open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Henri Arnoldus

**Johannes Hendricus Willem (Henri) Arnoldus** (Middelburch, 22 febrewaris 1919 – dêre, 19 desimber 2002) wie in Nederlânsk skoalmaster dy't ferneamd wurden is as skriuwer fan berneboeken.

Henri Arnoldus wie in skoalmaster út Middelburch fan 1943 ôf; dat bleau er oant 1970. Hy wie de skepper fan de *[[Pietje Puk]]*-boekerige. De avontueren fan dy gutige post waarden troch in soad bern yn Nederlân en Flaanderen lêzen. Der binne goed 50 ferhalen fan Pietje Puk ferskynd en der waarden totaal 3,5 miljoen stiks fan de boeken ferkocht. In protte fan syn boeken, mei yllustraasjes fan  Carol W. Voges (1925-2001), waarden oerset en waarden útbrocht yn ûnder oaren Dútslân, Finlân, Denemarken en Kanada .

Henri Arnoldus stoar yn de âldens fan 83 jier.

## Bibliografy
Arnoldus skreau, neist Pietje Puk, ek de rigen:
**[[Bollejan]]*
**[[Tup en Joep]]*
**[[Oki en Doki]]*
**[[Jokko]]*
**[[Pim en Pidoe]]*
**[[In Dierenland]]*
**[[Tillie en Tiffie]]*
**[[Pim en Kim]]*
**[[Klik en Klak]]*
**[[Leks en Reks]]*
*In protte boeken út de Veldboeket-rige.

Teffens wie er mei-auteur fan lesboeken foar it roomsk-katolike leger ûnderwiis, ûnder oaren:
* Ierdrykskundemetoade *Er op uit* 
* Skiednismetoade *Heden, verleden en toekomst*
Jacob Hylkema

**Jacob (Jaap) H. Hylkema** (Grou, 22 novimber 1900 -  Doanjum, 8 maart 1944) wie adjunkt-direkteur fan Halbertsma's Fabriken BV yn Grou en fan 1938 oant 1943 foarsitter fan it Selskip foar Fryske Taal en Skriftekennisse, krite 'Grou'.

Yn de Twadde Wrâldoarloch die er mei oan it ferset tsjin de Dútsers. Hy waard yn 1944 gemeentekommandant fan de Nederlânske Binnenlânske Striidkrêften. Op 3 maart 1945 waard er - mei fiif oare fersetsminsken - arrestearre fanwege syn fersetsaktiviteiten en nei it Burmaniahûs yn Ljouwert brocht foar ferhoar troch de Sicherheitsdienst. Op 8 maart 1945 waard er deasketten by Doanjum; hy wie doe 44 jier âld. Hylkema en syn doarpsgenoat Bauke van der Pal, dy't tagelyk mei him fusillearre waard, lizze op it Algemiene Begraafplak fan Grou.

Jacob Hylkema wie in soan fan Kerst Hettes Hylkema en Grietje van Riesen. Hy wie troud mei H. Hylkema-Houwink.
Doede Nieuwenhuis

**Doede Nieuwenhuis** (Muntsjesyl, 17 febrewaris 1907 - Harderwyk, 20 novimber 1986) wie ûnderwiisman en mei-oprjochter fan it Ynstitút Fryslân.

## Wurkpaad
Nieuwenhuis folge de oplieding ta ûnderwizer oan de Ryksk-kweekskoalle oan it Grut Skavernek yn Ljouwert en stie dernei oan de iepenbiere legere skoalle yn Alde Leie en letter jierrenlang oan 'Skoalle 6' oan 'e Menno van Coehoornstrjitte yn Ljouwert. Foar en yn 'e besettingstiid wied er algemien skriuwer fan it Selskip foar Fryske Tael en Skriftekennisse (Selskip 1844). Dêrneist joech er folk- en gealeargongen, dêr't er ek in taaleigen-learboek foar skreau: 'Us Fryske Tael' (1942). Yn 'e mande mei Enne Wyga stifte Doede Nieuwenhuis yn 1943 it Ynstitút Fryslân, dat troch de wei fan troch harren gearstalde skriftlike lessen hûnderten minsken it Frysk skriuwen bybrocht en sûnt 1944 eksamens organisearre foar it Fryslân A-diploma (foar begjinners) en B (foar trochsetters). It Ynstitút is letter oernommen en fuortset troch Tabe Beintema.

Fan hûs út hie Doede Nieuwenhuis ambysje foar it Frysk amateurtoaniel en mei dêrtroch waard er ien fan de foaroanmannen fan it Ljouwerter Toanielselskip en spile er in haadrol (as de minne 'Murk') yn de earste Fryske film 'Kar út twa' (1937). Syn mem, Fetsje Nieuwenhuis-Binnema spilet ek mei yn 'Kar út twa'. Yn 'e mande mei Jan Visser skreau er fuort nei de oarloch it blijspul 'Der moat in ein oan komme'. 

Yn 1947 sette Nieuwenhuis in punt efter syn skoalmastersbestean en waard er amtner by de ryksreklassearring, earst yn Ljouwert en letter, yn 1953, yn Utert. Sadwaande sette er him doe nei wenjen yn 't Harde op de Feluwe, dêr't er bleau oant it ferstjerren fan syn frou yn 1984. De leste oardeljier wenne er yn it ferpleechhûs 'Sonnevanck' by Harderwyk. Hy waard beïerdige op it Huzumer tsjerkhôf.
Sylvia Plath

**Sylvia Plath** (Boston, 27 oktober 1932 – Londen, 11 febrewaris 1963) wie in Amerikaanske dichteresse, romanskriuwster en essayiste. Hoewol't hja fral ferneamd is fan har poëzy, wie hja ek ferneamd fan har heal-autobiografyske roman *The Bell Jar* ('De glêzen stolp'), dêr't har wrakseljen mei depresjes sekuer yn beskreaun wurdt. Plath wie troud mei de Ingelske dichter Ted Hughes. Nei har selsmoard is se foar in soad minsken in ikoan wurden. Yn 1982 waard har postúm de Pulitzerpriis foar poëzy takend.

## Bibliografy
### Poëzy
* *The Colossus* (1960)
* *Ariel* (1965)
* *Crossing the Water* (1971)
* *Winter Trees* (1972)
* *The Collected Poems* (1981)

### Proaza
* *The Bell Jar* (1963), ûnder it pseudonym 'Victoria Lucas'
* *Letters Home* (1975), brieven skreaun oan har mem, dy't de bondel ek gearstald hat
* *Johnny Panic and the Bible of Dreams* (1977)
* *The Journals of Sylvia Plath* (1982)
* *The Magic Mirror* (1989), Plaths einskripsje oan Smith College
* *The Unabridged Journals of Sylvia Plath* (2000), gearstald troch Karen V. Kukil

### Berneboeken
* *The Bed Book* (1976)
* *The It-Doesn't-Matter-Suit* (1996)
* *Collected Children's Stories* (2001)
* *Mrs. Cherry's Kitchen* (2001)

## Oer Sylvia Plath
* Ronald Hayman syn biografy, *The Death and Life of Sylvia Plath*, 1991;
* De film *[[Sylvia (film)|Sylvia]]* (regy Christine Jeffs, 2003) sketst in byld fan de nuodlike ferhâlding mei Ted Hughes;
* De Amerikaanske singer-songwriter Ryan Adams skreau it nûmer *Sylvia Plath* dat op syn album *Gold* ferskynde;
* De Nederlânske skriuwster Connie Palmen skreau yn 2015 de roman *Jij zegt het*, soarte fan sabeare-autobiografy fan Ted Hughes oer syn ferhâlding mei Sylvia Plath. Dy roman waard bekroand mei de Libris Literatuerpriis 2016.

