open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fearhûs

In **fearhûs** wie in plak foar reizgers om yn of út in trekskûte te stappen of om fracht yn of út te laden. 

Op in soad âlde kaarten en almenakken steane fearhuzen oanjûn út de tiid dat de trekskûte in wichtich ferfiermiddel wie. Yn Ljouwert wiene mear as tweintich fearhuzen dy't meastentiids de namme fan it plak of stêd hienen. It âlde Amelanner fearhûs yn Ljouwert (hoeke Flyt Noardside) hat noch syn gevelstien. Ek yn in sydmuorre fan it Sint Anthonygasthûs sit een gevelstien fan in fearhûs. It Kollumer Fearhûs stiet oan de Keppelstrjitte yn Dokkum.
It Foarwurk

**It Foarwurk** is in buorskip ûnder Sigerswâld yn Opsterlân. Hy leit east fan de Bakkefeanster Feart. Op it Foarwurkerfjild wie in soad heide - fjild is heide - mar de Grinzer kant op ek in soad heechfean. Der stie earst wierskynlik ien en letter twa pleatsen "It Foarwurk". Dy wiene yn de Midsiuwen úthof fan it kleaster fan Smelle Ie. De famyljenamme Uthof is dêrfan ôflaat. It buorskip hie eartiids in iepenbiere en in kristlike skoalle.

## Iepenbiere basisskoalle 't Foarwurk
Fan 1922 oant 2012 hie it Foarwurk in iepenbiere legere skoalle. Om reden fan te min learlingen moast de skoalle de doarren slute yn augustus 2012 en is er fusearre mei de iepenbiere basisskoalle  De Skâns yn Fryske Peallen. In gearwurking tusken 't Foarwurk en De Foarikker yn Sigerswâld yn de foarm fan in brede skoalle hie net genôch stipe fan de âlders fan dy skoallen. It eardere skoalgebou oan it Foarwurk waard om 1922 boud.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Jehan Maurits fan Nassau-Siegen

**Jehan Maurits fan Nassau-Siegen** (ek wol Jehan Maurits de Brazyljaan neamd) (Dillenburch, 11 juny 1604 - Bergendaal, Kleef 20 desimber 1679), wie gûverneur fan Brazylje (1637-1644) en bouwer fan it Mauritshûs yn De Haach. 

Yn 1665 ferdronk hy hast yn Frjentsjer nei de begraffenis fan Willem Freark. Stried tusken 1665 - 1666 tsjin de Munstersken. Ferdigener fan Fryslân 1672 - 1673.
505

## Foarfallen
* De Armeensk-apostoalyske Tsjerke nimt it monofysitisme oan. Dat sy fersmyt it konsily fan Chalcedon, en splist him ôf fan de Romeinske en Bysantynske Tsjerken.

## Berne
* Belisarius - Byzantynsk fjildhear

## Ferstoarn
* Iltutus, Welske abt
Joadske nammen

**Joadske nammen** wurde in soad ferfryske of feroare yn Fryske nammen as yn 1811 in nije efternamme keazen wurde moat. Sa ûntsteane nammen as Benima, Benninga, Daitsma, Drensma, Drilsma, Drielsma, Feitsma, Friesema, Gudema, Haasema, Hoornstra, Leefsma, Oostra, Ruda, Turksma, Woudstra, Van Workum en Van Staveren.
Faak komt al yn de 18e iuw de namme De Vries foar, wylst de namme De Jong ek faak op in Fryske eftergrûn wiist. 

De foarnammen fan jonges bleaunen oant fier yn de 19e iuw meast bibelsk, mar Beike foar Benjamin, Peke foar Perets en ek Menno kamen allinnich by Fryske joaden foar. 

De foarleafde foar Fryske famkesnammen wie blykber folle grutter en yn 1811 al waarden nammen brûkt as Brandina, Doetje, Fokje, Froukje, Jeltje, Marijke, Martje, Sybrigje binne seker net fan Joadske komôf. 

De namme Leefsma komt by neisieten fan leviten foar. Feitsma (earder Veisma) komt net fan it Fryske Feitse mar fan it Jiddyske Feis. Mar Drielsma (yn de 18e iuw Drielst) komt nei alle gedachten fan Drylts wylst Turksma yn de 18e iuw as Turk foar komt. Ek yn taal en klean wie it stribjen nei yntegraasje by de Fryske joaden opfallend sterk.
506

## Foarfallen

### Europa
* 2 febrewaris - Kening Alarik II fan de Fisigoaten lit it ferkoarte wetboek dat hy gearstalle litten hat, it *[[Breviarium Alarikianum]]* ôfkundigje.

* Kening Klovis I ferslacht de Allemannen op 'en nij yn de omkriten fan Straatsburg (Elzas). De Franken hâlde in ploderfjildtocht yn Allemanje (yn it Switserlân fan no).

### Itaalje
* Kening Theodorik de Grutte stipet Laurentius (tsjinpaus) net langer. Yn Rome brekt fjochterij op strjitte út, Symmachus wurdt as paus yn eare wersteld.

## Berne

## Ferstoarn
508

## Foarfallen
* De Ostrogoaten ûntsette Arles en Avignon en jeie de Boergonden fuort.

## Berne

## Ferstoarn
Rixt (famkesnamme)

**Rixt** is in famkesnamme, dy't oarspronklik foaral yn Fryslân en Grinslân brûkt waard.

De namme soe ôflaat wêze kinne fan Germaanske nammen dy't mei *rik-* begûnen, dat "machtich, foarnaam" betsjut. Fierder soe it kinne dat de namme besibbe is oan it Fryske *Ricswind*, wêrfan it twadde part *-swind* sels wer besibbe is oan it Goatyske *swinths* en it Aldfryske *swîthe*, "sterk, krêftich". In tredde teory is dat de namme Rixt in ferkoarte foarm is fan oare Fryske nammen dy't mei *Rik-* begjinne, wêrby it efterheaksel *-st* dan in 'flaaiksuffiks' wêze soe. Farianten fan de namme Rixt binne ûnder oare Riksta, Rikste en Rikstje.
509

## Foarfallen
* De Franken wurde tagelyk mei harren Boergondyske bûnsgenoaten ferslein troch de Ostrogoaten, nei alle gedachten yn de omkriten fan Arles.

## Berne

## Ferstoarn
* Ragnagar - foarst (kening of hartoch) fan de Salyske Franken.(*480)
It Mar (buorskip)

**It Mar** is in earder buorskip eastlik fan It Hearrenfean en no in wenwyk fan dat plak. 

It Mar rint fan de Heidebuorren en de Nijebuorren by "De Opslach" oant de grins mei 'De Knipe', ûngefear 50 meter noard-eastlik fan de Wâldterdyk. Waard yn 1852 befluorre by de oanlis fan de strjitwei It Hearrenfean-De Gordyk. It Mar is fan âlds in langhalich buorskip. Oant 1841 wie hjir, by de eardere Jiskebrêge, de Roomske Tsjerke fan It Hearrenfean. Yn 1951 is It Mar administratyf by It Hearrenfean lutsen en is sûnttiid gjin ôfsûnderlik doarp mear mar in strjitnamme. 

De namme hat neat te krijen mei in mar as wetter mar komt fan *Mear* of *Maer*, in âlde namme foar grins- of grinsskieding. Sa falt yn âlde stikken te lêzen oer de “Hemriks Maer” wêrmei't de grins fan de himrik bedoeld wurdt, meastentiids in sleat. Yn dit gefal giet it om de grins tusken Aenjewier en Skoatterlân. 

