open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Middensemityske talen

De **Middensemityske talen** foarmje in (net algemien akseptearre) taalgroep fan 'e Semityske talen. De taalkloft is foarsteld as in tuskengroep binnen de Westsemityske talen, dêr't de Arabyske talen en de Noardwestsemityske talen by ûnderbrocht wurde moatte soene. De Middensemityske talen soene dan yn 'e mande mei de Súdsemityske talen (de oare subgroep fan 'e Westsemityske talen) en de sterk ôfwikende Eastsemityske talen ien fan trije grutte taalgroepen binnen de Semityske talen foarmje. Bekende talen dy't ta de Middensemityske kloft hearre, binne it Arabysk, Hebriuwsk, Malteesk, Fenisysk, Arameesk, Syrysk en Oegaritysk.  
__TOC__
## Skaaimerken
Skaaimerken dy't de Middensemityske talen ûnderskiede fan oare Semityske talen binne:
*in ferskowing yn 'e útspraak fan 'e mienskiplike Semityske (mei ekstra krêft útsprutsen) emfatyske konsonanten nei faryngale konsonanten (dy't foar yn 'e kiel útsprutsen wurde):
**de Proto-Semityske **ṭ* [t’] en **ṣ* [ʦ’] wurde bgl. yn it Arabysk en Nijarameesk útsprutsen as [tˁ], resp. [sˁ], yn tsjinstelling ta de Súdarabyske talen en Súdsemityske talen (lykas it Amhaarsk en it Tigrinja), dêr't se 'gewoan' emfatyske konsonanten bleaun binne.
**de Proto-Semityske emfatyske **ḳ* [k’] is yn 'e Middensemityske talen in uvulêre plofklank [q] (in yn 'e kiel úsprutsen k) wurden.
*it foarkommen fan in ynnovative ûntkenningsmarkearring **bal*, dy't fan ûnwisse oarsprong is.
*de generalisearring fan *t* as it efterheaksel foar de ferbûgings fan 'e doetiid, yn tsjinstelling ta in earder ûnderskie yn it Proto-Semitysk tusken **k* foar de earste en **t* foar de twadde persoan.
*in nij foarheaksel foar de ferbûging fan 'e notiid, fan 'e foarm *ya-qtulu*, dy't de út it Proto-Semitysk oerkrigen *ya-qattal*-foarm ferfong

## Underferdieling
De meast akseptearre ûnderferdieling fan 'e Middensemityske talen is sa:

Guon taalkundige boarnen, lykas de taalwebside *[[Ethnologue]]*, hâlde lykwols ynstee fan in ferdieling yn Arabyske talen en Noardwestsemityske talen, in ferdieling oan yn 'Súdmiddensemityske talen' en Arameeske talen. Dêrby binne dan de Arabyske talen en de Kanaänityske talen (d.w.s Arabysk en Hebriuwsk) byinoar ûnderbrocht yn 'e Súdmiddensemityske talen. 

It wichtichste ûnderskie tusken it Arabysk en de Noardwestsemityske talen is de oanwêzigens fan brutsen meartalsfoarmen yn it Arabysk. Dêrby feroaret de ynterne fokaalstruktuer fan it wurd en is dêrom gjin efterheaksel mear nedich, lykas by it Arabyske wurd بَيْت, *bayt* ("hûs"), wêrfan't de meartalsfoarm بُيُوت, *buyūt* ("huzen") is. De grutte mearderheid fan 'e Arabyske haadwurden foarmet op dy wize syn meartal, wylst frijwol alle haadwurden yn 'e Noardwestsemityske talen meartal foarmje troch it taheakjen fan in efterheaksel, lykas by it Hebriuwske wurd בַּיִת, *bayit* ("hûs"), dat yn it meartal בָּתִּים, *bāttīm* ("huzen") wurdt.
Stalaktyt

In **stalaktyt** (fan it Grykske σταλάσσω, *stalasso*, "drippe", mei de betsjutting "wat dript") is in soarte stienformaasje dy't fan it plafon fan grotten omleech hinget, of by waarmwetterboarnen of fan troch minsken makke konstruksjes, lykas oan brêgen en yn minen. In stalaktyt is in type dripstien. De korrespondearjende stienformaasje dy't út 'e flier fan in grot omheech stiket, is in stalagmyt.

Elts materiaal dat oplosber is, dat raand wurde kin, of dat ôfset wurde kin as in kolloïde, kin in stalaktyt foarmje. Sokke formaasjes kinne dêrom bestean út lava, drek, turf, pik of sân, mar se besteane almeast út kalkstien of mineralen yn kalkstiengrotten. Ek iisjûkels kinne beskôge wurde as in soarte stalaktyt. Sels beton kin ûnder beskate omstannichheden stalaktiten foarmje; in betonstalaktyt wurdt in kaltemyt neamd.

Stalaktiten yn kalkstiengrotten, dy't fierwei it measte foarkomme, wurde foarme troch de ôfsetting fan kalsiumkarbonaat en oare mineralen. Dêroan giet in proses fan oplossing yn mineralisearre wetter foarôf. Kalkstien wurdt dan meitiid stadichoan oplost yn it koalstofdioksidehâldende wetter dat dertrochhinne rint, sadat der in kalsiumbikarbonaatoplossing ûntstiet. De gemyske formule dêrfoar is:

::::::::::::::CaCO3(s) + H2O(l) + CO2(aq) → Ca(HCO3)(aq)2
Dy oplossing streamt troch de stien hinne oant er in râne berikt an as dy oan it plafon fan in grot sit, sil it mineralisearre wetter der dêr by del drippe. Sadree't de oplossing yn kontakt komt mei lucht wurdt de skiekundige reäksje omdraaid en wurde op dat punt dieltsjes kalsiumkarbonaat ôfset:
::::::::::::::Ca(HCO3)(aq)2 → CaCO3(s) + H2O(l) + CO2(aq)
De trochsneed groei fan 'e stalaktyt dy't dêrtroch foarme wurdt, bedraacht 0,13&nbsp;mm yn 't jier. De fluchst groeiende stalaktiten, dy't ûntsteane op plakken dêr't oanhâldend wetter del dript dat ryk is oan kalsiumkarbonaat (CaCO3) en koalstofdiokside (CO2), kinne jiers wol 3&nbsp;mm groeie. It driptempo moat dêrfoar wol stadich genôch wêze om it ôfsettingsproses mooglik te meitsjen. As it dripkjen te hurd giet, fynt de ôfsetting pas plak op 'e flier fan 'e grot, dêr't dan in stalagmyt ûntstiet. In tuskenbeiden driptempo soarget foar de kreaasje fan sawol in stalaktyt as in stalagmyt, dy't stadich nei inoar ta groeie. As se inoar reitsje, sprekt men net mear fan in stalaktyt en in stalagmyt, mar fan in dripstienpylder.

