open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hans Lesterhuis

**Johannes Herman (Hans) Lesterhuis** (Grins, 29 maart 1944 – Hilfertsom, 26 febrewaris 2009) wie in Nederlânsk bestjoerder binnen de KNVB, ek wie er boargemaster.

## Biografy
Yn Grins gie er nei it Praedinius-gymnasium en dêrnei  hat er steats- en administratyf rjocht studearre oan 'e Ryksuniversiteit Grins. Yn desimber 1970 studearre er ôf, dêr't er mei yngong fan 1 maaie 1971 nei in funksje oannaam by it kabinet fan de Kommissaris fan 'e Keninginne yn Fryslân. Yn septimber 1976 waard er boargemaster fan It Amelân en yn 1985 waard er beneamd as boargemaster fan Eaststellingwerf itjinge er foar 20 jier lang wie. Yn 2006 wie er guon moannen waarnimmend boargemaster fan It Amelân.

As berne Grinzer fuotballe er by *Velociatas*. Dêrnei hie er in tal fan bestjoersfunksjes yn de fuotbalwrâld. Sa wie er bestjoerslid fan SK Cambuur Ljouwert en acht jier lang foarsitter fan de KNVB-ôfdieling Fryslân. Fan 1996 ôf is er lanlik foarsitter fan de ôfdieling amateurfuotbal fan de KNVB. Yn novimber 2008 naam er nei trije terminen ôfskie. By syn ôfskie waard er beneamd ta bûnsridder. 

Hy wie njoggen jier boargemaster fan It Amelân en tweintich jier boargemaster fan Eaststellingwerf. Hans Lesterhuis wie lid fan de PvdA. 

## Sjoch ek
* List fan boargemasters fan It Amelân
* List fan boargemasters fan Eaststellingwerf

## Keppeling om utens
* Foto van Hans Lesterhuis
Gerrie van Delft-Jaasma

**Gerbrich (Gerrie) van Delft-Jaasma** (Snits, 24 juny 1947- 29 novimber 2017) wie in Nederlânsk politikus fan de PfdA.

Nei de MULO gie hja nei Amsterdam dêr't hja har man kennen learde dy't út Beverwyk ôfkomstich wie en dêr't hja har ek te wenjen setten. Dêr kaam hja fia de *[[Rooie Vrouwen in de PvdA|Rooie Vrouwen]]* yn de lokale polityk, yn 1978 waard hja dêr gemeenteriedsdlid. Fiif jier letter waard hja yn dy gemeente wethâlder yn Beverwyk en sûnt febrewaris 1994 is hja wer werom yn Fryslân dêr't hja boargemaster fan Menameradiel wurden is. Op 26 maaie 2011 waard dúdlik dat Van Delft-Jaasma oan de gemeenterie meidield hie dat hja op 1 febrewaris 2012 fuortgean soe as boargemaster fan Menamerdadiel. Yn 2011 waard hja 65 jier . Har opfolger waard Tom van Mourik. 

Van Delft-Jaasma stoar yn de âldens fan 70 jier.
Olympyske Simmerspullen 1964

De **Olympyske Simmerspullen 1964** ek wol de XVIIIe Olympiade neamd waarden yn 1964 yn Tokyo, Japan hâlden.

## Medaljespegel

### Fryske medaljes

## Sporten

## Dielnimmende lannen

93 lannen diene mei oan de Olympyske Simmerspullen yn Tokyo.

## Sjoch ek
*Paralympyske Simmerspullen 1964

## Keppeling om utens
* Offisjele hiemside Ynternasjonaal Olympysk Kommitee
Krasnodar

**Krasnodar**  (Russysk: Краснодар, *Krasnodar*; klam op it lêste wurdlid) is in stêd mei sa’n 1.154.885 ynwenners (2024; folkstelling 2002: 646.000) oan 'e rivier de Kûban, yn it súdeasten fan Jeropeesk Ruslân. It is de haadstêd fan 'e kraj Krasnodar. De stêd Krasnodar leit op likernôch 1.250 km fan Moskou en op sa’n 80 km noardeastlik fan 'e Swarte-Seehaven Novorossyjsk. 

## Skiednis
De stêd waard yn 1793 stifte as in fêsting fan 'e kozakken dy't ûnderdiel útmakke fan 'e ferdigening fan 'e grins mei it Osmaanske Ryk. De fêsting krige de namme **Jekaterinodar**, "Geskink" (*dar*) "fan Katarina" (*jekaterino*) (dat is Katarina de Grutte). Yn 'e njoggentjinde iuw ûntjoech de stêd him ta in wichtich hannelssintrum yn Súd-Ruslân en waakste de befolking bot oan. 

Yn 'e Russyske Boargeroarloch keazen in protte Kûbankozakken de kant fan 'e anty-bolsjewistyske Witen. Yn desimber 1920 waard de stêd omdoopt yn Krasnodar (*krasno* betsjut "read"). Yn 'e Twadde Wrâldoarloch waard de stêd fan augustus 1942 oant febrewaris 1943 beset troch de Dútsers. Krasnodar rekke swier skansearre en moast nei de oarloch fannijs opboud wurde.

## Ekonomy en ûnderwiis

Krasnodar leit yn in tige fruchtber lânbougebiet (swarte ierde), dêr't as meast noarlike regio yn 'e wrâld ek tee produsearre wurdt. In protte yndustry yn 'e stêd hat te krijen mei de lânbou, lykas itensferwurking en de produksje fan lânboureau. De stêd hat in grut tal ynstellings foar heger ûnderwiis, dêr’t de Kûban-Steatsuniversiteit (KûbGOe, stifte yn 1920) en de Kûban-Steatslânbou-universiteit (KGAOe, de grutste fan Ruslân, stifte yn 1922) de wichtichsten fan binne. Teffens binne der oaljeraffinaderijen.

## Sport
* Fuotbal: FK Kuban Krasnodar

## Partnerstêden
*  Ferrara (Itaalje)
*  Karlsruhe (Dútslân), sûnt 1997
*  Tallahassee (Feriene Steaten) 
*  Burgas (Bulgarije)  
*  Harbin (Sina) 
*  Poltava (Oekraïne 


Kuban Stadium FC Kuban Krasnodar vs FC Rostov, Russian Premier League, Krasnodar, Russian 2005 Federation.jpg|It Koebanstadion.
Tram in Krasnodar 101 1815.jpg|Tram yn Krasnodar.
Krasnodar Kuban.JPG|De rivier de Kûban.
Bert Swart

**Lubbertus Kornelis (Bert) Swart** (Grins, 26 april 1956 – Súdhorn, 29 juny 2017) wie in Nederlânsk politikus fan it CDA.

Nei de Bestjoersakadeemje Grins hat er ek opliedings folge op juridysk en finansjeel mêd. Dêrnei begûn yn 1977 syn amtlike karriêre dêr't er op pronvinsjaal en gemeentlik nivo (ûnder oare Grins en Ezinge) ferskate (belieds)funksjes hie. Yn 1998 waard hy dieltiidwethâlder yn Winsum dêr't er sûnt 2002 loko-boargemaster wurde soe. Dêrneist wie er haad publykssaken fan de gemeente Haren.

Yn de simmer fan 2004 waard Swart beneamd ta boargemaster fan de Fryske gemeente Skiermûntseach as opfolger fan syn partijgenoat Bertus Fennema dy't boargemaster fan Súdhorn waard. 

Nei't dúdlik waard dat Bertus Fennema yn april 2011 mei pensioen gean soe, waard op 15 febrewaris 2011 bekend makke dat Bert Swart de opfolger wurde soe fan Bertus Fennema as boargemaster fan Súdhorn. De dei dêrfoar is Swart foardroegen troch de gemeenterie fan dy gemeente. Swart waard op 5 april 2011 beëdige.

