open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rie Mastenbroek

**Hendrika Wilhelmina (Rie) Mastenbroek** (Rotterdam, 26 febrewaris 1919 - Dêre, 6 novimber 2003) wie in Nederlânsk swimster. 

Sy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Sy waard yn Berlyn Olympysk kampioene op de 100 en de 400 meter frije slach en mei it Nederlânske estafetteteam op de 4x100 meter frije Slach. Yn 1934 waard sy yn Magdeburg trijefâldich Europeeske kampioene.

Nei de Olympyske Spullen fan 1936 yn Berlyn krige Mastenbroek spul mei har trainster, en hold op mei wedstriidswimmen. Yn 1937 kaam se yn tsjinst as swiminstrukturise. Dêrop naam it swimbûn har de amateurstatus, wêrtroch't se net mear meidwaan koe oan ynternasjonale wedstriden.

Mastenbroek boaske yn april 1939 mei Cor Kuijpers se krige mei him twa bêrn, foar it houlik yn 1945 op 'e non rûn. Letter krige de allinnichsteande Mastenbroek noch in soan. 

Yn 1962 liet se ien fan har gouden olympyske medaljes by opbod ferkeapje yn it ramt fan de woldiedichheidsaksje *[[Open het Dorp]]* fan Mies Bouwman. It wie de bedoeling om jild yn te sammeljen foar de bou fan Het Dorp, in hendikeptewyk yn Arnhim.

Yn 1975 boaske se mei in widner.
Rie Mastenbroek ferstoar op 6 novimber 2003, yn 'e âldens fan 84 jier.
Jack Medica

**Jack Chapman Medica** (Seattle, 5 oktober 1914 - Carson City, 15 april 1985) wie in Amerikaansk swimmer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Sy waard yn Berlyn Olympysk kampioen op de 400 meter frije slach op 1500 meter frije slach en mei it Amerikaanske estafetteteam op de 4x100 meter frije Slach wûn hy in sulveren medalje. 

Syn swimkarriêre kaam troch de Twadde Wrâldkriich ta in ein. Om't syn minne eagen derfoar soargen dat er net yn tsjinst koe, joech Medica les yn wettersurvival foar de Amerikaanske Marine. En waard er learaar oan de Universiteit fan Pennsylvania, dêr't er ek it Penn Quakers swim - en dûkteam trainde.

Jack Medica ferstoar op 15 april 1985, yn 'e âldens fan 70 jier.
Noboru Terada

** Noboru Terada** (Fukushima, 25 novimber 1917 - 26 septimber 1986) wie in Japansk swimmer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen op de 1500 meter frije slach. Nei syn wedstriidkarriêre wurke Terada as haad fan it swimteam fan de Keio University.
Noboru Terada ferstoar op 26 septimber 1986, yn 'e âldens fan 69 jier.
Adolph Kiefer

**Adolph Gustav Kiefer** (Chicago, 27 juny 1918 - Wadsworth, 5 maaie 2017) wie in Amerikaansk swimmer. 

Kiefer waard berne as soan fan Dútske ymmigranten yn Chicago, Illinois. Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen op de 100 meter Rêchslach.

Kiefer gie ein 1943 by de Amerikaanske Marine, tsjin'e ein fan'e kriich hie er de rang fan luitenant. Yn 1947 rjochte er in bedriuw yn Chicago op, dat swimmers foarseach fan útrissing foar training, feiligens en wedstriden.

Adolph Kiefer ferstoar op 5 maaie 2017, yn 'e âldens fan 98 jier.
Nida Senff

**Dina Willemina Jacoba (Nida) Senff** (Rotterdam, 3 april 1920 - Amstelveen, 27 juny 1995) wie in Nederlânsk swimster. 

Sy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Sy waard yn Berlyn Olympyske kampioene op de 100 meter Rêchslach. Senff miste yn de finale it kearpunt swom werom om dochs noch oan te tikjen, en wist dêrnei dochs noch de 100 meter rêchslach te winnen.

Nei har wedstriidkarriêre wurke Senff by De Telegraaf in Nederlânsk deiblêd op de sportredaksje. Se boaske op 25 jannewaris 1940 yn Amsterdam mei de eardere Nederlânsk kampioen swimmen Stans Scheffer, it pear krige yn 1942 in soan, it houlik rûn letter op 'e non.
Nida Senff ferstoar op 27 juny 1995, yn 'e âldens fan 75 jier. 

## Opmerkingen
* Yn 1938 brochten Nida Senff en Stans Scheffer it boekje *"Wij zwemmen voor ons plezier"* út, in frije fertaling fan it boekje *"Swimming is fun"* skreaun troch Sanderson Smith út 1936.
Tetsuo Hamuro

**Tetsuo Hamuro** (Fukuoka, 7 septimber 1917 - Takaishi, 30 oktober 2005) wie in Japansk swimmer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen op de 200 meter skoalslach. Nei syn wedstriidkarriêre wurke Hamuro by foar de Japanske krante *"Mainichi"* as sportsjoernalist.
Tetsuo Hamuro ferstoar op 30 oktober 2005, yn 'e âldens fan 88 jier, oan de gefolgen fan in ferwiding fan in slachier yn'e búkholte.

Yn 1990 waard Hamuro opnommen yn de International Swimming Hall of Fame.
Hideko Maehata

**Hideko Maehata** (Hashimoto, 20 maaie 1914 - 24 febrewaris 1995) wie in Japansk swimster. 

Sy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1932 en 1936). Sy waard by dizze kampioenskippen ien kear Olympyske kampioene op de 200 meter skoalslach, yn Los Angeles fjouwer jier earder hie se it sulver wûn op itselde ûnderdiel. Se wie de earste froulike Olympyske kampioene fan Japan, har medalje gie ferlern yn de Twadde Wrâldkriich.

Yn 1937 boaske Maehata mei in professor yn de genêskunde.
Hideko Maehata ferstoar op 24 febrewaris 1995, yn 'e âldens fan 81 jier, oan akút nierfalen.
Flagge fan Utingeradiel

De **flagge fan Utingeradiel** is de flagge fan de eardere gemeente Utingeradiel. De flagge waard op 29 jannewaris 1958 registrearre.

It ûntwerp is fan J. Visser.

De flagge is net langer yn gebrûk omdat Utingeradiel sûnt 1 jannewaris 1984 part waard fan de gemeente Boarnsterhim en Skarsterlân. Sûnt 1 jannewaris 2014 waard it gebiet fan Utingeradiel part fan de gemeenten It Hearrenfean en De Fryske Marren.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Trije banen fan read en wyt mei in hichterferhâlding fan 2:1:5, mei yn de broekhoeke in giel trijeblêdige klaver.*

De kleuren komme út it wapen fan Utingeradiel.

## Symbolyk
* Wite baan: ferwiist nei De Boarne, in rivierke dy't troch Utingeradiel streamt.
* Grutte reade baan: ferwiist nei de 5 grutste plakken dy't ûnder de boarne lein.

