open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stokholm (gemeente)

**Gemeente Stokholm** of (ynformeel) **Stêd Stokholm** (Sweedsk: *Stockholms kommun* of *Stockholms stad*) is in gemeente yn de provinsje Stockholms län yn Sweden. It bestjoer is fêstige yn de haadstêd Stokholm. Fan alle 290 gemeenten is Stokholm nei ynwennertal de grutste, mar wat oerflak oanbelanget krekt ien fan de lytste.

## Keppeling om utens
*Ynternasjonaal webstee fan de gemeente
Plantsoentsjerke (De Wylp)

De **Plantsoentsjerke** yn De Wylp wie oant 2017 in tsjerkegebou fan 'e protestanske gemeente fan De Wylp-Sigerswâld. Sûnt de gearfoeging mei de grifformearden waard it oarspronklik herfoarme gebou oerstallich en dêrom oerdien oan it doarpshûs Op de Welle. It tsjerkegebou is fanwegen it oargel in ryksmonumint.

## Skiednis
Doe't De Wylp healwei de 19e iuw ûntstie waard der yn 1868 ek in tsjerke boud foar de Herfoarme gemeente. 

Yn 2015 fusearren de grifformearde en herfoarme gemeenten fan Sigerswâld en De Wylp ta de Protestanske gemeente De Wylp-Sigerswâld. Besletten waard om de eardere grifformearde Eastertsjerke oan te hâlden en de Herfoarme tsjerke te ferkeapjen.. Op snein 19 novimber 2017 waard der foar it lêst in tsjinst fierd.  

It eastlik oanbuorjende doarpshûs hie te min romte en kocht dêrom de tsjerke fuortendaliks oan. In bysûndere preekstoel en it monumintale oargel bleaune ek nei de ferbou yn 'e tsjerke.

## Beskriuwing
De sealtsjerke hat oan wjerskanten fiif rûnbôgefinsters, dy't ôfwiksele wurde troch lisenen. Yn 'e foargevel is in lyts roasfinster ynbrocht. It houten tuorke hat in wylp as wynwizer.    

## Oargel
It oargel waard yn 1807 boud troch Johann Michaël Gerstenhauer út Monnickendam foar de minnistetsjerke oan de Peperstrjitte yn Hoarn. It Amsterdamske oargelbedriuw H. Knipscheer & Zn ferhûze it ynstrumint letter yn 'e 19e iuw nei de nije minnistetsjerke oan De Ramen (Hoarn) en wreide it út mei in posityf. Willem Hardorff út Ljouwert boude lang om let it oargel wer yn 1871 yn 'e nije Herfoarme tsjerke fan De Wylp op. Dêrby waard it posityf wer ferwidere. It ienmanualige ynstrumint besit acht registers.
Herbert James Draper

**Herbert James Draper**  (Londen, novimber 1863 of 1864 - dêre, 22 septimber 1920) wie in Ingelsk keunstskilder en yllustrator út it Fiktoriaansk tiidrek.

## Libben en wurk
Draper werd geboren in Londen as soan fan juwelier Henry Draper en syn oarehelte Emma. Nei in stúdzje oan de Royal Academy of Arts makke er mear as ien stúdzjereizen nei Parys en Rome. Yn 1891 boaske er oan Ida Williams, mei wa't er in dochter krige. Yn de njoggentiger jierren wurke er behalven as skilder ek in protte as boekyllustrator, om sa troch de tiid te kommen.

Draper syn meast produktive perioade wie fan 1894 ôf oan. Hy skildere yn dy jierren foaral temas út de (meast Grykske) mytology op grut formaat. Syn yn 1898 skildere wurk "The Lament for Icarus" wûn yn 1900 ûnder de wrâldtentoanstelling yn Parys in gouden medalje. Dat wurk waard letter kocht foar de Tate Gallery út it legaat fan Francis Leggatt Chantrey. Draper wie ek ferantwurdlik foar de plafondskilderingen fan de Drapers' Hall yn de City fa Londen.

Hoewol't Draper gjin lid wie fan de Royal Academy die er fan 1887 oant koart foar syn dea alle jierren mei oan harren eksposysjes. By syn libben wie Draper wiidferneamd, foaral fanwegen de portretten dy't er skildere. Tsjin de ein fan syn libben waard syn populariteit minder. Tsjintwurdich binne der net folle minsken mear dy't syn wurk kenne.

Draper stoar oan de gefolgen fan arterioskleroaze yn de âldens fan 56 jier, thús oan de Abbey Road.

## Galery

Herbert James Draper, Calypso's Isle.jpg|*Calypso's Isle*, (1897)
Draper Herbert James Mourning for Icarus.jpg|*The Lament for Icarus*, (1898)
Herbert James Draper, The Gates of Dawn, 1900.jpg|*The Gates of Dawn*, (1900)
DrapersTristanIsolde.jpg|*[[Tristan en Isolde (leginde)|Tristan en Isolde]]*, (1901)
Herbert James Draper, The Golden Fleece.jpg|*The Golden Fleece, (1904)
Herbert James Draper, Ariadne.jpg|*Ariadne*, (om 1905)
Herbert James Draper, The Pearls of Aphrodite, 1907.jpg|*The Pearls of Aphrodite*, (1907)
Draper-The Water Nymph.jpg|*The Water Nixie*, (1908)
Herbert James Draper, Ulysses and the Sirens, 1909.jpg|*Ulysses and the Sirens*, (1909)
Draper-Lamia.jpg|*Lamia*, (1909)
Herbert James Draper, Clyties of the Mist.jpg|*Clyties of the Mist*, (1912)
Thekelpie large.jpg|*The Kelpie*, (1913)
Herbert James Draper, Halcyone.jpg|*Halcyone*, (1915)
Herbert James Draper, The Vintage Morn.jpg|*The Vintage Morn*
</gallery>

== Literatuer ==
* Toll, Simon: *Herbert Draper 1863-1920: A Life Study''; Antique Collector's Club; 2003; ISBN 1-85149-378-6

## Keppelingen om utens
*H J Draper (Victorian Web)
*H J Draper online (ArtCyclopedia)
*Wurk fan H J Draper (Tate Gallery)
*H J Draper (Art Renewal Center)
Control Machete

**Control Machete** wie in Meksikaanske Hiphopgroep út Monterrey fan 1996 oant 2004. Hja ferkochten goed 500 miljoen albums oer de hiele wrâld. De groep bestie út de rappers Fermin IV, Pato Machete en DJ Toy Selectah. 

## Diskografy
### Studioalbums
* *Mucho Barato* (1996) 
* *Artillería pesada presenta...* (1999) 
* *Uno, dos: Bandera* (2003)

### Kompilaasjes
* *Sólo para fanáticos* (2002)
* *Eat... Breath... And... Sleep*: Éxitos (2006)
* Singles (2017)

### Gearwurking
* 2000: *Molochete - mei Molotov*

## Sjoch ek
* Hiphop Latino

## Keppeling om utens
* Offisjele MySpace-side
Eastertsjerke (De Wylp)

De **Eastertsjerke** is de eardere grifformearde tsjerke en de hjoeddeiske tsjerke fan de PKN-gemeente fan De Wylp, Grinslân.

## Skiednis
Yn 'e Wylp ûntstie earst yn 1871 in ôfskieden gemeente. Foar dy tiid hearden de leden fan 'e gemeente by de Kristlik-Grifformearde gemeenten fan Haulerwyk en Mearum. De gemeente bestie mar njoggen jier en waard doe wer opheft. Dêrnei tsjerkten de measte Wylpsters yn Mearum, mar troch evangelisaasje woeks it tal grifformearden yn De Wylp stadichoan en op 16 oktober 1897 koe fanút Mearum op 'e nij in grifformearde gemeente ynstituearre wurde. It evangelisaasjelokaal oan 'e Easterwei waard letter te lyts en yn 1923 waard in nije tsjerke iepene, de hjoeddeiske Eastertsjerke. It tal gemeenteleden bleau yn 'e rin fan de tiid tanimmen, oant hast 700 leden healwei de jierren 1980. Dêrnei naam it ledetal stadichoan ôf.  

