open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Siebenga's mûne

**Siebenga's mûne** is in ferdwûne seachmûne yn It Hearrenfean. 

## Skiednis
Dizze mûne hie mooglik in foargonger út 1839, dy't doe eigendom wie fan de Fa. Van der Sluis & Tuimelaar brûkt wêze. Dêr is lykwols gjin bewiis foar en as it wier is, bestie de mûne mar koart: dy stiet net op de kaart fan 1848.

De achtkante mûne tusken de Badwei en it spoar Ljouwert-Swol waard yn 1858 boud troch Cornelis Tj. Tuymelaar/Tuimelaar en Johannes van der Sluis, wêrnei't dy al gau de ienige eigner waard. De earste stien fan de bûtenkruier, lein troch soan Jan van der Sluis, bedarre yn de kolleksje fan de Aldheidkeamer fan It Hearrenfean, letter feroare yn Museum Willem fan Haren.

Fan 1894 ôf kaam de mûne mei houtkolk yn it besit fan A.H. Siebenga, dêr't de populêre namme Siebenga's mole ûntstien is. Yn 1895 wie frou Jeltje J. Siebenga-Gerritsma eigner. Yn 1923 waard Johannes Anskes Siebenga eigner en yn 1941 waard it bedriuw fuortset as Fa. H.A. Siebenga & Zn.

Yn 1941 waard de wynkrêft oanfolle mei in elektromotor, wêrnei't yn 1950 de mûne ôfbrutsen waard. Koarte tiid letter waard ek de kape fuorthelle [cf. Bunskoeke: De roeden binne yn 1941 fuorthelle, yn 1950 folge troch it dak, ensfh. en stelling]. It bedriuw Ate Beuving, dat in houtfabryk hie oan de Badwei, sette der yn de simmer fan 1941 in iepen Heemaf slipringmotor yn. Fanwege it stowen hie it iepen diel fan de motor in beskermjende kape. It bedriuw Posthuma hat mooglik de elektryske ynstallaasje fersoarge.

De lêste eigener Anske Siebenga seach it eartiids bloeiende sied- en houthannelsbedriuw stiller wurden en de mûne rekke yn ferfal.

Yn de nacht fan 23 op 24 juny 1973 waard de oerbleaune romp troch brân fernield.  Yn 1976 binne ek de skuorren en de âlde houtkap ôfbrutsen. Nei't de Iepenbiere Wurken fan It Hearrenfean hjir in skoft siet, binne der no huzen boud.

Keunstskilder Willem van Althuis makke yn 1971 in skilderij fan de Siebenga's mûne. De mûne waard ek tekene troch Frits Klein.

Houtzaagmolen, aanzicht - Heerenveen - 20106095 - RCE.jpg|
Houtzaagmolen, aanzicht - Heerenveen - 20106096 - RCE.jpg|
Lyts Jagtlust

**Lyts Jagtlust** is in bûten oan de Julianawei 73 yn It Oranjewâld yn de Nederlânske provinsje Fryslân.

## Lângoed
Lyts Jachtlust is ien fan de trije lângoeden yn it Oranjewoudparkgebiet; de oaren binne de bûtenpleatsen Oranjewoud en Oranjestein. 
De earste eigner wie Pieter Heringa Cats (1823-1880). Hy wie ien fan de rykste ynwenners fan Fryslân. Letter waard Johannes Bieruma Oosting erfgenamt fan it bûten. Yn 1911 waard D. Zeeger van Duijl eigner. Yn 1940 waard it oankocht troch J. Kemper en wie it yn de jierren fjirtich en sechstiger yn gebrûk as rêst- en herstellingsoard oant it yn 1969 yn besit kaam fan G. Gaastra. Yn 1985 waard it ferkocht oan Smilde Onroerend Goed B.V. Op lângoed Lyts Jachtlust steane ferskate ryksmonuminten. It lângoed omfette ek ferskate pleatsen (Donglust, Stercorando, Semper Virens), dy't letter by Oranjestein hearden.

## Bûtenpleats
It bûten is boud nei in ûntwerp fan arsjitekt Jacob Izaäks Douma. De earste stien waard lein op 17 augustus 1856. It pleistere gebou bestiet út in kelder, twa ferdjippings en in wulfdak. De earste renovaasje fûn plak yn 1867. Yn 1875 wie der in grut barren foar de bewenners, doe't húshâldster D. Garritsen arbeider J. Bakker fermoarde. Njonken de yngong betinkt in tinkstien de renovaasje yn 1876. De gevels fan it bûten, boud yn neoklassisistyske styl, wurde ferdield troch Korintyske pilasters. De balustrade fan it balkon boppe de yngong is fersierd mei in hartekop. Boppe it balkon is in finster mei in klok. It hûs is in ryksmonumint.

## Oare ryksmonuminten
*Stiennen koetshûs. It bepleistere gebou mei hûs is foar 1858 boud en, neffens in tinkstien, yn 1873 útwreide.
*Houten koetshûs. Op grûn fan in ûntwerp fan arsjitekt J.I. Douma.
*Houten prieeltsje. It prieeltsje is draaiber, hat in porseleinkast en is seldsum yn syn soarte.
*Túnfaas. Dit jierdeiskado út 1937 foar de hear Van Duijl hat in dekorative wearde en kultuerhistoaryske betsjutting.
*Park en tún oanlis. In 19e-ieuske oanlein park mei âlde leanen, beamsirkels en in hartepark. It waard boud troch Johann Nicolaas Heinrich, túnman fan lângoed Oranjewoud.
*Stek. In getten izeren tagongspoarte mei de namme Klein Jagtlust en it jiertal 1856.
*Túnmanshûs. It eardere túnmanshûs, los fan it pân, waard foar 1876 boud troch J.I. Douma.


Klein Jagtlust 515217.jpg|Stiennen koetshûs (2011)
Klein Jagtlust houten koetshuis 515218.jpg|Houten koetshús (2011)
Klein Jagtlust 515216.jpg|Houten prieeltsje (2011)
Klein Jagtlust 515215.jpg|Túnfaas (2011)
Klein Jagtlust een 515214.jpg|Stek (2011)


## Sjoch ek
* Jagtlust
Ritsumeikan Universiteit

De **Ritsumeikan Universiteit** (Japansk: 立命館大学) is in heech oanskreaune partikuliere universiteit yn Kioto, Japan. De universiteit waard  1900 oprjochte.

Neist de haadkampus yn Kyoto hat de universiteit ek satellytkampussen yn Ibaraki, Osaka en Kusatsu, Shiga. De Ritsumeikin Universiteit is bekend om syn sosjale wittenskippen, benammen Ynternasjonale Betrekkingen (IR), mar ek om syn Science & Engineering ôfdielingen. De Graduate School of International Relations is it iennige Japanske lid fan de Association of Professional Schools of International Affairs (APSIA).

## Skiednis
Ritsumeikan waard yn 1869 oprjochte as privee-akademy troch prins Saionji Kinmochi. Yn 1900 rjochte Kojuro Nakagawa (de eardere sekretaris fan prins Saionji) de Kyoto Hosei Skoalle op, in rjochtefakulteit dy't úteinlik (mei tastimming fan de prins) de namme Ritsumeikan oannaam en yn 1922 de folsleine universitêre status krige. Histoarysk sjoen waard de skoalle beskôge as in liberaal alternatyf foar de steatsuniversiteit fan Kioto.

## Keppeling om utens

*  Ritsumeikan Universiteit
Nije Tsjerke (De Helder)

De **Nije Tsjerke**  is in as wettersteatstsjerke boud tsjerkegebou yn it sintrum fan it Noard-Hollânske plak De Helder. De grutte neoklassisisytske sealtsjerke datearret fan 1839 en waard boud neffens it ûntwerp fan wettersteatsopsichter Hermanus Hendrik Dansdorp yn gearwurking mei de provinsjaal ingenieur fan Noard-Hollân, Pieter Kock. Mei't âldere tsjerken yn 'e Twadde Wrâldkriich ferlern gyngen, is it hjoed-de-dei de âldste tsjerke fan De Helder.

