open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gelein Jansen

**Gelein Jansen** (1947) is in Nederlânsk taalkundige en publisist, dy't him by syn wurk konsintrearret op it Noardhollânske Waadeilân Teksel. Hy hat (yn Nederlânske taalkundige fermiddens) fral bekendheid krigen as gearstaller fan twa wurdboeken fan it Tekselske dialekt: it *Tessels Woordenboek*, út 1993, dat de foarm Nederlânsk-Tekselsk hat, en it *Woordenboek Tessels-Nederlands*, út 2006, dat de oare kant út wurket. Dêrnjonken hat Jansen ek publisearre oer de skiednis fan Teksel en it Tekselsk.

## Wurk
* 1993 – *Tessels Woordenboek – Met Sèèggies: Nederlands-Tessels*
* 1994 – *Het Fort "De Schans" op Texel*
* 1995 – *Oudhollandse Dichters en Tessels Dialect*
* 1996 – *Texel met Pen en Penceel* (troch Ad Blok van der Velden, û.red.f. Gelein Jansen en Jan C. van der Pijl)
* 2001 – *Focus op Texel* (mei Simon Dros)
* 2004 – *Texel in de Eerste Wereldoorlog 1914-1918: De Feiten op een Rij*
* 2006 – *Woordenboek Tessels-Nederlands*
Eilânwestfrysk

It **Eilânwestfrysk** is in groepke dialekten dat ta de gruttere kloft fan 'e Westfryske dialekten heart, dy't op har beurt wer ûnderdiel útmeitsje fan it Hollânsk. De Eilânwestfryske dialekten ûnderskiede har fan it Lânwestfrysk of "echte" Westfrysk troch in stikmannich behâldende skaaimerken.

## Eilânwestfryske dialekten
Under it Eilânwestfrysk falle it Tekselsk, fan it Waadeilân Teksel; it Wieringsk, dat fan âlds sprutsen wurdt op Wieringen, it eardere eilân dêr't no de Hollânske útein fan 'e Ofslútdyk leit; en it noch net sa lang lyn útstoarne Flylânsk, fan it Fryske Waadeilân Flylân. Ek it Inkhústersk, it stedsdialekt fan 'e foarhinne benammen op 'e see oriïntearre Westfryske stêd Inkhuzen, wurdt ta dizze kloft rekkene. Fral it Tekselsk en it Wieringsk lykje sterk opinoar.

## Taalkundige skaaimerken
Yn 'e Eilânwestfryske dialekten ûntbrekt de [ʌi̭] (stavere as *ui*), lykas yn *huis* ("hûs"), en ek de typysk Westfryske klanken [ai̭] (*ai*) en [oi̭] (*oi*), fan *kaike* of *koike* ("sjen"; Nederlânsk: *kijken*). Yn it Lânwestfrysk, dêr't de *ui* wol foarkomt, kin dy klank beskôge wurde as in frij resinte oanpassing oan it Standertnederlânsk, wylst *ai* en *oi* dêr tuskenfoarmen binne yn 'e rjochting fan dy taal. Yn 'e Eilânwestfryske dialekten binne lykwols de oarspronkliker klanken [y] (*uu*), fan *huus* ("hûs"), *uut* ("út") en *ruke* ("rûke"), en [i] (*ie*) fan *kieke* ("sjen"), *diek* ("dyk") en *tied* ("tiid") bewarre.
Westfrysk

* Westfryske dialekten, in dialektgroep dy't heart ta it bredere ferbân fan it Hollânsk
** Eilânwestfrysk, de Westfryske dialekten dy't sprutsen wurden op Teksel, Flylân en Wieringen en yn Inkhuzen
** Lânwestfrysk, de Westfryske dialekten fan it Noardhollânske fêstelân: it "Westfrysk"
* Westerlauwersk Frysk, de Fryske taal dy't sprutsen wurdt yn 'e Nederlânske provinsje Fryslân
* Westfrysk (histoarysk), it Fryske dialekt dat earder yn Noard-Hollân sprutsen waard.
Nico Dros

**Nico Dros** (folút **Nico Willem Dros**; Harkebuert (Teksel), 7 maart 1956) is in Nederlânsk skriuwer fan koarte ferhalen, romans en essay's. Teffens hat er ferskate skiedkundige wurken publisearre oer útinoar rinnende ûnderwerpen as de leansûntjouwing yn Nederlânsk-Ynje en it kristlik fûnemintalisme yn Nederlân, en is er aktyf as dichter yn syn memmetaal, it dialekt fan it Noardhollânske Waadeilân Teksel.

Nei in stúdzje skiednis oan 'e Frije Universiteit yn Amsterdam wie Dros ferskate jierren wurksum op it mêd fan histoarysk ûndersyk foar û.m. it Keninklik Ynstitút foar de Tropen en de Frije Universiteit. Hy joech dat wurk deroan om him ta te lizzen op it skriuwen fan fiksje. Yn 2002 rjochte er, tegearre mei de dichter en essayist Arie van den Berg, de Skriuwersfakskoalle Amsterdam op. Sûnt is er ien fan 'e dosinten oan dy oplieding.

Dros wûn yn 2007 de Gouden Doerian foar syn roman *Dromen van de bok*, nei ’t it boek yn 2006 earst nominearre wie foar de Flaamske literatuerprizen *De Diamanten Kogel* (it spannendste boek) en yn 2007 foar de *Saint Amourprijs* (bêste sekssêne). Yn 2022 waard *Willem die Madoc maakte*, syn roman oer de trettjinde-iuwske auteur fan *Van den vos Reynaerde* (Rein de Foks), nominearre foar *De Boon* foar fiksje - en non-fiksje. Ek stie it yn 2022 op de *shortlist* foar de Libris Literatuer Priis.

## Wurk
;proaza
* 1988 – *Familiezaken* (koart ferhaal)
* 1991 – *Noorderburen* (histoaryske roman)
* 1994 – *Familiezaken: Verhalen* (ferhalebondel wêrfan't it titelferhaal earder yn 1988 publisearre wurden wie)
* 1999 – *Ter Hoogte van het Salsa-paviljoen* (Bildungsroman)
* 2006 – *Dromen van de Bok* (roman)
* 2009 – *Maagdenbloed* (koart ferhaal)
* 2012 – *Oorlogsparadijs* (roman)
* 2015 - *Langzaam afbouwen op deze planeet* (ferhalebondel) Amsterdam, G.A. van Oorschot, 
* 2021 - *Willem die Madoc maakte* (roman), Amsterdam 2021, G.A. van Oorschot, ISBN 978 90 282 2303 5

;poëzij
* 2013 – *Meike om Reeuw in te Bieten: Texelse Gedichten* (dichtbondel)

;non-fiksje
* 1992 – *Changing Economy in Indonesia, Vol. 13: Wages 1820-1940* (skiedkundich wurk)
* 1997 – *Een Bijbeldriftig Dorp* (essay)
* 2003 – *Het Angstzweet der Kolonialen* (histoaryske en letterkundige essay's)
* 2010 – *De Sprekende Slang: Een Kleine Geschiedenis van Laaglandsfundamentalisme* (histoaryske stúdzje oer in tsjerkeskuorring en doarpsdrama resultearjend út in grifformearde synoade-útspraak yn 1926)

## Keppeling om utens
*Offisjele webside fan Nico Dros
Wieringsk

It **Wieringsk** (Wieringsk: *Wirrings*) is it Hollânske dialekt dat fan âlds sprutsen wurdt op Wieringen, it eardere eilân oan 'e Hollânske útein fan 'e Ofslútdyk, dat ta de provinsje Noard-Hollân heart. It is nau besibbe oan it Tekselsk en it Inkhústersk, en teffens oan it útstoarne Flylânsk. It foarmet mei dy trije dialekten de Eilânwestfryske dialektgroep binnen de gruttere kloft fan 'e Westfryske dialekten, dy't wer ûnderdiel útmeitsje fan it Hollânsk.