## PKN
Yn 2015 fusearre de Grifformearde en Herfoarme gemeente fan Sigerswâld en De Wylp ta de Protestanske gemeente De Wylp-Sigerswâld. Besletten waard om de eardere grifformearde Eastertsjerke oan te hâlden en de Herfoarme tsjerke te ferkeapjen.. Op snein 19 novimber 2017 waard der foar it lêst in tsjinst yn 'e Herfoarme tsjerke holden.

## Oargel
It oargel fan 'e Eastertsjerke waard yn 1978 boud troch N.D. Slooff & Soan (Ouderkerk aan den IJssel).
Akwid

**Akwid** is in yn 2000 oprjochte Meksikaanske Hiphopgroep dy't hiphopstyl mei regionale Meksikaanske muzyk út Jiquilpan, Michoacan kombinearret. Ynearsten wie de groep bekend ûnder de namme **Juvenile Style**. De groep bestiet út de bruorren Francisco "AK" Gomez en Sergio "Wikid" Gomez.

## Diskografy
### Studioalbums
* *Proyecto Akwid* (Univision, 2003)
* *Komp 104.9 Radio Compa* (Univision, 2004)
* *Los Aguacates de Jiquilpan* (Univision, 2005)
* *E.S.L.* (Univision, 2006)
* *La Novela* (Univision, 2008)
* *Clasificado "R"* (Machete Music, 2010)
* *Revólver* (Diwka, 2013)
* *El atraco* (Diwka, 2015)

### Kompilaasjes
* *Crossover* (2-k Sounds, 2004)
* *Hoy, Ayer, and Forever* (2-k Sounds, 2004)
* *Siempre* (2-k Sounds, 2004)
* *Kickin' It Juntos* (mei Jae-P), Univision, 2005)
* *Still Kickin' It* (mei Jae-P), (Univision, 2005)
* *Live in Japan* (Univision, 2006)
* *Dos En Uno* (Univision, 2006)
* *Greatest Éxitos* (Univision, 2007)
* *No Hay Manera y Muchos Éxitos Mas: Línea de Oro* (Univision, 2007)

## Keppelingen om utens
*   Offisjeel webstee
*   Akwid by Univision Music Group
Cartel de Santa

**Cartel de Santa** is in Meksikaanske Hiphopgroep út Santa Catarina, Nuevo León. Fan 1996. Is ien fan 'e meast bekende rap groepen yn Meksiko, de groep bwstie út de rappers Babo en Rowan Rabia.

## Diskografy
; Albums
* 2002: *Cartel de Santa*
* 2004: *Vol. II*
* 2006: *Volumen prohibido* 
* 2008: *Vol. IV*
* 2010: *Sincopa* 
* 2014: *Golpe avisa* 
* 2016: *Viejo marihuano* 

;Kompilaasjes
* 2006:** ''Cartel de Santa, Casa Babilonia presentan: Los Mixtapes***
* 2007:*' *Cartel de Santa, Greatest Hits* **
* 2008:** *Casa Babilonia Records: Compilado* **
* 2009:** *Casa Rifa: Demos***
* 2011:** *Sincopa 5.1* *(Sony Music)***
* 2012:** *Me atizo macizo Tour 2012, En vivo desde el D.F* *(Babilonia Music)***
* 2015: ** *Los jefes* (Soundtrack fan 'e film), *(Babilonia Music)*'''
Sölvesborg

**Sölvesborg** is in stêd yn de provinsje Blekinge län yn Sweden en is de haadstêd fan de gemeente Sölvesborg. De stêd hat 8.999 ynwenners (2016) en leit yn de histoaryske regio Blekinge.
Kinto Sol

***Kinto Sol*** is in Meksikaanske latin hiphop-groep út de stêd Milwaukee, Wiskonsin. De band bestiet út de bruorren: DJ Payback García (El Javier García), El Chivo (Eduardo García) en Skribe (Manuel García), de lêste is de lieder fan 'e groep; fan Irámuco, Guanajuato, Meksiko. Op it stuit icon fan 'e cholos.

## Diskografy

### Albums
* *Kinto Sol* (1999)
* *Del Norte Al Sur* (2000)
* *Hecho en México* (2003)
* *La Sangre Nunca Muere* (2005)
* *Los Hijos del Maíz* (2007)
* *Cárcel De Sueños* (2009)
* *El Último Suspiro* (2010)
* *Familia, Fe Y Patria* (2012)
* *La Tumba del Alma* (2013)
* Protegiendo El Penacho(2015)
* Lo Que No Se Olvida (2016)
* "Somos Once" (2017)
* Lengua Universal (2018)

## Keppelingen om utens
* Offisjele Webside
* MySpace Offisjele
* AllMusic
* Kinto Sol fan Yahoo! Music
* Kinto Sol fan Univision Music Group
Tsjerke tusken de Diken

De **Tsjerke tusken de Diken** is de monumintale tsjerke fan de grifformearde PKN-gemeente fan Nij Altena. Op 18 febrewaris 2018 fierde de gemeente harren iuwfeest.

## Skiednis
Oarspronklik wiene de ynwenners tsjerklik oanwiisd op Sint Anne. Alhoewol't der sûnt 1913 al in gebou fan de Feriening foar Kristlike Belangen beskikber wie, krige it doarp pas mei de ynstituearring fan de "Grifformearde tsjerke Alde- en Nije Bildtdyk" yn 1918 foar it earst in tsjerkje oan de Schuringawei. Oant de foltôging fan dat gebou tsjerkten de grifformearden yn de boereskuorre fan Johannes Swart. De nijbou wie lykwols fuortendaliks al oan de krappe kant, wylst it ledetal oanwoeks. Al op 17 augustus 1925 waard de earste stien lein foar de hjoeddeiske tsjerke neffens in ûntwerp fan J. Bosma út Drachten, dy't yn 1928 foltôge waard..

Yn 2005 frege de grifformearde tsjerke de PKN-status oan. Yn dy tiid krige de tsjerke ek de tsjintwurdige namme.

De tsjerke waard yn 2012 renovearre. Stuollen ferfongen de âlde tsjerkebanken en it ynterieur waard op 'e nij farve. Fierder is der wurke oan in nije flier, oare ferwaarming en is der in keuken set. Earder wie de kreake yn de tsjerke al fuortwurke. De tsjerke jout plak oan 108 minsken mei in útwreidingsmooglikheid.

## Oargel
It oargel boppe de kânsel waard yn 1928 troch de firma Valckx & Van Kouteren & Co. út Rotterdam boud. Bakker & Timmenga (Ljouwert) restaurearre it ynstrumint yn 1999.
Provenance

* *provenance*, in Ingelsk wurd dat ferwiist nei it komôf en/of de skiednis fan in foarwerp
* ''Provenance'' (film), in Britske dramafilm út 2016
* ''Provenance'' (roman), in roman fan Ann Leckie út 2017
Cisca Wijmenga

**Tjitske Nienke (Cisca) Wijmenga** (Drachten, 16 febrewaris 1964) is in Nederlânsk heechlearaar Medyske Genetika oan de Ryksuniversiteit Grins en it Universitêr Medysk Sintrum Grins.

## Biografy
Wijmenga studearre biology oan de Ryksuniversiteit Grins (RUG) en promovearre yn 1993 *cum laude* oan de Universiteit Leien. Fuort dêrnei, yn 1994/95, die se postdoktoraal-ûndersyk yn it laboratoarium fan de Amerikaanske genetikus Francis Collins dêr't se wurke oan it *Human Genome Project*.