Sûnt 1975 is de tsjerke mei de njonkenlizzende pastorije út 1875 in ryksmonumint. Ien fan 'e bekendste dûmny's fan 'e Nije Tsjerke wie François Haverschmidt, ek bekend as Piet Paaltjens.

## Skiednis
Mei de oanlis fan 'e Rykswerf Willemsoord naam yn 'e 19e iuw yn it easten fan 'e stêd it tal ynwenners fan De Helder hurd ta en sa ûnstiene tusken it âlde doarp oan 'e westkust en de werf yn it easten nije wenwiken. Ek waard dêr in stasjon boud. Dêrmei ferskode de kearn fan De Helder en kaam de Westertsjerke wat apart te lizzen. Dêrnjonken waard de Westertsjerke ek te lyts en woe Definsje graach in tsjerke by de Rykswerf ha.     

Lang om let waard der in Nije Tsjerke fuort by de poarte fan 'e rykswerf boud. Foar de bou waard subsydzje fan it Ministearje fan Wettersteat jûn. De arsjitekt wie wettersteatsopsichter H.H. Dansdorp, de toer is in ûntwerp fan C. van der Ster. 

Yn 'e Twadde Wrâldkriich waard De Helder in soad bombardearre. De Nije Tsjerke waard troch in delkommend Britsk fleantúch troffen, dat troch de Dútsers yn brân sketten wie. By de ynslach rekke it tek en de toer skeind, mar it gebou koe wer restaurearre wurde. 

Oant yn 'e jierren 1970 waard de tsjerke brûkt troch de herfoarme gemeente, mar mei't der nije en gruttere tsjerken boud waarden, rekke de Nije Tsjerke oerstallich. De tsjerke waard oankocht troch de Folle Evangelyske Gemeente, dy't oant 1990 it gebou  brûkte. Sûnt is de tsjerke fan 'e Evangelyske gemeente 'De Ambassade'.

## Oargel
De tsjerke besit in oargel út 1861 fan Van Dam. Yn it lêst fan 'e oarloch waard it oargel demontearre en opslein yn Hoarn. Nei de befrijing waard it oargel wer yn 'e tsjerke opboud. By in renovaasjes yn 2004 waarden kranten út de Twadde Wrâldkriich fûn, wêrmei't it oargel ynpakt wie. In stik of wat knipsels binne yn listen set.

## Piet Paaltjens
Fan 1862 oant 1864 wurke François Haverschmidt as dûmny yn 'e tsjerke. Yn 'e selde tiid troude hy en waard syn earste wurk útjûn, de *Sinterklaasvertelling*. It is goed mooglik dat er dêr ek wurke hat oan it Oera Linda Boek. Bekend is syn sizzen: *Wie nooit vlak aan zee gewoond heeft, weet eigenlijk niet wat of waaien is*. Dy ferwizing nei syn jierren yn De Helder is werom te lêzen op in plakette, dy't oan 'e tsjerke hinget. It wie foar Haverschmidt bodzjen yn De Helder mei beheinde middelen en yn 1864 ferhûze de dichter nei Skiedam.

## Keppeling om utens
* It oargel op 'e side fan 'e SBNO.
Jelena Vajenga

**Jelena Vladimirovna Chroeljova** (Russysk: *Еле́на Влади́мировна Хрулёва*; 27 july 1977), bekend ûnder de namme **Jelena Vajenga**, is in Russysk sjongster en aktrise. Se hat ferskate prizen wûn, wêrûnder seis kear de 'Sjanson fan it jier', de meast prestizjeuze muzykspriis fan Ruslân.

## Biografy
Se sjongt lieten, folkrock, sjanson en oare. Vaenga's repertoire omfettet har eigen komposysjes, tradisjonele ballades en folkslieten, en lieten ôflaat fan klassike Russyske gedichten.

Har artystenamme is de eardere namme fan har berteplak, Severomorsk.  Har mem wie oplaat as gemikus en har heit wie yngenieur. Har pake fan memmekant wie in skout-by-nacht en har pakes en beppes fan heitekant wiene ôfkomstich út Sint-Petersburch (it eardere Leningrad) en oerlibben it belis fan dy stêd troch de nazy's yn de Twadde Wrâldoarloch.

Yn 2012 befoel se fan in soan yn Sint-Petersburch. De heit fan de soan is Roman Sadyrbaev, har man sûnt 2016.

Vaenga trede op yn hiel Ruslân, ûnder mear ferskate kearen yn it Kremlyn. Se trede ek op yn Israël, Dútslân en Oekraïne.

De krante Komsomolskaya Pravda neamde har 'ien fan de populêrste Russyske sjongsters'.  Yn 2011 stie Vaenga op it 9e plak yn de list fan meast suksesfolle Russyske entertainers, mei in totaal ynkommen foar dat jier fan mear as seis miljoen dollar.

## Kontroverses
Jelena Vajenga ek de oandacht lutsen troch har útspraken oer sosjaal en polityk kontroversjele ûnderwerpen. Op in satiryske tentoanstelling oer drugs yn de Russyske publike romte yn 2008 yn Sint-Petersburg, naam se in karikatuer fan de muorre en ferskuorde dy foar de kamera.  Yn 2012 stipe se aktyf de kandidatuer fan Vladimir Poetin foar it presidintskip.

Lykas de sjongeres Valeriya, de sjongers Oleg Gasmanov en Iossif Kobson en oare Russyske kulturele ferneamdheden, hie Jelena Vajenga ek krityk op de kontroversjele aksje fan de feministyske punkgroep Pussy Riot yn de katedraal fan Kristus de Ferlosser yn Moskou. Boppedat fielde se har denigrearre as from kristen. Se reagearre op de feroardieling fan trije groepsleden ta meardere jierren finzenisstraf mei de pittige wurden: 'Ik drink persoanlik op de sûnens fan de rjochters dy't har feroardiele hawwe'. 

## Diskografy
* 2003 —  Портрет (Portret)
* 2003 —  Флейта 1 (Fluit 1)
* 2005 —  Флейта 2 (Fluit 2)
* 2005 —  Белая птица (Belaya Ptista / De wite fûgel)
* 2006 —  Шопен (Chopin)
* 2007 —  Абсент (Absint)
* 2007 —  Дюны (Dunen)
* 2008 —  Клавиши (Klavier)
* 2012 —  Лена (Lena)
* 2015 —  New
* 2018 – 1+1

## Keppelingen om utens
* Offisjele website
* Har YouTube-kanaal
* Folsleine filmografy fan Jelena Vajenga yn 'e Internet Movie Database (IMDb)
Marinemuseum De Helder

It **Marinemuseum de Helder** is in maritym museum yn 'e Noard-Hollânske stêd De Helder. It museum leit op 'e eardere marinewerf *Willemsoord* en is ûnderbrocht yn 'e stifting *Koninklijke Defensiemusea* (SKD). It museum bestiet út in pear gebouwen oan 'e wâl en in pear skippen oan 'e kaaidyk. Yn 'e gebouwen binne fêste en wikseljende útstallings te sjen, foar in part oer de skiednis fan 'e marine en foar in part oer de technyske ûntjouwings.

## Skiednis
Yn augustus 1962 waard it Marinemuseum yn it *Peperhuisje* op it Havenplein yn De Helder iepene. De namme fan dat gebouke is lykwols net goed om 't it nea as piperhûske tsjinne hat. It orizjinele piperhûske stie likernôch hûndert meter súdliker. It museum wie ûnderbrocht op 'e souder fan dat gebouke en der wiene fjoerwapens, unifoarmen, in periskoop en modellen fan skippen en fleantugen te sjen. 

