open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Partij voor het Noorden

De **Partij voor het Noorden** is in regionale politike partij dy't warber is foar de belangen fan de provinsjes Grinslân, Fryslân en Drinte. De PvhN stribbet nei in eigen parlemint foar de trije noardlike provinsjes yn Nederlân. Boppedat wol de partij dat 25% fan it ierdgasjild ornearre wurdt foar Noard-Nederlân.

## Fertsjinwurdiging
Sûnt 11 maart 2003 is de Partij voor het Noorden mei twa sitten yn de Provinsjale Steaten fan Grinslân en sûnt 6 maart 2006 hat de partij ien sit yn de gemeenterie fan Delfsyl.

By de Provinsjale Steateferkiezings fan 7 maart 2007 bleau de Partij likesterk en helle krekt as fjouwer jier dêfoar 3,6% fan de stimmen. De partij krige mar ien sit yn 'e Provinsjale Steaten ynstee fan 2, dat hie te krijen mei it minder tal sitten yn de Steaten fan Grinslân. Yn Fryslân en Drinte, dêr't de partij yn 2007 foar it earst meidie, koenen hja gjin sit besette.

De Partij voor het Noorden is yn 'e Earste Keamer oansletten by de Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF). De OSF hat ien sit yn de Earste Keamer, dêr't Henk ten Hoeve út Stiens sit.

## Jeropeesk Parlemint
Yn 2004 die de partij mei oan de ferkiezings foar it Jeropeesk Parlemint. De partij helle 18.234 stimmen (0,4% fan de stimmen), net genôch foar in sit. Yn it noarden fan Nederlân wie dat 4-5% fan de stimmen. 

## Gemeenterie
Yn maart 2006 die de Partij voor het Noorden foar de earste kear yn trije gemeentes mei oan de gemeenteriedsferkiezings, yn Grins, Delfsyl en Emmen. Yn Delfsyl is it slagge om ien sit te besetten.

## Keppeling om utens
* Hiemside Partij voor het Noorden
OLT Express

**OLT Express** of ek wol **OLT Express Germany** (foarhinne **OLT Ostfriesische Lufttransport GmbH** of **OLT**) wie in loftfeartmaatskippij út Dútslân. It haadkertier fan it bedriuw stie oant febrewaris 2012 yn Emden en dêrnei yn Bremen. Oer it algemien waarden mei in relatyf lytse float regionale flechten útfierd út it noarden fan Dútslân wei nei oare parten fan it lân, en út Bremen wei sels nei inkelde Jeropeeske bestimmings. De thúshaven fan OLT Express Germany wie Lofthaven Bremen.

## Skiednis
Yn 1958 waard de OLT yn Emden oprjochte troch Jan Jakobs Janssen en Martin Decker. Yn it earstoan fleach de OLT fan Emden nei de eilannen, mar sûnt 1991 fleach de OLT ek fan Bremen nei ferskate fleanfjilden yn Jeropa. Yn datselde jier begûn de OLT mei siketransport. De OLT wie eigendom fan 'e rederij AG Ems yn Emden (74,9%) en FLN Frisia Luftverkehr (25,1%). Yn 2008 hie de OLT 118 meiwurkers.

## Loftferbinings
De OLT fleach nei hast alle East-Fryske en Noard-Fryske eilannen, ynklusyf Helgolân. Dêrneist fleach de OLT fan ferskillende fleanfjilden yn Dútslân en Switserlân ôf nei it eilân Usedom op 'e Poalsk-Dútske grins. Binnen Dútslân waard nei ferskate gruttere fleanfjilden flein. Foar de OLT wie Lofthaven Bremen in hub nei oare fleanfjilden yn hiel Europa; dêrneist waard yn Bremen it ûnderhâld dien oan 'e gruttere tastellen. Ek yn Jeropa hie de OLT inkelde bestimmings: Bristol, Brussel, Keappenhaven, Napels, Toulouse en Zürich.

## Float
Yn 2013, doe't OLT Express Germany fallyt gong, bestie de float út 15 fleanmasines mei in gemiddelde leeftiid fan 18,9 jier.

## Nijsgjirrich
Yn desimber 2005 begûn easyJet mei in deistige ferbining tusken Bristol en Hamboarch. De OLT fleach ek al op dyselde liny, mar dan inkeld troch de wike en twa kear deis. Sakelju keazen foar de OLT omdat dy faker fleach as easyJet. EasyJet hold yn oktober 2006 op mei fleanen op de liny Bristol-Hamboarch.
Simmerrak

It **Simmerrak** (Snitsersk en offisjeel: *Somerrak*) is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. It is in wetter yn it eastlike part fan de stêd Snits dat de Houkesleat ferbinet mei de Stêdsgrêft.

It Simmerrak begjint by it Finster, dêr't de Houkesleat yn it ferline troch it *Sperkhim* nei it súdwesten gong nei de Wâldfeart. Op dit plak komt oan de noardkant ek it "Finstersleatsje" op it trochgeande wetter út. It Simmerrak rint dan nei it noardwesten oant it útkomt by de *Toppenhústerbrêge*, dêr't it oanslút op de Stêdsgrêft en de Aldfeart.

Oan de iggen fan it Simmerrak is yn de jierren om 2000 hinne nijere, hegere appartemintebou delsetten, dy't de tagong ta it sintrum in hiel oar oansjen jout. Oan de súdkant is ein 20e iuw oer de hiele lingte in promenade oanlein, dy't nei it wetter fierderop *Hoekesleatpromenade* hjit, mei oanlis foar de willefeart.

De Snitserske namme *Somerrak* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Het Zomerrak*.
Spûkeplasse

De **Spûkeplasse** (Stellingwerfsk en offisjeel: *Spoekeplas*) is in mar yn de gemeente Weststellingwerf. De plasse leit yn de Westerske Fjild bosken súdwest fan Noardwâlde yn de saneamde kuierbosk Spoekedaam en hat ek in strântsje.

De namme *Spoekeplas* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Spokeplas*.
Stedsgrêft (Boalsert)

De **Stedsgrêft** (Boalsertersk en offisjeel: *Stadsgracht*; Nederlânsk: *Stadsgracht*) is in grêft yn de stêd Boalsert.
It sintrum fan de âlde Hânzestêd Boalsert wurdt omringe troch de Stedsgrêft en trochsnien troch lytse grêftkes.

De namme *Stadsgracht* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme.
Steggerdasleat

De **Steggerdasleat** (Stellingwerfsk en offisjeel: *Steggerdesloot*) is in feart yn de gemeente Weststellingwerf. De feart rint fan Steggerda nei it noardwestliker lizzende natoerreservaat de Lendevallei en komt út yn it rivierke De Linde. Yn 1614 wurdt foar it earst melding makke fan in feankompanjy yn de omkriten fan Steggerda. Dizze maatskippij dy't it heeechfean planmjittich ôfgroef hie de namme 'Kompanjy fan Steggerdesloot'.

