fan 'e pornografy, yn 'e mande mei kollega's as Tiffany Towers en Wendy Whoppers. Njonken har aktearkarriêre posearre se ek foar in ferskaat oan neakenblêden, lykas *[[The Score Group|Score]]* en *[[Hustler|Hustler's Busty Beauties]]*. Fierders sette se har wurk as stripper fuort, wêrby't se by stripklubs yn hiel Noard-Amearika lâns op toernee gie, en om 2000 ien fan meast ferneamde en bêst betelle eroatysk dûnseressen wie.

Ek ferskynde se ferskate kearen op 'e Amerikaanske tillefyzje. Sa die se yn 1997 mei oan *[[The Jerry Springer Show]]*, it spraakmeitsjende praatprogramma fan presintator Jerry Springer, en yn 1998 wie hja te gast yn 'e tillefyzjeshow fan presintator Howard Stern.

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Lisa Lipps yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Lisa Lipps yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Wendy Whoppers

**Wendy Whoppers**, echte namme ûnbekend (St. Louis, 13 augustus 1970), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise fan Angelsaksysk Amerikaansk etnysk komôf, dy't yn it begjin fan har karriêre ek wol gebrûk makke fan 'e artystenammen Tommy Tatas of Tommy's Tatas. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.56 m, mei in gewicht fan 44 kg. Se stie doedestiden benammen bekend om har grutte boarsten.

## Libben
Wendy Whoppers is hikke en tein yn St. Louis, yn 'e yn 'e steat Missoury. Se wie de middelste yn in gesin mei trije bern (se hat in broer en in suster), en blonk op 'e middelbere skoalle út om't se goed leare koe. Yn in fraachpetear hat se oanjûn dat se foar it earst mei in jonge op bêd gie doe't se fyftjin jier wie. Fuort nei't se yn 1988 mearderjierrich wurden wie, begûn se yn stripklubs te wurkjen as stripper, wêrby't se yn 't earstoan nammen as April en Lacey brûkte. 

Fan in oarspronklike kup 34B liet se fan 1989 ôf har boarsten by fjouwer operaasjes stapsgewiis fergrutsje ta kup 50EE. Har úteinlike ymplantaten wiene makke fan ien pûde mei 1.000 cc silikoanen en in twaddenien mei 2.000 cc sâltoplossing. Mei sokke ûnbidige boarsten waard se al rillegau in stjer yn it stripsirkwy. Se gie op toernee by stripklubs yn hiel Noard-Amearika lâns, en einige as sechsde yn 'e *Miss Nude Galaxy*-skientmewedstryd.

Yn 1992, doe't se 22 jier wie, makke se har debút as pornoaktrise yn 'e film *Palm Springs or Bust*. Dêrnei spile se neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn 72 pornografyske films, foar't se yn 1994 alwer ophold mei dat soarte wurk. Wol makke se oant 1998 noch filmkes foar har persoanlike webside (dy't sûnt opheft is). Yn dy relatyf koarte tiid waard se in stjer fan it grutte-boarstesjenre fan 'e pornografy, yn 'e mande mei kollega's as Lisa Lipps en Tiffany Towers.

Njonken har aktearkarriêre posearre se ek foar in ferskaat oan neakenblêden, lykas *[[The Score Group|Score]]*, *[[Hustler|Hustler's Busty Beauties]]*, *Gem*, *D-Cup*, *Bust Out!*, *[[Juggs]]*, *Fox* en *Big Top*. Fierders makke se har opwachting yn ferskillende praatprogramma's op 'e Amerikaanske tillefyzje, wêrûnder dy fan Montel Williams, Danny Bonaduce en Richard Bey. Nei't se har út 'e pornoyndustry weromloek, hat Whoppers har boarsten wer ferlytsje litten. Se is de mem fan twa soannen.

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Wendy Whoppers yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Wendy Whoppers yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Jessie Volt

**Jessie Volt**, echte namme mooglik: **Jessie Voft** (ûnwis) (Bordeaux, 29 maart 1990), is in Frânsk pornografysk aktrise, wa har artystenamme oft ek wol (mis)stavere wurdt as Jessy Volt (mei in "y"). Neffens har offisjele opjefte is se 1.56 m, mei in gewicht fan 50 kg en kupmaat 32B.

