open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Prûkdo

De **prûkdo** (*Lopholaimus antarcticus*) is in fûgelsoarte út 'e famylje dowen (*Columbidae*). De soarte is endemysk yn Austraalje. It is de iennige soarte yn it skaai prûkdowen *Lopholaimus*.

## Skaaimerken

De fûgel is 40 oant 45 sm lang en weaget 475 oant 600 gram. It is in grutte, griisblauwe do. Opfallend is de túf, in bondel fearren dy't oer de kroan en efter oer de nekke hingje. Oan 'e foarkant, op 'e kroan, is de túf griis wylst de fearren dy't nei efter hingje readbrún mei swarte rânen binne. De sturt hat swarte en wite bannen. De snaffel is rôze en om it each hinne is de bleate hûd ek rôze. Mantsjes en wyfkes ha gjin grutte ferskillen, útsein dat de túf fan it wyfke wat lytser is en fan foarren wat ljochter is.

## Fersprieding
De do komt yn it easten fan Austraalje fan Kaap York (Queensland) oant it suden fan Nij-Súd-Wales foar. De fûgel briedt allinnich yn reinwâlden en mooglik yn oangrinzgjend drûger bosk. Bûten it briedseizoen komt de fûgel ek yn drûgere bosken en lânbougebieten foar. De fûgel bringt de nacht troch yn 'e toppen fan hege beammen op lestich te berikken plakken.

## Status
De prûkdo hat in grut ferspriedingsgebiet en dêrfandinne is de kâns op útstjerren lyts. De grutte fan 'e populaasje is net kwantifisearre, mar de oantallen nimme ôf. De tebekgong is lykwols minder as 30% yn tsien jier (minder as 3,5% yn 't jier). Om dy reden klassifisearret de IUCN de fûgel as net bedrige op 'e Reade list.

## Status
De soarte nimt yn oantal ta en de IUCN klassifisearet de soarte as net bedrige op 'e Reade list.
Abu Ghosh

**Abu Ghosh** (Arabysk: أبو غوش; Hebriuwsk: אבו גוש) is in Arabysk-Israelysk plak yn Israel op likernôch 10 kilometer westlik fan Jeruzalim. It plak leit oan 'e autodyk Tel Aviv-Jeruzalim en op in hichte fan 610-720 meter boppe seenivo. De hjoeddeiske namme ferwiist nei de dominante stamme dy't it plak bewenne, wylst de âldere Arabyske namme eartiids Qaryat al-'Inab wie (Arabysk: قرية العنب , "Druvedoarp"). 

## Bibel
De âlde Arabyske namme fan Abu Ghosh, Qaryat al-'Inab (Arabysk : قرية العنب , letterlik  'Doarp fan 'e Druven'), hat laat ta de identifikaasje mei it bibelske plak Kiryat Ye'arim (itjinge yn it Hebriuwsk "Doarp fan 'e Bosken" betsjut), it plak dêr't de Arke fan it Ferbûn hinne brocht waard nei't er Beth-semesj ferlitten hie (1 Samuël 6:1–7:2). Edward Robinson wie de earste moderne gelearde dy't suggerearre dat Qaryat al-'Inab it bibelske Kiryat Ye'arim wie. It team dat opgroevingen by de heuveltop fan Deir al-'Azar útfierde om it Us-Leaffrouwetsjerke fan de Arke fan it Ferbûn hinne, ûnderstipe dy suggestje mei in grut oantal arguminten foar it identifisearjen fan it plak mei Kiryat Ye'arim. 

Yn 'e 19e iuw tocht Claude Reignier Conder fan it Palestine Exploration Fund (PEF) dat it âlde plak fan Kiryat Ye'arim identifisearre wurde moast mei Kh. 'Erma, in ruïne 3,5 km súdlik fan Kasla, 6,4 km fan Bet Shemesh. Earne oars merkten Conder en Kitchener, ferwizend nei in "lette tradysje", op dat Abu Ghosh troch guon beskôge waard as Anatot, it berteplak fan 'e profeet Jeremia, in tradysje dy't sûnt mei bewiis tsjinsprutsen is.

It plak waard yn 'e krúsfarderstiid Fontenoid neamd. Hja identifisearren it plak mei Emmaüs yn it Evangeelje fan Lukas en bouden dêr in tsjerke. Letter ferwikselen se dy identifikaasje yn it foardiel fan Emmaus Nicopolis.

## Religieuze plakken
* Abdij Sint-Marije fan de Opstanning yn Abu Ghosh
* Us-Leaffrouwetsjerke fan de Arke fan it Ferbûn

Yn Abu Ghosh stiet ek de yn 2014 foltôge Achmat Kadyrov-moskee. It is de grutste moskee fan Israel dy't boud waard mei jild fan 'e Tsjetsjeenje oerheid. De moskee waard ferneamd nei de heit fan Ramzan Kadyrov, it haad fan 'e republyk Tsjetsjeenje.
Veraguaskwarteldo

De **Veraguaskwarteldo** (*Leptotrygon veraguensi*) is in fûgelsoarte út 'e famylje dowen (*Columbidae*). It is de iennige soarte yn it skaai  *Leptotrygon*.

## Beskriuwing
Mantsjes fan 'e soarte wurde oant 24,5 sm lang en wyfkes oant 22 sm. Se weagje sawat 155 gram. It gesicht fan in folwoeksen fûgel is wyt en giet yn in grize kleur op 'e kroan oer en in pearse efterkroan en nekke. De brede wite streek ûnder it each hat in smellere swarte streek derûnder. De boppedielen binne donker oliifbrún of pearsbrún. De kiel is wyt en de búk is bleek, mei readbrune bleke flanken. De nekke, it boarst en de boppedielen hawwe in grienige of pearse irisaasje. 

De skaaien binne oer it algemien itselde, alhoewol't wyfkes somtiden in bleekwyt gesicht en kroan hawwe kinne. Jonge fûgels binne ferlykber, mar har fearren hawwe readbrune seamen en de irisaasje ûntbrekt. 

## Fersprieding
De fûgel wurdt op 'e Karibyske hellingen fan súdlik Nikaragûa, Kosta Rika en Panama oantroffen en ek op 'e Pasifyske hellingen fan eastlik Panama oer westlik Kolombia oant de noardlike provinsje Esmeraldas fan Ekwador. Veraguaskwarteldowen libje yn tichte, wiete bosken, fral yn wiete ravinen, fan seenivo oant 900 m.

## Hâlden en dragen
Veraguaskwarteldowen binne stânfûgels en rinne by fersteuring fuort. Se foerazjearje meast allinnich of yn pearkes en sykje nei sied, fruit en lytse wringeleazen. Se briede yn Kosta Rika fan jannewaris oant july en ek yn 'e rest fan it ferspriedingsgebiet binne yn dat tiidrek briedgefallen bekend. De nêsten wurde fan tûkjes yn 'e begroeiïng boud, likernôch 1 oant 2 m heech. In nêst bestiet út twa aaien.    

## Status
De IUCN klassifisearret de fûgel as net bedrige op 'e Reade list. It is yn it ferspriedingsgebiet in gewoane fûgel, mar de ferneatiging fan bosk hat sûnder mis in negative ynfloed op 'e populaasje en dêrfandinne wurdt der oannommen dat de oantallen tebek rinne. De populaasje waard yn 2016 op likernôch 20.000 oant 50.000 fûgels rûsd.
Blauwe grûndo

De **blauwe grûndo** (*Claravis pretiosa*) is in fûgelsoarte út 'e famylje dowen (*Columbidae*). It is de iennige soarte yn it skaai *Claravis* nei't twa soarten yn 2018 nei it skaai poarpergrûndowen (*Paraclaravis*) ferhûzen. 

