open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
PC 2016

De **[[PC]] fan [[2016]]** waard op woansdei 3 augustus ferkeatst. De 163ste edysje waard ferkeatst op in reinige dei, en de winners wienen Jan-Dirk de Groot, Renze Pieter Hiemstra en Hans Wassenaar.

## It Lotsjen
De lotting hie as resultaat dat de beste partoeren wol aardich ferdield sieten. Allinne de bruorren Taeke en Bauke Triemstra moasten fuortendaliks yn de earste omloop tsjin inoar.

## Earste List
De partij wêr't de measte belangstelling foar wie, wie fansels dy fan Gert-Anne van der Bos mei Taeke Triemstra tsjin it partoer fan Bauke Triemstra. Meidat opslagger Gert-Anne it perk net fine koe en it partoer fan Bauke Triemstra degelik keatste mei foaral in goeie foarynse Dylan Drent moasten de winners fan 2015 al yn de earste omloop belies jaan. Dat wie wol in sneu ôfskied fan Daniël Iseger dy't syn lêste PC keatste.

Fierder wie de lêste partij fan de earste list in tige spannende partij tusken de earste klasse partoeren fan Johannes van der Veen en Peter van Zuiden. It waard sels alles oan de hang, wêrnei't it partoer fan Peter van Zuiden trochgie nei de twadde list.

## Twadde list

## Heale finale

## Finale

### Kening PC 2016
Hans Wassenaar waard útroppen ta kening fan dizze PC.
Gladys Bissonette

**Gladys Bissonette** (yn it Pine Ridge Yndianereservaat (Súd-Dakota), 1918 – dêre, ±1975) wie in Amerikaansk minskerjochte-aktiviste fan etnysk Yndiaansk komôf, dy't opkaam foar de rjochten fan 'e Lakota. Begjin 1970-er jierren wie hja behelle yn 'e striid tsjin 'e korrupte stammepresidint Dick Wilson en die se teffens mei oan 'e Besetting fan Wounded Knee.

## Libben
Bissonette waard yn 1918 berne yn it Pine Ridge Yndianereservaat yn it súdwesten fan 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota. Mei û.m. Ellen Moves Camp wie hja ein jierren sechstich en begjin jierren santich ien fan 'e froulike stamâldsten fan 'e Oglala-Lakota. Under it bewâld fan Dick Wilson, dy't yn 1972 presidint waard fan 'e Oglala Sû Stamme fan it Pine Ridge Reservaat fan Súd-Dakota, ûntjoech Bissonette har ta ien fan 'e liedende minskerjochte-aktivisten fan har folk. Wilson wie in alkoholistyske dranksmokkelder, dy't dy't as setbaas fan it Amerikaanske federale regear yn Washington, D.C. fungearre en mei syn autoritêre manear fan dwaan grutte opskuor yn it reservaat feroarsake. Hy waard beskuldige fan machtsmisbrûk, korrupsje en fysike mishanneling fan syn politike tsjinstanners.

Behalven dat Bissonette har sterk fersette tsjin it skrikbewâld fan Wilson, wie se ek belutsen by de ferneamde Besetting fan Wounded Knee. Dêrby waard it plakje Wounded Knee, dêr't yn 1890 it lêste ferset fan 'e Lakota tsjin 'e Amerikaanske oerhearsking yn bloed smoard wie, troch sa'n twahûndert Oglala-Lakota en oare leden fan 'e Amerikaanske Yndiaanske Beweging ynnommen. Under lieding fan Dennis Banks, Carter Camp en Russell Means waard Wounded Knee dêrnei 71 dagen lang (fan 27 febrewaris oant 8 maaie) beset holden, wêrby't de aktivisten in belegering troch de FBI en de United States Marshals Service trochstiene. Hjirby kamen twa aktivisten om, wylst twa plysjeminsken ferwûne rekken. Bissonette wie mei û.m. Ellen Moves Camp, Leonard Crow Dog en Frank Fools Crow ien fan 'e Oglala-stamâldsten dy't de besetting oanmoedigen, en hja naam der sels ek oan diel. Under de belegering fan Wounded Knee wurke hja yn 'e lytse klinyk dy't de aktivisten yn it doarp opset hiene.

Nei Wounded Knee kearde Bissonette werom nei hûs. Op 17 oktober 1973 waard har soan Pedro Bissonette, in minskerjochte-aktivist dy't him as lieder fan 'e Oglala Civil Rights Organization (OSCRO) yn it bysûnder oankante hie tsjin it bewâld fan Dick Wilson oer it reservaat, deasketten troch in agint fan it BIA, sabeare om't er him tsjin syn arrestaasje fersette. Hoewol't ûndersyk letter oantoande dat Bissonette mei in gewear deasketten wie fan minder as 60&nbsp;sm ôfstân, waard nimmen ea foar de moard ferfolge. Op 30 maart 1975 ferlear Bissonette ek har pakesizzer Richard Eagle, doe't dy omkaam by in ûngelok wylst er mei in gewear oan it boartsjen wie. Gladys Bissonette stoar net lang dêrnei.
Oglala Civil Rights Organization

**Oglala Civil Rights Organization** of **OSCRO** ("Oglala Boargerrjochte-organisaasje") wie in minskerjochte-organisaasje dy't yn febrewaris 1973 oprjochte waard yn it Pine Ridge Yndianereservaat, yn 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota. It doel fan dizze organisaasje wie de ôfsetting fan 'e autoritêre Dick Wilson, dy't yn 1972 yn it reservaat oan 'e macht kommen wie, en der mei syn eigen paramilitêre milysje, de Guardians of the Oglala Nation, in wier skrikbewâld útoefene, wêrby't er syn politike tsjinstanners yntimidearje en mishannelje liet. De lieder fan 'e OSCRO wie de jonge aktivist Pedro Bissonette, en fierders wiene der ek ferskate stamâldsten fan 'e Oglala Sû Stamme fan it Pine Ridge Reservaat fan Súd-Dakota by belutsen, wêrûnder Bissonette syn mem Gladys Bissonette, Ellen Moves Camp, Leonard Crow Dog en Frank Fools Crow.

Yn febrewaris 1973 rûn in besykjen fan 'e OSCRO om Wilson fia in formele ôfsettingsproseduere oan 'e dyk te setten op 'e non troch breklike tarieding en de stipe dy't Wilson fan 'e Amerikaanske federale oerheid krige. Fan febrewaris oant maaie fan datselde jier wie de OSCRO djip behelle yn 'e Besetting fan Wounded Knee. Dêrby waard it plakje Wounded Knee, dêr't yn 1890 it lêste ferset fan 'e Lakota tsjin 'e Amerikaanske oerhearsking yn bloed smoard wie, troch sa'n twahûndert Oglala-Lakota en oare leden fan 'e Amerikaanske Yndiaanske Beweging ynnommen. Under lieding fan Dennis Banks, Carter Camp en Russell Means waard it dêrnei 71 dagen lang beset holden, wêrby't de aktivisten in belegering troch de FBI en de United States Marshals Service trochstiene. Hjirby kamen twa aktivisten om, wylst twa plysjeminsken ferwûne rekken.

