open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Reebrún

**Reebrún** is in kleur dy't yn 'e regel beskôge wurdt as in tint fan brún of soms fan giel. It kin omskreaun wurde as in rôzich giel, in rodzich ljochtbrún of in dûnkere tint bêzje. Reebrún wurdt yn it Ingelsk *fawn* neamd, in wurd wêrfan't de earste en oarspronklike betsjutting "reekeal" is. It soe de kleur fan 'e pels fan reeëjongen wêze. It ierste optekene gebrûk fan *fawn* as kleuroantsjutting datearret út 1789.
__NOTOC__
## Kleurtechnyk
By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is reebrún in tertiêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch it mingen fan alle trije primêre kleuren (read, grien en blau). By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it ek in tertiêre kleur, dy't yn teory produsearre wurdt troch de trije primêre kleuren maginta, giel en syaan te fermingen. Yn 'e praktyk wurdt lykwols ornaris ynstee fan syaan gebrûk makke fan swart, om't dat bettere resultaten jout.

## Foarkommen
Reebrún is in kleur dy't in protte foarkomt as pelskleur by sûchdieren. Behalven by reeën en oare harteftigen komt it ek in protte foar by hûnen, dêr't it ornaris as in foarm fan *[[tan]]* beskôge wurdt. Hûnerassen dy't yn 'e kleur reebrún foarkomme, binne û.o. boksers, Deenske doggen en mopshûnen. By dobermanns tsjut men dizze kleur oer it algemien oan as 'isabella'.


File:Raadyr.jpg|in ree
File: Southern_puku_(Kobus_vardonii_vardonii)_fawn.jpg|in súdlike pûdû
File:Oola_-_6_months.jpg|in reebrune Deenske dogge


## Sjoch ek
*brún
*giel
Prins-biskop

In **prins-biskop** (ek stavere as **prinsbiskop**) is in biskop (ornaris fan 'e Roomsk-Katolike Tsjerke) dy't njonken syn tsjerklik amt ek de wrâldske macht útoefenet oer in beskaat gebiet. Dat gebiet, it **prinsbisdom**, kin dêrby hielendal of foar in part oerlaapje mei it bisdom fan 'e prins-biskop. De iennichste hjoeddeistige prins-biskop is de paus fan Rome, dy't njonken syn funksje as haad fan 'e Roomsk-Katolike Tsjerke ommers ek de hearsker is oer it ûnôfhinklike Fatikaanstêd. In bysûnder gefal is de Katalaanske biskop fan Urgell, dy't yn Spanje gjin wrâldske macht hat, mar noch altyd ien fan 'e beide prinsen fan Andorra is (de oare is it steatshaad fan Frankryk).

Yn it ferline kamen prins-biskoppen folle mear foar, benammen yn 'e gebieten dy't ta it Hillige Roomske Ryk hearden. Yn 'e noardlike Nederlannen wie yn 'e Midsiuwen de biskop fan Utert, dy't doedestiden regearre oer it Nederstift (de hjoeddeiske provinsje Utert) en it Oerstift (Oerisel, Drinte, Stellingwerf en de stêd Grins) in prins-biskop. Oare prins-biskoppen yn 'e Nederlannen regearren oer Kameryk en it Kamerykske en oer it Prinsbisdom Luik, dat oant 1795 bestie. Yn Dútslân wie fierders de biskop fan Múnster in prins-biskop.

As it om in aartsbiskop gie dy't wrâldske macht útoefene, is de juste term eins **prins-aartsbiskop**, mar almeast wurdt ek foar sokken sprutsen fan 'prins-biskop'. Histoarysk regearren prins-aartsbiskoppen oer û.m. it Karfoarstedom Keulen, it Karfoarstedom Mainz en it Karfoarstedom Trier. As it om 'e abt fan in kleaster gie dy't omreden fan syn kleasterlike funksje ek wrâldske macht útoefene oer in geografysk gebiet, is de titel net prins-biskop, mar prins-abt.

Bûten it Hillige Roomske Ryk kamen prinsbiskoppen foar yn Ingelân (de biskoppen en paltsgreven fan Durham), en yn 'e Midsiuwske gebieten fan 'e Dútske Oarder yn it Baltikum (lykas de prins-aartsbiskoppen fan Riga). Ek Montenegro wie fan 1696 oant 1852 in prinsbisdom, dat regearre waard troch de Eastersk-otterdokse biskop fan Cetinje.
Jordan River Utah Temple

De **Jordan River Utah Temple** (earder de ** Jordan River Temple**) is in timpel fan 'e Tsjerke fan Jezus Kristus fan de Hilligen fan de Lêste Dagen yn South Jordan, Utah.

## Skiednis
Op 3 febrewaris 1978 waard de bou fan 'e Jordan River Temple oankundige. De earste skep waard op 9 juny 1979 yn 'e grûn set. De neffens in ûntwerp fan de doedestiidske hûsarsjitekt fan 'e mienskip, Spencer W. Kimball, boude timpel waard yn 1981 foltôge. Fan 29 septimber oant 31 oktober folgen doe lykas wenst by de Mormoanen iepen dagen fan it gebou, dêr't likernôch in heal miljoen minsken gebrûk fan maken om de timpel te besjen. De wijing fan 'e timpel fûn fan 16 oan 20 novimber plak troch Marion G. Romney.

## Beskriuwing
It bouwurk hat in romte-oerflak fan likernôch 13.800 m². Dêrmei heart de Jordan River Utah Temple ta de gruttere timpels fan 'e mienskip. De timpel hat in toer fan 66,75 meter hichte, dy't bekroand wurdt mei in byld fan Moroni.

It is njonken de Salt Lake Temple (1893) en de Timpel fan Draper (2009) ien fan 'e trije timpels yn Salt Lake Valley.
Donkerread

**Donkerread**, ek: **dûnkerread**, is in kleur dy't beskôge wurdt as in donkere tint fan read, dy't nei brún niget. By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is it in primêre kleur, yn 'e sin dat it in foarm fan read is en ek mei inkeld dy kleur ljocht werjûn wurde kin. Mar by subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it in tertiêre kleur, dy't yn teory produsearre wurdt troch it fermingen fan maginta mei giel en syaan (mar yn 'e praktyk troch de minging fan maginta mei giel en swart, om't dat bettere resultaten jout).
__TOC__
## Tinten donkerread

1) in offisjele kleur fan 'e Universiteit fan Cornell
2) NCS = Natural Color System
3) in offisjele kleur fan 'e Universiteit fan Oklahoma (OU)
4) in offisjele kleur fan 'e Universiteit fan Alabama (UA)

## Sjoch ek
*read
*ljochtread
Natural Color System

It **Natural Color System** (**NCS**) is in kleuremodel basearre op 'e hypoteze fan kleure-opponinten op it mêd fan it minsklik gesichtsfermogen. Dy waard oarsponklik yn 1892 foarsteld troch de Dútske natuerkundige Ewald Hering. De hjoeddeistige ferzje fan it NCS waard fan 1964 ôf ûntwikkele troch it Svenkt Färgcentrum (Sweedsk Kleuresintrum). It team dat foar dy ûntwikkeling ferantwurdlik wie, besteande út û.o. Anders Hård, Lars Sivik en Gunnar Tonnquist, ûntfong yn 1997 as erkenning foar syn wurk de Judd Award fan 'e Ynternasjonale Kleurassosjaasje (AIC). In yllustrearre kleure-atlas fan it NCS wurdt útjûn troch NCS Colour AB yn Stokholm. It NCS wurdt in soad brûkt yn Skandinaavje; dêrbûten is it net botte populêr. 