Yn 1965 ferhûze it museum nei * 't Torentje* op 'e rykswerf Willemsoord. Dat gebou wurdt sa fanwegen de klokketoer neamd. De klok dêrfan joech de iepening en de slutingstiid fan 'e werf oan. It gebou waard om 1823 hinne boud foar it opslaan fan stoffen dy't maklik ûntflammen.

Yn 1993 waard de ûnderseeboat *Tonijn* op it drûge brocht en ûnderdiel fan it museum. De ûnderseeër die oant 1991 tsjinst en leit njonken it hjoeddeiske tagongsgebou, dat yn 1995 boud waard. De *Traditiekamer Willemsoord* waard yn 1997 tafoege oan it museum.   

De permaninte eksposysje *Schip en Werf* iepene yn 2006 yn 'e eardere geskutmakkerij fan 'e âlde rykswerf. It gebou út 1825, oarspronklik in magazyn, waard yn 1915 ta geskutsmakkerij ferboud.  

## Skippen
It museum hat trije skippen yn 'e kolleksje:

* de ûnderseeër *Tonijn* út de jierren 1960 (iepensteld sûnt 1994),
* it ramskip *Schorpioen* út 1868 (sûnt 2000 iepensteld),
* de minefeger *Hr.Ms. Abraham Crijnssen* út 1937 (iepensteld sûnt 1997).

Op it museumgebiet stiet ek it brêgehûs fan 'e *Hr.Ms. De Ruyter*. Mei't it skip út tsjinst rekke waarden it brêgehûs, de karakteristike 3D-radarbol en de geskutstoer fan 'e *Hr.Ms. Tromp* yndustrieel erfgoed. De 3D-radar yn 'e bol joech de rjochting, ôfstân en hichte fan objekten oan. Oant 1973 stie de geskutstoer mei twa kanonnen fan 12 sm op 'e torpedoboatjager *Hr.Ms. Gelderland*, dêrnei op 'e Tromp. It is no ien fan 'e publyksattraksjes fan it museum.

ANWB-leden keazen it museum yn 2012 en 2013 ta it leukste útstapke fan Noard-Hollân.

## Ofbylden

BrugdeelDeRuyter.JPG|Brêgediel De Ruyter
2024 Ramskip "Schorpioen", Marinemuseum De Helder.jpg|Ramskip *Schorpioen*
Den Helder - 2011 - panoramio (13).jpg|Minefeger
Marine Museum Den Helder (11) (45167367151).jpg|Raketdjiptebommesmiter 375 mm
Lollius Adema

* Lollius Adema (1544-1699), 'Lolke' Adema, heechlearaar filosofy
* Lollius Adema (1737-1811), abbekaat
* Lollius Adema (1790-1864), offisier fan justysje
Jan Albarda

**Jan Albarda** (ek: **Jan Johannes Albarda**) (Harns, 12 juny 1791 - Ljouwert, 2 oktober 1859) wie in Nederlânsk bestjoerder en gemeentlik politikus fan Frysk komôf.

## Biografy
Albarda wie ien út it juriste- en patrysjerslaach Albarda en in soan fan drost, baljuw en frederjochter dr. Johannes Albarda (1761-1838) en Mintje van der Meulen (1762 -1822). Hy boaske yn 1819 mei Anna Westra (1789 -1863), mei wa't er fiif bern krige, ûnder oaren de jurist mr. Hendrik Johannes Albarda (1822-1881).

Albarda wie *garde d' honneur* en waard ûntfanger fan registraasje en domeinen yn Harns. Dêrneist wie er dêr sekretaris fan de Fiifdielen Seediken Binnendyks en Bûtendyks en waard dêr ek gemeenteriedslid. Hy waard dêrnei waarnimmend kontroleur fan it kadaster yn Fryslân en ûntfanger registraasje en domeinen te Ljouwert. Hy wie ek fâd fan it Poptaslot te Marsum.
List fan ryksmonuminten yn It Hearrenfean (gemeente)

De gemeente **It Hearrenfean** hat 162 ynskriuwings yn it ryksmonuminteregister. Hjirûnder in oersjoch. Sjoch ek de list fan gemeentlike monuminten yn It Hearrenfean (gemeente).
## Akkrum

## Aldeboarn

## Aldhoarne

## Aldskoat

## Bontebok

## Gersleat

## Haskerdiken

## It Hearrenfean

## Hoarnstersweach
Hoarnstersweach hat 1 inskriuwing yn it ryksmonuminteregister

## Jobbegea-Skuorregea

## Ketlik

## De Knipe

## Lúnbert

## Mildaam

## Nes

## Nijhoarne

## Nijskoat

## It Oranjewâld

## Terbant

## Tsjalbert
Hugo Greebe

**Hugo Greebe** (Gorkum, 4 septimber 1916 – Zutphen, 16 oktober 1992) wie in Nederlânske politikus fan de PvdA. 

Hy waard berne as soan fan dr. C.A.A.J. Greebe (1868-1954) dy't rektor fan it gymnasium fan Gorkum wie en letter ek rektor fan it gymnasium fan Alkmaar en rektor fan it Stedsk Gymnasium yn Grins west hat. Sels is er yn 1942 ôfstudearre yn de rjochten en gie yn dy perioade as folontêr wurkjen by de Ried fan Arbeid te Grins. Letter wie er in skoft ûnderdûkt en om 1944 hinne fêstige er him as advokaat en prokureur yn Amsterdam. Yn augustus 1945 gie er as adjunkt-kommys oan it wurk by de gemeentesekretary fan Grins. Greebe wie dêr yntusken promovearre ta kommys foar't er yn 1949 beneamd waard ta boargemaster fan Zweeloo. Yn maaie 1980 waard him dêr ûntslach ferliend. 

Ein 1992 ferstoar Greeve yn 'e âldens fan 76 jier.
Flagge fan It Oranjewâld

De **flagge fan It Oranjewâld** is de flagge fan it doarp It Oranjewâld, yn de Fryske gemeente It Hearrenfean. It wapen is noch net registrearre omdat it in konsept is.

## Skiednis
De flagge waard yn 2012 al yntsjinne as ûntwerp foar it doarp It Oranjewâld, dêr't Brongergea ta heart. Dizze flagge waard lykwols ôfwiisd op in gearkomste fan pleatslik belang.

## Symbolyk
* Giele kleur: ferwize nei de sângrûn dêr't it doarp op leit.
* Blauwe baan: ferwiist nei de Prinsewyk dy't troch it doarp rint.
* Griene tûke mei blêden en oranjeapels: ferwiist nei de namme "Oranjewâld".

## Sjoch ek

Ofbyld:Oranjewoud wapen.svg|link=Bestand:Oranjewoud_wapen.svg|alt=Wapen van Oranjewoud|Wapen fan It Oranjewâld
Ofbyld:Brongergea wapen.svg|link=Bestand:Brongergea_wapen.svg|alt=Wapen van Brongerga|Wapen fan Brongergea
Ofbyld:Wapenbanier fan Skoatterlân.png|Flagge fan Skoatterlân
Ofbyld:Heerenveen flag.svg|Flagge fan It Hearrenfean
Kijkduin (Skoarl)

De nôtmûne "Kijkduin" is in muonts yn it Noard-Hollânske plak Skoarl. 

## Skiednis
Op it plak fan 'e mûne stie al foar 1575 in mûne, nei alle gedachten in standermûne. By de bou fan 'e mûne wie dy foar 5/6 part fan Skoarl en foar de rest fan Groet. Dat duorre oant 1868, doe't fanwegen jildkrapte de mûne oan in partikulier ferkocht wurde moast. 

