open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mariska Hulscher

**Mariska Hulscher**, famkesnamme **Anna Margaretha (Mariska) van der Klis** (Delft, 8 maart 1964) is in Nederlânske presintatrise fan telefyzjeprogramma's. Op it heden is hja ek coach, dy't har taleit op relaasje- en skiedingsbegelieding. Njonken boppeneamd wurk skriuwt Hulscher ek kollums foar in ferskaat oan blêden.

## Biografy
### Oplieding en wurkpaad
Nei it heljen fan har vwo-diploma studearre Hulscher rjochten oan de Universiteit Leien (doktoraaleksamen 1989). Dêrnei gie hja oan de gong as manager sales en marketing. Teffens hat hja in skoft haad- en einredakteur fan ferskate konsuminteblêden west. 

Fons van Westerloo ûntduts har as mooglik telefyzjetalint. Hulscher presintearre dêrnei programma's foar RTL 4 en RTL 5, gie oer nei Veronica en bedarre 1998 by de NCRV. In 2002 gie hja werom nei RTL 4. Sy presintearre dêr fan 2002 oant 2006 it moadeprogramma 'LookingGood' en yn 2006 'Met Grenzeloze Ambitie' foar RTLZ. Sûnt 2009 is Hulscher ien fan de presintatoaren fan "Bedrijf in Beeld" op RTL 7. Yn 2012 brocht hja "Het Familieportret" op RTL 4.
Hulscher is wilens selsstannich relaasjecoach yn Baarn en publisearre yn maaie 2009 har earste coachingsboek "Ja, ik wil!". Sportdûken is in hobby fan har.

### Priveelibben
Hulscher wie fan 1993 oant 2002 troud mei Bert Hulscher. Sy krigen tegearre twa dochters. Nei in ferhâlding mei in projektûntwikkelder, troude hja 2 juny 2006 op 'en nij. Doe mei regisseur Ary Schouwenaar, mar dat houlik duorre mar twa moannen. De media fûnen it in skande; fral Hulscher waard as skuldige oanwiisd. Yn 2009 ferklearre Hulscher dat hja om de ferkearde redenen mei Schouwenaar boaske wie en dat it har neitiid muoide.

## Programma's
* Lijn 5 (1994, RTL 5)
* Het Staatslot op Locatie (1994, RTL 4)
* 't Is Me Ook Wat Moois (1995, RTL 5)
* Mariska (1995-1996, Veronica)
* De BankGiroLoterijRace (1996-1997, Veronica)
* Veronica Goes Latin (1996, Veronica)
* Rechtbank deze Week (1997, RTL 5)
* Gestrand (1998-1999, NCRV)
* Police, camera, action (1998, NCRV)
* Ja, Natuurlijk - Vogelparadijzen (1998, NCRV)
* Hoera, een Kind!? (1999-2000, NCRV)
* De Jury (1999-2000, NCRV)
* Galaprogramma 75 Jaar NCRV (1999, NCRV)
* Wat zegt de Wet? (2001, NCRV)
* Stop de tijd  (2001, NCRV)
* De Mooiste Plek van Nederland (2001-2002, NCRV)
* Looking Good (2002-2006, RTL 4)
* De Ideale Man (2004, Yorin)
* Met Grenzeloze Ambitie (2006, RTL 7)
* Bedrijf in Beeld (2009-heden, RTL 7)
* Het Familieportret (2012-heden, RTL 4)
Jelle Reyners

**Jelle Reyners** (Fryslân, 1600 - dêre, 1634) wie in Frysk skilder yn de Gouden Iuw.

## Biografy
Neffens Houbraken wie er in goede glêsskilder; hy wie in tiidgenoat fan Wybrand de Geest. Fanwege it  timmerljusgilde yn Snits makke er in brânskildere rút mei it ôfbyld fan de 'Flecht nei Egypte' foar harren tsjerke dêre. Fan dat wurk waard sein dat it lykweardich wie oan it wurk fan de bruorren Crabeth yn Gouda.

Neffens de RKD wie er ek dejinge dy't faaks de begraffenis fan Ernst Casimir yn 1632 tekene hat.
Auxiliary Power Unit

In **auxiliary power unit** (**APU**) of **helpoandriuwingsienheid** is in apparaat dat in ferfiersmiddel de enerzjy jout foar funksjes oars as de oandriuwing. APU’s sitte fral yn fleanmasines, mar ek wol op in stikmannich grutte weinen (sa as tanks en frachtweinen) en op skippen.

## Fleanmasines
In fleanmasine-APU leveret de enerzjy foar it starten fan de turbinemotors. Dy hawwe swiere rotorblêden, dy't earst in heech toeretal hawwe moatte eardat de kompresje yn de motor heech genôch is om de brânstof te ûntstekken. Dat proses freget mear enerzjy as in akku of elektryske batterij leverje kin, sûnder dat dy ûnbidich grut en swier is. De APU wurdt start mei in elektromotor dy't wol oan de praat brocht wurde kin mei in akku (as in oare eksterne krêftboarne). De APU jout dêrnei de elektryske enerzjy foar it fleantúch en de pneumatyske enerzjy foar it op gong bringen fan de motors.

APU's leverje ek stroom foar de elektryske systemen oan board fan de fleanmasine at dy noch stilstiet. Fierders leveret de APU pneumatyske druk om de airconditioningsystemen oan te driuwen. Guon APU’s binne ferbûn mei in hydraulyske pomp, sadat monteurs en crews it fleantúch bestjoere kinne sûnder dat de haadmotoaren oan hoege. Dat systeem kin ek as backup brûkt wurde as de motors útfalle yn de flecht.

## Romtefeart
APU's binne ek in tige wichtich ûnderdiel fan romtefearen. APU’s dy't yn de romtefeart brûkt wurde jouwe gjin elektryske stroom mar hydraulyske druk. In spaceshuttle hat trije APU’s dy't op hydrazine rinne. Sy wurkje allinnich by it opstigen (leverje de krêft foar de kardanyske ophinging fan de motors) en lânjen (foar de remmen). 

## Ferskaat
De Bell YFM-1 Airacuda wie it iennichste tastel ea boud mei in APU dy't de brânstofpompen en alle elektryske systemen oandreaun.

## Keppelings om utens
*"Space Shuttle Orbiter APU"
Kimbren

De **Kimbren** wienen in Germaanske stam út Jutlân. Yn de twadde helte fan de 2e iuw foar Kristus teagen de Kimbren, mei de Teutoanen en de Ambroanen, yn grutte klibers út it noarden nei it suden ta. Yn haadstik 37 fan it boek 'Germania' skreau de Romeinske skiedskriuwer Tasitus oer de Kimbren. Neffens Romeinske skiedskriuwers soenen de Kimbren har âlde stamgebiet ferlitten hawwe troch oerstreamings, moderne skiedskriuwers tinke dat oerbefolking de reden west hat fan de tocht.
Nanne Tepper

**Nanne Tepper** (Hegesân, 17 jannewaris 1962 - Grins, 10 novimber 2012) wie in Nederlânsk skriuwer.

Tepper giie nei de middelbere skoallen yn Veendam, dêr't er befreone wie mei de lettere kabaretier Bert Visscher en de lettere museümdirekteur Wim Pijbes. Doe't er achtjin wie ferhuze er nei Grins. Hy krige al jong niget oan popmuzyk en rjochte  in garaazjerockband op, *Imaginary Diseases*. Letter waard er resinsint by it muzyktydskrift *[[OOR (muzyktydskrift)|OOR]]*.

Tepper debutearre mei de *De eeuwige jachtvelden*, wêr't er yn 1996 de Anton Wachterpriis foar krige. Yn 2000 ferskynde syn roman *De vaders van de gedachte*, dy't nominearre waard foar de Libris Literatuer Priis.

Novimber 2012 makke Tepper, dy't al lange tiid fan depresjes te lijen hie, yn de âldens fan 50 jier in ein oan syn libben.

