Pam Grier

**Pam Grier** (folút: **Pamela Suzette Grier**; Winston-Salem (Noard-Karolina), 26 maaie 1949) is in Amerikaansk film-, tillefyzje- en toanielaktrise fan mingd etnysk komôf. Hja briek yn 'e iere 1970-er jierren troch mei blaxploitationfilms as *Coffy*, *Foxy Brown* en *Black Mama, White Mama*. Ein jierren santich rekke se yn it ferjit, mar yn 'e 1980-er jierren makke se in comeback, en yn 1997 krige har karriêre in nije ympuls doe't se de titelrol spile yn 'e misdiefilm *[[Jackie Brown (film)|Jackie Brown]]* fan regisseur Quentin Tarantino.

## Libben en karriêre
### Jonkheid en oplieding
Pam Grier waard yn 1949 berne yn Winston-Salem, yn 'e súdlike Amerikaanske steat Noard-Karolina, as de dochter fan Clarence Ransom Grier jr., in sersjant en technikus by de Amerikaanske Loftmacht, en dy syn frou Gwendolyn Sylvia Samuels, in ferpleechster. Hja hat ien suster en ien broer. Oer har etnyske eftergrûn hat Grier yn in fraachpetear sein: "Ik bin in ferminging fan ferskate rassen: Latino, Sineesk, Filipynsk. Us heit wie swart en ús mem wie in Sjajinne."

Doe't se seis jier wie, waard Grier troch twa jonges ferkrêfte doe't se ris allinnich thús wie yn it hûs fan har muoike. Yn in fraachpetear fertelde se yn 2010 hoelang't it har koste hie om dat trauma te boppe te kommen. Ek har famylje hie neitiid te krijen mei in protte lulkens en skuldgefoelens om't der net goed op har past wie. Fanwegen har heite wurkpaad by de loftmacht ferhuze it gesin gauris, mar úteinlik setten se harren nei wenjen yn Denver, yn 'e steat Colorado, dêr't Grier de middelbere skoalle trochrûn en dielnaam om skientmewedstriden om mei it prizejild har stúdzje oan it Metropolitan State College te bekostjen.

### Aktearkarriêre
Mei achttjin jier ferfear Grier yn 1967 nei Los Angeles, yn Kalifornje, dêr't se earst wurk fûn as resepsjoniste by de filmstudio American International Pictures (AIP). Nei't it skynt waard hja dêr 'ûntdutsen' troch regisseur Jack Hill, dy't har caste yn syn films *The Big Doll House* (1971), *The Big Bird Cage* (1972), allebeide oer froulju yn it tichthûs. Yn 1973 spile se foar regisseur Eddie Romero yn in soartgelikense film, *Black Mama, White Mama*.

Yn 'e tiid dat se by AIP ûnder kontrakt stie, briek Grier troch yn 'e saneamde blaxploitationfilms, wêryn't se assertive froulju spile fan in soarte dat foartiid mar komselden yn Amerikaanske films te sjen west hie. Dat begûn yn 1973, mei *Coffy*, op 'e nij regissearre troch Jack Hill. Dy film siet grôtfol mei seksuele en gewelddiedige eleminten dy't karakteristyk binne foar it blaxploitationsjenre en waard in grut súkses yn 'e Amerikaanske bioskopen. Grier wie de earste frou dy't yn sa'n film de haadrol spile, en regisseur Quentin Tarantino soe har letter oantsjutte as de earste froulike aksjeheld út 'e filmskiednis (hoewol't guon oaren folhâlde dat dy ear oan Cheng Pei-pei takomt). Neitiid hie Grier soartgelikense haadrollen yn 'e AIP-films *Foxy Brown* (1974), *Sheba, Baby* (1975) en *Friday Foster* (1975).