## Skiednis
Wieringen is fan oarsprong in Westfrysk eilân, wêrfan't de befolking oant yn 'e Midsiuwen Frysktalich wie. Nei't it om 1300 hinne ûnder Hollânsk bewâld kaam, rekke it wierskynlik yn 'e fjirtjinde of iere fyftjinde iuw ûntfryske. Yn elts gefal waard tsjin 1600 op it eardere eilân it tsjintwurdige Hollânske dialekt sprutsen. Yn 1950 is it Wieringsk yngeand beskreaun troch de yn akademyske fermiddens ferneamde taalkundige Jo Daan, yn har boek *Wieringer Land en Leven in de Taal*.

## Hjoeddeistige taalsitewaasje
Tsjintwurdich rekket it mei it Wieringsk hieltyd fierder yn it neigean, mei't it sûnt de jierren sechstich troch de sprekkers noch mar sporadysk oan 'e bern trochjûn wurdt. Dochs kin men it op Wieringen ûnder de âldere generaasjes noch wol geregeld hearre. De jongere generaasjes prate lykwols noch mar amperoan it echte dialekt; as se net alhielendal Nederlânsktalich binne, hat harren taalgebrûk eins mear wei in regionaal kleure Nederlânsk mei wat ôfwikende klanken (meast *uu* [y] ynstee fan *ui* [ʌi̭] en *ie* [i] ynstee fan *ij* [ɛ.i̭]). Der liket ek in ferskowing geande te wêzen fan 'e *uu* nei de *ui* en de *ie* nei *ai* of *oi*, sa't de *ij* yn it Lânwestfrysk reälisearre wurdt. De tebekgong fan it Wieringsk wurdt mei feroarsake troch de relatyf grutte groep ynwenners fan Wieringen dy't "fan bûten" komt. Sa hat him yn Hippolytushoef in grutte kloft (âld-)mariniers nei wenjen set, fanwegen de neite fan 'e marinebasis Den Helder.

## Taaleigenskippen
Hoewol't it Wieringsk dúdlik in Hollânsk dialekt is, binne de spoaren fan it Fryske substraat der noch rûnom yn werom te finen. Ien punt dêr't it Wieringsk ôfwykt fan 'e naust besibbe taalfoarmen, is troch it behâld fan 'e ferlytsingsfoarm *-ke*. Dat efterheaksel komt nammentlik yn 'e oare Westfryske dialekten net of inkeld yn beskate wurden foar, lykas yn it Tekselske *meike* ("famke"). It Wieringsk hat lykwols in hiele kategory wurden dy't ferlytse wurde troch *-ke* derefter te heakjen, lykas *skoelke* ("skoaltsje"), *hauke* ("puoltsje", ek yn 'e topografyske namme De Haukes) en *huuske* ("húske", yn 'e sin fan "lyts hûs"). Ek dûkt dizze foarm op yn it begryp *sammelkes*, de namme fan in folkje fan ierdmantsjes op Wieringen.
K. ter Laan Priis

De **K. ter Laan Priis** is in Nederlânske kultuerpriis, dy't sûnt 1985 alle jierren útrikt wurdt troch de Stichting 't Grunneger Bouk.

De priis wurdt jûn oan minsken en ynstellings dy't fertsjinsten hawwe op it mêd fan de Grinslanner taal en kultuer. De priis is ferneamd nei de skriuwer en politikus Kornelis ter Laan.

## Winners
* 1985 - Lianne Abeln en David Hartsema
* 1986 - Ede Staal (postúm)
* 1987 - dr. P.J. van Leeuwen
* 1988 - Fré Schreiber
* 1989 - Wim Faber
* 1990 - Harm van der Veen
* 1991 - ds. Engel Jan Struif
* 1992 - Toal en Taiken
* 1993 - Teätergroep Waark
* 1994 - dr. Jan J. Boer
* 1995 - De Bende van Baflo Bill
* 1996 - Stichting Kostverloren
* 1997 - Muzykgroep Törf
* 1998 - Cees Reinders
* 1999 - Reint Wobbes
* 2000 - Op Roakeldais
* 2001 - An Kuiper
* 2002 - Stichting Alde Grinzer Tsjerken
* 2003 - Eltje Doddema
* 2004 - Streekhistoarysk Sintrum Stedskanaal
* 2005 - Wia Buze
* 2006 - Willem Friedrich
* 2007 - Hanny Diemer en Frits Pleiter
* 2008 - Bibelfertaalkommisje
* 2009 - Histoaryske feriening Stêd & Lân
* 2010 - Alex Vissering
* 2011 - Gert Sennema
* 2012 - Aafke Steenhuis
* 2013 - Hans van der Lijke
* 2016 - Marcel Hensema
* 2017 - Jan Veldman, skriuwer, sjonger en akteur
* 2018 - Bert Hadders, muzikant en kultuereel ûndernimmer
Sjoerd Spoelstra

**Sjoerd Spoelstra** (Inkhuzen, 30 april 1901 – dêre, 30 july 1967) wie in Nederlânsk sjoernalist, amateur-taalkundige, folklorist, muzikant en publisist, dy't benammen oer syn berteplak Inkhuzen publisearre.

Hy wie de soan fan Sjoerd Spoelstra sr. en Neeltje Kok. As sjoernalist brocht er it ta sjef bûtenlânske korrespondinsje. Dêrnjonken wied er siktaris fan it Inkhúster oratoariumkoar *Stem en Snaren*, fan 'e feriening *Muziekkring*, fan 'e stifting *Vrienden van het Zuiderzeemuseum* en fan 'e pleatslike *Klokkenspelvereniging*. Ek siet er yn it bestjoer fan 'e feriening *Oud Enkhuizen*. Hy skreau withoefolle artikels oer syn bertestêd en sammele jierrenlang ynformaasje yn foar in earste wurdboek fan it Inkhúster stedsdialekt. Uteinlik bedarre dat wurk nei syn dea yn 1981 by it Meertens Ynstitút, yn Amsterdam, dat der it *Enkuizer Woordenboek* út gearstalde, dat yn 1983 útkaam.

## Wurk
* 1948-1951 – *De Speelwagen*
* 19?? – *Uit het Peperhuis* (1ste en 3de searje)
* 19?? – *Jaarboek XXII* (oersjoch fan publikaasjes oer Inkhuzen)
* 1983 – *Enkhuizer Woordenboek*
Tiffany Tailor

**Tiffany Tailor** (17 maart 1991), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn Orlando, yn steat Floarida. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2011, mar loek har yn 2012 út 'e pornoyndustry werom. Yn 2014 makke se lykwols in *comeback*. Dêrby wurke se ûnder mear foar de filmstudio *Amateur Films* en foar pornowebside *[[Reality Kings]]*. Neffens har persoanlike webside ûnderhâldt se op deistige basis kontakten mei har fans fia de webcam.

## Keppelings om utens
* Official webside fan Tiffany Tailor
* Tiffany Tailor yn 'e ''Internet Adult Film Database''
* Tiffany Tailor op ''FreeOnes''
* Tiffany Tailor yn 'e ''Pornopedia''
Martha van Wichen-Schol

**Martha van Wichen-Schol** (West-Skylge, 22 maart 1946 – Nederhorst den Berg?, 15 april 2004) wie in Frysk wurdboekgearstaller en dichteresse, dy't ferantwurdlik wie it ta stân kommen fan 'e earste wurdlist fan it Skylgersk (ek wol Westersk neamd), it Fryske dialekt dat sprutsen wurdt op it westlike part fan it Waadeilân Skylge.