Yn Nederlân wie Wijmenga heechlearaar oan de Universiteit Utert en sûn 2007 yn Grins. 
Se is direkteur fan de Feriening fan Nederlânske Biobanken (BBMRI-NL2.0). Yn 2012 ûntfong se in ERC-Advanced Grant en waard se beneamd ta lid fan de Keninklike Nederlânske Akademy fan Wittenskippen.

Yn 2015 wie hja ien fan de fjouwer winners fan de Spinozapremy, de heechste Nederlânske ûnderskieding foar akademisy dy't yn Nederlân wurkje. Oan dy priis wie in bedrach fan €2,5 miljoen ferbûn. Se waard ûnderskieden foar har ûndersyk nei de genetyske faktoaren yn ferhâlding mei de gluteyntolerânsykte koeliaky. Sy toande ek oan dat ferskate autoymmúnsyktes in mienskiplike genetyske faktor diele.

Prof. dr. Cisca Wijmenga is op 20 septimber 2018 beneamd ta Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw.

Op 31 maaie 2019 waard bekend dat Prof. dr. Cisca Wijmenga beneamd is ta rektor magnifikus fan de Ryksuniversiteit Grins. Sy is earste frou dy't dat amt beklaaid sûnt de oprjochting fan de universiteit yn 1614.

## Keppelingen om utens
*Hiemside RUG
*NWO-Spinozapremie 2015, NWO
Spinozapreemje

De **NWO-Spinozapreemje** is de heechste Nederlânske wittenskipsûnderskieding. De preemje wurdt sûnt 1995 alle jierren útrikt troch de *[[Nederlânske Organisaasje foar Wittenskiplik Undersyk|Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek]]* (NWO) oan Nederlânske ûndersiker dy't by de ynternasjonale top fan de wittenskip hearre. 

De NWO-Spinozapreemje wurdt it jier takend oan maksimaal fjouwer wittenskippers. Eltse winner kriget in bedrach fan 2,5 miljoen euro, dat hielendal nei eigen doel bestege wurde mei oan nij ûndersyk. (It bedrach fariearre tusken 1995 en 2000 fan 2 oant 4 miljoen gûne en wie fan 2001 oant en mei 2008 1,5 miljoen euro). De priis is neamd nei de filosoof Baruch Spinoza.

Oant en mei 2017 wiene 69 priiswinners manlju en 16 froulju. De priis waard 61 kear útrikt oan in bêta-wittenskipper (biomedyske wittenskippen meirekkene) en 20 kear oan in alfa- of gamma-wittenskipper. De winners binne trochsneed 50 jier at se de priis takend krije.

## Winners
De folgjende persoanen hawwe dizze priis krigen:

* 1995 - Frank Grosveld, Ed van den Heuvel, Gerard 't Hooft, Frits van Oostrom 
* 1996 - Johan van Benthem, Peter Nijkamp, George Sawatzky
* 1997 - Frits Kortlandt, Bob Pinedo, Rutger van Santen
* 1998 - Jan Hoeijmakers, Hendrik Lenstra, Pieter Muysken
* 1999 - Carlo Beenakker, René de Borst, Anne Cutler, Ronald Plasterk
* 2000 - Ewine van Dishoeck, Daan Frenkel, 
* 2001 - Dorret Boomsma, Hans Clevers, Bert Meijer, Hans Oerlemans
* 2002 - Henk Barendregt, Els Goulmy, Ad Lagendijk, Frits Rosendaal
* 2003 - Lans Bovenberg, Cees Dekker, Robbert Dijkgraaf, Jan Luiten van Zanden
* 2004 - Jaap Sinninghe Damsté, Ben Feringa, Marinus van IJzendoorn, Michiel van der Klis
* 2005 - René Bernards, Peter Hagoort, Detlef Lohse, Lex Schrijver
* 2006 - Jozien Bensing, Carl Figdor, Ben Scheres, Jan Zaanen
* 2007 - Deirdre Curtin, Marcel Dicke, Leo Kouwenhoven, Wil Roebroeks
* 2008 - Marjo van der Knaap, Joep Leerssen, Theo Rasing, Willem de Vos
* 2009 - Albert van den Berg, Michel Ferrari, Marten Scheffer
* 2010 - Naomi Ellemers, Marijn Franx, Piet Gros, Ineke Sluiter
* 2011 - Heino Falcke, Patti Valkenburg, Erik Verlinde
* 2012 - Mike Jetten, Ieke Moerdijk, Annemarie Mol, Alexander Tielens
* 2013 - Mikhail Katsnelson, Piek Vossen, Bert Weckhuysen
* 2014 - Dirk Bouwmeester, Corinne Hofman, Mark van Loosdrecht, Theunis Piersma
* 2015 - René Janssen, Birgit Meyer, Aad van der Vaart, Cisca Wijmenga
* 2016 - Wilhelm Huck, Lodi Nauta, Mihai Netea, Bart van Wees 
* 2017 - Eveline Crone, Albert Heck, Michel Orrit, Alexander van Oudenaarden
* 2018 - Anna Akhmanova, Carsten de Dreu, Marileen Dogterom, John van der Oost
* 2019 - Bas van Bavel, Ronald Hanson, Amina Helmi, Yvette van Kooyk
* 2020 - Nynke Dekker, Jan van Hest, Pauline Kleingeld, Sjaak Neefjes
* 2021 - José van Dijck, Marc Koper, Lieven Vandersypen, Maria Yazdanbakhsh
* 2022 - Thea Hilhorst, Klaas Landsman, Corné Pieterse, Ignas Snellen
Bitcoin

**Bitcoin** is in kryptofaluta dy't yn 2009 ta stân kaam troch Satoshi Nakamoto (skûlnamme fan in ûnbekende persoan of groep). It útgongspunt fan de betinkers wie it mooglik meitsjen fan digitale betellings tusken brûkers, sûnder dat dêr in tredde partij by belutsen wurdt. In wichtich ûnderskied tusken Bitcoin en oare faluta is dat Bitcoin net troch in sintrale bank beheard wurdt en dêrom beskerme is tsjin politike ynfloeden. De earste Bitcoin-betelling fûn plak op 12 jannewaris 2009, doe't de Amerikaanske kompjûterwittenskipper Hal Finney 10 Bitcoins krige fan har oprjochter Satoshi Nakamoto. Op dat stuit hie Bitcoin gjin monetêre wearde. It wie pas yn 2010 dat Bitcoin koe wurde kocht foar oare faluta en sûnt doe is de priis fan in Bitcoin flink omheech gien.

## Keppeling om utens
*Offisjeel webstee Bitcoin Nederlân
Gideontsjerke (Sint-Anne)

De **Gideontsjerke** oan de Van Harenstrjitte yn Sint-Anne waard as grifformearde tsjerke boud en is hoed-de-dei de tsjerke fan de PKN-gemeente Sint-Anne.

## Skiednis foarming grifformearde gemeente
Fanwegen de frijsinnigens yn de Herfoarme Tsjerke yn de 19e iuw lieten rûnom minsken harren ôfsnije fan de Tsjerke. Hja sletten harren oan by de troch Hendrik de Cock ynsette ôfskieding, dy't yn Nederlân ta in nije protestanske streaming liede: de kristlike grifformearden. Yn Sint-Anne kaam pas yn 1865 in ôfskieden gemeente fan de grûn. In twadde weach fan minsken dy't fanwegen de frijsinnigens de Herfoarme Tsjerke ferlieten fûn plak oan it ein fan de iuw mei doleânsje. Beide streamings hiene yn Sint-Anne ynearsten in eigen tsjerkegebou. De ôfskieden gemeente (de "A-tsjerke") tsjerkte oan it Eastein en sûnt 1887 tsjerkte de dolearjende gemeente (de "B-tsjerke") oan de Stedhâlderswei (doedestiids it Noardein).