Doe't it blaxploitationsjenre yn 'e twadde helte fan 'e 1970-er jierren stadichoan weiwaard, spile Grier ferskate jierren lytsere rollen, mar geandewei de 1980-er jierren wist se almar gruttere karakterrollen te bemachtigjen. Sa spile se in drugsferslaafde prostituee yn *Fort Apache, The Bronx* (1981), in hekse yn *Something Wicked this Way Comes* (1983) en de partner-resjersjeur fan Steven Seagal yn *Above the Law* (1988). Op 'e tillefyzje hie Grier yn dyselde snuorje tusken 1985 en 1989 in weromkearende gastrol yn 'e ferneamde plysjesearje *Miami Vice*, en teffens wie se as gastakteur te sjen yn populêre komeedzjesearjes as *The Cosby Show*, *Night Court* en *The Fresh Prince of Bel Air*. Har rol yn 'e film *Rocket Gibraltar* (1988) waard der by de montaazje lykwols út snien troch regisseur Daniel Petrie, dy't bang wie foar "reperkusjes fan ynterrasiale frijsênes".

Yn 'e 1990-er jierren hie Grier rollen yn films lykas de a-typyske western *Posse* (1993), de science fiction-komeedzje *Mars Attacks!* (1996) en de post-apokalyptyske aksjefilm *Escape from L.A.* (1996). Ek wurke se yn 1994 mei oan 'e fideoklip fan it nûmer *Doggy Dogg World*, fan rapper Snoop Dogg. Doe't regisseur Quentin Tarantino oan Grier yn 1997 de titelrol taparte yn syn film *[[Jackie Brown (film)|Jackie Brown]]*, brocht er dêrmei in oade oan har blaxploitation-ferline. Foar har karriêre betsjutte dy rol in sterke nije ympuls, en se waard dermei nominearre foar ferskate prizen, wêrûnder in Golden Globe yn 'e kategory bêste aktrise. 

Yn 2000 waard Grier nominearre foar in Emmy Award foar har wurk as stimaktrise foar de tekenfilm *Happily Ever After: Fairytales for Every Child*. Fan 2004 oant 2009 hie Grier in fêste rol as Kate 'Kit' Porter yn 'e tillefyzjesearje *The L Word*. Ek hie se gastrollen yn oare searjes, wêrûnder in weromkearende rol yn 'e plysjesearje *Law & Order: Special Victims Unit*. Yn 2010 fertolke se yn trije ôfleverings fan 'e superheldesearje *Smallville* de rol fan 'e smjunt Amanda Waller. Yn 2010 ferskynde Grier har autobiografy *Foxy: My Life in Three Acts*, dat se skreaun hie mei help fan ghostwriter Andrea Cagan.

### Priveelibben
#### Relaasjes
Yn 'e iere 1970-er jierren hie Grier in relaasje mei basketballer Kareem Abdul-Jabbar, mar dat rûn op 'e non om't hy woe dat sy har, lykas him, ta de islaam bekeare soe. Yn 1976/1977 gie se oardel jier lang om mei komyk Richard Pryor. Se holp Pryor, dy't analfabeet wie, om lêzen te learen en besocht him fan 'e drugs ôf te krijen. Nei in healjier *clean* west te hawwe, krige er lykwols in weromfal. Yn dyselde tiid troude er mei aktrise Deborah McGuire. 

Ek mei akteur en komyk Fredde Prinze soe Grier yn 'e jierren santich in ferhâlding hân hawwe. Letter hie se relaasjes mei bokspromoater Jimmie "Big Wheel" Wheeler, *Soul Train*-presintator Don Cornelius en basketballer Wilt Chamberlain. Yn 1998 ferloofde Grier har mei muzykprodusint Kevin Evans, mar dy relaasje rekke yn 1999 út. Fan 2000 oant 2008 gie se om mei sakeman Peter Hempel.

#### Oare saken
Yn 1988 waard by Grier limoerhalskanker fêststeld. Der waard har ferteld dat se noch heechút oardel jier te libjen hie, mar troch in yngeande behanneling rekke se kankerfrij, wat se sûnt altyd bleaun is.