## Skriuwen
Van Wichen-Schol wie hikke en tein yn West, mar wenne al jierren yn Nederhorst den Berg, yn it Goai, doe't se yn 1980 op eigen manneboet in wurdlist fan har memmetaal, it Skylgersk, begûn gear te stallen. Datselde jiers noch stjoerde hja de kladferzje fan 'e letter A nei de Fryske Akademy yn Ljouwert, dêr't men tige bliid wie mei har inisjatyf. Under begelieding fan K.F. van der Veen, fan 'e Akademy, en mei help fan 'e Aasterske taalaktivist Cornelis Roggen, sette Van Wichen-Schol doe har projekt fuort. Dêrby gie se ek geregeldwei te rie by har mem, Geertse Schol-Boem, dy't út klearebare leafhawwerij al jierrenlang typysk Skylgerske wurden en útdrukkings opskreaun hie.

Nei't Van Wichen-Schol yn 1983, sa'n trije en in heal jier nei't se mei it wurk úteinset wie, har wurdlist Nederlânsk-Skylgersk kompleet hie, waard dy op 'e Fryske Akademy troch meiwurkster Alie Kuperus yn 'e kompjûter set. Doe waard mei help fan wurdboekskriuwer Gosse Blom in omdraaide list Skylgersk-Nederlânsk oanmakke en tafoege. Yn 1986 koe it *Woddenboek fan et Westers* einlings publisearre wurde. Njonken har krewearjen foar in Skylgersk wurdboek wie Van Wichen-Schol ek lang aktyf as dichteresse, wêrby't hja it pseudonym Nienke hantearre.

## Wurk
* 1955 - *Jaapke en Tineke* (ûnder de skûlnamme Nienke)
* 1981 – *Dir Is Mar Ien Schylge* (gedicht, yn: *Terschelling... Rijmt en Dicht*)
* 1981 – *Fremde Worden* (gedicht, yn: *Terschelling... Rijmt en Dicht*)
* 1986 – *Woddenboek fan et Westers*
* 1989 - *Poëtische tocht door Nederhorst den Berg*
* 1998 – *Jog Mi Dyn Hân* (gedicht, yn: *Bûsboekje 1999*)
Cornelis Roggen

**Cornelis Roggen** (Hoarne (Skylge), 19 septimber 1900 – Amsterdam, 30 novimber 1985) wie in Frysk skriuwer, dichter, toanielskriuwer, publisist, wurdboekgearstaller, taalaktivist en ûnderwizer. Hy krewearre fan 'e midden fan 'e tweintichste iuw oant syn dea foar it behâld fan syn memmetaal, it Aastersk, it Fryske dialekt dat sprutsen wurdt op it eastlike part fan it Waadeilân Skylge.

## Libben en krewearjen
Roggen wie hikke en tein yn it Skylger doarp Hoarne, en wurke letter op it fêstelân as kantoarklerk en ûnderwizer yn Amsterdam. Fan 'e midden fan 'e tweintichste iuw ôf wie hy de foarnaamste taalaktivist op it mêd fan syn Aasterske memmetaal. Sa skreau Roggen Aasterske gedichten en toanielstikken, en publisearre er koarte ferhalen yn fral de *[[Harnzer Krante]]*, dy't op Skylge in protte lêzen waard. Dêrnjonken brocht er ek non-fiksje út oer ûnderwerpen dy't mei it Aastersk en Skylge te krijen hiene, wêrûnder in postúm ferskynd skiedkundich wurk oer it hiele eilân, *Terschelling: Zijn Naam en Andere Bijzonderheden* (1987), en in selsstúdzjekursus yn it Aastersk, *Aasters – Dialect Oosterschelling: Zelfstudie* (1976).

Cornelis Roggen syn namme is lykwols fral ferbûn mei it *Wêdenboek fon et Aasters*, it earste wurdboek fan ien fan 'e Skylger dialekten, dat yn 1976 by de Fryske Akademy útkaam. Fjouwer jier letter folge ek noch in omsette wurdlist Nederlânsk-Aastersk. Teffens assistearre Roggen by de tastânkomming fan 'e earste wurdlist fan it Skylgersk, it susterdialekt fan it Aastersk, dy't tusken 1980 en 1983 gearstald waard troch Martha van Wichen-Schol. Ek op organisatoarysk mêd wie Roggen aktyf; sa wied er ien fan 'e oprjochters fan 'e kultuerhistoaryske Stifting *Ons Schellingerland* en wied er ek gauris yn 't spier foar de Skylger Klub fan Amsterdam.

Syn ynset waard beleanne mei in keninklike ûnderskieding yn 'e Oarder fan Oranje-Nassau en de Lutinepriis fan 'e gemeente Skylge. Roggen syn hope dat it Aastersk ea nochris in plak krije soe as learfak yn it pleatslike basisûnderwiis waard letter wurklikheid, mei't it tsjintwurdich it iennichste Waaddialekt is dêr't op 'e skoallen lessen yn jûn wurde.

## Wurk
;non-fiksje
* 1972 – *Terschelling Buitengaats* (mei T.W. Dekker)
* 1976 – *Aasters – Dialect Oosterschelling: Zelfstudie*
* 1976 – *Woordenboek van het Oosterschellings - Wêdenboek fon et Aasters*
* 1976 – *De Grie Bedijkt* (yn: de *[[Ljouwerter Krante]]*)
* 1980 – *Woordenlijst Nederlands-Aasters*
* 1987 – *Terschelling: Zijn Naam en Andere Bijzonderheden* (skiednis)

;fiksje
* 1978 – *Fetelsjys: Toneelstikjes, Borrebjear fon Froeger in Nog Mear* (ferhalen, fersen en toaniel)
* 1980 – *Fon Froeger: Fon Jonkje nei Jonge, Fertelsjys* (toaniel)
* 1981 – *Fjoertoer* (yn: *Terschelling... Rijmt en Dicht*)
* koarte ferhalen yn 'e *[[Harnzer Krante]]*:
Prêrjehûnen

De **prêrjehûnen**, ek wol stavere as **prêryhûnen** of **prairiehûnen** (wittenskiplike namme: *Cynomys*), foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (*Sciuromorpha*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*), de ûnderfamylje fan 'e grûniikhoarntsjes en Afrikaanske beamiikhoarntsjes (*Xerinae*), de tûke fan 'e grûniikhoarntsjes (*Marmotini*) en de ûndertûke fan 'e marmoteftigen (*Marmotina*). Ta dit skaai hearre 5 soarten út Noard-Amearika.

## Algemien
Prêrjehûnen binne in slach grûniikhoarntsjes dat yn koloanjes ûnder de grûn fan 'e prêrjes fan Noard-Amearika libbet. Se kinne sa'n 40&nbsp;sm lang wurde en se weagje 1-4&nbsp;kg. Yn finzenskip kinne se 8-10 jier âld wurde, mei útsjitters nei 12 jier. Se waarden foar it earst troch de Westerske wittenskip ûntdutsen troch de ferneamde Ekspedysje fan Lewis en Clark, in ûntdekkingstocht fan 'e rivier de Mississippy nei de Amerikaanske westkust en werom, dy't plakfûn yn 'e jierren 1804-1806.

