Rambo III

***Rambo III*** is in Amerikaanske aksjefilm út 1988 ûnder rezjy fan Peter MacDonald, mei yn 'e haadrollen Sylvester Stallone en Richard Crenna. It ferhaal folget John Rambo, in âld-kommando út it Amerikaanske Leger en in feteraan út 'e Fjetnamoarloch, as er ûnder de Sovjet-besetting fan Afganistan nei dat lân ôfreizget. Dêr is syn freon en eardere kommandant Sam Trautman by in geheime misje om 'e Afgaanske mûdjahediin te befoarriedzjen, kriichsfinzen nommen troch de ûnmeilydsume kolonel Zajsen fan it Reade Leger. Rambo is wisberet om him te befrijen. *Rambo&nbsp;III* wie it trêde diel út 'e ''Rambo''-filmsearje en folge as sadanich op **', út [[1985]]. De [[film]] stiet bekend om syn ekstreme [[geweld]], alteast wat it tal tsjinstanners oangiet dat troch Rambo [[dea]]makke wurdt. Mei in [[budget]] fan tusken de [[$]]58 en 63&nbsp;miljoen wie ''Rambo&nbsp;III'' doedestiden de djoerste film dy't ea makke wie. De film, dy't [[opdracht (hulde)|opdroegen]] is oan "it gallante folk fan Afganistan", krige mingde [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]], mar wie in [[kommersje]]el súkses yn 'e [[bioskopen]]. In fjirde diel út deselde [[filmsearje]], mei as [[titel (namme)|titel]] ''[[Rambo (film út 2008)|Rambo]]'', kaam tweintich jier letter út, yn [[2008]].

==Plot==
Trije jier nei  hat [[feteraan]] út 'e [[Fjetnamoarloch]] en âld-[[kommando]] yn it [[Amerikaanske Leger]] [[John Rambo]] him nei wenjen set yn in [[boedisme|boedistysk]] [[kleaster]] yn [[Tailân]], dêr't helpt by de bou fan in nije [[stoepa]]. Dêrnjonken nimt er yn [[Bangkok]] diel oan [[wedstriden]] fan [[krabi krabong]], in Taiske [[fjochtsport]] wêrby't de dielnimmers inoar mei twa koarte [[stôk|stokken]] te liif geane. It [[jild]] dat er dêrmei fertsjinnet, draacht er ôf oan it kleaster. Syn kalm fuortskolferjende bestean wurdt fersteurd as er besite kriget fan syn eardere oerhearrige en âlde [[freonskip|freon]] [[kolonel]] Sam Trautman en [[CIA]]-man Robert Griggs, dy't op 'e Amerikaanske [[ambassade]] yn Tailân wurket. 

Dy beiden besykje Rambo te [[rekrutearring|rekrutearjen]] foar in geheime misje nei [[Afganistan]], dêr't de [[Russysk-Afgaanske Oarloch]] oan 'e gong is. It Afgaanske ferset tsjin 'e besetting fan it lân troch de [[Sovjet-Uny]], de [[Afgaanske mûdjahediin|mûdjahediin]], kriget op in soad plakken de oerhân no't se troch de [[Feriene Steaten]] fan [[Stinger-antyloftdoelraket]]ten foarsjoen wurde. Der is lykwols ien lyts part fan Afganistan, fuort tsjin 'e grins mei [[Pakistan]] oan, dêr't de pleatslike Russyske [[kommandant]], in kolonel Zajsen, sa'n skrikbewâld fêstige hat, dat de Amerikaanske [[befoarrieding]] de mûdjahediin dêre net berikke kin. In misje û.l.f. Trautman moat dêr feroaring yn bringe. De kolonel wol Rambo graach mei hawwe, mar dy betanket foar de ear, sizzende dat "de oarloch foar [him] dochs ienris ôfrûn wêze moat."