Oant 1935 mealle de mûne en dêrnei waard er oan 'e gemeente ferkocht, dy't de mûne as monumint woe hâlde. Yn 'e oarlochsjierren mealle de mûne noch oant 1944, doe't de mûne stopset waard om 't de lokaasje *Sperrgebiet* fan 'e Dútsers wie. Nei de befrijing waard der noch foar in koart skoft mealle. Tusken 1976 en 2012 waard fan 'e romp mei wjukken wer in hielendal mealreeë mûne boud. 

It asrêd fan 'e mûne datearret fan 1662 en is nei alle gedachten ôfkomstich út de eardere standermûne. 

Hjoed-de-dei is de mûne noch jimmeroan eigendom fan 'e gemeente Bergen. De mûne draait alle sneonen en is dan te besjen. Ek wurde der produkten fan 'e mûne ferkocht.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase.
* Feriening De Hollânske Mûne.
Groet (plak)

**Groet** is in doarp yn 'e gemeente Bergen yn 'e provinsje Noard-Hollân. Groet hat  ynwenners.

Groet hat in skoft in selsstannige gemeente west. Yn 1834 gie it doarp al yn 'e gemeente Schoorl op en sûnt 2001 waard dy gemeente by de gemeente Bergen yndield. De plaknamme kaam al yn 'e 12e iuw as *Grothen* foar en yn 1480 as *Groede*. De plaknamme soe ferwize nei it feit dat it gebiet ea bûtendyksk oanslike en dêrnei begroeid rekke.     

## It besjen wurdich

It Wite Tsjerkje fan Groet waard yn 1575 fuort nei de reformaasje boud.  

Oan 'e *Kerkbrink* stiet it lytse, eardere riedhûske út 1539.

Yn 'e Groeterpolder stiet oan 'e Hargerwei de Groetermûne, in poldermûne mei in ikehouten achtkant. Tegearre mei it elektrysk gemaal bemeallet de mûnder de polder.     
## Joadsk begraafplak
Sûnt 1602 begroeven de Amsterdamske Sefardyske joaden harren deaden yn Groet. Yn 1614 kochten hja in stik grûn yn Ouderkerk aan de Amstel en noch itselde jier waard dêr it begraafplak Beth Haim yn gebrûk nommen. Tenei begroeven hja de deaden dêre. De grêven fan Groet waarden sûnt 1616 romme en de omskotten binne doe op it nije begraafplak op 'e nij begroeven. It lêste grêf waard yn 1634 romme.  

## Kuierrûte
Troch Groet rint de Europeeske kuierrûte E9, dat dêre ek it Noardseepaad of it Hollânsk Kustpaad neamd wurdt.

## Ofbylden

20241 Groet, Noard-Hollân, poldermûne (2).jpg|Poldermûne.
2024 Groet, Noard-Hollân, keunstwurk 'De Wasvrouwen' (Carla Rump).jpg|Byld Waskfroulju (Carla Rump).
2024 Groet, Noard-Hollân, stolppleats Heereweg 222.jpg|Pleats.
Wite Tsjerkje (Groet)

It **Wite Tsjerkje** is it tsjerkegebou fan it Noard-Hollânske Groet. De tsjerke is fan 'e Protestantske gemeente Skoarl-Groet-Camp.  

## Beskriuwing
It ienfâldige tsjerkegebou stiet op in terp. It is in ienskippich tsjerkje mei in tonferwulft en in houten, achthoekich tuorke.   

Sûnt 1805 diele de herfoarmen fan Groet en Skoarl ien dûmny, dy't de iene snein yn it iene en de oare snein yn it oare doarp preket. Oan 'e ein fan 'e 20e iuw binne de herfoarmen en grifformearden fan 'e doarpen wer byinoar gien.       

De tsjerke is sûnt 1972 in ryksmonumint. 

## Oargel

Sûnt 1913 hat de tsjerke in kammenetoargel. De kast en in part fan 'e pipen binne fan likernôch 1750. De bouwer fan it ienmanualige ynstrumint mei sân registers is net bekend.  

## Wite Hûskes
Foar de tsjerke oer stiet in histoarysk gebou, dat bekend stiet as de 'Wite Hûskes'. It gebou bestiet út ferskillende dielen en tsjinne foarhinne as wente, riedshûs en finzenis. Sûnt de ein fan 'e 20e iuw is de protestantske gemeente eigner, dy't it gebou foar aktiviteiten brûkt.     

## Keppeling om utens
* Orgelsite: ynformaasje oargel
Groetermûne

De **Groetermûne** is in mealreeë poldermûne yn it doarpsgebiet fan it Noard-Hollânske doarp Groet. 

## Skiednis
De mûne waard yn 1890 boud om de Groeterpolder te bemeallen. It is in muonts oan 'e Hargerdyk op it doarpsgebiet fan Groet, mar it postadres leit yn it oanbuorjende Skoarl. 

Oant 1977 waard de 220 ha grutte Groeterpolder allinne op wynkrêft bemealle. Yn dat jier krige de wetterrin in elektryske pompe. 

Eigner fan 'e mûne is it *Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier*. De mûne wurdt bewenne.

## Beskriuwing
De Groetermûne is in typyske, knobske Noard-Hollânske binnenkruier. De 2 m hege basis is dutsen mei donkergriene, potdeksele planken, it achtkant en de kape binne fierder reiddutsen. De wjukken ha in flecht fan 21,5 m. Yn 2019 krige de mûne nije roeden en yn it ramt dêrfan binne de fokken fan Fauël ferfallen en de wjukken wer lykas foar 1986 Ald-Hollânsk ophekt. De mûne hat in stalen skroef.  

## Keppeling om utens
* Feriening De Hollânske Mûne
* Mûnedatabase
Mûne N-M

De **Mûne N-M** of **Noarder-M** is in poldermûne yn it doarpsgebiet fan it Noard-Hollânske plak Sint Maartensvlotbrug. De mûne is in Noard-Hollânske binnenkruier mei in flecht fan 22,8 m.  

## Skiednis
De yn 1657 boude mûne bemealle oant 1953 de likernôch 263 ha grutte ôfdieling Noard-M fan 'e Zijpe- en Hazepolder. Yn dat jier naam in gemaal it bemeallen oer. 

Nei't de mûne yn 1953 syn funksje ferlear bleau it ûnderhâld út en waard de mûne brekfallich. Yn 1967 naam de Stifting Zijpermolens de soarch foar de mûne oer, dy't  de mûne yn 1968 restaurearre sadat er wer draaie koe. De mounderswente wie ek ferfallen en is yn 1974 ôfbrutsen. 

Yn 1980 waard it ûnderrêd en skeprêd op 'e nij oanbrocht, sadat de mûne wer mealree wie.  

Njonken de mûne stiet in elektrysk gemaal, dat jierren troch syn hichte de mûne yn dy rjochting yn it draaien beheinde. Yn 2005 is it gemaaltsje dêrfandinne oanpast en de mûne kin no alle kanten út draaie.    

De mûne wurket regelmjittich en der kin dan in besite brocht wurde.

## Keppeling om utens
* Feriening De Hollânske Mûne
* Mûnedatabase
Sint Maartensvlotbrug

**Sint Maartensvlotbrug** is in doarp yn 'e Noard-Hollânske gemeente Skagen. De namme fan it doarp wurdt ek skreaun as **St. Maartensvlotbrug**. It doarp hat   () ynwenners. 

Nei de oanlis fan in flotbrêge oer it Noard-Hollânsk Kanaal ûnstie der in wenkearn, dat yn 'e 20e iuw útgroeide ta in lyts doarpke.  

It doarpke leit tichteby Sint Maartenszee en op 'e grins dêrfan leit it natoergebiet 'Wildrijk'. Dat is bekend fanwegen de tûzenen wylde hyasinten dy't dêr yn 'e maitiid bloeie en fanwegen it *Duinrellenproject*, dat yn it gebiet foar skjin wetter út de dunen soarget. Op 'e grins mei Sint Maartenszee leit ek in oantal campings en bungalowparken. 

