It Bilt

**It Bilt** (Nederlânsk en offisjeel: *Het Bildt*; Biltsk: *’t Bildt*) is in polder en eardere gemeente yn it noarden fan Fryslân, oan 'e kust fan 'e Waadsee. Dat gebiet foarme oarspronklik de mûning fan 'e âlde Middelsee, dy't fan 1505 ôf ynpoldere waard troch lânferhuzers út Súd-Hollân wei. Sadwaande koe him op It Bilt in folslein eigen folk, kultuer en taal ûntjaan, wêrby't de Hollânske oarsprong kombinearre waard mei Fryske ynfloeden en eigen fernijings. Yn 1984 waard de Gemeente It Bilt útwreide mei Minnertsgea, in Frysktalich doarp op it âlde lân, dat net ta it histoaryske Bilt hearde. De gemeente hie op 30 april 2017 in befolking fan 10.502 minsken, en besloech in oerflak fan 116,48&nbsp;km², wêrfan 24,1&nbsp;km² oerflaktewetter. Op 1&nbsp;jannewaris 2018 hold It Bilt as bestjoerlike ienheid op te bestean en gie it op yn 'e nije fúzjegemeente De&nbsp;Waadhoeke.

## Geografy
It Bilt lei yn it noarden fan 'e Nederlânske provinsje Fryslân, oan 'e kust fan it Waad. It hearde ta de Klaaistreek en dêrbinnen ta de Bouhoeke. Yn it noardeasten waard It Bilt begrinzge troch Ferwerderadiel, yn it súdeasten troch Ljouwerteradiel, yn it suden troch Menameradiel en yn it westen troch Frjentsjerteradiel. Foar 1984 waard it yn it westen begrinzge troch Barradiel. It Bilt hie in totaal oerflak fan 116,48&nbsp;km², dat bestie út 92,37&nbsp;km² lân en 24,11&nbsp;km² oerflaktewetter (wêrûnder in diel fan 'e Waadsee). De kustline fan It Bilt meat 15,4&nbsp;km.

Opmerklik is dat Bilt is dúdlik foarme wie as in polder, mei rjochte wegen, sleatten en fearten. Dêrtroch omfette de gemeente ek de langste strjitte fan Nederlân: de Aldbiltdyk (12,5&nbsp;km). Fierders hie It Bilt de apartichheid dat in soad pleatsen de skuorre dwers op 'e huzinge hiene, in pleatstype dat winkelheakpleats hjit.

### Plakken
It Bilt omfieme sân doarpen. It haadplak wie Sint-Anne (Biltsk: *Sint-Anne*), en de oare seis doarpen wiene: Aldebiltsyl (*Ouwe-Syl*), Froubuorren (*Froubuurt*), Minnertsgea (*Minnertska*), Nij Altena (*Nij Altena*), Sint-Jabik (*Sint-Jabik*) en De Westhoek (*De&nbsp;Westhoek*). Nij-Altena krige pas yn 2006 de status fan doarp en wie foartiid in útbuorren fan Sint-Anne. Minnertsgea waard by de gemeentlike weryndieling fan 1984 by It&nbsp;Bilt foege en hearde dêrfoar by Barradiel. Oant dy tiid omfieme de gemeente ek in diel fan it doarp Alde&nbsp;Leie, dat op It&nbsp;Bilt de status fan in útbuorren hie; dat waard lykwols yn 1984 by Ljouwerteradiel foege, krekt as it diel fan Alde&nbsp;Leie dat yn Ferwerderadiel lei. Buorskippen op It Bilt wiene: Nijebiltsyl (*Nije-Syl*), De Oasthoek (*De Oasthoek*), Swarte Haan (*Swatte Haan*) en Buerstermûne (*Froubuurtstermôln*), dat foar in diel op It Bilt en foar in diel yn Ljouwerteradiel lei.

## Skiednis

### It ''opbilde''
Yn de tolfde en trettjinde iuw waard it lân dat troch it tichtslykjen fan 'e Middelsee beskikber kaam, troch de Westerlauwerske Friezen bytsje by bytsje ynpoldere. Foar de mûning moasten hja langer wachtsje, mar tsjin 1400 wie in grut part dêrfan troch natuerlike slibôfsettings feroare yn kwelders, dy't, útsein by hege floed, drûchleine. Dy kwelders waarden doe al 'it Bilt' neamd, in namme dy't ôflaat is fan it Aldfryske 'it *opbilde*', dat letterlik "it opboude" betsjut, oftewol "it oanslibbe". Dizze Biltlannen wienen, nei Frysk rjocht, yn gebrûk fanút de omlizzende gebieten; sa hie û.o. it Kleaster Mariëngaard besit op it Grutte Biltlân.