## Beskriuwing
Blauwe grûndowen binne lytse dokes fan 20 sm lang en weagje 65 oant 72 gram. Folwoeksen mantsjes binne blaugriis fan boppe, fealgriis fan ûnder en nei it gesicht griiswyt. De flechtfearren en bûtenste sturtfearren binne swartich en de wjukken ha swarte spikkels, dy't faak in bân foarmje. De iris is read of giel en de bleate eachring is grien. De fûgel hat fleisrôze poatsjes. 

Wyfkes ha in griisbrune kop, nekke en boarst. It griisbrune giet op 'e ûnderwjukken en búk oer op blaugriis. De rêch is readbrún en de plakken op 'e wjukken, de stút en sturt binne kastanjebrún. Jonge fûgels lykje op it wyfke, mar hawwe in readbrún skobbich patroan op 'e rêch.

Yn it grutste part fan it ferspriedingsgebiet kin it mantsje eins net betiizge wurde mei oare soarten, mar lokaal kin de fûgel foar leden fan it skaai *Paraclaravis* oansjoen wurde. It wyfke toant ek oerienkomsten mei leden fan dat skaai, mar meastentiids wurdt se gauwer mei it wyfke fan 'e *Columbina talpacoti* betiizge, dy't wat lytser is en net kastanjebrune mar swarteftige plakken op 'e wjukken hat. Yn it grutste part fan it ferspriedingsgebiet betsjut de kombinaasje fan in blaugrize en in brune do yn 'e beammen dat it blauwe grûndowen binne. 

## Fersprieding
De soarte komt fan eastlik Meksiko oant noardlik Argentynje en súdeastlik Brazylje foar. Se libje relatyf faak yn iepen boskgebieten, oan boskrânen, berms en by oare iepen plakken, fral yn 'e fochtige gebieten, oant in hichte fan 1620 m.

De soarte wurdt as monotypysk behannele, itjinge betsjut dat der gjin ferdieling yn ûndersoarten bestiet.  

## Nêst
De fûgel boud in nêst fan tûkjes fanôf 1 oant 11 m boppe de grûn en it lechsel bestiet út 2 aaien.

## Status
Yn 2017 waard de hiele populaasje op 0,5 oant 5 miljoen folwoeksen fûgels rûsd. Oannommen wurdt dat de oantallen tebekrinne. De soarte stiet op 'e Reade list fan 'e IUCN as net bedrige (LC) klassifisearre.
Beuron

**Beuron** is in plak en gemeente yn 'e lânkring Sigmaringen yn 'e Dútske dielsteat Baden-Wuertemberch. Beuron hat 663 ynwenners (2023).

## Skiednis
Histoarysk wie it gebiet ûnderdiel fan it foarstedom Hohenzollern-Sigmaringen, dat yn 'e 19e iuw yn Prusen opgie.

## Gemeente
Beuron is in lytse gemeente. Njonken Beuron bestiet de gemeente ek út Hausen im Tal en Thiergarten.

## Geografy

Beuron leit yn 'e delling fan 'e Donau yn in natuergebiet dat bekend stiet as it 'Naturpark Obere Donau'. It leit yn it súdlike diel fan 'e dielsteat, net hiel fier fan 'e Switserske grins. De omkriten binne tige lannelik mei kalkrotsen en ferskillende etappes fan it Jakobuspaad (*Camino de Santiago*).

## Religieuze betsjutting
Beuron is it sintrum fan 'e Beuroner kongregaasje, in oantal Benediktynske kleasters dy't yn 'e 19e iuw fanút Beuron stifte binne. De aartsabdij fan Beuron dominearret it plak en is in religieus en kultureel sintrum mei in eigen keunststreaming (de Beuroner keunstskoalle) en in ferneamde bibleteek.

## Omkriten
Likernôch 6 km eastlik fan Beuron stiet yn Leibertingen it kastiel Wildenstein. Yn 'e stêd Sigmaringen stiet it tige ferneamde kastiel Sigmaringen, ek bekend as it Hohenzollernslot.
Gielskouderparkyt

De **gielskouderparkyt** (*Psephotellus chrysopterygius*; synonym: *Psephotus chrysopterygius*) is in fûgelsoarte út 'e famylje Pappegaaien fan de Alde Wrâld (*Psittaculidae*). It is in bedrige soarte dy't endemysk is yn noardlik Austraalje.

## Skaaimerken

De slanke fûgel wurdt 23 oant 28 sm lang. De kop fan it mantsje is blaugrien mei swart op 'e kroan en sitroengiel by de snaffel. It boarst is blau en grien en de búk en anaalstreek binne salmkleurich mei dêrtusken wite fearfjildsjes. De rêch, de stút en de lytse wjukdekfearren inne griisbrún mei op it skouder in heldergiele bân. De snaffel is hoarnkleurich, de eagen binne brún en de poaten binne griisbrún. It wyfke is meast griengiel en hat in brede rjemmekleurige bân oan 'e ûnderkant fan 'e wjuk. Jonge fûgels komme nei likernôch 16 moannen op kleur. 

## Fersprieding
De soarte is endemysk yn Austraalje en libbet allinne op it Kaap York-skiereilân (Queensland). Yn it grutste part fan it oarspronklike ferspriedingsgebiet is de fûgel yntusken útstoarn.

## Hâlden en dragen
De soarte libbet yn lytste gebieten fan healwoastyn mei tropysk gerslân en hjir en dêr beammen. Se foerazjearje op 'e grûn en ite sied fan gerssoarten en somtiden ek bloeisel en knoppen. Se rêste op it hytst fan 'e dei yn beammen, fral by wetter. It nêst wurdt yn in termitebulte op 'e grûn boud, dêr't de fûgel in tunnel en in keamer yn makket. De termiten soargje foar it ôftichtsjen fan de binnenwanden. Bûten de briedtiid komt de fûgel yn groepen foar.    

## Status

De soarte hat earder slim te lijen hân fan 'e yntroduksje fan weidzjend fee, dat it lânseigen gers opfriet. Ek waarden grutte gebieten gerslân ôfbaarnd, wêrtroch't der dêrnei mear beammen groeiden en it gers minder romte krige. De fûgel waard ek in soad út it wyld fongen foar de hannel. Dy hannel is hjoed-de-dei ferbean en de soarte stiet op 'e list fan Appendix I fan it CITES-ferdrach. De grutte fan 'e populaasje wurdt op 780 oant 1100 folwoeksen fûgels rûsd (2020). 

Der binne plannen ûntwikkele foar it behâld fan 'e gielskouderparkyt. It bouwen fan hekken om it restearjende gebiet moatte de fûgel in feilich biotoop biede. Ek binne der goede ûnderfinings mei de ynset fan dingo's om de nêsten tsjin predaasje te beweitsjen. Dêroerhinne wurde gebieten yn it oarspronklike ferspriedingsgebiet geskikt makke foar de soarte troch beammen te ferwiderjen om it gers bettere groeikânsen te jaan. De fûgel wurdt op 'e Reade list troch de IUCN as bedrige klassifisearre.
Gijs Stappershoef

**Gijs Stappershoef** (Zaltbommel, 13 maart 1920 – Blaricum, 6 july 2010) wie in Nederlânske telefyzjepionier.

## Wurkpaad
Nei de HBS soed er yn 1939 oan de Universiteit Grins Ingelsk studearje. Stappershoef wie flak nei de Twadde Wrâldoarloch ien fan de grûnlizzers fan de regionale omrop RONO, letter splitse yn RTV Noord en RTV Drenthe, omdat Radio Herrijzend Nederland destiids yn it uterste noarden fan it lân net te ûntfangen wie.