De namme *Steggerdesloot* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Steggerdavaart*.
Stjerrebyld

In **stjerrebyld** is in samling stjerren dy't foar it each in figuer foarmje as men de linen mei inoar ferbine soe. De stjerren fan in *stjerrebyld* lykje tichteby te stean oan it firmamint yn in werkenbere foarm. Sy hawwe harren nammen krigen troch de foarm dy't de minsklike fantasy der yn sjocht.
Swart gat

In **swart gat** is in bysûnder soart objekt yn it hielal, dêr't as gefolch fan it sterke swiertekrêftsfjild gjin ljocht of matearje út ûntsnappe kin.
Molkewei

De **molkewei** of it **molkenpaad** is de namme foar it spiraalfoarmige stjerrestelsel of *spiraalstelsel* fan middelmatige grutte, dêr't ús sinnestelsel har yn befynt. Op ierde wurdt de molkewei sjoen as in ljochtsjende bân dy't de himmel omspaant, mitsdat it tsjuster genôch is.
Edzard II fan Eastfryslân

**Edzard II** (24 juny 1532 - 1 maart 1599) wie greve fan it greefskip Eastfryslân.

Edzard II spile in grutte rol by de *Opstân fan [[Emden]]* yn 1595. Edzard II wie swier lutersk, de stêd Emden swier kalvinistysk. By de opstân krige Emden in grutte foarm fan ûnôfhinklikens.

Edzard II waard berne yn Greetsiel. Op 1 oktober 1559 troude hy yn Stockholm mei Katarina fan Sweden, de dochter fan Gustaaf I fan Sweden. Hy ferstoar yn 1599 yn Auwerk. Hy is de direkte foarfaar fan de Nederlânske kroanprins Willem-Alexander en de Britske kroanprins William.

## Famylje
Ut it houlik mei Katerina fan Sweden de neikommende bern:

#Margareta fan Eastfryslân, 1560-1588
#Anna fan Eastfryslân, 1562-1621, Electress Palatine 1583, m. Louis VI, Elector Palatine
#Enno III fan East Frisia, 1563-1625, (foarfaar fan Keninginne Viktoria).
#Jan III fan Rietberg, 1566 - 29 septimber 1625.
#Christopher fan Eastfryslân, 1569-1636
#Edzard fan Eastfryslân, 1572?-1573
#Elizabeth fan Eastfryslân, 1572?-1573
#Sofia fan Eastfryslân, 1574-1630
#Karel Otto fan Eastfryslân, 1577-1603.
#Maria fan Eastfryslân, 1582-1616, earste frou fan Julius Ernst fan Braunschweig-Dannenberg
Pieter Albert Vincent van Harinxma thoe Slooten

**Pieter Albert Vincent baron van Harinxma thoe Slooten** (Beetstersweach 22 oktober 1870 - Beetstersweach 5 augustus 1954) wie Kommissaris fan de Keninginne yn Fryslân.

## Karriêre
Van Harinxma studearre rjochten oan de Universiteit fan Leien dêr't er yn 1894 promovearre. Hy begûn syn karriêre as abbekaat yn Ljouwert en waard yn 1903 amtner op it ministearje fan Justysje. Yn 1909 folge hy syn heit, Binnert Philip van Harinxma thoe Slooten op as Kommissaris fan de Keninginne yn Fryslân. Hy bleau dat oant ein 1945.

Baron van Harinxma wie tige belutsen by "syn" provinsje. Hy wie in grutte stimulâns foar de ûntwikkelingen op wettersteatkundich mêd yn Fryslân. Ut wurdearring foar dat wurk waard in wichtige skipfeartrûte yn de provinsje nei him neamd: it Van Harinxmakanaal.

Fan de Fryske taal moast Van Harinxma net folle hawwe. In anekdoate wol dat er tsjin in nijkommer yn 'e steaten yn it stedsk sei:* "wy bin hier went om geen Fries mar Nederlands te praten"*. 

Nei de befrijing yn 1945 ûntstie der op it Fryske provinsjehûs in aparte situaasje. Mei op advys fan it ferset hie it regear yn Londen Kommissaris Van Harinxma thoe Slooten op non-aktyf set en âld-deputearre A.W. Haan as waarnimmer oanwiisd. Harinxma wegere lykwols syn wurk del te lizzen, ek neidat it Militêr Gesach him nochris in ferbod oplein hie. Hy koe net leauwe dat syn taktyske oanbliuwen yn 'e oarloch sa beleanne wurde soe en woe net sels ûntslach nimme. Yn novimber 1945 waard er earfol ûntslein, mar sûnder ôfskied. 

## Sjoch ek
*List Kommissarissen fan de Kening(inne) fan Fryslân1909-1945

## Keppeling om utens
* Meindert Schroor, 'Mr Pieter Albertus Vincent baron van Harinxma thoe Slooten (1870-1954). De laatste gouverneur van Friesland', út: *Fryslân* 6:2 (2000), s. 8-10. (argivearre)
Slach by Soissons

De **Slach by Soissons** wie yn 486 tusken it leger fan de Franken ûnder befel fan Klovis I en de resten fan it Romeinske leger ûnder befel fan Syagrius. De oerwinning dy't troch de Franken helle waard, wie in mylpeal in harren besyk de wichtichste macht yn Galje te wurden.

## Oanlieding
Nei de ynstoarting fan it West-Romeinske Ryk yn 476 wie Siagrius de ienige oerbleaune fertsjintwurdiger wurden fan de Romeinske macht yn it gebiet tusken de Loire en de Somme. Wylst de rest fan Galje yn hannen kaam fan de Germanen, die it bliken dat de Romeinen allinne by steat wienen om it sintrum fan Galje te behâlden. Siagrius hearske oer dat gebiet, it Gallo-Romeinske Ryk as in soarte kening en hie Soissons (doedestiids Noviodunum neamd) as haadplak. De sintrale lokaasje fan Soissons yn Galje en de foar it meastepart yntakt bleaune ynfrastruktuer soarge dêrfoar dat dit foar harren Germaanske buorlju in tige oantreklik gebiet wie om te oermasterjen. De Fisigoaten hienen al earder yn 463 besocht dit gebiet yn hannen te krijen. De Franken yn it easten en noarden hienen dat oant no ta neilitten. It leger fan de Romeinen bestie benammen út Frankyske hierlingen en wie net folle grutter as dat fan de Franken, mar de Franken wienen ûnderling ferdield yn ferskate lytse foarstendommen. Klovis soe der lykwols yn slagje om de Franken ûnder ien gesach te ferienjen en makke him ree foar in grutte oanfal tsjin Syagrius.

## De fjildslach
By Soissons, oan de Aisne rekke de Franken yn gefjocht mei it leger fan Syagrius. De fjildslach einige lykwols yn it foardiel fan de Franken en it Romeinske leger sloech op de flecht. Nei de oerwinning koenen de Franken maklik de oerbleaune Romeinske striidkrêften ferneatigje. Siagrius besocht te flechten nei de Fisigoaten, mar de Fisigoatyske kening Alarik II,levere him út oan Klovis, dy't Siagrius fuortendaliks fermoarde liet.

