open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ole Bull

**Ole Bull** (Bergen, 5 febrewaris 1810 – Lysøen, 17 augustus 1880) wie in Noarsk komponist.

## Biografy
Doe't Bull noch mar njoggen jier wie, spile er al fioelsolo's by de orkestferiening fan Bergen, *Harmonien*. Syn leararen wienen Niels Eriksen en Johan Henrich Poulsen, letter kaam Carl Mathias Lundholm dêr noch by. Bull wie lykwols meast autodidakt, mar hat him wol ûntjaan kinnen ta in firtuoas fioelist. Yn 1829 krige er kunde oan Louis Spohr yn Kassel en yn 1832 joech er syn earste konsert yn Parys. Hy troude in Française en krige kontakt mei de komponisten Frédéric Chopin en Heinrich Wilhelm Ernst. Hy wie tige populêr yn Itaalje en Ingelân. Yn de jierren 1836/37 joech er 274 konserten yn Ierlân en Ingelân.

Yn 1843 ferfarde er nei de Feriene Steaten, mar rjochte yn 1850 noch wol it Noarske Teater yn Bergen op.

Yn 1852 stifte er in koloanje yn Pennsylvania yn de Feriene Steaten op 3000 hektare lân ûnder de namme *Oleana* of *New Norway*. Hy hope dat er dêr it libben foar de Noaren makliker te meitsjen. Sy soene dêr yn harmony libje kinne en de Noarske tradysjes soene yn it nije fermidden oerlibje kinne, wie de bedoeling. Mar it projekt wie fan it begjin ôf ta mislearjen keard - it bergich gebiet wie net gaadlik foar lânbou en winters sieten hja dêr isolearre, mar ek wie Bull net saaklik genôch. Binnen twa jier wienen de measte kolonisten útwykt nei oare kontreien. It gebiet wurdt no *Ole Bull State Park* neamd.

Desillusjonearre gie er werom nei de muzyk en syn namme krige rillegau wer klank. Simmer 1864 wie hy de mentor fan de jonge Edvard Grieg, in neef fan him. Yn 1870 troude er nochris; doe mei in Amerikaanske.

Neist fioelist wie Bull ek komponist fan in tal lytsere wurken dy't neffens guonts in frijwat sentiminteel karakter hawwe. Hy skreau benammen foar de fioele, dêr't twa fioelekonserten by binne.

Hy stoar 1880 op it eilân Lysøen, by Bergen, Noarwegen oan kanker. Troch syn sosjale ynstelling jildt Bull wol as ien fan de grutte nasjonale en kosmopolityske persoanlikheden fan Noarwegen.
Jochum van der Woude

**Jochum van der Woude** (Ljouwert, 16 maaie 1994) is in akteur út Hurdegaryp en kollumnist foar de UIT-bylage fan de Ljouwerter Krante.

Doe't er acht jier wie krige er toanielles by Parnas, sintrum foar de keunsten yn Ljouwert. Nei fjirtjin jier yn Ljouwert wenne te hawwen ferhuze er nei Hurdegaryp. Nei syn skoaltiid op it Piter Jelles !mpulse yn Ljouwert waard er ôfwiisd op de jeugdteaterskoalle en woe doe ambulânsebroeder wurde. Van der Woude spile ek in skoft by jeugdsirkus Saranti en yn de lanlike finale fan de skoalierewedstriid Kunstbende yn de kategory *Theater & Performance*, dêr't er tredde waard. Skreau him yn by castingbedriuw Kemna en die meardere audysjes, wêrûnder dy foar Nova Zembla. Hy wurke dêr mei regisseur Reinout Oerlemans. Hy die yn 2012 audysje foar de Toanielskoalle yn Amsterdam en Arnhim.

Fan 2016 ôf wennet er yn Sutfen.

## Nova Zembla
Jochum spile yn de film Nova Zembla de rol fan Jan Frans fan Haarlim. Hy wie it jongste bemanningslid op it skip wêrmei't Willem Barents in noardlike trochgong nei de East besike te finen. As jongste rekke er befreone mei de haadrolspiler. Mei de bemanning makke hy de oerwintering op Nova Zembla mei. Yn de film spilen ek Doutzen Kroes, Robert de Hoog (as Gerrit van de Veer) en Derek de Lint.

## Rollen
;telefyzje
* 2015 - *Wildflowers*, Gouke
* 2013 - *Van God Los (telefyzjerige)*,  Kevin Kuipers
* 2013 - *Danni Lowinski (Nederlânske telefyzjerige)*, Lucas Vermaat
* 2013 - *Van Gogh: een Huis voor Vincent*, Cor van Gogh
* 2013 - *[[SpangaS]]*, Eddie
* 2013 - *[[Feuten]]*, Jeroen Beeksma
* 2012 - *Hoe overleef ik ....* (telefyzjerige) as Neuz yn de dielen:  Rooz? / Een enorme puinhoop? / Sam? / Een nieuwe Rosa? 
* 2011 - *Flikken Maastricht* as Melle
* 2012: *Hoe overleef ik?*, Neuz
* 2013: *Van Gogh: een Huis voor Vincent*, Cor van Gogh
* 2013: *[[SpangaS]]*, Eddie
* 2013: *[[Feuten]]*, Jeroen Beeksma
* 2013: *[[Van God Los (telefyzjesearje)|Van God Los]]*, Kevin Kuipers
* 2013: *Danni Lowinski*, Lucas Vermaat
* 2015: *[[Wildflowers]]*, Gouke

;Film
* 2011 - *Nova Zembla* as Jan Fransz
* 2013: *Feuten: Het Feestje*, Jeroen Beeksma
* 2014 - *Hoe overleef ik serie*, Francine Oomen

## Skriuwen
Begûn yn 2008 mei skriuwen doe't syn âlden skieden, en publisearre  syn gefoelens yn kollumns op ynternet.   
Wûn begjin 2011 de provinsjale foarronde "Write Now" yn Poppoadium Romein yn Ljouwert. Neist in jildbedrach bestiet de priis út in *[[masterclass]]* fan útjouwerij Augustus, in blog-kontrakt by Spunk.nl en optredens op it Geen Daden Maar Woorden Festival, De Nachten yn Antwerpen en Wintertuin yn Arnhim of Nymwegen.
Pannoanyske Flakte

De **Pannoanyske Flakte** is in grutte flakte yn sintraal/súdeast Jeropa dat ûntstien is doe 't de *[[Pannoanyske See]]* (yn it Plioseen) opdrûge. De Grutte Hongaarske Leechflakte (*Alföld*) foarmet de kearn fan it gebiet.

## Geografy
De flakte wurdt omsletten troch de Dinaryske Alpen, de Alpen en benammen de Karpaten. Benammen yn Hongaarske teksten wurdt ek wol sprutsen oer it **Karpatebekken**. De rivier de Donau tespjaltet it gebiet sawat middentroch.

Mei útsûndering fan de noardlike berchkrite leit Hongarije folslein yn de Pannoanyske Flakte. De Grutte Alföld foarmet, lykas sein, it sintrum fan it gebiet, mar ek West-Hongarije wurdt by de flakte rekkene. Sadat is it licht deldragende hert fan Transdanubië as de dêrfan troch it Transdanubysk middenberchtme (Hongaarsk: *Dunántúli-középhegység*) skieden Lytse Alföld yn it noardwesten.

Oanslutend by de Lytse Alföld heart yn it noarden ek it leechlân fan eastlik Eastenryk by de flakte. Dat jildt ek foar it by de Grutte Alföld oanslutende leechlân yn Transkarpatysk Oekraïne, yn Roemeenje en yn Servje. As lêste wurdt ek de fuortsetting fan de Transdanubyske heuvels yn Kroaasje ta it gebiet rekkene.

