open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wapen fan Wierum

It **wapen fan Wierum** is it wapen fan it doarp Wierum, yn de Fryske gemeente Noardeast-Fryslân. It wapen waard yn 1988 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Trochsnien: I yn goud in fiskerskip mei folle seilen fan sabel; II yn azuer trije fisken fan sulver, pleatst twa en ien.*

De heraldyske kleuren binne: goud, sabel (swart), azuer (blau) en sulver.

## Symbolyk

* Skip: ferwiist nei it sinken fan de fiskersfloat yn 1893.
* Fisken: stie symboal foar de fiskerij.
* Skylddieling: ferwiist nei de lizzing fan it doarp oan de kust. It goud stiet foar it lân en it blau stiet foar de Waadsee.

## Sjoch ek

Ofbyld:Wierum vlag.svg|link=Bestand:Wierum_vlag.svg|alt=Vlag van Wierum|Flagge fan Wierum
Ofbyld:Westdongeradeel wapen.svg|Wapen fan West-Dongeradiel
Ofbyld:Coat of arms of Dongeradeel.svg|Wapen fan Dongeradiel
Ofbyld:Noardeast-Fryslan wapen.svg|Wapen fan Noardeast-Fryslân
Strânwâl

In **strânwâl** of **ouwer** is in sânrêch dy't troch weagen ôfset wurdt en dy't lykop rinnend oan in kustline rint. Hy bestiet almeast út sân en sedimint ôfkomstich fan ûnderlizzend strânmareriaal. It bewegen fan it sedimint troch weachslach wurdt littoraal neamd. It bewegen fan materiaal parallel oan 'e kustline wurdt brâning neamd. In strânwâl kin foarme wurde troch dunen. De hichte fan in strânwâl wurdt beynfloede troch de grutte en enerzjy fan de weagen.

It sakjen fan it wetterpeil kin in strânwâl isolearje fan it wetterlichem dat him foarme hat. Isolearre strânwâlen rinne by drûge marren yn it westen fan 'e Feriene Steaten del en yn it binnenlân fan de Grutte Marren fan Noard-Amearika, dêr't se foarme waarden oan 'e ein fan 'e lêste iistiid doe't it nivo fan de marren folle heger wie troch it teieb fan gletsjers en in behindere issstream troch gletsjeriis. Guon isolearre strânwâlen binne te finen yn parten fan Skandinaavje, dêr't it teien fan gletsjers de druk op lânmassa's fermindere en late ta it dêropfolgjende glasiale opheffing. Troch it heger wurden fan it wetterpeil koene strânwâlen dy't yn in earder stadium ûntstien wiene ûnder wetter komme te stean, dêr't se troch erodearren.

Yn Nederlân waarden de âldere strânwâlen foarme yn it Holoseen, yn it Atlantikum. As gefolch fan hegere temperatueren kaam de seespegel omheech, dêr't it foarmjen fan sânplaten en strânwâlen mooglik wie. It opheegjen fan de seeboaiem gie yn dyt tiid flugger as it heger wurden fan 'e seespegel. Benefter dy wâlen ûntstie in waadgebiet, dêr't âlde seeklaai besakje koe. It sân fan de strânwâlen dat drûch wurden wie, waard letter troch de wyn opstood ta lytse dunen. Troch fegetaasje waard lang om let dúnfoarmjen werklikheid. Dat binne hjoed-de-dei de âlde dunen. 

Yn it wiete westen fan Nederlân beane de heger lizzende strânwâlen gelegenheid ta de earste transportrûten oer lân en waarden dêr al rillegau delsettings stifte.
De Zilk

**De Zilk** is in doarp yn de gemeente Noardwyk yn de Nederlânske provinsje Súd-Hollân. Foar 2019 wie it doarp part fan de gemeente Noardwikerhout dy't doe mei Noardwyk fusearre. It doarpsgebiet grinzget oan it doarp Vogelenzang yn Noard-Hollân en Hillegom. De Zilk hat 2.355 ynwenners (2023).

## Skiednis

It doarp waard foar it earst neamd yn 1399 as *De Zillic* dêr't trije komponinten yn te ûnderskieden binne: it lidwurd *De*, it foarheaksel *Zil* en it efterheaksel *lic*.

Yn de iistiid ûntlutsen de gletsjers in soad wetter oan de oseanen, dêr't de Noardsee alhiel by drûchfallen wie. Troch ynfloed fan hegere temperatueren teiden de gletsjers en folle de Noardsee fannijs op mei wetter. Troch it wikselwurkjen fan wyn, wetter en sân ûntstie de earste strânwâl op de line Sassenheim, Lisse en Hillegom. WWestlik dêrfan, op de line De Zilk en Noardwikerhout, ûntstie in lytse strânwâl. Westlik dêr wer fan foarmen tige brede strânwâlen, dy't har lang om let ta in oanienwei sletten út dunen besteande kuststripe ûntjoegen.

Om likernôch 2000 f.Kr. hinne hie de see by de riviermûning by Katwyk frij tagong ta it leger lizzend gebiet tusken de dunen. By floed rûn dat gânse gebiet ûnder wetter. Dêr wie in grutte kwelder dy't foarby De Zilk rûn. It leger lizzend gebiet westlik fan de saneamde "Kleine Zilk" hat iuwenlang in lytse kwelder, oant it stuit dat de iepening by Katwyk foar it grutste part ticht rekke en it seewetter net langer tagong ta de kwelders hie. Dêrnei hat it oerbliuwende seewetter him sammele op de leechste plakken. Ek yn De Zilk wie der in natuerlike wetter. It efterbleaune seewetter krige njonkelytsen in leger sâltgehalte en waard brak sêltich wetter. It is mooglik dat it foarheaksel *Zil* ôflaat is fan it sâlt (zilt) wetter. It efterheaksel *lic* sil mooglik besibbe wêze oan it wetter, ek wol *leeck* of *leek* neamd. In *leek* is in natuerlike wetterrin, ferlykje Like, Luts. De Zilk betsjut dus "sâlte wetter(rin).

## Hjoed-de-dei
De Zilk leit yn 'e Dún- en Bollekrite en de blombolletylt spilet al lang in wichtige ekonomyske rôl op it mêd fan de ekonomy. Benammen hyasinten, narsissen en tulpen wurde ferboud. De grutte bollekwekers hawwe fan oarsprong har bedriuw yn *Kleine Zilk* en de wurklju yn de *Grote Zilk*.

### Tsjerke
Oan 'e râne fan it doarp stiet de Hillich Herttsjerke, in roomsk-katolike neogoatyske trijeskippige krústsjerke, dy't yn 1919-1920 boud waard. Yn 1922 waard de tsjerke fergrutte en yn 1928 waard de toer boud. Yn 1920 waard de tsjerke yn gebrûk nommen en wijd oan it Hillich Hert fan Jezus. 