## Wurk
* *De eeuwige jachtvelden* (1995)
* *Atonale schertsen* (1997)
* *De avonturen van Hilliebillie Veen* (1998)
* *De vaders van de gedachte* (1998)
* *The happy hunting grounds. Translated from the Dutch by Sam Garrett*. Londen, Flamingo (in ymprint fan HarperCollins), 1999
* *De lijfbard van Knut de Verschrikkelijke. Atonale schertsen*. Samling fan njoggen artikels. Amsterdam, De Bezige Bij, 2008
* *De psychologie van de constructie. Bezorgd en voorzien van een nawoord door Jack van der Weide*. De Haach, Statenhofpers, 2015
* *De kunst is mijn slagveld. Brieven 1993-2001* (besoarge en ynlaat fan Nick ter Wal) ISBN 9789025446574, 2016
* *De eeuwige jachtvelden/De avonturen van Hillebillie Veen/De vaders van de gedachte* ISBN 9789492928078, 2018

## Keppelings om utens
* [Profyl Tepper yn de [DBNL]]
* ''In memoriam''
* 'De dood van Nanne Tepper' (''Vrij Nederland'', 8 juny 2013)
* ['Ik ben nog altijd schrijver' (''[De Parelduiker]* 2013, nr. 5)]
* [http://www.elinea.nl/artikel/cowboy-in-groningen 'Cowboy in Groningen' (*Ons Erfdeel'' 2014, nr. 3)]
* ['Zwartromantische bloedbroeders' ([De Volkskrant], 23 jannewaris 2016)]
Bajuwaren

De **Bajuwaren** of **Bavarii** wienen in Germaanske folksstam dy't tahâlde yn de Dútske krite Beieren, dy't syn namme ek oan harren te tankjen hat en dêr't de Bajuwaren it hartochdom Beieren stichten. Teffens is bewiisd dat de Bajuwaren grutte parten fan Eastenryk befolken en ynfloed yn Bohemen hienen.

De komôf fan de Bavarii is net hielendal dúdlik. Der wurdt meast oannaam dat de Bavarii besibbe binne mei de Keltyske stam fan de Boii, alhoewol't dêr noch altyd diskusje oer is. De Boii soenen harren om 200 f.Kr. yn Beieren festige hawwe, wylst sy faaks ek harren namme ferbûn hawwe oant Bohemen. It kin wêze dat de namme sels in konglomeraat fan gruttere en lytsere dielen fan in protte folken beskriuwt, dy't sawol fan Keltyske, Germaanske, Slavyske as Romaanske oarsprong binne. Neffens in oare teory soene de Bajuwaren, dy't harren yn de 5e iuw yn Súd-Beieren en Eastenryk festigen, fan de Markomannen ôfstamme.

Sûnt twadde helte 20e iuw hat histoarysk en argelogysk ûndersyk hieltyd mear bewiis opsmiten foar de teory dat de Keltyske Boii opnaam binne yn it Romeinske Ryk en har dêrnei fermingd hawwe mei Germaanske folken dy't der foar keazen yn de kontreien te bliuwen of troch de Romeinen twongen waarden om har dêr del te jaan. Likernôch 6e iuw wurdt der sprutsen oer in wiere stam fan Bajuwaren. Harren oanfierders wienen besibbe oan Frankyske en faaks ek de Allemannyske en Swabyske foarstenhuzen. Regensburg jidt as de haadstêd fan de Bajuwaren en waard yn de Karolingyske tiid it sintrum fan it East-Frankyske Ryk.

Buorfolken fan de Bavarii wienen de Allemannen yn it westen, de Franken yn it noarden, de Longobarden yn it suden (oarekant de Alpen), de Avaren yn it súdeasten en de Slaven yn it easten. De rivier de Lech wie de grins tusken de Bajuwaren en de Allemannen en jidt ek tsjintwurdich noch as taalgrins tusken de Swabyske en Beierske dialekten.

Plaknammen dy't no it suffiks *-ing* hawwe, lykas Flaurling, Freising, Straubing, Germering, Erding en Leonding, binne fan Bajuwaarske oarsprong en binne nei alle wierskyn al om 550 hinne ûntstien.
Klassisisme

Mei **klassisisme** wurde ferskate foarmen fan keunst oantsjutten dy't weromgripe op foarbylden út de Grykske en Romeinske Aldheid en dêrtroch bot fan beynfloede binne.
Ynternasjonaal Monetêr Fûns

It **Ynternasjonaal Monetêr Fûns (YMF)** is in organisaasje foar monetêre saken, dy't tegearre mei de Wrâldbank yn 1944 en mei it systeem fan Bretton Woods oprjochte waard yn it ramt fan de weropbou nei de Twadde Wrâldkriich. It YMF waard desimber  1945 offisjeel yn bedriuw brocht troch 29 nasjonale regearings. It YMF is in spesjalisearre organisaasje fan de Feriene Naasjes.

Yn 2012 hat it IMF 188 lidsteaten en 107 miljard dollar lieningen útstean oan 87 lannen. It haadkantoar sit yn Washington, D.C.

## Direkteuren fan it YMF
It haad fan de YMF is in direkteur. Tradisjoneel is dat in Europeaan, wylst it haad fan de Wrâldbank altyd in Amerikaan is. De folgjende persoanen wienen direkteur fan it YMF:
* 1946 – 1951: Camille Gutt
* 1951 – 1956: Ivar Rooth
* 1956 – 1963: Per Jacobsson
* 1963 – 1973: Pierre-Paul Schweitzer
* 1973 – 1978: Johannes Witteveen
* 1978 – 1987: Jacques de Larosière
* 1987 – 2000: Michel Camdessus
* 2000 – 2004: Horst Köhler
* 2004 (tydlik): Anne Krüger
* 2004 – 2007: Rodrigo de Rato y Figaredo
* 2007 – 2011: Dominique Strauss-Kahn
* 2011 (ynterim): John Lipsky
* 2011 - no: Christine Lagarde

## Keppelings om utens
De webside fan it YMF jout geregeldwei ûndersyksrapporten, ûnder oaren alle healjierren World Economic Outlook (yn april en oktober).
* Webside YMF
Ynternasjonale Doalertrûte

De **Ynternasjonale Doalertrûte** is in fytsrûte fan 180 kilometer lang om de Doalert hinne, troch Nederlân en Dútslân. De ûntjouwing fan de rûte waard stipe fan de Iems Doalert Regio. De feriening *"Internationale Dollardroute"* (1996), mei in buro yn Lier, koördinearret de promoasje en it ûnderhâld fan de rûte.

Wa't de rûte folgje wol moat twa oertochten mei in boat meitsje: fan Delfsyl nei Emden en fan Emden nei Ditzum. De fartiden fan de fearen bûten it fakânsjeseizoen binne beheind. At de fearen net brûkt wurde kinne en men om de Doalert hinne moat, wurdt de langte fan de rûte 245 kilometer.

De rûte is yn de rin fan de tiid in bytsje feroare.

## It besjen wurdich oan de rûte
* De hingjende keukens yn Appingedam
* De Meyer Werft yn Papenburch
* It histoarysk sintrum fan Lier
* It Rosarium yn Wynskoat
* Keunsthal yn Emden
* Klokkejittersmuseum yn Hilligerlee

## Plakken oan de rûte
* Lier - De
* Kirchborgum - De
* Weener - De
* Halte - De
* Papenburch - Lâns de Meyer Werft - De
* Bunde - De
* Bad Nijeskâns - NL Grinsoergong nei Nederlân
* Nieuwe Statenzijl - NL
* Drieborg - NL
* Nieuw-Beerta - NL
* Beerta - NL
* Wynskoat - NL
* Scheemda - NL
* Nieuwolda - NL
* Woldendorp - NL
* Termunten - NL
* Termunterzijl - NL
* Wagenborgen - NL
* Siddebuorren - NL
* Hellum
* Schildwolde - NL
* Slochteren - NL
* Steendam
* Appingedam - NL
* Delfsyl - NL
* Emden - De
* Ditzum - De
* Pogum - De
* Aaltukerei - De
* Ditzumerverlaat - De
* Jemgum - De
* Bingum - De
* Lier - De

## Keppeling om utens
* www.Dollard-Route.nl
Triboken

De **Triboken** (Latyn: *Triboci*) wienen in Germaanske stam dy't neffens Tacitus' Germania oan de lofterigge fan de Ryn wennen, yn rûchwei de Elsas fan no. Benoarden harren wennen de Germaanske Nemeten, bewesten leinen de Fogezen en hâlde de Gallyske stam fan de Leuci ta.

