open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marten Walinga

**Marten Walinga** (Aldegea (Wymbritseradiel)?, 1967) is in Frysk tinksporter. Hy waard yn 2018 de earste wrâldkampioen Frysk damjen.

## Libben en karriêre
Walinga waard yn 1967 berne en groeide op yn Aldegea (Wymbritseradiel). Syn heit, Hiele Walinga, wie sljocht nei Frysk damjen, en skreau der yn 'e 1930-er jierren in boek oer, mei as titel *Oer Alles* (in ferwizing nei it feit dat men yn it Frysk damjen, oars as yn it ynternasjonaal damjen, alle kanten út slaan mei). Fan 'e sân bern yn 'e Walinga-húshâlding dammen der seis. Guon dêrfan wiene foar Marten Walinga yn 2018 noch altyd "taaie tsjinstanners".

Walinga waard skipselektroanikus fan berop, en sette him mei syn gesin nei wenjen yn it lytse doarp Waaksens (Súdwest-Fryslân), tusken Wommels en Lollum yn.  Yn Lollum-Waaksens wie Walinga de driuwende krêft efter de oprjochting fan 'e Fryske damklub De Rûge Wolf, dêr't ek de bekende predikant en Tolkien-oersetter Liuwe Westra fan Lollum in entûsjast lid fan is. Mei dyselde en skriuwer Ate Grypstra fan Bûtenpost sit Walinga ek yn it bestjoer fan 'e Stifting Fryske Tolkien, in organisaasje dy't de útjefte fan Fryske Tolkien-oersettings finansjeel mooglik besiket te meitsjen.

Yn 2014 waard op inisjatyf fan û.m. Walinga en Westra de Stifting Wrâldkampioenskip Frysk Damjen (WFD) oprjochte. It idee dêrefter wie om it Frysk damjen út 'e kûlissen te heljen en oan 'e rest fan 'e wrâld út te dragen. It wrâldkampioenskip wie eins foar 2019 pland, mar doe't dúdlik waard dat yn 2018 it projekt Kulturele Haadstêd fan Jeropa om Ljouwert hinne organisearre wurde soe, kaam men yn oerlis mei de organisaasje fan dat evenemint ta de konklúzje dat it earste WK Frysk damjen dêr skoander by paste. 

Sadwaande fûn it WK yn augustus 2018 yn it Burmaniahûs te Ljouwert plak, wêrby't Walinga de earste wrâldkampioen yn 'e lytse sport waard. Walinga waard nei de simmerfakânsje, mids septimber 2018, yn syn wenplak Waaksens huldige mei in rit troch it doarp yn in troch hynders lutsen wein en mei in feestjûn yn in loads.

Yn maart 2020 moast Walinga by it sydtoernoai Frysk! (Frysk damjen mei elts fiif houtsjes) fan it WK Frysk damjen 2020 yn Frjentsjer de holle bûge foar Jelle Wiersma fan Wommels, dy't de gouden medalje op dit ûnderdiel wûn. Walinga behelle it sulver. Yn 2021 waard it WK Frysk damjen net as toernoai holden, mar as in twakamp oer alve partijen. Dat jiers wûn Walinga mei seis punten út acht partijen op 'e nij de wrâldtitel yn in twastriid mei Folkert Groenveld út Jutryp.

## Sjoch ek
* List fan Fryske damkampioenen
Non-stop 11 Stêde Seekajak Prestaasjetocht

De **Non-stop 11 Stêde Seekajak Prestaasjetocht** (Nederlânsk en offisjeel: *Non-stop 11 Steden Zeekajak Prestatietocht*), miskien better bekend as de **Kajakalvestêdetocht**, is in evenemint dat elts jier yn 'e earste helte fan 'e moanne septimber yn 'e Nederlânske provinsje Fryslân holden wurdt. It is 200&nbsp;km lange wedstryd yn it ramt fan 'e Alvestêdetocht by de Fryske alve stêden lâns. It evenemint wurdt organisearre troch de Frjentsjerter Kanoferiening Under it Waad, en dêrom binne de start en finish yn Frjentsjer.

Yn 2003 waard de Non-stop 11 Stêde Seekajak Prestaasjetocht foar it earst holden. It evenemint duorret twa dagen. De dielnimmers, dy't har mei in faasje fan tusken de 6 en 9&nbsp;km/h troch peddeljen fuortbewege yn seekajaks, geane op freedtemoarn fan start. Se peddelje de hiele dei, ite op 'e jûn en kinne dan ûnderwilens ek wat útrêste, om dêrnei wer fierder te gean en de hiele nacht troch te farren. Dêrby moatte se wekker sjen te bliuwen en de kop der goed by hâlde om net te ferdwalen as se yn it tsjuster marren oerstekke. Nei in twadde koart skofthâlden op 'e iere moarn giet de tocht sneons gewoan troch oant de dielnimmers ferspraat oer de middei oer de finish komme. Om ûngelokken, benammen troch wurgens, foar te kommen, wurde alle dielnimmers ûnderstipe troch 'wâlteam', dat him of har it hiele trajekt lâns folget.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Kanoferiening Under it Waad
Foeke Floris

**Foeke Floris** (om 1650 - Saandam, 8 septimber 1703) wie in Fryske smid en minnistepreker yn Surhústerfean, oant 1687 en East-Saandam fan 1687 oant 1703.

Hy reizge in protte troch Fryslân om te preekjen. Dûmny Fransiskus Elgersma fan Grou beskuldige him yn 1683 fan sosinianisme. Der folge in polemyk wêrby't Foeke Floris *De Beschermingh der Waerheyt Godts* publisearre (1687). Dêrnei ordonnearren de Steaten ferbaarning fan dat boek en leine Foeke Floris op 18 novimber 1687 in preekferbod op. In skoftke dêrnei waard er acht wiken fêstholden yn Ljouwert (hy soe dêr wol 2000 minsken op besite hân hawwe). Hy waard fanwegen ketterij út Fryslân ferballe.

Hy festige him yn East-Saandam, mar krige dêr ek problemen mei de Noardhollânske synoade dy't him oanklage by de baljuw fan Kinnemerlân. Steedhâlder Willem III behoede him foar finzenskip yn 1688; de synoade besocht noch twa kear fergees om op dat beslút werom te kommen. It preekjen waard him lykwols ferbean troch de baljuw oant 1693.

## Wurk
In kar:
* *Leerregel des Bibels*
* *Eenige Voorbeelden onzer loffelycke Vaderen*
* *Een Hemelsch A.B.C* (Haarlim, 1690)
* *Afdeeling der Heilige Bibelwetten* (Amsterdam, 1699)

## Keppeling om utens
* Foeke Floris, www.biografischportaal.nl
Fransiskus Elgersma

**Fransiskus Elgersma** (1627 - Grou, 1712) wie in Fryske grifformearde dûmny.

Hy wie in soan fan Jabik Elgersma. Hy studearre teology yn Frjentsjer. 
Elgersma stie as predikant yn Aldtsjerk en Readtsjerk (1649-1652), Ljouwert (1652-1667), Aldskoat (1667-1669) en Grou (1669-1712). Hy wie in fûl bestrider fan minnisten. Syn polemyk mei Foeke Floris waard bekend.

