open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tod Williams

**Tod Culpa "Kip" Williams** (New York, 27 septimber 1968) is in Amerikaanske regisseur, filmprodusint en senarioskriuwer.

## Biografy
Williams is hikke en tein yn New York en is de soan fan arsjitekt Tod Williams (mei-oprjochter fan *Tod Williams Billie Tsien Architects* (Billie Tsien is syn styfmem)) en in dûnseresse. Foardat er oan de gong gie as freelance-sjoernalist by de *[[New York Times]]*, ôfdieling Los Angeles, studearre er skilderkeunst en literatuer oan de Bard College en Colombia Universiteit. Dêrnei folge it Amerikaanske Filmynstitút (*American Film Institute*.

### Films
* *The Adventures of Sebastian Cole* (1998 - senario en rezjy)
* *The Door in the Floor* (2004 - senario en rezjy)
* *Paranormal Activity 2* (2010 - rezjy)

### Privee
Todd Williams is de broer fan model Rachel Williams.

Fan 1995 oant 2000 hat Williams troud west mei Famke Janssen. Sûnt 1 juny 2004 is er boaske oan aktrise Gretchen Mol. Sy krigen in soan en in dochter.

## Keppeling om utens
* Tod Williams yn de IMDb
Wear (rivier)

De **Wear** is in rivier yn it noardeasten fan Ingelân. De Wear ûntspringt yn de omkriten fan Wearhead yn de gemeente Stanhope yn it Penninysk berchtme yn it greefskip County Durham. De Wear rint troch de Weardelling (*Weardale*) oer de stêd Durham nei it easten om nei 107 km by Sunderland yn de Noardsee út te mûnjen.

Understreams fan Chester-le-Street is de Wear in tijerivier.


Ofbyld:Bridges over the Wear - geograph.org.uk - 1724682.jpg|*De lêste brêgen oer de Wear foar de útmûning*
File:Durham castle.jpg|*De Wear by it kastiel en de katedraal fan Durham*
File:St peters campus.jpg|*De Wear by St. Peter's Campus fan de Universiteit fan Sunderland, tichteby syn útmûning yn de Noardsee.*
Liifmoer

De **liifmoer** of **limoer** (Latyn: *uterus*) is it froulik orgaan foar de fuortplanting fan de measte sûchdieren en de minske.

De meast wichtige funksje fan de liifmoer is om in befruchte embryo him ynnestelje te litten, it embryo waakse te litten ta  foetus en it fêst te hâlden oant de berte fan de poppe as it jong.
Tyldrift

**Tyldrift** is de oandriuw ta pearjen sa't dy by in protte bistesoarten ienris yn 't jier yn in beskate perioade foarkomt. De Fryske taal ken in stikmannich meast agraryske termen foar dit ferskynsel, dy't per soarte ferskille.

* Bargen: sûgen binne *rûzich* en bearen *bearich*
* Geiten: geiten binne *driftich*
* Hazzen en kninen: hazzen en kninen binne *jachtich* of *ramsk*
* Hinnen: hinnen binne *brodsk*
* Hynders: merjes binne *willich* of *hynstich*
* Hûnen: teven binne *loopsk* of *lobsk*
* Katten: katten binne *maartsk*
* Kij: kij binne *dúnsk* (ek wol *deunsk*), *dunich*, *bollich*, *bolsk* of *ropsk*
* Skiep: eien binne *driftich*, *ramsk* of *rammich*

Algemiene Fryske termen foar tyldrift binne: *djoeisk*, *joeisk*, *ridzich*, *ritsich*, *rippetylsk* en *tylsk*. De oandriuw ta pearjen moat net betize wurde mei it dragen fan 'e frucht, in steat wêryn't men in bist yn it Frysk *drachtich* of *foal* neamd.
Kommizepaad

In **kommizepaad** is in paad de lânsgrizen bylâns. Sa'n paad waard brûkt troch grinsbeweitsers by harren patrûljes.
3. Liga

De **3. Liga** oftewol **Dritte Liga** is de op twa nei heechste profesjonele fuotbalkompetysje yn Dútslân. Dizze difyzje bestiet sûnt it begjin fan it seizoen 2008/09. Yn de nije kompetysje opset meie maksimaal fjouwer reserveteams meispylje. It âlde tredde nivo wie de Regionalliga. Doe wiene der gjin beheinings foar it oantal reserveteams, hoewol dy net promovearje mochten nei de 2. Bundesliga. Yn de 3. Liga spylje 20 teams.
Pergamino (Buenos Aires)

**Pergamino** is in plak yn it Argentynsk bestjoerlik gebiet Pergamino yn de provinsje Buenos Aires. It plak hie 85.487 ynwenners yn 2001.

## Berne yn Pergamino
* Atahualpa Yupanqui, (22 jannewaris 1908), sjonger
* Héctor Rial (14 oktober 1928), fuotballer
* Paola Suárez (23 juny 1976), tennisster
Hertha BSC

**Hertha Berliner Sport Club Berlin** is in Dútske fuotbalklup dy't yn 1892 oprjochte waard. De klup spilet yn it seizoen 2012/13 har wedstriden yn de op ien nei heechste fuotbaldifyzje, de 2. Bundesliga.

Oarspronklik spile de klup har thúswedstriden yn de *[[Plumpe]]*, in stadion dat yn de Twadde Wrâldkriich geregeldwei bombardearre waard. Stadichoan waarden der hyltyd mear wedstriden yn it Olympiastadion spile. Hertha BSC drige yn 1971 fallyt te gean, wêrtroch de klup *Die Plumpe* ferkeapje moast.
Augsburg

**Augsburg** (Beiersk: Augschburg) is in kreisfreie stêd yn it suden fan Dútslân. It is de haadstêd fan it Regierungsbezirk Swaben yn Beieren en leit oan de rivier de Lech. Yn Augsburg wenje 266.647 minsken en is neffens grutte de tredde stêd fan de dielsteat nei München en Nürnberg.

De namme fan de stêd komt fan it Romeinske legerplak en lettere Romeinske provinsjehaadstêd Augusta Vindelicorum (ek wol Augusta Vindelicum neamd), dy't 15 foar Kr. ûnder de Romeinske keizer Augustus as Castra oprjochte waard. Dêrom heart de stêd ta de âldste fan Dútslân.

Augsburg is de iennige Dútskse stêd mei in eigen offisjele feestdei, it Augsburger Hohes Friedensfest, dat alle jierren op 8 augustus fierd wurdt.

## Stedsdielen

**I**: Innenstadt
**II**: Oberhausen
**III**: Bärenkeller
**IV**: Firnhaberau
**V**: Hammerschmiede
**VI**: Lechhausen
**VII**: Kriegshaber
**VIII**: Pfersee
**IX**: Hochfeld
**X**: Antonsviertel
**XI**: Spickel-Herrenbach
**XII**: Hochzoll
**XIII**: Haunstetten-Siebenbrunn
**XIV**: Göggingen
**XV**: Inningen
**XVI**: Bergheim
**XVII**: Universitätsviertel


Rathaus Augsburg.jpg|Stedhûs
File:Fuenfgratturm1.JPG|right|*Fünfgratturm* toer
File:Augsburg Synagoge.jpg|Synagoge fan Augsburg
File:Augsburg-St Ulrich+Afra-16-gje.jpg|St. Ulrich- en St. Afra-katedraal
File:Augsburg Kirche St Jakob mit Brunnen.jpg|Evangelyske tsjerke St.Jakob
File:Augsburg Fuggerhaeuser Stadtpalast.jpg|It Fuggerhaeuser Stadtpalast
File:Statuen vor dem Augsburger Dom.jpg|Stânbyld fan de hillige Afra fan Augsburg († 304), Biskop Simpert (links, om 750–807) en Biskop Ulrich fan Augsburg (890–973)
File:Lech Augsburg.jpg|De Lech by Augsburg