De earste kear dat it Bilt neamd waard yn in histoaryske boarne, wie yn 1398. Doe beliende nammentlik Albrecht fan Beieren, de greve fan Hollân dy't oanspraak makke op hiel Westerlauwersk Fryslân, syn ûnderhearrige Arend fan Egmond, hear fan Iselstein, mei it Amelân "*benevens een uijtland, gheheten Bil*" ('en dêrnjonken in bûtendyks stik lân, dat Bil hjit*).

De [[greefskip Hollân|greven fan Hollân]] wisten Fryslân lykwols nea yn harren macht te krijen. Hûndert jier letter, yn [[1498]], slagge dat de [[Hillige Roomske Ryk|Dútske]] [[hartoch]] [[Albrecht fan Saksen]] àl. Dyselde krige fan [[keizer]] [[Maksimiliaan I fan it Hillige Roomske Ryk]] Fryslân as [[usurpator]] [[feodaal stelsel|yn lien]] en it Bilt, dat troch syn status fan bûtendyks gebiet net by Fryslân rekkene waard, yn fol eigendom. Dat lân bûtendyks gjin frij lân wie dearde de keizer en de hartoch blykber net, want op [[22 july]] [[1498]] waard it Bilt offisjeel oan Albrecht oerdroegen. Hy festige him yn [[Frjentsjer]] en al rillegau sette er stappen om it Bilt ynpolderje te litten. Hy liet it besichtigje en kaam ek sels del, mar troch de [[Fryske Opstân (1500)|Fryske opstân]] tsjin syn rezjym yn [[1500]] en syn hommels [[ferstjerren]] datselde jiers waard de yndiking ferskate jierren opholden.

Nei Albrecht syn [[dea]] waarden Fryslân en it Bilt [[urven]] troch syn beide [[soan]]nen, [[Hindrik de Fromme]] en [[Joaris mei it Burd]], dy't ferskate jierren tegearre regearren. Yn [[1501]] joegen se in part fan 200 [[moargen]] fan it noch net ynpoldere lân oan harren haadstêd [[Frjentsjer]], om't dat plak by de [[opstân]] oan 'e Saksyske kant bleaun wie. Sels hjoed de dei noch, fiifhûndert jier letter, is dy grûn ûnder [[Sint-Jabik]], de saneamde [[Frjentsjerter lannen]], yn eigendom fan 'e gritenij  [[Frjentsjerteradiel (gritenij)|Frjentsjerteradiel]] (hoewol't it dêr bestjoerlik net ta heart). Yn [[1504]] reizge Hindrik lykwols ôf nei syn stamlân [[Hartochdom Saksen|Saksen]] en in jier letter, op [[30 maaie]] [[1505]], ferkocht er al syn rjochten op Fryslân oan Joaris, sadat dy fan doe ôf allinnich regearre.

Yn deselde snuorje waard einlings mei de yndiking fan it Bilt begûn. Yn [[1504]] waarden de Biltlannen opmetten. Mooglik om't de Saksers nei de Fryske Opstân de Friezen net mear fertrouden en om't se foarkomme woene dat dy neitiid oanspraak op it nij-bedike lân meitsje koene, waarden lju út [[Hollân]] oanlutsen om it wurk út te fieren. Nei lange [[ûnderhanneling]]s waard der op [[22&nbsp;febrewaris]] [[1505]] in [[kontrakt]] sletten mei fjouwer Súdhollânske hearen, nammentlik de bruorren [[Jacob Oom van Wijngaarden|Jacob]], [[Floris Oom van Wijngaarden|Floris]] en [[Dirk Oom van Wijngaarden]] en [[Thomas Beukelaar]] (dy't de [[skoansoan]] fan Floris wie). Dy mannen kamen út 'e omkriten fan [[Doardt]] en hienen dêre in protte ûnderfining mei yndykjen en ynpolderjen. Foar 16.000 [[gûne|goudgûnen]] woenen se dizze put wol oannimme. Se namen in protte folk mei út súdlik Hollân, foar in grut part [[polder]]wurkers, mar ek [[boer (lânbou)|boeren]]. Dêrnjonken kamen der lju oer út [[Wieringen]] en [[West-Fryslân]]. Underwilens kocht Joaris ek noch de rjochten fan Arend fan Egmond syn [[erfgenamt]]en ôf, en sa koe mei it wurk útein.