Yn 2011 ûntfong se in earedoktoraat yn 'e letteren fan 'e Universiteit fan 'e Marylânske Eastkust en dêropta in earedoktoraat yn 'e wittenskippen fan 'e Universiteit fan Langston, yn Langston (Oklahoma). 

Grier is in fûleindich beoefenster fan ferskate Easterske fjochtsporten, wêrûnder karate, jiu jitsu en aikido.

## Bibliografy
*2010 – *Foxy: My Life in Three Acts*

## Filmografy

|-

|-
|align="center"| 1970 || *Beyond the Valley of the Dolls* || feestgongster || 
|-
|align="center"| 1971 || *The Big Doll House* || Grear || 
|-
|align="center"| 1971 || *Women in Cages* || Alabama || 
|-
|align="center"| 1972 || *The Twilight People* || Ayesa || 
|-
|align="center"| 1972 || *Cool Breeze* || Mona || 
|-
|align="center"| 1972 || *The Big Bird Cage* || Blossom || 
|-
|align="center"| 1972 || *Hit Man* || Gozelda || 
|-
|align="center"| 1973 || *Black Mama White Mama* || Lee Daniels || 
|-
|align="center"| 1973 || *Coffy* || Flower Child 'Coffy' Coffin || 
|-
|align="center"| 1973 || *Scream Blacula Scream* || Lisa Fortier || 
|-
|align="center"| 1974 || *The Arena* || Mamawi || 
|-
|align="center"| 1974 || *Foxy Brown* || Foxy Brown || 
|-
|align="center"| 1975 || *Sheba, Baby* || Sheba Shayne || 
|-
|align="center"| 1975 || *Bucktown* || Aretha || 
|-
|align="center"| 1975 || *Friday Foster* || Friday Foster || 
|-
|align="center"| 1976 || *Drum* || Regine || 
|-
|align="center"| 1977 || *Twilight of Love* || Sandra || 
|-
|align="center"| 1977 || *Greased Lightning* || Mary Jones || 
|-
|align="center"| 1981 || *Fort Apache, The Bronx* || Charlotte || 
|-
|align="center"| 1983 || *Tough Enough* || Myra || 
|-
|align="center"| 1983 || *Something Wicked This Way Comes* || stofheks || 
|-
|align="center"| 1985 || *Stand Alone* || Cathryn Bolan || 
|-
|align="center"| 1986 || *The Vindicator* || Hunter || 
|-
|align="center"| 1986 || *On the Edge* || Cora || 
|-
|align="center"| 1987 || *The Allnighter* || brigadier McLeesh || 
|-
|align="center"| 1988 || *Above the Law* || resjersjeur Delores 'Jacks' Jackson || 
|-
|align="center"| 1989 || *The Package* || Ruth Butler || 
|-
|align="center"| 1990 || *Class of 1999* || frou Connors || 
|-
|align="center"| 1991 || *Bill & Ted's Bogus Journey* || frou Wardroe || 
|-
|align="center"| 1993 || *Posse* || Phoebe || 
|-
|align="center"| 1996 || *Original Gangstas* || Laurie Thompson || 