Alle kalkstienstalaktiten begjinne mei in inkele drip mineralisearre wetter. As dy drip falt, lit er oan it plafon fan 'e grot in minuskule kalsytrâne efter op it plak dêr't de omtrekrâne fan 'e drip siet. Eltse folgjende drip docht itselde op persiis itselde plak. Sa foarmet him nei ferrin fan tiid in tige smelle, tige fragile holle buis fan kalk mei in diameter fan 4 oant 5&nbsp;mm, dy't wol in sûchreidstalaktyt neamd wurdt. Meitiid rekket it buiske ferstoppe mei smoargens, wêrnei't it wetter oer de bûtenkant begjint te streamen. Dêrtroch wurdt mear kalsyt ôfset en wurdt de stalaktyt almar breder (en steviger) neigeraden dat men tichter by it plafon fan 'e grot komt. Stalagmiten, dy't har op 'e flier fan in grot foarmje, binne lykwols fan it begjin ôf altyd solide en nea hol.
God (betsjuttingsside)

"**God**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

## Religy
*god of godheid, in hypotetysk boppeminsklik wêzen; it leauwen yn it bestean fan ien of mear sokke wêzens foarmet in wichtich ûnderdiel fan 'e measte religyen
*God (monoteïsme), it Opperwêzen dat fereare wurdt yn 'e monoteïstyske godstsjinsten
**God (bahaïsme), it Opperwêzen yn 'e kontekst fan it bahaïsme
**God (islaam), it Opperwêzen yn 'e kontekst fan 'e islaam
**God (joadendom), it Opperwêzen yn 'e kontekst fan it joadendom
**God (kristendom), it Opperwêzen yn 'e kontekst fan it kristendom

## Oare betsjuttings
### Geografy
*Göd, in plak yn Hongarije
*GOD, stasjonskoade foar it treinstasjon fan Godalming yn Ingelân

### Muzyk
#### Bands
*God (Australyske band), in Australyske rockband
*God (Britske band), in Britske yndustriële band
*God (Súdkoreaanske band), in Súdkoreaanske jongesband
#### Albums
*''God'' (album fan Rip Rig + Panic), in album fan Rip Rig + Panic út 1981
*''God'' (album fan Rebecca St. James), in album fan Rebecca St. James út 1996
#### Lieten
*''God'' (liet fan John Lennon), in liet fan John Lennon út 1970
*''God'' (liet fan Prince), in liet fan Prince út 1984
*''God'' (liet fan Tori Amos), in liet fan Tori Amos út 1994
*''God'' (liet fan Rebecca St. James), in liet fan Rebecca St. James út 1996
*''God'' (liet fan Smashing Pumpkins), in liet fan Smashing Pumpkins út 1996
*''God'' (liet fan Outkast), in liet fan Outkast út 2003
*''God'' (liet fan Weird Owl), in liet fan Weird Owl út 2015
*''God'' (liet fan Kendrick Lamar), in liet fan Kendrick Lamar út 2017

### Oar
*''God'' (toanielstik), in toanielstik fan Woody Allen út 1975
*''God'' (byld), in byldhouwurk fan Elsa von Freytag-Loringhoven út 1917
*GOD TV, in ynternasjonale kristlike tillefyzjestjoerder
*''G.O.D.'' (film), in Frânske film út 2001
Jipsingboermussel

**Jipsingboermussel** is in útbuorren yn de gemeente Westerwâlde yn de provinsje Grinslân. It leit tusken Musselkanaal en Ter Apelkanaal yn oan it Ter Apelkanaal, dat in fuortsetting fan it Stedskanaal is. Justjes bewesten is it Mussel-Aa-kanaal. De buorskip falt ûnder it doarp Ter Apelkanaal en leit justjes beëasten Zandberg. De buorskip hat sa'n 20 huzen mei 50 ynwenners.
Mussel-Aa-kanaal

It **Mussel-Aa-kanaal** is in kanaal yn de regio Westerwâlde yn it easten fan de Nederlânske provinsje Grinslân. It rint fan Musselkanaal nei Veelerveen, dêr't it kanaal gearrint mei it Ruiten-Aa-kanaal en as it B.L. Tijdenskanaal fierder nei Bad Nijeskâns rint. 

## Rin
It kanaal rint fan Musselkanaal oant op 'e hichte fan Onstwedde nei it noarden ta. Dêr makket it in bocht en folget it paad nei it noardeasten. It kanaal is neamt nei de beek Mussel-Aa dêr't it de wetterfierende funksje fan oernaam hat.

## Skiednis
It kanaal waard oanlein ta oansetten fan de *[[Vereniging ter bevordering van de kanalisatie van Westerwolde]]* ûnder lieding fan Boelo Luitjen Tijdens. Dy feriening liet in plan meitsje en pak de wetteroerlêst oan dy't ûntstie nei de feanterij fan it Boertanger Fean. It plan kaam ree yn 1893 en yn 1911 waard úteinsetten mei it graven en yn 1916 wie it kanaal ree. It kanaal spile noch in grutte rôl by de feanterij fan de lêste stikken fean- en heidelân.

De folgjende slûzen waarden oanlein:

* Slûs by Veele (No. II)
* Slûs by Onstwedde (No. III)
* Slûs by Harpel (No. IV)
* Slûs by Kopstukken (No. V)
* Slûs by Zandtange (No. VI)
* Slûs by Braamberg (No. VII)
* Slûs by Jipsingboermussel (No. VIII)

Nei de Twadde Wrâldkriich waard it kanaal sletten foar de skipfeart en waarden de slûzen derúthelle. Yn de tachtiger jierren fan de tweintichste iuw waard it A.G. Wildervanckkanaal groeven, dat tichteby Musselkanaal op de Mussel-Aa-kanaal oanslút.
Veele

**Veele** is in útbuorren yn de gemeente Westerwâlde yn de provinsje Grinslân. It plak hat sa'n 80 huzen mei 200 ynwenners. It plak falt ûnder Vlagtwedde, dochs hat it wol in beboude kom en hat it dus blauwe plaknammebuorden. It leit op it plak dêr't de N976 fan Wynskoat nei Ter Apel it Mussel-Aa-kanaal krúst. Justjes bewesten it plak rint de beek de Ruiten Aa. Justjes boppe Veele rint dy gear mei it *Veelerdiep* en rint dan fierder as de Westerwâldske Aa.

De namme Veele soe komme kinne fan *vaal* (bleek) of *felewa* (wylch). By it doarp stie earder de *Lugtenborg*, dat yn de achttjinde iuw gauris *Klein Picardië* neamd waard. De pleats *Luchtenborch* justjes besuden dêrfan waard ferwoaste by de befrijing yn 1945.

De âlde brêge oer it kanaal waard nei de Belgyske parasjutist Philippe Rolin neamd, dy't dêr mei twa oare Belgyske parasjutisten omkamen by de befrijing fan it doarp yn april 1945. By de brêge stiet in kriichsmonumint.

Fan 1977 oant 1981 wenne politikus en polityk aktivist Roel van Duijn yn Veele.

Yn Veele binne de wurkplakken fan it wetterskip Hunze en Aa's.

## Nijsgjirrich
Alle minsken mei de efternamme Velema hawwe harren komôf fan Veele.

## Keppeling om utens
* Webstee fan it doarp
Parallel universum

In **parallel [[universum]]**, in **parallelle wrâld**  of in **alternative reälititeit** is in hypotetyske, op himsels steande reäliteit dy't tagelyk bestiet mei jins eigen reäliteit (de 'gewoane wrâld'). Dit konsept wurdt gauris brûkt yn beskate foarmen fan fiksje, lykas myten en moderne fantasy- en science fiction-literatuer. De bekendste foarmen fan parallelle wrâlden binne de himel en de hel, ynsafier't dat reäliteiten binne dy't troch libbenen besocht wurde kinne lykas yn in protte ferhalen út bygelyks de Grykske mytology bart. Yn 'e mearwrâlde-ynterpretaasje, in wittenskiplike hypoteze dy't diel útmakket fan 'e kwantummeganika, wurde 'parallelle universa' omskreaun as 'universa dy't faninoar skaat wrude troch in inkel kwantumbarren'.

In spesifike groep fan parallelle universa wurdt in multyversum neamd. Mei deselde term kinne ek alle mooglike parallelle universa oantsjut wurde dy't mei-inoar neffens guon wittenskiplike teoryen de algemiene reäliteit foarmje. Hoewol't 'parallel universum' en 'alternative reäliteit' yn 'e measte gefallen synonimen binne, kin 'alternative reäliteit' in bykommende konnotaasje hawwe dy't suggerearret dat sa'n reäliteit in fariaasje is op jins eigen reältiteit. De term 'parallel universum' is algemiener, sûnder de ymplikaasje fan sa'n ferbân. 'Parallelle wrâld' komt oerien mei 'parallel universum', mar is beheind ta ien wrâld ynstee fan it hielal te omfetsjen.

