open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ostfreeske Taal

De feriening ***Oostfreeske Taal - Vereen för oostfreeske Spraak un Kultur i.V.*** (Eastfryske taal - feriening foar Eastfryske sprake en kultuer) is in feriening dy't him ynset foar it befoarderjen en fuortsterkjen fan it Eastfrysk Plat. De feriening hat syn sit yn Auwerk. Foarsitter is sûnt 2016 Hans Freede út Ulbargen. De feriening waard yn 1990 oprjochte en hat hjoed-de-dei likernôch 1000 leden.

## Warberens
Elts jier jout de feriening de *[[Keerlke-Pries]]* út oan lju en ynstelings dy't harren foar it Eastfrysk Plat ynsette. Aksjes fan de feriening wiene yn it ferline *Plattdüütsk bi’t Wark*, *Maakt in Oostfreesland*, ferskate streektaaldagen en mear. De feriening wurket gauris gear mei it *Plattdütskbüro* fan it Ostfriesische Landschaft en de *Oostfreeske Schrieverslüü*.

## Foarsitters
* 1990–1993: Johannes Diekhoff
* 1993–1998: Carl-Heinz Dirks
* 1998–2011: Antje Gronewold
* 2011–2016: Martin Feldkamp
* sûnt 2016: Hans Freese
Earefoarsitter wie Johannes Diekhoff oant syn ferstjerren yn 2013.

## Keppeling om utens
* Webstee Oostfreeske Taal
-fehn

It efterheaksel ***-fehn*** (ek *-vehn*, *-venn*, *-fenn*, *-feen*) yn in plaknamme, ferwiist, lykas it Fryske "-fean", nei in feanterij of in plak yn in feangebiet. Plaknammen mei dy útgong komme yn haadsaak yn East-Fryslân foar, mar ek yn it Ammerlân en oare parten fan Nedersaksen en Sleeswyk-Holstein.

Yn East-Fryslân, en oangrinzgjende gebieten, tsjut de namme almeast, dochs net altyd, op in spesjale foarm fan feandelsettingen yn it tiidek fan de santjinde oant en mei de njoggentjinde iuw, dy't by de feankanalen del ûntstien binne. 

De folgjende plakken hawwe it foarheaksel *'fehn-* of efterheaksel *-fehn*:

Augustfehn, Berumerfehn, Elisabethfehn, Fehnhusen, Friedrichsfehn, Großefehn, Ihlowerfehn, Jheringsfehn, Kamperfehn, Lammertsfehn, Nordgeorgsfehn, Petersfehn, Rhauderfehn, Südgeorgsfehn, Spetzerfehn, Veenhusen, Völlenerfehn, Warsingsfehn
Grutte Priis Formule 1 fan Stiermarken 2021

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Stiermarken]]** 2021 yn Spielberg op 27 juny 2021.
It wie de achtstte race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2021. Hy waard op de Red Bull Ring hâlden. De race waard hâlden oer 71 omgongen, op it 4.3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306,5 kilometer. It wie de lêste kear dat de Grutte Priis fan Stiermarken op de kalinder stie fan de Formule 1. 

## Kwalifikaasje
* Valtteri Bottas waard trije plakken tebekset by de start fanwegen gefaarlik riden yn de pitstrjitte.
* Yuki Tsunoda waard trije plakken tebekset by de start fanwegen hinderjen fan Valtteri Bottas.

## Utslach Grutte Priis

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Völlenerkönigsfehn

**Völlenerkönigsfehn** is in doarp yn it suden fan de gemeente Westoverledingen yn de lânkring Lier yn East-Fryslân. Sûnt de gemeentlike weryndieling is it doarp part fan it *[[Ortsteil]]* Völlen.

## Skiednis
Völlenerkönigsfehn waard yn it begjin fan de njoggentjinde iuw as in feankoloanje út Völlenerfehn wei stifte waard. Völlenerfehn waard op syn bar út Völlen wei stifte.

## Untjouwing doarpsnamme
It doarp waard yn 1805 foar it earst nemad as *Hondesteert*. Fierdere oerleverings binne *Hundemakerei*, *Hundesteert* (1823) en *Völlener Königsfehn*, *Hundemakerei* of *Hundesteert* (1871). De namme *Hondesteert* waard ôflaat fan de hûnekarren, dêr't de earmste kolonisten harren yn ferfierden.

De hjoeddeistige namme is ôflaat fan de kolonisaasje op it feangebiet dat oan de kroan (fan it Keninkryk Hannover) behearde.

Yn it Eastfrysk Plat hat it doarp noch hieltyd de bynamme *Hunstērt* (hûnesturt).

## It besjen wurdich
Yn it doarp stiet de yn 1907 boude Kristustsjerke mei ynboude pastorij.
Grutte Priis Formule 1 fan Eastenryk 2021

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Eastenryk]]** 2021 yn Spielberg op 4 july 2021.
It wie de njoggende race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2021. Hy waard op de Red Bull Ring hâlden. De race waard hâlden oer 71 omgongen, op it 4,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306,5 kilometer. 

## Kwalifikaasje
* Sebastian Vettel waard trije plakken tebekset by de start fanwegen hinderjen fan Fernando Alonso

## Utslach Grutte Priis
*  Sergio Pérez krige in straf fan 10 sekonden foar it fan de ban drukken fan Charles Leclerc 
*  Yuki Tsunoda krige in straf fan fiif sekonden foar it oer de trochlutsen streep by de pitstrjitte hinne gean.
* Lance Stroll krige in straf fan fiif sekonden foar te hurd riden yn de pitstrjitte.
*  Kimi Räikkönen krige in straf fan 20 sekonden foar it feroarsaakjen fan in botsing mei Sebastian Vettel
*  Nicholas Latifi en Nikita Mazepin krigen in straf fan 30 sekonden foar it negearjen fan in dûbelde giele flagge.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Grutte Priis Formule 1 fan Grut-Brittanje 2021

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Grut-Brittanje]]** 2021 yn Silverstone op 18 july 2021.
It wie de tsiende race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2021. Hy waard op it Sirkwy fan Silverstone hâlden. De race waard hâlden oer 52 omgongen, op it 5,9 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306.2 kilometer. It wieit earste GP-wykein dêr 't in sprintkwalifikaasje ferriden waard.

## Kwalifikaasje systeem
De Grutte Priis fan Grut-Brittanje 2021 wie it earste GP-wykein dêr 't in sprintkwalifikaasje ferriden waard. In sprintkwalifikaasje is hast itselde as in normale race, mei as grut ferskil dat de wedstriid minder lang duorret. 
De sprintkwalifikaasje is likernôch 100 kilometer en sil dêrtroch om de 25 à 30 minuten duorje. 

It Grutte Priis-wykein begjint op freed mei de earste frije training fan sechstich minuten. Dêrnei folget in kwalifikaasje, dy 't de startopstelling foar de sprintkwalifikaasje bepaalt. By dizze kwalifikaasje meie de koereurs allinnich de sêfte bannen brûke. 

Sneontemoarns wurdt in twadde frije training fan in oere ferriden wêrnei 't middeis de sprintkwalifikaasje hâlden wurdt. De winner fan de sprintkwalifikaasje krijt ek de pole posysje foar de wedstriid op snein op syn namme. De wedstriid op snein wurdt ferriden oer in " normale " Grutte Priis ôfstân (sa 'n 300 kilometer) en de teams hawwe in frije kar yn it type bân.

