open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Richard Schuil

**Richard Schuil** (Ljouwert, 2 maaie 1973) is in Frysk follyballer.

Schuil hat fjouwer kear meidien oan de Olympyske Simmerspullen, trije kear as follyballer en ien kear as strânfollyballer.
Yn 1996 hat Schuil tegearre mei Jan Marcus Posthuma en Olof van der Meulen it goud wûn op de Spullen.

Richard Schuil hat him tidens it wrâldtoernoai yn Poalen kwalifisearre foar de Olympyske Simmerspullen yn Londen. Hy waard yn Londen op it Olympyske Toernoai.
Yn 2013 kondige schuil syn ôfskied oan. Tidens syn lêste toernoai it Nederlânsk Kampioenskip Strânfollybal yndoar yn Aalsmeer waard er tegearre mei Reinder Nummerdor kampioen.
Jaap Pop

**Jacobus Johannes Hermanus (Jaap) Pop** (Alfen oan de Ryn, 23 juny 1941 - Haarlim, 6 jannewaris 2026) wie Nederlânsk politikus foar de PvdA. 

Pop waard op 18 jannewaris 1995 boargemaster fan de gemeente Haarlim as opfolger fan Elizabeth Schmitz. Earder hie er fan 1975 oant 1981 deselde funksje yn de gemeente Frjentsjer en fan 1981 oant 1988 yn Tiel, fan 1988 oant 1995 yn de gemeente Alkmar en fan 1995 oant syn pinsjoen yn 2006 yn de gemeente Haarlim.

Pop hie fotografy as leafhawwerij, yn desimber 2005 kaam it fotoboek *"Vrouwen van Haarlem"* út, mei portretten fan froulju út alle lagen fan de befolking. Ta gelegenheid fan syn pensjonearring ferskynde yn 2006 it fotoboek *"Door het oog van de burgemeester"*.

Jaap Pop ferstoar op 6 jannewaris 2026 yn’e âldens fan 84 jier. 

## Publikaasjes
* 2005 - *Vrouwen van Haarlem* (fotoboek)
* 2006 - *Door het oog van de burgemeester* (fotoboek)
Habsburch

De namme **Habsburch**  komt fan in wichtich Europeesk foarstehûs en ferwiist nei meardere saken en persoanen.

* It Hûs Habsburch
* Habsburchmonargy, in samling steaten en foarstedommen dy't troch de ferskate takken fan it Hûs Habsburch hearske waarden.
* Habsburch (gemeente), in gemeente yn it Switserske kanton Aargau.
* Habsburch (slot), in slot yn Aargau.
* Otto fan Habsburch, Dútsk-Eastenryksk auteur en politikus.
Jehanna de Sljochtsinnige

**Jehanna de Sljochtsinnige**, (Spaansk: *Juana la Loca*) (Toledo, 6 novimber 1479 - Tordesillas, 12 april 1555), wie in dochter fan de katolike keningen Ferdinand II fan Aragón en Isabella I fan Kastylje en in âldere suster fan Katarina fan Aragon. Sy wie mem fan twa keizers en fjouwer keninginnen.

Jehanna wie de earste regearjende keninginne oer sawol de Kroan fan Kastylje (1504–55) en de Kroan fan Aragon (1516–55), in uny dy't resultearre yn it moderne Spanje. Neist de keninkriken fan Spanje, hearske sy ek oer Sardynje, Sisylje en Napels yn Itaalje; fierders oer de Spaanske koloniale besittingen yn Amearika; wie sy Grevinne fan Boergonje en de Boergondyske Nederlannen. Sy wie de lêste foarstinne fan it Hûs fan Trastamara en mei har houlik mei Filips de Skiene begûn it hearskjen fan de Habsburgers oer Spanje. It grutstepart fan har lange regear stie sy ûnder it regintskip fan of har man, of heit en soan, en waard lange tiid fêsthâlden yn in nonnekleaster fanwege har (ûnderstelde) geastlike sykte.

## Neiteam
Jehanna en Filips de Skiene hienen seis bern:
* Eleonora (15 novimber 1498 - 25 febrewaris 1558), keninginne fan Portegal (troch houlik mei Emanuël I) en Frankryk (troch twadde houlik mei Frâns I fan Frankryk)
* Karel V (24 febrewaris 1500 - 21 septimber 1558) keizer fan it Hillige Roomske Ryk en kening fan Spanje, troude mei Isabella fan Portegal
* Isabella (18 july 1501 - 19 jannewaris 1526), keninginne fan Denemark troch har houlik mei Kristiaan II
* Ferdinand I (10 maart 1503 - 25 july 1564), keizer fan it Hillige roomske Ryk, boaske oan Anna fan Bohemen
* Maria (18 septimber 1505 - 18 oktober 1558), keninginne fan Hongarije troch har houlik mei Loadewyk II, fan 1530 ôf lânfâd fan de Nederlannen
* Katarina (14 jannewaris 1507 - 12 febrewaris 1578) keninginne fan Portegal troch har houlik mei Jehan III

Jehanna de Sljochtsinnige moat net betize wurde mei Jehanna fan Kastylje (1462-1530), in prinsesse fan Kastylje dy't troch har boask oan Alfûns V fan Portegal (1432-1481) keninginne fan Portegal wie fan 1475 oant 1481.

## Keppeling om utens
* Portret yn Digitaal Vrouwenlexicon
Fort William

**Fort William** (Skotsk-Gaelysk: *An Gearasdan*) is in plak yn it Skotske riedsgebiet (*council area*) Highland, 160 km benoarden Glasgow. It plak leit oan de iggen fan Loch Linnhe, yn it skaad fan de Ben Nevis, de heechste berch fan it Feriene Keninkryk

Fort William wol de “plattelâns haadstêd” fan it Feriene Keninkryk wêze. It plak is ek in wichtich ferkearsknooppunt yn de Skotske Heechlannen. De stêd hat him ûntjûn om in tal grutte en lytse forten hinne.
De populêre kuierrûte, de 'West Highland Way', einiget yn Fort William. In oare rûte, 'The Great Glen Way', begjint yn Fort William.

It sintraal stasjon fan Fort William is it begjinpunt fan 'The Jacobitetrain', ien fan mar in pear stoomtreinen dy't noch op it standertspoar fan it Feriene Keninkryk riidt. Weinen fan dy trein, en in part fan de rûte, binne brûkt yn ferskate Harry Potter films.
Cuneus Frisionum

**Cuneus Frisionum** of **Cuneus Frisiorum** ('kylfoarmige kriichsformaasje fan Friezen') is de namme dy't troch de Romeinen brûkt waard foar in ôfdieling Fryske helptroepen yn harren leger.

Yn de 3e iuw wienen der yn it Romeinske Ryk meardere helptroepen (*[[auxilia]]*) gearstald út striders fan net-Romeinske folken. De kriichsformaasje dy't yn dy tiid meastentiids brûkt waard wie de *cuneus* (Latyn foar 'kyl'). Troch de soldaten sels waard dat de "bargekop"-formaasje neamd. Tasitus beskriuwt yn syn *[[Historiae]]* dizze wize fan striden as "oan alle siden ticht op inoar plakt en befeilige yn de punt, de efterhoede en de flanken".

Tanksij in alterstien fûn yn Housesteads by Hexham yn it noarden fan Ingelân, is bekend dat der Fryske hiersoldaten by it Romeinske leger yn tsjinst wienen. Dizze stien, dy't oprjochte waard troch Friezen, datearret út likernôch 222-235 en is wijd oan *Mars Thingsus*. Mars Thingsus, betsjut letterlik 'Mars fan it ding' en is sûnder mis de Frysk-Germaanske god Tyr dy't de Romeinen mei harren god Mars lykstelden. 

De tinkstien hat as ynskripsje: "DEO MARTI ET DVABVS ALAISIAGIS ET N AVG GER CIVES TVIHANTI CVNEI FRISIORVM VER SER ALEXANDRIANI VOTVM SOLVERVNT LIBENTES M".