## Wurk
Kar-út:
* *Sondekraam ter bekeerde saligheyt van D. van Baerd bezongen*
* *Rechtzinnige leer van het sacrament des H. Doops, tegen Mennisten.... met een toegifte van twee kleyne tractaatjes* (Ljouwert, 1685)
* *Een bondelke van heilige meditatiën....* (Ljouwert, 1696). De fyfde ‘meditaasjee’ is de preek, yn Ljouwert holden de deis foar de begraffenis fan steedhâlder Willem Freark († 31 oktober 1664).
Fuel Power Event

It **Fuel Power Event** (Ingelsk foar it "Brânstofkrêftevenemint") is in trijedeisk barren op it mêd fan trekker- en frachtweinlûken dat sûnt 2009 elts jier yn in wykein om 'e midden fan 'e moanne septimber hinne organisearre wurdt yn it Fryske doarp Tsjom. It is it grutste evenemint fan syn soarte yn Noard-Nederlân. Dêrom waard it fan 2018 ôf troch de Nederlânske Truck- en Tractorpulling Organisaasje (NTTO) útornearre foar it hâlden fan ferskate Nederlânske kampioenskippen.

Yn 2018 bestie it Fuel Power Event út 'e folgjende ûnderdielen. Op 'e freed waarden de Nederlânske Kampioenskippen Truckpulling (frachtweinlûken) fan 'e NTTO holden foar sporttrucks en supersporttrucks. Dêrnjonken fûnen der ek trekkerlûkwedstriden plak foar standerttrekkers (benammen út 'e omkriten fan Tsjom) en foar sporttrekkers en supersporttrekkers. Op 'e sneon waard de Nederlânske Kampioenskippen Farmstock fan 'e NTTO holden, wêrby't standert-, sport- en supersporttrekkers de striid oangiene om 'e nasjonale kampioenstitel. Op 'e snein folge de combinerace, wêrby't mei combines racet waard, ek wer om 'e kampioenstitel fan 'e NTTO. De combinerace wie yn 2018 in nij ûnderdiel fan it Fuel Power Event.

Njonken de ûnderskate kampioenskippen en wedstriden, wurdt op it Fuel Power Event ek altyd in breed skala oan demonstraasjes jûn, en fierders is der live-muzyk yn in feesttinte. Foar âldere bern wie yn 2018 in 45&nbsp;m lange stoarmbaan oanlein, en foar de alderjongste besikers wiene der ferskate springkessens beskikber.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan it Fuel Power Event
Feteranedei fan Achtkarspelen

De **Feteranedei fan Achtkarspelen** (Nederlânsk en offisjeel: *Veteranendag van Achtkarspelen*) is in dei dy't yn it teken stiet fan 'e betinking fan oarlochsdeaden en it earjen fan feteranen út 'e Fryske gemeente Achtkarspelen. Dit evenemint waard yn 2018 foar it earst organisearre op inisjatyf fan Remkes Lourens, in feteraan dy't sels yn 'e 1990-er jierren by de NATO-fredesmacht yn Bosnje tsjinne.

Lourens woe graach in betinking foar feteranen hâlde dy't tichterby wie as de Nasjonale Feteranedei, mar de sfear op 'e Fryske Feteranedei yn Ljouwert, dy't er omkreau as "jierren fyftich", stie him tsjin. Om't er by de gemeente yn 't earstoan net folle gehoar fûn mei syn pleidoai foar in gemeentlike feteranedei, sette Lourens yn 2018 sels mar útein mei de organisaasje fan sa'n barren.

De earste edysje fan 'e Feteranedei fan Achtkarspelen waard dat jiers holden op 14&nbsp;july, mei likernôch 60 feteranen fan alle kriichsmachtûnderdielen, en dêr kamen harren gesins- en oare famyljeleden noch by. Guon dielnimmers wiene al heech op jierren, fier yn 'e njoggentich. It wie in tige slagge dei. Neitiid stimde de gemeenteried fan Achtkarspelen, op foarstel fan 'e FNP en de KristenUny, unanym foar it beskikber stellen fan jild foar folgjende edysjes fan it barren.
Mongol Derby

De **Mongol Derby** is in hynstesportevenemint dat sûnt 2009 elts jier yn Mongoalje holden wurdt. It is in úthâldingsrace fan 1.000&nbsp;km oer it Mongoalsk-Mantsjoerijske Greidlân, in ûnderdiel fan 'e Jeraziatyske Steppe, wêrby't de dielnimmers om 'e 36 oant 40&nbsp;km fan hynder wikselje moatte. De ryddieren wurde beskikber steld troch nomadyske Mongoalske feehâlders. De race beart it systeem fan boadskippers te pearde nei dat de Mongoalske hearsker Djengis Khan yn 1224 ûntwikkele. Yn 2010 waard de Mongol Derby yn it *[[Guinness Book of World Records]]* opnommen as langste race op mear as ien hynder yn 'e wrâld.

## Ferrin
It krekte trajekt fan 'e Mongol Derby ferskilt elts jier, en wurdt oant de start fan 'e race geheim holden. De dielnimmers moatte in lânskip trochkruse dat net inkeld út flakten bestiet, mar ek út berchpassen, dellingen, gloaiende en mei bosken begroeide heuvels, sompen, sândunen, furden troch rivieren en drûge streambêden.

Om mei dwaan te meien, moatte de dielnimmers oantoane dat se witte hoe't se mei hynders omgean moatte en dêrnei de tagongspriis fan $13.000 betelje. Dêrfoar meie se 30 Mongoalske hynders brûke, en krije se in team dat harren ûnderstipet, in trije dagen duorjende trening foarôfgeande oan 'e wedstryd en tagong ta de fasiliteiten op 'e halteplakken dêr't fan hynder ferwiksele wurdt, lykas iten en drinken en in pear oeren sliep op in bêd. 

By de halteplakken wurde de ynruile hynders ek ûndersocht troch bistedokters, dy't tiidstraffen útdiele meie as der net goed genôch foar de bisten soarge is. De tiidslimyt foar it ôflizzen fan it hiele trajekt fan 1.000&nbsp;km is tsien dagen. De ruters bringe trochinoar 13 oant 14&nbsp;oeren deis yn it seal troch. De hynders binne noch heal-wyld, en wegerje soms om te dwaan wat de ruter wol, wat in ekstra útdaging oan 'e race tafoeget. 

## Dielnimmers
Yn (it represintative jier) 2016 diene 21 manlju en 23 froulju mei oan 'e Mongol Derby, dy't út 13 ferskillende lannen kamen. Om 'e westryd út te riden is op himsels al in hiele prestaasje, mei't dat elts jier mar de helte fan 'e dielnimmers slagget. Yn 2017 kaam de dokumintêre *All the Wild Horses* út, dy't de Mongol Derby as ûnderwerp hat. De makker, Ivo Marloh, naam dêrfoar tusken 2012 en 2016 trije kear sels diel oan 'e race.

Yn 2018 ried de 28-jierrige Friezinne Hinke van der Werf út Dearsum, in dosinte ferpleechkunde oan 'e Hânzehegeskoalle yn Grins, de Mongol Derby yn sân dagen út, trije dagen foar de tiidslimyt. Fan it 44e en lêste plak op 'e earste dei ried hja nei in finish op it 7e plak ta. Boppedat waard har de Vets' Choice Award takend, in priis dy't útrikt wurdt troch de oan it evenemint ferbûne bistedokters, om't se fan alle dielnimmers it bêst om har hynders tocht hie. Mei har dielname oan 'e Mongol Derby helle Van der Werf €3.300 oan sponsorjild op foar it goede doel Dokters sûnder Grinzen (MSF).

## Winners

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Mongol Derby
Herfoarme tsjerke (Sigerswâld)

De **Herfoarme tsjerke** oan de Binnenwei yn Sigerswâld is in tsjerkegebou fan de PKN-gemeente It Keningsfjild. It is ien fan de trije tsjerken fan de gemeente.

## Skiednis

Yn de midsiuwen hiene muontsen fan it kleaster fan Smelle Ie by It Foarwurk in úthôf. Dy muontsen groeven hjir turf en lieten harren skiep op de heidefjilden by Bakkefean weidzje. De oan Jakobus de Meardere wijde tsjerke waard nei de reformaasje in protestantske tsjerke.   