|-
|align="center"| 1996 || *Escape from L.A.* || Jack 'Carjack' Malone / Hershe Las Palmas || 
|-
|align="center"| 1996 || *Mars Attacks!* || Louise Williams || 
|-
|align="center"| 1997 || *Strip Search * || Janette || 
|-
|align="center"| 1997 || *Fakin' da Funk* || Annabelle Lee || 
|-
| style="vertical-align:top" align="center"| 1997 || style="vertical-align:top"| *[[Jackie Brown (film)|Jackie Brown]]* || style="vertical-align:top"| Jackie Brown || nom. Golden Globe foar bêste aktrise yn in musical of komeedzje nom. Screen Actors Guild Award foar bêste aktrisenom. Satellite Award foar bêste aktrise nom. Saturn Award foar bêste aktrise nom. Empire Award foar bêste aktrise 
|-
|align="center"| 1999 || *Jawbreaker* || resjersjeur Vera Cruz || 
|-
|align="center"| 1999 || *No Tomorrow * || Diane || 
|-
|align="center"| 1999 || *In Too Deep* || resjersjeur Angela Wilson || 
|-
|align="center"| 1999 || *Holy Smoke!* || Carol || 
|-
|align="center"| 2000 || *Snow Day* || Tina || 
|-
|align="center"| 2000 || *Fortress 2: Re-Entry* || Susan Mendenhall || 
|-
|align="center"| 2000 || *Wilder* || resjersjeur Della Wilder || 
|-
|align="center"| 2001 || *3 A.M.* || George || 
|-
|align="center"| 2001 || *Love the Hard Way* || Linda || 
|-
|align="center"| 2001 || *Ghosts of Mars* || luitenant-kolonel Helena Braddock || 
|-
|align="center"| 2001 || *Bones* || Pearl || 
|-
|align="center"| 2002 || *The Adventures of Pluto Nash* || Flura Nash || 
|-
|align="center"| 2002 || *Baby of the Family* || frou Williams || 
|-
|align="center"| 2005 || *Back in the Day* || frou Cooper || 
|-
|align="center"| 2010 || *Just Wright* || Janice Wright || 
|-
|align="center"| 2010 || *The Invited* || Zelda || 
|-
|align="center"| 2010 || *Machete Maidens Unleashed!* || n.f.t. || dokumintêre
|-
|align="center"| 2011 || *Larry Crowne* || Frances || 
|-
|align="center"| 2011 || *Corman's World: Exploits of a Hollywood Rebel*&nbsp;&nbsp; || n.f.t. || dokumintêre
|-
|align="center"| 2012 || *Woman Thou Art Loosed: On the 7th Day* || resjersjeur Barrick || 
|-
|align="center"| 2012 || *The Man with the Iron Fists* || Jane || 
|-
|align="center"| 2012 || *Mafia* || James Womack || 
|-
|align="center"| 2017 || *Bad Grandmas* || Coralee || 
|-
|align="center"| 2017 || *Being Rose* || Lily || 
|-
|align="center"| 2019 || *Poms* || Olive || 
|-