Op de Muorre fan Hadrianus binne noch mear spoaren fûn fan oanbidding fan de god Tyr.

## Sjoch ek
*Romeinen yn Fryslân
Adrianus VI

**Adrianus VI** (ek wol **Adriaan fan Utert** of **Adriaan VI**, Latyn: **Hadrianus VI**), berne as **Adriaan Florissoan Boeyens** (Utert, 2 maart 1459 – Rome, 14 septimber 1523), wie de earste - en (oant no ta) ienige - út de Nederlannen kommende paus. Om't de Lege Lannen destiids diel útmakken fan it Hillige Roomske Ryk, wurdt hy yn Dútslân faak ek of benammen as de sânde Dútske paus beskôge.
Palindroom

In **palindroom** is in rige tekens (‘symmetryske sekwinsje’) dy't fan lofts nei rjochts en oarsom lêzen wurde kin sûnder dat de sin feroaret. In palindroom is net altiten in sin, mar kin ek in wurd wêze. De wurden of sinnen bliuwe, as men de letters omdraait, gelyk yn foarm en betsjutting.

By in palindroom giet it net perfoarst om wurden of sinnen. Der binne ek palindroomsifers dy't fan lofts nei rjochts en oarsom deselde wearde hawwe (bgl. 1221). It ferskynsel komt ek foar yn de muzyk, dêr't muzykstikken fan foar nei efter en oarsom spile wurde kinne, en men itselde heart.

## Wurden
* mem
* leppel
* radar
* rotor

## Sinnen
By in palindroom binne ynterpunksje, spaasjes, diakritika en haadletters net fan belang.
* Murk leppele de la om enne… Mo âle de leppel krûm.
* Net ite, fet iten!
* Net tije! Tep ús lof, jim famkes. It is ek maf mij fol sûpe te jitten.
* He?! Sist Mo (kat) tsjin mij: “Ta! Se gnize ‘t út om Ram, nei tsien neven neist ien marmot út Ezinge, sa’t jim nijs ‘t takomt, sis!”? Eh…

## Sifers
It is ek mooglik om mei sifers, datum- as tiidoantsjutting in palindroom te meitsjen. De datum/tiid 20-02-2002 20:02 kin sawol fan lofts nei rjochts as oarsom lêzen wurde en der stiet noch hieltyd itselde. In oare palindroomdatum is 01-02-2010. In simpele rige sifers as 73237 is ek in palindroom.
Kanofarren op de Olympyske Simmerspullen 1984

De **[[Olympyske Simmerspullen 1984]]** ek wol de **XXIIIe Olympiade** neamd waarden yn 1984 yn Los Angeles,  de Feriene Steaten hâlden.
It kanofarren hie plak yn Ventura County  yn de *Lake Casitas*.

## Utslaggen
de **C** stiet foar Kanadeeske kano, de **K** stiet foar Kajak en de sifers (1, 2, 4) jouwe it oantal persoanen yn de boat oan.

### Flakwetter
#### K1 500 meter

#### K1 1.000 meter

#### K2 500 meter

#### K2 1.000 meter

#### K4 500 meter

#### K4 1.000 meter

#### C1 500 meter

#### C1 1.000 meter

#### C2 500 meter

#### C2 1.000 meter

## Medaljespegel
De top njoggen fan lannen dy't by it kanofarren medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1984.
Lúnga

**Lúnga** ek: **Luinga** wie in Boarch yn Bierum, boud begjin sechtjinde iuw. Yn 1825 is de boarch sloopt. 

De famyljes Fan Berum, l'Argentier, Fan Meneel en Fan Bolhuis hawwe de boarch bewenne. Foar de famylje Fan Berum is de boarch grif bewenne troch de famylje Luinga of Luynghe.
Feanlyk

In **feanlyk** is in yn it fean fûn oerbliuwsel fan in prehistoarysk minsklik lichem.

Troch de konservearjende wurking fan it fean (leech soerstofhalte en de soere omjouwing - feanwetter is soer) hawwe dizze liken de tiid treast en binne yn betreklik goede steat bewarre.

Earder waard wol tocht dat it om minsken gie dy't yn it moeras ferdwaald wiene. Tsjintwurdich wurdt oannomd dat sommige persoanen offere waarden. De oanwizingen dêrfoar binne bygelyks koarden om de hals en brutsen wringen. 

Ek Tasitus skreau yn syn *Germania* al oer de gewoante om foarwerpen (bilen, swurden, amers) as offer yn it wetter te lizzen. Dy binne ek faak weromfûn. Dat der liket bewiis te wêzen dat ek de feanliken offers wienen. Fierder beskriuwt Tasitus hoe't terjochtstelden soms ferdronken waarden.

By it turfstekken binne in soad feanliken fûn, ek yn Nederlân. 

Bekende feanliken:
* Famke fan Yde (Nederlân)
* Pear van Weardinge (Nederlân)
* Feanlyk fan Kibbelgaarn (Bourtanger fean, Nederlân)
* Famke "Moora" fan it Uchter fean (Dútslân), Ofbylden sjoch hjir
* Jonge "Burli" fan Burlage (Burloage yn Dútslân, yn de omkriten fan it Sealterlân)
* Man fan Husbäke (Husbäke yn Dútslân, yn de omkriten fan it Sealterlân), Fideo sjoch hjir
* Jonge fan Kayhausen (by Aldenburch, Dútslân), sjoch hjir
* Man fan Tollund (Denemark)
* Man fan Grauballe (Denemark)
* Lindowman (Ingelân)

It Drintsk Museum in Assen hat in grutte fêste kolleksje oer de prehistoarje fan de provinsje Drinte. Der binne ek feanliken te besjen, sa as it Famke fan Yde en it Spantsje fan Weardinge.

Bisten binne der net folle yn feangrûn fûn. In ferneamde fynst wie dy yn 1953 yn de omkriten fan it Sealterlân, de Turfhûn fan Burloage fan om 1544 hinne (± 67 jierren). (Ofbyld hjir)

## Literatuer
* : *Vereeuwigd in het veen: de verhalen van de Noordwest-Europese veenlijken*. De Bataafsche Leeuw, Amsterdam 1996, ISBN 90-6707-405-5
* : *Mens en moeras: veenlijken in Nederland van de bronstijd tot en met de Romeinse tijd*. Archeologyske monografyen fan it Drintsk Museum 1, Drintsk Museum, Assen 1990, ISBN 90-70884-31-3

## Keppeling om utens
* Jonge "Burli" fan Burlage op Siede 53 (GA-Magazin 5. Meerte 2011)
*  Ûndersyk feanlyk "Jonge fan Kayhausen": Dea wie wierskynlik seksuele moard op Bild.de 16.6.2011)
Pear fan Weerdinge

It **Pear fan Weerdinge** binne twa feanliken dy't op 29 juny 1904 troch feanarbeider Hilbrand Gringhuis fûn binne yn it Weerdingerfean by Weerdinge yn Drinte. De feanliken lizze no yn it Drintsk Museum yn Assen.

Nei de fynst waarden de lichems oerbrocht nei it lykhûs op it begraafplak fan Nieuw-Weerdinge; de liken waarden oprôle en yn in kistke stoppe.
Earst waard der fan útgien dat it om in man en in frou gie, mar resint DNA-ûndersyk hat útwiisd dat it om twa manlju giet mei elk in oare mem. Yn it earstoan stie de fynst dan ek wol bekend as *pear fan Weardinge* en yn de folksmûle ek wol as it *pear Feanstra*.
De feanliken datearje út de lette izertiid. De deadsoarsaak fan it rjochter feanlyk is mooglik in messtek yn 't boarst. Hast alle bonken binne fergien. Wol binne in tal yngewanten bewarre bleaun. Dat komt troch de soeren dy't yn it fean sieten.