Der waard wol miend dat de namme komt fan de eardere feanplassen benoarden It Mar, mar it wurd is folle âlder. By de oprjochting fan de Dekema-, Cuijck- en Foeyts-feankompanjy, wie It Mar ien grut feanmoeras. Foar de drûchlizzing dêrfan yn de 16e iuw waard earst de Hearresleat/Skoatterlânske Kompanjonsfeart groeven om it tefolle oan wetter ôf te fieren. De boeren yn Eagmaryp en Terherne dienen de kompanjons in proses oan, omdat se dit smoarge wetter net by harren lannen hawwe woenen. De macht fan de hearen Kompagnons wie doe al sa grut, dat gjin inkele abbekaat yn Ljouwert de belangen fan dizze boeren doarde te ferdigenjen. Dit wie lykwols wol begryplik, omdat Van Dekema lid wie fan de *Hove van Friesland* dêr't se foar ferskine moasten.

By de feanslûs by it molkfabryk, neist it fiadukt oer de Skoatterlânske Kompanjonsfeart stiet it hearehûs Huzinge Voormeer. It is fan ± 1600 en is yn 1800 yngreven ferboud. Oan de Hearrenfeanster kant fan it fiadukt de pleats "Voormeer Zathe". Yn 1958 wennen yn It Mar ± 900 minsken.

Yn it ramt fan it Prinsewykplan is yn 1969/70 de Skoatterlânske Kompanjonsfeart tichtsmiten en krige oant yn De Knipe in asfaltlaach.
512

## Foarfallen
* novimber: Yn Konstantinopel binne gewelddiedige rellen tusken orthodoksen en monofysiten.
* Keizer Anastasius I fan Byzantsium brekt mei de polityk fan religieuze tolerânsje en begjint in sterk pro-monofysitysk belied.

## Berne

## Ferstoarn
WilleWike

De **WilleWike** is in projekt foar Frysktalige jongerein, dat ta doel hat harren entûsjast te meitsjen foar it Frysk en de Fryske kultuer. It is in kamp, dat elts jier hâlden wurdt yn de Folkshegeskoalle yn Hoarn op Skylge. Moarns krije de bern Fryske les, wêrby't ek in soad oandacht oan it skriuwen fan Frysk jûn wurdt. Middeis en jûns is der in rekreaasjeprogramma.

De WilleWike, dy't oant 2008 *Skriuwwike* hjitte, waard yn 2002 foar it earst hâlden, omdat neffens de doetiidske organisaasje op Fryske skoallen net genôch omtinken foar it Frysk wie. De earste edysje waard finansjeel stipe troch it Feitsma Fûns. Yn it earstoan waard de WilleWike organisearre troch ferskate stiftings en ynstellings, mar sûnt 2008 wurdt dat dien troch de spesjaal dêrfoar oprjochte *Stifting Tsjille en Wille*. De WilleWike wurdt subsidiearre troch de Provinsje Fryslân. Ek yn 2009, 2010, 2011, 2012 en 2013 wie der in WilleWike. En ek yn 2014 sil de wike wer hâlden wurde. Fan 27 april o/m 5 maaie yn de Folkshegeskoalle op Skylge.

## Keppelings om utens
*De webstee fan de WilleWike
*Webstee Feitsma Fûns
510

## Foarfallen
* Kening Theodorik de Grutte einiget it belis fan Arles dat moannen duorre; de Ostrogoaten befrije de stêd.
* Yn it Gupta Ryk hearsket twaspjalt. De Hunnen ûnder Toramana meitsje dêr gebrûk fan. Se rinne Kasjmir ûnder de foet, ferslaan de Gupta by Gwalior en wreidzje dêrmei harren macht ta Malwa út. Dit liedt de ein yn fan it Gupta Ryk
* Klovis krjt it lêste ûnôfhinklike Ripuaryske foarstenhûs yn hannen, dat fan Keulen.
* De Longobarden laat fan Wacho fallen de Herulen oan en ferneatigje it keninkryk.
* Wacho (510 - 539) beneamt himsels ta kening fan de Longobarden, neidat er syn omke Tato deadien hat.

## Berne
* Ermelindis, Belgyske hillige (datum net hielendal wis)

## Ferstoarn
* Eugendus, Frânsk geastlike (wierskynlik jiertal)
* Natanus, Welske prins en hillige
* Rudolf, kening fan de Herulen
* Tato, kening gan de Longobarden
* Fachagan III de Fromme, kening fan Kaukasysk Albanië (wierskynlik jiertal)
Jan Tromp

**Jan Tromp** (Ljouwert, 2 maart 1945) is in fotograaf en keunstskilder út Skalsum.

Neist syn baan as gymnastyklearaar tekene en fotografearre Jan Tromp. Yn 2002 is hy profesjoneel begûn te skilderjen en krige les fan Martin Sijbesma út Kûbaard, dy't him it fynskilderjen fan realistyske ôfbylden bybrocht. It resultearre yn it werjaan fan materialen as glêzen fleskes, in skaaltsje mei ierdbeien en fruchten as roazebottels, kastanjes, mispels en figen. Dy technyk lei yn it ferlingde fan it fotografysk werjaan. Letter waard syn styl wat losser. By Matthijs Röling oan de Akademy Minerva yn Grins learde er de klassike wize om in skilderij op te bouwen en dêrneist it skilderjen nei de waarnimming.

Syn interesse is geandewei ferskood nei it skilderjen fan minsk en dier, wêrby't it aksint op de libbendichheid komd is te lizzen en it treffen fan it karakter. De krektens fan it fynskilderjen is stadichoan oergien nei in wat lossere, mear pikturale en koloristyske benadering fan it ûnderwerp. Ljochtfal spilet in bysûndere rol yn syn skilderijen. It hat in plastyske foarm as resultaat, wat oanslút by de persoanlike werjefte fan it model. Mar it wichtichst by it portrettearjen fynt er de gefoelsmjittige ûnderfining fan de persoan of it bist. Dy belutsenheid makket it wurkjen makliker en moat ek te sjen wêze yn it einresultaat. Dan pas kin er tefreden wêze.

De opbou fan syn oaljeferveskilderijen bestiet út in oantal fazes. De houtskoalskets wurdt fikseard mei akrylferve, dêrnei wurde de earste kleuren opbrocht, ek mei akryl. Dan begjint de oaljefervefaze, wêrby't ferskate toanaarden fan de basiskleuren opbrocht wurde. Yn de dêropfolgjende stadia komt wêr nedich de ferfining.

Tromp wurket frij mar ek yn opdracht. Begjin 2009 krige hy opdracht fan Deputearre Steaten fan Drinte om in portret fan âld-kommissaris fan de keninginne Relus ter Beek te skilderjen.
513

## Foarfallen
* Kavad I nimt it Mazdakisme oan. De oanhingers fan dizze profeet belage alle minsken mei in soad fan dizze profeet bedrige alle rike lju.
* Amalrik mei syn pake Teodoarik de Grutte as regint wurdt kening fan it Fisigoatyske ryk nei de dea fan Gesalik.

## Berne

## Ferstoarn
Matthijs Röling

**Matthijs Röling** (Eastkapelle, 31 maart 1943 - Ezinge, 10 july 2024) wie in byldzjend keunstner út Ezinge. Hy kin beskôge wurde as geastessibbe fan de 3e generaasje fan de Groep fan de figurative abstraksje, by ôfkorting 'De Groep' neamd.

## Karriêre
Röling folge syn oplieding fan 1960 ôf oan de Keninklike Akademy yn De Haach en dêrnei oan de Ryksakademy fan Amsterdam. Syn earste museale tentoanstelling wie yn 1965 yn it Drintsk Museum yn Assen. Yn 1972 waard hy dosint oan de Akademy Minerva fan Grins.

Syn artistike trochbrek kaam yn 1976 mei in searje stillibbens neamd *"Kastkes"*. Yn 1983 makke hy syn earste grutte wandskildering yn it Nijsinghhûs yn Eelde.