## Gefolgen
Troch de oerwinning kaam der lang om let in ein oan it Romeinske tiidrek yn Galje. De Franken hienen harren grûngebiet ferdûbele, de Loire waard ta de nije súd grins en Franken en Fisigoaten bourren fan inoar. Al gau soenen dizze folken ek mei inoar yn de klinch rekke en fjochtsje om de hearskippij oer Galje. Yn 507 waarden de Fisigoaten ferslein yn de Slach fan Fouillé en moasten harren werom loeke achter de Pyreneeën, wêrtroch hiel Galje ûnder Frankysk bewâld kaam.
Juw Dekema

**Julius ''Juw'' Dekema fan Baard** (of Julius Dekama toe Beard, of Juw Hettes Dekama) (Weidum?, 1449 of 1450 - Frjentsjer?, 24 oktober 1523) wie in Fryske haadling. Hy wenne yn de buert fan Weidum en Baard. 

Yn 1494 waard hy as potestaat fan Fryslân keazen yn Snits, mar waard allinnich troch de Skieringers erkend. Yn 1498 frege hy Albrecht III fan Saksen it lân te lieden, neidat hy gjin kontrôle mear hie oer it troch twisten tusken de Skieringers en Fetkeapers ferskuorde lân. 

Juw tsjinne tusken 1500 en 1515 as riedsman oan it Hof fan Fryslân en wie tusken 1510 en 1512 grytman fan Baarderadiel.
Swiertekrêft

De **swiertekrêft** of **gravitaasjekrêft** is in oanlûkende krêft dy't twa (punt-)massa's op inoar útoefenje. De swiertekrêft soarget dêrfoar dat alles op ierde in nei ûnderen geande krêft ûnderfynt. De swiertekrêft wurket ek op grutte ôfstân, bygelyks tusken de ierde en de moanne en tusken stjerrestelsels, dêr't it úttynjen fan it hielal by tsjinwurke wurdt. De swiertekrêft, feroarsaket ek it fallen fan in apel en soarget der allyksa foar dat de moanne of in satellyt yn in baan om de ierde bliuwt en dat de ierde yn in baan om de sinne bliuwt en dat de sinne op sy bar mank mei alle oare stjerren fan de Molkewei grif om in mulpunt hinne draaie.

Boppedat feroarsaket de swiertekrêft de tijfjilden om it massamulpunt hinne fan in himellichem. De tijfjilden fan de sinne en de moanne binne op de ierde ferantwurdlik foar inferkynsel sa as bygelyks de springtij.

## Formule

De swiertekrêftswet fan Newton is:
:F_g = G \cdot \frac{m \cdot M}{r^2}
mei
* F_g de swiertekrêft tusken twa foarwerpen (yn newton)
* m de massa fan it earste foarwerp (yn kg)
* M de massa fan it twadde foarwerp (yn kg)
* r de ôfstân tusken de swiertepunten fan dy foarwerpen (yn m)
* G de gravitaasjekonstante = (6,67428 ± 0,00067) × 10−11 Nm2 kg−2.

De oanlûkingskrêft F_z dy't de ierde útoefenet op in foarwerp dat op it ierdoerflak is, kin berekkene wurde troch yn dizze ferliking foar M de massa fan de ierde te brûken, en foar r de (trochsneed) striel fan de ierde. Yn dat gefal kin boppesteande ferliking ferienfâldige wurde ta:
:F_z = m \cdot g

dêr't m de massa fan it oanbelangjende foarwerp yn is en  
g de hjirboppe berekkene falfaasje oan it ierdoerflak.
:g = G \cdot \frac{M_\text{ierde}}{r_\text{ierde}^2} \approx 9{,}81 \text{ m/s}^2

## Swiertekrêft op ierde

De swiertekrêftswet fan Newton jout de oanlûkingskrêft tusken twa puntmassa's, mar jildt ek foar homogene lichems dy't rûn fan foarm binne. By de ierde moat rekkne holden wurde dat dy fan binnen net homogeen is, want de massa is net lykwichtich ferspraat. Dat is ien fan de oarsaken dat de swiertekrêft op ierde op guon plakken opit ierdoerflak grutter is as op oare plakken, bygelyks troch de oanwêzigens fan massivere stiensoarten.

Boppedat soarget de rotaasje fan de ierde om syn as hinne derfoar dat op foarwerpen op ierde njonken de swiertekrêft ek in mulpuntflechtsjende krêft wurket, dy't suver tsjin de rjochting fan de swiertekrêft yn wurket. Hoe fierder fan de ierdas ôf, hoe grutter dy mulpuntflechtsjende krêft. Op de evener is dy krêft it grutst, en op de poalen is dy nul.

En fierders is de foarm fan de ierde net folslein rûn, mar, ûnder ynfloed fan de rotaasje, by de poalen justjes ôfflakke. De ierde hat de foarm fan in ôfflakke sfearoïde. Dat betsjut dat de poalen likernôch 21 km tichter by it sintrum fan de ierde binne as de evener, dat de swiertekrêft op de poalen justjes grutter makket.

De swiertekrêft- of falfaasje op it ierdoerflak fariearret troch al dy oarsaken fan likernôch 9,789 m·s−2 en 9,832 m·s−2. Yn Fryslân is dy likernôch 9,8135 m·s−2.
Stjerrestelsel (molkewei)

In **stjerrestelsel** is in grutte kloft stjerren dy't (relatyf sjoen) ticht byelkoar lizze wat ôfstân oanbelanget. Yn elts stjerrestelsel is gas, stof en (nei alle gedachten) tsjustere matearje oanwêzich. It systeem wurdt by inoar hâlden troch de eigen swiertekrêft. Stjerrestelsels hawwe ornaris in spiraalfoarmige, skiif- of bolfoarmige struktuer, mei dêrom hinne in bolfoarmige halo wêryn de swiertekrêft ek noch ynfloed hat.
Tsjustere matearje

**Tsjustere matearje** is in hypotetyske soarte matearje dy't net sichtber is mei optyske middels en dus net detektearber fia de elektromagnetyske strieling dy't ús op Ierde berikt. Dêrom wurdt se tsjustere matearje neamd yn tsjinstelling mei de sichtbere matearje.
Himel

De **himel** kin ferskate betsjuttings hawwe. It wurdt brûkt om it blauwe himelferwulft, de wolkens of de romte, somtiids ek wol útspansel, mei oan te tsjutten. Fierders is de himel in godstsjinstich konsept dêr't in plak, besteanssfear of mentale tastân mei bedoeld wurdt en dêr't guon nei de dea hinne gean at sy goed libbe hawwe.

## Sjoch ek
*
Hitler-Jongerein

De **Hitler-Jongerein** (Dútsk: **Hitler-Jugend**, **HJ**) wie de jongerein ôfdieling fan de Dútske Nazi Partij (NSDAP) en waard yn 1922 oprjochte. Fan 1933 oant 1945 wie de HJ de iennichst tastiene jongereinbeweging mei oant 8,7 miljoen leden (98 prosint fan de Dútske jongerein). De wiere *Hitlerjugend* wie ornearre foar jonges fan 14 oant 18 jier; de seksje *Deutsches Jungvolk* wie foar jonges fan 10 oant 14; de *[[Bund Deutscher Mädel]]* wie foar famkes.