De flakte wurdt foarme troch de boaiem fan de Pliosene Pannoanyske see en bestiet út tsjokke lagen sedimint. Dêrop is letter in laach löss ôfsetten dêr't it gebiet, alhoewol't der net folle delslach falt, oer it algemien tige fruchtber troch is.

It Transsylvanysk Plato en de Lučenec-Košice Depresje (beide diel fan de Karpaten) waarden eartiidds ek ta de Pannoanyske Flakte rekkene neffens âlde of net-geomorfologyske yndielings. 

## Regio's
De ferskillende regio's, dy't harren net altyd oan de steatswetten hâlde, binne (mei dûbelen):

* Baranya, Baranja (Hongarije, Kroaasje)
* Bačka, Bácska (Servje, Hongarije)
* Banaat (Roemeenje, Servje, Hongarije)
* Burgenland (Neusiedler Bassin), Eastenryk
* Crişana (Roemeenje)
* de Grutte Hongaarske Leechflakte, Hongarije, Roemeenje, Servje
* de Lytske Hongaarske Leechflakte, Hongarije, Slowakije
* Mačva (Servje)
* Moslavina (Kroaasje)
* Podravina (Kroaasje, Hongarije, om de rivier de Drava) 
* Podunavlje (Servje, Kroasje, rûnom de rivier de Donau) 
* Pokuplje (Kroasje, rûn de rivier de Kupa)
* Posavina (Kroaasje, Bosnje en Herzegovina, Servje, om de rivier de Sava)
* Potisje (Servje, om de rivier de Tisa)
* Šajkaška (Servje)
* Semberija (Bosnje en Herzegovina)
* Slavonië (Kroaasje)
* Syrmië (Servje, Kroasje)
* Transkarpaasje (Oekraïne)
* Vojvodina (Servje)

## Sjoch ek
* Pannoanje
* Attila de Hun

## Keppeling om utens
* Kaart
Skellefteå

**Skellefteå** is de haadstêd fan de gemeente Skellefteå yn it lânskip Västerbotten en de provinsje Västerbottens län yn Sweden. De stêd leit oan de Europeeske wei 4, en oan de rivier de Skellefte älv dêr't de stêd nei neamd is. Skellefteå hat in treinferbining, in stasjon en in fleanfjild.

## Skiednis
Der binne oanwizings dat Skellefteå al bewenne waard om 1000 n.Kr. hinne troch de Samen en mooglik ek de Finske befolking.

De namme Skellefteå wurdt beskôge as in staveringsfariant fan *Skelepht* út 1327, mar wis is de oarsprong net.

Yn de 14e iuw waard der al besocht om de bewenners fan de omkriten fan Skellefteå te kristenjen. Norrland waard lykwols earst iuwen letter as de rest fan Sweden ta it kristendom brocht, omdat noardlike plakken sa as Skellefteå foar in grut part noch ûnûntdutsen gebiet wiene. De stêd sels is noch hiel jong, feitlik ien fan de jongste yn Norrland. It waard yn 1845 troch kappelaan Nils Nordlander stifte.

Yn de 20e iuw hat Skellefteå him ûntjûn ta in yndustry- en mynboustêd en waarden in protte âlde houten huzen ferfongen troch stiennen wenten.
De grutste partikuliere wurkjouwer yn Skellefteå is de mynboukompanjy Boliden AB, mei sa'n 1200 wurknimmers. It bedriuw wint gouderts en dêrom wurdt Skellefteå somtiden oantsjut as de Goudstêd. Yn de 90er jierren makke de kompjûteryndustry opgong, sadat Ericsson en Tieto Enator ek wurkjouwers fan belang wurden binne.

## Sport
* Skellefteå AIK, in Iishockeyklub dy't út yn de heechste Sweedske League
* Morön BK, fuotbalklub, spilet yn 2e difyzje Norrland.
* Skellefteå FF, fuotbalklub yn de 2e difyzje Norrland.
* Sunnanå SK, fuotbalklub, fral bekend om syn spilers yn de frouljustakke (mei kampioenskippen yn 1982 en 1988)
* Soo Shim Taekwondo Klubb, Swedens meast súksesfolle taekwondo klub.


File:Alvsbrinken skelleftea.jpg|*Stedspark*
File:Skelleftea airport.JPG|*Fleanfjild Skellefteå*
File:Skellefteå1870.JPG|*Sicht op Skellefteå yn 1870*


## Berne yn Skellefteå
* Bo Nilsson (1 maaie 1937), komponist
* Margot Wallström (1954), Sweedsk politika
* Joakim Nyström (1963), Sweedsk tennisspiler
* Robert Dahlgren (1979), Sweedsk autokûreur
* Victoria Silvstedt (1974), Sweedsk model en aktrise
Poppoadium Romein

**Poppoadium Romein** waard yn septimber 2006 oprjochte en ûntwikkele him as poppoadium fan Ljouwert. It gebou stie oan de Beginestrjitte, flakby it Hofplein en wie aktyf oant 2015. Poppoadium Romein sleat syn doarren fanwege de bou fan it nije Ljouwerter poppoadium Neushoorn.

## De Fryske poptimpel
Poppoadium Romein programmearre alle wiken in breed programma. It poadium wie tige súksesfol mei syn metalprogramma. Grutte nammen as Entombed, Behemoth, Amorphis, Gorgoroth, Impaled Nazarene, Marduk, Vader, Ensiferum en Sepultura treden hjir op. Troch de karakteristike sfear waard it poppoadium ek wol 'lyts Paradiso' neamd, nei poppoadium Paradiso yn Amsterdam. 

De grutte seal fan Romein hie in kapasiteit fan 500 besikers. Ek wiene der mei regelmaat optredens yn it kafee, dat romte biedt oan 125 besikers. Der wurken in soad frijwilligers yn Poppoadium Romein, yn de hoareka, technyk, promoasje, ljocht en lûd. De deiske lieding wie yn hannen fan in professjonele stêf.

## Tsjerke
Poppoadium Romein siet yn de eardere Westertsjerke, fan oarsprong de kapel fan it begynhof. Sûnt 1992 siet hjir Teater Romein, neamd nei stedsarsjitekt Thomas Adrianus Romein, dy't de tsjerke yn 1845 ferboude.
Haytsmastate (Minnertsgea)

De **Haytsmastate** wie in state yn Minnertsgea, gemeente It Bilt. Krekt bûten Minnertsgea, links fan de wei rjochting Tsjummearum, leit heal ferskûle efter in grutte en 2,8 meter hege terp, in pleats mei de namme Haytsmastate. De eigentlike stins/state sil grif op de hege terp stien hawwe.

De Haytsmastate is grif ûntstien yn de 15e iuw. Christianus Schotanus meldt yn syn "Beschryvinge van de Heerlyckheydt van Frieslandt" yn 1664 hielendal gjin geen Haytsmastate wyls de "Tegenwoordige Staat van Friesland" ± 1780 allinnich skriuwt dat Haytsmastate *al voor lang weggebroken* is. In gelok dat doarpshistoarisy as Dr. Wumkes en ds. Winsemius mear ynformaasje boppe wetter tild hawwe.

Haytsmastate hie al yn de 15e iuw in eigen kapel, stifte troch Atte Haitsma en syn buorman Atte Fernia. De kapel hie in eigen preester. Dy funksje waard yn 1543 ferfold troch Offcke Offckes fan Haytsma, in pakesizzer fan de stichter.
Oan de hân fan grêfsarken is bekend dat yn de tsjerke fan Minnertsgea begroeven binne Hoyte Haytzema yn 1633, Rein Hoytes Haytzma yn 1645, Saeske Reyns Haitzma yn 1671 en Hoite Reins Haytzema yn 1685. Se hawwe frij seker opinoar folgjend de state yn besit hân.