Dat, Trautman en syn ienheid sette sûnder Rambo mei de misje útein, wêrby't se stipe wurde troch de mûdjahediin. Koart nei't se út Pakistan wei de Afgaanske grins oerstutsen binne, rinne se lykwols troch [[ferrie]] yn in mûklaach fan 'e Russen. Ferskate leden fan 'e misje wurde deasketten foar't de rest him [[oerjefte|oerjout]]. Under de [[kriichsfinzene]]n is ek Trautman sels. Neitiid wurdt Rambo jitris opsocht troch Griggs, dy't him oer it lot fan syn freon fertelt en ek dúdlik makket dat de Feriene Steaten net nochris itselde risiko rinne wolle. Der wurdt sadwaande gjin rêdingsteam útstjoerd. Dêrop freget Rambo oft Griggs him Afganistan binnenloadse kin om Trautman te rêden. Griggs warskôget him dat er yn dat gefal folslein op himsels oanwiisd wêze sil, en dat de Amerikaanske [[oerheid]], yn it gefal dat hy ek finzen nommen wurdt, ûntstride sil dat se sels mar fan syn bestean ôfwitte. Rambo antwurdet dat er dat wol wend is.

Wylst Trautman finzen sit yn 'e Russyske [[legerbasis]] fan kolonel Sergej Zajsen, dêr't er troch Zajsen en syn [[boal]], [[sersjant]] Koerov, oan [[marteling]]s ûnderwurpen wurdt, beävensearret de CIA Rambo syn reis nei [[Peshawar]], yn Pakistan. Dêr oankommen, makket er kontakt mei Mûsa Ghani, in Afgaanske [[flechtling]] en in lid fan 'e mûdjahediin, dy't him as [[gids (berop)|gids]] tsjinje sil om ûnopgemurken de grins oer te stekken. Sûnder dat Rambo en Ghani it witte, is Ghani syn assistint lykwols it lek yn 'e organisaasje en in [[ynformant]] yn 'e tsjinst fan Zajsen. Sadwaande is dy fan alle bewegings fan Rambo op 'e hichte. Ghani liedt Rambo fia omwegen nei in doarp oan 'e Afgaanske kant fan 'e grins ta. Dêr moetet er de pleatslike mûdjahediin, dy't ûnder lieding steane fan it doarpshaad Masûd. Hja binne lykwols huverich om foar Trautman, dy't se net kenne, de nekke út te stekken. 

Wylst de striders noch yn berie binne, arrivearret Zajsen mei twa [[gefjochtshelikopter]]s fan it [[Reade Leger]] by it doarp, dat er dêrnei mei de grûn lyk makket. In grut tal fan 'e mûdjahediin, mar ek [[froulju]], [[bern (persoan)|bern]] en oare [[non-kombatant]]en, fine de dea. Rambo brûkt in stik [[loftdoelgeskut]] om, ta [[ûntsteltenis]] fan Zajsen, ien fan 'e helikopters del te heljen. Neitiid binne Masûd en de oare mûdjahediin dermei besteld om harren [[húshâlding]]s yn feilichheid te bringen troch se te [[evakuëarjen]] nei oarekant fan 'e Pakistaanske grins. 

Rambo wegeret lykwols en jou syn misje op. Mei inkeld Ghani en de tsienjierrige [[wees]]jonge Hamid (dy't temûk efter harren oan glûpt nei't Rambo him fuortstjoerd hat) ynfiltrearret Rambo ûnder beskûl fan it [[nacht]]lik [[tsjuster]] de Russyske legerbasis. Dêr pleatse hy en Ghani op ferskate plakken [[tiidbom]]men. Rambo wit troch te kringen oant yn 'e [[tsjerker]]s en kontakt te lizzen mei Trautman, mar Hamid lûkt by fersin de oandacht fan in [[sipier|bewekker]] en wurdt yn 'e [[skonk]] sketten, wêrnei't Rambo en Ghani har sûnder wat bedijd te hawwen mei de [[ferwûne]] [[jonge]] in wei út 'e basis fjochtsje moatte. Dat slagget harren troch de gaos dy't de ôfgeande tiidbommen feroarsaakje.