===Ynpolderings===
De earste yndiking fan it Bilt fûn yn [[1505]] plak en yn 'e rin fan dat jier ûntstie de [[polder]] dy't no it [[Ald-Bilt]] foarmet. De [[seedyk]] dy't dêrby oanlein waard, is no de [[Aldebiltdyk]]. Op it plak dêr't it wichtichste [[ôfwettering]]skanaal yn 'e see útkaam, waard in [[slûs]] (of syl) oanlein; it [[doarp]] dat dêr letter groeide, hjit dan ek noch altyd [[Aldebiltsyl]]. Yn 'e midden fan 'e polder waard fan [[east]] nei [[west]] in dyk oanlein en dêroan ûntstiene al rillegau trije doarpen, want fuort nei de yndiking [[pacht|ferpachte]] Joaris mei it Burd de grûn. Om't de measte lju dy't mei de ynpoldering holpen hiene, harren op it Bilt nei wenjen setten en pachtboeren waarden, krigen de trije Biltdoarpen yn 't earstoan de nammen fan 'e doarpen yn súdlik Hollân dêr't de measten fan dy polderwurkers weikamen: [[Wijngaarden]], [[Altoenae]] en [[Kijfhoek]]. Tsjerklik sjoen kaam it Bilt as trettjinde [[deken (amt)|dekanaat]] by [[Westergoa]] te hearren. De trije [[parochy]]s, dy't gearfoelen mei de trije doarpen, waarden wijd oan [[Jakobus (apostel)|Sint Jakobus]], [[Anna (hillige)|Sint Anne]] en [[Us&nbsp;Leaffrou]]. Sadwaande feroaren de nammen fan 'e doarpen meitiid yn [[Sint-Jabik]], [[Sint-Anne]] en [[Froubuorren]].


Nei ferrin fan tiid slibben der wer kwelders oan by de seedyk en yn [[1600]] wie dat proses safierhinne foardere, dat der wer in flink stik grûn yndike wurde koe. Dizze polder, dy't foartiid bekend stien hie as 'it Bûtenbilt', waard doe it [[Nij-Bilt]] en de nije seedyk de [[Nijebiltdyk]]. It Nij-Bilt waard op deselde manear as it Ald-Bilt ferpachte, sadat der nije doarpen ûntstiene oan 'e Aldebiltdyk: [[De Westhoek]] yn it westen en [[Aldebiltsyl]] yn it easten. Ek [[De Oasthoek]] en [[Nij Altena]] ûntstiene dêre, mar dat bleaune buorskippen ûnder [[Sint-Anne]]. (Earst yn [[2006]] soe Nij Altena de status fan doarp krije.)

Yn de [[achttjinde iuw]] wie der op 'e nij genôch grûn foar de seedyk oanslibbe om yn te polderjen. Yn [[1715]] waarden de [[Alde Biltpôlen]] yndike, en yn [[1754]] de [[Nije Biltpôlen]]. Nei de yndiking fan [[1715]] ûntstie oan 'e Nijebiltdyk de buorskip [[Swarte Haan]] en nei dy fan [[1754]] de buorskip [[Nijebiltsyl]]. Sûnt [[1754]] is der al wer in aardich stik grûn oanslibbe foar de seedyk fan it eastlike Bilt, mei troch it bodzjen fan 'e slykwurkers yn 'e [[wurkferskaffing]] ûnder de [[Grutte Depresje]] fan 'e tritiger jierren. Dy kwelders wurde hjoed de dei de [[Biltpôlen]] neamd, mar sille wierskynlik nea yndike wurde. Dat de see ek tsjintwurdich noch altiten in tsjinstanner is om respekt foar te hawwen die bliken út 'e grutte operaasje dêr't tusken [[1970]] en [[1980]] de seediken mei op deltahichte brocht waarden.