## Namme
It wie Meriwether Lewis en William Clark bekend dat de Frânsk-Kanadeeske pelsjagers sokke bisten teminsten al fan 1774 ôf *chiens de prairie* ("prêrjehûnen") neamden, mar sysels keazen foar de namme *barking squirrel* ("blaffend iikhoarntsje"), wat eins yndie in sekuerdere oantsjutting is. Dy namme beklibbe lykwols net, en úteinlik waard yn it Ingelsk *prairie dog*, in letterlike oersetting fan 'e Frânske beneaming, oernommen. De ferwizing nei hûnen komt fan it blaffende lûd dat prerjehûnen fuortbringe om inoar te warskôgjen foar ûnrie. Ek de wittenskiplike namme *Cynomys*, dy't komt fan 'e Grykske term foar "hûnemûs", slacht dêrop werom.

## Soarten
Universidade do Estado de Minas Gerais

De **Universidade do Estado de Minas Gerais** (**UEMG**), earder ek oantsjutten as *Universidade de Minas Gerais* (*UMG*), is in universiteit yn Belo Horizonte, Minas Gerais, Brazylje.

De UEMG bestiet sûnt 1989. 

## Keppeling om utens
* Offisjele hiemside fan de UEMG (Portegeesk)
Caro van Eyck

**Caro van Eyck**, skûlnamme fan **Gerarda Jacoba Everdina Taytelbaum** (Batavia, 27 novimber 1915 - Amstelfean, 15 septimber 1979) wie in Nederlânsk aktrise.

Op har 14e ferliet de húshâlding Taytelbaum Batavia; heit krige wurk yn Nederlân. Caro studearre ynearsten rjochten en wie fan 1936 ôf oan by it toaniel belutsen. Sa spile se de haadrol yn *La machine infernale* fan Jean Cocteau by it studintetoaniel. Har beropskarriêre begûn by it Hofstadtoneel. Dêrnei spile se ûnder mear mei it Residentie Toneel, it Amsterdamsk Toanielselskip, it Rotterdamsk Toanielselskip en de toanielgroep Theater en Ensemble. Teffens hat se in stikmannich jierren ferhalen, dy't hja sels skreau, foardroegen.

Yn 1959 ûntfong Van Eyck de Theo Mann-Bouwmeesterring út hannen fan Jan Musch en yn 1979 krige se de Theo d'Or. Dy lêste wie foar har rol as Forsia Dorsey yn Coburn syn *Een gelukkige hand*. *"Ik heb tenminste afscheid genomen met een mooie rol"*, fertelde Caro van Eyck krekt foar har dea oan har freon de skriuwer Simon Carmiggelt. Yn 1965 waard se teffens beneamd ta Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau.

Van Eyck wie troud mei de akteur Paul Steenbergen en letter mei produsint Hans Boekman. Neist har toanielwurk spile hja ek yn ferskate tillefyzjerigen, ûnder oaren yn: *[[De Stille Kracht (telefyzjerige)|De Stille Kracht]]* (1974), *[[De kleine waarheid]]* (1971), *De Kleine zielen* (1969), *[[Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan (telefyzjerige)|Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan]]* (1975) en *[[Ritmeester Buat (telefyzjerige)|Ritmeester Buat]]* (1968).

## Tillefyzje en film
*1955 - *Secret File, U.S.A.* (Tf-rige)
*1964 - *Maigret* (TV serie) - Frou Serrée
*1965 - *Dit is het einde* (Tf-film) - Eks-frou fan Jan
*1967 - *Roverssymfonie* (Tf-film)
*1968 - *De geweren van vrouw Carrar* (Tf-film)
*1968 - *Portret van een madonna* (Tf-film)
*1968 - *Ritmeester Buat* (Tf-rige) - Widdo Musch
*1969 - *De kleine zielen* (Tf-rige)
*1970 - *'t Schaep Met De 5 Pooten* (Tf-rige) - Frou Irma Bastiaanse
*1971-1972 - *De kleine waarheid* (Tf-rige) - Frou Scalonje
*1974 - *De stille Kracht* (Tf-rige) - De raden-ajoe pangéran
*1975 - *Het testament van Edgar Allan Poe* (TF)
*1975 - *Amsterdam 700* (TF) - Rosalie
*1975-1976 *Van oude mensen, de dingen die voorbij gaan* (Tf-rige) - Frou Dercksz
*1976 - *Uit de wereld van Guy de Maupassant* (Tf-rige) - Frou Brument
*1979 - *Erik of het klein insektenboek* (TF) - Beppe

## Toaniel
Sjoch: Caro van Eyck yn de Nederlânsktalige Wikipedy

## Keppeling om utens
* Caro van Eyck yn de Internet Movie Database
Myra Ward

**Myra Ward** pseudonym fan **Myra Sijrier** (Tegelen, 23 augustus 1916 - De Haach, 26 juny 1990) wie in Nederlânsk aktrise.

## Biografy
Ward waard berne as Myra Sijrier, dochter fan Wilhelmina Louisa Lippens en Willem Hendrik Ward Sijrier, dy't akteur wie yn de Feriene Steaten ûnder de namme Walter Ward. Ward wie de efternamme fan syn mem Catharina. Doe't Myra oan it toaniel gie brûkte se lykas har heit ek beppe har fan.

Ward spile al mei tolve jier har earste toanielrollen. Teffens trede se op yn ballet en by de Fritz Hirsch Operette. Yn 1935 debutearre hja by it Rotterdamsch Hofstad Tooneel fan Cor van der Lugt Melsert yn De Haach. Sy wie troud mei Louis de Bree fan 1941 oant en mei 1949. By it *Rotterdamsch Hofstad Tooneel* krige se kunde oan har twadde man Paul Steenbergen; sy boasken op 2 oktober 1950). Fan 1946 oant 1949 siet se yn it selskip fan Cor Ruys. Fan 1949 ôf oan wie se ferbûn oan de *[[Haachske Komedy|Haagse Comedie]]*. Se wûn de Theo d'Or yn 1957, de toanielpriis foar de bêste frouljus haadrol. Yn 1973 gie hja tegearre mei har man by de Haachske Komedy wei.

## Toaniel
Ward spile yn in protte toanielstikken, ûnder oaren yn *Trijntje Cornelis* fan Constantijn Huygens, *De eerbiedige lichtekooi* fan Jean-Paul Sartre, *Moortje* fan Bredero, *Dylan Thomas* fan Sidney Michaels, *Mooi weer vandaag* fan David Storey, *Alles over Liefde* fan Arthur Schnitzler.

Sy waard trijeris keazen ta bêste aktrise:
* 1955-1956 yn *Requim voor een non* *(Sanctuary)* fan William Faulkner foar har rol fan Temple Drake
* 1957-1958 yn *De goede mens van Sezuan* *(Der gute Mensch von Sezuan)* fan Bertolt Brecht foar har rol fan Shen-Te
* 1959-1960 yn *Principes* *(Das Prinzip)* fan Hermann Bahr foar har rol fan Lene Kuk

## Film
* 1938 - *Veertig Jaren* as Lily Burger
* 1939 - *[[Boefje]]*
* 1948 - *Niet tevergeefs*
* 1961 - *Gevaarlijk tussenspel*
* 1975 - *[[Rooie Sien]]* as mem Breman
* 1975 - *Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan* as muoike Adèle Takma

## Radio
Sy die ek mei oan *[[In Holland staat een huis (harkspul)|In Holland staat een huis]]*, it populêre harkspul út de jierren fyftich fan Annie M.G. Schmidt. Sy die de stim fan Dorry, de freondinne fan Rob Doorsnee. Teffens spriek se foar de NCRV in rige mearkes yn dy't útstjoerd waarden ûnder de titel *Op bezoek bij Moeder de Gans*.