Op 17 oktober 1973 waard OSCRO-lieder Pedro Bissonette deasketten troch in agint fan it BIA, sabeare om't er him tsjin syn arrestaasje fersette. Nettsjinsteande it feit dat ûndersyk letter oantoande dat Bissonette mei in gewear deasketten wie fan minder as 60&nbsp;sm ôfstân, waard nimmen ea foar de moard ferfolge. Hoewol't de OSCRO neitiid troch brekme oan liederskip yn 'e nederklits rekke, sette de organisaasje de striid noch fuort oant 1976, doe't Wilson einlings en te'n lêsten ferslein waard by nije ferkiezings foar it amt fan stammepresidint.
Hilda Neihardt

**Hilda Neihardt** (Bancroft (Nebraska), 6 desimber 1916 – Coatesville (Indiana), 27 desimber 2004) wie in Amerikaansk abbekate en publisiste fan mingd Deensk-Dútsk etnysk komôf. Hja wie de dochter fan dichter en etnolooch John G. Neihardt, dy't hja holp by it skriuwen fan syn ferneamde boek *Black Elk Speaks*, oer de fizioenen fan 'e foaroansteande Lakota-medisynman Swarte Wapity (*Black Elk*). Letter ûntjoech hja har ta promoatster fan it wurk fan har heit.

## Libben en karriêre
Neihardt waard yn 1916 berne yn Bancroft, yn 'e Amerikaanske steat Nebraska, as de dochter fan dichter, skiedkundige en etnolooch John G. Neihardt en dy syn frou Mona Martinsen. Yn 1920 ferhuze hja mei har âlden nei Branson, yn it Ozark-berchtme fan 'e steat Missoury, en letter nei Springfield en nei St. Louis. Mei fyftjin jier holp Neihardt har heit as 'offisjeel waarnimmer' by dy syn petearen mei Swarte Wapity, in foaroansteande medisynman fan 'e Lakota-Yndianen. De fizioenen en oare ferhalen fan Swarte Wapity (*Black Elk*) soene letter de basis foarmje foar har heite boek *Black Elk Speaks*, dat útkaam yn 1932.

Hilda Niehardt genoat har oplieding oan 'e pleatslike kweekskoalle yn Springfield en studearre dêrnei oan it Wayne State College yn Wayne (Nebraska). Se rûne har stúdzje ôf mei in bachelortitel oan 'e Universiteit fan Nebraska-Lincoln. Neitiid wurke se ferskate jierren op it Switserske konsulaat yn St. Louis, foar't se yn 1944 tsjinst naam yn it frouljuskorps fan it Amerikaanske Leger. Hja wie û.m. legere yn Pasco, yn Washington, dêr't se as loftferkearsliedster fungearre. Op 4 april 1944 troude Neihardt mei Albert J. Petri, mei wa't se trije bern krige, Gail, Robin en Coralie. (Soan Robin naam letter Neihardt har famkesnamme oan as syn efternamme en brûkte 'Petri' as syn middelnamme.)

Yn 1960 sette Neihardt mei 44 jier útein mei in stúdzje rjochten oan 'e Universiteit fan Missoury, dy't se yn 1963 bekroande mei in masterskip yn 'e rjochten. Neitiid wie se de earste froulike abbekaat dy't in praktyk hie yn sintraal Missoury. Hja wenne doedestiden yn Columbia, dêr't se in krúsjale rol spile by de oankeap fan lân foar de stifting fan it Steatspark Rock Bridge.

Nei't se mei pinsjoen gien wie, ûntjoech Neihardt har ta in net wurch te krijen promoatster fan it wurk fan har heit. Dêrta redigearre se û.m. de blomlêzings *The End of the Dream and Other Stories* en *The Giving Earth*. Teffens skreau se sels it boek *Black Elk Speaks and Flaming Rainbow*, dêr't se har persoanlike oantinkens yn optekene oan sawol har heit as de grutte medisynman. Fierders hie se mei Lori Utrecht de redaksje oer de útjefte *Black Elk Lives: Conversations with the Black Elk Family*, en skreau se ek *The Broidered Garment: The Love Story of Mona Martinsen and John G. Neihardt*, oer har âlden. Mei *Black Elk Lives* wûn se yn 2001 de Nebraska Book Award yn 'e kategory non-fiksje. Yn 2004 waard har noch in earedoktoraat taparte troch it Wayne State College. Neihardt ferstoar op 27 desimber 2004, yn 'e âlderdom fan 88 jier, yn Coatesville yn Indiana.
Wite Earn

## Persoanen
* Wite Earn (Pâny) (*White Eagle*), in opperhaad fan 'e Pâny (*Pawnee*)
* Wite Earn (Ponka) (*White Eagle*), in opperhaad fan 'e Ponka (*Ponca*)

## Underskiedings
* Oarder fan de Wite Earn (Poalen), in Poalske ûnderskieding
* Oarder fan de Wite Earn (Servje), in ûnderskeiding yn it Keninkryk Servje (1883-1918) en yn it Keninkryk Joegoslaavje (1918-1945)
White Eagle

## Plakken
* White Eagle (Oklahoma), in doarp yn 'e Amerikaanske steat Oklahoma

## Persoanen
* White Eagle (Pâny), in opperhaad fan 'e Pâny (*Pawnee*)
* White Eagle (Ponka), in opperhaad fan 'e Ponka (*Ponca*)
* White Eagle, de namme dy't guon Yndiaanske folken út it Amerikaanske Noardwesten taparten oan John McLoughlin, in keapman fan 'e Hudsonbaaikompanjy

## Films
* ''White Eagle'' (fúljeton út 1922), in Amerikaanske filmfúljeton út 1922
* ''White Eagle'' (film út 1932), in Amerikaanske film út 1932
* ''White Eagle'' (fúljeton út 1941), in Amerikaanske filmfúljeton út 1941
* ''White Eagle'' (film út 1941), in Argentynske film út 1941
* ''The White Eagle'' (film út 1942), in Amerikaanske koarte film út 1942

## Muzyk
* ''White Eagle'' (album), in album fan Tangerine Dream út 1982
White Eagle (Oklahoma)

**White Eagle** is in *[[unincorporated community]]* yn Kay County, Oklahoma, yn de Feriene Steaten. It leit yn in gemeentefrij gebiet dat bestjoerlik en postaal ûnder it folle gruttere plak Ponca City falt, dat in eintsje nei it noarden leit. (Dat is in sitewaasje dy't ferlike wurde kin mei útbuorrens yn Fryslân dy't binnen de himrikken fan gruttere doarpen lizze.) Oare nammen foar it plak binne *Ponca*, *White Eagle Agency* en *Whiteagle*. Yn 2020 hie White Eagle 520 ynwenners.

## Skiednis
White Eagle waard stifte op it plak dêr't omtrint 1877 it Yndiaansk agintskip fan it doetiidske Yndianereservaat fan 'e Ponka fêstige wie, dat letter ûnder de Wet-Curtis fan 1898 krekt as alle oare reservaten yn Oklahoma opheft is. White Eagle is ferneamd nei it Ponka-opperhaad Wite Earn (Ingelsk: *White Eagle*, ±1840-1914), dy't it wichtichste opperhaad fan 'e Ponka wie doe't hja yn 1877 út Nebraska wei nei it Yndiaanske Territoarium (no Oklahoma) ta deportearre waarden. 

