open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Femme Gaastra

**Femme Simon Gaastra** (Ljouwert, 23 july 1945) is in Nederlânsk histoarikus en eardere professor maritime skiednis oan de Universiteit Leien. 

## Oplieding
Gaastra folge de middelbere skoalle oan it Ryks Lyseum yn It Hearrenfean, wêrnei’t hy fan 1965 oant 1972 skiednis studearre oan de Universiteit Leien.

## Akademyske karriêre
Yn 1972-73 begûn hy as ûndersiker by de Nederlânske Organisaasje foar Sver Wittenskiplik Undersyk, mei de Nederlânsk-Aziatyske skipfeartbetrekkingen as Ûndersyksgebiet. Yn 1973-'74 joech hy skiednis yn Haarlim en yn maart 1974 stelde de Universiteit Leien him oan as universitêr dosint. Yn 1989 promovearre hy op in ûndersyk nei it belied fan de VOC. Yn 2004 folge hy Jaap Bruijn op as professor maritime skiednis. Hy jildt ynternasjonaal as ien fan de grutste kenners fan de skiednis fan de VOC. Op 11 juny 2010 is Gaastra mei emeritaat gien, hy is opfolge troch Henk den Heijer, spesjalist yn de skiednis fan de WIC, dy’t al oan de Universiteit Leien ferbûn wie.

## Wichtichste publikaasjes
* mei J.R. Bruijn en I. Schöffer, *Dutch-Asiatic Shipping in the 17th and 18th Centuries* (De Haach 1979). 
* *De Geschiedenis van de VOC* (Haarlim 1982; 10e hielendal wersjoene printinge, Zutphen 2009). [Ingelske oersetting: *The Dutch East India Company. Expansion and decline* (Sutfen 2003)].
* *Bewind en beleid bij de VOC, De financiële en commerciële politiek van de bewindhebbers 1672-1702* (Sutfen 1989). 
* mei J.R. Bruijn (ed.), *Ships, sailors and spices. East India Companies and their Shipping* (Amsterdam 1993).
* *Particuliere geldstromen binnen het VOC-bedrijf 1640-1795* (Leien 2002).
Anne Sybesma

**Anne Sybesma** (Moarrewâld, 14 augustus 1925 - It Hearrenfean, 8 maart 2011) wie in Nederlânsk politikus.

## Karriêre
Sybesma (ek: Sijbesma) helle as 14-jierrige syn mulo-diploma en gie oan it wurk. Om oan de Arbeitseinsatz te ûntkomen, dûkte hy yn 1943 ûnder. Nei de Twadde Wrâldoarloch gie hy oan it wurk by de gemeentesekretary fan Krimpen aan den IJssel. Hy wurke der noch mar in pear wiken, doe’t hy oproppen waard foar militêre tsjinst. Hy tsjjinne fjouwer jier, yn Nederlân mar ek yn Yndoneezje, en kaam werom yn Krimpen. Troch jûnstúdzjes learde hy by, oant hy yn 1955 beneamd waard ta haad-kommys yn Vollenhove. Yn 1962 waard hy gemeentesekretaris yn Ulrum. Fiif jier letter waard hy beneamd ta boargemaster fan Adorp. Yn 1984 ruile hy Adorp foar Ten Boer. 

Sybesma gie yn 1990 mei pensjoen. Hy ferstoar op 85-jierige leeftiid en leit begroeven yn Sauwerd. Hy wie ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau.
Onno Meijer

**Onno Meijer** (It Hearrenfean, 23 july 1960 – Wytgaard, 27 septimber 2008) wie in Nederlânsk akteur en keunstrider. As "paradysfûgel fan Fryslân" spile hy in wichtige rol yn de striid foar akseptaasje fan homo's yn Noard-Nederlân.

## Libbensrin
Nei in oplieding ta sosjaal-pedagooch folge te hawwen, beslút Meijer syn heil yn in oare sektor te sykjen. Hy trochrint de toanielskoalle yn Kampen en makket syn poadium-debút by toanielgroep *Start* út Snits. Dêr spilet er de haadrol yn *Van harte gefeliciteerd pa* (1985) en de rol fan muze Melpomene yn *Liefdesspel* (1987).

Tusken 1995 en 1998 docht Meijer in rezjy-oplieding oan de Noardlike Hegeskoalle yn Ljouwert. Hy docht de rezjy by *De koning sterft* (1995), *[[Antigone (Sophokles)|Antigone]]* (1996), *Minskenrag* (1997) en *[[Wa is bang foar Virginia Woolf?]]* (1998), spile yn it Frysk.

## Trochbrek
Yn 1998 docht Meijer mei oan de *Gay Games* yn de dissipline keunstriden op redens. Hy wint der in medalje mei en wurdt it middelpunt fan in mediahype. Yn in emoasjoneel tv-ynterview mei de Amsterdamske stjoerder AT5 fertelt Onno dat hy HIV-besmetten is. Regisseur Pieter Kramer sjocht op dat stuit telefyzje en sjocht yn Meijer de perfekte besetting foar ien fan de karakters yn de telefyzjerige  *Hertenkamp*, in tige populêre tv-rige fan de VPRO. Fan 1999 ôf is Meijer te sjen as Klaus yn it twadde seizoen fan de show en ûntvangt yn 2000 mei de heule crew in Gouden Keal (filmpriis) foar de rige. 

Yn 2003 is Meijer yn *Messen in hennen* fan David Harrower yn de rol van Müller te sjen. Yn itselde jier spilet hy de rol fan Jim yn Edwin Brienen’s *[[Lebenspornografie]]*, neist û.m. Esther Eva Verkaaik, Tom de Ket en Marjol Flore. De film fiert premiêre yn 2005. Dêrnei wurdt it stil om Meijer. Yn septimber 2008 komt it berjocht dat hy hommels oan in hertynfarkt ferstoarn is.
Harm Tuin

**Harm Tuin** (Finsterwolde, 29 novimber 1896 - It Hearrenfean, 9 juny 1972) wie in Nederlânske boargemaster. Tuin wie lid fan de PvdA.

## Libben en wurk
Tuin waard yn 1896 berne as soan fan de los-arbeider Harm Tuin en fan Maria Mulder. Tuin trochrûn it amtlike wurkpaad yn syn berteplak Finsterwolde. Hy waard yn 1917 oansteld by de gemeentlike distribúsjetsjinst. Yn 1924 waard hy beneamd ta gemeentesekretaris fan Finsterwolde. Nei de Twadde Wrâldoarloch wie hy inkele moannen waarnimmend boargemaster fan Nijeskâns. Itselde jier waard hy beneamd as boargemaster fan Finsterwolde. 
Yn 1951 besleat de regearing om de gemeenteried en de wethâlders fan Finsterwolde bûtenspul te setten. De beide kommunistyske wethâlders soene ûnrjochtlik útkearings takend hawwe oan stakers.  De gemeente waard ûnder kuratele steld. Tuin waard beneamd ta regearingskommissaris en bestjoerde de gemeente yn oerlis mei de Kommissaris fan de Keninginne yn Grinslân. De wetlike tariedings foar dy yngreep wienen dêrfoar al troffen. Dy útsûnderingsposysje duorre oant it neijier fan 1953, doe waarden de ferhâldingen wer normalisearre. Yn 1956 waard Tuin beneamd as boargemaster fan Slochteren. Hy soe dy funksje fiif jier ferfolle. Mei 1 desimber 1961 gie Tuin mei pinsjoen. Neist syn boargemastersfunksje wie Tuin ek lid fan Provinsjale Steaten fan Grinslân en wie hy kommissaris by it provinsjale wetterliedingbedriuw en by de maatskippij ta oanlis en eksploitaasje fan leechspanningsnetten.