Yn de jierren fyftich en sechstich wie er regisseur by de VARA. Hy wurke gear mei ûnder oare Tom Manders (Dorus) oan syn programma *Saint Germain des Prés*. Hy gie by de VARA wei nei in konflikt oer it programma *[[Zo is het toevallig ook nog eens een keer]]*, dat ûnder syn lieding opset wie. Dêrnei waard er dosint by Santbergen, de foarrinner fan de Media-akademy, de Filmakademy en de Uterske School voor Journalistiek.

Programma's dêr't Stappershoef oan meidie:

* *Saint Germain des Prés
* *Pipo de Clown*
* *Zo is het toevallig ook nog eens een keer*
* de *Rudi Carrell Show*
* *Publieke tribune*
* it kwisprogramma *Weet wat je waagt'' mei Theo Eerdmans.

## Keppeling om utens
Dolkstekdo

De **dolkstekdo** (*Gallicolumba luzonica*) is in fûgelsoarte yn it skaai dolkstekdowen (*Gallicolumba*), dy't allinnich op 'e Filipinen foarkomt. Fan 'e sân soarten yn it skaai is de gewoane dolkstekdo it minst seldsum. De Filipynske namme fan 'e soarte is *Punalada*. 

## Skaaimerken
 
Dolkstekdowen binne middelgrutte dowen en wurde likernôch 25,5 sm lang. De sân soarten fan it skaai lykje in soad op inoar, mar binne troch harren kleuren fan in oar te ûnderskieden. It is in knobske fûgel mei in koarte sturt. In opfallend skaaimerk fan alle dolkstekdowen is it reade plak op harren wite boarst, dy't de fûgel de namme jout. Under is de fûgel ek wyt wylst it part by de sturt brúnoranje is. De foarholle is ljochtgriis en de rest fan it kopke, de rêch en de wjukken binne griis. Oer de wjukken rinne twa swarte bannen en de punten fan 'e wjukken binne ek swart. Fanwegen de irisearjende fearren kinne se by beskaat ljocht grien, blau of pears lykje. De snaffel is swart en de poatsjes binne brúnpears. 

## Fersprieding
Der binne trije ûndersoarten mei de folgjende fersprieding:

* *Gallicolumba luzonica griseolateralis* (Noard-Luzon)
* *Gallicolumba luzonica luzonica* (Sintraal- en Súd-Luzon en Polillo)
* *Gallicolumba luzonica rubiventris* (Catanduanes)

De soarte libbet op 'e grûn fan oerwâlden en bosken en op paden yn dy bosken oant in hichte fan sawat 1000 m.

## Hâlden en dragen
De dolkstekdo siket op 'e grûn nei sied, beien en keverlarven. Se bouwe it nêst likernôch oardel meter boppe de grûn en in lechsel bestiet út twa aaikes. 

## Status
De soarte wurdt bedrige troch de yllegale houtkap, it omsetten fan biotoop yn lânbougrûn, mynbou en yllegale hannel yn fûgels. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) klassifisearret de fûgel as hast bedrige (NT). De wrâldpopulaasje wurdt tusken 5.000 en 25.000 folwoeksen fûgels rûsd (rûzing 2024).) It is in fûgel dy't op 'e grûn libbet en net graach fleant. Dat betsjut dat by ferlies fan geskikt biotoop der mear kâns is op isolaasje fan 'e populaasje, om't se mar lytse stikjes fleane. Der wurdt oannommen dat yn 'e measte lytsere reservaten op Luzon mei in heech risko op fierdere degradaasje fan it gebiet net mear 250 fûgels libje, sadat de fûgels op termyn dêr ferdwine. Dolkstekdowen komme yn tige lege oantallen foar op Polillo en op Catanduanes en der bestiet in grutte kâns dat de fûgels dêr yn 'e takomst útstjerre.  

## Fûgels yn finzenskip
Dizze soarte wurdt in soad hâlden en fokt yn finzenskip, mar de genetyske suverens fan finzen populaasjes is ûnbekend en it is mooglik dat de meardere ûndersoarten mei-inoar krúst binne.
Radio Fatikaan

**Radio Fatikaan** is de offisjele radiostjoerder fan it Fatikaan. De stjoerder fersoarget útstjoeringen yn mar leafst 45 talen. Radio Fatikaan hat in lytse 400 minsken yn tsjinst út 59 lannen. It haadkertier fan de stjoerder is te finen yn de Fatikaanske tunen deunby it Fatikaansk Museum. Fatikaanstêd waard yn 1929 mei it Ferdrach fan Lateranen in soevereine steat binnen de grinzen fan Itaalje. Datselde jier joech paus Pius XI de legindaryske Italiaanske radiopionier Guglielmo Marconi opdracht om in radiostjoerder op Fatikaansk grûngebiet te bouwen. Op 12 febrewaris 1931 giene de útstjoeringen fan start.
Dolkstekdowen

**Dolkstekdowen** (*Gallicolumba*) foarmje in skaai yn 'e famylje fan 'e dowen (*Columbidae*). It skaai bestiet út fjouwer soarten.

De wittenskiplike namme fan it skaai waard foar it earst yn 1849 troch Heck beskreaun. It skaai is lânseigen yn 'e reinwâlden fan 'e Filipinen, Yndoneezje en eilannen yn 'e Stille Oseaan.

Op 'e Wrâldfûgellist fan it IOC is it skaai *Alopecoenas* ôfsplitst fan dat skaai. Der binne yn beide skaaien 20 bekende soarten, wêrfan't in soad útstoarn binne of troch habitatferlies, ynfiering fan net-lânseigen soarten of jacht bedrige wurde. Der binne ek in pear soarten dy't útstoarn binne doe't minsken har op 'e eilannen yn 'e Stille Oseaan nei wenjen setten. Dêrfan binne allinnich fossilen oerbleaun.

## Soarten
Yn it skaai binne sân soarten:
Suludolkstekdo

De **Suludolkstekdo** (*Gallicolumba menagei*) of Tawitawidolkstekdo is in ekstreem seldsume, mooglik útstoarne dowesoarte fan it skaai dolkstekdowen (*Gallicolumba*). De soarte is endemysk op it Filipynske eilân Tawi-Tawi. De soarte waard ûntdutsen op in ekspedysje tusken 1890 en 1892 fan Frank Swift Bourns en Dean Conant Worcester. De wittenskiplike namme ferwiist nei Louis Menage, in sakeman út Minneapolis, dy't dy ekspedysje finansjeel mooglik makke.

## Skaaimerken
De soarte wurdt 25–27 sm lang en liket op 'e Mindanaodolkstekdo (*Gallicolumba crinigera*), mar ferskilt mei't it plak op it wite boarst helder oranje is en de jiskegrize búk dy't by de anaalstreek yn krêmwyt oergiet. It irisearjende grien yn 'e nekke rint hat hielendal oer it boarst hinne oant hast ûnder it oranje boarstplak troch. De oare boppedielen binne kastanjekleurich mei in djip readfiolette glâns. De iris is sulvergriis, de snaffel by de basis swart en donkergriis oan 'e punt. Tusken mantsjes en wyfkes binne wat fearrekleed oanbelanget gjin ferskillen.  

