open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Festival foar Amerikaanske Films fan Deauville

It **Festival foar Amerikaanske Films fan Deauville** (Frânsk: *Festival du Cinéma américain de Deauville*; Ingelsk: *Deauville American Film Festival*) is in Frânsk filmfestival, dat elts jier holden wurdt yn Deauville, yn 'e regio Normanje. It evenemint is tawijd oan 'e filmyndustry fan 'e Feriene Steaten en is wichtich by it yntrodusearjen fan minder bekende en ûnôfhinklike Amerikaanske films yn Jeropa.

## Skiednis
It Festival foar Amerikaanske Films fan Deauville waard yn 1975 oprjochte troch Lionel Choudan, André Halimi en de doetiidske boargemaster fan Deauville, Michel d'Ornano. Hja waarden dêrby stip troch de Groupe Lucien Barrière, dy't foar it hâlden fan it evenemint in lúkse gelegenheid beskikber stelde. Hoewol't it festival fan oarsprong gjin kompetatyf elemint omfieme, begûn it yn 1995 dochs prizen út te rikken foar langspylfilms, en yn 1998 ek foar koarte films.

## Prizen
*Grand Prix
:Foar de bêste film. Dizze priis hiet fan 1995 oant en mei 1997 en fan 2000 oant en mei 2007 de *Grand Prix spécial Deauville*, en yn 1998 en 1999 de *Grand Prix du cinéma indépendant américain*.
*Prix du Jury
:De sjuerypriis foar bêste film. Dizze priis hiet fan 1995 oant en mei 1997 de *Prix du Jury spécial Deauville* en yn 1998 en 1999 de *Prix spécial du Jury du cinéma indépendant américain*.
*Prix du Public
:De publykspriis, takend oan 'e film dy't dêrfoar útornearre wurdt troch in stimming ûnder de besikers fan it filmfestival.
*Prix de la Critique Internationale
:In ynternasjonale priis fan filmkritisy, dy't op it Festival foar Amerikaanske Films fan Deauville útrikt wurdt.
*Prix d'Ornano-Valenti
:Foarhinne bekend as de *Prix Michel d'Ornano*. Ferneamd nei Michel d'Ornano, in earder boargemaster fan Deauville en mei-oprjochter fan it festival, en finansjeel stipe troch it Frânsk-Amerikaansk Kultureel Fûns. Dizze priis wurdt útrikt oan in Frânske film dy't it debút is fan syn regisseur. Dêroan is ferbûn in jildbedrach fan €3.000 foar de regisseur, nochris €3.000 foar de filmprodusint en €10.000 foar de Frânske filmdistributeur, om te helpen by de promoasje fan 'e film.
*Prix de la Révélation
:In priis dy't takend wurdt oan in nije akteur/aktrise of in nije regisseur.
*Prix de Scénario (opheft)
:In priis foar it bêste senario, dy't inkeld yn 2004, 2005 en 2006 útrikt waard.

## Winners
Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan it Amerikaanske Filmfestival fan Deauville
Sjauffeur

In **sjauffeur** (fan it Frânske *chauffeur*) is in algemiene term foar in bestjoerder fan in oerdutsen, fjouwertsjils motorfiertúch. Hiel soms wurdt foar in frou de foarm **sjauffeuze** brûkt. It wurd 'sjauffeur' is ôflaat fan it Frânske tiidwurd *chauffer*, dat "hjit meitsje" betsjut. De earste selsridende fiertugen waarden nammentlik oandreaun troch steamkrêft, en in wichtige taak foar de bestjoerders fan sokke fehikels bestie út it op druk hâlden fan 'e steamtsjettel troch tafoeging fan brânstof. Letter is de term 'sjauffeur' benammen yn gebrûk rekke foar it oantsjutten fan bestjoerders fan weifiertugen, wylst by steamlokomotiven al rillegau in stoker en in masinist ûnderskaat waarden.

Eltsenien dy't in auto, autobus, frachtwein of trekker bestjoerd, is in sjauffeur. Mar men kin ek sjauffeur foar jins berop wêze. As der fierders neat oan tafoege wurdt, is in sjauffeur yn dy kontekst almeast de beropsmjittige bestjoerder fan in lúkse auto, lykas in grutte sedan of in limûsine. Sokke sjauffeurs drage gauris in unifoarm en kinne yn 'e tsjinst wêze fan in bedriuw dat auto's fan dat type ferhiert, of oars kin it gean om priveesjauffeurs, dy't yn 'e tsjinst binne fan in (rike) priveepersoan. Oare soarten beropsmjittige sjauffeurs binne frachtweinsjauffeurs, bussjauffeurs en taksysjauffeurs.
Filmhûs

In **filmhûs**, ek **filmteäter** neamd of mei in Ingelske term **arthouse**, is in iepenbiere útgeansgelegenheid fan beskieden grutte dy't him taleit op it fertoanen fan films. It ferskil mei in bioskoop is dat in filmhûs oer it algemien gjin winsteachmerk hat. Mei oare wurden: wylst in bioskoop jild fertsjinje wol oan syn klandyzje, hoecht in filmhûs inkeld kyt te spyljen. Oars as bioskopen, dy't wurknimmers yn 'e tsjinst hawwe oan wa't se in salaris betelje moatte, wurde filmhuzen dan ek almeast eksploitearre troch frijwilligers, dy't harren frije tiid dêroan besteegje út leafhawwerij foar de filmkeunst.

De folle legere kosten dy't dêrtroch mei de eksploitaasje fan in filmhûs mank geane, stelle sokke ynstellings yn 'e gelegenheid om films te fertoanen bûten it reguliere kommersjele oanbod om. Dat wol sizze: de films dy't yn filmhuzen draaie, lûke ornaris in folle minder grut publyk as mainstreamfilms, en binne dêrom net daliks ynteressant foar bioskopen. It giet by it filmoanbod fan filmhuzen foar in grut part om ûnôfhinklike films mei in artistyk of eksperiminteel karakter, dy't mei in lyts budget makke binne. Sokke films wurde dêrom ek wol filmhûsfilms of arthousefilms neamd. Dêrnjonken fertoane filmhuzen ek films út lannen dêr't de bioskopen (dy't grutdiels films út Nederlân en Ingelsktalige lannen draaie) gjin belangstelling foar hawwe, lykas Finske, Yndiaaske of Sineeske films, en soms ek filmklassikers út 'e 'âlde doaze'.

In bekend filmhûs yn Fryslân is Slieker Film yn Ljouwert, dat yn 'e kelder fan Stedsskouboarch De Harmony fêstige is.
Oscar foar Bêste Film

De **Oscar foar Bêste Film**, eins de **Academy Award foar Bêste Film** (Ingelsk: *Academy Award for Best Picture*), is in Amerikaanske priis op it mêd fan films, dy't elts jier ein febrewaris of begjin maart útrikt wurdt oan 'e as bêste beoardiele langspylfilm fan it foargeande jier. It is ien fan 'e Oscars of Academy Awards, en it wurdt beskôge as de wichtichste en meast prestizjeuze filmpriis fan 'e wrâld. De Oscar foar Bêste Film wurdt útrikt troch de Academy of Motion Pictures Arts and Sciences (AMPAS) by in tige formeel oanklaaide útrikkingsseremoanje yn it Dolby Theatre yn Hollywood, de wyk fan Los Angeles dêr't de Amerikaanske filmyndustry konsintrearre is. It is de wichtichste fan alle Oscars, en de útrikking fynt dêrom pas oan 'e ein fan 'e jûn plak, op it hichtepunt fan 'e seremoanje.