Underwerpen binne figuerfoarstellingen, ynterieurs, portretten, stedsgesichten, stillibbens en selsportretten. Röling is ferneamd troch syn stofútdrukking yn kombinaasje mei ljochtfal en kleurgebrûk. As dosint skilderjen hechtet er dan ek grut belang oan it ûnderwizen fan de ambachtlike en tradisjonele aspekten fan de skilderkeunst. Bekende skilders as Pieter Pander, Douwe Elias en Sam Drukker krigen les fan him. 

Tegearre mei Wout Muller en Henk Helmantel stie er yn Grins oan de widze fan it Noardlik realisme. 
Sa makke hy tegearre mei Wout Muller yn 1987 de muorreskildering ‘De beam fan de kennis’ yn de aula fan it Akademygebou fan de Ryksuniversiteit Grins. Rjochts ûnder op de skildering binne de gesichten fan prof.mr. B.V.A. Röling (de heit fan Matthijs) en prof.dr. H.W. van Os (inisjatyfnimmer foar de nije skildering) te herkennen. 

Wurk fan Matthijs Röling is te sjen by Galery Mokum yn Amsterdam. Museums en ynstellingen mei wurk fan Röling: Drintsk Museum (Assen), Karmelkleaster (Drachten), Scheringa Museum foar Realisme (Spanbroek) en it Universiteitsmuseum fan Grins.

Fan 2009 ôf oan meitsje fysike problemen it foar Röling ûnmooglik om noch te skilderjen. De sykte fan Dupuytren lûkt syn fingers krom, en troch in harsenoandwaning ferliest er kontrôle oer syn fine motoryk. 

Matthijs Röling ferstoar op 10 july 2024, yn 'e âldens fan 81 jier. 

## Galery

Ofbyld:Mathijs Röling Paterswolder Mar II 6871.jpg|*Paterswolder Mar*
WLANL - MicheleLovesArt - ING - Matthijs Röling - De Sterrenhemel uit Café De Eenhoorn (1989).jpg|*De Sterrenhemel uit Café De Eenhoorn*, 1989
WLANL - ngc981 - De laatste bezoekers van Tivoli, Matthijs Roling, 1997, 18903.jpg|*De lêste besikers fan Tivoli*, 1987
Interieur, overzicht van de Aula - Groningen - 20416227 - RCE.jpg|*De boom der kennis* (1987), Aula Akademygebou Grins


## Prizen en ûnderskiedingen
* 1994 - Amsterdamske Priis foar de Keunst;
* 2005 - Sacha Tanja Penning foar Nederlânske Figurative Keunst.
* 2011 - Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw

## Literatuer
* : *Matthijs Röling Mimesis - Schilderijen en tekeningen*. Waanders, 2005, 176 s. ISBN 90 400 9056 4

## Keppeling om utens
* RKD-profyl Röling
516

## Foarfallen
* Mirakula folget Toramana op as kening fan de Alchon Hunnen

## Berne
* Atalarik, kening fan de Ostrogoaten
*  Sigusmond fan de Boergonden

## Ferstoarn
* Gundobad - Boergondyske kening
517

## Foarfallen
* Flavius Anastasius Probus beklaait it amt fan konsul yn Konstantinopel

## Berne

## Ferstoarn
List fan bylden yn Boalsert

Dit is in (ûnfolsleine) gronologyske **list fan bylden yn Boalsert**. Under in byld wurdt hjir ferstien elk trijediminsjonaal fisueel keunstwurk yn de iepenbiere romte fan de gemeente Boalsert, wêrby't *byld* brûkt wurdt as sammelbegryp foar skulptueren, stânbylden, ynstallaasjes en oare byldhouwurken.

## Keppeling om utens
* Keunstwurk
518

## Foarfallen
* 29 septimber - Severus, Patriarch fan Antiochje wurdt troch in Synoade ôfsetten om syn monofysityske stellingname. 
* Justinus I folget Anastasius op as keizer fan it (East-)Romeinske Ryk.

## Berne

## Ferstoarn
* Keizer Anastasius I fan Byzantium
* Zosimus - Byzantynsk histoarysk skriuwer
519

## Foarfallen
* Kassiodorus jout syn 'Skiednis fan Adam oant hjoed' út.
* Keizer Justinus fan Byzantsium ferlit it monifistyske belied fan syn foargongers 
* Der komt in ein oan it skisma tusken Rome en Konstantinopel fan 484.

## Berne

## Ferstoarn
Austerlitz

* Slavkov u Brna, in plak yn Tsjechje, better bekend ûnder de Dútske namme *Austerlitz*, benammen fan belang troch de Slach by Austerlitz.
* Austerlitz, in plak yn Nederlân, tichtby de Piramide fan Austerlitz. It plak en de Piramide krigen harren namme troch de hjirboppe neamde fjildslach.
* Gare d'Austerlitz, in Parys' stasjon, neamd nei it plak yn Tsjechje as oantinken oan de fjildslach.
* Austerlitz (New York), plak yn de FSA
520

## Foarfallen
* Yn de haadstêd Ravenna bout Diderik de Grutte, de kening fan de Ostrogoaten in mausoleum foar himsels.
* Kening Kavad I slacht nei sân jier in Joadske opstân yn Ctesiphon del. De posysje fan it zoroastrisme wurdt troch him fuortsterke, mei religieuze onrust in het Perzyske Ryk fan gefolgen.

## Berne
* Aregonda, keninginne fan de Franken (wierskynlike datum)
* Clodoald, Merovingysk prins (wierskynlike datum)
* Ingoberga, keninginne fan de Franken (stoarn 589)
* Justinus II, keizer fan it Byzantynske Ryk (stoarn 578)
* Paulos Silentiarios, Byzantynsk dichter (wierskynlike datum)
* Radegundis, keninginne fan de Franken (stoarn 587)

## Ferstoarn
* Quirillus, biskop fan Maastricht
* Fitalianus, Byzantynsk generaal
Ezinge

**Ezinge** (Grinslânsk: *Aizing*) is in terpdoarp yn Grinslân, dat yn it noarden fan de gemeente Westerkertier oan it Oldehoofsche kanaal leit. Oant 1990 wie it in selsstannige gemeente, mar it doarp waard doe part fan de gemeente Winsum. Ezinge foarmet sûnt 1 jannewaris 2019 ûnderdiel fan de gemeente Westerkertier.

Yn 2008 hie Ezinge 750 ynwenners. 

## Beskriuwing
Ezinge is it haaddoarp fan it eardere skiereilân Middag. Dat ûntstie yn de achtste iuw yn de mûning fan de Hunze (no: Reitdjip) troch ynbrekken fan de Lauwerssee. Ezinge is bekend fan de opgravings dy't de archeolooch Albert van Giffen (1884-1973) dêr yn de jierren tweintich en tritich fan de tweintichste iuw dien hat. Dêrby binne de oerbliuwsels fûn fan 85 pleatsen en 60 bygebouwen út de perioade 600 f.Kr. oant de fyfde iuw n.Kr. In bysûndere fynst wie de gouden "swurdknop fan Ezinge", dy't út de sande iuw datearret en dy't te fergelykjen is mei dy út it keningsgrêf fan Sutton Hoo yn Ingelân.

Ezinge hat in beskerme doarpsgesicht. Part dêrfan is de tsjerke út de trettjinde iuw, dy't op de râne fan de ôfgroeven terp leit en dêr't de tsjerketoer fan los fan de tsjerke sels stiet.

Yn it doarp is it museum *Wierdenland, Centrum voor wierden en landschap* (foarhinne: *[[Museum Wierdenland]]*) festige, dat terpen en it terplânskip ta ûnderwerp hat.

Noardeastlik fan Ezinge stiet de Allersmaboarch, wêrfan it âldste part yn 1400 boud waard.