## Polityk
Yn White Eagle (postaal yn Ponca City) is it haadkertier fan 'e Ponka Stamme fan Oklahoma fêstige.

## Bekende ynwenners
;berne yn White Eagle
*Burgess Roye (1944-2015), keunstskilder
*Paladine Roye (1946-2001), keunstskilder
;ferstoarn yn White Eagle
*Wite Earn (±1840-1914), opperhaad fan 'e Ponka
*Carter Camp (1941-2013), aktivist
*Burgess Roye (1944-2015), keunstskilder
Paralympyske Simmerspullen 2016

De **Paralympyske Simmerspullen 2016** (Portegeesk: *Jogos Paralímpicos de Verão de 2016*) wiene in grut ynternasjonaal sportevenemint foar atleten mei in lichaamlike beheining yn 'e tradysje fan 'e Paralympyske Spullen, dat oan 'e ein fan 'e simmer fan 2016 holden waard yn it Brazyljaanske Rio de Janeiro. Hjiroan namen 161 lannen en 4.342 sporters diel. It wie de fyftjinde kear dat de Paralympyske Simmerspullen organisearre waarden. De iepeningsseremoanje fûn plak op 7 septimber, en de ôfslutingsseremoanje op 18 septimber. Dêrmei wiene it de earste Paralympyske Simmerspullen dy't yn 'e winter (op it súdlik healrûn) holden waarden, en ek de earsten dy't holden waarden yn Súd-Amearika en yn in Portegeesktalich lân. It sportbarren omfieme 526 ûnderdielen yn 23 ûnderskate sporten. Twa dêrfan, it kanofarren en de paratriatlon, waarden foar it earste beoefene op dizze edysje fan 'e Paralympyske Simmerspullen. Foar dit sportevenemint waarden deselde fasiliteiten brûkt dy't earder, yn augustus, brûkt wiene foar it hâlden fan 'e Olympyske Simmerspullen.

## Organisaasje
As ûnderdiel fan 'e offisjele oerienkomst tusken it Ynternasjonaal Paralympysk Komitee (IPC) en it Ynternasjonaal Olympysk Komitee (IOC) dy't sletten waard yn 2001, organisearret it gastlân fan 'e Olympyske Simmerspullen ek de Paralympyske Simmerspullen. Sadwaande waard dit sportevenemint yn septimber 2016 holden yn Rio de Janeiro, yn Brazylje, dêr't gebrûk makke wurde koe fan 'e fasiliteiten en akkomodaasjes fan 'e Olympyske Simmerspullen dy't in moanne earder, yn augustus 2016, ek yn Rio de Janeiro holden wiene. Yn 'e oanrin ta de Paralympyske Simmerspullen fan 2016 spilen de organisaasje guon fan deselde problemen parten dêr't ek de Olympyske Simmerspullen mei te krijen hân hiene. Dêrby gie it om 'e ekonomyske en politike krisis yn gastlân Brazylje; it dêr hearskjende sikafirus; de smoargens fan it wetter en it driuwende ôffal yn 'e Baai fan Guanabara; en it Russysk dopingskandaal. As gefolch fan dat lêste probleem sleat it IPC op 7 augustus alle Russyske sporters út fan dielname oan 'e Paralympyske Simmerspullen.

## Sporten

## Kalinder

## Dielnimmende lannen
Der namen 159 lannen diel oan 'e Paralympyske Simmerspullen fan 2016, mei dêropta in tiim besteande út flechtlingen (de yndividuële atleten) en Koeweit, wêrfan't de sporters inkeld meidwaan mochten ûnder de Paralympyske flagge, om't it Koeweitysk Paralympysk Komitee útsletten wie fanwegen oerheidsbemuoienis mei it bestjoer. Ruslân wie hielendal útsletten, fanwegen it grutte Russyske dopingskandaal. De beslissing dêrta makke it Ynternasjonaal Paralympysk Komitee (IPC) op 7 augustus 2016 bekend. Yn totaal wiene de 4.342 dielnimmende atleten. Hjirûnder in opsomming fan 'e dielnimmende lannen, mei tusken heakjes it oantal sporters. 

## Medaljespegel

### Fryske medaljes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e Olympyske en Paralympyske Simmerspullen fan 2016
* Offisjele webside fan it Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Flagge fan West-Fryslân

De offisjeuze **flagge fan [[West-Fryslân]]** bestiet út twa nei foaren sjende liuwen en fiif gouden blokjes op in azueren eftergrûn. Dêrmei komt de flagge oerien mei it wapen fan West-Fryslân. De flagge waard yn 2008 oan it Westfrysk Genoatskip presintearre troch boargemaster Onno van Veldhuizen fan Hoarn. Op fersyk fan 'e Westfryske gemeentes is de flagge registrearre by de Hege Ried fan Adel.
Abdûlazyz ibn Mûtyb

**Abdûlazyz ibn Mûtyb** (folút: **Abdûlazyz ibn Mûtyb ibn Abdûlla al-Rasjidi**; 
Arabysk: الرشيد الله عبد بن متعب بن العزيز عبد; sekuerdere transliteraasje: ‘Abd al-‘Azīz ibn Mut‘ib ibn ‘Abd Allāh al-Rašīdi; Hayl, 1870 – Râdat Mûhanna, 12&nbsp;april 1906) wie emir fan Djebel Sjammar, op it Arabysk Skiereilân, fan 1897 oant syn dea op it slachfjild yn 1906. Hy wie it haad fan it Hûs fan Rasjiid, en dêrmei de wichtichste tsjinstanner fan it Hûs fan Saûd, dat úteinlik de macht wûn yn 'e Nêzjd en de steat Saûdy-Araabje stifte.

## Libben
Abdûlazyz ibn Mûtyb waard yn 1870 berne yn Hayl, de haadstêd fan it Emiraat Djebel Sjammar, yn it noarden fan 'e Nêzjd, op it Arabysk Skiereilân. Hy wie de soan fan Mûtyb ibn Abdûlla, de trêde emir, dy't yn 1869, foar syn berte, fermoarde waard. Abdûlazyz waard dêrnei oannommen troch syn omke Mohammed ibn Abdûlla, de fyfde emir, dy't him grutbrocht as syn erfgenamt. Nei't Mohammed yn 1897 in natuerlike dea stoarn wie, folge Abdûlazyz him op as emir fan Djebel Sjammar en as haad fan it Hûs fan Rasjiid.

Under Mohammed ibn Abdûlla hiene de Rasjidi's yn 1890 de stêd Ar-Riaad ynnommen en dêrmei in ein makke oan 'e Twadde Saûdyske Steat. It Hûs fan Saûd, wêrfan't de leden de tradisjonele fijannen fan 'e Rasjidi's wiene, moast doe yn ballingskip gean yn Koeweit. Yn jannewaris 1902 slagge it lykwols Abdûlazyz ibn Saûd, de erfgenamt fan it Hûs fan Saûd, om Ar-Riaad werom te feroverjen. Dat wie it begjin fan in lange oarloch tusken de emiraten fan Ar-Riaad en Djebel Sjammar dy't yn 1921 einigje soe mei de totale nederlaach fan Djebel Sjammar en de anneksaasje fan dat emiraat troch it Saûdyske Keninkryk fan de Nêzjd.