It fantasysjenre hat it gebrûk fan parallelle wrâlden oernommen út 'e mytology. In ier foarbyld komt foar yn it Perzyske mearke *De Aventoeren fan Bûlûkija*, út *[[Tûzen-en-ien Nacht]]*, wêryn't de protagonist Bûlûkija ûntdekt dat der alternative wrâlden of universa besteane dy't op sines lykje, mar der dochs fan ferskille. In resinter en bekender foarbyld wurdt foarme troch de romansearje *[[The Chronicles of Narnia]]*, fan C.S. Lewis, wêryn't inkele Ingelske bern troch in geheime trochgong efteryn in kleankast nei de parallelle wrâld Narnia reizgje.
Strange Brew

*''Strange Brew'' (liet), in liet fan Cream út 1967
**[[Strange Brew: The Very Best of Cream]]* in kompilaasje-album fan Cream út 1967
*''Strange Brew'' (film), in Kanadeeske film út 1983
*''Strange Brew'' (soundtrack), it soundtrackalbum fan 'e film út 1983
*''Strange Brew'' (ferhalebondel), in ferhalebondel út 2009 ûnder redaksje fan P.N. Elrod
*Strange Brew (kompjûterfirus), in kompjûterfirus
**[[Strangebrew]]*, in Filipynske realitykomeedzjesearje
Sevearus fan Ravenna

De hillige **Sevearus** (Ravenna, ? - dêre, 1 febrewaris 344/346) wie fan ± 342 oant ± 344/346 biskop fan Ravenna.

## Libben
Neffens de oerlevering moast yn it jier 342 op pinkstersnein yn Ravenna in nije biskop keazen wurde. Yn de ierkristlike tsjerke wie it wenst dat de biskop troch de hiele gemeente keazen waard. Doe't der keazen wurde koe op de eins net kandidearre wolwever Sevearus fleach in do nei binnen, dy't efkes boppe Sevearus sweve en dêrnei oant trije kear op it skouder fan Sevearus sitten gyng. Foar de gemeente wie dat in godlik teken dat Sevearus de nije biskop wurde moast. 

Histoarysk is oer syn libben mei wissens te sizzen dat Sevearus dielnommen hat oan it Konsylje fan Serdica (it tsjintwurdige Sofia) yn 342/343. Ek is wis dat Sevearus de 11e opfolger fan Apollinaris, de earste biskop fan Ravenna, wie.

Sevearus waard yn 344 yn Classe begroeven, it tsjintwurdich net mear besteande havengebiet fan Ravenna. Syn bonken waarden yn 836 troch de aartsbiskop Otgar fan Mainz mei nei Mainz nommen en lang om let nei Erfurt yn Thüringen brocht, dêr't se yn in monumintale sarkofaach yn de Severikirche op de Domberg te rêste lein waarden.

## Ferearing
Sevearus wurdt al sûnt de 5e iuw fereare. Hy wurdt ôfbylde yn ien fan de apsismozaiken fan de 6e-iuwske *Basilica di Sant'Apollinare in Classe* yn Ravenna. Al gau nei syn dea waard Sevearus hillich ferklearre en mei de pinkster fan it jier 582 wijde Jehannes Romanus de nije Sevearusbasilyk fan Ravenna.

Sevearus wurdt op 1 febrewaris, de dei fan syn ferstjerren, betocht. Hy is beskermhillige fan wevers en spinners, plysjes en makkers fan doek, hoazen, moffen en huodden.

## Ikonografy
Sevearus wurdt faak as biskop mei in do útbylde. Ek hâldt de hillige somtiden weversreau yn 'e hannen
Harmen Monsma

**Harmen Monsma**, ek **Hermanus Mensma** en **Hermannus Monsma**  (Ljouwert, foar 1640 - dêre beïerdige 10 novimber 1687) wie in Frysk portretskilder dy't wenne en wurke yn Ljouwert.

Monsma boaske yn novimber 1660 yn Ljouwert oan Bauckien Metz (? - ?). 

## Wurk
Der binne portretten fan him bekend út 1635/36, ien sinjearre mei Mens(ma), ien dêrfan is in portret fan Jeepke Lycklama, dy't letter troude mei Johannes fan Glinstra.
Fan kaptein Schelte Hotzes fan Aysma (1655-
Ofbyld:Portret van Jeepke Lycklama 1635, (eigendom Ottema-Kingsma) stichting - Heerenveen - 20105953 - RCE.jpg|Jeepke Lycklama (à Nijeholt), 1635
Ofbyld:Schelte Hotzes van Aysma as bern.jpg|Schelte Hotzes fan Aysma as bern, 1660
Strange Brew (ferhalebondel)

***Strange Brew*** is in blomlêzing yn 'e foarm fan in ferhalebondel, gearstald troch de Amerikaanske redaktrise en skriuwster P.N. Elrod. It boek omfettet njoggen koarte ferhalen fan it fantasysjenre, dy't allegearre ta it subsjenre fan 'e urban fantasy hearre. De titel fan 'e bondel betsjut letterlik "Frjemd Brousel". De ferhalen yn *Strange Brew* binne skreaun troch foaroansteande auteurs as Patricia Briggs, Jim Butcher, Charlaine Harris en Elrod sels.

Alle ferhalen út 'e bondel waarden yn *Strange Brew* foar it earst útjûn, hoewol't de measten neitiid troch de respektivelike skriuwers op 'e nij útjûn binne yn eigen ferhalebondels. *Strange Brew* waard yn 2009 publisearre troch de New&nbsp;Yorkske útjouwerij St. Martin's Griffin. De bondel wûn datselde jiers in earfolle fermelding yn 'e kategory bêste blomlêzing fan 'e PEARL Awards.

## Ferhalen
# Patricia Briggs, *[[Seeing Eye]]* (ûnderdiel fan *[[Alpha and Omega (romansearje)|Alpha and Omega]]*)
# Jim Butcher, *[[Last Call (koart ferhaal)|Last Call]]* (ûnderdiel fan *[[The Dresden Files (romansearje)|The Dresden Files]]*)
# Rachel Caine, *Death Warmed Over* 
# Karen Chance, *Vegas Odds* 
# P.N. Elrod, *Hecate's Golden Eye* 
# Charlaine Harris, *Bacon* 
# Faith Hunter, *Signatures of the Dead* 
# Caitlin Kittredge, *Ginger: A Nocturne City Story* 
# Jenna Maclaine, *Dark Sins*
Stadspolder

**Stadspolder** is in polder en in earder wetterskip yn de gemeente Aldamt yn it easten fan de provinsje Grinslân.

De polder waard yn 1740 oanlein en leit benoarden Drieborg. De polder wurdt omjûn troch de *Stadspolderdijk* yn it noarden en easten, dêr't er by de Westerwâldske Aa del rint, de *Middendijk* yn it suden en de *Vleugeldijk* yn it westen. De mûne fan de polder stie yn de noardeastlike hoeke, likernôch ien kilometer besuden Nieuwe Statenzijl, en dy pompte it wetter yn de Westerwâldske Aa. De polder wurdt hjoed-de-dei beheard troch wetterskip Hunze en Aa's.

De Stadspolder is ien fan de Doalertpolders. De boaiem bestiet út seeklaai en de grûn is tige gaadlik foar ikkerbou.

## Reiderwolderpolder
Yn 1874 waard benoarden de Stadspolder it twadde part fan de Reiderwolderpolder oanlein. Ek dy wie alhiel yn eigendom fan de stêd Grins, en bestjoerlik foel it der net ûnder, dochs waard it al as in part fan de Stadspolder sjoen.