## Ferskaat
*Har famyljenamme Sijrier wurdt yn offisjele stikken soms as Syrier skreaun.
*Ward har pake, yr. Leonard Sijrier (13 jannewaris 1851 yn Tegelen), wie fan 1911 ôf mei-eigner fan de earste Limburchske tramline Venlo-Tegelen-Steyl.
Belladonna

* Atropa (*(Atropa bella-donna L*), giftige plant, sjoch ek Atropine.
* Mathilda Belladonna, persoan út de Harry Potterrige.
* Belladonna (album), muzykalbum fan de Britske band Nucleus.
* Belladonna (pornoaktrise), in Amerikaansk pornoaktrise
* Belladonna (roman), roman fan Hugo Claus
* Belladonna (boek), in boek fan Annejoke Smids
* Belladonna (strip), in striprige mei tekeningen fan Pierre Alary
Utahprêrjehûn

De **Utahprêrjehûn** (Latynske namme: *Cynomys parvidens*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*), de tûke fan 'e grûniikhoarntsjes (*Mamotini*) en it skaai fan 'e prêrjehûnen (*Cynomys*). Dizze prêrjehûn komt foar yn it súdwesten fan 'e Feriene Steaten en hat de status fan bedrige bistesoarte.

## Fersprieding en biotoop
De Utahprêrjehûn libbet op 'e steppes yn it súdwestlike diel fan 'e súdwestlike Amerikaanske steat Utah.

## Uterlike skaaimerken
De Utahprêrjehûn hat trochinoar in totale lichemslingte fan 25-40&nbsp;sm, mei in gewicht fan 680&nbsp;g oant 1,4&nbsp;kg. Dêrmei is it de lytste fan 'e fiif soarten prêrjehûnen. De pels is ticht en op 'e rêch dûnkerbrún, wylst er op 'e bealch ljochtbrún oant bêzje is. De sturt is koart en hat in ljochte punt. 

## Hâlden en dragen
Utahprêrjehûnen lizze grutskalige koloanjes of "stêden" oan (de Amerikaansk-Ingelske oantsjutting dêrfoar is *towns*), besteande út ûndergrûnske hoalen dy't mei-inoar yn ferbân steane. Sa'n *town* wurdt bewenne troch alle leden fan in prêrjehûnefamylje. Dêrnjonken meitsje lykwols ek oare bisten gebrûk fan 'e hoalen, wêrûnder ûlen, slangen en oare kjifdieren. Lykas alle prêrjehûnen binne Utahprêrjehûnen tige warber te itensykjen. Op har menu stiet in wiid ferskaat oan gerzen, blommen en sieden, en soms frette se ek wol ynsekten. De wyfkes bringe 3-6 jongen per smeet te wrâld.

## Status
De Utahprêrjehûn hat de IUCN-status fan "bedrige", mei't syn ferspriedingsgebiet frij beheind is, en der yn 1972 noch mar 3.300 eksimplaren fan oer wiene, ferdield oer 37 koloanjes. Sûnt giet it wer wat better mei dizze soarte, mar noch altyd net daverjend. By in ûndersyk út 2004 waarden der 4.022 teld, wylst men de totale populaasje yn 2012-2013 op likernôch 8.000 rûsde. De lêste kear dat de IUCN-status op 'e nij beoardiele waard, wie yn 2008; doe waard besletten om 'e status fan bedrige bistesoarte te hanthavenjen. 

Utahprêrjehûnen kinne oansjenlike skea tabringe oan greidlân, mei har gegraaf, en oan lânbougewaaksen, dy't se oanfrette. Dêrmei hawwe se har de grime op 'e hals helle fan 'e boeren fan Utah, dy't der net foar tebekskrilje om, nettsjinsteande de beskerme status, fergif tsjin 'e bisten yn te setten. Dat wurdt beskôge as ien fan 'e wichtichste oarsaken fan 'e efterútgong en de trage populaasjegroei sûnt 1972. Oare faktoaren dy't dêrby in rol spylje, binne habitatferlies troch urbanisaasje en oare foarmen fan lânûntwikkeling; de opmars fan houtige planten yn it biotoop fan 'e prêrjehûnen; de sylvatyske pest; en oanhâldende drûchte. De Amerikaanske oerheid is der no ta oergien om boeren finansjele fergoedings oan te bieden as se in diel fan har lân beskikber stelle foar bewenning troch Utahprêrjehûnen.
Brian Wilson

**Brian Wilson** (Hawthorne (Kalifornje), 20 juny 1942 - Beverly Hills, 11 juny 2025) wie in Amerikaansk muzikant, sjonger, songwriter en plateprodusint. Hy wie benammentlik ferneamd as lieder en mei-oprjochter fan de band The Beach Boys. Wilson komponearre de measte lieten fan de band yn de sechtiger en sântiger jierren en produsearre sûnt 1967 alle albums fan de goep en dêrnei ek noch in stikmannich. Hy song de twadde stim, fral yn de stadige balladen en de hege falsetstim en wie de bassist fan de band. Wilson wurdt ta de wichtichste komponisten en muzykprodusinten fan de 20e iuw rekkene.

## Keppeling om utens
*Offisjele webside
Kennemerlânsk

It **Kennemerlânsk** (Kennemerlânsk: *Kennemerlands*) is it Hollânske haaddialekt dat fan âlds sprutsen wurdt yn 'e lânstreek Kennemerlân, de krite oan 'e Noardhollânske Noardseekust tusken Haarlim en Kastrikum.

## Algemiene beskriuwing
It Kennemerlânsk is nei alle gedachten yn 'e Midsiuwen, tusken 1100 en 1300, ûntstien troch de wikselwurking tusken it Frysk dat doe noch yn noardlik Hollân sprutsen waard, en de Nederfrankyske dialekten dy't doe mei in opmars út it suden dwaande wiene, en dy't har letter ûntjaan soene ta it Hollânsk. It Kennemerlânsk is it noardlikste dialekt fan it Hollânsk dat gjin dúdlik Frysk substraat hat, en dêrmei ûnderskiedt it him fan 'e oanbuorjende dialekten: it Westfrysk, it Saansk en it Wetterlânsk. 

Tsjintwurdich wurdt it Kennemerlânsk noch fral sprutsen yn 'e regio's fan súdlik en sintraal Kennemerlân. Yn it suden rikt it dialektgebiet oan 'e stêd Haarlim ta, mar it Haarlimsk sels heart ta it Súdhollânsk, al tinke taalkundigen dat it oarspronklik in Kennemerlânsk dialekt west hawwe moat.

Yn sintraal Kennemerlân, de krite om Beverwyk en Hiemstsjerk hinne, fertoant it Kennermerlânsk sterkere oerienkomsten mei it Westfrysk en it Saansk as dat yn it suden it gefal is. It doarp Egmond oan See heart net ta it Kennemerlânske dialektgebiet, mar foarmet dêrbinnen in enklave, mei't it Egmondsk ta de Westfryske dialekten rekkene wurdt.
Wangpûdiikhoarntsjes

De **wangpûdiikhoarntsjes** of **wangsekiikhoarntsjes** (wittenskiplike namme: *Tamias*), foarmje in boppeskaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (*Sciuromorpha*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*), de ûnderfamylje fan 'e grûniikhoarntsjes en Afrikaanske beamiikhoarntsjes (*Xerinae*), de tûke fan 'e grûniikhoarntsjes (*Marmotini*) en de lyknammige ûndertûke fan 'e wangpûdiikhoarntsjes (*Tamiina*). Dizze taksonomyske groep wurdt ek wol oantsjutten as de **ierdiikhoarntsjes**, de **iikhoarntsjemarmotten** of mei de Ingelske namme ***chipmunks***. 