## Yndustry
* Faurecia
* KUKA Robots Industriels
* MAN
* NCR
* Siemens
* EADS
* Fujitsu Siemens Computers
* WashTec
* Böwe systec AG

## Berne yn Augsburg
* Jörg Breu de Aldere, (1475-1537), skilder en tekener
* Hans Holbein de Jonge (1497/98-1543), keunstskilder
* Leopold Mozart (1719-1787), heit fan Wolfgang Amadeus Mozart
* Marie Louise fan Wallersee (1858-1940), nicht fan keizerinne Elisabeth fan Eastenryk
* Albert Neudel (1867-1942), komponist en dirigint
* Hans von Euler-Chelpin (1873-1964), Sweedsk biogemist
* Wilhelm Marschall (1886-1976), admiraal by de Kriegsmarine
* Bertolt Brecht (1898-1956), (East-)Dútsk dichter, (toaniel)skriuwer en toanielregisseur
* Magda Schneider (1909-1996), toanielspylster, mem fan Romy Schneider
* Hans W. Geißendörfer (1941), filmregisseur
* Wolf Blitzer (1948), Amerikaansk sjoernalist
* Harry Groener (1951), Amerikaansk akteur
* Peter Dempf (1959), auteur
Harspit

In **harspit** is in lyts draachber ambyld foar it harjen fan in seine of sichte; mei in harhammer wurdt it snijflak skerpe.

De ôfbylding lit trije typen harspitten sjen. It linker wurdt brûkt troch it mei de punt yn in bygelyks in stobbe te slaan en wurdt brûkt yn kombinaasje mei in gewoane hammer. De middelste en rjochter wurde mei de punt yn de grûn stutsen en brûkt yn kombinaasje mei in harhammer. 

Yn sêgen mei *[[witte wieven]]* spilet it smiten mei in harspit faak in wichtige rol.

## Keppeling om utens
* Filmpke op Youtube: harjen en slypjen fan in sichte
Gustave Courbet

**Gustave Courbet** (Ornans, 10 juny 1819 – La Tour-de-Peilz (Switserlân), 31 desimber 1877) wie in Frânsk realistysk skilder, dy't as in foarrinner fan it ympresjonisme sjoen wurdt. Hy nimt in grut plak yn yn njoggentjinde-iuwske Frânske skilderkeunst, fral as fernijer en skilder dy't ree wie om in grutte sosjale krityk yn syn wurk te leverjen.

## Situearring
Courbet skildere taferielen út it deistich libben, neakens (ûnder mear it tige dryste *L'origine du monde*) en fariearre lânskippen. Yn 1844 waard syn selsportret, *Courbet mei swarte hûn*, akseptearre troch de ynfloedrike Paryske salon. Yn it earste wurk fan Courbet wie in odalisk  faak it ûnderwerp, foarsteld troch *Lélia* fan Victor Hugo. Al gau ferliet er lykwols de literêre ynfloeden en begûn syn skilderijen te basearjen op de wurklikheid. Syn ynfloed op de Frânske skilderkeunst fan de njoggentjinde iuw wie grut. It fernijende oan syn wurk wie it realisme: taferielen út it deistich libben waarden haadûnderwerp en op grut formaat ôfbylde lykas stienhouwers of in begraffenis. In soad skilders folgen syn (realistyske) wurkwize, bygelyks Paul Cézanne. Claude Monet naam yn syn skilderij *Le dejeuner sur l'herbe* in portret fan Courbet op.

Troch reizen nei Nederlân en Belgje yn 1846-1847, waard syn realistyk byld fersterke troch it wurk fan ûnder oare Rembrandt en Frans Hals.

It hjirby ôfbylde skilderij *It atelier fan de skilder* is hast 6 meter breed. Dêrby makke er de wurklikheid net moaier as se wie, lykas in soad fan syn tiidgenoaten, mar liet it skilderij foar himsels sprekke. Dat late hieltiten ta skandalen yn it Frânske kulturele libben.


Ofbyld:Gustave Courbet.jpg|*Gustave Courbet*, in foto fan Nadar
Ofbyld:Courbet LAtelier du peintre.jpg|*It atelier fan de skilder*, in allegory, 1855, oaljeferve op doek, 361 × 598 sm, Musée d'Orsay
Ofbyld:Gustave Courbet - Le Désespéré (1843).jpg|*De wanhopige*, 1843-45, oaljeferve op doek, 45 x 54 sm, partikuliere kolleksje
Ofbyld:Gustave Courbet 010.jpg|*Bonjour, Monsieur Courbet*, 1854.
Ofbyld:Gustave Courbet - Selbstporträt mit schwarzem Hund.jpg|Selsportret: *Courbet mei swarte hûn*, 1852
Ofbyld:Gustave Courbet 018.jpg|*De stienbrekkers*, 1849
Ofbyld:Origin-of-the-World.jpg|*L'origine du monde* ('De oarsprong fan de wrâld')
Ofbyld:Gustave Courbet - Le Sommeil (1866), Paris, Petit Palais.jpg|De sliep
Dartford

**Dartford** is in plak yn it bestjoerlik gebiet Dartford, yn it Ingelske greefskip Kent. It plak hat sa'n 57.000 ynwenners. De stêd leit deun tsjin *[[Grut-Londen|Greater London]]* oan.

Dartford leit yn de delling fan de rivier de Darent, dêr't de âlde Romeinske hearrewei fan Londen nei Dover trochhinne rint. De namme fan it plak betsjut furde (*ford*) troch de Darent. Yn Dartford wenje in protte forinzen dy't yn Londen wurkje. De stêd hat ek ien fan de grutste winkelsintrums fan Ingelân. 

## Berne yn Dartford
*  Mick Jagger, popsjonger
*  Keith Richards, popgitarist
*  Dick Taylor, popmuzikant
*  Peter Blake, keunstner
*  Barry Hawkins, snookerspiler
*  Jo Crab, Belgysk aktrise
*  Graham Dilley, cricketspiler

## Ynwenner
*  Andy Fordham, darter
Henry Seebohm

**Henry Seebohm** (Bradford, 12 july 1832 - Londen, 26 novimber 1895) wie in Britsk stielfabrikant, ûntdekkingsreizger en amateur-ornitolooch (naturalist). 

De niget oan fûgels brocht him ta in protte reizgjen; hy reizge troch Grikelân, Skandinaavje, Siberië, Turkije en Súd-Afrika, mar ek nei Helgolân dêr't er de Dútske ornitolooch Heinrich Gätke besocht. Syn ekspedysjes troch de Jenisej-toendra's fan Sibearje laten ta twa publikaasjes dy't nei syn dea yn ien boek útjûn waarden. Seebohm wie de earste dy't yn Europa it systeem fan trijefâldige (trinomiaal) wittenskiplike nammen foar ûndersoarten ynbrocht.

Der binne in tal fûgelsoarten nei Seebohm ferneamd, ûnder oaren de sjongfûgel *Dromaeocercus seebohmi* (troch Richard Bowdler Sharpe).

## Boeken
* (1901) ''The birds of Siberia; a record of a naturalist's visits to the valleys of the Petchora and Yenesei''. J. Murray. Londen.
* (1893) ''Geographical distribution of British birds''
* (1890) T''he birds of the Japanese Empire''. R. H. Porter, Londen.
* (1888) ''The geographical distribution of the family Charadriidae, or, The plovers, sandpipers, snipes, and their allies''. H. Sotheran. Londen
* (1883) *A history of British birds, with coloured illustrations of their eggs*. R. H. Porter. Londen. Volume 1 Volume 2 Volume 3 Volume 4
* (1880) ''Siberia in Europe: a visit to the valley of the Petchora, in north-east Russia''. J. Murray, Londen.
* (1880) ''Contributions to the ornithology of Siberia''

## Keppelings om utens
*Internet Archive *Coloured Figuures of the Eggs of British Birds with Descriptive Notices 1896*
*Yllustraasjes út ''Monograph of the Turdidae''
Heinrich Gätke

**Heinrich Gätke** (Pritzwalk, 19 maaie as 19 maart 1814  - Helgolân, 1 jannewaris 1897) wie in Dútsk ornitolooch en keunstskilder. 