De nei alle gedachten 16e iuwske tsjerke, dy't op it tsjerkhôf oan De Mersken sa'n 300 meter súdliker as de hjoeddeiske tsjerke stie, moast yn 1909 fanwegen brekfalligens ôfbrutsen wurde. De tsjerke waard ferfongen troch nijbou, dy't yn 1941 ôfbaarnde. Ek de klok en it oargel gyngen mei dy brân ferlern. Fan de 16-iuwske tsjerke waarden de kleastermoppen wer brûkt foar it yn 1914 boude baarhûske op it hôf. Dat baarhûske stiet op it plak fan de âlde tsjerke, wêrfan't it plak de eardere muorren mei in hage oanjûn wurdt.  

Nei de oarloch waard yn 1949 in nije herfoarme tsjerke boud oan de Binnenwei. It ûntwerp fan it ienfâldige sealtsjerke waard levere troch Jo Vegter.

## Oargel
De tsjerke hat gjin piipoargel, mar in elektroanysk Heyligers-oargel en in in elektroanysk Johannus-oargel, type Opus 6.

## It Keningsfjild
Sûnt it begjin fan 2017 foarmet de herfoarme gemeente fan Sigerswâld tegearre mei de herfoarmen út Oerterp en Fryske Peallen en de grifformearden en herfoarmen fan Bakkefean de PKN-gemeente It Keningsfjild.
## Ofbylden

Kerk vanuit het zuid-oosten - Siegerswoude - 20199548 - RCE.jpg|*De 16e-iuwske tsjerke fanút it súdeasten*
Inwendig - Siegerswoude - 20199549 - RCE.jpg|*Ynterieur âlde tsjerke*
Baarhuisje kerkhof Siegerswoude (3).jpg|*Lykhûske*

## Oare tsjerken PKN-gemeente It Keningsfjild
* Petrustsjerke, Oerterp
* De Mande, Bakkefean
De Mande (Bakkefean)

**De Mande** oan de Tsjerkewâl 20 is de eardere grifformearde en tsjintwurdige PKN-tsjerke yn Bakkefean. 

## Skiednis
Fanút de grifformearde gemeente fan Duerswâld waard der yn de jierren 1930 evangelisearre yn Bakkefean. Der waard yn 1931 in lokaal oan de Tsjerkewâl 28 boud, sa't it grifformearde ferieningslibben yn Bakkefean bloeie koe en ek fûnen der geregeld tsjinsten plak, mar tsjerklik foelen de Bakkefeanster grifformearden noch ûnder de gemeenten fan Duerswâld en Haulerwyk.

Yn 1959 waard de selsstannige grifformearde gemeente Bakkefean ynstitusjonearre. Yn 1962 folge de bou fan de tsjerke, wêrfoar't it jild foar in part troch de grifformearden út de rest fan de provinsje byinoar brocht waard.

## It Keningsfjild
Sûnt it begjin fan 2017 foarmje de grifformearden fan Bakkefean mei de herfoarmen út Oerterp, Sigerswâld en Fryske Peallen en it eigen doarp de PKN-gemeente It Keningsfjild.
## Keppeling om utens
* Skiednis grifformearde gemeente Bakkefean op de side fan de ''Gereformeerde Kerken''
## Oargel
Yn it lege front steane de boksen fan in elektroanysk Monarke-oargel.

## Sjoch ek
* Petrustsjerke, Oerterp
* Herfoarme tsjerke, Sigerswâld
Hendrik Egberts Kijlstra

**Hendrik Egberts Kijlstra** (Drachten, 19 maart 1853 – dêre, 28 septimber 1929) wie in Frysk foardrachtskeunstner.

Hy hie de bynammen *Kinge* en *King Kyl* en *de Bouwmeester van het Noorden* en trede in skoft op mei Simke Molenaar en letter mei Alida Ringler. Fierders die er it allinne.

Letter reizge er ek mei in mobile bioskoop nei doarpen en stêden. Dat hat er oant om 1928 dien. Al om 1914 hinne iepene er in bioskoop oan de Suderbuert yn Drachten, Cinema Modern, dy't oant 2001 bestien hat.

Kijlstra waard beïerdige op it Suderbegraafplak yn Drachten
Reitse Spanninga

**Reitse Spanninga** (De Jouwer, 9 septimber 1960), is in Fryske sjef-kok en telefyzjepresintator fan De Jouwer.

Reitse Spanninga waard berne as soan fan de direkteur fan Spanninga Metaal. It kokspakje dat er as seisjierrich jonkje fan syn mem krige hinge letter yn syn restaurant. Nei syyn oplieding oan de Bakkerij en Horeca Foakskoalle yn Ljouwert die er nei 1977 as kok praktykûnderfing op yn restaurants yn Breda, Grins, ’t Goai en de Veluwe. 
Yn 1985 waard hy learaar op de Bakkerij en Hoareka Fakskoalle yn Ljouwert. 
Yn 1988 begûn er mei syn frou Tryntsje in eigen restaurant op De Jouwer. Yn 2013 waard er by gelegenheid fan syn 25-jierrich bestean fan syn saak kok oan board fan kening Alexander en prinses Maxima doe’t it pear fan Fryslân nei Noard-Hollân farde. 
Nei tritich jier ferkocht er yn 2018 dit restaurant *’t Plein*.

Reitse Spanninga wie yn 2000 oprjochter en oant 2015 foarsitter fan restaurantclub Fryslân Culinair, in gearwurkingsferbân fan hoarekasaken. Boppedat wie hy regiobestuurder van Keninklike Hoareka Nederlân.

## Telefyzjekok
Spanninga makket sûnt 2006 telefyzjeprogramma’s foar Omrop Fryslân mei as titel *Lekker ite mei Reitse*. Yn syn eigen entûsjaste styl brûkt er faak Fryske streekprodukten op de kaart. Yn spesjale ôfleveringen praat en itensiedet hy mei kenners fan lokale produkten. Bygelyks oer it meitsjen fan roggebrea. Dêrneist makke er ôfleverings mei in bekende Nederlanner dy't wat mei Fryslâ hat. Sa siedet hy mei it duo Hepie en Hepie.

## Boeken
Yn 2007 en 2008 ferskynden syn resepten yn boekfoarm by de Afûk. By diel 2 wie in DVD mei 8 ôfleveringen fan de telefyzjerige by Omrop Fryslân. Letter ferskynde syn Nederlânsktalige itensiedersboek *BBQ*. Dit is yndield yn tapas, foar-, haad- en neigerjochten, bygerjochten, basisresepten, gerjochten fan de smoker en resepten foar moarnsiten. Boppedat wurdt ynformaasje jûn oer bbq’s: gas, briketten of elektrysk en ferskate bbq-techniken. Spanninga jout ek barbecuekursussen en jout workshops by de Poiesz Supermerken. 

## Bibliografy
* *BBQ* – *Buitenkoken met Reitse*, 65 resepten mei Fryske streekprodukten , útjouwerij Afûk,  ISBN 9789062734450
* *Lekker ite, 4 seizoenen lang*, útjouwerij Afûk (2011) ISBN 9789062738793
* *Lekker bûten ite mei Reitse* , mei  H. Buld, J. Boverhof en Theo Tangelder (2010) ISBN 9789062738410
* *Lekker ite mei Reitse*, (tekst fan Jacco de Boer), útjouwerij Fryslân (2009) (Nederlânsk) ISBN 9789062737987
* *Lekker ite* diel 2, útjouwerij Fryslân (2008) ISBN 9789078559160
* *Lekker ite* diel 1, útjouwerij Fryslân (2007) ISBN 9789078559047
Nijjiersrevu fan De Jouwer

De **Nijjiersrevu fan De Jouwer** is in revu dy't alle jierren yn jannewaris troch in ploech Jousters op de planken brocht wurdt.  