## Histoaryske nammen
By de earste útrikking fan 'e Oscars, foar it filmjier 1927-1928, wiene der twa prizen foar bêste film: de Academy Award foar Treflike Film (*Outstanding Picture*) en de Academy Award foar Unike en Artistike Film (*Unique and Artistic Picture*). Dy wiene bedoeld om ferskillende, mar like wichtige aspekten fan 'e filmkeunst te earjen. De organisaasje besleat lykwols dat it gjin súkses wie, dat foar 1928-1929 waard de priis foar unike en artistike film ôfskaft, wylst de priis foar treflike film oerbleau as de wichtichste Oscar. Noch in jier letter, yn 1929-1930, waard dy omneamd ta de Academy Award foar Treflike Produksje (*Outstanding Production*). Dy namme hold de priis oant en mei 1940. Dêrnei hiet er fan 1941 oant en mei 1943 de Academy Award foar Treflike Langspylfilm (*Outstanding Motion Picture*), en fan 1944 oant en mei 1961 de Academy Award foar Bêste Langspylfilm (*Best Motion Picture*). Fan 1962 ôf draacht de priis syn hjoeddeistige namme.

## Takenningsproses
Foar de Oscar foar Bêste Film wurde elts jier in tal films nominearre troch de Academy of Motion Pictures Arts and Sciences (AMPAS), dêr't de leden fan dy akademy dan de winner út kieze. Oant en mei 1943 waarden der 8 oant 12 films nominearre, mar fan 1944 ôf wiene der noch mar 5 nominaasjes. Yn 2009 feroare de AMPAS de regels, sadat der mei yngong fan 2010 5 oant 10 nominaasjes wêze soene. 

## Winners
Oant en mei 1933 waarden de Oscars yn maaie útrikt foar de perioade fanôf de foarrige útrikking, yn maaie fan it foargeande jier (dus yn maaie 1930 waarden de prizen útrikt foar de perioade fan maaie 1929 oant maaie 1930). Fan 1934 ôf waarden de Oscars útrikt oan it begjin fan it jier, foar films út it hiele foargeande jier. Yn 'e tabel hjirûnder wurdt de offisjele jiertelling fan 'e Oscars oanholden. Mar it jier dat oanjûn stiet is it jier dêr't de priis foar takend waard, en net it jier dêr't de priis yn takend waard. Dus dêr't bgl. stiet "1990", fûn de útrikking fan dy priis plak yn begjin 1991.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Oscars

## Sjoch ek
*Golden Globe foar Bêste Film – Drama
*Golden Globe foar Bêste Film – Musical of Komeedzje
David Meese

**David Meese** (Ljouwert, 25 desimber 1723 - Frjentsjer, 23 augustus 1770) wie in Frysk botanikus (bryolooch) bekend fan syn boek *Flora frisica* yn 1760. De ôfkoarting **Meese** wurdt brûkt om him oan te tsjutten as beskriuwer fan in plantesoarte.

## Libben en wurk
Meese wie fan ienfâldich komôf en wie in autodidaktyske krûdedokter. Meese syn betûftens op dat mêd waard erkend troch de Universiteit fan Frjentsjer, dêr't er yn 1752 de lieding krige oer de botanyske tún. 

Yn 1760 publisearre Meese in Fryske floara, de *Floara frisica*, dy't it Linneaanske klassifikaasjesysteem, fan Carolus Linnaeus, folge. Dêrnei folge de publikaasje fan de yn twa dielen ferskynde *Plantarum rudimenta e.d.* yn 1763, skreaun yn sawol it Latyn as it Nederlânsk. Hy wie ferneamd om syn eksperiminten yn 'e fysiology fan moassen. Hy ûndersocht de fersprieding fan it gewoane hiermos, *Polytrichum kommune*, en wie ien fan de earsten dy't in ferslach skreau oer de morfology fan it kymjen fan spoaren. 

Meese wie ek de útfiner fan in spesjale siedmasine, in houten wein mei twa tsjillen mei gatten yn de efterberje om sied troch te litten.

De moassoarte *Meesia* waard nei him ferneamd yn 1788 troch syn tiidgenoat, de Dútske botanikus en dokter Johann Hedwig.

## Publikaasjes

* *Flora frisica: of, Lyst der planten welke in de provintie Friesland in het wilde gevonden worden; waar by gevoegt is een korte beschryvinge van boovengenoemde landschap* (1760)
* *Het XIX classe van de Genera plantarum van de heer Carolus Linnæus, Syngenesia genaamt: Opgeheldert en vermeerdert: Mitsgaders etc.*(1761)
* *Plantarum rudimenta, sive illarum methodus. Ducta ex differentia earum seminum, cotyledonum, aliarumque partium, quae brevi tempore post earum propullulationem, ac ulterius incrementum, in iis conspiciuntur* (1763)
* *Antwoord op de vraag: welke zyn de beste en minst kostbaare middelen, om het afneemen der oevers van het Haarlemmer Meer te beletten?* (1768)

## Keppeling om utens
*  David Meese yn it Biografysk portaal fan Nederlân
Piraterij

"**Piraterij**" (fan it Frânske *piraterie*) hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* piraterij (algemien), it dwaan fan yllegale en/of ûnferantwurdlike dingen 
* piraterij (seerôverij), it berôvjen fan oaren op see
* piraterij (stjoerder), it yn 'e loft hâlden fan in yllegale radio- of tillefyzjestjoerder 
* piraterij (auteursrjocht), it negearjen fan it auteursrjocht, benammen op it ynternet
Piraat

"**Piraat**" (fan it Frânske *pirate*) hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* piraat (algemien), immen dy't yllegale en/of ûnferantwurdlike dingen docht
* piraat (seerôver), immen dy't op see oaren berôvet
* piraat (stjoerder), in yllegale radio- of tillefyzjestjoerder of de persoan dy't sa'n stjoerder yn 'e loft hâldt
* piraat (auteursrjocht), immen dy't it auteursrjocht negearret, benammen op it ynternet
* piraat (polityk), in lid of oanhinger fan in piratepartij
Golden Globe foar Bêste Lange Animaasjefilm

De **Golden Globe foar Bêste Lange Animaasjefilm** (Ingelsk: *Golden Globe Award for Best Animated Feature Film*) is in Amerikaanske priis op it mêd fan animaasjefilms, dy't sûnt 2007 elts jier ein jannewaris útrikt wurdt oan 'e as bêste beoardiele lange animaasjefilm fan it foargeande jier. It is ien fan 'e Golden Globes, dy't útrikt wurde troch de Hollywood Foreign Press Association (HFPA) by in útrikkingsseremoanje yn it Beverly Hilton yn Beverly Hills.