File:Paar van Weerdinge, Drents Museum, 1904 VII2A.jpg|Pear fan Weerdinge
File:Weerdinge-men 1904.jpg|Pear fan Weerdinge 1904


## Sjoch ek
* Famke fan Yde, froulik feanlyk út deselde perioade as wêryn it pear fan Weerdinge libbe.
Techum

**Techum** is in buorskip en in wyk yn it suden fan de stêd Ljouwert. De wyk leit besuden Jabikswâlde, dat ûnder Goutum falt. Techum is in wenwyk dy't yn in foarm fan in doarp boud waard en is part fan de gruttere wyk De Súdlannen.

Techum wie in besteande buorskip op in terp en waard troch de iuwen neamd as *Dacheim*, *Teghum* en *Tichum*. 

Techum is neamd nei de monumintale kop-hals-romppleats "Techum", oan de râne fan de lykneamde terp (yn de Midsiuwen neamd *Dacheim*). De pleats út 1904 en de terp hâlde harren agraryske karakter en wurde beskôge as weardefolle histoaryske eleminten yn de nije wyk, krektas de besteande wetterrin De Boarn. It bouplan beslacht 450 wenten. Nijsgjirrich is de yn 2009 iepene *Eco Zathe*, in duorsume waarmte- en elektrisiteitssintrale fan Essent. De sintrale wurket op biogas, dat troch in piiplieding oanfierd wurdt fan de op sa'n 5,5 km ôfstân lizzende proefpleats Nij Bosma Zathe (earder yn Selmien). Ek sil as proef de earste *Eco Iglo* (amfibyske wenfoarm) fan Nederlân yn Techum setten wurde.

De wyk hat twa basisskoallen: *De Sprong* en *De Pionier*. 


File:Zuidlanden.Techum.nr1.jpg|Techum (2012)
File:Techum bij Leeuwarden.jpg|Huzen oan De Boarn (2014)
File:Zuidlanden.Techum.nr2.jpg|Kop-hals-romppleats yn Techum (2012)


## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Asingaboarch

De **Asingaboarch** wie in boarch yn Ulrum boud om de 15e iuw hinne. Yn 1809 is de boarch sloopt.

De boarch is bewenne troch de famyljes *Asinga, Hillebrandes, Lewens, Lewe* en *Von Inn- und Kniphausen*. 

## Keppeling om utens
* Groninger Borgen, Asingaborg
Drumcliffe

**Drumcliffe** is in plak yn it Ierske greefskip County Sligo, 8 kilometer benoarden it stedsje Sligo.

It plak komt as *Nagnata* foar op Ptolemeus syn kaart fan Ierlân en wie ea in bloeiend stedsje.

It plak is fral bekend fanwege syn rûne toer út de 10e of 11e iuw, in 9e iuwsk Keltysk krús en it tsjerkhôf dêr't ien fan Ierlân syn grutste dichters bedobbe leit, Yeats.


Ofbyld:Grave of W. B. Yeats; Drumecliff, Co Sligo.jpg|*It grêf fan Yeats*
File:Drumcliffe cross (higher resolution).JPG|*9e-iuwsk Keltysk krús op it tsjerkhôf fan Drumcliff*


## Keppeling om utens
* 360 Foto-omgong Drumcliffe
Sandymount

**Sandymount** (Iersk: *Dumhach Thrá*) is in wyk (foarstêd) fan de Ierske haadstêd Dublin, oan de súdkant fan de stêd. De wyk hat in eigen DART-stasjon. Yn it sintrum fan Sandymount leit it park Sandymount Green.

Sandymount is it berteplak fan de ferneamde Ierske skriuwer William Butler Yeats. Fierders wurdt Sandymount en it oan de Baai fan Dublin lizzende Sandymountstrân neamt yn de roman Ulysses fan James Joyce.

### Martellotoer fan Sandymount
Healweis it strân stiet de Martellotoer, part fan it eardere definsjesysteem en bedoelt om tsjin in ynvaazje troch Napoleon te warskôgjen. Yn de jierren 60 wie de toer in populêr kafee. Plannen foar in restaurant yn de toer is neat wurden.

## Keppelings om utens
*Skiednis fan Sandymount baths' pier
*Offisjeel webstek fan Christ Church, Sandymount
Hoogemeeden

**Hoogemeeden** is in streekje yn de gemeente Westerkertier yn de provinsje Grinslân.

It leit tusken it doarp Den Horn en it Aduarderdjip. De namme Hoogemeeden betsjut *hege healannen* (sjoch miede). Flakby lizze ek de Lagemeeden, tegearre foarmen beiden ea in kerspel. It streekje is ûntstien by in foarwurk fan it Sistersjenzer kleaster fan Aduard.
Gaaikemaweer

**Gaaikemaweer**, earder *Gaukemawear*, is in buorskip yn de gemeente Westerkertier yn de provinsje Grinslân. De buorskip leit in eintsje west fan Niehove krekt efter de âlde dyk fan Humsterlân. Nei dy buorskip is grif de Gaukemaweerster kluft fan it Humsterlân neamd.

Yn Gaaikemaweer bestie yn de 17e iuw in doperske fermanje. Dy is yn 1779 opgien yn de fermanje fan Pitersyl.
Caterina Murino

**Caterina Murino** (Kagliary (Sardynje), 15 septimber 1977) is in Italjaansk aktrise fan it eilân Sardynje.

## Biografy
Yn 't earstoan woe sy dokter wurde, mar koe har talittingseksamens net helje, dat sy gie oer ta modellewurk. Sy waard fjirde yn de Miss Itaalje-ferkeizing fan 1996. Nei't sy nei Londen ferhuze wie ferlear sy har hert oan teäter en aktearjen.

Werom yn Itaalje studearre sy drama yn 1999/2000 oan de Scuola di Cinema e Teatro fan Francesca De Sapio. Sy die mei oan de teäterproduksje *[[Richard III (toanielstik)|Richard III]]* en spile yn Italjaanske stikken. Murino har telefyzjekarriêre begûn yn 2002 en sy waard ynternasjonaal bekend fan har rol as Solange Dimitrios yn de 2006 filmferzje fan it James Bond boek *Casino Royale.*

Murine praat neist de taal fan Sardynje ek Italjaansk, Spaansk, Ingelsk en Frânsk. Sûnt 2004 hat sy yn Parys wenne; sûnt 2008 yn Montmartre mei har freon Pierre Rabadan, in Frânske rugby international. Sûnt begjin 2011 spilet sy mei Rufus Sewell yn de BBC One-rige *[[Zen (TV-rige)|Zen]]*.

## Filmografy
;Kar-út.
**Nowhere* (2001)
**Il Regalo Di Anita* (2002)
**L'Enquete Corse* (2004)
**L'Amour Aux Trousses* (2004)
**Elonora d'Arborea* (2005)
**Les Bronzes 3* (2005)
**Vientos de agua* (2006)
**[[Casino Royale (film út 2006)|Casino Royale]]* (2006)
**St Trinian's* (2007)
**Il seme della discordia* (2008)
**The Garden of Eden* (2008)
**[[XIII (film)|XIII]]* (2009)
**Zen*, telefyzjerige (2011)
**Équinoxe* (2011)
* *La Proie* (2012)
* *Odysseus* (2013)
* *The Invincible Piglet* (2015)
* *The Squad* (2015)
* *Fever* (2016)
* *C'est quoi cette famille ?!* (2016)
* *Voice from the Stone* (2017)
* *Et mon cœur transparent* (2018)

## Keppeling om utens
* Caterina Murino yn de Internet Movie Database
Isabella Rossellini

**Isabella Rossellini** (Rome, 18 juny 1952) is in Italjaanske aktrise en model; se hat in eigen parfum mei de namme *Isabella*. Sy is in dochter fan de Sweedske aktrise Ingrid Bergman en filmregisseur Roberto Rossellini.