## Keppelings om utens
* Poets.org over Sylvia Plath: biografy, gedichten, essays en keppelings (side fan de *Academy of American Poets*)
* Sylvia Plath-foarum
* Peter K. Steinberg - A celebration, this is: A website for Sylvia Plath
Frances Hodgson Burnett

**Frances Hodgson Burnett**, (Cheetham Hill, Manchester, 24 novimber, 1849 - Plandome, New York (steat), 29 oktober, 1924) wie in Ingelsk–Amerikaansk toanielskriuwster en auteur. Sy is ferneamd fan har berneboeken, lykas *[[The Secret Garden]]* en *[[Little Lord Fauntleroy]]*. De lêste waard 1921 ferfilme.

## Biografy
Frances H. Burnett waard berne as *Frances Eliza Hodgson*. Heit stoar yn 1854, doe't hja trije jier wie. Har mem moast doe mei fiif bern troch de tiid besykje te kommen. De húshâlding hie lijen yn de efterbuerten fan Manchester. Yn 1856 ferfear de húshâlding op oanstean fan in omke fan Mary nei Knoxville, Tennessee yn de Feriene Steaten en bedarren dêr yn bettere omstannichheden.

Nei it ferstjerren fan har mem yn 1867 krige hja mei 18 jier de húshâlding mei twa jongere bern op 'e noed. Sy kaam troch de tiid mei skriuwen. Har earste ferhaal waard publisearre yn *Godey's Lady's Book* yn 1868. Rillegau publisearre hja geregeldwei yn Godey's, *Scribner's Monthly*, *Peterson's Ladies' Magazine* en *Harper's Bazaar*. Har krêft lei in it kombinearjen fan in realistyske beskriuwing fan it deistich libben fan ienfâldige lju mei in romantyske ferhaalline.

Yn Amearika boaske hja mei Swan Burnett. Yn 1898 gienen hja út elkoars. Hja troude wer yn 1900 mei Stephen Townsend, mar it houlik rûn skraachwurk twa jier al op 'e non.  

## Wurk

*''That Lass o' Lowrie's'' (1877)
**Lindsay's Luck* (1878)
**Haworth's* (1879)
**Louisiana* (1880)
**A Fair Barbarian* (1881)
**Through One Administration* (1883)
**Little Lord Fauntleroy* (1886)
**Sara Crewe or What Happened at Miss Minchin's* (1888)
**Editha's Burglar: A Story for Children* (1888)
**The Fortunes of Philippa Fairfax* (1888)
**The Pretty Sister of José* (1889)
**The Drury Lane Boys' Club* (1892)
**The One I Knew the Best of All: A Memory of the Mind of a Child* (1893)
*''Little Saint Elizabeth, and Other Stories'' (1893)
**Two little pilgrims' progress. A story of the City Beautiful* (1895)
**A Lady of Quality* (1896)
**In Connection with the De Willoughby Claim* (1899)
**The Making of a Marchioness* (1901), werprinte troch Persephone Books
**The Land of the Blue Flower* (1904)
**A Little Princess: Being the Whole Story of Sara Crewe Now Told for the First Time* (1905)
**[[Queen Silver-Bell]]* (1906)
**The Shuttle* (1907) fannijs printe troch Persephone Books, 2007
**The Secret Garden* (1911)
**[http://digital.library.upenn.edu/women/burnett/robin/robin.html My Robin]* (1912)
**The Lost Prince* (1915)
**The Little Hunchback Zia* (1916)
**The Head of the House of Coombe* (1922)
Bingum

**Bingum** is in doarp yn it Dútske part fan it Reiderlân yn de lânkring Lier. It leit op de westigge fan de Iems en is troch in brêge ferbûn mei de stêd Lier. Sûnt 1972 heart Bingum, mei de oanswettende doarpkes Bingumgaste en Coldam, bestjoerlik by Lier. Bingum grinzet oan de gemeenten Weener en Jemgum.

## Skiednis
Faaks bestie it doarp al yn de 7e of 8e iuw, mar de earste fernijing as *Binninghem* is fan om-en-by 900. Bingum hat in soad te lijen hân yn de rin fan de tiid, fan oerstreamings fan de Iems, fan de striderij ûnder it Geldersk Skeel (1531-1534), de Tritichjierrige Oarloch en de Sânjierrige Oarloch (1756-1763). 

De haadlingefamylje Kromminga sloech dêr lang foar master op. Letter wienen dat de famylje Sluiter en de frijhearen von Rheden.

De nazys hawwe ynwenners fan Bingum twongen sterilisearre, omdat goed 50% fan de befolking de sosjalistyske of kommunistyske kant oerhong.   

Bingum hat in 13e-iuwske rjochthoekige sealtsjerke mei in healrûne apsis, de Matteüstsjerke, mei in klokketoer út 1766 dêrnjonken. It falt op dat it (fan 1525 ôf) in Lutherske tsjerke is, wylst suver alle oare tsjerken yn de omkriten Kalvinistysk binne.

De nije buorren oan de noardkant fan it plak hjitte *Neubingum*. De buorskippen *Nortmerfähr* en *Uthörn* binne dêryn opgien. It eilantsje *Bingumer Sand* yn de Iems hat in lytse haven foar de plesierfeart.

## Galery

Bingumgaste Luftbild.jpg|Bingumgaste
Turm_kirche_bingum.jpg|Toer fan de Matteüstsjerke


## Literatuer
* : *Die Familien der Kirchengemeinde Bingum (1760–1900)*. Upstalsboom-Gesellschaft, Auwerk 1994, ISBN 3-925365-80-X (*Ostfrieslands Ortssippenbücher, Bd. 33*; *Deutsche Ortssippenbücher, Bd. A 192*).

## Keppeling om utens
* Beskriuwing fan Bingum yn it histoaryske doarpsdatabank fan it Ostfriesische Landschaft
Evangelysk-Lutherske Tsjerke

De **Evangelysk-Lutherske Tsjerke** (ELT) is in tsjerke dy't yn ferskate westerske lannen fertsjintwurdige  is. De tsjerke is ûntstien út it herfoarmingswurk fan de 16e-iuwske Dútske tsjerkherfoarmer Maarten Luther.

## Nederlân
De earste Lutherske gemeenten yn Nederlân datearje al út de 16e iuw, de iuw fan de Reformaasje. Amsterdam wie yn de earste iuwen fral it sintrum fan Lutherske aktiviteit, meidat dêr in protte lutherske keaplju wennen, dy't fan Dútslân en Skandinaavje kamen. Ek yn oare stêden wienen it migranten dy't Lutherske gemeenten stichten, bygelyks de Dútske hiersoldaten dy't Grins beskermen by it belis fan de stêd yn 1672.

De eigentlike Evangelysk-Lutherske Tsjerke yn it Keninkryk fan de Nederlannen waard earst yn 1818 oprjochte. De ELT is yn Nederlân relatyf lyts bleaun, mei  in pear tûzen leden. Lykas yn Dútslân waard it tsjerkegenoatskip hjir ek as frijwat frijsinnich sjoen; de ynfloed fan de moderne teology is der grut.

