open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Burg (by Magdeburg)

**Burg** is in stêd yn 'e lânkring Jerichower Land yn Saksen-Anhalt. De stêd leit sawat 25 kilometer noardeastlik fan Magdeburg, de haadstêd fan de dielsteat. Burg wurdt faak oantsjut as "Burg bei Magdeburg" om it plak te ûnderskieden fan oare plakken mei deselde namme.

## Geografy
Burg leit yn de regio Altmark. Troch de stêd streamt it rivierke de Ihle. De stêd hat in oerflak fan likernôch 164,02 km² en leit op in hichte fan om-ende-by 50 meter boppe seenivo. De omjouwing fan Burg wurdt karakterisearre troch flakke lânbougrûn en ferskate wetterwegen.

## Skiednis
De earste fermelding fan Burg datearret út it jier 948, doe't it neamd waard yn in dokumint fan de Dútske keizer Otto I. Yn de midsiuwen ûntwikkele Burg him ta in wichtige stêd yn de regio, benammen troch syn strategyske lokaasje oan ferskate hannelsrûtes.

Yn de Twadde Wrâldoarloch waard Burg swier skansearre, mar in protte fan de histoaryske gebouwen binne nei de oarloch werboud of restaurearre. Tsjintwurdich is Burg in ekonomysk en kultureel sintrum fan de lânkring Jerichower Land.

## Toerisme
Burg hat in ferskaat oan histoaryske en kulturele gebouwen:

* De Us-Leaffrouwetsjerke (*Marienkirche*), ek wol Oberkirche neamd, is in goatyske tsjerke út de 13e iuw, ien fan de âldste gebouwen yn de stêd.
* De Sint-Nikolaastsjerke (*St. Nicolaikirche*), ek wol Unterkirche neamd, is in 12e-iuwske tsjerke mei twa westlike tuorren; it koer is 14e-iuwsk. It houten tonferwulft datearret út 1606. 
* De Petrustsjerke (*Petrikirche*) is in fan fjildstiennen boud romaansk tsjerkegebou.
* De wettertoer: In markante wettertoer dy't no brûkt wurdt as útsjochtoer en museum.
* It stedhûs is ûnderbrocht yn in histoarysk gebou út de 16e iuw.

### Musea
* It Carl-von-Clausewitz-Museum is wijd oan de ferneamde militêre teoretikus Carl von Clausewitz, dy't yn Burg berne waard.

## Ekonomy en Ynfrastruktuer
Burg is in wichtich ekonomysk sintrum yn de regio mei ferskate yndustryen, benammen yn de masinebou en de ferwurkingsyndustry. De stêd hat ek in protte lytse en middelgrutte bedriuwen dy't bydrage oan de lokale ekonomy.

De ynfrastruktuer fan Burg is goed ûntwikkele. De stêd is ferbûn mei de sneldyk A2, dy't Hannover mei Berlyn ferbynt. Fierder hat Burg in treinstasjon mei regelmjittige ferbiningen nei Magdeburg en Berlyn.

## Ferneamde ynwenners
*Carl von Clausewitz: De ferneamde militêre teoretikus waard berne yn Burg yn 1780. Hy is benammen bekend fan syn wurk "Vom Kriege" ("Oer de Oarloch").
Speelstad Oranje

**Speelstad Oranje** wie in yndoar attraksjepark, oanlein yn in eardere Ierappelsetmoalfarbryk yn it Drintske Oranje.

## In attraksjepark yn it eardere fabryk
Yn 1985 kocht oprjochter Hennie van der Most it eardere ierappelmoalfabryk yn Oranje. It fabryk waard yn 1980 sletten. Oarspronklik woe Van der Most in hannelsûndernimming yn it fabryk begjinne. De boargemaster fan Oranje stelde lykwols foar wat rekreatyfs te dwaan mei it ferlitten fabryk. Van der Most hie earder suksessen helle op it mêd fan rekreaasje: sa rjochte er earder rekreaasjesintrum De Bonte Wever yn Slagharen op. Op 24 july 1992 waard *"Speelstad Oranje"* iepene. 

It plan wie om in ienfâldich park te meitsjen rjochte op bern fan 3 oant 12 jier. It attraksjepark waard lykwols wat wiidweidiger as pland: der kamen ûnder oare boatsjes, in midgetgolfbaan en sels in achtbaan. It park hie sukses: in soad bern giene nei *"Speelstad Oranje"* op skoalreiske en der waarden tal fan jierdeis fierd. It wie yn de 1990-er jierren it grutste oerdekte attraksjepark fan Nederlân. Van der Most woe it park dan ek fierder útwreidzje. De oprjochter fan it attraksjeparkpark besleat fakânsjehúskes op de 20 bunder grûn om it âlde fabryk hinne del te setten. By *"Speelstad Oranje"* kamen ta "Pipohuzen": omboude kuolwagons dy’t troch keunstner Chris Veldhof kleurryk beskildere wiene as wenweinen, ynspirearre op de tillefyzje-rige Pipo de Clown. 

Foar de finansjele krisis wiene de 257 húskes yn it fakânsjepark yn de fakânsje geregeld folboekt. Troch de kredytkrisis gie it lykwols hieltyd minder mei it park. It *"Pipodorp"* waard úteinlik yn 2014 sletten. Yn septimber dat jier waard dúdlik dat Hennie van der Most it *"Pipodorp"* foar trije jier oan it  COA ferhierd hie, om der asylsikers yn op te fangen.  

Yn de maitiid fan 2015 besleat Van der Most ek it attraksjepark yn it neijier fan 2015 te sluten. Snein 27 septimber 2015 wie de lêste dei dat it park iepen wie foar publyk. It park draaide al in pear jier mei ferlies om't it besikers oantal werom rûn. Mei troch konkúrinsje fan it yn 2010 yn Coevorden iepene *"[[Plopsa Indoor Coevorden|Plopsa Indoor]]"* fan it by bêrn populêre Studio 100.
Großheide

**Großheide** is in plak en gemeente yn it distrikt Auwerk yn de Dútske dielsteat Nedersaksen. De gemeente leit yn it noardlike part fan de regio Eastfryslân.

## Geografy
Großheide leit yn it easten fan Eastfryslân en hat in oerflak fan likernôch 69,45 km². De gemeente wurdt omjûn troch de stêden en gemeenten Norden, Hage, Halbemond, Berumbur, Westerholt en Eversmeer. It lânskip wurdt karakterisearre troch in kombinaasje fan beamwâlen, iepen greiden, boskgebieten en yn it suden feangebieten.

## Skiednis
Großheide waard foar it earst neamd yn 1420. De namme fan de gemeente ferwiist nei de grutte heidefjilden dy't ienris it gebiet dominearren. De regio waard oarspronklik bewenne troch de Friezen, en troch de iuwen hinne hat it in rike skiednis fan lânbou en plattelânskultuer ûntwikkele.

## Bestjoerlike yndieling
De gemeente Großheide bestiet út ferskate doarpen, te witten:

*Arle
*Berumerfehn
*Coldinne
*Großheide
*Ostermoordorf
*Südcoldinne
*Westerende
*Westermoordorf

## Ekonomy en ynfrastruktuer
De ekonomy fan Großheide wurdt foar in grut part droegen troch de lânbou en it toerisme. De natuerlike skientme fan de omjouwing lûkt jierliks in soad toeristen, benammen foar fyts- en kuierfakânsjes. Fierders binne der ek lytse en middelgrutte ûndernimmings dy't bydrage oan de pleatslike ekonomy.