Yn 1700 is de state eigendom fan Wyger Sybes dy't troud wie mei Rinske fan Haitsma, nei alle gedachten in dochter fan de foarige eigener. Se wie ek eigener fan de pleats oan de Mieddyk mei stimnûmer 9, dêr't tsjintwurdich garaazje De Groot sit.

## Bewenners
* 15e iuw Atte Haitsma
*? - 1540 Offcke Attes Haitsma
* ? - 1633 Hoyte Haytzema
*1633 - 1645 Rein Hoytes Haytzma
*1645 - 1671 Saeske Reyns Haitzma
*1671 - 1685 Hoite Reins Haytzema
*1700 Wyger Sybes en Rinske van Haitsma
* 1948 de hear B. Jukema
Lânskippen fan Sweden

De **lânskippen fan [[Sweden]]** (Sweedsk: *Sveriges landskap*) binne histoaryske regio's dy't lykwols gjin bestjoerlike funksje hawwe, mar wol wichtich binne op it mêd fan bygelyks kultuer en folkloare, streektaal, toerisme en geografy. Yn neislachwurken wurde oer it algemien sawol de provinsje dêr't in plak ta heart as it lânskip dêr't it plak yn leit neamd.

De Sweedske lânskippen moatte net troch elkoar helle wurde mei de Sweedske provinsjes (Sweedsk: *län*), dy't in modernere, suver bestjoerlike yndieling foarmje. De nammen fan dy provinsjes einigje altyd (útsein it lânskip *Bohuslän*) op *län* (losskreaun en sûnder haadletter), ek yn it deistich taalgebrûk. De measte provinsjes binne nei lânskippen ferneamd. Sa is de provinsje Skåne län nei it lânskip Skåne neamd, mar de provinsje dêr't it lânskip Närke it súdlik part fan foarmet, hjit Örebro län, nei de stêd Örebro.

De bestjoerlike funksje fan de lânskippen is hielendal oernaam troch de provinsjes. Sy hawwe gjin offisjele haadstêd en gjin bestjoersorgaan. Jongere leden fan it keningshûs krije tradisjoneel de titel hartoch fan ien as mear lânskippen, sa as kroanprinsesse Viktoria, dy't hartoginne fan Västergötland is. De lânskippen hawwe dêrnjonken symboalen fan kulturele, skiedkundige as folkloarystyske aard. Dat kin in flagge (soms), in typyske lânskipsblom, klaaiïng of sokssawat wêze.

De lânskippen bliuwe lykwols fan belang foar de regionale identiteit fan de Sweden. At Sweden fertelle oer it plak dêr't sy wei komme of oer har dialekt prate, dan neame sy net de provinsje, mar it lânskip. It heart ta de parate kennis fan de Sweden dat sy witte yn hokker lânskip in plak leit, fan de provinsje hawwe sy faak gjin aan.

## De lânskippen

## Sjoch ek
* Bestjoerlike yndieling fan Sweden
Peymastate (Ternaard)

**Peymastate** wie in state fier eastlik fan Ternaard, gemeente Dongeradiel. Hy foarme in Ternaarder enklave yn de noardeastlike himrik fan Hantumhuzen. It terrein is no boulân.

De state is faaks yn de rin fan de 16e iuw ûntstien. Peyma is in steatlike eigenierde state dy't nei alle gedachten yn de Midsiuwen gjin ferdigenbere stins hie en dêr't de bewenners fan ek net ta de haadlingen hearden. Yn de 16e iuw krigen de famylje en de state mear en mear oansjen. Der wienen houliken mei aadlike partners, ûnder harren sels in Liauckema fan Seisbierrum. Oan it oansjen fan de famylje droech ek it troch Worp fan Peyma († 1624) ynstelde fideicommis by, wêryn ûnder mear bepaald waard dat de namme eventueel ek yn froulike line fererve moast. De namme waard dêrtroch in fêst bestândiel fan in soad gearstalde nammen, lykas fan Peyma Hopperus, fan Peyma Dorville, Boekhout fan Peyma, Beintema fan Peyma ensfh. De lêstneamde famylje waard yn 1697 en 1871 yn de ryksadelstân ferheft.
Yn 1698 is it hast 35 hektare grutte guod yn besit fan "wijlen dr. Johannes Peyma twee pupillen, voor 1/6", "Petronella van Peyma, voor 1/6", "de drie kinderen en erven van wijlen Onuphrius Beintema van der Meulen, voor 1/2, papist" en "Agatha Lucia â Peyma, voor 1/6". By de bern fan Onuphrius Beintema van der Meulen stiet fermeld dat se de brûkers wiene, mar ek stiet Abe Hiddes fermeld as brûker fan de helte fan it guod. Mooglik as pachter fan de trije oare eigeners, wat wiist op skeel tusken de eigeners en in twadieling fan it guod.

Yn 1728 hearde it guod foar de helte oan de widdo fan Ids Jans en de oare helte oan har soan Harmen Idses. Hy wie ek eigener fan de ûnder Hantumhuzen lizzende oangrinzjende (eardere?) states Rintjema en Tjallema en ferpachte Peyma oan Claas Tjommes.
Wat besuden fan Rintjemastate lei in twadde Peymastate op it grûngebiet fan Hantumhuzen.

Yn 1832 wie de state ôfbrutsen. It grutte rjochthoekige perseel oan de Peazens, in Ternaarder enklave yn de himrik fan Hantumhuzen, wie lykwols noch goed as hûsplak te werkennen. Ek op de topografyske kaart fan 1930 is it stateterrein noch dúdlik te ûnderskieden as in hast rjochthoekige hap út fjouwer oare perselen. By in lettere werynrjochting fan de lannen binne lykwols de grêften dimpt en is der in sleat yn noard-súd rjochting dwers troch it terrein groeven.

## Bewenners
* - 1624 Worp fan Peyma
Hotze de Roospriis

De **Hotze de Roospriis** is in priis dy't alle jeirrren útrikt wurdt oan in debutearjende berneboekeskriuwer. Skoalbern út de gemeente Zaanstad kinne hjirfoar harren stim útbringe. De priis is vferneamd nei Hotze de Roos, auteur fan ûnder oare De Kameleon. 

De priis waard foar it earst útrikt yn 2001. Oant en mei 2005 wie Zaanstad sponsor fan de priis en waard de winner it boek dat yn de twa leeftiidskategoryen fan de Nederlânske Bernesjuery de measte stimmen krige.

By de priis gaat heart in bedrach fan € 4.500.

## Winners
* 2001 - J.K. Rowling foar *[[Harry Potter en de Gevangene van Azkaban (boek)|Harry Potter en de Gevangene van Azkaban]]*
* 2002 - J.K. Rowling foar *[[Harry Potter en de Steen der Wijzen (boek)|Harry Potter en de Steen der Wijzen]]*
* 2003 - Francine Oomen foar *[[Hoe overleef ik-serie|Hoe overleef ik mezelf?]]*
* 2004 - Francine Oomen foar *Hoe overleef ik een gebroken hart?* en Sanne de Bakker foar *Bang voor Meester Tark?!*
* 2005 - Francine Oomen foar *[[Hoe overleef ik-serie|Hoe overleef ik met/zonder jou?]]*
* 2006 - Niki Smit voor *100% Nina* 
* 2007 - Maren Stoffels foar *Dreadlocks en Lippenstift*
* 2008 - Janneke Schotveld foar *Villa Fien*
* 2009 - Manon Sikkel foar *Is liefde besmettelijk? Door IzzyLove*
* 2010 - Ellen Stoop foar *Jade, bijna elf*
* 2011 - Hein Dolen foar *Op naar de Olympos*
* 2012 - Claudia Jong foar *Wolfje
* [[2013]] - [[Jozua Douglas]] foar *De verschrikkelijke badmeester*
* [[2014]] - [[Daiënne Merkies]] foar *Een vampier van niks*
* [[2015]] - [[Curt Fortin]] & [[Nick van Leent]] foar *Yakanuko - Een gevaarlijke opdracht*
* [[2016]] - [[Chariva]] foar *Sinterklaas voor grote kinderen*
* [[2017]] - [[Hajo Visscher]] foar *Verdronken geheimen*
* [[2018]] - [[Sunna Borghuis]] foar *Dikke Vik en Vieze Lies worden vrienden*
* [[2019]] - [[Barbara Barend]] en [[Marlies van Cleeff]] foar *Dromen van succes*
* [[2020]] - [[Maria Genova]] foar *What the H@ck?*
* [[2021]] - [[Bart Meijer (presintator)|Bart Meijer]] en [[Michiel Eijsbouts]] foar *Lees dit boek niet!*
* [[2022]] - [[Rico Hop]] foar *Dwars & Co*
* [[2023]] - [[Marcel Groenewegen]] foar *Gameboek-Schaduwkraai''
Reinout Oerlemans

