open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Katedraal fan Brindisi

De **katedraal fan Brindisi** (Italjaansk: *Basilica Cattedrale de Giovanni Battista di Brindisi*) stiet yn 'e stêd Brindisi yn 'e regio Apûlje yn it súdeasten fan Itaalje. It is de katedraal fan it roomske aartbisdom Brindisi-Ostuni. De katedraal hat de status fan in basilyk en wie eartiids it fertrekpunt foar de reis nei it Hillige Lân.

## Skiednis
De katedraal datearret út de tiid fan 'e Normandyske oermastering fan Súd-Itaalje en waard troch paus Urbanus II ynwijd yn 1089 en foltôge yn 1143. Yn 'e tsjerke troude Rogier III fan Sisylje yn 1192 mei de Byzantynske prinsesse Irena Angela. Keizer Freark II troude hjir ek yn 1225 mei Jolanda fan Jeruzalim.

Op 20 febrewaris 1743 ferneatige in swiere ierdskodding de katedraal folslein. De werbou fûn yn 1746 plak yn 'e barokstyl neffens it ûntwerp fan 'e arsjitekt Mauro Mainieri. Fan 'e romaanske bou bleau it grûnplan bewarre.

Sûnt dy tiid is de katedraal ferskate kearen restaurearre sûnder de bou te feroarjen. Op 10 july 1867 krige de tsjerke fan paus Pius IX de status fan basilyk. Op 15 juny 2008 besocht paus Benediktus XVI de katedraal, dy't dêr prate mei geastliken, diakenen en seminaristen fan it aartsbisdom Brindisi-Ostuni.

## Arsjitektuer
De plattegrûn is basearre op dy fan 'e Basilyk fan Sint-Nikolaas yn Bari, in trijeskippige romaanske tsjerke sûnder dwersskip. De gevel hat in sintraal portaal en is opboud mei pilasters. De grutte stiennen bylden op 'e gevel binne fan 2007. Oan 'e lofterkant is in klokketoer út 1795. Oanbuorjend stiet it biskoplike paleis en it seminaarje, dat mei gebrûk fan stiennen fan 'e ferneatige basilyk waard boud.

## Ynterieur

Patroanhillige fan Brindisi is Teodoarus Tiro en syn reliken wurde mei dy fan Laurentius fan Rome yn 'e oan him wijde kapel bewarre. Yn 'e tsjerke binne fragminten fan 'e mozaykflier út 1178 bewarre bleaun. De koerbanken en it doopfont binne 16e-iuwsk. Fierder binne der in oantal 18e-iuwske skilderijen.

## Oargel
Yn 'e katedraal stiet in oargel út de jierren 1970, dat troch de firma Fratelli Ruffatti út Padûa boud waard.
Woodstock '99

**Woodstock '99** wie in muzykfestival ta eare fan de 30e jierdei fan it Woodstockfestival dat yn 1969 organisearre wie. It festival hie plak fan 22 oant en mei 25 july 1999, mei de 22ste as 'pre-day'. De lokaasje wie in fleanbasis dy't net mear yn gebrûk wie, de Griffiss Air Force Base yn Rome yn de Amerikaanske steat New York. Dat terrein lei 160 km fan it terrein dêr't it oarspronklike Woodstockfestival organisearre wie.

## Kontroverze
Op en nei it festival die bliken dat der sprake west hie fan geweld, fandalisme, seksueel misbrûk/seksueel geweld en brânstichtsjen. Dat hat ta ferskate rjochtsaken tsjin de organisatoaren laat. It terrein moast úteinlik op de sneintejûn troch de steats- en lokale plysje skjinfage wurde. Yn de Netflix-dokumintêre *Trainwreck: Woodstock '99* wiist regisseur Jamie Crawford op ferskate mooglike oarsaken fan de eskalaasje: de langst nei in hege winst fan de organisatoaren (en dêrmei de minne organisaasje mei te min befeiliging en himmelders en te hege prizen) en de toksyske maskuliniteit fan ein jierren 1990. Nettsjinsteande dat neame de organisatoaren it nei ôfrin in suksesfol festival.

Yn it hiele wykein binne 44 minsken arrestearre, 1200 minsken waarden behannele op de EHBÛ, fjouwer froulju waarden ferkrêfte en trije minsken rekken wei.
Freark II fan it Hillige Roomske Ryk

**Freark II** (Jesi, 26 desimber 1194 – Castel Fiorentino, Torremaggiore, 13 desimber 1250) wie sûnt 1198 kening fan Sisylje, sûnt 1215 Dútsk kening en fan 1220 oant 1250 keizer fan it Hillige Roomske Ryk. 

## Libben en wurk
Hy wy de soan fan Hindrik VI fan Hohenstaufen en Konstanse fan Sisylje. Fan syn memmekant wie Freark de pakesizzer fan Rogier II fan Sisylje. Fan syn heitekant wie hy pakesizzer fan Freark I fan Hohenstaufen, dy't fral bekend is as Freark Barbarossa.

Freark makke in Dútske wet, dy't foar it earst yn 'e folkstaal útjûn waard en de Wetten fan Melfi foar it Keninkryk Sisylje, dêr't er in modelsteat fan meitsje woe. Hy oermastere Jeruzalim freedsum op de Sechde Krústocht en fersloech syn tsjinstanner, de Lombardyske Liga. Hy hie ek in fûleindich machtsstriid mei de paus en waard lang om let troch de paus ôfset. Dochs brocht dat syn bewâld net echt yn gefaar.

Freark wie tige betûft en krige dêrfandinne de bynamme *Stupor Mundi* (fernuvering fan 'e wrâld). Hy prate ferskillende talen (Latyn, Sisyljaansk, Dútsk, Frânsk, Gryksk en Arabysk) en koe goed mei Al-Kamil, de sultan fan Egypte.

Freark ferstoar op 13 desimber 1250 yn 'e âldens fan 55 jier yn Castel Fiorentino, Apûlje. Syn oerskot waard mei in skip mei swarte silen fan Tarente nei Messina oerbrocht en dêr wei nei Palermo. Syn grêfmonumiunt is yn 'e katedraal fan Palermo, by syn pake Rogier II, syn heit en mem en syn earste frou Konstanse fan Aragon. Nei syn dea waard de sitewaasje yn it Ryk tige ûnwis en kaam der net fuort in algemien erkende opfolger. Syn soan Koenraad IV (1128-1254) waard yn 1237 ta Roomsk keizer keazen en folge him formeel op. Mar syn macht wie beheind en waard net troch al foarsten stipe. Nei syn iere dea yn 1254 rekke it ryk yn in tiid sûnder sintrale keizerlike autoriteit, it saneamde Grutte Interregnum (1254-1273)   

Nei syn dea waard de situaasje yn it ryk tige ûnwis: der kaam gjin fuortendaliks erkende algemiene opfolger.

Hy wurdt betocht as in oantruner fan keunsten en wittenskippen. Freark II stie foar kulturele dialooch tusken latynske, byzantynske, joadske en islamityske kultueren. Hy wie in foarstanner fan tolerânsje fan ferskillende godstsjinsten en promoate wittenskiplik ûndersyk en kin as ien fan 'e tarieders fan 'e renêssânse beskôge wurde.
Friederike Krabbe

**Friederike Charlotte Wilhelmine Krabbe** (Bad Bentheim, 31 maaie 1950) is in Dútsk terroriste. Sy wie lid fan de saneamde twadde generaasje fan de Rote Armee Fraktion (RAF). Se wurdt as sadanich noch hieltyd socht troch de Dútske plysje. Se is de suster fan Hanna Krabbe, in feroardielde eardere Dútske terroriste en earder lid fan de RAF.