De gemeente is oer provinsjale diken te berikken. De earste sneldyk, de A 31, leit lykwols sa'n 25 kilometer fan de gemeente ôf. De neistlizzende stêden, lykas Auwerk en Norden, binne mei auto en bus te berikken en biede fierdere foarsjenningen en tsjinstferlieningen.

## Underwiis en sport
Yn Großheide binne ferskate basisskoallen en in middelbere skoalle oanwêzich. Fierder biedt de gemeente ferskate sportfoarsjennings, lykas sporthallen, fuotbalfjilden en in swimbad. Sportferienings spylje in wichtige rol yn it mienskipslibben.

## Keppelings om utens
Offisjele webside fan Großheide
Ihlow (Nedersaksen)

**Ihlow** (Eastfrysk Plat: *Iil*) is in gemeente yn it disktrikt Auwerk yn de Dútske dielsteat Nedersaksen. It leit rûchwei yn it midden fan Eastfryslân en bestiet út tsien doarpen.

## Geografy
Ihlow hat in oerflak fan likernôch 123,99 km² en leit yn it midden fan Eastfryslân. De gemeente wurdt omjûn troch de stêden en gemeenten Auwerk, Südbrookmerland, Moormerland, Lear en Großefehn. It lânskip wurdt karakterisearre troch in kombinaasje fan lânbougrûn, bosken en natuergebieten.

## Skiednis
De skiednis fan Ihlow giet werom nei de midsiuwen. It gebiet wie oarspronklik bewenne troch de Friezen en hat in rike skiednis fan lânbou en kleasterlibben. Ien fan de wichtichste histoaryske plakken is de *Ihlower Wald*, dêr't de ruïnes fan it midsiuwske kleaster Ihlow te finen binne. Dat kleaster spile in grutte rol yn de regio oant it yn de 16e iuw ferwoastge waard.

## Bestjoerlike yndieling
De gemeente Ihlow bestiet út tsien doarpen:

*Barstede
*Bangstede
*Ihlowerfehn
*Ihlowerhörn
*Ludwigsdorf
*Ochtelbur
*Ostersander
*Riepe
*Simonswolde
*Westerende-Holzloog

## Ekonomy en ynfrastruktuer
De ekonomy fan Ihlow wurdt foar in grut part droegen troch de lânbou en lytse en middelgrutte ûndernimmings. De natuerlike skientme en histoaryske plakken lûke ek toeristen nei de regio.

De gemeente is goed ferbûn troch regionale wegen en is maklik te berikken mei de auto. De neistlizzende stêden, lykas Auwerk en Lear, biede fierdere foarsjennings en tsjinstferlieningen.

## Kultuer en besjenswurdichheden
Ihlow hat ferskate kulturele en histoaryske besjenswurdichheden, wêrûnder:

*De ruïnes fan it midsiuwske kleaster Ihlow yn it Ihlower Wald
*De histoaryske tsjerken yn de ferskate doarpen
*Ferskate natuergebieten dy't ideaal binne foar kuierjen en fytsen

## Keppelings om utens
Offisjele webside fan Ihlow
Kastiel Wernerseck

It **kastiel Wernerseck** is in letmidsiuwsk kastiel yn 'e gemeente Ochtendung yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. De namme tanket it kastiel oan 'e stifter en bouhear fan it kastiel, de aartsbiskop  Werner fan Falkenstein (1388–1418) fan Trier.

## Lokaasje
De ruïne fan 'e hichteboarch leit boppe de Nette yn 'e Eifel tichteby de A61, ôfslach Plaidt. It kastiel waard op it smelste stik fan in útrinner fan in berch boud op in plak dêr't earder in letromeinsk fort stien hat. Troch fynsten fan munten wurdt dy fêsting op 'e earste helte fan 'e 4e iuw datearre. Op basis fan keramyske fynsten wurdt oannommen dat de fêsting noch oant yn 'e iere 5e iuw brûkt waard. Sokke kompleksen oan 'e Nette út dy tiid ha ek by Welling, Ruitsch en op 'e Katzenberg by Mayen stien.

## Skiednis

Aartsbiskop Werner fan Falkenstein sette mei de bou fan it kastiel tsjin 'e ein fan 1401 útein yn it ramt fan syn machtsútwreiding yn 'e Pellenz. De lokaasje lei krekt bûten it gebiet fan Ochtendung, dat by Kar-Trier hearde en yn it liengebiet fan 'e greven fan Virneburg. It kastiel moast as grinsfêsting tsjinje tsjin de aartsbiskop fan Keulen, mar dy funksje hat it kastiel nea hân om't noch yn 'e tiid fan 'e bou de grinzen ferskoden. 

It kastiel waard letter as in bestjoerssintrum brûkt. Sûnt de 16e iuw wie it kastiel oan 'e hearen fan Eltz ferpâne, dy't it kastiel oant yn 'e 19e iuw besieten. 

In stifting ta behâld fan it kastiel draacht hjoed-de-dei de soarch foar it bouwurk. Yn 'e jierren 2006-2007 is de wentoer fan it gebou renovearre.

## Beskriuwing
It fiifhoekige kastiel hat op trije hoeken rûne tuorren, wylst in oare hoeke troch de poarte foarme wurdt. De bewenners wennen yn 'e 22 m hege en fjouwer ferdjippings tellende berchfrede, dy't ek in kapel hie. De tagong wie troch in ferhege tagong en de toer hat muorren onat 2,5 meter dik. It ûnderste diel is foar it measte bewarre bleaun, de boppeste ferdjippings wiene ferfallen en binne yn 2007 renovearre troch de feriening foar it behâld fan it bouwurk. It kastiel is yn eigendom fan 'e gemeente Ochtendung.

It kastiel kin altiten besocht wurde, mar allinne nei in kuier fan likernôch 2 km (rekkene fanút it sintrum fan Ochtendung).
Hage (Samtgemeinde)

**Hage** is in Samtgemeinde yn it distrikt Auwerk yn de Dútske dielsteat Nedersaksen. De Samtgemeinde leit yn it noardlike part fan Eastfryslân en bestiet út fjouwer lidgemeenten.

## Geografy
Hage hat in oerflak fan sa likernôch 68,47 km² en leit yn it noarden fan Eastfryslân, net fier fan de Waadsee ôf. De gemeente wurdt omjûn troch de gemeenten Norden, Halbemond, Berumbur en Großheide. It lânskip bestiet út in miks fan lânbougrûn, bosken en wetterwegen.

## Skiednis
De skiednis fan Hage giet werom nei de midsiuwen, doe't it ûnderdiel wie fan de Fryske lângemeente Norderlân. De regio hat in lange tradysje fan lânbou en hannel, mei in protte histoaryske gebouwen en monuminten dy't tsjûgje fan de rike skiednis fan it gebiet. De namme "Hage" waard foar it earst neamd yn 1431.

## Bestjoerlike yndieling
De Samtgemeinde Hage bestiet út fjouwer lidgemeenten:

*Berumbur
*Halbemond
*Hage
*Lütetsburg

## Ekonomy en ynfrastruktuer

De ekonomy fan Hage wurdt foar in grut part droegen troch de lânbou en toerisme. De natuerlike skientme en histoaryske besjenswurdichheden lûke in soad toeristen nei de regio. Der binne ek lytse en middelgrutte ûndernimmings dy't aktyf binne yn ferskate sektoaren.

Hage is goed ferbûn troch provinsjale, de earste sneldyk (A31) leit op sa'n 30 km ôfstân. De stêden Norden en Auwerk biede de measte foarsjenningen en tsjinstferlieningen.