## Hâlden en dragen
Oer syn libbensstyl is hast neat bekend. Lykas oare soarten yn it skaai libbet de fûgel nei alle gedachten op 'e grûn en fleant er mar koarte ôfstannen.

## Status
De soarte is allinne mar fan twa eksimplaren bekend, dy't yn 1891 op it eilân Tawi-Tawi sammele waarden. BirdLife International klassifiearret de fûgel yn 'e kategory *critically endangered* (krityk), om't útspraken fan ynwenners fan Tawi-Tawi, Siasi, Tandubatu, Dundangan, Baliungan en Simunal út 1995 laten ta de hope dat de fûgel noch bestean kin. Neffens dy útspraken soe de soarte oant de jierren 1970 regelmittich waarnommen wêze. Dy jierren waard de needtastân troch Marcos útroppen en wie der sprake fan in soad jacht en streuperij op dowen en hinnen, dy't in foarse delgong fan 'e populaasje feroarsake. 

Yn 1994 waard it lêste primêre bosk op Tawi-Tawi kapt en de rest fan bosk troch houtwinning degradearre. Yn 1996 wiene der sels plannen om it hiele bosk op Tawi-Tawi te ferfangen troch oaljepalmplantaazjes. Yn 2006 wiene der lykwols berjochten dat der noch guon boskresten oerbleaun wiene. It houtkapjen fan it oerbleaune bosk, no beheind ta de rûge berchregio's, waard folge troch ûnkontrolearre delsettingen en lânbougebrûk. Lytsskalige ûntbosking komt noch altyd foar op Tandubatu, Dundangan en Baliungan. 

By in besite oan Tawi-Tawi yn febrewaris en juny 2009 waarden gjin waarnimmiingen fan 'e fûgel dien en kontakten mei streupers en bewenners leveren nimmen op, dy't bekend mei de soarte wiene. De oanhâldende boargerkriich tusken it Filipynske regear en it Moro Islamityske Befrijingsfront ha in syktocht nei de do yn 'e ôfrûne jierren opkeard.

Alhoewol't de eilannen Tandubatu, Dundangan, Baliungan noch aardich wat bosk ha, liket it bestean fan 'e fûgel op dy eilannen ûwierskynlik, om't se mei inoar mar 17 km² grut binne.
Omrop Zilt

**Omrop Zilt** is de streekomrop fan Noardwest-Fryslân: dy't aktyf is yn 'e gemeenten De Waadhoeke, Harns, Skylge en Flylân. 

Omrop Zilt is op 8 augustus 2022 fan start gien as online nijsplatfoarm fan Radio Ienhoarn út Menaam en Sint-Anne, Omrop RSH út Harns en Omroep Lennard fan Flylân en Skylge, de omroppen fusearren offisjeel op 30 septimber 2023, it haadkertier fan de nije omrop kaam yn Frjentsjer dêr't ek de studio fan it eardere Radio Ienhoarn nei ta ferhúze, de studio fan it eardere Omrop RSH yn Harns is yn gebrûk bleaun. 
De Omrop is te belústerjen fia de eardere FM frekwinsjes fan Radio Ienhoarn en Omrop RSH, fia ynternet en sûnt de simmer fan 2025 ek fia DAB+.
Mindanaodolkstekdo

De **Mindanaodolkstekdo** (*Gallicolumba crinigera*) is in dowesoarte út it skaai dolkstekdowen (*Gallicolumba*). It is in bedrige fûgelsoart fanwegen ferlies fan habitat en wurdt allinnich op 'e Filipinen oantroffen. 

## Skaaimerken

De Mindanaodolkstekdo is in middelgrutte do en wurdt likernôch 30 sm en hat in karakteristike readoranje plak op it boarst. De soarte hat in blaugrize kop en is glânzgjend brûnsgrien yn 'e nekke, it boppeste diel fan 'e mantel en de flanken fan it wite boarst, wylst de rest fan 'e boppedielen kastanjebrún is mei brede grize bannen oer de wjukdekveren. De búk is bêzje en nei de ûnderbúk ta krêmwyt.

## Fersprieding
De Mindanaodolkstekdo wurdt yn trije ûndersoarten mei de folgjende fersprieding ferdield: 

* *Gallicolumba crinigera leytensis* - komt foar op 'e Filipinen (Samar, Leyte en Bohol)
* *Gallicolumba crinigera crinigera* - komt foar it suden fan 'e Filipinen (Mindanao en Dinagat)
* *Gallicolumba crinigera bartletti* - komt foar op Basilan (súdeastlike Filipinen)

## Status
De soarte is seldsum en oannommen wurdt dat de oantallen troch ferlies fan biotoop ôfnimme. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan de Natuer (IUCN) kategorisearret de soarte dêrom as kwetsber op 'e Reade list.
Selebesgrûndo

De **Selebesgrûndo** (*Gallicolumba tristigmata*) is ien fan 'e sân soarten yn it fûgelskaai dolkstekdowen (*Gallicolumba*) út de famylje dowen (*Columbiformes*), dat allinnich op 'e Filipinen foarkomt.

## Beskriuwing
De soarte is in knobske do mei in koarte sturt. De soarte hat in giele foarholle en blaugriene irisearjende kroan en nekke. Oan 'e sydkant fan 'e nekke sit in opfallend pears plak. Selebesgrûndowen binne op 'e rêch en wjukken donkerbrún. De sturt is donkerbrún, mar de bûtenste sturtfearren binne griis. De ûnderkant is griiseftich mei in giel plak op it boarst. Jonge fûgels binne bruner mei rustkleurige rânen oan 'e fearren.   

## Fersprieding
De soarte is endemysk op it Yndonezyske eilân Selebes en bestiet út trije ûndersoarten:

* *Gallicolumba tristigmata tristigmata*: reinwâlden fan noardlik en noard-sintraal Selebes.
* *Gallicolumba tristigmata bimaculata*: súdlik Selebes.
* *Gallicolumba tristigmata auripectus*: súd-sintraal en súdeastlik Selebes.

## Hâlden en dragen
Selebesgrûndowen libje yn berchbosken op 'e grûn. Se wurde allinnich of yn pearkes waarnommen en sykje it iten op 'e grûn, meast sied of fallen fruchten. By fersteuring rint er earder fuort as de wjukken te nimmen. It wyfke leit ien aai.

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar oannommen wurdt dat de oantallen ôfnimme, mar net hurd genôch om de soarte as bedrige te klassifisearren. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) set de fûgel as net bedrige op 'e Reade list.
Negrosdolkstekdo

De **Negrosdolkstekdo** (*Gallicolumba keayi*) is in tige bedrige fûgel yn it skaai dolkstekdowen (*Gallicolumba*) út de dowefamylje, dy't op 'e Filipinen foarkomt.

## Skaaimerken

De do is in middelgrutte (30 sm) grûndo mei in koarte sturt en hat in smel bloedread plak oer it wite boarst. De boppedielen binne glânzgjend grien op 'e kroan, yn 'e nekke, de lytsere wjukdekveren, it boppeste diel fan 'e mantel. It glânzgjende grien wreidet him út nei de flanken fan it boarst, sadat der in ûnfolsleine boarstbân foarme wurdt. De rest fan 'e boppedielen binne glânzgjend pears oant kastanjebrún, mei in griis-wite bân oer de binnenste wjukdekveren. De búk is bêzje en feroaret nei de ûnderbúk en ûnderste sturtdekfearren yn krêmwyt.