De stam fjochte mei oare Germaanske stammen ûnder Ariovistus tsjin Julius Caesar en fêstige him yn de kriten om it tsjintwurdige Straatsburg en Haguenau hinne (*[[Argentoratum]]*). It wengebiet fan de Triboken waard om 350 n.Kr. by de ynfal fan de  Allemannen ferwoastge en yn 401 fan oare Germanen beset.
De Greidhoeke

**“De Greidhoeke”** is in sporthal yn Easterein, iepene yn 1977. 

De hal is kin yn twa parten ferhierd wurde. Der binne tal fan sporten te boefenjen sa hat de flier plak foar:
*3 follybalfjilden
*3 perken foar it sealkeatsen
*3 foar it muorrekeatsen
*1 sealfuotbalfjild
*3 badmintonfjilden
*3 tennisfjilden

It sportkafé jout plak oan 130 minsken. 

De lokaasje is multifunksjoneel. Dat gaadlik om allerhanne aktiviteiten te organisearjen yn gearwurking mei it sportkafé. Sa as in bedriuwsfeest, in toernoai, in beurs as in konsert.
Geweldleasheid

**Geweldleasheid** is in opfetting oer moraal, macht en konflikten dêr't it brûken fan geweld om sosjale of politike doelen te beriken yn ôfkard wurdt. Hoewol't de term geweldleasheid faak as synonym brûkt wurdt fan pasifisme, hat it healwei de 20e iuw dochs syn eigen betsjutting krige.

As middel yn de striid foar sosjale ferwurvenheden wurdt geweldleasheid meastentiids assosjearre mei de kampanje eartiids foar de  Yndyske ûnôfhinklikheid laat troch Mahatma Gandhi, en de striid foar boargerrjochten foar de Afro-Amerikanen laat troch Martin Luther King. Mahatma Gandhi is de grutte inspirator foar de fjirtjinde dalai lama Tenzin Gyatso om autonomy yn Tibet en dy't ek geweldleas fiere wurdt. 

## Sjoch ek
*Ahimsa
*Pasifisme
*Antymilitarisme
Angrivaarjers

De **Angrivaarjers** (ek wol: **Angrivarii**, **Engeren**) wienen in Germaanske stam yn de Noard-Dútske krite dy't har yn de tiid fan Arminius tusken de rivieren de Weser en de Elbe festige hie, benammen tusken de Allermûning en it Bremen fan no. De Sjauken wennen benoarden harren; yn it suden sieten de Sjerusken en yn it westen wienen de Ampsivaarjers harren buorlju. Angri-varii, betsjutte letterlik 'manlju fan Engern'. 

Yn de fjildtocht fan Germanikus tsjin de Sjerusken yn 16 n.Kr. kamen de Angrivaarjers yn opstân tsjin Rome en bedrigen sy it leger fan Germanikus yn de rêch, mar sy waarden rillegau troch in generaal fan Germanikus, in Stertonius, oermastere. Sûnt wienen hja bûnsmaten fan Rome, dêr't de Angrivaarjers elitetroepen oan leveren. Tacitus skriuwt oer de ûnderfinings  fan Germanikus mei ûnder oaren de Angrivaarjers yn syn Annales 2.

Neidat de Sjerusken as stam ferdwûnen tusken 51 n.Kr. en 98 n.Kr., wreiden de Angrivaarjers harren wenkrite nei it suden ta út, ûnder keizer Nerva oant de Lippe en de boarnen fan de Iems ta. Noch letter fersprate de stam him noch fierder nei it suden en westen. Yn de twadde as tredde iuw nei Kr. slueten de Angrivaarjers harren oan by it Saksenbûn.

De kontreien oan wjerskanten de Weser naam de namme fan de bewenners oer en hjitte oant yn de midsiuwen Angria, Angaria of Engern. Dat gebiet wie neist Westfalen, Eastfalen en Noordalbingië de middelste fan de fjouwer regio's, dy't meiïnoar Saksen foarmen.
Anton Wachterpriis

De **Anton Wachterpriis** is in priis foar it bêste skriuwersdebút. De priis waard yn 1977 ynsteld troch it *Centraal Comité 1945* fan Harns en wurdt om it jier útrikt. It is de iennichste debútpriis dy't troch faksjuery takend wurdt. De priis is ferneamd nei it haadpersoan Anton Wachter út it searje romans fan de skriuwer Simon Vestdijk. De priis wurdt alle kearen útrikt yn Harns, it berteplak fan Vestdijk.
Fan 2020 ôf hat de gemeente Harns de priis op 'e noed mei't it Centraal Comité 1945 nei 2020 ophold mei syn aktiviteiten.

## Priiswinners
* 1977 - Frans Kellendonk foar *Bouwval*
* 1979 - Patrizio Canaponi (pseudonym fan A.F.Th. van der Heijden) foar *Een gondel in de Herengracht*
* 1981 - Peter Joannes Burgstedde foar *Mijn boosaardige zuster Elektra*
* 1984 - Tessa de Loo foar *De meisjes van de suikerwerkfabriek*
* 1986 - Wessel te Gussinklo foar *De verboden tuin*
* 1988 - Gijs IJlander foar *De kapper*
* 1990 - Herman Stevens foar *Mindere goden*
* 1992 - Paul Verhuyck foar *De doodbieren*
* 1994 - Arnon Grunberg foar *Blauwe maandagen*
* 1996 - Nanne Tepper foar *De eeuwige jachtvelden*
* 1998 - Sipko Melissen foar *Jonge mannen aan zee*
* 2000 - Marek van der Jagt (pseudonym fan Arnon Grunberg) foar *De geschiedenis van mijn kaalheid*
* 2002 - Ilja Leonard Pfeijffer foar *Rupert, een bekentenis*
* 2004 - Arjan Visser foar *De laatste dagen*
* 2006 - Christiaan Weijts foar *Art. 285b* 
* 2008 - Anne-Gine Goemans foar *Ziekzoekers*
* 2010 - Maartje Wortel foar *Dit is jouw huis*
* 2012 - Peter Buwalda foar *Bonita Avenue*
* 2014 - Niña Weijers foar *De consequenties*
* 2016 - Roos van Rijswijk foar *Onheilig*
* 2018 - Ellen de Bruin foar *Onder het ijs*
* 2020 - Annemarie Haverkamp foar *De achtste dag*
* 2022 - Simone Atangana Bekono foar *Confrontaties*
* 2024 - Tiemen Hiemstra foar *W*

## Keppeling om utens
*webside Anton Wachterpriis
Sipko Melissen

**Sipko Melissen** (Skeveningen, 23 novimber 1941) is in Nederlânsk skriuwer.

Melissen debutearre yn 1985 mei in bondel gedichten, yn 1987 waard syn earste roman publisearre. It boek waard bekroane mei de Anton Wachterpriis. *Een kamer in Rome* is syn earste boek dat by Utjouwerij Van Oorschot ferskynd is.