Tusken 1979 en 1983 wie sy troud mei de Amerikaanske filmregisseur Martin Scorsese.

Rosselinni is ferneamd fan har rollen yn de films *Blue Velvet* en *Death Becomes Her*. Fan 2004 oant 2005 spile sy yn de Amerikaanske telefyzjerige *Alias* as Katya Derevko (de muoike fan Sydney Bristow).

## Films
* *[[Joy (2015)|Joy]]* (2015) as Rudy Mangano's freondinne Trydy
* *[[Enemy (film)|Enemy]]* (2013)
* *The Zig Zag Kid* (2012) as Lola Ciperola 
**[[Keyhole]]* (2011)
**[[Poulet aux prunes]]* (2011)
**[[Late Bloomers]]* (2011)
**[[De Eenzaamheid van de Priemgetallen]]* (2010)
**[[Two Lovers]]* (2008)
**[[The Accidental Husband]]* (2008)
**[[Infamous (film)|Infamous]]* (2006)
**[[The Architect]]* (2006)
**Alias* telefyzje (2004-2005)
**[[Earthsea]]* minirige (2004) (Robert Lieberman)
**Napoléon* (telefyzjerige) (2002) (as Joséphine de Beauharnais)
**[[Left Luggage]]* (1998) (mei Jeroen Krabbé)
**[[The Odyssey (minirige)|The Odyssey]]* (1997)
**[[The Funeral]]* (1996)
**[[Immortal Beloved]]* (1994)
**[[Fearless (1993 film)|Fearless]]* (1993)
**[[The Innocent]]* (1993)
**[[Death Becomes Her]]* (1992)
**[[Wild at Heart]]* (1990) (David Lynch)
**[[Cousins]] (1989) (Joel Schumacher)
**Blue Velvet* (1986) ([[David Lynch]])

== Keppelings om utens ==
* [http://www.lortel.org/LLA_archive/index.cfm?search_by=people&first=Isabella&middle=&last=Rossellini Isabella Rossellini] yn de [http://www.iobdb.com Internet Off-Broadway Database]
* [http://ae.philly.com/entertainment/ui/philly/movie.html?id=127217&reviewId=15096 Ynterview mei Isabella Rossellini foar it útbringen fan *The Saddest Music in the World''.]
* Ynterview mei Isabella Rossellini nei 14 jier modellewurk foar Lancôme
* Ynterview mei Isabella Rossellini oer har wurkpaad en wat sy mei krigen hat fan har âlden
Kanofarren op de Olympyske Simmerspullen 1976

De Olympyske Simmerspullen 1976 ek wol de **XXIe Olympiade** neamd waarden yn 1976 yn Montreal, Kanada hâlden.
It kanofarren hie plak yn de *Olympic Basin, Île Notre-Dame*.

## Utslaggen
de **C** stiet foar Kanadeeske kano, de **K** stiet foar Kajak en de sifers (1, 2, 4) jouwe it oantal persoanen yn de boat oan.

### Flakwetter
#### K1 500 meter

#### K1 1.000 meter

#### K2 500 meter

#### K2 1.000 meter

#### K4 1.000 meter

#### C1 500 meter

#### C1 1.000 meter

#### C2 500 meter

#### C2 1.000 meter

## Medaljespegel
De top seis fan lannen dy't by it kanofarren medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1976.
Baai fan Dublin

De **Baai fan Dublin** (Ingelsk: *Dublin Bay*, Iersk: *Cuan Bhaile Átha Cliath*) is in C-foarmige ynholte fan de Ierske See oan de eastkust fan Ierlân.  De ynholte is sa’n 10 kilometer breed mei in grutste lingte fan 7 kilometer, op de hichte fan it stedssintrum fan Dublin. De baai rint fan it skiereilân Howth Head mei Howth yn it noarden oant Dalkey Point yn Dalkey yn it suden.  De rivieren Liffey, Tolka en Dodder mûnje yn de Baai fan Dublin út.

It keunstmjittige eilân Bull Island leit yn de noardwesthoeke fan de baai en hat in 5 km lang sânstrân, Dollymount Strand, en in ynternasjonaal weardefol achte fûgelreservaat.

De baai is frijwat ûndjip, mei sânbanken en rotsige útstyksels, en wie yn it ferline wreed ferneamd by seelju. Benammen by eastewyn binne dêr oant yn de moderne tiid in soad skippen fergien foar de kust tusken Howth en Dún Laoghaire.


Ofbyld:Dublin area (Ireland) map from late 19th century postcard.jpg|*Kaart fan Dublin Bay út de 19e iuw*
Ofbyld:Space radar image of Dublin.jpg|*Nasa-satellytfoto Baai fan Dublin*
Ofbyld:DollymountStrand 3647w.JPG|*Baai fan Dublin Bay mei it strân fan Dollymount*


## Keppeling om utens
* List fan skipswrakken: Dublin Bay to Gormonstown
Dún Laoghaire

**Dún Laoghaire** - sa'n bytsje útsprekke as "dûn learjy" - is in Ierske stêd sa'n 10 kilometer besuden Dublin, oan de Baai fan Dublin. De stêd is benammen bekend as de haven fan de feartsjinsten nei Holyhead yn Wales en Liverpool yn Ingelân. Fierder is it de thúshaven fan in tal grutte jacht- en sylklups. De haven hat twa pieren, fral de eastpier lûkt in protte rekreänten.

Op in hoannestap fan de haven leit de Martellotoer dy't wrâldferneamd wurden is as plak dat foar komt yn it boek Ulysses fan James Joyce.

Yn 1821 waard de stêd offisjeel omdoopt yn Kingstown ta eare fan in besite fan de Britske kening George IV. Hûndert jier letter krige de stêd har âlde namme werom. De namme komt fan kening Laoghaire (5e iuw), dy't de earste west hawwe soe om Sint Patrick tastimming te jaan it kristendom yn Ierlân te preekjen. It wurd *dún* betsjut fort.

## Bekende lju út Dún Laoghaire
* Ronnie Drew (1934–2008), muzikant en ferteller
* Fergus Slattery (* 1949), rugbyspiler
* Bob Geldof (* 1951), muzikant en aktivist
* Tony Adams (1953–2005), produsint
* Jamie O’Neill (* 1962), skriuwer en sjoernalist


File:HSS Stena Explorer in Dun Laoghaire.jpg|*De fearboat HSS Stena Explorer yn Dún Laoghaire*
File:Dunlaoghaire eastpier2.jpg|*Eastpier*
File:Lighthouse Dun Loaghaire.jpg|*Fjoertoer westpier*
File:The harbour in Kingstown, Co. Dublin, Ireland, in about 1895 - Option 2.jpg|*De haven yn 1895 fan doe noch Kingstown*
Nasjonaal Olympysk Komitee

In **Nasjonaal Olympysk Komitee** (**NOK**) is in organisaasje dy't de belangen fan yndividuele lannen yn it Ynternasjonaal Olympysk Komitee (YOK) behertiget, de "Olympyske Beweging" yn het oangeande lân fertsjintwurdiget en it Olympyske team gearstald dat oan de Olympyske Spullen meidocht. Yn binne yn de measte lannen it NOK gearfûge mei it Nasjonaal Paralympysk komitee en dermei ek it Paralympyske team gearstald dat oan de Paralympyske Spullen meidocht, dizze geafoegingen begûnen yn de 1980-er jierren. De 205 NOK's binne fertsjinwurige yn de Assosjaasje fan Nasjonale Olympyske Komitee (ANOK) dy't yn fiif Kontinentale organisaasjes ûnderferdield is. De ANOK komt eltse twa jier byinoar. 