## Sjoch ek
* Tsjerke fan Ezinge

## Gallery

Ofbyld:Ezinge.jpg|*Esinge in 't Westerkwartier van Groeningen, [[akwarel]] út 1772 fan [[Aert Schouman]] (1710-1792)*
Ofbyld:Ezinge - gereformeerde kerk.jpg|*Eardere Grifformearde tsjerke (2012)*
Ofbyld:Wierde van Ezinge (1).jpg|*Wier fan Ezinge (2016)*
Austerlitz (Nederlân)

**Austerlitz** is in doarp yn de provinsje Utert, gemeente Seist. Der wenje 1.705 (2021) minsken yn Austerlitz.

Hoewol't kening Loadewyk Bonaparte der yn 1806 in stêd fan meitsje woe troch der ûnder oaren stedsrjochten oan te ferlienen, is dat der nea fan komd en waard it op 1 jannewaris 1812 troch Napoleon ynlive by Seist. De skiednis fan Austerlitz giet werom oant 1804, doe't Auguste de Marmont, generaal fan Napoleon Bonaparte, de helte fan syn troepen hjir gearkomme liet, sa'n 18.000 manskippen. In oantal hannelers bleaune by it legerkamp hingjen om te hanneljen mei de soldaten. De Marmont waard letter weiroppen nei oarloggen op oare plakken, mar de hannelers bleaunen, en harren delsetting wie it begjin fan it doarp Austerlitz. Neidat Napoleon op 2 desimber 1805 de saneamde 'Trijekeizerslach' by Austerlitz (it hjoeddeiske Slavkov u Brna) wûn hie, besluet syn broer Loadewyk (dy't in jier letter kening fan Hollân wurde soe) de delsetting en de Piramide de namme Austerlitz te jaan. 
Austerlitz is benammen bekend troch de Piramide fan Austerlitz, in bouwurk dat yn opdracht fan De Marmont boud waard troch syn soldaten.
522

## Foarfallen
* In pear Perzyske muontsen smokkelje aaikes en rûpen fan de sideflinter fan Sjina nei Konstantinopel. Dêrtroch kin side no ek yn it westen kweekt wurde ferliest Sjina in belangryk monopoalje (Siderûte).
* Amalrik, healbroer fan Gesalik, folget him op as kening fan de Fisigoaten.

## Berne

## Ferstoarn
524

## Foarfallen
* 25 juny Yn 'e Slach by Vézeronce ferslane de Boergonden en Ostrogoaten de Franken.

## Berne

## Ferstoarn
;*datum ûnbekend*
* Anisius Manlius Boëtius, Romeinsk filosoof, wiskundige en skriuwer (* 480)
* kening Glodomer fan Orléans (* 495)
* kening Sigismund fan Boergonje (* 4??)
527

## Foarfallen
*Justinianus I wurdt keizer fan Byzantsium
*Jacob Bardaeus, de stifter fan de Jakobityske Tsjerke komt oan yn Konstantinopel (it hjoeddeiske Istanbûl).

## Berne

## Ferstoarn
528

## Foarfallen
* 13 febrewaris - Justinianus stelt in kommisje yn dy't alle wetten, dy't sûnt Hadrianus noch jilde, bondelje moat. Dit wurdt de grûnslach fan de Korpus Juris Sivilis.
* Slach fan Daras: Justinianus' generaal Belisarius ferslaat de Perzen. Dit is de earste fjildtocht yn syn krewearjen om ferlern gebiet werom te winnen.

## Berne

## Ferstoarn
Oldehove

**Oldehove** (Grinslânsk: *Ol hoof*) is in doarp yn it noarden fan de Grinslânske gemeente Westerkertier. Yn 2023 wennen der 	1.620 minsken.

## Beskriuwing
Oldehove leit yn de streek dy't it Humsterlân neamd wurdt. De namme fan it doarp komt foar yn in pear tsjerkelisten út de fyftjinde iuw.

Oant 1990 wie Oldhove it haaddoarp fan in selsstannige gemeente mei deselde namme, mar yn dat jier gong dy op yn de gemeente Súdhorn. 

Yn it doarp stiet de protestantske Liudgertsjerke, dy't yn de trettjinde iuw boud is. De toer fan de tsjerke datearret lykwols út de fyftjinde iuw. Yn Oldehove stean fierder twa nôtmûnes: de *Aeolus* út 1846 en *De Leeuw*, dy't yn 1855 boud waard. Noardeastlik fan de tsjerke lei de Englumboarch mei in, súdeastiker lizzende koaipleats derby.

Sa'n twa kilometer noardwestlik fan Oldehove stiet oan it Reitdjip it gemaal De Waterwolf, dat yn 1920 setten is en doe it earste elektrysk oandreaune gemaal fan Nederlân wie.


080801_Church_Oldehove_(Gn)_NL_(entrance).jpg|De tagong ta de Liudgertsjerke (2008)
080801 Aeolus Oldehove (Gn) NL (ldr).jpg|De Aeolus (2008)
080801 De Leeuw Oldehove (Gn) NL (ldr).jpg|De Leeuw (2008)
Oldehove - 't Oestertje met kerk.jpg|Schoolstraat yn Oldehove (2010)
Oldehove - lagere school.jpg|Eardere ULO oan 'e Schoolstraat (2010)
Oldehove - gemeentehuis.jpg|Earder gemeentehûs fan Oldehove (2010)
529

## Foarfallen
* De Akademy fan Atene, dêr't *Hellenen* (heidenske Griken) it ûnderwiis fersoargen, wurdt troch keizer Justinianus sluten.
* De *[[Corpus Juris Civilis|Kodeks Justinianus]]* ferskynt. Dit grut stik wetjouwing fan de hân fan Keizer Justinianus ferfangt de *[[Teodosius II|Kodeks Teodosianus]]* en is de basis foar in soad fan de wetjouwing yn it lettere West-Europa en it Ruslân fan de Tsaren.
* De synoade fan Orange wurdt hâlden

## Berne

## Ferstoarn
* Teodosius de Senobiarch, muonts
530

## Foarfallen
* *sûnder datum* - Hilderik, kening fan 'e Fandalen, wurdt ôfsetten. Syn omkesizzer Gelimer folget him op. Dyselde makket it arianisme ta de offisjele religy fan 'e Fandalen.
* *sûnder datum* - De Byzantynske fjildhear Belisarius ferslacht yn 'e Slach by Dara, yn Mesopotaamje, it Perzyske leger ûnder kening Kavad&nbsp;I.

## Berne
;*datum ûnbekend*
*Fenantius Fortunatus, Romeinsk-Frankysk biskop en dichter († ±600-609)

## Ferstoarn
* 22 septimber - paus Feliks III (* 4??)
531

## Foarfallen
* Slach by Burgscheidungen oan de Unstrut. De Franken en harren bûnsmaten de Saksen ferslaan de Türingers. Dit is de ein fan it Turingske keninkryk. It gebiet ten noarden fan de Harz komt oan de Saksen, ten suden derfan wurdt Frankysk.

## Berne

## Ferstoarn
532

## Foarfallen
* 11 jannewaris - Yn Konstantinopel barst it Nika-oproer los, dêrby falle 30.000 deaden. 
* Justinianus slút mei Kusro I fan Perzje in frede dy't 'ivich' duorje sil. Hy skinkt de Shah 3548 kg goud om der de Kaukasus tsjin oanfallen mei te beskermjen.
* De Franken ferslaan de Boergonden  yn de slach by Autun, it begjin fan de ferovering fan Boergonje.
* It begjin fan de Peaske-tabellen fvan Dionysius Eksigús.

## Berne

## Ferstoarn
* 17 oktober - Paus Bonifasius II,  (paus fan 530 - 532)
534

## Foarfallen
* Ein fan it Fandaleryk yn Afrika.
* Kening Teudebert I folget syn fermoarde heit Teuderik I fan Austraasje op.
* Boergonden ferlieze harren selsstannigens en wurde ynlive by it Frankyske ryk.
* Nei de dea fan har soan, de jonge kening Atalarik, wurdt Amalasunta, de keninginne fan de Ostrogoaten twongen har neef Teodahad as meihearsker te akseptearjen. 