## Boeken
* *Gezicht op Sloten* (Gedichten, 1985)
* *Jonge mannen aan zee* (Roman, 1997)
* *De huid van Michelangelo* (Roman, 2002)
* *De vendelzwaaier* (Twa novellen, 2003)
* *Spiegelpanden* (Roman, 2007)
* *Een kamer in Rome* (Roman, 2012)
* *Oud Loosdrecht* (Roman, 2014)
* *Kafka op Norderney* (Essays, 2017)
* *De vierde mei* (Roman, 2020)
* *Arkadia* (Roman, 2023)

## Prizen
* 1998: Anton Wachterpriis foar *Jonge mannen aan zee*
Rein Baukes Windsma

**Rein Baukes Windsma** (Boalsert, 26 juny 1801 - Wolsum, 22 augustus 1862) wie in Frysk skoalmaster en dichter. 

## Biografy
Windsma is berne en opgroeid yn Boalsert, dêr siet er dan ek op skoalle. Dêrnei gie er oan it wurk as skuonmakkersfeint. Hy groeide op yn in húshâlding dêr't de mem analfabeet wie, de heit koe wol lêze en skriuwe. Nei alle gedachten wie de omgongstaal it Stedfrysk: Boalsertersk. As jonkje hie Windsma al in soad aardichheid oan lêzen, it dichtsjen begûn er ek al betiid mei, syn earste gedichten wiene Hollânsktalich. Underwilens hie er leard foar skoalmaster, hy waard yn Boalsert, Nijlân, Offenwier en as lêste yn Wolsum master.

Yn Wolsum hat Windsma him fierder ûntjûn op it mêd fan literatuer en skiednis, hy skreau in tal skoalboekjes oer dy ûnderwurpen. It is net dúdlik wannear't Windsma him it Frysk eigen makke hat, nei alle gedachten is er yn 'e kunde kommen mei it wurk fan Gysbert Japicx (1603-1666). It foarwurd dat Windsma skreau foar syn debútbondel, *Blom-koerke*, wie alhiel yn de "Gysbert-stavering". De fersen yn dy bondel wiene fral folksaardich. Dat wie yn 'e twadde bondel, *Blomme-krânze* (1833), oars: dêr wie de sfear folle mear godstjinstich. Oer it algemien kin sein wurde dat de ferteltechnyk better wurden is, dat jildt ek foar it taalgebrûk, ynfoeden fan dichters as Joost van den Vondel, Jan Luyken en Japicx is dúdlik te merken. 
De lêste en tjokste bondel fan Windsma's hân ferskynde yn 1847 ûnder de titel *Bledden uwt myn skriuewboek*. Ynhâdlik is in bûnt ferskaat oan tema's, dêrneist befettet it ek oersettings fan wurk fan Goethe, Schiller en Kleist en ek fan Vondel en fan de Makkumer dichteresse Cynthia Lenige. 

Yn 1981 ferskynde yn de Iduna-rige it samle dichtwurk fan Windsma, dat besoarge en ynlaat waard troch D.A. Tamminga.

## Bibliografy
### Poëzij
* 1829 – *Blom-koerke*
* 1833 – *Blomme-krânze*
* 1847 – *Bledden uwt myn skriuewboek*
* 1981 – *Samle dichtwurk fan Rein Baukes Windsma* (besoarge en einredaksje D.A. Tamminga)
Heinrich von Kleist

**Bernd Heinrich Wilhelm von Kleist** (Frankfurt an der Oder, 18 oktober (neffens Kleist sels 10 oktober) 1777 — Berlyn, 21 novimber 1811) wie in Dútsk skriuwer, dichter, essayist en toanielskriuwer. De Kleistpriis, in prestiizjeuske priis foar Dútske literatuer, is nei him ferneamd.

Kleist waard fral ferneamd fan syn 'histoarysk Riddertoanielstik' *Das Käthchen von Heilbronn*, de blijspullen *Der zerbrochne Krug* en *Amphitryon*, it treurspul *Penthesilea* en fan syn novellen *Michael Kohlhaas* en *Die Marquise von O....*

## Wurk
* 1799 *Aufsatz, den sichern Weg des Glücks zu finden und ungestört — auch unter den größten Drangsalen des Lebens — ihn zu genießen* 
* 1801 *Die Verlobung in St. Domingo*
* 1803 *Die Familie Schroffenstein*
* 1807 *Penthesilea* (opfierd yn 1899)
* 1807 *Amphitryon* (neffens Molière)
* 1807 *Das Erdbeben in Chili* (novelle)
* 1808 *Robert Guiskard, Herzog der Normänner* (fragmintarysk)
* 1808 *Die Hermannsschlacht*
* 1810 *Das Käthchen von Heilbronn*
* 1810 *Über das Marionettentheater* (ferhanneling) 
* 1810 *Erzählungen* (bondel novelles)
* 1811 *Der zerbrochne Krug*
* 1811 *Erzählungen* (twadde samling novelles)
* 1821 *Prinz Friedrich von Homburg* (skreaun tusken 1809 en 1811)
Jan Luyken

]

**Jan Luyken** (**Johannes Luiken**; Amsterdam, 16 april 1649 - dêre, 5 april 1712) wie in dichter, skilder en etser út de 17e iuw.

## Wurk
Oersjoch fan syn meast wichtige publikaasjes:
* *Duytse Lier*, dichtbondel út 1671
* *Jesus en de ziel*, emblemataboek út 1678
* *Oorsprongk, begin, en vervolgh der Nederlandsche oorlogen*, skiednisboek út 1680
* *Voncken der Liefde Jesu*, bondel stichtlike gedichten út 1687
* *Spiegel van Het Menselyk Bedryf*, bondel etsen fan ambachten út 1694
* *De Bijekorf des Gemoeds*, bondel stichtlike gedichten út 1711
* *Des menschen begin, midden en einde*, bondel etsen fan libbensfasen út 1712

## Galery


Ofbyld: Luyken 1.jpeg
Ofbyld: Luyken2.jpeg
Ofbyld: Luyken 3.jpeg
Ofbyld: Luyken 4.jpeg


## Keppelings om utens
* http://www.dbnl.nl/tekst/luyk001desm01_01/luyk001desm01_01_0005.htm DBNL: *Kort Verhaal* - biografyske notysje oer Jan Luyken
* http://www.geneaknowhow.net/in/beroepen/luyken/luyken.html Ofbylden fan beroppen út *Spiegel van het Menselyk Bedryf*
* http://geheugenvannederland.nl/?/nl/collecties/jan_en_casper_luyken Geheugen van Nederland: samling boekyllustraasjes fan Jan en Casper Luyken
Fangionen

De **Fangionen** (of *Vangiones*) wienen in Germaanske stam. Sy hearden faaks oarspronklik by it stamferbân fan de Germaanske Sueben. Yn 71 f.Kr. lutsen hja mei Ariovistus de Ryn oer en fêstigen har yn 'e omkriten fan it hjoeddeiske Worms.
De Romeinen neamden dy krite *civitas Vangionum* en oant yn de 16e iuw neamden de ynwenners fan Worms harren noch Fangionen.

De namme foar de omkriten fan Worms-Wonnegau (fan Wangengau) is fan dy namme ôflaat.

## Germanen of Kelten
Hoewol't Julius Caesar de sân stammen dy't yn de slach oan de Ryn belutsen wienen as Germanen oantsjutte en njonken de *Fangionen* yn syn kriichsferslach noch de Haruden, Markomannen, Nemeten, Sedusjers, Sueben en Triboken neamde, sille in pear stammen wierskynlik fan Keltyske oarsprong west hawwe, dy't yn de oanswettende kriten fan it Fanioansk stamgebiet oan 'e Ryn wenne hawwe. Sa kin it wêze dat ek de *Fangionen* fan Keltyske komôf west hawwe.

