open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Otterlo

**Otterlo** is in esdoarp yn de Nederlânske gemeente Ede, provinsje Gelderlân. It doarp en it omlizzende bûtengebiet hat 2380 (2006) ynwenners.

Yn 2005 waard it 1150-jierrich bestean fan Otterlo. It efterheaksel * loo* is in âlde benaming foar in bosk. De namme waard eartiids ek wol skreaun as Otterloo. Dizze twa nammen waarden ôfwikseljend brûkt. Dit is noch werom te sjen op âlde ansichtkaarten.

## It besjen wurdich
Tichtby Otterlo leit it Nasjonaal Park De Hege Feluwe. Hjir is ek ien fan de yngongen fan dit park. It yn it park lizzende Kröller-Müller Museum, neamd nei Helene Kröller-Müller, hat in kolleksje skilderijen en byldhoukeunst fan ûnder oare Vincent van Gogh, mar ek in renomearre kolleksje byldhoukeunst yn it Byldenpark fan it Kröller-Müller Museum. Dêrneist stiet yn Otterlo it Nederlânsk Tegelmuseum en it Reade Krúsmonumint.

Langs de Planken Wambuiswei rjochting Ede stiet oan de rjochterkant it Utsjochpunt Valenberg.

## Berne
* Evert van Milligen (1948), registeraccountant, bestjoerder (û.o. fan Otterlo's Belang) en politikus (wethâlder fan Ede sûnt 2008)


Ofbyld:Otterlo tsjerke 88.JPG|
Ofbyld:Otterlo tsjerke 87.JPG|
Ofbyld:Otterlo tsjerke 83.JPG|
Ofbyld:Otterlo 86.JPG|
Ofbyld:Ned Herv Kerk Otterlo.JPG|*De Nederlânsk-herfoarme tsjerke*
Ofbyld:Otterlo evacuatie monument.JPG|*Monumint foar de evakuaasje troch it Reade Krús yn 1944*
Ofbyld:Otterlo Monument.JPG|*Monumint foar de befrijing fan de Feluwe troch it Kanadeeske leger*
Ofbyld:Nederlands Tegelmuseum ingang.jpg|*Yngong Tegelmuseum*


## Keppelings om utens
* Otterlo.nl
* Otterlo.com

----
Gymnastyk op de Olympyske Simmerspullen 1900

De **[[Olympyske Simmerspullen 1900]]**, ek wol de **IIe Olympiade** neamd waarden yn 1900 yn Parys, Frankryk hâlden. De Gymnastyk waard hâlden yn de *Vélodrome de Vincennes*. Der stie by it gymnastyk mar ien ûnderdiel op it programma de Mearkamp Yndividueel Turnjen.

## Vélodrome de Vincennes
It vélodrome de Vincennes stiet yn Vincennes, sûnt 1929 in stêddiel fan Parys. It velodroom waard boud yn 1896 en brûkt foar de Olympyske spullen fan 1900 en fan 1924; tidens de spullen fan wie it it haadstadion en wie der ek it iepening- en sluitingsseremoanje. Hjoed de dei hjit it velodroom, Vélodrome Jacques Anquetil. foar hoefolle taskôgers der plak wie is net bekind.

## Utslaggen
### Turnjen
#### Manlju
##### Mearkamp Yndividueel
Gymnastyk op de Olympyske Simmerspullen 2000

De **[[Olympyske Simmerspullen 2000]]**, ek wol de **XXVIIe Olympiade** neamd, waarden yn 2000 hâlden yn de Australyske stêd Sydney.
De gymnastyk waard hâlden yn it *Sydney SuperDome*. It trampolyne springe stie foar it earst op it programma fan de Olympyske Simmerspullen

## Utslaggen
### Turnjen
#### Manlju
##### Brêge

##### Foltiizjehynder

##### Rekstok

##### Ringen

##### Sprong

##### Flier

##### Mearkamp Yndividueel

##### Mearkamp Lannen

#### Froulju
##### Balke

##### Brêge ûngelyk

##### Sprong

##### Flier

##### Mearkamp Yndividueel

##### Mearkamp Lannen

### Ritmyske Gymnastyk
#### Froulju
##### Yndividueel

##### Lannen

### Trampoline Springe
#### Manlju

#### Froulju

## Medaljespegel
Jehan II fan Eastfryslân

**Jehan II fan Eastfryslân** (Auwerk, 29 septimber 1538 - Stickhausen, 29 septimber 1591) wie de jongste soan fan Enno II fan Eastfryslân en Anna fan Aldenburch. Meidat syn mem yn 1558 de primogenituer ôfskaft hie, waard hy mei-greve fan Eastfryslân.

By it houlik fan syn broer Edzard mei Katarina fan Sweden yn 1559 wie hy meireizge nei Stockholm en hie in affêre mei de suster fan de breid, Sesilia. Dit soe him min foldwaan, want hy waard dêrfoar ta de dea feroardield. It wie mar troch de tuskenkomst fan kening Elisabeth I fan Ingelân, dat it fûnnis net  útfierd waard. Jehan soe dêrnei de rest fan syn libben frijfeint bliuwe. Nei de dea fan harren broer Kristoffel gie de machtsstriid tusken de twa oerbliuwende broers troch. De striid late ta in feitlike twadieling fan it greefskip, temear omdat Edzard lutersk wie, en Jehan, krektas syn mem, oanhinger wie fan it kalvinisme. Nei de dea fan Jehan yn 1591, doe't Edzard allinnich hearske, blykte it gesach fan de greven fan Eastfryslân ferswakke.
Sesilia fan Sweden

**Sesilia fan Sweden** (6 novimber 1540 - 27 jannewaris 1627) wie in dochter fan kening Gustaaf I fan Sweden en syn twadde frou Margaretha Leijonhufvud. Hja troude yn 1564 mei Kristoffel II fan Baden-Rodemachern en waard de mem fan: 
* Eduard Fortunatus (1565-1600) 
* Kristoffel (1566-1609) 
* Filips (1567-1620) 
* Karel (1569-1590) 
* Bernhard (1570-1571) 
* Jehan (1572-1599), Maltezer
Amicitia Teater

It **Amicitia Teater**, foarhinne: *Kultureel Sintrum Amicitia*, is in eardere konsertseal, teater en bioskoop in de binnenstêd fan Snits. Tsjintwurdich sit bioskoop CineSneek yn itselde pân.

## Soasjeteit Amicitia
De skiednis fan it teater giet werom oant 1815. Yn dit jier wurdt de *Sociëteit Amicitia* oprjochte. De soasjeteit hâlde hûs yn in 18e iuwsk pân oan de Liuwenburch 12. It pân soe al gau útwreide wurde mei in konsertseal. Ek waarden twa neistlizzende gebouwen by it gebou lutsen, wêrtroch't in grut gebou ûntstie.

Yn 1923 waard yn opdracht fan de eigener fan de *NV Nederlandse Bioscoop Onderneming*, Swier Miedema, in ferbouwing begûn dy't it pân omfoarmje moast ta teater anneks bioskoop. De gevel fan it pân waard nei de styl fan de Amsterdamske Skoalle weroprjochte. Yn 1933 wurdt ek it pân fan Liuwenburch 14 by it kompleks foege. Arsjitekten wienen A. Goodijk en J. Otten.

De sealen yn it  destiidske teater wienen multyfunksjoneel en it bioskoopdoek koe weihelle wurde om romte te meitsjen foar in grut poadium. De grutte seal fan it teater droech de namme *Waterpoarteseal*. Yn 1976 wurdt drogisterij *De Wijde Gaper* oankocht en by it pân lutsen, de bysûndere gevel wurdt ek trochlutsen. Op dat moment krijt it gebou har hjoeddeiske foarm.

