open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Santy (folk)

De **Santy** (Ingelsk: *Santee*) binne in lânseigen Yndiaansk folk fan it Amerikaanske súdeasten. Hja binne bekend út 'e koloniale tiid fan 'e steat Súd-Karolina, en harren ôfstammelingen libje dêre hjoed de dei noch altyd. De Santy moatte net betize wurde mei de Santy-Sû (*Santee Sioux*), mei't deselde namme ek in alternative oantsjutting is foar de Eastlike Dakota, ien fan 'e trije folksdielen fan 'e Sû (*Sioux*), in folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika.

## Skiednis
Hoewol't yn it histoaryske tiidrek de measte Sûaanske folken op 'e Grutte Flakten en yn it oanswettend boskgebiet bewesten de Grutte Marren omswalken, is troch benammen archeologysk ûndersyk oan it ljocht kommen dat se dêr relatyf koart foar it earste kontakt mei de Jeropeänen hinne migrearre wiene, nei gedachten earne yn 'e Jeropeeske Midsiuwen. Harren oarspronklike thúslân wie wierskynlik it súdeasten, dêr't yn 'e koloniale tiid noch lytse, Sûaanske talen sprekkende stammen fan efterbliuwers libben. Ien dêrfan waard foarme troch de Santy, fan wa't rûsd wudrdt dat der fuort foar it earste kontakt mei de Jeropeänen, om 1600 hinne, sa'n 3.000 west hawwe moatte. Harren wengebiet wie konsintrearre om it hjoeddeistige stedsje Santee hinne, by de rivier de Santee lâns (dy't sûnt bedamme is en no fan Lake Marion hjit).

Tsjintwurdich leit der noch altiten in "terp" (de Ingelske term is *mound*) fan opwurpen ierde oan 'e igge fan Lake Marion, net fier fan it plak Summerton ôf. Hoewol't dy neffens archeologen en oare saakkundigen wierskynlik oanlein is troch de Mississippykultuer (1000-1500) of mooglik troch noch eardere prehistoaryske bewenners fan it gebiet, draacht it de namme fan 'e *Santee Indian Mound* ("Santy Yndianeterp"). Mooglik wie it oarspronklik de grêfheuvel fan in opperhaad of sjamaan. Yn elts gefal is de terp yn 1969 opnommen yn it Amerikaanske Nasjonaal Register fan Histoaryske Plakken, en hat er as sadanich in beskerme status.

Tsjin 1750 wiene de Santy yn Súd-Karolina frijwol ferdwûn as in werkenbere stamme, en harren taal waard net mear sprutsen. Likegoed oerlibbe der ûnder de ôfstammelingen fan 'e Santy iuwenlang in beskate kennisse oer wa't en wat hja wiene. Doe't der him yn 'e jierren sechtich en santich fan 'e tweintichste iuw in oplibbing fan 'e Yndiaanske kultuer foardie, begûnen de restanten fan 'e Santy harren te organisearjen. Yn 1972 waard de Santy Yndiaanske Organisaasje (*Santee Indian Organization*) oprjochte, dy't sûnt 1979 iveret foar erkenning troch de Amerikaanske federale oerheid. Hoewol't dat krewearjen noch altiten trochgiet, hat de stamme ûnderwilens op steatsnivo wol súkses boekt, troch yn 2006 erkenning los te weakjen fan 'e steat Súd-Karolina. In oare groep, de Santy Yndiaanske Naasje fan Súd-Karolina (*Santee Indian Nation of South Carolina*), siket ek erkenning, en ûnderskiedt him fan 'e Santy Yndiaanske Organisaasje troch de klam te lizzen op besibskip mei Sû-stammen as de Santee Sû Naasje (*Santee Sioux Nation*) út Nebraska.

## Stamme-organisaasjes
;Stammen mei erkenning op steatsnivo yn 'e Feriene Steaten

;stammen sûnder erkenning yn 'e Feriene Steaten
Ashlynn Brooke

**Ashlynn Brooke**, echte namme: **Ashley Brooke** (Choctaw (Oklahoma), 14 augustus 1985), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel, stripper, pornografysk aktrise, pornoregisseur en *mainstream*-filmaktrise, wa har namme oft ek wol misstavere wurdt as Ashlynn Brooks, en dy't yn it begjin fan har karriêre ek wol gebrûk makke fan 'e artystenamme Gabby. Neffens har offisjele opjefte is se 1.57 m, mei in gewicht fan 48 kg en kupmaat 34C. Neffens eigen sizzen is har seksuële oriïntaasje biseksueel.

## Libben en karriêre
Ashlynn Brooke waard yn 1985 berne yn Choctaw, yn 'e steat Oklahoma. Se wie njoggen jier lang lid fan ferskillende cheerleaderstiims, en slagge yn maaie 2003 foar har middelbere-skoaldiploma. Neitiid wurke hja trije en in heal jier foar in twaddehâns-autoferkeaper ûnder de reek fan Oklahoma City. Om 2005 hinne posearre se foar in neakenblêd dat fêstige wie yn Oklahoma City, en letter wurke se in hoartsje as stripper yn in pleatslike stripklub.

Yn 2006, doe't se 21 jier wie, makke Brooke har debút yn in pornografyske film, wêrnei't se yn febrewaris 2007 in eksklusyf kontrakt ôfsleat mei de foaroansteande filmstudio *[[New Sensations (filmstudio)|New Sensations]]*. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat se yn har karriêre yn 113 pornofilms spile, fral foar *New Sensations* en it susterlabel dêrfan, *[[Digital Sin]]*, mar ek wol foar *[[Zero Tolerance (filmstudio)|Zero Tolerance]]*, *[[ClubJenna]]* en *[[Platinum X Pictures]]*. Dêrmei hat Brooke ferskate prizen wûn, wêrûnder 3 *[[AVN Award]]s* (de *[[Oskar|Oskars]]* fan 'e pornowrâld), wylst se ek nochris 13 nominaasjes foar *AVN Awards* yn 'e wacht sleept hat. Njonken har aktearwurk wie Brooke ek aktyf as regisseur; datoangeande makke se yn 2009 har debút mei *Ashlynn Brooke's Lesbian Fantasies 1*. Yn totaal regisearre se 6 films, mei dêrûnder pornografyske ferzjes fan it mearke *[[Readkapke]]* (*Red Riding Hood XXX*) en fan stripheldinne Wonder Woman (*Wonder Woman XXX: A Hardcore Parody*).

Brooke hat fierders in lyts roltsje fertolkt yn 'e *mainstream*-horrorfilm *Piranha 3D*, út 2009, en de fideoklip fan it nûmer *Too Drunk...* fan 'e rockband Buckcherry. Yn 2010 loek Brooke har út 'e pornoyndustry werom nei't se swier wurden wie. Se ferhuze werom út Los Angeles nei Oklahoma City, dêr't se in hoart letter it libben skonk oan in dochter. Op 27 oktober 2013 troude se mei fotograaf Chad Duerksen. Nettsjinsteande it feit dat se doe al opholden wie mei aktearjen, waard Brooke yn 2011 troch de stjoerder CNBC noch útroppen ta ien fan 'e tolve populêrste pornostjerren fan 'e wrâld.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Ashlynn Brooke
* Biografy en filmografy fan Ashlynn Brooke yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Santy (taal)

It **Santy** (Ingelsk: *Santee*, útspr.: [sæn'ti:]) wie de lânseigen taal fan 'e Santy, in Yndiaansk folk út 'e súdeastlike Amerikaanske steat Súd-Karolina. It moat net betize wurde mei it Santy-Dakota (Ingelsk: *Santee*), in dialekt dat sprutsen wurdt troch de Eastlike Dakota, ien fan 'e trije folksdielen fan 'e Sû (*Sioux*).