## Kwalifikaasje

## Sprint Kwalifikaasje
* George Russell waard trije plakken tebekset by de start fanwegen in botsing mei Carlos Sainz

## Utslach Grutte Priis

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Steenfelde

**Steenfelde** (Eastfrysk Plat: *Stäinfäel*) is in doarp yn it Landkreis Lier yn de Dútske dielsteat Nedersaksen yn East-Fryslân. It doarp is in *[[Ortschaft]]* yn it suden fan de gemeente Westoverledingen en hie yn 2020 2.254 ynwenners en bestiet út de *[[Ortsteil]]e* Bullerbarg, Steenfelde, Steenfelderfehn en Steenfelderkloster.

## Geografy
It oarpsgebiet fan Steenfelde wurdt yn it noarden begrinzge oan it doarpsgebiet Großwolde, yn it easten oan dy fan Flachsmeer, yn it suden oan dy fan Völlen en yn it westen oan dy fan Mitling-Mark.

De Bundesstraße 70 rint fan noard-súd fan Lier nei Papenburch westlik bylâns it doarp.

## Skiednis
Steenfelde waard yn de fjirtjinde iuw in selsstannich karspel. De tsjerke fan Steenfelde waard al yn de trettjinde iuw boud. As midsiuwske karspel bestie Steenfelde út likernôch 13 pleatsen. Oan de ein fan de santjinde iuw waard Steenfelderfehn kolonisearre. Ek it fean- en heidegebiet eastlik en súdeastlik fan Steenfelde waarden yn 300 jier satdichoan kolonisearre. Om 1800 hinne waarden de feankoloanjes Steenfelderfeld en Bullerbarg oanlein.

De grifformearde gemeente fan Steenfelde oerlibbe yn 1671 in Múnsterske oanfal. Oan de doetiidske dûmny Katechet Overmann wurdt taskreaun dat de gemeente ta de lutherske tsjerkegenoatskip wiksele.

Yn de Frânske tiid wie Steenfelde in fâdij yn it Amt Lier. Oan de ein fan de njoggentjinde iuw waard dy fâdij opheft, en ûntstie de gemeente Steenfelde, dy't de doarpen Bullerbarg, Steenfelde, Steenfelderfehn en Steenfelderkloster befette. Yn 1962 waard mei de gemeenten Großwolde en Flachsmeer in gearwurkingsgemeente foarme. Yn 1973 waard, yn it ramt fan in gemeentlike weryndieling yn Nedersaksen de gemeente gearfoege mei alve oare gemeenten ta de gemeente Westoverledingen. De eardere gemeente Steenfelde waard in *[[Ortschaft]]* yn de nije gemeente.

Yn 1856 waard de Iemslânline, it spoar tusken Emden en Rheine yn gebrûk nommen, en it stasjon Steenfelde waard yn 1911 iepene. 

It is wis dat der al yn 1684 in doarpsskoalle yn Steenfelde bestie. Letter waard it ûnderrjocht troch twa  skoallen fersoarge. Sûnt de gemeentlike weryndieling yn 1973 is der in legere skoalle foar Steenfelde en Großwolde oan de *Schulstraße* (Skoalstrjitte).

De Twadde Wrâldkriich koste in stikmannich minsken út Steenfelde it libben. Doe't de Alliearden besochten Lier oan te fallen, rekken der ferskate gebouwen yn it doarp skansearre.

## Ekonomy
De lânbou is de wichtichste foarm fan ekonomy om Steenfelde hinne. Hjoed-de-dei is Steenfelde benammen in forinzeplak. In soad lju dy't yn Steenfelde wenje, wurkje yn omlizzende gruttere stêden sa as Lier en Papenburch.

Sûnt 1997 stiet der in 104 hektare grut wynpark by Steenfelde dy't 9 MW leveret.

## Keppelings om utens
* Beskriuwing fan Steenfelde yn it histoaryske doarpsdatabank fan it Ostfriesische Landschaft
* Skiednis fan Steenfelde
* Ynformaasje oer de tsjerke
* Webstee fan de gemeente Westoverledingen
Flachsmeer

**Flachsmeer** (Eastfrysk Plat: *Flasmeer*) is in doarp yn it Landkreis Lier yn de Dútske dielsteat Nedersaksen yn East-Fryslân. It doarp is in *[[Ortsteil]]* yn de gemeente Westoverledingen en hie yn 2020 4.734 ynwenners.

## Skiednis

It eardere feangebiet op it hjoeddeistige doarpsgebiet waard reedlik let oant yn de ein santjinde en begjin achttjinde iuw kolonisearre. De feankoloanje Flachsmeer waard yn 1770 stifte. Yn it begjûn woeks it doarp stadichoan. Lykas oare feankoloanjes dy't yn dy snuorje oanlein waarden, rekken de kolonisten yn Flachsmeer yn grutte earmoede. Yn de njoggentjinde iuw naam it tal fêstigings rap ta. Tusken 1821 en 1905 ferfjouwerfâldige it ynwennertal. Yn de tweintichste iuw ûntstiene der lykwols problemen mei de ûntwettering en ynfrastrukturele ûntsluting.

Op 1 jannewaris 1973 waard Flachsmeer, dat doe in selsstannige gemeente wie, part fan de gemeente Westoverledingen.

## Leauwe
In pear kolonisten wiene roomsk-katolyk. Yn 1860 waard in katolike tsjerkegemeente stifte en waard de Sint-Bernardtsjerke yn neoromaanske styl boud. 

De lutherske gemeente hearde oarspronklik ta dy fan Steenfelde. Yn 1962/63 waard fuortendaliks njonken it begraafplak, dy't om de iuwwikseling oanlein waard, in begraafplakskapel boud, dêr't nei it iepenjen regelmjittich tsjerketsjinsten holden wurde. Yn 1966 waard de lutherske gemeente fan Flachsmeer selsstannich.

In lytse baptistekapel stie op Birkenstraße 44. Hy waard yn 1908 oprjochte en wie in ûnderdiel fan de baptistegemeente Westoverledingen-Ihren. Yn 2018 waard er lykwols ferkocht en koart dêrnei sloopt. Hjoed-de-dei stiet der op dat plak in wente.

## De doarpsnamme
De hjoeddeistige skriuwwize fan de doarpsnamme is út 1818 oerlevere. De namme ferwiist nei de eardere feanmarren dêr't letter in soad flaaks ferboud waard.
Mitling-Mark

**Mitling-Mark** (Eastfrysk Plat: *Midlen-Maark*) is in doarp yn it Landkreis Lier yn de Dútske dielsteat Nedersaksen yn East-Fryslân. It doarp is in *[[Ortsteil]]* yn de gemeente Westoverledingen en hie yn 2020 168 ynwenners.

Mitling-Mark bestiet eins út twa wenkearnen: Mitling en Mark. Mark leit eastlik tsjin de dyk fan de Iems oan, wylst Mitling krapoan in kilometer súdliker justjes fierder fan de rivier ôf leit.

## Skiednis
Mitling (*Mydlinghe* of *Mittelinge*) waard foar it earst yn in oarkonde neamd op 24 augustus 1436. Yn dy oarkonde swarde Hero Aldsenna *to Boecmora* (Backemoor) in eed ôf oan de Hamburchske amtner Detlef Bremer yn Emden. As boarch dêrfoar  stie in *Jelke to Mydlinghe ut Overledingherlande*.