File:Opponent colors.svg|De elemintêre kleuren fan it NCS-systeem.
File:Flag of Sweden.svg|De flagge fan Sweden makket foar de presize kleuren gebrûk fan it NCS
File:Flag of Denmark.svg| De flagge fan Denmark makket foar de presize kleuren gebrûk fan it NCS
File:Flag of Greenland.svg| De flagge fan Grienlân makket foar de presize kleuren gebrûk fan it NCS


It kleuresysteem fan it NCS is folslein besearre op 'e psychology fan 'e minsklike waarnimming fan kleuren, en net, lykwas de measte kleuresystemen, op it mingen fan kleuren. It NCS wol hawwe dat der seis elemintêre kleurpersepsjes binne yn it minsklik gesichtsfermogen, dy't gearfalle mei de psychologyske primêre kleuren wyt, swart, read, giel, grien en blau. Alle seis binne dat kleuren dy't neffens dit systeem ûnmooglik omskreaun wurde kinne troch oare kleuroantsjuttings te brûken. Alle oare kleuren binne yn it NCS gearstalde waarnimmings, dy't krekt wól omskreaun wurde kinne troch ien of mear fan 'e seis elemintêre kleurnammen te brûken (bgl. 'ljochtblau', 'dûnkerread', 'grienblau', ensfh.).

;Kleuren
Kooistra Kleding

**Kooistra Kleding** is in fan oarsprong Fryske keatling fan kleanwinkels mei anno 2026 trije filialen yn Noard-Nederlân. It bedriuw waard yn 1967 oprjochte yn Ljouwert. Op it hichtepunt wiene der 33 filialen. Kooistra wie yn 'e Fryske haadstêd en dêrbûten lange tiid in begryp op it mêd fan betelbere klean mei in goede kwaliteit.

## Skiednis
Kooistra Kleding begûn doe't Jerke Kooistra yn 1967 in kleanwinkel oprjochte oan 'e Nijstêd yn 'e Ljouwerter binnenstêd. Yn 1976 waard in twadde filiaal stifte oan 'e Skrâns. Ferskate filialen yn oare plakken yn Fryslân folgen. Yn 1992 baarnde it pân fan Kooistra oan 'e Nijstêd ôf by de grutte brân yn 'e njonkenleine Wibra. Neitiid waard besletten dat filiaal net op 'e nij te iepenjen. It personiel gie oer nei it filiaal oan 'e Skrâns. Wol waard útwreide bûten de provinsje, yn 'e rest fan Noard-Nederlân. Op syn hichtepunt hie Kooistra Kleding 33 ûnderskate filialen.

Yn 'e simmer fan 2019 gie it Kooistra-filiaal oan 'e Dykstrjitte yn Frjentsjer ticht omreden dat der te min klandyzje wie. Begjin oktober fan dat jier folge it filiaal oan 'e Skrâns yn Ljouwert, hoewol't dêr yn 2013 de pei en de foaryngong noch hielendal fernijd wiene. Eigner Jan Sienema, in pakesizzer fan Jerke Kooistra, koe de winkel net mear rindabel krije en moast der elts jier jild op talizze út syn oare aktiviteiten yn it ramt fan Sienema Vastgoedbeheer B.V. Hy wiet de swierrichheden oan it feit dat minsken, ek fyftich-plussers (it soarte klanten dêr't Kooistra him op rjochte), almar mear klean oer it ynternet bestelden. Fierders seid er lêst te hawwen fan 'e ûngeunstige lokaasje bûten de binnenstêd en fan it feit dat klean hieltyd goedkeaper waarden en dochs folle langer meigiene as foarhinne.

De tsien wurknimmers fan 'e winkel oan 'e Skrâns koene oan it wurk yn oare saken fan Kooistra. Nei it sluten fan it filiaal oan 'e Skrâns hie Kooistra Kleding noch seis filialen oer, yn Dokkum, Drachten, Surhústerfean, Grins, Wynskoat en Emmen. Dy wiene lytser as de saak yn Ljouwert en sieten boppedat op geunstiger lokaasjes. It winkelpân oan 'e Skrâns soe tenei ferhierd wurde oan in oar bedriuw; it kantoar fan Kooistra Kleding bleau op 'e boppeferdjipping sitten. 

De sluting fan it Ljouwerter filiaal brocht gjin soelaas, en ek yn neifolgjende jierren moast der jild út Sienema Vastgoedbeheer bypast wurde om Kooistra Kleding oerein te hâlden. Tsjin maart 2026 wiene der noch fjouwer filialen oer, yn Dokkum, Drachten, Surhústerfean en Wynskoat. It filiaal yn Dokkum gie yn it foarjier fan 2026 ticht. De oare trije winkels waarden mei foarrieden, personiel en al oerdien oan 'e Nauta Groep, dy't ek ferskate oare kleanwinkels op 'e noed hie, lykas Van Uffelen Mode.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Kooistra Kleding
De Haach-timpel

De **De Haach-timpel** (Ingelsk: *The Hague Netherlands Temple*) is de 114e timpel fan 'e Hilligen fan de Lêste Dagen.  De timpel stiet oan 'e Olijlaan yn Zoetermeer en wurdt brûkt troch it timpeldistrikt, dat Nederlân, Belgje en dielen fan Frankryk omfiemet. Under de timpel binne noch oare fasiliteiten. lykas in parkeargaraazje en in distribúsjesintrum.

## Skiednis Momoanen yn Nederlân

Yn 1841 kaam Orson Hyde, in lid fan it Kolleezje fan 'e Tolve Apostels, yn it ramt fan in tsjerkemissy nei Nederlân. Underweis nei Jeruzalim bleau er in lytse wike om hjir te misjonearjen. It duorre lykwols noch oant 1861, doe't de earste sindelingen fan de Hilligen fan de Lêste Dagen nei Nederlân stjoerd waarden. Op 1 oktober 1861 waarden by Broeksterwâld de earste bekearlingen fan ús lân doopt. Dat wurdt dêr oan 'e Schwarzenbergloane mei it saneamde Bekearlingemonumint betocht.     

Tûzenen Nederlanners sletten harren dêrnei oan by de Mormoanen, mar de measten dêrfan emigrearren nei de Feriene Steaten, om't yn Utah de fasiliteiten fan 'e mienskip wiene. De Tsjerke fan de Hilligen fan de Lêste Dagen besiket tsjintwurdich de Mormoanen yn it eigen lân te hâlden om dêr de tsjerke fierder út te bouwen. 

Yn Nederlân nimt it tal leden fan 'e mienskip stadichoan ta en tsjintwurdich telt de Nederlânske Mormoanske mienskip sa'n 9.300 leden (2020).

## Timpel
De bou fan 'e timpel waard yn augustus 1999 oankundige en waard boud op it plak, dêr't de Mormoanen earder in tsjerkegebou út de jierren 1970 hiene. In timpel en in tsjerke hawwe yn de Mormoanske tradysje elts in eigen funksje, lykas ek de joaden en iere kristenen eartiids njonken synagoge's en tsjerken ek timpels hiene.