## Namme
De namme ferwiist nei de stêd Grins, dy't yn 1740 úteinsette mei it yndykjen fan de polder. Yn 1874 folge in twadde ynpoldering.
Oostwolderpolder

**Oostwolderpolder** is in polder en in streekdoarp lyk benoarden Oostwold yn de gemeente Aldamt yn de provinsje Grinslân. De polder waard yndike yn 1769, mar yn 1833 bruts it wetter fan de Doalert troch de dyk hinne. Dêrnei waard de polder fannijs yndike.

De buorskip bestiet it in tal grutte pleatsen by de *Polderweg* del en in tal huzen dy't byïnoar stean tichteby in lytse slûs yn de *Oude Geut*.

Oostwolderpolder hie fan 1865 oant 1960 in eigen skoalle. Dy waard ynearsten stifte troch de Herfoarme tsjerke, mar waard sûnt 1880 oernaam troch de gemeenten Midwolda en Finsterwolde. 

## Wetterskip
Yn 1863 waard it wetterskip oprjochte, dat de wetterôffier behearde.

It wetter streamde ornaris troch de kearslûs yn de *Oude Geut*. By oerlêst waard earst gebrûk makke fan in mûne, mar letter fan in gemaal. It wetter kaam oer de Finsterwolderpolder terjochte yn it kanaal foar it ôfwetterjen fan it wetterskip *Vereeniging*, dêr't it troch in slûs by Fiemel yn de Iems útsmiten waard. Dat kanaal en de slûs waarden troch in oar wetterskip, de *Vereeniging* neamd, beheard.

De polder behearde dêrnjonken noch fjouwer diken. Hjoed-de-dei falt it gebiet wettersteatkundich sjoen ûnder it wetterskip Hunze en Aa's.
Sant’Apollinare in Classe

De **Sant'Apollinare in Classe** is in oan Apollinaris, de earste biskop fan it bisdom Ravenna, wijde tsjerke yn Classe, de eardere Romeinske haven súdlik fan Ravenna, Itaalje. De basilyk is lykas oare tsjerken benammen bekend fanwegen de Byzantynske mozaïken yn 'e tsjerke. Tegearre mei sân oare bouwurken yn Ravenna falt de Sant'Apollinare in Classe ûnder de "Ierkristlike Monuminten fan Ravenna" fan it wrâlderfgoed fan UNESCO.

De tsjerke waard yn 1960 troch paus Jehannes XXIII de status fan in basilica minor ferliend.

## Lokaasje
Under keizer Augustus ûntstie tusken de jierren 35-12 f.Kr. de haven fan 'e stêd Civitas Classis as in wichtige kriichshaven fan it Westromeinske Ryk. Classis wie in plak dêr't ferskillende kultueren en godstsjinsten by inoar kamen. Hjir ûntstiene ek de earste kontakten mei Konstantinopel en it Byzantynske Ryk. Apollinaris út Antiochje wie yn 'e 1e iuw of it begjin fan 'e 2e iuw nei Kristus nei Classis kommen en stifte dêr de earste kristlike gemeente. Hy wie ek de earste biskop fan Ravenna. Yn 'e 2e iuw nei Kristus, doe't de stêd al de namme Classe hie, sette it kerstenjen fan it gebiet útein. It tal oanhingers fan it kristendom woeks hurd oan en al yn 'e 4e en 5 iuw koene der in soad yndrukwekkende tsjerken boud wurde. 

## Skiednis

De bou fan 'e tsjerke waard troch de rike bankier Iulianus Argentarius betelle. Op 9 maaie 549 fûn troch biskop Maksimianus de wijing plak. Apollinaris waard de patroanhillige fan 'e nijbou en de basilyk waard oer syn grêf hinne boud. Yn 'e midden fan 'e 9e iuw waard de ynhâld fan it grêf nei de Sant'Apollinare Nuovo oerbrocht, om't dy tsjerke minder op ôfstân en sintraal yn Ravenna stie. Yn Ravenna wie de tsjerke better tsjin plonderings te ferdigenjen.

## Ynterieur
It ynterieur (55,58 × 30,30 m) bestiet út trije skippen, dy't fan inoar skieden wurde troch twa rigen fan 12 pylders. De lange tsjerke hat in houten plafond, it oarspronklike kassetteplafond is net bewarre bleaun. Fan 'e earder mei mozaïken dekorearre flier binne allinne resten oerbleaun.

In brede trep rint nei de apsis. Yn of ûnder it alter lei it grêf fan de patroanhillige. It mozayk fan 'e apsis moat de Ferhearliking op 'e Berch foarstelle. Under it krús, dat Jezus symbolisearret, is in grien lânskip mei blommen en skiep en yn it midden de patroanhillige Apollinaris te sjen. De mozaïken fan 'e triomfbôge binne fan lettere datum. Guon datearje dat wurk út de sânde iuw, oaren miene dat it 9e-iuwsk is. Sintraal wurdt Kristus yn in medaljon ôfbylde mei oan wjersiden de symboalen fan 'e fjouwer evangelisten. Dêrûnder ferlitte tolve lammen, dy't de apostels symbolisearje, de hillige stêden Jeruzalim en Betlehim.

## Sarkofagen
Oan 'e binnenmuorren fan 'e sydskippen steane tsien sarkofagen fan Gryksk moarmer. Alle sarkofagen waarden brûkt om de ferstoarne biskoppen fan 'e 5e oant de 8e iuw by te setten.

## Krypte
Yn 'e krypte stiet ûnder it heechalter in sarkofaach fan Gryksk moarmer, dêr't it omskot fan Apollinaris eartiids yn lei. Njonken in kapel stiet in siboarium fan moarmer út de 9e iwu, dat oan de hillige Eleucadius, in iere biskop fan Ravenna, wijd wie.
Wettertoer fan Stedskanaal

**De wettertoer fan Stedskanaal** is in wettertoer yn it doarp Stedskanaal yn it súdeasten fan de Nederlânske provinsje Grinslân. It waard troch arsjitekt ir. H.F. Mertens ûntwurpen en yn 1935 waard it boud.

De toer hat in hichte fan 42,76 meter en it grûnwurk stiet op +7,10 NAP. De toer hat in wetteropslach fan 900 m³. De toer bestiet út 566.000 stiennen en 625 m³ beton.

De technyske konstruksje waard troch Waprog ûntwurpen, wylst it gebou sels troch ir. H.F. Mertens ûntwurpen waard, dy't de wettertoer it uterlik yn de styl fan de Amsterdamske Skoalle joech, dêr't reade bakstiennen oerhearskje. Mertens hat ek de wettertuorren fan Bilthoven en dy fan Soest (beide 1926) ûntwurpen. De wettertoer fan Stedskanaal liket in soad op de Wettertoer fan Oude Pekela (1938), dy't ek troch Mertens ûntwurpen waard.

De reden foar it bouwen fan de toer wie dat it drinkwetter út it folle leger lizzende Onnen komme moast en dat dêfoar in lange lieding nedich wie. Boppedat soe it wetter fierder nei Ter Apel en Musselkanaal pompt wurde moatte. Mei it bouwen fan de toer wiene der minder krêftige pompen nedich. Inkelde tsientallen jierren letter rekke de toer oerstallich. Yn 1993 waard de toer op de list fan gemeentlike monuminten setten en yn 1994 waard de gemeente Stedskanaal eigener fan de toer. Sûnt 2005 is de toer en it *Huize Ter Marse*, dat njonken de toer stiet, in ryksmonumint.