## Doel
It doel fan de Hitler-Jongerein wie jonges fan 10 oant 18 jier klear te meitsjen foar de militêre tsjinst nei de ideology fan de Nazi’s. Sa as Hitler sei: 

*“Wa't de jongerein hat, hat de takomst. Myn lessen sille hurd wêze. It swakke sil der útslein wurde. In agressyf aktive hâlding, dominearjende, hurde jongerein – dêr bin ik op út.”* – Adolf Hitler.
Boarnster Kritetoaniel

It **Boarnster Kritetoaniel** bestiet út in entûsjaste groep minsken út Aldeboarn, dy´t him dwaande hâldt mei amateurtoaniel. Elts winterskoft, al fan 1946 ôf, soargje hja foar in pear noflike jûnen mei omtinken foar de Fryske kultuer.

Noch altiten is net bekend yn hokker jier it Boarnster Kritetoaniel oprjochte is. It oprjochtsjen fan it Boarnster Kritetoaniel hat hiel wat fuotten yn 'e ierde hân. Uteinlik waard der yn 1946 foar it earst spile, wol as gjin bestjoer. 
Letter krige master Paulus Folkertsma de foarsittershammer yn hannen. Der waard yn dy tiid net allinich toanielspile, mar ek koene hja meidwaan oan in foardrachtskriich of boekbesprekking. 

Yn 'e sechstiger en sântiger jierren waard der allinich noch mar toanielspile. Under lieding fan dhr. B. Bosma kaam de feriening ta prima prestaasjes; hiel lang waard der spile yn 'e heechste klasse fan de kriich, de ûnderlinge kompetysje fan it Boun fan Fryske Toanielselskippen. Der kaam ferjonging yn 'e ploech en de feriening groeide stadichoan fierder, op ’t stuit (2007) telt de feriening sa'n 25 spyljende leden en sa’n 150 stipers.
Herman Ridderbos

**Herman Nicolaas Ridderbos** (Easterein, 13 febrewaris 1909 - Kampen, 8 maart 2007) wie in Grifformearde predikant en teolooch. Hy wie ûnder oaren heechlearaar oan de  Teologyske Hegeskoalle Kampen, dêr't er it Nije Testamint ûnderwiisde. Ek hat er ferskate teologyske boeken skreaun.

Ridderbos wie in soan fan Jan Ridderbos, dy't ek heechlearaar west hat yn Kampen. Ek Nico Ridderbos, de broer fan Herman, wie heechlearaar, mar dan oan de Frije Universiteit, dêr't hy it Alde Testamint ûnderwiisde.

Herman Ridderbos studearre teology oan de Teologische Hegeskoalle yn Kampen en oan de Frije Universiteit. Nei syn ôfstudearjen waard er yn 1934 predikant foar Eefde-Gorssel yn de Achterhoek. Op 13 novimber 1936 promovearre er mei lof oer "De strekking van de bergrede naar Mattheüs" (*De strekking fan de berchrede nei Matteüs*). In 1939 waard er predikant yn Rotterdam-Charlois. Op 21 jannewaris 1943 waard er heechlearaar yn Kampen; yn 1975 gong er mei emeritaat.
Herman Ridderbos ferstoar thús, yn de âldens fan 98 jier.

## Publikaasjes
* *De komst van het Koninkrijk* - 1950, Kampen
* *Het Evangelie volgens Matteüs (Korte Verklaring der Heilige Schrift)* - 1954, Kampen
* *Heilsgeschiedenis en heilige Schrift van het Nieuwe Testament* - 1955, Kampen
* *Aan de Romeinen (Commentaar op het Nieuwe Testament)* - 1959, Kampen
* *Paulus. Ontwerp van zijn theologie* - 1966, Kampen
* *The coming of the Kingdom* - 1976, Philadelphia
* *Paul and Jesus* - 1977, Nutley
* *Het evangelie volgens Johannes. Proeve van een theologische exegese (deel 1)* - 1987, Kampen
* *Het evangelie volgens Johannes. Proeve van een theologische exegese (deel 2)* - 1992, Kampen

## Keppeling om utens
*  Herman Nicolaas Ridderbos by PhilGons.com
Stienzer Feart

De **Stienzer Feart** is in feart yn de gemeente Ljouwert. De feart rint fan súd-Stiens benoarden Britsum en komt besuden Wyns út yn de Dokkumer Ie.

De namme *Stienzer Feart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Stienservaart*.
Stobbegat (mar)

**Stobbegat** is in mar yn de gemeente Smellingerlân. It is in ynholte fan de Wide Ie op de noardlike ouwer en leit oan polder de Gealannen besuden it buorskip De Koai.

It Stobbegat is sa'n 520 meter lang en 140 meter breed en it wurdt fan de Wide Ie skieden troch in pear eilandsjes. Yn de 19e iuw wie it Stobbegat goed de helte grutter. It Stobbegat waard ek wol *Zandwater* neamd.
Stoppelsoal

It **Stoppelsoal** is in feart yn de gemeente Tytsjerksteradiel. Yn it noarden slút de feart oan op de Kûkhernster Feart yn it suden rint de feart út yn de Burgumer Mar by de Burgumer Marsintrale.

De namme *Stoppelsoal* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Stoppelzool*.
Streamkanaal Willem Loréslûs

It **Streamkanaal Willem Loréslûs** (offisjeel Frysk) is in kanaal yn de gemeente Dongeradiel dat oanlein waard yn 1969.

Likernôch in kilometer west fan Ingwierrum dielt it Dokkumer Grutdjip him op yn de Alde Lunen, de oarspronklike lêste luds fan de rin fan it Grutdjip, en it Streamkanaal Willem Loréslûs. It streamkanaal giet noch in lyts stikje rjochtút nei it súdeasten, mar giet dan nei it easten, krekt besuden Ingwierrum, hast streekrjocht op de slûs oan. Dêr komt it streamkanaal gear mei it Alddjip, wêrby beide wetters tagong ta de Dokkumer Nije Silen en de Willem Loréslûs hawwe. Oare kant giet it wetter fierder as Dokkumer Djip.

It streamkanaal hjit nei de slûs, en de slûs is neamd nei Willem Loré, de oanlizzer fan de oarspronklike Dokkumer Nije Silen yn 1729. De namme *Streamkanaal Willem Loréslûs* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Streamkanaal*.

## Sjoch ek
* Fryske wetters
Streamkanaal (Tsjalbert)

It **Streamkanaal** is in feart yn de gemeente It Hearrenfean. It kanaal rint benoarden Lúnbert en ferbynt de Bûtendykster Haadfeart mei de Nokfeart besuden De Deelen.

De namme *Streamkanaal* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Stroomkanaal*.
Streamkanaal (De Lemmer)

It **Streamkanaal** is in kanaal yn de gemeente De Fryske Marren. It kanaal  ferbynt de Grutte Brekken mei it Yr. D.F. Woudagemaal oan de súdliker lizzende Iselmar. Oan it Streamgemaal leit de jachthaven oan de Sylroede nei De Lemmer.