Oarspronkik hearen de katolike ynwenners ta de parochy fan Vogelenzang. Hjoed-de-dei wurdt de tsjerke brûkt troch de Willibrordusparochy, in fúzjeparochy dêr't de parochys fan Hillegom, Lisse en De Zilk sûnt 1 jannewaris 2010 yn opgien binne. It tsjerkegebou is in gemeentlik monumint.

## Keppeling om utens
* ZilkerWeb
* Foto's De Zilk en Dunen
Sint-Wigberttsjerke (Quedlinburg)

|

|}
De **Sint-Wigberttsjerke** (Dútsk: *St. Wiperti*) is in oan 'e hillige Wigbert en Jakobus wijde tsjerke yn Quedlinburg, Dútslân. De tsjerke spile sawol sûnt de stifting as yn lettere tiden in belangrike rol yn 'e skiednis fan Quedlinburg. 

## Skiednis
De tsjerke mei syn mear as 1000 jier âlde krypt is ien fan 'e trije Ottoanske tsjerken yn Quedlinburg. Foar Hindrik I de Fûgelder (919-936) en syn soan Otto I (936-973) wie Quedlinburg it plak dêr't hja fakentiden it Peaskefeest fierden. 

Letter waard op it gebiet by de tsjerke in koarhearenkleaster boud, dat yn  'e 12e iuw yn in premonstratinzersk kleaster feroare. It kleaster waard mei de ynfiering fan 'e reformaasje yn 1539 opheft. De tsjerke bleau oant yn 'e 19e iuw yn gebrûk as protestantske parochytsjerke. 

Neidat it protestantske frouljusstift op 'e Schlossberg yn 1803 opheft waard, ferhûze de protestantske gemeente fan 'e Wigberttsjerke nei de Sint-Servatiustsjerke. It wie it doel om de Sint-Wigberttsjerke ôf te brekken, mar in boerefamylje kocht it bouwurk oan en dy brûkte de tsjerke dêrnei as skuorre.   

Yn 'e nasjonaalsosjalistyske waard de eardere tsjerke in kultusplak fan 'e SS. Ek de stiftstsjerke Sint-Servatius waard troch de SS yn beslach nommen en yn in nasjonaalsosjalistysk kultusplak feroare.   

Yn 'e jierren 1950 waard de tsjerke restaurearre as tsjerke en sûnt wurdt de tsjerke yn 'e simmermoannen brûkt as roomske parochytsjerke. Tusken 1955 en 1959 waard in restauraasje útfierd. Dêrby waard it 13e-iuwske letromaanske timpaan oan it súdportaal fan 'e tsjerke ynboud, dat ôfkomstich is fan it eardere Marijekleaster op Quedlinburger Münzeberg.

Sûnt 1994 is de tsjerke as ûnderdiel fan 'e "Stiftstsjerke, kastiel en âlde binnenstêd fan Quedlinburg" wrâlderfgoed fan UNESCO . De *Förderverein St. Wipertikirche Quedlinburg e. V.* set him sûnt 1995 yn foar it behâld fan 'e tsjerke.
Wapen fan Esonstêd

It **wapen fan Esonstêd** is it wapen fan it fakânsjepark Esonstêd, yn de Fryske gemeente Noardeast-Fryslân. It wapen waard yn 2002 registrearre.

## Skiednis
Hoewol't it wapen yn earste ynstânsje makke wie foar De Skâns-Oostmahorn en Esonstêd, krige De Skâns-Oostmahorn yn 2008 in eigen wapen, dit omdat it plak yn 2007 de doarpsstatus krige.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Ferdield: 1. yn read in omkearde spande hânbôge fan sulver, mei in gouden pylk: 2. yn blau in kogge mei sul en wimpel fan goud: yn yndreaune gouden punt, belein mei in swarte Sint-Jabiksskulp.*

De heraldyske kleuren binne: kiel (read), sulver, goud, azuer (blau) en sabel (swart).

## Symbolisme

* Pylk en bôge: stiet foar de skâns dy by De Skâns-Oostmahorn lei. De pylk wiist nei it easten om't de drieging út dy richting kaam. Ek binne de pylk en bôge oernommen út it wapen fan de famylje Toxopeus. De kleuren binne oernommen út it wapen fan Eastergoa.
* Kogge: ferwiist nei de legendaryske hannelsstêd Esonstêd.
* Skulp: symboal foar de fiskerij.
* Gouden fjild: ferwiist nei it diel "horn" yn de namme De Skâns-Oostmahorn. De betekenis fan "horn" is hoeke. De gouden kleur ferwiist nei it seesân.

Ofbyld:Wapen van Toxopeus.jpg|link=Bestand:Wapen_van_Toxopeus.jpg|alt=Het wapen van de familie Toxopeus.|It wapen fan de famylje Toxopeus.
Ofbyld:Oostergo wapen.svg|link=Bestand:Oostergo_wapen.svg|alt=Het wapen van Oostergo.|Wapen fan Eastergoa


## Sjoch ek

Ofbyld:Esonstad vlag.svg|link=Bestand:Esonstad_vlag.svg|alt=Vlag van Esonstad|Flagge fan Esonstêd
Wapen fan Aldwâld

It **wapen fan Aldwâld** is it wapen fan it doarp Aldwâld, yn de Fryske gemeente Noardeast-Fryslân. It wapen waard yn 1976 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn goud trije griene útrukte beammen, pleatse 2:1.*

De heraldyske kleuren binne: goud en sinopel (grien).

## Symbolyk

* Beammen: ferwize nei de plaknamme, it diel "wâld".

## Sjoch ek

Ofbyld:Aldwâld vlag.svg|link=Bestand:Aldwâld_vlag.svg|alt=Vlag van Oudwoude|Flagge fan Aldwâld
Ofbyld:Kollumerland wapen.svg|Wapen fan Kollumerlân en Nijkrúslân
Ofbyld:Noardeast-Fryslan wapen.svg|Wapen fan Noardeast-Fryslân
Wapen fan Jouswier

It **wapen fan Jouswier** is it wapen fan it doarp Jouswier, yn de Fryske gemeente Noardeast-Fryslân. It wapen waar dyn 1988 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Trochsneid: I yn sulver in lizzende kaai fan kiel, de burd nei rjochts en nei boppe went; II yn sinopel in swynskop fan goud.*

De heraldyske kleuren binne: sulver, kiel (read), sinopel (grien) en goud.

## Symbolyk

* Skyldkop: de sleutel stiet symboal foar Petrus, patroanhillige fan de Petrustsjerke fan Jouswier. De kleuren binne oernommen út de wapens fan it prinsbisdom Utert en de streek Eastergoa.
* Swynskop: oernommen út it wapen fan de famylje Bergsma. De famylje Bergsma hie alle stimhawwende pleatsen fan Jouswier.
* Grien fjild: ferwiist nei de mei gês begroeide terp.