Yn 2004 gong de ELT mei de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân en de Nederlânske Herfoarme Tsjerke op yn de Protestantske Tsjerke yn Nederlân (PKN). Oarspronklik soene noch in stikmannich oare lytse tsjerken meidwaan, mar dy heakken yn de rin fan it proses ôf. De romte dy't de Lutherske idintiteit yn de PKN krige wie foar guon ortodokske gemeenten ien fan de redenen om fûl te protestearjen tsjin ienwurding. Dochs binne de spesifyk Lutherske geskriften en gebrûken erkend en bestean de Lutherske gemeenten fan foar de feriening noch altyd yn de PKN as selsstannige tsjerken mei in eigen identiteit.

## Dútslân
Yn Dútslân is de Evangelysk-Lutherske Tsjerke de grutste protestantske streaming. Leden fan de ELT wurde yn it koart 'evangelysk' neamd, wat net betiisd wurden moat mei "evangelikaal", dat foar oare evangelyske tsjerklike streamings sa as de pinkstergemeente brûkt wurdt. Yn dy streamingen wurdt de ELT yn Dútslân yn it generaal as frijwat frijsinnich beskôge.

## Skandinaavje
Yn Noarwegen, Denemarken, Finlân en op Yslân is de Lutherske Tsjerke de steatstsjerke. Yn Sweden is se dat sûnt 2000 net mear en yn Noarwegen stiet in grûnwetsferoaring op priemmen, dy't de Noarske Tsjerke fan de steat losmeitsje moat. Biskoppen sille dan net mear troch de kening, de *summus episcopus*, beneamd wurde, mar troch in tsjerklik orgaan.

## Amearika
De Amerikaanske takke fan de Lutherske tsjerken waard stichte yn 1917 ûnder de namme **Noarsk-Lutherske Tsjerke fan Amearika** (NLTA). De NLKA ûntstie út it byelkoar bringen fan trije Noarske tsjerkegenoatskippen, mammentlik de Haugesynoade (stichte 1876), de Noarske synoade (stichte 1853) en de Feriene Noarsk-Lutherske Tsjerke (stichte 1890).

Yn 1946 krige in fenijde NLKA de namme "Evangelysk-Lutherske Tsjerke" (ELT). Dy  ELK fusearre yn 1960 mei in tal oare Lutherske Tsjerken, dy't doe meielkoar de "Amerikaansk-Lutherske Tsjerke" (1960-1987) waarden. Yn 1988 fusearre de tsjerke úteinlik mei wer oare tsjerkegenoatskippen ta de Evangelysk-Lutherske Tsjerke yn Amearika (ELTA).

## Keppelings om utens
* Evangelysk-Lutherske tsjerke yn Amearika
* Evangelysk-Luthersk yn Nederlân
Hector Malot

**Hector-Henri Malot** (La Bouille by Rouen, 20 maaie 1830 – Fontenay-sous-Bois, 17 july 1907) wie in Frânske skriuwer. Hy studearre rjochten yn Rouen en Parys, mar literatuer hie er mear niget oan. Hy wie  literatuerkritikus foar *L'Opinion Nationale* en teaterkritikus foar *Lloyd Français*. *Sans Famille* is fierút syn ferneamdste boek.

## Biografy
Malot syn heit wie notaris, in stûve widner dy't mei de widdo fan in haadman fan it frjemdlingelegioen ûnder de lapen lei.

Mem lies de bern ferhalen oer reizen fan fierrens foar. Dy ferhalen wienen meast grûnfêste op it libben fan har earste man. Sadwaande  krige Hector niget oan ferhalen. Doe't Hector âlder waard ferdjippe er him yn de literatuer, hoewol't syn heit leaver hân hie dat er rjochten studearje hie.

De jonge Malot studearre oan it *Lycée Corneille* yn Rouen, tsien jier neidat Gustave Flaubert dêr studearre. Malot wie in freon fan Jules Levallois, dy't letter amtner yn Sainte-Beuve en literatuerkritikus wurde soe. Op skoalle pykte er der út mei hege sifers.

Yn 1853 ferfarre er nei Parys, dêr't er fergees besocht om syn earste stik te ferkeapjen. Om troch de tiid te kommen skreau er stikjes foar kranten en tydskriften. Lang om let gie er werom nei hûs en dêr skreau er syn earste trilogy *Les Victimes d'amour*. It earste diel ferskynde yn  1859.

Yn 1864 lier er úteinsette mei de bou fan in bûtenpleats yn Fontenay-sous-Bois, dêr't er oant syn dea ta wenjen bliuwe soe. Hy gie lykwols faak nei Parys om dêr te kuierjen. Yn 1867 troude er mei Anna Dariès. Dochter Lucie waard it jier dêrnei berne.

Yn 1880 stoar syn frou en 1881 boaske Hector Malot oan de 31-jeirrige Marthe Oudinot de la Faverie.

Yn 1893, in jier it ferskinen fan "En famille", waard pakesizzer Perrine berne (sy krige deselde namme as de haadpersoan fan syn  romans).

## Wurkpaad
Syn earste boek *Les Amants* waard 1859 útbrocht. Totaal hat er goed 70 boeken skreaun, ek in tal berneboeken, dêr't *Alleen op de wereld* (1878) wierskynlik it meast ferneamde fan is. It boek ferhellet fan it weesbern Rémi dat acht jier âld ferkocht wurdt oan de âlde strjitmuzikant Vitalis.

In 1895 kundige Malot oan op te hâlden mei it skriuwen fan fiksje, mar yn 1896 skreau er *L'Amour Dominateur* en *Le Roman de mes Romans*, in boek oer syn literêre libben.

## Bibliografy
* *Victimes d'Amour* (trilogy)
** *Les Amants* (1859)
** *Les Epoux* (1865)
** *Les Enfants* (1869)
* *Les Amours de Jacques* (1860)
* *Un beau-frère* (1869)
* *Une belle-mère* (1869)
* *Romain Kalbris* (1869),
* *Une Bonne affaire* (1870)
* *Mme Obernin* (1870)
* *Sans Famille* ('Alinne op de wrâld'), 1878)
* *En famille* (1893)
* *L'amour Dominateur* (1896)
* *Le Roman de mes Romans* (1896)
* *Pages choisies* (1898)

## Keppeling om utens
* Hector Malot op www.gutenberg.org
Adriaan van der Hoop jr.

**Adriaan van der Hoop jr.** (Rotterdam, 17 juny 1802 - Rotterdam, 4 novimber 1841) wie in Nederlânsk dichter en literatuerkritikus. Hy wurdt beskôge as ien fan de foarrinners fan de literêre fernijingsbeweging út de jierren ’30 fan de 19e iuw, *Jong Holland*.

Adriaan van der Hoop wie autodidakt op it mêd fan lêzen en skriuwen. Hy learde Ingelsk, Frânsk en Heechdútsk en koe him ek goed rêde yn it Latyn. Sûnt 1830 makke er poëzy, ek oer de aktualiteit wat doe ûngewoan wie. *Tiendaagsche veldtogt* (Tsiendeiske Fjildtocht) en *Rouwklagt bij het overlijden van Neérlands Koningin* wienen tige populêr. Van der Hoop rjochte 1832 yn de mande mei mr. P. S. Schull it tydskrift *Bijdragen tot Boeken en Menschenkennis* op en siet ek yn de redaksje. Teffens wie er lid en bestjoerder fan it letterkundich genoatskip *Verscheidenheid en Overeenstemming* yn Rotterdam. Hy droech dêr, lykas ek by *Diversa sed Una* yn Doardt en *Dilegentia* yn De Haach, syn gedichten foar. Van der Hoop jr. wie fierders lid fan de *[[Maatschappij der Nederlandse Letterkunde]]*, korrespondint 2e klasse fan it Keninklik Nederlânsk Ynstitút en ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw.