## Sjoch ek

Ofbyld:Utingeradeel wapen.svg|Wapen fan Utingeradiel
Ofbyld:Flag of Boarnsterhim.svg|Flagge fan Boarnsterhim
Ofbyld:Heerenveen vlag.svg|Flagge fan It Hearrenfean
Ofbyld:De Friese Meren vlag.svg|Flagge fan De Fryske Marren
Jopie Selbach

**Johanna Katarina (Jopie) Selbach** (Haarlim, 27 july 1918 - Zoetermeer, 30 april 1998) wie in Nederlânsk swimster. 

Sy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Sy waard yn Berlyn Olympyske kampioene op de 4x100 meter frije slach estafette mei Tini Wagner, Willy den Ouden en Rie Mastenbroek. Yn 1934 yn Magedeburg wie Selbach Europeesk kampioene wurden op itselde ûnderdiel mei Ans Timmermans, Rie Mastenbroek en Willy den Ouden.
Jopie Selbach ferstoar op 30 april 1998, yn 'e âldens fan 79 jier.
Tini Wagner

**Catharina Wilhelmina (Tini) Wagner** (Amsterdam, 17 desimber 1919 - Soest, 2 juny 2004) wie in Nederlânsk swimster. 

Sy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Sy waard yn Berlyn Olympyske kampioene op de 4x100 meter frije slach estafette mei Jopie Selbach, Willy den Ouden en Rie Mastenbroek.
Tini Wagner ferstoar op 2 juny 2004, yn 'e âldens fan 84 jier.
Willy den Ouden

**Willemijntje (Willy) den Ouden** (Rotterdam, 1 jannewaris 1918 - Dêre, 6 desimber 1997) wie in Nederlânsk swimster. 

Sy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1932 en 1936). Sy waard by dizze kampioenskippen ien kear Olympyske kampioene op de 4x100 meter frije slach estafette mei Jopie Selbach, Tini Wagner en Rie Mastenbroek. Yn 1932 hie se ek al it sulver wûn op itselde ûnderdiel mei Rie Vierdag, Puck Oversloot en Corrie Laddé it sulver wûn. Sulver wûn se ek yndividueel op de 100 meter frije slach. 

Yn 1934 by de Europeeske kampioenskippen yn Magdeburg wie den Ouden Europeesk kampioene wurden op de 4x100 meter estafette mei Ans Timmermans, Rie Mastenbroek en Jopie Selbach. yn 1938 wûn se yn Londen mei Alie Stijl, Trude Malcorps en Rie van Veen it sulver. Nei dizze sulveren medalje yn Londen beëinige se har karriêre as swimster.

Begjin maaie 1940 wie den Ouden yn Brussel foar de opnamen fan in (nea foltôge) film dêr’t se de haadrol yn spile, fan filmprodusint Jo Paerl. Yn dat pinksterwykein foel nazy-Dútslân Nederlân binnen. Tegearre mei de famylje Pearl besocht se fia Parys en Bordeaux nei Ingelân te ûntkommen. Ut Bordeaux giene seis skippen fuort. Hja kamen oan board fan de *"Nigerstroom"* dy't gewoanwei op Afrika fear. It soe it iennichste skip fan de seis blike dat de oerstek foltôge; de oare fiif waarden allegearre yn de Golf fan Biskaje torpedearre. It âlderlik hûs fan Den Ouden gie yn dy maaiedagen yn flammen op by it bombardemint op Rotterdam. Dêrby binne hast alle prizen fan den Ouden ferlern gien. 

Willy kaam yn Ingelân by it Frijwillich Froulju's Helpkorps (VHK) fan 1943 oant en mei 1950 de frouljusôfdieling binnen de Keninklike Lânmacht fan de Nederlânske kriichsmacht. It VHK wie de foarrinner fan de MILVA. Den Ouden stuts yn 1944 nei de lâning yn Normandje mei inkelde frijwillichsters oer nei Oostende.

Nei de kriich wenne se in jierrenlang yn Sweden. Werom yn Nederlân wurke hja yn'e bûnthannel.
Willy den Ouden ferstoar op 6 desimber 1997, yn 'e âldens fan 79 jier.
Radja-ein

De **radja-ein** (*Radjah radjah*; synonym :*Tadorna radjah*) is in fûgelskaai út de famylje einfûgels. De soarte heart by de saneamde healguozzen, dy't in systematyske posysje tusken de guozzen en de einen ynnimme. Earder waard de radja-ein ta it skaai bercheinen (*Tadorna*) rekkene, mar hjoed-de-dei is de fûgel yn it monotypysk skaai radja-einen (*Radjah*) set.

*Radjah* (fernederlânske en dêrom ek ferfryske as "radja") is yn it Maleisk (dat op 'e Molukken sprutsen wurdt) in hege aadlike titel, ferlykber mei foarst of prins. Op it eilân Boerû wurdt dizze fûgel troch de pleatslike befolking mei dy namme oantsjut.   

## Beskriuwing

Radja-einen wurde oant 52 sm lang. De jerken en sijkes binne net op basis fan 'e fearren te ûnderskieden. De kop, de hals en de búk binne foar it grutste part wyt mei in swarte oant kastanjebrune bân oer it boarst. De rêch en de wjukken binne donkerbrún. Yn 'e flecht of mei iepen wjukken is oan 'e boppekant fan 'e wjukken in grienglânzgjende bân te sjen. De snaffel is ljocht en de poaten binne rôze. It each is wyteftich mei in giele eachring. 

## Fersprieding
De radja-ein libbet yn 'e noardlike dielen fan West-Austraalje, it Noardlik Territoarium (Nasjonaal park Kakadu) en Queensland, fierder yn Nij-Guineä, fral de súdkust fan Papoea Nij-Guineä. Der binne ek waarnimmingen op West-Papoea en de eilannen Japen, Goodenough, Fergusson, Arû-eilannen en de Molukken.

It biotoop fan 'e fûgels wurdt foarme troch ûndjip sâld, brak en swiet wetter yn mûningen fan rivieren, estuaria, lagunes en sompen fan it kustgebiet. De einen libje allinne of yn pearkes. Yn 'e drûge tiid binne der grutte konsintraasjes yn û.o. de sâltwetterlagunes.  

## Undersoarten
De fûgel telt twa ûndersoarten:

* *R. r. radjah*: fan 'e Molukken oant Nij-Guineä.
* *R. r. rufitergum*: noardlik en eastlike Austraalje.

By de *R. r. radjah* binne de fearren op 'e rêch foar it measte donker en oer it boarst rint in smelle swarte bân. De *R. r. rufitergum* hat dêrfoaroer in readbrune rêch en readbrune bân op it boarst.    

## Gedrach
De fûgels briede yn in beamholte by it wetter. In nêst bestiet út wat dûns en der wurde seis oant tolve aaien lein, dy't troch it sijke útbret wurde. Nei likernôch 30 dagen komme de aaien út. Radja-einen libje fan lytse dierkes, lykas weakdieren. In lyts part bestiet it planten.   

## Status
Neffens in rûzing fan 2023 bestie de populaasje tusken 13.300 oant 133.000 folwoeksen fûgels. De radja-ein hat in grut ferspriedingsgebiet en alhoewol't oannommen wurdt dat de oantallen tebekrinne, wurdt de ein troch de IUCN op 'e Reade list as net bedrige klassifisearre. Yn Austraalje is de jacht op 'e ein wetlik ferbean. 

## Keppeling om utens
* Birdlife, oproppen 6 febrewaris 2025.
* Ebird, oproppen 6 febrewaris 2025.
* Avibase, oproppen 6 febrewaris 2025.
Masanori Yusa

**Masanori Yusa** (Kagawa, 20 jannewaris 1915 - Tokio, 8 maart 1975) wie in Japansk swimmer. 

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1932 en 1936). Hy waard by dizze kampioenskippen twa kear Olympysk kampioen op de  4x100 meter frije slach estafette yn Los Angeles mei Yasuji Miyazaki, Takashi Yokoyama en Hisakichi Toyoda, yn Berlyn wûn hy mei Shigeo Sugiura, Masaharu Taguchi en Shigeo Arai. Yn Berlyn wûn er ek noch in yndividuele sulveren medalje op de 100 meter frije slach.