## Skiednis
By de Golden Globes koene animaasjefilms oarspronklik meitingje yn oare filmkategoryen, ornaris foar de Golden Globe foar Bêste Spylfilm – Musical of Komeedzje, dy't yn 1951 ynsteld waard. Dy priis waard trije kear troch in animaasjefilm wûn: yn 1991 (troch *[[Beauty and the Beast (film út 1991)|Beauty and the Beast]]*), yn 1994 (troch *[[The Lion King (film út 1994)|The Lion King]]*) en yn 1999 (troch *[[Toy Story&nbsp;2]]*). Uteinlik besleat de Hollywood Foreign Press Association yn 2006 om in aparte priis foar animaasjefilms yn te stellen, yn neifolging fan 'e Oscars, dy't datselde yn 2001 dien hiene. De Golden Globe foar Bêste Lange Animaasjefilm waard foar it earst útrikt op 'e útrikkingsseremoanje fan jannewaris 2007.

## Gadingmakkers
Yn 'e folksmûle wurdt de Golden Globe foar Bêste Lange Animaasjefilm gauris de "Golden Globe foar Bêste Tekenfilm" neamd; dat is wat misliedend, om't net inkeld tekenfilms, mar bgl. ek lange animaasjefilms dy't makke binne mei stop-motiontechniken der om meitingje, wylst koarte tekenfilms krekt net meidogge. Oars as by de Oscars kinne by de Golden Globes Ingelsktalige films mar meitingje yn ien filmkategory; Ingelsktalige films dy't meidogge foar de Golden Globe foar Bêste Lange Animaasjefilm kinne dus net ek noch meidwaan foar de Golden Globe foar Bêste Spylfilm&nbsp;– Musical of Komeedzje of foar de Golden Globe foar Bêste Spylfilm&nbsp;– Drama. Oars-talige films kinne lykwols meidwaan foar sawol de Golden Globe foar Bêste Lange Animaasjefilm as de Golden Globe foar Bêste Bûtenlânske Film.

## Winners
De Golden Globes wurde útrikt oan it begjin fan it jier, foar films út it hiele foargeande jier. Yn 'e tabel hjirûnder wurdt de offisjele jiertelling fan 'e Golden Globes oanholden. Mar it jier dat oanjûn stiet is it jier dêr't de priis foar takend waard, en net it jier dêr't de priis yn takend waard. Dus dêr't bgl. stiet "2006", fûn de útrikking fan dy priis plak yn begjin 2007.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e Golden Globes

## Sjoch ek
*Oscar foar Bêste Lange Animaasjefilm
Golden Globe foar Bêste Film – Musical of Komeedzje

De **Golden Globe foar Bêste Film – Musical of Komeedzje** (Ingelsk: *Golden Globe Award for Best Motion Picture – Musical or Comedy*) is in Amerikaanske priis op it mêd fan films, dy't sûnt 1952 elts jier ein jannewaris útrikt wurdt oan 'e as bêste beoardiele lange musicalfilm of komeedzjefilm fan it foargeande jier. It is ien fan 'e Golden Globes, dy't útrikt wurde troch de Hollywood Foreign Press Association (HFPA) by in útrikkingsseremoanje yn it Beverly Hilton yn Beverly Hills. De Golden Globes omfiemje twa prizen foar spylfilms; de oare is de Golden Globe foar Bêste Film&nbsp;– Drama. 

## Skiednis
De Golden Globe foar Bêste Film – Musical of Komeedzje waard yn 1951 (foar de útrikking yn 1952) troch de Hollywood Foreign Press Association (HFPA) ynsteld om't men fûn dat de priis foar bêste film, dy't yn 1943 ynsteld wie, te faak nei in dramafilm gie. Oarsoartige films, benammen komeedzjefilms en musicals, rekken dêrtroch ûnderbeljochte. Nei twa jier in aparte priis foar dat soarte films útrikt te hawwen, waard it by de útrikking fan 1954 (foar films út 1953) dochs nochris besocht mei ien priis foar bêste film, mar dat waard gjin súkses. Sadwaande kaam de priis foar bêste musical of komeedzje by de útrikking fan 1955 werom.

By de útrikkings fan 1959 oant en mei 1963 (foar films út 'e jierren 1958 oant en mei 1962) waard de Golden Globe foar Bêste Film – Musical of Komeedzje opspjalte yn twa aparte prizen foar twa ûnderskate kategoryen: de Golden Globe foar Bêste Film – Komeedzje en de Golden Globe foar Bêste Film – Musical. By de útrikking fan 1964 (foar films út 1963) waard dy fernijing lykwols weromdraaid. Sûnt hat der altyd ien priis west foar musicals en komeedzjefilms.

## Gadingmakkers
Om gading te meitsjen op 'e Golden Globe foar Bêste Film – Musical of Komeedzje moat in film in spyldoer hawwe fan teminsten 70&nbsp;minuten, en yn Los Angeles en omkriten teminsten sân dagen lang yn 'e bioskopen draaid hawwe. Fierders komme inkeld Ingelsktalige films yn oanmerking foar de priis.

## Winners
De Golden Globes wurde útrikt oan it begjin fan it jier, foar films út it hiele foargeande jier. Yn 'e tabel hjirûnder wurdt de offisjele jiertelling fan 'e Golden Globes oanholden. Mar it jier dat oanjûn stiet is it jier dêr't de priis foar takend waard, en net it jier dêr't de priis yn takend waard. Dus dêr't bgl. stiet "1951", fûn de útrikking fan dy priis plak yn begjin 1952.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e Golden Globes

## Sjoch ek
*Golden Globe foar Bêste Film – Drama
*Oscar foar Bêste Film
Kastiel fan Montsoreau

It **Kastiel fan Montsoreau** (Frânsk: *Chateau de Montsoreau*) is in kastiel boud yn 'e Renêssânsestyl dat yn 'e Loiredelling leit yn 'e stêd Montsoreau yn westlik Frankryk, 250 kilometer fan Parys. It is it iennige fan alle kastielen fan 'e Loiredelling dat boud is yn it rivierbêd fan 'e Loire. Sûnt 2016 is yn it Kastiel fan Montsoreau it Museum foar Hjoeddeiske Keunst - Kastiel fan Montsoreau fêstige, dat oprjochte is troch de Frânske samler fan hjoeddeistige keunst Philippe Méaille. De kolleksje fertsjintwurdiget de grutste samling fan 'e wrâld fan 'e radikale konseptualistyske keunstners fan Art & Language.

## Etymology
It Kastiel fan Montsoreau is ferneamd nei de rotspjuts dêr't it op boud is, de berch Soreau (Latyn: *Monte Sorello / Mons Sorello*).

## Nasjonale en ynternasjonale beskermingen
It Kastiel fan Montsoreau waard yn 1862 útroppen ta in histoarysk monumint troch it Frânske Ministearje fan Kultuer. De Loiredelling tusken Sully-sur-Loire en Chalonnes-sur-Loire, ynklusyf Montsoreau en it Kastiel fan Montsoreau, is yn 2000 opnommen op 'e Wrâlderfgoedlist fan 'e UNESCO.