It Santy wie in Sûaanske taal fan 'e Eastsûaanske subgroep, en hiel wierskynlik in dialekt fan it Katôba (*Catawba*). It wie altiten in lytse taal, en it stoar út yn 'e achttjinde iuw (of mooglik sels al yn 'e santjinde), ûnder druk fan it Ingelsk.
Santy Yndiaanske Organisaasje

De **Santy Yndiaanske Organisaasje** (Ingelsk: *Santee Indian Organization*) is in Yndiaanske stamme-organisaasje yn 'e Feriene Steaten mei erkenning op steatsnivo yn 'e steat Súd-Karolina. De stamme, dy't oprjochte waard yn 1972, stie foarhinne bekend ûnder de nammen White Oak Yndianemienskip (*White Oak Indian Community*) of White Oak Mienskip (*White Oak Community*) en ek wol as de Santy fan Holly Hill (*Santee of Holly Hill*).
__TOC__
## Ynfrastruktuer
De Santy Yndiaanske Organisaasje hat likernôch 600 leden, mar beskikt net oer in eigen reservaat. It haadkertier is fêstige yn Holly Hill, yn Súd-Karolina. De leden besteane út etnyske Santy (*Santee*), dy't net betize wurde moatte mei Santy-Sû (*Santee Sioux*), mei't deselde namme ek in alternative oantsjutting is foar de Eastlike Dakota, ien fan 'e trije folksdielen fan 'e Sû (*Sioux*).

## Erkenning
Hoewol't de Santy Yndiaanske Organisaasje al op 4 juny 1979 in petysje oanbea oan it Amerikaanske Buro fan Yndiaanske Saken (BIA), wat de gebrûklike earste stap is om federale erkenning oan te freegjen, is dat in tige dreech proses bleken, en rint dy oanfraach noch altiten. Underwilens is de organisaasje yn 2006 as in Yndiaanske stamme (de heechste fan trije mooglike gradaasjes) erkend troch de steat Súd-Karolina.
Mammút

**Mammút** is in Yslânsk muzykband út Reykjavík, oprjochte yn 2003.

## Bandleden
* Katrína Kata Mogensen
* Vilborg Ása Dýradóttir
* Alexandra Baldursdóttir
* Arnar Pétursson
* Andri Bjartur Jakobsson

## Diskografy
### Albums
* 2006 - *Mammút*
* 2008 - *Karkari*
* 2013 - *Komdu til mín svarta systir*
### Singles
* 2008: "Svefnsýkt"
* 2011: "Bakkus"
* 2013: "Salt"
* 2013: "Blóðberg"
* 2014: "Ströndin"

## Keppeling om utens
* Webside fan Mammút
* Facebookside
Teitur Lassen

**Teitur Lassen** (Hoyvík, 4 jannewaris 1977) is in Fêreusk sjonger en muzikant.

## Keppeling om utens
* Webside fan Teitur Lassen
Ólöf Arnalds

**Ólöf Arnalds** (Mosfellsbær, 4 jannewaris 1980) is in Yslânsk sjongster en muzikant.

## Diskografy
### Albums
* *[[Við Og Við]]* (2007)
* *[[Innundir skinni]]* (2010)
* *[[Sudden Elevation]]* (2013)
### EP's
* *[[Ölof Sings]]* (2011)
* *[[The Matador]]* (2013)

## Keppeling om utens
*Ólöf Arnalds
Ilse DeLange

**Ilse DeLange**, artystenamme fan *Ilse Annoeska de Lange* (Almelo, 13 maaie 1977), is in Nederlânsk sjongster. Se wûn yn 1998, 2001, 2004 en 2009 in Edison en har albums hellen achtjin kear platina. As lid fan The Common Linnets helle sy it twadde plak by it Eurofyzje Sjongfestival 2014. Har grutste hits syn Miracle, I’m Not So Tough, So Incredible en The Great Escape. 

## Diskografy
### Studio-albums

#### The Common Linnets

### Live-albums

### Kompilaasje-albums

## Keppeling om utens
*Ilse DeLange
List fan postale ôfkoartings foar Kanadeeske provinsjes en territoaria

Yn Kanada is foar de ûnderskate provinsjes en territoaria in offisjeel systeem fan postale ôfkoartings yn gebrûk, wêrby't alle 10 provinsjes en 3 territoaria in eigen twaletterige koade tawiisd krigen hawwe. Dat systeem hat de ynkonsekwinte oantsjuttings dy't oant yn 'e 1990-er jierren brûkt waarden, ferfongen. De standertkoades wurde benammen brûkt foar post, mar ek wol as tafoeging yn alderhanne teksten om plakken mei gelikense nammen yn ferskillende provinsjes faninoar te ûnderskieden. It grutte foardiel fan dit nije systeem foar de Kanadeeske posterijen is dat it automatisearre sortearring mooglik makke hat. By it gearstallen fan it systeem hat men derfoar soarge dat der gjin oerlaping ûntstie mei de ôfkoartings dy't yn gebrûk binne foar Amerikaanske steaten of foar oare oangrinzgjende gebieten, lykas Grienlân.

De ôfkoartings binne oer it algemien frij dúdlik. Allinne YT foar Yukon is miskien wat riedselich, mar dat stiet foar "Yukon Territoarium", dat yn it ferline de offisjele namme wie. De ôfkoarting NL foar Nijfûnlân en Labrador is ynfierd yn 2002; foartiid waarden twa ferskillende offisjele ôfkoartings brûkt: NF foar Nijfûnlân en LB foar Labrador.

## Sjoch ek
*List fan postale ôfkoartings foar Amerikaanske steaten
* List fan postale ôfkoartings foar Australyske steaten en territoaria
Streymoy

**Streymoy** (Deensk: *Strømø*) is it grutste eilân fan 'e Fêreu-eilannen. It hat 22 492 ynwenners (2011) en in oerflak fan 372 km2. Tórshavn is it grutste plak op Streymoy.

## Plakken op it eilân
Argir, Haldarsvík, Hoyvík, Hósvík, Hvalvík, Hvítanes, Kaldbak, Kirkjubøur, Kollafjørður, Kvívík, Langasandur, Leynar, Norðradalur, Saksun, Signabøur, Skælingur, Stykkið, Streymnes, Syðradalur, Tjørnuvík, Tórshavn, Velbastaður, Vestmanna.

## Galery

Ofbyld:Faroe Islands, Streymoy, Kollafjørður and Signabøur.jpg|Signabøur (rj) en Kollafjørður (midden) oan it fjord mei deselde namme
Ofbyld:Faroe Islands, Streymoy, Kirkjubøur (1).jpg|Kirkjubøur
Ofbyld:Bryggjubakki, Tórshavn (5).jpg|Yn 't sintrum fan Tórshavn
Ofbyld:Saksun, Faroe Islands (5).JPG|Delling by Saksun
Ofbyld:Vestmanna, Faroe Islands (7).JPG|Vestmanna


## Keppeling om utens
* Visit Tórshavn
William Marlow

**William Marlow** (Southwark yn Londen, 1740 – Twickenham, 14 jannewaris 1813) wie in Britsk lânskipsskilder, seeskilder en etser.

## Libben
Marlow waard berne yn Londen. Hy studearre fiif jier by seeskilder Samuel Scott en ek oan de Akademy St. Martin's Lane yn Londen.

Hy waard lid fan de *[[Society of Artists of Great Britain|Incorporated Society of Artists]]* en brocht fan 1762 oant 1764 syn oaljeverven en akwarellen yn by de eksposysjes fan dy klup yn Spring Gardens. Hy fertsjinne syn jild mei it skilderjen fan bûtenpleatsen op it plattelân.