Hy wie de soan fan in bakker dy't yn Berlyn in hannelsoplieding folge, mar leaver skilder waard. Yn 1837 reizge er foar it earst nei Helgolân. Yn 1841 sette er him nei wenjen op dat eilân en fan 1843 bestudearre er de fûgels dêre. Hy studearre ornitology, as autodidakt, en makke in fûgelsamling. Yn 1891 waard der in obserfaasjestasjon op Helgolân set. Gätke syn fûgelkolleksje waard kocht troch de Prusyske regearing foar it Noardseemuseum op it eilân. It grutste part fan de samling gie yn 1944 ferlern by in bombardemint. It oerbliuwend part is te besjen yn it *Wattenmeerhaus* fan it Ynstitút foar Fûgelstúdzje yn Wilhelmshaven.

## Publikaasje
* *Die Vogelwarte Helgoland*, útj. Rudolf Blasius, 1891

## Literatuer
* Bairlein F, Hüppop O (1997): *Heinrich Gätke - sein ornithologisches Werk heute.* Vogelwarte 39: 3-13.
* Haubitz B (1997): *Heinrich Gätke (1814-1897) in der Literatur und in der bildenden Kunst des neunzehnten Jahrhunderts.* Vogelwarte 39: 14-33.

## Keppeling om utens
*  Biografy fan Gätke
Gaby Amarantos

**Gabriela Amaral dos Santos** (Belém, 1 augustus 1978), ferneamd ûnder har artystenamme **Gaby Amarantos**, is in Brazyljaansk sjongster en dûnser fan tecno brega.

## Biografy
Amarantos waard berne yn it distrikt Jurunas, yn in bûtenwyk fan Belém, yn de provinsje Pará. Sy sette út ein mei sjongen op har 15e, yn de parochy St. Therese of Lisieux. Sy komt út in famylje fan sambadûnsers. As opsketten fanke hearde sy ek sjongers fan de  *Flashbrega*-beweging (Pará's bregastyl yn de jierren 70), fan de Brazyljaanske Pop Muzyk en jazz (benammen Ella Fitzgerald en Billy Holiday).

Sûnt 2000 krige hja stadichoan erkenning as ien fan de opgong meitsjende artysten yn de "tecnomelody" fan Para. Fan 2002 ôf hat hja as oanfierder fan de *Banda Tecno Show*, twa CDs en ien DVD opnaam. Yn april 2012 die hja mei oan de *Shine Party* fan Daniel Peixoto.

## Diskografy

## Prizen en nomninaasjes

## Keppelings om utens
* www.gabyamarantos.com
* Musa do tecnobrega, Gaby Amarantos festeja música do Norte
Everwyn II fan Bentheim-Steinfurt

**Everwyn fan Bentheim-Steinfurt** (Bentheim, 1461 - 13 desimber 1530), greve fan Bentheim en Steinfurt en pânhear fan de hearlikheid Bredevoort oant 1513, wie nei Hendrik fan Stolberg steedhâlder foar de gubernator fan Fryslân, fan 1509 oant 1515. 

Hy hefte fanwegen dykreparaasjes en striid om Grinslân in soad belesting. Yn 1512 liet er Gerbrand fan Mockema en Jemme Herjuwsma ûnthalzje omdat hja gearspand hiene mei Edzard I fan Eastfryslân en de Grinslanners. In protte minsken, wêrûnder Jancko Douwama, sochten help tsjin syn bewâld by de Geldersken.
SAP SE

**SAP SE** is in firma dy’t bedriuwssoftware makket en aktyf is oer de hiele wrâld. Neffens omset is SAP AG de grutste Europeeske softwarefirma en de fjirdgrutste fan de wrâld nei Microsoft, IBM en Oracle. De primêre bedriuwsaktiviteit leit by de ûntwikkeling fan software foar it fêstlizzen en ferwurkjen fan alle bedriuwsprosessen fan in ûndernimming lykas boekhâlding, controlling, ferkeap, ynkeap, produksje, foarriedbehear, logistyk, ûnderhâld en salarisadministraasje.

## Skiednis

SAP waard yn 1972 oprjochte troch fiif eardere IBM meiwurkers (Claus Wellenreuther, Hans-Werner Hector, Klaus Tschira, Dietmar Hopp und Hasso Plattner) ûnder de namme *Systemanalyse und Programmentwicklung* (SAP). Mei it kantoar yn Weinheim begûnen se mei it meitsjen fan programma’s foar de salarisadministraasje en boekhâlding.

Yn 1976 waard *Systeme, Anwendungen und Produkte in der Datenverarbeitung* (SAP GmbH) oprjochte, in jier letter ferhuze it bedriuw nei Walldorf. De namme *SAP AG* waard yn 2005 offisjeel fêststeld.

It tal meiwurkers fan SAP sûnt de oprjochting yn 1972:
*1972: 9
*1979: 61
*1992: 3175
*2000: 24.178
*2005: 35.873
*2011: 55.765

## Produkten

De SAP ERP is it Enterprice Resource Planning systeem en kin foar suver alle bedriuwsprosessen brûkt wurde lykas de boekhâlding, salarisadministraasje en logistyk. Yn 1993 waard mei SAP R/3 de grûnslach lein foar de SAP ERP dy’t yn 2003 ferskynde. De ERP-software bestiet út modulen dy’t ferbân mei elkoar hâlde wylst de tagong ta dy modulen mei rollen (autorisaasjes) ferdield wurde kin oer ferskillende brûkers. Foarbylden fan sokke modulen binne de FI (Finance), CO (Controlling), MM (Materials Management), SD (Sales and Distribution), PP (Production Planning) en HR (Human Resources).

De produkten binne sawol foar grutte, middelgrutte en lytse ûndernimmingen ûntwikkele:
*SAP Business Suite is foar de grutte ûndernimmingen mei faak feroarjende bedriuwsprosessen.
*SAP All-in-one is makke foar middelgrutte bedriuwen mei ridlike konstante bedriuwsprosessen.
*SAP Business ByDesign is foar middelgrutte bedriuwen.
De boppesteande programma’s kinne oanfolle wurde mei saneamde 'extensions' (útwreidingen) dy’t per yndustry ferskille. SAP hat oanfoljende pakketten foar bygelyks de automobyl sektor, gemyske sektor, detailhannel sektor, medyske sektor en bankesektor. De SAP Business Suite, SAP All-in-one en SAP Business ByDesign hawwe ek allegear de SAP NetWeaver dy’t de yntegraasje tusken de ferskillende modulen en de keppeling mei oare programma’s mooglik makket en tsjinnet as databehearder.

Foar de lytse ûndernimmingen hat SAP it pakket SAP Business One makke. It Business One pakket is oersichtliker fan opset en simpeler yn de navigaasje as de oare SAP pakketten.

## Keppeling om utens

* Offisjele hiemside
Johannes Boersma (wiskundige)

**Johannes (Joop) Boersma** (Marrum, 5 desimber 1937 – Eindhoven, 29 novimber 2004) wie in Nederlânsk wiskundige dy't spesjalisearre wie yn wiskundige analyze. Boersmas PhD begelieder oan de Universiteit fan Grins wie Adriaan Isak van de Vooren.