De toer wie yn gebrûk as útsichttoer mei 208 trêden. Fan de útsichttoer ôf is by moai waar de Martinitoer en oare heechbou fan Grins te sjen. De toer waard yn 2018 oan partikulieren ferkocht en krijt in hoarekafunksje.

## Keppeling om utens
* Webstee fan de wettertoer fan Stedskanaal
Nieuw-Buinen

**Nieuw-Buinen** (Drintsk: *Neij-Buun*) is in feankoloniaal doarp yn de gemeente Borger-Odoorn yn de Nederlânske provinsje Drinte. Op 1 jannewaris 2019 hie it doarp 4.830 ynwenners. Nieuw-Buinen leit tsjin it gruttere plak Stedskanaal yn Grinslân oan. It heart ta de Kanaalstreek.

## Skiednis
Nei it graven fan it Stedskanaal, yn it ramt fan de feanterij yn Grinslân en Drinte, waarden heaks op dat kanaal sydkanalen groeven foar it ôfwetterjen fan it fean en it ferfieren fan turf. Dy sydkanalen waarden de *[[Drentse Monden]]* neamd. By dy mûnen del ûntstiene doarpen. Dy doarpen krigen de namme fan it doarp op dy syn grûngebiet de mûnen lizze. Dy doarpe leine almeast westlik, yn de rjochting fan de Hûnsrich. Nieuw-Buinen hiet ynearsten *Buinermond*, nei it doarp Buinen. Yn de folksmûle wurdt it plak noch hieltyd *Buinermond* of yn it dialekt *Bunermond* neamd. Nuver is dat it plak by de Folkstelling fan 1840 mei de nije namme oantsjutten waard, wylst de PTT it yn 1867 noch oer *Buinermond* hie. Ynearsten hie it kanaal, dat heaks op it Stedskanaal leit, de namme *Buinermond*, mar it hjit no *Noorderdiep* en *Zuiderdiep*.

Fan 1838 oant 1967 hawwe der yn Nieuw-Buinen glêsfabriken stien. Ien fan dy glêsfabriken hie in oansluting op de spoarline Stedskanaal - Ter Apel. Nieuw-Buinen hie sels ek in treinstasjon oan dy spoarline.
Stedskanaal (kanaal)

It **Stedskanaal** is in kanaal yn de Nederlânske provinsje Grinslân en is in part fan de farwei Feandam-Stedskanaal-Ter Apel.

Skippen oant 5,80 meter breed binne tastien yn it kanaal, dat 2 meter djip is. De farwei is CEMT-klasse 0 en begjint op kilometer 7,3 fan it A.G. Wildervanckkanaal mei in ferbining nei it Oosterdiep. Fan kilometer 6,7 ôf begjint it Stedskanaal. Fan kilometer 19,9 ôf folget it Musselkanaal en op 27,8 kilometer folget it Ter Apelkanaal. By kilometer 36,53 spjalt it kanaal him yn it Haren-Rütenbrock-Kanal nei Rütenbrock yn Dútslân. 

Der binne twa slûzen yn it Oosterdiep, trije slûzen yn it Stedskanaal, trije slûzen yn it Musselkanaal en twa slûzen yn it Ter Apelkanaal.

## Skiednis
Yn 1765 besleat de stêd Grins in kanaal grave te litten foar it befoarderjen fan it oanmeitsjen fan it heechfean yn it Boertanger Fean. Der waard keazen en graaf it kanaal oan de râne fan Grinslân, parallel oan de Semsliny, dy't 150 jier earder fêststeld waard as de grins tusken Grinslân en Drinte.

It kanaal waard einlings 38 kilometer lang en waard yn 1856 foltôge. Troch it ferfieren fan turf waard it ien fan de drokste farwegen fan Nederlân. By de slûzen koene wachttiden oprinne oant wol inkelde oeren lang. Op dy plakken fêstigen harren winkels en kafees. Troch it oanlizzen fan it kanaal ûntstiene de plakken Stedskanaal, Musselkanaal en Ter Apelkanaal.

Oan de Drintske kant waarden in tal sydkanalen groeven, dêr't by dy kanalen del ek inkelde doarpen ûntstiene, de *[[Drentse Monden]]*.

Nei't it fean ôfgroeven wie, ûntstie op de delgrûn in soad lânbou, en waarden der oer it Stedskanaal lânbouprodukten ferfierd, lykas ierdappels foar de ierdappelmoalyndustry en strie foar de striekartonyndustry.

Tagelyk kamen der ek skipswerven oan it kanaal, dêr't benammen binnenfeartskippen, en ek wol lytse seeskippen, boud waarden. Troch it tanimmen fan it frachtferfier oer de diken en de skaalfergrutting yn de binnenfeart, waard it Stedskanaal fan de tritiger jierren ôf hieltyd minder wichtich as farwei. Yn de santiger jierren wiene der sels plannen en smyt it kanaal ticht, mar troch in aksje fan de pleatslike befolking giene dy plannen net troch. Hjoed-de-dei wurdt it Stedskanaal benammen foar de rekreaasjefeart brûkt.
Dalgrûn

**Dalgrûn** of **delgrûn** is de sânige ûndergrûn, dy't bleat komt as der in laach fean fan ôfgroeven wurdt, en it dêrnei bemjukse wurdt mei bolster.

Gauris wurdt it bolster, dat de boppeste heale meter fan it fean, dy't net gaadlik foar it meitsjen fan turf is, foarearst opslein om letter mei de sângrûn bemjukse te wurde. De boaiem, dy't dêrnei ûntstie, koe, nei goed bedongjen en ôfwetterjen, as reedlik goede lânbougrûn tsjinje.

Dalgrûn komt foar yn Fryslân, Grinslân (de Grinzer Feankoloanjes), Drinte en yn it noarden fan Dútslân.
Drentse Monden

De ***Drentse Monden*** ûntstiene by de feanterij fan it Boertanger Fean yn de Nederlânske provinsjes Grinslân en Drinte. Troch it graven fan de sydkanalen dy't heaks op it Stedskanaal lizze, ûntstiene der saneamde *monden* (mûnings) dy't foar it ôfwetterjen fan it fean en it ferfier fan turf tsjinnen. By dy mûnings del ûntstiene doarpen en dy krigen de namme mei fan it doarp dat bewesten lei, yn 'e rjochting fan de Hûnsrich.

## Taal
De *Monden* lizze allegear yn Drinte, dochs wurdt der benammen in Grinslânsk dialekt sprutsen; it Feankoloniaalsk. Dat komt om't de *monden* oriïntearre binne op it Grinslânske plak Stedskanaal, en om't se "kolonisearre" waarden fanút gebieten dêr't Grinslânsk sprutsen waard.

## De ''Drentse Monden'' fan it noarden nei it suden ta
* Gasselterboerveenschemond
* Gasselternijveenschemond
* Drouwenermond
* Nieuw-Buinen (earder: Buinermond);
* 1e Eksloërmond
* 2e Eksloërmond
* Valthermond (earder: 1e Valthermond);
* 2e Valthermond
* Nieuw-Weerdinge (earder: Weerdingermond)

Al dy doarpen binne opinoar folgjend neamd nei Gasselternijveen (en Gasselte), Drouwen, Buinen, Ekslo, Valthe en Weerdinge. Al dy doarpen lizze yn de gemeenten Aa en Hunze, Borger-Odoorn en Emmen.

De *monden* wurde fanút it noarden nei it suden ta hieltyd justjes langer. Yn de tiid fan de feanterij hiene guon fan dy doarpen twa kanalen: in Noarderdjip en in Suderdjip. Healwei de tweintichste iuw waarden in soad fan dy djippen tichtsmiten.