## Skiednis
Montsoreau stiet derom bekend dat it it âldste is fan alle kastielen fan 'e Loiredelling. It waard folslein werboud troch Jean II de Chambes, de earste riedsman fan Karel VII fan Frankryk. Jean II de Chambes wie ek de ambassadeur fan Frankryk yn it Osmaanske Ryk en de Republyk Feneesje, en hy boude (ûngewoan foar Frankryk) syn kastiel rjochts oan 'e igge fan 'e Loire, lykas de Fenesiaanske paleizen.

## Boukunde
De arsjitektoanyske styl is de oergong tusken Midsiuwske arsjitektuer (militêr) en renêssansistyske arsjitektuer (ferbliuw). It kastiel bestiet út 25 keamers, 23 iepen hurden en 6 treppen.

## Skiednis
Der wiene trije haadgebouwen op Mount Soreau:
* In Gallo-Romeinske timpel of in bestjoerlik gebou.
* In Midsiuwsk fort boud troch Odo I fan Blois, koart dêrnei opnij ûntwurpen troch Fulk III fan Anzjû.
* In renêssansistyske kastiel boud direkt nei it ein fan 'e Hûndertjierrige Oarloch.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan it Kastiel fan Montsoreau

## Sjoch ek
* Bastille
* Kastiel fan Miromesnil
Mikadogiel

**Mikadogiel** of **mikadogeel** is in kleur dy't yn 'e regel beskôge wurdt as in tint fan giel. It kin omskreaun wurde as in goudeftige gieltint. De kleur is neamd nei de titel mikado, in oantsjutting foar de keizer fan Japan (dy't trouwens yn Japan sels net brûkt wurdt; dêr sprekt men ynstee fan *[[tennō]]*). 
__NOTOC__
## Kleurtechnyk
By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is mikadogiel in tertiêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch it mingen fan alle trije primêre kleuren (read, grien en blau). By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it lykwols in sekundêre kleur, dy't produsearre wurdt troch de ferminging fan 'e primêre kleuren giel en maginta.

## Foarkommen
Mikadogiel is de sekuere gieltint dy't brûkt wurdt yn 'e flaggen fan Kolombia en fan Kazachstan (mei Kazachsk blau). It wie fan 1968 ôf ek in standertkleur dêr't auto's fan it Amerikaanske merk Lincoln yn útfierd waarden.


File:Flag of Colombia.svg|flagge fan Kolombia
File:Flag of Kazakhstan.svg|flagge fan Kazachstan


## Sjoch ek
*giel
*goud (kleur)
Stifting Monuminten De Waadhoeke

De **Stifting Monuminten De Waadhoeke** (Nederlânsk en offisjeel: *Stichting Monumenten Waadhoeke*) is in Fryske stifting op it mêd fan monumintesoarch yn 'e gemeente De&nbsp;Waadhoeke. De organisaasje waard yn juny 1994 oprjochte as de Stifting ta Behâld fan Monuminten yn de Gemeente Frjentsjerteradiel (offisjeel: *Stichting tot Behoud van Monumenten in de Gemeente Franekeradeel*). De grutste monuminten dy't de stifting doedestiden yn besit hie, wiene fiif tsjerketuorren.

Doe't per 1 jannewaris 2018 de nije gemeente De Waadhoeke ûntstie út 'e fúzje fan 'e eardere gemeenten Frjentsjerteradiel, Menameradiel en It&nbsp;Bilt en fjouwer doarpen fan Littenseradiel, giene de monumintestiftings fan Menameradiel en It&nbsp;Bilt op yn 'e monumintestifting fan Frjentsjerteradiel. Dy waard doe omneamd ta Stifting Monuminten De&nbsp;Waadhoeke. 

Begjin desimber 2019, doe't de Stifting Monuminten De Waadhoeke syn 25-jierrich bestean fierde, hie de organisaasje 21 ryksmonuminten yn besit en wiene de ûnderhannelings om nochris twa oer te nimmen fierhinne berêden. It giet dêrby om 12 tsjerketuorren, 4 molen, it Nôtdragershúske yn 'e Frjentsjerter binnenstêd, it poartegebou fan Liauckamastate yn Seisbierrum, 4 teehúskes op it Frjentsjerter bolwurk en it stek fan 'e Noarderpoarte.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Stifting Monuminten De Waadhoeke
Kazachsk blau

**Kazachsk blau** of ***turquoise surf*** is in kleur dy't beskôge wurdt as in tint fan blau. It is in ljochtblauwige kleur, dy't justjes nei syaan niget.

__NOTOC__
## Kleurminging
By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is Kazachsk blau in sekundêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch it mingen fan grien en blau. By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it ek in sekundêre kleur, produsearre troch de ferminging fan syaan mei wat maginta (en yn 'e praktyk ek mei wat swart).

## Namme
De offisjele kleurnamme fan Kazachsk blau is (yn it Ingelsk) *turquoise surf*. Dêrfan betsjut *turquoise* "turkwaze", wylst *surf* de oantsjutting is foar it diel fan 'e see tusken de brâning en it strân yn. De namme 'Kazachsk blau' is lykwols yn gebrûk kommen om't *turquoise surf* de kleur is fan 'e flagge fan Kazachstan (mei mikadogiel), en sadwaande de nasjonale kleur fan Kazachstan wurden is. Bûten Kazachstan is Kazachsk blau ek bekend wurden as de tenukleur fan 'e troch it regear fan Kazachstan sponsore hurdfytsploech Astana. 

## Sjoch ek
*blau
*ljochtblau
*syaan
*turkwaze (kleur)
Sânbrún

**Sânbrún** is in kleur dy't yn 'e regel beskôge wurdt as in tint fan brún, hoewol't it ek niget nei giel en oranje. It kin omskreaun wurde as in oranjige kleur ljochtbrún. Namme sawol as tint binne basearre op 'e kleur fan 'e grûnsoarte sân.

As kleur waard sânbrún foar it earst definiëarre yn 1987, doe't it yn gebrûk kaam as ien fan 'e X11-kleuren, dy't yn 'e iere 1990-er jierren bekend kamen te stean as webkleuren. 

Sânbrún is by additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) in tertiêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch it mingen fan 'e trije primêre kleuren read, grien en blau. By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it ek in tertiêre kleur, dy't yn teory produsearre wurdt troch de ferminging fan 'e primêre kleuren syaan, maginta en giel. Yn 'e praktyk wurdt lykwols ynstee fan syaan wat swart tafoege, om't dat bettere resultaten jout.

## Sjoch ek
*brún
*sân (kleur)
Kartularium

In **kartularium** (fan it Midsiuwsk Latyn: *cartularium*, Klassyk Latyn: *charta* "papier"), ek *pancarta* of *codex diplomaticus* neamd, is in Midsiuwsk register of rôlen (*rotulus*) dy't akten en oarkonden befettet. Dy ôfskriften befetten almeast oarspronklike dokuminten oangeande de stifting, privileezjes en wetlike rjochten fan tsjerklike en sekulêre bestjoerlike ienheden, ûnderrjochtynstellings of famyljes. 