Nei't er Ghani opdracht jûn hat Hamid nei Pakistan te bringen, risselwearret Rambo foar in nije wraam op 'e basis fan Zajsen. Hoewol't er sels ek ferwûne rekke is, [[rotsklimmen|beklimt]] er in steil [[klif]] oan 'e efterkant fan 'e basis, dat de Russen ûnbeklimber achtsje en dêr't se sadwaande net folle [[patrûlje]]arje. Sa wit Rambo de basis fannijs binnen te kringen, diskear by ljochtskyndei. Nei't er wer syn paad nei de tsjerkers socht hat, befrijt er Trautman en trije [[manlik]]e en twa [[froulik]]e Afgaanske finzenen. Sânresom stelle se de [[Mil Mi-24]]-gefjochtshelikopter fan Zajsen, dy't nei in syktocht nei Rambo en Ghani krekt weromkeard wie om te [[tanken]]. Hoewol't it tastel troch it loftdoelgeskut fan 'e basis sa skansearre rekket dat se der net fier mei [[fleanen|fleane]] kinne, ûntsnappe se der wol mei út 'e basis. Ien fan 'e Afgaanske manlju rûgelet út 'e helikopter en falt te pletter, mar de oare fjouwer Afganen betankje Rambo hertlik en sykje nei de hurde lâning har eigen wei.

Rambo en Trautman flechtsje geandefoets troch de [[woastyn|woastinige]] [[berchtme|bergen]] fan eastlik Afganistan. As se in helikopter oankommen hearre, sykje se beskûl yn in stelsel fan [[grot]]ten. [[Spetznaz]]-kommando's fan it [[Reade Leger]], û.l.f. sersjant Koerov, efterfolgje harren dêre, mar Rambo beslûpt en [[dea]]det harren ien foar ien, wêrfoar't er syn [[jachtmês]], [[pylk-en-bôge]] en syn bleate hannen brûkt. Rambo ferneatiget de helikopter fan 'e Russen troch der in [[pylk (projektyl)|pylk]] mei [[springstof|eksplosive lading]] op ôf te sjitten. Koerov is de lêste oerlibbene fan Russyske ienheid. Hy komt Rambo oer it mad, mar yn in [[man-tsjin-mangefjocht]] blykt er net tsjin dyselde opwoeksen, en Rambo [[ophinging (libbensbeëiniging)|hinget]] him op oan it [[tou]] dêr't er mei út 'e helikopter [[abseilen|abseild]] wie, wêrnei't syn [[lyk]] útinoar blaasd wurdt troch de beide [[hângranaat|hângranaten]] oan syn [[gurdle]] dêr't Rambo de [[pin (hângranaat)|pinnen]] út lutsen hat.

Neitiid ferfetsje Rambo en Trautman harren flecht nei de Pakistaanske grins, mar mei it doel yn sicht wurde se dêr opwachte troch de hiele legermacht fan Zajsen, besteande út [[ynfantery]], ferskate [[pânserfiertúch|pânserfiertugen]], in [[tank (wapen)|tank]] en Zajsen syn lêste Mil Mi-24-gefjochtshelikopter. De beide mannen reitsje besingele, mar binne net fan doel om har oer te jaan, mei't se witte wat harren yn finzenskip fan Zajsen te wachtsjen stiet. Se wurde rêden as hûnderten leden fan 'e mûdjahediin, oanfierd troch Masûd, út Pakistan wei de Afgaanske grins oer komme en in [[kavalery]]-oanfal op [[hynder]]s útfiere tsjin 'e Russyske troepen. Zajsen lit syn mannen halje-trawalje in heale slach draaie om 'e nije driging tsjin te kearen. 

Dêrop falle Rambo en Trautman harren yn 'e rêch oan. Mei in [[granaatwerper]] skeakelje se ferskate pânserfiertugen út. Hoewol't er op 'e nij ferwûne rekket, slagget it Rambo om 'e Russyske tank te kapen. Zajsen falt mei syn helikopter de tank oan, wylst Rambo út 'e tank wei weromsjit op 'e helikopter. De [[fjildslach]] berikt in hichtepunt mei dat healwize [[duël]] tusken in tank en in gefjochtshelikopter en twa mannen dy't beide fan gjin wiken witte wolle. Uteinlik komt it ta in fysike botsing tusken de tank en de leechfleanende helikopter. De helikopter [[ûntploffing|ûntploft]], wêrby't Zajsen omkomt. Rambo rêdt it libben derôf troch de swiere [[pânser|bepânsering]] fan 'e tank. Neitiid betankje Rambo en Trautman de mûdjahediin. Masûd biedt Rambo in plak yn syn leger oan, mar Rambo betanket dêrfoar. Wylst hy en Trautman yn in [[Jeep]] de Pakistaanske grins oer ride, seit Trautman tsjin him: "Ik jou it net graach ta, mar neffens my binne we slop oan it wurden." 