## List fan Nasjonale Olympyske Komitee's
Dit is in **list** mei **Nasjonaal Olympysk Komitees**.

## Hjoedeiske NOK's

## Eardere Olympyske Komitees
*List is net folslein

## Boarnen
*Nationale Olympische Comités op de site van het IOC
*Site van het ANOC, ''Association of National Olympic Committees''
Pippa Middleton

**Philippa Charlotte "Pippa" Middleton** (Reading, 6 septimber 1983) wie ien fan de tsjûgen en begelieders fan de fjouwer breidsfamkes en twa breidsjonkers by it houlik fan William fan Wales en Catherine Middleton op 29 april 2011.

Pippa is de iennige suster fan Catherine, hartoginne fan Cambridge en skoansuster fan William, hartoch fan Cambridge. Sy wurket as feestorganisator yn it bedriuw fan hat âlden. Har mem rjochte midden jierren 80 it postoarderbedriuw *Party Pieces* op. It pear waard der miljonêr mei.

Lykas har suster gie se nei *St. Andrews School* yn Pangbourne, dêrnei *Downe House*, in kostskoalle foar famkes yn Cold Ash en doe nei *Marlborough College* yn Wiltshire. Nei de middelbere skoalle folge sy har suster nei Skotlân en studearre Ingelske literatuer oan de Universiteit fan Edinboarch. Yn 2008 wie sy klear mei de stúdzje.

Meidat har suster in relaasje hie mei prins William, krige har sosjale libben en libbensstyl in soad omtinken yn de media.

By it keninklik houlik fan har suster waard Middleton priizge foar de jurk dy't se oan hie en waard har (kreaze) ferskining wiidweidich besprutsen yn de Westerske media. 

Op 20 maaie 2017 troude Pippa Middleton yn it doarp Bucklebury, yn Berkshire, mei miljonêrssoan, autokoereur en belizzingsmanager James Matthews, mei wa't se sûnt july 2016 ferloofd wie. As syn frou stiet se bekend as 'Lady Glen Affric', mei't Matthews erfgenamt fan 'e *[[laird]]* fan Glen Affric (syn heit) is.

## Film
Yn *[[William & Kate]]*, in telefyzjefilm oer de ferkearing fan har suster, dy't op 18 April 2011 útkaam, waard de rol fan Pippa Middleton spile troch Mary Elise Hayden.

## Literatuer
* Vriesema, Ingmar (2011). *Pippa Middleton*. Ut: *Het beroemde broer & zus boek*. Rap, Amsterdam. s.36-39. ISBN 978-94-004-0291-1.
Nuis

**Nuis** (Grinslannersk: *Nuus*) is in doarp yn de gemeente Westerkertier yn de provinsje Grinslân. De namme komt fan *nij hús*, dat assimilearre is ta *Nuus*.

It doarp, lizzend tusken it doarp Mearum en De Like, hat ± 680 ynwenners. Oant 1985 rûn it spoar Grins - Drachten troch it doarp.

De tsjerke fan Nuis stamt út de 13e iuw en is foar it grutste part boud yn romano-goatyske styl. Oan de súdkant fan it doarp leit de boarch de Coendersboarch mei dêrby in lânboumuseum. Dizze boarch komt út 1815, dêrfoar stie hjir de Fossemaheard. Dy stie oan ien fan de âldste paden fan Nederlân: it Malijkse Paad.


Fietspad door het landgoed van de Coenderborg - panoramio.jpg|*Fytspaad troch it Coendersbosk*
Coendersborg.JPG|*Coendersboarch*
Nuis - Oudeweg 13.jpg|Kop-romppleats neist de Coendersboarch


## Kamp Nuis
Yn 1941 waard it Kamp Nuis boud foar de Nederlânske Arbeidstsjinst dy't ynsetten waarden by de ruilferkavelingsprojekten om Lucaswâlde. Yn 1944 ferdwûnen mei de opheffing fan de tsjinst ek de finzenen. De bedoeling wie om der dêrnei Dútsers yn ûnder te bringen, wêrfoar't it kamp fersterke waard mei ôfwargeskut en mitrailleursnêsten. De soldaten wienen lykwols nedich oan it front en ynstee fan harren waarden der dêrom NSB-fluchtlingen út Arnhim en Limburch hûsfêste. Yn 1945, nei de oarloch, waarden se ôflost troch finzennommen kollaborateurs, dy't ûnder tige minne omstannichheden fêstholden waarden troch de Binnenlandse Striidkrêften; de tastân wie sa min dat guon BS'ers fuortrûnen omdat se har ôffregen oft se om dizze reden yn it ferset sitten hienen. Yn 1948 waard it omfoarme ta dependânse fan de jeugdfinzenis fan Feanhuzen, dêr't ek in oantal SS'ers hûsfêste waarden, diskear ûnder bettere omstannichheden. Yn 1951 waarden se opfolge troch flechte Ambonezen (húshâldings fan KNIL-militêren), dy't dêr wenjen bleaunen oant 1964, doe't de lêste Ambonezen ferhuzen nei wenningen yn Mearum, Drachten, Hoogkerk of De Wijert yn Grinslân en it kamp sluten waard. Alles waard sloopt en neat docht mear tinken oan it kamp. In 2010 brocht Pleatslik Belang Nuis-Niebert te praat dêr in keunstwerk te setten as oantinken oan it kamp.
Hûs Bosman

It **Hûs Bosman** lei oan de noardeastkant fan de buorren fan Mitselwier yn de gemeente Dongeradiel. Op in stik fan it âlde steed steane no wenningen. 

Foar it eardere gritenijhûs oer stie it Hûs Bosman, yn 1674 boud foar gritenijsekretaris Cornelius fan Bosman. Dy boude yn de twadde helte fan de 17e iuw in grut grûnbesit yn de omkriten op. Yn 1700 hie er 7 stimmende saten plus loslân en ek noch in heale stim. Op lân fan de Velde (FC4; *upt Felt gued* yn 1511,  *Opfelde zaete* yn 1543), dat yn 1698/1700 mei Wibalda ien gebrûksienheid foarme, liet er oan de noardside fan it doarp yn 1674 it hûs Bosman op in terrein mei (yn 1832) *plaisierwater, tuin, gracht en singel* bouwe.
De *Aanwijzende Tafels* by de kadasterminút fan 1832 jouwe oan dat it begrêfte terrein oan de noardkant fan het doarp eigendom is fan grytman Daniel de Blocq van Haersma de With. De twa gebouwen oan de dyk binne in wenhûs en in weinhûs. Tsjin de súdlike begrinzing fan de grêft om de tún stean broeibakken. Ek it lettere riedhûs stiet dêryn oanjûn as eigendom fan grytman De Blocq. Neffens Andreae waard it hûs yn 1839 troch De Blocq ferkocht oan de opfolgjende grytman Schelto baron van Heemstra. Dy waard yn 1850 Kommissaris fan de Kening yn Utert en yn 1858 fan Seelân; fanwegen spul yn de famylje waard it hûs dêrnei rillegau ôfbrutsen. Mooglik hat de advertinsje fan 1850 betrekking, wêryn't ferkeap op ôfbraak oankundige wurdt fan in bûtenpleats yn Mitselwier (Wumkes H, 237). Yn 1818 wie Joh. Casparus Bergsma in koart skoft eigener.

Oer de bûtenkant fan it hûs skriuwt Van der Aa, dat it hûs fan de grytman grut en wyt wie en fan fierrens te sjen. Dat moat it blokfoarmige gebou west hawwe dat neffens it kadastrale plan oan de dyk foar it riedhûs oer stie. Dat soe yn de 17e iuw boud wêze en ferfong sa't út de situaasje bliken docht, in âlder pân binnen de grêft en singel.


Ofbyld:Monumint Bathasar Bekker, Mitselwier.JPG|Wenten op it perseel dêr't Bosman stie
Ofbyld:Greft Bosman.JPG|De súdgrêft fan de tún fan it eardere Hûs Bosman anno 2016.