## Libben en karriêre
Volt is hikke en tein yn it Frânske Bordeaux. Yn 2010 makke se har debút yn in pornografyske film, en sûnt hat se neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn 69 pornofilms spile, wêrûnder ek guon foar de foaroansteande Amerikaanske labels Evil Angel, Digital Playground, Pure Play Media, Jules Jordan Video, West Coast Productions en Adam & Eve. Teffens hat se wurke foar Jeropeeske studio's fan namme, lykas it Sweedske Private, en it Frânske Vidéo Marc Dorcel en Woodman Entertainment. Dêrmei hat Volt yn 2012 in Spaanske Galaxy Award wûn foar bêste Jeropeeske aktrise, en ek hat se trijeris nominearre west foar in Amerikaanske AVN Award, in priis dy't wol beskôge wurdt as de Oskar fan 'e pornowrâld. Volt hat fierders in byrol yn 'e Frânske mainstream-dramafilm *GHB: To Be or Not To Be*, fan regisseur Laetitia Masson, dy't útkomme sil yn 2014.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Jessie Volt
* Biografy en filmografy fan Jessie Volt yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Jessie Volt yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Regisseur

In **regisseur** (fan it Frânske *régisseur*, "behearder") is immen dy't it kreätyf tafersjoch fiert oer in projekt fan 'e poadiumkeunsten. As froulike foarm wurdt soms term "'regisseuze'" brûkt.

Regisseurs kinne tafersjoch hâlde oer in breed skala oan poadiumkeunstfoarmen, útsein muzyk, wêrby't de artistyk lieder de dirigint is. De regisseur draacht der soarch foar dat de útfiering op in beskate wize bart en dat de útfiering as gehiel konsistint is, sawol tusken de ûnderskate sênes as op it mêd fan hoe't de personaazjes werjûn wurde.

Regisseurs kinne harren spesjalisearje op ferskillende fakgebieten: 
*dialoochregisseur: it ynsprekken fan stimmen (bgl. by tekenfilms)
*fideoklipregisseur: fideoklips
*filmregisseur: spylfilms, tillefyzjefilms, dokumintêres, reklamespotsjes en bedriuwsfilmkes
*gameregisseur: fideospultsjes
*harkspulregisseur: harkspullen
*musicalregisseur: musicals
*operaregisseur: opera's 
*radioregisseur: radioprogramma's 
*stimregisseur: it tafoegjen fan voice-overs
*teäterregisseur: teäterfoarstellings 
*tillefyzjeregisseur: tillefyzjesearjes en tillefyzjeprogramma's yn it algemien
*toanielregisseur: toanielstikken

As der sûnder fierdere taljochting oer in 'regisseur' sprutsen wurdt, dan wurdt yn 'e regel in filmregisseur bedoeld, of it moat wêze dat út 'e kontekst oars bliken docht.
Mouna Goeman Borgesius

**Mouna Goeman Borgesius** (Grins, 6 april 1961) is in Nederlânsk toaniel- en tf-aktrise.

Goeman Borgesius waard by it gruttere publyk fral bekend fan har rol as *Zus Stokvis-Mollema* út Emmer-Compascuum, de Drintske frou van Simon Stokvis yn de koartswillige searje *[[Toen was geluk heel gewoon]]*. Yn 1999 wûn hja mei dat programma de Gouden Televizier-Ring. Borgesius is in dochter fan byldzjend keunstnares Mia Kam en sjoernalist en lettere direkteur fan De Telegraaf mr. Henry Goeman Borgesius.

## Toaniel
Goeman Borgesius spile ûnder oaren by it toanielelskip Orkater, yn û.o. *De Nietsfabriek*, en Mugmetdegoudentand wêrmei't hja *Tegen de tachtig* op de planken brocht.

## Film en telefyzje
Yn 1990 debutearre Goeman Borgesius yn de film Romeo, mei in byrol neist Monique van de Ven en Johan Leysen. Yn 1993 waard se caste foar de komedysearje *Toen was geluk heel gewoon*; dêryn spilet se njonken Sjoerd Pleijsier, Gerard Cox en Joke Bruijs. Teffens hie hja in rol yn ôfleverings fan de rigen Baantjer en TV7. De tv-rige *[[Hertenkamp (telefyzjerige)|Hertenkamp]]* hie hja in gastrol yn en ek rollen yn de film *[[Afblijven (film)|Afblijven]]* (út 2006) en *[[Timboektoe (film)|Timboektoe]]* dy't basearre is op it boek fan Carry Slee.