Nei syn ôfstudearjen oan de Nihon University gie Yusa wurkjen foar in bannefabrikant en yn 1942 troude er mei aktrise Yumeko Aizome, harren dochter Makoto waard ek aktrise mei de artsistenamme Naoko Yusa. Nei de Twadde Wrâldkriich wurke Masanori as technysk ynstrukteur foar de Japanske Swimfederaasje.
Masanori Yusa ferstoar op 8 maart 1975, yn 'e âldens fan 60 jier, oan de gefolgen fan magekanker.
Shigeo Sugiura

**Shigeo Sugiura** (Shizuoka, 10 maaie 1917 - 10 april 1988) wie in Japansk swimmer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympyske kampioene op de 4x200 meter frije slach estafette mei Masanori Yusa, Masaharu Taguchi en Shigeo Arai. 
Shigeo Sugiura ferstoar op 10 april 1988, yn 'e âldens fan 70 jier.
Masaharu Taguchi

**Masaharu Taguchi** (Kioto, 9 jannewaris 1916 - 29 juny 1982) wie in Japansk swimmer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympyske kampioene op de 4x200 meter frije slach estafette mei Masanori Yusa, Shigeo Sugiura en Shigeo Arai. 

Nei syn ôfstudearjen wurke Taguchi foar in warehûs, yn 1964 wie hy haadtrainer fan de Japanske swimploech op de Olympyske Spullen fan Tokio.
Masaharu Taguchi ferstoar op 29 juny 1982, yn 'e âldens fan 66 jier.
Bernhard Baier

**Bernhard Baier** (Hannover, 12 augustus 1912 - Dêre, 26 april 2003) wie in Dútsk wetterpoloër. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy wûn yn Berlyn de sulveren medalje.

Baier studearre rjochten en spyle wetterpolo by *Wasserfreunden Hannover*. Hy spile op de Olympyske Spullen yn Berlyn seis wedstriden ynklusyf de finale mei it Dútske team. Hy waard ek twadde op de Europeeske kampioenskippen fan 1938 mei it Dútske team. 

Bernhard Baier boaske yn 1940 mei turnster Trudi Meyer.
Nei de Twadde Wrâldkriich gie er yn de polityk. En wie er foarsitter fan de Dútske swimfederaasje fan 1950 oant 1960. De ûnôfhinklike abbekaat wie fise-presidint fan 1961 oant 1965 en presidint fan it regierungsbezirk Hannover fan 1973 oant 1977. Fan july 1978 oant augustus 1982 wie er steatssekretaris by it ministearje fan Ynlânske Saken fan Nedersaksen. 
Bernhard Baier ferstoar op 26 april 2003, yn 'e âldens fan 90 jier, hy wie doe al fjouwer jier widner.
Shigeo Arai

**Masaharu Arai** (Shizuoka, 8 augustus 1916 - 19 july 1944) wie in Japansk swimmer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympyske kampioene op de 4x200 meter frije slach estafette mei Masanori Yusa, Shigeo Sugiura en Masaharu Taguchi. 

Shigeo Arai sneuvele op 19 july 1944, yn 'e âldens fan 27 jier, yn de omkriten fan Imphal yn Birma, hjoed de dei diel fan Yndia.
Jenő Brandi

**Jenő Brandi** (Bûdapest, 13 maaie 1913 - Dêre, 4 desimber 1980) wie in Hongaarsk wetterpoloër. 

Hy die twa kear mei it Europeeske kampioenskip en twa kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1936 en 1948). Hy waard by dizze kampioenskippen twa kear Europeesk kampioen en yn 1936 ien kear Olympysk kampioen Hy spile yn Berlyn seis wedstriden, wêrûnder de finale, by de spullen yn 1948 wûn it Hongaarske team in sulveren medalje, yn Londen spile hy trije wedstriden.

Nei it beëinigjen fan syn sportkarriêre waard er ynternasjonaal skiedsrjochter en fan 1977 oant 1979 wie er trainer.
Jenő Brandi ferstoar op 4 desimber 1980, yn 'e âldens fan 67 jier.
Mihály Bozsi

**Mihály Bozsi** (Bûdapest, 2 maart 1911 - Dêre, 5 maaie 1984) wie in Hongaarsk wetterpoloër. 

Bozsi makke syn wetterpolodebút foar de nasjonale ploech yn 1931 tsjin Frankryk. Yn itselde jier waard er Europeesk kampioen.
Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen mei it Hongaarske team, hy spile seis wedstriden, ynklusyf de finale.

Yn 1938 helle er in doktoraat yn de rjochten en wie er amtner. Nei it beëinigjen fan syn sportkarriêre waard er ynternasjonaal skiedsrjochter en fan 1947 oant 1965 wie er trainer.
Mihály Bozsi ferstoar op 5 maaie 1984, yn 'e âldens fan 73 jier.
György Bródy

**György Bródy** (Bûdapest, 21 july 1908 - Jehannesburch, Súd-Afrika, 5 augustus 1967) wie in Hongaarsk wetterpoloër. 

Hy die twa kear mei it Europeeske kampioenskip en twa kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1932 en 1936). Hy waard by dizze kampioenskippen twa kear Europeesk kampioen en twa kear Olympysk kampioen Hy spile yn Los Angeles twa wedstriden, yn Berlyn spile hy seis wedstriden.

Yn'e Twadde Wrâldkriich moast Bródy twangarbeid dwaan oan it Eastfront. Yn 1948 wie hy trainer fan it Hongaarske team dat op de Spullen de sulveren medalje wûn. Brody emigrearre ein dat jier nei Súd-Afrika, dêr't er in jernfabryk oprjochte. Yn 1960 wie hy de trainer fan de nasjonale ploech fan Súd-Afrika op de Spullen yn Rome.
György Bródy ferstoar op 5 augustus 1967, yn 'e âldens fan 59 jier ta gefolch fan in hertoanfal wilens it fuotbaljen.
Olivér Halassy

**Olivér Halassy** (berne as: **Olivér Haltmayer**) (Bûdapest, 31 july 1909 - Dêre, 10 septimber 1946) wie in Hongaarsk wetterpoloër en swimmer. 

Hy die trije kear mei it Europeeske kampioenskip en trije kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928, 1932 en 1936). Hy waard by dizze kampioenskippen trije kear Europeesk kampioen en twa kear Olympysk kampioen Hy spile yn Amsterdam fjouwer wedstriden, yn Los Angeles spile hy trije wedstriden en yn Berlyn spile Halassy alle wedstriden.

Doe't er acht jier âld wie, rekke hy syn linkerûnderskonk kwyt nei in ferkearsûngelok mei in tram, wêrtroch't er ien fan de earste lichaamlik beheinde atleten wie op de Olympyske Simmerspullen.
Nettsjinsteande dat waard er yn 1931 Europeesk kampioen op de 1500 meter frije slach en wûn er yn totaal 25 yndividuele Hongaarske nasjonale titels yn it swimmen tusken 1926 en 1938 op de 400, 800 en 1500 meter frije slach, yn de 4x200 frije slach estafette en iepen wetter swimmen, en njoggen mei it team yn iepen wetter swimmen.