Under Mitling waard oarspronklik it tusken Völlen en Grotegaste leine *Mittelweg* mei bedoeld, dêr't der letter in doarp ûntjoech. Yn Mark moat in boarch stien hawwe. As eigeners fan de boarch waarden Hisco Cirks († 1592) en Hero Uniken († 1623) neamd.

De wynmûne fan Mitling-Mark stie al op in kaart fan 1595.

Mitling en Mark wiene twa doarpen. Mitling wie in karspel op in terp. De tsjerke fan Mitling waard yn de trettjinde iuw boud. Fridrich Arends berjochte yn syn *Erdbeschreibung* fan 1824 dat it doarp Mitling 5 hûzen en 28 ynwenners hie en it doarp Mark 30 hûzen en 192 ynwenners hie.

Op 1 jannewaris 1973 waard Mitling-Mark, dat doe in selsstannige gemeente wie, part fan de nije gemeente Westoverledingen.

## Doarpsnamme

Mark is it âldere part fan it doarp. It waard yn de tsiende iuw as *Marcberga* neamd. Lettere nammen wiene *Marki* (tsiende en alfde iuw), *Marckum* (1564), *Marck* (1589) en *Midling Marck* (1645). De namme ferwiist nei it plak oan de súdgrins fan Eastfryslân, dat fan it Aldfryske *merke* en it Aldnederdútske *marka* komt, dat grinslân betsjut.

Mitling waard foar it earste as *Mydlinghe* foar yn 1436. Ut 1696 komt *Midling* foar en sûnt 1824 wurdt de skriuwwize *Mitling* brûkt. De namme hat in Frysk/Nederdútske oarsprong. It betsjut "in yn it midden lizzende delsetting".

## Keppeling om utens
* Ostfriesische Landschaft: Mitling-Mark
Grotegaste

**Grotegaste** (Eastfrysk Plat: *Groo'gâast*) is in doarp yn it Landkreis Lier yn de Dútske dielsteat Nedersaksen yn East-Fryslân. It doarp leit yn it uterste westen fan de gemeente Westoverledingen oan de eastouwer fan de Iems en hie yn 2020 116 ynwenners. Under it doarp falt de útbuorren Lütjegaste.

It doarp ûntstie op in geastrêch, dêr't it efterheaksel "gast" yn de namme nei ferwiist. Yn de midsiuwen waard it doarp *Halinga-Gast* en letter yn in klokynskripsje fan 1352 *Allignara-Gast* neamd.

De Jehannes de Dopertsjerke waard yn 1819 yn neoklassisistyke styl boud en stiet op in terp. Dy tsjerke hat in midsiuwske foargonger hân. Yn de toer hingje de klokken fan d eâlde tsjerke út 1352 en 1364. 

## Keppeling om utens
* Ostfriesische Landschaft: Grotegaste
Grutte Priis Formule 1 fan Hongarije 2021

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Hongarije]]** 2021 yn Mogyoród op 1 augustus 2021.
It wie de alvde race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2021. Hy waard op de Hungaroring hâlden. De race waard hâlden oer 70 omgongen, op it 4,4 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306,6 kilometer. 

## Kwalifikaasje

## Utslach Grutte Priis
* Esteban Ocon wûn foar it earst in Grutte Priis.
*  Antonio Giovinazzi Starte út de pitstrjitte wei.
*  Sebastian Vettel waard diskwalifisearre om't er mei te min benzine oer de finish kaam wie.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Grutte Priis Formule 1 fan Belgje 2021

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Belgje]]** 2021 yn Stavelot op 29 augustus 2021.
It wie de tolvde race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2021. Hy waard op it Sirkwy fan Spa-Francorchamps hâlden. De race waard hâlden oer 1 omgong, op it 7 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 7 kilometer. De plande 44 omgongen koene net riden wurden as gefolch fan de oanhâldende rein. Der waarden hjirom heale punten útdield en net in punt foar de fluchste omgong.

## Kwalifikaasje
* Valtteri Bottas en Lance Stroll waard fiif plakken weromset by de start fanwegen in botsing by de Grutte Priis fan Hongarije 2021.
* Lando Norris waard fiif plakken weromset by de start fanwegen in fersnellingsbakwiksel

## Utslach Grutte Priis
* Sergio Pérez en Kimi Räikkönen starten út de pit strjitte wei
* Lance Stroll krige straf fan 10 sekonden foar ûnregelemintaire oanpassing oan syn auto.
* George Russell behelle syn earste poadiumplak yn de Formule 1.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
George Russell (autokoereur)

**George William Russell** (King's Lynn, 15 febrewaris 1998) is in Ingelsk Formule 1. Russell makke yn 2019 syn debút yn de Formule 1 foar Williams. Yn 2021 waard bekint dat Russell yn 2022 de oerstap nei it team fan Mercedes makket. Russel behelle yn syn earste jier by Mercedes yn Brazylje by de Grutte Priis fan São Paulo syn earste oerwinning yn de Formule 1.

### Oersjoch Formule 1-karriêre

***** Seizoen noch dwaande.

### Oerwinningen yn de Formule 1
Tomorrow Never Dies

*''Tomorrow Never Dies'' (film), in Britsk-Amerikaanske *James Bond*-film út 1997
*''Tomorrow Never Dies'' (soundtrack), it soundtrackalbum fan 'e film út 1997
*''Tomorrow Never Dies'' (liet fan Sheryl Crow), de titelsong fan 'e film út 1997, songen troch Sheryl Crow
*''Tomorrow Never Dies'' (liet fan 5 Seconds of Summer), in liet fan 5 Seconds of Summer út 2014
*''Tomorrow Never Dies'' (fideospultsje), in fideospultsje út 1999, basearre op 'e film út 1997
*Chikara Tomorrow Never Dies, in pay-per-view streamingtsjinst foar programma's oer showwrakseljen
Grutte Priis Formule 1 fan Nederlân 2021

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Nederlân]]** 2021 yn Zandvoort op 5 septimber 2021.
It wie de tretjinde race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2021. Hy waard op it Sirkwy Zandvoort hâlden. De race waard hâlden oer 72 omgongen, op it 4,2 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306,6 kilometer. 

## Kwalifikaasje
*  Nicholas Latifi waard fiif plakken weromset by de start fanwegen in fersnellingsbakwiksel.
* Sergio Pérez moast efteroan starte om't er mear motorûnderdielen as neffens de regeleminten tastien is wiksele hie.
* Robert Kubica ferfong Kimi Räikkönen dy't net meidwaan mocht as gefolch fan in positive Covid-19-test.