Fan 1765 oan 1768 reizge er nei Frankryk en Itaalje op advys fan de Hartoginne fan Northumberland Elizabeth Percy. Werom yn Ingelân makke er fannijs wurk foar de *Society of Artists* en sette him nei wenjen oan Leicester Square yn Londen – 1771 waard er beneamd ta *Fellow of the Society*.

Yn 1788 ferfear er nei Twickenham en hie er útstallings yn Royal Academy; geregeldwei oant 1796, en foar it lêst yn 1807 mei syn skilderij *Twickenham Ferry by Moonlight*.

## Keppelings om utenss
*William Marlow online (ArtCyclopedia)
*Works by Marlow (Government Art Collection)
*Wurk fan Marlow (Tate Gallery)
*View of the Wilderness at Kew (1763, watercolour – The Metropolitan Museum of Art)
*''Strawberry Hill''
*''A Town and Castle on a River''
Eysturoy

**Eysturoy** (Deensk: *Østerø*) is it op ien nei grutste eilân fan 'e Fêreu-eilannen mei 10.661 ynwenners (2013) en in oerflak fan 286,3 km2. Fuglafjørður is it grutste plak op Eysturoy.

## Plakken op it eilân
Eiði, Elduvík, Fuglafjørður, Funningsfjørður, Funningur, Gjógv, Glyvrar, Gøtugjógv, Hellurnar, Innan Glyvur, Kolbanargjógv, Lambareiði, Lamba, Leirvík, Ljósá, Morskranes, Nes, Norðragøta, Norðskáli, Oyndarfjørður, Oyrarbakki, Oyri, Rituvík, Runavík, Saltangará, Saltnes, Selatrað, Skálafjørður, Skáli, Skipanes, Strendur, Svínáir, Syðrugøta, Søldarfjørður, Toftir, Undir Gøtueiði, Æðuvík.

## Galery

Ofbyld:Fuglafjordur,_Faroe_Islands,_beach.jpg|Fuglafjørður
Ofbyld:Søldarfjørður,_Faroe_Islands.JPG|Søldarfjørður
Ofbyld:Selatrað,_Faroe_Islands.JPG|Selatrað
Ofbyld:Risin_and_Kellingin.JPG|Risin og Kellingin
Ofbyld:Slættaratindur,_Faroe_Islands.JPG|Slættaratindur


## Keppeling om utens
* Bylden fan Eysturoy
Lítla Dímun

**Lítla Dímun** is it lytste, en ûnbewenne, eilân fan 'e Fêreu-eilannen mei in oerflak fan 0,82 km2. 

## Galery

Ofbyld:Litla-dimun-photo.jpg|Lítla Dímun
Ofbyld:Lítla.Dímun.4.jpg|Lítla Dímun


## Keppeling om utens
* Bylden fan Lítla Dímun
Tavo Burat

**Tavo Burat** wie it pseudonym fan **Gustavo Buratti Zanchi** (Stezzano, 22 maaie 1932 - Biella, 8 desimber 2009), in Italjaansk skriuwer en sjoernalist.

Burat, in Waldinzer, waard yn 1964 sekretaris fan in ynternasjonaal bûn dat opkaam foar talen en kulturen dy't mei útstjerren bedrige waarden. Hy krewearre benammen foar it behâld fan it Piëmonteesk en it Franko-Provinsaalsk, .

## Wurk
### Yn it [[Italjaansk]]
* 1957: *Diritto pubblico nel Cantone dei Grigioni*
* 1974: *La situazione giuridica delle minoranze linguistiche in Italia*, dins *I diritti delle minoranze etnico-linguistiche*
* 1976: *In difesa degli altri*, dins U. Bernardi, *Le mille culture, Comunità locali e partecipazione politica*
* 1981: *Decolonizzare le Alpi*, dins *Prospettive dell’arco alpino*
* 1989: *Carlo Antonio Gastaldi. Un operaio biellese brigante dei Borboni*
* 1997: *Federalismo e autonomie. Comunità e bioregioni*
* 2000: *Fra Dolcino e gli Apostolici tra eresia, rivolta e roghi*
* 2002: *L'anarchia cristiana di Fra Dolcino e Margherita* (Ed. Leone & Griffa)
* 2004: *Eretici dimenticati. Dal Medioevo alla modernità* (Ed. DeriveApprodi)
* 2006: *Banditi e ribelli dimenticati. Storie di irriducibili al futuro che viene* (Ed. Lampi di Stampa)

### Yn it [[Piëmonteesk]]
* 1979: *Finagi* (Ca dë studi piemontèis)
* 2005: *Lassomse nen tajé la lenga*, (ALP) 
* 2008: *Poesìe*, (Ca dë studi piemontèis)
Toby Alderweireld

**Tobias Albertine Maurits "Toby" Alderweireld** (Antwerpen, 2 maart 1989) is in Belgysk fuotballer.

## Keppeling om utens
* espnfc.com
Fokker T.II

De **Fokker T-II** wie it earste ûntwerp út de T-rige dy't feitlik boud waard. Der waard in bommesmiter- en torpedobommesmiter ferzje betocht. 1921 waarden trije tastellen troch de Amerikaanske Marine besteld, dy't hja fergeliken mei besibbe Ingelske en Amerikaanske ûntwerpen. Ein 1921 waarden sy yn Veere boud. Generaal Billy Mitchell brocht yn dy suorje in besite oan Europa en besocht ek it Fokkerfabryk om him dêr foarljochtsje te litten oer de nijste ûntjouwings. Ien fan dy syn piloaten teste de T-II en fernaam doe dat de fleanmasine frijwat sleau op de roeren reägearre. Fokker makke doe de sturt in meter koarter en dat holp. De trije tastellen waarden 1922 levere oan de U.S. Navy en waarden oantsjut mei F.T.1, de ôfkoarting fan Fokker Torpedo 1. De tastellen waarden mei fiif oaren test tusken oktober 1922 en maaie 1923. Lykwols kaam de Douglas DT-1 as bêste nei foaren. De F.T.1’s waarden dêrnei noch wol by de tiid brocht en oantsjut as F.T.2. Yn 1926 waarden de tastellen út tsjinst naam. 

## Farianten
;T.II: Fokker's torpedobommesiter by de US Navy oantsjut as **Fokker FT**
;FT-1: De ferzje fan de T.II ôflevere oan de US Navy. 
;FT-2: Oanpaste ferzje fan de US Navy.

## Spesifikaasjes
;Algemien
* Bemanning: 2
* Lingte: 15,56 m
* Spanwiidte: 19,83 m
* Gewicht: 3.314 kg
;Oandriuwing
* 1 Liberty 12A wetterkuolle V-12 motor fan 400 hk mei twa propellers
* Maks. faasje: 167 km/o
;Bewapening
* 1 Masinegewear efter yn de cockpit
* 1 Torpedo
Atlantysk Kanada

**Atlantysk Kanada** is in oantsjutting dêr't de Kanadeeske provinsje Nijfûnlân en Labrador en de trije Kustprovinsjes Nij-Breunswyk, Nij-Skotlân en Prins Edwardeilân ûnder beflapt wurde. Mei-inoar foarmje dy fjouwer gebieten de eastlikste râne fan Kanada, dy't grinzget oan 'e Atlantyske Oseaan. Teffens binne it alle Ingelsktalige gebietsdielen dy't eastlik fan it Frânsktalige Kebek lizze. Kebek sels wurdt net ta dizze regio rekkene, ek al hat dat wol in kustline oan 'e Atlantyske Oseaan. Atlantysk Kanada wurdt mei Kebek en it fierder nei it westen leine Ontario ta de gruttere regio fan Eastlik Kanada rekkene.