Nei syn swimkarriêre waard Halassy akkountant op it stedhûs. Op 10 septimber 1946 waard er yn 'e âldens fan 37, nei in taksyrit nei hûs yn Bûdapest, fermoarde troch in Russyske soldaat by in nachtlike oerfal.
György Kutasi

**György Kutasi** (Fiume, 16 septimber 1910 - Melbourne Austraalje, 29 juny 1977) wie in Hongaarsk wetterpoloër. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen mei it Hongaarske team, hy spile mar ien wedstriid op 9 augustus tsjin Malta dy't mei 12-0 wûn waard troch de Hongaren. Hy waard ek Europeesk kampioen op de Europeeske kampioenskippen fan 1934 mei it Hongaarske team. Nei de Twadde Wrâldkriich emigrearre Kutasi nei Austraalje.
György Kutasi ferstoar op 29 juny 1977, yn 'e âldens fan 66 jier.
Kálmán Hazai

**Kálmán Hazai** (Marosvásárhely, 17 july 1913 - Keappenhaven Denemark, 21 desimber 1996) wie in Hongaarsk wetterpoloër. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen mei it Hongaarske team, hy spile fiif wedstriden, ynklusyf de finale.

Yn 1946 gie er nei it bûtenlân en wurke as trainer yn Malmö, Sweden, fan 1960 ôf wenne er yn Denemark. Hy fêstige him yn Keappenhaven, dêr't er oant syn pinsjoen wurke as trainer.
Mihály Bozsi ferstoar op 21 desimber 1996, yn 'e âldens fan 83 jier.
Márton Homonnai

**Márton Homonnai** (berne as: **Márton Hlavacsek**) (Bûdapest, 5 febrewaris 1906 - Buenos Aires Argentynje, 15 oktober 1969) wie in Hongaarsk wetterpoloër. 

Hy die fjouwer kear mei it Europeeske kampioenskip en fjouwer kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924, 1928, 1932 en 1936). Hy waard by dizze kampioenskippen fjouwer kear Europeesk kampioen en twa kear Olympysk kampioen Hy spile yn Parys trije wedstriden, yn Amsterdam spile hy fjouwer wedstriden, yn Los Angeles waard hy by twa wedstriden opsteld en yn Berlyn spile hy alle sân de wedstriden.

Homonnai wie in rjochts-radikale plysjeman yn de Twadde Wrâldkriich en lid fan de Pylkruspartij, dy't Hitler en de nazy's stipe. Dêrom waard er nei de kriich ferfolge en letter by ferstek ta de dea feroardiele fanwegen oarlochsmisdieden, mar hy ûntsnapte oan ferfolging troch fia Dútslân nei Brazylje en letter Argentynje te fleanen.

Márton Homonnai wie de heit fan swimster Katalin Szőke dy't fanwegen de ferline fan har heit, de namme fan har mem oannaam.
Márton Homonnai ferstoar op 15 oktober 1969, yn 'e âldens fan 63 jier.
János Németh

**János (James) Németh**  (Bûdapest, 12 juny 1906 - Madrid, 5 maart 1988) wie in Hongaarsk wetterpoloër. 

Hy die trije kear mei it Europeeske kampioenskip en twa kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1932 en 1936). Hy waard by dizze kampioenskippen trije kear Europeesk kampioen en twa kear Olympysk kampioen Hy spile yn Los Angeles trije wedstriden en yn Berlyn spile hy alle sân de wedstriden.

Nei it beïnigjen fan syn sportkarriêre waard János trainer fan it Hongaarske team dat meidie op de spullen fan 1948.
Nei de opstân yn Hongarije yn 1956 emigrearre Németh fia Grut-Brittanje nei Spanje, dêr't er de namme James oannaam, Spaansk steatsboarger waard, en wer as trainer oan it wurk gie.
János Németh ferstoar op 5 maart 1988, yn 'e âldens fan 81 jier.
Leppelbekein

De **leppelbekein** (*Malacorhynchus membranaceus*) of de **rôze earein** hat in grutte leppelbek, lykas de Australyske slob, mar is lytser en wurdt 38 oant 40 sm lang. 

## Beskriuwing

Karakteristyk binne de brune rêch en krún, de swart mei wyt streke flanken en it swarte plak om it each op it fierder bleke gesicht. Jonge fûgels binne doffer mar ha fierder itselde fearrekleed. Efter it swarte plak om it each hat er in rôze plakje, dat goed te sjen is op lytse ôfstân. Fanwegen it swart-wite strekepatroan op 'e flanken wurdt de fûgel yn Austraalje út en troch ek *zebra duck* neamd.

## Fersprieding
De soarte is endemysk yn in grut part fan Austraalje en is dêr tige mobyl. Se binne by foarkar op stilsteand wetter te finen, fral yn 'e binnenlannen. Op 'e trek binne se út en troch ek yn mangroves en by riviermûningen te sjen. 

De oantallen fûgels wikselje op plakken sterk. De yn einfûgels spesjalisearre ornitolooch Harmut Kolbe beskreau de ein as in ekstreme Australyske ynvaazje-ein. Dêr't de ekologyske omstannichheden geunstich binne, komme de fûgels tige fluch yn grutte oantallen foar. 

## Iten en nêst
De soarte yt fral wringeleaze dieren en plankton, mar somtiden ek sied. Mei de ein fan 'e snaffel sûget de leppelbekein it wetter op, dat troch de lamellen oan 'e sydkanten fan 'e snaffel wer nei bûten tjemze wurdt. Faak foerazjearje de einen yn grutte groepen.

Leppelbekeinen binne monogaam en bliuwe nei alle gedachten by inoar oant ien stjert. Allinne de sijkes briede, wylst ek it jerkje helpt mei it grutbringen fan 'e piken. Meastentiids is it nêst yn in beamholte of in foarke fan in tak, likernôch in meter boppe it wetteroerflak.

## Status
Leppelbekeinen ha in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje liket stabyl. De IUCN beskôget de soarte dêrom as net bedrige. De populaasje waard yn 2023 troch Wetlands International op 100.000 oant 1.000.000 fûgels rûsd. 

## Hâlden fan leppelbekeinen
Leppelbekeinen foarmje in soarte dy't hiel let yn Europa ynfierd waard. Earst yn 1979 kamen út Perth in 40-tal piken nei Ingelân. Dy foarmje de basis fan 'e populaasje dy't  hjoed-de-dei yn Europa en letter Noard-Amearika as sierfûgel holden wurdt. De soarte is tige gefoelich foar kjeld.  

## Keppeling om utens
* Birdlife, oproppen 7 febrewaris 2025.
* Ebird, oproppen 7 febrewaris 2025.
* Avibase, oproppen 7 febrewaris 2025.
Miklós Sárkány

**Mór Miklós Sárkány**  (Bûdapest, 15 augustus 1908 - Wenen Eastenryk, 20 desimber 1998) wie in Hongaarsk wetterpoloër. 

Hy die trije kear mei it Europeeske kampioenskip en twa kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1932 en 1936). Hy waard by dizze kampioenskippen trije kear Europeesk kampioen en twa kear Olympysk kampioen Hy spile yn Los Angeles ien wedstriid en yn Berlyn spile hy trije wedstriden.

Nei de Twadde Wrâldkriich gie Sárkány as trainer oan it wurk. Yn 1958 gie er nei Dútslân en wie trainer fan it West-Dútske wetterpoloteam fan 1968 oant 1973, wêrnei't er yn Wenen te wenjen gien is.
Miklós Sárkány ferstoar op 20 desimber 1998, yn 'e âldens fan 90 jier.
Sándor Tarics

**Sándor Gyula Tarics** (Bûdapest, 23 septimber 1913 - Belvedere, Feriene Steaten, 21 maaie 2016) wie in Hongaarsk wetterpoloër. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen mei it Hongaarske team, hy spile twa wedstriden.