Foarhinne waard dizze groep as ien skaai sjoen, mar by in resinte reorganisaasje is er ûnderferdield yn in trijetal selsstannige skaaien, wat de wangpûdiikhoarntsjes sels in taksonomyske triem omheech treaun hat, sadat it in boppeskaai wurden is. Ta dizze groep hearre 25 libbene soarten, dy't op ien nei allegear útslutend yn Noard-Amearika foarkomme. De útsûndering op dy regel wurdt foarme troch it Sibearyske grûniikhoarntsje (*Tamias sibiricus*). Wangpûdiikhoarntsjes binne lytse grûniikhoarntsjes dy't benammentlik yn wâldbiotopen libje, en dêr fan krúsjaal belang binne foar de fersprieding fan nuten en dêrmei fan beammen. Se grave ûndergrûnske hoalen wêryn't guon soarten in wintersliep hâlde, mar oaren net. Behalven plantaardich fretten snippe se ek wolris in fûgelaai. Se libje trochinoar sa'n 3 jier, mar kinne yn finzenskip 9 jier helje.

## Soarten
Amerikaanske wangpûdiikhoarntsjes

De **Amerikaanske wangpûdiikhoarntsjes** of **Amerikaanske wangpûdiikhoarntsjes** (wittenskiplike namme: *Neotamias*) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (*Sciuromorpha*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*), de ûnderfamylje fan 'e grûniikhoarntsjes en Afrikaanske beamiikhoarntsjes (*Xerinae*), de tûke fan 'e grûniikhoarntsjes (*Marmotini*), de ûndertûke fan 'e wangpûdiikhoarntsjes (*Tamiina*) en it lyknammige boppeskaai fan 'e wangpûdiikhoarntsjes (*Tamias*). Ta dit skaai hearre 23 soarten wangpûdiikhoarntsjes út Noard-Amearika. Foarhinne waard dizze groep as in ûnderskaai fan 'e wangpûdiikhoarntsjes beskôge, mar by in resinte reorganisaasje hat er erkenning as in selsstannich skaai krigen.

## Soarten
Aldenburger hûnehok

It **Aldenburger hûnehok** (Dútsk: *Oldenburger Hundehütte*) is yn de arsjitektuer in boustyl foar wenhuzen dy't opkaam tusken 1875 en 1920 en dy't benammen yn Aldenburch en omkriten in soad neifolging krige.

De boustyl is folle bekender wurden ûnder syn bynamme as ûnder syn sneinske namme *Aldenburger gevelhûs*.
Burhave

**Burhave** is in (baai)plak yn - en haadplak fan de Gemeinde Bûtjadingen, Landkreis Wesermarsch, Nedersaksen yn Dútslân. 

## De namme
De namme **Burhave** komt mooglik fan it Germaanske wurd *buri* (delsetting, útbuorren) en it wurd *hove of have* soe út it Frysk komme en besibbe wêze oan it wurd hôf of hou (tún/hiem) by in tsjerke. Burhave betsjut sa eat as 'delsetting om 'e tsjerke'. Mooglikerwize hinget de nammejouwing gear mei it eardere oansjen fan Burhave, want foar 400 jier foarme in wartsjerke, in ferdidichbere tsjerke, út de 11e iuw de doarpskearn. De pleatsen waarden yn in kring om dy op in hege wier steande tsjerke boud.

## Aldenboarger hûnehokken
Oan de Butjadinger*strjitte* by de tsjerke steane in opfallend soad Aldenboarger hûnehokken, of mei de sneinske beneaming Aldenboarger gevelhuzen. Foar de tsjerke oer stiet der ien mei in prachtige gevel.

## Keppelings om utens

* Butjadingen – Die junge Küste
* Informationen über den Wattensteg an der Promenade in Burhave
* Informationen über die Nordseelagune inklusive der biologischen Reinigung in der Wasseraufbereitungsanlage
* Alles über Burhave
Clearwater (Floarida)

**Clearwater** is in stêd yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Floarida. It is it haadplak fan Pinellas County. Yn 2010 hie Clearwater in ynwennertal fan 107.685 minsken.
Tyra Banxxx

**Tyra Banxxx**, echte namme: **Alana Andersen** (25 jannewaris 1973), is in Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje. Hja hat yn it ferline ek wol oare artystenammen brûkt, lykas Tyra Spanks, Alana, Tyra Banks, Tyra en Tyra Banx.

## Keppelings om utens

* Biografy fan Tyra Banxxx yn 'e ''Internet Movie Database''
* Tyra Banxxx yn 'e ''Internet Adult Film Database''
* Tyra Banxxx yn 'e ''Adult Film Database''
* Tyra Banxxx op ''FreeOnes''
* Tyra Banxxx yn 'e ''Pornopedia''
Jenna Brooks

**Jenna Brooks**, echte namme ûnbekend (Los Angeles, 16 april 1983), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan mingd Afro-Amerikaansk en Sjeroky-Yndiaansk etnysk komôf. Hja makket ek in protte gebrûk fan 'e artystenamme **Bambi Bliss**, en is ûnder dy namme teminsten like bekend as ûnder Jenna Brooks. Fierders hat se ek wurke ûnder de nammen Bambi, Krystal Starr, Heather St. Claire, Heaven St. Clair, Heaven St. Claire, Jenna St James en Jezebelle Foxxx.

## Libben en karriêre
Neffens de measte boarnen waard Brooks yn 1983 berne yn it Kalifornyske Los Angeles, mar ien boarne, de *Internet Movie Database* (IMDb), hâldt út dat se berne is yn Stoughton, yn 'e noardeastlike Amerikaanske steat Massachusetts. Nei eigen sizzen hie Brooks mei 18 jier, yn 2001, foar it earst seksuële omgong mei in man, en datselde jiers noch makke se har debút yn in pornografyske film.

Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat Brooks sûnt yn krapoan 90 films spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as *[[Pure Play Media]]*, *[[Hustler Video]]*, *[[Elegant Angel]]*, *[[Red Light District]]*, *[[New Sensations (filmstudio)|New Sensations]]*, *[[Devil's Film]]*, *[[Zero Tolerance (filmstudio)|Zero Tolerance]]*, *[[Anabolic Video]]* en *[[Adam & Eve (bedriuw)|Adam & Eve]]*.

Teffens hat se wol wurke foar minder bekende studio's, lykas *[[West Coast Productions]]*, *[[Seymore Butts Home Movies]]* en *[[Afro-Centric Productions]]*. Dêrnjonken posearre hja ek as neakenmodel foar ferskate neakenblêden. Brooks wist al rillegau in grutte skare fans te winnen, wat mei te tankjen wie oan wielderige foarmen. Neffens har offisjele opjefte is se 1.68&nbsp;m, mei in gewicht fan 60&nbsp;kg en in natuerlike kupmaat 36D.

## Keppelings om utens
● Offisjele webside fan Jenna Brooks
● Biografy en filmografy fan Jenna Brooks yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
● Biografyske gegevens en filmografy fan Jenna Brooks yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
● Biografyske gegevens en filmografy fan Jenna Brooks yn 'e ''Adult Film Database'' (AFD)
● Biografyske gegevens fan Jenna Brooks op ''FreeOnes''
Skie (hâlder)

In **skie**, **skeef**, **skjidde** of **fuorre** is in hâlder dêr't in stek- of slachwapen (mês, dagge, degen, swurd ensafuorthinne) of bile bewarre wurdt om it wapen en de brûker te beskermjen. De skie wurdt meast makke fan hout as lear en kin op de rêch as oan in riem droegen wurde sadat it wapen direkt brûkt wurde kin.
Willem Hendrik Feije van Heemstra

**Willem Hendrik Feije [[Baron (titel)|baron]] van Heemstra** (Menameradiel, 27 april 1842 - De Haach, 19 augustus 1920) wie in Nederlânsk boargemaster en lid van de Provinsjale Steaten.