Na de beneaming fan Swart yn Súdhorn waard Martin Zijlstra de waarnimmend boargemaster fan Skiermûntseach. Yn maart 2017 droech de gemeenteried fan Midden-Drinte Swart foar om dêr boargemaster te wurden. De beëdiging soe op 3 july 2017 wêze, mar fanwege sûnensproblemen hat er syn nije funksje net opnimme kinnen. Op freed 9 juny 2017 hat boargemaster Swart, nei't er in harsenstumor by him fêststeld wie, syn taken yn de gemeente Súdhorn dellein.

Bert Swart wie troud en hie in soan. Hy is 61 jier wurden.
Bertus Fennema

**E. (Bertus) Fennema** (Liens (Grinslân), 18 oktober 1944) is in Nederlânsk politikus út namme fan it Christen-Democratisch Appèl (CDA).

Foar't er boargemaster waard, wie Fennema fan 1991 ôf deputearre fan de provinsje Grinslân. Fan 1 novimber 1999 waard er beneamd as boargemaster fan Skiermûntseach. Fjouwer jier letter, yn 2003, kearde er werom  nei de fêstewâl en waard er boargemaster fan de gemeente Súdhorn, yn Grinslân. Dy funksje ferfolle er oant 2011, doe't er oansteld waard as waarnimmend boargemaster fan Haren. Yn 2012 gie er mei pinsjoen. Yn Súdhorn waard Fennema opfolge troch Bert Swart, dy't him ek al opfolge wie op Skiermûntseach. 

Fennema is meiskriuwer fan it boek oer arsjitekt Willem Reitsema Tzn. en ek auteur fan it boek oer de fotograaf Jacob Molenhuis, *Groninger Toparchitect A.Th. van Elmpt* en *De Marne in beweging*, in boek oer de skiednis fan it ferfier yn de Marne.
Foarwurk

In **foarwurk** is yn Nederlân de histoaryske beneaming foar in pleats dy't yn de Midsiuwen by in kleaster hearde, benammen yn de provinsje Grinslân.

Op in foarwurk diene net de muontsen it wurk, mar de saneamde konversen, in soarte fan heal-muontsen. It foarwurk wie meast bedoeld foar it kweken fan gewaaks foar it kleaster. Letter waard de bân mei it kleaster losser en gie it mear om de pachtopbringst.

Guon foarwurken hawwe harren namme oan buorskippen jûn, lykas:
;Yn Grinslân:
*Aduarderfoarwurk
*Fransemerfoarwurk
*Garsthuzerfoarwurk
*Winsumerfoarwurk
*'t Zandsterfoarwurk
;Yn Fryslân:
Under oaren.
* It Foarwurk
* It muontsehûs ûnder Ezumasyl

Op oare plakken yn Nederlân waarden datsoarte pleatsen wol oantsjut mei úthôf of 'muontsehûs'. Yn it Latyn hjit sa'n pleats in *Grangium* (= nôtskuorre).

Yn Dútslân kin *Vorwerk* itselde betsjutte, mar kin it ek ferwize nei oare soarten fan pleatsen.
Harry Oosterman

**Harry Oosterman** (Drachten, 13 augustus 1957) is in Frysk politikus fan it CDA.

## Biografy
Hy studearre skiednis oan de Ryksuniversiteit Grins. Nei't er dêr ôfstudearre wie, wie er in jier dosint skiednis oan it Bogerman Kolleezje yn Snits. Dêrnei wie Oosterman fan 1984 oant 1989 sjoernalist by it Frysk Deiblêd en dêrnei wie er trettsjin jier de direkteur fan it *Instituut voor Landbouwcoöperaties*. Fan 2001 ôf wie Oosterman senior adviseur by *Netherlands Institute for Co-operative Entrepreneurship*.

Dêrnjonken wie er ek polityk aktyf. Yn 1995 waard er gemeenteriedslid yn Littenseradiel, fjouwer jier letter waard er lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân. Yn oktober 2005 waard Oosterman de boargemaster fan Eaststellingwerf. Yn 2011 en 2017 waard er fannijs beneamd as boargemaster fan Eaststellingwerf. Hy besette dat amt oant 1 augustus 2021.

Op 1 augustus 2021 waard VVD'er Sandra Korthuis beneamd ta waarnimmend boargemeester fan Eaststellingwerf.

## Sjoch ek
* List fan boargemasters fan Eaststellingwerf
Spaanske Ynkwisysje

De **Spaanske Ynkwisysje** is in yn 1478 oprjochte ynstitút troch de Reyes Católicos fan Spanje om de katolike ortodoksy te hanthavenjen by harren hearskippij. Se stie fuort ûnder lieding fan de Spaanske monargy. Se waard pas foarfêst ôfskaft yn 1834 by it bewâld fan Isabella II

De Ynkwisysje hie yn begjinsel as in rjochtbank nei kanonyk rjocht allinnich sizzenskip oer doopte kristenen. Yn har skiednis lykwols, at se net bestie yn Spanje of oanwêzich wie yn dy syn territoriaal ôfhinklike gebieten, waard har jurisdiksje útwreide ta praktysk alle ûnderdienen fan de kening fan Spanje.
Martin Brozius

**Martin Brozius** (Hoarn, 4 novimber 1941 - Amsterdam, 24 maart 2009) wie in Nederlâns akteur, presintator en kabaretier.

## Libben en wurk
Brozius waard nei de skieding fan syn âlden yn in Katolyk weeshûs ûnderbrocht. Nei in stik as wat jierren by de nonnen trochbrocht te hawwen kaam er werom by syn mem, dy't in snackbar iepene. Brozius wurke dêr fan syn fjirtjinde ôf, neidat er fan skoalle stjoerd wie. Doe't er sechtsjin wie gie er fan hûs en gie oan it wurk op merken dêr't er lotsjes ferkocht. Dêrnei gie er nei Amsterdam, nei de toanielskoalle.

Nei de toanielakademy wurke Brozius yn kabaret- en musicalfoarstellingen, ûnder oaren *De Kleine Parade* (rol fan *Van Naeldwijck*) fan Wim Sonneveld en *No, No Nanette*.

Yn 1968 hie Brozius syn telefyzjedebút yn de bernesearje *Oebele* (neist sjonger Rob de Nijs); twa jier letter hie er in gastrol yn de NCRV-rige *De Kleine Waarheid*. Yn dy snuorje wurke er ek mei kollega's sa as Joop Doderer, Jeroen Krabbé  en Bueno de Mesquita. Ek yn dy tiid naam er in tal platen op.

Brozius waard bekend mei de rol fan *Aernout Koffij* yn de telefyzjerige *Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen, mijnheer?*; in searje dêr't in grut tal doetiids bekende akteurs oan mei die, sa as Rob de Nijs dy't Brozius noch koe fan de *Kleinkunstacademie* en Loeki Knol.

Nei *Hamelen* waard Brozius troch Beppie Nooij frege om foar it Amsterdamsk Folkstoaniel te spyljen en waard er troch Jan Keja útnûge om it bernespulprogramma *Ren je Rot* te presintearjen. Teffens presintearre er yn dy tiid it radioprogramma *De tien om kindershow*, in kwisprogramma dêr't bern út groep 8 (doe 6e klasse) yn holpen waarden troch harren pakes.

Ein jierren '80 krige Brozius swierrichheden mei de belestingtsjinst en moast er it grutste part fan syn besit ferkeapje.

Martin Brozius, dy't al in skoft te lijen hie fan sûkersykte, stoar ein maart 2009 mei 67 jier yn in sikehûs te Amsterdam.

## Keppelings om utens
* Ynterview mei Martin Brozius 2001
* Ynterview mei Brozius en oaren yn 1989
Ingelske Boargeroarloch

De **Ingelske Boargeroarloch** (1642-1651), wie de striid tusken kening (Karel II) en Parlemint (Cromwell). Karel ferlear en waard ûnthalze. Ingelân waard in republyk (1649-1660) ûnder de militêre diktator Cromwell.
Odessa (stêd)

**Odessa** (Oekraynsk: Одеса, Russysk: Одесса) is in havenstêd yn Oekraïne oan de Swarte See. It ynwennertal berint sa'n 1,1 miljoen. Odessa leit op de hichten om in lytse haven hinne; it is op fjouwer nei de grutste stêd yn de Oekraïne en de grutste oan de Swarte See. Odessa is ek it bestjoerlike sintrum fan de oblast Odessa.