## Fersprieding
De fûgel wurdt yn bosken op 'e Sintraal-Filipynske eilannen Negros en Panay waarnommen. Op Panay is de fûgel de lêste jierren waarnommen yn it Natuerpark fan it Noardwestlike Panay-skiereilân, dêr't er ek briede kin. Op Negros wie de soarte yn 'e 19e iuw frij gewoan, mar sûnt de jierern 1930 tige seldsum. Resinte stúdzjes wize út dat der in pear populaasjes yn it suden op it eilân binne, mar mooglik is de fûgel yn it noardlike diel útstoarn.

De fûgel libbet meast op 'e grûn en hat in foarkar foar primêr wâld mei in sletten blêdetek en in tichte ûndergroei op hichten tusken 300 en 1000 m.  

## Status
De Negrosdolkstekdo hat in lytse en fragmintearre populaasje fan likernôch 50 oant 250 folwoeksen fûgels (rûzing 1999). Oannommen wurdt dat de soarte ôfnimt troch habitatferlies. 
De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan de Natuer (IUCN) kategorisearret de soarte op 'e Reade list as krityk.

In fokprogramma yn Singapoer brocht 10 fûgels werom nei Negros om de eilannen Negros en Panay op 'e nij te befolkjen mei de soarte. It behâld fan 'e soarte is net allinne ôfhinklik fan fokprogramma's, mar ek fan kollektive ynspanningen foar it werbeboskjen, edukaasje en de belutsenens fan 'e lokale mienskip.
KINK (radiostjoerder)

**KINK** is in Nederlânske radiostjoerder foar alternative muzyk. De radiostjoerder is de opfolger fan it alternative stasjon Kink FM, dat bestie tusken 1995 en 2011. KINK hat in haadkanaal en ferskate temakanalen; KINK 80's muzyk út de jierren 80, KINK 90's muzyk út de jierren 90 en KINK DISTORTION mei Metal en Hardrock, dy't te beharkjen binne fia ynternet en DAB+, en de settopboks. En sûnt 23 jannewaris 2024 is it haadkanaal fia de FM yn de Rânestêd te belústerjen.

## Skiednis
De foargonger fan KINK, Kink FM, bestie tusken 1995 en 2011. It radiostasjon hie gjin etherfrekwinsje en wie allinne fia de kabel en ynternet te beharkjen. Eigener V-Ventures besleat yn 2011 op te hâlden mei Kink FM om't it gjin mooglikheden mear seach om it radiostasjon winstjouwend te eksploitearjen.

De Veronica Holding droech op 1 oktober 2015 de merknamme Kink FM oer oan Jan Hoogesteijn, ien fan de oprjochters fan it eardere radiostasjon. Hy wie dêrneist direkteur fan it stasjon fan 1995 oant 2006. In heal jier letter, op 26 april 2016, kundige Hoogesteijn in werstart fan it radiostasjon oan.

Op 1 oktober 2018, trije jier nei it oerdragen fan de merknamme, kundige Kink FM oan fan 1 febrewaris 2019 ôf wer fan start te gean mei útstjoeringen ûnder de namme KINK, mei Michiel Veenstra as programmadirekteur.
Kink

; Kink kin ferwize nei: 
* in eardere Nederlânske radiostjoerder (1995-2011), Kink FM
* in Nederlânsk radiostjoerder oprjochte yn 2019, KINK (radiostjoerder)
* in Ingelske popgroep, The Kinks
* in ynformele term foar net-normatyf seksueel gedrach, Kink (seksualiteit)
* in Amerikaansk ynternetbedriuw, Kink.com
* in Frysk byldzjend keunstner, Kinke Kooi
* in Estysk fuotballer berne yn 1985, Tarmo Kink
Radio Spannenburg

**Radio Spannenburg** is de streekomrop fan De Fryske Marren.
De namme Radio Spannenburg ûntlient de omrop oan de Toer fan Spannenburch, it haadkertier fan de omrop stiet yn Balk. De Omrop is te belústerjen fia de eardere FM frekwinsjes fan Radio Lemsterland en Radio Gaasterlân, fia ynternet en sûnt de maitiid fan 2025 ek fia DAB+.
Ferdrach fan Lateranen

It **Ferdrach fan Lateranen** is in ferdrach dat op 11 febrewaris 1929 yn it Lateraanske paleis sletten waard tusken de Hillige Sit en it Italjaanske regear ûnder de fassistyske diktator Benito Mussolini. Ratifikaasje fan it ferdrach hie plak op 7 juny 1929.

It ferdrach makke in ein oan de tastân dy't ûntstie doe't Rome nei de Ynname fan Rome yn 1870 en in folksrieplachtsjen by de nije Italjaanske ienheidssteat foege waard: sûnt 1870 wie de eardere Tsjerklike Steat Italjaansk grûngebiet en beskôgen de pausen himsels as "finzene fan it Fatikaan". Yn 1929 besleaten paus Pius XI en Mussolini de saken te regeljen. Mussolini hope dêrmei ek sympaty te winnen yn it benammen katolike Itaalje.

It ferdrach bestie út trije parten:
* In ferdrach dêr't de ûnôfhinklikheid en soevereiniteit fan de Hillige Sit yn erkend waard, de steat Fatikaanstêd oprjochte waard en de grins tusken Itaalje en Fatikaanstêd bepaald waard. De Hillige Sit erkende ymplisyt it ferlies fan it oare tsjerklike territoarium.
* In konkordaat dêr't de ferhâldingen mei privileezjes tusken de Katolike Tsjerke en de steat Itaalje yn regele waarden. It roomsk-katolisisme waard de steatsgodstsjinst yn Itaalje.
* In finansjele paragraaf, ta kompensaasje foar de Fatikaanske besittingen dy't de Italjaanske steat yn 1870, yn beslach nommen hie.

Yn it ferdrach erkende Itaalje it rjocht fan 'e Hillige Sit op in eigen bûtenlânske polityk. Ek waard krekt besletten hokker pauslike besittingen ûnder de Hillige Sit falle soene. Njonken alle besittingen yn it Fatikaan sels foelen ek de besittingen by Castel Gandolfo, en de tsjerken San Giovanni in Laterano, Santa Maria Maggiore en de San Paolo fuori le Mura hjir ûnder. Itaalje beloofde yn'e grûnwet op te nimmen dat it roomsk-katolisisme de steatsgodstsjinst fan Itaalje wurde soe. Yn ruil dêrfoar soe de paus it Italjaanske regear tastimming freegje by de beneaming fan Italjaanske biskoppen en aartsbiskoppen. Ek soene dy biskoppen in ferklearring fan loyaliteit oan de Italjaanske steat ôflizze moatte en har ûnthâlde moatte fan polityk.

It ferdrach regele de rjochtsposysje fan de Romeinske adel en yn it bysûnder dy fan de swarte adel, dy't de pausen trou bleaun wie. De aadlike pommeranten fan it Fatikaan krigen diplomatike status, diplomatike nûmerbuorden en belestingfasiliteiten. De troch de paus ferliende aadlike titels waarden lyksteld oan dy fan Itaalje. 

De strjitte tusken it Sint Pitersplein en de Tiber, de *Via della Conciliazione* *('Dyk fan de fermoedsoening')*, waard troch Mussolini oanlein ta oantinken oan it ferdrach.