## Bysûndere foarstellings
Ein 19e iuw joech it muzykkorps fan de Snitser Skutterij faak útfierings yn it teater. Letter soenen ek Rythm Stars, Advendo en it Stedsk Muzykkorps hjir optredens fersoargje. Ek waarden der eksposysjes hâlden. Alle jierren spilen ûnderwizers fan it leger ûnderwiis hjir it Sinterklaas Mearke. Ek bekende Nederlânske akteurs dienen it teater oan mei harren foarstellings, foarbylden binne ûnder mear Freek de Jonge en Youp van 't Hek.

## Ein Amicitia
Yn 1998 krijt it teater in nije direksje nei it tragyske ferstjerren fan Johan Miedema jr.. Letter ûndergiet it theater in radikale nammeferoaring en wurdt it tiidrek Amicitia ôfsluten. De nije direksje, ûnder lieding fan Hans Wijnstok, giet fierder ûnder de namme CineSneek en ferdwynt it Amicitia Teater nei de skiednisboeken. Sûnt it sluten fan it teater hat Snits gjin teaterseal mear. Yn 2012 komt hjir feroaring yn en wurdt Teater Snits iepene.

## Trivia
* Yn 1976 bringt Koningin Juliana in besyk oan it teater foar in "ynformele gearkomst".
* Op de hoeke fan de gevel fan it theater siet in scrafitto makke troch Cobi Doevendans, tsjintwurdich sit dit keunstwerk der net mear.

## Sjoch ek
* Teater Snits
* CineSneek
Ynterfryske Dikekaart

De **Ynterfryske Dikekaart** is in kaart mei diken yn alle Fryske lannen. De kaart is makke troch de Ynterfryske Gearwurkingskommisje (YGK) fan de Ried fan de Fryske Beweging. Alle Fryske lannen fan Alkmaar oant Denemark binne as ien regio ôfbylde.

It is de earste Ynterfryske kaart dy’t de toponimen yn it Westerlauwersk Frysk hat. Allinnich Noard-Fryslân en it Sealterlân binne respektivelik de Noard-Fryske en it Sealterfryske toponimen brûkt. Dat betsjut dat de regio West-Fryslân om Hoarn hinne, de stêd Grins mei de Ommelannen, en it grutste part fan East-Fryslân de toponimen allegear yn it Westerlauwersk Frysk hawwe.

In kommisje fan saakkundigen hat gear west om de plaknammen sa goed mooglik yn it hjoeddeiske Westerlauwersk Frysk fêst te stellen. De measte plaknammen krigen dêrmei har âlde betsjutting werom, dêr’t de woartels fan gauris yn it Aldfrysk leinen. De âlde betsjutting fan de plaknammen is yn de hjoeddeiske Nederlânske en Dútske oersetting faak alhiel weiwurden.

Ynterfryske kartografy is fan alle tiden. Yn de 16e oant en mei de 19e iuw ferskynden ek al kaarten fan Fryslân tusken Fly (hjoeddeiske Iselmar) en de rivier de Weser. Yn 2010 ferskynde de lêste Ynterfryske posterkaart. De Ynterfryske dikekaart is yn detail útwurke en lit sjen dat de ferbûnens tusken de ferskillende Fryske lannen nei iuwen ûnder ferskillende nasjonale steaten noch hieltyd stân hâldt yn de plaknammen.

It is de earste moderne kaart mei alle plaknammen yn it Frysk en dy’t ek noch yn detail útwurke is. De Ried fan de Fryske Beweging hopet hjirmei in bydrage leverje te kinnen oan de Ynterfryske gearwurking. De kaart waard op sneon 24 septimber 2011 presintearre troch de Ried fan de Fryske Beweging op de betinking fan de Slach by Warns fan 1345.

## Keppeling om utens
* http://www.fryskebeweging.nl
* http://www.itnijs.nl
Margareta Leijonhufvud

**Margaretha Leijonhufvud** (1 jannewaris 1516 - 26 augustus 1551) wie in Sweedsk keninginne as frou fan Gustaaf I fan Sweden.

Margaretha Leijonhufvud wie lid fan ien fan de meast machtige aadlike famyljes fan Sweden. Hja wie de dochter fan in man dy't fermoarde waard yn de Stockholmse moardpartij.

Keninginne Margareta waard omskreaun as yntelligint en moai, mei in lokkich houlik. Se wijde har libben oan húshâldlike taken en har húshâlding. Bleau har hiele libben roomsk. Se wie hast oan ien tried wei swier, wat har sûnens net te'n goede kaam. Yn augustus 1551 makke se mei harren bern in boattocht op de Mälarmar tusken Gripsholms slott en Västerås, mar op harren weromkomst rûn Margaretha in slimme longûntstekking op. Tanksij har âldste dochter Katarina fan Sweden heart se ta de direkte foarâlden-line fan Victoria fan it Feriene Keninkryk.

## Bern
* Johan III fan Sweden
* Katarina fan Sweden
* Cecilia fan Sweden
* Magnus Wasa
* Karel
* Anna Maria Wasa
* Sten
* Sophia fan Sweden
* Elisabet
* Karel IX fan Sweden
AV Horror '47

**AV Horror '47** is in atletykferiening út de stêd Snits.

De feriening is oprjochte yn 1947 en is ferneamd nei it tekenrigefiguerke *Horror*. Dit figuer komt foar yn it Tom Poes-ferhaal *Horror de ademloze* fan Marten Toonder. De namme is tafallich keazen; op ien fan de oprjochtingsfergaderingen lei in krante mei dizze strip op de fergadertafel.

AV Horror hat op meardere plakken yn Snits treend en akkomodaasjes beheard. Nei de begjinjierren, wêryn't benammen op de dyk treend waard, krige de club treningsgelegenheid by it Bogerman College. Ek Sportpark Noarderhoek wie ien fan de treningslokaasjes, mar op gjinien fan allegear hie de club in ferieningsgebou.

Yn it nij oan te lizzen Sportpark Tinga besleat de gemeente Snits in atletykbaan en clubhûs op te nimmen foar de flink groeide feriening. De baan waard lykwols ein jierren tachtich ôfkeurd en yn 2006 maket de club de oerstap nei Sportsintrum Skuttersfjild.

De feriening is de organisator fan de weiwedstriid Snits-Boalsert-Snits, jierliks op de lêste sneon fan augustus. En ien kear yn de fjouwer jier organisearret av Horror teffens de Slachtemaraton.
Franz Lehár

**Franz Lehár** (Komárom (Komárno), 30 april 1870 - Bad Ischl, 24 oktober 1948) wie in Eastenryk-Hongaarske komponist en dirigint, fral ferneamd troch syn operettes.

Lehár hat him suver allinne oan de operette wijd. Fan syn likernôch 30 operettes yn de Weenske tradysje binne *[[Die lustige Witwe]]* (1905), *Der Graf von Luxemburg* (1909) en *Das Land des Lächelns* it meast ferneamd.
Bad Ischl

**Bad Ischl** is in plak en in gemeente yn de Eastenrykske dielsteat Opper-Eastenryk oan de rivier de Traun. 

De kueroarde Bad Ischl is wrâldferneamd sûnt de 19e iuw. De Eastenryksk-Hongaarske keizer Franz Jozef I en syn sydsulver Elisabet fan Eastenryk-Hongarije kamen dêr geregeldwei om te kueren. Teffens kamen de adel en de begoedigen om dêr om op te knappen fan de skjinne loft en de kuerbaden. Ek no noch wurdt de mondaine kueroarde drok besocht.

Yn de Twadde Wrâldkriich wie der in subkamp fan it konsintraasjekamp Dachau yn de gemeente.