## Befolking

## Berne yn Odessa

* Anna Achmatova (23 juny 1889), dichteresse
* Isaak Babel (13 juli 1894), skriuwer
* David Oistrach (30 septimber 1908), fioelist
* Igor Oistrach (27 april 1931), fioelist
* Nikolaj Avilov (6 augustus 1948), mearkamper
* Ihor Bilanov (25 septimber 1960), fuottballer
* Gennadi Avdejenko (4 novimber 1963), heechljepper
* Nataliya Golofastova (15 desimber 1971), toanielregisseur 
* Lenny Krayzelburg (28 septimber 1975), olympysk swimkampioen
* Andrij Voronin (21 july 1979), fuottballer
* Artur Kyshenko (14 novimber 1986), Kick- en Thaibokser yn K-1

## Literatuer
* *De mythe van Odessa. Het Oog in't Zeil Stedenreeks nr 1. Amsterdam, 1993*

## Keppelings om utens
* Odessa (Oekraynsk)
* Jandeks Kaart fan Odessa (syrillysk)
Arie Aalberts

**A. (Arie) Aalberts** (Nij Loasdrecht, 27 juny 1952) is in politikus en bestjoerder. Aalberts is lid fan it CDA. Fan jannewaris 2014 oant 1 desimber 2015 wie er waarnimmend boargemaster fan de gemeente De Fryske Marren.

Arie Aalberts wie earder sûnt septimber 2004 boargemaster fan Dantumadiel en opfolger fan de hear J.L.Eggens. Hy wennet op dit suit yn Feanwâlden. Fan 1 febrewaris 2007 ôf hat hy ek tydlik oansteld west as waarnimmend boargemaster yn de gemeente Gaasterlân-Sleat. Aalberts siet foarhinne yn it deistich bestjoer fan Wetterskip Fryslân. Fierder wie er foarsitter fan de Rie fan Kommissarissen fan it hjoeddeistige Friesland Foods yn Meppel en fan de koöperaasje de Sân Provinsjes.

By de fúzje fan de gemeenten Gaasterlân-Sleat, Lemsterlân en Skarsterlân op 1 jannewaris 2014 ta De Fryske Marren waard Aalberts de waarnimmend boargemaster fan dy fúzjegemeente. Op 1 desimber 2015 waard er opfolge troch Fred Veenstra dy 't de earste troch de Kroan beneamde boargemaster yn De Fryske Marren waard.
Napoleontyske Oarloggen

Under de term **Napoleontyske Oarloggen** wurdt in rige oarloggen en konflikten ferstien tusken 1803 en 1815. De oarloggen wienen in útrinder fan de Frânske revolúsje en oerspanden in diel fan de Earste Frânske Republyk en it hiele bestean fan it Earste Frânske Keizerryk. 

De term **Koälysjeoarloggen** wurdt ek wol brûkt foar de hiel perioade fan oarloch tsjin Frankryk, net allinnich de Frânske revolúsjonêre oarloggen (Earste en Twadde Koälysjeoarloch, 1792-1802) as de Napoleontyske Oarloggen (1804-1815). De oarloggen waarden nammentlik alle kearen fochten tusken Frankryk en in koälysje fan lannen as tsjinstanner. Sûnt 1799 hat Napoleon Bonaparte yn Frankryk de macht. Hy ferovert hast it hiele Europeeske kontinint, mar nei de ferovering fan Moskou yn 1812 keare de kânsen. Yn 1815 wurdt hy by Waterloo definityf ferslein. Op it Wener Kongres wurdt in nij Europeesk machtslykwicht foarme.
Olympyske Simmerspullen 1956

De **Olympyske Simmerspullen 1956**, ek wol de XVIe Olympiade neamd, waarden yn 1956 yn Melbourne, Austraalje hâlden.

## Medaljespegel

## Ruterspullen
Fanwege de strange karantêneregels fan Austraalje waarden de hynstesporten yn de maitiid fan it noardlik healrûn fan 1956 hâlden yn it Sweedske Stokholm. Fan 10 oan 17 juny waarden hjir de Olympyske Ruterspullen organisearre.

Dit is de ienichste kear dat de Spullen formeel yn stêden fan twa lannen organisearre waarden. Yn 1984 is it noch ris bard: op de Paralympyske Simmerspullen fan 1984 dy waarden yn it Amerikaanske New York en it Ingelske Stoke Mandeville hâlden.

Foar Peking, 2008, waard de organisaasje fan ek wer de hynstesport, fanwege de karantêneregels yn Sina, al dien troch in oar Olympysk Kommitee: it Olympysk Kommitee fan Hong Kong.

## Boykot
Nei oanlieding fan it bluodderige yngripen fan de Sowjetuny yn Hongarije yn de hjerst fan 1956 nammen in oantal lannen wêrûnder Nederlân it beslút om nei Stokholm de rest fan de Spullen te boykotsjen. 
Dat waard net troch de sporters besletten, mar wie in beslút fan in tafoege generale ledegearkomste. De fjouwer atleten dy't al yn it foar nei Austraalje ôfreizge wienen waarden troch it NOK mei in tillegram opdroegen fuort te gean. It ienichste ekskús dat sy krigen wie it wurdsje "SORRY", op it ein fan it tillegram, atleten dy't noch yn Nederlân wienen krigen hielendal gjin ekskús oanbean. Earst yn 2006 bea Erica Terpstra foar it Nasjonaal Olympysk Komitee de sporters ekskús oan, en twa jier letter kaam it ekskús fan Claas van den Houten oer it telegram.

### Boykotsjende lannen
Dizze fiif lannen hawwe de Spullen yn Melbourne boykotte. Sy hawwe al meidien oan de Spullen yn Stokholm.

## Sporten

## Dielnimmende lannen

67 lannen diene mei oan de Olympyske Simmerspullen yn Melbourne en Stokholm.  De lannen dy't skean skreaun binne, lutsen har nei dielname yn Stokholm fan de Spullen werom


## Sjoch ek
* Olympyske Simmerspullen.

## Keppeling om utens
* Offisjele hiemside Ynternasjonaal Olympysk Kommitee
Jan Lukas Eggens

**Jan Lukas Eggens** (Grins, 21 febrewaris 1943 - Ommen, 30 juny 2015) wie in politikus fan it CDA.

Jan Lukas Eggens hat mear as 14 jier riedslid west fan de gemeente Dalfsen, yn dy tiid wie er mear as 10 jier wethâlder. Fan oktober 1989 oant febrewaris 1990 wie er waarnimmend boargemaster fan dy gemeente. Op 18 jannewaris 1993 waard er oansteld as boargemaster fan de gemeente Gramsbergen, op 16 febrewaris soe er oan it wurk yn dy funksje. Op 11 desimber 1995 krige er earfol ûntslach, omdat er boargemaster wurde soe yn de Fryske gemeente Dantumadiel. Op 1 septimber 2004 hâlde er op as boargemaster fan dy gemeente, omdat er doe mei pensjoen gean soe. Op syn lêste dei krige er út hannen fan de Kommissaris fan de Keninginne fan doetiids, Ed Nijpels, de ridderoarde oerlange. Hy soe as boargemaster fan Dantumadiel opfolge wurde troch syn partijgenoat Arie Aalberts.
Jacob Reitsma

**Jacob Reitsma** (Wytmarsum, 5 augustus 1945) is in Frysk politikus. 

Reitsma is ôfkomstich út de organisaasje fan de Kristlike plattelânsjongerein en Kristlike boeren en túnkers. Yn de perioade 1986 - 2001 wie Reitsma lid fan de Twadde Keamer foar it CDA. Reitsma wie op in protte mêden in warber CDA-Twadde Keamerlid. Hy hâlde him ûnder mear dwaande mei finânsjes, ferkear en wettersteat, lânbou en beropsûnderwiis. 