## Publikaasjes <small>(kar-út)</small>
* Boersma, J.; Dempsey, J.P. (1992). "On the evaluation of Legendre's chi-function". Mathematics of Computation 59 (199): 157–163. doi:10.2307/2152987. 2152987. JSTOR 2152987
Westland Lysander

De **Westland Lysander** (ferneamd nei de Spartaanske admiraal Lysander) wie in Britsk ferbinings- en ferkenningsfleanmasine, boud troch  Westland Aircraft, dy't flak foar en yn de Twadde Wrâldkriich brûkt waarden. De heechdekker fleach foar it earst yn 1936 en kaam yn 1938 yn tsjinst by de RAF. Der binne sa'n 1368 stiks fan makke De taken fan de Lysander wienen artillery-fjoerlieding en ferkenning. 

## Operasjonele skiednisied
Yn 1939 skeat in Westland Lysander in Heinkel He 111 del en ûnder operaasje Dynamo waarden de Lysanders brûkt om troepen te befoarriedzjen. De tastellen binne ek yn Grikelân, Noard-Afrika en it Fiere Easten ynset. 

It die al ier yn 1940 bliken dat de Lysander te kwetsber wie foar de rol dêr't er foar ornearre wie. Dêrom krige it oare taken lykas it ferfier fan persoanen nei en út it fan Nazy-Dútslân besette West-Europa (fral beset Frankryk). Meidat it tastel genôch hie oan in koarte lâningbaan en ymprovisearre fleanfjildsjes wie it dêr in gaadlik fleantúch foar.

De Lysanders waarden úteinlik allinne noch brûkt foar it tôgjen fan sjitskiven en sweeffleanmasines.

## Spesifikaasjes (Lysander Mk III)

* Bemanning: 1 piloat, 1 passazjier (of waarnimmer)
* Lingte: 9.29 m
* Spanwiidte: 15.24 m
* Hichte: 4.42 m. 
* Gewicht leech: 1.984 kg
* Maks. gewicht: 2.877 kg
* Motor: 1 Bristol Mercury XX radiaalmotor fan 870 hk (649 kW)
* Maks. faasje: 341 km/o op 5.000 ft (1.520 m)
* Fleanberik: 966 km
* Fleanplafond: 6.550 m
* Klimfermogen: nei 3.050 m yn 8 min
* Startoanrin: 279 m (15 m hichte)
* Bewapening: 
**2 masinegewearen yn de tsjilkappen en twa mg's foar de waarnimmer
**4 bommen fan 9 kg ûnder de romp (aparte útrissing: 227 kg ûnder fleugels)

## Besibbe ûntwerpen
* Fieseler Fi 156 Storch
* LWS-3 Mewa
* Messerschmitt Bf 163
* Piper L-4 Cub
Pritzwalk

**Pritzwalk** is in gemeente yn it noardwesten fan de Dútske dielsteat Brandenboarch. It plak leit yn de Landkreis Prignitz, 20 km bewesten Wittstock en 33 km noardeast fan Wittenberge. 

## Dielen fan Pritzwalk
* Alt Krüssow
* Beveringen (mei Streckenthin)
* Buchholz tegearre mei Sarnow
* Falkenhagen
* Giesensdorf
* Kemnitz (mei Bölzke)
* Mesendorf
* Sadenbeck (mei Kuckuck)
* Schönhagen
* Seefeld
* Steffenshagen
* Wilmersdorf (mei Könkendorf en Neu Krüssow)

## Demografy

Bevölkerungsentwicklung Pritzwalk.pdf|Untjouwing befolking sûnt 1875
Bevölkerungsprognosen Pritzwalk.pdf|Prognoaze
Altersstrukturentwicklung Pritzwalk.pdf|Prognoaze âlderein

## Berne yn Pritzwalk
* Heinrich Gätke (1814-1897), Dútsk ornitolooch en keunstskilder.
* Heinrich Hellhoff (1868–1914), keunstskilder
* Solveig Bolduan (* 1958), keunstskilder en byldhouwer

## Keppeling om utens
Earste Trijemanskip

It **earste trijemanskip** of **triumviraat** wie in polityk bûnsmaatskip, sletten yn 60 f.Kr. troch Gaius Julius Caesar, Gnaeus Pompeius Magnus en Markus Krassus, nettsjinsteande dat de trije inoar wantrouwen. Wat harren feriene wie de winsk om de ynfloed fan de senaat te beheinen. Der soe neat mear yn de Romeinske polityk barre kinne sûnder harren ynstimming. 

It earste trijemanskip ûntstie ein jierren 60 doe't de trije manlju ûnderinoar ferskillende ôfspraken makken. Sa soe Caesar konsul wurde by de ferkiezings fan 59 f.Kr. en der foar soargje dat oarlochsfeteranen fan Pompejus in stik lân krige soenen. Fierders waard ôfpraat dat Caesar nei syn konsulaat foar fiif jier gûverneur wurde soe fan Gallia Cisalpina (Noard-Itaalje), Gallia Transalpina (part fan Galje dat oan de oare side fan de Alpen lei) en in part fan Illyria (it eartiidsk Joegoslaavje). Rillegau die bliken dat Caesar it measte foardiel út dat trijemanskip helle. 

It bûnmaatskip einige doe't Krassus sneuvele yn de striid tsjin de Parten yn 53 f.Kr. Pompejus rekke dêrtroch yn it neidiel. De oare twa krigen iepentlik spul en striid ûntstie doe't Pompejus "konsul sûnder kollega" waard en dêrmei feitlik allinnich de macht krigen hie. Caesar krige op 7 jannewaris 49 f.Kr. de opdracht fan de senaat syn kommando del te lizzen. Pompeius waard tagelyk hjitten om de Republyk te ferdigenjen. Caesar luts de Rubikon, de swette tusken syn mandaatgebiet en Itaalje, oer mei de wurden *[[alea iacta est]]* ('de tearling is smiten) en joech dêrmei iepentlik oan op in steatsgreep út te wezen. Pompejus slagge der net yn in like grut leger as dat fan Caesar op 'en bien te bringen en koe allinnich nei it Easten flechtsje. De boargeroarloch wie no echt. Om de macht fan Pompeius te brekken, luts Caesar alderearst nei Spanje ta. Dêrnei sette hy de efterfolging fan Pompejus yn. By in earste treffen tusken beide legers wie Caesar de ûnderlizzende partij. Letter waard Pompejus lykwols ferslein en yn Egypte fermoarde, dêr't Ptolemaeus XIII Theos Philopator it foar it sizzen hie. Hy hjitte de dea fan Pompejus en bea Caesar de holle fan Pompeius oan om by him yn de geunst te fallen.


Ofbyld:Giulio-cesare-enhanced 1-800x1450.jpg|Gaius Julius Caesar
Ofbyld: Pompeius Kopenhagen.jpg|Gnaeus Pompeius Magnus
Ofbyld: Late Roman Republic bust in the Glyptothek, Copenhagen.jpg|Marcus Licinius Crassus


## Sjoch ek
* Twadde trijemanskip
Heinrich Hellhoff

**Heinrich Hellhoff** (Pritzwalk, 30 april 1868 - Ostprignitz, 28 augustus 1914 sneuvele yn Luik, Belgje) wie in Dútsk keunstskilder. 

Hellhoff studearre oan de *[[Akademie der Künste (Berlyn)|Akademie der Künste]]* yn Berlyn by Woldemar Friedrich en Carl Saltzmann. Fanôf 1895 hie er geregeldwei útstallings op de *Großen Berliner Kunstausstellung*, ek yn de jierren 1898, 1899 en 1907 oant 1909 yn it glêspaleis fan München. Hellhoff portrettearre fral aristokraten, keunstners en hege offisieren. Syn styl kin ta it realisme rekkene wurde.