## Libbensrin
Friederike Krabbe groeide tegearre mei har suster op yn Bad Bentheim en besocht it gymnasium yn Nordhorn. Har âlden wiene begoedige tekstylfabrikanten en, yn de tiid fan it nasjonaalsosjalisme, útsprutsen nazy-funksjonarissen. Har heit wie lieder fan de Hitlerjugend yn it Greefskip Bentheim, har mem liedster fan de NS-Frauenbund. 

Krabbe studearre fan 1970 oant 1973 yn Berlyn en Heidelberch psychology, pedagogy en sosjology en fan 1973 oant 1976 medisinen. Hja makke gjin inkelde stúdzje ôf. Nei har stúdzje yn Heidelberch sleat se har dêr oan by it *"Sozialistischen Patientenkollektiv"* (SPK) dat yn de striid tsjin de artseklasse in klasseleaze maatskippij skeppe woe en dêrby it brûken fan geweld net útsleat. Nei't dizze organisaasje der mei ophold sleat Krabbe har, krekt as har suster foar har, mei ferskate oare SPK-leden oan by de RAF.

Foar de ûntfiering fan de foarsitter fan it Dútske wurkjouwersbûn, Hanns Martin Schleyer, hierde se yn july 1977 ûnder in falske namme de wenning oan de Stevinstraat yn Skeveningen dêr't Schleyer letter yn ferburgen holden waard. Wilens de ûntfiering sels soe se har mei oare RAF-leden yn de Baden Powellstraat yn Amsterdam ta holden ha. Koart foar it deasjitten fan Schleyer flechte se lykas oare RAF-leden, nei Irak.

Monika von Seckendorff tsjûge op 26 oktober 1997 yn de rjochtsaak tsjin de fermoedlike RAF-sympatisante Monika Haas, dat se nei de ûntfiering fan Schleyer tegearre mei Friederike Krabbe en Elisabeth von Dyck yn in lyts hûs yn Bagdad wenne hat.

Ein santiger jierren soe Krabbe har oansletten hawwe by de terroristyske *[[15 maaie Organisaasje]]* om de Palestynske bomspesjalist Muhammad al-Umari (striidnamme: Abu Ibrahim) hinne, in groepearring dy't nei de dea fan Wadi Haddad út syn Folksfront foar de *Befrijing fan Palestina - Eksterne operaasjes* fuortkommen wie, in ôfsplitsing fan de *[[Folksfront foar de Befrijing fan Palestina]]*. Oant koart foar de Irakoarloch yn 2003 soe Krabbe yn Bagdad ferbleaun hawwe. Tocht wurdt dat Krabbe tsjintwurdich yn Libanon wennet.
Hanna Krabbe

**Hanna Elise Krabbe** (Bad Bentheim, 31 maaie 1950) is in Dútsk terroriste. Sy wie lid fan de saneamde twadde generaasje fan de Rote Armee Fraktion (RAF). Se is de suster fan Friederike Krabbe, in Dútske terroriste en earder lid fan de RAF dy't noch altyd op 'e flecht is. 

## Libbensrin
Hanna Krabbe groeide tegearre mei har suster op yn Bad Bentheim en besocht it gymnasium yn Nordhorn. Har âlden wiene begoedige tekstylfabrikanten en, yn de tiid fan it nasjonaalsosjalisme, útsprutsen nazy-funksjonarissen. Har heit wie lieder fan de Hitlerjugend yn it Greefskip Bentheim, har mem liedster fan de NS-Frauenbund. 

Krabbe begûn oan in stúdzje psychology en waard lid fan it "Sozialistischen Patientenkollektiv" (SPK) dat yn de striid tsjin de artseklasse in klasseleaze maatskippij skeppe woe en dêrby it brûken fan geweld net útsleat. Nei't dizze organisaasje der mei ophold sleat Krabbe har, krekt as har suster foar har, mei ferskate oare SPK-leden oan by de RAF. Har jongere suster, Friederike, gie letter deselde wei.

Krabbe wie lid fan de RAF-groep *"Kommando Holger Meins"*. Op 24 april 1975 oerfoel en besette de groep de Dútske ambassade yn Stockholm. By de dêrop folgjende gizeling waarden militêr attaché Andreas von Mirbach en ekonomysk attaché Heinz Hillegaart deasketten. Nei't de bom fan de gizelnimmers ûntploft wie, bestoarme de Sweedske plysje de ambassade. Hanna Krabbe waard feroardiele ta in libbenslange finzenisstraf. Nei 21 jier krige se graasje en waard yn 1996 frijlitten.
Rogier III fan Sisylje

**Rogier III fan Sisyslje** (1175-1193) wie de âldste soan en erfgenaam fan Tankred fan Lecce. Syn mem wie Sibylla fan Acerra.

## Skiednis
Syn heit regele yn 1193 in houlik mei Irena Angela, de dochter fan 'e Byzantynske keizer Isaäk II en liet syn soan mei ta kening kroane om sa de oanspraken fan Konstanse fan Sisylje en har man Hindrik VI tefoarren te kommen. Rogier ferstoar lykwols al in jier letter, flak foardat syn heit op 20 febrewaris 1194 ek ferstoar. Dêrmei krige syn broer Willem III de troan ûnder it regintskip fan syn mem Sibylla. 

Nei de ynfal fan keizer Hindrik VI yn Palermo yn 1194 en de ôfsetting fan Willem op 25 desimber, troude syn widdo yn 1197 Hindrik's broer Filips fan Swaben.
Susanne Albrecht

**Susanne Albrecht** (Hamburch, 1 maart 1951) is in earder Dútsk terroriste. Sy wie lid fan de saneamde twadde generaasje fan de Rote Armee Fraktion (RAF).

## Libbensrin
Albrechts heit wie in abbekaat yn Hamburch. Nei it ôfsluten fan de middelbere skoalle begûn hja oan in stúdzje pedagogy, sosjology en psychology oan de Universiteit Hamburg. Yn har stúdzjetiid wie hja aktyf yn de kreakbeweging en yn in *"Komitee tsjin folterjen"* dat protestearre tsjin de omstannichheden dêr't de RAF-leden ûnder finzen hâlden waarden.

Op 30 oktober 1974 naam Albrecht diel oan de besetting fan it kantoar fan Amnesty International yn Hamburch. Oan dizze besetting diene ek Ralf Baptist Friedrich en Christian Klar mei. Yn 1976, neidat sy har earste steatseksamen foar it ûnderwiisfak ôflein hie, waard sy lid fan de RAF, krekt as oare dielnimmers oan de besetting by Amnesty.

Albrecht spile in wichtige rol by de moard op de bankier Jürgen Ponto op 30 july 1977: Albrechts heit wie in stúdzjefreon fan Jürgen Ponto. Susanne Albrecht kaam oankundige, op besite yn it selskip fan Brigitte Mohnhaupt en Christian Klar. Mohnhaupt en Klar skeaten Ponto dea.

Yn 1978 en 1979 siet Albrecht yn in Palestynsk trainingskamp yn Jemen. Op 25 juny 1979 wie sy, tegearre mei Werner Lotze en Rolf Clemens Wagner, yn it Belgyske Obourg ferantwurdlik foar in oanslach op de doetiidske oerbefelhawwer fan de NAVO, generaal Alexander Haig. Haig rekke by dizze oanslach net ferwûne, mar trije liifwachten wiene minder gelokkich.