## Kultuer en besjenswurdichheden
Hage hat ferskate kulturele en histoaryske besjenswurdichheden, wêrûnder:

*Slot Lütetsburg, in histoarysk slot mei grut slotpark
*Boarch Berum
*De histoaryske tsjerke fan Hage
*De Berumermole, in tradisjonele Eastfryske wynmûne
*It natoergebiet Ewiges Meer, de grutste heechfeanmar yn Dútslân

## Keppelings om utens
Offisjele webside fan Samtgemeinde Hage
Delmenhorst

**Delmenhorst** is in stêd yn de Dútske dielsteat Nedersaksen. De stêd leit yn it noardwesten fan Dútslân en makket diel út fan de metropoalregio Bremen/Aldenburch. Delmenhorst hat in befolking fan sa'n 77.000 ynwenners (2023).

## Geografy
Delmenhorst leit sawat 10 kilometer westlik fan Bremen en 25 kilometer eastlik fan Aldenburch. De stêd wurdt krúst troch de rivieren de Delme en de Ochtum. It lânskip om Delmenhorst hinne bestiet út in miks fan steds- en plattelânslânskippen mei griene greiden en bosken.

## Skiednis
De earste fermelding fan Delmenhorst datearret út de 13e iuw, doe't in kastiel boud waard troch de greve fan Delmenhorst. Yn de 14e iuw krige Delmenhorst stedsrjochten. De stêd waard troch de jierren hinne belangriker, benammen yn de 19e en 20e iuw doe't de yndustrialisearring en de produksje fan tekstyl, meubels en oar guod bloeiden.

Yn de 20e iuw waard Delmenhorst in wichtich sintrum foar de produksje fan wol en linnenguod. Nei de Twadde Wrâldkriich wie der in perioade fan ekonomyske weropbou en groei, dy't laat hat ta de moderne stêd dy't Delmenhorst hjoed-de-dei is.

## Ekonomy en ynfrastruktuer
De ekonomy fan Delmenhorst hat in ferskaat oan sektoaren, mar de sektoaren yndustry, tsjinsten en hannel binne de grutsten. De stêd is histoarysk ferbûn mei de tekstylsektor, mar hjoed-de-dei binne der ek bedriuwen yn de masinebou, auto-yndustry en de produksje fan iterij. De grutste wurkjouwers binne lykwols oerheidsynstellingen of semy-oerheidsynstellingen.

Delmenhorst hat goede ferkearsferbiningen mei spoarlinen en diken. It hat in eigen treinstasjon mei regelmjittige ferbiningen nei Bremen en Aldenburch. Oan de súdkant fan de stêd leit de A28, dy't oan de súdeastkant fan de stêd oanslút op de A1.

## Kultuer en besjenswurdichheden
Delmenhorst hat in ferskaat oan kulturele en histoaryske besjenswurdichheden, wêrûnder:

*It stedhûs fan Delmenhorst, in ymponearjend gebou yn de Art Nouveau-styl
*It wetterkastiel, dat werom giet nei de 13e iuw en in wichtich histoarysk monumint is
*De St. Johannes-tsjerke, in midsiuwske tsjerke mei prachtige arsjitektuer
*It Nordwolle Museum, dat it ferhaal fertelt fan de tekstylindustry yn Delmenhorst
*Der wurde ek ferskate festivals en eveneminten organisearre, lykas de *Delmenhorster Merke*
Pellenz (Verbandsgemeinde)

De **Verbandsgemeine Pellenz** is in gemeenteferbân yn 'e lânkring Mayen-Koblenz yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. De lânkring leit noardeast fan Mayen en súd fan Andernach. 

De namme fan 'e gemeente is ûntliend oan it gea Pellenz, dêr't de ferbânsgemeente yn leit. Fan 1 oktober 1968 oant 31 desimber 1991 hiet de gemeente *Verbandsgemeinde Andernach-Land* en oant 2017 bleau de stêd Andernach it bestjoerssintrum fan it gemeenteferbân. Sûnt 2017 hat de gemeente syn sit yn nijbou yn Plaidt.

## Gemeenteyndieling
De ferbânsgemeente bestiet út de folgjende *[[Ortsgemeinde]]n*:

# Kretz 
# Kruft 
# Nickenich 
# Plaidt 
# Saffig
Plopsa Indoor Coevorden

**Plopsa Indoor Coevorden** is in yndoar attraksjepark yn Dalen yn de Drintske gemeente Coevorden. De ferskate attraksjes binne tematisearre nei Studio 100-personaazjes lykas Samson & Gert, Kabouter Plop, K3, Mega Mindy, Bumba, Bobo en Wickie de Viking.

## Skiednis
Nei de suksessen fan Plopsa yn Belgje, woe de studio 100 útwreidzje nei Nederlân. Meardere lokaasjes yn Nederlân waarden ûndersocht en úteinlik wiene der twa lokaasjes dy 't de measte potinsje hiene. De earste wie de gemeente Coevorden, de twadde wie yn Rotterdam. Yn 2007 waard bekend makke dat der foar Coevorden keazen wie mei in plande iepening yn 2008, lykwols wiene der meardere beswieren yntsjinne wêrtroch't de bou fertraging oprûn.

Yn tsjinstelling ta *"[[Speelstad Oranje]]"*, dat festige wie yn in earder fabryk, waard der foar *"Plopsa Indoor Coevorden"* in nij pân boud njonken bungalowpark *"Huttenheugte"*. Yn 2009 koe de bou úteinsette en waard it park op 29 april 2010 iepene. It park is boud om de bekende Studio 100-figueren hinne. Foar elke telefyzje-karakter is in eigen sône ynrjochte. Binnen dy sônes kinne bern fan sa'n fjouwer oant alve jier boartsje. Yn it park binne ûnder oare ien teäter, in draaimûne, hoareka, winkels en oare attraksjes te finen. It park kin maksimaal 3.500 besikers tagelyk ûntfange en is in kopy fan it Belgyske Plopsapark yn Hasselt.

Yn 2013 waard it park útwreide mei in bûtengebiet mei ferskate attraksjes. De attraksjes lizze bûten oan it Kening Willem-Alexander plein, dit plein waard op Keningsdei iepene troch K3. Yn 2016 waard der in bernebuorkerij, mei in Heidi tema, iepene yn it bûtengebiet.
Friedeburg

**Friedeburg** is in gemeente (en in plak yn dy gemeente) yn de Dútske dielsteat Nedersaksen. It leit yn de regio Eastfryslân en heart ta de Landkreis Wittmund. Friedeburg hat in befolking fan likernôch 10.000 ynwenners (2023).

## Geografy
Friedeburg leit yn it súdeasten fan Eastfryslân, sawat 10 kilometer westlik fan 'e Jadeboezem. It gebiet wurdt karakterisearre troch in ferskaat oan lânskippen, wêrûnder feangebieten, lytse ikers mei beamwâlen en bosken.

## Skiednis
De skiednis fan Friedeburg giet werom nei de midsiuwen. De gemeente ûntstie út in groepke doarpen dy't om in kastiel hinne boud wienen. It kastiel, dat tsjintwurdich net mear bestiet, waard boud om de regio te beskermjen tsjin oanfallen. Yn de rin fan 'e iuwen groeide Friedeburg út ta in wichtich merk- en hannelsplak.

## Bestjoerlike yndieling
Friedeburg bestiet út ferskate *Ortsteile* (stedsdielen of doarpen):

*Friedeburg
*Etzel
*Horsten
*Marx
*Reepsholt
*Wiesede

## Ekonomy en ynfrastruktuer
De lânbou en lytse ûndernimmingen binne de grutste ekonomyske sektoaren. Dêrneist spilet it toerisme in beskieden rol.

Friedeburg is goed ferbûn troch in netwurk fan regionale wegen en hat tagong ta de A29, dy't de regio ferbynt mei Aldenburch en Wilhelmshaven. Der binne ek busferbiningen nei omlizzende stêden en doarpen.