Tuin troude op 4 febrewaris 1921 yn Finsterwolde mei Hindrikje van Delden. Hy ferstoar yn juny 1972 yn de âldens fan 75 jier yn de fersoargingsflat "Oranjewoud" op It Hearrenfean.

## Famylje
Syn broer Jan Tuin wie boargemaster fan Hoogezand en fan Grins, deputearre fan Grinslân en lid fan de Twadde Keamer.
Doke Schmidt

**Doke Schmidt** (It Hearrenfean, 7 april 1992) is in Nederlânsk fuotballer dy’t meast as ferdigener spilet. Hy debutearre yn it 2011-2012 yn de Earedifyzje by SK It Hearrenfean.

## Karriêre
Doke Schmidt begûn mei it fuotbaljen by Fuotbalferiening Heerenveense Boys en gie yn 2003 nei de fuotbalskoalle fan SK It Hearrenfean. By de profclub trochrûn hy alle jeugdalvetallen. Yn it seizoen 2010/2011 starte er yn de A1, mar yn de winterstop waard er trochskood nei de beloften.

Yn de tarieding op it seizoen 2011/2012 waard Schmidt mei twa oare beloften belutsen by it earste alvetal. Nei twa wiken hienen de talinten wer oanslute sillen by Jong SK It Hearrenfean. Mar haadtrener Ron Jans hâlde Schmidt langer by it flaggeskip. Dit resultearre ûnder oaren yn it profdebút fan Schmidt, yn de kompetysjewedstriid tsjin N.E.C., dêr’t er yn de njoggentichste minút Filip Đuričić ferfong. De wedstriid dêrnei makke Schmidt tsjin Ajax syn basisdebút fanwegen in blessuere fan Daryl Janmaat. Yn de útwedstriid tsjin Feyenoord kaam Schmidt de definsje te fersterkjen nei de gielreade kaart fan Ramon Zomer. De ynfalbeurt duorre net lang, meidat er nei fjouwer minuten wer ynrukke mocht nei in grouwélige oanslach op in tsjinstanner. Dit kaam him op in ûntsetting fan fjouwer wedstriden te stean, ien dêrfan mei betingsten.

It Hearrenfean ferhierde him yn it seizoen 2013/14 oan Go Ahead Eagles, dêr't er dat jiers syn earste doelpunt yn de Earedifyzje makke. Nei't er weromkaam by It Hearrenfean, spile er yn 2014/15 yn 22 kompetysjewedstriden foar de klup. op 4 april 2015 krige er út by NAC Breda in blessuere oan 'e ankel, dêr't er foar it gânse seizoen 2015/15 net troch spylje koe. 

Fan 2019 ôf spilet er by SC Cambuur.

## Karriêrestatistiken

## Keppelings om utens
* Profyl en statistiken fan Doke Schmidt op vi.nl
* Profyl en statistiken fan Doke Schmidt op transfermarkt.nl
Wierd Wijnia

**Wierd Sjoerd Wijnia** (Iens, 17 febrewaris 1925 – Warkum, 4 maaie 1998) wie in Nederlânsk langeôfstân-rider en sportbestjoerder.

## Libben
Wijnia wie yn syn jonkheid in fertsjinstlik koartebaanrider. Yn de jierren nei de Twadde Wrâldoarloch besocht er it ek op de langebaan, mar hy wie nei eigen sizzen te âld om goed bochten ride te learen. Hy die mei oan de njoggende Alvestêdetocht (1947), wêryn't er as seisde einige. Tegearre mei syn âldere broer Jaap Wijnia, dy’t as fjirde oer de miet kaam, waard er lykwols diskwalifisearre om't er in part mei de auto ôflein hawwe soe. Oars as in oantal oare riders dy’t út de útslach skrast waarden om't se gongmakke wienen troch toerriders, krigen de bruorren Wijnia gjin alvestêdekrúske. Hast fyftich jier nei dato, yn jannewaris 1997, krigen se dochs noch it krúske en in ekskúsbrief fan it bestjoer fan de Feriening De Fryske Alve Stêden opstjoerd.

Wierd Wijnia einige de tsiende Alvestêdetocht (1954) as sânde. Yn de Alvemarrentocht waard er yn 1947 sechsde en yn 1954 tsiende. Yn 1956 die er mei oan de alfde Alvestêdetocht (1956). Mei troch in minne tarieding moast er by Boalsert opjaan. Yn de barre tolfde Alvestêdetocht (1963) stapte er mei trije beferzen teannen by Parregea fan it iis.

Neist syn reedrydprestaasjes hie Wijnia in feehâlderijbedriuw by Koarnwert. Hy wie aktyf yn ferskate lokale maatskiplike en tsjerklike organisaasjes. Sûnt 1963 wie er aktyf yn it gewest Fryslân fan de KNSB. Yn 1968 waard er lid en yn 1969 foarsitter fan de lanlike technyske kommisje fan de KNSB. Yn 1970 waard Wijnia foarsitter fan it gewest Fyslân en bleau dat oan ein 1982 ta.

Yn maaie 1998 ferstoar Wijnia nei in sykte yn 'e âldens fan 73 jier.
Gerard Boersma

**Gerard Boersma** (Harns, 1 augustus 1976) is in Nederlânsk keunstskilder binnen it Noardlik Realisme. Syn wurk wurdt skaaimerke troch in tige fine technyk en is te fergelykjen mei  dat fan syn âldomke Jopie Huisman.

## Biografy
Gerard Boersma is berne yn Harns en groeide op yn de Fryske stêden Makkum, Warkum en Boalsert. Sûnt syn stúdzjeperioade wennet en wurket hy yn Ljouwert.
Yn 1999 foltôge hy de oplieding ta 2e graads tekenlearaar yn Ljouwert. Hy studearre of yn 2001 yn de rjochting tekenkeunst oan de Akademy Minerva yn Grins.

## Tematyk
De skilderwurken fan Gerard Boersma binne meast situearrre yn in steedlik lânskip. De ûntwikkeling yn de ynfloed fan de minsk op it lânskip en de wikselwurking dy’t hjirby optreedt steane sintraal. 
Ofbylde figueren fertoane trochstrings mar in bytsje sosjale ynteraksje. Se wurde benammen toand yn harren konfrontaasje mei de steedlike eleminten.

De skilder makket ek stillibbens fan gebrûksfoarwerpen en produkten lykas grienten en fruit, libbensmiddels en stikken klean.

## Wichtige eksposysjes
* Bridge Art Fair, New York
* AAF London, Londen
* Art Chicago, Chicago
* LA Art Show, Los Angeles
* Florence Biennale, Florence
Snits-Boalsert-Snits

**Snits-Boalsert-Snits** is sûnt 1917 in hurddraafwedstriid oer 20 kilometer, organisearre troch AV Horror '47, yn Snits. De wedstriid wurdt alle jierren hâlden op de leste sneon fan augustus.

De wedstriid bestiet út ,meardere dissiplines:

Snits-Boalsert-Snits hat jildprizen foar de winner en alle 19 dêropfolgjende dravers.

## Histoarje
De histoarje fan Sneek-Bolsward-Sneek giet werom oant 1917. Yn dat jier waard der foar it earst op it trajekt in wedstriid hâlden foar militêren fan it garnizoen Snits.  De start wie destiids by Kafee Piso, de kontrôle yn Boalsert wie by Hotel De Wijnberg. Yn dy tiid lei ek de trarails rjochting Boalsert op it trajekt, letter waard gebrû makke fan in nij oanlein fytspaad.

Yn 1976 en 1978 waard ynstee fan de wenstige 20 kilometer in maraton as haadwedstriid ferrûn, mei de C. Kan hal as start- en finishlokaasje. Yn 1977 gie it evenemint net  troch. Yn 1979 en 1980 moast in oanpaste rûte run wurde omdat der oan de dyk yn it parkoers wurke waard.