Yn 2000 waard útein set mei de bou fan 'e timpel. Op 21 septimber 2001 waard op de dei, dat de Mormoanen betinke dat de ingel Moroni oan Joseph Smith ferskynde, it ferguld byld fan 'e ingel op 'e spits fan de toer set. Dat barde op dat stuit tagelyk mei de timpels yn Nauvoo en Boston. De timpel is in ûntwerp fan de arsjitekten Meijer & Van Eerden út Zoetermeer en boud fan Olympia White-granyt. 

Fan 17 augustus 2002 oant 31 augustus wiene der iepen dagen foar belangstellend publyk, dêr't in goede 32.000 besikers op ôf kamen. De timpel waard op 8 septimber 2002 ynwijd troch de doedestiidske presidint fan 'e mienskip, Gordon B. Hinckle.
NCS-read

**NCS-read** is in kleur dy't beskôge wurdt as in tint fan read. It kin omskreaun wurde as in dûnkerreade of wynreade kleur.

By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is NCS-read in tertiêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch it mingen fan alle trije primêre kleuren (read, grien en blau). By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it in ek in tertiêre kleur, dy't yn teory produsearre wurdt troch de ferminging fan 'e primêre kleuren maginta, giel en syaan. Yn 'e praktyk wurdt lykwols swart brûkt ynstee fan syaan, om't dat bettere resultaten jout.

NCS-read makket diel út fan it Natural Color System (NCS), in kleursysteem dat benammen yn Skandinaavje in protte brûkt wurdt. Sadwaande is NCS-read de presize kleur read fan 'e flaggen fan Denemark en Grienlân.


File:Opponent colors.svg|De kleuren fan it NCS-kleursysteem
File:Flag of Denmark.svg|De flagge fan Denemark
File:Flag of Greenland.svg|De flagge fan Grienlân


## Sjoch ek
*read
*Natural Color System
Ljochtread

**Ljochtread** is in kleur dy't yn 'e regel beskôge wurdt as in tint fan read, hoewol't it ek skoan trochgean kin foar in tint fan rôze. It kin omskreaun wurde as in nei salm niigjende kleur rôze. Ljochtread is likernôch 50% ljochter as (standert)read. 

## Kleurtechnyk
By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is ljochtread in tertiêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch it mingen fan alle trije primêre kleuren (read, grien en blau). By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it in sekundêre kleur, dy't produsearre wurdt troch de primêre kleuren maginta en giel te fermingen. 

## Tinten ljochtread

## Sjoch ek
*read
*donkerread
*rôze
Khomas (regio)

**Khomas** is in regio yn Namybje. It leit yn it midden fan it lân. De regio hat 342.141 ynwenners. De haadstêd is Windhoek.
Moroni (ingel)

**Moroni** is de ingel, dy't neffens de Mormoanen yn 1827 oan de Amearikaanske profeet Joseph Smith ferskynde en him op in heuvel tichteby syn hûs yn Manchester, New York, it plak sjen liet, dêr't mysterieuze gouden platen bedobbe wiene. De gouden platen beskreaune neffens de Mormoanske tradysje yn in Egyptysk skrift de skiednis fan in folk, dat 600 jier foar de berte fan Jezus fanút Jeruzalim troch God nei it westlik healrûn laat waard. Smith sette de gouden platen oer en publisearre syn wurk as it Boek fan Mormon. Nei it oersetten krige Smith de opdracht om de platen op 'e nij te ferbergjen.

Moroni wie oarspronklik de soan fan de joadske fjildhear Mormon, dy't om 400 hinne libbe hawwe soe yn wat hjieddedei de Feriene Steaten binne. Mormon hold de skiednis fan syn folk by en droech syn wurk oer op syn soan Moroni. De oersetting fan de gouden platen waard yn bundel fan in tal boeken útjûn. It Boek fan Mormon is it religieuze fûnemint en ien fan de hillige skriften fan it  leauwe fan de Tsjerke fan Jezus Kristus fan de Hilligen fan de Lêste Dagen (Mormoanen). Moroni wie de lêste profeet fan dat folk en bedobbe de platen, nei't God him tasein hie de platen op in letter stuit wer te iepenbierjen.
Timpel fan Washington D.C.

De **Timpel fan Washington D.C.**  (Ingelsk: *Washington D.C. Temple*; earder de *Washington Temple*) is in timpel fan de Tsjerke fan Jezus Kristus fan de Hilligen fan de Lêste Dagen. It is de 18e Mormoanske timpel dy't boud waard en de 16e dy't yn gebrûk nommen is. De timpel stiet yn Kensington, Maryland krekt noardlik fan Washington, D.C. oan de Capital Beltway en waard yn 1974 ynwijd, nei't de iepen dagen fan 'e timpel earder mear as 750.000 minsken lutsen hiene. It is de earste timpel fan 'e mienskip oan 'e eastlike kant fan de Mississippi sûnt 1846, doe't de oarspronklike timpel fan Nauvoo ynwijd waard.

De bou fan 'e timpel koste likernôch USD 15 miljoen. It is de heechste fan 'e Mormoanske timpels en mei in grûnflak fan 15.000 m² is it de op twa nei grutste. De eastlike spits is 88 meter heech. De ingel Moroni op de heechste spits fan de timpel is seis meter lang en twa ton swier. It ûntwerp mei de seis spitsen, trije oan elts ein, stekt de timpel fan Salt Lake Temple nei de kroan en it bouwurk is ommantele mei wyt moarmer út Alabama. De arsjitektuer en it byldbepalende karakter fan it bouwurk makket fan 'e timpel oan 'e Capital Beltway in opfallend monumint yn 'e omjouwing fan Washington D.C.

De timpel rûn by de ierdskodding fan Virginia op 23 augustus 2011 lichte skea op. Fan fjouwer spitsen briek it heechste diel ôf en ek foelen moarmeren platen fan 'e gevel. Oan it ynterieur wie lykwols neat skeind en ek it besikerssintrum bleau sparre foar fierdere skea. De reparaasjes fan it gebou folgen yn septimber fan dat jier.
Gouden platen

De **Gouden platen** binne neffens it Mormoanske leauwe de boarne fan it troch de profeet Joseph Smith publisearre Boek fan Mormon. Neffens de stifter fan it Mormonisme wiene de platen beskreaun troch profeten, dy't fanôf 600 foar Kristus oant 400 nei Kristus yn Amearika wennen.

Smith sei dat er de platen op 22 septimber 1823 op oanwizing fan de ingel Moroni op in heuvel tichteby syn âldershûs yn Manchester, New York, yn 'e grûn yn in stiennen behuzing fûn hie. Ynearsten soe de ingel him ferbean ha de platen mei te nimmen, mar hy mocht nei in jier werom komme. Alle jierren teach Smith nei it plak, mar it duorre noch oant septimber 1927, nei in fjirde besykjen, oant er slagge om de platen mei te nimmen. Smith kaam werom mei in swier objekt dat er yn in doek wikkele hie en er yn in kiste lei. 

Hy stie oaren ta om de kiste op te tillen mar sei dat de ingel it ferbean hie om se sjen te litten. Earst moast er klear wêze mei de Ingelske oersetting fan de Egyptyske tekst op de gouden platen. Hy diktearre de tekst sûnder nei de platen te sjen en woe ha dat it de oersetting wie fan de platen. De iennige tsjûgen dêrfan seine dat Smith by de oersetting gebrûk makke fan godlike help, in bril makke fan sjennerstiennen dy't Smith Oerim en Tûmmim neamde en dy't er yn syn hoed meidroech. Smith publisearre de oersetting yn 1830 as it Boek fan Mormon.     
 