De beide grifformearde tsjerkerieden kamen wol ta inoar, mar foar de dûmny's lei de konkurrinsje op 'e loer en in goede gearwurking woe mar net fan de grûn komme. Dat levere de beide gemeenten fan de klassis Hallum in skrobbearring op, dy't de hâlding fan de net goed gearwurkjende gemeenten as in "sûnde foar God" omskreau.. 

Undertusken hiene de grifformearden fan de Bildtdiken, dy't foar in part ûnder Sint-Anne foelen, de kâns waar nommen om by de klassis yn Hallum te pleitsjen foar in eigen gemeente. Troch de muoisume ferhâldings hie Sint-Anne it by de klassis fan Hallum bedoarn en de Bildtdyksters krigen dan ek tsjin it sin fan Sint-Anne yn 1918 tastimming om in eigen gemeente te stiftsjen. 

Pas doe't de A-tsjerke troch it ferstjerren fan de dûmny sûnder predikant kaam te sitten, moasten de ôfskiedenen wol wetter by de wyn dwaan. It útslútsel lykwols fan ûnôfhinklike saakkundigen dat de B-tsjerke de bêste fan de twa lokaasjes wie, soarge by de A-gemeente foar nije argewaasje. Lang om let waard der keazen foar in folslein nije tsjerke op in oare lokaasje, wêrby't de koster en de ynrjochting fan de A-tsjerke meinommen waard nei de nije tsjerke. Likernôch tagelyk mei de nijbou yn Sint-Anne fûn yn it buorskip Nij Altena ek de bou fan in nije grutte tsjerke plak, de Tsjerke tusken de Diken.

Tsjintwurdich is de grifformearde tsjerke fan Sint-Anne de tsjerke fan de protestanske gemeente fan Sint-Anne.

## Beskriuwing
De Gideontsjerke is in krúsfoarmige tsjerke mei in útboud portaal op it suden. Op it snijpunt fan de twa beuken stiet in lytse dakruter. De finsters hawwe noch de oarspronklike glês-yn-lead-ramen. De ynrjochting bleau yn de rin fan de tiid foar it grutste part bewarre.

## Oargel
It Ljouwerter oargelbedriuw Bakker & Timmenga boude yn 1906 in oargel foar de A-tsjerke. Dat ynstrumint waard yn 1926 troch itselde oargelbedriuw nei de nijbou oan de Van Harenstrjitte.
Jo komt de gloarje

**Jo komt de gloarje** is in kristlik liet op 'e wize fan *"See, the Conqu'ring hero comes"* út Händels oratoarium *"Judas Maccabaeus"*. De tekst is in oersetting fan it Frânsktalige liet **À toi la gloire**. It liet wurdt gauris songen mei de Peaske en by houliken en begraffenissen. Der bestiet ek in Nederlânske oersetting mei de namme *"U zij de glorie"*.

## Tekst
De Haven (Harns)

**De Haven** oan de Noarderkade is de tsjerke fan de kristlik grifformearde-frijmakke gemeente yn Harns.  

## Skiednis
De tsjerke waard yn 1926 foar de grifformearde gemeente fan Harns. Yn 1944 ûntstie der in skuorring yn de hechte grifformearde mienskip troch in skeel oer de doop tusken de synoade en in groep ûnder lieding fan de teolooch Klaas Schilder. Dat hie ek gefolgen foar de Harnzer gemeente. It tsjerkegebou waard tawiisd oan de folgelingen fan Klaas Schilder, de saneamde frijmakken. De groep dy't trou bleau oan de synoade, de saneamde synoadalen, rekken harren tsjerke kwyt en bouden letter oan de Mullumerleane harren eigen tsjerke. 

Op 23 desimber 2004 baarnde de tsjerke oant de grûn ta ôf. De byldbepalende tsjerke waard yn de oarspronklike steat opboud, mar de ynrjochting fûn yn moderne styl plak. De troffen frijmakke gemeente krige yn dy tiid in soad help fan oare tsjerken oanbean. Se mocht foar de tsjinsten gebrûk meitsje fan de synoadaal-grifformearde tsjerke oan de Mullumerleane en de katolike Michaelparochy joech sels jild foar de weropbou. Op sneon 16 desimber 2006 koe de tsjerke wer op 'e nij yn gebrûk nommen wurde. 

Sûnt de weropbou draacht it tsjerkegebou de namme "De Haven".

Yn 2008 fûn ek de kristlik-grifformearde gemeente fan Harns ûnderdak yn De Haven nei't de gemeente op snein 23 novimber fan dat jier foar it lêst in tsjinst yn de Ichtustsjerke fierd hie. Yn 2010 ferhûze de klok út de toer fan de Ichtustsjerke nei de stielen klokkestoel, dy't foar De Haven stiet. 
## Oargel

Mei de brân gyng ek it monumintale oargel fan L. van Dam & Soannen út 1864 ferlern, dat oarspronklik boud wie foar de Eastertsjerke yn Ljouwert en yn ferbân mei de ôfbraak fan dy tsjerke letter oernommen wurde koe troch de frijmakke gemeente.

It tsjintwurdige oargel waard op 31 maart 2007 yn gebrûk nommen en waard yn 1953 troch de firma Reil út Heerde boud foar de Barnabastsjerke yn Apeldoarn. By de bou makke Reil gebrûk fan ûnderdielen fan in yn 1794 troch Johannes Stephanus Strumphler boud ynstrumint. Yn 1963 en 1982 fûnen der troch Reil feroarings oan it oargel plak. Doe't de Barnabastsjerke in oar oargel oernaam fan de sletten Paulustsjerke yn Den Haach, kocht Van Vulpen it ynstrumint oan, dy't it ynstrumint yn in wizige foarm wer opboude yn de frijmakke tsjerke fan Harns.
Carolus Mulerius

**Carolus Mulerius** (Harns, 21 febrewaris 1601 – Grins, 13 augustus 1638) wie in Frysk hispanist en grammatikus. Mulerius hearde ta de famylje Des Muliers dy't oarspronklin fan Risel kaam.

Hy wie in soan fan Christina Maria Six (1566-1645) en Nicolaus Mulerius (1564-1630), dy't foaral bekend waard as astronoom, mar op dat stuit dokter yn Harns wie. De húshâlding ferfear yn 1603 nei Grins, yn 1608 nei Ljouwert en werom nei Grins yn 1614, dêr't syn heit heechlearaar Medisinen en Gryksk waard oan de universiteit. Syn âldere broer Petrus Mulerius (1599-1647) waard heechlearaar natuerkunde en botany oan deselde universiteit.

Carolus studearre oan de Universiteit fan Grins (161), oan de Universiteit fan Frjentsjer (1618) en folge fierder kolleezjes oan oare Nederlânske en bûtenlânske universiteiten. Hy skreau *Linguae Hispanicae Compendiosa Institutio* (1630), *Linguae Italicae Compendiosa Institutio* (1631), *Linguae Gallicae Compendiosa Institutio* (1634) en *Een korte ende seer dienstighe onderwijsinge Vande Spaensche Tale*. It lêste wurk ferskynde postúm yn 1648 en wie de earste grammatika fan it Spaansk dy't yn it Nederlânsk skreaun waard.

Hy stoar oan 'oedeem' yn de âldens fan 37 jier. Hy waard beïerdige yn de Broeretsjerke in Grins dy't doedestiids de tsjerke fan de universiteit wie. De grêfstien wurdt no bewarre yn de kelders fan de Universiteit fan Grins.
Grifformearde tsjerke (Harns)

De **Grifformearde tsjerke** is in tsjerkegebou oan de Mullumerleane yn Harns. Sûnt 2018 is it ien fan de trije tsjerken fan de Protestanske gemeente Harns-Mullum. 