Sûnt 1998 waard de binnenstêd fan Snits opnomd yn it parkoers. Hjirtroch koe men net mear keare yn it sintrum fan Boalsert. 

Sûnt  it begjin fan de 21ste iuw is Sportsintrum Skuttersfjild de start- en finishlokaasje.

## Sjoch ek
* Swinging Sneek, muzykevenemint tagelyk mei Snits-Boalsert-Snits
Boëtius à Bolswert

**Boëtius Adams à Bolswert** (Boalsert, sa. 1580 – Brussel, 1633) wie in Nederlânsk kopersnijer en middelmaatgraveur. 

Dizze soan fan Adam Uytama en âldere broer fan Schelte à Bolswert wenne sûnt 1609 yn Amsterdam, dêr’t hy oan ien tried wei foar toanoanjaande skilders fan dy tiid wurke. Yn 1620 waard hy master yn Antwerpen. Hy  soe mooglik om 1628 mei Peter Paul Rubens yn kontakt komd wêze, doe’t hy yn Antwerpen tahâlde. Under ynfloed fan Rubens makke Boëtius masterstikken.

## Galery

File:Boetius adamsz. bolswert, crocifissione (coup de lance), da rubens, 1631.jpg
File:Boetius Adamszoon Bolswert, Afb 010094003507.jpg
File:Boetius Adamszoon Bolswert, Afb 010094003512.jpg
File:Boetius Adamszoon Bolswert, Afb 010094003514.jpg
  

## Bibliografy
* - *Rubens et son temps.* Brussel, Arcade, 1977, side 310.
* - *Inventaris der Rubeniaansche prentkunst.* Antwerpen, De Sikkel, 1940, side 30.
Ype Anema

**Ype Anema** (30 oktober 1960) is in Nederlânske fuotballer, dy’t ûnder mear spile foar AZ (1981-83), SK Cambuur (1983-85, 1987-89) en SK It Hearrenfean (1986-87). Nei syn fuotbalkarriêre waard er slachter yn syn famyljebedriuw yn Boalsert.
Johannes Haitsma Mulier

**Johannes Haitsma Mulier** (Rinsumageast, 8 july 1811 - Boalsert, 30 septimber 1859) wie in Nederlânsk bestjoerder.

## Libben en wurk
Mulier wie in soan fan Pieter Mulier (1783-1866), belestingûntfanger en lid Deputearre Steaten, en Margaretha Haitsma (1790-1819). Hy boaske Maria Louisa Ypeij (1816-1898), styfdochter fan Hans Willem de Blocq van Scheltinga, grytman fan Skoatterlân. Ut dit houlik waard ûnder oaren soan Eco Haitsma Mulier (1843-1920) berne.

Mulier studearre rjochten en promovearre yn 1837 oan de Leienske universiteit. Hy waard nei syn stúdzje abbekaat yn Boalsert.
Hy waard beneamd ta adjudant-houtfester fan de Kening yn Fryslân 1843-1852, en wie ûntfanger fan it Wetterskip Wûnseradiels Suderseediken 1858-1859, yn de tiid dat syn broer Tjepke Mulier boargemaster fan Wûnseradiel wie. Haitsma Mulier waard yn 1841 lid fan de gemeenteried en wie wethâlder 1846-1848 en fan 1848 oant syn ferstjerren boargemaster fan Boalsert.
List fan terpen

Op dizze side stiet in (ûnfolslein) oersicht fan bekende **[[terp]]en en terpdoarpen yn Nederlân**. Yn Nederlân waarden terpen benammen opsmiten yn de noardlike klaaistreken fan Fryslân en Grinslân. Yn 1981 wienen der yn totaal 1190 terpen en wieren yn dizze kontreien bekend. Dêrneist lizze der konsintraasjes fan terpen yn it gebiet om Kampen en Skagen. 

## Noard-Hollân
* Marken
* Skagen, in diel fan dizze terpen is ryksmonumint.

## Flevolân
* Skoklân

## Fryslân
Yn de trijehoek Harns-Ljouwert-Snits binne noch relatyf in protte terpen bewarre bleaun.

### Dongeradiel
* Boarnwert
* Ingwierrum
* Foudgum
* Jouswier
* Mitselwier
* Wierum

### Ferwerderadiel
Alle doarpen fan dizze gemeente lizze op in terp.
* Beintum
* Ferwert, meatsepart ôfgroeven
* Ginnum
* Hallum
* Hegebeintum
* Jislum
* Lichtaard
* Marrum
* Reitsum
* Wânswert
* Westernijtsjerk

### Frjentsjerteradiel
Op it grûngebiet fan de gemeente binne der mear as 120 terpen of resten fan terpen registrearre. Wêrûnder:
* Doanjum
* Pitersbierrum

### Harns
Yn de gemeente Harns lizze ûngefear in sechtjintal terplokaasjes. 
* Almenum
* Mullum, restant
* Winaam mei û.o. de Keningsterp (ryksmonumnt) (fynst fan in grutte fibula, in manstelspjelde) 

### Ljouwert
De stêd is boud op trije terpen.

### Littenseradiel
* Bears
* Hilaard
* Jellum

### Menameradiel
* Boksum
* Jelsum, diels ôfgroeven terp
* Marsum
* Menaam

### Súdwest-Fryslân
* Boalsert, ûntstien op trije terpen, letterlik betsjut it De terp fan Bodelis

### Skylge
* Stinswier fan de Popmastins (ryksmonumint)

## Grinslân
### Appingedam
* Jukwerd
* Marsum
* Tjamsweer, Hiele rige, in oantal is diels ôfgroeven
* Wierhuizen

### Delfsyl
* Amsweer
* Arwerd
* Bansum
* Bierum
* Biessum
* Borgsweer
* Bouwtenheerd
* Dallingeweer
* Farmsum
* Garbendeweer
* Geefsweer
* Godlinze
* Heveskes
* Holwierde
* Katmis
* Klein Wierum
* Krewerd
* Lalleweer
* Losdorp
* Lutjeburen
* Nansum
* Oldenbosch
* Oldenklooster
* Spijk
* Termunten
* Tweehuizen
* Uitwierde

### De Marne
* Eenrum
* Klein Maarslag
* Liens

### Iemsmûn
* Eelswerd
* Helwerd
* Kantens
* Kloosterwijtwerd
* Rottum
* Uskwert
* Warffum, kwa omfang de grutste wier fan Nederlân

### Loppersum
* Eenum
* Eenumerhoogte
* Leermens
* Middelstum
* Oosterwijtwerd
* Toornwerd, diels ôfgroeven
* Westeremden
* Westerwijtwerd

### Ten Boer
* Lellens

### Winsum
* Ezinge
* Feerwerd
* Wetsinge
* Winsum

### Súdhorn
* Saaksum
Donna Summer

**Donna Summer**, skûlnamme fan **LaDonna Adrian Gaines** (Boston, 31 desimber 1948 - Key West, 17 maaie 2012) wie in Amerikaansk sjongeresse, songwriter en artyst.