Uteinlik krige Smith alve man byinoar, dy't tsjûgen dat se de platen sels sjoen hiene. Dy manlju waarden bekend as de "Tsjûgen fan it Boek fan Mormon". Tsjûgen beskreaune de goudkleurige platen as in bondel fan tinne metalen siden mei oan beide kanten yngravearre tekst, dy't troch trije D-foarmige ringen byinoar holden waarden en meiïnoar 14 oant 27 kilo swier wiene. 

Nei't Smith de oersetting foltôge hie, joech er neffens eigen sizzen de platen werom oan de ingel Moroni, sadat de platen nea ûndersocht wurde koene. Kritisi tinke dat Smith de gouden platen sels makke hie. Oare kritisi binne fan betinken dat der sels hielendal gjin platen west ha en dat de tsjûgenissen op hynoaze troch Smith basearre wiene. Foar Mormoanen binne de gouden platen lykwols in realiteit en fan sintraal belang foar harren leauwe.
Mahoanje (kleur)

**Mahoanje** of **mahoanjebrún** is in kleur dy't yn 'e regel beskôge wurdt as in tint fan brún of ek wol fan oranje. It is in oranjich brún dat basearre is op 'e kleur fan 'e houtsoarte mahoanje. Sok hout hat lykwols net ien unifoarme kleur, en moat dêrom net mei de kleur betize wurde. As kleuroantsjutting wurdt 'mahoanje' teminsten al brûkt sûnt 1737, doe't it foar it earst as sadanich optekene waard yn 'e Ingelske foarm *mahogany*.

## Kleurtechnyk
By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is mahoanje in sekundêre kleur, dy't produsearre troch it mingen fan read en grien. By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it in tertiêre kleur, dy't yn teory kreëarre wurdt út it mingen fan syaan, maginta en giel. Yn 'e praktyk wurdt lykwols swart tafoege ynstee fan syaan, om't dat bettere resultaten jout.

## Besibbe kleuren
Mahoanjeread is in kleur dy't readiger is as mahoanje. 

## Sjoch ek
*brún
*oranje
Mahoanjeread

**Mahoanjeread** is in kleur dy't yn 'e regel beskôge wurdt as in tint fan read. It kin omskreaun wurde as feale kleur brunich read. Mahoanjeread is ferneamd nei de houtsoarte mahoanje en moat net betize wurde mei de kleur mahoanje, dat in tint fan brún is. It ierste dokumintearre gebrûk fan 'e namme 'mahoanjeread' as kleuroantsjutting (yn 'e foarm fan it Ingelske *mahogany red*) datearret fan 1843.

Yn 'e wiidweidige kolleksje waakskryt fan 'e bekende Amerikaanske fabrikant Crayola wurdt de kleur mahoanjeread oantsjut as 'mahoanje' (*mahogany*). Dy kleur Crayola-waakskryt bestiet sûnt 1949.
__NOTOC__
## Kleurtechnyk
By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is it in tertiêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch de trije primêre kleuren (read, grien en blau) te mingen. By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it ek in tertiêre kleur, dy't yn teory produsearre wurdt troch ferminging fan 'e primêre kleuren syaan, maginta en giel. Yn 'e praktyk wurdt lykwols ynstee fan syaan swart tafoege, om't dat bettere resultaten jout. 

## Besibbe tinten

## Sjoch ek
*mahoanje (kleur)
*read
Vienna Black

**Vienna Black**, echte namme: **Candice McMillan** (New York, 27 maaie 1995), is in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan mingd etnysk komôf. Hja sette yn 2017 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile sûnt yn frijwat films.

## Libben en karriêre
Vienna Black waard yn 1995 berne fan 'e  stêd New York. Se is fan mingd Brazyljaansk, Dominikaansk, Frânsk, Jamaikaansk-Kreoalsk en Skotsk etnysk komôf. Black waard grutbrocht yn 'e New&nbsp;Yorkske borough Queens. Nei't se de middelbere skoalle ôfrûne hie, fûn se wurk as fersekeringsaginte. Nei eigen sizzen begûn se in karriêre yn 'e Amerikaanske pornoyndustry om't se it as in feilich fermidden seach om har eigen seksualiteit te ferkennen.

Black makke har debút yn in pornografyske film yn 2017, doe't se 22 jier wie. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hie se mids 2019 yn 190 films spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Penthouse, New Sensations, Evil Angel, Digital Sin, Digital Playground, Zero Tolerance, Jules Jordan Video en Elegant Angel. Fierders hat se ek wol wurke foar minder bekende studio's, lykas Third Degree Films, Mile High Media en Girlfriends Films. En teffens hat se in protte yn 't spier west foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder BangBros, Reality Kings, Brazzers, Naughty America en Kink.com.

Under har karriêre hat Black yn ien sêne spile mei kollega-aktrises as Bridgette B, Maya Bijou, Casey Calvert, Mercedes Carrera, Dana DeArmond, Veronica Rodriguez en Vanessa Sky. Ek hat se gearwurke mei manlike tsjinspilers as Mick Blue, James Deen, Sean Lawless, Logan Long, J. Mac, Ramon Nomar en Mark Wood. Njonken har aktearwurk hat Black ek as neakenmodel foar ferskate neakenblêden posearre.

## Lichemsskaaimerken
Vienna Black is fan mingd ras, mei in hûdskleur dy't ljochtbrún is, mar ek foar blank trochgean kin. Se hat brune eagen en swart hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.70&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 57&nbsp;kg, en in natuerlike cupmaat 32C. Se hat gjin tatoeaazjes, mar njonken de wenstige gatsjes troch de earlellen hat se in piercing troch har lofternoaswjuk.

## Keppelings om utens
* Vienna Black op Twitter
* Vienna Black op Instagram
* Biografy en filmografy fan Vienna Black yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Vienna Black yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Vienna Black op ''FreeOnes''
Ingrid Spijkers

**Ingrid Spijkers** (Willemstêd (Noard-Brabân), 27 maaie 1970) is in Nederlânsk sjoernaliste en ferslachjouster. Hja waard yn 2019 oansteld as de nije haadredaktrise fan Omrop Fryslân.

## Libben en karriêre
Spijkers waard yn 1970 berne yn Willemstêd, in plak oan it Hollânsk Djip yn 'e provinsje Noard-Brabân (dêr't lykwols fan âlds in Hollânsk dialekt sprutsen wurdt, it Westhoeksk). Har âldelju kamen fan Tilburch, dêr't se beiden yn 'e (needlijende) tekstylyndustry wurke hiene oant it fabryk tichtgie en har heit yn Willemstêd in baan krije koe as slûswachter foar Rykswettersteat. 

Nei't se it middelber ûnderwiis trochrûn hie oan it ateneum yn Ald-Beierlân, gie Spijkers nei de Akademy foar de Sjoernalistyk yn Tilburch (no Fontys Hegeskoalle foar Sjoernalistyk). Dêr mette se Gerrit Hofstra, in lettere presintator fan Omrop Fryslân dy't anno 2019 as wurdfierder by de Provinsje Fryslân wurket. Hja krigen ferkearing en waarden in stel. Nei't Spijkers ôfstudearre wie, wurke se in healjier by it *[[Rotterdams Dagblad]]*, oant se Hofstra mids 1993 nei Fryslân ta folge. Dêr setten se harren nei wenjen yn Ljouwert.