De namme *Streamkanaal* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Stroomkanaal*.
Wynmole

In **wynmole** of **wynmûne** is in soarte mole dy't de bewegingsenerzjy fan de wyn omsette yn rotaasje-enerzjy fan de wjukken, dy't dêrtroch nuttich brûkt wurde kin, bygelyks foar it meitsjen fan elektrisiteit, it meallen fan nôt, it fersetten fan wetter of oare doelen. Wynturbines, dy't ek brûkt wurde om elektrisiteit op te wekjen, wurde tsjintwurdich faak ek 'wynmoles' of 'wynmûnen' neamd. 

De heechste wynmole yn Nederlân is *[[De Nolet]]* út 2005, dy't 42 m. heech is en yn Skiedam stiet, in mole mei in klassyk uterlik dy't lykwols elektrisiteit opwekket.

De âldste en ûnbestriden wynmolefernijings yn Nederlân datearje fan om-ende-by 1180.


Image:Campo de Criptana Molinos de Viento 2.jpg|Wynmûnen yn Spanje (yn it ferhaal fan Don Quichote waarden se mei reuzen identifisearre).
Image:Gorskii 03965u windmills.jpg|Wynmûnen yn West-Sibearje om 1910 hinne.
Ofbyld:Amerikaanse windmolen.JPG|Amerikaanske wynmotor yn De Alde Feanen


## Sjoch ek
* Moles yn Fryslân
Streamkanaal

* It Streamkanaal by de Lemmer.
* It Streamkanaal by Tsjalbert.
* It Streamkanaal Willem Loréslûs‎.
Praat mar Frysk

**Praat mar Frysk** is in kampanje mei it doel Friezen bewust te meitsjen fan harren twataligens en harren dêr grutsk op te meitsjen.

## Doutzen Kroes

Woansdei 21 novimber 2007 hat Doutzen Kroes besletten om har foar de kampanje Praat mar Frysk yn te setten. Hja sil opblaasmûlen mei de tekst "Praat mar Frysk" oer de hiele wrâld meitôgje en soargje dat se yn byld komme op de foto's dy't se dit kear sels meitsje sil. Op de kampanje webside sil se de Friezen op 'e hichte hâlde. De taal op de webside en de filmjen binne folslein Frysk.

## Sjoch ek
* Praat mar Frysk (app)

## Keppelings om utens
*Webstee fan de Praat Mar Frysk-kampanje.
*Filmke mei Doutzen oer de Praat Mar Frysk-kampanje.
Suderdyksfeart

De **Suderdyksfeart** is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart rint efter de âlde seedyk oan de Iselmar fan Starum nei it Reaklif besuden Skarl.

De namme *Suderdyksfeart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Dijkvaart*.
Sudergat

It **Sudergat** is in mar yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De mar is in diel oan de súdwestlike kant fan de Burgumer Mar.
 
De namme *Sudergat* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zuidergat*.
Sudergrêft

De **Sudergrêft** (Dokkumersk en offisjeel: *Sudergracht*) is in grêft yn de gemeente Dongeradiel. De grêft leit yn de stêd Dokkum.

De namme *Sudergracht* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zuidergracht*.
Súdhoekster Feart

De **Súdhoekster Feart** (Biltsk en offisjeel: *Súdhoekster Faart*; Nederlânsk: *Zuidhoekstervaart*) is in feart yn de gemeente De Waadhoeke. De feart rint fan de N383 besuden Sint-Anne nei it easten en rint njonken de Súdhoekster Middelwei. Yn de Hegedykster Polder makket de feart in rjochte bocht nei it noarden en rint troch oant Buerstermûne.

De namme *Súdhoekster Faart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zuidhoekstervaart*.
Sulverkanaal

It **Sulverkanaal** is in feart yn de gemeente Opsterlân. De feart rint fan de Skipsleat nei it westen en hat nei Piershiem (east fan Warniahuzen) ferbining mei it Alddjip en de Binnenringfeart om de Grutte Feanpolder Opsterlân.

De namme *Sulverkanaal* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zilverkanaal*.
Kollumersk

It **Kollumersk** (Kollumersk: *Kòllumers*) is in dialekt fan it Stedsk dat sprutsen wurdt yn Kollum, in doarp yn de Fryske gemeente Noardeast-Fryslân. Dizze taalfoarm ûntstie yn 'e rin fan 'e achttjinde iuw, mar it is ûndúdlik wêrom't of hoe't it Stedsk him nei Kollum ta útwreide hat. It Kollumersk is in Hollânsk dialekt, en moat net betize wurde mei it Kollumerlânsk of it Pompstersk (fan Kollumerpomp), dat Nedersaksyske taalfoarmen binne, dy't yn it eastlike part fan Kollumerlân sprutsen wurde. Der binne soargen oer it fuortbestean fan it Kollumersk, no't de skoalbern yn it doarp foar it meastepart Nederlânsktalich grutbrocht wurde.

## Klassifikaasje
Foarhinne bestie der twifel oer oft it Kollumersk wol ta it Stedsk rekkene wurde koe, mei't it dêrby tradisjoneel allinne mar gie om 'e dialekten fan 'e stêden Ljouwert, Snits, Frjentsjer, Harns, Boalsert, Dokkum en Starum. Hoewol't der yn 1895, 1937 en 1955 enkêtes holden waarden ûnder sprekkers fan it Kollumersk, bestie oant resint dochs noch twifel oer de klassifikaasje fan it dialekt. 

Ut in ûndersyk dat yn 1996 troch taalkundige Cor van Bree ferrjochte waard ûnder in groepke âldere ynwenners fan Kollum, die lykwols ûntsjinsisber de status fan it pleatslike dialekt as in foarm fan it Stedsk bliken. Yn in lêzing dy't er yn 2008 hold yn *De Colle*, yn Kollum, tsjutte taalkundige en meiwurker fan 'e Fryske Akademy Pieter Duijff oan dat der wol deeglik beskate ferskillen besteane tusken it Kollumersk en de oare Stedske dialekten, mar dat dy allegearre út te lizzen binne troch de geografyske lokaasje fan Kollum yn it easten fan Fryslân en oan 'e râne fan it Fryske taalgebiet, yn tsjinstelling ta de oare Stedske dialekten, dy't allegearre middenyn 'e provinsje of oan 'e kust sprutsen wurde.

## Taaleigenskippen
It Kollumersk omfiemet typysk Stedske wurdfoarmen as *wurtel* ("woartel"), *speule* ("boartsje"), *deen* ("dien"), *suden* ("soene") en *wuden* ("woene"). It ûnderskiedt him lykwols benammen fan 'e oare Stedske dialekten troch de ynkorporaasje fan mear Fryske wurden en útdrukkings. Sa neame Kollumers de bekende produsint fan konsumpsje-aaien in *hin* ("hin"), wylst alle oare Stedske dialekten dêrfoar it wurd *kyp* brûke. Hjirûnder noch in pear soksoarte foarbylden:

Njonken de Fryske ynfloed lit it Kollumersk teffens beskate ynfloeden sjen fan 'e Nedersaksyske Grinslânske dialekten, benammen fan it Westerkertiersk. Sa knipe Kollumers bygelyks krekt as Grinslanners it efterheaksel *-en* ôf, sadat der in wurdlid ûntstiet dat inkeld *-n* omfiemet.