## Wurkpaad

Van Heemstra waard 22 augustus 1867 boargemaster fan Harns en yn 1883 folge syn beneaming ta boargemaster fan Dimter. Hy wie de earste boargemaster fan Dimter, dy't net út dy sêd sels kaam en boppedat de earste "karriêre-boargemaster". Fierder wie er lid fan de Provinsjale Steaten fan Oerisel. Van Heemstra wie Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw.
Po (rivier)

De **Po** (Latyn: *Padus* en *Eridanus*; Italjaansk: *Po*) is in rivier yn Noard-Itaalje. Mei in langte fan sa'n 652 kilometer is er de langste fan Itaalje. Hy ûntspringt by de berch Monviso yn de  Kottyske Alpen, rint dêrnei nei it easten oer ûnder oaren Turyn, Piacenza en Ferrara nei de Adriatyske See, dêr't er in delta fan 380 km² foarmet. Yn de delta waard in beskerme natuergebiet ynrjochte, it *Parco regionale del Delta del Po*.

It ôfwetteringsgebiet fan de Po beslacht 71.000 km², ûnder mear in grut part fan de súdlike Alpen. De Po lost in ûnbidige mannichte wetter ôf ferlike mei oare gruttere rivieren. It hert fan it streamgebiet fan de Po, de Poflakte (Italjaansk: *Pianura Padana*), is it wichtichste ekonomyske - en yndustriële en tichtstbefolke gebiet fan Itaalje.

De Po is ferbûn mei Milaan troch in stelsel fan kanalen, de *navigli*, dy't noch mei help fan Leonardo da Vinci ûntwurpen binne.

## Sydrivieren
De wichtichste fan de 141 sydrivieren binne (L foar linker, R foar rjochter sydrivier):
* Pellice (L)
* Varaita (R)
* Maira (R)
* Dora Riparia (L)
* Stura di Lanzo (L)
* Orco (L)
* Dora Baltea (L)
* Sesia (L)
* Tanaro (R)
* Scrivia (R)
* Agogna (L)
* Ticino (L)
* Versa (R)
* Lambro (L)
* Trebbia (R)
* Nure (R)
* Adda (L)
* Arda (R)
* Taro (R)
* Parma (R)
* Enza (R)
* Oglio (L)
* Mincio (L)
* Secchia (R)
* Panaro (R)
Hopy-wangpûdiikhoarntsje

It **Hopy-wangpûdiikhoarntsje** (Latynske namme: *Neotamias rufus*, foarhinne: *Tamias rufus*), ek wol de **Hopy-chipmunk** neamd, is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*), de tûke fan 'e grûniikhoarntsjes (*Marmotini*), it boppeskaai fan 'e wangpûdiikhoarntsjes (*Tamias*) en it skaai fan 'e Amerikaanske wangpûdiikhoarntsjes (*Neotamias*). Dit bist libbet yn it súdwesten fan 'e Feriene Steaten. It Hopy-wangpûdiikhoarntsje waard foarhinne beskôge as in ûndersoarte fan it Koloradowangpûdiikhoarntsje (*Neotamias quadrivittatus*), mar nij ûndersyk hat útwiisd dat it om in aparte soarte giet. 

## Fersprieding en biotoop
It Hopy-wangpûdiikhoarntsje komt foar yn it westlike part fan 'e Amerikaanske steat Kolorado, besuden de rivier de Yampa en yn 'e dellingen fan 'e rivieren de Kolorado en de Gunnison. Ek libbet dit bist yn lytsere dielen fan 'e oanbuorjende steaten Utah en Arizona. Kwa biotoop jouwe Hopy-wangpûdiikhoarntsjes de foarkar oan rotsige gebieten mei pinjondinen en jeneverbeibeammen.

## Uterlike skaaimerken
It Hopy-wangpûdiikhoarntsje hat trochinoar in kop-romplingte fan 10½-12½&nbsp;sm, mei in sturtlingte fan 8½-9½&nbsp;sm en in gewicht fan 52-62&nbsp;g. Hy is wat lytser fan stal as de measte Amerikaanske wangpûdiikhoarntsjes, al binne de wyfkes justjes grutter as de mantsjes. Fierders ûnderskiedt it Hopy-wangpûdiikhoarntsje him troch it ûntbrekken fan swart hier yn 'e rêchstreken. De pels is op 'e rêch brún oant oranjebrún mei twa ljochtere streken yn 'e lingterjochting oan wjerskanten fan 'e wringe. Op 'e bealch en de kop is er ljochter fan kleur, mei twa witige streken dy't boppe en ûnder de eagen lâns rinne fan 'e snút nei de earen ta. It Hopy-wangpûdiikhoarntsje beskikt lykas alle wangpûdiikhoarntsjes oer grutte wangpûden, dy't brûkt wurde om fluch-fluch iten yn op te slaan dat letter op in feiliger plak yn alle rêst bepluze wurde kin.

## Hâlden en dragen
Hopy-wangpûdiikhoarntsjes binne fan natuere skouwe bistkes, en sels as se yn finzenskip holden wurde, kinne se nea echt nuet makke wurde. Yn it wyld lizze se nêsten oan yn rotsspjalten of ûnder púnheapen. Se binne fluch en wis op 'e poaten op 'e steile rotskanten fan ravinen en frijsteande rotsen. Ek klimme se faak yn strewellen om by gaadlik iten te kommen, mar dat frette se dêr nea op; se loegje it yn har wangpûden en naaie der mei út nei har nêst of nei in útsjochpunt boppe-op in rots, dêr't se ûnder it iten har om-en-by skerp yn 'e rekken hâlde kinne. Hopy-wangpûdiikhoarntsjes frette meast nuten, sieden en fruchten. Hjerstmis lizze se itensfoarrieden oan foar de winter.

## Status
It Hopy-wangpûdiikhoarntsje hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen.
Demerary

**Demerary** (Ingelsk: *Demerara*) wie fan 1752 oant 1814 in Nederlânske koloanje oan de noardkust fan Súd-Amearika, oan de ûnderrin fan de rivier de Demarara, yn wat letter Britsk-Guyana waard en no Koöperative Republyk Guyana is.

Demerary wie ûnderdiel fan de Nederlânske koloanje Essequebo (Ingelsk: *Essequibo*), offisjeel hiet de koloanje Essequebo en Demerary. De rivier waard yn 1745 iepene foar skipfeart, eksploitaasje en it oanlizzen fan plantaazjes. De oprop om jin dêr te festigjen hiene de Britske planters fan Barbados wol earen nei. It Britske elemint yn dit part fan de koloanje wie grut. De koloanje waakste hurd en nei likernôch 20 jier wie Demerary Essequebo foarby kaam.

Nei 1780 waard yn lytse stêd stichte op it eilantsje Borselen yn de rivier Demerara tichtby de mûning. Dy krige yn 1784, nei de Frânske besetting fan de koloanje Essequibo en Demerara fan 1781 oant 1784, de namme Stabroek, ferneamd nei ien fan de heechste bewâldfierders fan de WIC.