Spijkers gie as freelancer oan it wurk en rjochte yn dat ramt mei kollega Christel Pieper har eigen bedriuw op, dat earst PS Produkties hiet (fan Pieper-Spijkers), mar letter omneamd waard ta Wij van PS. Yn 'e 1990-er jierren kaam Spijkers as freelancer fan PS by Omrop Fryslân te wurkjen, dêr't se as ferslachjouster en programmamakster bydroech oan 'e earste deistige tillefyzje-útstjoerings. Op 'e redaksje fan 'e Omrop learde se Frysk te sprekken. Letter wurke Spijkers foar it Algemeen Nederlands Persbureau (ANP), it deiblêd *[[Trouw]]* en útjouwerij SDU Uitgevers, Hoewol't Wij van PS goed draaide, loeken Pieper en Spijkers en harren letter ynkommen trêde fennoat Gerard van der Veer yn 2015 de stekker derút, om't se wat oars woene. 

Nei't se inkele jierren as selsstannich freelancer wurke hie, waard Spijkers begjin oktober 2019 oannommen as de nije haadredaktrise fan Omrop Fryslân. Hja wie dêr de opfolchster fan Klaas Geert Bakker, dy't ein 2018 ûntslach krigen hie. (Sûnt hie de Omrop him rêden mei ynterim-haadredakteurs út it eigen fermidden.) Spijkers begûn op 1&nbsp;desimber yn har nije funksje. Under har lieding waard de opskuor en rebûlje delbêde dy't Omrop Fryslân inkele jierren lang teheistere hie. Ek waarden foar it earst yn jierren wer nije presintators lykas Maaike van der Hoek en Martine van der Steege oplaat, sadat de Omrop him meitiid ferjongje kin. 

## Keppelings om utens
*  Ingrid Spijkers op Twitter
Hjitte (betsjuttingsside)

"**Hjitte**", "**hjittens**", "**hite**" of "**hitens**" hat de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* hjitte (enerzjy), in hege mjitte fan waarmte, oftewol in grutte beskikberens fan enerzjy om 'e temperatuer fan in stof te ferheegjen
** oerferhjitting of hypertermy, in tastân fan it lichem
* hjitte (tiidwurd), in tiidwurd dat ferwiist nei de namme fan ien of eat
Tsáda

**Tsáda**is in lyts plak yn it westlike diel fan Syprus. It leit yn it distrikt Paphos ( Eparchía Páfou), yn it westlike diel fan it lân, 90 km westlik fan 'e haadstêd Nicosia en 8 kilometer benoarden Paphos. Tsáda leit 619 meter boppe seenivo. It doarp, dêr't de skiednis fan teminsten 500 jier tebek giet, hie 1.043 ynwenners yn 2011.

Krekt bûten it doarp stiet in 12e-iuwske kapel dy't eartiids part fan in kleaster wie. Hjoed-de-dei leit dy "Stavros tis Minthis" deun njonken in golfbaan, Minthis Hills. (http://www.minthishills.com) (earder Tsada Golf), de earste dy't ea yn Syprus oanlein is. Dêr sil in *resort* realisearre wurde mei filla-ûntwerpen dy't tradisjonele en moderne arsjitektuer kombinearje. Tagelyk sil de omtinken jûn wurde oan it ferbetterjen fan de natueraspekten yn de omkriten.


Tsada, Cyprus - panoramio (37).jpg|Lânskip om Tsáda hinne
File:PaphosDistrictTsada.png|Lizzing fan Tsáda yn it distrikt Paphos


## Berne yn Tsáda
* Evagoras Pallikarides (1938-1957), lid (en held) fan de EOKA ('Nasjonale Organisaasje fan Syprioatyske Striders').
Fontys Hegeskoalle foar Sjoernalistyk

De **Fontys Hegeskoalle foar Sjoernalistyk** (Nederlânsk: *Fontys Hogeschool voor Journalistiek*), gauris ôfkoarte ta **FHJ**, is in Nederlânske hegeskoalle foar sjoernalistyk yn Tilburch. De ynstelling waard yn 1980 oprjochte ûnder de namme **Akademy foar de Sjoernalistyk** (*Academie voor de Journalistiek*). Letter hiet de skoalle ek noch in skoft **Akademy foar Sjoernalistyk en Foarljochting** (*Academie voor Journalistiek en Voorlichting*, AJV).  

## Skiednis
De Fontys Hegeskoalle foar Sjoernalistyk waard yn 1980 oprjochte. Oarspronklik wie it in oplieding mei in roomske grûnslach, ek al bestie der fan it begjin ôf oan ûnder de dosinten diskusje oer de fraach oft der wol soks as 'roomske sjoernalistyk' bestie. Meitiid ferlear de ynstelling syn roomsk-kristlike synjatuer. 

De Fontys Hegeskoalle foar de Sjoernalistyk makket binnen Nederlân diel út fan 'e Fontys Hegeskoallen. Ynternasjonaal heart de ynstelling ta de European Journalism Training Association (EJTA).

## Opliedings
De Fontys Hegeskoalle foar Sjoernalistyk biedt fan âlds sawol opliedings oan op it mêd fan 'e skriuwende parse as op it gebiet fan radio- en tillefyzjesjoernlistyk. Tsjintwurdich is der ek in oplieding dy't rjochte is op ynternetsjoernlistyk. Alle opliedings binne op HBO-nivo.

## Ald-studinten
Inkele bekende sjoernalisten en oaren dy't harren oplieding folge hawwe oan 'e Fontys Hegeskoalle foar Sjoernalistyk, binne: Lidwien Gevers, Dione de Graaff, Karin de Groot, Arjen van der Horst, Twan Huys, Astrid Kersseboom, Anouchka van Miltenburg, Frank du Mosch, Art Rooijakkers, Ingrid Spijkers, Peter Tetteroo en Bram Vermeulen.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Fontys Hegeskoalle foar Sjoernalistyk
Heup

De **heup** of **heupbonke** (ek bekend ûnder de Latynske oantsjutting ***os coxae***, letterlik: "heupbonke", fan *os*, "bonke" en *coxa*, "heup") is by wringedieren in diel fan it skelet dat de skonk (by minsken) of de efterpoat (by bisten) mei de romp fan it lichem ferbynt. 

De heup of heupbonke bestiet by minsken út trije bonken, dy't yn 'e puberteit oaninoar groeie. Dat binne:
*de sitbonke (*os ischii*)
*de skambonke (*os pubis*)
*de termbonke (*os ilium*)

De heupbonke makket op syn beurt wer ûnderdiel út fan it bekken. 

In wichtich part fan 'e heupbonke is it heuppotsje, dêr't it heupgewricht yn draait dat oan 'e bilbonke fêstsit. It kreakbien op dat gewricht stiet geandewei it minsklik libben bleat oan slitaazje. As dy slitaazje slimme foarmen oannimt, liedt dat ta swiere pine. It is mooglik om yn sokke gefallen it gewrichtsoerflak te ferfangen troch in proteze, dy't in keunstheup neamd wurdt. Dat is lykwols in needoplossing, dy't inkeld fan stâl helle wurdt as it echt net oars mear kin.

By beskate hûnerassen komt in genetyske oandwaning foar dy't heupdysplasy hjit. Dêrby wurde ek de heupgewrichten oantaast. 