## Bewenners
* 1674 Cornelius fan Bosman
* 1818 Johannes Casparus Bergsma (1775-1818)
* 1832 Daniel de Blocq van Haersma de With (1797 - 1857)
* 1839 Schelto baron van Heemstra
Botniastate (Damwâld)

**Botniastate**, ek: ***Bottemastate***, wie in state dy't ten westen fan Doniastate yn Dantumawâld, no Damwâld stie yn de gemeente Dantumadiel. Fan de state is neat erom te finen.

De state wurdt foar it earst neamd yn 1543. Yn 1431 wurdt in Juw Bottema neamd, dy't grytman fan Dantumadiel is. Oft hy wat mei Botniastate te krijen hân hat is ûndúdlik. Pas yn 1543 wurdt Bottema neamd yn it Benefysjaalboek. Yn 1621 keapje Abbe Frericks (Gabbema), dr. Theodorus Marssum en dr. Matthias van Vierssen en harren froulju de state 'Bottnia' mei wat der ta hearde lykas *visscherye, swannejacht, den poort, graft ende cingell en twee hovingen* van Atcke van Schonenburgh en haar twee kinderen.
De state wie grif eigendom fan Worp (Ydtsma) fan Donia en fererve de State op syn pakesizzer Atcke fan Schonenburg, dy't troud wie mei Carel fan Esserden.

Matthias fan Viersen docht yn 1630 syn treddepart yn de state oer oan syn mei-eigeners. De oare twa eigeners ferkeapje de state dêrnei oan dr. Tiete fan Galema; de state wie doe 127 pûnsmiet en bewenne troch Foecke Rinnerts. Dy blykt neffens it stimkohier yn 1640 eigener te wêzen fan de twa stimmende hoarnlegers, wêrfan't ien oantsjutten wurdt as "'t corpus aan de wier". Dat sil it troch Schotanus tekene wier wêze beëasten Donia.
In dochter fan Foecke Rinnerts ferkocht yn 1654 Botnia mei ûnder oare de grêft, de 'cingel' en it 'old en jong hoff' oan dr. Hâns fan Wikel yn ljouwert.

Yn 1698 is Tjaerd fan Aylva eigener en Godefidus Scheltinga's widdo de bewenster neffens it stimkohier. Hja hie yn 1694 de Doniastate ferkocht en har dêrnei ta wenjen setten op it lytsere Botnia.
Botnia soe dus in ôfsplitsing wêze fan Doniastate en mooglik binne beide huzen oan de (súdlike) wei troch de wâlddoarpen dan fuortkomd út it oarspronklike Oenema-guod dat noardlik fan dy wei stie.
Ut de Atlas fan Schotanus docht bliken dat Botniastate ten westen fan Doniastate stie, troch syn beskriuwing as aadlike state mei boerehuzinge.

## Bewenners
* 1431 Juw Bottema
* Worp (Ydtsma) fan Donia
* - 1621 Atcke fan Schonenburgh
* 1621 Abbe Frericks (Gabbema), Theodorus Marssum en Matthias fan Vierssen
* 1630 dr. Tiete fan Galema
*± 1640 Foecke Rinnerts
*- 1654 in dochter fan Foecke Rinnerts
* 1654 dr. Hans fan Wikel
* 1698 Tjaerd fan Aylva
Juursemakluft

**Juursemakluft** wie  in buorskip yn de gemeente Westerkertier, fuort beëasten Grypskerk yn de *Polder de Juursemakluft*. It is tsjintwurdich hast net mear as buorskip te werkennen.

Juursemakluft bestie begjin 20e iuw út trije pleatsen; de linker dêrfan leit no oan de rûnwei fan Grijpskerk, de middelste is ferdwûn en de rjochter leit rjocht efter de linker en hat de reed krekt foarby buorskip '4-Huzen', de fjouwer huzen oan de Fryskestrjitwei bûten Grijpskerk. De pleatsen steane oan de om 1250 ûntstiene âlde dyk, dêr't eartiids de wei Grins-Ljouwert oer rûn; dy rint by Grijpskerk troch strjitte De Roder en yn de oare rjochting lizze yn it ferlingde dêrfan de pleatsen fan Okswert.

De noardgrins fan Polder de Juursemakluft wurdt foarme troch de Fryske Strjitwei, dy 't eartiids de súdlike dyk foarme fan de Rûgewaard en dêr't de Bomstersyl yn lei oant de Tachtichjierrige Oarloch. De namme *[[kluft]]* wiist op in ûnderferdieling fan in kerspel. Oarspronklik wie Juursemakluft ien fan de trije kluften fan Oldekerk en waard dêrom ek wol Oldekerk-Beneden neamd (Grijpskerk/Westerdiken wie doe Sebaldebuorren-Beneden). It doarpke Nijesyl ûntstie yn 1561 yn de polder troch de bou fan de Nije Sleatersyl (neist de Bomstersyl), dy't de Slottersyl by De Kolk ferfong. Dy delsetting waard yn it earstoan ek Juursemakluft of Oldekerk-Beneden neamd.

De kluft lei in ein fan de tsjerke ôf. Doe't Grijpskerk in eigen tsjerke krige, en dêrmei los kaam fan Sebaldebuorren waard Juursemakluft (mei Rûgewaard en Westerdiken) ien fan de trije kluften fan de nije parochy. Yn Grijpskerk is yn de jierren 1980 in strjitte Juursemakluft neamd nei de streek.

Op 17e-iuwske kaarten (wêrûnder de Coenderskaart) is it hûs Meininga yntekene, dat yn stikken neamd wurdt as it stienhûs Meiningaheard. De wapens fan dy famylje binne oantroffen op twa grêfstienen yn de Grinzer Martinytsjerke. De famylje komt foar fan de 16e iuw ôf. Letter is it as Meiningazate (1591) eigendom fan de famylje De Mepsche. Ein 17e iuw kaam it yn hannen fan in boer en ek no noch stiet der in pleats.
Hemingway

* Ernest Hemingway, in Amerikaanske skriuwer.
* Hemingway (single), in single fan de Nederlânske popgroep Bløf.
* Hemingway (South Carolina), in plak (town) yn de Amerikaanske steat South Carolina.
Ernest Hemingway

**Ernest Miller Hemingway** (Oak Park (Illinois), 21 july 1899 – Ketchum (Idaho), 2 july 1961) wie in Amerikaansk skriuwer dy't de Nobelpriis foar de Literatuer yn 1954 wûn.

Hemingway waard yn de tiid fan de Earste Wrâldoarloch ôfkard (grif om syn eagen). Yn stee fan soldaat waard hy foar it Reade Krús meiwurker yn in ambulânse oan it Italjaanske front. Op 8 july 1918 rekke hy swierferwûne en bleau in skoftlang yn it hospitaal.

Hemingway wie trijeris troud (mei Hadley Richardson (1921), Pauline Pfeiffer (1927) en Martha Gellhorn (1940)) eardat hy yn 1944 mei Mary Welsh troude. Hy wie de heit fan trije bern, wêrfan ien soan (John) mei Hadley Richardson, en twa soannen mei Pauline Pfeiffer (Patrick en Gregory).

Hy wûn mei it boek *[[De âlde man en de see|The old man and the sea]]* yn 1953 de Pulitzerpriis en yn 1954 de Nobelpriis foar de Literatuer.

Syn lêste libbensjierren, wêryn't er oan swiere depresjes te lijen hie, brocht hy benammen troch op Kuba. Op 2 july 1961 benaam er him it libben mei in skot út syn favorite gewear. Hy wie net de ienige yn syn famylje dy't selsmoard plege, Syn heit, broer, suster en syn pakesizzer Margaux Hemingway kamen op inselde wize oan harren ein.

Hemingway waard bekend troch syn koarte ferhalen, dy't skaaimerke wurde troch in unike, sobere en lakonike ferhaaltrant. Syn styl soe grutte ynfloed útoefenje op it moderne Amerikaanske proaza.