## Literatuer
* R, Häussler: *The Romanisation of the Civitas Vangionum*. Yn: Bulletin of the Institute of Archaeology 15, 1993 (1994), s. 41-104 
* H. Cüppers: *Die Römer in Rheinland-Pfalz*. Stuttgart 1990 
* M. Grünewald: *Die Römer in Worms*. Worms 1986 
* G. Wiesenthal: *Das Wormser Stadtgebiet in vor- und frühgeschichtlicher Zeit*. Yn: Wormsgau 2.4: s. 220-33 (1939).
* R. Illert: *Museum der Stadt Worms – Führer durch die Sammlungen im Andreasstift*. Worms 1936.
Hannie Lips

**Hannie Lips** (Rotterdam, 16 july 1924 – Laren, 19 novimber 2012), berne as Hannah Phillips en doetiids ek ferneamd as *tante Hannie*, wie in Nederlânske telefyzjeomropster. 

Lips folge yn 1954 Mies Bouwman op as omropster fan de KRO. Sy wie de earste omropster dy't berneprogramma's uankundige. Swaaie waard it hannelsmerk fan Hannie Lips. Ienris de moanne op waarns swaaide hja as ôfskied mei beide hannen foar it antlit nei de bern. Dat barde ûnder oaren nei ôfrin fan it berneprogramma fan de KRO, *Dappere Dodo*, in marionettensearje fan Bert Brugman dy't tige súkses. In protte bern swaaiden werom.

Op 12 maart 1958 presintearre hja it tredde Eurofyzjesongfestival, it earste dat yn Nederlân barde. It wie it begjin fan de tradysje dat it festaval organisearre wurdt yn it lân dat it jier dêrfoar wûn hie. Nederlân hie yn 1957 wûn mei it lietsje *Net als toen* fan Corry Brokken. 

Lips spile ek in rol, as harsels, yn de telefyzjerige *Hokus Pokus dat kan ik ook* (1956) en yn de telefyzjefilm *Redt een kind* (1959), as dûnseres mei Rudi Carrell. 

Yn 1960 en 1962 presintearre hja it Nasjonale sjongfestival yn Nederlân. Hja einige har wurkpaad as omropster yn 1966 en ferskynde dêrnei net mear yn de media.

Sy stoar yn de âldens fan 88 jier yn Laren, Noard-Hollân.
Aegidius Francken

**Aegidius (Gillis) Francken** (Doardt, 1 maart 1676 - Maasslûs, 16 april 1743) wie in Nederlânsk grifformeard predikant en skriuwer fan stichtlike teologysk wurk. Francken behearde ta de streaming fan de Fierdere Reformaasje.

Aegidius Francken syn heit Hendrik was dûmny en mem Catharina van Esch kaam út in âlde aadlike famylje. Fan 1694 ôf studearre er teology oan de Leienske Universiteit. Francken waard 1705 predikant yn Rijsoord en yn 1713 yn Maasslûs. Dêr stie er oant syn dea yn 1743.

Francken is fral ferneamd wurden as skriuwer fan in dogmatysk hânboek foar gemeenteleden, *Stellige God-geleertheyd*. Dat boek waard yn de 19e iuw brûkt foar it teologysk ûnderrjocht by de Kristlik Ofskieden Tsjerke. Ek yn Súd-Afrika waard it brûkt; dêr makke Dirk Postma (Dokkum, 1818- Burgersdorp, 1890), de stichter fan de saneamde "Dopperkerk", der in geatfetting fan, *Mijne handleiding voor de godgeleerdheid, volgens de kern van Aegidius Francken* (1875). Fierders skreau Francken twa helpmiddelen foar de kategese *Kern der christelyke leere* en *Voorbeeld der christelyke leere*.

## Wichtichste publikaasjes
* *Stellige God-geleertheyd, dat is de Waarheden van de Hervormde Leer, eenvoudig ter nedergestelt, en met Oeffening der waare Godsaligheyd aangedrongen* (Doardt, 1710-1712; 3 dln. in 2 bnn.; 8e druk: Rotterdam, 1769)
* *Kern der christelyke leere, dat is de waerheden van den hervormden godsdienst eenvoudig ter nedergestelt, en met de oefening der waere godsaligheyd aangedrongen* (Doardt, 1713; 22e druk: Grins, 1894)
* *Huwelijks-vereeniging van de Kerk-bruyd met den grooten Immanuel Christus* (Dordrecht, 1725; 4e druk: 1757)
* *Het Heylig Offerlam geslacht voor de Uitverkoorenen* (Doardt, 1732; 2 dln.; 3e druk: 1762)
* *Heilige Feeststoffen ofte verhandeling van 's waerelds Heilands Geboorte, Besnydenis, Opstanding en Hemelvaerd, beneffens de Uitstorting des H. Geestes volgens het verhael der Euangelisten, met eenige der toe voorbereidende Stukken, in verscheide Leerredenen vervat, en tot betragting van waere Godsaligheid aengedrongen* (Doardt, Frederik Outman, 1742)
* *Voorbeeld der christelyke leere* (1e druk: ?; 6e druk: Rotterdam, 1755)

## Literatuer
* , *Geestelijk leven in Maassluis. Pastoraal portret van Aegidius Francken (1676-1743)*, yn: Documentatieblad Nadere Reformatie 27 (2003), 117-141.
Zwillbrock

**Zwillbrock**, (Frysk: Swilbroek) is in tsjerkedoarp yn de gemeente Vreden yn Múnsterlân. It leit oan de Dútsk-Nederlânske grins tusken de stêden Vreden en Groenlo. In lytser part mei de namme Zwilbroek leit oan de Nederlânske kant fan de grins yn de gemeente Berkelland.

## Untstean fan it tsjerkedoarp
Nei de Frede fan Múnster mocht der yn de Nederlannen gjin sielesoarch oan de katoliken oanbean wurde. Sadwaande waarden der lâns de Dútske grins mei de Achterhoeke en Twinte missykapellen stifte, om de katoliken yn it Nederlânske part fan it Bisdom Múnster dochs sielesoarch biede te kinnen. Sa is der mei Kryst 1651 yn it Zwillbrocker Fean in mis opdroegen troch de paters Minderbruorren fan it kleaster yn Bocholt. It ferhaal wol dat, om't it sok striemin waar wie, de froulju harren omslachdoeken oaninoar knope hawwe om de attributen foar de mis en de paters drûch te hâlden. Doe moat de ferliking mei Betlehem opkaam wêze, de lettere namme fan it Minderbruorrekonvint yn Zwillbrock. Al mei Peaske 1652 stie dêr in ienfâldige kapel boud mei turfplaggen, dy't itselde jier al grutter makke waard. Mei stipe fan de biskop fan Múnster en de abdis fan Vreden dy't de grûn skonk, waard dêrnei in stiennen kapel boud. De oanrin fan leauwenden wie sa grut, dat der yn 1670 in selsstannich konvint ûntstie, "Closter Bethlehem an't Schwillbrock".

## Barokke Sint-Fransiskustsjerke
Op 6 oktober 1717 waard de earste stien foar de hjoeddeistige Sint-Fransiskustsjerke lein, dy't yn 1719 of 1720 ree kaam. Yn de jierren 1765 en 1782 wiene der ferbouwings en útwreidings. Op 28 febrewaris 1811 waard it gebiet opnaam yn it Frânske Keizerryk en it kleaster neffens de Frânske wetjouwing opheft en de besittings oerdroegen oan de domeinen. Fan 1858 ôf is Zwillbrock in selsstannige parochy mei in eigen tsjerke. De dakruter ynstee fan in toer is it skaaimerk fan de Minderbruorren. De tsjerke mei syn rike barokke oanklaaiïng hat ek de Twadde Wrâldkriich goed trochstien. De wytstiennen stjer yn it paad foar de doar is in ferwizing nei de namme Bethlehem fan it eardere kleaster. In âld mei iken seame paad tusken de tsjerke en de grins draacht de namme "Kloppendiek", de dyk fan de klopkes.