## Utslach Grutte Priis
* Sergio Pérez en Nicholas Latifi starten út de pitstrjitte wei.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Jingle All the Way

**Jingle all the way*, in regel út it bekende krystferske *[[Jingle Bells]]*

## Films
*''Jingle All the Way'' (film út 1996), in Amerikaanske krystkomeedzjefilm út 1996
*''Jingle All the Way'' (film út 2011), in Amerikaanske stop-motionanimearre tillefyzjefilm út 2011
**[[Jingle All the Way 2]]*, in Amerikaanske film út 2014, it ferfolch op 'e film út 1996 

## Muzyk
*''Jingle All the Way'' (album fan de Crash Test Dummies), in album fan 'e Crash Test Dummies út 2002
*''Jingle All the Way'' (album fan Béla Fleck and the Flecktones), in album fan Béla Fleck and the Flecktones út 2008
*''Jingle All the Way'' (album fan Austrian Death Machine), in album fan Austrian Death Machine út 2011
Jingle Bells

***Jingle Bells*** is ien fan 'e bekendste en meast songen Ingelsktalige sekuliere krystferskes. De titel betsjut "Rinkel Bellen". *Jingle Bells* waard yn 1857 publisearre en is sûnt altyd tige populêr bleaun.

## Skiednis
It liet *Jingle Bells* waard skreaun troch de Amerikaan James Lord Pierpont (1822-1893), dy't sawol de tekst dichte as de meldij komponearre. Dat barde yn 1850 yn 'e Simpson Tavern yn Medford yn 'e Amerikaanske steat Massachusetts. Pierpont publisearre it liet yn 1857 ûnder de titel ***The One Horse Open Sleigh*** ("De troch ien hynder lutsen iepen belslide"). "*Jingle Bells*" (twaris songen) is eins de earste regel fan it refrein en dêrtroch it bekendste diel fan 'e tekst. Meitiid begûn men dêrom it hiele ferske sa te neamen. 

Men wol wol hawwe dat *Jingle Bells* oarspronklik skreaun waard foar it koar fan in sneinsskoalle, of oars as drinkliet. Hoewol't it eins tekstueel gjin bân mei de kryst hat, rekke it assosjearre mei krystmuzyk en de feestperioade oan 'e ein fan it jier troch syn wintertematyk. Dat barde stadichoan yn 'e 1860-er en 1870-er jierren. Tsjin 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw wie de bân tusken *Jingle Bells* en de kryst yn Noard-Amearika stevich fêstige.

Yn 'e 1880-er jierren wie *Jingle Bells* al in tige populêr ferske, dat ôfprinte waard yn in soad sjongbondels. De earste lûdsopname dy't derfan makke waard, wie in fonograafsilinder dêr't it liet op 30&nbsp;oktober 1889 op fêstlein waard troch in Will Lyle. (Alle eksimplaren dêrfan binne lykwols neitiid ferlern gien.) Yn 'e tweintichste iuw waard *Jingle Bells* troch withoefolle artysten songen en fêstlein, benammen yn 'e Angelsaksyske wrâld. Bekende ferzjes binne û.o. dy fan Glenn Miller en syn orkest út 1941, dy fan Bing Crosby en de Andrews Sisters út 1943, en dy fan Kimberley Locke út 2006. 

Op 16&nbsp;desimber 1965 waard *Jingle Bells* it earste liet dat út 'e romte wei útstjoerd waard, doe't de astronauten fan 'e *[[Gemini&nbsp;6]]* it by wize fan grap songen foar Mission Control yn Houston.

## Tekst

¹) "*Upsot*" is in dichterlike frijheid op basis fan "*upset*", om't it rime moast op "*lot*".
²) "*Two forty*" ferwiist nei it riden fan in myl op 'en draaf yn twa minuten en fjirtich sekonden, oftewol 221/2 myl yn 'e oere, wat in goede faasje wie.
³) In "fos" (Ingelsk: *bay*) is in readbrún hynder.

It earste kûplet is fierwei it bekendste. As mear as allinnich it earste kûplet songen wurde, dan giet it almeast om 'e kûpletten 1, 2 en 4; nûmer 3 wurdt yn 'e regel oerslein.

## Parodyen en oare ferzjes
*Jingle Bells* is gauris parodiëarre. Sa is *Jingle Bells, Batman Smells* ("Rinkel Bellen, Batman Stjonkt") sûnt de 1960-er jierren in bekende parody. In aparte parody is *Aussie Jingle Bells* fan Bucko en Champs, twa Australyske artysten dy't de tekst oanpasten fan 'e winter op it Noardlik Healrûn ta de simmerske kryst sa't dy op it Súdlik Healrûn bestiet. Om in yndruk te jaan:

De fierdere kûpletten ferhelje oer wat der bart as de pick-uptruck mei syn bestjoerder arrivearret foar it fieren fan 'e kryst mei de hiele famylje.

## Keppelings om utens
*''Jingle Bells'' op YouTube
Grutte Priis Formule 1 fan Itaalje 2021

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Itaalje]]** 2021 yn Monza op 12 septimber 2021.
It wie de fjirtjinde race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2021. Hy waard op Monza hâlden. De race waard hâlden oer 53 omgongen, op it 5.8 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 307 kilometer.It wie it twadde GP-wykein dêr 't in sprintkwalifikaasje ferriden waard.

## Kwalifikaasje systeem
De Grutte Priis fan Itaalje 2021 wie it twadde GP-wykein dêr 't in sprintkwalifikaasje ferriden waard. In sprintkwalifikaasje is hast itselde as in normale race, mei as grut ferskil dat de wedstriid minder lang duorret. 
De sprintkwalifikaasje is likernôch 100 kilometer en sil dêrtroch om de 25 à 30 minuten duorje. 

It Grutte Priis-wykein begjint op freed mei de earste frije training fan sechstich minuten. Dêrnei folget in kwalifikaasje, dy 't de startopstelling foar de sprintkwalifikaasje bepaalt. By dizze kwalifikaasje meie de koereurs allinnich de sêfte bannen brûke. 

Sneontemoarns wurdt in twadde frije training fan in oere ferriden wêrnei 't middeis de sprintkwalifikaasje hâlden wurdt. De winner fan de sprintkwalifikaasje krijt ek de pole posysje foar de wedstriid op snein op syn namme. De wedstriid op snein wurdt ferriden oer in " normale " Grutte Priis ôfstân (sa 'n 300 kilometer) en de teams hawwe in frije kar yn it type bân.

## Kwalifikaasje

## Sprint Kwalifikaasje
* Valtteri Bottas Moast efteroan starte fanwegen in motorwiksel
* Pierre Gasly waard fiif plakken weromset by de start fanwegen in Fersnellingsbakwiksel.

## Utslach Grutte Priis
* Sergio Pérez krige in straf fan 5 sekonden fanwegen it njonken de baan kommen
* Yuki Tsunoda Koe net fan start gean.
* Pierre Gasly Starte út de pitstrjitte wei.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Grutte Priis Formule 1 fan Ruslân 2021

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Ruslân]]** 2021 yn Sotsji op 26 septimber 2021.
It wie de Fyftjinde race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2021. Hy waard op it Sochi Autodrom hâlden. De race waard hâlden oer 53 omgongen, op it 5,8 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 309,7 kilometer.

## Kwalifikaasje
* Valtteri Bottas waard fyftjin plakken weromset by de start fanwegen mear motorwiksels as tastien.
* Nicholas Latifi moast efteroan starte fanwegen mear motorwiksels as tastien.
* Charles Leclerc moast efteroan starte fanwegen mear motorwiksels as tastien.
* Antonio Giovinazzi waard fiif plakken weromset by de start fanwegen in fersnellingsbakwiksel
* Max Verstappen waard trije plakken weromset by de start fanwegen in botsing mei Lewis Hamilton by de Grutte Priis fan Itaalje 2021 

## Utslach Grutte Priis
* Lance Stroll krige in straf fan 10 sekonden foar in botsing mei Pierre Gasly.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Grutte Priis Formule 1 fan Turkije 2021

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Turkije]]** 2021 yn Tuzla op 10 oktober 2021.
It wie de sechstjinde race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2021. Hy waard op it İstanbul Park Sirkwy hâlden. De race waard hâlden oer 58 omgongen, op it 5,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 309 kilometer.