Doe't bekend waard dat it Hûs fan Saûd yn Ar-Riaad wer oan 'e macht wie, kamen de eardere oanhingers en bûnsgenoaten fan 'e famylje wer foar 't ljocht út hokker sideplakken oft se har dan ek mar yn beskûl holden hiene. Ibn Saûd wie in garismatysk lieder, dy't mei syn oanwaaksende leger yn 'e folgjende pear jier hast de helte fan 'e Nêzjd op 'e Rasjidi's wist te feroverjen. Nei't syn troepen nederlaach op nederlaach lit hiene, frege Abdûlazyz ibn Mûtyb by it Osmaanske Ryk om help. Op 15 juny 1904 litten de troepen fan Ibn Saûd in swiere nederlaach tsjin in alliëarde Osmaansk-Rasjidyske legermacht.

Tsjin 1905 wiene de Rasjidi's fuortsterke troch 5.000 man Turkske troepen, mar Ibn Saûd makke deselde flater net nochris en mijde in geregelde fjildslach. Ynstee begûn er in guerrilja-oarloch, wêrby't er kear op kear de befoarriedingslinen fan 'e Osmaanske troepen trof, sadat dy úteinlik twongen wiene en lûk har werom. Tsjin 1906 wûn Ibn Saûd allegeduerigen skermutselings mei de Rasjidi's, en dêrtroch krige er ek hieltyd mear oanhing ûnder de bedoeïnestammen fan 'e Nêzjd. Op 12 april fûn de Slach by Râdat Mûhanna plak, wêrby't Ibn Saûd in grutte oerwinning boekte. Abdûlazyz ibn Mûtyb kaam by dat treffen op it slachfjild om.
Nederlânske Lânwacht

De **Nederlânske Lânwacht** (offisjeel: ***Nederlands(ch)e Landwacht*** wie in Nederlânske paramilitêre organisaasje dy't op 12 novimber 1943 troch de Dútske besetter oprjochte waard. De Lânwacht moat net troch elkoar helle wurde mei it militêre frijwilligerskorps 'Landwacht Nederland' dat yn maart 1943 oprjochte waard en yn oktober omneamd waard ta *[[Landstorm Nederland]]*, in ûnderdiel fan de Waffen-SS. Nei Mâle Tiisdei waard de Frijwillige Helpplysje oan de Lânwacht taheakke.

Kees van Geelkerken, de twadde man fan de NSB, waard yn novimber 1943 troch Seyss-Inquart beneamd ta Ynspekteur-Generaal fan de Lânwacht. Nei *[[Mâle Tiisdei|Dolle Dinsdag]]* foel de Lânwacht streekrjocht ûnder Rauter as *Befehlshaber der [[Ordnungspolizei]]*. Nei de oanslach op Rauter yn maart 1945 waard de Dútske SD'er Eberhard Schöngarth syn plakferfanger.

De Lânwacht bestie fral út NSB'ers útrisd mei jachtgewearen. Dêrfandinne dat se de skelnamme "Jan-Hagel" krigen.

De Lânwacht waard hate troch de befolking ûnder mear meidat se de fiedselpakketten ornearre foar de befolking yn de Hongerwinter ôfpakten. Tûzenen Nederlanners moasten somtiids hûnderten kilometers rinne om in stik bôle of wat jirpels te besetten. Hoewol't de Lânwacht gearstald wie út leden fan de NSB, wie net Anton Mussert, mar de SS-plysjesjef Hanns Albin Rauter haad fan de organisaasje.

De Lânwachters waard foar it earst op strjitte sjoen yn maart 1944. Se waarden fral ynset foar it beweitsjen fan gebouwen, it kontrolearjen fan persoansbewizen en it dwaan fan arrestaasjes.

Leden fan de Lânwacht droegen de swarte NSB-partijklean: swarte oerhimden, swarte broek of rydbroek, swarte learen motor- of rydlearzen, swart-learen keppelriem mei bijbehorende draachriem. Al nei gelang it waar koe in swarte tunyk en/of swarte oerjas droegen wurde.
It kin wêst hawwe dat hjir en dêr swarte pistoaltassen oan de keppelriem droegen waarden.

It haadkertier fan de Lânwacht húsmanne yn de Filla Bloemheuvel oan de Haadstrjitte 23-25 yn Driebergen.

## Yndieling fan de Nederlânske lânwacht nei goaen

Nei de oarloch waarden trije eardere Lânwachters, Gerard Rollema (1915), Gerrit Sanner (1909) en Dirk Eijkelboom (1895) ta de dea feroardield; de deastraf waard ek útfierd.
Ynspekteur

"**Ynspekteur**" of "**ynspektrise**" (froulik) hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* ynspekteur (plysje), in rang by de plysje
* ynspekteur-generaal, in hege amtner op in Nederlânsk ministearje, kin ek in hege militêre funksje wêze
* arbo-ynspekteur, in beämte fan 'e Arbeidsynspeksje
* belestingynspekteur, in beämte mei opspoaringsfoech by de belestingstsjinst
* haadynspekteur, in rang by de plysje, in triem heger as ynspekteur
* miljeu-ynspekteur, in oerheidsbeämte dy't tafersjoch hat op it neilibjen fan 'e miljeuwetjouwing
* ûnderwiisynspekteur, in beämte dy't tajocht op it ûnderwiis
Oergongskalinder foar 1583 (Hollân)

Dit is de oergongskalinder foar **[[1583]] fan [[Hollân]]**.
}" style="text-align:center;" cellpadding=2 cellspacing=0
|- style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ccccff;background-color:#ffcccc;"
|}
|colspan="6" style="text-align: center;"| **[[Jannewaris]]**
|}
|- style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ccccff;border: none; background-color:#ffcccc;"
|width="16%"| w.
|width="12%"| mo
|width="12%"| ti
|width="12%"| wo
|width="12%"| to
|width="12%"| fr
|width="12%"| so
|width="12%"| si
|-
|style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ddddff;background-color:#ffdddd;"|1
|        ||<span style="background: yellow;">1</span>||<span style="background: yellow;">12</span>||13||14||15||16
|-
|style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ddddff;background-color:#ffdddd;"|2
||17|||18|||19|||20|||21|||22|||23
|-
|style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ddddff;background-color:#ffdddd;"|3
|24||25||26||27||28||29||30
|-
|style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ddddff;background-color:#ffdddd;"|4
|31||||||||||||
|-
|style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ddddff;background-color:#ffdddd;"|&nbsp;
|||||||&nbsp;
colspan=3&nbsp;

|- style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ccccff;}"

|- style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ccccff;}"

|}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|- style="vertical-align: top;"
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|- style="vertical-align: top;"
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|- style="vertical-align: top;"
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|}

## Sjoch ek
* Jier earder: Juliaansk gewoan jier 1582
* Jier fierder: Gregoriaansk skrikkeljier 1584
* List fan ynfieringsdata fan 'e Gregoriaanske kalinder per lân
Baptiste Garnier

**Baptiste Garnier** (yn Arkansas, 1854 – Crawford (Nebraska), 16 desimber 1900) wie in Amerikaansk frontiersman fan mingd Frânsk en Yndiaansk etnysk komôf. Hy tsjinne as ferkenner foar it Amerikaanske Leger, en focht yn dy hoedanichheid û.m. yn 'e Grutte Sû-Oarloch fan 1876.