Diskoleginde Donna Summer is hjoed yn de âldens fan 63 jier oan longkanker ferstoarn. De Amerikaanske sjongeres LaDonna Adrian Gaines bedarre as jongfaam yn Dútslân en troude mei de Eastenrykske akteur Helmuth Sommer. Hja bruts yn de jierren santich earst troch yn Nederlân, dat doetiids foar de popmuzyk as trendsetterslân gou, nei optredens yn de telefyzjeshow fan Sjef van Oekel (Dolf Brouwers); sjoch filmke hjirûnder. Yn de santiger jierren woeks frou Summer wrâldwiid út ta de Keninginne fan de Disko, benammen troch de hit Love To Love You Baby, dêr’t hja foar dy tiid sa ûnhuer yn kroane dat it nûmer ynearsten yn de Feriene Steaten net útbrocht wurde mocht. Nei in psychyske ynstoarting yn 1979 ferhelle se har begjin jierren tachtich wer. Hja bleau warber yn de muzyk en hie sawol yn de jierren ’80 as ’90 noch hits. Nei in stilte fan 17 jier ferskynde der yn 2008 wer in album. Yn 2010 skoarde Summer sels noch wer in hit mei To Paris With Love.
Berber fan Juckema

**Berber Ruerds fan Juckema** of **Barbara Ruerds fan Juckema** (1610 - 1671) wie in klopke yn Haarlim fan Frysk aadlik komôf en lid fan de klopkemienskip *Den Hoeck* yn Haarlim.

## Biografy
Fan Juckema wie in dochter fan Ruerd fan Juckema, út syn twadde houlik mei Barber fan Dekema. Har famylje wie begoedige. Har heit hie ûnder mear de Kammingaburch by Ljouwert, de Tsjaardastate yn Rinsumageast, it Camminghahûs yn Frjentsjer, de Orxmastate yn Menaam en it Sjaerdemaslot ek yn Frjentsjer. Dit slot waard ûnder mear troch him ferhierd oan de Frânske filosoof René Descartes.

Van Juckema fêstige har bûten Fryslân yn de Haarlimse roomsk-katolyk religieuze kloppenmienskip *Den Hoeck*. Yn 1642 urf hja Orxmastate nei it ferstjerren fan har heit, mar fanwege har tahâlden yn Haarlim kaam dy state yn it besit fan har healsuster, in dochter út it tredde houlik fan har heit.

Har portret waard om 1660 hinne skildere, mooglik troch Leendert fan de Cooghen. Har portret hat diel útmakke fan de kolleksje famyljeportretten op de Orxmastate. It famyljewapen Juckema soe der letter by opsetten wêze en waard der wer ôfhelle by in restauraasje yn de 20e iuw. Mooglik hie se as geastlik mem de lieding fan de kloppenmienskip yn Haarlim.
Mattéustsjerke (Langsweagen)

De **Mattéustsjerke** is in tsjerkegebou fan de PKN Langsweagen-Lúkswâld-Jonkerslân oan 't Hou 9 yn Langsweagen yn de gemeente Opsterlân.

## Beskriuwing
De tsjerke is yn 1781 boud as ferfanging fan in âldere midsiuwske tsjerke, dy't eartiids oan de apostel Mattéus wijd wie en tsjintwurdich wer de âlde namme draacht. De sealtsjerke mei trijesidige koarsluting en rûnbôgefinsters hat in ynboude toer mei achtkantige spits. 

Fan de roomske midsiuwske tsjerke is noch in alterstien bewarre bleaun, dy't yn it Jannumer tsjerkemuseum bewarre wurdt. De brânskildere ramen dy't de tsjerke fuort nei de bou krige binne yn de rin fan de tiid ferlern gien.
 
## Ynterieur

Yn de tsjerke stiet in preekstoel út de tiid fan de bou fan de tsjerke. It snijwurk oan de kûp is fan Jacob Zwaluw en stelle froulju foar dy't it Leauwen, de Hope en de Leafde en nei alle gedachten it Alde - en Nije Testamint symbolisearje. Op de hoeken fan de kûp binne motiven út de lânbou, de fiskerij en de jacht oanbrocht. De tsjerkebanken binne yn 1960 by de restauraasje ferwidere en doe ferfongen troch stuollen. Fieder binne der in pear 17e- en 18e-iuwske sarken.   

It meganyske toeroerwurk is makke troch Van Bergen. De liedklok út 1948 fan de firma Eijsbouts út Asten is in ferfanging fan twa klokken út 1763 fan de Amsterdammer Pieter Seest, dy’t yn 1943 troch de Dútske besetter foardere waarden. 

De tsjerke is yn 1927, 1960 en 1992 restaurearre. De tsjerke is in ryksmonumint.

## Oargel
De firma Knipscheer út Amsterdam boude yn 1866 in oargel yn de tsjerke. Mooglik wie it piipwurk dat Knipscheer by de bou brûkte âlder. It front fan dat oargel wie 18e iuwsk. Yn 1948 waard it binnenwurk fan it oargel ferkocht. Jild foar in nij oargel achter it âlde front hie de gemeente net en lange tiid dêrnei brûkte de gemeente in harmoanium en in elektroanysk oargel. It oargel dat no yn de tsjerke stiet stamt út 1901 en is boud troch Bakker & Timmenga foar de grifformearde tsjerke fan Gaast. Doe't dy tsjerke yn 1992 sletten waard ferhûze it ienmanualige ynstrumint nei de tsjerke fan Langsweagen.   


Ofbyld:Langsweagen,Mattéustsjerke, ynterieur.jpg|*Ynterieur*
Ofbyld:Langsweagen, Mattéustsjerke oargel.jpg|*Oargel*
Ofbyld:Langsweagen, Mattéustsjerke, preekstoel.jpg|Preekstoel


## Keppeling om utens
* Disposysje oargel 
## Sjoch ek
* Tsjerken yn Fryslân
Ballumerbocht

**Ballumerbocht** is in buorskip op it Nederlânske Waadeilân It Amelân. Hy leit op sirka twa kilometer fan it doarp Ballum en hat ek deselde postkoade as Ballum, nammentlik 9162.

## Rêdingsstasjon
Mei de namme Ballumerbocht wurdt ek wol it bûtendyksk gebiet op en by de Streamlieddaam oantsjut. Op dy pier stiet it Rêdingstasjon Amelannerbocht, ien fan de twa rêdingsstasjons fan de Keninklike Nederlânske Rêding Maatskippij op It Amelân. Oan deselde pier binne ek ferskate âldere typen rêdingsboten fan de KNRM te besjen.

## Dykwacht
Op de dyk bylâns de Reewei stiet in brûnzen dûbelbyld fan Frans Ram mei de namme *De dykwachters*. It byld ferwiist nei de Amelanner dykwachters en is setten by gelegenheid fan de foltôging fan it ferheegjen fan de Amelanner diken nei deltahichte. It is ien fan de fiif bylden fan dy keunstner op it eilân.

Op de sokkel fan it byld stiet:

:*Al jaagt de storm de golven <br />
:*soms angstig hoog, 
:*de dijkwacht is paraat<br />
:*met wakend oog''.

Oersetting:
: Al jaget de stoarm de weagen 
: wolris eangstich heech 
: de dykwacht stiet ree 
: mei weitsjend each
:Wetterskip de Amelanner gryen

## Feartsjinst
Oant de Twadde Wrâldoarloch fear fan de Stroomlieddaam desenniums oanien in feartsjinst tusken de fêstewâl en It Amelân; de ferbining Swarte Harne - Ballumerbocht. Yn 1940 waard de feartsjinst troch de Dútsers fuortset fan de pier fan Holwert ôf nei Nes. Dochs wie de feartsjinst oant en mei 1948 aktyf. Troch de oanlis fan de Ofslútdyk feroaren de streamingen yn de Waadsee nei ferrin fan tiid, dêrtroch slibben de fargeulen fan de feartsjinst sa goed as ticht en waard de fuortsetting fan dy tsjinst eins ûnmooglik. Yn 2004 is der in plan bekendmakke om de feartsjinst foar toeristen te reyntrodusearjen, mar dat is net útfierd.
Eco Haitsma Mulier

**Eco Haitsma Mulier** (Boalsert, 13 jannewaris 1843 - De Haach, 5 maart 1920) wie in Nederlânske bestjoerder.

Haitsma Mulier wie in soan fan mr. Johannes Haitsma Mulier (1811-1859) en Maria Louisa Ypeij (1816-1898). Hy troude mei Aleida Thoden van Velzen. Ut dit houlik waarden ûnder oaren soannen Sijo en Gerard berne, dy’t beide boargemaster waarden.