Ofbyld:Coat of Arms of the Bishopric of Utrecht.svg|Wapen fan it prinsbisdom Utert.
Ofbyld:Oostergo wapen.svg|Wapen fan Eastergoa


## Sjoch ek

Ofbyld:Jouswier vlag.svg|link=Bestand:Jouswier_vlag.svg|alt=Vlag van Jouswier|Flagge fan Jouswier
Ofbyld:Oostdongeradeel wapen.svg|Wapen fan East-Dongeradiel
Ofbyld:Coat of arms of Dongeradeel.svg|Wapen fan Dongeradiel
Ofbyld:Noardeast-Fryslan wapen.svg|Wapen fan Noardeast-Fryslân
Bisdom Magdeburg

It **bisdom Magdeburg** (Dútsk: *Bistum Magdeburg*; Latyn: *Dioecesis Magdeburgensis*) is in roomsk bisdom yn it easten fan Dútslân yn 'e tsjerkeprovinsje tsjerkeprovinsje Paderborn. It is neffens it oantal katoliken in tige lyts bisdom en it op ien nei lytste bisdom fan it lân, wylst it bisdom wat oerflak oanbelanget it op trije nei grutste bisdom is. 

It yn 1994 oprjochte bisdom leit yn 'e hiele dielsteat Saksen-Anhalt (mei útsûndering fan Havelberg) en dielen fan 'e dielsteaten Brandenburch en Saksen. Mei Tueringen en Nedersaksen foarmje de grinzen fan 'e dielsteaten ek de grins fan it bisdom. It bisdom is in suffragaan bisdom fan 'e tsjerkeprovinsje Paderborn. Biskopstsjerke is de Sint-Sebastiaankatedraal fan Magdeburg. Karakteristyk foar it bisdom is it ekstreem lege tal katoliken yn it gebiet. 

By in reorganisaasje yn 2023 waarden alle dekanaten fan it bisdom Magdeburg opheft. Dêrfoar binne 11 pastorale regio's yn it plak kommen. De yngreep wie needsaaklik fanwegen de tanimmende personiele krapte yn it bisdom.   

## List biskoppen
### Apostoalysk administrator
* 23-07-1973 - 12-02-1990: Hans-Georg Braun
* 12-02-1990 - 27-06-1994: Leopold Nowak

### Biskop
* 24-06-1994 - 17-03-2004: Leopold Nowak
* 23-02-2005 - Heden: Gerhard Feige
Wapen fan Boerum

It **wapen fan Boerum** (Kollumerlânsk: *woapen van Boerum*) is it wapen fan it doarp Boerum, yn de Fryske gemeente Noardeast-Fryslân. It wapen waard yn 1976 registrearre.

De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn read in gouden weachskaal, mei yn de skyldfoet in fan boppe platte sulveren balstien, belein mei in ferkoart swart krús; de balstien steunt troch trije lytse sulveren stiennen.*

De heraldyske kleuren binne: kiel (read), goud, sulver en sabel (swart).

## Symbolyk

* Weachskaal: symboal foar de rjochtspraak dy yn hannen wie fan it kleaster Jeruzalim, ek wol Gerkeskleaster. De tsjerke fan Boerum waard yn 1408 oerdroegen oan it kleaster. It kleaster stelde ek doarpsrjochters oan.
* Bolstien: de doarpsrjochter siet op in stien wannear't hy rjocht spruts. It krús op de stien is ek in ferwizing nei de rjochtspraak fan it kleaster Jeruzalim.

Ofbyld:Burum, de Nederlands Hervormde kerk RM23745 foto1 2013-08-25 13.06.jpg|link=Bestand:Burum,_de_Nederlands_Hervormde_kerk_RM23745_foto1_2013-08-25_13.06.jpg|alt=De kerk van Burum met de steen waar de dorpsrechter op gezeten was.|De tsjerke fan Boerum mei de stien dêr't de doarpsrjochter op siet.


## Sjoch ek

Ofbyld:Burum vlag.svg|link=Bestand:Burum_vlag.svg|alt=Vlag van Burum|Flagge fan Boerum
Ofbyld:Kollumerland wapen.svg|Wapen fan Kollumerlân en Nijkrúslân
Ofbyld:Noardeast-Fryslan wapen.svg|Wapen fan Noardeast-Fryslân
Wapen fan Sânbulten

It **wapen fan Sânbulten** is it wapen fan it eardere doarp (no buorskip) Sânbulten, yn de Fryske gemeente Noardeast-Fryslân. It wapen waard yn 1976 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn goud in griene spar op in bult fan itselde.*

De heraldyske kleuren binne: goud en sinopel (grien).

## Symbolyk

* Spar: jout it sparrenbosk oan dat by it doarp lei. 
* Bult: ferwiist nei de plaknamme.

## Sjoch ek

Ofbyld:Zandbulten vlag.svg|link=Bestand:Zandbulten_vlag.svg|alt=Vlag van Zandbulten|Flagge fan Sânbulten
Ofbyld:Kollumerland wapen.svg|Wapen fan Kollumerlân en Nijkrúslân
Ofbyld:Noardeast-Fryslan wapen.svg|Wapen fan Noardeast-Fryslân
Ofbyld:Kollumerzwaag wapen.svg|Wapen fan Kollumersweach
Flagge fan Esonstêd

De **flagge fan Esonstêd** is de flagge fan it fakânsjepark Esonstêd, yn de Fryske gemeente Noardeast-Fryslân. It wapen waard yn 2002 registrearre.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Fiif wearjende banen read en wyt, en oan de broekside in fertikale blauwe baan fan 1/3 fan de flaggelingte, belein mei in giele kogge mei syl en wimpel, mei in hichte gelyk oan 3/5 flaggehichte.*

De kleuren komme út it wapen fan Esonstêd.

## Symbolyk

* Wearjende wite banen: basearre op de flagge fan Eastergoa, de banen stie foar de see.
* Kogge: ferwiist nei de legendaryske hannelsstêd Esonstêd.

Ofbyld:Flag of Oostergo.svg|Flagge fan Eastergoa


## Sjoch ek

Ofbyld:Oostmahoorn-Esonstad wapen.svg|link=Bestand:Oostmahoorn-Esonstad_wapen.svg|alt=Wapen van Esonstad|Wapen fan Esonstêd
Ofbyld:East-Dongeradiel vlag.svg|Flagge fan East-Dongeradiel
Ofbyld:Flag of Dongeradeel.svg|Flagge fan Dongeradiel
Ofbyld:Flagge fan Noardeast-Fryslân.svg|Flagge fan Noardeast-Fryslân
Ofbyld:Oostmahorn vlag.svg|Flagge fan De Skâns-Oostmahorn
Flagge fan Wetsens

De **flagge fan Wetsens** is de flagge fan it doarp Wetsens, yn de Fryske gemeente Noardeast-Fryslân. It wapen waard yn 1988 registrearre.