## Kultuer en besjenswurdichheden
Friedeburg hat ferskate kulturele en histoaryske besjenswurdichheden, wêrûnder:

*De *Evangelisch-lutherische Kirche Friedeburg*, in histoaryske tsjerke út de 13e iuw
*It *Heimatmuseum Reepsholt*, dat de skiednis en kultuer fan de regio toant
*De natuergebieten en kuierpaden yn en om Friedeburg
*De *stapelstein*, in prehistoarysek stienkiste

## Keppelings om utens
Offisjele webside fan de gemeente Friedeburg
Drouwenerzand (attraksjepark)

**Drouwenerzand** is in attraksje- en fakânsjepark yn Drouwen yn de Drintske gemeente Borger-Odoorn. Njonken it park is it natuergebiet Drouwenerzand dêr't it attraksjepark nei neamd is.

## Skiednis
It park begûn nei't de lokale bakker Hendrik Buntjer it teehûs oernaam, it teehûs bestie al sûnt 1924. Buntjer liet der in seal yn Saksyske styl by bouwe. Om de bern fan de besikers te fermeitsjen pleatste hy boarterstastellen by de seal. Yn de jierren dêrnei waard de boarterstún fierder útwreide. Ek waard der op it terrein in fakânsjepark iepene. 

Yn 1994 waard it park ferkocht oan ûndernimmer Bert van der Linde. Ynearsten sette hy it park op deselde wize troch, in teehûs, mei boarterstún en fakânsjepark, mar de besikersoantallen rûnen drastysk tebek. By in besite oan Avonturenpark Hellendoorn, dat ek fuortkommen is út in teehûs, besluet van der Linde it roer om te smiten en hy makke fan de boarterstún in attraksjepark. Hy keape in tal twaddehânsk merke-attraksjes en betocht in all-inclusive formule dat iten en drinken by de yntreepriis ynbegrepen is. It plan wurke en it tal besikers naam wer ta; mei it fertsjinne jild wurde der ek nije attraksjes oanskaft. Alle twaddehâns merke-attraksjes fan de earste oere binne dêrtroch yntusken alwer ferdwûn.
Kruft

**Kruft** is in plak yn 'e lânkring Mayen-Koblenz yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. It plak heart by de ferbânsgemeente Pellenz, wêrfan't Plaidt it haadplak is.

## Geografy
De gemeente leit oan 'e noardlike kant fan 'e Pellenz. It gemeentegebiet grinzget yn it noardwest oan 'e Laacher See. Yn it west leit de stêd Mendig. Op it doarpsgebiet fan Kruft lizze noardwestlik fan it plak de 463 m hege fulkaan Krufter Ofen en de 428 m hege fulkaan Heidekopf. Beide bergen lizze yn it natoergebiet Laacher See. Súdeastlike leit yn itselde natoergebiet de 295 hege Korretsberg of Krufter Hummerich. 

## Ofbylden

2024 Kruft, âlde proasdij.jpg|Alde proasdij
2024 Kruft, Kriichsmonumint.jpg|Kriichsmonumint
2024 Kruft, byld Konrad Adenauer.jpg


2024 Kruft, riedshûs.jpg|Riedshûs
2024 Kruft, kapel Waldstraße.jpg|Kapel Walstraße
2024 Kruft, kapel Wingertsberg.jpg
Pellenz

De **Pellenz** is in gea yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. It leit yn it noardwestlik diel fan it Middenrynbekken tusken Mayen en Andernach. De lânkrite joech syn namme oan it gemeenteferbân Pellenz, dat it noarden fan it gea beslacht.

Oarspronklik wie it gebiet fan 'e Paltsgreven. Hja joegen it as lien oan 'e greven fan Virneburg. Yn 1348 moast de greve fan Virneburg in diel fan syn rjochten oan it bisdom Trier jaan, sadat it hof fan Pellenz as *[[Condominium (steatsfoarm)|condominium]]* waard bestjoerd. De namme Pellenz is ôflaat fan it Latynske *palatia* (Palts) of *terra palatina* (Paltsk gea).

De Pellenz is in heuveleftich gebiet mei hjir en dêr omheechstekkende fulkanyske bergen (dy't faak foar in part ôfgroeven binne). It lânskip wurdt yn eastlike rjochting rjochting de Ryn minder heech. It gebiet is yn it westen fral agrarysk, yn it easten is mear yndustry en dan fral yndustry dat gearhingt mei de winning fan boustoffen.

Yn 'e Pellenz lizze de plakken Ochtendung, Kruft, Nickenich, Plaidt, Kretz, Mendig, Kottenheim, Thür en Polch. It gea leit oan 'e A61 en A48 en it spoar Pellenz-Eifel-Bahn. Troch de Pellenz streamt de goed 59 km lange Nette.
Sprookjeshof

De **Sprookjeshof** is in attraksjepark yn Súdlaren yn de Drintske gemeente Tynaarlo. It park rjochtet him op famyljes mei lytse bern.

## Skiednis
Yn 1954 presintearren de Súdlaarder Handelsferiening en it bestjoer fan de VVV harren plannen foar in kabouter- en mearkespark yn it Laarwoudbosk, dat ynspirearre wie op it twa jier earder iepene Mearkesbosk de Efteling. As namme waard *"Sprookjeshof"* keazen, der waard mei sukses beswier oantekene wêrtroch't útwykt wurde moast nei in oare lokaasje. It *"Sprookjeshof"* waard yn 1957 in pear jier letter as pland ferwêzentlike en iepene op it grûngebiet fan hotel *"Huize Eltinge"*.

Yn 1981 waard de famylje Tolner eigener fan it park. Yn 1997 waard der in plan yntsjinne foar in oerdutsen boarterstún, nei jierren fan oanpassingen meitsjen fanwegen beswieren, en diskusjes waard it plan úteinlik yn 2009 goedkard en waard de boarterstún yn 2010 iepene. Yn 2015 waard it park kocht troch de Fryske attraksjehanneler Tjebbe Haringa Yn 2016 waard it restaurant fan it park ferboud ta sjike brasserie.

It tal wriuwings dat ûntstien wie tusken it parkbestjoer en ferskate oerheden oangeande regeljouwing, die de doetiiske eigner Tjebbe Haringa besluten it park te keap te setten.  Yn 2023 waard de Sprookjeshof ferkocht oan de famylje van Nie. Yn 2024 waard de brasserie ferboud ta pankoekenrestaurant en wer in echt ûnderiel fan it attraksjepark. De attraksjes yn it park binne net elektrysk oandreaun mar meganysk, sa moatte folwoeksenen bygelyks fytse om it reuzenrêd yn beweging te krijen. De kommende jierren sille der in tal nije attraksjes pleatst wurde.
Julianatoren

De **Julianatoren** is in attraksjepark yn Apeldoarn yn de Gelderske gemeente Apeldoarn. Julianatoaren tanket syn namme oan de toer út 1910 dy't yn it pretpark stiet

## Skiednis
De útsjochtoer wie 24 meter heech en fan boppen ôf hiene je dan ek in prachtich útsicht oer de bosken en heidefjilden fan de Feluwe. Mei tanksij dit prachtige útsicht waard it restaurant njonken de Julianatoaren *“Belvedêre”* *(moai fiergesicht)* neamd. 

Yn 1942, yn de Twadde Wrâldkriich, easken de Dútsers de Julianatoren op. Mei as gefolch dat de namme "prinses" derôf moast en krige de útscjochtoer de namme *"Julia Toren"*. De útsjochtoer wie foar de Dútsers fansels in perfekte útkykpost. Lykwols, troch it trochgroeien fan 'e beammen moasten se der al gau in ferdjipping boppe-op bouwe.