Yn 1984 waard ûnder de sosjalistyske premier Bettino Craxi in tal bepalingen fan it Ferdrach fan Lateranen wizige. De wichtichste feroaring gie oer it beëinigjen fan it katolisisme as offisjele religy fan Itaalje.

## Keppeling om útens
* De tekst fan it ferdrach
Goudboarstdo

De **goudboarstdo** (*Gallicolumba rufigula*) is ien fan 'e sân soarten yn it fûgelskaai dolkstekdowen (*Gallicolumba*) út de famylje dowen (*Columbiformes*), dat allinnich op 'e Filipinen en yn Yndoneezje foarkomt.

## Beskriuwing
Goudboarstdowen binne 22 oant 24 sm, middelgrutte dowen. Se ha in ljocht readbrún gesicht dat nei efter yn kastanjebrún oergiet. De hals, mantel, rêch en wjukken en flanken binne kastanbrún, mei op 'e hals en boarstflanken in poarperen irrisaasje. De haadslachpinnen binne donkerbrún mei roestreade bûtenfearren. De wjukken ha trije dofgrize dwersbannen. De soarte tanket de namme oan 'e goudgiele hierige fearkes op it boarst. De kiel en it boarst binne fierder wyt, dat sterk kontrastearret mei de fearren fan 'e boppedielen. De ûndersturtdekfearren binne readgiel. De fûgel hat in donkergrize snaffel, dy't nei de punt ta ljochter wurdt en in readgrize iris.

De wyfkes ferskille net in soad fan 'e mantsjes. Harren fearkes op it boarst en de foarholle binne lykwols wat doffer as dy fan 'e mantsjes. 

## Fersprieding
Goudboarstdowen binne endemyske  op Nij-Guineä en de soarte wurdt yn trije ûndersoarten:

* *Gallicolumba rufigula rufigula*: Raja Ampat-eilannen
* *Gallicolumba rufigula septentrionalis*: noardlik Nij-Guinea (eastlik nei de Huonbaai)
* *Gallicolumba rufigula helviventris*: de Aru-eilannen en súdlik Nij-Guineä (Waitakwa River Fly River).
* *Gallicolumba rufigula alaris*: súdlik Nij-Guineä eastlik nei Karimui (provinsje Chimbu).
* *Gallicolumba rufigula orientalis*: súdeastlik Nij-Guinea (westlik nei de Mambare-rivier en Angabunga-rivier)

## Hâlden en dragen
De goudboarstdo libbet yn leechlânbosken yn leechlângebieten en heuvels. It is in grûndo dêr er nei sied siket en somtiden ek wringeleazen lykas wjirms. By fersteuring klapt er mei de wjukken.

## Status
De fûgel hat in tige grut ferspriedingsgebiet, mar oannommen wurdt dat de oantallen tebek rinne, alhoewol net sa slim dat de fûgel bedrige wurdt. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) klassifisearret de fûgel as net bedrige (LC) op 'e Reade list.
Mindorodolkstekdo

De **Mindorodolkstekdo** (*Gallicolumba platenae*) is ien fan 'e sân soarten yn it fûgelskaai dolkstekdowen (*Gallicolumba*) út de famylje dowen (*Columbiformes*), dat allinnich op 'e Filipinen, Yndoneezje en Nij-Guineä foarkomt. Om 't der fan 'e Mindorodolkstekdo gjin waarnimmingen nei 2005 bekend binne, is it no ien fan 'e meast seldsume fûgels fan 'e wrâld.

## Skaaimerken
De Mindorodolkstekdowen binne middelgrutte dowen fan 26 oant 30 sm lang. It is in knobske fûgel mei in koarte sturt. De Mindorodolkstekdo hat in wyt boarst en wite ûnderdielen, útsein in lyts oranje plak en in heale grize boarstbân. De kop is griis oan 'e foarkant. De kroan, de nekke en de siden fan 'e nekke en it boarst binne griis mei in pearse en griene irisaasje. De rêch en in grut part fan 'e wjukken binne kastanjebrún oant pears. De basis fan 'e wjukken is swart mei wite plakken, wylst de punten fan 'e wjukken griisbrún binne. Yn 'e midden fan 'e wjuk binne twa bannen fan swartwite stippen oer de breedte fan 'e wjuk. De snaffel is swart fan kleur. De poaten binne rôze. 

## Fersprieding
De soarte is endemysk op it Filipynske eilân Mindoro en wurdt oantroffen op 'e stieneftige hellingen yn reinwâlden mei in sletten blêdetek mei ûndergroei fan bamboe en rotanpalm, yn 'e regel ûnder de 400 m, mar somtiden ek wol tusken 750 en 800 m boppe de seepspegel. Se ite sied, beien en larven, dy't er fan 'e grûn siket.  

## Hâlden en dragen
It nêst wurdt likernôch 1,5 m boppe de grûn boud en lykas in soad dowen bestiet it lechsel meast út twa aaien.   

## Status
De Mindoro-bloeddo hat in tige lytse en fragmintearre fersprieding op it Filipynske eilân Mindoro en dêrom is de kâns op útstjerren grut. De soarte wie algemien yn 'e iere 20e iuw en oant 1954 ek lokaal noch algemien. De seldsume waarnimmingen dêrnei sugerearje dat de oantallen tige leech binne. Hast alle oerwâlden op Mindoro binne kapt en de soarte is hast wis as gefolch dêrfan tige bot ôfnommen. De fûgel libbet mooglik noch yn beskerme gebieten lykas it Iglit-Baco Nasjonaal Park. 

De situaasje fan 'e natoer op Mindoro is de lêste tiid ferbettere troch it krewearjen foar strangere wetten oant mear edukaasje oan ynwenners en de ynset fan lokale en bûtenlânske fûgelwachters dy't rapportearje oer de fersprieding fan fûgels. Der binne lykwols guon biologen dy't tinke dat it foar de Mindorodolkstekdo te let is en dat de soarte al útstoarn is om't der sûnt 2005 gjin waarnimmingen mear dien binne. 

De populaasjegrutte waard yn 1999 troch BirdLife International rûsd op 50 oant 250 folwoeksen yndividuen en de populaasje nimt fierder ôf. Dêrfandinne wurdt de soarte troch de IUCN as krityk op 'e Reade list klassifiseare.
Jacques Pucheran

**Jacques Pucheran** (Clairac, Frankryk, 2 juny 1817 – Port-Sainte-Marie, 13 jannewaris 1895) wie in Frânske soölooch en ûntdekkingsreizger.

Tusken 1837 en 1840 wie Pucheran, mei kollega natuerûndersikers Jacques Bernard Hombron en Honoré Jacquinot dielnimmer oan de ekspedysje mei it skip de *Astrolabe* ûnder kommando fan Jules Dumont d'Urville. Werom yn Frankryk skreau er tegearre mei Jacquinot oan it ornitologyske diel fan it reisferslach *Voyage au Pôle sud et dans l 'Océanie sur les corvettes L' Astrolabe et La Zélée* (1841-1854). )

Pucheran hie in betrekking oan it *Muséum national d'histoire naturelle* as natuerûndersiker en dierkundige. Hy skreau in grut tal dierkundige (spesjaal fûgelkundige, mar ek sûchdierkundige en antropologyske) publikaasjes. Tegearre mei Florent Prévost en Isidore Geoffroy Saint-Hilaire publisearre er in katalogus fan alle soarten fûgels en sûchdieren út de kolleksjes fan it natuerhistoarysk museum fan Parys. Hy is soartebeskriuwer fan tsientallen soarten sûchdieren en fûgels (5 genera, 13 soarten)
Kwarteldowen

**Kwarteldowen** (*Geophaps*) foarmje in fûgelskaai út de famylje dowen (*Columbidae*).

De dokes fan it skaai ha koarte nekken en poatsjes en in koarte snaffel. De trije soarten yn it skaai binne endemysk yn Austraalje en nau besibbe oan it skaai brûnswjukdowen (*Phaps*).    