Haitsma Mulier syn karriêre begûn by de Keninklike Marine, dêr’t hy it ta luitenant-op-see 2e klasse brocht. Yn 1872 waard hy beneamd ta boargemaster fan Sleat. Hy stie dêrnei yn Utingeradiel en Winterswijk (1883-1905).

Haitsma Mulier wie Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau. Hy ferstoar doe’t er 77 jier wie.
Sicco Douwe fan Aylva

Jonker **Sicco Douwe fan Aylva** (Holwert, 30 maaie 1734 - Holwert, 1 april 1807), wie in Nederlânsk patriottysk steatsman.

## Biografy
Sicco Douwe fan Aylva waard op 30 maaie 1734 yn Holwert Benne. Hy stamme út it laach Fan Aylva dat hast 200 jier lang grytmannen foar de gritenij West-Dongeradiel levere. Syn heit wie jonker Hessel Douwe van Aylva (1700-1774) en syn mem Bowina fan Burmania (1702-1771). Hessel Douwe fan Aylva wie fan 1722 oant 1763 en fan 1769 oant 1772 grytman fan West-Dongeradiel dy’t ûnder syn bestjoer opfoel troch syn religieuze ferdraachsumheid. Hessel Douwe van Aylva ûnderhâlde freonskiplike relaasjes mei tal fan heechleararen oan de Hegeskoalle fan Frjentsjer.

Sicco Douwe van Aylva folge in militêre oplieding en wie luitenant yn it Steatkse leger. Op 3 maaie 1780 folge hy Eyso de Wendt – in fortúnlike frijfeint weromkommen út de East en in oanhinger fan de Fan Aylva's - op as grytman fan Westdongeradiel. Van Aylva wie in steatsgesind steatsman en wie foarstanner fan de beheining fan de macht fan de erfsteedhâlder yn Fryslân. As sadanich jildt hy as in *"foarstanner fan de Fryske frijheid"*. Court Lambertus fan Beyma, ien fan de foaroanmannen fan de Fryske patriotten, wie de sekretaris fan de gritenij. Yn 1784 waard hy kolonel fan it frijkorps yn Ljouwert. Yn 1787 stipe er de opstannige Frjentsjerter Steaten. en wykte út mei syn broer nei Bremen ta. Syn graasjefersyk oan de prins waard ôfwiisd. Earst yn 1788 kaam hy nei Frankryk dêr't er him by oare Fryske ballingen foege. It kaam hast ta in duel mei Daendels. Hy is skildere troch  Peter Groenia. Syn offisjele ôfsetting as grytman wie yn 1789, doe’t hy opfolge waard troch Pieter Edzard baron van Harinxma thoe Slooten, ynearsten in patriot, mar yn septimber 1787 oerrûn nei de steedhâlderlike partij.

Sicco Douwe fan Aylva kaam nei de Bataafske Revolúsje yn april 1795 werom yn Fryslân en wie mei ds. Thomas Joha (1750-1812) – dêr’t er mei befreone wie - en Johannes Hubertus Huber ien fan de lieders fan de Federalisten dy’t foarstanner wiene fan de gewestlike autonomy. Troch harren tsjinstanners, de radikale Unitaarjers waarden se sjoen as aristokraten dy’t allinnich fan it Hûs fan Oranje of woene. Yn 1795 waard Fan Aylva lid fan de Gearkomste fan Provysjonele Represintanten, in bûnt selskip dat tydlik de Steaten fan Fryslân ferfong. Yn juny 1795 waard er yn de Rie fan Represintanten fan Fryslân keazen. Yn 1796 waard er troch radikalere krêften twongen om ôf te gean.

Under kening Loadewyk Napoleon (1806-1810) wie Van Aylva fan 1806 oant syn ferstjerren lid fan it departemintaal bestjoer fan Fryslân. Sicco Douwe van Aylva ferstoar op 72-jierige leeftiid, op 1 april 1807 yn Holwert.

## Sjoch ek
* Van Aylva
* List fan grytmannen fan West-Dongeradiel
Muzykferiening Apollo

**Muzykferiening Apollo** is in fanfare út Burgum, en komt út yn de fiifde ôfdieling fan de KNFM. Yn 2010 hat Apollo 44 wurkjende leden.

## Skiednis
Op 10 desimber 1901 is muzykferiening "Nij Apollo" oprjochte. Der bestie al earder in muzykferiening mei de namme "Apollo", mar dy waard opheft fanwege ûnienigens oer de fergoeding dy’t útbetelle waard oan de ferskillende leden. Letter is de namme "Nij Apollo" wer feroare yn "Apollo". Yn desimber 2001 bestie de feriening hûndert jier.

## Apollo no

Apollo hat in mei-elkoarspylgroep. Yn dy groep kinne de begjinnende muzikanten ûnderfine wat it is om mei elkoar muzyk te meitsjen. Hjir komme se yn oanrekking mei de ferskillende muzykynstruminten.

It orkest docht mei oan in skoalprojekt. Dit is in gearwurking mei de basisskoalle “‘t Partoer” yn Burgum. Op it stuit dogge der 35 learlingen, ferdield oer 3 groepen, oan dit projekt mei. Ek muzykskoalle “De Wâldsang” docht mei oan it projekt.

Elk jier jout Apollo meardere konserten. Hjirûnder falle de jierlikse foarjierskonserten yn febrewaris, it kofjekonsert mei de Burgumer Folksdûnsploech, bûtenkonserten yn juny, de tradisjonele optocht troch Burgum yn de krystnacht.
Sipke Zijlstra

**Sipke Zijlstra** (Burgum, 13 april 1985) is in Nederlânsk hurdfytser. Yn 2009 die hy foar Nederlân mei oan de wrâldkampioenskippen baanhurdfytsen, yn de ploegenefterfolging (mei Levi Heimans, Geert-Jan Jonkman en Arno van der Zwet). Se wisten as sânde te einigjen, yn in tiid fan 4.08,667.

## Oerwinningen
**2006**
* Omloop Lek en IJssel
*  Nederlânsk kampioen efterfolging, Beloften

**2008**
* Omloop fan Ternaard

## Grutte rondes
*Gjin*
Okke Bosgra

**Okke Tietes Bosgra** (Burgum (Tytsjerksteradiel,), 28 oktober 1835 - dêre, 20 augustus 1888) wie in Nederlânsk beamkweker en politikus.

Bosgra wie in anty-revolúsjonêr dy’t troch syn populariteit yn eigen streek yn 1888 yn de Twadde Keamer kaam. Hy koe dêr troch sykte, maachkanker, lykwols gjin inkele rol spylje en ferstoar al nei inkele moannen Keamerlidmaatskip. Hy hie yn dy perioade mar ien gearkomst bywenje kind.
Earehôf De Gerdyk

It **earehôf De Gerdyk** leit op it algemiene begraafplak fan De Gerdyk oan de súdkant fan dat plak. Op it begraafplak lizze seis grêven dy’t ûnderhâlden wurde troch de *[[Commonwealth War Graves Commission]]*. Op de grêven steane ûndersteande nammen:

## Skiednis
Op **8 septimber 1941** wie in Wellingtonbommesmiter, de Z8871 fan it 9e Squadron, op missy nei Berlyn doe’t er oanfallen waard troch in Dútske nachtjager. It tastel stoarte koart dêrop del op de Brêgeleane yn Terwispel. Alle bemanningsleden kamen by de *crash* om it libben. Se lizze begroeven op dit earehôf. Dy nacht stoarte noch in bommesmiter fan itselde type by Drachtster Kompenije del.
Peter Lageweg

**Peter Lageweg** (19 desimber 1985) is in Nederlânsk kuorballer. Hy spilet foar LDODK út De Gerdyk.

## Clubs
* Wordt Kwiek
* DOS'46
* LDODK

## Prizekast
**By club:**
* Nederlânsk Kampioen (seal) 3X, 2005/06, 2006/07, 2008/09
* Nederlânsk Kampioen (fjild) 1X, 2006/07
* Europa Cup 2X, 2007, 2008

**Yndividueel:**
* Talint fan it jier 2X, 2005/06, 2006/07
* Spiler fan it jier 2008/2009

## Keppeling om utens
*Kuorbal League, profyl
Java (Harns)

It eardere pakhús **Java** oan de Noarderhaven 80 is in monumintaal pân yn de stêd Harns.