**Reinout Oerlemans** (Mill, 10 juny 1971) is in Nederlânske akteur, regisseur, telefyzjepresintator en -producer.

## Karriêre
Oerlemans krige lanlike bekendheid as Arnie Alberts yn de Nederlânskse soaprige *[[Goede tijden, slechte tijden]]*, in rol dy't hy seis jier lang (fan 1990 - 1996) die.

Nei seis jier *Goede Tijden* stoppe hy mei aktearen en lei him ta op presintearjen. Oerlemans presintearre de programma's: *Heartbreak Hotel*, *Gekkenhuis*, *Wedden Dat*, *[[Idols]]* en de talkshow *Pulse*. Yn 2001 rjochte hy syn eigen produksjebedriuw op: Eyeworks. *De Bauers*, So You Wanna Be A Popstar en de *[[De Nationale IQ Test (Nederland)|IQ-test]]* binne populêre programma's fan it produksjebedriuw. Foar Talpa en Versatel produsearret Oerlemans de fuotbalwedstriden. En yn 2004 wûn hy de Suilveren Televizier Stjer foar de bêste manlike televysjepersoanlikheid. Nei 15 jier foar RTL 4 wurke te hawwen ferhuze hy yn septimber 2005 nei de TROS. By de TROS presintearret hy koart as opfolger fan Ivo Niehe de *TV Show*. Yn desimber 2007 nimt Niehe de *TV Show* wer oer. Hy presintearre yn 2007 ek it programma Lachen met de TROS. Oerlemans stiet mei syn bedriuw Eyeworks op it tredde plak fan de Quote 100% Selfmade, in list mei rike ûndernimmers fan ûnder de 40 dy't harren fortún eigenhannich garre hawwe.

## Persoanlik
Tegearre mei syn frou sûnt 2005, Daniëlle Overgaag hat Oerlemans fjouwer bern. De húshâlding wenne fan 2008 oant 2009 yn Los Angeles en wennet no wer yn Nederlân.

## Telefyzje
### Akteur
* Goede tijden, slechte tijden (1990-) - Arnie Alberts (1990-1996)

### Presintator
* Heartbreak Hotel
* Gekkenhuis
* Wedden Dat
* Idols
* Superster
* Pulse
* Gouden Loeki
* Straatprijs.Postcode Record show (1998)
* De Tien
* Typisch 80

## Regisseur
* Komt een vrouw bij de dokter (2009)
* Nova Zembla (2011)

## (Film)Produsint
* New Kids Turbo (2010)
* De gelukkige huisvrouw (2010)
* Nova Zembla (2011)
* New Kids Nitro (2011)
* Test The Nation
* Ticket To The Tribes
* Who Wants To Marry My Son
* CQC
* OctoMom Me & My 14 Kids
* Beat The Blondes
* The OCD Project
* The Italian Dream
* I Know What You Did Last Friday
* Love Triangle with Wendy Williams and Extreme Makeover: Weight Loss Edition (Obese)
Dette Glashouwer

**Dette Glashouwer** (Hylpen, 1960?), is in Fryske aktrise, mime-spylster en teätermakster út Amsterdam. Hja is famylje fan dûmny Willem Glashouwer sr., ien fan de oprjochters fan de Evangelyske Omrop.

Hja foarme mei Peer van den Berg en Henk Zwart Suver Nuver fan 1987 oant en mei 2008. Se makke ûnder oare de foarstellingen J.C. Superman (2003) skreaun troch Tom de Ket, *Extase* (2005/2006), *Triple Bill* (2006) en *Zum wohl* (2008). Suver Nuver spile in oantal lokaasjeprojekten op festivals lykas de Parade en Oerol. Moniek Merkx regissearre Dette yn in oantal produksjes fan Suver Nuver. Dêrneist spile hja yn de ko-produksje *Bloedverwanten* fan Max en Suver Nuver. Dette makke dêrnei solo-optredens. Troch de besunigings op keunst waard Glashouwer twongen har relaasje mei jild te ûndersykjen. Dêrom toerde se yn 2010 troch Amearika mei de *ultra-low* budgetfoarstelling *Yes! To live and Love*, wêrby't se by minsken útfanhúzjend en apparatuer by elkoar skarreljend yn sealtsjes en by minsken thús optrede. Hja wûn dêrmei de Media-matic-award.

Pieter Verhoeff makke yn 1999 in portret fan har yn "Dette's Memmetaal" en benammen har relaasje mei Fryslân (Hylpen) en it Frysk.

## Programma's
* *Money, money, money* (2013)
* *Geld en genoeg* (2010)

## Keppeling om utens
* Dette en Suver Nuver op Facebook
Jelgerhûsstate

De **Jelgerhûsstate**, ek **Canterhoven**, **Catershoven** en **Zorgvliet** wie in state Achter de Hoven op de hoeke fan de tsjintwurdige Verstolkstrjitte yn Ljouwert. 

It boujier is ûnbekend. Yn 1458 wie sprake fan “dio Nes deer lidsen is by Jelgher Herstera wey”. In ‘nes’ is lânpunt dy't fanút heger lizzende grûn yn it leechlân útstekt. Dizze ‘nes’ lei op it plak dêr't de wei “Achter de Hoven” nei it noarden ta bûcht. Sa’n ‘nes’ wie in gaadlik plak om huzen, in pleats of in stins te bouwen. Yn dit gefal lei der in buorskip fan in oantal húskes en stie hjir de stins fan de famylje Jelgerhuis. It hiem grinze oan de Huzumer Himrik dat oan de oare kant fan it rivierke de Potmarge leit.

Yn 1567 waard it hûs bewenne troch Pier Jelgerhuis en yn 1600 troch Haye Scheltema. Yn 1728 wurdt Douwe Upckes as eigener neamd.
Yn de 18e iuw wurdt it hûs op dat plak as “Canterhoven” en “Catershoven” fernijd. Oan de boustyl te sjen (op in tekening fan Stellingwerf fan 1723) is dit Jelgerhuis/Canterhoven boud oan it begjin fan de santjinde iuw.

As yn de earste helte fan de 19e iuw de hear Dodonius Pierius van Kolde Reneman it hûs fernijt en ferfraait hjit it “Zorgvliet” hearde der 70 pûnsmiet grûn by. Om 1850 wurdt it hûs bewenne troch dy syn dochter juffer F.O.R. Reneman.

## Bewenners
* 1576 Pier Jelgerhuis 
* 1600 Haye Scheltema 
* 1832 D.P. van Kolde Reneman 
* 1850 mej. F.O.R. Reneman
Charlotte's Web (film út 1973)

***Charlotte's Web*** is in Amerikaanske dramafilm yn 'e foarm fan in lange tekenfilmmusical út 1973, regissearre troch Charles A. Nichols en Iwao Takamoto. De film is basearre op it berneboek mei deselde namme fan E. B. White. De film duorret ûngefear 94 minuten.