## Sjoch ek
* Semsliny: foar de grins tusken Westerwâlde en Drinte.
* Bareveld foar it konvenant fan 1817.
* Stedskanaal (kanaal)
Kanaalstreek

De **Kanaalstreek** is de lintbebouwing by it Stedskanaal del, dat fan Bareveld yn it noardwesten oant Barnflair oan de Dútske grins yn it súdeasten rint, yn de Nederlânske provinsje Grinslân. By dat kanaal del lizze de plakken Stedskanaal, Musselkanaal en Ter Apelkanaal. 

De lintbebouwing is oan wjerskanten fan it kanaal, en efter de tunen oan de súdwestkant fan it kanaal leit de Semsliny, dy't de grins mei de provinsje Drinte foarmet.

Yn rommere sin wurdt it omlizzende gebiet oan wjerskanten fan it kanaal ek wol ta de Kanaalstreek rekkene. Oan de noardeastlike kant omfiemet it de plakken Onstwedde en Sellingen en oan de súdwestkant de plakken Gieten, Gasselte, Borger en Ekslo.

## Namme
De Kanaalstreek is neamd nei de lizzing om it Stedskanaal hinne.

## Skiednis
Sjoch nei: Semsliny

## Keppeling om utens
* ''Streekhistorisch Centrum Stadskanaal''
Nikolai van der Heyde

**Nikolai van der Heyde** (Ljouwert, 23 jannewaris 1936 – Laren (Noard-Hollân), 6 augustus 2020) wie in Nederlânske filmregisseur, telefyzjeregisseur en senarioskriuwer.

## Biografy
Van der Heyde waard yn Ljouwert berne as soan fan in Nederlânske heit en in Russyske mem.

Van der Heyde studearre yn 1964 ôf oan de Nederlânske Filmakademy. Fia dy oplieding wie er yn de gelegenheid en meitsje ta koarte films, en waard er sjoen as ien fan de meast talintearre studinten fan syn lichting. Ek yn 1964 rjochte er yn 'e mande mei Wim Verstappen en Pim de la Parra it filmtydskrift *[[Skoop]]* op. Mei troch stipe fan biermagnaat Alfred Heineken koe er yn 1966 syn earste langspylfilm meitsje: *Een Ochtend van Zes Weken*. De film krige yn binnen- en bûtenlân goede kritiken, mar it publyk bliuw wei.

Van der Heyde rjochte him dêrnei wat mear op in ynternasjonale merk foar syn films. Hy makke *To Grab the Ring*, en fiif jier letter *Love Comes Quietly*. Beide films waarden nominearre foar in Gouden Bear op efter elkoar it 18e en 23e Filmfestival fan Berlyn. Van der Heyde wie in leafhawwer fan Hollywoodfilms, en as er de kâns krige liet er Ingelske of Amerikaanske akteurs in rol spylje yn syn films. Dêrnei makke er de kluchtige komeedzje *[[Help, de dokter verzuipt! (film)|Help, de dokter verzuipt!]]* nei de streekroman fan Toon Kortooms, dy't syn grutste súkses by it grutte publyk wurde soe. Syn karriêre hapere dêrnei wat. De opfolger fan *Help! De dokter verzuipt*, mei de titel *Laat de dokter maar schuiven* waard in flop. Nei de film *Nitwits* hat Van der Heyde allinne noch Dútske telefyzjerigen regisearre.

Van der Heyde stoar yn de âldens fan 84 jier yn it Rosa Spier Hûs yn Laren.

## Filmografy
In kar:
* *Nitwits* (1987)
* *Laat de dokter maar schuiven* (1980)
* *De dwaze lotgevallen van Sherlock Jones* (1975)
* *[[Help, de dokter verzuipt! (film)|Help, de dokter verzuipt!]]* (1974)
* *Love Comes Quietly* (1973)
* *To Grab the Ring* (1968)
* *Een ochtend van zes weken* (1966)

## Keppeling om utens
*  IMDb-profyl
Stedsteat

In **stedsteat** is in steat dy't bestiet út ien inkele stêd mei eventueel dêropta it plattelân yn 'e omkriten fan dy stêd mei wat lytsere delsettings lykas doarpen en buorskippen. Sokke steaten foarmen histoarysk sjoen de earste stap yn it steatsfoarmingsproses dat late ta it ûntstean fan gruttere steatkundige ienheden. Ornaris begûn it mei in doarp dat stifte wie op in geunstich plak wat hannel en ferfier oangie. Dêrby koe it gean om in krúspunt fan hannelsrûtes, de mûning fan in rivier of in natuerlike haven (lykas in lytse beskutte baai). Troch it driuwen fan hannel groeide sa'n doarp út ta in stêd, dy't de direkte omkriten begûn te oerhearskjen. 

Sokke stedsteaten binne fral bekend út 'e Klassike Aldheid, doe't benammen it âlde Grikelân opdield wie yn withoefolle fan sokke steatsjes, mei as wichtichsten Atene, Sparta en Tebe. Yn it folgjende statium fan 'e steatsfoarming begûn de stedsteat in grutter omlizzend gebiet te oerhearskjen, wêrnei't er úteinlik útgroeie koe ta in ryk, sa't bgl. barde mei Rome (it Romeinske Ryk) en mei Kartago (it Kartaachske Ryk).

Fan 'e Midsiuwen oant de Frânske Tiid wie in grut part fan Itaalje ferdield yn stêdsteaten. Bekende foarbylden dêrfan binne de Republyk Feneesje en de Republyk Genua. Oare foarbylden út dy tiid binne de Republyk Ragûsa, yn wat no Kroaasje is, en de stêdsteaten dy't diel útmakken fan it Hillige Roomske Ryk, lykas Hamburch, Bremen en Frankfurt. 

Yn 'e tweintichste iuw waarden guon stêden, benammen as gruttere lannen it net iens wurde koene oer it eignerskip, soms ta frijstêd ferklearre, wêrmei't se yn prinsipe ek ta stedsteatsjes makke waarden. Foarbylden binne de Frije Stêd Danzig, oan 'e noardkust fan Poalen, dy't bestie fan 1919 oant 1939, de Ynternasjonale Sône fan Tanger, yn Marokko, dy't bestie fan 1923 oant 1956, en de Frije Sône fan Triëst, oan 'e Adriatyske See, dy't bestie fan 1947 oant 1954. 

Hjoed-de-dei kinne Monako, San Marino, Singapoer en Fatikaanstêd omskreaun wurde as stedsteaten, en op subnasjonaal nivo Hongkong, Makau, Gibraltar en de ûnderskate emiraten fan 'e Feriene Arabyske Emiraten, yn 't bysûnder Dûbai en Abû Dabi. Ferskate oare lytse lannen fertoane oerienkomsten mei stedsteaten, mar wurde frijwol nea sa omskreaun, lykas Bachrein, Brûnei, Katar, Koeweit, Lychtenstein, Lúksemboarch en Malta. Fral Singapoer foldocht oan alle betingsten om in echte stedsteat neamd te wurden:
*it omfiemet mar ien delsetting, in stêd; 
*it is folslein soeverein (wat yn it gefal fan Monako en Fatikaanstêd net sa is, mei't dy beskate dielen fan harren foech ôfstien hawwe oan Frankryk, resp. Itaalje); 
*it hat in eigen muntienheid (yn tsjinstelling ta Monako, Fatikaanstêd en San Marino); 
*it hat in eigen, technologysk avansearre kriichsmacht; 
*en it hat in oansjenlike befolking fan 5,6&nbsp;miljoen ynwenners.
Naima El Bezaz

**Naima El Bezaz** (Meknes, Marokko, 3 maart 1974 – Alphen aan den Rijn, 7 augustus 2020) wie in Marokkaansk-Nederlânsk skriuwster.

## Biografy
Naima El Bezaz waard berne yn Meknes en emigrearre doe't hja fjouwer jier wie nei Nederlân. Har heit wenne al yn Nederlân doe't se berne waard en wie dêr fabryksarbeider. As folwoeksene wenne se yn in Vinexwyk in Zaandam.