## Bibliografy (kar-út)
* *[[Three Stories and Ten Poems]]* (1923)
* *[[In Our Time]]* (1925)
* *[[The Torrents of Spring]]* (1926)
* *[[The Sun Also Rises]]* (1926) 
* *[[Men Without Women]]* (1927)
* *[[A Farewell To Arms|A Farewell to Arms]]* (1929)
* *[[Death in the Afternoon]]* (1932)
* *[[Winner Take Nothing]]* (1933)
* *[[Green Hills of Africa]]* (1935)
* *[[To Have and Have Not]]* (1937) 
* *[[The Fifth Column and the First Forty-Nine Stories]]* (1938, ferhalebondel)
* *[[Voor wie de klok luidt|For Whom the Bell Tolls]]* (1940) 
* *[[Across the River and Into the Trees]]* (1950)
* *[[De oude man en de zee|The Old Man and the Sea]]* (1952) 
* *[[The Snows of Kilimanjaro and Other Stories]]* (1961)
* *[[Hemingway, The Wild Years]]* (1962)
* *[[A Moveable Feast]]* (1964)
* *[[By-Line: Ernest Hemingway]]* (1967)
* *[[The Fifth Column and Four Stories of the Spanish Civil War]]* (1969)
* *[[Ernest Hemingway: Cub Reporter]] ([[1970]])
* *Islands in the Stream* ([[1970]])
* *The Nick Adams Stories* ([[1972]])
* *88 Poems* ([[1979]])
* *Selected Letters 1917-1961* ([[1981]])
* *The Short Stories of Ernest Hemingway* ([[1984]])
* *The Dangerous Summer* ([[1985]])
* ** ([[1985]])
* *The Garden of Eden* ([[1986]]) manuskript troch Hemingway sels, bewurke troch neisieten
* *The Complete Short Stories of Ernest Hemingway* ([[1987]])
* *Everyman's Library: The Collected Stories* ([[1995]])
* *Hemingway on Writing* ([[1999]])
* *True at First Light* ûnfoltôge bleaun, bewurke troch neisieten en postúm publisearre yn [[1999]]
* *Hemingway on Fishing* ([[2000]])
* *Hemingway on Hunting* ([[2003]])
* *Hemingway on War* ([[2003]])
* *Under Kilimanjaro* ([[2005]])
* *Hemingway on Paris'' (2008)

## Sjoch ek
* Le Monde's 100 boeken fan de iuw
Christine Lagarde

**Christine Madeleine Odette Lagarde** (Parys, 1 jannewaris 1956), is in Frânsk politika fan de UMP en eardere abbekaat en sakefrou.

Foar har politike karriêre wie sy oan it wurk as abbekaat by Baker & McKenzie. Sy wie minister fan Bûtenlânske Hannel fan 2005 oant 2007 en minister fan Lânbou en Fiskerij fan maaie oant juny 2007. Sûnt wie se yn it twadde kabinet-Fillon minister fan Ekonomyske Saken en letter yn it tredde kabinet-Fillon wer. Sy wie de earste frou yn G8-lân dy't dy funksje beklaaide.
 
July 2000 waard se mei de légion d'honneur ûnderskieden. Yn 2009 waard sy ta de froulju mei de measte ynfloed fan de wrâld rekkene.

## Biografy
Lagarde waard berne as **Christine Lallouette** yn it IXe arrondissemint as dochter fan Robert Lallouette, in universitêr dosint — dy't stoar doe't sy santjin wie — en leararesse Nicole. Se hat trije jongere broers. As tsiener beoefene se it synchroanswimmen en kaam yn it Frânske nasjonale team. 

Sy gie nei skoalle yn Le Havre en Bethesda en roan staazje yn it Kapitool, as assistint fan William Cohen. Yn Parys foltôge sy har rjochtestúdzje en sy helle boppedat in masterdiploma oan it Institut d'études politiques d'Aix-en-Provence. Neidat sy yn Parys talitten wie as abbekaat, kaam sy yn 1981 by it ynternasjonale advokatekantoar Baker & McKenzie. Lagarde spesjalisearre har yn it arbeids- en meidingingsrjocht en 'Mergers & Acquisitions'. Yn 1999 waard hja yn Chicago as earste frou beneamd ta bestjoersfoarsitter fan it kantoar.

### Polityk wurkpaad
Yn 2005 wie har kontrakt by Baker & McKenzie dien. Dominique de Villepin frege har doe foar de posysje fan ôffurdige  minister fan Bûtenlânske Hannel. Lagarda har winsk wie om de Frânske arbeidswetjouwing nei it Angelsaksysk model te herfoarmjen en te liberalisearjen. Yn dy perioade die se mei oan de ûnderhannelingen mei de Wrâldsûnensorganisaasje.  

In moannelang wie sy minister fan Lânbou yn mei 2007, oant sy Jean-Louis Borloo opfolge as minister fan Ekonomyske Saken.

Op 28 juny 2011 waard Lagarde as earste frou beneamd ta direkteur fan it Ynternasjonaal Monetêr Fûns (YMF), dêr't sy  Dominique Strauss-Kahn ferfong. Sy is foar fiif jier beneamd.
Klaske Folmer

**Klaske Folmer** (Sleat, 19 desimber 1926 - Ljouwert, 26 juny 2011) wie in ûnderwizeres en Fryske foardrachtskeunstner.

Klaske Folmer kaam út in roomske húshâlding en waard oplaat ta ûnderwizeresse en debutearre mei Fryske berneferhalen yn it blêd *[[De Katholieke Fries]]*. Jierren oanien hat hja sjuerylid west fan de foardrachtskriich foar bern en jongerein.

Troch de jierren hinne joech hja stim oan benammen Fryske poëzy. Dichters dy't fêsthâlden oan strange skema's fan rym en ritme wiene har it dierberst, lykas Gerben Brouwer, Fedde Schurer en Douwe Tamminga. Hja hat gâns Fryske barrens glâns jûn mei har deklamaasjes fan útrikkingen fan de Gysbert Japicxpriis oant de presintaasje fan de Fryske Bibeloersetting. Ek wie hja gauris yn de Fryske útstjoeringen fan de RONO te hearren.
SimmerTime

**SimmerTime** is in Frysktalige cd út 2000.

De kompaktskiif wie makke troch De Kast, Rients Gratama, Piter Wilkens en Maaike Schuurmans yn it kader fan it muzyktheater-spektakel "Simmertime" yn Simmer 2000.

It lêste liet *Wa't ik bin*, in duet fan Syb van der Ploeg en Maaike Schuurmans, komt út de film De Fûke. SimmerTime wie opfolge troch SimmerTime 2.

## De nûmers
#*SimmerTime (0:56)
#*Alle tiid (4:16)
#*Baseballcap International* (3:08)
#*Greideroas* (4:58)
#*Boerebûterfeart nei Omsk* (5:19)
#*Eltse grins foarby* (5:25)
#*Simmer 2000 liet* (4:45)
#*Dûnsje mei dei* (3:51)
#*Oantinken* (3:56)
#*Paradys by it dashboardljocht* (8:28)
#*Hert fan myn gefoel* (4:29)
#*Man en Lân* (4:05)
#*In nije dei* (5:24)
#*Oer 2000 jier* (5:37)
#*Wa't ik bin* (4:29)
Dútsktalige Mienskip

De **Dútsktalige Mienskip** (Dútsk: *Deutschsprachige Gemeinschaft (Belgiens)*, ok *Ostbelgien* neamd) foarmet wat ynwenners oanbelanget de lytste dielsteat fan Belgje. De dielsteat mei in oerflak fan 854 km²  leit yn it easten fan Belgje, yn de Waalske provinsje Luik. Hy bestiet út twa parten en grinzet oan Dútslân, Nederlân en Lúksemboarch. Dy twa parten wurde skaat troch it natuerpark "Hohes Venn" (Hege Feanen) dat foar in grut part yn in Frânsktalige gemeenten leit. Yn njoggen gemeenten wenje sa’n 80.000 ynwenners (2025).