## Soarten
It skaai bestiet út trije soarten. Somtiden wurdt ek de Spitstoefdo yn it skaai set. Dêrfoaroer wurdt de Spinifeksdo somtiden yn it skaai spitstoefdowen (*Ocyphaps*) set.
Bûnte kwarteldo

De **bûnte kwarteldo** (*Geophaps scripta*) is in fûgelsoarte út de famylje fan 'e dowen. De do is in endemyske soarte yn Austraalje. 

## Beskriuwing
Bûnte kwarteldowen binne frij grutte dowen mei in dúdlike swart-wite tekening op it gesicht en in wite streek oan 'e kant fan 'e búk oant it skouder. De ûnderwjukken binne bleekwyt.  

## Fersprieding
De soarte libbet op 'e savanne's fan it noardeasten fan Austraalje. Hy komt foar yn 'e drûge dielen fan eastlik Queensland, dêr't er folle seldsumer is yn it suden as yn it noarden. Se wurde faak op 'e grûn sjoen, lykas oan 'e kant fan in sânwei.

Bûnte kwarteldowen wurde yn twa ûndersoarten ferdield.

* *Geophaps scripta peninsulae*: noardeastlik Queensland.
* *Geophaps scripta scripta*: fan sintraal Queensland oant noardeastlik New South Wales.

## Status
Tocht wurdt dat de populaasje troch it ferlies oan geskikt leefgebiet tebek rint yn oantallen. De fûgel wurdt troch de IUCN op 'e Reade list klassifisearre as net bedrige (LC).
Readbrildo

De **readbrildo** (*Geophaps smithii*) is in fûgelsoarte út de famylje fan 'e dowen. De do is in endemyske soarte yn Austraalje. 

## Beskriuwing
De readbrildo wurdt likernôch 25 oant 28 sintimeter lang. De fûgel hat in brún oant readbrún fearrekleed mei in subtile tekening op 'e rêch en wjukken. Tige opfallend is on read en neaken gebiet om 'e eagen.

## Fersprieding
De readbrildo komt allinnich yn Noard-Austraalje foar, benammen yn it gebiet fan it Top End fan Northern Territory, lykas Arnhem Land, Kakadu National Park, Litchfield en de Tiwi-eilannen. 

Readbrildowen wurde yn twa ûndersoarten ferdield.

* *Geophaps smithii smithii*: De nominaatfoarm mei in dúdlik read gebiet om it each wurdt yn it grutste part fan it noardlik sintrum fan it Australyske fêstelân oantroffen, fral yn Kakadu National Park, Arnhem Land en de omkriten fan Darwin. 
* *Geophaps smithii blaauwi*: Mitchell Plateau en de omjouwing fan Kalumburu; hat donkerder fearren en in minder opfallende kleur fan it neakene gebiet om it each.

It geskikte leefgebiet is in wikseljende begroeiïng fan gers en bosk, dat geregeld troch brân fernijd wurdt.

## Hâlden en dragen
De do libbet op 'e grûn, dêr't er nei sied siket. Se kinne fleane en de flecht is lykas in soad grûnfûgels faak fladderjend mei in rappe opgong en dêrnei in gliidzjende lanning. Faak fleant er allinnich as er skrikt of predaasje driget. In lechsel bestiet meast út twa aaien. 

## Status
Fan 'e westlike populaasje is de fûgel út it grutste part fan it oarspronklike ferspriedingsgebiet ferdwûn of tige seldsum. De eastlike populaasje hat rûchwei de helte fan syn ferspriedingsgebiet ferlern.  

Oarsaken fan 'e tebekgong binne de feroaringen yn natuerlike brânpatroanen, dy't te faak of krekt oarsom, te min plakfine. Dêrnjonken hat de grûndo ek in soad lêst fan katten, dy't fûgels pakke of nêsten opfrette. In rûge rûzing út 2020 hâld de populaasje op 81.800 oant 145.400 folwoeksen fûgels. De grutste oantallen dêrfan fertsjintwurdigje de *Geophaps smithii smithii*, wylst de populaasje fan 'e *Geophaps smithii blaauwi* folle lytser is.

Troch ferlies oan geskikt leefgebiet rinne de oantallen de lêste tiid licht tebek. Yn guon gebieten (lykas Kakadu) hat der in sterke efterútgong west. Op 'e Tiwi-eilannen wit de soarte him goed te hanthavenjen. De fûgel wurdt troch de IUCN op 'e Reade list klassifisearre as net bedrige (LC).
Andesgrûndowen

**Andesgrûndowen** (*Metriopelia*) foarmje in fûgelskaai út de famylje dowen (*Columbidae*). De soarten fan it skaai libje yn drûge, hege berchgebieten fan 'e Andes fan noardlik Kolombia oant súdlik Argentynje. By trije fan 'e fjouwer soarten is der by it each in oranje neaken gebiet. It binne lytse dokes dy't ôfhinklik fan 'e soarte tusken 17,5 oant 23,5 sm lang wurde.   

Andesgrûndowen binne dokes, dy't sied fan 'e grûn sykje en harren nêst op 'e grûn of tichteby de grûn yn strûken bouwe. Se fleane allinnich op koarte ôfstannen.

## Soarten
It skaai bestiet út fjouwer soarten.
RTV NOF

**RTV NOF** is de streekomrop fan Noardeast-Fryslân en Dantumadiel. It haadkertier fan de omrop stiet yn De Westereen, mar der is ek in studio in Burgum. De Omrop is te belústerjen fia FM frekwinsjes, fia ynternet en sûnt de oktober 2024 ek fia DAB+.
Omrop Ljouwert

**Omrop Ljouwert** (Nederlânsk en offisjeel: *Omroep Leeuwarden*) is de streekomrop fan de gemeente Ljouwert. It haadkertier fan de omrop stiet yn de stêd Ljouwert.

De omrop ûnstie yn 2018 nei in fúzje fan de Ljouwerter stêdsomrop LEO mei de streekomrop Middelsé. De omrop gie doe fierder ûnder de namme Leo Middelsé, yn july 2024 waard de namme feroare yn Omrop Ljouwert. De omrop is te belústerjen fia FM, fia ynternet en sûnt de winter fan 2025 ek fia DAB+.
Brûnswjukgrûndo

De **brûnswjukgrûndo** (*Metriopelia aymara*) is in fûgel yn it skaai Andesgrûndowen (*Metriopelia*) út de famylje dowen (*Columbidae*).  

## Beskriuwing
It doke is in soarte fan 'e Andes yn Súd-Amearika. De namme fan likernôch 18,5 sm lange doke ferwiist nei de foar de soarte karakteristike goudkleurige plakjes op 'e wjukken, dy't yn it sinneljocht glânzgje. De fearren binne fierder sânkleurich oant bêzje en ha in rôze of bleke tint op 'e ûnderdielen. Oars as de oare sibben fan it skaai hat de soarte gjin oranje gebiet om it each. 