De doarpsflaggen fan 28 doarpen yn Dongeradiel binne op 28 jannewaris 1988 troch de gemeenteried fan de eardere gemeente Dongeradiel goedkard.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Flechtskean ferdielt fan giel en read; yn it giel in swarte heale flecht.*

De kleuren komme út it wapen fan Wetsens.

## Symbolyk

* Earnsfleugel: oernommen út it wapen fan de famylje Jaerla dy't in stins yn it doarp bewenne.
* Skeane yndieling: ferwiist nei de skeanbaan fan it wapen fan East-Dongeradiel, de gemeente dêr't it doarp eartiidks part fan wie.

## Sjoch ek

Ofbyld:Wetsens wapen.svg|link=Bestand:Wetsens_wapen.svg|alt=Wapen van Wetsens|Wapen fan Wetsens
Ofbyld:East-Dongeradiel vlag.svg|Flagge fan East-Dongeradiel
Ofbyld:Flag of Dongeradeel.svg|Flagge fan Dongeradiel
Ofbyld:Flagge fan Noardeast-Fryslân.svg|Flagge fan Noardeast-Fryslân
Wapen fan De Pomp

It **wapen fan De Pomp** (Pompstersk: *woapen van De Pomp)* is it wapen fan it doarp De Pomp, yn de Fryske gemeente Noardeast-Fryslân. It wapen waard yn 1976 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Trochsneid: A. Fan sulver, belein mei twa reade seispuntige stjerren. B. Wearjende trochsneid fan sulver en blau, it blau belein mei twa wearjende skeanbalken fan sulver, oer alles hinne in reade muorre mei ien, oan de boppeside healrûne iepening.*

De heraldyske kleuren binne: sulver, kiel (read), azuer (blau).

## Symbolyk

* Utwetteringslûs: ferwiist nei it diel "pomp" yn de plaknamme.
* Seispuntige stjerren: oernommen út it wapen fan Kollumerlân en Nijkrúslân.

Ofbyld:Kollumerland wapen.svg|link=Bestand:Kollumerland_wapen.svg|alt=Het wapen van Kollumerland en Nieuwkruisland.|Wapen fan Kollumerlân en Nijkrúslân


## Sjoch ek

Ofbyld:Kollumerpomp vlag.svg|link=Bestand:Kollumerpomp_vlag.svg|alt=Vlag van Kollumerpomp|Flagge fan De Pomp
Ofbyld:Noardeast-Fryslan wapen.svg|Wapen fan Noardeast-Fryslân
Sint-Matildetsjerke (Quedlinburg)

De **Sint-Matildetsjerke** (Dútsk: *St. Mathilde* of *St. Mathildis*) is in roomske parochytsjerke fan it bisdom Magdeburg yn 'e Dútske stêd **Quedlinburg**.

## Skiednis
It ienskippige tsjerkegebou is yn 'e jierren 1855-1858 boud op 'e wâl fan in âlde stedsmuorre. It wie de earste foltôge tsjerke fan 'e arsjitekt Friedrich von Schmidt en is de op ien nei jongste tsjerke fan Quedlinburg. Schmidt wie ien fan 'e meast ferneamde neogoatyske arsjitekten fan Eastenryk. Hy wurke yn Dútslân û.o. mei oan 'e foltôging fan 'e Keulske dom en yn Wenen oan 'e bou fan it stedshûs en de restauraasje fan 'e Stefanusdom. De Matildetsjerke waard yn juny 1858 troch biskop Konrad Martin fan Paderborn konsekrearre en wijd oan 'e hillige Matilde, de frou fan kening Hindrik I en stiftster fan 'e Quedlinburger abdij.  

It neogoatyske tsjerkegebou lit him tige goed yn it midsiuwske stedsbyld fan Quedlinburg passe. 

Fanwegen brekfalligens moast de stiennen dakruter op 'e eastlike gevel yn 'e jierren 1980 ôfbrutsen wurde. Yn 'e maitiid waard in houten replika wer op 'e gevel set en de klok dy't sûnt 1984 yn 'e tsjerke bewarre waard, hinget hjoed-de dei wer yn 'e dakruter.  

## Parochy
Troch de ferdriuwing fan Dútsers út de eastgebieten groeide it tal katoliken nei de Twadde Wrâldkriich, sadat de Matildetsjerke fan Quedlinburg te lyts waard. De parochy naam dêrom sûnt 1954 de Sint-Wigberttsjerke yn gebrûk as filiaaltsjerke. Om 't dy tsjerke gjin ferwaarming hat wurdt dy tsjerke allinne simmerdeis brûkt. 

## Ynterieur
It retabel fan 'e tsjerke datearret út de jierren 1950 en waard makke troch Meinolf Splett út Halle. It middelste diel stelt Kristus mei ingelen en hilligen foar, wylst op 'e syddoarren foarstellingen fan Matilde ôfbylde wurde.  

De piëta út likernôch 1400 is ôfkomstich út de Sint-Wigberttsjerke. 

Yn it koer binne trije brânskildere ramen. Sintraal wurdt de hillige Matilde en de hillige Liboarius, de patroanhillige fan it aartsbisdom Paderborn, ôfbylde. Op it lofter raamt steane Sint-Dionysius en Sint-Servatius, patroanhilligen fan 'e stiftstsjerke fan Quedlinburg en op it rjochter raam Matilde's soan Bruno en har oerbeppesizzer Hindrik de Hillige.   

De krúswei is fan sânstien makke.
Wapen fan Winsum (Fryslân)

It **wapen fan Winsum** is it wapen fan it doarp Winsum, yn de Fryske gemeente De Waadhoeke. It wapen waard yn 1990 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Puntig trochsneid fan azuer en goud, mei twa punten wizende nei de skyldfoet, yn de linkerboppehoeke trije pinningen fan sulver, pleatse 2 en 1, yn de rjochterûnderhoeke in fjouwerspêkich wettermûnerêd fan kiel; oer alles hinne in skeanrjochts pleatse pôlsstok fan it ien yn it oare.*

De heraldyske kleuren binne: azuer (blau), goud, sulver en kiel (read).

## Symbolyk

* Trochsneiding: stiet foar de letter W fan Winsum.
* Polsstôk: ferwiist nei it fierljeppen.
* Trije bollen: ferwize nei it keatsen.
* Wettermûnerêd: stiet foar de yndustry yn it doarp.
* Kleurstelling: oernommen út it wapen fan Baarderadiel en Littenseradiel.

Ofbyld:Baarderadeel wapen.svg|link=Bestand:Baarderadeel_wapen.svg|alt=Het wapen van Baarderadeel.|Wapen fan Baarderadiel
Ofbyld:Coat of arms of Littenseradiel.svg|link=Bestand:Coat_of_arms_of_Littenseradiel.svg|alt=Het wapen van Littenseradeel.|Wapen fan Littenseradiel


## Sjoch ek

Ofbyld:Flagge fan Winsum.png|alt=Vlag van Winsum|Flagge fan Winsum
Ofbyld:Waadhoeke wapen.svg|Wapen fan De Waadhoeke
Flagge fan Nes (It Hearrenfean)

De **flagge fan Nes** is de flagge fan it doarp Nes, yn de Fryske gemeente It Hearrenfean. Yn 1986 waard it wapen registrearre.