Nei't de Britten de koloanje beset holden fan 1796-1802, joegen se Demerary, Essequebo en Berbice by de Frede fan Amiens werom oan de Bataafske Republyk, dat wie op 3 desimber 1802. De frede duorre mar koart en op 19 septimber 1803 waarden Demerary en Essequebo op 'en nij fan Britske troepen beset. Yn 1812 waard de haadstêd Stabroek omdoopt ta Georgetown. Yn 1814 wie er yn Londen in konferinsje dêr't ôfpraat waard dat Demerary, Essequebo en Berbice oan it Feriene Keninkryk ôfstien wurde soe. Dy ôfspraak waard bekrêftige op it Kongres fan Wenen. Demerary, Essequebo en Berbice waarden yn 1831 byinoar brocht ta de koloanje Britsk Guyana.

## Kommandanten fan Demerary
*Jonathan Samuel Storm van 's Gravesende (1752–1761)
*Laurens Lodewijk van Bercheijk (1761–1765)
*Jan Cornelis van den Heuvel (1765–1770)
*Paulus van Schuylenburgh (1772–1781)
*Antony Beaujon (22 april 1796 &ndash; 27 maart 1802)

## Gûverneurs fan Demerary
*Robert Kingston (27 febrewaris 1781 &ndash; 1782)
*Louis Antoine Dazemard de Lusignan (1782)
*Armand Guy Simon de Coëtnempren, comte de Kersaint (1742 - 1793) (1782)
*Georges Manganon de la Perrière (1783–1784)
Lyts wangpûdiikhoarntsje

It **lytse wangpûdiikhoarntsje** (wittenskiplike namme: *Neotamias minimus*; foarhinne: *Tamias minimus*), ek wol de **lytse ''chipmunk*** neamd, is in [[sûchdieren|sûchdier]] út it [[skift]] fan 'e [[kjifdieren]] (*Rodentia*), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[iikhoarntsjes]] (*Sciuridae*), de [[tûke (taksonomy)|tûke]] fan 'e [[grûniikhoarntsjes]] (*Marmotini*), it [[boppeskaai]] fan 'e [[wangpûdiikhoarntsjes]] (*Tamias*) en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[Amerikaanske wangpûdiikhoarntsjes]] (*Neotamias*). Sa't de namme al oanjout is dit de lytste [[soarte]] fan 'e wangpûdiikhoarntsjes of *chipmunks'', en dêrnjonken is it ek de meast ferspraat foarkommende soarte fan Noard-Amearika.

## Fersprieding en biotoop
It ferspriedingsgebiet fan it lytse wangpûdiikhoarntsje beslacht de westlike en middennoardlike dielen fan 'e Feriene Steaten, en dêropta hast hiel súdlik Kanada, fan Britsk-Kolumbia en de súdlike Yukon yn it westen oant westlik Kebek yn it easten. Lytse wangpûdiikhoarntsjes komme foar yn in ferskaat oan biotopen, wêrûnder sawol leafwâlden, mingde wâlden as nullewâlden, en teffens mei strewelleguod begroeide flakten.

## Uterlike skaaimerken
It lytse wangpûdiikhoarntsje hat trochinoar in kop-romplingte fan 18½-21¾&nbsp;sm, mei in sturtlingte fan 7½-10&nbsp;sm en in gewicht fan 25-66&nbsp;g. 

De pels is bêzje-eftich oant ljochtbrún op 'e boppeste dielen fan 'e efterpoaten en de ûnderkant fan 'e kop, mei in wat ljochtere bealch, wylst de ûnderste dielen fan 'e efterpoaten, de foarpoaten, de fangen, de snút en de sturt rodzich oant oranje-eftich kleurd binne. Oer de rêch rinne yn 'e lingterjochting fiif smelle swartige streken mei brune rânen, dy't faninoar skaat wurde troch (fjouwer) witige streken. Oer de boppeste helte fan 'e kop rinne twa opfallende witige streken fan 'e snút ûnder en boppe de eagen lâns nei de earen ta. De wangen, it stikje pels tusken de beide streken yn, de boppekant fan 'e kop en de earen binne dûnkerbrún.

## Hâlden en dragen
Lytse wangpûdiikhoarntsjes binne oerdeis yn 't spier en frette benammentlik sieden, nuten, beien en oare fruchten en ynsekten. Se libje yn eigengroeven ûndergrûnske hoalen, dêr't se itensfoarrieden oanlizze om 'e winter troch te kommen. Hoewol't se yn 'e kâlde moannen lange perioaden yn djippe sliep (oftewol winterrêst) trochbringe, hâlde se gjin echte wintersliep. De peartiid falt yn 'e iere maityd. De wyfkes smite jiers ien nêst fan 5-6 jongen. De wichtichste natuerlike fijannen binne ferskate soarten hauken, ûlen en martereftigen.

## Status
It lytse wangpûdiikhoarntsje hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen.
Marmotten

De **marmotten** of **bargemotten** (wittenskiplike namme: *Marmota*), foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (*Sciuromorpha*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*), de ûnderfamylje fan 'e grûniikhoarntsjes en Afrikaanske beamiikhoarntsjes (*Xerinae*), de tûke fan 'e grûniikhoarntsjes (*Marmotini*) en de ûndertûke fan 'e marmoteftigen (*Marmotina*). Ta dit skaai hearre 19 libbene soarten út Jeraazje en Noard-Amearika.

Marmotten binne grutte herbivoare grûniikhoarntsjes dy't almeast yn bercheftige kriten foarkomme, dêr't se ûndergrûnske hoalen oanlizze foar beskûl en om by 't winter har wintersliep yn troch te bringen. De measte marmottesoarten binne tige sosjale bisten dy't yn famyljegroepen libje en inoar foar ûnrie warskôgje mei lûde fluittoanen.

## Soarten
Rotsmarmotten

De **rotsmarmotten** of **rotsbargemotten** (wittenskiplike namme: *Petromarmota*) foarmje in ûnderskaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (*Sciuromorpha*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*), de ûnderfamylje fan 'e grûniikhoarntsjes en Afrikaanske beamiikhoarntsjes (*Xerinae*), de tûke fan 'e grûniikhoarntsjes (*Marmotini*), de ûndertûke fan 'e marmoteftigen (*Marmotina*) en it skaai fan 'e marmotten (*Marmota*). Ta dit ûnderskaai hearre 4 soarten marmotten út westlik en noardwestlik Noard-Amearika.

## Soarten
Dineke van As-Kleijwegt

**Dineke van As-Kleijwegt** (Nij Beets?, 16 juny 1942) is in Nederlandsk âld-politika en earder boargemaster fan Assen.

Van As stamt út in polityk warbere famylje. Har suster Hannie Bruinsma-Kleijwegt (1936-2021) wie ûnder mear boargemaster fan Zaanstad, broer Corstiaan Kleijwegt is boargemaster fan Hellevoetsluis. Van As hat tal fan jierren yn it leger- en fuortset ûnderwiis oan 't wurk west. Dêrnjonken hie hja ferskate bestjoersfunksjes yn de Partij fan de Arbeid. Sy wie fan 1974 oant 1990 út namme fan de PvdA lid fan de Provinsjale Steaten fan de provinsje Drinte. Fan 1982 oant en mei 1990 wie hja teffens deputearre. 

Yn 1990 waard Van As boargemaster fan de gemeente Assen, se folge dêr Jan Masman op. Yn 1996 waard se fannijs beneamd en yn 1998 waard se, nei in gemeentlik weryndieling, boargemaster fan de nije gemeente Assen. Yn 2004 waard se op 'en nij beneamd. Op 1 juny 2007 gie se mei pinsjoen.
 
Maaie 2007 waard hja eareboarger fan de Súd-Afrikaanske stêd Naledi en ek Offisier yn de Oarder fan Oranje-Nassau.