|-
|align="center"| 1979 || *Roots: The Next Generations* || Francey || gastrol; ôfl. *Part IV (1917–1921)*
|-
|align="center"| 1980 || *The Love Boat* || Cynthia Wilbur || weromkearende rol, 6 ôfl.
|-
|align="center"| 1985 || *Badge of the Assassin* || Alexandra Horn || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 1985–1990 || *Miami Vice* || Valerie Gordon || weromkearende rol yn seizoen 1–2, 5
|-
|align="center"| 1986 || *Night Court* || Benet Collins || gastrol; ôfl. *Hurricane: Part 1 & 2*
|-
|align="center"| 1986–1988 || *Crime Story* || Suzanne Terry || weromkearende rol
|-
|align="center"| 1987 || *The Cosby Show* || Samantha || gastrol; ôfl. *Planning Parenthood*
|-
|align="center"| 1988 || *Frank's Place* || Neema Sharone || gastrol; ôfl. *Frank's Place – The Movie*
|-
|align="center"| 1989 || *Midnight Caller* || Susan Province || gastrol; ôfl. *Blood Red*
|-
|align="center"| 1990 || *Knots Landing* || ynspekteur Guthrie || weromkearende rol yn seizoen 12
|-
|align="center"| 1991 || *Monsters* || Matilde || gastrol; ôfl. *Hostile Takeover*
|-
|align="center"| 1992 || *Pacific Station* || Grace Ballard || gastrol; ôfl. *My Favorite Dad*
|-
|align="center"| 1992 || *A Mother's Right: The Elizabeth Morgan Story* || Linda Holman || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 1994 || *In Living Color* || harsels || gastrol; ôfl. *Mrs. Ikefire*
|-
|align="center"| 1994 || *The Sinbad Show* || Lynn Montgomery || gastrol; ôfl. *The Telethon*
|-
|align="center"| 1994 || *The Fresh Prince of Bel-Air* || Janice Robertson || gastrol; ôfl. *M is for the Many Things She Gave Me*
|-
|align="center"| 1995 || *The Marshal* || marshal Vanetta Brown || gastrol; ôfl. *Rainbow Comix*
|-
|align="center"| 1995 || *Martin* || harsels || gastrol; ôfl. *All the Players Came*
|-
|align="center"| 1996 || *Sparks* || frou Grayson || gastrol; ôfl. *Pillow Talk*
|-
|align="center"| 1996 || *The Wayans Bros.* || Erica || gastrol; ôfl. *Goin' to the Net*
|-
|align="center"| 1998 || *Mad TV* || n.f.t. || as presintatrise, ôfl. 3.25
|-
|align="center"| 1998 || *Pinky and the Brain* || Julie Auburn || as stimaktrise; gastrol; ôfl. *Inherit the Wheeze*
|-
|align="center"| 1998 || *Family Blessings* || frou Quincy || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 1998–2000 || *Linc's* || Eleanor Winthrop || fêste rol
|-
|align="center"| 1999 || *The Wild Thornberrys* || Mem Springbok || as stimaktrise; gastrol; ôfl. *Stick Your Neck Out*
|-
| style="vertical-align:top" align="center"| 1999 || style="vertical-align:top"| *Happily Ever After: Fairy Tales for Every Child* || style="vertical-align:top"|it gealtsje fan 'e keizerinne || as stimaktrise; gastrol; ôfl. *The Empress' Nightingale*nom. Emmy Award foar bêste stimakteur yn in animearre tillefyzjeprogramma
|-
|align="center"| 1999 || *Hayley Wagner, Star* || Sam || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 1999 || *For Your Love* || Brenda || gastrol; ôfl. *The Sins of the Mother and... the Boyfriend*
|-
|align="center"| 2001 || *Strange Frequency* || ûnbekend || gastrol; ôfl. *Time Is on My Side*
|-
|align="center"| 2001 || *The Feast of All Saints* || Suzzette Lermontant || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2002 || *Night Visions* || dokter Lewis || gastrol; ôfl. *Switch*
|-
|align="center"| 2002 || *Justice League* || My'ria'h || as stimaktrise; weromkearende rol yn seizoen 1
|-
|align="center"| 2002–2003|| *Law & Order: Special Victims Unit* || ofsier fan justysje Claudia Williams || weromkearende rol; 2 ôfl.
|-
|align="center"| 2003 || *First to Die* || Claire Washburn || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2004–2009 || *The L Word* || Kit Porter || fêste rol; 70 ôfl.
|-
|align="center"| 2008 || *Ladies of the House* || Roberta "Birdie" Marchand || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2010 || *Smallville* || Amanda Waller || weromkearende rol yn seizoen 9
|-
|align="center"| 2015 || *Cleveland Abduction* || ferpleechster Carla || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2018–2019 || *This Is Us* || beppe || weromkearende rol; 2 ôfl.
|-
|align="center"| 2019 || *A Christmas Wish* || Mary || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2019–2020 || *Bless This Mess* || Constance Terry || fêste rol; 26 ôfl.
|-
|align="center"| 2022 || *The Great North* || Neckbone || as stimaktrise; gastrol; ôfl. *Slide & Wet-Judice Adventure*
|-

|-
|align="center"| 1994 || *Doggy Dogg World* || Foxy Brown || in nûmer fan Snoop Dogg
|-

|-
|align="center"| 2013 || *Grand Theft Auto V* || harsels as radiopresintatrise || 
|-
|align="center"| 2017 || *Call of Duty: Infinite Warfare* || harsels || 
|-
|}

## Keppelings om utens
*  Pam Grier op Twitter
*  Folsleine filmografy fan Pam Grier yn 'e Internet Movie Database (IMDb)