Op de basisskoalle waard se diskriminearre en pleage fanwegen har Marokkaanske komôf. Doe't hja noch mar tolve jier wie sei se op skoalle dat se in boek skriuwe woe. Nei de middelbere skoalle studearre se oan de Universiteit Leien, mar it skriuwerwêzen luts har mear. By in lêzing moete hja de skriuwster Yvonne Kroonenberg dy't har yntrodusearre by Utjouwerij Contact. Yn  1995, se wie doe ienentweintich, ferskynde har debútroman *De weg naar het noorden*. It boek waard in súkses en waard bekroand mei de Jenny Smelik-IBBY-priis 1996.

*Minnares van de duivel*, har twadde boek, ferskynde yn 2002 en dêr stiene eksplisite eroatyske passazjes yn. Nei oanlieding fan dat boek waard se op it ynternet bedrige.

Troch alle opskuor rekke El Bezaz slim depressyf, dêr't hja oer skreau yn har tredde boek, *De verstotene* (2006). Yn 2007 besleat se de publisiteit in skoft te mijen fanwegen de bedrigingen. Ek it fjirde boek fan El Bezaz, *Het gelukssyndroom* (2008), giet oer in jonge Marokkaanske frou mei in depresje. Ek yn it telefyzjeprogramma *[[EenVandaag]]* spriek El Bezaz op 27 augustus 2008 oer har depresje.

It autobiografyske boek *Vinexvrouwen* út 2010, oer sa'n typyske Nederlânske wenwyk en syn bewensters, makke har bekend by it grutte publyk. Ek dat maatskippijkrityske boek kaam har fannijs op bedrigingen te stean. 

Yn de simmer fan 2011 foel se thús fan de trep en briek se har nekke. Se waard better, mar hie der teminsten in jier noch in soad pine oan.

El Bezaz die harsels te koart yn augustus 2020. Sy liet in man en twa dochters nei.

## Ferskaat
Yn it boek *De derde feministische golf* (2006) fan de Flaamske polityk filosoof Dirk Verhofstadt is El Bezaz ien fan de seis froulju dy't oan bod komme, njonken Yasmine Allas, Ayaan Hirsi Ali, Irshad Manji, Nahed Selim en Naema Tahir.

## Bibliografy
* 1995 – *De weg naar het noorden*
* 2002 – *Minnares van de duivel*
* 2006 – *De verstotene*
* 2008 – *Het gelukssyndroom*
* 2010 – *Vinexvrouwen*
* 2012 – *Méér Vinexvrouwen*
* 2013 – *In dienst van de duivel*

## Keppeling om utens
* Wurken fan en oer El Bezaz, worldcat
Hearen XIX

De **Hearen XIX** (***Heeren XIX***) wiene it bestjoer fan de Westyndyske Kompanjy (WIC). Dat bestjoer waard foarme troch ôffurdigen fan de keamers dy't dielnamen yn de WIC, plus in ôffurdige út namme fan de Steaten Generaal.

Amsterdam hie acht ôffurdigen, en Seelân fjouwer. De keamers fan Maze (Rotterdam), Noarderkertier en Stad en Lande hiene elk twa ôffurdigen.

De Hearen XIX kamen ôfwikseljend seis jier efterelkoar yn Amsterdam byinoar, en dan twa jier yn Middelburch. By de Twadde Westyndyske Kompanjy waarden de Heeren XIX ferfongen troch in bestjoer fan 10 leden, de Hearen X.

## Sjoch ek
* Hearen XVII
Marienbaum

**Marienbaum** is in beafeartsplak yn 'e gemeente Xanten, Dútslân. Marienbaum leit likernôch sân kilometer noardwestlik fan 'e stêd Xanten oan 'e wei nei Kalkar en hat ûngefear 2.000 ynwenners. It plak is ien fan 'e âldste beafeartsplakken yn it Nederryn-gebiet en alle jierren bringe noch altiten likernôch 15.000 pylgers in besite oan 'e tsjerke, dêr't it mirakuleuze Marije-byld stiet. 

## Skiednis
It is bekend dat al sûnt de 11e iuw der bewenning west hat op it plak fan it hjoeddeiske Marienbaum. Yn dy tiid waard troch de buorskippen yn 'e omkriten in tsjerke stifte yn it hjoeddeiske stedsdiel Vynen. Ek Marienbaum (doe bekend as Broechem) wurke mei oan 'e bou fan dy tsjerke. Yn 1419 waard yn Broechem it "Hûs Balken" boud.

Yn 'e 15e iuw wurdt it plak in beafeartssintrum, nei't in sike skieppehoeder yn 'e kroan fan in trepfoarmige ikebeam in byld fan 'e Jongfaam Marije fûn en dêrnei better waard. Op it plak, dy't de namme "An gen Trappenboom" krige, waard in jier of wat letter in kapel boud. Yn 1460 stifte Marije fan Boergonje dêr in dûbelkleaster neffens de oarder fan Birgitta fan Sweden. De kapel waard tusken 1712 en 1714 ôfbrutsen en ferfongen troch de hjoeddeiske Marije-Himelfeartstsjerke. 

It kleaster waard mei de ynfiering fan 'e sekularisaasje yn 1802 ôfbrutsen, mar de tsjerke bleau stean en tsjinne tenei as parochytsjerke. Yn dy tiid hie Marienbaum by in folkstelling 365 ynwenners.   

By bombardeminten op 27 en 28 febrewaris 1945 gyng 40% fan de bebouwing fan Marienbaum ferlern.

Sûnt 1 july 1969 waard Marienbaum by de stêd Xanten yndield.

## Wapen
Op in blauwe eftergrûn stiet in wite ikebeam mei trije fertakkings mei 8, 7, 8 blêden en trije woartels.  Oan wjerskanten fan 'e stamme fan 'e beam binne gouden leeljes oanbrocht. It wapen waard op 24 april troch de *regierungspräsident* fan Düsseldorf goedkard. 

De iik hat betrekking op 'e beam dêr't it Marijebyld fûn waard. De gouden leeljes stamme fan it wapen fan Marije fan Boergonje, dy't holp by de stifting fan it kleater yn 1430.

## It besjen wurdich
Marije-Himelfeartstsjerke
Selsbehearsking

**Selsbehearsking** is yn 'e psychology in aspekt fan bedimming en is besibbe oan emosjonele selsregulearring. It kin omskreaun wurde as it fermogen om jins emoasjes, tinzen en hâlden en dragen te bedimjen sels as men konfrontearre wurde mei ûnrjocht, ferliedings en oare ympulsen. Mei oare wurden: troch selsbehearsking jout men net ta oan dingen dy't men eins wol dwaan wolle soe, mar wêrfan't men wit dat se sosjaal ûntalitber binne, lykas immen dy't wat kwetsends seit in terwinkel jaan, wat sûnder derfoar te beteljen út in winkel meinimme dat men hawwe wol, of immen útsnauje as dy't dat net fertsjinne hat om't men argewaasje ûnderfynt fan it ien of oar dat mei dy persoan neat te krijen hat. Selsbehearsking is in kognityf proses dat ûnmisber is as men spesifike doelen berikke wol, om't in gebrek oan selsbehearsking ornaris troch oaren sjoen wurdt as in teken fan ûnfolwoeksenens. 