===Part fan Fryslân===
Yn [[1512]] kamen de Friezen op 'e nij [[Fryske Opstân (1512)|yn opstân]] tsjin 'e Saksyske oerhearsking en al rillegau koe Joaris mei it Burd syn striid tsjin 'e Friezen net mear [[finansiering|finansierje]]. Dêrom ferkocht er yn [[1515]] al syn rjochten yn Fryslân en it Bilt foar 100.000 goudgûnen oan 'e [[Hûs fan Habsburch|Habsburger]] [[Karel V fan it Hillige Roomske Ryk|Karel&nbsp;V]], dy't de [[Hartochdom Boergonje|Boergondyske]] rjochten yn 'e rest fan de Nederlannen urven hie en sadwaande ek greve fan [[Hollân]] en hear fan it [[Oerstift]] wie. Hoewol't it noch oant [[1524]] duorre ear't de Friezen harren ferset opjoegen en Karel&nbsp;V, dy't doe ûnderwilens ek [[keizer]] fan it [[Hillige Roomske Ryk]] en [[kening]] fan [[Spanje]] wurden wie, as [[hear (titel)|hear]] erkenden, waard daliks yn [[1515]] al in nij bestjoer foar It Bilt opset. Dêrby krige It Bilt in eigen [[grytman]], dy't tagelyk ek de [[amt (funksje)|amt]]en fan [[rintmaster (berop)|rintmaster]] en [[dykgraaf]] ferfolle. Hy moast him alle jierren foar de [[rintmaster-generaal fan Fryslân]] oer ferantwurdzje foar de oan him ôfdroegen pacht fan 'e Bilkerts. Ek yn [[1515]] waarden der pachtbetingsten opsteld, de saneamde "*voorwaarden van inhuring*", dy't hieltyd nei in fêststeld tal jierren ôfrûnen en dan op 'e nij besjoen wurde koene. Dêrby ynbegrepen wiene ferplichtings lykas it ûnderhâld fan [[seedyk|seediken]], [[slûs|slûzen]], [[feart (wetterwei)|feart]]en, [[sleat (wetter)|sleat]]en, [[brêge]]n, [[wegen]] en ek [[tsjerke]]n en letter [[skoalle (ynstelling)|skoalle]]n, en fierders de [[earmesoarch]] en it [[lean]] fan de [[pastoar]]s (letter de [[dûmny]]s). Oant fier yn 'e [[njoggentjinde iuw]] bleaune dizze pachtbetingsten foar in grut part itselde.


Yn [[1555]], nei de algemiene [[abdikaasje|troansôfstân]] fan Karel&nbsp;V, krige ek it Bilt in nije hear, nammentlik Karel syn soan [[Filips II fan Spanje|Filips&nbsp;II]], dy't ek kening fan Spanje wie. Yn [[1568]] briek der yn 'e [[Opstân yn de Nederlannen|Nederlannen in opstân]] tsjin dy syn [[regear]] út, dy't it begjin foarme fan 'e [[Tachtichjierrige Oarloch]]. Dizze ûntwikkelings giene ek oan it Bilt net ûngemurken foarby en om [[1570]] hinne kaam men ek dêre yn ferset tsjin 'e [[Spanje]]rts. Folle fochten waard der lykwols net, en yn [[1581]] waard dêr, krekt as yn de rest fan 'e noardlike Nederlannen, Filips&nbsp;II ôfsward as hear. Underwilens wie it Bilt yn [[1579]] as tritichste [[gritenij]] opnommen yn Fryslân. Tagelyk mei de rest fan Fryslân wie it dêrnei yn [[1580]] oergien fan it [[roomsk-katolisisme|roomske]] nei it [[kalvinisme|herfoarme]] [[leauwe]]. It Bilt hold lykwols in útsûnderingsposysje yn Fryslân, want de ferhâldings bleaune deer itselde. Nei't koart in oar systeem fan ôfdrachten besocht en ôfwiisd wie, gie it Bilt werom nei it pachtsysteem, mei it ferskil dat de rol fan lânshear no troch de [[Steaten fan Fryslân]] spile waard.

Yn [[1637]] waarden foar it earst, fanwegen de oanhâldende jildneed fan 'e Steaten, stikken fan sawol it Ald-Bilt as it Nij-Bilt oan 'e pachters ferkocht. De ynpolderings fan [[1715]] en [[1754]] waarden dien troch de [[Bilkerts]] sels, en wienen dus nea eigendom fan 'e Steaten. Yn [[1751]] ferkochten de Steaten fan Fryslân ek de rest fan harren besittings op it Bilt. Dêrby waarden, troch in op advys fan [[steedhâlder]] [[Willem V fan Oranje-Nassau|Willem&nbsp;V]] ynstelde [[kommisje]], de rjochten en plichten fan 'e nije grûneigners nochris wiidweidich útinoar set. Ien fan 'e wichtichste feroarings wie, dat alle Biltpleatsen no, krekt as yn 'e rest fan Fryslân, [[stimrjocht]] krigen.