De term kin ferwize nei it sammeljen fan oarspronklike dokuminten bondele yn ien ynhâld of oaninoar taheake sa't se ien rôl foarmje.

In kartularium kin yn de foarm fan in boek of kodeks ferskine. As der tusken de ôfskriften oare saken oan taheake waarden, wurdt der fan in kronyk sprutsen.
Audomarus

**Audomarus**, **Audomar**,**Omaar** of **Otmar** (berne om 600 hinne, ferstoarn om 670 hinne) wie in biskop fan Terwaan en de flakby lizzende stêd Sint-Omaars yn it noarden fan Frankryk is nei him neamd.

## Libbensrin
Hy waard berne yn Coutances yn Normandje om 600 hinne en kaam út in begoedige famylje. Nei it ferstjerren fan syn mem ferfear er mei syn heit nei de Abdij fan Luxeuil, nei alle gedachten om 615 hinne. Under de lieding fan Eustachius, studearre Audomarus de Hillige Skriften en waard al rillegau kundich dêryn.

Kening Dagobert I woe in biskop oanstelle yn de wichtige stêd Terwaan dy't de âlde haadstêd fan it eardere gebiet fan de Morynjers yn it noarden fan Galje wie. Yn 637 waard Audomarus oansteld as biskop dêre. Alhoewol't de Morynjers earder al bekeard wiene, wie it Kristendom yn dy tiid suver út dat gebiet ferfearn.

Doe't Audomarus ree wie om mei syn sindingswurk útein te setten, stjoerde de abt fan Luxueuil ferskate mûntsen mei om te helpen sa as bygelyks Bertinus, Mommolinus en Ebertram. Audomarus seach der op ta dat it evangeelje gau ferspraat waard yn it gebiet en yn in koart skoftke tiid wie it gebiet al hast folslein bekeard.

Hy stifte de Abdij fan Sint-Piter (letter de Abdij fan Sint-Bertinus) yn Sithiu, dat al rillegau in rivaal fan de âldere Abdij fan Luxeuil waard. Yn 649 luts er de Tsjerke fan Us Leaffrou fan Sithiu op, dêr't in lyts kleaster oan taheakke waard, dy't er oan de mûntsen fan Sint-Bertinus joech, mei de betingst dat hy dêr begroeven wurde soe en dat de tsjerke in begraafplak foar mûntsen wurde soe.

De wiere datum fan syn ferstjerren is net bekend, mar nei alle gedachten moat dat om 670 hinne west hawwe. Hy waard letter hillichferklearre troch de Katolike Tsjerke. Syn feestdei is op 9 septimber.
Bertinus

**Bertinus**, of **Sint-Bertinus de Grutte**, (om 615 hinne - om 709 hinne), wie in Frankyske abt fan in kleaster yn Sint-Omaars, Frankryk, dy't letter nei him, de Abdij fan Sint-Bertinus, neamd waard. Bertinus waard hillichferklearre troch de Katolike Tsjerke.

## Libbensrin
Betrinus waard berne by Konstanz, dat doe yn it Frankyske hartochdom Alemanje lei. Al jong ferfear er nei de Abdij fan Luxeuil, dêr't abt Kolumbanus in skrielhâns belied fierde. Bertinus makke himsels klear foar takomstich sindelingswurk. yn 638 ferfear er mei e bruorren Mommolinus en Ebertram nei it fiere noarden fan Galje en help syn freon en kollega, biskop Audomarus, mei it bekearen fan de Morynjers. Dat gebiet, dat no yn it departemint Pas-de-Calais leit, wie sompich mei hjir-en-dêr heuvels en oerwoeksen mei seewier en tuorrebout. Op ien fan dy heuvels bouden Bertinus en syn selskip in lyts hûs, dêr't se it kristlike leauwen oan de noch almeast heidenske befolking dêre preekten.

Stadichoan sleaten guon bekearde heidenen by harren oan, en doe moast der in grutter kleaster boud wurde. In streek lân, dat *[[Sint-Omaars|Sithiu]]* neamd waard, wie troch in Adrowald, dy't in bekearde ealman wie, oan Audomarus jûn. Audomarus joech dat streek lân oan de sindelingen, dy't in gaadlik plak fûnen en bouden dêr harren nije Abdij fan Sint-Piter.

Oare doarpen waarden jûn troch greve Waldebert. Greve Waldebert waard letter sels in mûnts yn it kleaster fan Bertinus yn Sithiu en dêrnei waard er abt fan Luxueil en waard hillichferklearre. Hy joech syn soan oan it doopfont oan Bertinus, dêr't de jonge nei neamd waard en syn stúdzje fan krige. De mienskip woeks yn in koart skoftke tiid en doe waard it kleaster ek al te lyts. In nij kleaster waard boud op it plak dêr't de stêd Sint-Omaars no leit.

Bertinus waard al rillegau ferneamd om syn ûnderrjocht en hilligens dat yn in koart skoftke tiid mear as 150 mûntsen ûnder syn lieding kamen te libjen. Doe't de omkriten hast sa goed as bekeard waard ta it Kristendom, en it sompige lân oanmakke waard ta fruchtber lânbougrûn, en Bertinus wist dat er net al te lang mear libje soe, neamde er Rigobert fan Reims ta syn opfolger, wylst er himsels klearmakke foar in lokkich ferstjerren. Syn feestdei wurdt op 5 septimber fierd.

Mommolinus wie abt fan de beide kleasters, om't er nei alle gedachten de âldste fan de sindelingen wie, oant er de ferstoarne Eligius as biskop fan Noyon om 659 hinne opfolge. Waldebert syn soan Bertinus, dy't troch Bertinus de stifter oannaam waard, waard doe de tredde abt.

Jierren letter waard it kleaster in ferneamd sintrum as hillichdom en foar it ûnderrjocht. Yn de alfde iuw waard de namme fan it kleaster feroare ta Sint-Bertinus. De *[[Annales Bertiniani]]* (830-882) binne wichtige boarnen foar de skiedskriuwing fan it Westfrankyske keninkryk. De abdijtsjerke, dy't no in ruïne is, wie ien fan de geefste Goatyske bouwurken fan de fjirtjinde iuw. Yn lettere jierren wiene de bibleteek, de argiven en keunstwurken ferneamd yn en bûten Frankryk.

De mûntsen waarden yn 1791 fuortstjoerd troch troepen fan de Frânske Revolúsjonêre Garde en yn 1799 waarden it kleaster en de tsjerke ferkocht op in feiling.
Abdij fan Sint-Bertinus

**De Abdij fan Sint-Bertinus** (Frânsk: *Abbaye Saint-Bertin*) wie in Benediktynske kleaster yn de stêd Sint-Omaars (*Saint-Omer*) yn Frankryk. De gebouwen binne hjoed-de-dei ruïnen, dy't iepen binne foar it publyk. It waard ynearsten wijd oan de hillige Petrus, mar waard letter fannijs wijd oan Bertinus, dy't de twadde abt fan it kleaster wie. It kleaster wie ferneamd om syn Latynske kartularium (*Chartularium Sithiense*), dêr't it earste part fan tawiisd is oan Folkwinus fan Terwaan.