Doe't er Twadde Keamerlid wie, tsjinne er yn 1995, mei syn fraksjegenoat Pieter Jan Biesheuvel in inysjatyfsfoarstel yn ta it ynfieren fan wenkoste-ôftrek. Dat foarstel waard troch de Twadde Keamer fersmiten. Yn 1999 fierde er út namme fan syn fraksje it wurd by it debat mei it kabinet oer it rapport fan de enkêtekommisje Bijlmerramp.

Hy wie fan 17 april oant 27 juny 1996 ûnderfoarsitter fan de tydlike kommisje Undersyk Kolleezje fan tafersjoch sosjale fersekeringen. Fan 22 septimber 1998 oant 12 juny 2001 wie er foarsitter fan de fêste kommisje foar Folkshúsfêsting, Romtlike Oardering en Miljeubehear. 

Op lokaal gebiet wie hy polityk aktyf yn de gemeente Noardeastpolder (ûnder mear as wethâlder). Sûnt 1 juny 2001 wied er boargemaster fan de Fryske gemeente Wymbritseradiel.  

Op 1 jannewaris 2011 gie Wymbritseradiel op yn de nije gemeente Súdwest Fryslân, dêrtroch ferfoel syn funksje as boargemaster.

Hy is in grut leafhawwer fan it reedriden. Fan 2001 oant 2006 wie er foarsitter fan it reedridersbûn KNSB. Syn jongste dochter, Mireille Reitsma, is in Nederlânsk langebaanrydster en maratonrydster.

## Sjoch ek
* List fan boargemasters fan Wymbritseradiel

## Keppeling om utens
* Jacob Reitsma op parlement.com
Olympyske Simmerspullen 1952

De **Olympyske Simmerspullen 1952**, ek wol de XVe Olympiade neamd waarden yn 1952 yn Helsinki, Finlân hâlden.

## Medaljespegel

## Akkomodaasjes

De Spullen soene earder al yn Helsinki hâlden wurde, mar troch de Twadde Wrâldoarloch gongen dizze Spullen yn 1940 net troch.
Trije fan de 24 sportlokaasjes wiene dan ek al bedoeld foar de spullen fan 1940 en wiene dêrtroch rom op 'e tiid oanpast oan de nije easken klear foar de Spullen fan 1952. 
Oan de bou foar it Olympysk Stadion waard yn 1934 begûn en dy wie yn 1938 klear; de bou fan it swimbad begûn yn 1939, waard ûnderbrutsen troch de oarloch, mar waard earst yn 1947 ôfboud; it fytstadion perslot, wie yn 1940 oan begûn, en wie yn 1946 ôfmakke. It Tennisstadion wie al yn 1940 klear.

## Sporten

## Dielnimmende lannen

69 lannen diene mei oan de Olympyske Simmerspullen yn Helsinki

## Keppeling om utens
* Offisjele hiemside Ynternasjonaal Olympysk Kommitee
Wittenskiplike Revolúsje

De **Wittenskiplike Revolúsje** is in perioade yn de skiednis fan de wittenskip wêryn klassyk-religieuze ideeën plakmakken foar modern-wittenskiplike ideeën. Yn de Wittenskiplike Revolúsje waard it aksint yn de wittenskip ferskood nei waarnimmings en empirisme. Der kamen nije ynsichten yn de natuerkunde, wiskunde, stjerrekunde, skiekunde en biology. Hjirtroch ûntstie in nij wittenskiplik wrâldbyld.
It idee dat om 1600 in wichtige omwinteling yn de wittenskip barde kaam op yn de 18e iuw. De earste dy't de namme Wittenskiplike Revolúsje brûkte wie Alexandre Koyré yn 1939.

De geast fan fernijing en it feroarjende minskbyld is werom te fieren op it Renêssânse-humanisme, al dienen de humanisten net sels oan wittenskiplik eksperiminteel ûndersyk of waarnimmings fan de natoer. 
Iuwen lang wie folstien mei it trochjaan fan de ferwurvenheden fan de wittenskip út de Klassike Aldheid.
Yn de astronomy waard fan generaasje op generaasje it model fan Ptolemaeus trochjûn, mei de ierde yn de midden fan it hielal. Copernicus syn waarnimmings fan it himelferwulf fan op de tsjerke yn Frauenburg (± 1520) brochten him ta de konklúzje dat alle planeten om de sinne draaiden. Yn 1629 levere Galileo Galilei mei help fan de earste stjerrekiker hjir it bewiis foar. Troch de bloei fan de astronomy waarden wer oare wittenskippen stimulearre dy't nedich wienen foar har ûntwikkeling, benammen natuerkunde (lykas de optika), mar benammen de wiskunde dy't de samle astronomyske gegevens ynterpretearje en kwantifisearje moast. Dizze fernijde ynsichten krigen in grutte ynfloed op hoe't de minsk himsels en syn plak yn de wrâld beskôgjen gie. De nije astronomyske ûntdekkings laten ta de gearkomst fan de Royal Society yn it Gresham College yn Londen op 28 april 1686.
Yn deselde perioade waard ek de anatomy basearre op waarnimmings. Ek hjir hie men him iuwenlang basearre op de Romeinen, benammen op Galenus. Yn 1543 ûntdekte de Belch Andreas Vesalius dy't him basearre op eigen ûndersyk, dat in soad fan de oerlevere kennis ferkeard wie. Yn 1628 beskreau William Harvey de bloedsomrin. 

De perioade wêryn de revolúsje him ôfspile leit net fêst ôfbeakene. It begjin fan dizze revolúsje wurdt faak lein yn 1543, it jier dat én Copernicus syn *[[de revolutionibus orbium coelestium]]* (oer de bewegingen fan de himelsfearen) as Vesalius’ *[[de humani corporis fabrica]]* (oer de gearstalling fan it minsklik lichem) publisearre waarden, mar sommige historisy sjogge al eleminten fan de Wittenskiplike Revolúsje werom yn de 14e iuw. De ein derfan wurdt meastentiids lein by ûntdekkingen yn de skiekunde en biology n de 18e en 19e iuw.  

Krityske historisy as Norman Mailer yn *Europe, A History*, beklamje dat de Wittenskiplike Revolúsje gjin hommelse brek betsjut mei hearskjende opfettings. It tiidrek fan Copernicus, Bacon en Newton wie likegoed noch it tiidrek fan algemisten, astrologen en magiërs.  Yllustratyf hjirfoar is it feit dat Isaac Newton likefolle tiid bestege oan de stúdzje fan algemy en astrology as oan de stúdzje fan de wittenskippen.
Spaanske Boargeroarloch

De **Spaanske Boargeroarloch** of **Spaanske Boargerkriich**, dy't fan 1936 - 1939 duorre, wie in wapene yntern konflikt op Spaanske grûn tusken republikeinen kommunisten (mei steun fan de kommunistyske Sovjet-Uny), anargisten en ynternasjonale frijwilligers oan de iene kant en saneamde nasjonalisten en monargisten (mei steun fan nazi-Dútslân en fassistysk Itaalje) oan de oare kant. 
It totale deadetal, de republikeinse suveringen en eksessen yn de oarloch en de nasjonalistyske represje nei ôfrin mei rekkene, wie hast in heal miljoen minsken.
Joachim Loewenstam

**Joachim Loewenstam ** of **Löwenstamm** (Rotterdam, 1782 – Ljouwert, 22 april 1836) wie opperrabbyn fan Ljouwert en it ressort Fryslân fan 1821 oant 1836.