De fjouwer provinsjes fan Atlantysk Kanada hiene yn 2011 mei-inoar in befolking fan likernôch 2.330.000 minsken op in mienskiplik oerflak fan krapoan 503.000 km², wat in befolkingstichtens fan 5 minsken de km² opsmyt. De befolking is fierhinne fan Noardjeropeesk komôf, mei hege persintaazjes lju dy't Ingelske, Ierske of Skotske foarâlden hawwe, njonken twa ûnderskate Frânsktalige minderheden, de Akadianen en de Franko-Nijfûnlanners. De lânseigen befolking bestiet út Inûyt (allinnich yn Labrador), *[[Métis]]* en Algonkwynske Yndianen fan in fjouwertal etnisiteiten: Mikmak (*Micmac*) en Malisiit (*Maliseet*) yn 'e Kustprovinsjes; Mikmak op it eilân Nijfûnlân; en Montanjezen (*Montagnais* of *Innu*) en Naskapy (*Naskapi*) yn Labrador.
Kustprovinsjes (Kanada)

De **Kustprovinsjes** (Ingelsk: ***the Maritimes***) of de **Kanadeeske Kustprovinsjes** (***the Canadian Maritimes***) is in oantsjutting dêr't de Kanadeeske provinsjes Nij-Breunswyk, Nij-Skotlân en Prins Edwardeilân ûnder beflapt wurde, dy't oan 'e kust fan 'e Atlantyske Oseaan lizze. Dêrby wurdt gauris sprutsen oer Atlantysk Kanada, wat de Kustprovinsjes mei dêropta Nijfûnlân en Labrador binne. De Kustprovinsjes lizze ynklamme tusken de see yn it easten, it Gaspé-skiereilân fan 'e Kanadeeske provinsje Kebek yn it noardwesten, en de Feriene Steaten (om persiis te wêzen, de steat Maine) yn it súdwesten. Dat de trije provinsjes op ien bulte smiten wurde, komt trochdat it de trije lytste provinsjes fan Kanada binne, dy't fuort byinoar lizze en boppedat ek nochris in mienskiplike kultuer, sosjology, ekonomy, etnysk erfskip, geografy en floara en fauna hawwe.

Nij-Breunswyk, Nij-Skotlân en Prins Edwardeilân hawwe mei-inoar in befolking fan likernôch 1.815.000 minsken op in mienskiplik oerflak fan 132.416 km², wat in befolkingstichtens fan 14 minsken de km² opsmyt. De befolking is fierhinne fan Noardjeropeesk komôf, mei hege persintaazjes lju dy't Ingelske, Ierske of Skotske foarâlden hawwe, njonken in Frânsktalige minderheid, de Akadianen, dy't him troch in eigen skiednis en in ôfwikend dialekt ûnderskiedt fan 'e rest fan 'e Frânsk-Kanadezen. De lânseigen befolking bestiet út Algonkwynske Mikmak- en Malisiit-Yndianen.
Trojany

**Trojany** is in doarp yn Poalen mei 490 ynwenners (2014). It plak leit sa'n 15 km noardeastlik fan Wołomin en 36 km noardeast fan Warsjau.
Thomas James (seefarder)

**Thomas James** (1593 – 1635) wie in Ingelske seefarder en ûntdekkingsreizger dy't besocht hat om de Noardwestlike Trochfeart nei Aazje te finen.

James wie faaks in soan fan in boargemaster fan Bristol yn Ingelân en wie advokaat yn dy stêd. Doe't in tal keaplju út Londen in ekspedysje finansiere mei it doel om as earste de Noardwestlike Trochfeart te finen, organisearre James op eigen manneboet in ekspedysje út Bristol wei.

James ferliet Ingelân yn 1631 mei de *Henrietta Maria* en 22 man. Hy ferkende de Hudsonbaai en moete dêr 29 july kapitein Luke Fox, dy't it kommando oer de Londenske ekspedysje hie. Op 1 septimber wie er de earste Europeaan dy't de Jamesbaai, yn it súdlik part fan de Hudsonbaai, ûntdiek. Dy baai waard letter nei him neamd.

Oktober waard er troch min waar en it iis twongen om op it eilân Charlton yn de Jamesbaai te oerwinterjen. Fan James syn bytsje ûnderfining as seefarder, in tekoart oan iten en klean en oare  foarried hiene James en syn bemanning swier te lijen. Fjouwer manlju stoaren dy winter oan skuorbot. July 1632 gie de reis fierder. Yn de Noardlike Iissee waard de *Henrietta Maria* hast teplettere troch it skowend iis. Hy berikte 65°30' NB en gie doe werom nei Ingelân. Op 22 oktober kaam de slim teheistere *Henrietta Maria* yn Bristol oan.

James skreau in ferslach fan syn reis, *The Strange and Dangerous Voyage of Captaine Thomas James*, dat yn 1633 publisearre waard. James konkludearre dat der nei alle wierskyn gjin Noardwestlike Trochfeart besuden 66° NB wie. It sykjen nei de Noardwestlike Trochfeart waard opjûn en pas yn 1719 fannijs oppakt troch James Knight. Earst 1668 kamen der wer Europeanen yn de Hudsonbaai; de Frânske pelskeapman en ûntdekkingsreizger Médard Chouart des Groseilliers en de Amerikaanske kaptein Zachariah Gillam ferkenden doe dat part fan de wrâld en rjochten de Hudson's Bay Company op.

## Ferskaat
Neffens guon wie *[[The Rime of the Ancient Mariner]]* fan Samuel Taylor Coleridge ynspirearre troch it reisferslach fan kaptein James.

## Keppelings om utens
*Internet Archive .pdf fan ''The Strange and Dangerous Voyage of Captaine Thomas James'', earste edysje
*Google Books scan fan ''The Strange and Dangerous Voyage of Captain Thomas James'', yn ''The Voyages of Captain Luke Foxe and Captain Thomas James''
Labrador (regio)

**Labrador** is de noardlike regio op it fêstelân dy't tegearre mei it eilân Nijfûnlân de Kanadeeske provinsje Nijfûnlân en Labrador foarmet. It is de noardlikste en grutste regio fan Atlantysk Kanada, dat bestiet út Nijfûnlân en Labrador en de Kustprovinsjes. It noardlike diel fan Labrador hat in poalklimaat, wylst der yn it súdlike part fan it gebiet in toendraklimaat hearsket. De regio waard yn 1949 mei Nijfûnlân ûnderdiel fan Kanada; foartiid foarmen de beide gebiet in apart *[[dominion]]* binnen it Britske Ryk. Labrador is ferneamd nei de Portegeeske ûntdekkingsreizger João Fernandes Lavrador († ±1505), dy't yn 'e jierren 1499-1500 mei syn lânsman Pêro de Barcelos de kust fan Labrador yn kaart brocht.

## Geografy
Labrador beslacht it eastlike part fan it Labradorskiereilân, en grinzget yn it súdwesten oan 'e provinsje Kebek, dêr't it oant 1809 diel fan útmakke. De grins mei Kebek waard yn 1927 troch in Britske keninklike kommisje fêststeld, mar is noch altyd net planút erkend troch it provinsjale Kebekaanske regear. Yn it súdeasten wurdt Labrador troch de Strjitte fan Belle Isle skaat fan Nijfûnlân. Oan 'e noardeastkant leit de Labradorsee, in ûnderdiel fan 'e Atlantyske Oseaan. Yn it noardwesten wurdt Labrador begrinzge troch de Hudsonstrjitte en dielt it in hiel koarte grins mei it territoarium Nûnavût op it eilantsje Killiniq.