By it gemeenteriedsbeslút fan 8 desimber 1985 binne in wapen en flagge fêststeld foar de 18 doarpen fan de eardere gemeente Boarnsterhim.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

Twa lingtebanen fan wyt en read, ferhâlding fan de lingten 2;1; yn de wite baan in swart krús mei in breed fuotstik, fan 3/4 flaggehichte.

De kleuren komme út it wapen fan Nes.

## Symbolyk

* Swart krús: oernommen ú it wapen fan de Dútske Oarder dy yn Nes in kommanderij hie.

Ofbyld:Duitse Orde wapen.svg|It waapen fan de Dútske Oarder.


## Sjoch ek

Ofbyld:Nes (Heerenveen) wapen.svg|link=Bestand:Nes_(Heerenveen)_wapen.svg|alt=Wapen van Nes|Wapen fan Nes
Ofbyld:Utingeradiel vlag.svg|Flagge fan Utingeradiel
Ofbyld:Flag of Boarnsterhim.svg|Flagge fan Boarnsterhim
Ofbyld:Heerenveen vlag.svg|Flagg fan It Hearrenfean
Wapen fan Kollumersweach

It **wapen fan Kollumersweach** is it wapen fan it doarp Kollumersweach, yn de Fryske gemeente Noardeast-Fryslân. It wapen waard yn 1976 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn goud in stinstoer, trjie kear kantield, mei in oan de boppeside healrûne doar en fjouwer finsters en twa wynwizers, alles fan read, mei twa brede griene peallen, útgeand fan de linker en rjochter skyldrâne, elk belein mei in ôfkearde gouden nôtier.*

De heraldyske kleuren binne: goud, kiel (read), sinopel (grien).

## Symbolisme

* Stinstoer: ferwiist nei de trije stinsen dy yn it doarp stien ha.
* Nôtieren: ferwiist nei de lânbou yn it doarp as wichtichste boarne fan ynkommen.
* Griene peallen: stie foar de feehâlderij dy't promininter waarden is.

## Sjoch ek

Ofbyld:VlagKollumerzwaag.svg|link=Bestand:VlagKollumerzwaag.svg|alt=Vlag van Kollumerzwaag|Flagge fan Kollumersweach
Ofbyld:Kollumerland wapen.svg|Wapen fan Kollumerlân en Nijkrúslân
Ofbyld:Noardeast-Fryslan wapen.svg|Wapen fan Noardeast-Fryslân
Ofbyld:Zandbulten wapen.svg|Wapen fan Sânbulten
Ofbyld:Sweagerfean wapen.svg|Wapen fan Sweagerfean
Wapen fan Mildaam

It **wapen fan Mildaam** is it wapen fan it doarp Mildaam, yn de Fryske gemeente It Hearrenfean. It wapen waard yn 2004 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn blau twa ikeblêden en in leelje, pleatst 2 en 1, alles fan goud; yn it skyldhaad beselskippe fan in sulveren, yn de midden ûnderbrutsen, weagjende dwersbalke.*

De heraldyske kleuren binne: azuer (blau), goud en sulver.

## Symbolyk

* Wearjende swersbalke: symboal foar de Tsjonger dy tichtby it doarp streamt. De ûnderbrekking fan de dwersbalke stiet foar it diel "daam" yn de plaknamme dy mooglik yn de Tsjonger lein hat.
* Ikeblêden: stie foar de ikebeammen yn it omkriten fan it doarp. It goud stiet foar de sângrûn wêr't it doarp op leit.
* Leelje: oernommen út it wapen fan Skoatterlân, de gritenij en gemeente dêr't it doarp eartiidsk part fan wie. It goud stiet ek wer foar de sângrûn.

Ofbyld:Schoterland wapen.svg|link=Bestand:Schoterland_wapen.svg|alt=Het wapen van Schoterland.|Wapen fan Skoatterlân


## Sjoch ek

Ofbyld:Mildam vlag.svg|link=Bestand:Mildam_vlag.svg|alt=Vlag van Mildam|Flagge fan Mildaam
Ofbyld:Heerenveen wapen.svg|Wapen fan It Hearrenfean
Nutekreaker

* Nutekreaker (ark), ark foar it kreakjen fan nuten
* Nutekreaker (fûgel), namme fan in Europeeske fûgelsoarte
** Griene nutekreaker, namme fan in Amerikaanske fûgelsoarte út itselde skaai
** Himalayanutekreaker, de tredde en lêste soarte fan it skaai
* Nutekreaker (Aventoerepark Hellendoorn), in attraksje yn Aventoerepark Hellendoorn
* Aksje Nutekreaker, aksje fan in groep komponisten dy't in fernijing easke yn it lânskip fan klassike muzyk út 'e ein fan 'e jierren sechstich
* De Nutekreaker (ballet), titel fan in ballet
* De Notenkraker (tydskrift), in earder Nederlânsk tydskrift
* De Nutekreaker (Jommeke), in album fan Jommeke
* De Nutekreaker Prins, Kanadeeske animaasjefilm út 1990
* De Nutekreaker en de Fjouwer keninkriken, Amerikaanske fantasyfilm
* Barbie yn De Nutekreaker, Amerikaanske animaasjefilm
Tineke Schokker

**C. (Tineke) Schokker-Strampel** (Eastermar, 27 july 1952) is in Frysk CDA-politikus en bestjoerster. Sûnt 4 april 2025 ferfangt hja Jeroen Gebben as waarnimmend boargemaster fan Tytsjerksteradiel.

## Libben en wurk
Schokker sette mei har karriêre útein as ûnderrjochtster. Letter wurke se foar it blêd *[[Frysk & Frij|Frysk en Frij]]* en wie se foaroanfrou by it Frysk Hynstesintrum yn Drachten. Hja hat ek opliedingsfoaroanfrou west by Kristlike Hegeskoalle Nederlân (CHN) in Ljouwert. Yn 1999 waard se lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân en fan 2007 oant 2015 wie se dêr deputearre.

Yn 2015 folge se Ella Schadd op as waarnimmend boargemaster fan Flylân. Yn 2017 fergeat se by de Twadde Keamerferkiezings har stimmachtiging en helle dêrtroch *De Telegraaf*. Datselde jier waard se foardroegen foar in fêste beneaming foar in tiidrek fan seis jier as boargemaster fan it Waadeilân. Op 12 oktober dat jiers waard se beëdige. Op 7 septimber 2020 makke Schokker bekend oan de gemeenteried fan Flylân dat se frege hie har út har amt te ûntheffen, omreden oanwennigens fan it fêste lân. Op 10 maaie 2021 waard Michiel Schrier boargemaster fan Flylân. Foar de Earste Keamerferkiezings fan maaie 2023 stie Schokker op 'e sande plak op 'e gadingmakkerslist fan it CDA, itjinge net genôch wie om keazen te wurden.