## Keppeling om utens
* In webside dy't wijd is oan it Kollumersk
Suderfeart

De **Suderfeart** (Biltsk en offisjeel: *Súdderfaart*; Nederlânsk: *Zuidervaart*) is in feart yn de gemeente De Waadhoeke. De feart rint fan Sint-Anne neist de N383 nei it suden. Krekt foarby it gemeentehûs is in krúspunt mei de Blikfeart nei it westen en de Súdhoekster Feart nei it easten.

De namme *Súdderfaart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zuidervaart*.
Susterfeart

De **Susterfeart** is in feart op de grins de gemeente Smellingerlân en Tytsjerksteradiel. De feart rint fan de Koaidyk yn polder Westersanning nei it noarden. West fan it buorskip Utein bûcht de feart ôf nei it noardeasten en besuden Iniaheide giet it wetter ûnder N31 en N356 troch en rint de Susterfeart benoarden De Tike út yn De Leien.

De namme *Susterfeart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zustervaart*.
Swaddesleat

De **Swaddesleat** is in feart op de grins fan de gemeenten Achtkarspelen en Kollumerlân. De feart rint noardeast fan Bûtenpost en súdwest fan it buorskip Lytsewâld. Noardwest fan Bûtenpost stiet de sleat yn ferbining mei De Swadde.

De namme *Swaddesleat* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zwaddesloot*.
Swarte Brekken

De **Swarte Brekken** is in mar op de grins fan de gemeenten Snits en Wymbritseradiel. De mar leit besuden de stêd Snits. Oan de noardeastkant stiet de mar yn ferbining mei de Wite Brekken, oan de westkant komme de Nauwe Wimerts en de Soalsleat yn de mar út.

De namme *Swarte Brekken* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zwarte Brekken*.
Scoutingunifoarm

By **[[Scouting]]** is it al sûnt har oprjochting de gewoante in **unifoarm** te dragen by byienkomsten. It doel fan it unifoarm is der foar te soargjen dat eltsenien gelyk oan mekoar is. It unifoarm sa as dat yn Fryslân droegen wurdt is neffens de gewoanten fan Scouting Nederlân, al wurdt der wol faak in Frysk tintsje oan jûn. 

## It unifoarm
It unifoarm hat syn oarsprong yn it leger. De opsetter fan Scouting, Robert Baden-Powell woe in praktyske foarm fan klean ha foar syn ‘spul fan ferkennen’. Nei it útprobearjen fan ferskate soarten klean kaam hy út op in kaky boesgroentsje mei oprôle mouwen, in koarte broek en de hoed mei fjouwer dûken. In oanpaste ferzje fan it unifoarm sa't hy dat droech mei de Boerekriich yn Súd-Afrika.  

### Boesgroen
It boesgroen is it wichtichste gedielte fan it unifoarm, allinne it oerhimd wurdt faak al sjoen as it unifoarm. Foar de ferskate leeftydskategoryen binne der boesgroentsjes yn in oare kleur.

Sa drage de Esta’s in grien boesgroen, de Skouts in bêzje en de Eksplorers in reade. Wetterskouts drage in blau boesgroen.

### Sjaal
De sjaal ferskilt mei de groep, elke groep hat har eigen kleuren en ûntwerp, faak nei it wapen of flagge fan wêr’t se wei komme.

### Ynsynjes
Der is in grut ferskaat oan ynsynjes. 

Sa binne der ynsynjes dy’t je fertsjinje moatte, mar der binne ek ynsynjes dy’t wat sizze oer wêr’t de skout wei komt. Yn Fryslân is it de gewoante fan in soad skouts om in ynsynje fan de Scouting Regio Fryslân te dragen, mar ek in ynsynje yn de foarm fan de Fryske flagge. Dizze wurdt dan op de rjochter boarst droegen neist de Jeropeeske en Nederlânske flaggen en tsjin de foarskriften yn oan de meast linker kant, sadat er it tichtst by it hert sit.

Ek binne is der foar eltse leeftydskategory in eigen ynsynje dy’t de kategory oanjout. Fierders is der foar eltse ynstallearre skout it ynstallaasjeteken.

### Hoed
De hoed is in hast útstoarn objekt foar Scouting yn Fryslân. Der binne gjin groepen (mear) dy’t it as in offisjeel stik fan it unifoarm sjogge. Wol wurdt de hoed droegen troch sommige lieders en kaderleden, nei gewoanten fan Scouting Nederlân of ien fan de âldere scoutingferieningen mei bygelyks hoedplaten en –kwastkes.
Swarte Broek

De **Swarte Broek** is in marke op de grins fan de gemeente Dantumadiel en Tytsjerksteradiel, yn 'e himrik fan Readtsjerk en Feanwâlden (Dantumadiel) en Mûnein (Tytsjerksteradiel). De mar stiet oan de noardkant yn ferbining mei de feart nei it westlik lizzende Mûnein en mei de Koarte Suwei nei it suden. Oan de noardkant, beëasten Readtsjerk, leit de polder Wyldfean.

De namme *Swarte Broek* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zwarte Broek*.
Swarte Wyk

De **Swarte Wyk** is in feart yn de gemeente Smellingerlân. De Swarte Wyk rint fan de N31 by Drachten yn de rjochting fan Drachtster Kompenije. It is ien fan de hiele soad wiken dy't yn noardeastlike rjochting rinne en yn de tiid fan de feanterij groeven binne. Dizze wyk rint tusken de Koarte Wyk en de Siktaris Eringawyk. 

De namme *Swarte Wyk* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zwarte Wijk*.
Swartfliet

De **Swartfliet** is in poel of marke yn de gemeente Achtkarspelen. De poel leit yn De Harkema oan de kant fan Droegeham, east fan De Rysloane.

De namme *Swartfliet* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Vliet*.
Sweager Feart

De **Sweager Feart** is in feart yn de gemeente Kollumerlân. De feart rint fan de Foarstrjite by  Kollumersweach nei it noarden en rint tusken de polders Sweagermieden en De Hammen troch nei de Petsleat.

De namme *Sweager Feart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Kollumerzwaagstervaart*.
De Swette (Aldeboarn)

**De Swette** is in feart yn de gemeente Hearrenfean. De feart rint yn polder Jinswâlde en ferbynt Aldeboarn mei de noardliker lizzende Opfeart (Warniahuzen) op de grins mei Smellingerlân. It earste stik fan Aldeboarn ôf rint De Swette bylâns de Prikwei.

De namme *De Swette* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zwette*.
Swettehaven

De **Swettehaven** is in wetter yn de gemeente Ljouwert. De haven leit oan de súdwestkant fan de stêd Ljouwert, foar De Swette oer.

De namme *Swettehaven* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zwettehaven*.
Swettepoel

De **Swettepoel** is in marke yn de gemeente De Fryske Marren. De poel leit tusken de Noarder Alde Wei en de Noardbroekster Feart oan de Swettepoelsterdyk, noardeast fan De Jouwer.

De namme *Swettepoel* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zwettepoel*.
Swarte Sleat

De **Swarte Sleat** is in sleat yn de gemeente De Fryske Marren. De sleat rint yn De Blaugerzen. De feart rint yn noardeastlike rjochting nei de Alde Geau. Op healwei komt De Dolte út op de Swarte Sleat.