## Kwalifikaasje
* Lewis Hamilton waard tsien plakken weromset by de start fanwegen in fersnellingsbakwiksel.
* Carlos Sainz en Daniel Ricciardo moasten efteroan starte fanwegen in motorwiksel.

## Utslach Grutte Priis

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Grutte Priis Formule 1 fan de Feriene Steaten 2021

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan de Feriene Steaten]]** 2021 yn Teksas op 24 oktober 2021.
It wie de sântjinde race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2021. Hy waard op it Circuit of the Americas hâlden. De race waard hâlden oer 56 omgongen, op it 5,5 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 308,4 kilometer. 

## Kwalifikaasje
* Valtteri Bottas waard fiif plakken weromset by de start fanwegen in motorwiksel
* Sebastian Vettel, Fernando Alonso en George Russell moasten efteroan starte fanwegen in motorwiksel.

## Utslach Grutte Priis

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Merlyn (tydskrift)

**Merlyn** wie in literêr tydskrift fan Kees Fens, H.U. Jessurun d' Oliveira en J.J. Oversteegen. It blêd ferskynde foar it earst yn novimber 1962. Der ferskynden fjouwer jiergongen oant en mei 1966; it tydskrift waard útjûn troch útjouwerij Athenaeum-Polak & Van Gennep.

Troch Merlyn hat de technyk fan *[[close reading]]* yn Nederlân yngong fûn. It blêd reagearre dêrmei op de yn de jierren fyftich oerhearskjende foarm fan literêre krityk, wêryn 't neffens de Merlyn-redakteuren in soad omtinken wie foar filosofy, psychology en moraal, wylst krekt de tekst sels ferûnachtseame waard. Dêrmei liet Merlyn de "vorm of vent" - diskusje fan de jierren tritich yn in tal opsichten op 'e nij libje. *Close reading* analysearret en ynterpretearret literatuer allinnich mar oan de hân fan de tekst en de struktuer dêrfan, en lit bûtenliterêre faktoaren bûten beskôging.

De wize fan literatuerbeskôging fan Merlyn hat grutte ynfloed hân op de literêre krityk en literatuerwittenskip yn Nederlân. Dizze ynfloed is sûnt mids tachtiger jierren tanende.

## Keppelingen om utens
* [Jiergong 1 yntegraal yn de [Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren]]
* Jiergong 2 yntegraal yn de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren
* Jiergong 3 yntegraal yn de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren
* Jiergong 4 yntegraal yn de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren
Meet Me in St. Louis

*''Meet Me in St. Louis'' (roman), in roman fan Sally Benson út 1942
*''Meet Me in St. Louis'' (film út 1944), in Amerikaanske filmmusical út 1944, op basis fan 'e roman út 1942
*''Meet Me in St. Louis'' (album), it soundtrackalbum fan 'e film út 1944
*''Meet Me in St. Louis'' (film út 1959), in Amerikaanske tillefyzjeremake út 1959 fan 'e film út 1944 
*''Meet Me in St. Louis'' (film út 1966), in Amerikaanske tillefyzjeremake út 1966 fan 'e film út 1944 
*''Meet Me in St. Louis'' (musical), in Broadwayproduksje út 1989 op basis fan 'e film út 1944
**[[Meet Me in St. Louis, Lous]]*, in liet skreaun om 'e Louisiana Purchase Exposition fan St. Louis yn 1904 te fieren, dat sawol yn 'e film út 1944 as de musical opnommen is
*Meet Me in St. Louis (band), in Britske hardrockband
Have Yourself a Merry Little Christmas (betsjuttingsside)

"**Have Yourself a Merry Little Christmas**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

**[[Have Yourself a Merry Little Christmas]]*, in bekend Ingelsktalich krystferske dat yn 1943 skreaun waard troch Hugh Martin en Ralph Blane foar de filmmusical *Meet Me in St. Louis* út 1944
*''Have Yourself a Merry Little Christmas'' (EP), in EP fan Diana Krall út 1998
*''Have Yourself a Merry Little Christmas'' (album), in album fan Kurt Nilsen út 2010
Grutte Priis Formule 1 fan Meksiko-Stêd 2021

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Meksiko-Stêd]]** 2021 yn Meksiko-Stêd op 7 novimber 2021.
It wie de achtjinde race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2021. Hy waard op it Sirkwy Hermanos Rodríguez hâlden. De race waard hâlden oer 71 omgongen, op it 4,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 305,3 kilometer. 

## Kwalifikaasje
* Yuki Tsunoda, Lando Norris, Esteban Ocon en Lance Stroll moasten efteroan starte fanwegen in motorwiksel.
* George Russell waard fiif plakken weromset by de start fanwegen in fersnellingsbakwiksel.

## Utslach Grutte Priis

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
De Paauw (Nauerna)

**De Paauw** is in mûne yn 'e buorskip Nauerna yn 'e gemeente Saanstêd (Noard-Hollân). De skiednis fan 'e oaljemûne giet werom op 1669, doe't de wynbrief ôfjûn waard. Tsjin 'e ein fan 'e 19e iuw waard de mûne ôfbrutsen, mar de werbou fan 'e mûne folge as himpkloppermûne yn 2016-2017. De Paauw is de iennige himpklopper fan 'e wrâld. 

## Skiednis
De oarspronklike mûne waard yn 1669 boud as dûbele oaljemûne, dat wol sizze dat it meganyk in dûbel slachwurk hie. De mûne wie hielendal fan hout en stie op in skuorre, dy't foar in part ynrjochte wie as mûnderswente. De mûne bleau oant 1895 as oaljemûne yn gebrûk en waard yn 1896 ôfbrutsen. De skuorre bleau lykwols stean en waard ferboud ta meardere wenten. 

## Weropbou

De eardere skuorre wie al in gemeentlik monumint, doe't de lêste bewenner yn 2007 ferstoar. Mei it leechkommen fan 'e skuorre ûnstie ek it plan om de mûne op 'e nij te bouwen. 

De earste wurksumheden fûnen plak mei it ferhûzjen fan 'e romp fan 'e net mear besteande nôtmûne De Haan, dy't eartiids yn Benningbroek boud wie en wêrfan't it achtkant yn 2006 demontearre wie en yn Abbekerk brûkt wurde soe foar de werbou fan in mûne dêr. Fan dy plannen kaam neat telâne en de Stifting Zaanse Pakhuizen, dy't eigner wie fan 'e skuorre yn Nauerna, kocht it achtkant letter oan foar de werbou fan De Paauw.  

Om't by boukundich ûndersyk gjin brûkbere resten fûn waarden fan 'e eardere oaljemûne en om't it achtkant fan De Haan te lyts wie om in dûbel slachwurk yn wurkje te litten, waard besletten De Paauw as himpklopper wer op te bouwen. Fan 'e likernôch 30 himpkloppers yn 'e Saanstreek wie gjin ien bewarre bleaun; de lêste himpklopper wie De Blauwe Arend, dy't yn 1913 ôfbrutsen waard. Foar de bou fan 'e mûne binne tekenings út it 'Groot volkomen moolenboek' brûkt. De mûne waard op 7 septimber 2018 iepene troch Pieter van Vollenhoven.