## Skiednis
It kleaster waard stifte oan de ouwer fan de rivier de Aa yn de sânde iuw troch biskop Audomarus fan Terwaan. Hy stjoerde de mûntsen Bertinus, Momelinus en Ebertram fan Sithiu (hjoed-de-dei Sint-Omaars) en bekear de heidenske befolking dêre. It kleaster waard al rillegau ien fan de meast ynfloedrike kleasters yn noardlik Jeropa lykas de kleasters fan Elnon (hjoed-de-dei de Abdij fan Sint-Amand) en Sint-Vaast. 

De bibleteek befette de kodeks fan de Leiske Aratea, dêr't twa kopyen fan makke binne. De Annalen fan Sint-Bertinus wiene in wichtige boarne fan de skiednis fan Frankryk yn de njoggende iuw.

Yn de njoggende iuw hie it kleaster in priorij yn Poperinge. In Romaanske tsjerke waard yn it midden fan de alfde iuw boud. It gebou wie 25 meter heech mei in toer fan 48 meter heech. It befette in grutte fjirtjinde iuwske healrûn hillichdom mei fiif kapellen deromhinne tsjinoan boud. It tsjinne as model fan de tsjerke dy't yn de sechtjinde iuw reekaam.

Fan 1106 ôf, krige it kleaster it rjocht en beneam preesters yn Lissewege en Ruiselede. Willem Klito, greve fan Flaanderen, waard yn 1128 it kleaster begroeven. It kleaster hie ek in 'refúzjeehûs' yn Brugge.

It kleaster rekke yn it neigean nei de trettjinde iuw, alhoewol't it oant it sluten yn de Frânske Revolúsje iepen bleau. De mûntsen waarden yn 1791 fuortstjoerd troch troepen fan de Frânske Revolúsjonêre Garde en yn 1799 waarden it kleaster en de tsjerke ferkocht op in feiling.  Yn 1830 oardere de gemeente it ôfbrekken fan de tsjerke, mar de toer bleau besparre. De pylder dy't boud waard om de toer te stypjen is noch hieltyd te sjen, mar de toer sels foel yn 1947 yninoar, om't dy skansearre waard troch besjittings yn de Twadde Wrâldkriich. It stedshûs fan Sint-Omaars waard yn 1834 boud mei stiennen fan it kleaster.
Nasjonaal wyldreservaat (Feriene Steaten)

In **nasjonaal wyldreservaat** (Ingelsk: *national preserve*) is in type natoergebiet yn 'e Feriene Steaten, dat ûnder behear stiet fan 'e National Park Service. Om dy status te krijen moatte gebieten as sadanich oanmurken wurde troch it Amerikaanske Kongres. Nasjonale wyldreservaten hawwe de measte skaaimerken dy't ornaris assosjearre wurde mei nasjonale parken, mar yn nasjonale wyldreservaten binne beskate aktiviteiten op it mêd fan 'e eksploitaasje fan natuerlike helpboarnen tastien, dy't yn nasjonale parken net dien wurde meie. Dêrby kin men tinke oan fiskjen, jeien, mynbou en it boarjen nei ierdoalje en/of ierdgas. Hokker aktiviteiten yn in beskaat nasjonaal wyldreservaat krekt tastien binne, leit folslein oan 'e spesifike wetjouwing dy't omtrint dat iene nasjonaal wyldreservaat fan krêft is. Net alle neamde aktiviteiten binne dus yn alle nasjonale wyldreservaten tastien.

In nasjonaal wyldreservaat (*national preserve*) is net itselde as in nasjonaal natoerreservaat (*national reserve*) of in nasjonaal faunareservaat (*national wildlife refuge*). It ferskil sit him yn it feit dat in nasjonaal wyldreservaat inkeld beheard wurde kin troch de National Park Service, wylst it behear fan in nasjonaal faunareservaat yn 'e hannen is fan 'e United States Fish and Wildlife Service en dy fan in nasjonaal natoerreservaat ek oerdroegen wurde kin oan in oerheidsynstânsje fan 'e Amerikaanske steat dêr't it yn leit.

It earste nasjonaal wyldreservaat yn 'e Feriene Steaten wie it Nasjonaal Wyldreservaat Big Thicket yn Teksas, dat yn 1974 oprjochte waard. Datselde jiers noch waard ek it Nasjonaal Wyldreservaat Big Cypress, yn Floarida, oprjochte. Yn Alaska ûntstiene ferskate nasjonale wyldreservaten as gefolch fan wetjouwing dy't opnommen wie yn 'e Alaska National Interest Lands Conservation Act fan 1980, dy't yn sokke reservaten inkeld regulearre foarmen fan jacht, fiskerij en it setten fan strûpen tastie as besteansmiddel of by wize fan sport. Anno 2019 besteane der yn 'e hiele Feriene Steaten 19 nasjonale wyldreservaten, wêrfan't guon, lykas it Nasjonaal Park en Wyldreservaat Denali, yn Alaska, grinzgje oan in nasjonaal park en dêrmei ien gehiel foarmje.
Sint-Antoniusbasilyk (Istanbûl)

De **Sint-Antoniusbasilyk** (Turksk: *Sent Antuan Kilisesi*) is it grutste roomsk-katolike tsjerkegebou fan 'e Turkske stêd Istanbûl. De tsjerke stiet ûnopfallend oan 'e İstiklal Caddesi.

## Skiednis

De oarspronklike tsjerke waard yn 1725 boud foar de lokale Italjaanske mienskip. Dy tsjerke moast fanwegen de oanlis fan in strjitwei ôfbrutsen wurde en net fier dêrfan ôf waard dy tsjerke tusken 1906 en 1912 troch it hjoeddeiske tsjerkegebou ferfongen. De oan Antonius fan Padua wijde tsjerke is in ûntwerp fan 'e arsjitekt Giulio Mongeri en boud yn 'e Feneesjaanske neogotyk, mar de krypt is neoromaansk. Deselde arsjitekt boude mear grutte gebouwen yn Istanbûl en Ankara.

De Antoniustsjerke krige fan paus Pius XI yn 1932 de status fan basilica minor. Yn itselde jier preke Angelo Giuseppe Roncalli, de lettere paus Jehannes XXIII, yn 'e tsjerke. Yn syn lettere jierren besocht er as apostoalysk legaat foar Turkije de tsjerke en it byld foar de tsjerke betinkt him dêrom. Yn 1967 droech paus Paulus VI yn 'e basilyk foar it earst yn 'e skiednis fan 'e Turkske steat in hillige misse fan in paus op Turkske boaiem op. 

De tsjerke wurdt beheard troch Italjaanske preesters en op ferskate tiden wurde missen yn meardere talen opdroegen.   