## Wurk (kar-út)
### Portretten

Ofbyld:Heinrich Hellhoff - Portrait von Charlotte Testrup , seiner Tochter.jpg|*Charlotte Testrup*, 1906, dochter fan Hellhoff
Ofbyld:Heinrich Hellhoff - Portrait des Architekten Balke.JPG|*Portret fan arsjitekt [[Alfred Julian Balcke]], 1909*
Ofbyld:Heinrich Hellhoff - Portrait des Admirals Geissler, 1903.JPG|*Portret fan admiraal [[Richard von Geißler]], 1903*
Ofbyld:Heinrich Hellhoff Paul Knüpfer.jpg|*Sjonger [[Paul Knüpfer]]* 
Ofbyld:Heinrich Hellhoff - Portrait des Generals Paul Freiherr von Schoenaich, 1909.jpg|*Portret fan generaal [[Paul Freiherr von Schoenaich]]*, 1909 
Ofbyld:Heinrich Hellhoff - Portrait des Architekten Adler, 1896.jpg|*Portret fan arsjitekt Adler*, 1896


## Literatuer
* . Yn: Ulrich Thieme, Felix Becker e.o.: *Allgemeines Lexikon der Bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart*. Bân 16, E. A. Seemann, Leipzig 1923, s. 339
## Keppeling om utens
Stendhal

**Stendhal**, pseudonym fan **Marie-Henri Beyle** (Grenoble, 23 jannewaris 1783 – Parys, 23 maart 1842) wie in 19e-iuwske Frânske romantysk skriuwer dy't yn syn wurk sawol romantyske as realistyske ynfloeden ferienige. Syn bekendste romans binne *Le Rouge et le Noir*, *Lucien Leuwen* en *La Chartreuse de Parme*, dy't alle trije autobiografyske eliminten befetsje. De haadfigueren fertoane karakteristiken fan Stendhal sels. Syn romans wurde skaaimerkt troch in frij drûge, koarte styl, mei troch it feit dat Stendhal tige fûl wie tsjin alle foarmen fan literêre blêdfolling. It realisme yn Stendhal syn romans uteret him dan ek net troch wiidweidige beskriuwings lykas by Honoré de Balzac, mar earder yn it feit dat Stendhal him foar it basistema fan syn ferhaal basearre op it wierbard feit (wat er bestimpele as "être vrai"). Yn de measte romans stiet it tema fan de leafde sintraal en mear bepaald it prosedee fan fereale wurde, wat er omskreaun hat as *kristallisaasje*.

## Bibliografy
* *Vies de Haydn, de Mozart et de Métastase* (1815)
* *Rome, Naples et Florence* (1817)
* *Histoire de la peinture en Italie* (1817)
* *Vie de Napoleon* (1817)
* *De l’Amour* (1822)
* *Vie de Rossini* (1823)
* *Racine et Shakespeare* (1823-1825)
* *Armance* (1827)
* *Promenades dans Rome* (1829)
* *Chroniques italiennes* (1829-1840), dêryn û. o. *L'abbesse de Castro*, *Vittoria Accorambi*, *Vanina Vanini*, *Les Cenci*, *La duchesse de Palliano*
* *Le Rouge et le Noir* (1830) 
* *Vie de Henry Brulard* (1834-1836)
* *Mémoires d’un touriste* (1838)
* *La Chartreuse de Parme* (1839) 
* *Féder ou le mari d’argent* (1839, ûnfoltôge)
* *Privilèges* (1840)
* *Lamiel* (1889, ûnfoltôge, postúm)
* *Souvenirs d’égotisme* (1892, postúm)
* *Lucien Leuwen* (1894, postúm)
Elles Leferink

**Elles Maria (Elles) Leferink** (Weerselo, 14 novimber 1976) is in Nederlânske follybalster. Hja die ienris mei oan de Olympyske Spullen, nammentlik op de Olympyske Spullen fan 1996 yn Atlanta, dêr waard gjin medalje by wûn. Yn har aktive tiid wie hja oansletten by *Volco* yn Ommen.

Leferink makke yn 'e âldens fan 19 jier har Olympysk debút. Op de Olympyske Spullen fan 1996 makke hja diel út fan de Nederlânske follybalploech. De Nederlânske ploech behelle in fyfde plak. Yn 1995 waard hja Europeesk kampioen troch mei 3-0 Kroaasje te ferslaan

Foar har spul krige hja in soad ûnderskiedings, lykas yn 'e âldens fan 19 jier de "bêste spiler fan Europa (1995) en de "bêste server" by it wrâldkampioenskip 1998 en it Europeesk kampioenskip 2003.

Yn 2007 einige har sportkarriêre en waard hja mem.

## Yndividuele prizen
* Europeesk follybalspiler fan it jier - 1995
* Bêste server - WK 1998, EK 2003

## Sjoch ek
* List fan Nederlânske follyballers
Waterford (stêd)

**Waterford** (Iersk: *Port Láirge*) is in plak yn súdeast Ierlân en de haadstêd fan County Waterford. Waterford is de âldste en op fiif nei grutste stêd fan it lân.

It plak waard stichte troch de Wytsingen mids 9e iuw. It meast ferneamde produkt fan de stêd is it Kristal fan Waterford dat dêr sûnt 1783 makke wurdt. It Waterford Institute of Technology is de hegeskoalle fan de stêd.

## It besjen wurdich
* Ferskaat oan histoaryske dingen, û.o. Reginald's Tower, dy't troch de Wytsingen set waard
* Fairbrook House, museum foar moderne, figurative keunst mei tunen
* House of Waterford Crystal, kristalfabryk
* Waterford Museum of Treasures 

## Berne yn Waterford
* Declan de Barra (19**), singer/songwriter
* Gilbert O'Sullivan (1 desimber 1946), singer/songwriter
* John O'Shea (30 april 1981), fuotballer
* Brian Murphy (7 maaie 1983), fuotballer

## Stoarn yn Waterford
* Wout Muller, (24 jannewaris 2000), Nederlânsk keunstskilder

## Keppeling om utens
Henri Damas Bonhomme

**Henri Damas Bonhomme** (Maastricht, 10 septimber 1747 - Surhuzum, 7 febrewaris 1826) wie in militêr, patriot, Nederlânsk minister ûnder Loadewyk Napoleon en gûverneur.

## Biografy
Bonhomme, soan fan in legerkaptein, kaam al mei 11 jier yn it leger en makke dêryn karriêre. Hy wie kaptein doe’t er yn 1787 ûntslein waard meidat er him yn de Bataafske Revolúsje as patriot oppenearre.  Hy flechte nei Frankryk en waard 1788 kaptein yn it Frânske leger.

Nei de foarming fan de Bataafske Republyk yn 1795 waard er generaal-majoar. By de fjildtocht yn Noard-Hollân yn 1799 wie er difyzjekommandant en op 10 septimber naam er it heechste befel oer. Hy waard foar syn bêst optreden troch de nasjonale fergadering ûnderskieden op foardracht fan generaal Brune, de heechste befelhawwer fan it Gallo-Bataafsk leger.

Yn 1803 waard er befoardere ta luitenant-generaal. Fan 29 july 1806 oant 24 novimber 1806 wie er troch kening Loadewyk Napoleon beneamd ta minister fan Oarloch. Dêrnei waard er gûverneur-generaal fan it Departemint East-Fryslân ûnder de gûverneur-generaal fan it Keninkryk Westfalen. Bonhomme krige dêr de lestige taak belestingheffing op gong te bringen en maatregels ta it befoarderjen fan it Kontinintaal Stelsel troch te fieren. Hy hâlde dy funksje oant 16 febrewaris 1807 en gie dêrnei it leger wer yn dêr't er it bêst op syn plak wie. Hy fielde him yn it foarste plak ek militêr.