## Bibliografy
* *Over het nut, hetwelk in de beoefening der Grieksche beelden voor den jongen kunstenaar ligt opgesloten* (1825)
* *Karel Theodoor Körner, beschouwd als mensch en als dichter* (1826)
* *Het classische treurspel der Franschen, en het romantische treurspel der Duitschers, met elkander vergeleken en den voorrang welke het een op het andere heeft, aangetoond* (1828)
* *Voorlezing over Ossian en zijne werken* (1827-1828)
* *Redevoering over het belangrijke van de navolging der natuur voor den schilder* (1829)
* *Redevoering over den waren roem* (1830)
* *Poëzy* Amsterdam (1830).
* *Aan de vorsten van Europa* Rotterdam (1830).
* *De togt naar Tervueren* Heldenzang. Rotterdam (1830).
* *Het nationaal congres* Fragment. Rotterdam (1830).
* *Hugo en Elvire* Romantisch treurspel* (1831)
* *De tiendaagsche veldtogt* [[Amsterdam]] (1831)
* *Warschau* Dichterlijke krijgstafereelen* Amsterdam (1832)
* *De togt naar Tervueren. Heldenzang* Rotterdam (1832)
* *Willem Tell. Zwitsersche tafereelen* Amsterdam (1832)
* *Leijden ontzet, in 1574. Dichterlijk verhaal* Amsterdam (1833).
* *Johanna Shore. Treurspel in vijf bedrijven* Dordrecht (1834).
* *Nikolaas van der Hulst, geschetst als mensch en als dichter* (1835)
* *Redevoering over de verplichting des schilders, om in zijne voorstellingen te streven naar waarheid* (1835)
* *La Esmeralda* Een verhaal (Victor Hugo nageschetst). Dordrecht (1837).
* *Han van Ysland* Dramatisch tafereel, Dordrecht (1837).
* *Columbus* Een dichtstuk, Dordrecht (1839).
* *Ziekbed-gewaarwordingen. Mijnen vrienden toegeëigend* Rotterdam (1839)
* *Van Speijk* Een winter fantasie, Dordrecht (1840)
* *Gedichten* 4 dielen, Leien (1859-1860 )

## Keppelings om utens
* Biografy Van Der Hoop jr.
* Skripsje fan Adriaan van der Hoop jr.
Lockheed Constellation

De **Lockheed Constellation** wie in fjouwermotorich propeller-ferkearsfleanmasine dy't boud waard troch it Amerikaanske fleanmasinefabriek Lockheed (festiging Burbank, Kalifornje) tusken 1943 en 1958. Totaal binne der  856 tastellen makke yn tal fan útfierings.

## Spesifikaasjes (L-1049G Super Constellation)

* Bemanning: 5 (sûnder kabinepersoaniel)
* Passazjiers: gewoanwei 62–95 passengers (oant 109)
* Lingte; 35.42 m
* Spanwiidte: 38.47 m
* Hichte: 7.54 m
* Draachoerflak: 153,7 m2
* Gewicht leech: 36.150 kg
* Lading: 29.620 kg
* Maks. startgewicht: 62.370&nbsp;kg
* Motor: 4 Wright R-3350-DA3 Turbo Compound, 18-sylinder supercharged radiaalmotors fan 3.250 hk de motor
* Maks. faasje: 327 kn, 607 km/o
* Krúsfaasje: 547 km/o
* Stallfaasje: 160 km/0
* Fleanberik: 8.700 km
* Plafond: 7.620 m
* Klimfaasje: 8.23 m/s
* Belesting laden: 428 kg/m2

## Keppelings om utens
*  side oer de ''Connie'' by  Aviodrome
*  webside oer de Lockheed Constellation
Filips fan Marnix fan Sint-Aldegonde

**Filips fan Marnix, hear fan Sint-Aldegonde, hear fan West-Souburg** (Brussel, tusken 7 maart en 20 july 1540 – Leien, 15 desimber 1598) wie in Súd-Nederlânsk skriuwer, diplomaat, learde en assistint fan Willem fan Oranje. Marnix wie boargemaster fan Antwerpen ûnder it belis en de fal fan Antwerpen yn 1585. Hy wurdt faak beskôge as de skriuwer fan it "Wilhelmus", it Nederlânsk folksliet, mar wis is dat net hielendal.

## Wichtichst wurk
Marnix fan Sint-Aldegonde skreau tal fan wurken yn it Nederlânsk, Frânsk en Latyn. Meidat er ek Gryksk en Hebriuwsk koe makke er ek Bibelfertalingen.
**Van de Beelden afgheworpen in de Nederlanden in Augusto 1566*.
*:Pas yn 1871 foar it earst printe yn Nederlân, mar yn 1567 al yn it Frânsk mei de titel *Vraye narration et apologie des choses passées au Pays-Bas: touchant le fait de la religion, en l'an 1566*.
**Het Advys aengaende de Twist in de Nederduytsch Hervormde Kercke tot London in Engellandt, Anno 1568*.
**Van ende aen denselven als de voorgaende*.
*1569: *Den Byencorf der H. Roomsche Kercke*.
*:Earder satirysk as riddenearjend geskrift, sûnder datum ferskynd ûnder skûlnamme Isaac Rabbotenu. Letter wurke er it fierder út yn it Frânsk ta it mânske *Tableau des differens de la religion* fan 1500 siden.
*1580: *Het boeck der psalmen Davids*.
*1583: *Ratio instituendae iuventutis*.
*1589: *Trouwe vermaninge aen de christelicke gemeynten van Brabant, Vlaenderen, Henegauwen ende andere omliggende Landen*.

## Literatuer
*1952 F. van Kalken en T. Jonckheere, *Marnix van St.Aldegonde* . 
*1979 *Filips van Marnix, de intellectueel in de politiek* (yn: *[https://www.dbnl.org/tekst/rome002erfl01_01/rome002erfl01_01_0007.htm Jan en Annie Romein - Erflaters van onze beschaving]*)

## Keppelings om utens
*Dbnl: Filips van Marnix (1569), ''Den Byencorf der H. Roomsche Kercke''
*Kastiel Marnix fan Sint-Aldegonde
*[Wiidweidige biografy yn it ''Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek''([NNBW])]
Klaas Hoekstra

**Klaas Hoekstra** (Aldehaske, 21 maart 1938 - It Hearrenfean, 25 oktober 2012) wie in Frysk oersetter.

## Biografy
Hoekstra folge de kweekskoalle op It Hearrenfean en waard skoalmaster, ûnder oare yn Haskerhoarne, Aldskoat en Lúnbert. Hy hie altiten in soad belangstelling foar skiednis, literatuer en skilderkeunst, dat hy mocht ek graach skilderje en muzyk meitsje. Yn 'e rin fan de tiid hie er al in tal teksten oerset en skreau er toanielstikken foar bern. Dêrnei begûn er mei it oersetten fan *[[The Canterbury Tales]]* fan de Ingelske skriuwer Geoffrey Chaucer. It ferheljend dichtwurk giet oer pylgers dy't ûnderweis nei Canterbury inoar ferhalen fertelle. De oersetting kaam 2010 út by Utjouwerij Elikser yn Ljouwert.