## Skiednis
De tsjerke waard yn 1953 troch de arsjitekt H. Eldering fan Ljouwert foar de grifformearden boud, nei't dy as gefolch fan de skuorring yn 1944 harren tsjerke oan de Noarderkade kwyt rekken oan it yn dy tiid nije tsjerkegenoatskip fan de frijmakke grifformearden.

Oan it begjin fan 2007 waard it ynterieur fan de tsjerke mei help fan frijwilligers renovearre en modernisearre. Sa waard û.o. it liturgysk sintrum fernijd en fan nij meubilêr foarsjoen. Ek waard it hiele gebou fan binnen farve en de flier mei laminaat belein. Boppe it liturgysk sintrum krige in leger plafond in stjerrehimel.   

Op 1 jannewaris 2018 fusearren de grifformearden mei de herfoarme gemeenten fan Harns en Mullum.

## Oargel
It oargel waard yn 1951 boud troch de firma Pels  & van Leeuwen (De Bosk). 

## Oare tsjerken fan de PKN Harns-Mullum
* Grutte tsjerke, Harns
* Nikolaastsjerke, Mullum
## Keppeling om utens
* Disposysje oargel
Ynternasjonale Lofthaven Lubumbashi

**Ynternasjonale Lofthaven Lubumbashi** (IATA: **FBM**; ICAO: **FZQA**) is in lofthaven yn Lubumbashi, de twadde grutste stêd fan de Demokratyske Republyk Kongo.

## Skiednis
De lofthaven ûntstie yn koloniale tiden ûnder de namme *Lofthaven Elisabethville* of *Lofthaven Luano*. Under de Kongokrisis hie de lofthaven in tige wichtige funksje.

## Ungelokken en ynsidinten
*Yn desimber 2001 waard in Douglas C-53-DO fan Air Katanga mei registraasje ZS-OJD ôfskreaun nei in mislearre lâning op Ynternasjonale Lofthaven Lubumbashi.
*Op 15 septimber 1961 liet in Fouga CM.170 Magister fan de Katangeeske loftmacht twa bommen falle op it fleanfjild. Ien fan de twa foel lyk op in DC-4-1009 fan Air Katana mei registraasje OO-ADN. Der foelen gjin deaden, mar de fleanmasine waard ôfskreaun.
Jan de Boer (natuerkundige)

**Jan de Boer** (Doanjewerstâl, 29 juny 1967) is in Nederlânsk teoretysk natuerkundige, fan Frysk komôf, dy't spesjalisearre is yn de snaarteory. Nei in dûbel masterdiploma wiskunde en natuerkunde aan de Ryksuniversiteit Grins helle te hawwen, promovearre De Boer oan de Universiteit Utert mei it proefskrift *Extended conformal symmetry in non-critical string theory*. Sûnt 2000 is er heechlearaar teoretyske natuerkunde oan de Universiteit fan Amsterdam.

## Ferskaat
Fan 1946 oant 1981 wie in net besibbe Jan de Boer (1911-2010) heechlearaar teoretyske natuerkunde oan deselfde ôfdieling fan de Universiteit fan Amsterdam. Hy wie spesjalisearre yn de termodynamika.

## Awards en fellowships
* 1984, earste plak en gouden medalje, 15e International Physics Olympiad
* 1984, sulveren medalje, 28e International Mathematics Olympiad
* 1995-1996, James Simons Fellowship, Stony Brook University
* 1996-1998, Miller Fellowship, Berkeley

## Keppeling om utens
* Wiidweidige CV Jan de Boer by de UfA
Kevin Schon

**Kevin Schon** (San Diego County, 7 febrewaris 1958) is in Amerikaansk stimakteur. Hy hat wurk dien foar fideospultjses, films en tillefyzje. Hy hat ûnder oaren wurk dien dat Nathan Lane earder dien hie, om't er dy stimme goed dwaan koe. Sa die er yn it twadde seizoen fan de searje Timon & Pumbaa de stimme fan Timon. Hy hat Timon ek yn oare projekten spile, en hat ek ferskate oare stimmen dien foar Disney.

## Keppelings om utens
* Kevin Schon yn de IMDb
Bordenatsjerke (Froubuorren)

De **Bordenatsjerke**  is de tsjerke fan de herfoarme gemeente yn Froubuorren. De gemeente is oansletten by de Protestanske Tsjerke yn Nederlân. 

## Skiednis

De earste tsjerke fan Froubuorren wie in ienfâldich houten gebouke mei in reiten tek út 1511. De hjoeddeiske tsjerke is de âldste tsjerke fan it Bilt en ferfong mei finansjele help fan de Steaten yn 1670 in oan Us Leaffrou wijde tsjerke út de jierren 1526-1532, dy't mei help fan keizer Karel V boud wie. Op 23 april 1671 fûn der foar it earst in tsjinst plak. 

Foar de herfoarme gemeente wie de twadde helte fan de 19e iuw in drege tiid. Lykas yn oare Biltdoarpen wie de striid tusken frijsinnich en rjochtsinnich ek yn Froubuorren fûl. Jild foar it traktemint fan in dûmny wie der net om't de lânhearen sûnt 1863 net mear ferplichte wiene harren bydrage te jaan. En doe't de dûmny yn 1870 in berop yn Britsum oannaam bleau Froubuorren sels oant 1905 sûnder eigen dûmny.

De Bordenatsjerke waard yn de jierren 2014-2015 restaurearre. It dak, it muorrewurk en it ynterieur waard ûnder hannen nommen. Ek krige de tsjerke nije ferwaarming.
## Ynrjochting
Ut de boutiid fan de tsjintwurdige tsjerke stamme de preekstoel mei it klankboerd en it doopstek. Ek oarspronklik binne de grytmansbank mei wapens fan Willem van Haren en Elisabeth Hemmema, de iken lambrisearring en de koperen kroanluchters. In troch de steaten skonken brânskildere raam mei it wapen fan Fryslân gyng yn de rin fan de tiid ferlern.

Ut de foargonger fan de tsjerke stamt noch in rouboerd mei de tekst *Jhr. Boudewijn van Loo, obiit (ferstoarn) 23 jan. Ao 1640*. De klok mei in diameter fan 125 sintimeter waard yn 1602 getten troch G. Gregori. It oerwurk is mechanysk en yn 1862 ynbrocht.

## Oargel
In grutte feroaring yn in ynterieur fûn plak doe't der yn 1844 foar it earst in oargel yn de tsjerke kaam te stean. It ynstrumint op de westlike galerij waard boud troch Luitjen Jacob van Dam. Yn 1943 feroare de firma Valckx & van Kouteren de disposysje fan it oargel en waard in pneumatysk frij pedaal tafoege. Mei de lêste restauraasje fan de tsjerke yn 2014-2015 is it oargelfront yn ljochte kleuren farve. 
## Keppeling om utens
* Ofbylden fan de Bordenatsjerke op de side ''Kerkfotografie''
* Disposysje oargel op de side ''Orgelsite''
Esther Rots

**Esther Rots** (Groenlo, 23 maaie 1972) is in Nederlânsk filmprodusint. Se studearre oan de keunstakademy yn Arnhim en de Filmakademy fan Amsterdam.

Rots har spylfilmdebút *[[Kan door huid heen]]* wûn by it Nederlânsk Film Festival 2009 in *[[Gouden Keal (priis)|Gouden Kalf]]* foar bêste spylfilm in, de sjuerypriis foar bêste montaazje en bêste frouljus haadrol (troch Rifka Lodeizen). Ek har oare koarte films draaiden op grutte festivals en wûnnen prizen.