## Demografy
Hoewol't Labrador mei in oerflak fan 294.330 km² mear as twa kear sa grut is as Nijfûnlân, hat it in ynwennertal fan mar 29.000, oftewol 9% fan 'e totale befolking fan 'e provinsje. De mearderheid fan 'e ynwenners fan Labrador bestiet út lânseigen groepen: Inûyt, Yndianen fan 'e stammen fan 'e Montanjezen (*Montagnais* of *Innu*) en de Naskapy (*Naskapi*), en guon *[[Métis]]*. Foar't yn 'e fjirtiger en fyftiger jierren de natuerlike helpboarnen (dylchstoffen, ensfh.) fan Labrador yn produksje nommen waarden, wiene de blanken der mar hiel minmachtich, en noch altiten binne der net in protte blanken dy't der wenjen bliuwe as harren wurk der dien is. De "lânseigen" blanken wurde *Livyers* neamd, in wurdt dat ôflaat is fan it Ingelske tiidwurd *to live* ("wenje"), en dus min ofte mear "bewenners" betsjut.

## Selsbestjoer
Yn 2000 krigen de Inûyt fan noardlik Labrador in eigen autonoom gebiet binnen de provinsje Nijfûnlân en Labrador, dat fan Nûnatsiavût hjit. De Inûyt fan súdlik Labrador krewearje sûnt 2012 foar autonomy foar harren wengebiet, dat Nûnatûkavût (Nunatuĸavut) komme moat te hjitten. Underwilens wolle de Montanjezen en Naskapy fan hiel Labrador in apart Kanadeesk territoarium foar harrensels meitsje, yn neifolging fan Nûnavût, dat yn 1999 stifte waard foar de Inûyt fan 'e Noardwestlike Territoaria. In keninklike kommisje stelde yn 2002 fêst dat der ek ûnder de blanke befolking fan Labrador in beskate wil bestiet om Labrador fan Nijfûnlân ôf te spjalten, mei't men fynt dat de regio yn 'e provinsje oan it fuottenein leit en dêrom altyd oan it krapperein komt.
Thomas James

* Thomas James (bibletekaris) (om 1573 - 1629), de earste bibletekaris fan de Bodleian Library yn Oxford
* Thomas James (seefarder) (1593 - 1635), Ingelsk seefarder dy't besocht de Noardwestlike Trochfeart nei Aazje te finen
* Thomas Lemuel James (1831-1916), Amerikaansk bankier en sjoernalist dy't as *Postmaster General* tsjinne
* Thomas Garnet Henry James (1923–2009), Britsk egyptolooch
* Thomas Naum James (1925), Amerikaansk kardiolooch
Eastsûaanske talen

De **Eastsûaanske talen** of **Katôbyske talen** (Catawbyske talen) binne in lyts groepke fan Yndiaanske talen út Noard-Amearika, dy't mei de folle gruttere Westsûaanske taalkloft de Sûaanske taalfamylje foarmje.

De Eastsûaanske taalgroep bestiet mar út twa talen, dy't allebeide útstoarn binne, en net nau mei-inoar besibbe binne:
Sûaanske talen

De **Sûaanske talen** of **Sûaansk-Katôbyske talen** foarmje ien fan 'e grutste en wichtichste kloften fan lânseigen Yndiaanske talen fan Noard-Amearika. De measten leden fan dizze taalfamylje binne sitewearre op 'e Grutte Flakten, wylst party eastliker sprutsen wurde (of waarden), en ien yn 'e Rocky Mountains fan Kanada bedarre is.

## Namme
De measte taalkundigen sprekke fan "de Sûaanske talen", dy't se dan opdiele yn 'e Westsûaanske (of Echt Sûaanske) en de Eastsûaanske (of Katôbyske) talen. Party beheine it gebrûk fan 'e namme "Sûaansk" lykwols ta de westlike tûke fan 'e famylje, en neame de hiele famylje "de Sûaansk-Katôbyske talen". Yn beide gefallen wurdt itselde bedoeld; der is gjin taalkundich ûnderskie tusken de termen.

## Opbou
De opbou fan 'e Sûaanske taalfamylje is sa:

## Besibskip mei oare talen
Taalwittenskippers tinke dat it Jûtsy (*Yuchi*), in isolearre taal út it Amerikaanske súdeasten, miskien de neiste sibbe wêze kinne soe fan 'e Sûaanske talen. As men fierder teorisearret komt men by de Makro-Sûaanske talen út. Dat is in hypotetyske taalfamylje dy't behalven Sûaansk-Jûtsy ek de Keddoaanske en de Irokeeske talen omfetsje soe. In noch fierdere sibbe soe dan it Kerresan (*Keresan*) wêze kinne; de hypotetyske famylje dy't de Makro-Sûaanske talen en it Kearesan omfiemet, wurdt de Kearesûaanske taalfamylje neamd.
Westsûaanske talen

De **Westsûaanske talen** of **Echt Sûaanske talen** binne in grutte famylje fan Yndiaanske talen út Noard-Amearika, dy't it grutste part fan 'e Sûaanske taalfamylje foarmje. Se binne besibbe oan 'e lytse Eastsûaanske of Katôbyske taalkloft.

Taalkundige en histoaryske oanwizings lykje op in súdlike oarsprong fan 'e Sûaanske folken te tsjutten. Oer in tiidrek fan mear as tûzen jier soene se fan Noard-Karolina en Firginia nei Ohio ta migrearre wêze, om dêrwei de rivier de Ohio streamôf te folgjen nei de delling fan 'e Mississippy. Sa bedarren se yn it gebiet dat no de Amerikaanske steaten Illinois, Wiskonsin en Minnesota foarmet, en dat sjoen wurdt as de widze fan 'e Westsûaanske folken.

De opbou fan 'e Westsûaanske taalfamylje is sa:
Labrador

## Geografyske oantsjuttings
### Regio's
* Labrador (regio), in diel fan 'e Kanadeeske provinsje Nijfûnlân en Labrador
* Labrador (kiesdristrikt), in kiesdistrikt yn 'e Kanadeeske provinsje Nijfûnlân en Labrador
* Labradorskiereilân, in skiereilân yn Kanada

### Plakken
* Labrador (Queenslân), in plak yn 'e Australyske steat Queenslân
* Labrador (Filipinen), in plak yn 'e Filipinen
* Labrador City, in plak yn 'e Kanadeeske provinsje Nijfûnlân en Labrador

### Oare geografyske oantsjuttings
* Labradorsee, in noardlik diel fan 'e Atlantyske Oseaan

## Minsken
* João Fernandes Lavrador († ±1505), in ûntdekkingsreizger nei wa't de Kanadeeske regio neamd is
* Pedro Gómez Labrador, markys fan Labrador (1755-1852), in diplomaat dy't Spanje fertsjintwurdige op it Kongres fan Wenen, yn 1815

## Bisten
* Labador retriever, in hûneras

## Muzyk
* *[[Labrador Records]]*, in Sweedsk platelabel
* Labrador (band), in Deenske popband

## Oar
* Labradorstream, in kâldwetterstreaming yn 'e Atlantyske Oseaan
* Ch-113 Labrador, in type helikopter dat yn gebrûk is by de Kanadeeske Loftmacht
Nicolas Lombaerts

**Nicolas Robert Christian Lombaerts** (Brugge, 20 maart 1985) is in earder-Belgyske fuotballer dy't it leafst yn'e ferdigening spile. Syn lêste kontrakt tekene er yn maart 2017 foar trije jier by KV Oostende dy't him oernaam fan FK Zenit Sint-Petersburg foar sa'n € 1,5 miljoen. Tusken 2006 en 2016 spile er út en troch yn it Belgysk fuotbalalvetal. 

