Goarsfûgels

De **goarsfûgels** of **goarzen** foarmje in famylje fan sjongfûgels fan de Âlde Wrâld (Jeropa, Aazje, Afrika) yn it skift fan de moskeftigen. De famylje hat mar ien skaai: *Emberiza* (goarzen). Foarhinne waarden ta de goarzefamylje ek de goarseftigen fan de Nije Wrâld (de Amearika’s) rekkene, mar dy binne as aparte famylje * [[Passerellidae]] * (Amerikaanske goarzen) ôfsplist. Ek de iisfink en de sniefink, dy't fuorhinne by de goarsfûgels rekkene waarden, binne no yn in eigen famylje snie- en iisfinken (*Calcariidae*) ûnderbrocht. De goarzen binne yn guon dingen ferlykber mei de finken, en inkelde goarssoarten wurde yn it Frysk ek 'fink' neamd.

## Foarkommen en iten
De goarzen binne yn it algemien lytse, yn haadsaak brune fûgeltsjes, faak streekt oan de boppekant. De foar- en ûnderkante kinne griis, wyt, giel, readeftich of swarteftich wêze. De kop fan it mantsje is faak swart-wyt of swart-giel streekt, en dêrom wurde de pleatselik bekende soarten yn it Afrikaansk 'Streepkoppies' neamd. De goarzen hawwe yn koarte, stevige, puntige snaffel. Bûten it briedseizoen binne de meast goarzen siediters; yn it briedseizoe libje sy foaral fan ynsekten.

## Fersprieding
De goarzen libje meast yn iepen of healiepen terreinen: gerslân, reidlân, somplân, strúken, savannen en boskiggen. De measte goarssoarten nimme yn oantal of, en bygelyks de wylgegoars (*E. aureola*) is slim bedrige. De noardlikste soarten, dy ’t ek in Laplân en Noard-Sibearje foarkomme, binne de gielfink, wytkopgoars, lytse goars, boskgoars en reidmosk. De yn Nederlân, en Fryslân, meast foarkommende soarten binne de gielfink en de reidmosk.

## Famylje- en skaaiopbou
De famylje hat 44 soarten. Sy wurde allegear ta it skaai Emberiza rekkene, mar sommige waarden (en wurde fan en ta noch) ta aparte skaaien rekkene: *Miliaria*, *Fringillaria* en *Schoeniclus*.

* *Famyje*: **Emberizidae** (goarsfûgels)
** *Skaai*: **Emberiza** (goarzen), 44 soarten:
*** toefgoars (*Emberiza lathami*)
*** laaiblauwe goars (*Emberiza siemsseni*, ek *Latoucheornis siemsseni*)
*** koarnmosk (*Emberiza calandra*, ek *Miliaria calandra*)
*** gielfink of gielgoars (*Emberiza citrinella*)
*** wytkopgoars (*Emberiza leucocephalos*)
*** grize goars (*Emberiza cia*)
*** rotsgoars (*Emberiza godlewskii*)
*** weidegoars (*Emberiza cioides*)
*** sulverkopgoars (*Emberiza stewarti*)
*** Mantsjoerijske goars (*Emberiza jankowskii*)
*** stiengoars (*Emberiza buchanani*)
*** Smyrnagoars (*Emberiza cineracea*)
*** nôtfink (*Emberiza hortulana*)
*** rustgoars (*Emberiza caesia*)
*** sirlgoars (*Emberiza cirlus*)
*** streke goars (*Emberiza striolata*)
*** hûsgoars (*Emberiza sahari*)
*** ljurkgoars (*Emberiza impetuani*)
*** berchgoars (*Emberiza tahapisi*)
*** griiskielgoars (*Emberiza goslingi*)
*** Sokotragoars (*Emberiza socotrana*)
*** Kaapske goars (*Emberiza capensis*)
*** Malawigoars (*Emberiza vincenti*)
*** Tristramgoars (*Emberiza tristrami*)
*** brúneargoars (*Emberiza fucata*)
*** lytse goars (*Emberiza pusilla*)
*** gielbraugoars (*Emberiza chrysophrys*)
*** boskgoars (*Emberiza rustica*)
*** gielkielgoars (*Emberiza elegans*)
*** wylgegoars (*Emberiza aureola*)
*** Somalyske goars (*Emberiza poliopleura*)
*** gielbûkgoars (*Emberiza flaviventris*)
*** brúnstútgoars (*Emberiza affinis*)
*** swartwanggoars (*Emberiza cabanisi*)
*** readige goars (*Emberiza rutila*)
*** Tibetaanske goars (*Emberiza koslowi*)
*** swartkopgoars (*Emberiza melanocephala*)
*** brúnkopgoars (*Emberiza bruniceps*)
*** swavelgoars (*Emberiza sulphurata*)
*** Japanske maskergoars (*Emberiza personata*)
*** Sibearyske maskergoars (*Emberiza spodocephala*)
*** bamboegoars (*Emberiza variabilis*)
*** Pallasgoars (*Emberiza pallasi*)
*** okerstútgoars (*Emberiza yessoensis*)
*** reidmosk (*Emberiza schoeniclus*)

## Keppelings om utens
*IOC World Bird List, Version 11.1, jan. 2021
*Avionary, 50 Language Palaearctic Bird Names, Version 4.1, juny 2020