## Skiednis
De earste revu waard yn 1987 organisearre troch de Fryske Krite De Jouwer. Dy Krite wie doe al ien fan de grutste amateurtoanielferienings yn Fryslân. Der binne net folle nijjiersrevu's mear. Yn 2014 wie dy fan De Jouwer de iennige Nijjiersrevu fan Fryslân, mar dat kaam trochdat de ploech fan de Nijjiersrevu fan Koatstertille dat jier net optrede koe fanwegen de ferbou fan harren akkommodaasje, it MFS It Tillehûs. 

Ta de minsken fan it earste oere hearden Aukje Steeman en Lammie Toering. Aukje wie neist spylster, de earste 16 revu’s (oant 2002) muzikaal lieder. Dêrnei is sij stoppe. Doe’t yn 2013 de nije stichting oprjochte waard, is Aukje Steeman 5 jier regisseur west. Lammie Toering hat oant en mei 2003 as spylster meidien. De earste revu yn 1987 wie eins in bûnte jûn, letter waard it alle jierren profesjoneler. Doe’t der mear en mear talint fan soms fier bûten de Jouwer kaam, waarden de kosten heger en rûn de bining mei it publyk werom. Troch de hege kosten moast de Fryske Krite him yn 2013 weromlûke. De Stichting Nijjiersrevu de Jouwer waard oprjochte yn 2013 en koe yn 2014 har earste revu foar it fuotljocht bringe. Sûnt dy tiid waard it wer in revu foar en troch Jousters, mei allinnich Jousters yn de haadrol. 

De revuploech bestiet út spilers mei ûnderfining en foar in part nije jonge spilers. Yn de revu wurdt mei sankjes en sketskes weromsjoen op it foarôfgeande jier. Elke Nijjiersrevu hat in tema. Der wurdt besocht om markante doarpsbewenners of situaasjes yn de sketskes te ferwurkjen. Ek it nijs út en om De Jouwer is ynspiraasje foar in nije akt. De revu waard yn it begjin trije foarstellingen, letter waard oergien op fjouwer foarstellingen, dy't opfierd wurde yn de earste twa wiken fan it nije jier. De foarstellings binne yn party- en sealesintrum ’t Haske, nei ôfrin is der dûnsjen.

## Ferskaat
* Troch de revu ûntstie om 2002 hinne de band *Keatling*.
## List mei tema's fan de revu
Oerwurkmakker

In **oerwurkmakker** ûntwerpt, bout, makket en restaurearret oerwurken. Dat kinne ferskate soarten oerwurken en oare meganiken wêze: horloazjes, elektryske of meganyske klokken, mar ek bygelyks barometers, sinnewizers en astronomyske wizerplaten.
It begryp oerwurkmakker is dêrmei rommer as wurden lykas *horloazjemakker* of *klokmakker*. Benammen foar de makker fan (grutte) toeroerwurken past de namme 'horloazjemakker' net. In horloazemakker is meastentiids ien dy’t lytse meganyske oerwurken makket of reparearret.

In ferneamde Nederlânske oerwurkmakker 'fan it earste oere' wie Christiaan Huygens. Syn hjoeddeiske beropsgenoaten moatte in tal spesifike kwaliteiten hawwe: neist gefoel foar presyzje en ynsjoch yn en kennis fan de natuerkunde is technyske feardigens fereaske, en tsjintwurdich is *elektro*technyske feardigens dêrby in wichtige komponint.

## Fryske klokmakkers
Yn de 18e iuw bloeide de klokmakkerij yn Fryslân en benammen op De Jouwer. Dat sette troch yn de 19e iuw. De famyljes Aleva en Bouma wiene bekende klokmakkers op ’e Jouwer. Wiebe Luitzens Aleva wie de bekendste oerwurkmakker, syn famyljebedriuw makke yn 1857 wol 1500 klokken. De grutste kolleksje Fryske klokken fan de wrâld is te sjen yn museumseal *It Sael* fan  Museum De Jouwer.

## Oplieding
Guon opliedingen binne spesifyk rjochte op it fak fan oerwurkmakker of op spesjalisaasjes binnen dat fak: yn Nederlân bygelyks yn in Schoonhoven en Rotterdam. Begjinnende oerwurkmakkers folgje soms in fuortsette oplieding yn Switserlân.

## Bekende oerwurkmakkers
* Watse Watses
* Douwe Tasma
* Egbert Jans fan Ljouwert
* Tsjibbe Gearts van der Meulen
* Willem Loré
* Christiaan van der Klaauw
Piet Gros

**Pyt Gros** (Dokkum, 31 july 1962) is in Nederlânsk gemikus en heechlearaar biomakromolekulêre kristallografy oan de Universiteit Utert fan Frysk komôf. Yn 2010 waard er ûnderskieden mei de NWO-Spinozapreemje foar it "ophelderjen fan de trijediminsjonale struktuer fan it C3-aaiwit".

## Libben en wurk
Gros waard berne yn 1962 yn de húshâlding fan Anne Gros en Aafke Gros-Sikkema. Syn heit wie konsjerzje en administrateur fan de pedagogyske akademy te Dokkum. Letter ferhuze it gesin nei Damwâld. Nei de middelbere skoalle yn Dokkum gie er nei Grins, dêr't er oan de Ryksuniversiteit Grins (RUG) skiekunde studearre. Yn 1985 slagge er *[[cum laude]]* foar syn master om fiif jier letter cum laude te promovearjen op in dissertaasje oer "aaiwytkristallografy'.

Nei syn stúdzje sette er ôf nei it bûtenlân. Sa wie er postdok-ûndersiker oan it ETH Zürich (*Eidgenössische Technische Hochschule Zürich*) en meiwurker by de Yale-universiteit yn New Haven. Yn 1994 krige er in fêste oanstelling oan de Universiteit Utert om eksperiminteel ûndersyk te dwaan nei nije tapassings fan aaiwytkristallografy. Yn 2002 waard er heechlearaar en fan 2007 oant 2010 wie er haad fan it departemint skiekunde fan de universiteit. Fan 2012 oant en mei 2016 wie er wittenskiplik direkteur fan it Bijvoet Sintrum foar Biomolekulêr Undersyk fan syn universiteit.  

Piet Gros is lid fan de Keninklike Nederlânske Akademy fan Wittenskippen (KNAW) sûnt 2010 en yn april 2013 waard er beneamd ta Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw.

## Spinozapreemje
Yn 2010 krige Pyt Gros de NWO-Spinozapreemj foar it klearrichheid jaan oer de trijediminsjonale struktuer fan it C3-aaiwit. Dat grutte aaiwyt is ûnderdiel fan it 'oer-ymmúnsysteem' dat noch altyd yn de minske oanwêzich is. Dit ymmúnsysteem falt út selsferdigening alle – ek lichemseigen – sellen oan, mei mooglik desastreuze gefolgen foar it lichem. Mei struktuerbiologyske techniken, sa as aaiwytkristallografy, ûndersiket Gros de struktueren en gemyske ynteraksjes dy't oan de basis lizze fan dat ymmunologyske proses. It ûndersyk fan Gros moat de grûn lizze foar medisynûntwikkeling op it mêd fan ûnder oare reuma, niersykten en hert- en fetsykten. Hy krige yn 2018 ek de Gregori Aminoffpriis, in ynternasjonale priis, dy't sûnt 1979 alle jierren útrikt wurdt troch de Sweedske Akademy op it mêd fan de kristallografy.

## Keppeling om utens
*Researchgroep fan Piet Gros by Universiteit Utert
Merkrjocht

**Merkrjocht** wie sûnt de Midsiuwen it rjocht om in jier- of wykmerk te hâlden. It fergunnen fan merkrjocht wie foarbehâlden oan de hear, sûnder merkrjocht mocht in doarp of stêd dus gjin merk hâlde. It krijen fan merkrjocht is faak in teken dat in 'delsetting in bepaalde grutte berikt hie. 