It wie de earste fan yn totaal trije films dy't Hanna-Barbera Productions ea útbrocht dy't net baseare wienen op ien fan har eigen animaasjefilms. Dêrnei folgen *[[Heidi's Song]]* (1982) en *[[Once Upon a Forest]]* (1993).

In ferfolch op de film, *[[Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure]]*, waard útbrocht yn 2003. Itselde ferhaal ferskynde yn 2006 as gewoane film.

## Rolferdieling
* Henry Gibson as Wilbur
* Debbie Reynolds as Charlotte A. Cavatica
* Paul Lynde as Templeton
* Agnes Moorehead as de Ganzen
* Don Messick as Jeffrey
* Herb Vigran as Lurvy
* Pamelyn Ferdin as Fern Arable
* Martha Scott as Mrs. Arable
* Bob Holt as Homer Zuckerman
* John Stephenson as John Arable
* Danny Bonaduce as Avery Arable
* William B. White as Henry Fussy
* Dave Madden as de Raam en oaren
* Joan Gerber as Edith Zuckerman
* Rex Allen as de ferteller

## Nûmers
* "Chin Up"
* "I Can Talk!"
* "Zuckerman's Famous Pig"
* "A Veritable Smorgasbord"
* "We've Got Lots In Common"
* "Mother Earth and Father Time"
* "There Must Be Something More"
* "Deep In The Dark/Charlotte's Web"

## Keppelings om utens
*  Ynformaasje oer ''Charlotte's Web'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)
Pontyske Griken

Mei **Pontyske Griken** wurde ornaris alle Griken oantsjutten út de Pontus en oare omkriten lâns de Swarte Seekust. Hja wenje benammen yn Grikelân, Georgje, Ruslân, de Oekraïne (de Krim), Kazachstan en Turkije. Tradisjoneel sjoen sprekke sy Pontysk, in fariant fan it Gryksk. Wat religy oangiet binne de Pontyske Griken Gryksk-orthodoks kristlik of soennitysk islamitysk (fral dy't yn Turkije libje).

## Skiednis
Under de  Earste Wrâldkriich en de dêrop folgjende Turkse Unôffhinklikheidsoarloch (dêr't de Gryksk-Turkse Oarloch diel fan útmakket) kamen in protte Anatolyske Ponten om it libben. Yn 1923 waarden de measte fan de oerlibjende Pontyske Griken nei Grikelân oerbrocht, as gefolch fan de befolkingsútwikseling tusken Turkije en Grikelân.
Saranti

**Saranti** is in jeugdsirkus út Ljouwert, oprjochte yn 1959. It is as ien fan de âldste jeugdsirkussen yn Europa ûntstien yn gearwurking  mei de Ljouwerter boarterstúnferiening It Westen. De feriening is neamd nei Saranti, in âld famylljespul, dat kado eartiids kado jûn waard troch ien fan de sparbanken.

Inisjatyfnimmer wie de hear Akker, in militêr mei in lange sirkuseftergrûn. It jeugdsirkus hâldt publyksfoarstellings foar klanten en opdrachtjouwers. Yn de begjinjierren waard oefene en treend yn in buerthûs. Letter kaam in oefenromte, de 'Residinsje' oan de Goudenregenstrjitte tusken nûmer 49-51. By de oprjochting moasten bern in jier stâlfeint wêze, dat is letter feroare. Der is in artistyk lieder en twa treners (âld-artysten) 4 helptreners (ek âld-artysten) en soms wurdt help frege foar dûns of eat dat aardich is foar de show. Lange tiid bestie ek in feriening ‘Freoneclub fan Saranti’, oprjochte yn 1986 om Saranti te ûndersteunen en om it kontakt tusken âld-artysten, -meiwurkers en -bestjoersleden te ûnderhâlden.  Neist it bestjoer bestiet de feriening út frijwilligers. 

Nei in opliedingstiid wurde nije leden ien fan de âldste sirkussen fan Europa. Bern fan 7 oant achttjin jier wurde sa gau mooglik by de show belutsen. Dat kin mei jonglearen, balansearjen op kûgels, koardrinnen, ientsjillers beride, mar ek clowns en akrobatyk steane op it programma.
Provinsjes fan Sweden

De **provinsjes fan [[Sweden]]** (Sweedsk: *Sveriges län*) foarmje de heechste regionale bestjoerslaach fan it lân. Der binne hjoeddedei 21 provinsjes dy't elts in eigen bestjoer (*länsstyrelse*) mei in gûverneur (*landshövding*) hawwe. Dizze provinsjebestjoeren funksjonearje as nasjonale autoriteiten dy't tafersjoch hâlde op de gemeenten, en politike doelen mei it regear koördinearje.
 

De 21 provinsjes binne fierder opdield yn 290 gemeenten.

## Skiednis
De provinsjes waarden yn 1634 op inisjatyf fan greve Axel Oxenstierna oprjochte, om de Sweedske lânskippen te ferfangen, mei it doel in modernere bestjoersyndieling te skeppen. 

De grutste wiziging wie der nei de Finske Oarloch (1808-1809), doe't Sweden twongen waard om de eastlike greefskippen oan Ruslân ôf te stean as gefolch fan de Frede fan Fredrikshamn (1809). Dochs wurdt it systeem nei goed 370 jier noch hieltyd brûkt.

## Sjoch ek
* Sweedske lânskippen
Wobbingastate

**Wobbingastate** of **Wobbemastate** wie in state in eintsje benoarden Weidum yn de gemeente Baarderadiel, no Littenseradiel.

In stins mei de namme Wobbinga wurdt foar it earst neamd yn 1347. Op dizze stins moat Wibrandus Wobbinga, 15e abt fan it kleaster Lidlum (fan 1347 - 1351) berne wêze. De stins hearde destiids ta oan dit kleaster. Under it bewâld fan abt Thetardus (1386-1422) is dizze úthof troch de Skieringer edelman Sikke Sjaerda swier skansearre. Abt Thetardus hie nammentlik in stins boud op Miedum ûnder Tsjom, tige tsjin it sin fan de Sjaerdema’s, dy't gjin fersterke huzen neist harren besit hawwe woenen fan dit machtige kleaster dat yn de Fetkeaperske duchtich meifocht yn de ûnderlinge twisten. Ut wraak waard yn 1389 it kleaster plondere en yn de brân stutsen en mei in oantal úthôven fan dit kleaster gie it krektlyk. Ek Wobbingastate moast dit lot ûndergean. Yn de 18e iuw is it goed yn dielen ferkocht, wylst de stinswier letter ôfgroeven is.

## Bewenners
* 1347 - 1351 Wibrandus Wobbinga, 15e abt fan it kleaster Lidlum
* 1386 - 1422 abt Thetardus
Västerås

**Västerås** (sprek út as: wester-oos) is in stêd yn it lânskip Västmanland yn Midden-Sweden. It is it haadplak fan de gemeente Västerås en de haadstêd fan de provinsje Västmanlands län. De stêd hie 107.005 ynwenners yn 2005 en in oerflak fan 5173 hektare. It plak leit oan de Mälarmar, krekt as Stokholm, dat sa'n 100 kilometer be-easten Västerås leit.

Västerås hat in katedraal út de 13e iuw.

Västerås is grut wurden troch twa ynternasjonale yndustryen, ASEA (no ABB), dy't Sweden as spesjalist op it mêd fan swiere elektrotechnyk op de kaart set hat, en in grut metaalbedriuw. Yn 1990 fierde Västerås syn tûzenjierrich bestean.

## Ferskaat
* Västerås wurdt ek wol "de komkommerstêd" (*gurkstaden*) neamd.
* *Jazzens Museum* is it earste jazzmuseum fan Europa.
* Yn Västerås begjint de *[[Bruksleden]]*, in 250 km lange kuierrûte tusken Västerås en Avesta.