## Keppeling om utens
* goal.com
Katôba (taal)

It **Katôba** (Ingelsk: *Catawba*, útspr.: [kǝ'tɔ:bɑ]), inkeld ek wol **Kataba** (Ingelsk: *Cataba*, útspr.: [kǝ'ta:bɑ]) is de lânseigen taal fan 'e Katôba, in Yndiaansk folk út 'e súdeastlike Amerikaanske steat Súd-Karolina. It is ien fan twa talen, beide útstoarn, dy't tegearre de Eastsûaanske groep fan 'e Sûaanske talen foarmje.

Dy klassifikaasje datearret fan 1881, doe't de taalkundige Albert Samuel Gatschet de Katôba besocht en in grutte wurdlist opstelde dy't withoefolle oerienkomsten mei de Westsûaanske talen sjen liet. Fierder ûndersyk troch Gatschet, Horatio Hale, James Mooney en James Owen Dorsey brocht oan it ljocht dat ferskate oare stammen út deselde krite (it heuvelige foarlân fan 'e Appalachen yn Súd-Karolina), ek Sûaanske taalfoarmen sprieken, wêrfan't de measten beskôge waarden as dialekten fan it Katôba. Taalkundich bewiismateriaal en archeologyske fynsten wize derop dat alle Sûaanske folken wierskynlik harren oarsprong yn dit gebiet fine.

Neffens de taalkundewebside *Ethnologue* is de lêste persoan dy't it Katôba as memmetaal hie, ferstoarn foàr 1960. Men wol wol hawwe dat dy persoan it Katôba-opperhaad Samuel Taylor Blue wie, dy't yn 1959 stoar, mar dat is net alhiel wis. "Reade Tongerwolk" ("*Red Thunder Cloud"*), in man fan Afro-Amerikaansk komôf dy't berne wie as Cromwell Ashbie Hawkins West, fette al ier yn syn libben in fassinaasje op foar alles dat mei de Yndianen te krijen hie. Hy omearme in fiktive Yndiaanske identiteit en makke yngeand stúdzje fan ferskate Yndiaanske talen. Oant syn ferstjerren, yn 1996 hold er fol dat hy de lêste wie dy't it Katôba floeiend spriek. It is ûndúdlik oft dat ek sa wie, mei't guon foaroansteande fertsjintwurdigers fan wittenskiplike fermiddens him as in bedrager beskôgje. Op 't heden krewearje de Katôba om harren taal nij libben yn te blazen.

## Keppelings om utens
*Beskriuwing fan it Katôba op ''Ethnologue''
Catawba

"**Catawba**" of "**Katôba**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

## Yndianen
* de Katôba (folk) (Ingelsk: *Catawba*) binne in Yndiaansk folk yn Noard-Amearika
** it Katôba (taal) (Ingelsk: *Catawba*) is de taal fan 'e Katôba
** de Katôba Yndiaanske Naasje (*Catawba Indian Nation*) is in federaal erkende Katôba-stamme yn 'e Amerikaanske steat Súd-Karolina
*** it Katôba Yndianereservaat is it reservaat fan 'e Katôba Yndiaanske Naasje yn Súd-Karolina

## Geografyske oantsjuttings
### Plakken
;Feriene Steaten
* Catawba (Firginia), in plak yn 'e Amerikaanske steat Firginia
* Catawba (Noard-Karolina), in plak yn 'e Amerikaanske steat Noard-Karolina
* Catawba (Ohio), in plak yn 'e Amerikaanske steat Ohio
* Catawba (Súd-Karolina), in plak yn 'e Amerikaanske steat Súd-Karolina
* Catawba (West-Firginia), in plak yn 'e Amerikaanske steat West-Firginia
* Catawba (stêd yn Wiskonsin), in plak yn 'e Amerikaanske steat Wiskonsin
* Catawba (stedsje yn Wiskonsin), in plak yn 'e Amerikaanske steat Wiskonsin

* Catawba Island Township (Ohio), in plak yn 'e Amerikaanske steat Ohio

### Oare geografyske oantsjuttings
* Catawba County (Noard-Karolina), in *county* yn 'e Amerikaanske steat Noard-Karolina

* Catawba (rivier), in rivier yn 'e Amerikaanske steat Súd-Karolina
* Catawba Mountain, in berch yn 'e Amerikaanske steat Firginia
* Catawbadelling, in delling yn 'e Amerikaanske steat Firginia
Vágar

**Vágar** (Deensk: *Vågø*) is it op twa nei grutste eilân fan 'e Fêreu-eilannen mei 3.042 ynwenners (2013) en in oerflak fan 175,4 km2. Miðvágur is it grutste plak op Vágar.

## Plakken op it eilân
Bøur, Gásadalur, Miðvágur, Sandavágur, Slættanes, Sørvágur, Vatnsoyrar, Víkar.

## Galery

Ofbyld:Sorvagur,_faroe_islands,_view_on_mykines.jpg|Sørvágur
Ofbyld:Bour,_Faroe_Islands_(3).JPG|Bøur
Ofbyld:Hamershaimb_monument_in_sandavagur,_faroe_islands.jpg|Sandavágur
Ofbyld:Vatnsoyrar,_Faroe_Islands.jpg|Vatnsoyrar 
Ofbyld:Gasadalur,_Faroe_Islands_1.JPG|Gásadalur


## Keppeling om utens
* Vágar
Katôba Yndiaanske Naasje

De **Katôba Yndiaanske Naasje** (Ingelsk: *Catawba Indian Nation*) is in federaal erkende Yndiaanske stamme-organisaasje yn 'e Feriene Steaten, mei in eigen reservaat yn 'e steat Súd-Karolina. De stamme wurdt ek wol de Katôba Yndianestamme (*Catawba Indian Tribe*) of de Katôba Stamme fan Súd-Karolina (*Catawba Tribe of South Carolina*) neamd.

## Demografy
De Katôba Yndiaanske Naasje, dy't yn 1973 (wer)oprjochte waard, hie yn 2014 mear as 2.800 leden, besteande út etnyske Katôba (*Catawba*). It haadkertier is fêstige yn Rock Hill, yn Súd-Karolina. It reservaat fan 'e Katôba Yndiaanske Naasje is it lytse Katôba Yndianereservaat (*Catawba Indian Reservation*), fan noardlik Súd-Karolina, dat in oerflak hat fan mar 2,8 km², en dêr't yn 2010 likernôch 840 minsken wennen.

## Skiednis
Yn 'e njoggentjinde iuw waarden de Katôba foar de wet fan Súd-Karolina as stamme opheft, en rekken se ek harren oarspronklike reservaat kwyt. Fan 1929 ôf waard ûnder lieding fan it opperhaad Samuel Taylor Blue besocht om offisjele erkenning werom te winnen. Dat resultearre yn 1941, ûnder it regear fan presidint Franklin D. Roosevelt, dat goedmienend foar de Yndianen oer stie, yn federale erkenning foar de Katôba. Trije jier letter, yn 1944 stelden de Katôba harren earste grûnwet op.

Yn fyftiger jierren fierde it regear fan presidint Dwight Eisenhower lykwols in polityk wêrby't men besocht om 'e Yndianen safolle mooglik opgean te litten yn 'e blanke Amerikaanske kultuer en maatskippij. Fan stammen dy't ree achte waarden foar sa'n assimilaasje, waard doe de erkenning opheft. Dat oerkaam yn 1959 ek de Katôba. Fan gefolgen kamen hja doe net mear yn oanmerking foar beskate federale belestingfoardielen en subsydzjes, moasten de mienskiplike eigendommen fan 'e stamme opspjalten wurde, en foelen de minsken wer ûnder de wetjouwing fan Súd-Karolina.