Yn 1948 ferhuze hy nei de Feriene Steaten om les te jaan yn boukunde, dêr waard er professor as boukundich yngenieur en spesjalist op it mêd fan ierdbevingen. Tarics wie fan it ferstjerren fan de Italjaanske hurdfytser Attilio Pavesi yn 2011 ôf de âldste libjende olympyske kampioen.Sándor Tarics ferstoar op 21 maaie 2016, yn 'e âldens fan 102 jier.
Opstekker (berop)

In **opstekker** of **lantearne-opstekker** is in persoan dy't de eartiids noch op gas of oalje wurkjende strjitlantearnen oanstuts mei help fan in ljedder of in lange stôk.

De opstekker hie yn in soad doarpen ek de rol fan wachter, omdat er jûns (by tsjuster), yn de doarpen of stêden op paad wie.

Trochdat hieltyd mear plakken fan gasljocht oergiene op it elektrisiteitsnet is it berop lantearne-opstekker stadichoan útstoarn.

Guon stêden hâlde lykwols fêst oan de tradysje om toerisme oan te lûken. Dat binne ûnder oare Zagreb, Kroaasje, Wroclaw, Poalen en Brest, Wyt-Ruslân.

De lêste opstekker fan Nederlân gie yn Haarlim yn 1957 mei pinsjoen.

## Galery

File:Lamp Lighter.jpg|Litografy publisearre yn*The World in Miniature* (Londen, fan Rudolph Ackermann, 1821–1825)
File:Lamplighter pubsign - geograph.org.uk - 1424197.jpg|Uthingboerd fan in pub mei in opstekker, Stratford-upon-Avon, yn Ingelân
File:De Lantaarnopsteker van H.S. Bosma in Veenhuizen (2006).JPG|*De Lantaarnopsteker* fan H.S. Bosma yn Feanhuzen (2006)
Márton Lőrincz

**Márton Lőrincz** (Corund, 23 oktober 1911 - Bariloche Argentynje, 1 augustus 1969) wie in Hongaarsk wrakselder. 

Lőrincz begûn mei wrakseljen doe't er as timmerman yn Transsylvaanje wurke.
Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen by it Gryksk-Romeinsk wraskeljen yn de klasse oant 56 kg.

Yn 1938 hold er op mei wedstriidsport en wurke er as trainer. Nei de Twadde Wrâldkriich gie er nei it bûtenlân dêr't er wrakselshows joech yn sirkussen. Yn 1948 fêstige er him yn Argentynje dêr't er in autogaraazje hie en in wrakselskoalle iepene.
Márton Lőrincz ferstoar op 1 augustus 1969, yn 'e âldens fan 57 jier.
Yaşar Erkan

**Yaşar Erkan** (Erzincan, 30 april 1911 - Istanbûl, 17 maaie 1986) wie in Turksk wrakselder. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen by it Gryksk-Romeinsk wraskeljen yn de klasse oant 61 kg. Erkan naam nea diel oan oare grutte ynternasjonale kampioenskippen.
Yaşar Erkan ferstoar op 17 maaie 1986, yn 'e âldens fan 75 jier.
Scarlett-ein

De **Scarlett-ein** (*Malacorhynchus scarletti*) is in útstoarne Nijseelânske einfûgel. De fûgel wie nau besibbe oan 'e Australyske rôze earein (*Malacorhynchus membranaceus*). De fûgel is ferneamd nei de Nijseelânske ornitolooch en palaeöntolooch Ron Scarlett, dy't it holotype yn 1941 ûntduts. Der wiene lykwols yn 1903 al earder net beskreaune subfossielen fûn, dy't yn 1998 yn it Otago Museum yn Dunedin op 'e nij ûntdutsen waarden. Teminsten 32 fossilen fan 'e soarte wurde yn kolleksjes fan musea bewarre. 

De Scarlett-ein wie twa kear sa swier as syn Australyske sibbe en seach der fierder nei alle gedachten likernôch itselde út. De soarte koe fleane en libbe op it iepen wetter fan lagunes, sompen en ûndjippe marren. De fûgel libbe op it Noardereilân, it Sudereilân en Chatmaneilannen. Lykas syn Australyske sibbe filtere mei syn leppelfoarmige snaffel lytse organismen út it wetter.   

Subfossilen binne yn jiskebylten fan Maori fûn en dêrút docht bliken dat de earste bewenners fan Nij-Seelân op 'e fûgel jaiden. De nêsten waarden mooglik plondere troch meinommen rotten. Der wurdt fanút gien dat de fûgelsoarte yn 'e 16e iuw útstoar.
Leppelbekeinen

De **leppelbekeinen** (*Malacorhynchus*) foarmje in fûgelskaai yn 'e famylje einfûgels (*Anatidae*). It skaai waard yn 1831 fêststeld troch de Ingelske ornitolooch William Swainson, doe't er útstelde om fanwegen syn bysûndere snaffel en poaten de rôze earein yn in apart ûnderskaai te setten. It skaai bestiet út ien besteande soarte en ien útstoarne soarte. 

## Soarten
Lauri Koskela

**Lauri Koskela** (Lapua,  16 maaie 1907 - Leningrad (oblast) Sovjet-Uny, 3 augustus 1944) wie in Finsk wrakselder. 

Hy die fjouwer kear mei it Europeeske kampioenskip en twa kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1932 en 1936). Hy waard yn 1936 Olympysk kampioen by it Gryksk-Romeinsk wrakseljen yn de klasse oant 66 kg, yn 1932 wûn er brûns yn de klasse oant 61 kg. Hy waard trije kear Europeesk kampioen.

Lauri Koskela sneuvele op 3 augustus 1944, yn 'e âldens fan 37 jier yn de Ferfolchkriich.
Rudolf Svedberg

**Per Vilhelm Rudolf Svedberg** (Njurunda, 19 augustus 1910 - Eskilstuna, 24 juny 1992) wie in Sweedsk wrakselder. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen by it Gryksk-Romeinsk wraskeljen yn de klasse oant 72 kg. Hy waard yn 1935 Europeesk kampioen yn deselde klasse.

Nei't Svedberg ophâld mei wedstriidsport wurke er oant 1972 as trainer.
Rudolf Svedberg ferstoar op 24 juny 1992, yn 'e âldens fan 81 jier.
Ivar Johansson

**Ivar Valentin Johansson** (Norrköping, 31 jannewaris 1903 - Dêre, 4 augustus 1979) wie in Sweedsk wrakselder. 

Hy die seis kear mei it Europeeske kampioenskip en trije kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928, 1932 en 1936). Hy waard yn 1932 twafâldich Olympysk kampioen by it Gryksk-Romeinsk en it frije styl wrakseljen yn de klasse oant 79 kg, yn 1936 wûn prolongearre hy syn titel by it Gryksk-Romeinsk wrakseljen yn de klasse oant 79 kg. Hy waard njoggen kear Europeesk kampioen, (seis by Gryksk-Romeinsk en trije by frije styl).
Ivar Johansson ferstoar op 4 augustus 1979, yn 'e âldens fan 76 jier.
Tiger (betsjuttingsside)

"**Tiger**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

*tiger (*Panthera tigris*), in grutte kateftige dy't lânseigen is yn dielen fan Aazje
*''Tiger'' (skip út 2002), in Nederlânsk snelboat fan Rederij Doeksen
*Tiger Award, de wichtichste priis dy't ferjûn wurdt op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Rotterdam
Salvadori-ein

De **salvadori-ein** of **Salvadori's ein** (*Salvadorina waigiuensis*) is in ein út de famylje fan 'e einfûgels (*Anatidae*). It is de iennige soarte yn it skaai *Salvadorina*. De fûgel is ferneamd nei de 18e-iuwske Italjaanske ornitolooch Tommaso Salvadori. De soarte is endemysk op Nij-Guineä. De spesifike namme *waigiuensis* ferwiist nei Waigeo, in eilân noardwest fan it haadeilân.

## Beskriuwing
De ein is likernôch 43 sm grut. Hy hat in brune kop en oranjegiele snaffel en poaten. Op 'e rêch is de fûgel donker mei ljochte fertikale streken. It boarst en de búk binne feal griis mei lytse donkere plakjes. De ein is skou en is nei alle gedachten fral nachts aktyf.   

## Fersprieding
De soarte komt yn in grut ferspriedingsgebiet op Nij-Guineä foar. Se libje yn berchmarkes en hurdstreamende rivierkes yn it midden- en heechberchte op in hichte fan 700 m oant 4.300. Ut en troch wurdt er ek yn leger lizzende wettergebieten waarnommen.   

## Gedrach
It territoarium wurdt it hiele jier troch ferdigene. Der wurde twa oant fjouwer aaien lein. Jerken helpe by it grutbringen fan 'e piken. De ein is omnivoar en siket dûkend nei iten.  

## Status
De soarte is lokaal ferdwûn of efterút gien troch de jacht en ferwyldere hûnen en troch de ferneatiging fan biotoop as gefolch fan mynbou en hydro-elektryske projekten. Der wurdt lykwols tocht dat de populaasje stabyl is om't in grut part fan it ferspriedingsgebiet fan 'e Salvori-ein ûntagonklik is. Yn Papoea Nij-Guineä is de soarte beskerme. De fûgel stiet op 'e Reade list fan 'e IUCN as net bedrige .

## Keppeling om utens
* Birdlife, oproppen 78 febrewaris 2025.
* IUCN, oproppen 8 febrewaris 2025.
* Ebird, oproppen 8 febrewaris 2025.
* Avibase, oproppen 8 febrewaris 2025.
Axel Cadier

**Axel Vilhelm Teodor Cadier** (Varberg, 13 septimber 1906 - Goateboarch, 29 oktober 1974) wie in Sweedsk wrakselder. 

Hy die fjouwer kear mei it Europeeske kampioenskip en twa kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1932 en 1936). Hy waard yn 1936 Olympysk kampioen by it Gryksk-Romeinsk wrakseljen yn de klasse oant 87 kg, yn 1932 wûn hy al in brûnzen medalje yn de klasse oant 79 kg. Hy waard fjouwer kear Europeesk kampioen, (trije by Gryksk-Romeinsk en ien by frije styl).

Yn 1940 ferfear Cadier nei Noard-Amearika en wie dêr oant 1960 as profesjoneel wrakselder aktyf. Nei syn jierren as profesjoneel wrakselder waard er in skoftke de trainer fan it Noarske nasjonale team. Letter wurke er as ynstrukteur oan it Frânske Steats Sportynstitút.
Axel Cadier ferstoar op 29 oktober 1974, yn 'e âldens fan 68 jier.
Kristjan Palusalu

**Kristjan Palusalu** (berne as: **Christian Trossmann**) (Saulepi, 10 maart 1908 - Tallinn, 17 july 1987) wie in Estyske wrakselder. 

Palusalu begûn pas mei wrakseljen yn 1929, doe't er al 21 jier âld wie en by de Estlânske marine tsjinne. Palusalu wûn syn earste medalje yn 1930, brûns by it frije styl swiergewicht, op de Estlânske kampioenskippen.

Estlân stjoerde gjin Olympysk team nei de Olympyske Spullen fan 1932 fanwegen de Grutte Depresje, dus makke Palusalu syn ynternasjonale debút op de Europeeske kampioenskippen Gryksk-Romeinsk yn 1933, dêr't er fjirde waard yn it swiergewicht.

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn twafâldich Olympysk kampioen by it Gryksk-Romeinsk en it frije styl wrakseljen yn de klasse oer 87 kg.

Nei de Olympyske Spelen wûn Palusalu yn 1937 de Europeeske titel yn it swiergewicht Gryksk-Romeinsk, mar hy moast begjin 1938 ophâlde mei de sport fanwege in slimme skouderblessuere.

Fan 1933 oant 1940 wurke Palusalu as finzenebewarder yn de sintrale finzenis fan Tallinn. Yn 1940, doe't de Sovjet-Uny Estlân anneksearre, waard Palusalu nei in Kotlas wurkkamp yn Archangelsk (oblast) stjoerd. Palusalu wist yn 1941 mei in pear maten te ûntkommen, mar hy waard pakt en ta de dea feroardiele. Dy waard omset, allinnich waard er nei it front stjoerd op de Karelyske Lâningte tsjin de Finnen. Koart nei oankomst oan it front besocht Palusalu oer te stekken en waard gelokkich werkend troch Heikki Savolainen, in turner dy't tsjinne as luitenant-kolonel by it Finske leger, dy't der foar soarge dat Palusalu oerstekke koe. Palusalu kearde werom nei it no troch de Dútsers besette Estlân, mar waard opnij arrestearre troch de Sovjets yn 1944 doe't se Estlân opnij besetten. Palusalu waard nei in Sibearysk finzenkamp stjoerd, mar waard nei twa jier frijlitten. Nei syn frijlitting kaam Palusalu werom nei Estlân, mar mocht ynearsten net as wrakselcoach wurkje of as wrakselskiedsrjochter optrede fan Sovjetfunksjonarissen. Oant syn pinsjoen yn'e lette 1970-er jierren wurke Palusalu yn de bou.

Kristjan Palusalu ferstoar op 17 july 1987, yn 'e âldens fan 79 jier.
Mauritsiusgoes

De **Mauritiusgoes** (*Alopochen mauritiana*) is in útstoarne fûgel dy't endemysk wie op it eilân Mauritsius. Alhoewol't de guozzen wol yn 17e-iuwske reisferslaggen foarkomme, is der net in hiel soad oer bekend. 

Yn 1893 waard de fynst fan bonken yn in opgravingslokaasje yn 'e Mare aux Songes yn Mauritsius de oanlieding om in nije soarte kaamein te beneamen, de *Sarcidiornis mauritianus*. Dy bonken waarden ferbûn mei de reisferslaggen oer guozzen en letter waard fêststeld dat se ta in soarte hearden dy't besibbe wiene oan 'e Nylgoes en dêrfandinne waarden se yn it skaai foksguozzen (*Alopochen*) set. De soarte stamde lykas ek de goes fan Reünion mooglik fan Nylguozzen ôf, dy't de Maskarenen kolonisearren. 

Neffens de reisferslaggen hie de Mauritsiusgoes wjukken, dy't foar de helte swart en de helte wyt wiene en gie it om net in hiel grutte fûgel. Mooglik waard de soarte ek op in yllustraasje fan 'e Nederlânske gûverneur Isaac Lamotius (1646-1718) ôfbylde. Fossile dielen wize der op dat de soarte lytser wie as de Nylgoes en sterkere poaten hie. 