Yn 1965 kaam de útkyktoer yn hannen fan de gemeente, dy't de toer ferkocht oan de famylje Kreekel, dy 't eigener wie fan it út 1937 datearjende pretpark *"Prins Bernard Dal"*. Dit pretpark lei in stikje leger ûnder oan de berch en wie troch gemeentlike regeljouwingen yn in drege situaasje telâne kommen. De parkearterrein moast plakmeitsje foar it wetterwingebiet fan Apeldoarn. De helte fan de terrassen moasten ôfbrutsen wurde om nije terrassen te kreëarjen. Dit wie spitigernôch net helber en *"Prins Bernard Dal"* waard yn 1966 sletten. Yn 1969 waard it gebou ôfbrútsen en de attraksjes waarden ferpleatst nei de *"Keninginne Juliana Toren"*. Yn de jierren 1970 en 1980 kamen der attraksjes by, wêrûnder in achtbaan.
De maskottes fan it park binne sûnt 2003 twa mûzen Jul en Julia. Yn 2014 waard de namme fan it pretpark feroare yn *"Julianatoren"* sa waard it park yn de Folksmûile ek al neamd. Yn 2022 waard der in tredde achtpaan yn it attraksjepark iepene de *"Texas Twister"* dat wie foar it earst yn 29 jier.
Attractiepark Slagharen

**Attractie- & Vakantiepark Slagharen** is in attraksjepark en fakânsjepark yn Slagharen yn de provinsje Oerisel. It park bestiet sûnt 1963 en hjitte oarspronklik *"Shetland Ponypark Slagharen"*.

## Beskriuwing
It park telt mear as 30 attraksjes, wêrûnder 2 achtbanen. En bestiet út twa parten, dy't ûnderling ferbûn binne troch in haadstrjitte mei winkels en restaurants. Dizze haadstrjitte wurdt *"Mainstreet"* neamd. 

Yn it súdlik part is de yngong en hjir steane attraksjes as *"Apollo"* in sweefmûne yn de foarm fan de moanne, *"Enterprise"* In grutte rûndraaiende skiif dêr 't oan de sydkant gondels befêstige binne. en de *"Free Fall"* In 40 meter hege frijefaltoer. Yn it noardlike part stiet de grutte achtbaan *"Gold Rush"*, *"Red Bandits Adventure"* in attraksje mei boatsjes yn it tsjuster, dy't yn it plak kaam fan de jierrenlang opfierde Wild West Show. Yn dit part stiet ek de nôtmûne de Pionier út boujier 1859. In frijwillige mûnder soarget der foar dat de mûne noch regelmjittig draait.

In kabelbaan mei twa stasjons ferbynt it noardlike en súdlike part fan it park. Dêrneist rydt der in monorail troch it hiele park, mar dizze hat sûnt 2015 noch mar ien stasjon, dizze stiet yn it súdlike part fan it park. 

By it attraksjepark Slagharen heart in fakânsjepark, dit park bestiet út steancaravans en bungalows. In oar part fan it fakânsjepark hjit *"Wigwamwereld Slagharen"* en hjir steane wigwamtinten. Sûnt 2002 is der njonken de *"Wigwamwereld"* ek in kemping.

## Earste achtbaan mei in fertikale looping
Jierrenlang wie achtbaan *"Thunder Loop"* ien fan de ikoanen fan it attraksjepark. In stielen achtbaan dy't yn 1979 iepene waard. De baan hie in lingte fan 592 meter, in maksimale hichte fan 24,5 meter, en in looping. By in rit yn de achtbaan, dy't in minút en 42 sekonden duorre, berikte de trein in maksimale faasje fan 77 kilometer yn it oere. It wie de earste achtbaan ea mei in fertikale looping yn Nederlân. By in keuring tusken it simmer- en winterseizoen yn 2014 waard de achtbaan ôfkard. It wie de bedoeling om de achtbaan foar it nije pretparkseizoen, dat úteinset ein maart 2015, al wer operasjoneel te krijen, de baan waard yn de hjerst fan 2016 demontearre. Yn 2017 kaam de ferfanger fan de *"Thunder Loop"* de *"Gold Rush"* ree.

## Ferneamde attraksjes

## Ferdwûne ferneamde attraksje
Bell (Mendig)

**Bell** is in plak yn 'e lânkring Mayen-Koblenz yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. 

It Eifeldoarp makket diel út fan 'e ferbânsgemeente Mendig.

## Skiednis
De namme fan it plak is nei alle gedachten fan Keltyske oarsprong en betsjut soks as heechlizzend of op 'e hichte. Grêffynsten efter it hjoeddeiske tsjerkhôf tsjut op in bewenning fan likernôch 200 f. Kr.

Letter besetten de Romeinen it gebiet en opgravings brochten leidingen oan it ljocht, dy't noch fierder yn 'e grûn rinne en op Romeinske bewenning tsjutte. Ek bewurke tufstien wize der op dat de Romeinen de dowestien fan Bell eartiids al as boumateriaal brûkten. 

Yn 'e 19e iuw libbe hast it hiele doarp fan 'e bou fan bakûnen. In soad bouwers wiene lang fan hûs oant fier oer de grinzen fan Dútslân hinne om ûnen te bouwen. It materiaal fan 'e ûnen wie ôfkomstich út de groeves om Bell hinne. De dowestien waard mei hynder en wein nei de lokaasje brocht of nei de Ryn, om it fan dêr mei it skip fierder te ferfieren. It ambacht is oant op 'e dei fan hjoed bewarre bleaun en der binne noch trije bedriuwen dy't ûnen bouwe, al is dat net mear neffens itselde konsept.

Troch in bombardemint op 2 maart 1945 rekke de Sint-Florinustsjerke fan Bell slim skeind. De toer waard folslein ferneatige en de rest fan 'e tsjerke rekke slim skeind. Nei de oarloch bouden de ynwenners harren tsjerke wer op.

Oant nei de Twadde Wrâldkriich prate it hiele doarp noch it saneamde *Beller Platt*. Hjoed-de-dei wurdt it dialekt hast net mear praat.

## It besjen wurdich
* De Sint-Florinustsjerke (1913-1915).
Saffig

**Saffig** is in plak yn 'e lânkring Mayen-Koblenz yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. It plak heart by de ferbânsgemeente Pellenz, wêrfan't Plaidt it haadplak is.

## Geografy
Saffig leit yn 'e Pellenz oan 'e lofter kant fan 'e Ryn fan it Neuwieder Bekken. De Pellenz is in âld kultuerlânskip yn it easten fan 'e Eifel. Troch it plak streamt de Nette. Tichteby it swimbad mûnet yn 'e Nette de Burbach út, dy't de boarne yn it Slotpark hat.

## It besjen wurdich
* De katolike Sesiliatsjerke is neffens in ûntwerp fan  de barokke arsjitekt Balthasar Neumann (1739–1742) boud. 
* It slot fan Saffig is in lyts slot dat eartiids yn it besit wie fan it greveskaai Von der Leyen.
* De synagoge fan Saffig is in lyts monumint út it midden fan 'e 19e iuw.

## Ofbylden

Saffig - Lytse Slot.jpg|Slot.
Saffig, katolike pastorije.jpg|Pastory.
Katham

**Katham** is in buorskip yn de gemeente Edam-Volendam yn de Nederlânske provinsje Noard-Hollân, yn de krite Wetterlân. Katham is in buorskip oan 'e súdwestrâne fan it doarp Volendam en is hast alhiel omjûn troch de bebouwing fan dat doarp. De buorskip grinzget ek oan de himrik fan it doarp Katwoude.