Tichteby it doarp stiet ien fan 'e poldermûnen fan 'e Zijpe- en Hazepolder, de Noarder M.
Hargermûne

De **Hargermûne** is in poldermûne yn it doarpsgebiet fan Skoarl yn 'e Noard-Hollânske gemeente Bergen. De mûne bemeallet de Harger- en Pettemerpolder op frijwillige basis. 

## Skiednis
De Hargermûne ferfong in eardere mûne, dy't yn 1799 by striideraasjes tusken it Ingelsk-Russyske leger oan 'e iene kant en de Frânske besetters oan 'e oare kant ferneatige waard. Itselde barde ek mei in tal oare mûnen yn 'e omkriten.  

Yn 1871 waard it skeprêd fan 'e Hargermûne troch in skroef ferfongen. Oant 1962 bleau de mûne allinne op wynkrêft meallen. Yn dat jier waard in dieselmotor by de mûne set en sa bleau de mûne noch oant 1967 út en troch yn gebrûk.

Yn jannewaris 1976 namen de wjukken de silen op 'e hakken en koe it ôfbaarnen fan 'e mûne noch krekt tefoarren kommen wurde. De skea wie lykwols grut; de kape moast foar in part fernijd en de roeden ferfongen wurde. Yn febrewaris 1991 rekke de mûne yn 'e brân troch in te hite skoarstienpiip. In goed jier letter wie de mûne wer restaurearre en koe de mûne wer mealle. 

Eigner fan 'e mûne is it Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. 

## Beskriuwing
De mûne is in reiddutsen achtkante muonts mei remkleppen neffens it systeem Fauël op beide roeden. De flecht fan 'e mûne is 23,10 / 23,30 m. Lykas in soad Noard-Hollânske poldermûnen is de Hargermûne in binnenkruier. De mûne is mealree en wurdt bewenne.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase 
* Feriening De Hollânske Mûne
Ministearje fan Asyl en Migraasje

It **ministearje fan Asyl en Migraasje (A&M)** is in Nederlânsk ministearje. It ministearje is ferantwurdlik foar it asyl- en migraasjebelied.

It ministearje waard op 2 july 2024 ynsteld by it oantreden fan it kabinet Schoof. By de kabinetsformaasje waard ôfsprutsen en meitsje in stranger belied op it mêd fan migraasje en de Partij foar de Frijheid (PVV) hie de winsk en stel in apart departemint dêrfoar yn.

Gidi Markuszower wie ynearsten de minister dy't op it each hân wie, mar nei screenen fan de AIVD bliek dat der negative útkomsten wien, waard er weromlutsen as kandidaat. Lang om let waard Marjolein Faber (PVV) beneamd as minister.

## Taken
It ministearje fan Asyl en Migraasje is ferantwurdlik foar it Nederlânske asylbelied. De minister hat de folgjende taken:

* Frjemdlingesaken, Asyl
* IND, COA, DT&V
* Kêst 1F Flechtlingeferdrach
* Grinsbewaking
* Ynternasjonaal migraasjebelied
* EU migraasjepakt
Petrus- en Paulustsjerke (De Helder)

De **Petrus-en-Paulustsjerke** is in roomsk tsjerkegebou oan 'e Tsjerkegrêft yn it Noard-Hollânske plak De Helder. It gebou is in ûntwerp fan 'e  wettersteatsopsichter Hermanus Hendrik Dansdorp. De tsjerke waard yn 1840 ynwijd en dêrmei is it de âldste ynwijde tsjerke fan it bisdom Haarlim. 

## Sluting
Nei't de Us-Leaffrou fan 'e Unbesmodske Untfinzenistsjerke yn 1990 sletten waard is de Petrus en Paulustsjerke de iennige roomske tsjerke binnen de stelling fan De Helder. Mar ek de Petrus- en Paulustsjerke wurdt sletten. De tsjerke is sûnt 1975 in ryksmonumint. Dat is ek de reden dat de tsjerke noch as parochytsjerke funksjonearret. Troch jimmeroan minder tsjerkegong en weromrinnende ynkomsten wurdt ek de Petrus- en Paulustsjerke sletten, nei't earder al de oare tsjerken yn Anna Paulowna, Breezand, 't Zand en Julianadorp sletten binne (2024).   

## Skiednis

Foar 1840 hie de katolike parochy fan De Helder in lyts tsjerkegebou oan 'e Langestrjitte yn 'e Alde Helder, it yn 1944 ferneatige histoaryske sintrum fan De Helder. Dat wie in skûltsjerkje mei in ûnopfallend oansjen. Dy tsjerke waard oan it begjin fan 'e 19e iuw ferboud, mar bleau te lyts foar de gruttere wurdende parochy. Dêrfandinne waard besletten ta de bou fan in nije tsjerke. Om't de kearn fan 'e Helder mei de oanlis fan 'e havens nei it easten ferhûze, waard besletten ek dêr de nije tsjerke te bouwen. Dat wie oan it Jaachpaad, in paad dat hjoed-de-dei de Tsjerkegrêft hjit.          

Yn 1839 sette de bou fan 'e wettersteatstsjerke útein en in jier letter koe de tsjerke ynwijd wurde. Yn 1844 krige de neoklassisistyske tsjerke ek in tuorke. 

Yn 'e tsjerke falle de rûne pylders en it tonferwulft op. Op de foargevel is in medaillon oanbrocht mei krúste kaaien, in symboal foar de bân mei Rome. 

## Patroanhillige
De tsjerke is oan 'e apostels Petrus en Paulus wijd. Dat is opfallend want de oarspronklike parochytsjerke yn 'e Alde Helder wie noch oan Sint-Nikolaas wijd. Nei alle gedachten krige de nije tsjerke oare patroanhilligen om't de âld-katoliken yn De Helder ek Sint-Nikolaas as patroanhillige hiene. De âld-katoliken yn De Helder hiene in relatyf grutte mienskip en mei oare patroanhilligen koene de roomsk-katoliken harren better fan 'e âld-katoliken ûnderskiede. 

## Oargel
It oargel fan 'e Petrus en Paulustsjerke waard yn 1979 troch Jos H. Vermeulen boud.

## Klokketoer
Yn it klokketuorke is in mechanysk oerwurk oanwêzich fan Eijsbouts út 1927.

## Keppeling om utens
* Ynformaasje oargel op de Orgelsite.
Breesân (doarp)

**Breesân** (Breezand) is in doarp yn 'e Noard-Hollânske gemeente Hollâns Kroan. Breesân hat  () ynwenners.

It doarp leit sintraal yn 'e Anna Paulownapolder, in wichtich túnbougebiet. Mei de ynwijing fan 'e Sint-Jan de Evangelisttsjerke krige it doarp in eigen tsjerke. Dy tsjerke is troch de tebekrinnende tsjerkegong en minder ynkomsten yn 2024 sletten.    

Yn 1993 waard yn it doarp it Museum Anna Paulowna iepene, dêr't besikers ynformearre wurde oer it drûchmeitsjen fan 'e Anna Paulownapolder en de tylt fan blombollen yn 'e krite. Ek is dêr omtinken foar kenininne Anna Paulowna, dy't de polder har namme joech.

## Berne yn Breesân
* Lenze L. Bouwers (1940), skriuwer en dichter
* Kim Molenaar (2002), hândbalster

## Keppeling om utens
* Museum Anna Paulowna
Skobbige inketswam

De **skobbige inketswam** (*Coprinus comatus*) is in soad foarkommende inketswam fan it skaai *Coprinus*. De skobbige inketswam is in nematofage (nematoaden itende) skimmel. Troch de skobbige hoed fan 'e poddestoel hat er syn Ingelske bynamme *lawyer's wig* (advokateprûk) te tankjen. Eartiids waard it focht fan 'e swam ek wol brûkt as skriuwinket. 