## Berne yn Västerås
* Lars Gustafsson, skriuwer 
* Mai Zetterling (1925-1994), aktrise en filmregisseur
* Stefan Pettersson (1963), fuotballer


File:Västerås-Vasaparken.jpg|*Vasapark*
File:Västerås-Stadshotell.jpg|*Stedshote*l
File:Västerås-turbinhus.jpg|*Turbinegebou (hydro-elektrisiteit)*
File:Anundshog_Vasteras.jpg|*[[Anundshög]], in gebiet mei [[tumulus]]sen, 7km bûten de stêd*
File:Västerås_skyskrapa.jpg|*De [[wolkekliuwer]] fan Västerås*
Karlskrona

**Karlskrona** is de haadstêd fan de gemeente Karlskrona yn it lânskip Blekinge en de provinsje Blekinge län yn Sweden. It plak is teffens de haadstêd fan de provinsje Blekinge län. It plak is ferneamd as Sweden syn iennige Barok-stêd. 

Karlskrona is Swedens iennichst oerbleaune marinebasis en it haadkertier fan de Sweedske kustwacht. De stêd leit op it eilân Trossö. It eilantsje Stumholmen wie earder eigendom fan de marine en hjoeddeis sit it Nasjonaal Marinemuseum dêr. De floatbasis fan Karlskrona, dêr't de stêd syn stifting yn 1680 oan te tankjen hat, stiet sûnt 1998 op de wrâlderfgoedlist fan UNESCO.

Karlskrona wurdt yn haadstik VIII fan Nils Holgersson fan Selma Lagerlöf beskreaun.

## Partnerstêden
*  Hillerød
*  Horten
*  Loviisa
*  Ólafsfjörður
*  Klaipėda (sûnt 1989)
*  Gdynia (sûnt 1990)
*  Baltiejsk (sûnt 1995)
*  Rostock (sûnt 2000)

## Berne yn Karlskrona
* Catharina Palmér (1963), komponiste, oargeliste, pianiste en fioeliste


Ofbyld:Karlskrona founding fathers.jpg|*De stifters fan de stêd*
Ofbyld:Admiralstorn karlskrona väst.jpg|*De Admiraalstoer*
Ofbyld:Fredrikskyrkan Karlskrona.jpg|Frederikstsjerke oan it merkplein
Ofbyld:Church of Holy Trinity Karlskrona.jpg|*Tsjerke fan de Hillige Trije-ienheid*
Falun

**Falun** is in plak yn de gemeente Falun yn it lânskip Dalarna yn Sweden, yn de provinsje Dalarnas län, dêr't it ek de haadstêd fan is.

De rivier de Faluån rint troch de stêd. Noardwestlik leit de mar Varpan en súdeast fan de stêd de gruttere mar Runn.

Falun is ferneamd fanwege it Myngebiet fan de Grutte Koperberch, dat op de Wrâlderfgoedlist fan UNESCO stiet. Hoewol't de myn sels net mear yn bedriuw is, is Falun nog altyd in yndustrystêd fan belang.

Al yn de 11e iuw wienen boeren dwaande mei it winnen fan koper dêr't it gebiet sa ryk oan is. Troch it koper hawwe de Sweedske keningen yn de 17e en 18e iuw tal fan fjildtochten finansierje kind. Ein 17e iuw sette de delgong fan de koperdollerij al yn en yn 1992 waard dermei opholden. Doe wie der sa'n heal miljoen kilo fan wûn. Troch de mynbou is der in gongestelsel fan wol 80 km lingte.

De houtyndustry is foar de mynbou yn it plak kaam. Fral doe't Falun oan it spoar kaam te lizzen, koe dy yndustry him  goed ûntjaan. Fierders is Falun in sintrum foar nasjonale en ynternasjonale wintersportwedstriden.


Ofbyld:falun3.jpg|*Sicht op Falun fan de skiskâns ôf*
Ofbyld:StKbka2.JPG|*De "Grutte Koerberchtsjerke", 14e iuw.*
Ofbyld:Church Falun.jpg|*Tsjerke yn 't sintrum*
Ofbyld:Falun Gruva.jpg|*Ald pompgebou fan de myn yn Falun*
Linda Rosing

**Linda Rosing**, feitlik **Linda Thelenius**, berne as Linda Maria Elisabeth Gedin, (6 jannewaris 1974) is in Sweedsk model, telefyzjepersoanlikheid en -presintator en sjongster. Rosing waard yn 2003 ferneamd yn Sweden doe't sy meidie oan it *realityprogramma* Big Brother.

## Diskografy
*2004 – *Summer Love*
*2006 – *Forget Me, Forget Me Not* (as Bionda)

## Keppeling om utens
*Linda Thelenius, Linda Thelenius har offisjele webside
Sven Nordqvist

**Sven Nordqvist** (Helsingborg, 30 april 1946) is in Sweedsk skriuwer en yllustrator fan berneboeken. Hy is it meast ferneamd fan syn rige 'Pettson en Findus', oer in âlde boer, Pettson, en syn tûke kat, Findus.

## Wurkpaad
Nordqvist waard berne yn Helsingborg en grutbrocht yn Halmstad, Sweden. Hy woe yllustrator wurde, mar waard troch ferskate keunstakadeemjes ôfwiisd. Yn it plak dêrfan studearre er doe arsjitektuer oan it Technologysk Ynstitút fan Lund en wie dêr ek in skoft learaar arsjitektuer. Tagelyk besocht er wol om oan it wurk te kommen as yllustrator en dat slagge ek. Hy makke advertinsjes, posters en plateboeken. 1983 wûn er de earste priis yn in berneboekewedstriid, sûnt hat er him allinne noch talein op it skriuwen en yllustrearjen fan berbeboeken.

Nordqvist hat sawol Dútske as Sweedske prizen wûn. De Pettson en Findus-boeken binne benammen populêr yn Dutslân. 'Pettson en Findus' waard teffens bewurke foar telefyzje yn 1999.

Yn 2007 wûn er de literêre *Augustpriset* yn de kategory berneboek, foar it boek *Var är min syster?* ('Wêr is myn suster?'). Yn 1992 krige er de *Deutscher Jugendliteraturpreis*.
Halmstad

**Halmstad** is de haadstêd fan de gemeente Halmstad en de haadstêd fan de provinsje Hallands län yn it lânskip Halland. It plak hat 59.005 ynwenners (2005) en in oerflak fan 3301 hektare. Halmstad leit op it plak dêr't de rivier de Nissan yn see útmûnet.

## Skiednis
Halmstad soe al foar de 11e iuw bestien hawwe en wie in hannelsplak. Ut reden fan oerstreamingen waard de delsetting in tal kilometers nei it noardeasten ferpleatst, tichter by de see. Halmstad soe yn 1307 stedsrjochten krige hawwe; it wie doetiids de grutste stêd oan de westkust fan Sweden. In iuw letter waard de stêd oermastere troch it Deenske ryk. Healwei de 16e iuw skonken de Deenske oerhearskers de stêd in stedswapen, út tankberens foar de moedige wjerstân dy't de stêd bean hie tsjin de opteine Sweden. Yn 1619 moeten de keningen Kristiaan IV fan Denemark en Gustaaf II Adolf fan Sweden oan de mûning fan de Nissan krekt bûten de stedspoarten, dêr't sy de frede ôffûstken. Troch it Ferdrach fan Brömsebro wurdt Halmstad yn 1645 in Sweedske stêd.

2007 waard it 700-jierrich bestean fan de stêd fierd.

## Muzyk
De band Gyllene Tider om de lettere Roxette frontman Per Gessle hinne is tige suksesfol yn Skandinavië en komt út Halmstad. Gessle wennet yn Halmstad en is mei-eigener fan Hotel Tylösand. De Sweedske deathmetalband Arch Enemy komt út Halmstad. De gitaristen Michael Amott en Christopher Amott wenje der. De black metalband Shining is ek oprjochte yn Halmstad yn 1996.
Jonas Altberg (Basshunter), Sweedsk sjonger, muzykprodusint en DJ komt ek út Halmstad.