## Berne

## Ferstoarn
* 2 oktober - Atalarik, kening fan de Ostrogoaten
* Kening Gundomar II fan Boergonje (fermoarde)
535

## Foarfallen
* De fulkaan Krakatau barst út. De útbarsting soarget in oantal jierren foar in fersteuring fan it klimaat mei dêrby hearrende misgewaaksen.
* Teodaad lit syn nicht en meihearsker keninginne Amalasunta smoare en wurdt dêrmei autokraat oer de Ostrogoaten. Hjirmei komt de anti-Byzantynske partij oan de macht. Justinianus beskôget dit as in ûnrjochtlike machtsoername.
* De Byzantynskse fjildhear Belisarius begjint in oarloch tsjin de Ostrogoaten yn Itaalje.
* Nestoriaanske misjonarissen yntrodusearje it skrift ûnder de Heptalityske Hunnen.
## Berne

## Ferstoarn
* Amalasunta, keninginne fan de Ostrogoaten
Feerwerd

**Feerwerd** (Grinslânsk: *Fiwwerd*) is in terpdoarp yn de gemeente Westerkertier yn Grinslân. It leit tusken Ezinge en Garnwerd. Yn 2008 wennen der 170 minsken.

## Beskriuwing
Feerwerd wurdt foar it earst neamd yn 1283, al wurdt oannommen dat de âldste terp al foar it begjin fan de jiertelling bewenne wie. It doarp is part fan it gebiet dat Middag hjit. Dat ûntstie yn de achtste iuw troch ynbrekken fan de Lauwerssee. It gebiet waard bedike, wêrnei't Feerwerd mei de doarpen Ezinge en Garnwerd op in skiereilân te lizzen kaam.

Yn it doarp stiet de *Jacobustsjerke*, dy't nei alle gedachten oan it ein fan de tolfde iuw of yn it begjin fan de trettjinde iuw boud waard. De toer fan de tsjerke is yn 1859 setten. Yn de Jacobustsjerke is in grêfkelder út 1600, dêr't leden fan de famylje *Aldringa* begroeven binne, dy't eartiids ien fan de trije boargen yn de omkriten fan it doarp bewennen. 

De Jakobustsjerke is sûnt 1977 eigendom fan de *[[Stifting Alde Grinslânske Tsjerken|Stichting Oude Groninger Kerken]]*.

Yn Feerwerd stiet ek de nôtmûne *Joeswert*, dy't yn 1855 boud is. De mûne is noch altyd mealree en is ien fan de iennige wêr't noch spjelt meald wurdt.

## Gallery

20080510 Joeswert Feerwerd NL.jpg|Feerwerd, nôtmûne Joeswert (2008)*
Feerwerd - pastorie.jpg|*Pastorie (2012)*
Feerwerd - dorpshuis 'd Olle Schoul.jpg|*Doarpshûs 'd Olle Schoul (2014)*
Feerwerd - smederij.jpg|*Alde smidderij (2010)''
Garnwerd

**Garnwerd** (Grinslânsk: *Garwerd*) is in terpdoarp in de Grinslânske gemeente Westerkertier. It leit oan de westkant fan it Reitdjip. Yn 2008 wennen der 320 minsken.

## Beskriuwing
Garnwerd, dat mei Ezinge en Feerwerd op it skiereilân Middag leit, bestie al yn de iere Midsiuwen. Yn it earstoan lei it doarp net oan it Reitdjip: dat is pas sa sûnt dy rivier yn 1629 kanalisearre waard en Garnwerd him dêrnei stadichoan nei it wetter ta útwreide. Oant yn it begjin fan de tweintichste iuw wie it doarp wol min te berikken, want it lei oan de oare kant fan it Aduarderdjip en it Reitdjip en dêr wienen doe noch gjin brêgen oer. De iennige ferbining de kant fan Winsum út wie in pont oer it Reitdjip, dy't eksploitearre waard troch de eigner fan *Café Hammingh*, noch altyd in ferneamde kroech yn it doarp. Garnwerd ferlear syn isolemint pas nei't yn 1933 in brêge oer it Reitdjip en fiif jier letter ien oer it Aduarderdjip oanlein waarden.

Yn Garnwerd stiet in herfoarme tsjerke mei in karakteristike toer, dy't út de trettjinde iuw datearret. Op de dyk by it Reitdjip stiet de yn 1851 boude nôtmûne *De Meeuw*.

## Doarpsbyld

Kerk. Garnwerd.jpg|*De tsjerke fan Garnwerd (2006)*
Garnwerd Café Hammingh.JPG|It Reitdjip mei *Café Hammingh (2007)*
Garnwerd-De Meeuw.jpg|Nôtmûne *De Meeuw (2008)*
Garnwerd - schotbalkhuisje.jpg| Skotbalkhúske by de eastlike dykkûpuere yn Garnwerd (2010)


## Keppeling om utens
Aduarderdjip

|
|-
|
|}
It **Aduarderdjip** is in kanaal yn Grinslân, dat by it Hoendjip yn Vierverlaten begjint en by Aduardersyl útmûnet yn it Reitdjip. Sawat healwei krúst it by Steentil it Van Starkenborghkanaal. It Aduarderdjip hat trije sydtûken: de Zuidwending (nei De Poffert), de Lindt (nei Aduard) en it Oldehoofsche kanaal (nei Oldehove).

It kanaal is groeven yn de fjirtjinde iuw, nei't sein wurdt troch mûntsen fan it kleaster fan Aduard. Yn 2013 waard lykwols fêststeld dat in fundearringspeal fan in foargonger fan de Steentil komt, fan in wylgebeam dy't al om 1285 hinne kapt waard. Dit soe betsjutte kinne dat it djip al mear as iuw earder groeven waard.
Eastromaanske talen

De **Eastroomaanske talen** foarmje de eastlikste tûke fan de Romaanske talen. Op de Balkan en yn súdlik Itaalje ûntwikkele it har út de pleatslike dialekten fan it Latyn.

## Skiednis
Ut it folks Latyn ûntwikkele him it Proto-Roemeensk, dat al de measte skaaimerken hie fan it moderne Roemeensk. Meastentiids wurdt oannomd dat yn it tiidrek 800-1200 troch ynfaazjes fan folken en de migraasje fan Wlachske harders, it Proto-Roemeensk yn fjouwer ôfsûnderlike talen ferdield waard: Dako-Roemeensk (it tsjintwurdige Roemeensk), Aroemeensk, Megleno-Roemeensk en Istro-Roemeensk.

Boppedat waard yn de 20e iuw, troch de Sowjet-Uny yn de Moldavyske dielsteat de Moldavyske taal offisjeel yntrodusearre, om in ûnderskied oan te bringen tusken de Roemeenske en Moldavyske naasjes.
537

## Foarfallen
* De Goaten belegerje Rome.
* Keizer Justinianus I lit it 'heidenske kultusplak' Philae slute.
* De bou fan de byzantynske katedraal Hagia Sofia wurdt foltôge; meidat it bouwurk no al sa âld, wurdt it ek wol it 8e wrâldwûnder neamd.
## Berne

## Ferstoarn
* Paus Silverius, (paus fan 536 - 537, stoarn yn finzenskip fan syn opfolger Figilius)
* Kening Artur (historisy twifelje noch oer dizze befinings)
538

## Foarfallen
* Fergulde brûnzen bylden fan de Boedha berikke fia Korea no ek Japan
* Yn Yndia wurdt it desimale stelsel ynfierd.
* Fitiges jout it belis fan Rome op. 

## Berne
* Keizer Bidatsu fan Japan 
* Gregoarius fan Toers, biskop en histoarikus (skatte bertejier)

## Ferstoarn
536

## Foarfallen
* Nei de dea fan Agapetus I wurdt Figilius troch de keizer nei hûs ta stjoerd om paus te wurden, mar de Goaten sette Paus Silverius op de troan.
* It hiele ryk fan de Allemannen wurdt no ûnder Frankysk gesach brocht.