## Skiednis
It pakhús mei in dwers skylddak komt fan oarsprong út de santjinde iuw. Om 1800 waard it pân wizige, wêrby't de bôge- en hoekblokken yntakt bleaune. De namme soe ferwize nei de ôfkomst fan it guod dat yn it pakhús opslein lei. Om de jierren santich fan de 20e iuw kaam it gebou yn it besit fan de Hein Buisman Stichting, in organisaasje dy't war docht om it kulturele erfgoed fan de stêd te behâlden. De stichting ferkocht it pân troch oan de gemeente Harns, dy't ek in neistlizzende gebou oan de Noarderhaven 82 yn besit hie. Hoewol't monumintesoarch yn it earstoan net akkoard gie mei de ferbouplannen fan de gemeente, omdat it pakhúskarakter te folle oantaasten wurde soe, waarden beide partijen it úteinlik iens. It pân waard foar 800.000 gûne restaurearre wêrby't de bûtenmuorren yntakt bleaunen. Op de twadde ferdjipping sit in hyslûk, mei dêrboppe in hysbalke. Yn beide gebouwen waarden nei de ferbouwing gemeentlike tsjinsten ûnderbrocht. It eardere pakhús is in ryksmonumint (nûmer 20596) .
Riemkje Geveke

**Riemkje Geveke**, better bekend as **Rine Geveke** (De Gordyk, 25 juny 1915 - Lutjebroek, 22 jannewaris 2006) wie de earste froulike opnamelieder fan grammofoanplaten yn Nederlân.

## Libben
Rine Geveke produsearre foar Phonogram mear as 2.800 platen. Hja krige de Gouden Harp en Willy Alberti raande ien fan syn gouden platen om ta keatling dy’t er Rine joech by har ôfskied yn 1978 yn it Amsterdamse Konsertgebou. Hja naam de platen op fan Wim Sonneveld, Max van Praag, Malando, Pipo de Clown, Corry Brokken en it Urker Mannenkoor. Mei Feike Asma reizge hja troch it lân om oargelkonserten op te nimmen. Har lêste plaat wie de earste fan Youp van 't Hek. 

Riemkje waard berne op De Gordyk yn Opsterlân. Har heit hie in izerwinkel en kocht op de Leipziger Messe foar har in akkordeon. Hja song en spile piano en fioele. Hja die hannelskorrespondinsje Frânsk, Dútsk en Ingelsk en waard sekretaresse bij de Bataafse Petroleummaatschappij yn Amsterdam, dêrnei - yn 1948 - by Decca, dat troch Philips oernommen waard. Hja ferfong har sike baas en stelde út in platerige Music for the Millions te meitsjen. De rige waard in grut súkses. 

De earste plaat dy’t hja as programmalieder makke, wie *Ik sta op wacht* fan Joop de Knegt, yn 1957. 
Yn 1978 gie hja mei pinsjoen. Hja ferstoar yn 'e âldens fan 90 jier.

## Keppeling om utens
* Nekrology
Opsterlânsk Belang

**Opsterlânsk Belang** (**OB**) is in lokale politike partij yn de gemeente Opsterlân. Sûnt 2010 is it de grutste partij yn de gemeenteried.

## Skiednis
### Oprjochting
“Besteande partijregels en struktueren behinderje riedsleden om it Opsterlânsk belang te tsjinjen.” Dit binne de wurden dy’t de Gerdykster Wietse Veenstra spruts, yn de riedsgearkomst fan jannewaris 1970. Hy kundige oan, net langer nammens de CHU yn de ried sitte te wollen, mar foar in troch him sels oprjochte nije partij, Opsterlânsk Belang. Riedslid Jan de Boer fan de Boerenpartij slute him hjir by oan.

### Ferkiezingsresultaten 1974 - 1998
Nei de ferkiezings yn 1974 kaam Opsterlânsk Belang mei fjouwer sitten yn de ried. Nettsjinsteande de 4 sitten mocht Opsterlânsk Belang net op in plak yn it kolleezje rekkenje. Yn 1978 sakke de lokale partij werom nei twa sitten. Yn 1986 en 1990 helle de partij trije sitten. Yn 1994 en 1998 groeide de partij út nei 4 riedssitten. Opsterlânsk Belang bleau al dy jierren in opposysjepartij.

### Ferkiezingsresultaten 2002 - hjoed
By de ferkiezingen fan 2002 waard de partij de grutste mei 6 fan de 21 sitten. Yn 2006 waarden se, ûndanks dat harren 6 sitten net de grutste partij. Yn 2010 is lykwols, troch ferlies fan de PvdA, de kopposysje wer oernomd mei 7 sitten.

### Koalysje 2010 - 2014
Nei de lêste ferkiezingen hat Opsterlâns Belang it foartou nomd by de koalysjefoarming en hjirút is in akkoard komd mei it CDA en de ChristenUnie.
Herfoarme tsjerke (Gaast)

De **herfoarme tsjerke fan Gaast** is in tsjerkegebou oan de Seedyk fan Gaast yn de gemeente Súdwest-Fryslân.

De sealtsjerke út 'e 14e iuw mei trijesidige koarsluting waard yn 1916 ommitsele. Yn de houten geveltoer mei ynsnoerde spits hinget in klok (1718) fan Jan Albert de Grave. It meganysk toeroerwurk is makke troch Van Bergen. It oargel út sirka 1860 is boud troch Willem Hardorff. De tsjerke is in ryksmonumint.

De tsjerke waard op 23 novimber 2018 oerdroegen oan de Stichting Alde Fryske Tsjerken.

## Sjoch ek
* Tsjerken yn Fryslân
Gosse Ludigman

**Gosse Ludigman** (keazen 989 en stoarn yn 1000) soe de sechsde potestaat fan Fryslân west hawwe. Foar syn bestean binne gjin betroubere boarnen.

Neffens de kronyk *De origine et Rebus gestis Dominorum de Brederode* (Oer de oarsprong en de dieden fan de Hearen fan Brederode), skreaun troch de fyftjinde-iuwske karmelyt Johannes a Leydis, wenne Gosse yn Starum, en wie hy troud mei in Tetta. Fia syn dochter Thetburga soe hy ien fan de foarâlden wêze fan de Hearen fan Brederode. Hy libbe yn de tiid fan greve Arnoud, dy’t himsels greve fan Eastergoa en Westergoa neamde sûnder oait gesach útoefene te hawwen.
Bep Glasius

Motorskip ***Bep Glasius*** is in fearboat dy’t de feartsjinst Starum-Inkhuzen ûnderhâldt. Yn de begjinjierren wie der in twadde skip dat de ferbining ûnderhold: de *[[Dr. yr. F.Q. den Hollander]]*.