Yn 1980 ferliet Albrecht as *"[[RAF-Aussteiger|Aussteiger]]"* de Bûnsrepublyk en reizge fia Praach nei de DDR. Sy krige hjir fan de geheime tsjinst Stasi in nije identiteit. Albrecht gie ûnder de namme *Ingrid Jäger* yn Cottbus wenjen. Hjir wurke se oan de hegeskoalle as oersetster Ingelsk en boaske mei in wittenskipper, dy't letter ferklearre dat hy neat fan Albrechts ferline wist. Yn dy tiid hiet se Becker, krige in bern en wurke as laborante. Yn har nije wenplak Köthen waard sy ûntmaskere doe't it ZDF yn 1986 oer Albrecht berjochte. De Stasi liet har nei East-Berlyn ferhúzje.

Op 7 juny 1990, nei de fal fan de Berlynske Muorre waard sy yn de Berlynske wyk Marzahn troch de Folkspolizei oanhâlden. By har proses makke Albrecht gebrûk fan in kroantsjûge regeling. Yn 1991 waard hja ta 12 jier finzenisstraf feroardiele, dêr't hja in part fan útsiet. Yn 1996 waard hja frijlitten. Dernei wurke sy ûnder in oare namme as learares Dútsk foar migrantebern yn de stêd Bremen.
Brilskoet

De **brilskoet** (*Cepphus carbo*) is in fûgel út de famylke fan alkfûgels (*Alcidae*).

## Beskriuwing
De brilskoet is in middelgrutte seefûgel fan rotsige kusten. Simmerdeis hat de fûgel koraalreade poaten en in grutte wite "" bril" mei in fierder swart fearrekleed. Nei de winter ta wurdt de ûnderkant wyt en is de bril ferfongen troch in smelle eachring. As de fûgel oan it ferfearjen is hawwe de fûgels ûnder rûge streken.     

## Fersprieding
De soarte komt foar oan 'e noardeastlike kusten en eilannen fan Aazje: it skiereilân Kamtsjatka, de See fan Ochotsk, it noardeasten fan Noard-Koreä, de Koerilen en Hokkaido (Japan).

## Hâlden en dragen
De fûgel jaget op fiskjes en wringeleazen. Syn jachtgebiet is nea fier fan 'e koloanje dêr't er briedt. It briedseizoen set tusken april en maaie útein, faak yn groepkes fan 10 oant 20 pearkes en selden yn grutte koloanjes. It nêst sit yn holtes en spjalten fan kliffen. Op eilannen sûnder rôfdieren wurdt ek op tagonklike plakken bret. It binne stânfûgels dy't by it briedgebiet bliuwe, útsein de fûgels yn it noardlike ferspriedingsgebiet.      

## Status
De populaasje waard yn 1996 op 140.000 oant 148.000 fûgels rûsd. Yn Japan is it oantal koloanjes ôfnommen troch fersteuring. Nei alle gedachten foarmje ek de tekoarten oan fisk troch it oerbefiskjen, yllegale jacht en predaasje fan yntrodusearre rôfdieren (rot, sabelmarter, foks) in bedriging foar de fûgel. Op 'e Reade list fan 'e IUCN hat de soarte lywols noch de status fan net bedrige (LC, 2018).
Christian Klar

**Christian Georg Alfred Klar** (Freiburg im Breisgau, 20 maaie 1952) is in Dútsk terrorist. Hy wie lid fan de saneamde twadde generaasje fan de Rote Armee Fraktion (RAF).

## Libbensrin
Klar wie de soan fan in learaar. Hy gie nei skoalle yn Lörrach, en besocht it gymnasium oant 1972 yn Ettlingen. Hy studearre dernei filosofy en skiednis yn Heidelberch en wie yn koarte tiid lid fan'e liberaal-demokratyske jeugdôfdieling.

Yn 1973 ferhuze hy mei syn freondinne nei in flat yn Karlsruhe tegearre mei Adelheid Schulz, Günter Sonnenberg en Knut Folkerts (allegear RAF-aktivisten). Yn 1974 die er mei oan de besetting fan it kantoar fan Amnesty International yn Hamburch as protest tsjin de omstannichheden dêr't de RAF-leden ûnder finzen hâlden waarden. 

Om 1976 hinne kaam Klar by de RAF en waard al gau in foaroansteand lid fan de twadde generaasje. Yn novimber 1982 waard er oppakt yn in wapendepot yn Friedrichsruhe, lykas syn meistrider Brigitte Mohnhaupt. Hy waard meiferantwurdlik hâlden foar alle wichtige RAF-misdieden fan 1977 ôf. Dy omfetsje:

* Besykjen ta moard op de Switserske grinsbewekking en in automobilist yn Riehen (jannewaris 1977).
* De moard op Siegfried Buback (april 1977).
* De moard op Jürgen Ponto (july 1977).
* It besykjen ta in raketoanfal op de kantoaren fan de prokureur-generaal fan Dútslân (augustus 1977).
* It ûntfieren en fermoardzjen fan Hanns Martin Schleyer (septimber-oktober 1977).
* In oerfal op in bank yn Zürich en besykjen ta moard op in plysjeman (novimber 1979).
* In besykjen ta moard op de Amerikaanske generaal Frederick Kroesen mei in RPG-7 antytankwapen (septimber 1981)

Yn 1985 waard Klar feroardiele ta fiif kear libbenslang fanwegen njoggen moarden. Yn 2008 waard er frijlitten. Klar siet it langste finzen fan alle RAF-leden.
Brigitte Mohnhaupt

**Brigitte Margret Ida Mohnhaupt** (Rheinberg, 24 juny 1949) is in Dútsk terroriste. Sy wie de liedster fan de saneamde twadde generaasje fan de Rote Armee Fraktion (RAF).

## Libbensrin
De dochter fan in meiwurker fan in útjouwerij yn Rheinberg brocht har jeugd troch as iennichst bern yn in middenklassegesin. Nei't it houlik fan har âlden yn 1960 op 'e non rûn, bleau Brigitte Mohnhaupt by har mem wenjen. Yn 1967 behelle se har diploma oan it Schönborn-Gymnasium yn Bruchsal. Nei har eineksamen woe Mohnhaupt sjoernaliste wurde en skreau se har yn oan de filosofyske fakulteit fan de universiteit fan München foar in stúdzje sjoernalistyk en skiednis. Dêr kaam se yn kontakt mei de linkse sêne en luts se mei Rolf Heissler yn de kommune yn de Metzstrasse 15. Se wie koart (fan 1968 oant 1970) mei him boaske; ek hy waard letter lid fan de RAF.

Sûnt 1971 wie se aktyf belutsen by de RAF, dêr't se yn 1972 foar feroardiele waard. Se kaam yn 1977 frij wernei't sy ien fan de kopstikken fan de saneamde "twadde generaasje" fan de RAF waard. Datselde jier wie sy nau belutsen by de moarden op prokureur-generaal Siegfried Buback, Jürgen Ponto fan de Dresdner Bank en Hanns Martin Schleyer, foarsitter fan de Dútske wurkjouwersorganisaasje.

Dizze persoanen waarden fermoarde om it Dútske regear te twingen om de terroristen Andreas Baader, Gudrun Ensslin, Irmgard Möller en Jan-Carl Raspe frij te litten. Doe't it regear hjir net op yngie, waarden trije fan dizze terroristen, op 18 oktober 1977 dea fûn yn de finzenis.