## Beskriuwing

Ynearsten is de 5-15 sm hege hoed fan 'e skobbige inketswam aai- oant klokfoarmich. It oerflak is beset mei in soad skobben. De boppekant is gielich oant brún, wylst de skobben yn 'e regel wyt binne. As de poddestoel âlder wurdt, skuort de hoed en begjint dan nei bûten ta omheech te kroljen. De wite plaatsjes ferkleure dan en wurde lang om let swart. De holle stâl is 10 oant 20 sm heech mei in losse ring, dy't gau ôffalt. 

Neffens resint ûndersyk stiet de soarte tichter by de gewoane sjampinjon (*Agaricus bisporus*) as oare inketswammen.  

## Ekology
De skobbige inketswam is fan maaie oant novimber faak yn groepkes op 'e grûn te finen, lykas ikkers, greide, parken en bermen. Ek yn 'e stêd wurdt de poddestoel in soad op bedonge gers oantroffen. 

De soarte komt op it hiele Europeeske, Súd-Amerikaanske, Noard-Amerikaanske en Australyske kontinint foar. Fierder komt de soarte allinne in it noarden fan Afrika foar en yn Aazje ûntbrekt de poddestoel allinne yn it súdlike diel en Yndoneezje. 

## Tapassing
In jonge skobbige inketswam it goed te iten, mar moat fuort nei it rispjen ferwurke wurde. De swam kin net mear iten wurde as it stadium fan 'e ferkleuring begjint. Yn Sina is der kommerjele tylt fan 'e poddestoel.

## Keppeling om utens
* Poddestuollen yn Fryslân
Hermanus Hendrik Dansdorp

**Hermanus Hendrik Dansdorp** (Amsterdam, 25 maart 1788 - Haarlim, 31 oktober 1873) wie in Nederlânske boukundige. Hy wie de soan fan de wurkman Cornelis Dansdorp en Floora Maria Caldies. Nei in karriêre as timmermansfeint yn Amsterdam kaam er yn maaie 1830 yn tsjinst fan Rykswettersteat as opsichter by de bou fan de finzenis yn Hoorn. Op 1 oktober 1830 waard er beneamd ta provinsjaal opsichter yn Noard-Hollân, fan febrewaris 1832 ôf mei as stânplak Haarlim. Oant in reorganisaasje fan Rykswettersteat om 1855 hinne hold er dy funksje.

Yn dy fearns iuw wie er as opsichter en ûntwerper belutsen by de bou fan in hiele rige katolike en protestantske tsjerken yn neoklassisistyske styl, geregeld yn gearwurking mei provinsjaal yngenieur Pieter Kock (1802-1880), mei wa't er in net útfierd ûntwerp makke foar de werbou fan de yn 1838 ôfbrânde Grutte Tsjerke yn Hoarn . Syn belangrykste wurk is de St. Joseph yn Haarlim (1841-1843), dy't nei it fannijs ynstellen fan de biskoplike hiërargy fan 1853 oant 1898 funksjonearje soe as katedraal. De publikaasje fan de boutekeningen mei taljochting fan Dansdorp yn de *Bouwkundige Bijdragen* late ta in koarte polemyk oer de kwaliteit fan syn ûntwerp. .

## Galery
In kar-út syn wurk:

Exterieur overzicht naar het noord-westen - Akersloot - 20005284 - RCE.jpg|Akersloot, Herfoarme Tsjerke
Exterieur - Egmond-Binnen - 20067964 - RCE.jpg|Egmond-Binnen, Herfoarme Tsjerke
Rooms Katholieke Kerk aan de Liedeweg in Haarlemmerliede, ziende naar het noorden, Inventarisnummer NL-HlmNHA 22804.JPG|Haarlemmerliede, St.Jacobus de Meerdere
Westgevel met dorische ingangspartij - Den Helder - 20396392 - RCE.jpg|De Helder, Nieuwe Kerk
Lucaskerk in Winkel.JPG|Winkel, Herfoarme Tsjerke
Exterieur Voorhaven 124 - Edam - 20066431 - RCE.jpg|Edam, St.Nicolaas 
Zuid-oostgevel - Burgerbrug - 20045915 - RCE.jpg|Burgerbrug, Herfoarme Tsjerke


## Literatuer
* , *Dibbets en Dansdorp. Twee Waterstaatsambtenaren als kerkenbouwers in het tweede kwart van de negentiende eeuw*, De Sluitsteen IV (1988), s.97-103.
* , *Van Waterstaatskerk tot Kathedraal. De St.Josephskerk te Haarlem en het werk van de Waterstaatsarchitect H.H.Dansdorp*, Haarlim 1990.
Griene knolamanyt

De **griene knolamanyt** (*Amanita phalloides*) is ien fan 'e giftigste poddenstuollen yn 'e wrâld. Dêrfandinne wurdt de poddestoel yn it Ingelsk ek wol *death angel* of *death cap* neamd.

## Beskriuwing

De hoed hat in trochsnit fan 4 oant 12 sm. Ynearsten is de hoed bolfoarmich dy't letter plat wurdt. De kleur fan 'e hoed is ljocht oliifgrien oant gielich en wurdt nei bûten ta bleker. De plaatsjes binne wyt. De stâl is ek wyt en hat in hingjende ring mei oan 'e boppekant in groefeftich fertikaal patroan. Om 'e bolle ûnderkant sit in grutte wite, sekeftiger beurs. Griene knolamaniten rûke weeïch swiet, itjinge slimmer wurdt as se âlder wurde.        

## Foarkommen
Griene knolamaniten komme yn Europa, Noard-Afrika en West-Aazje foar. Dêrnjonken is de soarte yntrodusearre yn Noard-Amerika, East- en Súd-Afrika, Súd-Amerika, Austraalje en Nij-Seelân. Se binne algemien yn leafbosk by ike-, bûke-, hazze- en kastanjebeammen op 'e boaiem yn groepkes fan july oant oktober te finen. 

## Betizing
De griene knolamanyt kin mei oare soarten betiizge wurde dy't ytber binne. As er noch lyts is wurdt de griene knolamanyt somtiden foar in gewoane sjampinjon oansjoen. Oare soarten dy't der op lykje binne de tropyske beursswam (*Volvariella volvacea*) of de gielgriene ridderswam (*Tricholoma flavovirens*).

## Fergiftigens
In lyts bytsje fan 30 oant 50 gram fan 'e griene knolamanyt ite kin al ta de dea liede. Amatoksine en fallotoksine feroarsaakje nei konsumpsje yn in pear oeren tiid slimme pine yn 'e búk, spuie en diarree. Dan is it lykwols al te let en helpt it útpompen fan 'e mage net mear. In ynfús mei in leverbeskermend middel of in levertransplantaasje kin dan noch helpe. Nei in pear dagen soarget de knolamanyt foar selskea, itjinge begjint mei it útfallen fan 'e lever.
Fram (mûne)

De **Fram** is in houtseachmûne yn Woltersum oan it Iemskanaal yn 'e Grinslânske gemeente Grins.

## Skiednis
De mûne is yn 1867 as houtseach-, nôt- en pelmûne boud. Letter waard de mûne nei it skip Fram ferneamd fan 'e Noarske ûntdekkingsreizger Fridtjof Nansen. Al foar de Twadde Wrâldkriich waard op steamkrêft foar de oandriuwing oerstapt. 

Yn 1961 en de jierren 1970 waard de mûne restaurearre en seaget sûnt op frijwillige basis. 

## Beskriuwing
De mûne hat noch jimmeroan in koppel mealstiennen en in diel fan it pelwurk. De wjukken binne útrist mei it systeem Fauël. 