## Libben
Garnier waard yn 1854 berne yn 'e Amerikaanske steat Arkansas. Hy wie in pionier dy't oan 'e foargrins fan 'e Amerikaanske kolonisaasje libbe, en tsjinne yn it Amerikaanske Leger as ferkenner. Under de Grutte Sû-Oarloch fan 1876 en 1877 naam er diel oan 'e simmerkampanje fan 1876 ûnder  brigadegeneraal George Crook. Hy wie doe belutsen by de Slach oan de Rosebud, wie oanwêzich by de Hynstefleismars en focht mei yn 'e Slach by Slim Buttes. Yn dy snuorje krige er de bynamme *Little Bat* taparte, om him te ûnderskieden fan in oare ferkenner mei deselde foarnamme, Baptiste Pourier, oftewol *Big Bat*.

Garnier wie troud mei in Julia Mousseau (1864-1944), mei wa't er teminsten trije bern krige, John, Ellen en Emma. Nei ferrin fan tiid wurke Garnier him op ta it haad fan 'e ferkenners op 'e legerbasis Fort Robinson, yn Nebraska. Op 16 desimber 1900 waard er yn Dietrich's Saloon yn Crawford, deunby it fort, delsketten troch in James Haguewood, de weard. Garnier stoar bûtendoar op 'e strjitte omtrint 3 oare moarns. Hoewol't er gjin wapens by him hie doe't er delsketten waard, en hoewol't er neffens tsjûgen neat dien hie dat sok geweld tsjin syn persoan rjochtfeardigje koe, waard Haguewood letter frijsprutsen fan moard doe't er him op selsferdigening berôp.

## Keppelings om utens
*  Baptiste Garnier op FindaGrave.com
*  Ynformaasje oer Baptiste Garnier op 'e webside fan it Steatshistoarysk Genoatskip fan Nebraska
Husby

**Husby** is in plak en gemeente yn de lânsdouwe Angelen yn 'e Kreis Schleswig-Flensburg yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein. 

Husby hat in Dútske en in Deenske basisskoalle.

## Gemeenteyndieling
Ta de gemeente hearre njonken Husby sels ek de doarpen: 

* Gremmerup 
* Hodderup
* Husbyholz 
* Markerup 
* Voldewraa 

## It besjen wurdich

Njonken de romaanske tsjerke fan Husby binne benammen de âlde boerehuzingen yn de lokale styl it besjen wurdich. Inkelde fan de moaiste pleatsen binne te finen yn 'e âlde doarpskearnen fan Husby en de oare doarpen fan de gemeente.
Oergongskalinder foar 1700 (Oerisel, Utert)

Dit is de oergongskalinder foar **[[1700]] fan [[Oerisel]] en [[Utert (stêd)|Utert]]**.
}}
   |year=1720|F=}|FF=}}
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|- style="vertical-align: top;"
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|- style="vertical-align: top;"
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|- style="vertical-align: top;"
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
}}|float}|}}" style="text-align:center;" cellpadding=2 cellspacing=0
|- style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ccccff;background-color:#ffcccc;"
|}
|colspan="6" style="text-align: center;"| **[[Desimber]]**
|}
|- style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ccccff;border: none; background-color:#ffcccc;"
|width="16%"| w.
|width="12%"| mo
|width="12%"| ti
|width="12%"| wo
|width="12%"| to
|width="12%"| fr
|width="12%"| so
|width="12%"| si
|-
|style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ddddff;background-color:#ffdddd;"|48
|        ||        ||        ||        ||        ||        ||<span style="background: yellow;">12</span>
|-
|style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ddddff;background-color:#ffdddd;"|49
|13||14||15||16||17||18||19
|-
|style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ddddff;background-color:#ffdddd;"|50
|20||21||22||23||24||25||26
|-
|style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ddddff;background-color:#ffdddd;"|51
|27||28||29||30||31||||
|-
|style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ddddff;background-color:#ffdddd;"|&nbsp;
|||||||||||||&nbsp;
|-

}}
colspan=5&nbsp;
|
}}
|- style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ccccff;}"

|- style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ccccff;}"

|}
|}

## Sjoch ek
* Jier earder: Juliaansk gewoan jier 1699
* Jier fierder: Gregoriaansk gewoan jier 1701
* List fan ynfieringsdata fan 'e Gregoriaanske kalinder per lân
Finsintiustsjerke (Husby)

De **Sint-Finsintiustsjerke** (Dútsk: *St.-Vincentius-Kirche* of Deensk: *Kirke Sankt Vincentius*) is in oarspronklik oan de hillige Finsentius wijde tsjerke yn it Dútske plak Husby, in gemeente yn de lânsdouwe Angelen yn 'e kreis Schleswig-Flensburg yn Sleeswyk-Holstein. De lutherske tsjerke waard fan bewurke fjildstiennen boud. In toer ûntbriek yn it earstoan. 

## Skiednis

Oan de sydkant fan it midsiuwske doarp wie in Ding, dêr't de frije manlju fan Husbyharde, in bestjoers- en rjochtsgebiet fan it hertogdom Sleeswyk-Holstein, by inoar kamen. Tichteby dit plak waard om it jier 1200 hinne in oan de Spaanske martelder Finsintius wijde tsjerke boud. 

Begûn waard mei de bou fan in eastkoer mei apsis, dy't hjoeddedei net mear besteane. Dêrnei folge in breder tsjerkeskip, dêr't de sydmuorren noch altiten fan steane. De finsterbanken fan 'e beide eastlike yn 1856-1859 rekonstruearre romaanske finsters yn 'e noardlike muorre, binne dekorearre mei basreliëfs fan slangen, draken en wolven. De twa ienfâldige portalen yn it noarden en suden hawwe harren oarspronklike foarm beholden. 

Yn 'e 15e iuw waard de swiere goatyske toer oanboud, de mei laai ôfdekte spits folge yn de 17e iuw. Foar it súdlike portaal waard yn 1806 in foarhal boud. De tsjerke ûndergyng yn 1786 in grutte feroaring doe't foar in eastlike ferlinging fan de tsjerke it âlde koer mei de apsis ôfbrutsen waarden. Dêrby waarden de frijkommen graniten blokken lykas ek de rûne sokkelstiennen wer op 'e nij yn de bou ferarbeide.

De eastlike neoromaanske gevel stamt út de renovaasje fan 1856-1859.

## Ynterieur

It hjoeddeiske ynterieur draacht it stimpel fan in renovaasje yn 1952. Doe is der in nije koerbôge boud en binne de âlde balken wer tefoarskyn helle om it midsiuwske karakter fan de tsjerke te fuortsterkjen. 

Doe't de tsjerke yn 1786 ferboud waard krige de tsjerke ek in nije let-barokke alteropset. Op in beskilderde eftergrûn is tusken houtsnijwurk en pylders in foarstelling fan Kristus' krúsiging te sjen. Dêrûnder is in foarstelling fan it Lêste Jûnsmiel oanbrocht. De fjouwer ingels en de opstiene Hear, dy't ea de kroan fan it alter foarmen, binne hjoeddedei oan de muorre fan it koer te sjen. 