Op 11 novimber 1982 waard se oppakt en yn 1985 ta fiif kear libbenslang plus 15 jier feroardiele. Yn 2007 kaam se nei 24 jier finzenisstraf earder frij, de minimale finzenisstraf foar de saken dêr't se foar feroardiele wie, mei in proeftiid fan 5 jier. Har frijlitting feroarsake de nedige opskuor yn Dútslân, omdat se nea berou toand hat foar har dieden.
Frouljus-PC 2025

De **[[Frouljus-PC]] fan [[2025]]** wurd op woansdei 20 augustus ferkeatst. It is de 49ste edysje, in healbewolkte dei fan sa'n 20°C. De finale gie tusken de Veltman en Deinum, Veltman hie yn de heale finale in steand nûmer en gie derom nei de twadde list daalks troch nei de finale. De finale tusken de Veltman en Deinum waard mei 0 - 5, 2 - 6 wûn troch it partoer Deinum. Foar Wijnia is it har fiifde PC-oerwinning. Krol wûn de wichtichste keatswedstriid foar froulju foar de tredde kear en foar Deinum wie it har earste PC-winst. Sjanet Wijnia waard ta keninginne útroppen. Martzen Deinum wûn mei dizze oerwinning de Fjouwer Wimpels de priis dy't allinnich de keatsers krije dy't de fjouwer wichtichste partijen in kear wûn hawwe. 

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Swarte skoet

De **swarte skoet** (*Cepphus grylle*) is in fûgel fan 'e kusten fan 'e noardlike Atlantyske Oseaan út de famylke alkfûgels (*Alcidae*).

## Skaaimerken

Swarte seeskoeten binne 32 oant 38 sm lange seefûgels en se ha in spanwiidte fan 52 oant 58 sm. It briedkleed is hielendal swart mei in wyt plak op 'e wjukken en fierder hat er as de oaren fan it skaai helder reade poatsjes. Yn 'e winter sjocht de fûgel der hiel oars út en is er wyteftich fan ûnder mei bûnte boppedielen en swarte wjukpunten. Der binne gjin ferskillen tusken mantsjes en wyfkes. 

## Fersprieding
De soarte wurdt ferdield yn fiif ûndersoarten, dy't harren ûnderskiede troch lytse morfologyske ferskillen, lykas de lingte fan 'e wjuk, de lingte fan 'e snaffel en de hoemannichte wyt op 'e wjukken.

**Cepphus grylle mandtii*: fan noardeastik Kanada en Spitsbergen oant noardlik Sibearje en noardlik Alaska.
**Cepphus grylle arcticus*: fan 'e noardeastlike Feriene Steaten, súdeastlik Kanada en súdlik Grienlân oant de Britske Eilannen, súdlik Skandinaavje en de Wite See.
**Cepphus grylle islandicus*: Yslân.
**Cepphus grylle faeroeensis*: de Fêreu-eilannen.
**Cepphus grylle grylle*: de Eastsee.

De soarte is faak yn ûndjip kustwetter te sjen. De ûndersoarte *Cepphus grylle atlantis* wurdt ûnregelmjittich oan 'e Noardseekust fan Belgje en Nederlân en ek wol oan 'e Eastseekusten oantroffen. De nominaatfoarm *Cepphus grylle grylle* is in regelmjittige dwaalgast oan 'e Eastseekust fan Poalen en Dútslân. 

## Hâlden en dragen

De soarte jaget op fisk en wringeleazen. it nêst wurdt boud yn in holte of spjalt yn in klif op by rotsen. 

## Status
In rûzing fan 2012 gyng út fan in populaasje fan 400.000 oant 1.499.999 fûgels. De trend fan 'e soarte is net bekend. Yn Sweden is de soarte foars ôfnommen troch predaasje fan nertsen. De IUCN klassifisearret de fûgel op 'e Reade list as net bedrige (LC, 2018).
Frouljus-PC 2023

De **[[Frouljus-PC]] fan [[2023]]** waard op woansdei 23 augustus ferkeatst. It is de 47ste edysje. De finale gie tusken de Haan en Tuinenga, De Haan hie yn de heale finale in steand nûmer en gie derom nei de twadde list daalks troch nei de finale. De finale tusken de Haan en Tuinenga waard mei 3 - 5, 0 - 6  wûn troch it partoer Tuinenga. Ilse Tuinenga waard ta keninginne útroppen.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Frouljus-PC 2022

De **[[Frouljus-PC]] fan [[2022]]** waard op woansdei 24 augustus ferkeatst. It wie de 46ste edysje, in tige waarme dei mei in temperatuer fan 30°C, de organisaasje fan de PC naam om 13.00 oere hinne ekstra maatregels troch wettertaappunten oan te bieden. De finale gie tusken Sijbrandij en van Popta, Van Popta hie yn de heale finale in steand nûmer en gie derom nei de twadde list daalks troch nei de finale. De finale tusken Van Popta en Sijbrandij waard mei 5 - 2, 6 - 0 wûn troch it partoer Sijbrandij. Nynke Sijbrandij waard ta keninginne útroppen.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Omgong fan Spanje 2014

De 69ste edysje fan de **[[Omgong fan Spanje]]** waard holden fan 23 augustus oant en mei 14 septimber 2014. 

## Dielnimmende ploegen

## Startplak
De start wie yn Jerez de la Frontera, in gemeente yn de Spaanske provinsje Cádiz yn de regio Andalûsje. De einstreek lei dizze edysje yn Santiago de Compostella de haadstêd fan Galysje. De stêd is ien fan de wichtichste kristlike beafeartsoarden. Foar pylgers út hiel Europa is de stêd de ein fan harren kuiertocht.

## Etappe-oersjoch

## Klassemintslieders nei eltse etappe
Grosseto

**Grosseto** is in stêd yn 'e Italjaanske regio Toskane, sawat 150 kilometer noardwestlik fan Rome. It is ek de haadstêd fan 'e provinsje mei deselde namme. Grosseto hat 81.294 ynwenners (31.05.2025) en is it sintrum fan 'e Maremma-regio. De stêd leit 12 km fan 'e Tyrreenske kust. De stêd, dy't yn 1138 in biskopssit waard en him letter ûntjoech ta it sintrum fan 'e Maremma-regio, hat in sintrum dat troch muorren omklamme is. In ferneamde biskop fan Grosseto wie Angelo Scola. De stêd hat archeologysk museum mei in soad fynsten út de Etruskyske tiid. 

By de gemeente hearre ek Alberese, Batignano, Braccagni, Istia d'Ombrone, Marina di Grosseto, Montepescali, Principina a Mare, Principina Terra, Rispescia, Roselle.

## It besjen wurdich
* De 12e-iuwske domtsjerke fan Grosseto.
* De 16e-iuwske stedsmuorren
* It Fortezza Medicea.
* It Palazzo Aldobrandeschi (provinsjehûs).
* Jugendstil gebouwen lykas Palazzo Tognetti en Palazzo del Genio Civile yn 'e âlde stêd en guon monuminten yn 'e wyk Porta Nuova.
* It Leopold II fan Toscane Canapone Monument yn it sintrum fan it Piazza Dante (makke troch Luigi Magi yn 1846).

Noardlik fan 'e stêd leit de antike stêd Roselle mei in soad resten út de Etruskykse en Romeinske tiid.