Maaie 2012 spile Goeman Borgesius psychologe Paula Christensen yn de RTL-soap *[[Goede tijden, slechte tijden]]*.
 
Teffens wie hja te sjen as barfaam Toos yn de tf-rige Aaf.

### Film en Telefyzje
* Romeo (1990) - Ferpleechster
* Toen was geluk heen gewoon (1993 - 2002) - Sus Stokvis
* Hertenkamp - Gastrol
* Baantjer(1995) - Frou Enclaer
* TV7 (2002) - Ria
* Afblijven (2006)
* Timboektoe (2007) - Hanna
* We gaan nog niet naar huis (2008) - Saskia
* Shouf Shouf! (2009) 
* Goede tijden, slechte tijden (2012) - psychologe Paula Christensen
* Aaf (2013) - Toos
* Dokter Deen (2014) - Jopie van der Geyn
* Dansen op de Vulkaan (2014)
* Dokter Tinus (2015-no) - Marloes Klaver
* Mouna's Keuken (2016) - Mouna
*  Zwaar verliefd! (2018) - Mem Cody

## Literatuer
**[[Nederlânsk Patrisjaat|Nederland's Patriciaat]]* 36 (1950), s. 69 (Borgesius).
**Nederland's Patriciaat* 76 (1992), s. 221 (Kam).

## Keppeling om utens
* Goeman Borgesius by de IMDB
Air Force One

*Air Force One (ropletter), de ropletter foar alle fleanmasines fan de Amerikaanske loftmacht mei de Amerikaanske presidint oan board.
*Air Force One (film), in Amerikaanske spylfilm út 1997
*Air Force One (dokumintêre), in dokumintêre op National Geographic
Tiffany Towers (pornografysk aktrise)

**Tiffany Towers**, echte namme: **Tiffany Amarziano** (Toronto, 19 desimber 1971), is in rêstend Kanadeesk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise fan etnysk Italjaansk komôf. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.57 m, mei in gewicht fan 50 kg. Hja stie fral bekend om har grutte boarsten (kupmaat 55GG), dy't se krigen hie troch ferskate boarstfergruttingsoperaasjes te ûndergean.

## Libben en karriêre
Tiffany Towers waard yn 1971 berne yn Toronto, de haadstêd fan 'e Kanadeeske provinsje Ontario. Se sette yn 1991, doe't se tweintich jier wie, útein mei te wurkjen as eroatysk dûnseresse yn in stripklub yn 'e Kanadeeske haadstêd Ottawa. Datselde jiers die se yn 'e fideo *Girls of Daytona* (opnommen yn it Floridiaanske fakânsje-oard Daytona Beach) mei oan in ''wet T-shirt''-wedstryd, wêrmei't se de oandacht loek fan it foaroansteande neakenblêd *[[The Score Group|Score]]*, dat him konsintrearret op romboarstige modellen. Sadwaande begûn se doe ek neaken te posearjen foar *Score* en ferskate oare blêden, wat har tige populêr makke ûnder de manlike lêzers.

Yn 1992 makke Towers har debút yn in pornografyske film. Yn totaal spile se ûnder har karriêre neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn 46 films, wêrûnder teminsten 6 dêr't se inkeld yn stripte, en nochris 3 wêryn't se inkeld lesbyske seks bedreau. Se wurke in protte foar de labels Big Top Video en Leisure Time Entertainment, mar die ek ferskate kearen mei oan films fan 'e studio Seymore Butts Home Movies. Hoewol't se yn 2001 ophold mei har aktear- en modellewurk en har boarsten ferlytsje liet, gie se noch troch mei te dûnsjen yn in stripklub yn Toronto. Yn 2005 makke se in *comeback* as pornoaktrise yn 'e film *Deep Tush*, fan 'e Amerikaanske akteur/regisseur/ produsint Seymore Butts, wêrnei't se yn 2006 noch ferkynde yn 'e lesbyske pornofilm *Lusty Busty Babes*, fan it label Starr Productions, foar't se har foargoed út 'e pornoyndustry weromloek.