## Histoarje
* 1966 *Bep Glasius* - Koppe Rederij yn Zaandam
* 1972 *Bep Glasius* - Naco Rederij BV yn Amsterdam
* 2002 *Bep Glasius* - V & O Rederij BV yn Inkhuzen

Bep Glasius hat yn 2009 nije motors krigen. De Scania’s binne ferfongen troch twa Volvo's fan 230 pk it stik. Dit binne saneamde CCR-II motors mei in lege CO2 útstjit. Boppedat binne de generator diesels ferfongen troch CCR-II motors. Winter 2007 is it efterskip 180 sm. langer makke om de wjerstân yn it wetter te ferminderjen,wat in leger brânstofferbrûk oplevere. De Bep Glasius hat wyls ek in smoarchwettertank, sadat der gjin ôffalwetter mear lost hoecht te wurden.

## Feartsjinst
De oertocht duorre sirka 80 minuten. Op de fearboat kinne (brom)fytsen meinomd wurde.

## Keppeling om utens
* Website fan de feartsjinst Inkhuzen-Starum v.v.
Wapen fan Súdwest-Fryslân

It **Wapen fan Súdwest-Fryslân** is it gemeentewapen fan de gemeente Súdwest-Fryslân.

## 2012-no

Op 9 maaie 2012 besleat de Gemeenteried op foarstel fan it Kolleezje fan B&W om it wapen oan te passen nei it ûntwerp fan de Hege Ried fan Adel. Dat nettsjinsteande ferset fan de FNP en de Fryske Rie foar Heraldyk. De Fryske Rie foar Heraldyk woe de âlde gemeentewapens yn harren wearde litte en gie by it ûntwerpen fan in nij wapen út fan in, nei eigen sizzen, nij referinsjekader: it wapen fan it eardere Westergoa, dêr’t alle gemeenten diel fan útmakken en dêr’t de âlde stêden yn leinen, moast it útgongspunt foarmje. Nettsjinsteande dat protest waard it útstel fan de Hege Ried fan Adel troch alle oare fraksjes stipe.

## 2011-2012

Sûnt it ûntstean fan de gemeente yn 2011 oant en mei 9 maaie 2012 fierde de gemeente in oar wapen. Dat earste wapen bestie út in skyld mei in rutekrús. Dy ruten stiene symboal foar de fiif gemeenten dy’t op 1 jannewaris 2011 gearraanden ta de nije gemeente Súdwest-Fryslân. It wapen wie in ûntwerp fan de Fryske Rie foar Heraldyk.

De Hege Ried fan Adel wie tsjin it brûken fan it rutekrús. It rutekrús kaam yn Fryslân histoarysk sjoen net foar. 

### Heraldyk
De fiif muorrekroanen komme út it gemeentewapen fan de eardere gemeente Nijefurd. Dy symbolisearren yn it Nijefurdske wapen de trije âlde stedsjes Starum, Warkum en Hylpen. Yn it nije wapen symbolisearren de fiif muorrekroanen de fiif fusearre gemeenten. Op de lofterhelte fan it wapenskyld stiet in heale Fryske earn.

## Sjoch ek
* List fan Fryske gemeentewapens
Johan Oldenziel

**Johan Olaf Ernst Oldenziel** (Naarden, 20 febrewaris 1939) is in Nederlânsk politikus fan de PvdA.

Hoewol’t hy berne waard yn Noard-Hollân brocht hy in grut part fan syn jeugd troch yn Grinslân. Yn 1964 is hy yn de rjochten ôfstudearre oan de Ryksuniversiteit Grins wêrnei’t hy wurkjen gie foar de gemeente Arnhim. Fiif jier letter krige er wurk by de gemeente Grins dêr’t hy yn 1972 promoasje makke ta kabinetssjef fan de boargemaster dêr. Yn febrewaris 1978 folge syn beneaming ta boargemaster fan Hylpen. Yn 1981 waard hy de boargemaster fan Frjentsjer en by de gemeentlike weryndieling fan Fryslân yn 1984 waard Oldenziel de boargemaster fan de doe nijfoarme gemeente Littenseradiel wat hy oant maart 2000 bliuwe soe.
Mauritiustsjerke (Jirnsum)

De **Mauritiustsjerke** fan Jirnsum is in tsjerkegebou yn de gemeente Ljouwert. 

De sealtsjerke mei fiifsidige koarsluting is boud troch arsjitekt/oannimmer J.R. Nijdam. De earste stien waard lein op 19 maaie 1877 troch de tsjerkefouden. De tsjerke is yn eklektyske styl boud en hat in neogoatyske yngongspartij. Yn de heal ynboude toer fan trije lidden mei spits en frontalen hinget in troch Gobel Moer getten liedklok út 1488. It oargel út 1869 is boud troch L. van Dam en Soannen mei gebrûk fan piipwurk fan in oargel út 1636 dat makke waard troch Anthony Verbeek en yn 1704 yn de foargonger fan de tsjerke setten waard.

De tsjerke is yn juny 2010 bûten gebrûk steld en stiet te keap

## Sjoch ek
*Tsjerken yn Fryslân
Gerrit Heert Terpstra

**Gerrit Heert Terpstra** (Bûtenpost, 4 juny 1940) is in politikus foar it Christen-Democratisch Appèl. Sûnt 10 juny 2003 is hy lid fan de CDA-fraksje yn de Earste Keamer. Hy wie yn de perioade 1986-1998 lid fan de Twadde Keamer en yn de perioade 1999-2003 lid fan de Provinsjale Steaten Utert.

Dêrfoar wie de hear Terpstra bestjoerder fan it Christelijk Nationaal Vakverbond. Yn de Earste Keamer hâldt er him dwaande mei Finansjen, Ekonomyske Saken en Lânbou, Natoer en Fiedselkwaliteit.
It Paradyske

**It Paradyske** is in streekje beëasten fan de N358, tusken Kollum en Bûtenpost op de grins fan de gemeenten Achtkarspelen en Kollumerlân. De kearn wurdt foarme troch de wei Paradyske. It leit yn in Kûlisselânskip (Nasjonaal Lânskip De Noardlike Fryske Wâlden).

By de buorskip waard yn 1967 it lykneamde swimbad It Paradyske boud. Boppedat leit dêr de camping De Poelpleats. De beide gemeenten hawwe yn de rin fan de tiid meardere mooglikheden foar de rekreative en toeristyske ûntwikkeling fan it gebiet ûndersocht. Yn 1990 waard troch de Grontmij in stúdzje dien, mar ta ûntwikkelingen kaam it net. Tusken 1994 en 1999 wie der in asylsikerssintrum by De Poelpleats. Yn 2007 kamen de beide gemeenten mei it plan om rike westerlingen nei it gebiet te heljen. Yn 2010 waard it plan 'Ranch Fryslân' lansearre, dat foarseach yn de bou fan in 50-tal huzen foar hynsteleafhawwers. De befolking fan it buertsje wie hjir lykwols op tsjin. Ein 2011 waard it plan ôfblaasd fanwegen te min belangstelling.


It Paradyske - naambordje.jpg|It Paradyske út de rjochting Kollum wei
It Paradyske - coulisselandschap.jpg|Kûlisselânskip by It Paradyske
It Paradyske (3).jpg|It Paradyske sjoen fan rjochting Kollum ôf
It Paradyske (6).jpg|De Swadde by It Paradyske


## Keppeling om utens
* Foto's: hjerst en winter
Albert Breunissen Troost

**Albert Breunissen Troost** (Drunen, 9 july 1832 - Snits, 21 july 1900) wie in Nederlânsk arsjitekt. Hy is benammen bekend fanwege de protte troch him ûntwurpen bouwurken yn Snits.