## Musea
* Museo Archeologico e d'Arte della Maremma 
* Museo Diocesano d'Arte Sacra
* Museo della Cultura Popolare Grossetana.
* Museo di storia naturale della Maremma
Hollands Diep (tydskrift)

**Hollands Diep** is in earder Nederlânsk kultureel tydskrift dat tusken 1975 en 1977 alle twa wiken ferskynde en útjûn waard troch Necomin en Z & W Productions. It befette artikels oer kultuer, literatuer en polityk. Redakteuren wiene G. Brandts, Betty van Garrel, Max van Rooy, K. Schippers en Hans Sleutelaar.

Under oaren Gerard Reve, Willem Frederik Hermans, Harry Mulisch, Simon Carmiggelt, Remco Campert, A. Alberts, Boudewijn Büch, Jan Cremer, Anton Heyboer, Julius Vischjager, Tom Ordelman en Bob den Uyl leveren bydragen. Nei 42 ôfleveringen waard de útjefte stopset, omdat de útjouwer, dy't rekkene hie op in folle grutter publyk, der gjin jild mear yn stekke woe.

Tusken maart 2007 en desimber 2011 ferskynde by de Weekbladpers om 'e twa moanne in 'kultuertydskrift' dat ek de namme *Hollands Diep* hie. Dat blêd hie, útsein it idee, neat mei it oarspronklike kulturele tydskrift te krijen. Fêste meidoggers wiene ûnder oaren Youp van 't Hek, Auke Kok, Annie Leibovitz, Dick Pels, Tommy Wieringa en Paul Witteman; haadredakteur wie Robbert Ammerlaan (direkteur-útjouwer fan De Bezige Bij).
Piazza Armerina

**Piazza Armerina** is in stêd en gemeente tichteby de stêd Enna yn it sintrum fan it Italjaanske eilân Sisylje. 

De stêd is ferneamd om de *[[Villa Romana del Casale]]*, dy't yn in tichteby lizzende delling leit en ien fan 'e bêst bewarre filla's út 'e Romeinske perioade is. De filla besit ferskate fliermozaïken.

By de gemeente Piazza Armerina hearre ek de plakken: Aldovino, Azzolina, Bellia, Camemi, Cametrice, Cannata, Colla-Casale, Farruggio, Fegotto, Floristella, Gatta, Grottacalda, Leano, Marino, Polleri, San Giacomo, Santa Croce, Scarante, Serrafina

## Skiednis
De skiednis fan Piazza Armerina giet werom op 'e Normandyske tiid, mar it gebiet is al sûnt de lette prehistoarje bewenne. Dat docht bliken út archeologyske fynsten fan Monte Navone en Montagna di Marzo. De stêd bloeide yn 'e Romeinske tiid, lykas bliken docht út de Villa Romana del Casale út 'e 4e iuw nei Kristus. Yn 'e 12e iuw bloeide de stêd fannijs as hannelssintrum. Troch de iuwen hinne groeide it plak it út ta in echte stêd. Lang bleau de namme fan it plak Piazza, itjinge merkplak betsjut, mar yn 1862 waard Armerina tafoege.

De ferneamdste ynwenner fan 'e stêd is Antonino Cascino, in generaal yn 'e Earste Wrâldkriich. In grut stânbyld fan him stiet yn it sintrum fan 'e stêd mei it ûnderskrift *Siate la valanga che sale* ("Wês de lawine dy't opkomt"). Dêrmei doelde hy op de troepen dy't massaal de bergen yn 'e Alpenregio bestoarmen en sa de Eastenrikers, de fijân fan dy tiid, oer it mêd kamen.
Loaihoarskatten

De **loaihoarskatten** (wittenskiplike namme: *Prionailurus*), soms ek wol oantsjut as de **tigerkatten**, foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e rôfdieren (*Carnivora*), de famylje fan 'e kateftigen (*Felidae*) en de ûnderfamylje fan 'e lytse katten (*Felinae*). Ta dit skaai hearre fiif soarten lytse kateftigen, dy't lânseigen binne yn Súdeast-, Súd- en East-Aazje. 

## Taksonomy
De yntroduksje fan it skaai fan 'e loaihoarskatten waard yn 1858 foarsteld troch de Russyske ûntdekkingsreizger en soölooch Nikolaj Severtsov. Dat útstel krige earst net folle neifolging, mar de jildigens fan it skaai waard yn 1917 erkend troch de Ingelske taksonoom Reginald Innes Pocock. Dyselde pleatste de Bingaalske loaihoarskat (*Prionailurus bengalensis*), de fiskjende kat (*Prionailurus  viverrinus*) en de roastkat (*Prionailurus  rubiginosus*) yn it skaai. De yndieling fan Pocock genietet tsjintwurdich algemiene erkenning, hoewol't der no fiif ynstee fan trije soarten yn it skaai pleatst wurde.

## Uterlike skaaimerken
De namme fan 'e loaihoarskatten hat in ferwizing nei it loaihoars (*Panthera pardus*), om't de pels fan dizze bisten, krekt as dy fan it loaihoars, spikkelbûnt is mei swarte plakjes op in gielige (of bêzje of readbrune) ûndergrûn. De spikkels binne gauris lansetfoarmich, soms rozetfoarmich, en rinne út en troch gear ta horizontale stringen, mar ferrane nea ta de fertikale streken, lykas by de tiger (*Panthera tigris*) of by guon soarten wylde katten (*Felis*). De plassen fan loaihoarskatten binne platter en minder rûn as dy fan wylde katten, mei in koartere snút en gruttere eachholten. 

## Biotoop en libbenswize
Oangeande biotoop jouwe loaihoarskatten de foarkar oan wâlden, wat foar de measte soarten delkomt op tropysk reinwâld. Inkeld de Bingaalske loaihoarskat (*Prionailurus bengalensis*) komt (ek) yn drûgere en kâldere streken foar. It binne karnivoaren, dy't lytse sûchdieren, reptilen en fûgels as proai nimme, en, yn it gefal fan 'e fiskjende kat (*Prionailurus viverrinus*), ek fisken.

## Soarten

Der is ien fossile soarte bekend: Kurténs loaihoarskat (*Prionailurus kurteni*) út it Pleistoseen fan Sina.
Amerikaanske presidintsferkiezings (2024)

De **Amerikaanske presidintsferkiezings fan 2024** wiene de 60e presidintsferkiezings op tiisdei 5 novimber 2024. De wichtichste gadingmakkers foar it presidintskip fan 'e Feriene Steaten fan Amearika wiene de sittende fise-presidint Kamala Harris as kandidaat foar de Demokratyke Partij en de 45e presidint Donald Trump as kandidaat foar de Republikeinske Partij. De opkomst wie 64,1% en Trump wûn mei 312 kiesmannen foar de 226 fan Kamala Harris oer. Ek wûn er foar it earst de mearderheid fan de stimmen (*popular vote*) mei 49,8% foar 48,3% foar Harris. Trump wûn alle swingsteaten. 

De sittende presidint, de demokraat Joe Biden, stelde him ynearsten oan as kandidaat foar werferkiezing. Hy fersloech syn tsjinstanner oan 'e Demokratyske kant, Dean Phillips fan Minnesota al frij maklik by de foarferkiezings. Nei in minne presintaasje yn in debat mei syn tsjinstanner Donald Trump yn juny 2024 fersterke de noed oer syn âldens en sûnens dat late ta oproppen yn syn eigen partij om him út 'e race werom te lûken. Ynearsten wegere er, mar op 21 july 2024 loek er him werom. Biden stipe syn fise=presidint Kamala Harris, dy't op 5 augustus troch de ôffurdigen ta kandidaat fan de partij keazen waard dy't net oan 'e foarferkiezings meidien hat. Harris keas gûverneur Tim Waltz fan Minnesota as har running mate.