## Berne
* Wolfgang Loitzl (13 jannewaris 1980), skânsspringer


File:Ischl, Sunday Cloathes.jpg|*Ischl, fruit keapje yn de sneinske klean*, Ingelske kopergravuere, 1822
Ofbyld:Nikolauskirche Ischl 01-2.jpg|De draaide toer fan de Sint-Nikolaastsjerke
Ofbyld:Bad Ischl - Trinkhalle.JPG|De *Trinkhalle*
Ofbyld:Bad Ischl Sophies Esplanade 10062005 01.jpg|*Sophiens Esplanade*
Ofbyld:Bad Ischl Kongresshaus 10062005 31.jpg|Kongressintrum
Ofbyld:Léhar Villa Bad Ischl.JPG|De Lehár-Filla
Ofbyld:Kaiservilla Bad Ischl.JPG|De Kaiserfilla yn Bad Ischl
Ofbyld:Wirer-Denkmal Ischl.JPG|Dr. Franz Wirer-monumint, 1839


## Keppeling om utens
* Bad Ischl, webside foar toeristen
Hisko Abdena

**Hisko Abdena** (* ûnbekend - † 25 jannewaris 1429) wie in Eastfryske haadling, hy wie proast fan Emden. Op de ein 14e, begjin 15e iuw waard syn famylje, de Abdenas, rekkene ta ien fan de machtichsten fan East-Fryslân. Harren machtssintrum wie de stêd Emden. 

Om-ende-by 1398, nei it ferdriuwen fan de Fiktaaljebruorren fan it eilân Gotlân en dêrmei út de Eastsee, naam Hisko guon fan de seerôvers yn tsjinst. Om syn eigen territoriale en politike belangen te beskermen, kollaborearret er temûk mei de Hânze en oerhandige dy him op 6 maaie 1400 de stêd en it kastiel Emden. Dêrmei waard it fûnemint lein foar fierdere operaasjes tsjin de seerôvers. 

Tusken de haadlingefamyljes Tom Brok en Abdena, dy't beiden de macht hawwe woenen oer East-Fryslân, wie mear as tritich jier in fete. Yn 1414 slagget Keno II tom Brok deryn Hisko út Emden te ferdriuwen. Dy flechtet dêrop nei Grins ta. De oanfal op Emden soe it begjin fan de Grutte Fryske Oarloch ynliede.  Nei de omkear fan de macht yn Grins reizget Hikso ôf nei Hollân, dêr't er it fierdere ferrin fan de kriich útsitte wol. Nei de soen fan Grins komt er werom. Syn soan Immel Abdena hat him dan al opfolge as haad fan de famylje. As Fokko Ukena him keart tsjin Okko II tom Brok slute de Abdena’s har yn 1427 oan by de partij fan Okko. Ein dat jier hawwe sy de stêd wer yn hannen. Hisko ferkrige wer it amt fan proast en soe dat oan syn dea ta bliuwe.
Zhengzhou

**Peking** (郑州 ; pinyin : Zhèngzhōu) 
**Zhengzhou** (earder **Zhengxian** (**Chengchow**)) is de provinsjehaadstêd fan de provinsje Henan fan de Folksrepublyk Sina. De stêd hie yn 2006 7.243.000 ynwenners.
Ayasofya Moskee (Snits)

De **Ayasofya Moskee** (Frysk: *Hillige wiisheid*) is in islamitysk gebedshûs fan de moslimmienskip yn Snits.

## Havenstrjitte
De moskee waard op 10 maaie 1978 stifte en de Turkske Atatürkferiening hie oant 2010 de moskee oan de Havenstrjitte. It gebou hie twa ferdjippings. De gebedsromte wie mei in gerdyn ferdield yn in manljus- en frouljusdiel. It gebedshûs waard brûkt as moetingsromte foar moslims út de hiele provinsje. Boppedat wiene yn de moetingsromte ferskate aktiviteiten foar de mienskip. Troch te min romte foar dy groeiende mienskip en it ferlet fan aparte romten waard it gebou yn 2011 sluten.

## Wigledaam
Sûnt de sluting fan it gebou oan de Havenstrjitte makket de feriening gebrûk fan de eartiidske jeugdherberch Wigledaam. Yn it nije gebou sitte ek in islamityske winkel en kapper.
Ambrogio Spinola

**Ambrogio Spinola**, markys fan Los Balbases, (Genua, 1569 - Castelnuovo Scrivia, 25 septimber 1630) wie in militêr strateech fan oansjen. Spinola trede yn 1598 yn militêre tsjinst. Hy waard yn 1601 troch de Spaanske kening Filips III nei de Nederlannen stjoerd om de aartshartoch Albrecht fan Eastenryk militêr by te stean, dy't it jier dêrfoar de Slach by Nijpoart ferlern hie.

Spinola stamme út in ferneamd Italjaansk laach. Ien fan syn foarâlden soe by de Earste Krústocht in toarne fan de toarnekroan fan Jezus fûn hawwe, oan dy leginde tanke de famylje har namme (*spinula* betsjut 'toarne'). Spinola hearde ta de Oarder fan it Goudene Flues.
Slach by Sleat (1496)

De **Slach by Sleat** wie op 14 jannewaris 1496. Op dy dei waarden de 6.000 Wâldfriezen op it galgefjild by Sleat in grutte nederlaach tabrocht troch 800 soldaten ûnder lieding fan Fuchs Neithard. De frjemdlingen behelle de sege trochdat hja harren slachoarde sletten hâlden en it mei hagel laden belegeringskanon fan Snits brûkten as fjildartillery.
List fan Joadske begraafplakken yn Fryslân

In Fryslân binne **[[Joadsk begraafplak|Joadske begraafplakken]]**. Yn dizze list wurdt besocht in sa kompleet mooglik oersjoch fan al dizze plakken wer te jaan. Betingst is dat der op it begraaflak yn kwestje noch minstens ien grêfstien oanwêzich is.
Belis fan Ljouwert

*Belis fan Ljouwert (1498), boargeroarloch tusken de partijen Skieringers en Fetkeapers.
*Belis fan Ljouwert (1586), besetting troch de Spanjerts yn de 80-jierrige oarloch.
Joadsk Begraafplak (It Oranjewâld)

It **Joadske Begraafplak It Oranjewâld** is it twadde joadsk begraafplak dat yn de gemeente It Hearrenfean oanlein waard. It leit by it doarp It Oranjewâld en is frij tagonklik. Yn 1883 waard de grûn dêrfoar oankocht mei jild út in donaasje fan de famylje Rothschild. Der steane sa'n 30 sarken.

It oare joadske begraafplak leit yn It Hearrenfean, oan de Deanslûs. Dy wie yn gebrûk tusken 1860 en 1880. 

## Sjoch ek
* List fan Joadske begraafplakken yn Fryslân


Ofbyld:Oranjewoud Joodse begraafplaats.JPG
Ofbyld:Oranjewoud Joodse begraafplaats-2.JPG
Ofbyld:Oranjewoud Joodse begraafplaats-4.JPG
Joadsk Begraafplak (Noardwâlde)

It **Joadske Begraafplak yn Noardwâlde** bestiet sûnt 1770. Fan 1770 oant 1870 makke in lytse joadske mienskip diel út fan Noardwâlde. Dy mienskip hie in synagoge en in begraafplak. Omdat dat begraafplak de earste yn Fryslân wie, binne der neist út Noardwâlde, ek joaden út de omlizzende plakken, lykas Stienwyk en De Gordyk begroeven. Der steane yn 2010 trije sarken op.

It begraafplak waard op 25 oktober 2003 fan It Fryske Gea oerdroegen oan it Nederlânsk-Israelitysk Tsjerkegenoatskip. By dy gelegenheid waard in monumint ûntbleate ta oantinken oan de joadske oarlochsslachtoffers út Stellingwerf. Op dit monumint steane de nammen fan de oarlochsslachtoffers fermelde.


Ofbyld:Noordwolde - Joodse begraafplaats-1.jpg|Holokaustmonumint
Ofbyld:Noordwolde - Joodse begraafplaats-2.jpg|Tagongspoarte
Ofbyld:Noordwolde - Joodse begraafplaats-4.jpg|Grêfstien
Tsjerke Baptiste Gemeente (Snits)

De **Tsjerke Baptiste Gemeente** is in tsjerkegebou fan 'e baptistegemeente oan 'e Selfhelpstrjitte yn Snits. De gemeente is oansletten by de Uny fan Baptistegemeenten yn Nederlân.

## Skiednis

It ûntstean fan 'e baptistegemeente yn 'e jierren 1870 wie it wurk fan 'e evangelist Johannes Horn. It tal leden fan 'e jonge gemeente woeks hurd oan en yn 1882 waard in stik grûn oan 'e Toppenhústerdyk 7 oankocht foar de bou fan in tsjerke. Dy tsjerke mei de namme *Vrede door het bloed des kruises* krige yn 'e folksmûle de namme *Fredetsjerke*.. 

Oant 1953 tsjerkten de baptisten oan 'e Toppenhústerdyk, mar fanwegen de oanwaaks moast der yn dy tiid socht wurde om in grutter gebou en dy waard fûn oan 'e Willem Loadewykstrjitte 4. Dat oarspronklik út de jierren 1920 datearjende gebou tsjinne earst as multifunksjoneel sintrum en moast ferboud wurde ta tsjerke. It kompleks waard yn 2000 restaurearre en doe waard ek de toeropbou ferfongen troch in lytser krús. Ek de Sândedeis Adventisten hat fan 'e tsjerke oan 'e Willem Loadewykstrjitte gebrûk makke.  

Yn 2012 wie de tsjerke te lyts woarn foar de gemeente en moast der op 'e nij in soad ferboud wurde. De gemeente koe doe fan PostNL in bedriuwspân oan 'e Selfhelpstrjitte oerkeapje, dat geskikt makke waard foar de funksje fan in tsjerke mei ferskate byromten. Op 19 jannewaris 2014 waard de tsjerke offisjeel iepene. De bibeltekst by de iepening wie út Psalm 127: "As de Heare it hûs net bout, om 'e nocht wurkje de bouwers deroan". 
Yn 'e tsjerke is plak foar 525 minsken.    

## Muzyk
Om't it Vulpen-oargel út de âlde tsjerke fanwegen de hichte net meinommen wurde koe nei de nije tsjerke, waard it ferkocht oan 'e herfoarme tsjerke fan Bergharen. De gemeente makket gebrûk fan piano, drums en gitaar en dêrfandinne waard foar de muzikale begelieding net in oar oargel oankocht.
Joadske begraafplakken (Snits)

De **Joadske begraafplakken** yn Snits binne twa begraafplakken dêr't foarhinne de leden fan 'e Joadske mienskip fan Snits begroeven waarden.

## Alde Joadske begraafplak
It âlde Joadske Begraafplak stammet út 1820 en leit yn it Boargemaster de Hooppark yn de wyk Ljouwerterdyk yn Snits.

Op it begraafplak binne 96 grêfstiennen bewarre bleaun, de âldste komt út 1823.

It gehiel waard oankocht en oanlein op de terp Barrewier ± 1820. Yn 1890 waard it begraafplak útwreide yn de rjochting fan de binnenstêd. De yngong fan it begraafplak wie oant 1951 oan in lang paad rjochting de Ljouwerterdyk. De gemeente Snits nom yn dat jier it paad oer yn ruil foar ivich duorjend ûnderhâld fan it begraafplak en de grêven. Tsjintwurdich stiet de yngong yn it park.

Neist de yngong fan it begraafplak is yn 2011 in monumint as neitins oan de Joadske mienskip fan Snits setten.

## Nije Joadske begraafplak
Ek op it Algemiene Begraafplak fan Snits is in Joadsk gedielte. Fan 1897–1903 wie op dit begraafplak in ôfskieden Joadsk Begraafplak. Op oanstean fan opperrabbyn Samuel Azarja Rudelsheim fan Ljouwert is de ôfskieding wer ûngedien makke. Der binne 7 grêfstienen bewarre bleaun.

## Sjoch ek
* List fan Joadske begraafplakken yn Fryslân
Joadsk Begraafplak (De Gordyk)

It **Joadske Begraafplak fan De Gordyk** wie fan âlds it begraafplak fan 'e Joadske mienskip fan De Gordyk, oan de Dwersfeart op De Gordyk by Koartsweagen. Der binne 112 grêfstiennen bewarre bleaun (fan oant 1939) fan yn totaal sa'n 209 ferstoarne joaden. Dêr hearre ek dy fan Opsterlân (6) en
Smellingerlân (4; tusken 1855-1927) ta. De gemeente Opsterlân fersoarget it ûnderhâld.

## Mienskip
De earste Joaden kamen yn de twadde helte fan de 18e iuw nei De Gordyk, doe't der gjin ekonomyske beheinings foar joaden wiene. Yn 1775 fêstige David Levi him op De Gordyk en syn namme waard letter ferfryske ta Leefsma. De earste gemeente ûntstie om 1800 doe't der genôch leden foar in wiene. It begraafplak yn Noardwâlde wie te fier, sadwaande waard besletten om yn 1804 in stik heide oan te keapjen yn de Blinewyksbosk (dy't yn 1832 eigendom wie fan grytman Saco van Tijens), súdlik fan de Dwersfeart, letter ek 'Joadebosk' neamd. De Gordyk hat in begraafboek fan 1819 - 1939. It kadaster fan 1832 neamd persiel Laz D682 ;1480 m², de âldste stien is fan 1807. It kadaster neamt ek in persiel op De Gordyk sels:
Gorredijk C181, tsjerke en begraafplak fan 240 m². Oft dêr werklik begroeven is, is de fraach, dit wie dan by de synagoge. De gearkomsten wiene yn in lokaal oan de Noardeast-Dûbelestrjitte. De earste synagoge waard ynwijd yn 1807 oan de Langewâl, tsien jier letter waard dy útwreide mei in skoalle en in skoalmastershûs. Yn 1856 kaam der in nij gebou.

De Gordyk waard in ringsynagoge mei de nije yndieling fan it Nederlânsk Israelitysk Tsjerkegenoatskip. De tsjerken yn Noardwâlde, Drachten (oant 1821) en It Hearrenfean waarden doe bytsjerken. Neist de tsjerkeried wiene aktyf:
* genoatskip foar talmoedstúdzje en fersoarging fan de deaden foar manlju
* begraffenisferiening foar froulju
* feriening foar it setten fan grêfstiennen
* ôfdieling fan de Alliance Israelite Universelle (ein 19e iuw). 
* Earmhûs (sûnt 1853) 
Al foar de Twadde Wrâldoarloch wie de joadske mienskip te lyts foar fêste tsjinsten. Sûnt septimber 1942 waarden de measte joaden út De Gordyk en omkriten deportearre en yn kampen ûnderbrocht. Yn de omkriten sieten noch al joaden út oare plakken ûnderdûkt. Yn 1948 waard de joadske gemeente by dy fan Ljouwert foege. Fiif jier letter waard de synagoge ôfbrutsen. De gemeente Opsterlân ûnderhâldt sûnttiids it joadske begraafplak oan de Dwersfeart.

## Monuminten

As oantinken oan de ferdwûne joadske ynwenners fan De Gordyk is yn 1956 in tinkstien oanbrocht op de hoeke fan de Haadstrjitte en de Tsjerkewâl. Yn april 2001 kaam yn it Van Haersmapark te Drachten in monumint as neitins oan de 14 joadske ynwenners fan Drachten en Smellingerlân dy't yn de Twadde Wrâldoarloch omkamen. 

;Oantal joaden yn De Gordyk en omkriten:
* 1798	39
* 1809	70
* 1840	153
* 1869	186
* 1899	137
* 1930	47

## Sjoch ek
*List fan Joadske begraafplakken yn Fryslân
Gymnastyk op de Olympyske Simmerspullen 1904

De **[[Olympyske Simmerspullen 1904]]**, ek wol de **IIIe Olympiade** neamd waarden yn 1904 yn Saint Louis, de Feriene Steaten hâlden. De gymnastyk waard hâlden op it *Francis Field*.

## Francis Field
It Francis Field waard boud yn 1904 as ûnderdiel fan de wrâldtentoanstelling en wie it haadstadion fan de Olympyske Simmerspullen 1904. En it hie plak foar 19.000 taskôgers. Yn 1984 is it oantal sitplakken foar taskôgers werom brocht nei 4.000.

## Utslaggen
### Turnjen
#### Manlju
##### Brêge

##### Foltiizjehynder

##### Rekstok

##### Ringen

##### Sprong

##### Knotsswaaie

##### Touklimme

##### Mearkamp Yndividueel

##### Mearkamp Lannen

##### Trijekamp

##### Tastellen

## Medaljespegel
Joadske begraafplakken (Boalsert)

De joadske begraafplakken fan Boalsert lizze oan de eardere stedswâl en oan de Samuel van Haringhouckstrjitte. De jongste grêfstien is fan 1909, en it hôf wurdt ûnderhâlden troch de gemeente Boalserd.

## Alde hôf
Yn 1786 kochten Philip Jacobs (Hoornstra) en Eleazer Levi (de Jong) in 
stik grûn fan froedman Reinder Loyenga foar it begraafplak oan de Nije Buorren oer oan de Stedswâl. Dit hôf waard brûkt oant 1829. It kadaster skriuwt yn 1832: persiel A56, 150 m², begraafplak. Der binne gjin grêfstiennen mear, dy soenen neffens dhr. H. Beem ferdwûn wêze yn de Twadde Wrâldoarloch. Om it âlde hôf stiet yn 2010 in leech stek. Der is ien grêfstien werom fûn, dy fan Simon Salomons van der Linde dy't ferstoar op 28 april 1827, 52 jier âld. In ôfbyld stiet (op 'e kop) op side 40 fan it boek fan Dooper. (Net yn de fotokolleksje fan Fryske Joadske grêfstiennen).

## Nije hôf
Sûnt 2 july 1829 wurdt in nij begraafplak brûkt, doetiidsk noard fan de bebouwing, njonken it algemiene begraafplak, no oan de Samuel van Haringhouckstrjitte. It kadaster skriuwt yn 1832: persiel B370, 400 m² begraafplak. 
Der binne yn Boalsert 30 grêfstienen fan de yn totaal 180 ferstoarne joadske Boalserters. Dêrfan kamen 30 om yn de konsintraasjekampen yn de Twadde Wrâldoarloch. 

## Sjoch ek
* List fan Joadske begraafplakken yn Fryslân
COPD

**COPD** is in ôfkoarting fan de Ingelske term *"chronic obstructive pulmonary disease"*, dat betsjut groanysk obstruktive longsykte (dat der is in oanhâldende obstruksje yn de longen). COPD is in sammelnamme foar de longoandwanings groanyske brongitis en longemfyseem. Yn it ferline foelen dy krupsjes yn Nederlân, mei dêrby astma, ûnder de sammelnamme CARA, mar dy term wurdt net offisjeel mear brûkt.

De meast wichtige oarsaak foar it ûntstean fan COPD is it smoken fan tabak. COPD is oant no ta net te genêzen.

## Epidemiology
De prevalinsje fan COPD yn Nederlân is 20 op de 1000 (dat komt del op 320.000 COPD-pasjinten). De ynsidinsje fan COPD is 2 op de 1000 it jier yn Nederlân.  Jierliks stjerre der sa'n 6.000 minsken oan COPD. Dat is sa’n 4% fan de totale stjergefallen yn Nederlân. Dêrom heart COPD ta sykten mei de heechste stjerte..

## Symptomen en oarsaken
By groanyske brongitis binne de oarsaken ûntstekkingsprosessen yn de grutte en lytse luchtwegen. De brongusklieren binne fergrutte troch yrritaasje en meitsje te folle slym oan. De ûntstekkings soargje foar groeden yn de wand en skea fan it glêde spierweefsel fan de brongiën. De slymfluezen swolle op sadat op in gedieltlike obstruksje fan de luchtwegen ûntstiet.

In emfyseem ûntstiet roch skansearring fan de longblaaskes sels. De longblaaskes sitte yn boskjes oan de úteinen fan de lytste luchtwegen (*bronchioli*) en hawwe in frijwat stive struktuer sadat sy iepenstean bliuwe. De brongiolen en de blaaskes wurde lykwol hieltyd slopper troch skansearring fan de gronyske ûntstekking en sille dan earder yn elkoar sakje by de útaseming. De longblaaskes (*alveoli*) wurde hieltyd mear oprutsen en reitsje foar altiten skansearre. It oerflak fan de blaaskeswand, dêr't de útwikseling fan soerstof en koalsoer fan de lucht mei it bloed plak hawwe moat, kin lang om let mei mear as helte ôfnimme. 

De fierwei wichtichste risikofaktor foar it krijen fan COPD is it smoken fan tabak. Yn sa'n 80% fan de gefallen wurdt COPD feroarsake troch smoken. Hoe't dat proses krekt ferrint is net folslein bekend. Uteinlik krijt 10-20% fan de smokers COPD. Wa't COPD krije sil is net te foarsizzen. Famyljêre faktoaren spylje in rol en hoefolste mear en langer at immen smookt, hoe grutter de kâns op COPD. De measte COPD-patiënten binne âlder as 40 jier.

Neist smoken binne der noch oare oarsaken fan COPD. By sa'n 15% fan de minsken mei COPD spilet bleatstelling oan lytse stofpartsjes by it wurk in rol (ûnder oaren meismoken, fynstof en stof dêr't mynwurkers oan bleatstean). Yn 2% fan de gefallen is in by de berte meikrigen enzymgebrek de oarsaak fan COPD. Der wurdt rûsd dat yn Nederlân tusken de 5.000 en 10.000 minsken dy erflike foarm fan longemfyseem (alfa-1-antitrypsine-defisjinsje) hawwe. Ek loftfersmoarging (wêrûnder fynstof) is in risikofaktor foar it ûntwikkeljen fan COPD. 

## Keppelings om utens

* NHG-syktebeskriuwing COPD
* Nasjonaal Kompas Folkssûnens: COPD
Roomsk-Katolyk Begraafplak Sint Martinustsjerke

It **Roomsk-Katolike Begraafplak Sint-Martinustsjerke** leit yn de Swettebosk oan de Ljouwerterdyk yn de stêd Snits.

It tsjerkhôf is yn 1892 iepene, foar dy tiid waard gebrûk makke fan it Algemien begraafplak. It tsjerkhôf is part fan de mienskip fan de Sint-Martinustsjerke. 

## Ryksmonuminten
It kompleks is in ryksmonumint. Underdielen op it tsjerhôf mei in ôfsûnderlike monumintestatus binne de kapel, de kalvaryberch, it tagongsstek (de earste trije binne in ûntwerp fan J.W. Boerbooms), it grêfmonumint fan de famylje Rooswinkel, it grêfmonumint fan de famylje Visser en it grêfmonumint fan keapman Martinus Lampe (1842-1895).

### Kapel
De kapel op it begraafplak stiet yn de súdwestlike hoeke fan it hôf en is boud yn 1892. De kapel is boud yn neogoatyske styl. It gebou is yn 1990 folslein renovearre. De klok (anno 1740) fan de kapel komt út de yn 1842 ôfbrutsen Easterpoarte.

### Kalvarygroep
De kalvary is ek oansteld as ryksmonumint. De byldegroep is makke yn 1893 foar atelier De Roo. By de kalvary lizze de grêfstiennen fan deken Th. Brouwer ( † 1905), pastoar A.A. van Eyndhoven (út Heech), pastoar B.T. Stoverinck († 1930) en deken J. v. Galkom († 1964).

## Galery

Toegangshek bij Leeuwarderweg 83, Sneek.jpg|Tagongshek
2601Sneek.JPG|Kapel
Kapel bij Leeuwarderweg 83, Sneek.jpg|Kapel
Calvarieberg bij Leeuwarderweg 83, Sneek.jpg|Calvarieberg
Sneek13.JPG|Grêfmonumint Visser-Meddens-Brenninkmeijer
Gymnastyk op de Olympyske Simmerspullen 1908

De **[[Olympyske Simmerspullen 1908]]**, ek wol de **IVe Olympiade** neamd waarden yn 1908 yn Londen, Grut-Brittanje hâlden. De gymnastyk waard hâlden yn it *White City Stadium*. 

## White City Stadium
It White City Stadium waard yn 1907 boud foar de Olympyske Simmerspullen yn 1908. It hie doe plak foar 93.000 taskôgers. It hie in Atletykbaan fan 536,44 m in baanhurdfytsbaan fan 660 meter in Swimbad fan 100 meter mei in dûktoer. De oarspronklike atletykbaan hat tsjinst dien oant 1914. Yn 1927 is de atletykbaan fuorthelle en ynsiedde mei gêrs om plak te meitsjen foar wynhûndraverijen.  Yn 1985 is it White City Stadium ôfbrutsen om plak te meitsjen foar de gebouwen fan in tillefyzjestjoerder.

## Utslaggen
### Turnjen
#### Manlju
##### Mearkamp Yndividueel

##### Mearkamp Lannen

## Medaljespegel
Gymnastyk op de Olympyske Simmerspullen 1996

De **[[Olympyske Simmerspullen 1996]]**, ek wol de **XXVIe Olympiade** neamd, waarden yn 1996 hâlden yn de Amerikaanske stêd Atlanta.
De gymnastyk waard hâlden yn it *Georgia Dome*. By de rymtmyske gymnastyk  stie it yndividuele ûnderdiel foar it earst op it programma.

## Utslaggen
### Turnjen
#### Manlju
##### Brêge

##### foltiizjehynder

##### Rekstok

##### Ringen

##### Sprong

##### Flier

##### Mearkamp Yndividueel

##### Mearkamp Lannen

#### Froulju
##### Balke

##### Brêge ûngelyk

##### Sprong

##### Flier

##### Mearkamp Yndividueel

##### Mearkamp Lannen

### Ritmyske Gymnastyk
#### Froulju
##### Yndividueel

##### Lannen

## Medaljespegel
Lange Jacob

**Lange Jacob** (Snits, 1660 - dêre, 1???) wie in stedsfiguer út Snits. Hy wie bekend troch syn enoarme lingte.

Jacob wurdt beskreaun yn de* Geschiedkundige kroniek* fan Eelko Napjus. Hy wenne oan de Nauwe Noarderherne yn it begjin fan de 17e iuw en koe syn hannen op alle luifels yn de strjitte lizze. Neffens de kronyk wie hy op 40-jierrige leeftiid mar leafst 8 foet heech, wat tsjintwurdich in lingte ynhâldt fan 245 sintimeter. De man hat him destiids brûke litten foar fermeits op merken en folksfeesten en luts ynteressearden fan fier bûten de stêd.

Yn Snits gie in fers rûn oer Lange Jacob:

::*'k ben Jacob buiten groot, en onbesluist van Leden,*
::*Dog binnen is't Gedarmt, en maag ook groot en wijd;*
::*Dus als mij Spijs en Wijn, (vereenigd) tegen treden*,
::*Blijf ik verwinnaar, en, zij sneuvelen in den Strijd*.

Singelier is ek dat Jacob troud wie mei in lillyputter; Lytse Jannetje. Hja wie 91 sintimeter lang.

Jacob ferstoar yn Snits en leit begroeven op it Ald-Tsjerkhôf.
Siebe ten Cate

**Siebe Johannes ten Cate** (Snits, 27 febrewaris 1858 – Parys, 19 desimber 1908) wie in keunstskilder.

## Libben en wurk

Ten Cate wie in soan fan Jan ten Cate (1828 - 1876), politikus en boargemaster fan Snits (1828-1876) en Popkje Tuymelaar. en pakesizzer fan de Snitser learloaier en boargemaster Steven Theunis ten Cate en Johanna Gerrits van Delden. De húshâlding kaam út in foaroansteand en begoedige dopersk laach dat oarspronklik út de Achterhoeke kaam. De famylje hie in iikmole, *De Hoop* mei fellebleaterij anneks oan de Wâldfeart. 

Ten Cate studearre oan de Ryksakademy fan Byldzjende Keunsten yn Amsterdam en by J.M. Schmidt Crans, mar hâlde in grut part fan syn libben ta yn it bûtenlân. Hy studearre in hoart yn Antwerpen, mar wenne en wurke fan 1880 oant 1908 yn Parys en rekke dêr beynfloede troch it yn dy tiid opkommende Ympresjonisme. Yn Parys hie er kunde oan Vincent van Gogh, Alfred Sisley, Camille Pisarro en Kees van Dongen. Yn syn ympresjonistyske keunstuterings wie hy foar Nederlânske begripen tige foarútstribjend. Siebe Ten Cate lei him ta op it skilderjen fan stedsgesichten, dy't eksposearre waarden op de jierlikske Salon d'Automne. 
Op reizen troch Europa (ûnder oare yn Sweden, Noarwegen en Switserlân) en Noard-Afrika [Egypte en Algerije] en de Feriene Steaten) skildere en tekene hy in soad lânskippen. Hy makke ek etsen en lito's.

Ten Cate stoar yn 1908 te Parys oan 'kongestje fan de bloedsomrin' yn de âldens fan fyftich jier. Yn 1909 waard de skilder betocht op de Salon d'Autmne mei in útstalling fan leafst 51 fan syn wurken. Lange tiid waard syn wurk fergetten yn Nederlân. Hjoed de dei wolle in soad minsken syn wurk wol hawwe en wurdt it tsjin hege pizen feild.

Wurken fan him hingje ûnder oare yn it Louvre, it Musée Carnavalet, beide yn Parys, it Frysk Skipfeart Museum en it Frans Halsmuseum yn Haarlim.

## Galery

Ofbyld:Siebe Johannes ten Cate Sur-le-quai-le-Havre.jpg|*Sur le quai le Havre*
Ofbyld:Siebe Johannes ten Cate Notre-Dame-De-Paris-by't winter.jpg|*Notre-Dame-De-Paris-by't winter*
Ofbyld:Siebe Johannes ten Cate Notre-Dame-de-Paris.jpg|*Notre-Dame-de-Paris*
Ofbyld:Siebe Johannes ten Cate Pont-royal-Au-Soleil-Couchant.jpg|*Pont-royal-Au-Soleil-Couchant*
File:Ten-Cate-stadsgezicht-Parijs.jpg|*Stedsgesicht Parys, Notre-Dame*
Johan Hora Adema

**Johan Hora Adema** (Ljouwert, 24 april 1843 - Velp, 15 maart 1938) wie in boargemaster.

Hy wie boargemaster yn trije ferskillende gemeentes. Dêrneist wie Hora Adema kaptein by de Grenadiers en Jagers. Hy wie earst boargemaster fan de gemeente Aalten (1886-1888), doe fan Hengelo (1888-1891) en as lêste fan Harns (1896-1914). Yn 1870 troude Hora Adema mei de Fryske Lucia Aurelia Bergsma Fruitier De Talma, se krigen tegearre fjouwer bern.
Albert van der Heide (politikus)

**Albert van der Heide** (Ljouwert, 7 febrewaris 1872 - De Haach, 29 july 1953), doopname Albertinus, wie in sosjalistyske dûmny en letter Twadde Keamerlid. Yn syn jeugd wie hy lid van de Fryske beweging en sette hy him yn foar de alderearmsten. Ek waard hy gehielûnthâlder. Hy studearre teology yn Leien, dêr't hy ûnder mear befreone wie mei de lettere politikus H.P. Marchant, en waard yn 1895 predikant yn it Fryske feandoarp Skerpenseel. Inkele jierren letter wist Pieter Jelles Troelstra, mei waans famylje Van der Heide befreone wie, him te winnen foar de SDAP. Sûnttiids sette hy him yn foar de propaganda fan de SDAP en foar de Nederlandsche Vereeniging tot Afschaffing van Alcoholhoudende Dranken, de 'blauwe NV'. Ek wie hy faak in flot sprekker en skriuuwer foar de 'reade' en de 'blauwe' saak.

Van der Heide waard faak frege him kandidaat te stellen foar in ferkiesbere SDAP-funksje, mar hy keas derfoar om predikant te bliuwen yn ferskate lytse en earme gemeentes yn Fryslân. Pas yn 1925 liet hy him oerhelje, en fan dat jier oant 1937 wie hy lid fan de Twadde Keamer. Hy sette him ta wenjen yn Voorburg en sette him polityk yn foar it troch de ekonomyske krisis troffen Drinte, foar it finzeniswêzen en de drankbestriding. Hy wie sterk belutsen by de finzenen yn de Scheveningske finzenis en waard er ek regint. Yn 1936 sette hy him yn foar de falsk fan homoseksueel kontakt mei in minderjierrige beskuldige tesaurier-generaal fan it Ministearje fan Finansjen L.A. Ries, mei wa't hy befreone rekke. Net allinnich foel hy de ministers fan Finansjen en Justysje dêroer oan, ek die hy de saak-Ries út de doeken yn in tsjokke brosjuere, *De zaak tegen Mr. L. A. Ries, thesaurier-generaal bĳ het Departement van Financiën. Eenige beschouwingen en kritische opmerkingen* (1936, trije printingen).

Yn 1944 ferstoar Van der Heides jongste dochter Hermien oan gefolgen fan oarlogshannelingen. Dêrtroch psychysk brutsen brocht hy syn lêste jierren troch yn de ynrjochting Ald Rozenburg yn Loosduinen.

Yn 2011 promovearre Anne-Marie de Harder op in biografy oer Albert van der Heide.
Gymnastyk op de Olympyske Simmerspullen 1912

De **[[Olympyske Simmerspullen 1912]]**, ek wol de **Ve Olympiade** neamd waarden yn 1912 yn Stokholm, Sweden hâlden. De gymnastyk waard hâlden yn de *Stockholm Olympic Stadium*. 

## Stockholm Olympic Stadium
It Stockholm Olympic Stadium waard boud yn 1912 en hie doe plak foar 20.000 taskôgers. Nei de Spullen is der in laach fan de noardeast tribune ôfhelle en no is der noch plak foar 14,500 taskôgers. 

## Utslaggen
### Turnjen
#### Manlju
##### Mearkamp Yndividueel

##### Mearkamp Lannen

##### Mearkamp Lannen Sweedsk Systeem

##### Mearkamp Lannen Frij Systeem

## Medaljespegel
Wilco Julius van Welderen baron Rengers

**Wilco Julius van Welderen Rengers** (Ljouwert, 14 novimber 1835 - dêre, 21 febrewaris 1916) wie in jurist, boargemaster en politikus. Hy skonk yn 1904 it Rengerspark oan de gemeente Ljouwert.

Rengers wie boargemaster fan Ljouwert en lid fan de Earste en Twadde Keamer. Syn wurk oer de Nederlânske parlemintêre skiednis hat syn grutte betsjutting behâlden.

It Rengerspark yn Ljouwert is nei him ferneamd.

## Wurk
* ''Schets eener parlementaire geschiedenis van Nederland sedert 1849, 3 dielen, troch oaren ferfolge (De Haach, 1905 - 1907)

## Keppeling om utens
* Mr. W.J. van Welderen baron Rengers, Parlement.com
Slach by Loppersum

De **Slach by Loppersum** wie in gewelddiedich treffen tusken de haadlingefamyljes Abdena, Allena en Tom Brok. De slach wie ein 1380 begjin 1381  by Loppersum yn Eastfryslân en de útkomst dêrfan hie in tsiental jierren lange fete ta gefolch tusken de belutsen famyljes.  

## Eftergrûn en gefolch
De direkte oanlieding foar it konflikt wie de snelle machtsútwreiding fan de famylje Tom Brok yn Eastfryslân yn de '70 jierren fan de 14e iuw. De Abdenas út Emden fielden har hiel bot bedrige troch dizze famylje en benammen troch de ekspânsjedrift fan Okko I tom Brok dy't sûnt 1376 famyljehaad wurden wie. Okko besocht troch middel fan keap, houlikspolityk en rôvjen mear gebiet yn Emsingerlân yn besit te krijen. In oar haadlingelaach, de Allenas út Easterhusen dy't sels ek op mear macht út wiene, fielde har troch dizze polityk krektsa bedrige as de Abdenas en dizze haadlingefamyljes ferienigen har mei-elkoar. Doe't Okko hieltyd mear bûnsmaten fergarre yn de omjouwing fan Emden en fan doel wie om de stêd te bemachtigen ûntstie der iepentlike striid.

In legerke dat ûnder lieding stie fan Kampo Abdena en Folkmar Allena rekke yn de omkriten fan Loppersum yn gefjocht mei de striidmacht fan Okko tom Brok. Kampo sneuvele yn de slach en syn partij ferlear fan Okko. Goed njoggentich manlju fan Emden en Folkmar waarden deaslein of finzen nomd en in grut part fan Folkmar syn machtsbasis gie ferlern. De Abdenas en Allenas sochten help by de tsjinstanners fan de Onstas en Skieringers yn de Ommelannen en Westerlauwersk Fryslân. Okko slute him oan by de tsjinpartij, de Fetkeapers, de Onstas en de Bronkhorsten. Fan dat stuit ôf kaam yn sawat hiel Fryslân twaspjalt foar.
Lund

**Lund** is it haadplak fan de gemeente Lund yn it Sweedske lânskip Skåne en de provinsje Skåne län. 

Lund bestiet al fan sa. 990 ôf. Der binne 27 tsjerken en kleasters dêr't guon fan no museum binne. De grutste tsjerke, de domtsjerke, wijd oan Sint-Laurentius, waard yn 1123 oplevere.

Lund hat in universiteit mei 39.000 studinten en in ferskaat oan museums. It iepenloftmuseum *Kulturen* yn it âlde part fan de stêd is der ien fan.

Lund hat in protte strjitten yn Renêssânsestyl, dy't sa gewurden litten binne.

## Ut de skiednis
Lund is yn 1020 stifte troch Knoet de Grutte. Fan 1104 ôf wie Lund de sit fan de aartsbiskop fan hiel Skandinaavje en Finlân. Yn 1536 waard it aartsbisdom wer opheft. Lund hat yn syn skiednis in soad te lijen hân fan krigen tusken Denemark en Sweden, mar nei 1658 bleau de stêd Sweedsk. De Universiteit fan Lund waard yn 1666 stifte.

## It besjen wurdich
* Domtsjerke
* Lundagård
* Kulturen, iepenloftmuseum
* Histoarysk museum
* Kapittelhûs
* Kunsthall
* Raadhuis
* St. Peters klosterkyrkan
* Planetarium

Lund is in studintestêd en is fral ferneamd om het festival " Karneval" dat ienris yn de fjouwer jier hâlden wurdt. Dy dei mei fergelike wurde mei de Nederlânske Befrijingsdei. Minsken út de hiele provinsje reizgje dan op Lund oan.
It planetarium yn de domtsjerke is ek it besjenwurdich.