===19e en 20e iuw===
Yn [[1795]] makke in [[Frankryk|Frânske]] ynfal in ein oan 'e [[Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen]] en kamen ek op it Bilt de [[Patriotten]] oan it bewâld. Foar it earst waard dêrnei de [[rjochtspraak]] skaat fan it [[bestjoer]]. Yn 'e [[Frânske Tiid]] waard it Bilt ta in *mairie*. Yn [[1813]] kaam it Bilt as ûnderdiel fan Fryslân by it nije [[Keninkryk fan de Nederlannen]] te hearren en waard it wer in gritenij. Troch de ynfiering fan 'e [[Gemeentewet]] fan [[Thorbecke]] waard it Bilt yn [[1851]] krekt as alle oare gritenijen omfoarme ta in [[gemeente (bestjoer)|gemeente]]. 

Nei [[1813]] rekken in protte grûnbesitters op It Bilt yn swier waar troch in grut tal mislearre [[rispinge]]n. In soad Bilkerts wiene dêrom twongen en ferkeapje harren lân oan lju fan bûten it Bilt. It wiene fral dy nije grûnbesitters, dy't healwei de [[njoggentjinde iuw]] begûnen te protestearjen tsjin 'e Biltske doarpsbelestings, dy't noch út 'e tiid fan 'e pachtbetingsten stammen, en dan yn it bysûnder tsjin 'e earmesoarch, dy't bûten it Bilt troch de tsjerken regele waard. Nei't it [[gemeente (bestjoer)|gemeentebestjoer]], de [[Provinsjale Steaten fan Fryslân|Steaten fan Fryslân]] en sels de [[kening]] oanskreaun wiene, waarden úteinlik, yn [[1859]], trije gemeentlike earmebestjoeren oprjochte, dy't de earmesoarch oernamen. Guon grûnbesitters wie it sa lykwols noch net nei 't sin, om't in part fan 'e oerbleaune doarpsbelesting dochs noch as [[subsydzje]] nei de earmebestjoeren gong. Se wegeren te beteljen en brochten de saak foar it [[gerjochtshôf]] yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]]. Dat [[fûnis|oardiele]] yn [[1863]] dat se gelyk hiene en om't alle [[belesting]]ynkomsten oer de jierren [[1857]]-[[1863]] doe werombetelle wurde moasten, kaam de gemeente mei in geweldige [[skuld (jild)|skuldelêst]] te sitten. Uteinlik laten ûnderhannelings tusken de gemeente en de grûnbesitters fan it Ald-Bilt derta, dat de doarpsbelestings folslein opheft waarden en dat der in [[wetterskip]] foar it Ald-Bilt oprjochte waard, dat it ûnderhâld oan diken, slûzen, fearten, brêgen en wegen oernaam. Ek kaam der doe foar it earst in dúdlike skieding tusken tsjerke en steat. Sa waard It Bilt dus min of mear lykskeakele mei de oare Fryske gemeenten en krige it gemeentlik bestjoer dêre syn tsjintwurdige struktuer.


Folle langer as yn 'e rest fan Fryslân, mar ferlykber mei parten fan [[Grinslân]], holden op It Bilt de grûnbesittende [[grutboer]]en fêst oan 'e macht. Al yn 'e santiger jierren fan 'e njoggentjinde iuw kamen de earme [[boere-arbeider]]s dêrtsjin yn ferset, mar lange tiid smiet dat neat op. Oan 'e ein fan 'e [[1880]]-er jierren bestie der sels koarte tiid in [[fakbûn]] fan arbeiders, mei as namme [[Broedertrouw]], mar dêr waard fan hegerhân al rillegau it near op lein. Oant fier yn 'e [[tweintichste iuw]] bestiene der grutte ferskillen tusken [[earmoede|earm]] en [[rykdom|ryk]] op it Bilt, mei as tragysk djiptepunt de [[Krisisjierren|Krisistiid]] yn 'e jierren tritich, doe't tûzenen [[wurkleasheid|wurkleazen]] yn 'e [[wurkferskaffing]] bedarren en op 'e bûtendykske Biltpôlen oan 't wurk set waarden om dêr it sûgende slyk op 'e kwelders fêst te lizzen. Letter die bliken dat al dat wurk ek noch om 'e nocht wie, want it Nederlânske regear besleat de drûchfallen parten fan [[it Waad]] net te bedykjen.