Ut de tiid fan de bou fan de tsjerke stamt it graniten doopfont. Oan de koerbôge hinget ek út dy tiid in libbensgrut byld fan de aartsingel Michael, dy't nei alle gedachten yn de jierren 1225-1230 makke waard yn de omkriten fan Halberstadt. Oerbliuwsels fan goatyske sydalters binne de bylden fan de hillige Finsintius by de yngong en de jongfaam Marije yn de nis fan it noardlik portaal.

De barokke preekstoel út 1691 is fersierd mei de bylden fan Kristus, Paulus en de evangelisten. In boerd mei houtsnijwurk oan de muorre ynformearret dat Hans Clausen út Batavia yn 1754 "ta eare fan God" 1500 Mark oan 'e tsjerke joech.

Oan de noardlike galerij binne 18e-iuwske skilderijen oanbrocht mei bibelske foarstellings. 

## Keppeling om utens
*  Webstee protestânske tsjerke, Husby
Oergongskalinder foar 1712 (Sweden)

Dit is de oergongskalinder foar **[[1712]] fan [[Sweden]]** (ynkl. Finlân).
}}
   |year=2024|F=}|FF=}}
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
}}|float}|}}" style="text-align:center;" cellpadding=2 cellspacing=0
|- style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ccccff;background-color:#ffcccc;"
|}
|colspan="6" style="text-align: center;"| **[[Febrewaris]]**
|}
|- style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ccccff;border: none; background-color:#ffcccc;"
|width="16%"| w.
|width="12%"| mo
|width="12%"| ti
|width="12%"| wo
|width="12%"| to
|width="12%"| fr
|width="12%"| so
|width="12%"| si
|-
|style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ddddff;background-color:#ffdddd;"|5
|        ||        ||        ||1||2||3||4
|-
|style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ddddff;background-color:#ffdddd;"|6
|5||6||7||8||9||10||11
|-
|style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ddddff;background-color:#ffdddd;"|7
|12||13||14||15||16||17||18
|-
|style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ddddff;background-color:#ffdddd;"|8
|19||20||21||22||23||24||25
|-
|style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ddddff;background-color:#ffdddd;"|9
|26||27||28||29||<span style="background: yellow;">30</span>||
&nbsp;

|- style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ccccff;}"

|- style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ccccff;}"

|}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|- style="vertical-align: top;"
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|- style="vertical-align: top;"
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|- style="vertical-align: top;"
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|}

## Sjoch ek
* Jier earder: Oergongskalinder foar 1711 (Sweden)
* Jier fierder: Juliaansk gewoan jier 1713
* List fan ynfieringsdata fan 'e Gregoriaanske kalinder per lân
Landsberg oan de Lech (stêd)

**Landsberg oan de Lech** (***Landsberg am Lech***, meast allinne **Landsberg** neamd) is in plak yn de Dútske dielsteat Beieren dat oan de rivier de Lech leit. It is de Kreisstadt fan it Landkreis Landsberg am Lech. Landsberg hat in goed bewarre bleaun stedssintrum, mei in barok riedhûs oan it âlde merkplein. Mei de goed bewarre midsiuwske bemuorring hat de stêd in pitoresk karakter.

It sintrum leit op de eastigge fan de Lech tsjin in hichte oan. Op 't heden leit Landsberg op beide iggen fan de Lech.

Landsberg waard bekend meidat Hitler dêr fêst siet nei syn mislearre *[[Steatsgreep|putsch]]*. Yn de finzenis fan Landsberg skreau er *[[Mein Kampf]]*. Under Landsberg wie yn de Twadde Wrâldoarloch in konsintraasjekamp dat troch de Amerikanen bevrijd waard. Dat barren waard yn de telefyzjesearje *[[Band of Brothers (telefyzjerige)|Band of Brothers]]* sjen litten.

Landsberg leit oan de Romantische Straße. Krekt foar't de Lech Landsberg yn komt, is in keardaam boud; sadwaande hat de Lech streamop mear fan in mar as fan in rivier. Yn Landsberg sels hat de Lech wer de breedte fan in rivier. Op 'e hichte fan it sintrum leit in wetterfal yn de Lech.

## Berne yn Landsberg
* Wilhelm Ritter von Leeb 1876-1956, fjildmaarskalk
* Erwin Neher 1944, biofysikus en Nobelpriiswinner.
David A.R. White

**David A.R. White** (folút: **David Andrew Roy White**; Dodge City (Kansas), 12 maaie 1970) is in Amerikaansk akteur en filmregisseur.

## Keppeling om utens
*  David A. R. White yn de IMDB
Minecraft

**Minecraft** is in kompjûterspultsje út 2011 ûntwikkele troch it Sweedske bedriuw Mojang.

## Oersetting nei it Frysk
It kompjûterspultsje is beskikber yn meardere talen wêrûnder it Frysk. It wurdt oerset troch frijwilligers.

## Sjoch ek
* List fan Frysktalige kompjûterprogramma's

## Keppelings om utens
* Thússide fan de Fryske oersetting fan Minecraft
Pegnitz

* Pegnitz (rivier), in rivier yn Beieren, Dútslân
* Pegnitz (stêd), in plak yn de Dútske dielsteat Beieren
Finzenis fan Landsberg

De **finzenis fan Landsberg** is in finzenis yn Landsberg oan de Lech, in stêd yn it súdwesten fan Beieren yn Dútslân, op sa'n 45 km fan München.

## Skiednis
De finzenis fan Landsberg waard yn 1910 iepene. De meast ferneamde finzene wie Adolf Hitler dy't dêr yn 1924 in jier fêst siet nei't de rjochter him skuldich achte oan ferried by de *[[Bierkellerputsch]]*. Under syn finzenskip skreau er mei help fan zijn assistint Rudolf Hess it boek *[[Mein Kampf]]*.

Nei de Twadde Wrâldoarloch siet dêr de War Criminals Prison No. 1 dêr't de Amerikaanske besettingsmacht in protte nazypommeranten fêst hold. Op it finzenisterrein waarden sa'n 290 oarlochsmisdiedigers eksekutearre, ûnder oaren Karl Brandt, haadoanklage yn it sameamde *[[doktersproses]]*, en lieders fan Einsatzgruppen lykas Erich Naumann en Otto Ohlendorf. De lêste eksekúsjes fan nazi-oanhingers wiene mids 1951.
 
Yn maaie 1958 joech it Amerikaanske Leger it bestjoer fan de finzenis fan Landsberg Prison oer doe't de lêste fjouwer finzenen frijlitten waarden. Dat wiene alle fjouwer eardere hege SS-ofsieren dy't feroardield wiene by de Einsatzgruppen Prosessen tusken 1947 en 1948. Sûnt falt de finzenis fan Landsberg ûnder it Beierske ministearje fan justysje.
Pegnitz (rivier)

De **Pegnitz** is in rivier yn Beieren, Dútslân, dy't nei 79 km mei de Rednitz de Regnitz foarmet.

## Boarne
De boarne fan de *Pegnitz* leit benoarden stêd Pegnitz op de eastskeante fan de Schloßberg: út in karstboarne op 425m hichte rint het de Pegnitz troch dy stêd. De grutste wetteroanfier komt lykwols net út de boarne, mar út it *Lindenhardter Forst* as de Fichtenohe, dy't foar in part ûndergrûns troch Wasserberch rint, en yn Pegnitz gearkomt mei de koarte stream út de Pegnitzboarne.