By minsken is de heup in útstekkend en dêrtroch gâns sichtber diel fan it lichem. Yn 'e Westerske kultuer wurde froulju mei grutte boarsten, in smelle mul en brede heupen faak oantreklik fûn. Om mear oandacht op 'e heupen (en de stuten) te fêstigjen, rinne froulju soms op in manear dy't heupwidzjend neamd wurdt, wêrby't ûnder it rinnen (ûnnedich) sterk mei de heupen draaid wurdt.
Kallepia

**Kallepia** is in lyts plak yn it westen fan Syprus. It leit yn it distrikt Paphos (Eparchía Páfou), yn it westlike diel fan it lân, 92 km westlik fan 'e haadstêd Nicosia en 9 kilometer benoarden Paphos. Kallepia leit 497 meter boppe seenivo en hie 326 ynwenners yn 2011.
Agios Dimitrianos

**Agios Dimitrianos** is in doarp yn it westlike diel fan Syprus. It leit yn it distrikt Paphos (Eparchía Páfou), 98 km westlik fan 'e haadstêd Nikosia en 15 kilometer benoarden Paphos. Agios Dimitrianos leit 564 meter boppe seenivo.
Kili

**Kili** is in lyts plak yn it westlike diel fan Syprus. It leit yn it distrikt Paphos ( Eparchía Páfou), 93 km westlik fan 'e haadstêd Nikosia, 2 km noardwestlik fan Tsáda en 14 kilometer benoarden Paphos. Kili leit 593 meter boppe seenivo en hie 466 ynwenners yn 2011.
Kjeld

**Kjeld** is it tsjinstelde fan waarmte. It byhearrende eigenskipswurd is **kâld**. Mei betrekking ta temperatuer is kjeld lykwols in relatyf begryp, dat gearhinget mei subjektive persepsje. As eat in legere temperatuer hat yn ferhâlding mei de temperatuer fan wat oars, is it kâlder, mar net needsaaklikerwize kâld. In foarbyld: airconditioning ferleget simmerdeis, by hege temperatueren bûtendoar, de temperatuer binnendoar. As men dan fan bûten komt, bygelyks út 'e hjitte sinne yn in koele winkel, dan kin it suver kâld oanfiele. Soe deselde binnendoartemperatuer ek by 't winter hanthavene wurde, dan soe it by it binnengean fan 'e winkel just waarm oanfiele, om't de bûtendoartemperatuer dan folle leger wie.

De leechste temperatuer dy't bestiet, is it absolute nulpunt, dat definiëarre wurdt as 0,00&nbsp;K op 'e skaal fan Kelvin, dy't de absolute termodynamyske temperatuer werjout. Dat komt oerien mei –273,15&nbsp;°C op 'e skaal fan Celsius en –459,67&nbsp;°F op 'e skaal fan Fahrenheit. It wurklik wier berikken fan dy alderleechste temperatuer is oant no ta ûnmooglik bleken, mar it is wittenskippers wol slagge om in temperatuer krekt deroppe te berikken: 10–12&nbsp;K. 

Om't it begryp 'temperatuer' eins itselde is as de hoemannichte termyske enerzjy dêr't eat oer beskikt (d.w.s. de kinetyske enerzjy fan 'e willekeurige bewegings fan 'e gearstallende molekulen en molekúldielen), hat in foarwerp minder termyske enerzjy as it kâlder is en mear as it waarmer is. As it mooglik wêze soe om in stikje matearje ôf te kuoljen ta it absolute nulpunt, soe alle beweging op molekulêr nivo ophâlde. Alle gearstallende dieltsjes soene dan yn 'e klassike sin folslein yn rêst wêze en it stikje matearje soe hielendal net mear oer termyske enerzjy beskikke. De kwantummeganika leart lykwols dat matearje sels op it absolute nulpunt noch nulpuntenerzjy hat fanwegen it ûnwissichheidsprinsipe.
Waarmte

**Waarmte** of **waarmens** is yn 'e natuerkunde in foarm fan útwikseling fan enerzjy tusken systemen dy't ûnderling net yn termysk lykwicht binne (yn leke-termen: dy't ferskille fan temperatuer). In oare beneaming foar grutte waarmte is **hjitte**(**ns**) of **hite**(**ns**). It tsjinstelde fan waarmte is kjeld. De tûke fan 'e natuerkunde dy't him mei waarmte en kjeld dwaande hâldt, is de termodynamika. Waarmte wurdt yn natuerkundige konteksten in protte oantsjut mei it symboal *Q*. Yn it ienhedestelsel fan it Système International (SI) wurdt waarmte útdrukt yn joule (J). De kalory is in ferâldere ienheid dy't offisjeel al lang ôfskaft is, mar yn it spraakgebrûk noch rûnom foarkomt. It mjitten fan kaloryen, de kalorymetry, wurdt brûkt foar de kwantifikaasje fan waarmte troch temperatuersferoaring fan in lichem. 

De útwikseling fan enerzjy dy't by in steat fan waarmte per definysje plakfine moat, kin yn prinsipe op trije ûnderskate manearen barre: troch lieding, strieling en konveksje (mar net troch it ferrjochtsjen fan arbeid). Lieding bart troch direkt kontakt tusken twa of mear ymmobile lichems, of troch in wand of oare barriêre dy't ûntrochlittich is foar matearje. Strieling bart yndirekt tusken twa lichems dy't inoar net reitsje. Konveksje is waarmtestreaming troch in gas of in floeistof. As der in gaadlike ferbining bestiet tusken twa systemen mei ferskillende temperatueren fynt de útwikseling fan enerzjy (of yn it spraakgebrûk: de ôfjefte fan waarmte) ûntsjinkearber, fuortendaliks en spontaan plak fan it waarmere systeem nei it kâldere systeem.

Neffens de earste wet fan 'e termodynamika kin waarmte te'n goede komme oan sawol de ynwindige enerzjy *U* fan it ûntfangende systeem as oan 'e troch dat systeem ferrjochte arbeid *W* op it om-en-by fan dat systeem. Ynwindige enerzjy kin ûnderferdield wurde yn termyske enerzjy *U*th (dy't sit yn 'e willekeurige bewegings fan 'e gearstallende molekulen) en biningsenerzjy *U*p (as gefolch fan 'e krêften dy't de molekulen en de gearstallende dielen fan 'e molekulen op inoar útoefenje). De absolute temperatuer *T* is in mjitte foar de gemiddelde kinetyske enerzjy per molekúl en dêrmei foar *U*th. 

Waarmte is likemin as arbeid in tastânsfunksje fan it systeem, mar ynwindige enerzjy, druk, temperatuer en folume binne dat wol. Hoe't tafierde waarmte ferdield wurdt oer *U*th, *U*p en *W* (allegear útdrukt yn joule), en hoe't de tastânsfariabelen folume, temperatuer en druk feroarje, hinget folslein ôf fan it aard fan it ûntfangende systeem en de dêroan opleine rânebetingsten. By gassen sil de rol fan *U*p bygelyks sa goed as te ferwaarleazgjen wêze, mar by fêste stoffen net. Oan 'e oare kant sil *W* by fêste stoffen en floeistoffen fanwegen de folumeferoaring ferwaarleasber wêze. Der bestiet in nau mei waarmte ferbûn, mar yn essinsje ferskillend begryp: **redusearre waarmte**. Dat is wól in tastânsfunksje. Redusearre waarmte spilet in rol fan krúsjaal belang yn 'e formulearring fan 'e twadde wet fan 'e termodynamika. Foar isoterme prosessen is de redusearre waarmte gelyk oan \frac{Q}{T}. Foar alle oare prosessen is it \int \frac{dQ(T)}{T}.
Theletra

**Theletra** is in doarp yn it westlike diel fan Syprus yn it distrikt Paphos (Eparchía Páfou), 106 km westlik fan 'e haadstêd Nikosia en 24 kilometer benoarden Paphos. Theletra leit 583 meter boppe seenivo en hie 266 ynwenners yn 2011.
Karel it Bern

**Karel it Bern** (Latyn: *Carolus puer*, út de *[[Annales Bertiniani]]*, Frankfurt am Main 847/848 - Buzançais 29 septimber 866 wie de kening fan Akwitaanje fan oktober 855 oant syn dea yn 866.