Njonken de folle lytsere Bovenrijge yn it oanbuorjende Ten Boer is de Fram de iennige noch wurkjende seachmûne yn Grinslân. Eigner is de Stifting It Grinslânske Gea.

## Trivia
Oant syn dea op 28 jannewaris 2012 wie Tom Krabbendam mûnder op 'e Fram. Tom Krabbendam wie yn 'e jierren 1960 gitarist by de Amsterdamske beatgroep The Outsiders. 

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase
* It Grinslânske Gea
Breesân

; Breesân kin ferwize nei: 
* Breesân (doarp), in doarp yn de gemeente Hollâns Kroan yn Noard-Hollân
* Breesân (wurkeilân), in earder wurkeilân yn it ramt foar it oanlizzen fan 'e Ofslútdyk
* Breesândyk, in doarp op 'e Ofslútdyk yn 'e gemeente Súdwest-Fryslân
* Breesân, in eardere sânplaat noardeastlik fan it eardere eilân Wieringen

## Sjoch ek
*Breezand (Seelân), in plak yn Seelân
Karpatos

**Karpatos** (Gryksk: Κάρπαθος) is in Gryksk eilân fan 'e Dodekanesos. Nei Rodos is Karpatos it grutste eilân fan dy eilannegroep. 

Karpatos-stêd, dat troch de ynwenners fan it eilân Pigadia neamd wurdt, leit yn it súdeasten fan it eilân. It is it haadplak fan 'e gemeente Karpatos. Oare plakken op it eilân binne Olympos en Diafanis. It eilân hat in lofthaven. Fierder is der in fearboat, dy't twaris yn 'e wike nei Kreta en Rodos fart. 

## Geografy

It eilân is 56 km lang en 8 oant 10 km breed en bercheftich. It heechste punt is de Kali Limni mei 1215 m. It lânskip is boskeftich en de grûn is fruchtber.

Karpatos leit súdwest fan Rodos en noardeast fan it lytsere eilân Kasos, likernôch tusken Rodos en Kreta yn. It tige lytse eilantsje Saria liket noardlik oan Karpatos fêst te lizzen.

De Karpatyske See is nei it eilân ferneamd.

## Skiednis
Om 800 f.Kr. setten Doriërs harren op it eilân nei wenjen. Yn 'e midsiuwen hearsken de Fenesianen en Johanniters oer it eilân (1306-1538) en dêrnei de Turken oant 1912. De Italjanen folgen de Turken op oant hja yn 1948 it eilân werom joegen oan Grikelân. 

De haadstêd en de haven ûnstiene net earder as yn 1912 op it plak fan 'e antike stêd Poseidon.    

## It besjen wurdich
* 13 km noardwest fan Aperi leit oan it strân it 16e-iuwske Kyra Panagiakleaster; de tsjerke is ien fan 'e meast fotografearre tsjerken fan it eilân.
* By Arkasa lizze de resten fan in akropolis en de mozaykflier fan in ierkristlike basilyk Agia Anastasia (de bêste dielen binne yn it Argeologyske Museum fan Rodos te sjen).
* Yn Otos stiet it Stavrakis-hûs, in foarbyld fan 'e typyske arsjitektuer fan it eilân
* Yn Olympos wurde de âlde gebrûken fan it eilân, lykas it dragen fan 'e typyske dracht, yn eare holden.
* De haven Diafani is skildereftich en tichteby binne resten fan in timpelkompleks.

### Musea
* Pigadia: Argeologysk Museum.
* Otos: Streekmuseum.
* Menetes: Streekmuseum.
* Olympos: Chatzivasilis Museum.
* Pils: Lânboumuseum.

## Ofbylden

Diafani, Karpathos, Griechenland.jpg|Diafani.
St. Nicholas Church at Agios Nikolaos Beach, Arkasa. Karpathos, Greece. Noon.jpg|Arkasa, Sint-Nikolaastsjerke.
ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΟΛΥΜΠΟ (5).jpg|Olympos, frou mei bern.
Καλή Λίμνη.jpg|Heechste punt fan Karpatos: Kali Limni.


Pigadia - Basilika Agia Fotini 1.jpg|Agia Fotini, Pigadia.
Greece Village Karpathos Hill Architecture City.jpg|Arsjitektuer.
Tour boats at Kira Panagia Monastery Marina, Greece (51696643730).jpg|Kyra Panagiastrân.
Berth of fishing boats in Lefkos. Karpathos, Greece.jpg|Lefkos.
Giovanni Losi

**Giovanni Losi** M.C.C.I.  (Caselle Landi, 29 novimber 1838 - El Obeid, 27 desimber 1882) wie in Italjaanske preester en misjonaris yn Sûdan.

Yn Caselle Landi, syn wenplak, waard de strjitte dy't lâns de tsjerke en nei it plattelân rint oan him wijd.

Yn 'e mande mei Luigi Bonomi publisearre er de earste kategismus en it earste wurdboek yn de Nobi-taal, oant doe ta ûnbekend yn Europa.

## Libben en wurk
De húshâlding ferhuze nei Roncaglia doe't er noch in bern wie en letter gie er nei it biskopseminarium fan Piacenza. Hy waard yn 1862 ta pryster wijd. 

Tsien jier letter, yn 1872, gong er nei it missy-ynstitút fan Verona, oprjochte troch Daniele Comboni, om it jier dêrop mei him nei Sûdan te gean. Hy waard de persoanlike bychtheit fan pater Comboni. Hy wie oerste fan de missy yn El Obeid oant 1878, mar hie gjin goede relaasjes mei de lokale befolking, dy't moslim wiene en him altyd tsjin him ferset hie. Nei Comboni syn dea yn 1881 waard er beneamd ta oerste ad interim foar de hiele missy yn Sintraal-Afrika.   
Hy waard siik troch skuorbot en ferstoar op 27 desimber 1882 yn de âldens fan 44 jier.  

Hy waard beïerdige yn El-Obeid, mar syn grêf waard ûnthillige troch fûnemintalisten doe't de Mahadi's de regio yn 1889 feroveren. 

## Keppeling om utens
Katedraal en tsjerken fan Edzjmiatsin en archeologysk Zvarnots

De **Katedraal en tsjerken fan Edzjmiatsin en archeologysk Zvarnots** yn Armeenje is sûnt it jier 2000 as wrâlderfgoed fan UNESCO ynskreaun. It wrâlderfgoed bestiet út ferskillende kultuermonuminten yn en by de Armeenske stêd Edzjmiatsin ferdield oer trije lokaasjes.

It wrâlderfgoed bestiet út de folgjende bouwurken:

* De katedraal fan Edzjmiatsin;
* de Sint-Gajanetsjerke;
* de Sint-Hripsimetsjerke;
* de Sjoghakat-tsjerke;
* Argeologysk Zvartnots;
* it Tsjerkhôf fan de Kongregaasje.

Edzjmiadsin foarmet de widze fan it kristendom yn Armeenje. Yn it plak stiet de memmekatedraal fan 'e Armeensk-Apostoalyske Tsjerke, de earste offisjele kristlike tsjerke fan Armeenje. De 4e-iuwske katedraal is it foarbyld fan 'e âlde Armeenske arsjitektuer. De katedraal is boppedat de earste kristlike tsjerke fan 'e wrâld, dy't santjin jier earder boud waard as de tsjerke yn Rome.        