## Fersprieding
De soarte komt foar yn súd-Perû, westlik Bolivia, noardwestlik Argentynje en noardlik en sintraal-súdlik Sily. It biotoop bestiet út hege berchgebieten op 3.100 oant 4.500 meter hichte yn drûge, rotsige of steppe-eftige kontreien. 

## Hâlden en dragen
De fûgel libbet meast op 'e grûn en fleant allinnich by gefaar. It foer bestiet út sied en lytse plantaardige dielen dy't op 'e grûn fûn wurde. It lechsel bestiet út 1-2 aaien yn in ienfâldich nêst, faak yn in lytse holte of tusken stiennen op 'e grûn. Se wurde yn pearkes of lytse groepkes sjoen

## Status
De populaasje wurdt troch de IUCN as net bedrige (LC, 2024) en stabyl beskôge. De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en der binne gjin grutte bedrigingen dy't in hommelse delgong feroarsaakje. Lokaal kinne mynbou yn 'e Andes of yntrodusearre bisten lykas katten in bedriging foar it doke foarmje.
Brildoke

De **brildoke** (*Metriopelia ceciliae*) is in fûgel yn it skaai Andesgrûndowen (*Metriopelia*) út de famylje dowen (*Columbidae*). De Frânske natuerkundige René Lesson, dy't de soarte yn 1845 beskreau, eare syn earstberne dochter Cécile Estelle Atala Gautrau mei de wittenskiplike namme *ceciliae*, dy't dat jier earder ferstoar.

## Beskriuwing

It brildoke is in lyts, sierlik doke mei in opfallende brede, neakene oranje ring om it donkerpearse each. Brildokes wurde likernôch 17,5 sm lang. Se binne ljochtbrún oant bêzje mei in sêft rôze oant brune ûnderkant. De sturt is oan 'e ein wyt, itjinge goed te sjen is yn 'e flecht. It snaffeltsje is swart en de poatsjes binne bleek rôze.

## Fersprieding
De soarte komt foar yn 'e westlike Andes fan Perû, westlik Bolivia, noardlik en sintraal-Sily en noardwestlik Argentynje. Se libje yn drûge, rotseftige heechlizzende gebieten tusken 1.700 oant 4.000 m mei kaktussen en strewellen.     

Der wurde trije ûndersoarten ûnderskieden:

* *Metriopelia ceciliae ceciliae*: westlik Perû; nominaatfoarm
* *Metriopelia ceciliae obsoleta*: de delling fan 'e Marañón, noardlik Perû; wat donkerder, matte fearren
* *Metriopelia ceciliae zimmeri*:	súdlik Perû oant noardlik Argentynje/Sily/Bolivia; lytsere eachring, wat oarskleurige ûnderkant.

## Hâlden en dragen
De fûgel libbet meast op 'e grûn en fleant allinnich by gefaar. It foer bestiet út sied en lytse plantaardige dielen dy't op 'e grûn fûn wurde. It lechsel bestiet út twa glânzgjende aaikes yn in ienfâldich nêst, faak yn in lytse holte, tusken stiennen op 'e grûn of op muorkes. De aaikes wurden yn 12 oant 15 dagen útbret troch beide âlden. De jonge fûgels fleane nei 14 oant 18 dagen út. Brildokes wurde yn pearkes of lytse groepkes sjoen en fladderje by gefaar lytse ôfstannen fuort.  

## Status
De populaasje wurdt troch de IUCN as net bedrige (LC, 2024) en stabyl beskôge. De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en is ek wol te finen yn stêden. Takomstige bedrigingen kinne habitatferlies troch de útwreiding fan 'e lânbou en feehâlderij, stedsútwreidingen yn 'e legere Andes en klimaatferoaring wêze. Ek yntrodusearre rôfdieren kinne in bedriging foar de op 'e grûn libjende fûgel wêze.
Mûne I (Heusden)

**Mûne I** is ien fan 'e trije standermûnen op 'e bolwurken fan it Noard-Brabânske fêstingsstedsje Heusden.

## Skiednis
De mûne waard yn 1971 boud en stiet op it plak, dêr't iuwen lyn ek in standermûne op it mûnebolwurk by de stedshaven stien hat. By de bou waard it materiaal fan in âlde standermûne út Lommel yn Belgje brûkt. Begjin 1972 waard de mûne foltôge en op 22 maart dat jier iepene de doetiidske steatssekretaris Henk Vonhoff de mûne as earste fan 'e trije mûnen dy't doe boud binne. 

Mûne I stiet by de dûbele flapbrêge oer de stedshaven. Dy haven waard tichtsmiten doe't de Maas yn 1904 in oare rin krige, mar waard yn 1968 wer rekonstruearre.

Tichteby stiet likernôch 100 m noardlik de standermûne II. Mûne III stiet wat fierder fuort.

De mûne mealt net mear, mar draait wol regelmjittich. As er draait, meastentiids op sneon of snein, kin de mûne besocht wurde.

## Ofbylden

Standerdmolen in opbouw - Heusden - 20112294 - RCE.jpg|De bou yn 1971.
2025 Haven fan Heusden.jpg|Haven mei mûne I.
2025 Mûne I (Heusden) B.jpg|Mûne I mei de wat noardlike Mûne II.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase
* Feriening De Hollânske Mûne
Mûne II (Heusden)

**Mûne I** is ien fan 'e trije standermûnen op 'e bolwurken fan it Noard-Brabânske fêstingsstedsje Heusden.

## Skiednis
De mûne waard yn 1972 oant 1973 folslein werboud. Allinnich de jitizeren boppeskroef wie in ûnderdiel fan in oare mûne en komt út Varsseveld. 

De mûnebouwer Guus Beckers ferdjippe him yn 'e útfiering fan standermûnen op stedsbolwurken út de tiid fan 'e festingplakken en fertelde dat yn dy tiid dy mûnen yn 'e regel funksjoneel en ienfâldich wiene. Hy boude de mûne sa orizjineel mooglik, de dekoraasjes kamen folle letter.

De mûne mealt geregeldwei feefoer foar in lokale boer. Yn 2023 waard de standert dy't troch de sit fallen wie, reparearre troch mûnebouwer Adriaans.

Tichteby stiet likernôch 100 m súdlik de standermûne I. Mûne III stiet wat fierder fuort.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase
* Feriening De Hollânske Mûne
Mûne III (Heusden)

**Mûne III** is ien fan 'e trije standermûnen op 'e bolwurken fan it Noard-Brabânske fêstingsstedsje Heusden.

## Skiednis
De hjoeddeiske standermûne stiet tichteby it plak fan 'e eardere Oranjemûne, in stiennen stellingmûne dy't yn novimber 1944 mei oare monuminten yn Heusden troch de Dútsers opblaasd waard. Dy Oranjemûne wie foarhinne boud nei't de standermûnen fan Heusden al ferdwûn wiene. 

Mûne III wie de lêste fan 'e trije mûnen dy't by de rekonstruksje fan 'e fêsting fan Heusden yn 'e jierren 1960 en 1970 werboud waard. De bou waard yn 1975 foltôge en de Maasmûne by Nederasselt tsjinne dêrby as foarbyld.

De mûne wurdt geregeldwei betsjinne troch frijwilligers en kin besocht wurde as de wjukken draaie, meastentiids op woansdeitejûn.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase
* Feriening De Hollânske Mûne