Psychologen stelle selsbehearsking faak foar as in spier. Dat betsjut dat it eat is, lykas spierkrêft, dêr't mar in beheinde hoemannichte fan bestiet. Sawol emosjonele selsbehearsking as selsbehearsking op it mêd fan hâlden en dragen funksjonearje as in foarm fan enerzjy: op 'e koarte termyn kin oergebrûk liede ta it opreitsjen fan 'e foarrie, krekt sa't in spier troch it útoefenjen fan krêft wurch wurdt. Meitiid groeit der in nije foarrie oan, krekt sa't in wurge spier troch rêst wer nije krêft kriget. Dêropta stimulearret it tapassen fan selsbehearsking op 'e lange termyn de útwreiding fan 'e foarrie dy't foarhannen is, krekt sa't in spier troch aktyf gebrûk sterker wurdt.

Selsbehearsking is ek in krúsjaal konsept yn 'e Algemiene Misdieteory, ien fan 'e grûnslaggen fan 'e kriminology. Dy teory waard ûntwikkele troch Michael Gottfredson en Travis Hirschi yn harren boek *A General Theory of Crime*, út 1990. De beide kriminologen omskriuwe yn dat wurk selsbehearsking as de ûnderskiedende oanstriid fan yndividuën om misdriuwen te ûntwiken ûnôfhinklik fan 'e sitewaasjes dêr't se harrensels yn befine. Persoanen mei in lege of minne selsbehearsking binne oer it algemien ympulsyf, bot yn 'e omgong mei oaren, nimme gau en faak risiko's, tinke net of net goed oer harren dieden nei en prate net in protte. Neffens Gottfredson en Hirschi kin it ferskil yn selsbehearsking fan persoan ta persoan foar likernôch 70% witen wurde oan genetika.
A.G. Wildervanckkanaal

It **A.G. Wildervanckkanaal** is in kanaal yn de Nederlânske provinsje Grinslân en is 32 kilometer lang. It waard yn de fyftiger jierren fan de tweintichste iuw oanlein as skipfeartkanaal foar de yndustry yn Feandam.

It kanaal waard neamd nei Adriaan Geerts Wildervanck, de stifter fan de doarpen Feandam en Wildervank.

## Rin
It kanaal rûn earst fan it Wynskoaterdjip by Súdbroek nei de *Dalweg* yn Wildervank. Yn de tachtiger jierren fan de tweintichste iuw waard it kanaal ferlinge mei in sydtakke fan Feandam nei Musselkanaal. It ferlingde part fan it kanaal begjint by de eardere striekartonfabryk *De Vrijheid* by Feandam en rint rjochting Ommelannerwyk. Dêrnei rint er nei it súdsúdeasten oant de útbuorren Hoetmansmeer by Boven Pekela. Fan dêrwei bûcht er nei it súdeasten en rint er benoarden Stedskanaal. It krúst it natuergebiet *De Veenhuizerstukken* en foarmet de grins fan it rekreaasjegebiet *Pagedal* en fan dêrwei rint it kanaal parallel mei de N366. Dêrnei lizze Vledderveen en Mussel benoardeasten it kanaal en Musselkanaal leit besúdwesten dêrfan. It kanaal einiget yn it Mussel-Aa-kanaal. Op kilometer 7,3 fan it kanaal leit in skutslûs nei it Oosterdiep, nei it Stedskanaal, it Musselkanaal en it Ter Apelkanaal.

It ferlingde part waard ein tachtiger jierren oanlein om oerstallich reinwetter ôf te fieren en yn drûge tiid wetter foar de Iselmar oan te fieren. De Grinzer Feankoloanjes hawwe ferskate kearen te krijen hân mei ûnbidige reinfal dat ta oerfersêdzjen fan de ikkers late mei lytse oerstreamings en miswaaksen ta gefolch. It A.G. Wildervanckkanaal moast helpe en meitsje dêr in ein oan.
Ceresdorp

**Ceresdorp** is in buorskip yn de gemeente Stedskanaal yn de Grinzer Feankoloanjes yn de provinsje Grinslân. It leit tusken de plakken Stedskanaal en Musselkanaal yn. Ceresdorp heart hjoed-de-dei by de wyk **Cereswijk**, dat foar in part ûnder Stedskanaal en foar in part ûnder Musselkanaal falt. It Ceresdorp sels falt ûnder de beboude kom fan Musselkanaal. De buorskip hie yn 2019 910 ynwenners.

## Gebiet
It gebiet fan Ceresdorp is, troch it karakter fan de lintbebouwing, net mei klam begrinzge. It ynwennertal fan 910 giet om it gebiet tusken de twa bochten yn it Stedskanaal yn. It gebiet fan de wyk Cereswyk is lykwols grutter en hat in ynwennertal fan likernôch 2.500 oant 3.000 ynwenners.

## Namme
Ceresdorp is neamd nei de Romeinske goadinne fan de lânbou Seares (Latyn en Nederlânsk: *Ceres*).

## Skiednis
Nei de Twadde Wrâldkriich ûntjoech Stedskanaal himsels tige hurd. Yn 1955 kaam Philips dêr mei in grutte fabryk foar byldbuizen en letter in fabryk foar heallieders op it bedriuweterrein *Dideldom* lyk benoardwesten Cereswijk. Op syn hichtepunt wurken der wol mear as 3.000 minsken. Yn de fyftiger jierren waard dêrom in arbeiderswyk foar de wurklju fan Philips boud. Dat "fabryksdoarp" krige de namme *Ceresdorp*. Ek ferkate wurklju fan de glêsfabryk yn Nieuw-Buinen wennen yn Ceresdorp. Yn 2005 en 2006 ferfear Philips stadichoan út Stedskanaal wei.

## Foarsjennings
De wyk Cereswijk hie twa basisskoallen; de iepenbiere basisskoalle*De Badde* oan de *Schoolstraat* en de kristlike basisskoalle *De Meander* oan de *Ceresstraat*, dy't yn 2015 sleat.

Ek hat it plak in doarpshûs, *De Stobbe*, en sportferiening *SETA* dy't it in ôfdieling foar fuotbal en ien foar gymnastyk hat.

## It besjen wurdich
* De Wettertoer fan Stedskanaal mei dêrnjonken it Streekmuseum Stedskanaal, dy't op it grûngebiet fan de Cereswijk steane.

## Ceresmar

Philips hat yn de fyftich jier fan syn oanwêzigens foar in soad wurkgelegenheid yn Stedskanaal soarge. Mar yn de Ceresmar, dat tusken de Cereskaai en de fabriken fan Philips leit, hat Philips jierrenlang ôffal en jiske smiten. Wiidweidich ûndersyk hat sjen litten dat lekkende fetten de boaiem fan de mar en it wetter fersmoargen. Fierder ûndersyk, finansiere troch de gemeente Stedskanaal, it wetterskip Hunze en Aa's en Philips, moat sjen litte wat der skielk mei de mar barre moat.

## Keppeling om utens
* Gemeente Stedskanaal: ''Kijk op de wijk Cereswijk''
Hunze en Aa's

It **wetterskip Hunze en Aa's** is in wetterskip yn de Nederlânske provinsjes Grinslân en Drinte, dat ûntstien is nei it gearfoegjen fan de wetterskippen Hunze en Aa, Doalertsylfest en Iemssylfest (foar in part) op 1 jannewaris 2000. Tagelyk krige it nije wetterskip guon taken fan it Suveringskip Drinte en de Suvering fan de Provinsje Grinslân (SPG).

It nije wetterskip krige de namme Hunze en Aa's, neamd nei de Hunze, de Drintske Aa, de Mussel-Aa, de Ruiten-Aa en de Westerwâldske Aa, de fiif wichtichste rivieren yn it gebiet.

It haadkantoar stiet yn Feandam.

It beheargebiet fan it wetterskip Hunze en Aa's hat:

* 213.000 bunder oan oerflak
* 424.000 ynwenners
* 28 kilometer oan seedyk
* 500 kilometer oan kanaaldiken
* 3525 kilometer kanalen en sleatten

## Keppeling om utens
* Webstee Hunze en Aa's