In pear kilometer bûten Edzjmiadsin lizze de ruïnes fan Zvartnots. Op dat archeologyske plak binne de resten fan in 7e-iuwske katedraal te sjen.
Sjoghakat-tsjerke

|
|-
|
|
|}
De Armeensk-apostoalyske **Sjoghakat-tsjerke** (Armeensk: Սուրբ Շողակաթը եկեղեցի, itjinge soksawat as 'Hillige Ljochtstriel' betsjut) is in tsjerkegebou op likernôch 100 m noardwest fan 'e Sint-Hripsimetsjerke yn Edzjmiatsin yn 'e Armeenske provinsje Armawir. De tsjerke waard yn 'e tiid fan 'e katolikos Nahabed yn 1694 op it plak fan in midsiuwske kultlokaasje boud. De tsjerke foarmet sûnt it jier 2000 ûnderdiel fan it UNESCO-wrâlderfgoed 'Katedraal en tsjerken fan Edzjmiatsin en archeologysk Zvarnots'.

## Namme
Neffens de oerlevering fan Agathangelos, skriuwer fan it ferhaal oer de kerstening fan Armeenje troch Gregoarius de Ferljochter, waard de tsjerke op it plak boud dêr't yn it jier 301 37 nonnen fermoarde waarden. De nonnen wiene mei de hillige Hripsime en har abdis, de hillige Gajane, foar keizer Diokletianus út Rome nei Armeenje fleche. Nei't Hripsime wegere de frou te wurden fan 'e Armeenske kening Trdat III om 't hja non bliuwe woe, feroardiele de kening har ta it martlerskip. Wylst hja de martlerdea yn 'e mjitte gie, soe der in ferskining fan in ljochtstriel west ha, dêr't de tsjerke letter nei ferneamd waard. Fuort dêrop bekearde Trdat him ta it kristendom en hy fierde it kristendom yn as steatsreligy.

## Foargonger
Op it plak fan 'e hjoeddeiske tsjerke stie foarhinne in 13e-iuwske tsjerke. Muorredielen fan 'e apsis geane mooglik noch op 'e 5e iuw werom en wiene ûnderdiel fan in *[[artyrion]]* (in stjerplak of it grêf fan in martler). Yn 'e súdwestlike hoeke waarden resten fan in sealtsjerke fûn. Oan 'e súdkant dêrfan wie in lytse healrûne apsis, dy't as portikus tsjinne hawwe kin. De basissen fan 'e muorrepylders wize op typyske skaaimerken fan 'e Armeenske arsjitektuer út de 4e of 5e iuw. Fierder waard in westlik en in súdlik portaal oantroffen, dy't nei de kapel laten. 

## Beskriuwing
De tsjerke is in ienskippige basilyk mei in koepel en hat in rjochthoekich oerflak. Oan 'e healrûne eastlike apsis grinzget oan beide kanten in smelle kapel. In pear muorredielen op dat plak binne de âldste dielen fan 'e tsjerke en geane op 'e 5e iuw werom. Fjouwer pendintiven foarmje de ferbining fan it rjochthoekige sintrale travee mei de achthoekige tamboer en de dêrop steande koanyske koepel. De koepel stiet west fan it middelpunt fan 'e tsjerke, itjinge foar midsiuwske tsjerken yn Armeenje wenst wie, en wurdt troch fjouwer pylders oan 'e noardlike en súdlike sydmuorre droegen.
Ministearje fan Folkshúsfêsting en Romtlike Oardering

It **ministearje fan Folkshúsfêsting en Romtlike Oardering**, ôfkoarte ta **VRO** (*Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening*), is in Nederlânsk ministearje dat sûnt 2024 bestiet, en earder fan 1965 oant 1982 bestien hat.

## Skiednis
### 1965-1982
It ministearje wie yn 1965 de opfolger fan it Mnistearje fan Folkshúsfêsting en Bouniverheid, en waard troch it kabinet-Cals ynsteld. Om oan te jaan hoe wichtich it mêd romtlike oardering fûn waard, waard besletten de namme yn dat beliedsmêd op te nimmen . Oare beliedsmêden wiene wentebou, wentesanearring, wenromteferdieling, stedsferijing, doarpsfernijing en it hierbelied. Na it taheakjen fan miljeubelied as beliedsmêd waard yn 1982 de namme oanpast en gie it ministearje fierder as Ministearje fan Folkshúsfêsting, Romtlike Oardering en Milieubehear (VROM). Yn 2010 waard dat ministearje opheft.

### 2024-no
Yn 2022 kaam der yn it kabinet-Rutte IV in minister sûnder portefúlje foar Folkshúsfêsting en Romtlike Oardering dy't by it ministearje fan Ynlânske Saken en Keninkryksrelaasjes ûnderbrocht waard. Yn 2024 trede it kabinet-Schoof oan en kaam it ministearje werom. Mona Keijzer waard de minister.

## Keppeling om utens
*Ministearje fan Folkshúsfêsting en Romtlike Oardering
Siebe Riedstra

**Siebe Riedstra** (Appelskea, 11 febrewaris 1955) is in Nederlânsk topamtner fan Frysk komôf. Hy is sûnt 1 juny 2021 sekretaris-generaal fan it ministearje fan Folkssûnens, Wolwêzen en Sport. Sûnt april 2020 is er lid fan de amtlike advysgroep ABD TOP Consult.

## Libben en wurk
Riedstra studearre fan 1972 oant 1981 politikology oan 'e Frije Universiteit Amsterdam. Hy spesjalisearre him yn ynternasjonale relaasjes. Dêrnei joech er les oan twaddegraads learare-oplieding sûnenskunde yn Utert en in oplieding âldereinwolwêzenswurk yn De Haach oan in hbû-ynstelling. Fan 1986 oant 1993 hie er ferskate funksjes by it ministearje fan Underwiis, Kultuer en Wittenskip. Yn 1993 ferfear Riedstra nei it ministearje fan Ferkear en Wettersteat. Oant 1999 wie er belutsen by marktregulearrings-ûnderwerpen yn 'e publike ferfiersektor. Hy wie ek belutsen by de liberalisearring fan taksytsjinsten, de desintralisaasje en marktwurkingsprosessen yn steds- en streekferfier en by it ûntfrisseljen fan it spoarferfier. Yn de 1980-er jierren dêrnei wie Riedstra warber op it mêd fan frachtferfier. De romtlike aspekten van frachtferfier, de ûntwikkeling fan 'e Nederlânske havens en it foarmjen fan besluten oangeande de ûntwikkeling fan de Twadde Maasflakte. Yn 2002-2005 koördinearre er by Ferkear en Wettersteat it romtlike ûntwikkelingsbelied en de bydrage oan 'e Nota Romte.

Fan 2005 ôf wie Riedstra as direkteur-generaal Persoaneferfier en letter direkteur-generaal Mobiliteit, ferantwurdlik foar ûnderwerpen as Oars betelje foar Mobiliteit, it waaksen fan it spoarferfier, prioritêre dikeprojekten, regionaal iepenbier ferfier, spoaryinfrastruktuerprojekten en it Urginsjeprogramma Rânestêd.

Fan 2009 oant 2015 wie er sekretaris-generaal fan it ministearje fan Ferkear en Wettersteat, dat yn 2010 mei it ministearje fan VROM ta it ministearje fan Ynfrastruktuer en Milieu fusearre. Dêr waard er de earste sekretaris-generaal fan.

Fan 15 juny 2015 oant en mei 1 april 2020 wie er sekretaris-generaal fan it ministearje fan Feiligens en Justysje, by it foarmjen fan it kabinet-Rutte III omneamd ta it ministearje van Justysje en Feiligens. Yn april 2020 makke er de oerstap nei it advysburo TOP Consult, in ûnerdiel fan de Algemiene Bestjoerstsjinst fan it ministearje fan Ynlânske Saken en Keninkryksrelaasjes. Op 26 april 2021 waard buorkundich makke dat Riedstra mei yngong fan 1 juny dat jiers beneamd waard ta sekretaris-generaal ad interim fan it ministearje fan Folkssûnens, Wolwêzen en Sport.

## Keppeling om utens
* Offisjele hiemside