## Libben en wurk
Jaochim waard berne as soan fan Arjeh Leib Breslau, opperrabbyn fan Rotterdam. Hy wurdt rabbyn yn Lissa (Poalen) en syn namme krige klank as Hebriuwsk dichter en skriuwer fan religieuze geskriften. Yn 1821 wurdt er opperrabbyn fan Ljouwert dêr’t de minsken him al rillegau graach meie.
Yn 1829 stiftet er de feriening Ohabe Thora, dy’t it bestudearjen fan de Hillige Skriften as doel hat. Teffens wie stichter fan it *chewre Ohabe Thora* (dy’t de *[[Gemara]]* bestudearje woe), dy’t oant nei de Twadde Wrâldkriich bestean bliuwe soe.
Nei syn ferstjerren yn 1836 is besocht om syn soan en broer yn syn plak beneamd te krijen, mar dat slagge net. Earst yn 1840 waard Baruch Bendit Dusnus beneamd as opperrabbyn.

## Sjoch ek
* Joadske gemeente Ljouwert
Baruch Bendit Dusnus

**Baruch Bendit Dusnus** (De Haach, 4 april 1811 - Ljouwert, 31 jannewaris 1886) wie opperrabbyn fan Ljouwert en ressort Fryslân fan 1840-1886.

## Libben en wurk
Baruch Bendit Dusnus waard berne as soan fan Naphtali Dusnus en Sara Salomon Straus. Dusnus stamme út in bekend laach fan learden, syn pake fan heitekant wie opperrabbyn fan Nymwegen. 
Nei de Talmoed-Torahskoalle yn De Haach gie er nei Ryptsjerk dêr’t er op 30 jannewaris 1837 foar de wet troude mei Esther Leeuwensteen, dochter fan David Leeuwensteen, parnas (tsjerkfâd) fan Ljouwert, en Branco Sally de Jongh. 

Koart nei de berte fan harren earste dochter, Branco, ferfear de húshâlding begjin 1838 nei Ljouwert. Rillegau waard Baruch Dusnus warber yn it Ljouwerter gemeentelibben en joech er de gemeente geregeldwei rabbinale rie. Op 7 april 1840 waard er beneamd as opperrabbyn fan Fryslân. Mei Dusnus krige Ljouwert in oerrabbyn dy’t yn de 44 jier dat er dat amt ferfolde syn stimpel op de gemeente drukte, in ynfloed dy’t wol oant de Twadde Wrâldkriich trochwurke hat.
De konservative Dusnus wie in bestrider fan modernisearring, yn syn gemeente en dêr bûten. Nei it ferstjerren fan opperrabbyn Salomon Jozef Rozenbach fungearre er fan 1849 oant 1853 yn it ressort Grins *ad interim* en feroarsake dêr in soad striderij fanwege syn konservatisme.
 
Doe’t koart foar syn 40-jierrich amtsjubileum yn 1880 syn frou stoar, fielde hy him sa iensum dat er emeritaat oanfrege (syn dochters wienen it hûs al út en wennen fan fierrens), mar dat waard tige ûngebrûklik achte. Drusnus hie graach yn it Hillige Lân stjerre wollen, mar hy ferstoar hommels yn de nacht fan 31 jannewaris 1886 ûnder it Torah-learen.
Koart nei syn dea waard de Drusnusferiening oprjochte, dy’t oant 1945 tal fan geskinken oan de gemeente die. Teffens krige in skoalle yn de Perkstrjitte syn namme, de Dusnus-skoalle, dêr’t in tinkstien syn namme hat.

## Sjoch ek
* Joadske gemeente Ljouwert
Toskaanske Arsjipel

De **Toskaanse Arsjipel** is in Italjaanse eilannekloft yn de Tyrreenske See, tusken Toskane en Korsika (Frankryk).

De arjiipel dy't ta Toscane heart bestiet út sân bwenne eilannen, dêr't Elba fan fierwei it grutste en meast bekende is. De oare eiannen lizze yn in bôge om Elba hinne. Fan noard nei súd binne dat Gorgona, Capraia, Pianosa, Montecristo, Giglio en Giannutri. De lêste twa heare by de provinsje Grosseto, alle oaren by de provinsje Livorno. 

De ûnbewenne elantsjes, de Formiche (''eamelders'') di Grosseto, tusken Giannutri en it fêstelân heare ek by Grossetto. Der binne noch mear ûnbewenne eilantsjes, by Elba: Corbella, Formiche della Zanca, Gemini, Liscoli, Remaiolo, Ogliera, Ortano, Scoglietto di Portoferraio, Topi en Triglia; by Giglio: Cappa, Corvo, Le Scole; by Montecristo: Scoglio d'Affrica en by Pianosa: La Scarpa, La Scola. As lêste wurde ek Argentarola, Cerboli, Formica di Burano, Meloria, Palmaiola, Isolotto di Sparviero en Isolotto di Porto Ercole ta de Toskaanske Arsjipel rekkene. 

Elba is it eilân dêr't, yn 1814, Napoleon Bonaparte in jier wenne hat. De oare eilannen binne relatyf ûnoantaast en in grut part dêrfan is nasjonaal park. Alle eilannen hawwe hichten, útsein Pianosa (betsjut: 'flakkich') wat meast flak is. Pianosa hat lange tiid in finzenis hân, dy't yn 1997 sletten is. It eilân is noch altyd net frij tagonklik. 

## Bylden fan de arsjipel

Image:Elba Enfola.jpg|*L'Enfola, Elba*
Image:Elba-004.jpg|*Scaglieristrân, Elba*
Image:Cala Giovanna Pianosa(LI)2.JPG|*Cala Giovanna, Pianosa*
Image:Capraia Capra.jpg|*Grutste doarp, Capraia*
Image:Montecristo1.JPG|*Montecristo*
Image:Casa di Napoleone.JPG|*Napoleon syn hûs yn [[Portoferraio]]*.
Image:Spiaggia delle cannelle.JPG|*Giglio*
Image:Giannutri coast.jpg|*Kust fan Giannutri*
Image:La Gorgona.jpg|*It eilân Gorgona*
Image:Palazzo della Specola Pianosa (LI).jpg|*Palazzo della Specola op Pianosa*
Sveti Đorđe

**Sveti Đorđe** of **Sint George**, is in eilân yn de Baai fan Kotor, yn Montenegro. It is ien fan de twa eilannen ûnder de kust fan Perast, de oare is it keunstmjittige eilân Gospa od Škrpjela.
It eilân hat ûnder oaren in 12e iuwsk Benediktynsk kleaster, en it begraafplak foar de adel út Perast en de omkriten fan de Baai fan Kotor.
Roel Cazemier

**Roelf Sikkes (Roel) Cazemier** (Oldebroek, 12 april 1959) is in Nederlânsk politikus en bestjoerder. Hy is lid fan de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD).

Cazemier studearre rjochten en wie fan 1984 oant en mei 1991 amtner by de Provinsje Fryslân. Fan 1991 oant 1994 wie hy boargemaster fan Ruinerwold yn Drinte, fan 1994 oant 2000 wie er boargemaster fan It Amelân en fan 2000 oant 2008 boargemaster fan Dongeradiel. Yn dy funksje wûn er yn 2001 de Fryske Parsepriis en krewearre er foar de oanlis fan de Sintrale As. Fan 2004 oant 2008 wie hy ek foarsitter fan de Rie foar it Waad. Ek is er de foarsitter fan it *Sint Anthonie Gasthuis*.

Fan 1 april 2008 oant 1 septimber 2009 wie Cazemier algemien direkteur fan Omrop Fryslân. Yn maaie 2009 kundige hy syn fertrek oan, omdat it iepenbier bestjoer him better lei as de mediawrâld.