Klaas Hoekstra fersoarge earder al, tegearre mei syn soan, foar de oersettingen fan in tal gedichten fan John Brown, dy't ferskynden yn de bondel *Dêr’t de ko him deljout / Where the cow lies down*, útjûn by de Koperative Utjouwerij yn 2006. Yn 'e bondel steane ek gedichten fan de Fryske dichter Bartle Laverman oer plakken yn Fryslân en Ierlân, mei byldzjend wurk fan Tjibbe Hooghiemstra.

## Bibliografy
### Oersettingen
* 2006 : *Dêr’t de ko him deljout / Where the cow lies down*, Bartle Laverman en John Brown
* 2010 : *[[De Canterbury Ferhalen]]*, nei Geoffrey Chaucer
Lidice

**Lidice** (Dútsk *Liditz*) is in doarp yn de Tsjechyske regio Midden-Bohemen. Yn de Twadde Wrâldkriich waarden sa'n 340 manlju, froulju en bern fan it doarp troch de nazy's fermoarde as wraaknimming foar de oanslach op Reinhard Heydrich. Lidice waard 10 juny 1942 folslein ferneatige, mar yn 1949 fannijs opboud op 300 m fan it âlde plak. Op it stee fan it âlde Lidice stean no in monumint en in museum..

It doarp waard it earst neamd yn geskriften fan 1318. Nei de yndustrialisaasje fan de krite wienen de measte yn wenners oan it wurk yn de minen en fabriken fan de net fier fuort lizzende stêden Kladno en Slaný.

## Literatuer
* Helmut G. Haasis: *Tod in Prag: Das Attentat auf Heydrich.* Hamburch 2002.
* Miroslav Ivanov: *Der Henker von Prag: Das Attentat auf Heydrich.* Berlyn 1993.
* Volker Koop: *Dem Führer ein Kind schenken – die SS-Organisation „Lebensborn“ e.V.* Böhlau, Keulen 2007, ISBN 978-3-412-21606-1.
* Uwe Naumann: *Lidice: Ein Böhmisches Dorf.* Frankfurt 1983.
* Jolana Macková, Ivan Ulrych (Hrsg.) *Kinderschicksale aus Lidice.* VEGA-L, Nymburk 2004, dútsk: Verlag, Gedenkstätte Lidice ISBN 80-86757-19-6.
* Eduard Stehlik: *Lidice: Geschichte eines tschechischen Dorfes.* Bildband mit Erläuterungen. V Raji, Praach 2004, dútsk: ISBN 80-86758-16-8.
* Peter Steinkamp: *Lidice 1942.* Yn: Gerd R. Ueberschär (werútjefte): *Orte des Grauens: Verbrechen im Zweiten Weltkrieg.* Darmstadt 2003.
* Stefan Klemp: *Rücksichtslos ausgemerzt. Die Ordnungspolizei und das Massaker von Lidice*, Münster 2012, Villa ten Hompel aktuell 17, ISBN 978-3-935811-14-9.

## Keppelings om utens
* Lidice Memorial (ek yn 't Ingelsk en Dútsk)
* Alde bylden fan it doarp
Til Ungdommen

***Til Ungdommen*** ('Oan de jonkheid'), ek bekind as *Kringsatt av fiender* ('Omkringe troch fijannen'), is in gedicht fan de Noarske dichter en sjoernalist Nordahl Grieg (1 novimber 1902 - 2 desimber 1943). De Deenske komponist Otto Mortensen (1907-1986) foarseach yn 1952 it gedicht fan in meldij. Withoe folle muzikanten en muzykgroepen hawwe dit liet opnommen yn harren repertoire. Nei de oanslach yn Noarwegen op 22 july 2011 waard it liet útfierd by ferskate betinkingsgearkomsten.

## Skiednis
Yn 1936 skreau Grieg de tekst op fersyk fan de Noarske politikus Trond Hegna (1898 – 1992) by gelegenheid fan in feest fan de Noarske studinteferiening *Det Norske Studentersamfund*. De tekst is basearre op it útbrekken fan de Spaanske Boargeroarloch yn july 1936. It gedicht ropt op ta in freedsumme reaksje op it geweld dat Jeropa te wachtsjen stie, mar fûn yn dy tiid net folle oanklank. It gedicht rekke net yn it ferjit en bleau populêr, foaral yn it humanistyske fermidden. 

De sjongster Herborg Kråkevik berikte mei dit liet, mei in opname út 2000 yn de 31e wike fan 2011 it earste plak yn de Noarske hitlist. Sissel Kyrkjebø song it liet as ôfslutend artyst fan de Noarske Nasjonale Betinkingsseremoanje op 21 augustus 2011 yn it Oslo Spektrum Arena, dat holden waard om de deaden te betinken dy’t ombrocht binne by in terroristyske oanfal. De betinking waard útstjoerd troch alle tillefyzjestjoerders fan Noarwegen.
Tom Doherty

**Tom Doherty** (23 april 1936) is in súksesfol Amerikaansk útjouwer en redakteur fan science fiction- en fantasy-boeken.

## Karriêre
Nei't Doherty yn 'e fyftiger en sechstiger jierren as boekeferkeaper wurke hie, waard Doherty yn 1972 útjouwer fan Tempo Books. Yn 1975 waard er dêrnjonken ek noch útjouwer fan 'e science fiction- en fantasy-ymprint Ace Books, dy't yn 'e hannen fan deselde eigner (Grosset & Dunlap) wie. Yn 1980 ferliet er Ace Books om syn eigen útjouwerij, it tige súksesfolle Tor Books op te setten.

Tor waard yn 1987 in dochterûndernimming fan St. Martin's Press; beide binne no dochterûndernimmings fan Holtzbrinck Publishers, dat better bekend is as Macmillan Publishers. Tom Doherty is noch altiten direkteur en útjouwer fan Tom Doherty Associates, LLC, dêr't de ymprints Tor, Forge, Orb, Starscape en Tor Teen ûnder falle.

Yn 2005 waard oan Doherty op 'e *World Fantasy Convention* te Madison, yn 'e Amerikaanske steat Wisconsin, in *[[World Fantasy Award]]* yn 'e *Lifetime Achievement*-kategory takend foar syn bydrage oan fantasy-literatuer.

## Keppelings om utens
* Artikel oer Tom Doherty yn ''The Encyclopedia of Science Fiction''
Baen Books

**Baen Books** is in Amerikaanske útjouwerij dy't him spesjalisearre hat yn 'e publikaasje fan romans, novellen en bondels koarte ferhalen yn 'e sjenres science fiction en fantasy. De útjouwerij, dy't fêstige is yn Riverdale, in rike buert yn it uterste noarden fan 'e Newyorkske wyk de Bronx, waard yn 1983 oprjochte troch útjouwer en redakteur James Patrick "Jim" Baen (1943-2006).

*Baen Books* ûntjoech him al rillegau ta in wichtige spiler op syn terrein trochdat it Jim Baen wol lei om pearels tusken de kiezelstientsjes wei te sykjen, lykas yn it gefal fan 'e skriuwster Lois McMaster Bujold. Letter wie *Baen Books* der op 'e tiid by doe't de boekeferkeap fia ynternet wichtich waard (earst mei ynternetpromoasje fan útkommende titels, dêrnei benammentlik mei de útjefte fan e-boeken. Boppedat hie de webside fan *Baen Books* al ier in chatfoarum (*Baen's Bar*), dêr't fans gauris streekrjocht mei de skriuwers yn diskusje gean kinne.

Under de auteurs dy't troch *Baen Books* útjûn binne, befine har grutte nammen yn 'e science fiction- en fantasy-sjenres, lykas Robert A. Heinlein, de al neamde Lois McMaster Bujold, C.J. Cherryh, Mercedes Lackey, George R.R. Martin, Elizabeth Moon, Andre Norton en Timothy Zahn.