==Rolferdieling==


;haadrollen

<br>
;byrollen


==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
De earste ferzje fan it [[senario]] fan ''Rambo&nbsp;III'' waard skreaun troch [[Harry Kleiner]], dy't û.m. ek it skript foar ''[[Red Heat (film út 1988)|Red Heat]]'' makke hie. Syn ferzje fan ''Rambo&nbsp;III'' waard lykwols ôfwiisd troch [[haadrolspiler]] [[Sylvester Stallone]], dy't troch syn ûnmisberens (om't nimmen oars de rol fan [[John Rambo]] spylje koe) grutte ynfloed op 'e produksje útoefene. De úteinlike ferzje fan it senario waard skreaun troch Stallone sels en [[Sheldon Lettich]]. De film soe oarspronklik [[regissearre]] wurde troch [[Russell Mulcahy]], mar nei't de [[opnamen (film)|opnamen]] al in pear [[wike]]n oan 'e gong wiene, waarden dyselde en ferskate oare leden fan 'e [[filmcrew]] [[ûntslein]] en ferfongen omreden fan in yngeand mieningsferskil mei Stallone. It probleem waard yn [[2006]] troch Stallone sels yn in [[fraachpetear]] sa beskreaun:

<blockquote>"[Mulcahy] gie twa wiken foar my nei [[Israel]] mei de taak om inkele tsientallen gemien útsjende Russyske soldaten te [[cast]]en. Dy keardels moasten [it filmpublyk] de grize oer de grouwe gean litte. Doe't ik op 'e [[filmset]] oankaam, waard ik dêr opwachte troch in stik as fiifentweintich [[blond]]e, [[blauwe eagen|blau-eagige]] [[skientme|knappe]] jonges dy't wol lieken as wiene se ôfwiisd foar in [[surfen|surfwedstryd]]. No is it sa dat Rambo net benaud is fan wat wjerstân, mar om oanfallen te wurden troch in espel trêderangs [[model (persoan)|modellen]] soe wolris syn ein wurde kinne. Ik lei myn [[teloarstelling]] út oan Russell [Mulcahy], en dy wie it hielendal net mei my iens, dat doe haw ik him en syn leger siden sokken it gat fan 'e doar wiisd."</blockquote>

It plak fan Mulcahy waard ynnommen [[Peter MacDonald (regisseur)|Peter MacDonald]], dy't earst de assistint-regisseur west hie. Dy funksje hied er ek hân by it foargeande diel **' en in grut tal oare films, dat hoewol't *Rambo&nbsp;III* syn debút as regisseur wie, hied er in protte ûnderfining. As produsint wie Buzz Feitshans by it projekt belutsen foar de filmstudio Carolco Pictures fan Mario Kassar en Andrew G. Vajna, dy't sels as útfierende produsinten tafersjoch oer de hiele produksje hiene. Foar *Rambo&nbsp;III* wie in budget beskikber fan $58 oant 63&nbsp;miljoen; dêrmei wie it yn 1988 de djoerste film dy't ea makke wie. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan John Stanier, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Jerry Goldsmith.

### Opnamen
De opnamen foar *Rambo&nbsp;III* fûnen yn 1987 plak yn Tailân, Israel en Arizona. De sênes dy't yn Tailân spylje, waarden ek echt yn dat lân opnommen. De sêne mei de krabi-krabongwedstryd (it stôkfjochtsjen) waard troch regisseur MacDonald sels filme mei in hânkamera. De rest fan 'e film, dy't yn Afganistan spilet, soe yn Israel opnommen wurde, mar dêr wiene sa'n soad beheinings oangeande wêr't wol en wêr't net filme wurde mocht, dat de produsinten en Stallone úteinlik besleaten dat it ûnwurkber wie en de hiele produksje weromhellen nei de Feriene Steaten. Dêr waard fierder filme yn 'e woastyn fan Arizona, dêr't earder ek al omsjoen wie nei gaadlike filmlokaasjes. In kloft fan likernôch 250 lju dy't yn har frije tiid belutsen wiene by it neispyljen fan fjildslaggen út 'e Amerikaanske Boargeroarloch waard (mei in protte nocht) ynset as figuranten foar de gefjochten tusken de Russen en de Afganen.