Trump, dy't de presidintsferkiezings fan 2020 fan Biden ferlear, stelde him kandidaat foar in twadde, net efterinoar rinnende termyn. Op 13 july 2024 waard er by in moardoanslach yn syn ear sketten. Trump waard by de Republikeinske Nasjonale Konvinsje fan 2024 nominearre as kandidaat  foar de Republikeinske Partij. Trump keas senator JD Vance fan Ohio as syn running mate. De kampanje fan Trump stie yn it ramt  foar massale deportaaasje fan yllegale ymmigranten; in isolasjonastyske "Amearika earst"-bûtenlânsk belied mei stipe foar Israel yn 'e kriich mei Gaza en ûnferskillich foar de Oekraïne oer yn syn kriich tsjin Ruslân; anty-transgenderbelied; en ynfiertariven. De kampanje die ek falske en misliedende útspraken, lykas bewearings oer ferkiezingsfraude yn 2020. De politike beweging waard troch guon skiedkundigen en guon eardere bestjoerders ûnder Trump syn earste amtstermyn as autoritêr beskôge.

Analisten skreaune de útkomst ta oan 'e ynflaasjepyk fan 2021-2023, in wrâldwide anty-sittende regearingweach, de ympopulariteit fan it regear-Biden en de winst fan Trump by de arbeidersklasse.
Katedraal fan Pitigliano

De **katedraal fan Pitigliano** (Italjaansk: *Duomo di Pitigliano*; *Cattedrale dei Santi Pietro e Paolo*) is in oan Petrus en Paulus wijde roomsk-katolike katedraal yn Pitigliano yn 'e regio Toskane, Itaalje.

It is de biskoplike sit fan it yn 1986 stifte bisdom Pitigliano-Sovana-Orbetello.

## Skiednis
De earste fermelding fan 'e parochytsjerke yn Pitigliano datearret út 1061. Yn 1276 waarden dêr trije parochytsjerken neamd: San Giovanni, Santa Maria (letter wijd oan Sint-Rochus), en San Pietro. De lêste fan dy trije, de San Pietro, waard letter de Petrus en Paulustsjerke (*Santi Pietro e Paolo*). De tsjerke waard ferskillende kearen renovearre, fral yn 1509 yn opdracht fan Niccolò III Orsini, greve fan Pitigliano, en yn 'e 18e iuw. Doe't de biskop fan Sovana definityf Pitigliano as sit keas, waard de âlde kollegiale tsjerke yn 1845 in katedraal.

## Beskriuwing

De tsjerke waard tusken 1692 en 1702 renovearre. De westlike gevel is ryk fersierd mei 18e iuwsk-stúkwurk. De gevel wurdt troch fjouwer pilasters yn trije dielen ferdield. Njonken it portaal steane de bylden fan 'e patroanhilligen. Boppe yn 'e klokgevel is in moarmeren basreliëf fan 'e himelfeart fan Marije mei de hilligen Rochus en Fransiskus. Lofts fan 'e gevel stiet de klokketoer, oarspronklik in ferdigeningstoer. Yn 'e tiid fan 'e Medici's waard de toer in tsjerketoer en mei in tredde ferdjipping ferhege. Yn dy tiid (1726) binne ek de klokken getten.

De struktuer fan it ynterieur datearret fan 'e renovaasje fan 1509. It haadalter is barok. Oan wjerssiden fan it alter binne twa grutte skilderijen fan Pietro Aldi yn 1885 mei in foarstelling fan Hindrik IV yn Canossa en de predestinaasje fan Hildebrand fan Sovana (paus Gregoarius VII). Fierder is der njonken 19e- en 20e-iuwske skilderijen in grut doek út 1609 fan Francesco Vanni út Siena, mei in foarstelling fan 'e Madonna mei de Roazekrâns, ôfbylde mei de hilligen Katarina fan Siena, Dominikus en Pius V. It doopfont is 18e-iuwsk.   

## Ofbylden

Pietro aldi, predestinazione di ildebrando da sovana, 1883-85.jpg|Predestinaasje fan Hildebrand fan Sovana.
Pietro aldi, enrico iv a canossa, 1883-85.jpg|Hindrik IV yn Canossa.
Francesco Vanni, La Madonna del Rosario con Santa Caterina da Siena, San Domenico e San Pio V, 1609.jpg|Madonna mei de Roazekrâns.
Wite spjocht

De **wite spjocht** (*Melanerpes candidus*) is in fûgel yn it skaai swarte beamkrûpspjochten (Melanerpes) út de famylje fan 'e spjochten.

## Skaaimerken

Wite spjochten wurde 24 oant 29 sm lang en weagje 98 oant 136 gram. It fearrekleed is oan 'e ûnderkant en op 'e kop wyt oant krêmwyt. De boppefearren op 'e wjukken en de sturt binne swart mei in blauwe glâns. De slachpinnen en sturtfearren binne brúnswart. It wite fearrekleed rint by de sturt noch wat troch; de bûtenste sturtpinnen ha meast in pear wite plakken oan 'e ein. De ûnderwjukken binne griisbrún mei swarte dekfearren. Op 'e ûnderbúk sit faak in ljochtgiel plak. Efter it each rint in swarte, kromme streek oant yn 'e nekke.

De fûgel hat in brede giele eachring. De swarte, relatyf lange snaffel hat in wat beitelfoarmige punt. Oan 'e basis is de snaffel relatyf breed en fealswart of grieneftich. Syn poaten binne oliif- oant griisgrien en de iris is wyt oant blaueftich wyt of giel.

Mantsjes en wyfkes lykje in soad op inoar. It mantsje is te ûnderskieden mei't syn langere fearren yn 'e ûndernekke ljochtgiel binne. By it wyfke is de swarte streek efter it each oant de nekke doffer. De jonge spjocht liket in soad op in folwoeksen fûgel, mar syn fearren binne bruner, it giel op 'e búk is doffer en de eachring is griis en minder opfallend.

## Fersprieding
Wite spjochten libje yn Súd-Amearika fan 'e benedenrin fan 'e Amazône yn Brazylje oant eastlik Bolivia, Paraguay, westlik Oerûguay en Argentynje. Ek komt er foar yn Perû en de kustkrite fan Frânsk-Guyana en Suriname. De soarte is monotypysk.

It habitat bestiet út dûge, subtropyske bosken en savannes mei genôch begroeiing oant in hichte fan 2200 m. Fierder wurdt de fûgel waarnommen yn mangroves, boskrannen en kultuergrûn lykas plantaazjes en beamhôven. De soarte docht it goed yn oanplanting fan yntrodusearre plantesoarten, lykas popelbeammen en eucalyptus.