## Sjoch ek
* List fan boargemasters fan Flylân
Flagge fan Heech

De **flagge fan Heech** is de flagge fan it doarp Heech, yn de Fryske gemeente Súdwest-Fryslân. De flagge waard yn 1990 registrearre.

## Skiednis
De opmerklike flagge is dokumintearre yn Steenbergen syn flaggeboek út 1870 en waard sels brûkt om op de Noardsee te farren. Yn 1914 hiene ielskippers in befoarrjochte oanlisplak yn Londen oan 'e rivier de Teems, mei dizze flagge boppe. Op âldere skilderijen, lykas yn it Frysk Skipfeart Museum, binne ek skippen foar de Ingelske kust te sjen mei de flagge fan Heech. Op in flaggekaart fan 1766, tekene troch Joseph Roux en bewarre yn it Marinemuseum (Frânsk: *Musée national de la Marine*) yn Parys, fynt men de flagge ek.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Fan blau mei yn de boppekant fan de broek oan de kanton mei de sydkanten lyk oan 5/7 flaggehichte mei twa de selde lengtes read en wyt.*

De kleuren komme út it wapen fan Heech.

## Sjoch ek

Ofbyld:Heech wapen.svg|link=Bestand:Heech_wapen.svg|alt=Wapen van Heeg|Wapen fan Heech
Ofbyld:Wymbritseradeel wapen.svg|Wapen fan Wymbritseradiel
Ofbyld:Sûdwest-Fryslân wapen nieuw.svg|Wapen fan Súdwest-Fryslân
Wapen fan Jorwert

It **wapen fan Jorwert** is it wapen fan it doarp Jorwert, yn de Fryske gemeente Ljouwert. It wapen waard yn 2001 registrearre.

De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn goud in blauwe fersmelle peal, gelykfallend mei de middelste kantiel fan it skyldhaad, rjochts beselskippe fan in reade ikel en lofts fan in ôfskuorde swarte earnskop; in fan ûnderen kantiele read skyldhaad mei trije kantielen, it skyldhaad belein mei trije kantielen, it skyldhaad belein mei trije sulveren ruten.*

De heraldyske kleuren binne: goud, azuer (blau), kiel (read), sabel (swart) en sulver.

## Symbolyk

* Skyldhaad, de reade kleur stiet foar it riedhûs fan Baarderadiel dat oant de 17e iuw yn Jorwert stie. De Kantielen fan de it skyldhaad ferwize nei de twa stinsen dy by it doarp stien ha: Fûns yn de buorskip Fûns en Grut Hesens yn de buorskip Hesens.
* Ruten: symboalen foar de rjochtspraak. It oantal trije ferwiist nei de rjochter en twa assistinten. De kleur sulver ferwiist nei de suverens fan de rjochtspraak.
* Ikel: oernommen út it wapen fan de famylje Hettinga. dy't de Hesensstate bewenne ha.
* Earnskop: oernommen út it wapen fan de famylje Fûns, dy't de Fûnsstins bewenne ha.
* Blauwe peal: stiet foar de Jorwerter Feart.

Ofbyld:Easterlittens, herfoarme tsjerke, rouboerd Nicolaas Hettinga.jpg|It wapen fan de famylje Hettinga op in roubuord fan Nicolaas Hettinga yn de Sint-Margryttsjerke fan Easterlittens.


## Sjoch ek

Ofbyld:Jorwert vlag.svg|link=Bestand:Jorwert_vlag.svg|alt=Vlag van Jorwerd|Flagge fan Jorwert
Ofbyld:Baarderadeel wapen.svg|Wapen fan Baarderadiel
Ofbyld:Coat of arms of Littenseradiel.svg|Wapen fan Littenseradiel
Ofbyld:Leeuwarden wapen 2014.svg|Wapen fan Ljouwert
Wapen fan Easterlittens

It **wapen fan Easterlittens** is it wapen fan it doarp Easterlittens, yn de Fryske gemeente Ljouwert. It wapen waard yn 2001 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Trochsneid: I. yn sulver in blau Andreaskrús; II. yn read yn gouden peal, yn de skyldfoet belein mei in swarte pot en yn it read oan wjerskanten ferhege beselskippe fan in gouden peinje.*

De heraldyske kleuren binne: sulver, azuer (blau), kiel (read), goud en sabel (swart).

## Symbolyk

* Gouden peal: ferwizing nei it "Pealtsje fan Easterlittens" dat in rol spilet yn in sêge.
* Swarte pot: makket ek diel út fan de sêge. De muntenskat waard oantroffen yn in pot.
* Gouden pinningen: ek in ferwizing nei de muntenskat út de sêge. Dêrneist ferwize se nei de feemerk fan it doarp en it tolhûs dat by de krúsing stie fan de Frjentsjerter Feart en Boalserter Feart.
* Andreaskrús: stiet ek symboal foar de krúsing fan de Frjentsjerter Feart en Boalserter Feart.
* Kleurstelling: oernommen út it wapen fan Littenseradiel.


Ofbyld:Coat of arms of Littenseradiel.svg|link=Bestand:Coat_of_arms_of_Littenseradiel.svg|alt=Het wapen van Littenseradeel.|Wapen fan Littenseradiel


## Sjoch ek

Ofbyld:Easterlittens vlag.svg|link=Bestand:Easterlittens_vlag.svg|alt=Vlag van Oosterlittens|Flagge fan Easterlittens
Ofbyld:Baarderadeel wapen.svg|Wapen fan Baarderadiel
Ofbyld:Leeuwarden wapen 2014.svg|Wapen fan Ljouwert
Flagge fan Ysbrechtum

De **flagge fan Ysbrechtum** is de flagge fan it doarp Ysbrechtum, yn de Fryske gemeente Súdwest-Fryslân. De flagge waard yn 1977 registrearre.

It ûntwerp is fan J.C. Terluin.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Read mei in blauwe broektrijehoeke en in giele foark der neist, de boppekant nei de broekside ta, de earmen 1/4 fan de flaggehichte en op de blauwe in giele leelje.*

De kleuren komme út it wapen fan Ysbrechtum.

## Sjoch ek

Ofbyld:Ysbrechtum wapen.svg|link=Bestand:Ysbrechtum_wapen.svg|alt=Wapen van IJsbrechtum|Wapen fan Ysbrechtum
Ofbyld:Wymbritseradeel wapen.svg|Wapen fan Wymbritseradiel
Ofbyld:Sneek wapen.svg|Wapen fan Snits
Ofbyld:Sûdwest-Fryslân wapen nieuw.svg|Wapen fan Súdwest-Fryslân
Wapen fan Easthim

It **wapen fan Easthim** is it wapen fan it doarp Easthim, yn de Fryske gemeente Súdwest-Fryslân. It wapen waard yn 2011 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn grien in blauwe peal, seame fan goud, yn de skyldfoet belein mei in gouden keper, oerlein mei in swarte keper; lofts mei in yn it grien in sulveren swurd mei gouden hânfet en rjochts yn it skyldhaad fan in sulveren klaver; in gouden skyldrâne.*

De heraldyske kleuren binne: sinopel (grien), azuer (blau), goud, sabel (swart) en sulver.