## Zwillbrocker Venn

It Swilbroekster Fean is in beskerme natoergebiet oan de Dútsk-Nederlânske grins bewesten Vreden. It grinzet oan de Nederlânske gemeenten Berkelland en Winterswijk. Der briede mear as hûndert fûgelsoarten. Sa briedt yn it gebiet de grutste kobbekoloany fan Dútslân, mei om en de by 16.000 kobben. Boppedat is it Swilbroekster Fean it fierst noardlik lizzende briedgebiet foar Flamingo's yn Europa. Mear as fjirtich Flamingo's hâlde simmers yn it gebiet ta.
Nikolaj Ivanovitsj Karejev

**Nikolaj Ivanovitsj Karejev** (Moskou, 6 desimber 1850 - Leningrad, 18 febrewaris 1931) wie in Russysk skiedkundige. 

Karejev studearre ôf oan de Universiteit fan Moskou yn 1873 op de skiednis fan de Frânske Revolúsje ûnder V. I. Ger'e. Hy wie heechlearaar oan de Universiteit fan Warsjau fan 1879 oant 1884 en letter oan de Universiteit fan Sint Petersboarch. Hy wie fan 1929 ôf earelid fan de Akademy fan Wittenskippen fan de USSR.

Hy wie de iennichste histoarikus fan syn tiid dy't Lev Tolstoj syn fyzje op de skiednis serieus bestudearre hat 

Krekt as in soad oare yntellektuelen yn Ruslân waard Karejev djip beynfloede troch de liberale, progressive, konstitúsjonele en sosjalistyske bewegingen dy 't har oan ‘e ein fan de njoggentjinde iuw yn Ruslân ûntwikkelen. Peter Kropotkin, de Russyske anargist, beskriuwt him as ien fan mar in pear dy 't de Frânske Revolúsje korrekt begriep, omdat er 'bewegingen bestudearre hie dy 't foarôfgiene oan de revolúsje fan 14 july'. 

## Wurk (<small>kar-út)</small>
* *Ocherk istorii reformatsionnogo dvizheniia i katolicheskoi reaktsii v Pol’-she*. Moskou, 1886.
* *Neizdannye dokumenty po istorii parizhskikh sektsii 1790–1795* gg. Sint Petersburch, 1912.
* *Neizdannyeprotokoly Parizhskikh sektsii 9 termidora Hgoda*. Sint Petersburch, 1914.
* *Iz dalekogo i blizkogo proshlogo* (samling). Petrograd-Moskou, 1923.
* *Istoriki Frantsuzskoi revoliutsii*, vol. 3. Leningrad, 1925.
Joseph de Maistre

**Joseph, greve fan Maistre** (Chambéry, 1 april 1753 – Turyn, 26 febrewaris 1821) wie in Savoyaarsk politikus, abbekaat, skriuwer en filosoof, dy beskôge wurdt as ien fan de yntellektuele grûnlizzers fan de Frânske kontrarevolúsje. Hy ferdigene hierargyske mienskippen en de monargy yn de tiid krekt nei de Frânske Revolúsje. Maistre tsjinne ûnder de kening fan Piedmont-Sardynje as lid fan de senaat fan Savoye (1787–1792), wie ambassadeur yn Ruslân (1803–1817) en minister fan steat oan it hof yn Turyn (1817–1821).

## Wurk
* *Considérations sur la France* (1796)
* *Essai sur le principe générateur des institutions politiques* (1810)
* *Du Pape* (1819)
* *De l'Eglise gallicane* (1821)
* *Les Soirées de Saint-Pétersbourg ou Entretiens sur le gouvernement temporel de la Providence* (1821), postúm útjûn.

## Bibliografy
* , *The French Idea of History: Joseph de Maistre and his Heirs, 1794-1854* (Ithaca, NY en Londen: Cornell University Press, 2011).
*  en , *Joseph de Maistre and his European Readers: From Friedrich von Gentz to Isaiah Berlin* (Leien en Boston: Brill, 2011).
*  en , *Joseph de Maistre and the Legacy of Enlightenment*, *SVEC* (Oxford: The Voltaire Foundation, 2011).
*  en , New'' enfant du siècle: ''Joseph de Maistre as a Writer'', in *St Andrews Studies in French History and Culture* 1 (2010).
* , "From Human Nature to Normal Humanity: Joseph de Maistre, Rousseau, and the Origins of Moral Statistics," *Journal of the History of Ideas*, 68, 1 (2007): 107–30.
* , "Parabolas and the Fate of Nations: Early Conservative Historicism in Joseph de Maistre's *De la souveraineté du peuple*," *History of Political Thought*, 28, 2 (2007): 230–52.
* , *Joseph de Maistre: Les Dossiers H* (Geneva: L'Age d'homme, 2005).
* , *Joseph de Maistre: An Intellectual Militant* (Kingston en Montreal: McGill-Queen's University Press, 1988).
Vladimir Solovjov (filosoof)

**Vladimir Sergejevitsj Solovjov** (Russysk: *Владимир Сергеевич Соловьёв*) (Moskou, 16 jannewaris/28 jannewaris 1853 - Moskou, 31 july/12 augustus 1900) wie in Russysk filosoof, skriuwer, dichter en kristlik mystikus. Solovjov oefene yngeand ynfloed út op de filosofy fan Nikolaj Berdjajev, Sergej Boelgakov en Pavel Florensky. Begjin 20e iuw is it tinken fan Solovjov ek werom te finen yn de poëzy fan de Russyske symbolisten Aleksander Blok, Vjatseslav Ivanov en Andrej Bely.
Jan Wouter Felix

**Jan Wouter Felix** (Leien, 24 jannewaris 1824 - Utert, 29 febrewaris 1904) wie in herfoarme predikant.

Felix studearre teology yn Leien dêr't op de ortodoksy delsjoen waard. . Felix wie ferdigener fan âlde leauwenswearden, fertsjintwurdiger fan it Frysk Reveil. Hy stie yn Longerhou (as kandidaat) en Heech dêr't syn preken in protte minsken lutsen. Felix hat in protte skreaun en publisearre (meast útjûn troch J. Campen yn Snits en Bokma yn Heech en Boalsert) ; hy organisearre de *Vrienden der waarheid* yn 1854 en joech it *Het Kerkelijk Maandblad* út (1855). 

Yn 1860 ferliet er Fryslân en stie as predikant yn Nieuwe Tonge (1860), Katwyk (1862) en Utert (1864). Hy wie ek mei-oprjochter fan Konfesjonele Feriening yn 1864 en fan de Frije Universiteit. Letter briek er mei Abraham Kuyper. Hy wie tsjin de Doleânsje.

## Keppeling om utens
* J. W. Felix by it biografysk portaal
* Portret fan Jan Wouter Felix
Menno Bandstra

**Menno Bandstra** (Eanjum, 14 septimber 1917 - Ljouwert, 26 jannewaris 1996) wie in dammer. Hy wie sterk yn it saneamde 'Poalske spul'. Bandstra siet 42 kear yn de finale fan de Fryske damkampioenskippen, waard tsien kear Frysk kampioen tusken 1939 en 1964 en njoggenris twadde. Hy hie ek niget oan Frysk damjen.

Bandstra hat ek trije kear oan de Nederlânske kampioenskippen meidien, mar bleau dêr yn de ûnderste regioanen stykjen.

Yn it tiidrek 1940-1960 waard er alve kear kampioen fan Ljouwert. Bandstra hie goed 25 jier de redaksje fan in damrubryk yn it Frysk Deiblêd.

Hy stoar yn de âldens fan 78 jier en kaam te hôf yn Huzum. 

## Oer Fryske dammers
* Piet Tuik en oaren: *Liefhebbers en Topdammers*; jubileumboek Provinsjale Fryske Dambûn 1928-2003. Utjefte: Provinciale Friese Dambond.

## Sjoch ek
* List fan Fryske damkampioenen
Lammert Bouke van der Meer

**Lammert Bouke van der Meer** (Ljouwert, 1945) is in Nederlânsk klassisist en klassyk archeolooch dy't him spesjalisearre hat yn de etruskology. Hy studearre klassike âldheid en archeology oan de Universiteit fan Grins. Van der Meer is emearitus *associate professor* Klassike Archeology fan Universiteit Leien.