## Partnerstêden
* : Gentofte
* : Hanko
* : Stord

## Foto's

Ofbyld:St Nicolai kyrka 1 Halmstad.JPG|Tsjerke by stedsplein
Ofbyld:Mellgrenskahuset Halmstad.JPG|Mellgrenskahûs 
Ofbyld:Hstd hamn-1.JPG|Stedssintrum en haven
Ofbyld:Kvinnohuvud1-hstd.JPG|Stânbyld fan Picasso
Ofbyld:Norrekattspark.jpg|Norrekattspark
Ofbyld:Halmstad bibliotek-2.JPG|Nije bibleteek


## Trivia
* Halmstad kaam 1996 yn it nijs doe't âlden har soan fan fiif de namme Brfxxccxxmnpcccclllmmnprxvclmnckssqlbb11116 jaan woene.

## Keppeling om utens
* Offisjele webside foar toeristen
Jönköping

**Jönköping** is de haadstêd fan de gemeente Jönköping yn it lânskip Småland en de provinsje Jönköpings län (ek de haadstêd fan de dy provinsje) yn Sweden.

De stêd leit oan de súdpunt fan de Vättermar en is wilens fergroeid mei de stêd Huskvarna, ferneamd fan it naaimasinefabryk Husqvarna, en Norrahammar, dy't sûnt 1971 allegear ûnder deselde gemeente hearre.

## It besjen wurdich
* Länsmuseum
* Rådhus, riedhûs
* Johan III Hospital, museum
* Stedspark
* Tändsticksmuseet (lusifermuseum)

## Berne yn Jönköping
* John Bauer (1882-1918), yllustrator
* Dag Hammarskjöld (1905-1961), sekretaris-generaal fan de Feriene Naasjes
* Agnetha Fältskog (1950), sjongster fan ABBA
* Nina Persson (1974), sjongster fan 'The Cardigans'
* Karl Svensson (1984), fuotballer
* Viktor Rydberg, skriuwer  
* Carl Peter Thunberg, botanikus
Alexandra Dahlström

**Alexandra Dahlström** (Gävle, 12 febrewaris 1984) is in aktrise fan Sweedsk en Russysk komôf.

## Wurkpaad
Alexandra Dahlström waard ynternasjonaal ferneamd troch har rol as 'Elin' yn de film *Fucking Åmål* fan Lukas Moodysson út 1998. Sy wûn mei dy rol in *[[Guldbagge Award]]* foar 'Beste Aktrise', oars tegearre mei Rebecka Liljeberg.

Sûnt ein 2006 wennet Alexandra yn Rome om har aktearkarriêre in ferfolch te jaan.

Alexandra spile fan 5 oant 29 maart 2007 yn 11 ôfleveringen fan RTL 4 syn sjipperige *GTST*. Sy hie dêryn de rol fan de Sweedske útwikselingsstudinte Skylar Nilsson. April 2008 kaam sy nochris werom, mar it soe by fjouwer ôfleverings bliuwe.

## Privee
Dahlström einige yn 2006 har relaasje mei Roger Rodriguez. Dahlström en Rodriguez wienen oardel jier by elkoar (2005-2006).
Kalmar

**Kalmar** is de haadstêd fan de Sweedske provinsje Kalmar län en de gemeente Kalmar. De stêd leit oan de Kalmarsund, dy't it fêstelân fan Sweden skiedet fan it eilân Öland, dêr't Kalmar mei ferbûn is troch de Ölandbrêge (6 kilometer).

Fan de 13e iuw oant de 17e iuw wie Kalmar ien fan Sweden syn meast wichtige stêden. Tusken 1602 en 1913 wie it de episkopale sit fan it Diosee Kalmar, mei biskop en al. De katedraal fan Kalmar út 1702 is noch altyd in moai foarbyld fan klassisistyske arsjitektuer. Kalmar waard in fersterke stêd, mei it noch hieltyd besteande Kastiel Kalmar yn it sintrum. Nei it Ferdrach fan Roskilde yn 1658 waard it belang fan Kalmar minder, oant yn de 19e iuw de yndustry opkaam. Yn de stêd húsmanje tsjintwurdich ek kolleezjes fan de Linnaeus Universiteit.
Nittemastate

**Nittemastate** wie in state oan de Skyligerwei, westkant fan Moarre, gemeente Dongeradiel. 

It ûntstean is ûnbekend, mar de lokaasje wurdt wolris ferkeard oanjûn as eastlik fan it doarp. It lei lykwols westlik mei in brede grêft der omhinne. Yn 1422 wie der in Skieringer haadling Syppe Nyttynghe yn Eastergoa mei-segelder fan it Grutte Bûn (mei Grins); de namme Nittema komt lykwols op mear plakken foar, sadat net seker is dat hy hjir wenne.
It Stamboek fan de Fryske Adel neamt ûnder dizze namme allinnich in Saepcke, troud mei Ids Idses Eminga; hja ferstoar yn 1502. Yn 1511 komt Beenthie Nittama foar mei 54 pûnsmiet lân, mar oft dat slacht op Nittemastate is twifeleftich. Noomen fernijt nammentlik dat yn 1511 Botte Syucks(ma) en Focke Ropta eigeners fan dizze state wiene.

Herma M. van den Berg beskreau de (fermiende) pleats Aldhuistra as *"van het kop-hals-romptype met kort voorhuis, dat in het achterste gedeelte een huishoudkelder heeft, waarboven een venster. De vensters hebben alle een licht gebogen strek; forse gootlijsten aan de langsgevels van het voorhuis en boeiborden op de zijden van de topgevels, die in een forse schoorsteen eindigen. De voorgevel heeft twee vensters op de begane grond en twee kleinere in de top en is afgedekt door een rollaag. Er zijn gietijzeren ankerrozetten"*.
Op Oldhuistra stiet lykwols in wenhûs fan modernere sinjatuer wylst de pleats perfekt op Nittema past. Fan den Berg betizet Oldhuistra mei in neiststeande Nittema, dy't troch neifolging fan Eekhoff ek fout lokalisearre wurdt oan de eastside fan it doarp. It dêr oanjûne guod is de sate Buytenwey, yn 1553 besit fan Rents Buttema (sjoch Buttemastate te Moarre).

## Bewenners en eigeners
* 1422 Syppe Nyttynghe (?)
* 1511 Botte Syucks(ma) en Focke Ropta
* 1640 jonker Julius Mockema fan Unia eigener, brûker Rienk Sybrens
* 1700 Brigadier Unckel eigener, brûker Uble Swetzes
* 1728 Martinus Adius te Warkum eigener, brûker Uble Swetses widdo
* 1832 erven Ulbo van Burmania eigener
Jeropeesk Buro foar Lytse Talen

It Europeesk Buro foar Lytse Talen (EBLT) yn Fryslân is oprjochte as de Nederlânske ôfdieling fan de **European Bureau for Lesser Used Languages** (EBLUL). EBLUL waard oprjochte as gefolch fan in resolúsje yn it Europeesk Parlemint  yn1982 as in ynternasjonale organisaasje mei as opjefte om de minderheidstalen yn de Europeeske Uny te ûntwikkeljen of te helpen ûntwikkeljen, en dêr ek foarljochting oer te jaan. 

It Europeesk Buro hie in ynformaasjesintrum yn Brussel en in haadkantoar yn Dublin. It ynformaasjesintrum fierde ek jierrenlang in lobby by de Europeeske politike top foar subsydzjes en minderhedepolityk. Ta de aktiviteiten fan it Europeesk Buro hearden ek foarljochtingsgearkomsten op de jierlikse Europeeske taledei, 26 septimber. Ek behearde EBLUL ûnder de namme **Eurolang** in parseburo oer minderheidstalen.