It hawwen fan merkrjocht wol noch net sizze dat it plak ek stedsrjochten hie. In plak mei stedsrjochten hie meastentiids ek merkrjocht, mar in plak koe earst merkrjocht krije en pas letter ek stedsrjochten. Sa'n plak wurdt faak *[[flekke]]* neamd.
Asylsikerssintrum

In **asylsikerssintrum**, Nederlânske ôfkoarting **AZC** (ek wol *opfangsintrum* of *asylsintrum* neamd), is in opfangsintrum foar asylsikers dy't tydlik yn in lân tahâlde oant oer harren asyloanfraach beslist is. It oanbieden fan dizze opfang wurdt yn Nederlân dien troch it Sintraal Orgaan opfang asylsikers (COA) yn opdracht fan it Ministearje fan Binnenlânske Saken.

Nederlân hat yn totaal 51 asylsikersssintra oer it hiele lân. Gemiddeld jout in AZC ûnderdak oan ûngefear 500 oant 600 minsken. De earste twa asyslsikerssintra waarden iepene yn 1987 troch Minister Brinkman fan it Ministearje fan Wolwêzen, Folkssûnens en Kultuer yn Luttelgeest en Slagharen. 

Yn Fryslân binne asylsikerssintra op De Jouwer, yn Burgum, Drachten, Sint Anne, Balk. Op De Jouwer en yn Wolvegea wiene in oantal jierren tydlike opfangsintra.
Zernikekompleks

It **Zernikekompleks**, ek **Zernike Kampus Grins** neamd, is in gebiet yn it noarden fan de stêd Grins dat diel útmakket fan de wyk Paddepoel. It is neamd nei wittenskipper Frits Zernike (1888-1966) dy't yn 1953 de Nobelpriis foar de natuerkunde krige. It is in konsintraasje fan gebouwen fan de Ryksuniversiteit Grins (RUG) en de Hânzehegeskoalle Grins, mar ek fêstigingen fan oare ynstellings en bedriuwen, lykas Google.
Jurjen van der Kooi

**Jurjen van der Kooi** (Hurdegaryp, 22 desimber 1943 – Drachten, 4 septimber 2018) wie in Frysk universitêr dosint en folklorist. Hy waard rûnom erkend as autoriteit op it mêd fan folksferhalen út Fryslân, Noard-Nederlân en dielen fan noardlik Dútslân.

## Libben en karriêre
Van der Kooi waard yn 1943 berne yn Hurdegaryp. Hy studearre letterkunde en wie oant syn pinsjoen yn 2004 haaddosint en *[[associate professor]]* folkskunde en orale literatuer oan 'e Ryksuniversiteit Grins. Yn dy hoedanichheid wied er ek aktyf as wittenskiplik ûndersiker fan folksferhalen út Noard-Nederlân, East-Nederlân en dielen fan noardlik Dútslân.

Hy promovearre yn 1984 *[[cum laude]]* op *Volksverhalen in Friesland: Lectuur en Mondelinge Overlevering*. It sintrale punt fan dat proefskrift wie Van der Kooi syn stelling dat in soad folksferhalen net iuwenlang fan âlder op âlder oerlevere binne, mar eins faak weromgeane op (skriftlike) publikaasjes út 'e njoggentjinde iuw dy't yn neifertelde foarm oerlevere binne. Yn 1997 waard him de Europäische Märchenpreis takend, en yn 2004 krige er fan 'e Ostfriesische Landschaft it Totius Frisiae Siegel foar syn hiele oeuvre.

Oars as bgl. Dam Jaarsma en Ype Poortinga teach Van der Kooi der net mei in bânrecorder op út om eigenhannich folksferhalen fêst te lizzen, mar bestudearre er folksferhalen dy't al troch oare fêstlein wiene. Syn wichtichste ferstjinste wie dêrby it sammeljen en kategorisearjen fan folksferhalen, folksrimen en seispreuken út Noard-Nederlân, East-Fryslân en Noard-Fryslân. Van der Kooi beskôge folksferhalen as in mienskiplik kultuerbesit, dêr't út ôflaat wurde kin hoe't de minsken foarhinne libben en hoe't de maatskippij him troch de jierren hinne ûntjûn hat.

Fan 'e hân fan Van der Kooi ferskynden in protte publikaasjes, wêrûnder *De Nachtmerje fan Rawier*, dêr't er in stikmannich Fryske sêgen oer it boppenatuerlike yn gearbrocht, en *De Wiete Poes*, dêr't er tegearre mei Douwe Kootstra in rige skabeljeuze folksferhalen yn sammele dy't út 'e measte oare boeken weilitten wiene. Van der Kooi kaam yn 2018 yn Drachten te ferstjerren, yn 'e âlderdom fan 74&nbsp;jier.

## Wurk
(in kar)
* 1984 – *Volksverhalen in Friesland: Lectuur en Mondelinge Overlevering* (proefskrift)
* 1990 – *Friesische Märchen* (mei B.A. Gezelle Meerburg)
* 1997 – *Untank Is it Lean fan 'e Wrâld: Folksferhalen op Rym*
* 2000 – *De Nachtmerje fan Rawier* 
* 2007 – *Alle Beetjes Helpen: Nederlandse, Friese en Vlaamse Wellerismen* (mei H.L. Cox e.o.)
* 2011 – *De Herder Is Myn Redder*
* 2017 – *De Wiete Poes* (mei Douwe Kootstra)
Horne Kirke (gemeente Faaborg-Midtfyn)

De **Tsjerke fan Horne** (Deensk: *Horne Kirke*) yn Horne by Faaborg is in tsjerkegebou op it eilân Fún. De tsjerke falt ûnder it bisdom Fún fan de lutherke Folkstsjerke fan Denemark en is de iennige rûne tsjerke op it eilân. Horne leit yn de Deenske gemeente Faaborg-Midtfyn.

## Skiednis
Eartiids bestie de tsjerke allinne út de rûne toer fan granytstien, dy't njonken de funksje fan tsjerke ek yn gefal fan kriich de befolking helpe moast by de ferdigening. Yn de fjirtjinde iuw waard de tsjerke mei in oanbou yn eastlike en westlike rjochting yn goatyske styl fergrutte.

De tsjerkeklokken yn de 32,4 hege toer datearje út de jierren 1568 en 1613. De tsjerke stiet net fier fan it slot Hvedholm en tsjinne as patronaatsjerke fan it bûten.  

## Ynrjochting

De preekstoel yn empirestyl stamt út 1812 en hinget oan ien fan de fjouwer achthoekige pylders fan de rûne tsjerke. Foar de preekstoel oer is tusken de pylders in lôzje foar de bewenners fan it slot Hvedholm. De Deenske skilder Christoffer Wilhelm Eckersberg makke it alterskilderij en stelt *Jezus en de lytse bern* foar. 

It romaanske doopfont bleau bewarre en stiet tsjintwurdich by de yngong fan de tsjerke. Fan it hjoeddeiske doopfont wurdt sein dat it makke is troch Bertel Thorvaldsen.

Oare weardefolle saken yn de tsjerke binne in siboarium út 1639 en in tsjelke út 1676. De brûnzen kandelaars stamme út 1640. 