De Dútsktalige Mienskip hat binnen it federale Belgje in grutte autonomy, mei foar in part soevereine wetjouwing. De fiertaal op de skoallen, yn de rjochtbanken en fan it regear yn 'e stêd Eupen is Dútsk. In eigen parlemint en regear hawwe foech op de mêden: kultuer, ûnderwiis, foarming, wurkgelegenheid, gesin en sosjale saken. Boppedat hawwe se tafersjoch op de lokale bestjoeren fan de njoggen gemeenten.

## Dútsktalige krante
De iennige Dútsktalige krante fan Belgje, de **Grenz-Echo**, is oprjochte yn 1927. It deiblêd hie doe as ûndertitel "Christliches Organ zur Förderung der wirtschaftlichen Interessen der neubelgischen Gebiete" (Kristlik Orgaan ta it befoarderjen fan ekonomyske ynteressen fan de nij-Belgyske gebieten). De krante hie al gau in krityske hâlding foar it Nasjonaal Sosjalisme oer, mei om't er rjochte wie op it Dútsktalich Belch wêzen. Soks hie fan gefolgen, dat it deiblêd op 25 april 1933 yn Dútslân ferbean waard.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan de Dútsktalige Mienskip
* Offisjele webside fan it Parlemint fan de Dútsktalige Mienskip
* Grenz-Echo
SimmerTime 2

**SimmerTime 2** is in Frysktalige cd út 2000 en opfolger van SimmerTime.

De kompaktskiif wie makke troch De Kast, Rients Gratama, Piter Wilkens en Maaike Schuurmans yn it kader fan it muzyktheater-spektakel "Simmertime" yn Simmer 2000. Neffens lietsjes stean er seis sketchskes (nûmers 9 t/m 14) op de skiif.

## De nûmers
#*Ik ha dy leaf* (4:16)
#*Pake syn wein* (3:50)
#*Wa't ik bin* (6:23)
#*Jongfolk ha wille* (4:04)
#*Yn myn tinzen* (3:39)
#*Knoopkes* (4:19)
#*Wat is leafde* (3:07)
#*De swalker* (6:35)
#*Alle leeftiden* (3:04)
#*Rients net*  (3:31)
#*De buterberg* (3:41)
#*De slach* (6:24)
#*Op 'e groei* (3:39)
#*Ekskuus* (2:43)
#*It paad werom* (5:43)	
#*De bugel fan looft den heer* (3:56)
#*Simmer 2000 liet* (5:10)
Grut-Botniahûs

**Grut-Botniahûs** wie in stins yn Frjentsjer. Op it plak fan de eardere sealstins stiet no de Korenbeurs.

It hûs waard ûngefear yn de twadde helte fan de 15e iuw boud yn heechgoatyske styl sûnder ferdigenbere funksje. De stêdstate sil mear boud wêze om macht en rykdom oan te jaan fan de famylje Botnia. 

Grut-Botnia wie seis finsters breed en hie twa boulagen mei in hege kape tusken tútgevels. Yn de brede voorgevel en yn de sydgevel sieten grutte spitsbôgefinsters, sa't dy no allinnich noch yn goatyske tsjerklike arsjitektuer te sjen binne. Tusken de boulagen wie in fraaie rûnbôgefries útmitsele en it muorrewurk bestie út ôfwikseljende bannen fan reade en giele steen, eat dat by mear sealstinzen yn de stêden foarkaam.

Op de ûnderferdjipping wie links de grutte seal fan trije finsters breed en dy romte waard ferwaarme troch in iepen hurdsteed. Dat witte we troch it feit dat hjirboppe op it dak in rûne skoarstien stie. Rjochts fan de midden wie de yngong en dêrneist in lytser fertrek. Oer de yndieling fan de boppeferdjipping is neat bekend.
Boppe it dak riist in toer op, nei alle gedachten in treptoer, dy't bekroane waard mei in ynsnoerde spits mei sipelfoarm. Soks is te sjen op de stedsplattegrûn fan Pieter Bast út it begjin fan de 17e iuw. Op in ôfbyld fan sa'n 150 jier letter, fan de tekener Cornelis Pronk, is dy spits ferdwûn.

Grut-Botnia is it moaiste gebou fan Fryslân yn heechgoatyske styl en wie de earste sealstins binnen Frjentsjer en dêr kaam pas oan de ein fan de 15e iuw in ein oan, mei de bou fan it Martenahûs. It hûs waard foar it meastepart yn 1810 ôfbrutsen en earst yn de rin fan de 19e iuw is de stean bleaune noardmuorre opnij brûkt foar de bou fan de Korenbeurs.
Arc de Triomphe

De **Arc de Triomphe** is in triomfbôge yn Parys, op de *Place Charles de Gaulle* - yn earder tiden de Place de l'Étoile neamd - oan 'e ein fan de Champs-Élysées. De triomfbôge is ien fan de ferneamdste bouwurken fan Parys.

Keizer Napoleon joech yn 1806, nei syn oerwinning by Austerlitz, opdracht ta de bou fan de Arc de Triomphe. Yn 1836 wie de bou dien. Under de triomfbôge leit it grêf fan de ûnbekende soldaat, dêr't in ivich fjoer baarnt om de deaden fan de Twadde Wrâldkriich te betinken.

Yn 1940 rûnen Dútske soldaten ûnder de triomfbôge troch as teken fan harren oerwinning tsjin Frankryk, yn 1944 die generaal Charles de Gaulle itselde as teken fan befrijing tsjin de Dútske besetting.
Notre-Dame fan Parys

De **Notre-Dame fan Parys** is in katedraal op de Île de la Cité yn Parys, in eilân yn de Seine. *Notre Dame* bestjút 'Us Frouwe', yn dit gefal Marije, de mem fan Jezus Kristus. Yn Frankryk stean ferskate tsjerken mei de namme *Notre Dame*. De Notre-Dame fan Parys hat in lingte fan 130 meter en in hichte fan sa likernôch 70 meter. Alle jierren wer wurdt de katedraal besocht troch wol 14 miljoen toeristen. 

Biskop Maurice de Sully joech ûnder Loadewyk VII opdracht ta de bou fan de katedraal. De earste stien waard yn 1163 troch paus Aleksander III dellein. Yn 1345 wie de bou fan de katedraal dien.

Yn 1804 kroande Napoleon himsels ta keizer yn de Notre Dame.

Mei de metro kin men it maklikst by de Notre-Dame fan Parys komme troch de halte 'metro station Cité' te brûken.

## Brân

Op 15 april 2019 wie der in grutte brân yn de katedraal op in momint dat de katedraal renovearre waard. De krusingstoer en it dak fan it gebou stoarten yn en der ûntstie grutte skea oan it ynterieur, de boppemuorren en de ramen fan de tsjerke, allyksa oan tal fan keunstwurken. It stiennen ferwulft ûnder it dak behindere dat it grutste part fan de brân yn it binnenste fan 'e katedraal berikke koe. Dêrtroch bleau it gebou úteinlik fierdere skea besparre. 

Ofbyld:Maison Braun & Cie, Notre Dame de Paris, ca. 1930-crop, change chiaroscuro, perspective, add color by Paolo Villa 2019.jpg|Notre-Dame fan Parys, ca. 1930
Ofbyld:Incendie Notre Dame de Paris.jpg|Brân yn de Notre-Dame yn 2019
Ofbyld:Notre Dame on fire 15042019-1.jpg|Westgevel by de brân
File:NDonFire 759.jpg|Bluswurk nei't it dak ynstoart wie


## Literatuer
* Pascal Tonazzi: *Florilège de Notre-Dame de Paris (anthologie)*. Éditions Arléa, Paris, 2007, ISBN 2-86959-795-9

## Keppeling om utens
* Side Notre-Dame
* Paris.org
* Free photos of Notre Dame Cathedral