Bonhomme waard beneamd ta kolonel-generaal fan de kavalery, grutoffisier fan it Keninkryk en in skoftke letter ek ta ien fan de kapteins fan de keninklike garde. Teffens waard er ûnderskieden mei it Grutkrús fan de Oarder fan de Uny fan Hollân. Nei syn pinsjoen luts er him werom op syn bûtenpleats Woudlust yn Surhuzum dêr't er fan 1 jannewaris 1812 ôf oant 1 jannewaris 1814 maire fan de gemeente Surhuzum wie en nei it ôfskaffen fan dy funksje, bleau er as skout oant 1 oktober 1816 haad fan it gemeentebestjoer. Ek krige er doe tiid foar syn grutte hobby, hynders.

Nei syn ferstjerren yn 1826 liet er in grut part fan syn erfskip nei oan goede doelen. Hy wie troud mei Hermanna Hillegonde Geertsema (1760-1799) en hie gjin bern.
 
## Literatuer
* , *De generaals van het Koninkrijk Holland, 1806-1810* (De Haach 1968) 47-48.
* *Mémoires du général Dirk van Hogendorp*. Utj. troch D.C.A. van Hogendorp (De Haach 1887).
* , *Voorwaarts, Bataven! De Engels-Russische invasie van 1799* (Zaltbommel 1999).
Kontinintaal stelsel

It **Kontinintaal stelsel** of de **Kontinintale blokkade** (Frânsk: *Blocus continental*) wie part fan de útlânske polityk fan de Frânske keizer Napoleon I. It wie Napoleon syn antwurd op de blokkade fan de Frânske kust troch de Britske marine. De maatregel ferbea alle hannel tusken it Europeesk kontinint en Grut-Brittanje. Dy ekonomyske blokkade bestie fan 21 novimber 1806 oant 11 april 1814 en betsjutte in embargo op alle Britske produkten.
Hânbal op de Olympyske Simmerspullen 1984

De **[[Olympyske Simmerspullen 1984]]** ek wol de **XXIIIe Olympiade** neamd waarden yn 1984 yn Los Angeles,  de Feriene Steaten hâlden. It hânbal waard hâlden yn it *Titan Gymnasium*.

## Manlju
### Groepsfaze
#### Earste Omloop
##### Groep A

##### Groep B

### Pleatsingsrûnde

#### om it 11 en 12e plak

#### om it 9e en 10e plak

#### om it 7e en 8e plak

#### om it 5e en 6e plak

### Brûnzen finale

### Finale

## Einrangskikking

## Froulju

|}

## Einrangskikking
Vrahovice

**Vrahovice** is in doarp yn de regio Olomouc yn it easten fan de Tsjechyske Republyk, net fier fan Prostějov. Administratyf heart it ta Prostějov. It doarp hat likernôch 3.800 ynwenners.

Vrahovice waard 1337 foar it earst neamd. It wurd *Vrah* betsjut "fijân" yn it Ald-Tsjechysk. Vrahovice koe him benammen yn it Ynterbellum earst goed ûntjaan. Nei de Twadde Wrâldkriich wie der in ynternearringskamp foar Dútsers dy't dêr wachten op harren oerdracht. Tusken 1950 en 1954 en sûnt 1973 is Vrahovice ûnderdiel fan Prostějov.

Der is in tsjerke, de Sint Bartholomeüs Tsjerke (1831-33), in postkantoar, in tal kafees en ferskate ferienings.

De muzikanten Zdeněk Tylšar en Bedřich Tylšar waarden yn it doarp berne en taalkundige dr. Frantisek Kopečný hat dêr lange tiid wenne.

## Keppelings om utens
* Webstee Vrahovice
* Kaart fan Vrahovice
* Fotos fan Vrahovic op de side Vrahovice
* Fotos fan Vrahovice by Flickr.com
Braintree

*Braintree (distrikt), in Ingelsk distrik yn it greefskip Esseks
*Braintree (Esseks), haadplak yn dat distrikt
*Braintree (Massachusetts), in plak yn Massachusetts, Feriene Steaten
Murden

* murden, de meartalsfoarm fan murd (*Mustela putorius*), in martereftich rôfdier dat ek yn Fryslân foarkomt
* murden (famylje), in alternative beneaming foar de taksonomykse famylje fan 'e martereftigen (*Mustelidae*)
* murden (ûnderskaai), in taksonomysk ûnderskaai fan 'e martereftigen dêr't ek de murd ta heart
Marije Cornelissen

**Marije Cornelissen** (Stiens, 9 maart 1974) is in Nederlânsk politika út namme fan GrienLinks. Sûnt july 2009 is hja lid fan it Europeesk Parlemint.

## Libben
Cornelissen waard grutbrocht yn in links en feministysk oriïntearre hûshâlding. Al mei hiel jonge jierren die hja mei oan allerhanne politike demonstraasjes, ûnder oare de demonstraasjes tsjin de oanwêzigens fan kearnwapens yn Nederlân. Sy gie nei in katolike basisskoalle en wie dêr de iennichste  ateïstyske learling. Cornelissen studearre letter ynternasjonale betrekkingen oan de Universiteit Utert en spesjalisearre har yn konfliktstúdzjes.

As opsketten fanke waard Cornelissen aktyf yn GrienLinks. Tusken 1996 en 1997 wie se beliedsmeiwurker frouljusrjochten by Europeesk Parlemintariër Nel van Dijk. Dêrneis is hja aktyf yn it Feministysk Netwurk fan GrienLinks, dêr't hja foarsitten fan is tusken 1996 en 2001. Ek yn de Europeeske Griene Partij ward hja har. Tusken 1997 en 1999 koördinearrett se de dialooch tusken Grienen út East en West-Europa en fan 1999 oant 2006 is hja ôffurdige fan GrienLinks by de Europeeske Griene Partij. Tusken 1997 en 1999 wurket hja by it partijburo fan GrienLinks en 2001-2005 is se lid fan it partijbestjoer fan dy partij. Tusken 2002 en 2003 is hja ad *interim* as ynternasjonaal sekretaris, dêr't sy benammen dwaande wie mei it organisearjen fan opposysje tsjin de Oarloch yn Irak. Sadwaande wie hja GrienLinks-ôffurdige by it platfoarm tsjin de nije oarlocht en de *International Coalition against the War in Iraq*. Yn 2004 stie hja op it achste plak fan de list fan GrienLinks foar it Europarlemint, te leech om keazen te wurden.

Oant 2009 wurke Cornelissen as direkteur fan it Buro Antidiskriminaasjesaken fan Noard-Hollân Noard. Njonkendat is sy sûnt 2006 lid fan de stedsdielried Zuideramstel dêr't hja foarsitter fan is. By GrienLinks is sy lid fan de partijried sûnt 2008; dat wie hja ek yn 2005-2006.

### Polityk
As kandidaat foar it Europeesk Parlemint yn 2009 profilearre hja har op it mêd fan sosjale saken, emansipaasje en anti-diskriminaasje. Sy pleite foar in sterke soldêrens tusken de Europeeske lidsteaten. It partijkongres sette har op in ûnferkiesber achte plak op de list. GrienLinks krige lykwols in tredde sit, restsit, en doe waard hja dochs noch keazen. Sûnt 14 july 2009 siet hja yn it Europeesk Parlemint. Cornelissen wie lid fan de kommissy Sosjale Saken en Wurkgelegenheid en plakferfanger foar de kommisje Bûtenlânske Saken. Teffens wie sy ien fan de ficefoarsitters fan de griene fraksje.
By de Europeeske Parlemintsferkiezingen fan 2014 koe Cornelissen net op 'e nij keazen wurde. Nei de polityk waard Cornelissen direkteur fan de Nederlânske tûke fan UN Women.