## Oargel
It oargel boppe it alter is in ynstrumint fan Marcussen & Søn út 1940 mei 22 stimmen. 

## Mausoleum
Yn de noardwestlike hoeke fan it tsjerkhôf stiet it yn 1825 boude mausoleum. It is in ûntwerp fan de ferneamde arsjitekt Gustav Friedrich Hetsch. Greven fan de lêste fjouwer generaasjes fan it slot Hvedholm fûnen yn it mausoleum harren lêste rêstplak. Oare leden fan it skaai waarden begroeven ûnder it koer fan de tsjerke.
Slot Hvedholm

It **Slot Hvedholm** (Deensk: *Hvedholm Slot*) is in slot likernôch 2 kilometer westlik fan de stêd Faaborg op it Deenske eilân Fún. De namme giet werom op 1450, doe't it bûten bekend stie as *Huedeholm*, holm  (= eilân) dêr't weit ferboud wurdt. 

## Skiednis
Yn de jierren 1580 waard de havesate ferboud ta in kastiel mei trije tuorrren, dat omsletten waarde troch in grêft. It tsjintwurdige slot is it risseltaat fan in grutte ferbouwing yn 1878-1882. Yn it yn de styl fan it histoarisme boude trijefleugelige bouwurk binne foarmen fan de Frânske barok ferwurke. 

It sosjalistyske regear fan Denemark liet yn 1919 de lêste bewenner, baron Baron Preben Charles Bille Brahe (1872-1931), yn it ramt fan in rige nije lânwetten ûnbidich hege belestings oplizze. Dêrfandinne waard de famylje twongen om it slot foar 175.000 Deenske kroanen te ferkeapjen. As kompensaasje waard in diel fan it domein yn 1928 werom jûn. De famylje ferkocht it yn 1937 op 'e nij.   

De hege toer jout útsjoch oant op de Súd-Fúnske arsjipel. Noardlik fan it slot bleaune âlde bedriuwsgebouwen bewarre. Yn it suden is in ingelske lânskipstún oanlein.

It slot wurdt mei in lange loane mei de Horne Kirke ferbûn. It is de iennige rûne tsjerke op it eilân, dy't eartiids tsjinne as de patronaatstsjerke fan it bûten Hvedholm.

## Gebrûk
Hjoed-de-dei is der in hotel yn it slot ûnderbrocht.
Frerik de Swetser

**Frerik de Swetser**, artystenamme fan **Frerik Samplonius** (Wikel, 27 febrewaris 1994), is in Nederlânske sjonger en songwriter.

Frerik waard bekend troch syn skiffle-eftige nûmer *Iderien wurdt bekend behalve ik*. Dit nûmer helle yn 2016 it tredde plak fan de Fryske Top 100.
Frerik Samplonius trede op yn it foarprogramma fan De Hûnekop en Strawelte en wie gast by Omrop Fryslân. By optredens begeliedet er himsels op de gitaar en spilet hy ferskate muzykstilen, lykas rock 'n roll, sixties, country en ‘rûchhouwermuzyk’. Hy covert dan ek graach ferskes fan *Strawelte* en *De Hûnekop*. 

Frerik is skipper by in tankfeartrederij en wennet yn Sânmar. Al jong song hy yn it tsjerkekoar fan Balk. Syn artystenamme is ûntliend oan syn optriuwboatsje 'De Swetser' dêr't er as jonkje yn farde. Syn sels skreaune nûmers geane ek oer dingen yn syn neiste omjouwing. Sa skreau er bygelyks in nûmer oer syn maat Sjoerd en oer syn auto, de 280 SE.

## Diskografy
* *Iderien wurdt bekend behalve ik* (2016)
* *Elke gek hat syn gebrek* (2016)
* *Simmerdeis* (2016)
* *Bier falle litte*
* *Swetse en sweare* (2019)
SimmerTime 2018

**SimmerTime 2018** wie in reizgjend muzykteäter dat yn 'e simmer fan 2018 ferskate plakken yn 'e Nederlânske provinsje Fryslân oandie, te witten It&nbsp;Hearrenfean yn july, en Frjentsjer en Dokkum yn septimber. It bestie út in twa oeren duorjend programma mei as ûnderwerp de skiednis en takomst fan Fryslân, en waard holden yn in grutte sirkustinte. Yn elts plak waard it programma trije jûnen efterinoar opfierd.

SimmerTime 2018 wie in ferfolch op SimmerTime 2000, dat yn 2000 as ûnderdiel fan 'e grutte Friezereüny Simmer 2000 organisearre waard op ynstigaasje fan 'e Fryske teäterman Rients Gratama. De organisaasje efter it evenemint fûn it projekt Ljouwert/Fryslân Kulturele Haadstêd fan Jeropa 2018 in treflike oanlieding om it súksesferhaal fan achttjin jier earder nochris te werheljen.

Der waard war dien om SimmerTime 2018 yn deselde sfear en ambiânse fan 2000 plakfine te litten. Ek wiene it grutdiels deselde artysten fan doe dy't yn 2018 ek wer optreden, wêrûnder De Kast, Piter Wilkens, Freark Smink en Maaike Schuurmans. De âlde line-up waard fuortsterke mei jongere talinten ûnder wa Johannes Rypma, en de ynbring fan 'e yn 2017 ferstoarne Gratama waard slim mist. It evenemint waard dêrom mei-iens ek oangrepen om in postúm earbetoan oan Gratama te bringen.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan SimmerTime 2018
Waadrock Festival

It **Waadrock Festival** (de namme ferwiist nei de gemeente De&nbsp;Waadhoeke) is in muzykfestival dat elts jier op in sneon yn 'e earste helte fan septimber organisearre wurdt yn it Fryske doarp Sint-Anne, op It&nbsp;Bilt. De earste edysje fan it evenemint wie yn 2017. Mei't it yn it sintrum fan it doarp holden wurdt, duorret it, om jûns gjin lûdsoerlêst foar de Sint-Ansters te feroarsaakjen, fan 14.00&nbsp;oere middeis oant 20.00&nbsp;oere jûns.

Op it Waadrock Festival wurdt de muzyk benammen fersoarge troch bands en muzikanten út It&nbsp;Bilt en omkriten. Yn 2018 wiene der optredens fan û.o. de JB&R Bluesband, Frost, Timber, BlackFire en Wieke Rocks. 

## Keppelings om utens
*It Waadrock Festival op Facebook
Kening fan 'e Greide

**Kening fan 'e Greide** is in Fryske stifting dy't begûn as in inisjatyf fan besoarge boargers om 'e yn Fryslân yn syn fuortbestean bedrige skries te rêden. (De skries wurdt ek wol 'de kening fan 'e greide' neamd.) Nei ferrin fan tiid begûn de organisaasje him yn te setten foar it behâld fan alle greidefûgels, hoewol't de skries hieltyd in sintraal plak yn it wurk fan Kening fan 'e Greide ynnaam. Inisjatyfnimmers binnen de organisaasje wiene Klaas Sietse Spoelstra, ornitolooch Theunis Piersma en Hans van der Werf, teffens direkteur fan 'e Fryske Miljeufederaasje.

Om 'e Fryske befolking bewust te meitsjen fan 'e swierrichheden dêr't greidefûgels mei te krijen hawwe, waard gebrûk makke fan edukative projekten en it oanfiterjen fan keunst op it mêd fan greidefûgels. Yn it wurk fan Kening fan 'e Greide waard ek omtinken jûn oan besibbe ûnderwerpen as biodiversiteit, de takomst fan 'e lânbou, de kwaliteit fan 'e leefomjouwing, en it op duorsume wize produsearjen fan iten. Men besocht natoerynklusive lânbou op 'e aginda te setten en frege der oandacht foar yn it lânbou-ûnderwiis. Fan 2016 ôf waard tawurke op it projekt Ljouwert/Fryslân Kulturele Haadstêd fan Jeropa 2018, dêr't Kening fan 'e Greide oan meidie mei ûnderdielen as de teäterfoarstelling *Conference of the Birds* yn De Griene Stjer en it *Grote Grutto Theater* yn it Natoermuseum Fryslân.