## Libbensrin
Hy wie de twadde soan fan keizer Karel de Keale en broer fan Loadewyk de Stammerder, dy't beide keningen fan West-Frânsje wiene. De jonge Karel waard troch syn heit as kening fan Akwitaanje beneamd, de titel dy't er oant 838 sels ek hân hie as in geunst foar it Akwitaanske seperatisme. De Akwitaanjers kamen earder yn ferwar tsjin Karel de Keale en fregen dy syn broer Loadewyk de Dútser, dy't kening fan East-Frânsje wie, om ien fan syn soannen te stjoeren om oer harren te regearjen. Loadewyk stjoerde syn twadde soan, Loadewyk de Jongere, en Karel liet dêrop syn oare rivaal, syn omkesizzer Pepyn II fan Akwitaanje frij. Pepyn krige de Akwitaanske eallju efter him en hy ferdreau Loadewyk de Jongere mei help fan Karel de Keale. Yn oktober ferlear Pepyn de stipe fan de Akwitaanjers, dy't hieltyd noch in rebûlje makken, en Karel beneamde doe syn soan Karel it Bern doe as kening fan Akwitaanje. Karel it Bern waard yn Limoges salve, mar binnen in jier waard er troch de Akwitaanjers ferdreaun en keazen hja Pepyn fannijs. Justjes letter setten se Pepyn wer ôf en ropten se Karel it Bern wer werom. Pepyn waard yn 864 finzennaam yn Senlis, dêr't er út de skiednis ferdwûn.

Ta tsjinstelling ta de eardere ûnderkeningen fan Akwitaanje (Loadewyk de Fromme, Pepyn I en Pepyn II, hie Karel it Bern net folle te sizzen. Foar 840 waard it keninkryk hearske troch in eigen kening, mar sûnt Karel de Keale kening fan West-Frânsje waard, woe er de macht yn Akwitaanje hâlde. Dus koene Karel it Bern, allyk as syn broer Loadewyk de Stammerder net sels hearskje en hja koene fierders neat ynstelle, oankundigje, privileezjes jaan, ensafuorthinne. Alle rjochten wiene foar Karel de Keale, dêr't yn syn ôfwêzigens de pleatslike eallju mear macht opgarren.

Nettsjinsteande besocht Karel syn macht dochs noch út te oefenjen sa fier er koe, bygelyks keas en boaske er in frou yn 862 tsjin de wil fan syn heit. De namme fan dy frou is net bekend, mar se wie wierskynlik in widdo fan in greve dy't Humbert hiet. Karel de Keale wist syn soan te oerheljen en stjoer de frou yn 863 wer fuort. Ek liet er syn soan syn oerhearskippij ûnthjitte. In jier letter waard er by in jachtpartij mei fersin ferwûne. Syn holle waard troch in swurd rekke. Ado fan Vienne neamde dat "Karel fan de eare berôve waard (*dehonestatus*) om dêrtroch te lijen". Dy wûne late ta dat er geastlik net gaadlik optrede koe en hy ferstoar yn 866 dêr dan ek oan. Hy stoar sûnder bern en waard begroeven yn Bourges.
Loadewyk de Stammerder

**Loadewyk II**, bekend as **Loadewyk de Stammerder** (Frânsk: *Louis le Bègue*; 1 novimber 846 - Compiègne 10 april 879) wie de kening fan Akwitaanje en letter de kening fan West-Frânsje. Hy wie de âldste soan fan keizer Karel de Keale en Ermentrudis fan Orléans.

## Libbensrin
Loadewyk de Stammerder hie in swakke lea en ferstoar mar twa jier letter as syn heit. Hy stammere in soad en it wie dreech foar him serieus naam te wurden as lettere kening. Ek koe er min mei syn heit opsjitte, dy't him gjin funksjes mei wiere ynhâld joech.

Yn 866 folge er syn jongere broer Karel it Bern op as kening fan Akwitaanje en yn 877 folge er syn heit op as kening fan West-Frânsje. Hy waard dochs nea kroand as Roomske keizer. Loadewyk waard op 8 oktober 877 yn Compiègne troch aartsbiskop Hinkmar fan Reims ta kening kroand. Hy waard yn augustus 878 foar in twadde kear kroand troch paus Johannes VIII yn Troyes, wylst er wegere syn twadde frou te kroanen, om't er dat houlik as ûnwettich seach, en de bern út dat houlik waarden troch de tsjerke as ûnwettich sjoen. De paus hat him wierskynlik de keizerskroan oanbean, mar dat waard ôfwiisd. 

Loadewyk hie net in soad ynfloed op de polityk. Hy waard beskreaun as in "gewoane en leave man, dy't de frede, rjochtfeardigens en it leauwen leaf hie". Yn 878 joech er de greefskippen Barseloana, Girona en Besalú oan greve Wilfryd I. 

Syn lêste die waard it oplûken tsjin ynfallende Wytsingen, mar doe waard er siik en ferstoar op 9 of 10 april 879 koart nei it úteinsetten fan syn lêste kampanje. Nei syn dea waard syn keninkryk ferdield ûnder syn soannen Karloman II en Loadewyk III.

## Houlik en bern
By de fredesûnderhannelings tusken syn heit en Erispoë, hartoch fan Brittanje,  waard Loadewyk yn 856 ferlove mei in dochter fan Erispoë. Dat ferloovjen waard ôfsein nei in rebûlje yn Brittanje en de moard op Erispoë.

Loadewyk boaske twa kear. Hy hie mei syn earste frou, Ansgardis fan Boergonje twa soannen: Loadewyk (berne yn 863) en Karloman (berne yn 866), dy't alle twa keningen fan West-Frânsje waarden, en trije dochters: Hildegardis (berne yn 864), Gisela (865-884) en Ermentrudis (874-914).

Mei syn twadde frou, Adelheid fan Parys hie er in soan, Karel de Ienfâldige, dy't berne waard  nei syn dea. Karel de Ienfâldige waard letter kening fan West-Frânsje, lang nei't syn bruorren al ferstoarn wiene.
Brûns (kleur)

**Brûns** is in kleur dy't yn 'e regel beskôge wurdt as in tint fan brún. It kin omskreaun wurde as in metallic-kleur fan nei dûnkergiel niigjend ljochtbrún. De kleur ûntlient syn namme oan it metaal brûns, dat eins in legearing is fan koper en tin. Sawol by additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) as by subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it in tertiêre kleur. As kleuroantsjutting wurdt 'brûns' (yn 'e Ingelske foarm *bronze*) al brûkt sûnt teminsten 1753.

__TOC__
## Besibbe tinten
Inkele nau besibbe kleurfarianten binne:

## Sjoch ek
*brún
*goud (kleur)
*koper (kleur)
*sulver (kleur)
Church of Saint Pancras (Widecombe-in-the-Moor)

De **Sint-Pankratiustsjerke** (*Church of Saint Pancrasis*, ek *Cathedral of the Moor*) in tsjerkegebou fan de *[[Anglikaanske Tsjerke|Church of England]]* yn Widecombe in the Moor, Devon, Ingelân. 