## Berne

## Ferstoarn
* Teodahad, Kening fan de Ostrogoaten
* Remigius fan Reims stjert om dit tiid hinne
Kristoffel fan Sternsee

**Kristoffel fan Sternsee** (*Christoph von Sternsee*, om 1500 hinne - Harns, 1 febrewaris 1560) wie kolonel yn it Spaanske leger, drost en âlderman fan Harns, sûnt 1553 grytman fan Barradiel. Hy kaam út in Súddutsk laach en wie in man fan oansjen oan it hof fan keizer Karel V.

Hy boaske yn 1549 oan Kunera fan Ropta. Se krigen in soan en in dochter: Carel en Maria. Carel wie neamd nei de keizer, dy't ek syn peetheit wie. Maria wie neamd nei de suster fan de keizer, Maria fan Eastenryk, de lânfâdes fan de Nederlânnen, dy't ek har peetmuoike wie. Wigle fan Aytta droech 'Maaycke fan Sternsee' de tsjerke yn by har doop.

Fan Sternsee en de frou waarden beïerdige yn de tsjerke fan Mitselwier.
539

## Foarfallen
* De Ostrogoaten deadzje de folsleine manlike befolking fan Milaan. De froulju wurde oan de Boergonden ta slaaf jûn.
* Belisarius fersiket de Feneesjers harren havens iepen te stellen foar de oanfier fan fersterkings fan oersee foar it belis fan Ravenna.

## Berne
* Gilperik I, Frankyske kening (*†584)

## Ferstoarn
540

## Foarfallen
* De stêd Antiochje wurdt belegere en falt yn hannen fan de Perzen. De folsleine befolking wurdt deportearre.
* De Byzantynske generaal Belisarius ferovert Milaan en Ravenna, de haadstêd fan de Ostrogoaten.
* De Byzantynske keizer Justinianus docht de Ostrogoaten in fredesfoarstel wêrby't de Po ta grinsrivier wurdt, mar syn generaal Belisarius wegert dit te ûndertekenjen.
* Belisarius wurdt it keningskip fan de Ostrogoaten oanbean. Hy docht earst oft er ynteressearre is, mar wegert dan rislút.
* De Ostrogoatyske kening Witiges wurdt troch Ildibad opfolge.
## Berne

## Ferstoarn
* 6 febrewaris - Fedastus/Faast (fan Atert/Arras), biskop fan Atert
541

## Foarfallen
* Anisius Faustus Albinus Basilius wurdt yn Konstantinopel ta konsul útroppen. Hy is de lêste dy't it amt beklaaie sil.
* Yn Egypte brekt de pest út. De sykte wreidet him út oer it Byzantynske Ryk.
* Totila wurdt kening fan de Ostrogoaten.
* Ofskaffing fan it mear as tûzen jier âlde Romeinske Konsulaat troch keizer Justinianus I fan Byzantsium.
* Martelersdea fan de Hillige Ursula en har gesellen.

## Berne
* Ildibad, kening fan de Ostrogoaten

## Ferstoarn
542

## Foarfallen
* De pest wreidet him út oant Konstantinopel.

## Berne

## Ferstoarn
* Witiges, kening fan de Ostrogoaten
* Erarik, kening fan de Ostrogoaten
543

## Foarfallen
* Neffens gegevens út 550 giet Nubje yn dit jier ta it kristendom 

## Berne
* Kolumbanus (hillige),  Iersk abt en misjonaris

## Ferstoarn
* Scholastika, suster fan Benediktus fan Nursia en Benediktines
544

## Foarfallen
* De Byzantynske fjildhear Belisarius wurdt opnij nei Itaalje stjoerd om de Ostrogoaten te bestriden, no't dy wer gebiet ferovere hawwe.
* Keizer Justinianus I ûnthjit Paus Figilius nei Konstantinopel te kommen.
* Jacobus Baradaeus wijt Sergius fan Tella ta Patriarch fan Antiochje. Dêrmei skiedet de Syrysk-ortodokse Tsjerke him foargoed ôf fan de Eastersk-ortodokse patriarchaten fan Antiochje, Konstantinopel en Rome. 
* It Byzantynske ryk en it Perzyske ryk komme in fiifjierrich bestân oerien. It Byzantynske ryk betellet skatting oan Kusro I Anushirvan.

## Berne

## Ferstoarn
* Kening Wihtgar fan it eilân Wight.
546

## Foarfallen
* 18 desimber - Totila, kening fan de Ostrogoaten nimt nei in belis fan in jier Rome yn. De befolking fan Rome ferlit op sa'n 500 gijzelaars nei, de ferwoaste stêd.

## Berne

## Ferstoarn
Keunstskilder

In **keunstskilder** is in keunstner dy't mei ferve skilderijen makket op in meastentiids flakke ûndergrûn. In protte keunstskilders fertsjinje jild mei it ferkeapjen fan harren wurk. 

## Skilderstilen
Keunstskilders wurde yndield by skilderstilen, bygelyks yn ien fan de Europeeske keunststreamings. In keunstskilder kin ek ta mear as ien streamingen yn de skilderkeunst rekkene wurde.

De skilderstyl hat faak ek ferbân mei it tiidrek dêr't de skilder yn libbe.
547

## Foarfallen
* Nei lange striid is Afrika ûnder Byzantynsk bewâld, no't de Berbers fan it binnenlân fersleinbinne.
* De Angelen falle Britannia binnen
* Yn Ravenna is de tsjerke fan San Vitale klear.
* De Ostrogoaten dy't Rome beset hâlde, deadzje de lêste 500 boargers fan de stêd as gizelders.
* De Byzantynske fjildhear Belisarius nimt Rome opnij yn en knapt der de ferdigeningswurken wer op

## Berne

## Ferstoarn
* Teudebert I (of 548), Frankyske kening (*501)
548

## Foarfallen
* Belisarius wurdt fan it befel oer de Byzantynske striidkrêften yn Itaalje ûntheft. 
* Om dizze tiid hinne wurdt it Katarinakleaster stifte.

## Berne

## Ferstoarn
* Teodoara, frou fan Justinianus I fan Byzantium
* Teudebert I, kening fan Austraasje (mooglik 547)
549

## Foarfallen
* De Tsjerke fan it Easten (Nestoriaansk) wijt in biskop foar de Heptalityske Hunnen, dy't east fan it Perzyske Ryk it bewâld fiere.
* Nei fjouwer jier komt der in ein oan it fiifjierrich bestân tusken de Perzen en de Byzantinen.

## Berne

## Ferstoarn
550

## Foarfallen
* It East-Romeinske Ryk werovert Súd-Spanje (Andalûsje)
* Berytus, in Byzantynskse stêd dy't oant no ta bekend stien hat om syn skoalle foar rjochtsgeleardheid wurdt troffen troch in swiere ierdbeving dy't in ein makket oan dizze tradysje.

## Berne

## Ferstoarn
551

## Foarfallen
* Jordanes skriuwt in skiednis fan de Goaten.
* Feneetsje helpt Narses, dy't troch oerstreamingen ôfsnien is, troch Langobardyske hierlingen oer see nei Ravenna te bringen.
* Nei in lang belis feroverje de Byzantinen en harren bûnsmaten út Lazika de festing Petra.
* 9 july - De Nabateeske stêd Petra en de stêden fan de Negev wurde troffen troch in swiere ierdskodding. Dit betsjut de ein fan Petra.