## Hâlden en dragen
De soarte is in sosjale fûgel en libbet yn lytse groepen, dy't in soad leven meitsje. De fûgel roffelet nei alle gedachten net of mar in hiel lyts bytsje, mar der is noch net in soad stúdzje nei dien.
PC 1974

De **[[PC]] fan [[1974]]** waard op woansdei 31 july ferkeatst. It wie de 121ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken it partoer 2 de Boer en partoer 12 van der Veen. De 121ste edysje waard wûn troch it partoer fan Jarich van der Veen fan Driezum, Gerrit de Jong fan Ysbrechtum en Flip Soolsma fan Drachten. Jarich van der Veen waard ta kening útroppen.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
PC 1977

De **[[PC]] fan [[1977]]** waard op woansdei 3 augustus ferkeatst. It wie de 124ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken de partoer 7 van der Meij en partoer 10 de Boer. De 124ste edysje waard wûn troch it partoer fan Sjouke de Boer fan Eksmoarre, Klaas van Wieren fan Berltsum en Wieb van Wieren fan Marsum. Wybren van Wieren waard ta kening útroppen.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
PC 1976

De **[[PC]] fan [[1976]]** waard op woansdei 4 augustus ferkeatst. It wie de 123ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken de partoer 4 van Seijst en partoer 12 Saakstra. De 123ste edysje waard wûn troch it partoer fan Sake Saakstra fan Drachten, Piet Jetze Faber fan Stiens en Durk Talsma fan Weidum. Sake Saakstra waard ta kening útroppen.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Mai‘ao

**Mai‘ao** (Tahitiaanske útspr.: [ˈmaiʔao], likernôch: "mai-au"), ek wol stavere as **Maiao**, is in eilân yn 'e midden fan 'e Stille Oseaan. It heart ta de arsjipel fan 'e Genoatskipseilannen yn Frânsk-Polyneezje. Neffens de folkstelling fan 2022 hie Mai‘ao doe in befolking fan 343 minsken.

## Geografy
Mai‘ao leit rûchwei yn 'e midden fan 'e Stille Oseaan, besuden de evener. Geografysk makket it diel út fan 'e Boppewynske kloft fan 'e Genoatskipseilannen, in arsjipel dy't ta de gruttere regio fan Polyneezje heart. It neiste buoreilân fan Mai‘ao is Mo‘orea, dat 78&nbsp;km nei it eastnoardeasten ta leit. Tahity, it haadeilân fan 'e Genoatskipseilannen, mei dêrop Papeete, de haadstêd fan Frânsk-Polyneezje, leit 95&nbsp;km nei it easten.

Mai‘ao bestiet út in heech, fulkanysk eilân mei in berchtop fan 154&nbsp;m heech en in leechlein eilân (of *[[motû]]*) dat it hege eilân omjout en der yn it noarden oan fêst groeid is. Yn it westen en easten wurde it hege en it lege eilân faninoar skaat troch twa hypersâlte lagunes, dy't Roto Iti en Roto Rahi hjitte. De hiele eilânformaasje, dy't in oerflak fan 8,8&nbsp;km² hat, wurdt sels wer omjûn troch in koraalrif. De romte tusken it rif en de kust is smel, útsein yn it suden, dêr't de kust in holle bocht makket, sadat der in ûndjippe lagune ûntstien is. Alle trije lagunes steane mei-inoar yn kontakt fia smelle wetterwegen.

## Bestjoer
Bestjoerlik falt Mai‘ao mei de rest fan 'e Genoatskipseilannen en fjouwer oare arsjipellen (de Tûamotû-eilannen, de Markesaseilannen, de Gambiereilannen en de Australeilannen) ûnder Frânsk-Polyneezje. Dat is in semy-autonoom oerseesk gebietsdiel fan Frankryk mei de dûbele politike status fan in oerseeske kollektiviteit (*collectivité d'outre mer*, COM) en in oerseesk lân binnen de Frânske Republyk (*pays d'outre mer au sein de la République*, POM). 

Binnen Frânsk-Polyneezje leit Mai‘ao yn 'e bestjoerlike ûnderferdieling (*subdivision administrative*) fan 'e Boppewynske Eilannen. It eilân heart bestjoerlik ta de gemeente (*commune*) Mo‘orea-Mai‘ao, dy't ek it (folle gruttere en mear befolke) eilân Mo‘orea omfettet. 

## Demografy
Neffens de folkstelling fan 2022 hie Mai‘ao doe in befolking fan 343&nbsp;minsken. De befolkingstichtens fan it eilân bedraacht 39&nbsp;minsken de km².
PC 1978

De **[[PC]] fan [[1978]]** waard op woansdei 2 augustus ferkeatst. It wie de 125ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken de partoer 8 Saakstra en partoer 13 de Boer. De 125ste edysje waard wûn troch it partoer fan Sjouke de Boer fan Eksmoarre, Klaas van Wieren fan Berltsum en Wieb van Wieren fan Marsum. Sjouke de Boer waard foar de twadde kear útroppen ta kening fan de PC. 

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Aziatyske fiskûlen

De **Aziatyske fiskûlen** (wittenskiplike namme: *Ketupa*), ek wol koartwei **fiskûlen** neamd, hoewol't dat ta betizing liede kin mei de Afrikaanske fiskûlen (*Scotopelia*), foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e fûgels (*Aves*), it skift fan 'e ûle-eftigen (*Strigiformes*), de famylje fan 'e ûlefûgels (*Strigidae*), de ûnderfamylje fan 'e echte ûlefûgels (*Striginae*) en de tûke fan 'e oehoefûgels (*Bubonini*). Ta dit skaai hearre 12 soarten ûlen, wêrfan't njoggen op basis fan in ûndersyk út 2020 oerpleatst binne út it nau besibbe skaai fan 'e oehoes (*Bubo*). Ta de Aziatyske fiskûlen heart ek de grutte fiskûle (*Ketupa blakistoni*), dat ien fan 'e grutste ûlen fan 'e wrâld is.
__TOC__
## Taksonomy
It skaai fan 'e Aziatyske fiskûlen waard yn 1830 yntrodusearre troch de Frânske soölooch René Lesson foar de fiskûlen út Java en Britsk-Ynje. De typesoarte fan it skaai is (op basis fan tautonymy) de Maleiske fiskûle (*Ketupa ketupu*). De wittenskiplike namme fan it skaai komt út it Maleisk en is ûntliend oan it wurd *ketupok*, dat de lânseigen namme foar de Maleiske fiskûle is. 

It skaai fan 'e Aziatyske fiskûlen telde 190 jier lang mar trije soarten: de Maleiske fiskûle, de brune fiskûle (*Ketupa zeylonensis*) en de Himalayafiskûle (*Ketupa flavipes*). In nij ûndersyk nei de molekulêre fylogeny fan 'e famylje fan 'e ûlefûgels brocht lykwols yn 2020 oan it ljocht dat guon soarten út it skaai fan 'e oehoes (*Bubo*) nauwer besibbe wiene oan soarten út 'e skaaien fan 'e Aziatyske fiskûlen en de Afrikaanske fiskûlen (*Scotopelia*) as oan oare soarten oehoes. Dat betsjutte dat it skaai fan 'e oehoes yn 'e doetiidske steat parafyletysk en dus ûnjildich wie. 

Nei't in oar ûndersyk út 2021 de útkomsten fan it earste ûndersyk befêstige hie, waard besletten om it probleem op te lossen troch njoggen soarten oehoes oer te pleatsen nei it skaai fan 'e Aziatyske fiskûlen. Dat krige doe tolve soarten en waard dêrmei yn ien klap fjouwer kear sa grut as earder. Fjouwer fan 'e oerpleatste soarten, de Akûnoehoe (*Ketupa leucosticta*), de Filipynske oehoe (*Ketupa philippensis*), de Koromandeloehoe (*Ketupa coromanda*) en Shelley's oehoe (*Ketupa shelleyi*), waard winliken gjin ûndersyk nei dien foar harren oerpleatsing. Ynstee waard op basis fan morfologyske likenis mei de oare oerpleatste soarten oannommen dat sy ek nauwer oan 'e Aziatyske fiskûlen besibbe wiene. De Afrikaanske fiskûlen (*Scotopelia*) waarden foarearst beholden as in selsstannich skaai, hoewol't de útkomsten fan 'e ûndersiken oanjoegen dat it skoan kinne soe dat dy fûgels eins ek by de Aziatyske fiskûlen thúshearre.