Oer it gedrach fan 'e fûgels is hast neat bekend. Neffens ferslaggen wiene se hiel nuet, frieten se gers en libben se yn groepen. Se sieten fral oan 'e noardlike kant fan it eilân, mar waarden yn 'e drûge tiid twongen nei de oare kant fan it eilân om dêr te drinken. Harren sterke poaten dogge tinken dat de fûgel fral op 'e grûn libbe, itjinge oerienkomt mei de âlde ferslaggen dat se it wetter mijden. 

Reizgers fûnen de fûgel goed te iten en alhoewol't de soarte yn 1681 noch talryk wie, namen de oantallen hiel hurd ôf. Yn 1698 waard de goes as útstoarn ferklearre. It útstjerren waard troch de jacht en predaasje fan yntrodusearre bisten, fral katten, feroarsake.
Ödön Zombori

**Ödön Zombori** (Szenta, 13 septimber 1906 - Bûdapest, 29 novimber 1989) wie in Hongaarsk wrakselder. 

Hy die fjouwer kear mei it Europeeske kampioenskip en trije kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928, 1932 en 1936). Hy waard yn 1936 Olympysk kampioen by it frije styl wrakseljen yn de klasse oant 56 kg , yn 1932 wûn hy al in sulveren medalje yn deselde klasse. Hy waard fjouwer kear Europeesk kampioen, (ien by Gryksk-Romeinsk en twa by frije styl).
Ödön Zombori wie in broer fan wrakselder Gyula Zombori dy't yn 1932 ek meidie oan de Olympyske Simmerspullen. Yn 1948 emigrearre Ödön nei Argentynje koart foardat de kommunisten oan de macht kamen yn Hongarije. Op de Spullen fan 1956 yn Melbourne wie Zombori de trainer fan it Argentynske team. Letter wenne er yn Los Angeles de Feriene Steaten mar yn 1985 kaam er werom nei it heitelân.
Ödön Zombori ferstoar op 29 novimber 1989, yn 'e âldens fan 83 jier.
Kustaa Pihlajamäki

**Kustaa Kustaanpoika Pihlajamäki** (Nurmo, 7 april 1902 - Helsinki, 10 febrewaris 1944) wie in Finsk wrakselder. 

Hy die acht kear mei it Europeeske kampioenskip en fjouwer kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924, 1928, 1932 en 1936). Hy waard yn 1924 Olympysk kampioen by it frije styl wrakseljen yn de klasse oant 56 kg, yn 1928 wûn hy in sulveren medalje yn de klasse oant 61 kg en yn 1936 waard hy foar de twadde kear Olympysk kampioen no yn de klasse oant 61 kg. Hy waard njoggen kear Europeesk kampioen, (seis by Gryksk-Romeinsk en trije by frije styl).

Kustaa wie plysjeman en wurksum by de plysje fan Helsinki. Pihlajämaki kaam út in famylje fan grutte wrakselers. Syn bruorren, Arvi en Paavo, wûnen meardere Finske kampioenskippen en syn neef Hermanni wûn twa Olympyske medaljes, wêrûnder yn 1932 goud op de frije styl yn de klasse oant 61 kg.
Kustaa Pihlajamäki kaam yn de Twadde Wrâldkriich op 10 febrewaris 1944, yn 'e âldens fan 41 jier, om it libben by in bombardemint op Helsinki.
Reüniongoes

De **Reüniongoes** (*Alopochen kervazoi*) is in útstoarne einfûgel (*Anatidae*) fan it eilân Reünion. De soart is nau besibbe oan 'e Nylgoes (*Alopochen aegyptiaca*).

Der bestiet ien beskriuwing fan 'e Rëüniongoes fan Sieur Dubois út 1674. Hy beskriuwt dat se goed te iten wiene en op Europeeske guozzen liken, mar lytser wiene en reade poaten en in reade snaffel hiene. Fierder is de soarte allinnich bekend fan subfossile bonken en lytse ferslaggen. 

Al yn 1667 klage François Martin oer de swiere jacht op 'e fûgels fan Reünion. De lêste waarnimming fan 'e soarte wie op in list fan De la Merveille út 1709. Mar om't Jean Feuilley yn 1705 gjin wetterfûgels opnommen hie yn syn katalogus oer de dieren fan Reünion, liket it der op dat De la Merveille syn waarnimming basearre op ferâldere ferhalen. De lêste wisse waarnimming fan 'e soarte wie dêrfandinne fan Père Bernardin yn 1687. Nei alle gedachten is de soarte yn 'e jierren 1690 útstoarn.
Károly Kárpáti

**Károly Kárpáti** (Eger, 2 july 1906 - Bûdapest, 23 septimber 1996) wie in Hongaarsk wrakselder. 

Hy die fiif kear mei it Europeeske kampioenskip en trije kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928, 1932 en 1936). Hy waard yn 1936 Olympysk kampioen by it frije styl wrakseljen yn de klasse oant 56 kg, yn 1928 wûn hy in sulveren medalje yn de klasse oant 66 kg en yn 1932 wûn hy in sulveren medaljeyn deselde klasse. Hy waard twa kear Europeesk kampioen yn 1930 en 1935.

Yn 1937 behelle Kárpáti syn diploma foar gymnastyklearaar op'e middelbere skoalle. Yn de Twadde Wrâldkriich oerlibbe er de wurkkampen yn Hongarije. Letter wist er him te ferskûljen yn de bosken om Pest hinne. Fan 1940 oant 1967 wie er Hongaarsk bûnscoach. Fan 1945 oant syn dea wie er lid fan it Hongaarsk Olympysk Komitee.
Károly Kárpáti ferstoar op 23 septimber 1996, yn 'e âldens fan 90 jier.
Foksguozzen

De **foksguozzen** (*Alopochen*) foarmje in fûgelskaai út de famylje einfûgels (*Anatidae*). De wittenskiplike namme fan it skaai waard yn 1885 foar it earst troch Leonhard Hess Stejneger publisearre. De namme *Alopochen* is in gearstalling fan 'e Grykske wurden 'alōpós' (foks) en 'chēn' (‘goes’). Letterlik betsjut de wittenskiplike namme foksgoes, itjinge ferwiist nei de kleur fan 'e rêchfearren dy't oan 'e kleur fan in foks tinken docht. 

It skaai bestie út fjouwer soarten. Dêrfan libbet hjoed-de-dei allinne noch de Nylgoes. De oare soarten binne útstoarn.   

## Soarten
Frank Lewis

**Frank Wyatt Lewis** (Coleman, 6 desimber 1912 - Stillwater, 16 augustus 1998) wie in Amerikaansk wrakselder. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen by it frije styl wraskeljen yn de klasse oant 72 kg. Lewis waard nei syn sportkarriêre oaljeprodusint.
Frank Lewis ferstoar op 16 augustus 1998, yn 'e âldens fan 85 jier.
Lytse Madagaskargoes

De **lytse Madagaskargoes** (*Alopochen sirabensis*) is in útstoarne fûgel fan it skaai foksguozzen (*Alopochen*) út de famylje einfûgels (*Anatidae*). De soarte wie endemysk op it eilân Madagaskar en waard oan 'e hân fan fossilen beskreaun, dy't yn Antsirabe yn Sintraal-Madagaskar fûn waarden. De fûgel wie besibbe oan 'e noch besteande Nylgoes, dy't in grut ferspriedingsgebiet hat yn Afrika, en de ek útstoarne Mauritsiusgoes en Reüniongoes fan 'e Maskarenen.   