Ein augustus 2018 waard bekend dat Spoelstra en Piersma in stap tebek dwaan woene, sadat Kening fan 'e Greide ferlet hie fan in nije 'kertiermakker'. Dat moast in betelle krêft wêze, dy't in nije opset makke om ta in aginda te kommen foar nei 2018. Boppedat moast der in nije finansjele basis lein wurde. Kening fan 'e Greide hope dêrfoar op bydragen fan 'griene' organisaasjes en út 'e lânbou wei. Fierders paste in subsydzje fan 'e oerheid neffens Van der Werf "as bydrage foar it berop dat dy oerheid faak op ús docht." Wichtich wie neffens him wol dat sa'n subsydzje de ûnôfhinklikens fan Kening fan 'e Greide net oantaaste mocht. De organisaasje fuortsette mei inkeld ynset fan frijwilligers wie wat him oangie gjin opsje: dan soe it allegear te frijbliuwend wurde.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Kening fan 'e Greide
Faaborg-Midtfyn

**Faaborg-Midtfyn** of **Fåborg-Midtfyn** is in gemeente op it eilân Fún yn de Deenske regio Syddanmark. 

De gemeente is yn 2007 ûntstien troch de gearfoeging fan de fiif gemeenten Årslev, Broby, Faaborg, Ringe en Ryslinge. De sit fan it gemeentebestjoer is de stêd Ringe.  

De gemeente Faaborg-Midtfyn hat in ynwennertal fan 51.536 (01.01.2018) en is 633,60 km² grut.

## Byer
Assens (gemeente)

**Assens** is in gemeente op it eilân Fún yn de Deenske regio Súd-Denemark. 

De gemeente is yn it ramt fan de gemeentlike reorganisaasje fan 2007 ûntstien troch de gearfoeging fan de fiif gemeenten Assens, Glamsbjerg, Haarby, Tommerup en Vissenbjerg. De sit fan it gemeentebestjoer is de stêd Assens.  

De gemeente Assens hat in ynwennertal fan 41.328  (01.01.2018) en is 651,6  km² grut.
Faxe (gemeente)

**Faxe** is in gemeente op it eilân Fún yn de Deenske regio Seelân. 

By de gemeentlike weryndieling fan 2007 waarden de gemeenten Fakse, Haslev en Rønnede gearfoege ta de gemeente Faxe.

It gemeentehûs fan Faxe stiet yn Haslev oan de Frederiksgade 9.

## Plakken
De tsien grutste bewenne plakken yn de gemeente binne:
Nordfyn (gemeente)

**Nordfyn** is in gemeente yn it noarden fan it eilân Fún yn de Deenske regio Súd-Denemark. 

De gemeente is yn it ramt fan de gemeentlike reorganisaasje fan 2007 ûntstien troch de gearfoeging fan de trije gemeenten  Søndersø, Otterup en Bogense. 

It gemeentehûs fan Nordfyn stiet yn Bogense.

De gemeente Nordfyn hat in ynwennertal fan 29.516 (01.01.2018) en is 452,72 km² grut.
## Plakken
Ærø (gemeente)

**Ærø** is in Deenske gemeente yn de regio Súd-Denemark, dy't op 1 jannewaris 2006 ûntstie troch de gearfoeging fan de gemeenten  Ærøskøbing en Marstal. 

De gemeente beslacht it súdlik fan Fún lizzende eilân Ærø en noch in pear lytsere eilannen. 

De gemeente Ærø telt 6.178 ynwenners (1 jannewaris 2018), en hat in oerflak fan 90,10 km². 

It riedshûs fan de gemeente Ærø stiet yn Ærøskøbing.

## Plakken
Esbjerg (gemeente)

**Esbjerg** is in gemeente yn Jutlân, Denemark. De gemeente ûntstie op 1 jannewaris 2007 yn it ramt fan in gemeentlike weryndieling troch gearfoeging fan de âlde gemeente Esbjerg mei de gemeenten Bramming en Ribe en it tsjerkedoarp Grimstrup, dat oant dy tiid yn de eardere gemeente Helle lei.

## Plakken
Aabenraa (gemeente)

**Aabenraa** of **Åbenrå** is in gemeente (Deensk: *kommune*) yn de Deenske regio Súd-Denemark. It bestjoerssintrum fan de gemeente is de stêd Aabenraa. De gemeente ûntstie yn 2007 troch gearfoeging fan de gemeenten fan de gemeenten Bov, Lundtoft, Rødekro en Tinglev mei de âlde gemeente Aabenraa.
## Plakken
Tønder (gemeente)

**Tønder** (Noardfrysk: *Tuner*; Dútsk: *Tondern*) is in gemeente (Deensk: *kommune*) yn de Deenske regio Súd-Denemark, Jutlân

Haadplak en bestjoerssintrum is de stêd Tønder.

De gemeente is yn 2007 ûntstien troch gearfoeging fan de âlde gemeente Tønder mei de gemeenten Bredebro, Højer, Løgumkloster, Nørre-Rangstrup (útsein de parochy Bevtoft) en
Skærbæk. 

De gemeente hat 37.377 ynwenners (2018) en in oerflak fan 1.184,59 km².
## Plakken
Sønderborg (gemeente)

Sønderborg (Dútsk: *Sonderburg*) is in gemeente (Deensk: *kommune*) yn de Deenske regio Súd-Denemark (Syddanmark). Bestjoerssintrum en haadplak is de stêd Sønderborg.

De gemeente ûntstie yn 2007 troch de weryndieling en is in gearfoeging fan de gemeenten Augustenborg, Broager, Gråsten, Nordborg, Sundeved en Sydals mei de âlde gemeente Sønderborg.

## Grutste plakken fan de gemeente
Langeland (gemeente)

**Langeland** is in Deenske gemeente yn de regio Súd-Denemark, besteande út it eilân Langeland en de lytsere eilannen Strynø en Siø.

De gemeente ûntstie as gefolch fan de gemeentlike weryndieling fan 2007 troch in gearfoeging fan de gemeenten Rudkøbing, Sydlangeland en Tranekær. De gemeente Langeland wurket yn in gearwurkingsferbân mei de gemeente Svendborg.

De Langelandsbrêge (Langelandsbroen) ferbynt it eilân mei it eilân Fún. In feartsjinst fersoarget regelmjittige tsjinsten tusken Spodsbjerg op Langeland en Tårs yn de gemeente Lolland.
## Plakken
Lolland (gemeente)

**Lolland** is in gemeente yn de regio Sjælland yn Denemark.

De gemeente ûntstie yn 2007 troch de gearfoeging fan de gemeenten Holeby, Højreby, Maribo, Rødby, Nakskov, Rudbjerg en Ravnsborg. It riedshûs fan Lolland stiet yn Maribo, wylst Nakskov it grutste plak yn de gemeente is.  

## Plakken
Meike de Vlas

**Meike de Vlas** (It Amelân, 5 septimber 1942 - Oslo, 8 oktober 2022) wie in Nederlânsk roeister dy't in sulveren medalje wûn yn de klasse ienpersoansboat (*Skiff*) by de Europeeske Kampioenskippen fan 1964. Har oarehelte Hadriaan van Nes en dochter Eeke van Nes (1969) wiene winners fan Olympyske medaljes by it roeien.

Op 18 jannewaris 1963 naam De Vlas diel oan 'e Tolfde Alvestêdetocht. Troch de barre waarsomstannichheden ried gjin inkele frou dy tocht út, mar De Vlas, dy't by Froubuorstermole fan it iis helle waard, stie desennia lang te boek as de froulike dielnimmer dy't it fierst kommen wie. Yn jannewaris 2025 kaam lykwols troch nij ûndersyk oan it ljocht dat dy eare eins Annigje van Dijk-Bajema fan Hartwert takaam, dy't oan Bartlehiem ta kommen wie.