Regisseur MacDonald sei yn in fraachpetear yn 2013 oer de opnamen fan *Rambo&nbsp;III*: "Ik haw omraak besocht om it personaazje fan Rambo in bytsje te feroarjen en fan him in kwetsbere en humoristyske persoan te meitsjen. Ik haw dêr folslein yn faald."

### Distribúsje
De distribúsje fan *Rambo&nbsp;III* waard fersoarge troch TriStar Pictures. De film gie op 25&nbsp;maaie 1988 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde yn maaie 1988 by platemaatskippij Scotti Bros. *Rambo&nbsp;III* waard yn 'e 1980-er jierren útbrocht as VHS-keapfideo en kaam op op 23&nbsp;novimber 2004 foar it earst út op dvd en op 23&nbsp;maaie 2008 foar it earst op blu-ray.

## Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige *Rambo&nbsp;III* mingde resinsjes. Gene Siskel fan 'e *[[Chicago Tribune]]* joech de film in tomme omheech, mar fan Roger Ebert fan 'e *[[Chicago Sun-Times]]* krige de film in tomme omleech, hoewol't er dêroan taheakke dat de film ûnderhâldend wie en levere wat er yn 'e oanbieding bewearde te hawwen. Yn *[[The New York Times]]* moast Janet Maslin neat fan *Rambo&nbsp;III* hawwe.

Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat *Rambo&nbsp;III* in ûndergemiddeld goedkarringspersintaazje fan 39%, basearre op 36 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Yn [dizze film] is de rjochtdei hâldende held fier ôfdwaald fan it ta neitinken stimmende drama dêr't de franchise mei begûn&nbsp;– en al like fier fan aksjefilmfermaak fan kwaliteit." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet *Rambo&nbsp;III* in goedkarringspersintaazje fan 36%, basearre op 15 resinsjes.

### Geweld
Yn 1990 helle *Rambo&nbsp;III* it *[[Guinness Book of World Records]]* as de gewelddiedichste film aller tiden, mei 221 geweldsdieden, teminsten 70 eksploazjes en mear as 108 personaazjes dy't sichtber deamakke waarden. (De fjirde film út 'e searje, *[[Rambo (film út 2008)|Rambo]]*, út 2008, gie dêr noch rom oerhinne mei 236 lju dy't sichtber deamakke waarden.)

## Resultaat
### Opbringst
*Rambo&nbsp;III* brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $53,7&nbsp;miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $135,3&nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $189,0&nbsp;miljoen. Ofset tsjin it budget fan $58 oant 63&nbsp;miljoen betsjut dat in winst fan teminsten $126&nbsp;miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Yn 'e Amerikaanske bioskopen ûnderfûn *Rambo&nbsp;III* frijwat konkurrinsje fan *[[Crocodile Dundee&nbsp;II]]*, dat dêr yn deselde snuorje draaide. 

*Rambo&nbsp;III* wie in kommersjeel súkses, mar lang net sa grut as de foargeande film út 'e searje, **, út 1985. De produsinten wiene sadwaande danich teloarsteld en der kaam fuort gjin ferfolchfilm mear út. Pas yn 2008 soe in nije ''Rambo''-film útbrocht wurde, mei as titel koartwei *[[Rambo (film út 2008)|Rambo]]*. David Morrell makke in ferboeking fan *Rambo&nbsp;III*, dy't ek *[[Rambo III (roman)|Rambo&nbsp;III]]* hjit.

### Prizen
Sylvester Stallone 'wûn' mei *Rambo&nbsp;III* de Golden Raspberry Award foar minste akteur. De film waard ek nominearre foar de Golden Raspberry Awards foar minste film, minste regisseur, minste byrol fan in akteur (Richard Crenna) en minste senario.

## Keppelings om utens
*  Ynformaasje oer ''Rambo III'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)