Dêrnei wie Cazemier fan 2009 oant 2016 boargemaster fan de Twintske fúzjegemeente Dinkelland. Op 2 febrewaris 2016 hat de gemeenteried fan de gemeente Krimpenerwaard Cazemier foardroegen as boargemaster fan dy gemeente. Yn maart 2016 waard bekend dat Ineke Bakker beneamd is ta waarnimmend boargemaster yn Dinkelland, yn ôfwachting fan in definitive beneaming fan in nije boargemaster. Op 4 april 2016 is Cazemier ynstallearre as boargemaster fan de gemeente Krimpenerwaard. Yn maart 2021 liet Cazemier witte dat er net beskikber is foar in twadde termyn as boargemaster fan dizze gemeente. By syn ôfskied as boargemaster yn jannewaris 2022 waard er beneamd ta Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau. 

## Persoanlik
Op 9 septimber 1988 is er troud mei Ineke Boskma. Sy hawwe twa bern.
Gospa od Škrpjela

**Gospa od Škrpjela** ('Us Frou fan de Rotsen' of *Madonna dello Scarpello)* is in oanlein eilân yn de Baai fan Kotor, yn Montenegro. It is ien fan de twa eilannen ûnder de kust fan Perast (it oare is Sveti Đorđe). It eilân is ûntstien troch it te sink litten fan âlde skippen laden mei rotsen. Ek no noch wurde der balstiennen yn see smiten op it feest *fašinada* op 22 july.
Op it eilân Gospa od Škrpjela stiet ek de *Crkva Gospa od Škrpjela* ('tsjerke fan Us Frou fan de Rotsen') (Italjaansk: *Chiesa della Madonna dello Scarpello)*. De earste tsjerke op it eilân dêr't wy fan witte, waard boud yn 1452; dy fan no is fan 1632 en waard ferbettere yn 1722.
Olympyske Simmerspullen 1948

De **Olympyske Simmerspullen 1948**, ek wol de XIVe Olympiade neamd waarden yn 1948 yn Londen, Grut-Brittanje hâlden.

## Medaljespegel

## Earste Spullen
De Spullen yn Londen wiene nei in ûnderbrekking  fan tolve jier as gefolch fan de Twadde Wrâldoarloch de earste Spullen sûnt de Simmerspulen fan 1936 yn Berlyn.
De Simmerspullen wiene lykwols tige sober. It Olympysk doarp yn Uksbridge bestie út  treasteleaze kazernes op it terein fan de RAF Basis. It ferfier wie net op oarder en it iten wie op de bon.
Ek mei de ynfrastruktuer waard kreatyf omsprongen. It Wembleystadion, dat eins in fuotbalstadion is, krige foar de Spullen in atletykbaan derby. It Empire Pool waard bygelyks foar de sealsporten as de swimsporten brûkt. De Hurdfyts wedstriden hiene plak op de opknapte piste fan it Herne Hill. It roeien waard op de Teems hâlden.

## Sporten

## Dielnimmende lannen

59 lannen diene mei oan de Olympyske Simmerspullen yn Londen

## Keppeling om utens
* Offisjele hiemside Ynternasjonaal Olympysk Kommitee
Haije Sybesma

**Haije Sybesma** (ek wol skreaun as **Haye Sybesma**) (Moarrewâld, 30 april 1938 - Dokkum, 13 jannewaris 2018) wie in eardere Nederlânsk politikus. Hy wie lid fan de ARP en nei 1980 fan it CDA. 

## Libben en wurk
Haije Sybesma wie soan fan in karmaster en waard grut yn Moarrewâld. Hy studearre rjochten oan de Frije Universiteit Amsterdam. Nei syn stúdzje keas er foar in amtlike karriêre. Hy wurke by de ministearjes fan Underwiis, Kuensten en Wittenskippen en Kultuer, Rekreaasje en Maatskiplik Wurk, ek wurke er by de gemeente Rotterdam. Dêrnei ferlei er syn wurkpaad nei it iepenbier bestjoer. Hy waard yn 1969 beneamd ta boargemaster fan de gemeente Súdhorn yn Grinslân. Yn 1976 waard er beneamd as boargemaster fan it Fryske Dokkum en nei de gearfoeging fan de gemeenten Dokkum, East-Dongeradiel en West-Dongeradiel yn 1984, wie er oant 1999 boargemaster fan de nije gemeente Dongeradiel. Fan 1 jannewaris 2000 ôf waard Sybesma waarnimmend boargemaster fan de gemeente Kampen yn Oerisel oant dy gemeente op 1 jannewaris 2001 fusearre mei de gemeente IJselmuiden. Fan novimber 2003 oant july 2004, wie Sybesma boargemaster fan Skiermûntseach.

Nei't er in beroerte hân hie krige syn sûnens in reis. Sybesma waard de lêste jierren ferplege yn de Waadwente yn Dokkum.
Gerrit Krol

* Gerrit Krol (skriuwer), Nederlânsk skriuwer, essayist en dichter (1934-2013)
* Gerrit Krol (politikus), wethâlder fan Ljouwert en dêrnei waarnimmend boargemaster fan It Bilt (*1945)
Earste Golfkriich

* de kriich tusken Irak en Iran (1980-1988), sjoch Irak-Irankriich
* de kriich dy't begûn mei de Iraakse ynvaazje yn Koeweit (1990-1991), sjoch Golfkriich (1990-1991)
Twadde Golfkriich

* de kriich dy't begûn mei de Irakese ynvaazje yn Koeweit (1990), sjoch Golfkriich (1990-1991)
* de kriich dy't begûn mei de ynternasjonale (benammen Amerikaansk-Britske) ynvaazje yn Irak (2003), sjoch Irakkriich
Olympyske Simmerspullen 1932

De **Olympyske Simmerspullen 1932**, ek wol de Xe Olympiade neamd waarden yn 1932 yn Los Angeles, Feriene Steaten hâlden.

## Medaljespegel

## Olympysk Doarp
Foar de Spullen fan 1932 waard der foar it earst in Olympysk doarp boud, mar dan wol allinne foar de manlju, de froulju waarden ûnderbrocht yn it lúkse Chapman Park hotel.
It Olympysk Doarp bestie út sa'n 550 ûnderkommens, Post en Telegraafkantoaren, in sikehûs, brânwachtkazerne, in bank en in amfiteäter. Nei de Spullen waard it Olympysk Doarp wer ôfbrutsen.

## Sporten

## Dielnimmende lannen

37 lannen diene mei oan de Olympyske Simmerspullen yn Londen

## Keppeling om utens
* Offisjele hiemside Ynternasjonaal Olympysk Kommitee
Paradysfûgels

**Paradysfûgels** (*Paradisaeidae*) binne in famylje fan fûgels út it skift fan de moskeftigen, boppefamylje *Corvoidea*, dy't him beheint ta Nij-Seelân oant Nij-Guinea en omlizzende eilannen, en it noardeasten fan Austraalje.

It binne hecht boude fûgels mei in frij swiere snaffel en krêftige poaten en teannen. Se skille yn grutte fan dy fan in protter oant dy fan in roek, mar guon soarten binne frijwat grutter troch de ferlingde flank- en sturtfearren. De brune sikkelsnaffel (*Epimachus meyeri*) mjit totaal 97-100 sm, mar dêrfan komt in grut part foar rekken fan de sturt. De mantsjes fan de measte soarten binne fel kleure en hawwe walen, keeps, waaiers en sa. Dy binne polygaam. By de minder opfallende soarten hawwe mantsjes en wyfkes in hast likens fearrekleed. Dy binne meast monogaam.