## Oargel
It oargel yn 'e basilyk waard yn 1947 troch de Italjaanske oargelboufirma Mascioni (opus 623) boud. It ynstrumint besit 32 registers op trije manualen en pedaal. De spyl- en registertraktueren binne elektrysk.
Katedraal fan de Hillige Geast (Istanbûl)

De **Katedraal fan 'e Hillige Geast**'  (Italjaansk *Cattedrale di Santo Spirito* of *Cattedrale dello Spirito Santo*; Turksk: *Kutsal Ruh Katedrali*) oan 'e Cumhuriyet Caddesi 127/B yn 'e wyk Elmadağ (distrikt Şişli) is ien fan 'e roomsk-katolike haadtsjerken yn Istanbûl. De missen wurde neffens de Latynske ritus fierd en de katedraal jout ek ûnderdak oan de Chaldeeske mienskip, dy't harren tsjinsten neffens eigen ritus fiere. 

De katoliken fan Istanbûl hawwe gjin bisdom mar in Apostoalysk Fikariaat, om't de oekumenyske patriarch as de aartsbiskop fan Istanbûl beskôge wurdt. De tsjerke is de sit fan it Apostoalyske Fikariaat Istanbûl en is op 'e Antoniusbasilyk nei de grutste roomske tsjerke fan 'e stêd.

De katedraal waard yn 1846 yn barokke styl boud ûnder lieding fan 'e Switsersk-Italjaanske arsjitekt Giuseppe Fossati en syn kollega Julien Hillereau.

Yn 1909 krige de tsjerke fan paus Pius X de status fan basilica minor. Ferskate pausen besochten by in besite oan it lân de katedraal, lykas paus Paulus VI, paus Jehannes Paulus II, paus Benediktus XVI en paus Fransiskus.

Yn 'e hôf foar de katedraal stiet in stânbyld fan paus Benediktus XV.

Giuseppe Donizetti, in musikus oan it hôf fan 'e Ottomaanske sultan Mahmud II, is begroeven yn 'e krypt fan 'e tsjerke.
Fiifhearelannen (gemeente)

**Fiifhearelannen** (Nederlânsk: *Vijfheerenlanden*) is in gemeente yn it suden fan de provinsje Utert. 

De gemeente hat  ynwenners (), boarne: CBS) en hat in oerflakte fan 153,31 km² (wêrfan 6,9 km² wetter). 

De gemeente is yn 2019 oprjochte en is ûntstien troch it gearfoegjen fan trije gemeenten: Fianen, Leardam en Zederik.

Haadplak is it plak Meerkerk.

De gemeente Fiifhearelannen komt rûchwei oerien mei de lânstreek Fiifhearelannen.

## Keppeling om utens
*  Gemeente Fiifhearelannen
Margaret Sarah Carpenter

**Margaret Sarah Carpenter** (Salisbury, 1793 – Londen, 13 novimber 1872) wie in Britsk skilderesse. Se wie tige bekend yn har tiid en skildere benammen portretten, goed 250. Har wurk waard faak útstald yn de Royal Academy of Arts. Trije fan har portretten binne opnaam yn de National Portrait Gallery yn Londen.

Yn 1817 troude se mei William Hookham Carpenter, dy't yn it Britsk Museum wurke. Twa fan harren bern, William en Percy, waarden letter ek skilders. Ek brocht se har suster Hariett yn 'e kunde mei de skilder William Collins; sy trouden yn 1822. Nei't har man yn 1845 mei pensjoen gie, stipe hja de famylje fan de ynkomsten út de ferkeap fan har skilderijen. Nei it ferstjerren fan har man yn 1846 krige se in jierliks pensjoen fan keninginne Victoria.
 
## Galery

File:Ada Lovelace.jpg|Ada Lovelace  
File:Henrietta Carpenter by Margaret Sarah Carpenter.jpg|Jong famke


## Literatuer
* : * Victorian Painting.* Londen 1999.
* : *[[s:en:Carpenter, Margaret Sarah (DNB00)|Carpenter, Margaret Sarah]]*, yn: *Dictionary of National Biography*, s. 9, 1887
Kingsman

* ''kingsman'' (rang), in militêre rang yn (beskate ôfdielings fan) it Britske Leger

*The Kingsmen, in Amerikaanske rockband út 'e 1960-er jierren
* ''Kingsman'' (franchise), in Britsk-Amerikaanske mediafranchise (fanôf 2012)
** **', in Britsk-Amerikaanske film út 2014
** **', in Britsk-Amerikaanske film út 2017
** **', in stripferhaal út 2017
** **', in stripferhaal út 2017
** *[[The King's Man]]*, in Britsk-Amerikaanske prequelfilm út 2020
* *[[King's Man]]*, in roman fan Angus Donald út 2011
Naruhito

**Naruhito** (Japansk: 徳仁, útspr.: [na'ɾɯçi̥to], likernôch: "na-rû-hi-to"; Tokio, 23 febrewaris 1960) is sûnt 1 maaie 2019 de 126e keizer fan Japan. Hy is de âldste soan fan keizer Akihito en keizerin Michiko Shoda.
Antoine Claudet

**Antoine François Jean Claudet** (La Croix-Rousse, Lyon, 18 augustus 1797 – Londen, 27 desimber 1867), wie in Frânske fotograaf en keunstner dy't daguerreotypes makke.

## Libben en wurk
Claudet waar berne yn La Croix-Rousse as soan fan Claude Claudet, in stoffekeapman, en  Etiennette Julie Montagnat. Hy wurke yn Grut-Brittanje en stoar yn Londen. Hy studearre by fotografypionier Louis Daguerre.

Claudet late tegearre mei Georges Bontemps in glêsfabryk yn Choisy-le-Roi en ferhuze nei Ingelân om it fabryk oan te befeljen mei in winkel yn High Holborn, Londen. Nei't er in oandiel krige hie yn de útfining fan L.J.M. Daguerre, wie die ien fan de earsten dy't daguerreotypeportretten yn Ingelân makke en hy ferbettere it sensibilisearingsproses troch njonken joadium ek gloar (yn 't plak fan broom) te brûken en koe sadwaande flugger wurkje. Hy wie ek de útfiner fan it reade (feilige) ljocht yn de tsjustere keamer. Teffens brocht er op it aljeminte om mei help fan in rige foto's de falske waarnimming fan beweging te skeppen. It idee om skildere eftergrûnen te brûken wurdt ek oan him taskreaun.

Fan 1841 oant 1851 hie er in atelier op it dak fan de Adelaide Gallery (no it Nuffield Centre), efter St. Martin's in de Fields Church yn Londen. Yn 1843 naam er ien fan de mar twa oerbleaune  foto's fan de wiskundige Ada Lovelace. Dêrnei iepene hy ateliers yn it Colosseum yn Regent's Park (1847-1851) en yn Regent Street 107 (1851-1867). Der wurdt rûsd dat er alle jierren 1.800 foto's makke, ûnder oaren fan Michael Faraday en Charles Babbage.

Yn 1848 betocht er de fotometer, in ynstrumint om de yntinsiteit fan de fotogenike strielen te mjitten; en yn 1849 brocht er de fokusmeter yn, om in perfekte fokus yn fotografyske portretten te garandearje te kinnen. 