## Skiednis
Katham waard foar it earst neamd yn 1460 yn it Diversoarium fan it kleaster Galilea Minor by Monnickendam. De namme Katham is in gearstalling fan *-ham* itjinge "oanslike lân yn in bocht fan in wetterrin" betsjut en *kat*, dat gauris foarkomt foar it earste part fan plakken tichteby it wetter, de bistenamme, in persoanenamme of in fariant fan "kaai", "ouwerwâl", "smelle lege dyk fan ierde".. 

Katham hat altyd in lyts buorskip west en lei oan de seedyk tusken Volendam en Katwoude yn en bestie benammen fan de feehâlderij. Foar 1950 bestie de buorskip út trije stjelppleatsen, twa wenten mei oanboude kowestâlen en twa gewoane wenten. Nei 1980 wiene der grutte útwreidings fan Volendam yn 'e rjochting fan Katham en ûnderwilens binne alle trije pleatsen sloopt. Fan it âlde agraryske karakter fan it plak is hjoed-de-dei net folle mear werom te finen.

## It besjen wurdich
Katham is ferneamd om de mûne *Kathammer*, in kantige muonts fan 1896, dy't yn de himrik fan Katwoude stiet en in ryksmonumint is. Ek ferneamd is it *Heitje van Katham*, in lyts natoergebiet dy't út in smelle stripe lân mei heechfean mei unike floara bestiet, dy't nearne oars yn Noard-Hollân foarkomt.

## Keppeling om utens
* Side oer Katham
Purmer

**Purmer** is in polder en eardere binnensee yn de Nederlânske provinsje Noard-Hollân. De polder omfiemet in part fan Purmerein en it bûtengebiet tusken Purmerein, Edam, Zedde, Overleek en Ilpendam. Yn de polder leit in buorskip mei deselde namme mei likernôch 220 ynwenenrs. De polder en buorskip binne ferdield oer de gemeenten Edam-Volendam, Purmerein en Wetterlân.

## Skiednis
Foar it drûchlizzen fan de polder wie de Purmer part fan guon bysûndere binnenseeën yn wat hjoed-de-dei de provinsje Noard-Hollân is, mank mei de Skermer en Beemster. Dy marren wiene yn iepen ferbining mei de Sudersee en dêr wie sâlt wetter en ebbe en floed. De Purmer hie in ferbining troch de Purmer Ee mei de Sudersee en troch de Where mei de Beemster. Om't de Purmer in iepen ferbing mei de see hie, wie der, foar in middelgrut mar, in soad wâlôfslach troch weagen en streaming. Dat wie, mank mei it krijen fan mear lânbougrûn reden foar it drûchlizzen. De Purmer Ee wie al yn 1481 ôfsletten troch de daam *Nieuwendam* by Monnickendam. 

Yn 1618 waard úteinset mei it drûchmeallen fan de mar. Neffens Jan Wagenaar waard it wurk hoholden omreden de fûleindigens fan de godstsjinststrideraasjes yn dy snuorje. Yn 1620 waard it meallen fannijs ferfette en yn 1622 wie de 2680 bunder grutte polder drûch.

Foar de drûchmakkerij wie dêr by Ilpendam de Nespolder, dy't yn de Purmer kaam te lizzen. De Nespolder waard letter brûkt fean ôf te graven. 

Nei it drûchmeitsjen waarden yn de Purmer 19 bûtenpleatsen boud, lykas *Ilpenstein*. Dy binne ûnderwilens allegear fuorthelle.

De âlde ferbinings fan de Purmer mei de Sudersee en de Beemster besteane hjoed-de-dei noch hieltyd. It binne de Purmer Ee, dy't nei Monnickendam rint, en de Where, dy't dwers troch Purmerein hinne streamt. 

## Yndieling
It meast lanlik is hjoed-de-dei de bewenning fan it súdlikste en eastlike part. Dat foarmet de buorskip Purmer, ek wol oantsjut as "polderbuert" of "poldermienskip". It is oer trije gemeenten ferparte. De gemeente Wetterlân brûkt de namme De Purmer ta ûnderskiedning fan de namme dy't Edam-Volendam brûkt. Ferskate strjitten dy't yn de Purmer lizze wurde ûnderskaat troch oan de strjitnamme in letter ta te heakjen: E foar Edam-Volendam, M (Monnickendam) foar Wetterlân en P foar Purmerein. Sa is dêr bygelyks in *Oosterweg E* en *Oosterweg M*. 

Sûnt it drûchlizzen wie de Purmer in lânbougebiet, mar it part westlik fan de *Westerwg* is hjoed-de-dei tige ferstedske troch it úttynjende Purmerein, dêr't er syn namme fan de "ein fan de Purmer" wei hat. De stêd hat twa wenwiken yn de Purmer boud, Purmer-Noard en Purmer-Súd en yndustryterrein *De Baanstee*. It doarp Purmerbuurt lei ynklamme tusken de nijbou fan Purmerin, de Purmerbosk en in golfbaan.

## Ofbylden

Waterland_1288.jpg|Wetterlân yn 1288 mei de binnensee Purmer
Bedijkte_Purmer_1683_(26252370885).jpg|De Purmerolder yn 1683
Purmerringvaart.jpg|De Purmerringfeart yn Purmerein mei rjochts de Purmer
Purmer_400jaar_20220313_111949.jpg|Yn 2022 wie de Purmer 400 jier drûch. It begjin fan de *Monnickendammerweg*


## Keppeling om utens
* Drûchmakkerij de Purmer
* Bedykjen fan de Purmer
* 400 Jier Purmer
Purmerein (gemeente)

**Purmerein** of **Poarmerein** (Nederlânsk en offisjeel: *Purmerend*) is in gemeente yn de Nederlânske provinsje Noard-Hollân. De gemeente hat  ynwenners (, boarne: CBS) op in oerflak fan 93,73&nbsp;km². Haadplak fan de gemeente is de stêd Purmerein.

De gemeente Purmerein is part fan de Ferfierregio Amsterdam en de Metropoalregio Amsterdam.

## Skiednis
De kolleezjes fan Purmerein en Beemster sleaten op 4 septimber 2018 in bestjoerlik akkoard en fusearje op 1 jannewaris 2022. Yn 2020 stelden de gemeenterieden it weryndielingsadvys fêst foar de nije gemeente Purmerein. De definitive sjenswize en it weryndielingsadvys waarden yn juny 2020 troch Deputearre Steaten fêststeld en dêrnei oan de minister fan Ynlânske Saken en Keninkryksrelaasjes tastjoerd. It oanbelangjende wetsfoarstel waard op 21 febrewaris 2021 troch de Twadde Keamer en op 25 maaie 2021 troch de Earste Keamer oannommen.

## Kearnen
De gemeente Purmereinbestiet út de folgjende kearnen:

Fierder bestiet de gemeente út de buorskippen: Arenberg, Assummerbuurt, De Blikken Schel, De Zevenhuisjes, Halfweg, Het Hoekje, Hoornsche Keet en Klaterbuurt

## Keppeling om utens
* Hiemside fan de gemeente Purmerein
Sprendlingen

**Sprendlingen** is in *[[Ortsgemeinde]]* yn 'e lânkring Mainz-Bingen yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. It is it haadplak fan 'e ferbânsgemeente Sprendlingen-Gensingen.

Sprendlingen leit yn Rynhessen, likernôch 10 km noardeastlik fan Bad Kreuznach. De Ryn-Paltske haadstêd Mainz leit himelsbreed 25 km noardeastlik fan 'e gemeente. 