Troost waard berne yn Drunen as soan fan Gerhard Breunissen Troost (predikant) en Johanna Elizabeth Prins. Hy troude twa kear; yn 1859 mei Ytje Gorter (ferstoarn yn 1860) en yn 1864 mei Catharina Gijsberta Levoir. Ut dit lêste houlik stamt in dochter, Ida Breunissen Troost.

Hy wie meiwurker fan arsjitekt Isaäc Warnsinck yn Amsterdam en wie as sadanich belutsen by de bouplannen fan it Ald Boarger Weeshûs. Foardat de bouplannen fan dit weeshûs goedkard wiene, wie Warnsinck ôfsetten nei Amsterdam foar in funksje as wethâlder. Troost makke it bouwurk as útfierend arsjitekt dien, wêrnei’t hy yn Snits wenjen bleau.

Dêrnei krige er ferskate nije opdrachten en yn 1859 waard er direkteur fan it Snitser Gasfabryk. Hy bleau dêrneist arsjitekt en ûntwurp ferskate gebouwen, dêr't in grut part no Ryksmonumint is, ûnder mear Snits, Boalsert, Drylts, Wâldsein, Tsjom, Skearnegoutum, Easthim en Heech. Troost ûntwurp in soad religieuze gebouwen. Hy joech ek les oan Cornelis Peters, dy’t letter ryksboumaster wurde soe.


Ofbyld:Synagoge_Sneek.jpg|Synagoge yn Snits (1836)
Ofbyld:34044 Nauwe Noorderhorne 1.jpg|Gemeentehûs Wymbritseradiel te Snits (1864)
Ofbyld:34008 Martini kerk.jpg|Ferbouwing Grutte of Martinitsjerke yn Snits (1871)
Ofbyld:Offringawier, kerk foto7 2011-04-24 11.30.JPG|Tsjerke fan Offenwier (1882)


Neist arsjitekt en direkteur wurke Troost as foud fan it Ald Boarger Weeshûs, regint fan de Snitser stedsfinzenis, bestjoerslid fan de Snitser Badynrjochting en as stimulator foar de oanlis fan Spoarline Ljouwert-Starum.

Albert Breunissen Troost stoar yn 1900 yn Snits doe’t er 68 jier âld wie. Hy leit dêr begroeven op it Algemiene Begraafplak.
Jacob Michiel Ydema

**Jacob Michiel Ydema** (Greonterp, 5 oktober 1901 - Winterswijk (Miste), 14 oktober 1990) wie in Nederlânske keunstskilder en glêzenier. 

## Libben en wurk
Ydema studearre in jier lang Medisinen yn Grins en begûn dêrnei oan in stúdzje Dútsk dy’t er trije jier letter yn Amsterdam foltôgje soe. Ienkear yn Amsterdam oankommen skreau er him yn foby de tekenskoalle, in skoalle foar ûntwerpers yn de tún fan it Ryksmuseum. Dêr waard syn talint opmurken. By hege útsûndering mocht Ydema tuskentiids oerstappe nei de tichtby lizzende Ryksakademy. Under lieding fan de heechleararen Jurres en Bronner bekwame de jonge studint him de kommende jierren yn de skilder- en de byldhoukeunst. 

Hy gie werom nei Fryslân, mar krige net folle opdrachten. De omslach kaam yn 1936 doe’t hy troch Machiel Visser, behearder fan de koloanje "Moai Gaasterlân" yn Riis frege waard om de kapel fan it koloanjehûs te skilderjen. Foar de Sint-Michaeltsjerke yn Wâldsein makke hy doe panielen dy’t lofts en rjochts fan it heechalter te sjen binne. Dy panielen stelle de kosmyske striid tusken *it Goede* en *it Kweade* foar. Foar de tsjinjende ingelen yn dizze foarstelling brûkte hy de gesichten fan de Wâldseinder roomske jongerein. Syn reputaasje as keunstskilder wie hjirmei setten. Soks kaam mei troch in befreone preester en keunsthistoarikus, Frits van der Meer, in jubeljende krityk skreau oer de skilderingen yn Wâldsein. Fan dat stuit ôf rûnen de opdrachten binnen en úteinlik hawwe in tritichtal tsjerken yn Nederlân wanskilderingen of brânskildere ramen krigen. It betreft dan benammen tsjerken yn it noarden fan Nederlân, lykas de Sint-Odulfustsjerke yn Bakhuzen en de Sint-Nikolaastsjerke yn Sint Nyk dy’t meardere brânskildere ramen en twa roasfinsters hat fan de keunstner. It wiene dizze ramen dy’t de tsjerke foar ôfbraak behoeden en der foar soargen dat de tsjerke ûnder monumintesoarch kaam. Mar ek op oare plakken, lykas yn Doetinchem, Apeldoorn en Breda, binne skilderingen fan Ydema te finen. Ek in tsjerke yn Jennings (Louisiana, USA) waard  yn 1957 troch Ydema fan skilderingen en ramen foarsjoen. Dat wie ek de lêste opdracht dy’t hy akseptearre. 

Hy gie werom nei de universiteit en studearre kulturele antropology yn Nymwegen en Leien. Hy spesjalisearre him op keunst en kultuer fan de Bataks op Sumatra. Om 1975 naam hy it pinsiel wer op. Lange dagen brocht hy troch yn syn atelier, wêrby’t hy benammen selsportretten skildere. Yn 1988 bejoegen syn eagen it foar it meastepart en gie Ydema opnij oan de stúdzje. Hy begûn oan in artikel oer de ikoanografy fan ier-Sineeske brûnzen en oare keunstfoarwerpen, wêryn hy parallellen seach mei de ikoanografy fan de Batak. Ta publikaasje is it net mear komd. Op 15 oktober 1990 ferstoar hy yn syn stúdzjekeamer. Hy waard begroeven yn Blauhûs.

## Galery

MC (1) muurschildering.jpg|Aartsingel Michael en de draak, Michaelstsjerke Wâldsein, 1937
Hetty Dellemijn 1944 edited edited edited.jpg|Portret fan Hetty Dellemijn (ferloofde fan Jacob Ydema), 1944
Nieuw-Dijk 2018-11a.jpg|Antonius fan Paduatsjerke (ynterieur), Nieuw-Dijk, 1947-1949
File:Vrouw met leeuw.jpg|*Vrouw met leeuw*, 1952
Earehôf Nijemardum

It **Earehôf Nijemardum** leit op it algemiene begraafplak fan Nijemardum yn it suden fan Fryslân. It begraafplak leit om in 16e iuwske tsjerketoer. Oan de eastkant fan de toer lizze de grêven fan 9 loftmachtmilitêren, 6 Ingelsken en 3 fan de Kanadeeeske loftmacht. Twa binne ûnbekend.

## Skiednis
Op **8 novimber 1941** waard in Whitley, de Z6948 fan it 78e Sq,  oanfallen troch in Dútske nachtjager en stoarte del tusken Aldemardum en Nijemardum yn it súdwesten fan Fryslân. De 5 bemanningsleden kamen dêrby om it libben. Fjouwer bemanningsleden bine hjir begroeven. Ien lid fan de bemanning, Sersjant Bell, waard op 19 novimber 1941 yn de omkriten fan De Lemmer fûn en leit op it earehôf De Lemmer.

Op **29 maart 1943** waard in Wellington, de BJ 762 fan it 426 Sq,  oanfallen troch in Dútske nachtjager. De Wellington kaam terjochte yn de Sondeler Leien, in natuergebiet tichtby Sondel yn Gaasterlân. Trije leden fan de bemanning kamen dêrby om en waarden begroeven op it algemiene begraafplak fan Nijemardum. De twa oaren waarden kriichsfinzen makke.

## Ofbylden

Ofbyld:Nijemirdum - toren begraafplaats - rm 15927-1.jpg| Toer en de yngong fan it begraafplak