## Filmografy
* *Speel met me* (2002, selektearre foar Cannes)
* *Ik Ontspruit* (2003, selektearre foar Cannes)
* *Dialoogoefening* (2005, Gouden Keal en NPS Priis)
* *Kan door huid heen* (2009, Gouden Keal)
Dit is 't wat ús bynt

**Dit is 't wat ús bynt** is in kristlike manljussjongferiening mei in reformatoryske grûnslach. It koar waard oprjochte yn Broeksterwâld op 14 july 1993. It koar sjongt benammen fjouwstimmich repertoire besteande út psalmen en geastlike lieten.

## Publikaasjes
In kar:
* *Maar Hijzelf verandert niet* (CD septimber 1997)
* *Zing van Zijn trouw* (juny 2000)
* DVD Unyk Frysk koaren dokumint (2005)
* *Alle roem is uitgesloten* (CD, 2015)

## Keppeling om utens
* Webstee Dit is't wat ús bynt
Dharius

**Dharius** (Monterrey, Nuevo León, 24 septimber 1984), berne as **Alan Alejandro Maldonado Tamez**) is in rapper út Meksiko. Neamd as **DHA** en **El Tirano**.

## Diskografy

### Soloist
* 2014: *[[Directo Hasta Arriba]]* (RCA Records)
* 2018: *[[Mala Fama, Buena Vidha]]* (Sony Music)

### Mei Cartel de Santa
* 2002: *Cartel de Santa* (Sony BMG)
* 2004: *[[Vol. II]]* (Sony BMG)
* 2006: *[[Volumen Prohibido]]* (Sony BMG)
* 2008: *[[Vol. IV]]* (Sony BMG)
* 2010: *[[Sincopa]]* (Sony BMG)
Chief Keef

**Chief Keef** (Chicago, Illinois, 15 augustus 1995), berne as **Keith Farrelle Cozart**) is in rapper út de Feriene Steaten. Hy wurket ek ûnder de nammen **Sosa**, **Chief Sosa**, **Father of New Generation** en **Almighty Sosa**.

## Diskografy

### Albums
* The Glory Road (2011)
* Bang (2011)
* Back From The Dead (2012)
* For Greater Glory Vol.1 (2012)
* For Greater Glory 2.5 (2012)
* Finally Rich (2012)
* For Greater Glory 3 (2013)
* Almighty So (2013)
* Bang Pt.2 (2013)
* Back From The Dead 2 (2014)
* Nobody (2014)
* Big Gucci Sosa (2014)
* Bang 3 Pt.1 (2015)
* Bang 3 Pt.2 (2015)
* The Leek Vol.1 (2015)
* The Leek Vol.2 (2015)
* The Leek Vol.3 (2015)
* Finally Rollin 2 (2015)
* Sorry 4 The Weight (2015)
* Almighty DP (2015)
* Almighty DP 2 (2015)
* Nobody 2 (2015)
* Two Zero One Seven (2017)
* The W (2017)
* Thot Breaker (2017)
* Dedication (2017)
* The Leek Vol.5 (2018)
Fermin IV

**Fermín IV** of ek **Fermín IV Caballero Elizondo** (Monterrey, Nuevo León, desimber 1974) is in Meksikaansk MC eardere lid fan 'e rap groep Control Machete.

## Diskografy

### Albums
* Mucho Barato (1996)
* Artilleria Pesada presenta... (1999)
* Boomerang (2002)
* Solo Para Fanaticos (2002)
* Uno, Dos:Bandera (2003)
* Odio/Amor (2017)

## Fideografy

* 1996 – Comprendes Mendes
* 1996 - Humanos Mexicanos
* 1996 - Asi Son Mis Dias
* 1999 – Si Señor 
* 2000 – De Amores Perros
* 2003 – Andamos Armados
* 2004 - 004
* 2014 - No Podria Estar Mejor 
* 2017 – Facil
* 2018 – Yo Te Espero Afuera
* 2018 - Laberinto
Pato Machete

**Pato Machete**(Monterrey, Nuevo León, 6 oktober 1975), berne as **Patricio Chapa Elizalde**) is in rapper en MC Meksikaansk eardere lid fan 'e rapgroep Control Machete.

## Diskografy
### Mei Control Machete
* Mucho Barato (1996)
* Artilleria Pesada presenta... (1999)
* Solo Para Fanaticos (2002)
* Uno, Dos:Bandera (2003)

### Solist
* Contrabanda (2008)
* 33 (2012)
* Rifa! (2016)
Minnistetsjerke (Harns)

De **Mennistetsjerke** oan de Sâltsleat is it tsjerkegebou fan de mennisten yn Harns. 

## Skiednis
De Harnzer mennisten tsjerkje tsjintwurdich yn in wenhûseftich gebou op de hoeke fan de Sâltsleat en Karremanstrjitte, mar oant healwei de jierren 1990 hiene de mennisten noch in monumintale neoklassisistyske tsjerke oan de Sâltsleat. It ûnderhâld fan dy út 1853 datearjende troch de arsjitekt J. Posthuma boude tsjerke waard lykwols te djoer foar de mennisten en sadwaande folge de ôfbraak yn 1996. De hûzen der neist, dy't ek yn it besit fan de tsjerklike gemeente wiene, binne doe restaurearre en ferboud ta de nije tsjerke.

## Alde oargel
It histoaryske oargel fan de âlde tsjerke bleau bewarre en waard yn 1996 demontearre en opslein. It ynstrumint waard yn 1811 troch Albertus van Gruisen boud en letter útwreide mei û.o. in frij pedaal troch Petrus van Oeckelen. It oargel mei twa manualen en sechtjin registers ferdield oer it haadwurk en ûnderposityf soe ynearsten yn de Grifformearde tsjerke fan Vollenhove opboud wurde, mar dat slagge net. Lang om let kaam it oargel yn de Oude Kerk fan Soest telâne, dêr't it op 12 jannewaris yn gebrûk nommen waard. Foar de nije lokaasje moast it oargel wat oanpast wurde. Ek krige it swarte oargelfront in essen kleur.
## Nije oargel
It tsjintwurdige oargel fan de Harnzer mennistetsjerke waard yn 1917 boud troch de Deenske oargelbouwer A.C Zachariasen & Soannen út Århus. Oarspronklik stie it yn de tsjerke fan Nordby by Esbjerg. De bou waard dêr doedestiids mooglik makke troch in Deen, dy't it ynstrumint ta neitins fan syn ferstoarne frou oan de tsjerke fan Nordby joech. Yn 1984 krige de tsjerke dêr in grutter oargel. It ienmanualige ynstrumint mei seis stimmen waard ein jierren 1980 troch in fekânsjegonger nei Nederlân nommen en tsjintwurdich stiet it op in diel fan de âlde galerij yn de nije mennistetsjerke fan Harns.


INT. OVERZICHT NAAR HET NOORDEN - Harlingen - 20308788 - RCE.jpg|Ynterieur (1996)
INT. OVERZICHT NAAR HET WESTEN - Harlingen - 20308787 - RCE.jpg|Ynterieur (1996)


## Keppeling om utens
* Disposysje oargel
Nikolaastsjerke (Mullum)

De **Nikolaastsjerke** oan de Tsjerkstrjitte is de 13e iuwske tsjerke fan Mullum. De Protestanske gemeente Harns-Mullum is eigner fan it gebou.

## Gemeente
Oant 1967 bleau de herfoarme gemeente fan Mullum in selsstannige gemeente. Sûnt foarme de gemeente mei Harns ien gemeente. Yn 2018 fusearren de herfoarmen en grifformearden fan Harns en Mullum ta de Protestanske gemeente Harns-Mullum. 