## Skiednis
De bynamme *Cathedral of the Moor* krige de tsjerke fanwegen de hege toer en de relatyf grutte kapasiteit foar sa'n lyts doarp. De tsjerke waard oarspronklik fan lokaal granyt yn 'e 14e iuw boud yn 'e let-goatyske styl. Yn 'e folgjende twa iuwen waard de tsjerke grutter makke, dat diels mooglik makke waard troch de ynkomsten fan 'e lokale tin-winning. It plafond fan 'e tsjerke is fersierd mei in grut tal slútstiennen. Under ien fan 'e slútstiennen is ien mei it ôfbyld fan trije hazzen yn in sirkel, it embleem fan de tinjitters.   

De tsjerke rekke by swierwaar yn 1638 slim skeind doe't in bolbliksem it gebou rekke. Op it stuit wie krekt de middeistsjinst oan 'e gong en de tsjerke siet groatfol. Fjouwer minsken ferstoaren en sechtich rekken ferwûne. Neffens de lokale leginde wie it de duvel, dy't de *Great Thunderstorm* feroarsake, doe't er in besite oan it doarp brocht.

De grutte fan 'e parochy betsjutte eartiids dat minsken sneins kilometers rinne moasten om de tsjinst by te wenjen. Noch dreger waard it by begraffenissen, doe't de kisten oer rûch lân en somtiden steile hellings droegen wurde moasten. Healwie de heuvel fan Dartmeet stiet bygelyks fuort oan 'e wei de saneamde *Coffin Stone*, dêr't de dragers de kiste efkes delsetten om te rêsten. De stien is oer de hiele lingte yn twa stikken dield. It ferhaal giet dat it God tige bot argewaasje joech doe't de kiste fan in strieminne keardel by de stien delset waard. Hy liet troch de bliksem de kiste ferneatige en sloech mei in tongerslach de stien midstwa.

Op it tsjerkhôf leit Beatrice Chase begroeven, in bekend skriuwster fan streekromans.
Widecombe in the Moor

**Widecombe in the Moor** is in doarp en *civil parish* yn it Dartmoor National Park yn Devon, Ingelân. Fanwegen it skildereftige karakter en ek fanwegen de Widecombe Fair, in merk dy't alle jierren organisearre wurdt, is it in toeristysk sintrum. Njonken de kearn hat it doarpsgebiet in grut oerflak oan bûtengebiet, ek al telt it doarp mar in pear hûndert hûshâldings.

De Sint-Pankratiustsjerke stiet bekend as de Heidekatedraal (*Cathedral of the Moor*) fanwegen de 37 meter hege toer en de foar it doarp relatyf grutte tsjerke. 

It doarp wie yn 2010 ien fan de lokaasjes dêr't Steven Spielberg's film War Horse opnommen waard.
NTR

De **NTR** is in Nederlânske publike omrop, dy't yn 2010 ûntstien is út in fuzje fan de Nederlandse Programma Stichting (NPS), Teleac en RVU. De namme is gearstald út de begjinletters fan syn trije foargongers. 

De NTR is, krekt as de NOS, in wetlike taakomrop mei yn de Mediawet 2008 fêstleine taken op it mêd fan edukaasje & ynformaasje, keunst, kultuer, jongerein en ferskaat. Binnen dy taken wol de NTR in breed en ûnderskaat programmaoanbod ta stân bringe, mei each foar kwetsbere tema's, sjenres en doelgroepen, dy't oars ûnderbeljochte bliuwe. Dizze taakstelling spesjale programma's te meitsjen foar de ûnderskate doelgroepen komt ek werom yn de slogan *Spesjaal foar elkenien*. 

## Skiednis
De NTR is ûntstien út de omroppen NPS, Teleac en RVU, wat werjûn wurdt yn it streamdiagram hjirûnder: 

Sûnt 1 september 2010 stjoere de trije omroppen meielkoar út as NTR. Joop Daalmeijer wie direkteur fan de NPS en waard de earste direkteur fan NTR. Nei syn pinsjoen op 1 septimber 2011 waard hy opfolge troch Paul Römer.

Op 1 jannewaris 2011 giene de trije omroppen op yn de Stichting NTR mei in ried fan tafersjoch laat troch Pieter van Geel (CDA). Ier yn 2014 trede er ôf en waard opfolge troch Eric van der Burg (VVD).

## Programmas
Sjoch NTR, Nederlânsktalige Wikipedy.
Exeter

**Exeter** is in stêd yn it súdwesten fan Ingelân yn it greefskip Devon. It is de haadstêd fan it greefskip en Exeter hie yn 2016 in ynwennertal fan 124.180. Yn de Feriene Steaten fan Amearika binne meardere plakken nei it Ingelske Exeter ferneamd. Ek yn Kanada is in plak dat nei Exeter ferneamd. Exeter is in universiteitsstêd. 

## Skiednis
Op it plak fan it hjoeddeiske Exeter lei eartiids yn in skier ferline de romeinske stêd *Isca Dumnoniorum*. It wie de grutste romeinske stêd yn it súdwesten fan Ingelân. Letter wie it plak mei de namme *Escancestre* ien fan de fersterke stêden fan it Westsaksyske Keninkryk. Yn 876 en 1003 feroveren de Denen de stêd en yn 1068 moast de stêd him nei in opstân en in belis fan 18 dagen oerjaan oan Willem de Oermasterer. 

De stêd waard yn 1050 in biskopsstêd en dêrmei in religieus sintrum.

Tsjin it ein fan de 19e iuw waard Exeter in wichtich sintrum fan de wolhannel. Troch de Earste Wrâldkriich rekke de hannel yn it neigean.
 
Yn de Twadde Wrâldkriich waard de stêd fan 1940 oant 1942 troffen troch Dútske bombardeminten. In grut part fan it sintrum moast nei de oarloch wer opboud wurde. Tsjintwurdich is de stêd yn sake- en toeristysk sintrum yn Devon en Cornwall.

## It besjen wurdich
* De Sint-Petruskatedraal
* Priory of St. Nicholas (Priorij fan Sint-Nikolas)
* Guild Hall (it âldste publike bouwurk fan Ingelân)
* Ruïne fan it Slot Rougemont.
#### Musea
* Royal Albert Memorial Museum and Art Gallery
* Rougemont House Museum
* Maritime Museum

## Ofbylden

File:Exeter Cathedral, Devon, England, 21 April 2011 - Flickr - PhillipC.jpg|*Sint-Petruskatedraal*
File:Exeter medieval bridge.jpg|*Midsiuwske brêge*
File:Exeter - High Street, Guildhall.jpg|*Guild Hall*
File:Exeter - St Nicholas Priory 20181027.jpg|*Sint-Nikolaaspriorij*
List fan boargemasters fan Noardeast-Fryslân

Dit is in **list fan [[boargemaster]]s fan de [[Fryslân|Fryske]] gemeente [[Noardeast-Fryslân]]**. Op 1 jannewaris 2019 waarden de gemeenten Dongeradiel, Ferwerderadiel en Kollumerlân gearfoege ta de nije gemeente Noardeast-Fryslân.

## Sjoch ek
* List fan boargemasters fan Dongeradiel
* List fan boargemasters fan Ferwerderadiel
* List fan boargemasters fan Kollumerlân