De namme *Swarte Sleat* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zwarte Sloot*.
Swarte Wâlde

De **Swarte Wâlde** is in mar yn de gemeente Súdwest-Fryslân, foar 2011 Nijefurd. De mar is in útham fan De Fluezen en stiet troch de Koudumer Feart yn ferbining mei it westliker lizzende Koudum. Polder Aant Lieuwes leit op de noardlike wâl.

De namme *Swarte Wâlde* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zwarte Woude*.
Ossewa

**[[Scouting]] Ossewa** is in BE-groep foar Skouts mei in lichaamlike handikap. De leden komme út de trije noardlike provinsjes fan Nederlân: Fryslân, Grinslân en Drinte. Hoewol it klupgebou yn Beetstersweach stiet sit it bestjoer yn de stêd Grins, hjirtroch falt de groep binnen de Scouting Regio Grinslân. 

De namme komt fan it Afrikaanske wurd foar Oksewein.

## Skiednis
Scouting Ossewa is oprjochte yn 1950 as in Postgroep foar lichaamlik beheinde bern en jongerein. De offisjele namme ut die tiid is dan ek: ‘Postgroep III: Noord Nederland’. In guozzefear yn it logo fan de groep herinnert oan dizze tiid. 

Yn 1957 begûnen de moanlikse wykeinopkomsten yn in it klupgebou. Yn de rin fan de tiid hat de groep ferskate gebouwen hân.

## Sjoch ek
* Scouting yn Fryslân
* Scouting Regio Fryslân

## Keppeling om utens
* Webstee fan Scouting Ossewa
It Swin (Ealahuzen)

**It Swin** is in mar en natoergebiet yn de gemeente De Fryske Marren. De mar leit east fan Ealahuzen, en noarwest fan Balk yn de Polder Harich-Ealahuzen. 

It Swin is in natoerreservaat mei in observaasjehutte.

De namme *It Swin* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *'t Zwin*.
Sylsleat

De **Sylsleat** is in sleat yn de gemeente De Waadhoeke. De sleat rint yn polder it Bitgumer en Ingelumer Nijlân nei it suden tusken Bitgum en Ingelum.

De namme *[[Syl]]sleat* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zijlsloot*.
Sylster Rak

It **Sylster Rak** is in feart op de grins fan de gemeentes Ljouwert en De Waadhoeke. It rak rint fan Skinkeskâns oan de westkant fan Ljouwert nei it westen oant Ritsumasyl en sa troch nei it Van Harinxmakanaal. Dit Sylster Rak wie eartiids de foarnaamste farferbining fan noardwest-Fryslân mei Ljouwert.

De namme *[[Syl]]ster Rak* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zijlsterrak*.
Sylster Ryd

De **Sylster Ryd** is in feart yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De feart ferbynt Kollum mei it noardliker lizzende Dokkumer Djip.

De Dwersryd komt benoarden Kollum út op de Sylster Ryd.

In *ried* of *red*, *tith* en tsjintwurdich *rie(t)*, *riet*, *rij(t)* is in namme dy't fanâlds in protte foarkomt. It betsjut faak in lytser streamke, op in grutter wetter útrinnend. 

De namme *[[Syl]]ster Ryd* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zijlsterrijd*.
Sypsleat

De **Sypsleat** is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De sleat ferbynt de Sipkemar mei Syp Set oan de Aldegeaster Brekken. Oer de sleat rint it spoar Warkum-Ljouwert.

De namme *Sypsleat* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zijpsloot*.
Taniamear

De **Taniamear** is in feart yn de gemeente Ljouwert. De feart rint oan de súdkant fan de Ljouwerter- of Havankbosk en rint oan de eastkant besuden Snakkerbuorren út yn de Dokkumer Ie. Oan de oare kant fan de Ie rint de Bonkefeart fierder njonken de N355 nei Hurdegaryp.
Beowulf (film út 2007)

**Beowulf** is in film út 2007 ûnder regy fan Robert Zemeckis. De film is basearre op it epysk gedicht Beowulf.

## Produksje
Yn july 1997 makke Neil Gaiman tegearre mei Roger Avary in bewurking fan it gedicht. Yn jannewaris 2005 betellen Sony Pictures en produsint Steve Bing $2.000.000 oan de skriuwers foar de rjochten fan it skript. It soe in Motion capture-film wurde.

Yn juny 2005 waarden Ray Winstone, Anthony Hopkins, Brendan Gleeson en Robin Wright Penn frege foar de film ûnder Columbia Pictures. De spilers joegen harren foarkar oan in gewoane film boppe in animaasjefilm. Neidat Angelina Jolie frege waard yn augustus 2005, sette Bing de studio oer nei Paramount Pictures foar in Amerikaanske release en Warner Bros. Pictures foar in release bûten de Feriene Steaten.

## Besetting

* Ray Winstone -Beowulf
* Crispin Glover - Grendel
* Anthony Hopkins - Kening Hrothgar
* John Malkovich - Unferth
* Robin Wright Penn - Keninginne Wealhtheow
* Angelina Jolie - Grendels mem
* Brendan Gleeson - Wiglaf
* Alison Lohman - Ursula
* Greg Ellis - Garmund
* Dominic Keating - âlde Kain
* Rik Young - Eofor
* Charlotte Salt - Esthrith
* Nick Jameson - Drehgbearn
* Chris Coppola - Olaf

## Nijsgjirrich
* Healwei de film striid Beowulf tsjin in leger fan Friezen. Yn de film komt de legindaryske kening Finn foar. De rol fan kening Finn wurdt spile troch Fredrik Hiller.

## Keppeling om utens
* Offisjele webstee Beowulf film
Tearnzer Wielen

De **Tearnzer Wielen** is in marke yn de gemeente Ljouwert. De Wielen lizze yn de nijbouwyk Suderbuorren fan de stêd Ljouwert en hat ferbining mei it Van Harinxmakanaal en mei de nije farferbining foar rekreaasjefeart Steande Mêstrûte yn dizze wyk.

In wiel is de beneaming foar in plasse dy't ûntstien is troch in dyktrochbraak.

Yn Tearns leit, oan de westlike kant fan de Tearnsbrêge nei Himpens (Himpenserdyk), in troch de Gemeente Ljouwert oanlein skiereilantsje. Op fersyk fan Doarpsbelang Himpens-Tearns hat dit de namme * Kop fan Tearns*' krigen. Simmerdeis swimme hjir in soad minsken.
Terkaplester Puollen

De **Terkaplester Puollen** lizze op de grins fan de gemeente De Fryske Marren. De puollen lizze benoarden Terkaple en súdwest fan Terherne. De mar stiet troch de Hearresyl yn ferbining mei de west lizzende Snitser Mar. Op de mar komme de Wide Geau en it Akkrumer Rak út. It Haklânshop is in ûnderdiel fan dit wetter. Oan beide kanten fan de Lytse Acht, jouwe twa ûndjippe sleatsjes: Earste Drûch Gat en Twadde Drûchgat, ferbining mei de Terhernster Puollen.