## Berne

## Ferstoarn
552

## Foarfallen

* Slach by Taginae - De Ostrogoaten wurde definityf ferslein troch de Byzantinen ûnder Narses. Itaalje komt (oant de ynfval fan de Longobarden yn 568) yn hannen fan it Byzantynske Ryk.
* Korsika wurdt in Byzantynske provinsje. Der begjint in tiid fan emigraasje fanwege it tirannike en korrupte bewâld.
* Nestoriaanske muontsen smokkelje de siderûp nei Konstantinopel.
* Begjin fan de Armeenske jiertelling

## Berne

## Ferstoarn
* Totila, kening fan de Ostrogoaten (sneuvele)
* Teia, lêste kening fan de Ostrogoaten (opfolger fan Totila) (sneuvele)
553

## Foarfallen
* It Perzyske Ryk giet in bûngenoatskip oan mei de Turken om de Heptaliten te ferneatigjen.

## Berne

## Ferstoarn
554

## Foarfallen
* Atanagild folget Agila op as kening fan de Fisigoaten.
* Byzantsium fêstiget in brêgehaad yn súdlik Hispania ten koste fan de Fisigoaten.

## Berne

## Ferstoarn
555

## Foarfallen
* Underweis nei hûs ferstjert paus Figilius yn Syrakuse. Der bestiet ûnsekerheid oer syn opfolging.
* Ein fan it Ostrogoatyske ryk. Itaalje is wer hielendal yn (East-)Romeinske hannen.

## Berne
* Gaugerikus (wierskynlike datum)
* Wendelinus (wierskynlike datum)
## Ferstoarn
* 6 juny - Paus Figilius
* Paus Vigilius, (Paus fan 537 - 555)
* Teodewald I kening fan Austraasje
Call Of Duty

**Call of Duty** is in earste-persoan sjitter (First person shooter), in fideospultsje, ûntwikkele troch Infinity Ward en útbrocht troch Activision op 29 oktober 2003. It spilet yn de Twadde Wrâldkriich; de spiler fjochtet mei foar de Alliearden, foar it Amerikaanske leger, it Ingelske leger en it Reade Leger fan de Sovjet-Uny.

Foar guon spilers is in oantrekkingskrêft fan it spultsje dat der lju delsketten wurde kinne.

## Untfangst

## Keppeling om utens
* Offisjeel webstee
Alois Hitler

**Alois Hitler**, berne as *Alois Schicklgruber*, (7 juny 1837 - 3 jannewaris 1903) wie in Eastenrykske dûanemeiwurker. Alois troude trije kear, Adolf Hitler stamt út it tredde houlik.
Eenrum

**Eenrum** (Grinslânsk: *Ainrom*) is in terpdoarp yn de gemeente It Hegelân (oant 2019 gemeente De Marne) yn de provinsje Grinslân. It leit op it Hegelân oan de ein fan de Eenrumermaar. Yn 2008 wennen der 1440 minsken.

## Beskriuwing
Eenrum wie oant 1990 it haadplak fan in gemeente mei deselde namme, mar yn dat jier waard dy part fan de gemeente Ulrum, dy't yn 1992 *De Marne* te hjitten kaam. It doarp hat in beskerme doarpsgesicht.

De tsjerke fan Eenrum, dy't foar in part út tufstien boud is, datearret út de trettjinde iuw. Yn 1873 sloech de wjerljocht yn de toer, mar de bewenners fan it doarp koenen de brân blusse.

Yn it doarp stiet de noch altyd mealreeë nôt- en pelmûne *De Lelie*, dy't yn 1862 boud is. Yn de mûnerswente njonken De Lelie is in bakkerijmuseum te finen. Yn de Molenstraat binne de oerbliuwsels fan de *Lutje Meuln* ("Lytse Mûne") te sjen, dy't yn 1956 foar it grutste part ôfbrutsen is. De mûne datearre út 1737 en wie de âldste nôt- en pelmûne fan Grinslân.

Fierder is der yn it doarp in mosterdmuseum. Ek it sabeare lytste hotel fan Nederlân, *Hotel De Kromme Raake*, dat ien keamer hat, stiet yn Eenrum.


Ofbyld:Eenrum RA.JPG|Eenrum, doarpsstrjitte (2005)
Ofbyld:080511 De Lelie Eenrum Groningen NL.jpg|Mûne *De Lelie* (2008)


## Berne yn Eenrum
*Berend van der Veen Czn. (1891-1987), yndustrieel en foarfjochter fan monumintesoarch
*Arjo Klamer (1953), kollumnist, ekonoom en publisist
*Seth Kamphuijs (1977), akteur en eardere VJ

## Wenjend yn Eenrum
*Ru Clevering (1914-2013), bestjoerder en lânbouwer
*Bart FM Droog (1966), dichter

## Keppeling om utens
*Webstee Gemeente De Marne
556

## Foarfallen
* 16 april - Nei hast in jier *sedis vacante* wurdt Paus Pelagius I keazen. Hy krijt lykwols in soad wjerstân. In soad minsken nimme it him kweaôf dochs wer tuike tuike spile te hawwen mei de keizer en guon beskuldigje him sels fan moard op syn foargonger.

## Berne

## Ferstoarn
557

## Foarfallen
* De Hagia Sofia fan Konstantinopel wurdt troffen troch in ierdskodding.
* Sint-Brandaan stiftet yn Klonfert in kleaster.

## Berne

## Ferstoarn
558

## Foarfallen
* Nei de dea fan syn trije bruorren is Klotarius I as ienige kening fan it Frankyske ryk.
* Dermot mac Cerball, *[[ard rí]]* (hege kening) fan Tara fiert foar de lêste kear it alâlde *[[feis Temro]]* ritueel út, wêrby't hy it bêd dielt mei de (prysteresse fan de) goadinne Éire

## Berne

## Ferstoarn
559

## Foarfallen
* Teodemar folget Karriaric op as kening fan de Suevi, yn it noardwesten fan it Ibearysk skiereilân.
* De Suevi gean oer fan it arianisme nei it katolisisme.
* Der hearsket pest in Istrje en Ravenna.
* De Bulgaren falle Byzantynsk gebiet binnen en lûke dêr plonderjend troch it lân, se wurde lykwols troch Belisarius werom dreaun as se Konstantinopel bedrige.
* Syn optreden tsjin de Bulgaren stelt Belisarius by steat nei tsien jier út de geunst west te hawwen werom te kommen yn it iepenbiere libven.
* Glappa folget syn heit Ida op as kening fan Bernisia (tradisjonele datum).

## Berne

## Ferstoarn
* Leonardus fan Limoges
* kening Ida fan Bernisia (tradisjonele datum)
* 8 jannewaris - Johannes Hesychastes, Gruykske hearremyt op 105-jierrige leeftyd (* 454)
* Aretas de Lamme, Kening fan de Gassaniden
560

## Foarfallen
* De Avaren sette harren trek nei de Kaukasus fuorrt.
* Yn Britannia wurdt de Anglo-Saksyske heptargy foarme, besteande út de 7 keninkriken: Wesseks, Esseks, Susseks, Kent, East Anglia, Mersia en Northumbria.
## Berne
* Isidoarus fan Sevilla  ek wol Isidoar neamd - beskermhillige fan it ynternet.( †4 april 636)
## Ferstoarn
* Etelbert (Aetelbert), kening fan Kent († 616).
Eva Braun

**Eva Braun** (München, 6 febrewaris 1912 – Berlyn, 30 april 1945) wie de faam fan Adolf Hitler. Letter wie hja, foar ien dei, de frou fan Adolf Hitler.

## Biografy
### Sibben en jonkheid

Eva braun wie de dochter fan in katolike ûnderwizer, Friedrich (Fritz) Braun (1879 – Ruhpolding, Beieren, 22 jannewaris 1964), en Franziska (Fanny) Braun-Kranbürger, naaister oant har houlik (1885 – Ruhpolding, 13 jannewaris 1976). Har âlden giene útelkoar yn april 1921 en trouden fannijs yn novimber 1922. Faaks om finânsjele redenen. Sy hie twa susters.

Eva har âldere suster Ilse (1908/1909? – 1979) moast lykas har heit net folle hawwe fan it nasjonaalsosjalisme. Ilse boaske twaris en skiede twaris; hja krige gjin bern.