Wat har priveelibben oangiet, is oer Tiffany Towers bekend dat se yn har frije tiid frijwilligerswurk docht by in biste-asyl, en dat se in grutte kolleksje reade wyn besit. Der waard nei har ferwiisd yn 'e Hollywood-film *[[The Game (film út 1997)|The Game]]*, út 1997, yn 'e sêne wêrby't Michael Douglas himsels ferskûlet op 'e efterbank fan 'e auto fan James Rebhorn, en Rebhorn oer in befeiligingsbeämte seit: *"Hy eaget ús oer as wied er Tiffany Towers."*

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Tiffany Towers
* Biografy en filmografy fan Tiffany Towers yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Tiffany Towers yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Tiffany Towers

"**Tiffany Towers**" of "**Tiffany Tower**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
* In wolkekliuwer yn Dubai, yn 'e Feriene Arabyske Emiraten: de Tiffany Tower (inkeld ek wol de Tiffany Towers (gebou) neamd).
* In Kanadeesk pornografysk aktrise: Tiffany Towers (pornografysk aktrise).
Frisiast

In **frisiast** is in foarstanner fan en krewearder foar de doelstellings en ideeën fan 'e Fryske Beweging.
Siegfried Reda

**Siegfried Reda** (Bochum, 27 july 1916 - Mülheim an der Ruhr, 13 desimber 1968) wie in Dútsk komponist en oargelist. Reda jildt as ien fan grutste tsjerkemuzykfernijers nei de oarloch. 

Reda studearre by Ernst Pepping en Hugo Distler oan de tsjerkemuzykskoalle yn Berlyn-Spandau. Hy waard organist yn Bochum, Gelsenkirchen en Berlyn. Yn 1946 late er it *Institut für Evangelische Kirchenmusik* yn Essen, dêr't er el les joech yn oargel en komposysje. Yn 1953 waard er direkteur tsjerkemuzyk oan de St.-Petri-Kirche yn Mülheim an der Ruhr.

Reda skreau trije *Choralkonzerte* foar oargel (1946–1952), *Psalmbuch* foar solist en koar *[[a cappella]]* (1948–1949), *Ecce homo* foar fjouwerstimmich koar (1950), *Ostergeschichte* foa solist en cappella koar (1951), *Orgelsonate* (1960) en *Requiem vel vivorum consolatio* foar solist, koar en orkest (1963). 

Yn 1996 waard yn Mülheim an der Ruhr in plein nei him neamd.

## Literatuer
* Rudolf Faber, Philip Hartmann (Hrsg.): *Handbuch Orgelmusik*. Bärenreiter/Metzler, Stuttgart u. Weimar, 2002. ISBN 3-7618-2003-8.
Hubertus van Hove

**Hubertus (Huib) van Hove** (De Haach, 13 maaie 1814 - Antwerpen, 14 novimber 1864) wie in Nederlânsk keunstskilder. Hy skildere yn in romantysk-realistyske styl.

## Biografy
Hy wie in soan fan Bartholomeus van Hove (1790–1880) en learaar fan in tal keunstners dy't ta de Haachske Skoalle hearre soene.

Huib van Hove krige skilderûnderjocht fan syn heit, mar ek fan Hendrik van de Sande Bakhuyzen. Yn syn heite atelier wurke er mei Johannes Bosboom en tegearre wurken hja oan tafrelen dy't Bartholomeus van Hove ûntwurpen hie foar it Keninklik Teäter yn De Haach. 

Hubertus sette út ein as lânskipskilder, mar syn bêste wurk wie yn in oare styl makke. Syn foarkar fan wurkjen mei kleuren en helder ljocht is it bêst te sjen yn syn 'trochkykjes', of húslike tafreeltsjes, yn de styl fan in Pieter de Hooch, dat wol sizze fan bûtenljocht trochskynde ynterieurs. Teylers Museum hat in moai foarbyld mei 'De breidster', in skilderij mei in libbene komposysje dat in oerhingjen nei sterkere en frissere kleuren sjen lit as dat wat wenst wie yn de tiid fan Van Hove.

Under Van Hove's learlingen wiene Jacob Maris, Christoffel Bisschop, Stroebel, Maurits Leon (1838–1865 en Hendricus Johannes Scheeres (1823–1864).