## Skiednis gebou
Oarspronklik waard de op in terp lizzende tsjerke wijd oan Nikolaas fan Myra. Dy terp waard neffens boaiumfynsten al sûnt de 1e-3e iuw bewenne. Ek binne der resten fûn fan in houten tsjerkje. De hjoeddeiske sealtsjerke mei in fiifsidich koer stamt út likernôch 1200 en ferfong mooglik in foargonger fan dowestien, al is dat lêste net mei wissichheid te sizzen. Yn de rin fan de tiid waard de fan oarsprong romaansk tsjerke ferskillende kearen ferboud. 

Op in 17e iuwsk doarpssicht fan Mullum fan de skilder Abraham van Beerstraten is in goatyske krústsjerke te sjen mei in toer dy't ôfsletten wurdt fan in lantearne. Healwei de 15e iuw waard de tsjerke gotisearre en ek oan it ein fan de 19e en it begjin fan de 20e iuw fûnen der wichtige feroarings oan it gebou plak. Yn 1810 waard de lantearne fan de toer ôfbrutsen en ferfongen troch in spits. Ek waard de toer yn dy tiid ommitsele. Oan de noardlike kant fan de yn de 19e iuw wyt pleistere tsjerke waard yn 1912 in konsistoarje oanboud.

## Ynrjochting

It ynterieur fan de tsjerke wurdt oerkape mei in houten tonferwulft. Yn it koer stiet in ienfâldige preekstoel mei doophek. De banken binne 19e iuwsk. Oer de flier lizze in tal sarken, û.o. fan de famylje Hannema.  

Yn de toer fan de tsjerke hingje twa âlde klokken. Ien klok mei in diameter fan 81 sintimeter stamt út 1464 en waard troch Reinerus getten. Unbekend is de jitter fan de twadde klok, dy't nei alle gedachten ek yn de 15e iuw getten waard. Ek it oerwurk fan de tsjerke is tige âld. 

Tsjin de toer stiet in geve âlde sark mei in ôfbyld fan in houtseachmûne.
## Oargel
It hjoeddeiske oargel waard yn 1811 troch Lambertus fan Dam boud. It ferfong doe in âlder oargel út de 18e iuw. Yn de jierren 1980 waard it ynstrumint foar it lêst troch Bakker & Timmenga restaurearre. Bysûnder is de klok yn it oargelfront.
## Keppeling om utens
* Disposysje en ôfbylden oargel
## Oare tsjerken fan de PKN gemeente Harns-Mullum
* Grutte tsjerke
* Grifformearde tsjerke
Ursulatsjerke (Wjelsryp)

De **Ursulatsjerke** is in tsjerkegebou fan de herfoarme gemeente Wjelsryp-Baaium. De gemeente is oansletten by de Protestanske Tsjerke yn Nederlân. Al fjouwer iuwen lang foarmje Wjelsryp en Baaium ien tsjerklike gemeente.
## Skiednis
De tsjerke datearret oarspronklik út de tiid om 1200 hinne en soe boud wêze nei't der op it plak in wûnder mei in hosty bard wie. Yn de roomske tiid wie de tsjerke wijd oan de hillige Ursula. Yn de 18e en 19e iuw is der sa'n soad ferboud oan de tsjerke, dat der fan de âlde midsiuwske tsjerke net soan bewarre bleaun is. Fan it âlde muorrewurk binne allinnich yn de noardwestlike hoeke noch kleastermoppen sichtber.

De toer waard yn 1836 ferfongen troch it houten dakruterke. Tagelyk ferdwûn it midsiuwske muorrewurk achter in nije ommitseling fan it tsjerkskip.
## Ynrjochting

Inwendig naar het oosten - Welsrijp - 20253104 - RCE.jpg|Ynterieur mei preekstoel
Inwendig naar het westen - Welsrijp - 20253105 - RCE.jpg|Ynterieur mei oargel


It hjoeddeiske tonferwulft stamt út de tiid nei't de tsjerke yn brân stutsen waard troch de Swarte Heap (1515). It meubilêr datearret benammen út de 18e iuw, doe't de hiele ynrjochting fan de tsjerke fernijd waard. De preekstoel mei it doophek, de banken en de tekstbuorden mei fykwurk fan Johannes Hardenberg datearje allegear út 1759. De kleuren fan it meubilêr binne yn 1996 oanbrocht. Yn itselde jier binne doe ek stuollen delset en nije kroanluchters ophongen.

Nei de sloop fan de toer waard de klok út 1545 yn de nije dakruter ophongen. De yn 1909 omgetten klok waard lykwols yn de Twadde Wrâldkriich foardere en omraand. De hjoeddeiske klok stamt út 1946 en waard troch Van Bergen (Midwolda) getten. It mechanyske oerwurk stamt út 1901 (A. de Looze, Ljouwert).

Yn de foartsjerke steane noch inkelde âlde sarken út de 16e en 17e iuw.
## Oargel
Yn 1874 kocht de gemeente in oargel oan fan Guillon Robustelly, dat yn 1785 boud waard en foar de parochytsjerke fan Vreren (Belgje). It ynstrumint ferhûze yn 1955 nei de renovearre herfoarme tsjerke fan Minnertsgea.

It tsjintwurdige oargel fan de tsjerke is lytser. It waard yn 1955 boud troch de firma B. Pels & Soan út Alkmaar.
## Keppeling om utens
*  Disposysje oargel
Loovje de Hear

***Loovje de Hear*** is de Fryske oersetting fan it Dútske kristlike liet ''"'''Lobe den Herren, den mächtigen König der Ehren'''"'' dat yn 1680 skreaun waard troch Joachim Neander (1650-1680).

## Tekst
Joachim Neander

**Joachim Neander** (Bremen, 1650 – dêre, 31 maaie 1680) wie in Dútsk grifformearde predikant, komponist en tjerkelietdichter. It *[[Neanderdelling|Neanderthal]]* waard nei him ferneamd, dêr't letter de prehistoaryke minsk Neandertaler nei neamd wurde soe.

Hy kaam út de Dútske dûmnysfamylje Neuman. Neffens de doedestiidske moade waard de efternamme fergrykske ta Neander.
 
## Literatuer
* Helmut Ackermann: *Joachim Neander. Sein Leben, seine Lieder, sein Tal*. 3e printinge, Düsseldorf 2005. ISBN 3-89978-029-9
* Gerhard Dünnhaupt:*Joachim Neander (1650–1680)*, yn: *Personalbibliographien zu den Drucken des Barock*, Bd. 4. Stuttgart: Hiersemann 1991, s. 2933-36 ISBN 3-7772-9122-6
Galileërtsjerke

De **Galileërtsjerke** is in earder tsjerkegebou yn Ljouwert yn de Nederlânske provinsje Fryslân.

## Beskriuwing
It kleaster Galilea fan de fransiskanen (minderbruorren) ferhuze yn 1498 nei de Twibaksmerk (efterkant oan de Galileër Tsjerkestrjitte). Monumintale gebouwen wiene it Kapittelhûs (sloopt yn 1849) en de kapel. De kapel waard yn 1580 in herfoarme tsjerke. De Galileërtsjerke waard yn 1940 sloopt.

Dielen fan it ynterieur waarden oerbrocht nei oare tsjerken. De preekstoel bedarre yn de Hobbe fan Baerdt Tsjerke (De Jouwer), it Van Dam-oargel yn de Grote Kerk (Toalen) en in stikmannich grêfsarken lizze yn de Meinardstsjerke (Minnertsgea). It Frysk Museum krige in stikmannich boufragminten.