De oarsaak fan it útstjerren fan 'e Lytse Madagaskargoes is ûnbekend. Der binne mear fynsten fan subfossilen dien. By Beloha waarden bonken fûn dy't nei koalstofdatearing op it jier 1390 (+/− 90 jier) datearre wurde. Dúdlik is dat de fûgel eartiids op in grut part fan it eilân libbe en dat de soarte noch libbe doe't de earste minsken op Madagaskar oankamen.
Emile Poilvé

**Émile Marie Ange Poilvé** (Mégrit, 22 septimber 1903 - Lescouët-Jugon, 11 oktober 1962) wie in Frânsk wrakselder. 

Hy die trije kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928, 1932 en 1936). Hy waard yn 1936 Olympysk kampioen by it frije styl wrakseljen yn de klasse oant 79 kg. Op de Europeeske kampioenskippen wûn er ienris in brûnzen medalje.

Emile Poilvé ferstoar op 11 oktober 1962 yn 'e âldens fan 59 jier.
Knut Fridell

**Knut Hilding Fridell** (Uddevalla, 8 septimber 1908 - dêre, 3 febrewaris 1992) wie in Sweedske wrakselder. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen by it frije styl wraskeljen yn de klasse oant 87 kg. Fridell waard yn 1934 Europeesk kampioen by de frije styl yn de klasse oant 87 kg.

Knut Fridell ferstoar op 3 febrewaris 1992, yn 'e âldens fan 83 jier.
Robert Kiesel

**Robert Allan (Bob) Kiesel** (Sacramento, 30 augustus 1911 - Boise, 6 augustus 1993) wie in Amerikaanske atleet.

Hy die yn 1932 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Los Angeles Olympysk kampioen, op de 4x100 meter estafette mei Emmett Toppino, Hector Dyer en Frank Wykoff. 

Nei syn ôfstudearjen wurke Kiesel oant 1941 by in farvefabryk en nei syn tsjinst yn de Twadde Wrâldkriich wurke er 23 jier yn it fêstgoed yn Utah foardat er nei in pleats yn Idaho ferhuze.
Robert Kiesel ferstoar op 6 augustus 1993, yn 'e âldens fan 81 jier.
Emmett Toppino

**Martin Emmett Toppino** (New Orleans, 1 july 1909 - dêre, 8 septimber 1971) wie in Amerikaansk atleet.

Hy die yn 1932 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Los Angeles Olympysk kampioen, op de 4x100 meter estafette mei Robert Kiesel, Hector Dyer en Frank Wykoff. 

Emmett Toppino helle yn 1933 syn master yn skiekunde. Nei syn ôfstudearjen wurke er koart foar in oaljemaatskippij as ûndersyksgemikus en hie dêrnei in lange karriêre by in fabrikant fan skuon.
Emmett Toppino ferstoar op 8 septimber 1971, yn 'e âldens fan 62 jier.
Hector Dyer

**Hector Monroe (Hec) Dyer** (Los Angeles, 2 juny 1910 - Dêre, 19 maaie 1990) wie in Amerikaansk atleet.

Hy die yn 1932 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard by de spullen yn Los Angeles Olympysk kampioen, op de 4x100 meter estafette mei Robert Kiesel, Emmett Toppino en Frank Wykoff. Dyer fertsjinne nei syn ôfstudearjen syn jild yn de oaljeyndustry.
Hector Dyer ferstoar op 8 septimber 1971, yn 'e âldens fan 79 jier.
Evelyn Furtsch

**Evelyn Pearl Furtsch** (San Diego, 17 april 1914 - Santa Ana, 5 maart 2015) wie in Amerikaanske atlete.

Sy die yn 1932 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Sy waard yn Los Angeles Olympysk kampioene, op de 4x100 meter estafette mei Mary Carew, Annette Rogers en Wilhelmina von Bremen. Nei har sportkarriêre gie se mei har man yn it fêstguod.
Evelyn Furtsch ferstoar op 5 maart 2015, yn 'e âldens fan 100 jier.
Wilhelmina von Bremen

**Wilhelmina Catherine (Billy) von Bremen** (San Francisco, 13 augustus 1909 - Alameda, 23 july 1976) wie in Amerikaanske atlete.

Sy die yn 1932 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Sy waard yn Los Angeles Olympysk kampioene, op de 4x100 meter estafette mei Mary Carew, Annette Rogers en Evelyn Furtsch. Yndividueel wûn sy in brûnzen medalje op de 100 meter.
Wilhelmina von Bremen ferstoar op 23 july 1976, yn 'e âldens fan 66 jier oan de gefolgen fan in hertoanfal.
Grutte Madagaskargoes

De **grutte Madagaskargoes** (*Centrornis majori*) is in útstoarne fûgelsoarte út de famylje einfûgels (*Anatidae*).

## Untdekking
De soarte waard yn 1897 troch Charles William Andrews oan 'e hân fan subfossile resten út de samling fan 'e soölooch Charles Immanuel Forsyth Major beskreaun, dy't in Sintraal-Madagaskar by Antsirabe ûntdutsen binne. Andrews koe de foarse langpoatige healgoes lykwols net oan in bekend fûgelskaai tawize en fierde dêrom de monotypyske *centornis* yn.

Mei help fan in koalstofdatearing koe fêststeld wurde dat de subfossilen likernôch 17.000 jier âld wiene.  

## Beskriuwing
Madagaskarguozzen wiene relatyf grutte einfûgels. De soarte hat oerienkomsten mei de kaamein, mar se wiene grutter en hiene langere poaten. Se wiene grutter en hiene langere poaten. De soarte wie ek folle grutter as de lytse Madagaskargoes (*Alopochen sirabensis*) en syn knokkels oan 'e wjukken brûkte de fûgel nei alle gedachten om him yn 'e briedtiid tsjin rôfdieren te warjen. It bist rûn nei alle gedachten yn ûndjip wetter yn stee fan dat er swom.

Oannommen wurdt dat de fûgel noch oant de 14e of 15e iuw libbe hat. De soarte is nei alle gedachten troch natuerlike ferdrûging op it eilân en jacht troch de bewenners fan it eilân útstoarn.   

## Namme
De wittenskiplike namme ferwiist nei de ûntdekker Charles Immanuel Forsyth Major, dy't in soad subfossilen út Sintraal-Madagaskar nei it Britsk Museum stjoerde.
Mary Carew

**Mary Louise Carew** (Medford, 8 septimber 1913 - Framingham, 12 july 2002) wie in Amerikaanske atlete.

Sy die yn 1932 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Sy waard yn Los Angeles Olympysk kampioene, op de 4x100 meter estafette mei Evelyn Furtsch, Annette Rogers en Wilhelmina von Bremen. 
Mary Carew ferstoar op 12 july 2002, yn 'e âldens fan 88 jier.
Ivan Fuqua

**Ivan William Fuqua** (Decatur, 9 augustus 1909 - Raleigh, 14 jannewaris 1994) wie in Amerikaansk hurdrinner. 

Hy die yn 1932 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Los Angeles Olympysk kampioen, op de 4x400 meter estafette mei Edgar Ablowich, Karl Warner en Bill Carr yn in wrâldrekôr fan 3.08,2.

Nei syn ôfstudearjen waard Fukwa atletyktrainer oan de Universiteit fan Connecticut. Hy gie yn de Twadde Wrâldkriich yn tsjinst by de marine. Hy ferliet yn 1946 de marine, dêrnei wie er oant 1973 wer wurksum as trainer. Letter waard er mei-eigener fan in strânklup yn Rhode Island.
Ivan Fuqua ferstoar op 14 jannewaris 1994, yn 'e âldens fan 84 jier.