Eva har jongere suster Margarete (Gretl) (31 augustus 1915 – Steingaden, 10 oktober 1987) boaske 3 juny 1944 yn Salzburg mei Hermann Fegelein, in hege offisier fan de Waffen-SS dy't yn de lêste dagen fan de kriich om reden fan leffens terjochtsteld waard. Gretl troude fannijs yn 1954 mei tekstylkeapman Kurt Berlinghoff.

Eva Braun gie nei it Katolyk Lyceum yn München. Hja wie in trochsneed studinte en koe aardich meikomme yn de sport: skyen, klimme en dûnsjen. Dêrnei folge se noch in jier hannelsûnderrjocht yn in kleaster yn Simbach am Inn. Dêrnei siet hja in skoftke op kantoar.
### Hitler
Braun moete Hitler yn München doe't se 17 jier wie as in assistint en model foar syn persoanlike fotograaf Heinrich Hoffmann en twa jier letter begûnen se mekoar wat faker te sjen. Oan it begjin fan de relaasje hat hja twa kear besocht om harsels tekoart te dwaan. Yn 1936 hie se de húshâlding fan de *Berghof* by Berchtesgaden foar har rekken en libbe in lúks libben dêr't de materiële saken net oan ûntbrieken. Har politike bining mei Hitler is net bekend, mar de histoarisy tinke dat it mar in nearzich lyts bytsje wie. Braun hold har oan har âlde wizânsjes lykas smoke, make-up en neaken sinnebaaie, ek al wie Hitler it der net mei iens. Braun mocht graach fotografearje en in protte kleurefoto's fan Hitler dy't der no noch binne hat sy makke. Hja wie ek de kaaifiguer yn Hitler's persoanlike rûnten, mar bleau op de eftergrûn oant de simmer fan 1944, doe't har suster mei in offisier fan Hitler syn staf troude.

Oan de ein fan de Twadde Wrâldkriich bleau hja loyaal oan Hitler en besleat mei him mei te gean nei de *Führerbunker* djip ûnder de Reich Kânselerij. Doe't Sowjet-soldaten yn de Slach om Berlyn op 29 april 1945 tichtby de Führerbunker wienen, troude sy Hitler yn in koarte houlikseremoanje: hja wie 33 en hy wie 56. Minder as 40 oeren letter dienen se harsels tekoart yn in keamer fan de bunker, hja die dat mei in syanidekapsule. It Dútske folk wist foar de dea fan Braun net dat sy en Hitler wat meiïnoar hienen.

## Literatuer
* , *Het intieme dagboek van Eva Braun*.
* , *Eva en Adolf*
* : *Evas Cousine. Roman.* Claassen, München 2000, ISBN 3-546-00236-9

## Keppeling om utens
*  www.evabraun.dk
561

## Foarfallen
* Slach fan Cúl Drebene. De noardelijke Uí Niall ferslaan harren súdlike rivalen en rjochtmjittige keningen fan Tara.
* It ryk fan de Sueven ûnder kening Teodemar giet yn tsjinstelling ta syn Fisigoatyske buorlju oer fan it Ariaanse nei it Katolike kristendom.
* Gilperik I wurdt kening fan Neustrje (of Soissons)

## Berne

## Ferstoarn
562

## Foarfallen
* De Avaren falle Turingen binnen mar wurde troch de Franken ferslein. (Wierskynlike datum)
* 1 maaie (9.6.8.4.2). Yn Karakol wurdt op Alter 21 fermelden dat der in 'stjer fan Tikal' ritueel útfierd is, nei alle gedachten mei deadlike gefolgen foar de ahau fan dy stêd, Dûbele-Fûgel. Foar Tikal brekt in tsjustere tiid oan. 
* Nei jierrenlange ûnderhandelings wurdt in fyftichjierrige frede berikt tusken Byzantsium en de Perzen. De lêsten ûntromje Lazika.

## Berne

## Ferstoarn
564

## Foarfallen
* Armeenje wurdt ferdield tusken it Byzantynske en it Perzyske Ryk. Kening Kusro stjoert Sooren as gûverneur.

## Berne

## Ferstoarn
* Vart Mamigonian - kening fan Armeenje
565

## Foarfallen
* Justinianus II wurdt keizer fan Byzantsium
* Nei de feroardieling fan it Ariaanske leauwen wurde Ariaanske tsjerken troch de katoliken oernomd. It baptistearium fan Ravenna wurdt omneamd nei Santa Maria.
## Berne

## Ferstoarn
* Keizer Justinianus I fan Byzantium op 83-jierrige leeftyd.
* Belisarius, Byzantynsk fjildhear
* Prokopius
566

## Foarfallen
* Pulakesin I wurdt opfolge troch Kirtivarman I as kening fan de Galukya.

## Berne

## Ferstoarn
Aduard

**Aduard** (Grinslânsk: *Auwerd*) is in doarp yn de Grinzer gemeente Westerkertier. It leit sa'n fiif kilometer noardwestlik fan de stêd Grins oan de súdkant fan it Van Starkenborghkanaal. It doarp wie oant 1990 it haadplak fan in selsstannige gemeente mei deselde namme, mar yn dat jier is dy part wurden fan de gemeente Súdhorn. Yn 2008 wennen der yn Aduard 2710 minsken. 

## Beskriuwing
Yn 1192 waard, dêr't no Aduard leit, troch it kleaster Klaarkamp fan Rinsumageast in abdij stifte, dy't yn de Hege Midsiuwen útgroeide ta it grutste en machtichste sistersjinzer kleaster fan de Ommelannen. Op syn hichtepunt hie it Kleaster fan Aduard mear as 10.000 hektare grûn, wêrfan in part yn Drinte en Fryslân. Yn 1575 moast it ûnder it bisdom Grins komme te fallen, mar de mûntsen wegeren dat. As ferjilding waard it kleaster op 11 septimber 1580 foar it grutste part ferwoaste. Ubbo Emmius wie nei de ferwoasting ûnder de yndruk fan de grutte. De abt koe oer eigen grûn oan de stêd Grins ta rinne. Hy foarme yn 1417 by in bestoarming fan de Westerlauwerske Friezen út de likebruorren in legerke fan mear as 3000 man. Nei 1450 wie it mear akademy as kleaster doe't Willem Frearks Wessel Gansfort en Rodolf Agricola dêr graach tahâlden. De measte gebouwen waarden nei 1580 sloopt en op de púnfallen ûntstie doe it doarp Aduard. 

De earste huzen fan it doarp waarden setten dêr't foarhinne de haven fan it kleaster wie. De hjoeddeiske haadstrjitte fan Aduard is de âlde haadwei fan it kleaster. Dêr is noch altyd it iennige gebou te sjen dat fan it kleaster oerbleaun is: de eardere sikeseal (*hospitium*), dy't sûnt 1595 as herfoarme tsjerke brûkt wurdt. It is it âldste medyske monumint fan Nederlân en in geef foarbyld fan de Noard-Nederlânske Romaansk-Goatyske boustyl.

Yn Aduard stiet ek it *Museum Sint Bernardushof*, dat oan de skiednis fan it kleaster wijd is. It is festige yn ien fan de âldste huzen fan it doarp (boud om 1600 hinne).

## Sjoch ek
* Abdij fan Aduard
* Abdijtsjerke fan Aduard

## Gallery

Aduard 1 RA.JPG|It *hospitium* fan it eardere kleaster, sûnt 1595 de herfoarme tsjerke fan Aduard (2005)
WLM - westher - Herberg onder de Linden - Aduard.jpg|Herberch *Onder de Linden* (2007)
Aduard - oude gemeentehuis.jpg|It eardere gemeentehûs fan Aduard
Aduard, het Van Starkenborghkanaal foto1 2013-08-04 16.25.jpg|Van Starkenborghkanaal by Aduard (2013)


## Keppelingen om utens
*Historische Vereniging Aduard
*Kleastermuseum Sint Bernardushof