## Rin
De Pegnitz streamt nei it suden lâns Neuhaus en Velden troch it Natuerpark Fränkische Schweiz-Veldensteiner Forst en dêrnei troch de Hersbrucker Schweiz by Hersbruck lâns. Fan dat plak ôf rint de *Pegnitz* nei it westen troch Lauf en Neurenberch nei Fürth. Krekt benoarden de binnenstêd fan Fürth foeget hy him gear mei de Rednitz ta Regnitz op in hichte fan 283 meter.

## Skiednis
Sûnt de midsiuwen is de Pegnitz fan ekonomysk belang foar de krite: troch syn rikens oan fisk en troch it gebrûk meitsjen fan de wetterkrêft foar de protte mûnen.

Nei de oerstreaming fan febrewaris 1909 (mei in debyt fan 370 m³/s) waard it trajekt yn Neurenberch oanpast en 4 km ynkoarte.

## Keppelings om utens
*  Wasserwirtschaftsamt Nürnberg: „Die Umgestaltung der Pegnitz in Nürnberg“
*  Nürnberg und die Pegnitz - Die Stadt und ihr Fluss
* Karsthydrogeologische Untersuchungen am "Wasserberg" bei Pegnitz
Lina Haag

**Lina Haag** (Schwäbisch Gmünd, 18 jannewaris 1907 – München, 18 juny 2012) wie yn de Twadde Wrâldkriich in Dútske fersetsstriidster en finzene yn it frouljuskonsintraasjekamp by Moringen en Lichtenburg by Wittenberch. Op har hûndertste, yn 2007, krige se de Dachau-priis foar boargermoed..

## Biografy
Lina Haag, doe noch Lina Jäger, waard berne yn Schwäbisch Gmünd in Württemberg. Yn 1920 krige se kunde oan Alfred Haag. Se kamen beide út ienfâldige húshâldingen, en sletten harren oan by de jongereinbeweging fan de KPD, de Dútske kommunistyske partij.

Yn nazy-Dútslân waard se yn ferskate finzenissen en kampen fêsthoâlden en tramtearre. De ta de dea feroardielde Liselotte Herrmann krige nei it fonnis acht pinestillers dy't se foar harsels opsparre hie. Nei't se frij litten wie waard se ferienige mei har dochter. Dêrnei gie se hast alle dagen nei it haadkertier fan de SS om de frijlitting fan har man te bepleitsjen. Lang om let waard har in petear mei Heinrich Himmler tastien; se frege him nochris om har man Alfred frij te litten. Himmler soarge yndie foar syn ûntslach út it konsintraasjekamp Mauthausen. Alfred wie dêr en yn Dachau martele. Hy waard al rillegau oproppen foar tsjinst oan it eastfront. Harren hûs yn Berlyn wie bombardearre. Lina moast oan 't wurk yn in sikehûs yn Garmisch-Partenkirchen. Dêr skreau hja in brief oer har ûndefiningen oan Alfred, wylst se net wist oft se him ea noch sjen soe. Dy brief is publisearre yn it boekje *Eine Hand voll Staub – Widerstand einer Frau 1933 bis 1945*.

Yn 1948 komt Alfred frij út in kriichsfinzenekamp fan it Reade leger fan de Sovjet-Uny. Oant syn dea yn 1982 libben Alfred en Lina Haag byinoar. Lina is al har libben pasifiste bleaun en wenne oant har dea yn München. Sy waard 105 jier âld.

## Film
* *Aug’ in Aug’ mit Himmler. Ein Porträt der Widerstandskämpferin Lina Haag*. Berg Film Produktions GmbH (Andreas Lechner), 2005. Draaiboek en rezjy: Andreas Gruber

## Literatuer
* Lina Haag: *Eine Hand voll Staub – Widerstand einer Frau 1933 bis 1945*. Autobiografy, 1947. Teffens yn oare talen oerset
* Barbara Distel: *In the shadow of heroes. Struggle and survival of Centa Beimler-Herker and Lina Haag.* Yn: Wolfgang Benz, Barbara Distel: *Dachau and the nazi terror 1933–1945.* Dachau 2002, s. 143–178.
* Barbara Distel: *Lina und Alfred Haag und das KZ Oberer Kuhberg.* Yn: Dokumentationszentrum Oberer Kuhberg Ulm (Herausgeber): *Ulm. Die KZ-Gedenkstätte und der Nationalsozialismus.* Ulm 2009, S. 132–134.

## Keppeling om utens
*  Virtueller Geschichtsort Hotel Silber Biografyske skets Lina Haag
Garmisch-Partenkirchen

**Garmisch-Partenkirchen** is in plak yn de Dútske dielsteat Beieren. It plak leit oan de foet fan it Wettersteinberchtme, mei de Zugspitze (2962 meter), de heechste berch fan Dútslân. Garmisch-Partenkirchen is it bestjoerlik sintrum fan Landkreis Garmisch-Partenkirchen. 

De stêd Garmisch-Partenkirchen ûntstie yn 1935, doe't fanwege de doetiidske Dútkse Rykskânselier Adolf Hitler, Garmisch en Partenkirchen ta ien gemeente byinoar brocht waarden. It gefolch hjirfan wie dat er in nije flekke makke, mar hy joech dy gjin stêdrjochten. Yn 1936 waarden de Olympyske Winterspullen yn it plak holden.

It plak is teffens bekend fan it skânsspringen op nijjiersdei. Meidat fan de jierren sechtich ôf grutte stikken fan de Alpenhaadkaam foar de wintersport sletten binne, is it belang fan Garmisch-Partenkirchen as wintersportplak en skygebiet stadichoan lytser wurden. 

## Untjouwing ynwennertal


Ofbyld:Garmisch-Partenkirchen (Luftbild).jpg|Loftfoto fan Garmisch-Partenkirchen
Ofbyld:Bij Garmisch-Partenkirchen, panorama foto4 2012-08-15 15.01.JPG|Fjild ûnder Garmisch-Partenkirchen
Ofbyld:Garmisch, Sankt Martin Kirche in straatzicht 2012-08-15 15.24.jpg|De Sankt Martin Kirche


## Bekende lju út Garmisch-Partenkirchen
* Richard Strauss (1864-1949), komponist
* Edgar Ende (1901-1965), skilder
* Bob van der Houven (1957), Nederlânsk omropper en stimakteur
* Friedrich Szepansky (1959), komponist, dirigint en pianist
Abidjan

**Abidjan** is de grutste stêd fan Ivoarkust. Der wenje sa'n 4,4 miljoen minsken yn de stêd. Abidjan is it ekonomyske en yndustriële sintrum fan Ivoarkust en ek de belangrykste havenstêd. Nei Lagos is it de twad-grutste stêd yn West-Afrika.

Yn 1931 waard der in nije skipswerf boud en yn 1933 waard Abidjan de haadstêd fan de doetiidske Frânske koloanje. Dêrnei groeide it ynwennertal fan Abidjan hurd nei 65.000 ynwenners yn 1950 nei in miljoenestêd hjoed de dei. Yn 1983 waard Yamoussoukro de nije haadstêd fan Ivoarkust, mar de measte politike ynstituten en ambassades bleaunen yn Abidjan.