===Resinte ûntwikkelings===
By de grutte [[gemeentlike weryndieling]] fan [[1984]] waard de âlde buorgemeente [[Barradiel]] opheft. In part dêrfan, it doarp [[Minnertsgea]] mei [[himrik]], kaam by it Bilt te hearren. Minnertsgea wie lykwols 'âldlân' en makke dêrmei gjin ûnderdiel út fan it 'nijlân', it histoaryske Bilt. It hie sadwaande ek nea [[Biltsk]]talich west. In oansjenlik part fan 'e Bilkerts ûnderfûn dizze ûntwikkeling as in bedriging fan 'e eigen [[taal]] en [[kultuer]], en yn 'e oanrin nei de weryndieling naam de ynformele [[Biltske Beweging]], dy't al langere tiid bestie, fêste foarmen oan troch de oprjochting fan 'e [[Stichting Ons Bildt]] en de [[Kemissy Bildts]].

Op [[1&nbsp;jannewaris]] [[2018]] hold It Bilt as [[bestjoer|bestjoerlike ienheid]] op te bestean, in ûntjouwing dêr't de [[Bilkerts|Biltsk]]-[[nasjonalisme|nasjonalistyske]] [[politike partij]] [[Frije Bilkerts]] om 'e nocht tsjin stried. It Bilt gie doe yn 'e mande mei [[Menameradiel]], [[Frjentsjerteradiel (1984-2018)|Frjentsjerteradiel]] en fjouwer doarpen yn noardlik [[Littenseradiel]] op yn 'e nije fúzjegemeente [[De&nbsp;Waadhoeke]]. Om 'e Biltske taal en kultuer te beskermjen as der langer gjin eigen gemeentlike organisaasje mear bestie, waard yn [[2015]] de [[Stichting Bildts Aigene]] oprjochte, in koepelorganisaasje dêr't de [[Aerden Plaats]], de [[Stichting Ons Bildt]], it [[Bildts Dokumintasysintrum]] en de [[Kemissy Meertalighyd]] har by oansleaten. Op [[7&nbsp;desimber]] [[2017]] wie op 'e lêste gemeenteriedsgearkomst fan It Bilt it alderlêste riedsbeslút it fêstlizzen fan 'e namme 'It Bilt' (offisjeel de [[Biltsk]]e foarm *’t Bildt'') as in offisjele steeknamme foar it oarspronklike Bilt, dus sûnder de tafoeging út 1984 fan it doarp Minnertsgea.

## Demografy

It Bilt hie op 30 april 2017 in befolking fan 10.502 minsken. De befolkingstichtens bedroech doe 113,7 ynwenners de km². 

;ûntwikkeling ynwennertal
* 2000 - 10.167
* 2003 - 10.545
* 2009 - 10.887
* 2013 - 10.645
* 2017 - 10.502

;doarpen
De befolking fan 'e gemeente wie op 1 jannewaris 2010 sa oer de doarpen ferdield:

### Taal
It Bilt wie ien fan 'e dielen yn Fryslân dêr't fan âlds it Frysk net de lânseigen taal wie. Ynstee hie him yn dit gebiet sûnt de sechstjinde iuw in Hollânsk-Fryske mingtaal ûntjûn, dy't wol wat wei hat fan it Amelânsk, it Midslânsk en de Stedske dialekten, mar him dêr ek dúdlik fan ûnderskiedt. Allinnich it doarp Minnertsgea, dat pas yn 1984 by It Bilt yndield waard en sadwaande net ta it histoaryske Bilt hearde, wie fan âlds Frysktalich. 

Lykwols wie op It Bilt it Frysk de meast sprutsen taal, mei't dat nammentlik neffens sifers út 2009 doe foar 44% fan 'e befolking (oftewol 4.811 minsken) de memmetaal wie. Op it twadde plak folge it Biltsk, mei 33% fan 'e befolking (3.608 minsken), en dêrnei kamen it Nederlânsk mei 19% (2.077 minsken) en it Stedsk mei 3% (328 minsken). Fierders hie 1% fan 'e ynwenners (109 minsken) in útlânske taal as memmetaal.

## Polityk

De lêste (waarnimmend) boargemaster fan It Bilt wie Gerrit Krol fan it CDA. De lêste wethâlders wiene: N. Haarsma (CDA), H. Blaak (PvdA) en B. Tol (WHB). De gemeenterie fan It Bilt bestie út 15 sitten. Hjirûnder de gearstalling fan 'e rie fan 1998 oant 2018:

## Sjoch ek
* List fan grytmannen fan It Bilt
* List fan boargemasters fan It Bilt
* De Waadhoeke
* Fryske doarpen
* Fryske gemeenten

## Eksterne ferwizing
* Offisjele webside fan 'e Gemeente It Bilt