Sûnt 2020 is yn 'e mûne ek in himpmuseum ûnderbrocht.

## Beskriuwing
De Paauw is in typyske Saanske stellingmûne. De mûne hat in flecht fan 20 meter en de wjukken hawwe Ald-Hollânsk hekwurk. De 4,8 meter lange boppe-as waard yn 2009 getten troch de izerjitterij Gereadt. De roeden binne yn 2016 levere troch de firma Straathof út Hillegom. De mûne is mealree.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase (hjoeddeiske mûne)
* Mûnedatabase (de yn 1896 ôfbrutsen mûne)
* De Hollânske Mûne
* Allemolens.nl
Afina Goudschaal

**Afina Catharina Gesina Goudschaal** (Roan, 23 febrewaris 1877 – De Haach, 10 febrewaris 1956) wie in Nederlânske keunstskilder.

Goudschaal wie in dochter fan de predikant Johan Bernhard Goudschaal (1835 -1910) en Catharina Arnhem Koning Uilkens (1837 -1908). Se folge in oplieding oan Akademy Minerva yn de stêd Grins, dêr 't se les krige fan ûnder oaren Ferdinand Oldewelt en Dirk de Vries Lam. By it hûndertjierrich bestean fan de akademy yn 1897, krige se de brûnzen medalje yn de frouljusklasse. Alida van Houten helle de sulveren medalje.

Fan 1911 ôf wenne en wurke Goudschaal yn De Haach, se waard lid fan de Haachske Keunstrûnte. Se krige bekendheid as miniatuerskilderes; se makke portretten yn miniatuer op ivoar, wêrûnder in searje fan de keninklike famylje.

Goudskaal ferstoar yn 1956 yn De Haach, fjirtjin dagen foar har njoggenensantichste jierdei, en waard kremearre yn Velsen.
Pakt fan Dokkum

It **Pakt fan Dokkum** wie in ôfspraak dy't troch fiif dielnimmers oan 'e Sechsde Alvestêdetocht op redens makke waard op 'e dei fan 'e tocht, 30&nbsp;jannewaris 1940. Dêrby gie it om Auke Adema fan Frjentsjer, Durk van der Duim fan Wergea, Cor Jongert fan Maarssen, Piet Keijzer fan De Lier en Sjouke Westra fan Warmenhuzen. Hja rieden fiifresom oan 'e lieding fan 'e wedstryd sûnt de Boalserterfeart ter hichte fan Parregea. Doe't se oer de Dokkumer Ie ûnderweis wiene werom fan Dokkum nei Bartlehiem, stelde Jongert oan 'e oaren foar om mei syn fiven tagelyk oer de einstreek yn Ljouwert te gean. Allinne Westra fielde dêr net foar, wêrnei't de oare fjouwer mannen op him ynpraten oant er tajoech. 

Doe't se Ljouwert yn riden wiene, koe Adema him lykwols in pear hûndert meter foar de finish net mear ynhâlde. Hy sette in sprint yn en ried by de oaren wei. Keijzer gie him efternei, mar wat dêrnei barde, wie foar nimmen goed te sjen om't  in kliber útsinnige fans fan it reedriden it iis op draafde om 'e mannen te ûntheljen. Neitiid wie de betizing grut. Adema waard as winner oanwiisd, mar Keijzer hold doe (en de rest fan syn libben) út dat hy it wie dy't it earst oer de einstreek kommen wie. Jongert wiisde derop dat syn stimpelkaart as earste ôfstimpele wie, wat de echte ein fan 'e Alvestêdetocht wie. Nei oerenlang yn beried west te hawwen oer dizze tizeboel, besleaten sjuery en bestjoer fan 'e Feriening De Fryske Alve Stêden om alle fiif mannen dan mar ta winner út te roppen. Hja hiene de tocht ôflein yn in tiid fan 11 oeren en 30 minuten.
Grutte Priis Formule 1 fan Katar 2021

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Katar]]** 2021 yn Lusail op 21 novimber 2021.
It wie de njoggentjinde race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2021. Hy waard op it Sirkwy fan Lusail hâlden. De race waard hâlden oer 57 omgongen, op it 5,4 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306,6 kilometer. It wie de earste Grutte Priis fan Katar

## Kwalifikaasje
* Max Verstappen waard fiif plakken weromset by de start fanwegen it negearjen fan in dûbele giele flagge.
* Valtteri Bottas waard trije plakken weromset by de start fanwegen it negearjen fan in giele flagge.

## Utslach Grutte Priis

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Skamte

*skamte (emoasje), in ûnoangename emoasje besteande út eangst om troch oaren feroardiele wurden omreden fan ôfwiking fan in sosjale noarm
*skamte (anatomy), it diel fan it minsklik lichem dat de geslachtsorganen omfiemet
Diskwalifikaasje

**Diskwalifikaasje** (fan it Frânske *disqualification*) is it útsluten fan (fierdere) dielname oan in wedstryd of kompetysje, ornaris op it mêd fan in sport of in spul. Soks wurdt dien troch de wedstrydlieding, dy't almeast bestiet út ien of mear skiedsrjochters of in sjuery. In diskwalifikaasje kin jilde foar in diel fan 'e oangeande wedstryd, of de rest fan 'e oangeande wedstryd, of de rest fan 'e oangeande wedstryd plus ien of mear folgjende wedstriden, of foar langere tiid. Yn dat lêste gefal is der almeast sprake fan in earnstige oertrêding fan 'e spulregels, lykas falskspyljen, it brûken fan geweld tsjin in oare spiler of it ynnimmen fan doping. Soms wurde spilers foar it libben diskwalifisearre. Faak is it sa dat dielnimmers oan in sport of spul ferskate warskôgings krije foar't se diskwalifisearre wurde. It kin lykwols ek wêze dat in diskwalifikaasje fuortendaliks fan krêft wurdt. Ek yn sokke gefallen is der sprake fan in slimme oertrêding.

Inkele foarbylden. Yn it iishockey wurde spilers geregeldwei foar in stikmannich minuten diskwalifisearre ("nei de strafbank stjoerd"), en kinne se weromkomme as se de straftiid útsitten hawwe. Yn it basketbal wurdt in spiler nei fiif ûnderskate warskôgings diskwalifisearre foar de rest fan in wedstryd, mar kin dan de folgjende wedstryd gewoan wer meispylje. Yn it fuotbal krije spilers ien warskôging (in giele kaart) foar't se diskwalifisearre wurde (mei in reade kaart); dêrnei meie se net allinne de oangeande wedstryd fierder net mear meispylje, mar ien of mear folgjende wedstriden yn deselde kompetysje ek net. Yn it hurdfytsen kin in winner syn sege ûntnommen wurde en foar langere tiid diskwalifisearre reitsje as er by de urinetest nei de oankomst trappearre wurdt op it ynnimmen fan doping.
Moard-selsmoard

In **moard-selsmoard** is in misdriuw wêrby't immen ien of mear oare minsken fermoardet foar't hy of sy him- of harsels ombringt. Soks wurdt ornaris dien troch immen dy't geastlik net ynoarder is. De dieders binne folle faker manlju as froulju. By terroristen dy't út politike of religieuze motiven in moard-selsmoard begeane, wurdt dat yn 'e regel net sa neamd; ynstee sprekt men dan fan in selsmoardoanslach. De kombinaasje fan moard en selsmoard kin ferskate foarmen oannimme.