## Symbolyk

* Grien fjild: stiet foar it gerslân om it doarp hinne.
* Klaver: ferwiist nei de feehâlderij.
* Blauwe peal: ferwiist nei De Wimerts, in kanaal dat Nijesyl ferbynt mei Boalsert.
* Swarte keper: symboal foar de eardere slûs yn De Wimerts súdlik fan it doarp. It kanaal wie wichtich foar Boalsert, dêrom is de keper goud en swart kleure nei it wapen fan Boalsert. De gouden rânen fan de peal foarmje in ferwizing nei it reid oan de kanten fan it kanaal.
* Gouden skyldseame: ferbyldet de Hemdyk dy it doarp beskerme fan it wetter.
* Swurd: attribút fan Jehannes de Doper, de patroanhillige fan de Jehannestsjerke fan Easthim.

Ofbyld:Bolsward wapen.svg|Wapen fan Boalsert


## Sjoch ek

Ofbyld:Easthim vlag.svg|link=Bestand:Easthim_vlag.svg|alt=Vlag van Oosthem|Flagge fan Easthim
Ofbyld:Wymbritseradeel wapen.svg|Wapen fan Wymbritseradiel
Ofbyld:Sûdwest-Fryslân wapen nieuw.svg|Wapen fan Súdwest-Fryslân
Teylingen

**Teylingen** is in gemeente yn 'e Nederlânske provinsje Súd-Hollân. De gemeente leit yn 'e súdlike Bollekrite, noardlik fan 'e stêd Leien. De gemeente ûntstie yn 2006 nei in fúzje fan de gemeenten Sassenheim, Voorhout en Warmond. De gemeente Teylingen hat  ynwenners (, boarne: CBS) op in oerflak fan 33,49 km² wêrfan 5,11 km² wetter.

## Namme
De namme fan 'e gemeente is ôflaat fan Slot Teylingen, in ruïne yn 'e buorskip Teijlingen yn Voorhout, tichteby de kearn Sassenheim. Dêrnjonken komt de namme ek foar yn de eardere gemeenten Sassenheim, Voorhout en Warmond. Eastlik fan Sassenheim en Lisse leit in dúnrêch mei de namme Teijlingen, dy't weromgiet op in rekonstruearre Germaansk wurd **taglingja* ‘sturt’ of ‘smelle, hege dúnrêch’; dat Germaanske wurd is ek werom te finen yn it Ingelske wurd *tail*.

## Geografy
De gemeente grinzget oan de gemeenten Noardwyk, Lisse, Haarlimmermar, Kaag en Braassem, Leiderdorp, Leien, Oegstgeest en Katwyk. It grutste part fan de Kagerplassen leit op it grûngebiet fan Teylingen. It polderlân oan 'e eastkant fan de kagerplassen is sûnder boat allinnich troch de buorgemeenten te berikken.

### Kearnen
De gemeente Teylingen bestiet út de trije folgjende offisjele kearnen:

Fierders hat de gemeente de buorskippen Klinkenberg, Oosteinde en Teijlingen

### Stasjons
Yn de gemeente Teylingen lizze twa spoarstasjons:
* Stasjon Sassenheim, sûnt 2011 yn gebrûk
* Stasjon Voorhout, sûnt 1997 fannijs iepene

## Stêdebannen
Yn 'e gemeente Teylingen hawwe Sassenheim en Warmond in stêdebân.

**Sassenheim**
*  Tileagd (Roemeenje), sûnt 2001
*  Lagos (Portugal), sûnt 2013

**Warmond**
*  Champigné (Frankryk), Jumelage JWC

## Galery

File:Teylingen.jpg|De ruïnen fan Teylingen
File:Beeld Lucas de Wit2 1994 Raadhuisplein Voorhout.jpg|Byld Lucas de Wit2 1994 Raadhuisplein Voorhout
File:Kaag Sociëteit (Kager plassen, Netherlands 2016) (27463681323).jpg|Kagerplassen
File:Sassenheim, Netherlands - panoramio.jpg|Sassenheim, - panoramio
File:Sailing on the Kaag (Warmond, The Netherlands 2019) (48731620981).jpg|Silen op 'e Kaag,   Warmond


## Keppeling om utens
* Offisjele hiemside fan de gemeente
Liboarius fan Le Mans

**Liboarius fan Le Mans** (berne ûnbekend - ferstoarn yn it jier 397) is in roomsk hillige.

## Libben
Oer de histoaryske figuer fan Liboarius is net in soad bekend. Oer syn bertedatum bestiet net in soad dúdlikens. Neffens midsiuwske beskriuwings soe er 47 jier biskop yn 'e Gallo-Romeinske civitas Le Mans west ha. It gebiet dêr't biskop Liboarius wurke wie al in skoft kristlik, mar heidenske druïden wiene noch aktyf yn 'e krite en koene mei harren riten de minsken beynfloedzje. Under biskop Liboarius waarden in soad tsjerken boud en mei troch in goede opliediing koene preesters yn syn gebiet de druïden oerwinne.   

Ek soe Liboarius in maat west ha fan Martinus fan Tours, syn buorman yn funksje. Neffens in leginde soe Liboarius yn 397 yn 'e earmen fan Sinte-Marten stoarn wêze.   

## Reliken
Yn 'e tiid fan keizer Loadewyk de Fromme ferhûzen de bonken fan ferskillende hilligen fan it westlike nei it eastlike diel fan Loadewyk's ryk en dêrûnder wiene ek de bonken fan Liboarius, dy't yn Le Mans al ier as hillige fereare waard. In ûnbekende Paderborner, nei alle gedachten in geastlike fan it domkapittel, skreau oan 'e ein fan 'e 9e iuw oer de translaasje fan 'e "Europeeske brêgebouwer" Liboarius yn Paderborn. It translaasjeberocht fan 'e Paderborner biskop Biso (887-909) ferhellet hoe't in groep Paderborner geastliken nei Le Mans reizgen en fan 'e biskop dêre reliken krige (de lofter earm fan Liboarius bleau yn Le Mans en is yn 'e rin fan 'e tiid ferlern gien). De reliken waarden oer Chartres en Parys oer de Ryn nei Saksen brocht en kamen op 28 maaie 836 ûnder grutte belangstelling fan 'e befolking op pinkstersnein yn Paderborn oan. De biskop dêre, Badurad (815-862) liet se yn 'e domtsjerke fan 'e stêd bewarje.