Nei't Jim Baen yn 2006 kommen wie te ferstjerren, is de lieding fan 'e útjouwerij oernommen troch Toni Weisskopf, dy't al withoelang de útfierend útjouwer by *Baen Books* wie (en teffens Jim Baen syn libbenspartner).

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan ''Baen Books''
Loftus Road

**Loftus Road** is it stadion fan de profesjonele fuotbalklub Queens Park Rangers. Foarhinne, oant 1917 ta, wie it de thúshaven fan Shepherd's Bush FC. Tusken 2002 en 2004 hat ek Fulham FC it stadion brûkt, fanwege ferbouwings yn it eigen stadion.
Loftus Road is it lytste stadion fan 'e Ingelske heechste difyzje.

## Skiednis
It stadion waard op 22 oktober 1904 foar de earste kear brûkt troch Shepherd's Bush FC, in amateurferiening dy't tidens de Earste Wrâldkriich, yn 1915 ferdwûn. Yn 1917 ferhuzen de Queens Park Rangers nei it stadion, wêrby se in houten tribune fan it âlde stadion meinamen. Yn 1953 waard it stadion foarsjoen fan fjouwer ljochtmêsten, wêrtrocht de klub ek by tsjuster har thúswedstriden spylje mocht. Yn 1969 en 1972 waarden nije tribunes boud oan 'e lange siden fan it fjild, en yn 1980 en 1981 barde dat ek oan 'e koarte siden fan it fjild. Fanôf dat jier hie it stadion oan alle fjouwer siden tribunes stean. Yn 1994 waarden de lêste steanplakken ferfongen troch sitplakken. Sûnttiid hat it stadion gjin grutte feroarings mear ûndergongen.

## Berikberheid
It stadion leit op fiif minuten rinnen fan it metrostasjon White City. Inkelde minuten fierder leit it metrostasjon Wood Lane.
Herborg Kråkevik

**Herborg Kråkevik** (28 desimber 1973) is in sjongster en aktrise út Noarwegen. Sy is ferneamd fan har ynterpretaasjes fan Noarske folkslietsjes, toanielstikken en films. Har meast ferneamde rollen binne har debútrol Eliza yn *My Fair Lady* (1997) en Julie yn *Romeo en Julia* (1997).

Kråkevik hie in soad súkses yn 2000 mei *Kråkeviks Songbok*, in CD mei ferskate Noarske folkssangen, ûnder oaren  *Den Fyrste Sang* en in musicalferzje fan it gedicht Til ungdommen fan de Noarske dichter en skriuwer Nordahl Grieg (fiere neef fan Edvard Grieg). 

Dêrnei hie Kråkevik in haadrol yn *Det største i verden* (2001) as Petra. 
## Bibliografy
*2004: *Forteljingar*
## Diskografy
*1995: *Mi Haugtussa*
*1998: *Herborgs Verden* (nominearre foar de Spellemannpriis)
*2000: *Kråkeviks songbok*
*2002: *Eg og Edith*
*2004: *Forteljingar* (lietbondel)
*2008: *Annleis enn i går*
*2009: *Kvar ein dag*
*2011: *Alltid i mitt sinn*
*2012: *Jul i stova*

## Filmografy
*1993: *Det rare* 
*1996: *Jakten på nyresteinen*
*2001: *Det største i verden*

## Teater
*1995: *Haugtussa* - basearre op gedichten fan Arne Garborg
*1997: *My Fair Lady* (as Eliza Doolittle), 
*1997: *Romeo og Julie* (as Julie)
*2005: *Funny Girl*
*2011/12: *Kjere landsmenn*.

## Keppeling om utens
* Offisjele webside
Arne Garborg

**Arne Garborg**, berne **Aadne Eivindsson Garborg** (25 jannewaris 1851 - 14 jannewaris 1924) wie in Noarsk skriuwer en sjoernalist.

## Libben en wurk

Garborg waard grutbrocht op de pleats *Garborg*, ûnder Undheim, yn de gemeente Time yn Rogaland. Hoewol't er as skriuwre ferneamd wurde soe, wie er yn it earstoan in kranteman. Yn 1872 rjochte er de krante *Tvedestrandsposten* op en 1877 de *Fedraheimen*, dêr't er oant 1892 haadredakteur fan wie. Yn tachtiger jierren wie er ek sjoernalist foar *Dagbladet*. Yn 1894 stie er mei Rasmus Steinsvik oan de widze fan de krante *Den 17de Mai*; dy't yn 1935  Norsk Tidend kaam te hjitten.

Garborg syn romans pakke jin en binne djipsinnich en syn essays binne helder en tsjûgje fan in djip besef. Hy gie kontroversjele ûnderwerpen nea út de wei en syn wurk behannelet de wichtige saken en fraachstikken fan syn tiid. Docht religy yn de moderne tiid noch ta de saak? Is de gewoane man wier wol bysteat om mei te dwaan yn politike prosessen en beslútfoarming? De konflikten tusken nasjonale- en Jeropeeske identiteit komme ek oan bar.  

## Bibliografy
* *Ein Fritenkjar* (1878)
* *Bondestudentar* (1883)
* *Forteljingar og Sogar* (1884)
* *Mannfolk]* (1886)
* *Uforsonlige* (1888)
* *Hjaa ho Mor* (1890) 
* *Kolbotnbrev* (1890) (brieven)
* *Trætte Mænd* (1891) 
* *Fred* (1892)  
* *Jonas Lie. En Udviklingshistorie* (1893)
* *Haugtussa]* (1895) (poëzy)
* *Læraren* (1896)
* *Den burtkomme Faderen* (1899) 
* *I Helheim* (1901)
* *Knudahei-brev* (1904) (brieven)
* *Jesus Messias* (1906)
* *Heimkomin Son* (1906)
* *Dagbok 1905-1923* (1925&ndash;1927) (deiboek)
* *Tankar og utsyn* (1950) (essays)

## Keppeling om utens
* Arne Garborg, Columbia Encyclopedia
Universiteit fan Oslo

De **Universiteit fan Oslo** (*Universitetet i Oslo*), yn Oslo, is de grutste en âldste universiteit yn Noarwegen. De universiteit waard 2 septimber 1811 oprjochte as *Universitas Regia Fredericiana* ('Keninklike Frederik-Universiteit') troch kening Freark VI fan Denemark.

De universiteit hat de fakulteiten Teology, Rjochten, Genêskunde, Antropology, Wiskunde en Natuerwittenskippen, Toskhielkunde en Underwiis.

## Nobelpriiswinners
Fiif ûndersikers oan de Universiteit fan Oslo krigen de Nobelpriis:
*Fridtjof Nansen - 1922 - Frede
*Ragnar Frisch - 1969 - Ekonomy
*Odd Hassel - 1969 - Gemy
*Ivar Giæver - 1973 - Fysika
*Trygve Magnus Haavelmo - 1989 - Ekonomy

## Keppelings om utens
*Webside fan de Universiteit fan Oslo
Jim Baen

**James Patrick "Jim" Baen** (Pennsylvania, 22 oktober 1943 – Raleigh (Noard-Karolina), 28 juny 2006) wie in súksesfol Amerikaansk útjouwer en redakteur fan science fiction- en fantasy-boeken.