Fan 'e sechtiger jierren ôf fûn der yn hiel Noard-Amearika in oplibbing fan 'e Yndiaanske kultueren plak, dy't úteinlik ek trochkrong ta de Katôba. Yn 1973 waard de Katôba Yndiaanske Naasje as moderne stamme-organisaasje oprjochte, en yn 1975 waard in nije grûnwet oannommen dy't fierhinne basearre wie op dy út 1944. Men sette doe útein mei in lange juridyske striid om 'e federale erkenning werom te winnen. Dêrnjonken waard er striden foar de lânrjochten op it reservaat dat yn 1840 by it Ferdrach fan Nation Ford yllegaal opheft wie. Nei tweintich jier resultearre dat yn 1993 yn in alles omfiemjende skikking mei it Amerikaanske federale regear en de steat Súd-Karolina, wêrby't de Katôba Yndiaanske Naasje federale erkenning krige en de lânrjochten ôfkocht waarden foar $50 miljoen. Mei in diel fan dat jild waard neitiid de grûn oanskaft dy't sûnt it Katôba Yndianereservaat foarmet.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Katôba Yndiaanske Naasje
Kening Hagler

**Kening Hagler** (Ingelsk: *King Hagler*) of *Nopkehee*, berne as *Arataswa Haigler* (±1700 – 30 augustus 1763) wie in opperhaad fan 'e Katôba (*Catawba*), in Yndiaansk folk fan it Amerikaanske súdeasten, yn 'e steat Súd-Karolina. Hy waard de lieder fan syn folk yn 1750, nei't syn foargonger, Kening Yanabe Yalangway, omkommen wie by in oerfal troch de Irokezen. Kening Hagler (de blanke kolonisten yn Súd-Karolina neamden doedestiden alle Yndiaanske opperhaden "kening") kaam bekend te stean as in fredesstifter en in trouwe bûnsgenoat fan 'e Britske kolonisten, mar dêrnjonken ek as in fûleindich ferdigener fan 'e rjochten fan syn folk.

Yn 1751 tekene er yn Albany, yn 'e steat New York, in ferdrach dat de frede tusken de Katôba en de Irokeeske Konfederaasje bekrêftige. Under de Frânske en Yndiaanske Oarloch stjoerde er yn 'e jierren 1756-1757 in kontingint krigers om ûnder kolonel George Washington, de lettere Amerikaanske presidint, mei te fjochtsjen tsjin 'e Frânsen en harren Yndiaanske bûnsgenoaten. In lytser Katôba-kontingint joech him yn 1758 by generaal John Forbes, yn Firginia.

As Kening Hagler syn wichtichste die wurde lykwols de ûnderhannelings mei it koloniale regear fan Súd-Karolina, yn july 1760, beskôge, dy't úteinlik liede soene ta de stifting fan in eigen reservaat foar de Katôba. Mar ear't it safier wie, kaam Kening Hagler op 30 augustus 1763 om it libben by in oerfal fan sân krigers fan 'e Sjâny (*Shawnee*), dy't him allinnich op 'e wei troffen doe't er weromkearde fan in besyk oan 'e Wakshou (*Waxhaw*), in buorstamme fan 'e Katôba. Kening Hagler wurdt beskôge as de grutste lieder dy't de Katôba ea fuortbrocht hawwe. Yn 2009 waard er as earste Yndiaan ynhuldige as lid fan 'e *South Carolina Hall of Fame*.
Crazy Horse

## Persoanen
* Mâl Hynder (Ingelsk: *Crazy Horse*) (c. 1840–1877), in opperhaad fan 'e Oglala-Lakota-Yndianen
** it Tinkteken foar Mâl Hynder (Ingelsk: *Crazy Horse Memorial*), in monumint foar Mâl Hynder
* Charles Bennett (1979), Amerikaansk fjochtsporter, byneamd *Krazy Horse* (mei in K)
* Mike Cuellar (1937–2010), Amerikaansk honkballer, byneamd *Crazy Horse*
* Emlyn Hughes (1947–2004), Ingelsk fuotballer, byneamd *Crazy Horse*
* Lewis Moody (1978), Ingelsk rugbyspiler, byneamd *Crazy Horse*
* Ángel Pagán (1981), Portorikaansk honkballer, byneamd *Crazy Horse*
* Ram Vaswani (1970), Ingelsk pokerspiler, byneamd *Crazy Horse*

## Film
* ''Chief Crazy Horse'' (film), in Amerikaanske western út 1955
* ''Crazy Horse'' (film), in Amerikaanske western út 1997

## Muzyk
* Crazy Horse (band), in Amerikaanske rockband

## Iepenbiere gelegenheden
* Crazy Horse (nachtklub), in ferneamde Frânske nachtklub yn Parys 
* Crazy Horse Too, in Amerikaanske stripklub yn Las Vegas

## Oar
* ''Crazyhorse'' (tydskrift), in Amerikaansk tydskrift dat fiksje, poëzij en essays publisearret
Kaap Hoarn

**Kaap Hoarn** wurdt beskôge as de súdlikste punt fan Súd-Amearika. Kaap Hoarn leit yn Sily, op in eilandsje foar de kust fan Fjoerlân. De kaap is folslein keal. Der is in lytse delsetting dy't bestiet út in fjoertoer, in kapel, in hûs en in skuorre.

Kaap Froward is de meast súdlike punt fan it fêstelân fan Súd-Amearka.

## Keppeling om utens
* ''Stichting Nederlandse Kaap Hoorn-vaarders.nl''
Ratteljende Tekken

**Ratteljende Tekken** (Lakota: **Tasina Hlahlawin**, útspr.: [ta'sina hla'hlawin]; Ingelske oersetting: **Rattling Blanket** of **Rattling Blanket Woman**; 1814 – 1844) wie in frou fan 'e Minnikonzjû-substamme fan 'e Lakota-Sû (*Sioux*), in Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Hja wie de mem fan it ferneamde opperhaad Mâl Hynder (*Crazy Horse*).

## Libben
Ratteljende Tekken waard nei alle gedachten yn 1814 berne as de dochter fan it opperhaad Swarte Bizon en dy syn frou Wite Ko. It Minnikonzjû-opperhaad Inkele Hoarn wie har broer. Se troude mei Mâl Hynder de Aldere, en brocht yn 1837 in dochter te wrâld, Sjocht-nei-Har, en wierskynlik yn 1840 in soan, Mâl Hynder. Yn 1844 holp Mâl Hynder de Aldere, wylst er op jacht wie, by it ferdigenjen fan in oar Minnikonzjû-doarp tsjin in oanfal fan 'e Krieën (*Crow*). As tank foar syn help joech de haadman fan dat doarp, Nôt, dy't by de oanfal syn frou ferlern hie, oan Mâl Hynder de Aldere syn beide âldste dochters ta frou: Izer-tusken-de-Hoarnen, dy't 18 jier wie, en Deadet-de-Fijân, fan 17 jier. De jongste dochter, de 15-jierrige Reade Broek, dy't net fan har susters skaat wurde woe, smeke har heit om ek mei Mâl Hynder de Aldere trouwe te meien, en dy stimde dêr yn ta.