## Keppelings om utens
* Eigen webside
* ''Even voorstellen: Marije Cornelissen, uw raadsvoorzitter'', Stedsdiel Zuideramstel, 9 juny 2009
* Marije Cornelissen op de webside fan GrienLinks
* Marije Cornelissen (biografy), Elsevier, 27 mei 2009
* Presintaasje op in GrienLinks-kongres, YouTube
Halifax (West Yorkshire)

**Halifax** is in plak yn it distrikt Calderdale, yn it Ingelske greefskip West-Yorkshire. Der wenje in lytse  82.000 minsken.

## Berne yn Halifax
* George Dyson (1883-1964), Britsk komponist
* Avril Elgar (1932- ), Britsk aktrise
* Ed Sheeran (1991- ), Britsk singer/songwriter

## Keppeling om utens
Hânbal op de Olympyske Simmerspullen 1992

De **[[Olympyske Simmerspullen 1992]]**, ek wol de **XXVe Olympiade** neamd, waarden yn 1992 hâlden yn Spanje yn de Katalaanske haadstêd Barcelona. De hânbal finale waard hâlden yn it *Palau Sant Jordi*.

## Manlju
### Groepsfaze
#### Groep A

#### Groep B

### Heale finales

### Pleatsingsrûnde

#### om it 11 en 12e plak

#### om it 9e en 10e plak

#### om it 7e en 8e plak

#### om it 5e en 6e plak

### Brûnzen finale

### Finale

## Einrangskikking

## Froulju
### Groepsfaze
#### Groep A

#### Groep B

### Heale finales

### Pleatsingsrûnde
#### om it 7e en 8e plak

#### om it 5e en 6e plak

### Brûnzen finale

### Finale

## Einrangskikking
Esther Vergeer

**Esther Vergeer** (Woerden, 18 july 1981) is in earder Nederlânsk tennister.

## Utslaggen
* 4 kear goud Paralympyske Simmerspullen inkeldspul (2000, 2004, 2008, 2012)
*3 kear goud Paralympyske Simmerspullen dûbeldspul (2000, 2004, 2012)
*1 kear sulver Paralympyske Simmerspullen dûbeldspul (2008)
*14 kear winnares Wheelchair Masters (offisjeus WK)
*470 wedstriden op rige ûnferslein (sûnt 2003)
*169 titels sûnt 1999, wêrûnder 27 grandslamtitels
*2 Laureus Awards ('Oscar' foar bêste beheinde sporter yn 'e wrâld)
Čechůvky

**Čechůvky** is in doarpke yn de regio Olomouc yn it easten fan de Tsjechyske Republyk, net fier fan Prostějov. Bestjoerlik heart it sûnt 1973 ta Prostějov. It doarp hat sa'n 163 ynwenners.

## Keppeling om utens
* Kaart fan Čechůvky
Jean de La Fontaine

**Jean de La Fontaine** (Château-Thierry (Opper-Frankryk), 8 july 1621 — Parys, 13 april 1695) wie in klassisistysk Frânske skriuwer en dichter, dy't fral ferneamd waard fan syn fabels. Hy wie yn de 17e iuw ien fan de meast lêzen dichters yn Frankryk.

## Biografy
Oer La Fontaine syn jonkheid is net folle bekend. Hy wie in soan fan in begoedige houtfester. De famylje hearde ta de hege middelklasse. Hy soe rjochten studearre hawwe. Nei syn 30e begûn syn literêre karriêre. Op in stuit kaam er yn oerheidstsjinst en hâlde er geregeldwei hieltyd mear yn Parys ta. Doe't er yn tsjinst kaam fan de hartoginne fan Bouillon en Anna fan Montpensier, hartoginne fan Orléans, waard er sels adele. Hy hie doe al in tal wurken op syn namme brocht.

De La Fontaine waard 1683 lid fan de Académie française.

Hy stoar yn Parys, dêr't er beïerdige waard op it begraafplak fan de Unskuldigen (yn 1786 sletten, lei op it plak dêr't no de Place des Innocents is). Syn grêfstien stiet lykwols op begraafplak Père Lachaise yn Parys.

## Wurk

Jean de La Fontaine waard fral ferneamd mei syn fabels, mar hy hat ek in tal ferhannelingen skreaun dêr't ien fan as frijwat antiklerikaal beskôge waard en in polemyk feroarsake.

La Fontaine wie in klassisist. Hy helle de ynspiraasje foar syn fabels meast út de klassike âldheid, lykas Aesopus en Phaedrus, mar ek út de Yndiaaske literatuer: de *[[Pañcatantra]]*.

Ien fan syn meast ferneamde fabels is *"la cigale et la fourmi"* ('it imerke en de eamel') oer in keunstsinnich imerke in simmer lang in drok arbeidzjende eamel mei syn sjongerij fermakket, wêrnei't de eamel it ferpoft om de sjonger dêrfoar te leanjen. Hoewol't La Fontaine mei it ferhaal it bytsje wurdearring foar keunstners feroankleie woe, waard it ferhaal letter meast brûkt as yllustraasje fan it idee "wa't net wurket, sil ek net ite".

In oare ferneamde fabel is *"le corbeau et le renard"* ('de raven en de foks'), wêryn't it in foks mei moaie praatjes en sjerpsmarren slagget in tsiis fan in raven te stellen. De moraal fan de fabel is "dat flaaiers libje ta skea fan dejinge dy't harket".

* *L'Eunuque*, 1654
* *Adonis*, publisearre yn 1669
* *Les Rieurs du Beau-Richard, 1659
* *Élégie aux nymphes de Vaux*, 1660
* *Ode au roi*, 1663
* *Contes*, 1665, 1666, 1671, 1674
* *Fabels* 1668, 1678, 1693
* *Les Amours de Psyché et de Cupidon*, 1669
* *Recueil de poésies chrétiennes et diverses*, 1671
* *Poème de la captivité de saint Malc*, 1673
* *Daphné*, 1674
* *Poème du Quinquina*, 1682
* *Ouvrages de prose et de poésie, 1685
* *Astrée*, 1691

## Keppelings om utens
* musee-jean-de-la-fontaine.fr, It museum is it bertehûs fan La Fontaine yn Château-Thierry
Dorchester (Oxfordshire)

**Dorchester-on-Thames** is in plak en civil parish yn it distrikt Súd Oxfordshire, yn it Ingelske greefskip Oxfordshire. Dorchester leit sa'n 3 km noardwestlik fan Wallingford en 8 km súdeast fan Oxford. Nettsjinsteande de namme leit Dorchester net oan de Teems, mar sa'n 500 meter dêr fan ôf.

## Skiednis
De krite is teminsten sûnt de Nije Stientiid bewenne. Yn it noarden fan it karspel wie yn de prehistoarje in hillich plak, no foar it grutste part fernield troch it winnen fan gravel. Teffens binne der yn de omkriten oerbliuwsels fan delsettings út de Brûnstiid en de Izertiid fûn en noch binne resten fan in festing op in hichte út de Izertiid te sjen (*Dyke Hill*).

Dorchesters plak tichtby de dêr noch befarbere Teems hat altyd fan strategysk belang west. De Romeinen bouden der in *[[Vicus (Rome)|vicus]]* en leine in dyk oan dy't de stêd mei in militêr kamp yn Alchester (Latyn: *Ælia Castra*), 25 km nei it noarden.  Beda woe hawwe dat it kamp *Dorcic* hiet.

Yn 634 stjoerde paus Honorius I biskop Birinus nei de delling fan de Teems om de Saksen dêre te bekearen ta it kristendom. Kening Cynegils fan Wesseks joech Dorchester oan Birinus as sit fan it nije Diosee fan Dorchester. It wie in ûnbidich grut diosee dat it grutste part fan Wesseks en Mercia besloech. Sadwaande wie Dorchester  *[[de facto]]*  haadstêd fan Wesseks. Letter waard Winchester haadstêd en troch Offa, kening fan  Mercia ferôvere.