## Libben en karriêre
Baen (útspr. /beɪn/) waard 1943 berne yn 'e steat Pennsylvania en rûn op syn santjinde fuort fan syn styfheite hûs, wêrnei't er ferskate moannen op 'e strjitte libbe ear't er tsjinst naam yn it Amerikaanske leger. Nei syn tsjinsttiid, dy't er grutdiels trochbrocht yn Beieren, studearre er oan it *City College* yn New York en wie er manager fan in folksmuzykkofjehûs yn 'e Manhattanske buert Greenwich Village. Syn karriêre as útjouwer sette er mei útein op 'e klei-ôfdieling fan Ace Books. Yn 1972 waard er befoardere ta assistint-redakteur.

Fan 1973 oant 1977 wie Baen haadredakteur fan de tydskriften *Galaxy Science Fiction* en *If*, dy't ûnder syn lieding gearfoege waarden ta *Galaxy*. Yn 1977 gie er werom nei Ace Books en waard dêr haad fan 'e science fiction-ôfdieling; teffens arbeide er dêrby op mei útjouwer Tom Doherty. Doe't dy 1980 Ace Books ferliet om syn eigen útjouwerij Tor Books op te setten, kaam Baen dêr ek te wurkjen. Yn 1983 gie er by Tor Books wei om syn eigen útjouwerij op te rjochtsjen, Baen Books, dy't in grut súkses waard, benammen om't Baen in each hie foar goede boeken fan noch net útjûne skriuwers (bgl. Lois McMaster Bujold) en om't er sokken persoanlike begelieding joech by it útjaan. Ek soarge er dat Baen Books de boat net miste doe't it ynternet oan 'e ein fan jierren njoggentich wichtich waard foar de ferkeap fan boeken.

## Priveelibben
Jim Baen hie twa dochters: Jessica (1977) mei syn frou Madeline Gleich, mei wa't er sechstjin jier lang troud wie; en Katherine (1992) mei syn kollega-útjouwer en -redakteur by Baen Books Toni Weisskopf. Hy stoar op 28 juny 2006 te Raleigh, yn Noard-Karolina oan in oerhaal, sûnder dat er noch wer by bewustwêzen kaam.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan ''Baen Books''
Rasmus Steinsvik

**Rasmus Steinsvik** (Volda, 22 septimber 1863 - Oslo, 22 juny 1913) wie in Noarsk skriuwer en redakteur.

Hy wie troud mei Marta Steinsvik. Fan it magazine *Fedraheimen* wie er redakteur fan 1889 oant 1891. Hy wie oprjochter fan de krante *Den 17de Mai* yn 1894, dy't er oant syn dea ta redigearre. Hy skreau ûnder oaren *Martyra* (1892), it ferhaal *I dulsmaal* (1896) en  *Holmgang* (1909).

## Keppelings om utens
Yn it Noarsk:
*Aasentunet - Jostein Nerbøvik: Rasmus Steinsvik
*Aasentunet om Rasmus Steinsvik, med diverse artikler
*Herbjørn Sørebø i Dag og Tid om Steinsvik som journalist
*Nasjonalbiblioteket om "Den 17de Mai".
*Rasmus Olai Steinsvik målmann, journalist, forfatter, redaktør
*Rasmus Steinsvik hos Store Norske Leksikon 
*Utdypningsartikkel om Rasmus Steinsvik hos Store Norske Leksikon
*Skrifter av eller om Rasmus Steinsvik i bokdatabasen Bibsys
Bistedokter

In **bistedokter** of **dierenarts** is in behanneler fan sike of ferwûne bisten.

Guon bistedokters behannelje allinne of fral selskipsdieren (hûnen, katten, fûgels, kninen, ensafuorthinne), oaren hawwe harren benammen talein op lânbouhûsdieren (hynders, kij, ensafuorthinne). Dy lêste bistedokter waarden yn it ferline **fee-arts** neamd. De beneaming feearts wurdt hieltyd minder brûkt. Yn de lânbousektor spilet de bistedokter in wichtige rol yn de bedriuwsbegelieding yn de feehâlderij. It behanneljen fan in spesifike bistesoarte as groep bistesoarten wurdt differensjaasje neamd. Foar in tal bistesoarten besteane offisjele sertifikaten foar bistedokters, sa binne der sertifisearre hoarnbisteartsen en barge-artsen. Eltse bistedokter hat lykwols it wetlik foech om alle bistesoarten (útsein de minske) te behanneljen. Dêrneist hat de diergenêskunde in tal offisjeel erkende spesjalisaasjes, lykas feterinêre radiology, feterinêre sjirurgy, patology. In bistedokter mei him allinnich spesjalist neame at er yn it offisjele spesjalistenregister opnaam is.

Der binne ek in protte bistedokters dy't gjin bisten behannelje. Sy hawwe bygelyks in bestjoers- beliedsfunksje, binne wittenskipper as ûnderwizer, of wurkje yn de yndustry, bygelyks by in farmaseutysk bedriuw.

Bistedokters hawwe ek in wichte rol by de soarch foar feiligens fan fiedingsmiddelen dy't fan bisten komme. Dat mêd wurdt feterinêre folkssûnens neamd.
Roemer Vlacq

*Roemer Vlacq - Nederlânsk seekaptein yn de 17e iuw
*Roemer Vlacq - Nederlânsk ficeadmiraal yn de 18e iuw
Ger van Norden

**Ger C. van Norden** (Amsterdam, 1927 – It Hearrenfean, 9 jannewaris 2012) wie in Nederlânske keunstskilder en grafikus. 

Hy wie ien fan de grûnlizzers fan it yn 1985 oprjochte bûn fan byldkeunstners Fria (Aldfrysk foar 'frij') in protest tsjin it belied fan de provinsje Fryslân om it apart leine jild foar it oankeapjen fan keunst fral te besteegjen oan BKR-keunstners. 

Hy folge fan 1944 oant 1946 ûnder oaren in oplieding reproduksjetekenjen en ûntwerpen oan de Amsterdamske grafyske skoalle. Dêrnei helle er de Keunstnijverheidsskoalle, de Rietveldakademy fan no. Fuort dêrnei folge er noch in oplieding om tekenlearaar te wurden. 

Yn de rin fan de tiid hie er tal fan útstallings yn Nederlân, België, Dútslân en Frankryk. Syn wurk is figuratyf mei soms in surrealistysk tintsje.

## Ferskaat
* By gelegenheid fan syn útstalling yn it Grinzer Grafysk Museum ferskynde yn 2001 it boek *Ger C. van Norden: eigenzinnige figuratie* fan auteur Didi Loman

## Keppeling om utens
*In Memoriam yn Dagblad van het Noorden
Homo ergaster

**Homo ergaster**, is in útstoarne minskesoarte dy't yn deselde tiid libbe as *[[Homo erectus]]* en dêr ek in protte op like. Homo ergaster libbe yn it iere Pleistoseen tusken 1,9 oant 1,4 miljoen jier (Ma) lyn. Fynsten fan de soarte binne dien yn Koobi Fora (Kenia, East-Afrika) en Swartkrans (Súd-Afrika).

## Namme
De namme *ergaster* komt fan it Grykske wurd *εργαστηρ* dat 'wurker' betsjut. De soarte hat dy namme krigen fanwege it fjoerstiennen ark dy't by de fossilen fûn binne.

## Skaaimerken

*Homo ergaster* wie nei alle wierskyn 1,80 m. lang.