Doe't Mâl Hynder de Aldere lykwols fan syn jachtekspedysje thúskaam mei trije nije froulju, miende Ratteljende Tekken, dy't al ferskate jierren net mear swier rekke wie, dat se de leafde fan har man ferlern hie. Dêrop hong se harsels op. Mâl Hynder de Aldere gie doe fjouwer jier yn 'e rou, wylst Ratteljende Tekken har suster, Kreaze Frou, by syn gesin ynloek om Ratteljende Tekken te ferfangen as wiif en mem. It wie Kreaze Frou dy't de jonge Mâl Hynder fierhinne grutbrocht.
Swarte Bizonfrou

**Swarte Bizonfrou** (Lakota: **Ta'sina Tȟatȟáŋkawin**, útspr.: [tasina tˣa'tˣã:kawin]; Ingelske oersetting: **Black Buffalo Woman**; ±1840 – ?) wie in frou fan 'e Minnikonzjû-substamme fan 'e Lakota-Sû (*Sioux*), in Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Hja wie in omkesizzer fan it Oglala-opperhaad Reade Wolk en in folle nicht fan 'e haadman Reu. Se wie de grutte leafde fan it ferneamde opperhaad Mâl Hynder (*Crazy Horse*).

## Libben
Swarte Bizonfrou en Mâl Hynder koene inoar al fan bern ôf oan, mar hja troude mei in oare kriger, dy't fan Gjin Wetter hiet, en in alkoholist west skynt te hawwen. Yn 1870 krige Mâl Hynder Swarte Bizonfrou safier dat se mei him op bizonjacht gie. Under de Lakota wie it foar froulju in rjocht om altyd skiede te meien, om lykfol hokker reden. Soks waard dien troch by famyljeleden yn te lûken of troch de besittings fan 'e man bûten de tipy te pleatsen. Hoewol't soms in beskate finansjele kompinsaasje fereaske wie, koe in man tsjin 'e skieding sels neat ynbringe, en waard fan him ferwachte dat er him derby dellei. Mar sokke regels wiene yn dit gefal net fan tapassing, want der wie neffens de ferhalen gjin sprake fan in skieding.

Gjin Wetter wie net thús doe't Swarte Bizonfrou mei Mâl Hynder útnaaide, mar doe't er derefter kaam, liende er in pistoal en sette er harren efternei. Nei't er de tipy fan Mâl Hynder fûn hie, rôp er fan bûtenôf Mâl Hynder syn namme al. Dêrop stiek er it pistoal nei binnen ta, rjochte op it boarst fan syn rivaal en helle de trekker oer. Mar Mâl Hynder syn neef Reitsje-de-Wolkens-Oan, dy't yn 'e tinte njonken de iepening siet, stompte Gjin Wetter syn hân omheech, sadat de kûgel Mâl Hynder yn 'e kaak rekke ynstee fan yn it boarst. Gjin Wetter spile fan ruten, en ried syn hynder kroandea yn in besykjen om oan Mâl Hynder syn poerrazene famyljeleden te ûntkommen. Uteinlik wist er geandefoets syn eigen doarp te berikken, dêr't er yn beskerming nommen waard troch syn famylje.

De rie fan âldsten gie oer de saak gear en oertsjûge beide partijen derfan om gjin geweld mear te brûken. Fierders kaam men ta de konklúzje dat beide partijen mis west hiene: Mâl Hynder hie net mei in troude frou omslaan moatten, mar dat koe Gjin Wetter syn besykjen ta moard net behimmelje. As kompinsaasje foar de ferwûning, dy't in opfallende groede yn Mâl Hynder syn gesicht efterliet, moast Gjin Wetter him trije hynders jaan. Om't Mâl Hynder mei in oar syn frou omslein hie, ferlear er syn earetitel fan *ogle taŋka un* of "himddrager" (wat feitliken del kaam op "oarlochslieder"), mar syn himd waard neitiid nea wer droegen. Swarte Bizonfrou kearde werom nei har man, en it is bekend dat se mei him noch trije bern krige.
Swarte Sjaal

**Swarte Sjaal** (Lakota: **Tasina Sapewin**, útspr.: [ta'sina sa'pewin]; Ingelske oersetting: **Black Shawl**; ? – 1927), wie in frou fan 'e Oglala-substamme fan 'e Lakota-Sû (*Sioux*), in Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Hja wie famylje fan it Brulee-opperhaad Bûnte Sturt, en troude yn 1871 mei it ferneamde opperhaad Mâl Hynder (*Crazy Horse*), nei't dy in jier earder yn 'e kaak sketten wie by in deilisskip om in oare frou, Swarte Bizonfrou, en Swarte Sjaal nei him ta stjoerd wie om syn wûne te fersoargjen.

Noch ear't se formeel troud wiene, brocht Swarte Sjaal yn 1870 in dochterke te wrâld, dat Se-Binne-Bang-fan-Har kaam te hjitten. Dat wie foar safier bekend Mâl Hynder syn iennichste bern, mar it famke stoar al yn 1873, wierskynlik oan goalera. Swarte Sjaal litte oan deselde sykte, mar by har bettere it oer ûnder behanneling fan dokter Valentine McGillycuddy, de legerdokter fan Fort Robinson, yn Nebraska. Swarte Sjaal oerlibbe har man, dy't yn 1877 yn Fort Robinson deade waard, en ferstoar úteinlik op hege jierren ûnder in grypepidemy, yn 1927.
Kaap Froward

**Kaap Froward** is de meast súdlike punt fan it fêstelân fan Súd-Amearika. De kaap leit op de noardigge fan de Magellaanstrjitte en is de súdpunt fan it skiereilân Península de Brunswick, yn de Sileenske regio Magallanes y la Antártica Chilena.

De Ingelske ûntdekkingsreizger Thomas Cavendish ferneamde de kaap jannewaris 1587 nei it rûge klimaat mei rein en wyn. 

Op de hichte fan de kaap is in grut metalen krús oprjochte (*Cruz de los Mares*, Krús fan de Seeën) ta eare fan de besite yn 1987 fan Paus Johannes Paulus II oan Sily. Earder, yn 1913 waard dêr ek in krús set, dat ferskate kearen fernijd wurde moast om reden fan de minne waarsomstannichheden.

## Sjoch ek
* Kaap Hoarn
* Falske Kaap Hoarn (*Falso Cabo de Hornos*)
Anna German

**Anna Wiktoria German-Tucholska** (Urganch, Oezbekistan (Sovjet-uny), 14 febrewaris 1936 - Warsjau, 25 augustus 1982) wie in Poalske sjongster fan Dútsk en Nederlânsk komôf.

German song yn it Poalsk en Russysk, mar ek wol yn it Dútsk, Ingelsk, Italjaansk, Spaansk en sels yn it Latyn.

## Diskografy
Sûnder postúm útbrochte platen/CDs
### Albums
* *Na tamten brzeg* (1964)
* *Tańczące Eurydyki* (1965)
* *Recital piosenek * (1967)
* *I classici della musica napoletana* (1967)
* *Człowieczy los *(1970)
* *Domenico Scarlatti - Arie z opery *Tetide in Sciro*' (1971)
* *Wiatr mieszka w dzikich topolach *(1971)
* *To chyba maj *(1974)
* *Anna German *(1978)
* *Pomyśl o mnie * (1979)
* *Tylko w tangu/Dookoła kipi lato* (1979)
* *Śpiewa Anna German* (1979)
* *Надежда *(*Nadeschda*, 1980)
* *Последняя встреча * (*Poslednjaja wstretscha*, 1982)
* *Jesteś moją miłością '' (1984)

### Singles
* "The Man I Love" (1964)

## Keppeling om utens

*Fanside Anna German
Koltur

**Koltur** is it op ien nei lytste eilân fan 'e Fêreu-eilannen mei in oerflak fan 2,3 km2. 

## Galery

Ofbyld:Koltur_7_June_2014.JPG|Koltur
Ofbyld:The_Sandy_Beach_of_Koltur.JPG|Koltur


## Keppeling om utens
* Bylden fan Koltur