Van der Meer is in foaroansteande autoriteit op it mêd fan Etruskyske religy. Hy publisearre ferskate boeken en tal fan artikelen oer Etruskyske spegels, de Liber Linteus Zagrabiensis, it levermodel fan Piacenza, urnen út Volterra (dissertaasje), sarkofagen en de Etruskyske kolleksje fan it Ryksmuseum fan Adheden. Hy is teffens lid fan it *Istituto Nazionale di Studi Etruschi ed Italici* en de fan redaksje fan it archeologysk tydskrift *[[BABesch]]*.

## Koarte bibliografy
**Etrusco Ritu. Case studies in Etruscan ritual behaviour* (2011)
**Liber Linteus Zagrabiensis. The linen book of Zagreb. A comment on the longest Etruscan text* (2007)
**Myths and more. On Etruscan stone sarcophagi, ca. 350-200 B.C.* (2004)
**Interpretatio Etrusca. Greek myths on Etruscan mirrors* (1995)
*(mei R.S.P. Beekes), *De Etrusken spreken* (1991)
**The bronze liver of Piacenza. Analysis of a polytheistic structure* (1987)
**Corpus speculorum Etruscorum: The Netherlands* (1983)
**Etruscan urns from volterra. Studies on mythological representations* (1978) (dissertaasje)
*(editor) *De Etrusken. Inleiding tot de verzameling Etruskische oudheden in het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden* (1977)

## Keppelings om utens
*http://www.archeologie.leidenuniv.nl/index.php3?m=39&c=52#DrLBvanderMeer
*http://www.babesch.org/79vandermeer.html
Jacob Baart de la Faille

**Jacob Baart de la Faille** (Ljouwert, 1 juny 1886 - Hiemstee (Noard-Hollân), 8 augustus 1959) wie in Belgysk-Nederlânske keunsthistoarikus en jurist.

Baart de la Faille wie in soan fan de Nederlanner fan Hugenoatsk komôf Cornelis Baart de la Faille en de Flaamske Henriette Adriana Krayenhoff. Hy studearre rjochten (dat gjin keunstskiednis) oan de Universiteit Utert en promovearre yn 1913. 

De la Faille makke de earste katalogus fan it wurk fan Vincent van Gogh dy't yn 1928 útbrocht waard. In skoftke dêrnei rekke er belutsen yn in grutte fraudesaak. Hy hie 30 skilderijen fan Van Gogh dy't troch de Berlynske keunsthanneler Otto Wacker (1898–1970) oanbean wiene echt ferklearre, mar letter die bliken dat it ferfalskings wienen.

Njonken de nijere Van Gogh-katalogus fan Jan Hulsker wurdt dy fan De la Faille ek no noch as standertwurk brûkt.

Hy wie tusken 1914 en 1917 troud mei de sopraan Alice Plato (1889-1961).

## Wurk
* J.-B. de La Faille: *L'Epoque française de Van Gogh*, MM. Bernheim-Jeune, éditeurs d'art, Parys ("acheve d'imprimer le 25 aout 1927")
* *L'Œuvre de Vincent van Gogh, Catalogue raisonné, ouvrage accompagné de la réproduction de plus de 1.600 tableaux, dessins, aquarelles et gravures du Maître*. 6 vols. Les Éditions G. van Oest, Parys & Brussel, 1928
* *Les faux Van Gogh, avec 176 réproductions*. Les Éditions G. van Oest, Parys & Brussel, 1930

## Literatuer
* *Dr Jacob Baart de la Faille 1886 – 1959*. Yn: Hammacher, ed., 1970, s. 39

## Keppeling om utens
Sybren Klazes Sybrandi

**Sybren Klazes Sybrandi** (Ljouwert, 1772 - Haarlim, 17 juny 1854) wie in Nederlânsk minnistelearaar en - predikant.

Hy krige syn oplieding oan it Minnisteseminary yn Amsterdam en stie dêrnei yn Nymwegen fan 1805-1807 eardat er nei Haarlim ferfear dêr't er de heit waard fan it Minnistelaach Sybrandi yn Haarlim. Sybrandi tsjinne yn Haarlim de tsjerke en de *Algemeene Doopsgezinde Sociëteit* (ADS) oant syn pinsjoen yn 1849.

Fan 1812 ôf wie er ek lid fan de Teylers Earste Genoatskip. Hy joech syn amt oer yn 1827 en waard dêrnei direkteur fan de Teylers Stichting. Klaas Sybrandi, syn soan, ferfolde dy funksjes letter ek.
Jan Hulsker

**Jan Hulsker** (De Haach, 2 oktober 1907 - Vancouver, Kanada,  9 novimber 2002) wie in Nederlânske keunsthistoarikus. Hy studearre Nederlânske literatuer yn Leien en promovearre mei in proefskrift oer de skriuwer Aart van der Leeuw. 

Yn 1953 waard er as amtner beneamd op it Ministearje fan Kultuer, Rekreaasje en Maatskiplik wurk, en krige dêr de lieding oer de keunstôfdieling. Yn 1959 waard er algemien direkteur dy't ferantwurdlik is foar kultuer yn it generaal (direkteur-generaal Kulturele Saken). De oprjochting fan de Stichting Vincent van Gogh en it Van Gogh Museum yn Amsterdam hearden by syn wichtichste taken. 

Fan de jierren 1950 ôf levere Hulsker syn bydrage oan it Van Gogh-ûndersyk, benammen ûndersocht er de datearring fan de korrespondinsje fan Van Gogh. Syn meast wichtige stúdzje waard yn 1973 publisearre, *Van Gogh door Van Gogh*.
Yn de jierren 1980 gie Hulsker út Nederlân wei en festige him yn Vancouver, Kanada, dêr't er yn 2002 kaam te ferstjerren.
 
## Bibliografy
*Jan Hulsker.*Wie was Vincent van Gogh*, Bert Bakker/Daamen, De Haach, 1958.
*Jan Hulsker. *Van Gogh door Van Gogh*. Meulenhoff, Amsterdam 1973.
*Jan Hulsker. *Van Gogh en zijn weg, Het Complete Werk*. Meulenhoff/Landshoff, 1978. ISBN 9029083476 
*Jan Hulsker.*Vincent van Gogh, een leven in brieven*, Meulenhoff, Amsterdam, 1980,  
*Jan Hulsker. *Vincent en Theo van Gogh, Een dubbele biografie*. Ann Arbor: Fuller Publications, 1990. ISBN 0-940537-05-2
Klaas Plantinga

**Klaas Pieter Plantinga** (Huzum, 2 juny 1846 - Boalsert, 17 july 1922) wie in distillateur en de oprjochter fan de Plantinga distillearderij yn Boalsert yn 1870.

## De Plantinga distillearderij
Ynearsten lei Plantinga him fral ta op it meitsjen fan in eigen fariant fan Bearenburch, in pleatslik populêre drank dy't goed wêze soe tsjin gryp en ferkâldenens. Yn Boalsert en omkriten waard it "in KP-tsje" neamd.

Plantinga's soan Gerrit Herman (9 jannewaris 1876 - 30 novimber 1962) kaam 29 septimber 1900 by it bedriuw, dat doe "K. Plantinga & Zoon, Distilleerderij 2e Klasse" waard. Op 8 oktober 1910 kaam ien fan Klaas syn oare soannen, Sicco, derby. Klaas sels hâlde der doe mei op. It bedriuw ymportearre rillegau dêrnei ek ferskate winen en sterke drank, mar makke it lêste sels ek. Gerrit Herman's twadde soan, Louwrens Baltus (5 oktober 1902 - 2 juny 1993) kaam op 14 july 1920 by de saak. Hy organisearre in ferkeapnetwurk bûten Boalsert. Louwrens Baltus is de man waans hantekening op benei alle Plantinga produkten (útsein, nuver genôch, Beerenburch) kaam te stean.