## Galery

Bart en Huib van Hove - Het uitgaan van de kerk in Leiden.jpg|*Het uitgaan van de kerk in Leiden* (1846), yn'e mande mei heit Van Hove, figueren troch Huib van Hove
The Farewell.jpg|*Het afscheid* (1847)
Huib van Hove, Elegant figures in the interior of a house.jpg|*Elegante figuren in het interieur van Huis Schuylenburch* (om ende by 1850)
Huib van Hove, Mother and child.jpg|*Moeder en tollend kind in een interieur* (om ende by 1850)
Huib van Hove, An Amsterdam orphan girl preparing supper.jpg|*Een Amsterdams weesmeisje dekt de tafel* ("doorkijkje") (om ende by 1850)
Hove Hubertus van-Distribution of Charity in the Alms-House.jpg|*Uitgifte van een aalmoes in het liefdadigheidshuis* (om ende by 1850)


## Keppelings om utens
*Foarbylden fan syn wurk
*Mear priuwkes fan syn wurk
*''Dutch Art in the Nineteenth Century/The Forerunners of the Hague School.''
Mülheim an der Ruhr

**Mülheim an der Ruhr** is in stêd yn 'e Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen. De stêd hat 173.255 ynwenners (2023). 

## Skiednis
Yn 'e Tachtichjierrige Oarloch fûn dêr de Slach by Mülheim (1605) plak tusken de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen ûnder prins Maurits fan Oranje en Spaanske troepen ûnder fjildhear Ambrogio Spinola. Dat slach wie part fan Spinola's fjildtocht fan 1605-1606

Histoarysk heart Mülheim tegearre mei Kettwig en Werden ta de noardlikste dielen fan it Bergisches Land. Yn it jier 1808 krige de stêd stedsrjochten. In iuw letter hie de stêd mear as 100.000 ynwenners en waard de stêd in Dútske *Großstadt*. 

Yn 'e rin fan 1943 en 1944 waard de stêd ferskillende kearen it doel fan loftoanfallen. De swierste oanfal fûn yn 'e nacht fan 22 op 23 juny 1943 plak. Yn trije opinoar folgjende weagen fleagen 242 Lancaster-, 155 Halifax-, 93 Stirling-, 55 Wellington- en 12 Mosquito- bommemiters, dus 557 fleantugen, oer de stêd. De haaddoelen wiene de binnenstêd, de spoarferbinings, de yndustry en de haven. By dy oanfal foelen 530 deaden ûnder de befolking en 64 % fan Mülheim waard ferneatig of skansearre. Sa'n 40.000 ynwenners moasten evakuëarre wurde.

Yn Mülheim waard 1946 de earste Aldi-winkel ipene troch Theo en Karl Albrecht.

## Berne yn Mülheim
* Else Mauhs (1885-1959), Dútsk-Nederlânsk aktrise
* Hermann Schröer (1920), komponist, muzykpedagooch, dirigint, pianist en muzykútjouwer

## Foto's

Petrikirche-Kirchenhuegel.jpg|Petrustsjerke.
Rathaus-Muelheim-Nordseite-2013.jpg|Stedhûs.
Mülheim an der Ruhr, straatzicht3 Aktienstraße foto2 2012-08-19 15.19.jpg|Aktienstraße.


Mülheim adR - Am Schloss Broich - Schloss ex 02 ies.jpg|Kastiel Broich.
Alte-Post-Mülheim-2016.jpg|Alte Post
Mülheim, Herz Jesu Kirche Dm1556 foto3 2015-04-18 10.53.jpg|Hillich Herttsjerke.
Bruorren Baldwin

De **bruorren Baldwin** (*The Baldwin brothers*), Alec (1958), Daniel (1960), William (1963) en Stephen (1966) binne fjouwer Amerikaanske bruorren dy't allegearre ferneamde akteurs wurden binne.

De bruorren binne bern fan Alexander en Carol Baldwin en hawwe twa susters, Jane en Elizabeth. Sy waarden berne yn Massapequa, New York.

Akteur Adam Baldwin is net besibbe oan de bruorren. Joseph Michael D'Albora, in neef, is in akteur dy't de filmnamme "Joseph Baldwin" brûkt.

Beropswrakselder Dean Roll (*Shark Boy*), sporte ûnder it gimmick "Dean Baldwin, de fyfde en minst bekende Baldwin-broer", yn 1997.


Ofbyld:Alec Baldwin by David Shankbone.jpg|Alec Baldwin
Ofbyld:Daniel baldwin.jpg|Daniel Baldwin
Ofbyld:William Baldwin at the 60th Academy Awards cropped.jpg|William Baldwin
Ofbyld:Stephen Baldwin by Gage Skidmore.jpg|Stephen Baldwin


## Keppelings om utens
* Alec Baldwin yn de IMDB
* Daniel Baldwin (I) yn de IMDB
* William Baldwin (I) yn de IMDB
* Stephen Baldwin (I) yn de IMDB
Baileys Women's Prize for Fiction

De **Orange Prize for Fiction** (1996-2008) as **Women's Prize for Fiction** (2013), no **Baileys Women's Prize for Fiction** , is in Britske literatuerpriis, oarspronklik stichte troch it telekommunikaasjebedriuw Orange.