## Soarten
Pitigliano

**Pitigliano** is in stêd yn 'e provinsje Grosseto yn Toskane, Itaalje. It plak leit likernôch 80 km súdeastlik fan 'e stêd Grosseto. Pitigliano is oansletten by *I Borghi più belli d'Italia* ("De moaiste 'plakken fan Itaalje").

De stêd stiet bekend as Lyts-Jeruzalim fanwegen de histoaryske oanwêzigens fan in joadske mienskip, dy't yn 'e sosjale kontekst altyd goed yntegrearre west hat en in eigen synagoge besit. 

## Skiednis
De omkriten fan Pitigliano waard al yn 'e Etruskyske tiid bewenne, mar de earste skriftlike fermelding fan it plak datearret út 1061. Yn 'e iere 13e iuw hearde it ta de famylje Aldobrandeschi en tsjin 'e midden fan 'e iuw wie it de haadstêd fan in omlizzend greefskip wurden. Yn 1293 gie it greefskip oer nei de famylje Orsini, itjing it begjin betsjutte fan 150 jier oarloggen mei Siena. Oan 'e ein dêrfan, yn 1455, waard in soarte fan kompromis berikt: Siena erkende de status fan greefskip oan Pitigliano en it greefskip sette him yn ruil dêrfoar ûnder de soevereiniteit fan Siena. Sûnt is de skiednis fan Pitigliano yn in bredere kontekt te setten, earst fan it Gruthartochdom Toskane (1562) en dêrnei fan it feriene Keninkryk Itaalje.

## Joadske mienskip

Iuwen wie wie Pitigliano in grinsstêd tusken it Gruthartochdom Toskane en yn it suden de Pauslike Steaten. Om dy reden hie de stêd in bloeiende en duorsume joadske mienskip, dy't foar it grutste part bestie út minsken dy't by ferfolgingen yn 'e kontrareformaasje flechten út Rome. De joaden fan 'e stêd brûkten ien fan 'e grotten foar har rituele Pesach-matzebakkerij, de *forno delle azzime*. Nei de ynfiering fan 'e rassewetten ûnder ynfloed fan 'e nazi's binne alle joaden fan 'e stêd ûntkommen oan deportaasje mei de help fan harren kristlike buorlju. Alhoewol't der hjoed-de-dei hast gjin joaden mear yn 'e stêd wenje, alteast net genôch om in minjan (10 joadske folwoeksen manlju) te foarmjen, wurdt de yn 'e 1598 boude synagoge mei in ynterieur út de 17e en 18e iuw noch jimmeroan út en troch brûkt. It gebou waard yn 1995 restaurearre.

## It besjen wurdich
* De Petrus en Pauluskatedraal.
* De Santa Maria Assunti-tsjerke.
* De fêsting fan Orsini fan 1545. 
* Fan 'e muorren en poarten is de Porta Sovana it bêst bewarre. 
* resten fan in akwadukt boppe op 'e rots.

De *Tempietto* ('lytse timpel') is in lytse grot, miskien fan natuerlike oarsprong, mar troch minskehannen oanpast. De Tempietto leit bûten it stedsje. Undúdlik is wat doel de bouwers der mei hiene.  

## Patroanhillige
De patroanhillige fan 'e stêd is Sint-Rochus.
PC 1979

De **[[PC]] fan [[1979]]** waard op woansdei 1 augustus ferkeatst. It wie de 126ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken de partoer 4 Vaas en partoer 16 Saakstra. De 126ste edysje waard wûn troch it partoer fan Sake Saakstra fan Winsum, Piet Jetze Faber fan Froubuorren en Flip Soolsma fan Boarnburgum. Piet Jetze Faber waard ta kening útroppen. 

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
PC 1982

De **[[PC]] fan [[1982]]** waard op woansdei 4 augustus ferkeatst. It wie de 129ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken de partoer 1 van der Veen en partoer 14 Saakstra. De 129ste edysje waard wûn troch it partoer fan Sake Saakstra fan Deinum, Piet Jetze Faber fan Froubuorren en Johannes Brandsma fan Seisbierrum. Piet Jetze Faber waard foar de tredde kear útroppen ta kening fan de PC. 

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
PC 1984

De **[[PC]] fan [[1984]]** waard op woansdei 1 augustus ferkeatst. It wie de 131ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken de partoer 8 Rinia en partoer 10 Saakstra. De 131ste edysje waard wûn troch it partoer fan Peter Rinia fan Makkum, Wieb van Wieren fan Marsum en Tunno Schurer fan Frjentsjer. Wieb van Wieren waard foar de twadde kear útroppen ta kening fan de PC. 

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
PC 1985

De **[[PC]] fan [[1985]]** waard op woansdei 31 july ferkeatst. It wie de 132ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken it partoer 8 Rutten en partoer 10 Saakstra. De 132ste edysje waard wûn troch it partoer fan Ruudt Rutten fan Winaam, Johannes van Dijk fan Seisbierrum en Tjerk de Groot fan Froubuorren. Johannes van Dijk waard ta kening útroppen. 

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
PC 1986

De **[[PC]] fan [[1986]]** waard op woansdei 30 july ferkeatst. It wie de 133ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken de partoer 8 Rutten en partoer 16 Rinia. De 133ste edysje waard wûn troch it partoer fan Peter Rinia fan Makkum, Wieb van Wieren fan Marsum en Tunno Schurer fan Frjentser. Tunno Schurer waard ta kening útroppen. 

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
PC 1988

De **[[PC]] fan [[1988]]** waard op woansdei 3 augustus ferkeatst. It wie de 135ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken de partoer 1 Saakstra en partoer 12 Rinia. De 135ste edysje waard wûn troch it partoer fan Peter Rinia fan Makkum, Johannes Brandsma fan Seisbierrum en Tunno Schurer fan Frjentsjer. Tunno Schurer waard foar de tredde kear útroppen ta kening fan de PC. 

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
PC 1989

De **[[PC]] fan [[1989]]** waard op woansdei 2 augustus ferkeatst. It wie de 136ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken de partoer 8 Kleefstra en partoer 16 Bierma. De 135ste edysje waard wûn troch it partoer fan Joop Bierma fan Sint-Jabik, Sake Porte fan Froubuorren en Hotse Rusticus fan Marsum. Joop Bierma waard ta kening útroppen.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
PC 1990

De **[[PC]] fan [[1990]]** waard op woansdei 1 augustus ferkeatst. It wie de 137ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken de partoer 8 Bierma en partoer 9 Veltman. De 137ste edysje waard wûn troch it partoer fan Coos Veltman fan Dronryp, Piet Jetze Faber fan Froubuorren en Tunno Schurer fan Frjentsjer. Coos Veltman waard ta kening útroppen.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
PC 1991

De **[[PC]] fan [[1991]]** waard op woansdei 31 july ferkeatst. It wie de 138ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken de partoer 5 Dijkstra en partoer 9 Seerden. De 138ste edysje waard wûn troch it partoer fan Erik Seerden fan Frjentsjer, Rinse Bleeker fan Tsjummearum en Thomas van der Meer fan Hurdegaryp. Erik Seerden waard ta kening útroppen.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale