open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Spûkdieren

De **spûkdieren** (Tarsiidae) binne in famylje yn it tuskenskift fan de spûkdiereftigen (Tarsiiformes). Alhoewol de fersprieding yn it ferline, nei de fossilen, grutter west hat, is de famylje op it stuit beheind ta eilannen yn Súdeast-Aazje.

## Utsjen
Spûkdieren hawe in lichem fan sa'n tolve sm. Dêr komt dan noch in sturt by dy't op himsels al hast 25 sm lang wêze kin. Oars as de lange sturt fan in grypsturtaap, kin in spûkdier de lange sturt net brûke om te grypen. Mei sterke efterpoaten, kinne hja meters fier ljeppe, en de sturt is der foar it lykwicht.

De spûkdieren hawwe grutte eagen. Lykwols kinne hja de eagen net fan rjochting feroarje. Dêr tsjinoer hawwe je ekstra sterke nekspieren, dy't it mûchlik meitsje en draai gâns de holle, om nei in oare kant te sjen. Dy kinne sa'n feroaring oan, dat it bist de kop nei rjochtefterút draaie kin.

## Soarten
De wiere spûkdieren libje op Selebes. It binne de lytste: folwoeksen net mear as 10 sm. Dêr tsjinoer binne der dêr gauris sân ûnderskate soarten.
 
De westlike spûkdieren libje op Borneo en parten fan Sumatra as ien soarte. Der binne wol wat lytse ferskillen tusken de eilannen, mar net genôch om harren as mear as ien soarte te sjen.
 
De skouspûkdieren libje op de Filipinen. It is tinklik ien soarte, mar it is dreech om dat út te meitsjen, ek al binne it grutte bisten, nei mjitten fan spûkdieren. De dieren op de Filipinen kinne wol 15 sm grut wurde, mar, lykas de namme oanjout, de dieren binne tige skou. Hja binne nachtdieren, en binne sa dreech te finen, dat it oan't no ta net wis is at it ien soarte is, as mear, as mei mear ûndersoarten.

## Klassifikaasje
De hjoedeiske spûkdieren hearre ta ien fan trije skaaien. Dernjonken binne der in twa as trije soarten dy't noch net beskreaun binne, en wurde twa soarten yn fossilen beskreaun, dêr't it plak yn de klassifikaasje net wis fan is.
Longcross Studios

De **Longcross Studios** binne in studiokompleks yn it Ingelske plak Longcross, yn it greefskip Surrey, likernôch 40&nbsp;km bewesten de Britske haadstêd Londen, dêr't de opnamen foar films en tillefyzjeprogramma's plakfine. It bedriuw waard yn 2006 oprjochte en is eigendom fan Aviva Investors. Der binne films as *[[War Horse (film)|War Horse]]*, *[[Skyfall (film)|Skyfall]]* en ** opnommen.

## Skiednis
It terrein fan wat no de Longcross Studios binne, wie oarspronklik in 150 jier âld lângoed yn it natoergebiet Chobham Common. Fan 1942 oant en mei 2005 waard it brûkt foar de produksje en it testen fan militêre fiertugen en oare ynnovaasjes troch it Military Vehicles and Engineering Establishment, in ôfdieling fan it Britske Leger. Doe't dat der yn 2005 wei gie, waard it terrein oankocht troch boubedriuw Crest Nicholson en ynvestearringsfirma Aviva Investors. Der waard daliks úteinset mei de bou fan in modern studiokompleks, dat in jier letter, yn 2006, yn gebrûk nommen waard. Om dy tiid hinne kocht Aviva Investors foar £45&nbsp;miljoen ($61,5&nbsp;miljoen) it oandiel fan Crest Nicholson oer.

Yn 'e 2010-er jierren late de opkomst fan streamingtsjinsten as Netflix, Disney+ en Amazon Prime ta it omheech sjitten fan 'e fraach nei nije films en tillefyzjeprogramma's, wat betsjutte dat ek de fraach nei studioromte om dy films en programma's op te nimmen tige by tige tanaam. Yn 2021 sleat Aviva Investors in langjierrich kontrakt mei Netflix om 'e Longcross Studios út te wreidzjen.

## Fasiliteiten
De Longcross Studios omfiemje anno 2021 fjouwer grutte soundstages, dy't yn oerflak útinoar rinne fan 1.200&nbsp;m² oant 4.400&nbsp;m². Der binne ek acht (lytsere) "meganova"-soundstages, 81&nbsp;ha oan bûtenterrein, in testwei mei in lingte fan 3,6&nbsp;km, en in off-roadpaad. 

## Produksjes
### Films
In seleksje fan films dy't alteast foar in diel yn 'e Longcross Studios opnommen binne:

### Tillefyzje
Yn 'e Longcross Studios binne ek ferskate tillefyzjesearjes opnommen, lykas *[[Dead Set]]* (2008), *[[Call the Midwife]]* (fan 2012 ôf) en *[[Broadchurch]]* (2015). 

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Longcross Studios
Kardiology

**Kardiology** (fan it Aldgrykske *καρδίᾱ* (kardiā) "hert", en -*λογία* (-logia) "stúdzje") is in tûke fan de genêskunde dy 't him dwaande hâldt mei oandwaningen fan it hert en it hert - en fetstelsel. It fakgebiet omfettet de medyske diagnoaze en behanneling fan oanberne hertôfwikingen, krânsslachiere-oandwaningen, hertfalen, hertklepoandwaningen en elektrofysiology. Dokters dy't spesjalisearre binne op dit mêd  fan 'e genêskunde wurde kardiologen neamd, in spesjaliteit fan 'e ynterne genêskunde. Bernekardiologen binne bernedokters dy't spesjalisearre binne yn kardiology. Dokters dy't spesjalisearre binne yn hertsjirurgy wurde kardiotorakale sjirurgen of hertsjirurgen neamd, in spesjaliteit fan 'e algemiene sjirurgy.

De kardiolooch stelt in diagnoaze oan de hân fan de polsslach, de systolyske en diastolyske bloeddruk, it ECG of 'hertfilmke', de echografy fan it hert en de hertkateterisaasje. Koartlyn is it yn in tal sikehuzen ek mooglik de relatyf nije coronary CTA of 3 - diminsjonale hertscan te ûndergean. Sa hoeche ûnregelmjittichheden yn 'e krânsslachfetten sa faak net ynvatyf beoardiele te wurden.

## Sjoch ek
* Bloedfet
Death Proof

*''Death Proof'' (film), in Amerikaanske film út 2007 fan Quentin Tarantino
*''Death Proof'' (soundtrack), it soundtrackalbum fan dy film út 2007
*''Death Proof'' (EP), in EP fan Kate Nash út 2012
Deepwater Horizon

*''Deepwater Horizon'' (boarplatfoarm), in boarplatfoarm yn it noarden fan 'e Golf fan Meksiko dat nei in ûntploffing op 22 april 2010 sonk en in grutte oaljeramp feroarsake
*''Deepwater Horizon'' (film), in Amerikaanske film út 2016 oer de ramp mei de *Deepwater Horizon*
*ûntploffing fan 'e ''Deepwater Horizon'', in ûntploffing op it boarplatfoarm de *Deepwater Horizon* op 20 april 2010, dy't it platfoarm fierhinne ferwoastge en 11 opfarrenden it libben koste
*oaljeramp mei de ''Deepwater Horizon'', de grutste oaljeramp út 'e Amerikaanske skiednis, dy't fan april 2010 oant ein 2013 foarfoel yn 'e Golf fan Meksiko, nei de ûntploffing fan 'e *Deepwater Horizon*
Christopher Tolkien

**Christopher John Reuel Tolkien** (1924-2020) wie de jongste soan fan J.R.R. Tolkien en in bekende Ingelske akademikus, wittenskipper, en skriuwer. Nei it ferstjerren fan syn heit yn 1973, hat Christopher Tolkien in grutte rol spile yn it bewarjen en publisearjen fan de skriften en teksten fan syn heit, ynklusyf de "Silmarillion", in samling fan mytologyske ferhalen dy't in ynspiraasjeboarne foar it wurk fan syn heit wienen. Christopher Tolkien is ek bekend om syn wurk as redakteur en yllustrator fan de "The History of Middle-earth", in samling fan teksten dy't ynsjoch jouwe yn it kreative proses fan syn heit en it ûntwikkeljen fan syn wurk.
The Times

**The Times** is in Britsk deiblêd, oprjochte yn 1785 troch John Walter ûnder de namme *The Daily Universal Register*. De krante hjitte sûnt 1 jannewaris 1788 *The Times of London*. Tsjintwurdich wurdt de krante útjûn troch News International, in ûnderdiel fan Rupert Murdoch syn News Corp, foarhinne News Corporation.

De krante is sawol digitaal as yn papierfoarm beskikber en wurdt yn in protte lannen ferspraat. It deiblêd hat it grutste part fan syn abonnees yn it hiele Feriene Keninkryk.

## Keppeling om utens
* The Times online
News UK

**News UK** is in Britske media-ûndernimming dy't in protte bekende kranten en tiidskriften útjout, wêrûnder The Times, The Sunday Times, The Sun, en The News of the World. It bedriuw waard yn 1981 oprjochte as *News International* en waard yn 2013 ombeneamd ta News UK. News UK is in dochterûndernimming fan *News Corp*, in ynternasjonale media-konglomeraat dat ek bekende kranten en tiidskriften publisearret, wêrûnder The Wall Street Journal en The New York Post.
Kazachsk

**Kazachsk** is de offisjele taal fan Kazachstan en wurdt ek sprutsen yn dielen fan oare lannen yn dy regio lykas Oezbekistan, Afganistan en Turkmenistan. De taal wurdt sprutsen troch sa likernôch 23 miljoen minsken oer de hiele wrâld, wêrfan't der sa'n 11-13 miljoen minsken yn Kazachstan wenje.

It is in Turkske taal dy't nau besibbe is oan oare Turkske talen lykas it Azerbeidzjaansk en it Oezbeeksk. It Kazachsk hat in rike literêre skiednis en hat in protte ynfloed ûntfongen fan oare talen lykas it Russysk en it Persysk. De Kazachske taal hat twa skriften: it Arabysk alfabet en it Syrillysk alfabet. It Kazachsk brûkt it Syrillyske alfabet sûnt 1940, hoewol't it Arabyske alfabet noch wol brûkt wurdt yn religieuze en kulturele kontekst.
Bosnysk

**Bosnysk** is de standerttaal fan Bosnië en Herzegovina mei sa'n 2,5 miljoen sprekkers. It is in Slavyske taal dy't nau oan it Kroätysk en Servysk besibbe is. It Bosnysk wurdt sprutsen troch de Bosnyske befolking yn Bosnië en Herzegovina en troch in protte ymmigranten yn oare lannen. It Bosnysk hat in eigen skrift, dat basearre is op it Latynske alfabet, en it wurdt ek wol yn it Syrillyske alfabet skreaun.
Kisumu

**Kisumu** is in stêd yn it westen fan Kenia. It is de haadstêd fan de provinsje Nyanza en leit oan de westlike kust fan de Victoriamar. Kisumu is de tredgrutste stêd fan Kenia en is in wichtige ekonomyske sintrum yn de regio. Kisumu is in havenstêd en in wichtich transportknooppunt mei frijwat yndustriële bedriuwen. Dêrneist is de stêd ferneamd om syn rike kultuer en skiednis. Yn 'e omkriten fan 'e stêd binne in stikmannich natoergebieten. Troch de kombinaasje fan kultuer, skiednis en natoer is Kisumu ek in toeristebestimming.

## Sjoch ek
* List fan stêden yn Kenia
Technyske Universiteit fan Denemark

De **Technyske Universiteit fan Denemark** is in technyske universiteit yn Kongens Lyngby, sa'n 12 kilometer noardlik fan Kopenhagen. De universiteit biedt in ferskaat oan technyske stúdzjes, wêrûnder yngenieurwittenskippen, natuerkunde en ynformaasjetechnology.

## Skiednis
Yn 1829 waard it Polytechnysk Underwiisynstitút oprjochte. De driuwende krêft wie de natuerkundige Hans Christian Christirsted, dy't doe heechlearaar wie oan de Universiteit fan Kopenhagen. Hy waard ynspirearre troch de École polytechnique yn Parys. By de iepening yn 1829 waard er de earste rektor wat er oant oant syn dea yn 1851 bliuwe soe.

It kolleezje wie húsfeste yn twa gebouwen yn Studiestraede en St-Oederstraede yn it sintrum fan Kopenhagen oant 1890, doe't it ferhuze nei in gebouwekompleks yn Sølvgade, ûntwurpen troch de arsjitekt Johan Daniel Herholdt. Fan 1920 ôf waard de romte foar de hieltyd grutter wurdende universiteit hieltyd minder tarikkend en yn 1929 waard de earste stien lein foar in nij gebouwekompleks yn Østervold. De Twadde Wrâldoarloch hold de foltôging lykwols tsjin oant 1954, en yn 1960 waard besletten de universiteit te fersetten nei it noarden fan Kopenhagen, nei de hjoeddeiske lokaasje yn Lyngby, dêr't de iepeningsseremoanje op 17 maaie 1974 wie.

Fan 1933 ôf wie de universiteit offisjeel bekend as de Technyske Universiteit fan Denemark (Deensk:* Danmarks tekniske Hettinga, DtH *). Nei de fúzje mei de Deenske yngenieursakademy (*Danmarks Ingeniørakademi, DIA*) yn 1994 waard de namme wizige yn Technyske Universiteit fan Denemarken (*Danmarks Tekniske Universitet, DTU*).

Op 1 jannewaris 2007 is DTU fusearre mei de folgjende ûndersyksynstituten: *Forskningcenter Risø*, *Danmarks Fødevareforskning*, *Danmarks Fiskeriundersøgelser* (sûnt 2008 it 'Nasjonaal Ynstitút foar Akwatyske Helpboarnen'; *DTU Aqua*), *Danmarks Rumcenter* en *Danmarks Transport-Forskning*.

Yn 'e mande mei École polytechnique yn Parys, École Polytechnique Fédérale de Lausanne, Technyske Universiteit Eindhoven, Technyske Universiteit München en Technion - Israel Institute of Technology, is DTU lid fan EuroTech Universities Alliance.
Primaten

It skift fan de **primaten** (wittenskiplike namme: *Primates*), is ien fan de twa skiften yn it grutskift fan de *primaten en hûdfleaners* (Primatomorpha). De namme *primaten* is ôflaat fan it Latynsk foar *earste*, dêr't Linnaeus nei gedachten mei oanjoech dat er de primaten beskôge as de heechste oarder fan de dieren.

It oare skift binnen it grutskift binne de hûdfleaners (Dermoptera). Dat is in lyts takson, fan twa soarten fan sweefmakys yn Súdeast-Aazje.

## Opdieling
De primaten kinne ûnderskieden wurde yn it ûnderskift fan de healapen (Strepsirrhini), en dat fan de drûchnoazigen (Haplorhini). Dy healapen binne frij primitive dieren, mei net in soart spesjalisaasje. Hja hawwe wier noch in snút, mei eagen oan beide kanten, en in goed ûntwikkele noas. Lykwols hawwe hja it aapeftige fan alle primaten, mei fjouwer earms dy't unôfhinklik beweegje kinne, en rjochte binne op bewegings yn 'e beamen.

De drûchnoazigen binne wat fierder spesjaliseare dêr't it giet om it ûntwikkeljen fan yntelliginsje, mei in plattere holle mei beide eagen foarút. Hja hawwe in minne noas, mar goede eagen. Drûchnoazigen binne it fermogen kwytrekke om sels fitamine-C te meitsjen, dat hja moatte dêr oare dieren of ynsekten foar ite. Dêr stiet tsjinoer dat harren gruttere yntelliginsje it fangen dêrfan makliker makket.                       

## Klassifikaasje
Edge of Tomorrow

"**Edge of Tomorrow**" of "**The Edge of Tomorrow**" hat yn 'e Wikipedy ferskate betsjuttings:

*''The Edge of Tomorrow'' (boek fan Thomas A. Dooley), in boek fan Thomas A. Dooley út 1958
*''The Edge of Tomorrow'' (ferhalebondel fan Howard Fast), in ferhalebondel fan Howard Fast út 1961
*''The Edge of Tomorrow'' (ferhalebondel fan Isaac Asimov), in ferhalebondel fan Isaac Asimov út 1985
**Edge of Tomorrow*, de nije Ingelsktalige namme fan *[[All You Need Is Kill]]*, de Ingelsktalige namme fan in fan oarsprong Japansktalige roman fan Hiroshi Sakurazaka út 2004
**[[Edge of Tomorrow (film)|Edge of Tomorrow]]*, in Amerikaanske film út 2014, basearre op 'e roman fan Sakurazaka
Rjazan

**Rjazan** is in stêd yn it westen fan Ruslân yn 'e oblast Rjazan, sa'n 200 km súdeastlik fan Moskou. It is de haadstêd fan 'e oblast Rjazan en hat 524.927 ynwenners (2010). Rjazan is in histoaryske stêd dy't al yn 'e 10e iuw stifte waard. Yn 'e moderne tiid is Rjazan in wichtige yndustrygebiet yn Ruslân mei in protte bedriuwen yn 'e masinebou, de gemy, en de elektroanika-yndustry. De stêd is ek bekend om syn kulturele ynstellingen lykas it Histoarysk Museum fan Rjazan en it Keunstmuseum. Rjazan is ek in wichtich ferkearsknooppunt yn Ruslân mei in grut treinstasjon en in fleanfjild dat ferbiningen hat mei oare stêden yn Ruslân en yn it bûtenlân.

## Sjoch ek
*List fan stêden yn Ruslân
Masedoanysk

**Masedoanysk** is in Slavyske taal dy't ûntstien is út it Ald-Bulgaarsk en dy't beynfloede is troch ûnder oaren it Gryksk en Latyn. Masedoanysk wurdt hjoed-de-dei troch sa'n 2 miljoen minsken praat. Sa'n 1,3 miljoen sprekkers wenje yn Noard-Masedoanje, yn Albaanje, Grikelân en Bulgarije wenje Masedoanysktalige minderheden. It Masedoanysk hat in rike literatuer dy't fier werom yn 'e tiid giet. Masedoanysk hat in protte mienskiplikheden mei oare slavyske talen, benammen mei it Servysk en Bulgaarsk.
Anita Pointer

**Anita Marie Pointer** (Oakland, 23 jannewaris 1948 - Beverly Hills, 31 desimber 2022) wie in Amerikaansk sjongeres. Njonken June Pointer, Bonnie Pointer en Ruth Pointer wie se ien fan de fjouwer sjongeressen fan de soulgroep The Pointer Sisters.

## Karriêre
As famke spile Anita Pointer altsaksofoan yn in skoalband fan de McRae High School. Yn 1969 naam se ûntslach as sekretaresse en foarme tegearre mei har susters The Pointer Sisters, dêr't sy oant 2015 diel fan útmakke. 
De frouljusgroep hie benammen ein jierren 70 en begjin jierren 80 in protte sukses. Yn 1987 brocht Anita Pointer har earste eigen solo-album út, *Love For What It Is*.

## Priveelibben
Anita Pointer waard berne as fjirde fan seis bern. Har heit Elton Pointer wie geastlike. Hoewol't se sels yn Kalifornje berne waard, kamen har âlden út Arkansas. Pointer hat meardere kearen boaske west en hie in dochter, dy't yn juny 2003 mei 37-jier ferstoar. Dêrnei brocht Anita Pointer har beppesizzer grut. 

Anita Pointer ferstoar op 31 desimber 2022, yn 'e aldens fan 74 jier oan de gefolgen fan kanker

## Diskografy
### Albums
Margriet Eshuijs

**Margriet Eshuijs** (Saandam, 14 oktober 1952 - 29 desimber 2022) wie in Nederlânsk sjongeres. Sy waard benammen bekend as de sjongeres fan de popgroep Lucifer.

## Karriêre
As famke spile Margriet Eshuijs akkordeon, Fan in jier as njoggen ôf spile se yn ferskate bandsjes as gitariste; letter spile sy ek elektroanysk oargel en foel sy sa nedich yn as sjongeres. Yn 1972 waard de popgroep Lucifer oprjochte, de popgroep helle yn 1975 syn grutste sukses *[[House for sale]]*, yn 1979 hold Lucifer dermei op. Eshuijs gie nei Lucifer fierder as solo-artiste. 

## Priveelibben
De âlden fan Eshuijs wiene beiden muzikant en eigener fan in muzykwinkel en muzykskoalle.
Eshuijs boaske yn 1975 mei Dick Buijsman, de bassist fan Lucifer. Nei har echtskieding wie se fan 1984 oant har ferstjerren yn 2022 tegearre mei sjonger-lietsjeskriuwer Maarten Peters. Ut har relaasje mei Buijsman hat se in soan.

Margriet Eshuijs ferstoar op 29 desimber 2022, yn 'e aldens fan 70 jier oan de gefolgen fan kanker
Vivienne Westwood

**Isabel Swire-Westwood** (Tintwistle, 8 april 1941 - Clapham, 29 desimber 2022) wie in Britsk moadeûntwerpster. Se makke namme as de ûntwerpster yn it punktiidrek en groeide út ta ien fan de meast foaroansteande Britske ûntwerpers. Se ûntwurp ûnder oaren de klean fan de punkband Sex Pistols.

## Galery

Vivienne Westwood Mini Crini.jpg|Mini Crini (1985-87)
1981 Vivienne Westwood and Malcolm McLaren dress and sash, Pirates collection.jpg|Pirates kolleksje (1981)
Vivienne Westwood Harris Tweed Suit 1998.JPG|Harris Tweed Pak (1998)
Willem de Ridder

**Willem Cornelius de Ridder** (De Bosk, 14 oktober 1939 - Amsterdam, 29 desimber 2022) wie in Nederlânsk keunstner. Hy wie mei-oprjochter fan de Amsterdamske poppoadia Melkweg en Paradiso.
Willem de Ridder ferstoar op 29 desimber 2022, yn 'e aldens fan 83 jier.
Siawaash Cyrroes

**Siawaash Cyrroes** (Terneuzen, 26 septimber 1995) is in Nederlânsk akteur, fral bekend fan syn rol as Ramin Sabet yn *[[:nl:SpangaS|SpangaS]]*.

## Biografy
Cyrroes komt oarspronklik út Iran, dêr't syn âlden yn 1992 wei flechten. Cyrroes begûn mei aktearjen yn 'e âldens fan 17. Hy folge in kursus oan de *Toneel Vakschool Rotterdam*, mar foltôge dy kursus net.

Dêrnei begûn er in teateroplieding oan de De Teäterskoalle. Yn 2016 waard Cyrroes, dy't doe gjin aktearûnderfining hie, cast foar de rol fan Iraanske flechtling Ramin Sabet yn 'e jeugdsearje *[[:nl:SpangaS|SpangaS]]*. Letter spile er deselde rol yn de spin-off *[[:nl:Spangas op Zomervakantie|Spangas op Simmerfakânsje]]*.

## Filmografy
**[[:nl:SpangaS|SpangaS]]* (2016-2019)
**[[:nl:Spangas op Zomervakantie|Spangas op Simmerfakânsje]]* (2018)
**Centraal - Wat je vindt mag je houden* (2019)
**Bonnie & Clyde* (2021)
Vittorio Adorni

**Vittorio Adorni** (Parma, 14 novimber 1937 – Parma, 24 desimber 2022) wie in Italjaansk hurdfytser. Adorni begûn yn 1955 mei wedstriden te fytsen, Hy waard yn 1961 profesjoneel hurdfytser. Hy boekte syn belangrykste oerwinningen yn 1965 (Omgong fan Itaalje) en yn 1968 doe't er wrâldkampioen waard by de profs. Adorni wûn 11 etappes yn de Omgong fan Itaalje.

Vittorio Adorni ferstoar op 24 desimber 2022, yn 'e aldens fan 85 jier.

## Dielnimming oan grutte omgongen
### Dielnimming oan de Omgong fan Frankryk
* 1962 - Net finisht;
* 1964 - 10e;  	
* 1965 - Net finisht;

### Dielnimming oan de Omgong fan Spanje
* 1968 - 5e;

### Dielnimming oan de Omgong fan Itaalje
* 1961 - 28e;   		
* 1962 - 5e; winner 15de etappe.
* 1963 - 2e; winner 1ste en de 16de etappe.	
* 1964 - 4e; winner 1ste en de 14de etappe.	
* 1965 -  1e; winner 6e, 13e en de 18de etappe.
* 1966 - 7e; winner 13de etappe.
* 1967 - 4e; winner 20ste etappe.
* 1968 - 2e;
* 1969 - 12e; winner 22ste etappe.
* 1970 - 10e;

## Ploegen
* 1960 - Faema-Preneste
* 1961 - VOV
* 1962 - Philco
* 1963 - Cynar-Frejus
* 1964-1966 - Salvarani
* 1967 - Salamini-Luxor
* 1968 - Faema
* 1969-1970 - Scic
John Walter

**John Walter** (Londen, 1 jannewaris 1738 - Teddington, 17 novimber 1812) wie in Ingelske krante-útjouwer en oprjochter fan de krante The Times, dy't er op 1 jannewaris 1785 lansearre ûnder de namme *The Daily Universal Register*. Hy folge syn oplieding oan de Merchant Taylor' School, destiids fêstige yn Londen.

## Libben en wurk
Walter wie fan de dea fan syn heit Richard Walter (om 1755/6 hinne) ôf oant 1781 belutsen by in bloeiend bedriuw as koalehanneler. [ 1 ] Walter spile in foaroansteande rol by de oprjochting fan de koalebeurs (*Coal Exchange*) yn Londen; mar koart skoft nei 1781, doe 't er him allinnich as fersekerder dwaande hâlde en lid waard fan Lloyd's, oerspile er syn hân en gie er fallyt.

Yn 1782 kocht er fan in Henry Johnson in oktroai foar in nije drukmetoade mei logotypen (d.w.s. wurden of parten fan wurden, yn stee fan letters), en brocht dêr in pear ferbetteringen yn oan. Yn 1784 kocht er in âlde printerij yn Blackfriars, dy't de kearn foarme fan it *Printing-house Square* fan letter datum, en fêstige dêr syn *Logographic Office*.

Yn it earstoan hold Walter him allinne dwaande mei it printsjen fan boeken, mar op 1 jannewaris 1785 begûn er in lytse krante, *The Daily Universal Register*, dy 't by it berikken fan it 940e nûmer op 1 jannewaris 1788 omdoopt waard ta *The Times*.

De printerij ûntjoech him en bloeide, mar de krante hie ynearsten in wat rommelich bestean. Op 11 july 1789 waard Walter feroardiele om smaad tsjin de hartoch fan York en waard er feroardiele ta in boete fan £ 50, in jier fêstsitten yn Newgate, in oere oan de skandepeal en sân jier boarch stean foar goed hâlden en dragen; foar fierdere smaad waard de boete ferhege mei £ 100 en de finzenisstraf mei in twadde jier. Op 9 maart 1791 waard er lykwols op fersyk fan de Prins fan Wales frijlitten en krige er graasje.

Yn 1799 waard Walter op 'e nij feroardiele foar in technyske smaad, diskear op Lord Cowper. Hy hie doe de lieding fan it bedriuw oerdroegen oan syn âldste soan, William en hie him yn 1795 weromlutsen yn Teddington, dêr't er oant syn dea wenne. 
Yn 1759 wie er troud mei Frances Landen (ferstoarn yn 1798), mei wa 't er seis bern krige. William Walter joech mei gauwens de taken op dy 't er yn 1795 op him nommen hie, en joech yn 1803 de lieding fan it bedriuw oer oan syn soan, John Walter.

## Keppeling om utens
*  Wurken fan of oer John Walter yn de WorldCat catalogus.
Anton Tkáč

**Anton Tkáč ** (Lozorno, 30 maart 1951 – Bratislava, 22 desimber 2022) wie in Slowaaksk baanhurdfytser. Yn syn karriêre kaam er by de amateurs út foar it doetiidske Tsjecho-Slowakije. Op 'e wrâldkampioenskippen baanhurdfytsen 1970 yn Leicester wûn Tkáč brûns op 'e kilometer yndividuele tiidrit, tegearre mei Sergej Kravtsov út de Sovjet-Uny; beiden klokten 1.09.23. Hy waard selektearre foar de Olympyske Simmerspullen fan 1972, 1976 en 1980. Yn 1972 yn München waard er trettjinde op de kilometer tiidriden en mei it Tsjecho-Slowaakske team yn de ploege-efterfolging waard er alfde. Hy wûn goud op de sprint op de Olympyske Simmerspullen 1976 yn Montreal, dêr't er yn de finale de Frânske mearfâldich wrâldkampioen en titelferdigener Daniel Morelon fersloech. Op de Spelen fan 1980 yn Moskou foel hy krekt njonken it poadium. Yn de striid om it brûns ferlear er fan Sergej Kopylov út de Sovjet-Uny. Tkáč wie ek trije kear wrâldkampioen op de sprint: yn 1974 yn Montreal (dêr't er Kravtsov yn trije ritten fersloech), yn 1976 (syn olympyske titel telde dat jier ek as wrâldtitel) en yn 1978 yn München, dêr 't er de East-Dútser Emanuel Raasch kloppe.

Anton Tkáč ferstoar op 22 desimber 2022, yn 'e aldens fan 71 jier.
IShowSpeed

**Darren Watkins Jr.** (Cincinnati, 21 jannewaris 2005), ferneamd ûnder syn artystenamme **IShowSpeed** en **Speed**, is in rapper en youtuber út de Feriene Steaten. Hy is bekend om syn ferske *"World Cup".* 

## Karriêre
### Sosjale media
Hy waard yn 2016 lid fan YouTube en uploade út en troch gameplayfideo's. Om desimber 2017 hinne begûn Watkins te livestreamen en fideo's te uploaden fan games as NBA 2 K en Fortnite, mar wist mar gemiddeld twa sjoggers te berikken. Uteinlik seach syn tal abonnees yn in pear moannen tiid omheech gean, oant 100.000 abonnees yn april 2021, 1 miljoen yn juny 2021 en 10 miljoen yn july 2022.

Watkins waard ek bekend mei syn saneamde *ragevideo's*, fideo's dêr't er lilk yn wurdt, en begûn ek mei it meitsjen fan muzyk.  

Op 15 novimber 2022 waard er troch Sky Sports ûntbean nei diskriminearjende útspraken, dêr 't er op 8 april 2022 noch syn ekskuzes foar oanbean hie.

### Muzyk
Yn augustus 2021 brocht Watkins syn earste single, *Dooty Booty*, út op syn YouTube-kanaal. Nei de upload waard it nûmer gau populêr op YouTube en oare sosjale mediasites lykas TikTok. Yn novimber 2021 brocht Watkins in single út mei de titel *Shake* dy't mear as 130 miljoen *views* krige op YouTube.  

Yn juny 2022 brocht er in nûmer út mei de titel *Ronaldo (Sewey)*, nei oanlieding fan syn bewûndering foar Cristiano Ronaldo. Yn novimber 2022 brocht er in single út mei de titel *World Cup* by Warner Records ta eare fan it WK fuotbal 2022. 

## Diskografy

## Keppeling om utens
*  IMDb-profyl
Formule 1 yn 1990

It Formule 1-seizoen 1990 wie it 44ste Formule 1-seizoen. De "Formule 1", offisjieel it "FIA Formula One World Championship", is de heechste klasse yn de autosport, sa is bepaald troch de FIA.

Alain Prost wie by de start fan it seizoen de ferdigenjend wrâldkampioen by de koereurs, syn team McLaren-Honda is de regearjend wrâldkampioen by de konstrukteurs. 

## Kalinder

## Utslaggen

## Klasseminten
### Klassemint by de koereurs

De top 6 klassearre auto's, krije punten.

**Opmerkingen**:

† — Koereur hat de finish net helle yn de GP, maar hat wol 90% fan de race-ôfstân ôflein, wêrtroch't er as klassearre notearre stiet.

### Klassemint by de konstrukteurs

De top 6 klassearre auto's, krije punten.

**Opmerkingen**:

† — Koereur hat de finish net helle yn de GP, maar hat wol 90% fan de race-ôfstân ôflein, wêrtroch't er as klassearre notearre stiet.
Fédération Internationale de l'Automobile

De **Fédération Internationale de l'Automobile** (**FIA**; Ingelsk: *International Automobile Federation*) is in feriening dy 't op 20 juny 1904 oprjochte waard om de belangen fan automobylorganisaasjes en - brûkers te behertigjen. It is it bestjoersorgaan fan in soad autoraces, wêrûnder de Formule 1. De FIA befoarderet ek de ferkearsfeiligens oer de hiele wrâld.

De FIA, mei it haadkantoar op 8 Place de la Concorde yn Parys en kantoaren yn Genève en Valletta, bestiet út 246 lidorganisaasjes yn 145 lannen. De FIA is oer it algemien bekend ûnder syn Frânske namme of inisjalen, sels yn net-Frânsktalige lannen, mar wurdt soms ek skreaun as *International Automobile Federation*.

De wichtichste rol fan de FIA is it ferlienen fan lisinsjes en sanksjes foar de Formule 1, it Wrâldkampioenskip Rally, it Wrâldkampioenskip Endurance, it WK Toerweinen, it Wrâldkampioenskip Rallycross, Formule E en ferskate oare foarmen fan racen. De FIA sertifisearret tegearre mei de *Fédération Internationale de Motocyclisme* (FIM) ek it besykjen om lânsfaasjesrekôrs te fêstigjen. It Ynternasjonaal Olympysk Komitee hat de federaasje yn 2011 foarearst erkend en yn 2013 folslein erkend.

## Keppeling om utens
* Webside fan de FIA
Breednoasapen

**Breednoasapen** (wittenskiplike namme: *Platyrrhini*), ek wol **apen fan de [[Nije Wrâld]]** neamd, is in lytsskift dat fiif famyljes omfiemet fan de primaten út it tuskenskift fan de apen (Simiiformes). (It krekte oantal feroare gauris by oanpassingen yn de klassifikaasje.)

## Komôf
Breednoasapen libje  yn Midden - en Súd-Amearika, en parten fan Meksiko. Hja wurde beskôge as de neiste siblings fan it lytsskift fan de smelnoasapen (Catarrhini), wat sizze wol: fan de minskapen (Hominoidea) en de apen fan de Alde Wrâld (Cercopithecoidea). Hja stamme ôf fan de Afrikaanske apen, dy't Súd-Amearika sa'n 40 miljoen jier werom kolonisearre hawwe.

## Oansjen
*Platyrrhini* wol safolle sizze as *platnoazigen*, wat komt om't hja, yn fergelyk mei de smelnoasapen (Catarrhini), grutte, fier iepensteande noaswjukken hawwe, wat harren noazen platter makket. De famylje fan de grypsturtapen (Atelidae) binne de iennige primaten mei in grypsturt. 

Breednoasapen kinne oh sa lyts wêze, mei guon fan de sideapen net grutter as spûkdieren. Lykwols binne Spûkdiereftigen al drûchnoazigen, mar gjin apen. Dat, de dwerchsideaap, fan faaks 16 sm, is al de lytste ûnder de apen. Oarsom, kinne wolspinapen wol 78 sm wurde, sa grut as in bonobo.

## Underskie
Breednoasapen hawwe in grutter byt as smelnoasapen, mei yn alle fjouwer parten trije oergongskiezzen. Allinnich baltapen kinne, krekt as smelnoasapen, trije kleuren sjen; oare breednoasapen kinne dat net. De measte breednoasapen hawwe, oars as de measte smelnoasapen, gjin kearde tomme.

De measte soarten breednoasapen binne net grut, en ornaris libje hja yn 'e bosk. Dat makket it observearjen dreger, en it is dêrom dat wy fan breednoasapen net sa folle witte as fan smelnoasapen, dêr't it observearjen makliker by is. Al, is wis dat hja libje fan nuten, fruchten, blommen, ynsekten, fûgelaaien, spinnen, en sels lytse sûchdieren.

Oars as by de measte smelnoasapen, libje breednoasapen yn monogamy. Hja dogge ek in protte âlderlike soarch harren bern oer.

## Klassifikaasje
De krekte klassifikaasje hat sûnt 1997 in protte feroarings sjûn. Der is gjin grûn om oan te nimmen dat de definitive ferzje no fûn is.
Phoenix street circuit

It **Phoenix street circuit** wie in strjittesirkwy yn Phoenix yn de Amerikaanske steat Arizona. It sirkwy waard yn 1989 iepene en wie dernei trije jier lang it sirkwy dêr't de Grutte Priis fan de Feriene Steaten hâlden waard.
Circuito de Jerez

De **Circuito de Jerez** is in sirkwy yn de buurt fan de Spaanske stêd Jerez de la Frontera yn Andalûsje. It sirkwy wurdt benammen brûkt foar de MotoGP, mar ek de Formule 1 hat te gast west op it sirkwy; fan 1986 oant en mei 1990 waard hjir de Grutte Priis fan Spanje riden en yn 1994 en 1997 hie de Grutte Priis fan Jeropa plak op dit sirkwy.
Adelaide Street Circuit

It **Adelaide Street Circuit** is in strjittesirkwy yn de *Adelaide Park Lands* Adelaide yn Austraalje.

It hast 4 km lange sirkwy waard iepene yn 1985, mar it waard yn 1995 sletten. Fan 1999 ôf wurdt in koartere ferzje fan it sirkwy wer brûkt foar it tal autosportûnderdielen. Fan 1985 oant en mei 1995 hie de Grutte Priis fan Austraalje plak op dit sirkwy.
Grutte Priis Formule 1 fan de Feriene Steaten 1990

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan de Feriene Steaten]]** 1990 yn Phoenix op 11 maart.
It wie de earste fan 16 races fan de Formule 1 yn 1990. Hy waard op de Phoenix street circuit hâlden. De race waard hâlden oer 72 omgongen, op it 3,8 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 273,6 kilometer. 

## Kwalifikaasje
* Gregor Foitek makke syn debút yn de Formule 1
### Foar kwalifikaasje

### Wedstriid kwalifikaasje

## Utslach Grutte Priis
* Jean Alesi behelle by dizze wedstrid syn earste poadiumplak yn de Formule 1.
* Martin Donnelly koe net fan start gean fanwegen in stikkene fersnellingsbak.
* Philippe Alliot waard diskwalifisearre trochdat in monteur de freeds ûnder de trainingen oan syn auto wurke hie bûten de pitstrjitte.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Thierry Boutsen

**Thierry Marc Boutsen** (Brussel, 13 july 1957) is in earder Belgysk Formule 1-koereur. Boutsen makke by de Grutte Priis fan Belgje yn 1983 syn debút foar it team fan Arrows. Boutsen hat trije kear in Grutte Priis wûn en fyftjin kear op it poadium stien by in Grutte Priis. De Grutte Priis fan Belgje yn 1993 wie de lêste Formule 1-wedstriid fan Boutsen.
Behalven yn de Formule 1 kaam hy ek mear as ien kear út yn úthâldingswedstriden lykas de 24 oeren fan Le Mans, ûnder oare foar Porsche en Toyota. It wie nei oanlieding fan in swier ûngelok yn dy lêste wedstriid, dat er in punt sette efter syn karriêre. Noch yn syn wedstriidjierren helle er syn fleanbrevet en kocht er in priveefleantúch. Fan dy nije passy makke er neitiid syn berop troch yn syn wenplak Monako in bedriuw yn de fleantúchferkeap te begjinnen.

### Oersjoch Formule 1-karriêre
Wite Mar (oblast Vologda)

De **Wite Mar** (Russysk: озеро Белое; *Ozero beloje*) of de **Belojemar** is in mar yn it westlike diel fan 'e Russyske oblast Vologda.

De mar hat in maksimale diameter fan 46 kilometer en in maksimale djipte fan 33 meter. Wichtige rivieren dy't it wetter oanfiere binne de Kovzja, Kema en Megra. Meiïnoar binne der mear as 60 rivieren en rivierkes dy't op de mar ôfwetterje. Guon dêrfan steane simmerdeis droech. It oerstallige wetter wurdt oer de Sjeksna ôffierd nei de opslachmar fan Rybinsk yn 'e Wolga. 

De Belojemar foarmet in ûnderdiel fan it Wolga-Eastseekanaal. Oan de mar leit Belozersk, ien fan de âldste stêden fan Ruslân. 

Oan de súdwestlike kant fan de mar is it 67 lange Belozerskkanaal oanlein.
Sjeksna

De **Sjeksna** (Russysk: Шексна́) is in rivier yn 'e oblast Vologda yn it noardwesten fan de Russyske Federaasje.

De rivier is 139 kilometer lang en foarmet ûnderdiel fan de Wolga-Baltyske wetterwei. It streamgebiet fan de rivier hat in oerflak fan 19.000 km². 

De boarne fan de rivier is de Wite Mar. It wetter streamt ynearsten nei it suden en makket dan in bocht nei it westen en mûnet by Tsjerepovets út yn 'e opslachmar fan Rybinsk.  

Yn de jierren 1930 en 1940 krigen sawol de Sjeksna as de Wolga by Rybinsk in daam boppe de mûning. Dat makke de rin fan de Sjeksna fan 395 km oant 139 km koarter. It wetter fan de rivier setten de greiden oan de kanten ûnder wetter en sa ûntstie de opslachmar fan Rybinsk. Yn Rybinsk streamt de Sjeksna ûnder de daam noch in lyts stikje fierder yn 'e oarspronklike rin om lang om let yn de Wolga út te mûnen. 

De foar in part kanalisearre Sjeksna is in wichtige ferbining foar it skipfeartferkear tusken de Wolga en Sint-Petersburch oan de Finske Golf. De rivier is yn 'e regel fan novimber oant ein april beferzen.

De grutste stêd oan de Sjeksna is Tsjerepovets.
Jean Alesi

**Giovanni (Jean) Alesi** (Avignon , 11 juny 1964) is in earder Frânsk autokoereur. Alesi makke by de Grutte Priis fan Frankryk yn 1989 syn debút foar it team fan Tyrrell. Yn 1995 behelle Jean syn iennichste oerwinning yn de Formule 1 by de Grutte Priis fan Kanada, mar stie yn syn karriêre al 32 kear op it poadium. De Grutte Priis fan Japan yn 2001 wie de lêste Formule 1-wedstriid fan Alesi.

## Nei syn Formule 1 karriêre
Fan 2002 ôf hat Alesi riden yn de DTM (Dútske Toerweinen) foar it AMG-Mercedes-team. Yn de 51 wedstriden dy 't er riden hat is er 30 kear yn de punten bedarre en hat er 3 oerwinningen behelle. 

Yn 2007 en 2008 hat Alesi meidien oan de *Speedcar Searjes*, in kompetytive Stockcar-searje dy't oer 18 races hâlden waard yn it Midden-Easten, Aazje en Amearika. Yn beide jierren wist er meardere races te winnen, mar griep mei troch (opnij) maleur hieltyd njonken de titel. De searje is yntusken alwer opheft.

Yn 2010 ried Jean Alesi mei yn de 24 oeren fan Le Mans.

### Oersjoch Formule 1-karriêre
Tsjerepovets

**Tsjerepovets** (Russysk: Череповец) is in stêd yn it Europeeske diel fan de Russyske Federaasje. It is de grutste stêd fan de oblast Vologda.

## Geografy
Tsjerepovets leit sintraal yn it Russyske Leechlân yn it súdwesten fan de oblast Vologda. De stêd leit mei 530 kilometer op in like grutte ôfstân fan Moskou as Sint-Petersburch. Vologda leit 126 kilometer fan Tsjerepovets. Tsjerepovets leit op it plak dêr't de Sjeksna yn de opslachmar fan Rybinsk útmûnet.      

## Etymology
De namme Tsjerepovets is sûnt de 15e iuw bekend. Yn de namme soene de Finsk-Oegryske wurden *tsjerep* (plasse) en *vesi* (wetter) sitte, mar oertsjûgend is dy útlis net. Oaren tinke dat de plaknamme yn 'e taal fan de ynhiemske Wepsen 'Wepsyske fiskheuvel' betsjut.  

## Skiednis

Yn de twadde helte fan de 14e iuw waard op it plak fan de hjoeddeiske stêd it Opstanningskleaster stifte. Yn it ramt fan de bestjoerlike herfoarmings fan 1777 joech Katarina II de opdracht om op de sekularisearre kleastergrûn de stêd Tsjerepovets te stiftsjen. 

In alderheislikste flugge groei fan de yndustry feroare de stêd folslein en oan it begjn fan de jierren 1960 gie de stêd foar it earst oer de 100.000 ynwenners. Yn 1970 wie de sted wat ynwennertal oanbelanget de grutste stêd fan de oblast. 
  
## Ekonomy
De stêd leit strategysk op de krusing fan de Wolga-Baltyske wetterwei tusken de twa grutste Russyske stêden Moskou en Sint-Petersburch. Tsjerepovets hat in haven, goede oanslutingen op it spoarnet en op sa'n 20 kilometer fan de stêd in lofthaven en wurdt beskôge as in goed fêstigingsplak foar yndustry. It aksint leit op de ferrometaal, de gemy en transport. Ien fan de grutste izer- en stielfabriken fan Ruslân, Severstal, hat syn basis yn Tsjerepovets.

## Befolkingsferrin
Magna Frisia

**Magna Frisia**, **Grut(ter) Fryslân** of **Frisia** is in namme foar it gehiel fan alle Fryske wenkrite, itsij Frysktaligen as mei in befolking dy't tradisjoneel út Friezen bestiet. It moat net betize wurde mei it Keninkryk Fryslân, dat mar in lyts part fan it Fryske gebiet omfette.

## Sjoch ek

* Fryslân (wengebiet)
* Fryske ryk
* Fresia
Treinramp by Sliedrecht

De **treinramp by Sliedrecht** barde op freed 27 novimber 1942 om 18.30 oere yn kriichstiid op *[[Stasjon Sliedrecht]]*. Troch breklike kommunikaasje stiet in ferkeard sein op feilich en bedarret in twadde trein op in beset spoar mei in stilsteande stoptrein. By de botsing kamen 18 passazjiers om it libben, en rekken 42 passazjiers ferwûne. 
__TOC__
## Belutsen treinen en omstannichheden
By de ramp wiene twa treinen belutsen:
* Trein 10814, lutsen troch lokomotyf 1834 ûnderweis fan stasjon Leardam nei stasjon Rotterdam Delftske Poarte.
* Stoptrein 3168, lutsen troch lokomotyf 3793 ûnderweis fan stasjon Nimwegen nei stasjon Doardt.

In trein mei benammen grûnwurkers, dy't foar de Heidemaatskippij yn Gorkum wurkje, reizget út Leardam wei rjochting Doardt. Op it stasjon fan Sliedrecht stiet de stoptrein nei Doardt te wachtsjen. Sein A2 waard ta 'n ûnrjochte op feilich set wêrtroch't de trein út Leardam op spoar 2 efterop de stilsteande stoptrein botste. De steamlokomotyf hat him yn de houten reau boarre, de houtene reauwen waarden yninoar drukt en fersplintere. Ien fljocht der fuortendaliks yn de brân. De oranje gloed fan it fjoer wie yn hiel Sliedrecht te sjen. De lokomotyf skoot noch in hûndert meter troch, rint út de rails en kantelet. It fjoer waard net daalks dwêste troch de brânwacht om't it ljocht fan it fjoer de heechnedige ferljochting yn 'e tsjustere kriichsnacht jout by it bergjen fan 'e deaden en ferwûnen. De fertsjusteringsfoarskriften moasten, nettsjinsteande de bûtengewoane omstannichheden, dochs hanthavene bliuwe! Pas as it rêdingswurk dien is, wurdt it fjoer troch de brânwacht útmakke. De twadde klasse wachtkeamer en de wenning fan de stasjonsjef wurde as earste opfang foar belutsenen brûkt. De minsken dy't mear soarch nedich hiene, waarden oerbrocht nei it sikehûs fan Sliedrecht. Om't se dêr de grutte tal ferwûnen net oankoene, waard der letter in needsikehûs iepene yn in gymnastykseal oan de Tsjerkebuert.

## Nei de ramp
Yn hast alle kranten fan 28 novimber waard de treinramp by Sliedrecht neamd. Mar mear as trije alinea’s wiene it net. Ek oer wat der de folgjende dagen bard is, wat de ôfhanneling fan it ûngelok oanbelanget is neat oant hast neat mear werom te finen. Mooglik spilet de kriich in rol, yn de beheinde ferslachjouwing en kommunikaasje.

Op 27 novimber 2017 waard op stasjon Sliedrecht in tinkplaat ûntbleate ta neitins oan de ramp.
Interstellar

**interstellar*, it Ingelske wurd foar "ynterstellêr"

*Interstellar (band), in Kanadeeske rockband
**[[Interstellar Space]]*, in album fan John Coltrane út 1974
*''Interstellar'' (liet), in liet fan Ultramarine út 1990
**[[Interstellar: The String Quartet Tribute to Interpol]]*, in album fan Vitamin String Quartet út 2007
*''Interstellar'' (film), in Amerikaansk-Britske science fiction-film út 2014
*''Interstellar'' (soundtrack), it soundtrackalbum fan 'e film út 2014
*Interstellar Technologies, in Japansk technologybedriuw
List fan treinûngelokken yn Fryslân

Yn dit oersjoch fan **treinûngelokken yn Fryslân** is in sa folslein mooglik oersjoch jûn fan treinûngelokken yn Fryslân. De definysje fan in treinûngelokken is in spoarwei besibbe ûngelok. Fan in treinramp is sprake by in grut tal deaden. Fan ûngemakken op oerwegen wurde allinnich útsûnderlike gefallen neamd.
Rogvolod

**Rogvolod** (Aldrussysk: Рогъволодъ, Russysk: Рогволод,; Wyt-Russysk: Рагвалод, Rahvalod) libbe fan 920 oant 978 en is de earste foarst fan Polotsk dy't by namme yn 'e kroniken neamd wurdt.

Yn de Nestorkronyk wurdt er Rogvolod (Рогъволодъ) neamd, itjinge nei alle gedachten de Russyske fariant fan de Aldnoarske namme Ragnvald is. Hy wie ôfkomstich 'fan 'e oare kant fan 'e see', dat sizze wol út Skandinaavje of it súdlike Eastseegebiet en sette him healwei de 10e iuw nei wenjen yn Polotsk.

Neffens de Nestorkronyk frege Vladimir de Grutte yn 980 om syn dochter Rodneda te trouwen, mar hja wegere. Dat wie Vladimir min nei't sin; hy foel Polotsk oan en fermoarde Rogvolod om dêrnei Rogneda mei geweld ta syn frou te nimmen. In oare kronyk neamde as reden dat Polotsk tsjin Novgorod fochten hie. Vladimir hie earder Novgorod op syn healbroer Jaropolk oermastere en Rogvolod hie mooglik Jaropolk helpe wollen.     

In krekte datearing fan al wat barde is net wis. De 11e-iuwske muonts Jakov Tsjernopizetsj neamde as stjerdei fan Rogvolod 11 juny 978. De Nestorkronyk datearret de dea fan de soannen fan Rogvolod yn it jier 977. Jaroslav de Wize soe om 978 berne wêze.

## Neiteam
* Rogneda wie de mem fan Jaroslav de Wize. Syn neiteam hearske oer it Grutfoarstedom Kiëv oant yn de 13e iuw. 
* Twa soannen fan Rogvolod waarden troch Vladimir yn Polotsk fermoarde.
* Isjaslav, de soan fan Rogneda en de pakesizzer fan Rovolod, wie wer foarst fan Polotsk.

Dy syn neiteam heasken as Rogvoloditsjen yn Polotsk oant yn de 12e iuw. 

Yn 1019 focht Ragnvald Ulfsson, in jarl út Västergötland, om Polotsk. Mooglik makke er mei syn striid as sibbe fan Rogvolod oanspraak op de troan.
Neuzelle

**Neuzelle** (Wendysk: *Nowa Cala*) is in plak yn de lânkring Oder-Spree yn de Dútske dielsteat Brandenburch. Ek is it it haadplak fan de gemeente Neuzelle. 

Neuzelle is fral bekend fanwegen it sistersjinzerke kleaster en de kleasterbrouwerij. 

## Gemeenteyndieling
De gemeente bestiet njonken it plak Neuzelle út tolve Ortsteilen:
Treinramp by Winsum

; Treinramp by Winsum kin ferwize nei: 
* treinramp by Ranum in treinramp dy't yn 1940 plak hie by Ranum benoarden fan Winsum (Grinslân)
* treinramp by Winsum (Grinslân) in treinramp dy't yn 1980 plak hie besuden fan Winsum (Grinslân)
Treinramp by Winsum (Grinslân)

De **treinramp by Winsum** barde op freed 25 july 1980 om 7.30 oere besuden Winsum op it Hêgelânspoar. By de botsing wiene twa stoptreinen belutsen. By de botsing kamen 9 passazjiers om it libben, en rekken 21 passazjiers ferwûne. It ûngelok wie 40 jier nei de treinramp by Ranum benoarden fan Winsum.
__TOC__
## Belutsen treinen en omstannichheden
By de ramp wiene twa treinen belutsen:
* Stoptrein 8726, ûnderweis fan Roodeschool nei Grins. Dy bestiet út twa treinstellen fan it type DE (Blauwe Ingel).
* Stoptrein 8713, ûnderweis fan Grins nei Roodeschool. Dizze trein bestiet út ien treinstel ek fan it type DE.

It trajekt mei inkeldspoar tusken Sauwerd en Roodeschool waard al sawat trettjin jier beriden sûnder ATB en ljochtseinen. It trajekt waard befeilige mei CRVL. Yn de iere moarn fan 25 july om 7.30 oere hinne ried de masinist fan de folle passazjierstrein 8726 (twa treinstellen) út stasjon Winsum wei rjochting Grins. De ferkearslieding hie krekt oanjûn dat er yn Winsum wachtsje moast omdat syn tsjinlizzer (rjochting Roodeschool) mei in pear minuten fertraging út Sauwerd fuort gien wie. Troch de tichte mist wie it sicht mar sa 'n 200 meter. De masinist seach yn de buert fan de Voslaan op it lêste momint de ljochten fan trein 8713, mar doe wie it al te let. De twa stoptreinen wiene mei 80 km it oere tsjin inoar opriden. De kabine fan de trein út Sauwerd wie oer de kabine fan de trein út Winsum hinne walst. It wie dreech om de ferwûnen te befrijen fanwegen de tichte mist en troch in sleat njonken it spoar.

## Nei de ramp
Wat noch ride koe is dêrnei fuortsleept. De ferûngelokke parten fan de treinstellen, waarden fan it spoar takele en yn de greide delsetten foar ûndersyk. Dêrnei binne de treinen op djipladers ôffierd nei de sloop. De ûnskansearre dielen waarden gearfoege ta in 'nij' treinstel. De masinist fan de trein út Roodeschool, hie opdracht krigen om yn Winsum te wachtsjen op de tsjintrein. Wêrom't er dochs fuortgie, is nea dúdlik wurden. Faaks tocht de masinist dat er noch op stasjon Baflo wie. De CRVL fereaske in soad hânwurk en omtinken fan alle belutsenen en hie as neidiel dat de treinen net folge wurde koene en der dus fertroud wurde moast op it krúsingberjocht fan de masinisten fan beide treinen wêrnei 't de kondukteur it befel om ôf te setten jaan koe. Doe't de trein ienkear út Winsum fuortgien wie, koe er net mear opholden wurde, om de deasimpele reden dat de ferkearslieder derop fertroude dat de trein yn Winsum wachtsjen bleau.

Yn 1981 is de CRVL ôfskaft en krige it trajekt ljochtseinen. Yn 2005, 25 jier nei it ûngelok, is der yn de greide oan de Voslaan in betinkings-stek mei de ynskripsje 1980 – 2005 pleatst ta oantinken oan de njoggen slachtoffers.
Ein 2007 is de spoarline útrist mei it treinbeynfloedingssysteem ATB Nije Generaasje, wêrtroch't de kâns op ûngemakken in stik lytser  wurden is.
Deer Hunter

"**Deer Hunter**" of "**The Deer Hunter**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

**deer hunter*, it Ingelske wurd foar "hartejager"
*''The Deer Hunter'' (film), in Amerikaanske film út 1978 dy't de Oscar foar Bêste Film wûn
*''The Deer Hunter'' (roman), de ferboeking fan dy film, út 1979
*''Deer Hunter'' (fideospultsjesearje), in searje fideospultsjes oer it bejeien fan harten
*Deerhunter, in Amerikaanske band út Atlanta
*The Dear Hunter, in Amerikaanske band út Boston
Young Guns

## Films
*''Young Guns'' (film), in Amerikaanske film út 1988
**[[Young Guns II]]*, in Amerikaanske film út 1990, in ferfolch op 'e film út 1988
**[[Young Guns of Texas]]*, in Amerikaanske film út 1962
*''The Young Guns'' (film), in Amerikaanske film út 1956

## Muzyk
*Young Guns (band), in Britske alternative rockband
**[[Young Guns (Go for It)]]*, in liet fan Wham! út 1982
*''Young Guns'' (liet fan Lewi White), in liet fan Lewi White mei Ed Sheeran, Yasmin, Griminal en Devlin út 2011

## Sport
*North Queensland Young Guns, in earder Australysk rugbyteam út Queenslân
*Strikeforce: Young Guns, in rige Amerikaanske fjochtsporteveneminten yn 2007 en 2008
*SSW Young Guns Championship, in Amerikaansk sekundêr kampioenskip yn showwrakseljen fan Southern States Wrestling