De ûnderskieding wurdt jierliks takend oan in Ingelsktalige roman fan in froulike auteur, los fan nasjonaliteit en útbrocht yn it Feriene Keninkryk.
Oan de priis is in jildbedrach ferbûn fan £30.000 en in brûnzen byldsje fan keunsteneresse Grizel Niven, de suster fan skriuwer David Niven.

Orange stoppe yn 2012 mei it sponserjen fan de priis. De priis bleau wol bestean mei in nije namme **Women's Prize for Fiction** en mei stipe fan ferskate bedriuwen en persoanen ûnder oaren Cherie Blair en Joanna Trollope.

## Winners

* 1996: Helen Dunmore - *A Spell of Winter*
* 1997: Anne Michaels - *Fugitive Pieces*
* 1998: Carol Shields - *Larry's Party*
* 1999: Suzanne Berne - *A Crime in the Neighborhood*
* 2000: Linda Grant - *When I Lived in Modern Times*
* 2001: Kate Grenville - *The Idea of Perfection*
* 2002: Ann Patchett - *Bel Canto*
* 2003: Valerie Martin - *Property*
* 2004: Andrea Levy - *Small Island*
* 2005: Lionel Shriver - *We Need to Talk About Kevin*
* 2006: Zadie Smith - *[[On Beauty]]*
* 2007: Chimamanda Ngozi Adichie - *Half of a Yellow Sun*
* 2008: Rose Tremain - *The Road Home*
* 2009: Marilynne Robinson - *Home*
* 2010: Barbara Kingsolver - *The Lacuna*
* 2011: Téa Obreht - *The Tiger's Wife*
* 2012: Madeline Miller - *The Song of Achilles*
* 2013: A.M. Homes - *May We Be Forgiven*
* 2014: Elmear McBride - *A Girl Is A Half-Formed Thing*
* 2015: Ali Smith - *How to be Both*
* 2016: Lisa McInerney -  *The Glorious Heresies*
* 2017: Naomi Alderman - *The Power*
* 2018: Kamila Shamsie - *Home Fire*
* 2019: Tayari Jones - *An American Marriage*
* 2020: Maggie O’Farrell - *Hamnet*
Sredny Stoch-kultuer

De **Sredny Stoch-kultuer** is in prehistoaryske argeologyske kultuer út de Russyske steppen, dy't fan goed 4500 - 3200 f.Kr. datearret. It is ien fan de ierste kultueren dêr't resten fan fûn binne dy't wize op de domestikaasje fan it hynder. De kultuer tanket syn namme oan in Oekraynsk eilantsje (tsjintwurdich Seredni Stih neamd) benoardeasten fan it eilân Chortytsia yn de stêd Zaporizja, dêr't in protte opgravings west hawwe. 

De kultuer befieme de krite tusken de Dnjepr en Don, justjes benoarden de See fan Azov. It hat ynfloeden ûndergean fan de Tripoljekultuer (*Trypillja* yn it Oekraynsk) fierder nei it west.

It is dúdlik dat it hynder in wichtige rol spile yn dy kultuer. Soks docht bliken út de fynst fan hynstebiten mei spoaren fan slitaazje as gefolch fan in bit, dat fermoeden docht dat de Sredny Stog-minsken ek op de rêch fan it hynder reden, goed trijtûzen jierren earder as neffens de gongbere teoryen (dy't der fan útgean dat de minske it hynder ynearsten foar in wein spande en pas folle letter streekrjocht op it bist te riden gongen).

De Sredny Stoch-minsken dienen wat oan ikkerbou, mar nei alle gedachten hat de feefokkerij harren wichtichste middel fan bestean west. It hynderriden hat dat makliker makken.  

De Sredny Stoch-kultuer waard opfolge troch de jamnakultuer, dy't faaks út har fuortkaam is, en yn it suden troch de Kemi-Oba-kultuer.

Neffens de Koerganhypotese fan Marija Gimbutas hat dizze kultuer de "Urheimat" (it lân fan oarsprong) west fan de Proto-Yndo-Jeropeeske taal. 

## Literatuer
* James P. Mallory, "Sredny Stog Culture", *Encyclopedia of Indo-European Culture*, Fitzroy Dearborn, 1997.