Troch it weifallen fan de strukturele subsydzjes foar minderheidstalen yn de Europeeske Uny rekke EBLUL ein jierren '90 yn finansjele problemen rekke om nei ferrin fan tiid definityf te ferdwinen. EBLUL hie yn hast alle lidsteaten fan de EU in lidsteatkommisje. 

De Nederlânske lidsteatkommisje EBLT besleat om selsstannich troch te gean doe't EBLUL ophold. By it EBLT binne op dit stuit sa'n 24 organisaasjes oansletten dy't opkomme foar it Frysk, it Nedersaksysk, it Biltsk en it Papiamentu. It EBLT hâldt him dwaande mei lobbywurk op gemeentlik, provinsjaal, lanlik en Europeesk nivo en organisearret dêrnjonken elts jier manifestaasjes om stil te stean by de Ynternasjonale Memmetaaldei fan de Feriene Naasjes op 21 febrewaris en de Europeeske taledei op 26 septimber. It EBLT is húsfeste by Europeesk Kennissintrum Mercator. 

## Sjoch ek
* http://www.eblt.nl
Brfxxccxxmnpcccclllmmnprxvclmnckssqlbb11116

**Brfxxccxxmnpcccclllmmnprxvclmnckssqlbb11116** (útsprekke as Albin) wie in foarnamme dat in Sweedsk bern, berne yn  1991, yn maaie 1996 fan syn âlden krige.

## Keppelings om utens
*''No laughs for Swede's name game''
*''Albin or Albyn or ... What's in a name?''
Dadara

**Dadara** (Lodz, 8 febrewaris 1969), is de artystenamme fan **Daniel Piotr Rozenberg** – in Amsterdamske keunstner. 

Kaam as poppe mei syn âlden nei Nederlân. Nei de middelbere skoalle gie er nei in soad ferskillende opliedings op it mêd fan keunst en design: fan wurktúchboukunde oan de TU Delft en byldzjende keunsten yn De Haach. Studearret oan de Media en Design Academie yn Genk, Belgje, en de Akademy foar Yndustriële Foarmjouwing yn Eindhoven. Yn 1992 studearret er ôf oan de *Willem de Kooning Academie* yn Rotterdam. Op de weagen fan de House en Techno makket er namme as ikoanografysk keunstner fan de 'rave en Roxy'-generaasje. Under de namme Dadara makket er platehoezen en flyers. Letter giet dit oer yn ynteraktive keunstynstallaasjes mei in maatskippijkrityske ûndertoan.

Makket in soad ferskillende keunst, fan cartoons, flyers, totempeallen, skilderijen en dvd's nei grutte ynteraktive keunstynstallaasjes. Jout kommentaar op de hjoeddeiske maatskippij troch fleurige kleuren, humor en each foar detail.  
Syn earste opfallende wurk is de Greyman, in byld fan njoggen meter heech dat op it Museumplein stie.

Blies ek in rôze tank op en bewekke as sadistyske dûaneman de grins tusken dream en werklikheid. Yn 2010 neamt er himsels bankdirekteur wêrby't er jild ta keunst makket. It is in fersetsteken fan de keunst tsjin de bankekrisis. Makke skilderijen fan Nul, *Miljoen* en *Infinity* wurde as seefdruk útjûn. De bankbiljetten kinne op in webside ynruile wurde foar keunst.

## Tentoanstellings
; Solotentoanstelling :
* Guantanamo Brain, Famous, Amsterdam
* REFLEX Modern Art Gallery.
; Groepstentoanstellings :
* Salon de l'amitié, Arti et Amicitia, Amsterdam
* Art car parade, Orange Show center for Visionary Art, Houston, USA
* States of Exception, Centraltrak, Dallas, USA
* This is the end of the world, MOHS exhibit, Kopenhagen, Denemark
* Ostrale, Dresden, Dútslân
* Centraltrak, Dallas, USA
* Lowlands, Biddinghuzen
; Lêzings:
* Dreamyourtopia, Dallas Museum of Art
* Architecture Slam, TU Delft
* Pecha Kucha, Mediamatic, Amsterdam
* Pecha Kucha, IMA Design village, Berlyn
Markus Lisinius Krassus

**Markus Lisinius Krassus** (115 f.Kr. - 53 f.Kr.) wie in belangryk Romeinsk politikus yn de tiid fan de Romeinske Republyk. Hy hie de bynamme **Dives**, wat *rike* betsjut. Syn rykdom fergaarre hy troch slavehannel en fêstguod. As praetor ferneatige hy de opstannige slaven ûnder Spartakus. Hy makke mei Caesar en Pompejus diel út fan it Earste Trijemanskip (60 f.Kr.).

## Libben
Krassus wie fan aadlike komôf en kaam út in laach dat fjochte hie yn de Twadde Punyske Oarloch. Hja beklaaiden wichtige funksjes by de Romeinske oerheid. Syn heit Publius Krassus wie konsul yn 97 f.Kr. en sensor yn 89 f.Kr., mar waard inkele jierren letter lykwols fermoarde, doe't Gaius Marius en Lusius Kornelius Sinna yn it konflikt mei Sulla yn Rome in greep nei de macht diene. De jonge Krassus slagge deryn himsels te rêden en focht oan de side fan Sulla yn de boargerkriich. As offisier ûnderskiede hy him yn de lêste grutte slach, de "Slach by de Porta Colinade". Yn it tiidrek dat dêrop folget makket Krassus syn fertún.

Krassus moast de slaveopstân dy't ûnder leiding stie fan Spartakus en grutte parten fan Súd-Itaalje terrorisearre, delslaan mei 8 legioenen. Ynearsten behelle hy allinnich mar tsjinslaggen dêr't de Romeinske legioenen troch de opstannelingen ferslein waarden. Stadichoan wist Krassus it inisjatyf nei him ta te hellen. Uteinlik naam er Spartakus en it restant fan syn opstannelingeleger finzen doe't dy de Adriatyske See oerstekke woenen. Neffens lettere skiedskriuwers soenen Spartakus, tegearre mei 6000 fan syn slaven krusige wêze lâns de Via Appia. 
Yn 70 f.Kr. waard Krassus û.o. troch dizze oerwinning tegearre mei Pompejus ta konsul keazen. 

## Earste Triumviraat en dea
Tegearre mei Pompejus stipe Krassus Caesars syn kandidatuer foar it konsulaat, wêrtroch in machtsblok foarme waard: it Earste Triumviraat (Trijemanskip). Yn 54 f.Kr. gie hy as prokonsul nei Syrje dêr't de Romeinen yn kriich wiene mei de Parten. Krassus late de operaasjes fan it leger dêr en oan it haad syn legioenen gie er sels op fjildtocht nei Mesopotaamje. Yn de woastyn by it plakje Carrhae, yn it noarden fan it hjoeddeiske Irak, rekke it Romeinske leger ynsletten troch Surenas, generaal fan de Partyske kening Orodes II dy't it befel fierde oer 10.000 ruters mei gefaarlike en tige effektive bôgen. Sy bestoken oan ien tried wei de 40.000 Romeinske ynfanteristen fan Krassus fan grutte ôfstân mei deadlike pylken. It wie krekt oft de Romeinen yn in grutte deadlike bijeswaarm telâne kamen. Krassus syn soan Publius Krassus sneuvele by dat foarfal. Mei de oerbleaune soldaten besiket Krassus in goed hinnekommen te finen werom nei de Romeinske provinsje Asia. As de Parten oanjouwe mei him ûnderhannelje te wollen oer frede wurdt er op wei nei it stee dêr't it fredespertear hâlden wurde soe finzen naam en koart dêrnei fermoarde. Neffens de historikus Kassius Dio (dy't twahûndert jier letter libbe) gie by de Parten it ferhaal rûn dat er goud yn syn ôfhakte holle jitten waard.