Yn de stêd libje ek nei de ûnôfhinklikheid fan Ivoarkust noch in protte Frânsen. De mearderheid fan de ynwenners hat it Frânsk as memmetaal. Abidjan is mei Parys, Kinshasa en Libreville ien fan de grutste Frânsktalige stêden op 'e wrâld.

## Stedsdielen
Abidjan bestiet út de stedsdielen:
* Le Plateau
* Abobo
* Adjamé
* Attécoubé
* Cocody
* Koumassi
* Marcory
* Port-Bouët
* Treichville
* Yopougon
Jelle Wagenaar

**Jelle Wagenaar** (Oerterp, 30 augustus 1989) is in Nederlânsk fuotballer fan Frysk komôf.

Wagenaar gie yn july 2011 oer fan de jongerein fan FK Grins nei SK Feandaam. De linksback helle yn syn earste seizoen yn it betelle fuotbal 22 duels. Wagenaar soe nei it fallyt gean fan Feandaam by ACV spylje.

## Statistiken

## Keppeling om utens
*Profyl by soccerway.com
Garry Shandling

**Garry Shandling** (folút: **Garry Emmanuel Shandling**; Chicago, 29 novimber 1949 – Los Angeles, 24 maart 2016) wie in Amerikaansk komyk, akteur, regisseur, en produsint.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Garry Shandling
* Folsleine filmografy fan Garry Shandling yn de IMDb
Gene Wilder

**Gene Wilder** (wiere namme: **Jerome Silberman**; Milwaukee (Wiskonsin), 11 juny 1933 - Stamford (Konnetikut), 29 augustus 2016) wie in Amerikaansk komyk, akteur, senarioskriuwer en filmregisseur.

## Keppelings om utens
*  Offisjele webside fan Gene Wilder
*  Folsleine filmografy fan Gene Wilder yn de IMDb
Fokker B.II

De **Fokker B-II** wie in twadeks ferkenningsfleantúch dat troch Fokker ûntwurpen en boud waard.

Yn 1923 betocht Fokker in lichte seeferkenner yn de foarm fan in fleanboat. Ien fan de easken wie dat it tastel gaadlik wêze moast foar in katapultstart fan in skip ôf. De romp wie folslein fan metaal en der wiene iepen cockpits foar trije man: in piloat, in waarnimmer en in loftskutter. De piloat en waarnimmer sieten foar de fleugel en de skutter efter de fleugel mei in beweechber masinegewear.

Op 15 desimber 1923 wie de earste flecht fan Schellingwoude by Amsterdam wei. Dêrnei waard de B-II wiidweidich teste troch de Marine Loftfearttsjinst. It tastel fierde dêrby gjin registraasjenûmer. It foldie lykwols net oan de easken fan de MLD. It tastel waard net oanskaft en der wie ek gjin oare keaper foar. Letter waard it tastel sloopt.

## Spesifikaasjes
* Bemanning: 3
* Langte: 9.85 m (32 ft 4 in)
* Spanwiidte: 14,8 m (48 ft 6 in)
* Draachflak fleugels: 40,0 m2 (430 ft2)
* Oandriuwing: 1 × Rolls-Royce Eagle, 270 kW (360 hk)
* Fleantiid: 4 oeren
Duraluminium

**Duraluminium** (ek bekend as *duralum*, *duralium* of *dural*) is in hannelsnamme fan ien fan de earste legearingen fan aluminium.

Begjin 20e iuw waard it ûntwikkele troch de Dútske metallurch Alfred Wilm. Dy ûndersocht aluminium yn it Sintraal ûndersykslaboratoarium yn Neubabelsberch fan 1901 ôf en ûntduts yn 1906 dat aluminium wêr't 4 prosint koper by dien waard hurder en sterker waard at dy legearing in pear dagen op keamertemperatuer bewarre waard. Voor in legearing waaraan ek magnesium tafoege wie krige Wilm yn 1909 in patint. Dat nije materiaal waard *duraluminium* neamd. De namme is wilens ferâldere, mar wurdt noch wol brûkt yn de populêre wittenskip.

## Gearstalling fan de legearing
Duraluminium is opboud út de eleminten aluminium, koper, mangaan en magnesium. In moderne fariant, *AA2024* hieten, bestiet út 4% koper, 1% magnesium, 0,6% mangaan, 0,9% glês en 93,5% aluminium yn gewichtsprosinten. In fierdere ûntjouwing fan dural is alclad; dat is duraluminium mei in laach suver aluminium der oerhinne om de legearing better te beskermjen tsjin ruskjen.

## Gebrûk
Duraluminium waard ynearsten brûkt foar it skelet fan zeppelins. Letter is it fral tapast yn de fleantúchbou en foar de bou fan motorfytsframes. Alclad wurdt ek hjoed de dei noch brûkt troch fleantúchbouwers.
Nebraska Book Award

De **Nebaska Book Awards** binne in groep Amerikaanske literatuerprizen dy't op jierlikse basis troch it Nebraska Center for the Book yn ferskate kategoryen útrikt wurde. Yn oanmerking foar dizze prizen komt literatuer dy't skreaun is troch lju út 'e Amerikaanske steat Nebraska, dy't publisearre is troch útjouwerijen út Nebraska of dy't Nebraska as ûnderwerp hat.

## Kategoryen
* bêste non-fiksje
* bêste fiksje
* bêste berneboek of jongfolwoekseneboek
* bêste blomlêzing
* bêste poëzij
* bêste omslach

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan it Nebraska Center for the Book
Lêzing

* lêzing, in saaklike foardracht oer in beskaat ûnderwerp, sjoch taspraak
* lêzing (polityk), in artikelsgewize besprekking fan in wetsfoarstel
* lêzing (religy), it foarlêzen fan in tekst út 'e Bibel (of in oar hillich boek) ûnder in tsjerketsjinst (of in oare religieuze tsjinst)
Winkelbetsjinner

In **winkelbetsjinner** of **winkelbetsjinde** is immen dy't foar syn berop yn in winkel wurket dêr't hy of sy sels net de eigner fan is. Faak wurde fral froulike winkelbetsjinners oantsjut as 'ferkeapsters', mar in ferkeaper is eins immen dy't yn 'e tsjinst fan in bedriuw aktyf kontakt siket mei pontinsjele klanten, itsij tillefoanysk, itsij yn persoan. Winkelbetsjinners nimme oer it algemien in passive hâlding oan en wachtsje oant klanten de winkel binnenkomme. Fral yn kleanwinkels biede se wol aktyf help oan, mar dêrby wachtsje se yn 'e regel noch oant de klant yn kwestje belangstelling toand hat foar in artikel of derút sjocht as oft hy of sy wol help brûke kin. In oar ferskil tusken in ferkeaper en in winkelbetsjinner is dat in ferkeaper in beskaat selsstannich foech hat, wylst in winkelbetsjinner dat net hat en sadwaande net mei de klant ûnderhannelje kin oer dingen as koarting en bysûndere leveringsbetingsten. In jonge froulike winkelbetsjinster wurdt ek wol in **winkelfamke** neamd. In spesjaal soarte winkelbetsjinner is in kassiêre, dy't inkeld de ôfrekkening fan 'e te keapjen produkten by de kassa ôfhannelet.