Sa is der gauris sprake fan swierrichheden yn 'e relasjonele sfear. Men sjocht dan faak dat immen (hast altyd in man), dy't troch in relaasjepartner ôfwiisd is, earst dy eardere partner ombringt en dan himsels. Ek komt it yn dyselde kontekst foar dat immen de eardere partner en de bern út harren relaasje ombringt en dan himsels. Soms wurde ek oaren fermoarde, lykas de nije partner fan 'e eigen eks-partner, leden fan 'e skoanfamylje, oare kunde of sels wyldfrjemden dy't tafallich op 'e ferkearde tiid op it ferkearde plak binne.

Ek komt it foar dat immen him- of harsels ombringt omreden fan skuldgefoelens nei it by fersin of mei opsetsin deadzjen fan in oar. Yn sokke gefallen kin de selsmoard sjoen wurde as in foarm fan selsbestraffing. De selsmoard kin lykwols ek just bedoeld wêze om te ûntsnappen oan berjochting en bestraffing troch de steat foar de begiene moard. In protte massamoarden, lykas de sjitpartijen dy't gauris op skoallen foarkomme, benammen yn 'e Feriene Steaten, einigje om dy reden mei de selsmoard fan 'e dieder. Soms wurdt de moard net eigenhandich troch de lettere selsmoardner útfierd, mar yn opdracht fan him of har. 

In spesjaal gefal fan moard-selsmoard is it besluten om tegearre út it libben te stappen troch twa of mear minsken. In bekend foarbyld dêrfan is in troud pear fan wa't ien of beide partners ûngenêslik siik binne, en bgl. oan demintens of in foarm fan kanker lije. As de partner dy't fermoarde wurdt dêrmei ynstimt of der sels om freget, is de moard eins in foarm fan yllegale eutanasy.
Sword and planet

**Sword and planet** (Ingelsk foar "swurd en planeet"; útspr.: [sɔː(ɹ)dændˈplænət], likernôch: "sôr-dent-plen-nut") is in subsjenre fan science fiction dat bestiet út spannende aventoerefiksje mei as setting oare planeten en as protagonist(en) yn 'e regel minsken. Dit subsjenre ûntlient syn namme oan it feit dat de haadpersoanen faak tarist binne mei blanke wapens lykas swurden, dy't blykber tsjin in heechtechnologyske eftergrûn noch altyd yn gebrûk binne, faak njonken laserpistoalen. Sword and planet datearret fan foàr de heechtijdagen fan 'e mainstream science fiction yn 1950-er en 1960-er jierren, en befettet net needsaaklikerwize in protte wittenskip (*science*), mei't it mear giet om romantyske fiksje (*fiction*) dy't eins mear besibbe is oan aventoereferhalen. Sa wurdt bgl. mar komselden útlein wêrom't it miljeu op in bûtenierdske planeet te ferienigjen is mei libben (d.w.s. de minskheid) dat him ûntjûn hat op 'e Ierde. Ek sjocht men gauris dat de technology fan 'e beskreaune bûtenierdske beskavings de bekende natoerwetten brekt.

Der binne ferskate wurken dy't, derop weromsjend, oantsjut wurde kinne as foarboaden fan it subsjenre, lykas *[[Across the Zodiac]]* fan Percy Greg (1880) en *[[Lieut. Gullivar Jones: His Vacation]]* (yn 'e Feriene Steaten publisearre as *Gulliver of Mars*) fan Edwin Lester Arnold (1905). *[[A Princess of Mars]]*, fan Edgar Rice Burroughs, wurdt lykwols rûnom beskôge as it earste echte en grûnslachlizzende wurk fan sword and planet. Dy roman kaam yn 1912 út as fúljeton yn it Amerikaanske pulpblêd *[[All-Story]]*, ûnder de oarspronklike titel *Under the Moons of Mars*. De term 'sword and planet' liket yn 'e 1960-er jierren, doe't it subsjenre in oplibbing trochmakke, betocht te wêzen troch de Donald A. Wollheim, in redakteur by de Amerikaanske útjouwerij Ace Books, dy't letter syn eigen bedriuw begûn mei DAW Books.

Der bestiet frijwat oerlaping tusken sword and planet en in oar subsjenre fan science fiction, planetary romance. Wurken kinne faak ta beide subsjenres rekkene wurde, mar net altyd. Planetary romance hat ynfloeden fan *A Princess of Mars* en soartgelikense wurken ûndergien, mar de setting is moderner en mear konsekwint technologysk ûntwikkele. Sword and planet beart op folle direktere wize de konvinsjes nei dy't troch Burroughs yn syn ''Barsoom''-romansearje oer it libben op Mars fêstlein waarden. Sa is faak de haadpersoan de iennichste Ierdling en binne swurden de wapens dêr't de foarkar oan jûn wurdt. Hoewol't de bûtenierdske planeet dêr't it ferhaal spilet oer heechûntwikkele technology beskikt, wurdt dy mar yn beheinde mjitte brûkt en inkeld om 'e plot foarút te helpen of om 'e klam te lizzen op 'e swidens fan 'e setting. Dêrtroch sil de bûtenierdske planeet oer it algemien primitiver as de Ierde lykje en Midsiuwsk oandwaan. Sa ûntsteane anagronistyske sitewaasjes, wêrby't bgl. fleanende skippen yn 'e loft holden wurde troch anty-graviteitstechnology, wylst foar reizgjen op 'e grûn noch domestisearre ryddieren brûkt wurde.

## Sjoch ek
*sword and sorcery
Grutte Priis Formule 1 fan Saûdy-Araabje 2021

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Saûdy-Araabje]]** 2021 yn Jeddah op 5 desimber 2021.
It wie de ienentweintichste race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2021. Hy waard op it Jeddah Corniche Circuit hâlden. De race waard hâlden oer 50 omgongen, op it 6,1 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 308,4 kilometer. It wie de earste Grutte Priis fan Saûdy-Araabje.

## Kwalifikaasje

## Utslach Grutte Priis
* Max Verstappen krige in straf fan 5 sekonden fanwegen it njonken de baan kommen, en in straf fan 10 sekonden foar in botsing mei Lewis Hamilton. 
* Yuki Tsunoda krige in straf fan 5 sekonden foar in botsing mei Sebastian Vettel.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid

* Max Verstappen stiet boppe Lewis Hamilton klasearre om't Verstappen mear wedstriden wûn hat.
Grutte Priis Formule 1 fan Abû Dabi 2021

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Abû Dabi]]**  2021 yn Abû Dabi op 12 desimber 2021.
It wie de twaentweintigste race fan 22 races fan de Formule 1 yn 2021. Hy waard op it Yas Marina Circuit hâlden. De race waard hâlden oer 58 omgongen op it 5,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306,2 kilometer. It sirkwy wie nei de Grutte Priis fan 2020 oanpast. Max Verstappen wie mei de oerwinning fan dizze Grutte Priis de wrâldkampioen fan 2021.