Tijdens sloop - Leeuwarden - 20132070 - RCE.jpg|Ynterieur ûnder de sloop (1940)
Interieur Zuil met schildering uit v.m. Galileenkerk - Leeuwarden - 20357015 - RCE.jpg|Beskildere pylder(Frysk Museum)
Marijetsjerke (Boer)

De **Marijetsjerke** is in oarspronklik romaansk tsjerkegebou yn Boer. It is ien fan de tsjerken fan de Stifting Alde Fryske Tsjerken. Tsjerklik heart Boer by de Protestanske streekgemeente Ried-Skingen. De Marijetsjerke wurdt fral brûkt foar kulturele eveneminten. Ut en troch wurde der noch tsjerketsjinsten fierd. De âlde pastoarswente westlik fan de tsjerke wurdt ta de âldste wenhûzen fan Fryslân rekkene.

## Skiednis

It ienskippige gebou stamt út de tolfte iuw en waard oarspronklik oan de jongfaam Marije wijd. It skip waard yn de goatyske tiid ferhege en krige yn deselde tiid in nije kap en steunberen oan it koer, dat yn de kearn noch romaansk en healrûn is mar trijesidich eaget. Yn de 19e iuw waard de fan kleastermoppen boude tsjerke bepleistere. Nei alle gedachten stamt de toer ek út de goatyske tiid. It sealtek waard letter ferfongen troch in fjouwersidige spits. De súdlike omlisting fan de tagong út 1664 stamt oarspronklik fan de ôfbrutsen Elgersmastate, dy't eartiids tichteby de tsjerke stie.

De ûntfolking fan it plattelân makke dat de tsjerke yn de jierren 1970 bûten gebrûk rekke en letter oerdroegen waard oan de Stifing Alde Fryske Tsjerken. It tsjerkhôf bleau eigendom fan de protestanske gemeente Ried-Skingen.

Yn maaie 2007 waard nei in wachttiid fan mear as tritich jier útein set mei de restauraasje fan it ryksmonumint. By dy restauraasje waard ûntdutsen dat de bûtenmuorren fan de tsjerke eartiids in reade kleur hiene en besletten waard om dy op 'e nij oan te bringen.

## Ynterieur

It tonferwulft fan de tsjerke stamt út de tiid doe't de reformaasje him oantsjinne. De preekstoel stie foar 1914 oan de noardlike muorre en ferhûze by in modernisearing yn dat jier nei it koer. Yn 1750 waard preekstoel skonken troch Ignatius thou Kingma, hear fan Sweins. It wapenskyld fan Kingma oan de kûp waard yn de Frânske tiid fernield. De banken waarden yn twa rigen opsteld mei it sicht nei de preekstoel. Tsjintwurdich binne de banken ferfongen troch stuollen.

It oarspronklike patrosinium fan de tsjerke wurdt betocht troch in âld byld fan Marije, dat yn 2004 troch in ynwenner skonken waard.
 
Yn de toer hinget in klok mei in diameter fan 79 sintmeter fan Willem Wegewaert de Aldere (Dimter) út 1561.

## Oargel
De tsjerke hat nea in piipoargel kind, mar besit sûnt 1908 in grut harmoanium fan Rodolphe & Debain út Parys. Fan de histoarje fan it bysûndere ynstrumint is net in soad bekend. It harmoanium waard oan it ein fan de 19e iuw oankocht troch in hanneler, dy't it ferkocht oan de mennistegemeente fan Balk. Om't de mennisten in nij oargel fan Bakker & Timmenga kochten, koe de herfoarme gemeente fan Boer it oargel fan Bakker & Timmenga keapje. Nei't de tsjerke yn 1975 foar de earetsjinst sletten waard, rekke ek it harmoanium yn it neigean. Op it stuit is it oargel út de tsjerke ferwidere en wachtet it op in restauraasje.

## Keppeling om utens
* Disposysje oargel op Harmoniumnet
Guillaume Robustelly

**Guillaume Robustelly** (Herzogenrath, tusken 1718 en 1725 - Luik, 1793) wie in oargelbouwer dy't yn Luik wurke. Hy wie learling en opfolger fan Jean-Baptiste le Picard en yn syn tiid ien fan de wichtichste ferttsjintwurdigers fan de Luikse Skoalle. Hy wie, nettsjinsteande syn namme dy't Italjaansk oandocht, fan oarsprong Dútkstalich.

De oargels wurde ta de klassike perioade rekkene mar net, lykas in protte Van Peteghem-oargels, ta de rokoko. Syn oargels wiene en binne foaral te finen yn it suden fan Nederlân en yn België. De Meinardstsjerke yn Minnertsgea hat in oargel fan syn hân.
Oldhuistrastate (Mitselwier)

**Oldhuistrastate**, ek wol **Aldhuistra** neamd, stie oan de eastrâne fan de terp fan Mitselwier. Oer it ûntstean fan de oarpronlike stins is neat bekend.  
## Skiednis

De wichtichste stins yn Mitselwier wie Roptastate. Dêrneist wiene ek Wibaldastate en Jaersma âlde haadelingehuzen. Alletrije waarden yn 1422 al neamd. Fierder wiene der noch twa staten dy't fanwegen harren namme, grêften of (16de-uwske) bewenning opfalle: Oldhuistera en Fridshuistera. Beide waarden ek al yn 1511 neamd. Oldhuistra soe ôfgeand op de namme in stins west hawwe kinnen. It wie yn 1511 en ek nei 1640 in ferpachte pleats; yn de 16e iuw waard er in skoft troch aadlike eigeners bewenne.

Yn it Register van den Aanbreng fan 1511 wurdt Aeltije Auld Hustma fermeld dy't 80 pûnsmiet pachte fan Onna Aesgama, hokfoar lân de preesters in rinte út ûntfongen. Yn 1580 wurdt dy rinte fannijs fermeld: "Uut Oldehustra sate'.
Yn 1543 wie Gerrit van Wijtsma eigener en yn 1640 wurdt de sate troch de eigener Pijbe van Wijtsma sels bewenne. De Wijtsma's wiene katolyk bleaun en komme dêrom net yn it stimkohier foar. Sy wiene besibbe oan de Unia's. Carel fan Unia wie boaske oan Allegonda Roelantsdr. fan Achelen, dat it soe kinne dat de yn 1590 te Mitselwier neamde Roeland fan Achelen, boaske oan Womck fan Mockema, op Oldhuistra wenne hat. Ek Eelcke fan Mockema, dy't yn 1578 yn it *Register van de Personele Impositie* te Mitselwier neamd wurdt, sil dêr wenne hawwe.
Yn 1698 ferhierden de bern fan Hobbo Esaias fan Aylva it hoarnleger fan Jaersma State en noch trije oare sates ûnder Mitselwier, ûnder oaren Oldhuistra sate.
Yn 1728 wie dit besit - noch fergrutte mei Helbada sate - eigendom fan jonker Julius Jelte fan Unia. 

Op it stateterrein stiet no in monumintale kop-hals-romppleats.  
 
## Bewenners
* 1511 Aeltije Auld Hustma (bewenster)
* 1543 Gerrit van Wijtsma
* 1578 Eelcke van Mockema (?)
* 1590 Roeland van Achelen en Womck van Mockema (?)
* 1640 Pijbe van Wijtsma
* 1698 bern fan Hobbo Esaias fan Aylva
* 1728 Julius Jelte fan Unia
* 1832 Ulbo van Burmania te Eanjum 
* Famylje Fokkens, jierren 60 en 70 fan de 20e iuw
Durban (Súd-Afrika)

**Durban** (Sûlû: *eThekwini*) is in stêd yn Súd-Afrika. It is de grutste stêd fan de provinsje KwaZoeloe-Natal en de grutste havenstêd fan it lân. Durban werd in 1880 gesticht en hjitte earst *Port Natal*.

Yn 2010 wie Durban ien fan de stêden dêr't it WK fuotbal spile waard.

## Keppeling om utens

* Offisjele webstek fan de stêd Durban Ingelsk
Durban

*Durban (Súd-Afrika), in stêd yn Súd-Afrika
*Durban (Frankryk), in gemeente yn it Frânske departemint Gers