Oan de mar lizze de eilannen de Hynstewerp, Brouwers Acht, de Lytse Acht en de lange smelle Skonkepôle. De grûn oan de westkant fan de Hynstewerp is hurd en der lizze dêrom simmerdeis altyd in soad boatsjeminsken dy't dêr swimme.

De namme *Terkaplester Puollen* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Terkaplesterpoelen*.
Ternaarder Feart

De **Ternaarder Feart** is in feart yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De feart leit yn de himrikken fan Hantum en Ternaard.

De feart begjint by de Knibbeltsjebrêge en rint dêrnei parrallel oan de Ternaarderwei; by De Piip giet de feart ûnder de dyk troch en rint dêrnei parrallel oan de Hantumerwei nei Ternaard. Hjoed-de-dei rint de feart fan ôf de súdside fan Ternaard troch de lannen nei de westside fan Ternaard. Earder rûn dizze feart fan de súdside fan Ternaard ôf troch nei it noarden tusken de Nijbuorren en Stasjonswei nei de Opslach. By de Opslach giet de feart oer yn de Fiskbuorster Feart en in feart nei it westen.

De namme *Ternaarder Feart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Ternaardervaart*.
Syltsjesleat (Eagmaryp)

De **Syltsjessleat** is in feart yn de gemeente De Fryske Marren. De feart ferbynt Eagmaryp mei de Noardbroekster Feart.

De namme *Syltsjessleat* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zijltjessloot*.
Syltsjesleat (Raerd)

De **Syltsjessleat** is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart ferbynt de Bangafeart west fan Raerd mei De Swette by it buorskip Bernsterbuorren.

De namme *[[Syl]]tsjessleat* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Zijltjessloot*.
Tersoalster Sylroede

De **Tersoalster Sylroede** is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart ferbynt it ferlingde fan de Bangafeart mei de jachthaven oan it Prinses Margrietkanaal/Snitser Mar by de Terhernster Slûs.

De namme *Tersoalster Sylroede* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Terzoolsterzijlroede*.
Tikefeart

De **Tikefeart** is in feart yn de gemeente Smellingerlân. De feart rint njonken de N31 besuden De Tike. It wetter rint út yn in grutte plasse oan de Suderleien.

De namme *Tikefeart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Tikevaart*.
Tikesleat

De **Tikesleat** is in feart yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De feart rint besuden de ierdgaslokaasje oan de Sumarderwei nei it suden yn de rjochting fan De Tike. Foar De Leien spjalt de feart him yn in part dat súdlik yn de mar útrint, de westlike stream rint noch in kilometer nei it súdwesten en komt dan yn de Leien út.

De namme *Tikesleat* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Tikevaart*.
Tiltsjewyk

De **' Tiltsjewyk** is in feart yn de gemeente Achtkarspelen. De wyk rint fan de Koaiwei west fan Stynsgea nei it noarden en rint oant de polderdyk oan it Prinses Margrietkanaal east fan Blauferlaat en rint dan mei de dyk mei nei it easten en komt út yn de Alde Feart súdwest fan Gerkeskleaster.

In wyk is in fan de haadfeart ôfgeande lytsere feart om turf ôf te fieren.

De namme *Tiltsjewyk* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Tillewijk of Compagnonswijk*.
Teisterbant

**Teisterbant** wie yn de Midsiuwen in goa of greefskip yn it Rivieregebiet. It gebiet fan om Flaardingen hinne oant Tiel, begrinzge troch de rivieren Lek, Maas, Waal en Hollânske Isel. De hjoeddeistige Neder-Betuwe wie dêr part fan, mar ek plakken as Fianen, Aalburch, Culemborg, Batenburch, en Malsen (nei alle gedachten ek Geldermalsen). Tiel wie de haadstêd fan it gebiet.

## Skiednis
De namme Teisterbant komt mooglik út it Keltysk en betsjut sossawat as "rjochts lein" (te ferlykjen mei it Latynske *dexter* - "rjochts"). It soe dan foar Swifterbant ("lofts lein") oer lizze. It we al in bekend gebiet yn de 8e iuw. Fan 843, by it Ferdrach fan Ferdun, oant it ferstjerren fan Lotarius II yn 869 hearde Teisterbant ûnder it Keninkryk Loataringen. Dêrnei kaam it yn 870 by it Ferdrach fan Meerssen oan Lotarius syn omke Loadewyk de Dútser, kening fan East-Frânsje.

Greve Gerulf fan West-Frisia krige as beleaning fan syn rol by it ferdriuwen fan de Noarmannen fan de Eastfrankyske kening Arnulf fan karintje op 4 augustus 889 in tal guod yn Teisterbant yn folslein eigendom. It gie om in tal pleatsen en huzen yn ûnder oaren Tiel, Aalburch en Asch. Gerulf hie twa soannen< Waltger en Durk. Durk waard de stamheit fan de lettere greven fan Hollân, Waltger waard yn 898-928 neamd as greve fan Teisterbant. Hy waard opfolge troch syn soan Redbad, mooglik ek "Poppo" neamd.

Oan 'e ein fan de 10e iuw kaam it gebiet yn besit fan greve Ansfryd fan Hoei. Om 985 hinne ferparte er syn besit en libje yn in kleaster. Yn 994 waard er ta biskop fan Utert keazen. Op 11 april 999 skonk keizer Otto III it keningsgoed dat "Poppo, soan fan Wedigeri" yn Teisterbant yn lien hie oan de tsjerke fan Utert. De titel "greve fan Teisterbant" gie nei Ansfryd syn neef Hunerik, moogik heit fan Herman fan Malsen, de stamheit fan de hearen fan Cuijk.

Nei de dea fan Hunerik gie it greefskip nei alle gedachten nei Diderik fan Hamalân. Doe't dy yn 1017 ferstoar, naam syn styfheit Balderik de macht oer. Balderik moast him yn 1018 op de Ryksdei yn Nimwegen ferantwurdzje en ferlear dêrnei al syn guod en amten.

As beleaning foar syn stipe yn 'e striid tsjin Balderik krige de biskop fan utert Adelbold II yn 1026 de greeflike rjochten fan Teisterbant. Hoewol't it bisdom al earder lytsere wrâldlik besit bemachtige, foarme dat ûnder oaren it grûnwurk foar it prinsbisdom of Stift Utert. Dielen waarden yn lien útjûn oan de greefskippen Kleef en Gelre en in tal frije hearlikheden. Lang om let rekke it bisdom dêr de sûvereiniteit kwyt en Teisterbant ferdwûn fan 'e kaart.

Letter waard it gebiet in striidpunt tusken de hartochdommen Brabân en Gelre
De Tillegroppe

**De Tillegroppe** (Stellingwerfsk en offisjeel: *De Tillegröppe*) is in kanalisearre streamke yn de gemeente Eaststellingwerf op de grins mei Drinte, yn 'e himrik fan Appelskea. De feart begjint benoarden de N381 en rint troch nei it súdwesten. It stik op de grins mei Drinte hjit it de Koloanjefeart. By it buorskip Alde Willem bûcht it wetter nei it westen en rint út yn de Vledder Aa yn it Doldersumske Fjild. 

De namme *Tillegröppe* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Tilgrup*.