## Demografy

## Berne yn Lund
* Kai Siegbahn (1918-2007), natuerkundige
* Max von Sydow (1929), akteur
* Martin Dahlin (1968), fuotballer
* Joachim Johansson (1 july 1982), tennisser
* Timbuktu, rapper
* Björn Åkesson, Trance-DJ/produsint
* Linus Thörnblad (1985), atleet
* Axwell (18 desimber 1977), House-DJ/produsint

## Sport
**Ferienings:**
* **[[Fuotbal]]:** Lunds BK en Lunds BoIS
* **[[Unihockey]]:** IBK Finn, LUGI
* **[[Basketbal]]:** LUGI, IK Eos
* **[[Iishockey]]:** Lund Giants HC
* **[[Tafeltennis]] en [[Atletyk]]:** IFK Lund 
* **[[Hânbal]]:** H 43 Lund, LUGI

## Keppelings om utens
* Side fan de Universiteit fan Lund (Sweedsk of Ingelsk)
* Visit Lund Toeristyske ynformaasje oer Lund .
Gymnastyk op de Olympyske Simmerspullen 1992

De **[[Olympyske Simmerspullen 1992]]**, ek wol de **XXVe Olympiade** neamd, waarden yn 1992 hâlden yn Spanje yn de Katalaanske haadstêd Barselona.
De gymnastyk waard hâlden yn it *Palau Sant Jordi*. 

## Utslaggen
### Turnjen
#### Manlju
##### Brêge

##### foltiizjehynder

##### Rekstok

##### Ringen

##### Sprong

##### Flier

##### Mearkamp Yndividueel

##### Mearkamp Lannen

#### Froulju
##### Balke

##### Brêge ûngelyk

##### Sprong

##### Flier

##### Mearkamp Yndividueel

##### Mearkamp Lannen

### Ritmyske Gymnastyk
#### Froulju
##### Yndividueel

## Medaljespegel
Hedel

* Hedel (Gelderlân), in doarp yn de gemeente Maasdriel;
* Hedel (Noard-Brabân), in buorskip yn de gemeente Oirschot.
Geart de Vries

**Geart de Vries** (Feanwâldsterwâl, 1956) is in Frysk sjoernalist, publisist en âld-direkteur fan it Histoarysk Sintrum Ljouwert.

Hy wie 27 jier programmamakker en einredakteur by Omrop Fryslân en waard begjin 2009 direkteur fan it Histoarysk Sintrum Ljouwert (HCL); hy folge Jan Folkerts op. Op 15 maart 2021 waard er dêr opfolge troch Meindert Seffinga.
De Vries is ek aktyf yn de Stichting Poëzietableaus Ljouwert. Syn útjeften *Foar alles is in tiid* en *Trochpaden* binne basearre op ynterviews mei Douwe Tamminga en Tiny Mulder.

Yn 2023 kaam *Het Wonder van 2018* út, oer de oanrin nei Ljouwert-Fryslân as Kulturele Haadstêd. Hy skreau yn it jubileumboek *Tryater spilet* fan toanielselskip Tryater by it 60-jierrich bestean (2025) in bydrage oer de artistyk lieders fan Tryater.

## Biografy
Geart de Vries waard yn 1956 berne yn Feanwâldsterwâl. Hy studearre skiednis, mei as byfak Frysk. Yn 1981 kaam er yn tsjinst by Omrop Fryslân, dêr't er jierrenlang einredakteur wie fan it kulturele radioprogramma *De Koperen Tún*. Hy ynterviewde in grut tal Fryske skriuwers en makke reportaazjes.

### Stichting Literaire Activiteiten Leeuwarden
Yn 1983 rjochte er mei Michaël Zeeman de Stichting Literaire Activiteiten Leeuwarden (SLAL) op. Dizze stichting organisearre 25 jier lang aktiviteiten mei skriuwers en dichters, yn it bysûnder dy út Fryslân Yn literêr kafee De Blauwe Stoep, en letter yn Stedskouboarch De Harmonie, waarden ynterviews hâlden. Doe 't De Harmonie yn de jierren 90 in skoft ticht wie fanwegen nijbou, waard mei troch him Stichting De Wilde Vaart oprjochte dy ’t literêre 'Nachten' organisearre yn Ljouwert: *Nacht van het Verdriet*, *Nacht van het Woord*, *Nacht van de Verloren Tijd* en *Nacht der Lusten*. Op 8 oktober 1994 wie in troch de SLAL organisearre gearkomste mei skriuwer Willem Frederik Hermans, syn lêste publike ferskining. 

### Oare publikaasjes
De Vries publisearre yn it kulturele moanneblêd De Strikel en it literêre tydskrift Trotwaer. Ek wie er fan 2006 oant 2009 kollumnist yn it algemien-kultureel blêd de Moanne.

## Publikaasjes
* *Trochpaden*, Oantinkens fan Douwe Tamminga oan syn libben wurk (1999)
* *Poëzie op straat*
* *Foar alles is in tiid*, it libbensferhaal fan Tiny Mulder (2006)
* *Het wonder van 2018. Terugblik op Leeuwarden-Fryslân Culturele Hoofdstad van Europa*, ISBN 9789464710755

## Keppeling om utens
* [''Gesprek met Geart de Vries over zijn biografie van Tiny Mulder'', [DBNL]]
Stoke Newington

**Stoke Newington** is in wyk yn it Londenske bestjoerlike gebiet Hackney, yn de regio Grut-Londen. De wyk leit tusken Dalston (yn it suden) en Stamford Hill (yn it noarden).


File:Stoke newington town hall 2.jpg|Stedhûs fan Stoke Newington
File:Stoke Newington Bookshop, London.jpg|Boekwinkel dêre
Image:Stoke newington castle 1.jpg|*The Castle Climbing Centre*, in earder pompstasjon


## Minsken ferbûn mei Stoke Newington
* Marc Bolan (berne as Mark Feld), muzikant - wenne oan Stoke Newington Common oant syn 15e.
* William Booth en syn wiif Catherine, stifters fan it Leger des Heils, begroeven op it  Abney Park begraafplak.
* Joseph Conrad, skriuwer - wenne yn Stoke Newington.
* Daniel Defoe, skriuwer - wenne yn Church Street. Syn grêf is te sjen op Hackney Museum.
* Edgar Allan Poe, skriuwer - gie op Manor School yn Church Street om 1820 hinne. 
* Isaac Watts, teolooch, logikus en lieteskriuwer - wenne en stoar yn Abney House.
* Joseph Woods, Quaker, botanikus en arsjitekt, soan fan Woods dy't krewearre foar ôfskaffing fan slavernij.
Hackney

**Hackney** (*London Borough of Hackney*) is sûnt 1965 in Ingelsk distrikt yn it greefskip Grut-Londen; it hat 202.824 ynwenners op in oerflak fan 19,1 km².

Fan de befolking is 9,3% âlder as 65 jier. De wurleazens beslacht 6,9% fan de beropsbefolking (folkstelling 2001).

## Wiken yn it distrikt Hackney
* Dalston
* Hackney Marshes
* Haggerston
* Homerton
* Hoxton
* Lea Bridge
* Shoreditch
* Stamford Hill
* Stoke Newington


Ofbyld:st augustines tower.jpg|Toer fan St Augustine, 13e iuw, it âldste gebou yn Hackney. 
Ofbyld:hackney town hall 1.jpg|Stedhûs Hackney
Ofbyld:Sutton house hackney 2.jpg|It *Sutton House* út 1535


## Berne yn Hackney
* Shaka Hislop, fuotballer foar Trinidad en Tobago
* Phillips Idowu, Europeesk kampioen hink-stap-springe 2010
* Anne Keothavong, tennisspylster yn de WTA-kompetysje.
Gymnastyk op de Olympyske Simmerspullen 1920

De **[[Gymnastyk]] op de [[Olympyske Simmerspullen 1920]]** waard holden yn it Olympysk Stadion fan Antwerpen.

## Utslaggen
### Turnjen
#### Manlju
##### Mearkamp Yndividueel

##### Mearkamp Lannen

##### Mearkamp Lannen Sweedsk Systeem

##### Mearkamp Lannen Frij Systeem

## Medaljespegel