## It besjen wurdich
* Protestantske Michaeltsjerke.
* Roomsk-katolike Sint-Michaeltsjerke.
* Alde riedshûs.

### Museum
* It Heimatmuseum oan 'e St. Johanner Straße.

## Ofbylden

2024 Sprendlingen, protestantske tsjerke.jpg|Protestantske Michaeltsjerke.
2024 Sprendlingen, roomske Michaeltsjerke.jpg|roomske Michaeltsjerke.
2024 Sprendlingen, folksskoalle Schulstraße 44.jpg|Folksskoalle.


2024 Sprendlingen, Gertrudenstraße 16, fakwurkhûs (1806).jpg|Gertrudenstraße.
2024 Sprendlingen, barok wenhûs oan 'e Schmittstraße 4.jpg|Schmittstraße.
Sprendlingen, synagoge (2).jpg|Synagoge.
Sprendlingen-Gensingen

De **Verbandsgemeinde Sprendlingen-Gensingen** is in ferbânsgemeente  yn 'e lânkring Mainz-Bingen yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. De gemeente leit súdeast fan Bingen en súdwest fan Mainz. It haadplak fan 'e gemeente is Sprendlingen.

De ferbânsgemeente waard op 1 maart 1972 oprjochte. De gemeente hearde doe noch by de lânkring Alzey-Worms, mar is sûnt 16 maart 1974 by de lânkring Mainz-Bingen yndield. 

## Gemeenteyndieling
It gemeenteferbân bestiet út de folgjende Ortsgemeinden.

# Aspisheim
# Badenheim
# Gensingen
# Grolsheim
# Horrweiler
# Sankt Johann
# Sprendlingen
# Welgesheim
# Wolfsheim
# Zotzenheim
Sankt Johann (Mainz-Bingen)

**Sankt Johann** is in *[[Ortsgemeinde]]* yn 'e lânkring Mainz-Bingen yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. Sankt Johann heart by de ferbânsgemeente Sprendlingen-Gensingen.

## It besjen wurdich
De protestantske, heechgoatyske Jehannestsjerke is it belangrykste monumint fan it doarp en ek ien fan 'e belangrykste tsjerken yn Rynhessen. De tsjerke waard yn 'e twadde helte fan 'e 14e iuw troch de greven fan Sponheim-Kreuznach as beafeartstsjerke boud en leit oan it Rynhessyske Sint-Jabikspaad. Yn 'e tsjerke binne midsiuwske muorreskilderings bewarre bleaun, û.o. in 6 by 8 m grutte foarstellng fan 'e stiftersfamylje dy't Kristus en Marije ferearje. Dêrnjonken binne ek de moderne tsjerkefinsters fan Heinz Hindorf it besjen wurdich. It oargel yn 'e tsjerke waard yn 1793 troch Johann Philipp Oberndörfer foar Roßdorf by Darmstadt boud. Sûnt 1848 stiet it oargel yn Sankt Johann.

## Eveneminten
Ienris yn it jier wurdt al sûnt de midsiuwen de *Sankt Johanner Jahrmarkt* organisearre. Dy wurdt yn it wykein nei de feestdei fan Jehannes (24 juny) fierd.
Wolfsheim

**Wolfsheim** is in *[[Ortsgemeinde]]* yn 'e lânkring Mainz-Bingen yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. 

Sûnt 1972 is Wolfsheim in ûnderdiel fan it gemeenteferbân Sprendlingen-Gensingen.

## It besjen wurdich
* De protestantske tsjerke hat in romaanske sealtektoer út de 12e iuw. It skip waard yn 1586-1587 boud en yn 'e jierren 1747-1748 ferboud en fergrutte.
* Oan 'e Kreuznacher Straße 4 stiet in ier 18e-iuwsk fakwurkhûs. 
* Op it tsjerkhôf stiet in kriichsmonumint foar de fallen soldaten yn 1914-1918. 
* It gemeentehûs oan 'e Kreuznacher Straße 7 (1896) is it eardere skoalgebou.

## Ofbylden

Wolfsheim Evangelische Kirche 20101007.jpg|Protestantske tsjerke.
2024 Wolfsheim, Kreuznacher Straße, kultuerhûs (1).jpg|Kreuznacher Straße 4
2024 Wolfsheim, fontein.jpg|Fontein.
Brânhichte

In **brânhichte** (of **brânheuvel**) is in soarte fan grêfhichte wêrby 't de heuvel oer de oerbliuwsels fan in brânsteapel en kremaasjeresten opsmiten is. In brânhichte wurdt ek wol **brângrêf** neamd.

Brânhichten komme út de izertiid. Se hawwe soms in groppe. Brânhichten lizze faak yn grutte groepen byinoar. Oars as by 'normale' grêfhichten, komme byjeften net faak foar. Der wurde bytiden raande foarwerpen fûn dy 't op de brânsteapel oanwêzich wiene.

Brandhichten binne ûnder oare fûn:
*by Emmen (deunby hunebêd D41)
*by de Galgenberg tusken Sleen en Zweeloo
*op it Noormansveld by Dwingeloo
*by begraafplak *Zevenberg* by Pesse
*op it *Hunnetsjerkhôf* tusken Oosterhesselen en Wachtum
*op it Holtingerfjild by Uffelte
*op de Boshoverheide
*Heuvel 7 fan *de Zevenbergen* ûnder Oss
*oan de Diedenweg yn Wageningen
*by Stegeren, Hoogengraven (de fjildnamme fan it terrein is Calsum.)
Vendersheim

**Vendersheim** is in *[[Ortsgemeinde]]* yn 'e lânkring Alzey-Worms yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts.

It plak leit tusken Mainz (likernôch 28 km) en Alzey (likernôch 14 km) yn 'e regio Rynhessen. It heechste berchmassyf fan 'e Palts is de Donnersberg, dy'sa'n 30 km súd-súdwestlik leit. Vendersheim wurdt lykas in nei it suden ta iepene hoefizerfoarm fan wynbergen omfieme en hat mear as 1500 oere sinneskyn yn 't jier. De boaiem is tige fruchtber en bestiet út ferware löss, it saneamde lössliem.   

## Skiednis
Yn 406 nei Kristus stutsen de Franken de Ryn oer, dy't harren tusken Donnersberg en de Ryn nei wenjen setten. De nije plakken krigen faak nammen dy't mei -heim einigen. Kening Klovis liet him yn 498 dope en sûnt wiene Franken kristenen. Yn de tiid dêrnei ûntstie Vendersheim nei alle gedachten as in Frankyske, kristlike delsetting.  

Yn 'e 15e iuw hearde it gebiet ta de jonkers fan Faust von Stromberg. Mei de reformaasje fan Kar-Palts waard Vendersheim yn 1556 in lutherske parochy. De tsjerke waard ek luthersk, mar moast nei de Westfaalske Frede fan 1648 mei katoliken dield wurde. Sûnt dy tiid hiene katolike, lutherske en grifformearde ynwenners yn Vendersheim likense rjochten. Mei't yn 1660 de jonkers fan Faust zu Stromberg wer katolyk waarden, ferfoel it tsjerkefermogen oan 'e katoliken.  

Yn 1730 stoar it skaai fan Faust von Stromberg út en ferfoel Vendersheim oan it hûs fan 'e greven van Eltz, dêr't it oant de ein fan 'e 18e iuw ûnder hearde. De Martinustsjerke waard in simultaantsjerke en katoliken en lutheranen brûkten deselde tsjerke. 

Mei help fan 'e greven Eltz bouden de katoliken yn 1790-1791 in nije Martinustsjerke, wylst de protestanten de âlde tsjerke holden. Nei't de Rynhessyske lutheranen en grifformearden fusearren yn 1822 ta ien protestantske tsjerke waard de âlde Martinustsjerke yn 1869 ôfbrutsen en ferfongen troch it hjoedeiske gebou. 