## Sjoch ek
* *[[Homo erectus]]*
* *[[Homo habilis]]*

## Keppeling om utens
* Turkana Boy: A 1.5-Million-year-old Skeleton
Premier League

De **Premier Leauge** is de heechste Ingelske fuotbalkompetysje. De kompetysje is ien fan de bêste en meast oantreklike fan de wrâld. Ek de Skotske heechste ôfdieling hjit offisjeel de Premier League, mar wurdt meastentiids, om betizing te foarkommen, de Skotske Premier League neamd.

De Ingelske Premier League bestiet sa't der no is, sûnt it seizoen 1992/93. Dêrfoar bestie sûnt 1888 al de Football League, mei de First Division as heechste ôfdieling. Yn 1992 besletten de tweintich bêste ploegen fan de Football League om in nije, kommersjeel oantreklike Premier League op te rjochtsjen. Der bestiet noch wol promoasje en degradaasje tusken de Premier League en de Football League. De lêste trije klubs fan de Premier League degradearje nei de Football League Championship en wurde ferfongen troch de nûmers ien en twa, en de winner fan de play-offs fan dy difyzje. De ploegen dy't einigje op de plakken trije oant en mei seis spylje dizze play-offs.
Marije fan Jever

**Marije fan Jever** of **Maria fan Jever** (Jever, 5 septimber 1500 - dêre, 20 febrewaris 1575), frouwe fan Jever, Rüstringen, Östringen en Wangerlân  wie de lêste regintesse fan Jeverlân fan 1511 oant har ferstjerren yn 1575 út it haadlingelaach Wiemken.

## Libben
Marije wie de tredde fan Edo Wiemken de Jongere en dy syn twadde wiif Heilwig von Oldenburg. Har mem stoar doe't hja ien jier wie en har heit stoar sa'n tsien jier letter. Meidat ek har ienige broer jong stoar waard hja 1511 regintesse fan de hearlikheid Jever. Troch in houliksoerienkomst fan Marije mei de soan fan de greve fan East-Fryslân besocht de lêstneamde ynfloed yn Jever te krijen. It houlikskontrakt waard lykwols net neikaam en de troepen fan de greve besetten yn 1527 it slot fan Jever. Mei help fan de drost fan Oldersum koe Marije de besetters ferdriuwe.

Marije hat as regintesse in protte foar Jever dien. It plak krige 1536 stedsrjochten, it slot waard útwreide, it lân waard grutter troch bepolderjen, nije slûzen waarden oanlein en de rjochtspraak waard troch har befoardere. Under har bestjoer boaze de hannel ek oan.

It ferstjerren fan Marije yn 1575 waard yn it earstoan stilholden om in oerfal fan de East-Friezen foar te kommen. Marije hie yn har testamint fêstlein, dat de hearlikheid Jever oan har memme famylje, de greve fan Oldenburg, takomme soe.

## Literatuer
* Petri, Wolfgang *Maria von Jever: Herrschaft und Liebe - Tragik und  Legende* (2000) ISBN 3-9806885-2-6
* Sander, Antje*Das Fräulein und die Renaissance: Maria von Jever 1500 - 1575 ; Herrschaft und Kultur in einer friesischen Residenz des 16. Jahrhunderts* (2000) ISBN 3-89598-711-5
* Willms-Jacobs, Anja *Unser Fräulein Maria: eine starke Frau aus dem Mittelalter; Jeversche Historie für Kinder* (1998) ISBN 3-89598-566-X
* Petri, Wolfgang *Fräulein Maria von Jeve : Studien zur Persönlichkeit und Herrschaftspraxis* (1994) ISBN 3-925365-77-X
Aimargues

**Aimargues** is in stêd en gemeente yn it suden fan Frankryk. Aimargues is de haadstêd fan it departemint Gard yn 'e regio Oksitaanje. 

## Untwikkeling befolking
Streektaal-Organisaasje yn it Nedersaksysk Taalgebiet

De **Streektaal-Organisaasje yn it Nedersaksysk Taalgebiet** (*Streektaal-Organisatie in het Nedersaksisch Taalgebied*), yn 'e regel ôfkoarte ta **SONT**, is in koepelorganisaasje fan Nedersaksyske streektaalorganisaasjes yn Nederlân. De hjoeddeistige organisaasje is ûntstien út de yn 1984 oprjochte stifting Streektaalorganisaasjes yn it Nedersaksysk Taalgebiet.

De SONT hat yn 2000 besocht om in offisjele ienheidsstavering foar alle Nedersaksyske dialekten yn Nederlân yn te fieren, mar state dêrby op grutte wjerstân, benammen út Twinte. Dêrtroch rûn dat projekt úteinlik op 'e non. De SONT-stavering liket oars ek frijwat op 'e Iselakademystavering.

Sûnt 1997 is de SONT oan it krewearjen om it Nedersaksysk erkend te krijen ûnder Diel III fan it Jeropeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen, wêrmei't de taal kwa erkenning en foech op gelikense hichte komme soe mei û.m. it Frysk. Yn 2007 waard der yn it ramt fan dat projekt in petysje oerlange oan 'e Fêste Keamerkommisje foar Binnenlânske Saken en Keninkrykssaken fan 'e Twadde Keamer.

## Oansletten organisaasjes
*Dialectkring Achterhoek en Liemers
*Dialectkringe Salland en Oost-Veluwe
*Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers
*Gællemuniger Taelkrink
*Grunneger Cultuurcentrum
*Huis van de Groninger Cultuur
*Huus van de Taol
*Kreenk vuur de Twentse Sproak
*Stellingwarver Schrieversronte
*Van Deinse Instituut
*Vrienden van de Streektaal Lochem
*IJsselacademie

## Keppeling om utens
*Offisjele webside fan 'e SONT
Skamhier

**Skamhier** as **pubarche** is it hier op de skamte dat yn de puberteit groeit. It waaksen kin begjinne op jierren fan ± 9 oan ± 17, trochstrings mei 11/12 jier by famkes en 13/14 jier by jonges. De langte, kleur, mannichte en tsjûkens fan it skamhier kin de persoan en it ras ferskille. It skamhier liket wat struktuer en kleur oanbelanget op de eachbrauwen en net sa folle op it hier op de holle. Skamhier is in sekundêr geslachtsskaaimerk.

## Sin fan skamhier
De fiere foarâlden fan de minske fan no, homo ergaster en/of homo erectus, hienen fan boppe oant ûnder hier. Yn de rin fan de evolúsje rekke de minske lykwols it meastepart fan syn hier kwyt. Wat kin dan de sin fan it skamhier wêze? It antwurd soe gearhingje kinne mei rook. Dy is fan belang by de seksuele oanlokking tusken minsken, lykas ek by ferskaat oan bisten. Ek hjoeddendei reagearje minsken dêrop, mar sy witte it net, troch harren fomeronasaal rookorgaan, dat is in tige lyts oerâld ekstra rookorgaan. De hierren ûnder de oksels, tusken de billen en om de geslachtsdielen hinne kinne rook fêsthâlde en ferspriede. In oare reden soe wêze kinne dat skamhier tsjut op seksuele ripens.

## Keppeling om utens
Lena Gercke

**Lena Johanna Gercke**, (Marburg, 29 febrewaris 1988), is in Dútsk moademodel en telefyzjepresintatrise. Sy wie de winner fan it earste seizoen fan *[[Germany's Next Top Model]]*.

## Agintskippen
* Action Management, Grikelân
* Elite Model Management, Amsterdam
* Elite Model Management, Milaan
* Muse Model, New York
* Munich Models
* Select Models, Londen
* Sight Management, Barselona
* Red Seven Artists

## Keppelings om utens
*Offisjele webside
*Lena Gercke yn de Fashion Model Directory