## Kwalifikaasje

## Utslach Grutte Priis
* Nikita Mazepin koe net fan start gean om't er posityf teste op it Covid 19-firus.
* It wie de lêste wedstriid yn de Formule 1 fan Kimi Räikkönen en Antonio Giovinazzi.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Formule 1 yn 2010

It Formule 1-seizoen 2010 wie it 64ste Formule 1-seizoen. De "Formule 1", offisjieel it "FIA Formula One World Championship", is de heechste klasse yn de autosport, sa is bepaald troch de FIA.

Jenson Button wie by de start fan it seizoen de ferdigenjend wrâldkampioen by de koereurs, Brawn is de regearjend wrâldkampioen by de konstrukteurs. Mar it team wie nei it seizoen 2009 oernaam troch Mercedes.

## Kalinder

## Utslaggen

## Klasseminten
### Klassemint by de koereurs

De top 10 klassearre auto's, krije punten,

**Opmerkingen**:

† — Koereur hat de finish net helle yn de GP, mar hat wol 90% fan de race-ôfstân ôflein, wêrtroch't er as klasearre notearre stiet.

### Klassemint by de konstrukteurs

De top 10 klassearre auto's krije punten:

**Opmerkingen**:

† — Koereur hat de finish net helle yn de GP, mar hat wol 90% fan de race-ôfstân ôflein, wêrtroch't er as klasearre notearre stiet.
Hidalgo

*''hidalgo'' (adel), de term foar in lid fan 'e legere adel fan Spanje

## Geografy
### Dominikaanske Republyk
*Los Hidalgos, in plak yn 'e Dominikaanske Republyk

### Feriene Steaten
*Hidalgo (Illinois), in plak yn 'e Amerikaanske steat Illinois
*Hidalgo (Teksas), in plak yn 'e Amerikaanske steat Teksas
*Hidalgo County (Nij-Meksiko), in county yn 'e Amerikaanske steat Nij-Meksiko
*Hidalgo County (Teksas), in county yn 'e Amerikaanske steat Teksas

### Meksiko
*Hidalgo (steat), in steat fan Meksiko

*Hidalgo (Coahuila), in plak yn 'e Meksikaanske steat Coahuila
*Hidalgo (Nij-Leön), in plak yn 'e Meksikaanske steat Nij-Leön
*Hidalgo (Tamaulipas), in plak yn 'e Meksikaanske steat Tamaulipas
*Hidalgo Yatalag, in plak yn 'e Meksikaanske steat Oaxaca
*Ciudad Hidalgo (Chiapas), in plak yn 'e Meksikaanske steat Chiapas
*Ciudad Hidalgo (Michoacán), in plak yn 'e Meksikaanske steat Michoacán
*Frontera Hidalgo, in plak yn 'e Meksikaanske steat Chiapas
*Miguel Hidalgo (Meksiko-Stêd), in wyk fan it Meksikaanske federaal distrikt
*Villa de Sabinas Hidalgo, in plak yn 'e Meksikaanske steat Nij-Leön
*Villa Hidalgo (Tuzantán), in plak yn 'e Meksikaanske steat Chiapas
*Villa Hidalgo (Villaflores), in plak yn 'e Meksikaanske steat Chiapas
*Villa Hidalgo (Coahuila), in plak yn 'e Meksikaanske steat Coahuila
*Villa Hidalgo (Durango), in plak yn 'e Meksikaanske steat Durango
*Villa Hidalgo (Jalisco), in plak yn 'e Meksikaanske steat Jalisco
*Villa Hidalgo (Nayarit), in plak yn 'e Meksikaanske steat Nayarit
*Villa Hidalgo (Nederkalifornje), in plak yn 'e Meksikaanske steat Nederkalifornje
*Villa Hidalgo (San Luis Potosí), in plak yn 'e Meksikaanske steat San Luis Potosí
*Villa Hidalgo (Sonoara), in plak yn 'e Meksikaanske steat Sonoara
*Villa Hidalgo (Tamaulipas), in plak yn 'e Meksikaanske steat Tamaulipas
*Villa Hidalgo (Zacatecas), in plak yn 'e Meksikaanske steat Zacatecas
*Villa Hidalgo (Santa Rita, Zacatecas), in plak yn 'e Meksikaanske steat Zacatecas

## Oar
*''Hidalgo'' (film), in Amerikaanske film út 2004
*Hidalgo (sherry), in Spaanske sherryprodusint
*''Hidalgo'' (skaai), de wittenskiplike namme foar in skaai fan motflinters
*944 Hidalgo, in asteroïde
Francis Hopkins

"**Francis Hopkins**" of "**Frank Hopkins**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

*sir Francis Hopkins (1e baronet) (1756-1814), in Ingelsk ealman
*sir Francis Hopkins (2e baronet) (1813-1860), in Ingelsk ealman
*Francis Rawdon Chesney Hopkins (1849-1916), in Australysk toanielskriuwer
*Francis A. Hopkins (1853-1918), in Amerikaansk politikus
*Frank T. Hopkins (1865-1951), in Amerikaansk hynsteman
*Frank Hopkins (cricketspiler) (1875-1930), in Ingelsk cricketspiler
*Frank Hopkins (Australysk fuotballer) (1909-1960), in Australysk spiler fan Australysk fuotbal
*Frank Hopkins (ofsier) (1910-1990), in Ingelsk marine-ofsier

## Sjoch ek
*Frances Anne Hopkins (1838-1919), in Ingelsk keunstskilderesse
Großwolde

**Großwolde** (Eastfrysk Plat: *Groo'woel*) is in doarp yn de gemeente Westoverledingen yn East-Fryslân. It doarp leit oan de B70 en leit tusken Ihrhove en Steenfelde.

It efterheaksel *-wolde* ferwiist nei in wiete net oanmakke wyldernis. It oarspronklike doarp waard om 1200 hinne ferpleatst nei it easten ta dêr't it op in sânrêch leit. De tsjerke fan Großwolde komt fan de fjirtjinde iuw en hat noch in doopfont fan de tsjerke fan it âldere doarp.

Yn de Earste Wrâldkriich wie der in lytse wurkkamp by it doarp dêr't 65 Russyske kriichsfinzenen yn in strieminne tastân 999 hektare fean oanmeitsje moasten. 

Under Großwolde falle de buorskippen Großwolderfeld (Eastfrysk Plat: *Woldmerfeld*)  en Collhusen (Eastfrysk Plat: *Kolhuusen*).

## Nijsgjirrich

*Oll Willm* ("Alde Willem"), wiere namme: Wilhelm Brechtezende (Großwolderfeld, 1886–1966), wie in dierber en kleurryk persoan yn Großwolde yn de earste helte fan de tweintichste iuw. Hy kaam út in boerehûshâlding en wie de soan fan Hinerk en Tjake Brechtezende. Hy fertsjinne de kost as *Böskupploper* troch foar oaren boadskippen te dwaan. Doe't de nazys oan de macht kamen, stutsen dy de gek mei him, mishannelen en narren him en skearden him keal. Guon jongelju fan de Hitler-Jongerein stutsen syn hut yn 'e brân. Yn 2011 waard foar him foar it gemeentehûs yn Ihrhove in stânbyld oprjochte.

## Keppeling om utens
* Ostfriesische Landschaft: Großwolde