Meike de Vlas ferstoar oan kanker yn de âldens fan 80 jier.
René van Vooren

**René van Vooren**, skûlnamme fan **René Sleeswijk jr.** (Amsterdam, 21 april 1931 – Blarikum, 19 novimber 1998) wie in Nederlâns akteur, komyk en produsint. Hy waard foaral beken as 'oanbringer' fan it komyske duo De Mounties.

Van Vooren wie in soan fan de teäterprodusint René Sleeswijk. Om betizing mei syn heit foar te kommen brûkte er it pseudonym *René van Vooren*. Yn de jierren 50 wurke Van Vooren mei ûnder oaren Tom Manders. Yn dy tiid kamen ek in pear boekjes fan him út by Jongeneel - Gouda, mei de titel: *Applaus - nr 1852* en *Schetsen uit het repertoire van René van Vooren - nr 1853*. Yn 1960 kaam de single "Ik zing / Kippenlied" op Omega 9 35 276 út.
 
Yn 1966 folge Van Vooren by De Mounties Fred Plevier op nei dy syn dea. Hoewol't Piet Bambergen en Van Vooren privee gjin freonen wienen, wiene se op it toaniel in tige suksesfol duo.
   
Nei it ferstjerren fan Bambergen yn 1996 wurke Van Vooren by Joop van den Ende Producties as *creative producer*. Hy wie dêr ûnder mear belutsen by de André van Duin-shows. Yn 1990 naam Van Vooren tydlik de rol fan oanjouwer oer yn de Andre van Duin revue, doe't Frans van Dusschoten siik wie. 

Van Vooren stoar yn de âldens fan 67 jier oan kanker.

## Toaniel
* *Drie in de pan*  mei Piet Bambergen, Joke Bruijs, Arnie Breeveld
* * Er is er één jarig*  mei Piet Bambergen, Sylvia de Leur, Diana Dobbelman, Guikje Roethof
* *Lief zijn voor elkaar* mei Piet Bambergen, Joop Doderer, Monique Smal, Jaap Stobbe, Brûni Heinke, Maya Woolfe
* *Dikke vrienden* (1983) mei Piet Bambergen, Elsa Lioni, Joop Doderer, Brûni Heinke, Paul van Gorcum
Nithard

**Nithard** (mooglik Aken, om 795 hinne - by Angoulême, 14 juny 844 wie in Frankyske skiedkundige, lekenabt en diplomaat. Hy wie de soan fan Angilbert en Berta, dochter fan Karel de Grutte.

## Libbensrin
Nithard wie berne justjes foar de kroaning fan Karel de Grutte ta keizer yn desimber 800. Hy waard wierskynlik grutbrocht yn de Keningspalts fan Karel de Grutte yn Aken, dêr't syn mem wenjen bleau oant de dea fan de keizer, of yn de abdij fan St. Riquier, dêr't syn heit in lekenabt wie. Hy soe syn ûnderwiis nei alle gedachten yn de keizerlike *[[schola]]* krigen hawwe, dêr't fan bekend is dat er ûnderwiis fan heech kwaliteit yn militêre en literêre saken krige.
Nithard sels waard letter ek in lekenabt yn de abdij fan St. Riquier. Hy tsjinne ûnder syn neef Karel de Keale, dêr't er twa misjes nei it hof fan Lotarius I útfierde en hy focht mei yn de Slach by Fontenoy yn juny 841. It is wierskynlik dat er ferstoar oan de ferwûnings dy't er opdien hie wylst er tsjin de Wytsingen focht by Angoulême. De datum fan syn ferstjerren hat bestriden west, mar der is no oerienstimming dat it op 14 juny 844 wie. Yn de alfde iuw waard syn stoflik omskot, mei de fatale wûne noch hieltyd te sjen, fûn yn it grêf fan syn heit, Angilbert.

## Wurk
* *De dissensionibus filiorum Ludovici Pii* (*[[Monumenta Germaniae Historica]], Scriptores* II, pp. 649-672).
* B.W. Scholz en B. Rogers, *Carolingian Chronicles: Royal Frankisch Annals and Nithard 's Histories*, 1988 .
* ''Histoire des dissensions des fils de Louis le Débonnaire''.
Haderslev (gemeente)

**Haderslev** is in gemeente yn de Deenske regio Syddanmark. De gemeente hat in oerflak fan 818,70 km² en 55.963 ynwenners (01.01.2018).

De stêd Haderslev is it bestjoerlik en ekonomysk sintrum fan de gemeente.

De gemeente ûntstie mei de Deenske weryndieling fan gemeenten op 1 jannewaris 2007. De âlde gemeente Haderslev waard doe mei de gemeenten Gram, Vojens, it tsjerkedoarp Bevtoft fan de gemeente Nørre-Rangstrup en de doarpen Hjerndrup, Bjerning en Fjelstrup fan de gemeente Christiansfeld gearfoege. In referindum yn de gemeente Christiansfeld wiisde út dat in mearderheid fan de gemeente foar de nije gemeente Kolding keas. Nei bemiddeling fan de sosjaal-demokraat Thorkild Simonsen fûn op 16 juny 2005 in nije ôfstimming op basis fan de kerspelen fan de gemeente plak.  

Yn de gemeente wennet in Dútske minderheid, dy't eigen ûnderwiis en in eigen bibleteek hat en yn de ried fertsjintwurdige wurdt mei in riedslid.
## Gruttere plakken yn de gemeente
Billund (gemeente)

**Billund** is in gemeente yn de Deenske regio Syddanmark. De grutste plakken binne Grindsted en Billund.

It bestjoer fan de gemeente hat syn sit yn Grindsted.

De gemeente ûntstie op 1 jannewaris 2007 yn it ramt fan de gemeentlike weryndieling yn Denemark. De âlde gemeente Billund waard doe mei de doedestiidske gemeente Grindsted en in diel fan de doedestiidske gemeente Give, dêr't in diel fan it fleanfjild Billund lei, gearfoege.
## Plakken
Fanø (gemeente)

**Fanø** (Frysk: Faaneach) is in gemeente yn de Deenske regio Syddanmark. 

De gemeente ûntstie by in gemeentlike weryndieling fan 1970, doe't de kerspels Nordby en Sønderho gearfoege waarden. Yn it ramt fan de lêst grutte gemeentelike weryndieling yn Denemark yn bleau Fanø selsstannich, al wurdt der wol mear gearwurke mei de gemeente Esbjerg. De fuortsette selsstannigens wie it risseltaat fan in referindum op 28 april 2005, doe't 65% fan de boargers foar selsstannigens keas.  
## Plakken
Fredericia (gemeente)

**Fredericia**  is in gemeente yn de Deenske regio Syddanmark. 

De gemeente ûntstie yn it ramt fan de bestjoersherfoarming fan 1970 en bleau by de gemeentlike weryndielings fan 2007 sûnder feroarings bestean.

It grutste plak fan de gemeente is Fredericia, dêr't ek it riedshûs stiet.
## Plakken
Kolding (gemeente)

**Kolding** is in Deenske gemeente yn it easten fan Jutlân. De hjoeddeiske gemeente ûntstie op 1 jannewaris 2007 troch de gemeentlike weryndieling yn Denemark. De âlde gemeente Kolding waard mei de doedestiidske gemeenten Lunderskov, Vamdrup, in part fan Christiansfeld en it kerspel Vester Nebel fan de eardere gemeente Egtved gearfoege.

De gemeente Kolding hat in befolking fan 92.515 ynwenners (01.01.2018) en in oerflak fan 604,40 km². De gemeente makket diel út fan de regio Syddanmark. It bestjoerlik sintrum is Kolding. De gemeente wurket yn de regio Trekantområdet tegearre mei fiif oanbuorjende gemeenten.

## Plakken