Yn 1072 waard de biskopssit fan Dorchester nei Lincoln ferlein. 

Yn de 12e iuw festigen de Augustinen har dêr en waard de abdijtsjerke fergrutte mei om de pylgerstream nei de skryn fan de hillige Birinus oan te kinnen. Kening Hindrik VIII hefte de abdij op yn 1536 en de skryn waard ferneatige.  Sawaande bleau lyts plak mei in mânske tsjerke benefter.

De kleastergebouwen en de tsjerke waarden yn 1554 troch Richard Beauforest fan Dorchester opkocht; sûnt is it in Anglikaanske tsjerke.

## It besjen wurdich
De abdij fan Dorchester Abbey is de tsjerke fan it plak en ek syn wichtichste toeristyske attraksje. Der is in museum yn de abdij.

Fan de leafst tsien herbergen en útspannings binne twa oerbleaun, The George en The White Hart.

## Festivals
* It Dorchester on Thames Festival
* It English Music Festival

## Keppelings om utens

* Webside fan Dorchester Abbey
Lucy Stone

**Lucy Stone** (West Brookfield, Massachusetts, 13 augustus 1818 – Dorchester, 19 oktober 1893) wie in foaroansteand Amerikaansk abolisjoniste, publisiste en suffrazjette. Yn 1847 wie Stone de earste frou út Massachusetts dy't in universiteitsgraad helle. Sy spruts har út foar frouljusrjochten en tsjin slavernij yn it in tiid dat it froulju ûntmoedige of ferbearn waard yn it iepenbier te sprekken. Hja wie ek de earste frou yn de Feriene Steaten dy't har famkesnamme oanhold nei har houlik.


Ofbyld:Lucy stone.jpg|Lucy Stone, 1847
Ofbyld:Lucy Stone1.jpg|Lucy Stone, 1878


## Sitaat
'Wat haw ik deroan wol stimme te meien, eigendom hawwe te meien ensafuorth., at ik gjin eigen baas oer myn lichem en syn funksjes wêze kin?' Lucy Stone, 1855.

## Literatuer
* : *Friends and Sisters: Letters between Lucy Stone and Antoinette Brown Blackwell, 1846-1893.* University of Illinois Press 1987, ISBN 0-252-01396-4
* : *Loving Warriors: Selected Letters of Lucy Stone and Henry B. Blackwell, 1853 to 1893.* 1981
Joan van der Spriet

**Joan van der Spriet** (Delft, ± 1660 - Londen, ± 1690), wie in 16e iuwsk Nederlânsk portretskilder.

Neffens Arnold Houbraken waard er grutbrocht yn in weeshûs yn Delft. Hy wie in learling fan Johannes Verkolje. Hy ferfear nei Ingelân om reden fan in houlik en sette him dêr nei wenjen.

Hy wie ek drukker, mar der is gjin wurk fan him bewarre bleaun.
Elektromotor

In **elektromotor** is in masine dy't elektryske enerzjy omset yn meganyske enerzjy dêr't in wurktúch mei oantriuwe wurde kin. Elektromotoaren wurde ûnderferdield yn lykstream- en wikselstreammotoaren. Utsein de gewoane motoaren dy't in rotearjende beweging opleverje, binne der ek lineaire motoaren. In elektromotor wurdt brûkt yn masines dêr't wat bewege moat, faak wat mei in rûndraaiende beweging.
Delaware (rivier)

De **Delaware** is in rivier dy't lyk op rint mei de Atlantyske kust fan de Feriene Steaten. 

De Delaware waard foar it earst op de kaart set troch Henry Hudson yn 1609. De kolonisten yn Nij-Nederlân neamden de rivier de "súdlike rivier". De rivier wie de grins tusken Nij-Nederlân (oan de eastigge) en Nij-Sweden (oan de westigge). Ut de lêste koloanje ûntstiene de steaten Delaware en Pennsylvania.
Keninkryk Leön

It **keninkryk Leön** wie in midiuwsk kristlik foarstedom, dat yn it noardwesten fan it Ibearysk Skiereilân leit. It kaam wei út it keninkryk Astuerje, wie it grutste part fan syn bestean feriene mei it keninkryk Galysje (it gehiel wurdt dêrom ek wol **Leön-Galysje** of **Galysje-Leön** neamd) en brocht it keninkryk Kastylje fuort, dêr't it yn 1230 (definityf yn 1301) mei feriene waard yn de Kroan fan Kastylje. Yn de 11e iuw skiede it keninkryk Portegal him ôf, dêr't de bannen yn 1835 definityf mei ferbrutsen waarden.
Roeteensk

**Roeteensk** (русинськый язык, *rusyns'kŷi iazŷk*) is in East-Slavyske taal sprutsen troch de Roetenen. Mieningen ferskille ûnder linguïsten oer of it Roeteensk in aparte taal is of in dialekt fan it Oekraynsk. De politike eftergrûn fan de kwestje jout ekstra wicht oan dy diskusje.

Roeteensk wurdt sprutsen yn de Oekraynske regio Transkarpatië,  it noardeasten fan Slowakije,  it súddeasten fan Poalen (dêr’t it ek wol *łemkowski* neamd wurdt, fan it wurd *lem/лєм* wat "inkel", "mar" betsjut) en Hongarije. Bytiden wurdt it Pannoanysk ta it Roeteensk rekkenne, mar guon taalkundigen beskôgje Pannonysk as in West-Slavyske taal. Yn Oekraïne wurdt Roeteensk meastentiids as in dialekt fan it Oekraynsk beskôge, omdat it sa tichteby it dialekt fan de Hoetsoelen leit, dy’t in dialekt fan it Oekraynsk sprekke. 

It mannich kear besykjen om in Roeteenske standerttaal te ûntwikkeljen, wurde dreger makke trochdat de taal ferdield is oer fjouwer lannen. Yn alle fan dy lannen bestiet in oare stavering en grammatika, basearre op ferskate Roeteenske dialekten. De kulturele sintra fan it Karpaten-Roeteensk binne Prešov yn Slowakije, Oezjhorod en Moekatsjeve yn Oekraïne, Krynica Zdrój en Legnica yn Poalen en Bûdapest yn Hongarije. Der wenje ek hiel wat aktive Roetenen yn Kanada en de Feriene Steaten.
 
It is tige dreech om in goede skatting fan it tal sprekkers te jaan. Guon skattings komme út op hast ien miljoen.

It Roeteensk is in offisjele taal yn de regio Vojvodina yn Servje. Okkerjiers is de taal yn Slowakije erkend as minderheidstaal yn gemeenten dêr’t mear as 20% fan de befolking Roeteensk sprekt. 

## Keppeling om utens
* Ethnologue oer it Roeteensk
Bocht fan Gdańsk

De **Bocht fan Gdańsk** (Poalsk: *Zatoka Gdańska*; Dútsk: *Danziger Bucht*; Kasjûbysk: *Gduńskô Hôwinga*), ek wol **Golf fan Gdańsk**,  is de baai benoarden Gdańsk dêr't ûnder oaren de Wisła en har sydrivieren yn útmûnje. De ynholte leit yn it súdeasten fan de Eastsee, mar wurdt dêrfan skieden troch it skiereilân Hel.

Ek yt Wislahaf wurdt der ta rekkene: it haf leit súdeastlik fan it oarepart fan de Bocht fan Gdansk.

De Bocht fan Gdańsk krige syn namme fan de stêd Gdańsk, dy't oan de súdwestigge leit. Benoarden dêrfan leit de seehaven  Gdynia.