## Famyljeopbou
De 43 soarten fan de famylje fan de **paradysfûgels** binne oer 16 skaaien ferdield:
* *Famylje*: *Paradisaeidae* (paradysfûgels)
** *Skaai*: *Lycocorax*, 1 soarte
** *Skaai*: *Manucodia*, 4 soarten
** *Skaai*: *Phonygammus*, 1 soarte
** *Skaai*: *Paradigalla*, 2 soarten
** *Skaai*: *Astrapia*, 5 soarten
** *Skaai*: *Parotia*, 6 soarten
** *Skaai*: *Pteridophora*, 1 soarte:
*** wimpeldrager (*Pteridophora alberti*)
** *Skaai*: *Lophorina*, 3 soarten
** *Skaai*: *Ptiloris*, 4 soarten
** *Skaai*: *Epimachus*, 2 soarten:
*** swarte sikkelsnaffel (*Epimachus fastosus*)
*** brune sikkelsnaffel (*Epimachus meyeri*)
** *Skaai*: *Drepanornis*, 2 soarten
** *Skaai*: *Diphyllodes*, 2 soarten
** *Skaai*: *Cicinnurus*, 1 soarte:
*** keningsparadysfûgel (*Cicinnurus regius*)
** *Skaai*: *Semioptera*, 1 soarte
** *Skaai*: *Seleucidis*, 1 soarte
** *Skaai*: *Paradisaea*, 7 soarten:
*** grutte paradysfûgel (*Paradisaea apoda*)
*** Raggiparadysfûgel (*Paradisaea raggiana*)
*** lytse paradysfûgel (*Paradisaea minor*)
*** lavindelparadysfûgel (*Paradisaea decora*)
*** reade paradysfûgel (*Paradisaea rubra*)
*** keizerparadysfûgel (*Paradisaea guilielmi*)
*** blauwe paradysfûgel (*Paradisaea rudolphi*)
Olympyske Simmerspullen 1924

De **Olympyske Simmerspullen 1924**, ek wol de VIIIe Olympiade neamd waarden yn 1924 yn Parys, Frankryk hâlden.

It wie de twadde kear dat de Spullen yn Parys organiseare waarden.

## Medaljespegel

### Fryske medaljes

## Sporten

## Dielnimmende lannen

37 lannen diene mei oan de Olympyske Simmerspullen yn Londen

## Sjoch ek
* Olympyske Simmerspullen 1900
* Olympyske Simmerspullen 2024

## Keppeling om utens
* Offisjele hiemside Ynternasjonaal Olympysk Kommitee
Samuel Berisch Berenstein

**Samuel Berisch Berenstein** (Hannover, 1773 – Amsterdam, 21 desimber 1838) wie in rabbyn yn Grins en opperrabbyn fan Amsterdam fan 1815 oant 1838.

Hy waard yn Hannover berne as soan fan de rabbyn Issachar Berisch ben Arje Loeb. Hy troude mei Rebecca Roessle Loewenstam (Hannover, 1773 - Amsterdam, 1835). Hy ferfear mei syn skoanheit Jacob Loewenstamm nei Amsterdam. 

Yn 1802 waard er opperrabbyn yn Grins. Yn 1809 ferfolde er dat amt yn Ljouwert dêr't syn soan Berend Berenstein, letter ek in ferneamd rabbyn, berne waard.

Yn 1811 waard er beroppen nei Amsterdam as grutrabbyn fan de Opperkonsistoary. Dy ynstelling moast fanwege Napoleon grutte feroarings en nijmoadrichheden ynfiere. Dat slagge Berenstein sûnder wet en tradysje te fersaakjen. Berenstein wie ek de earste opperrabyn dy't yn it Nederlânsk preke. Guon fan syn learreden binne útbrocht, sa as dy by de buskrûdeksploazje te Leien. Yn 1815 folge in beneaming as rabbyn yn Amsterdam en koart dêrnei krige er ek deselde funksje yn Amersfoart. Berenstein stoar op 21 desimber 1838 yn Amsterdam.
Lofoten

**Lofoten** (iental yn it Noarsk, yn oare talen ek as meartal brûkt) is in eilannekloft foar de kust fan Noarwegen yn de provinsje Nordland yn it noarden fan Noarwegen. Lofoten leit op de 68e en 69e breedtegraad, dat benoarden de poalsirkel, mar hat dochs in frijwat myld klimaat troch de ynfloed fan de Golfstream en syn útrinners.

De eilannen binne fral bekend om syn fiskerijtradysje, dy't grif tûzen jier tebek giet. Lofoten leit isolearre, mar jout dochs in bloeiende yndruk. De hiele ekonomy draait om de fiskerij en simmerdeis ek om it toerisme. Der ferskine hjir en dêr no ek simmerhûskes.

It byld fan Lofoten wurdt meast behearske troch houten rekken mei kabeljau dy't te drûgjen hingje. Al iuwenlang is de Lofotenfiskerij in begryp. Midden yn de winter farre de skippen út om yn in bestek fan in pear moannen in hiele haal te dwaan. De fiskgrûnen rûnom de eilannen binne ryk troch de kâlde streamen fan de Noardatlantyske Oseaan.

Yn it plakje Å wie eartiids in bloeiende stokfiskferwurkjende-yndustry, no is dêr it Lofoten Stokfiskmuseum (Noarsk: *Lofoten Tørrfiskmuseum*).

De meast bekende eilannen fan Lofoten:
* Skomvær
* Røst
* Værøy
* Gimsøya
* Moskenesøya
* Vestvågøy 
* Austvågøy

Grutste plakken op Lofoten binne Svolvær, Leknes, Vågan, Ramberg, Moskenes en Reine.

## Lofoten yn bylden

file:Reine Lofoten.jpg|Reine
file:Trandamp.jpg|Å
file:Moskenes Reinebringen lub 2025-07-21 img09 Aussicht.jpg|Reine
file:Vågan Festvågtinden lub 2025-07-20 img05 Aussicht.jpg|Henningsvær
file:Lofoten Hamnoy.jpg|Hamnøy
file:Nusfjord.jpg|Nusfjord
file:Svolvær Lofoten Juni 2005.jpg|Svolvær
file:Ballstad.jpg|Ballstad


## Keppelings om utens
* Lofoten
* Lofoten
*  Lofoten
Krúsdykskâns

De **Krúsdykskâns** (Nederlânsk: *Kruisdijkschans* of *Kruisschans*) is in skâns dy't troch de Steatske troepen oanlein waard yn 1638 as ferdigening fan de festingstêd Sluis en Aardenburg. Hy waard brûkt oant 1762, wêrnei't er in bûtenpleats waard. Der is doe in lânhûs boud op it stee fan it fort. Dat lânhûs stiet der noch, al is it yn ferfallen steat. It hjit *Krúsdyk*.

Op 22 juny 1640 wurdt fermeld dat *de gouverneur van Sluis met Prins [[Frederik Hendrik]] had gevisiteerd de plaats daar voor dezen bij de raad geresolveerd was dat een redoute zou gemaakt worden te weten op den Kruisdijk en dat Zijne Hoogheid nodig oordeelde dat dezelve aldaar op het Lapschuursche Gat gemaakt werd*.

De skâns leit op de Sint-Pitersdyk, dy't yn eatlike rjochting *Hoge Weg* hjit en nei de Elderskâns rint. Leadrjocht hjirop stiet in wei dy't nei it noarden fia it buorskip Ronduit by de Krabbeskâns útkomt. Nei it suden giet in wei oer de Stierskreek nei Heille.

Tsjintwurdich is it in natoergebietsje. De grêft is der noch en de wâlen binne noch werkenber. Ek de singeliere wegenstruktuer (de wegen rinne yn in fjouwerkant om de skâns hinne) wize op it bestean derfan.
New Delhi

**New Delhi** is de haadstêd fan Yndia. New Delhi is ek in gemeente en in distrikt fan it Nasjonaal Haadstêdlik Territorium fan Delhi, en foarmet mei de stêd Delhi en in oantal lytsere stêden ien steedlik gebiet. Meastentiids wurde yn Yndia de beide stêden tegearre Delhi neamd. De gemeente New Delhi hat in oerflak fan 42,7 km² en 294.783 ynwenners (2001). It distrikt New Delhi hat in oerflak fan 35 km² en 171.806 ynwenners (2001).

## Skiednis
New Delhi is yn 1912 troch de Britten stifte om de nije haadstêd fan Britsk-Ynje te wurden. De stêd wie offisjeel klear yn 1929 en waard yn 1931 as haadstêd yn gebrûk nomd. Fan 1912 - 1931 wie Delhi de tydlike haadstêd; oant 1912 wie Kalkutta de haadstêd.