Yn 1853 waard er keazen as lid fan de Royal Society en yn 1858 produsearre er de stereomonoskoop, as antwurd op in útdaging fan Sir David Brewster. Yn 1851 ferhuze er syn bedriuw nei 107 Regent Street, dêr't er in saneamde *Temple to Photography* oprjochte.

Claudet krige in protte ûnderskiedings, bygelyks yn 1853 de beneaming ta *"Photographer-in-ordinary"* fan Keninginne Victoria en tsien jier letter in earbetoan fan Napoleon III fan Frankryk. 
 
Hy stoar yn 1867 yn Londen. Noch gjin moanne nei syn dea baarnde syn "Timpel ta de fotografy" ôf en gienen de measte fan syn foto's fan grutte wearde ferlern. 

## Galery

File:Sir Charles Wheatstone and his family by Antoine Claudet.jpg|Stereoskopysk daguerreotype fan Sir Charles Wheatstone en syn húshâlding
File:Ada Byron daguerreotype by Antoine Claudet 1843 or 1850 - cropped.png|Ada Byron, daguerreotype fan Claudet
File:Charles Babbage by Antoine Claudet c1847-51-crop.jpg|Charles Babbage
Sprinkhoannemûzen

De **sprinkhoannemûzen** (wittenskiplike namme: *Onychomys*) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e mûzen en jerboä's (*Myomorpha*), de boppefamylje fan 'e mûzen en rotten (*Muroidea*), de famylje fan 'e wrotmûseftigen (*Cricetidae*), de ynformele groep fan 'e mûzen en rotten fan de Nije Wrâld, de ûnderfamylje fan 'e Noardamerikaanske mûzen en rotten (*Neotominae*) en de tûke fan 'e hartemûzen (*Reithrodontomyini*). Ta dit skaai hearre trije soarten wrotmûzen, dy't foarkomme yn 'e Feriene Steaten en Meksiko. Sprinkhoannemûzen steane derom bekend dat se lidpoatigen lykas skorpioenen en tûzenpoaten ite dy't tige giftich binne.
__TOC__
## Skaaimerken
Sprinkhoannemûzen binne mar út 'e fierte besibbe oan 'e gewoane hûsmûs, en hawwe mear gemien mei oare wrotmûseftigen, lykas de fjildmûs en de rottekop. Se hawwe in kop-romplingte fan sa'n 8½-12&nbsp;sm en in sturt fan trochinoar 2½-6&nbsp;sm, dy't frij koart is yn ferhâlding ta it lichem. Sprinkhoannemûzen binne territoriaal en ferdigenje harren domein troch te spûkgûlen, krekt sa't wolven dat dogge. Harren territoaria hawwe trochinoar in oerflak fan 11&nbsp;ha. 

Sprinkhoannemûzen ûnderskiede har fan oare mûzen troch har iten; se frette nammentlik behalven ynsekten (lykas sprinkhoannen, dêrfandinne de namme), wjirms en oar lyts dierte, ek in soad giftige bisten, lykas fûgelspinnen, skorpioenen, tûzenpoaten en sels lytse slangen. Ek frette se wol oare soarten mûzen. Se beslûpe harren proai op deselde wize as dat in kat dat docht en skeakelje de skorpioenen út troch de sturt ôf te biten en spinnen en tûzenpoaten troch de senuwen nei de kaken troch te biten. Ek binne sprinkhoannemûzen ymmún foar ferskate soarten gif.

## Skaai-opbou
X-Rated Critics Organization

De **X-Rated Critics Organization** (Ingelsk foar: "Organisaasje fan Kritisy fan Films foar Folwoeksenen"), ornaris ôfkoarte ta **XRCO**, is in Amerikaanske feriening fan filmkritisy en redakteurs út 'e pornoyndustry dy't sûnt 1984 elts jier de XRCO Awards útrikt 

## Skiednis
De XRCO waard yn 1984 oprjochte nei de kontroverse dy't earder dat jiers ûntstie doe't by de AFAA Awards, de wichtichste doetiidske prizen fan 'e Amerikaanske pornoyndustry, de priis yn 'e kategory bêste film wûn waard troch *Virginia*. Dat wie dúdlik net de bêste film, en der kaam krityk dat de AFAA Awards har skuldich makke hiene oan freontsjespolityk of sels korrupsje. Yn 'e neisleep fan dy affêre besleat in groep filmkritisy en redakteurs út 'e pornoyndustry in groep eigen prizen yn te stellen. Dêrta waard doe de XRCO oprjochte.

De earste leden fan 'e feriening kamen út Los Angeles, New York en Philadelphia. De foaroansteande pornoprodusint en -histoarikus Jim Holliday wurdt beskôge as de oprjochter fan 'e XRCO. Nei syn ferstjerren, yn 2004, waard de post fan offisjeel XRCO-histoarikus oant 2006 tydlik beklaaid troch Bill Margold, in oar lid fan 'e earste oere. Ek James Avalon, in eardere redakteur fan 'e spesjale edysjes fan *[[Adam Film World]]*, wie fan it begjin ôf oan belutsen by de XRCO. Yn 2005 liet de XRCO foar it earst Jeropeänen ta as lid fan 'e feriening.

## Leden en bestjoer
Under de leden fan 'e XRCO binne anno 2019 filmkritisy dy't ferbûn binne oan in breed skala fan papierrene en online-publikaasjes. Foar in protte fan harren is it resinsearjen fan pornofilms in foltiidbaan. Guon hawwe universitêre opliedings folge op it mêd fan film en filmkrityk. Der is gjin kontribúsje oan it lidmaatskip fan 'e XRCO ferbûn. XRCO-leden wurde elts jier troch de feriening beoardiele om te bepalen oft se noch wol aktyf binne yn 'e pornoyndustry en noch kwalifisearre binne om diel te nimmen oan it proses dat de XRCO Awards tapartet troch in nominaasje en in stimming. As men net oan 'e betingsten foldwaan kin, wurdt men oanmurken as 'ynaktyf' en mei men net meistimme. As it jiers dêrop fêststeld wurdt dat men noch hieltyd net oan 'e betingsten foldocht, rekket men jins lidmaatskip kwyt.

## XRCO Awards

De XRCO Awards binne in groep prizen foar de as bêste beoardiele prestaasjes fan 'e pornoyndustry fan it foargeande kalinderjier. Der binne 27 ûnderskate kategoryen, dy't útinoar rinne fan 'bêste film' en 'bêste aktrise' oant ynhuldiging yn 'e XRCO Hall of Fame. De prizen wurde útrikt by in seremoanje yn Hollywood dy't elts jier yn 'e maityd holden wurdt foàr de twadde wike fan april.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e XRCO
Turkoais

* turkoais (ealstien), in blaugriene ûntrochsichtige ealstien
* turkoais (kleur), in kleur as fan dy ealstien, almeast turkwaze neamd
Turkwaze

* turkwaze (ealstien), in blaugriene ûntrochsichtige ealstien, almeast turkoais neamd
* turkwaze (kleur), in kleur as fan dy ealstien