## Ofbylden

2024 Vendersheim, roomske Sint-Martinustsjerke.jpg|Sint-Martinustsjerke.
2024 Vendersheim, protestantske tsjerke.jpg|Protestantske tsjerke.
2024 Vendersheim, kriichsmonumint op it tsjerkhôf.jpg|Kriichsmonumint.
Middenbeemster

**Middenbeemster** is in doarp yn de gemeente Purmerein yn de Nederlânske provinsje Noard-Hollân. It doarp leit yn it midden fan de Beemsterpolder en wie foar 1 jannewaris 2022 it haadplak fan de doe ophefte gemeente Beemster. Yn de himrik fan Middenbeemster falle de buorskippen Oostbeemster en Zuidbeemster.

Middenbeemster hat  ynwenners ().

## Geografy
Sa't de namme al seit leit Middenbeemster yn it midden fan de Beemsterpolder. Nei't de polder drûchlein waard, waard er systematysk ferkavele en de doe ûntstiene delsettings systematysk neamd nei de lizzing dêrfan. 

## Skiednis
Middenbeemster is it âldste doarp fan de Beemster. Mei it oanlizzen fan in rjochthoekich plein yn 1610 en de bou fan de tsjerke yn 1623 oan dat plein, ûntstie dêr al rillegau in buorren dy't grutter wie as de measte buerten yn de Beemster dy't nei it drûchmeitsjen ûntstien wiene. It plein waard oanlein yn de midkavel fan de Beemster, dêr't de plaknamme dan ek fan ôflaat is. De tsjerke, Keyser- of Beemstertsjerke, waard troch de stedsarsjitekt fan Amsterdam, Hendrick de Keyser, ûntwurpen. 

Middenbeemster woeks om it plein en de tsjerke hinne ta it sintrum fan de Beemster. Op it plein waard al gau in feemerk holden. Oan de rânen waard in hearehûs, in weeshûs en in skoalle boud. Net fier dêr wei waard de nôtmûne *De Nachtegaal* boud. Middenbeemster bleau de wichtichste kearn fan de Beemster. Hoewol't it doarp him yn de twadde helte fan de 20e iuw útwreide, waard it rjochthoekige patroan net loslitten. Alle lettere útwreidings waarden neffens dat patroan boud. Oan alle taheakke buerten is te sjen út hokker tiidrek dy komme en hokker wenferlet dêr wie, fan rychjehûzen oant frijsteande wenten mei sleatten en lytse grêften tusken de hûzen troch.

## Monuminten
Middenbeemster hat in stikmannich ryksmonuminten, lykas de herfoarme tsjerke, de nôtmûne *De Nachtegaal*, guon hearehuzen en monumintale stjelppleatsen. Yn in monumintale stjelp fan 1877 is it Agrarysk Museum Westerhem fêstige

## Ofbylden

Midden_Beemster,_Middenweg_148.jpg|Herfoarme tsjerke
Midden_beemster.jpg|It plein yn Middenbeemster
Midden-Beemster_-_Korenmolen_De_Nachtegaal_maart_2016_-_CC-BY-SA.jpg|*De Nachtegaal*


## Ferneamde ynwenners
* Carel Fabritius (1622-1654), skilder
* Francien de Zeeuw (1922-2015), Nederlânsk fersetsstrider yn de Twadde Wrâldkriich

## Keppeling om utens
* Histoarysk Selskip Middenbeemster
Eltz (Rynlânsk adelskaai)

**Eltz** is de namme fan in âld adelskaai út it Dútske Rynlân. De famylje heart ta de oeradel fan 'e Mûzelkrite en moat net betiizge wurde mei it Nedersaksyske skaai mei deselde namme. Guon takken fan it skaai besteane ek hjoed-de-dei noch. 

## Skiednis
Yn âldere literatuer wurdt der skreaun dat al yn 690 ûnder de foarname ynwenners fan Trier in ridder mei de namme Eberhardus zu Eltz libbe. Neffens de genealooch Johann Maximilian von Humbracht begjint de stambeam fan 'e famylje mei Georg yn it jier 938, wylst it "Genealogisches Handbuch des Adels" de stamheit Rudolfus neamt, dy't fan 1150 oant 1157 yn oarkondes foarkomt. 

Hy wie it earste lid fan 'e famylje dy't de namme fan it stamkastiel Eltz oannaam. Rudolf wie in trouwe oanhinger fan 'e Staufenkeizer Freark I Barbarossa en krige út tankberens foar syn tsjinst yn it leger in stik lân as lien. De ûnûnderbrutsen stambeam begjint mei Petrus nobilis vir, dominus de Eltze, dy't tusken 1210 en 1257 yn oarkondes neamd wurdt. Nei alle gedachten wie hy in soan fan Elias I fan Eltz, dy't op 27 maaie 1194 as bewenner fan it kastiel Eltz neamd wurdt. Nei de Eltzer fete tusken 1331 en 1336 waard yn 1356 it rykslienferbân opheft en waard it kastiel in lien fan it ryksstift Trier. De keizerlijke fazallen fan Eltz waarden sûnt fazallen fan 'e aartsbiskop en karfoarst fan Trier.

De hearen fan Eltz wiene iuwenlang nau ferbûn mei de stêd Münstermaifeld. Yn 'e lette midsiuwen bestjoerde it skaai de stêd. Yn 'e eardere stiftstsjerke fan 'e stêd binne harren grêven te sjen. Tige moai binne de epitafen fan it echtpear Cuno fan Eltz en Ella fan Esch, twa reliëfplaten fan basalt, it moarmeren grêf fan Nikolaus fan Eltz en syn frou Maria fan Hoort en it monumint foar harren soan Johann Wilhelm Antonius Bertramus hear fan Eltz, domhear fan Trier. 

## Besit
De aadlike line fan 'e gouden liuw (sa neamd neffens de kleur fan 'e liuw fan it wapen) Eltz-Kempenich is hjoed-de dei noch jimmeroan eigner fan it kastiel Eltz en it Eltzer Hof yn Eltville. It stamkastiel, dat al mear as 8 iuwen yn 'e famylje is, kin hjoed-de-dei troch toeristen besocht wurde. It wynbouareaal yn Eltville waard yn 1976 om ekonomyske redenen en foar de oanlis fan in wei ferkocht. By de eardere eigendommen hearden ek de *Eltzer Höfe* yn Mainz en Boppard en it kastiel slot Eltz yn it Kroaasje Vukovar.

De aadlike line Eltz-Rübenach, dy't it wapen mei in sulveren liuw draacht, wennet noch jimmeroan op it kastiel Kühlseggen, wylst it kastiel hûs yn Koblenz-Rübenach (sûnt 1316 eigendom fan 'e famylje) en it kastiel Wahn ferhierd wurdt. Yn 1840 krige Clemens frijhear fan Eltz-Rübenach de Fronhof yn Merheim yn syn besit.

## Ofbylden

Burghaus der Freiherrn von Eltz-Rübenach Koblenz 2012.jpg|Kastielhûs yn Rübenach
Burg Kuehlseggen1.jpg|Kastiel Kühlseggen
Eltzer Hof Eltville am Rhein.jpg|Eltzer Hof, Eltville 
Schloss Wahn Innenhof 2.jpg|Slot Wahn
Manor Eltz, Vukovar, Croatia.jpg|Slot Eltz, Vukovar
Eltzer Hof.jpg|Eltzer Hof, Mainz 
Boppard, Oberstraße 140, 142 20170322 002.jpg|Eltzer Hof, Boppard