## Stedsbyld
Meidat New Delhi in planmjittich oanleine Britske stêd is, hat de stêd in opfallend Britsk-koloniaal uterlik, dit yn tsjinstelling ta it folle gruttere en âldere Delhi. De stêd hat ek inkele grutte parken, nei Britsk foarbyld. It resultaat is dat de haadstêd fan Yndia it minste op in Yndiaaske stêd liket wat arsjitektuer en stedsplanning oanbelanget.

## Bestjoer en yndieling
De gemeente New Delhi wurdt bestjoerd troch de *New Delhi Municipal Council* (NDMC). De gemeente New Delhi komt lykwols net hielendal oerien mei it lykneamde distrikt New Delhi. Neffens de folkstelling fan 2001 wenje der yn it distrikt New Delhi totaal 171.806 ynwenners,. 157.881 dêrfan wenne yn de gemeente New Delhi en 13.925 yn de gemeente Delhi. De gemeente New Delhi is fierder ek ferspraat oer de distrikten Sintraal (3490 ynw.), Súdwest (89.943 ynw.) en Súd (43.469 ynw.).
Adam en Eva

**Adam en Eva** wienen neffens de Bibel de earste man en de earste frou. It Bibelboek Genesis ferhellet dat God Adam skiep: 'stof út de ierde, en de libbenssiken blies Er him yn de noas' (Gen. 2:7). Letter makke Er Eva út in ribbe fan Adam.

God wie it neifolgjende mei de minske fan doel:

'Doe segene God se en Hy sei tsjin har: *Wês fruchtber en win oan yn tal. Meitsje de ierde fol en tsjinstber. Hearskje oer de fisken yn 'e see, oer de fûgels yn 'e loft en oer alle libben dat him op ierde beweecht*'. (Gen. 1:28)

## De Bibel oer Adam en Eva
God sette Adam en Eva yn de Hôf fan Eden (it Paradys op Ierde), en fertelde har dat sy it fruit fan alle beammen yn de tún ite koene, útsein it fruit fan de beam om te witten fan goed en kwea. Sy libben lokkich oant de slang (Satan) Eva oerhelle om de ferbeane frucht (neffens de tradysje in apel) te iten. Eva iet fan de apel en liet Adam dêr ek fan ite. Op dat stuit waarden hja gewaar dat se neaken wienen en hja skammen har.

As straf foar har oerhearrigens, stjoerde God Adam en Eva út de tún fuort nei de bûtenwrâld, dêr't Adam hjitten waard om de grûn te be-arbeidzjen Eva har bern krige. It meast wichtige gefolch fan Adam en Eva's dôfhûdigens wie lykwols de dea: *Want stof biste en stof silst wer wurde*, sei God. (Gen. 3:19) 

Ienris út de Hôf fan Eden ferdreaun, krigen se bern. Trije soannen wurde by namme neamd: Kaïn en Abel, dêrnei Set. Sadwaande waarden Adam en Eva letterlik de âlden fan it minsdom.

De sûnde fan Adam en Eva en it dêrút fuortkommende út de geunst reitsjen by God en harren ferballing út it noflike libben yn it Pardys stiet bekend as de sûndefal.

## Begraafplak
Neffens de joadske mienskip lizze Adam en Eva yn de *Grot fan Machpela* bedobbe yn de omkriten fan Hebron. Neffens guon Islamityske boarnen is de Eva har grêf yn de Saûdyske havenstêd Djedda.

## Genealogy
Yn Genesis 4 wurde Kaïn, Abel en Set as bern fan Adam en Eva neamd. Yn ien fan de pseudepigrafen fan de Bibel, mammentlik it Boek fan de Jubileeën, wurde njoggen bern neamd, ek dochters sa as Azûrâ, Awân, Lebuda en Qelimath. Azûrâ waard de frou fan Seth en Awân de it wiif fan Kaïn.
Olympyske Simmerspullen 1920

De **Olympyske Simmerspullen 1920**, ek wol de VIIe Olympiade neamd waarden yn 1920 yn Antwerpen, Belgje hâlden.

## Medaljespegel

### Fryske medaljes

## Neisleep Easte Wrâldoarloch
De foargeande Olympyske Simmerspullen soene yn 1916 hâlden wurde yn Berlyn, mar waarde ôflaske yn ferbânmei de Earste Wrâldoarloch. De neisleep fan de oarloch en de fredeskonferinsje fan Parys 1919, hie net alinne ta gefolch dat der neie lannen kreare wiene, mar ek dat der troch sanksjes  tsjin de lannen dy't de oarloch verlen hiene en beskuldige waarden fan it starten fan de oarloch. Dit hâld foar de Spullen yn dat se foar de Spullen fan 1920 dy't earst oan Bûdapest takind wie no nei Antwerpen gongen, om't Hongarije in bûngenoat west hie fan Dútslân. In oantal lannen waarden ferbannen fan de Spullen, Dútslân sels oant 1925 en organisearre derom sels mar in grut sportevenemint, yn de Simmer fan 1922 yn Berlyn.

## Antwerpske Flagge
Nei de Grutte Kriich, wie Antwerpen net ryk. Hja hienen de Simmerspullen wol tawiisd krigen, mar hja hienen help fan it Ynternasjonaal Olympysk Komitee nedich om alles trochgean litte te kinnen. As tank foar de help, waard het YOK in spesjale Olympyske Flagge jûn, de Antwerpske Flagge. Fan doe ôf, waard de flagge hieltiid trochjûn oan de organisaasje fan de neikommende spullen.

## Hurdsilerij
In unike situaasje ûntstie tidens de silwedstriden fan de 12 meter klasse, trochdat der net genôch wyn stie tidens de finale westriid. Om 't der net in winner oanwêzen wurde koe, is de finale-wedstriid nei de spullen noch dien. It Belgyske Olympyske Komitee hat der foar keazen om dy wêdstiid yn Amsterdam op it IJ te hâlden, omdat de beide dielnimmers yn dizze klasse Nederlânners wiene.

## Sporten

## Dielnimmende lannen

29 lannen diene mei oan de Olympyske Simmerspullen yn Antwerpen

## Keppeling om utens
* Offisjele hiemside Ynternasjonaal Olympysk Kommitee
Grut Barriêrerif

It **Grut Barriêrerif** (Ingelsk: *Great Barrier Reef*) is it grutste koraalrif fan de wrâld.
It leit yn de Koraalsee, ten easten fan de steat Queensland, parallel oan de noardeastkust fan Austraalje. Fan de Lady Elliotteilannen by de kust fan súdlik Queensland oant de Golf fan Papoea ten suden fan Papoea Nij-Guinea hat it in lingte fan mear as twatûzen kilometer.

It Grut Barriêrerif is de grutste toeristyske attraksje fan Austraalje en ek in wichtich natoerlik gebiet dat sûnt 1981 op de wrâlderfgoedlist stiet. Fanút plakken as Cairns en Townsville wurde in soad toeristyske aktiviteiten ûntploaid by it rif, wêrûnder dûktochten en rûnfearten. Der wurdt in soad ûndersyk dien nei de tastân fan it Grut Barriêrerif. In resinte stúdzje fan in Australysk ûndersyksteam hat dêrby oantoand dat de snelheid wêrmei't koraal kalk út it seewetter opnimt, de lêste tweintich jier hurd minder wurden is. Dit liedt ta in fertrage groei fan stienkoralen yn dit gebiet. Neffens ûndersikers is dit mooglik in gefolch fan de taname fan koaldiokside yn de atmosfear wêrtroch't oseanen stadichoan fersoerje, of fan de opwaarming fan it seewetter.

## Keppeling om utens
*  UNESCO-side mei ynformaasje oer it Grut Barriêrerif
*  - *Declining Coral Calcification on the Great Barrier Reef*. Science 323 (5910), 116 (2009)