;Lokaasjes
De Plantinga distillearderij en sliterij wie festige oan de Dijkstraat 7 yn Boalsert. De húshâlding wenne boppe de saak. Yn 1900 krige it bedriuw ek pânen oan it Grootzand, nûmer 6 en 7. De huzen wienen mei in besletten tún ferbûn oan de Dijkstraat 7-lokaasje. Yn 1901 ferhuzen Klaas en Ytsje nei in grutter gebou oan de Stoombootkade 2. Tsjin 1924 hie de distillearderij noch in lokaasje oan 't Laag 42-44.

## Keppeling om utens
*Plantinga en Plantiac fanside
Nikolaas II fan Ruslân

**Nikolaas II Aleksandrovitsj** (Russysk: Николай II Александрович, *Nikol<u>a</u>j II Aleks<u>a</u>ndrovitsj*) (Tsarskoje Selo, 18 maaie 1868 – Jekaterineburch, 17 july 1918) wie de lêste tsaar fan Keizerryk Ruslân, grutfoarst fan Finlân en titulêr kening fan Poalen.

Nicholas II syn regear duorre fan 1894 oant syn abdikaasje op 2 maart 1917. Under syn bewâld belibbe de grutmacht Tsaristysk-Ruslân in ekonomyske en militêre delfal. Hy krige de bynamme **Bluodderige Nikolaas** fanwege de Kodynka trageedzje, Bluodderige snein, de antysemityske pogroms, de eksekúsje fan politike tsjinstanners en syn grutskalige militêre kampanjes. 

Under syn regear waard Ruslân ferslein yn de Russysk-Japanske Kriich, mei in benei folsleine ferneatiging fan de Russyske float yn de Slach fan Tsusjima. Nikolaas stimde yn mei de mobilisaasje fan augustus 1914, wat it begjin fan de belutsenens fan Ruslân yn de Earste Wrâldkriich betsjutte, in oarloch dêr't 3.3 miljoen Russen it libben by ferlieze soene. De earnstige ferliezen fan it Russysk tsaristyke leger, Nikolaas syn inkompetinte hanneljen yn de kriich en yn oare politike saken ûnder syn bewâld, wurde faak neamd as de haadoarsaken fan de fal fan de Romanovdynasty.

Nikolaas II syn abdikaasje folge nei de Febrewarisrevolúsje fan 1917. Hy waard mei syn famylje yn it earstoan fêstset yn it Aleksanderpaleis yn Tsarskoje Selo, letter yn it gûverneusrhûs yn Tobolsk it lêst yn it Ipatjevhûs yn Jekaterinenboarch. Nikolaas II, syn wiif, soan, syn fjouwer dochters, de dokter fan de húshâlding, de tsjinstfeint fan de tsaar, de tsjinstfaam fan de tsarina en de kok waarden yn ien en deselde keamer fermoarde troch de Bolsjewiken yn de nacht fan 16 op 17 july 1918. Dat barren hat laat ta de kanonisaasje fan Nikolaas II, syn frou Aleksandra en harren bern as martelders by ferskate groepen dy't oan de Russysk-Otterdokse Tsjerke ferbûn wienen, yn Ruslân en dêr bûten.

## Húshâlding
Nikolaas troude 1894 mei de Dútske prinsesse Alix fan Hessen-Darmstadt, dy't nei har houlik de namme *Alexandra Fjodorovna* oannaam. Ut it houlik kamen fiif bern fuort:

De ienige soan fan Nikolaas en Aleksandra, troanopfolger Aleksej, hie lykas syn omke Frederik te lijen fan hemofily, in erflike bloedsykte dy't net better koe. Dêrom helle de famylje de muonts en sinistere Grigori Raspoetin, dy't wûnders dwaan kinne soe, yn 'e hûs. Hy soe rillegau in grutte ynfloed krije, fral op de tsarina. Dat joech in protte ferset by de ealju en Raspoetin waard sa yn desimber 1916 deadien troch in tal Russyske eallju.
Jesaias Hillenius

**Jesaias Hillenius** (Uskwert, 1700 - Drachten,  1 augustus 1759) wie in piëtistysk teolooch.

Hillenius, soan fan dr. J. Hillenius, stie as predikant yn Droegeham 1725-28, Drylts 1728-42 en yn Drachten fan 1742 oant 1759. Yn syn tiid waard de nije herfoarme tsjerke fan Drachten boud. Hillenius waard in protte lêzen.

## Wurk
* *Christus de ware en eenige grond van heil en zaligheit* (De Haach 1743); 
* *De mensch beschouwd in den staat der ellende, genade en heerlikheit*, (Ljouwert 1751);
* *Eenige keurstoffen uit het O. en N. Testament* (Ljouwert 1750, 3e. dr. Amsterdam)
* *Schriftuurlijke voorbeelden van bijzondere personen*, (Ljouwert 1767, 2e. dr.).
Jurjen Japiks

**Jurjen Japiks**, **Juriaen Jacobsz** as **Georg Albert Jacobsz** (Hamburg, 17 desimber 1624 - Ljouwert, 1685), wie in Dútsk-Frysk portret- en bisteskilder yn de Gouden Iuw.

## Biografy
Neffens Houbraken wie er learling fan Frans Snyders yn Antwerpen en learaar fan Hendrik Carré yn Ljouwert. Hy waard hofskilder fan Hendrik Casimir, prins fan Nassau-Dietz, yn Ljouwert.

Jurjen Japiks wie fan 1652–1658 yn Antwerpen, wenne yn Amsterdam fan 1659–1664 en ferfear yn 1665 nei Ljouwert dêr't ek bleaun. Hendrik Carré and David Klöcker Ehrenstrahl wiene syn learlingen.

## Galery

File:Portrait johann adolf tassius hi.jpg|Portret fan Johann Adolf Tassius, 1652
File:Juriaen Jacobsz. - Michiel de Ruyter en zijn familie - SK-A-2696 - Rijksmuseum.jpg|Michiel de Ruyter en famylje, 1662
File:Juriaen Jacobsz. - A Boar Hunt - KMSsp759 - Statens Museum for Kunst.jpg|Bearejacht, 1677
Bas Paternotte

**Bastiaan Paschier (Bas) Paternotte** (Drachten, 1 septimber 1976) is in Nederlânsk polityk sjoernalist foar de webside ThePOstOnline.nl (earder DeJaap.nl) en it bloch GeenStijl. Dêrfoar wurke er foar it tydskrift HP/De Tijd. Hy is teffens polityk kommintator fan it PowNed-radioprogramma *[[Echte Jannen]]* (yn it ûnderdiel: *Haagse Geluid met Bas Paternotte*) op Radio 1.

Paternotte hat ek polityk sjoernalist foar de Nederlânske edysje fan deiblêd Metro west.

Bas is in neef fan D66-politikus Jan Paternotte.
Diderik fan Assenede

**Diderik fan Assenede** (Assenede, ±1230 - 1293) wie klerk fan de greve fan Flaanderen fan 1260 oant 1280.

As klerk skreau er ek literatuer. Guon saakkundigen wolle hawwe dat er in wichtige rol hân hat yn de emansipaasje fan de Nederlânske literatuer oan it Flaamske hof, omdat er nei't er sels sei skreau foar dejingen *die geen walsch en konnen* (dy't gjin Frânsk machtich wienen). Sadwaande sljochte er it paad foar de earste folkstalige literatuer yn it greefskip Flaanderen dêr't it Frânsk fiertaal wie, meidat it in lienhearlikheid fan Frankryk wie.

Klaas Bruinsma hat *[[Floaris en Blankefloar]]* fan Diderik fan Assenede yn it Frysk oerset (2009).

## Keppeling om utens
* [Biografyen en wurk fan Fan Assenede yn de[DBNL]]