 
Yn 'e iuwen dêrnei ûnstie in grutte ferearing fan Liboarius yn Westfalen, wêrfan't Paderborn it sintrum wie. Sûnt de 11e iuw wiene it Beierske kleaster Tegernsee en Quedlinburg ek sintra fan ferearing. De Nederlannen, Nedersaksen, Tueringen en de Nederryn folgen sûnt de 12e iuw.  

Liboarius waard yn 'e lette midsiuwen oanroppen by krupsjes oan 'e yngewanten, û.o. by nierstiennen. De aartsbiskop Werner von Eppstein († 1284) fan Mainz soe nei it bidden by syn grêf fan syn nierstiennen ôfholpen wêze. 

De reformaasje en kontrareformaasje brochten ek yn 'e Roomsk-Katolike Tsjerke en it katolike Paderborn feroaringen yn 'e rjochting fan in wat dimmener hilligenferearing, fral wat de Liboariusferearing oanbelanget. 

Mei de relikentranslaasje fan Le Mans nei Paderborn ûntstie de âldste freonskiplike stêdebân fan 'e wrâld. Hjoed-de-dei wurdt ta neitins fan 'e translaasje yn Paderborn it *Fest Libori* organisearre. De skryn mei de reliken fan Liboarius wurdt dan oer it domplein troch de binnenstêd droegen. 

## Attributen
Liboarius wurdt as biskop útbylde mei in iepen boek en in pau. Faak lizze op 'e iepen boek stientsjes.  

## Feestdei
De dei dat Liboarius betocht wurdt is 23 july. 

## Nederlân
Yn Nederlân stiet mar ien oan Sint-Liboarius wijde tsjerke en dat is de sûnt de reformaasje protestantske tsjerke fan Dinxperlo.
Wapen fan Baaium

It **wapen fan Baaium** is it wapen fan it doarp Baaium, yn de Fryske gemeente De Waadhoeke. It wapen waard yn 2001 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Trochsnien: I yn sulver trije goatyske nissen fan kiel; mei yn elke nis in bakstien fan itselde; II yn azuer twa skieppekoppen fan sulver en in nôtskeaf fan goud; pleatst 2 en 1.*

De heraldyske kleuren binne: sulver, kiel (read), azuer (blau) en goud.

## Symbolyk

* Goatyske nissen: oernommen út it doopfont yn de tsjerke fan Baaium.
* Stiennen: ferwize nei de stienbakkerij dy't by it doarp stien hat.
* Nôtskeaf: ferwiist nei de lânbou yn it doarp.
* Skjippekoppen: ferwize nei de feehâlderij yn it doarp.
* Blauwe fjild: oernommen út it wapen fan Littenseradiel, de gemeente dêr't Baaium eartiids part fan wie.

Ofbyld:Doopvont - Bajum - 20027521 - RCE.jpg|link=Bestand:Doopvont_-_Bajum_-_20027521_-_RCE.jpg|alt=Het doopvont van Baijum.|De doopfont yn de tsjerke fan Baaium.
Ofbyld:Coat of arms of Littenseradiel.svg|link=Bestand:Coat_of_arms_of_Littenseradiel.svg|alt=Het wapen van Littenseradeel.|Wapen fan Littenseradiel


## Sjoch ek

Ofbyld:Baijum vlag.svg|link=Bestand:Baijum_vlag.svg|alt=Vlag van Baijum|Flagge fan Baaium
Ofbyld:Hinnaarderadiel wapen.svg|Wapen fan Hinnaarderadiel
Ofbyld:Waadhoeke wapen.svg|Wapen fan De Waadhoeke
Wapen fan Peazens-Moddergat

It **wapen fan Peazens-Moddergat** is it wapen fan de doarpen Peazens en Moddergat (Peazens-Moddergat), yn de Fryske gemeente Noardeast-Fryslân. It wapen waard yn 1988 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn goud in dwersbalke fan azuer, belein mei in fisk fan sulver, de balke boppe beselskippe fan twa klaverblêden fan sinopel en ûnder fan in anker fan kiel, dêr't de kop fan einiget yn in T-krús.*

De heraldyske kleuren binne: goud, azuer (blau), sulver, sinopel (grien) en kiel (read).

## Symbolyk

* Blauwe balke: stiet foar it rivierke De Peazens, dat eartiids de grins wie tusken de gritenijen en gemeenten East- en West-Dongeradiel.
* Fisk en anker: ferwize nei de fiskerij.
* T-krús: symboal fan Antonius fan Egypte, patroanhillige fan de Sint-Antoniustsjerke fan Peazens.
* Klaverblêden: ferwize nei de lânbou yn de omkriten fan de doarpen.

## Sjoch ek

Ofbyld:Paesens and Moddergat vlag.svg|link=Bestand:Paesens_and_Moddergat_vlag.svg|alt=Vlag van Paesens-Moddergat|Flagge fan Peazens-Moddergat
Ofbyld:Oostdongeradeel wapen.svg|Wapen fan East-Dongeradiel
Ofbyld:Westdongeradeel wapen.svg|Wapen fan West-Dongeradiel
Ofbyld:Coat of arms of Dongeradeel.svg|Wapen fan Dongeradiel
Ofbyld:Noardeast-Fryslan wapen.svg|Wapen fan Noardeast-Fryslân
Flagge fan Nijlân

De **flagge fan Nijlân** is de flagge fan it doarp Nijlân, yn de Fryske gemeente Súdwest-Fryslân. De flagge waard yn 1975 registrearre.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Grien mei in wyt krús en op it krús in read útsjende bollekop en in giele leelje yn de boppehals.*

De kleuren komme út it wapen fan Nijlân.

Symbolyk

* Krús en bollekop: oernommen út it wapen fan Nijlân.
* Giele leelje: oernommen út it wapen fan Wymbritseradiel. Ferwiist nei de bân mei de eardere gritenij en gemeente Wymbritseradiel.

Ofbyld:Nijlân wapen.svg|Wapen fan Nijlân
Ofbyld:Wymbritseradeel wapen.svg|Wapen fan Wymbritseradiel


## Sjoch ek

Ofbyld:Sûdwest-Fryslân wapen nieuw.svg|Wapen fan Súdwest-Fryslân
Flagge fan Hijum

De **flagge fan Hijum** is de flagge fan it doarp Hijum, yn de Fryske gemeente Ljouwert. It wapen waard yn 1996 registrearre.

It ûntwerp is fan S. Postma.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Twa weagjende lingtebanen giel en grien, yn de ferhâlding fan 2:1; yn it giel, oan de broekside belein mei in opspringende griene kikkert mei in iepene reade bek. De kikkert mei in hichte, gelyk oan 7/12 flaggehichte.*

De kleuren komme út it wapen fan Hijum.

## Symbolyk

* Kikkert: ferwiist nei de skelnamme fan de ynwenners fan Hijum: "kikkerts".

## Sjoch ek

Ofbyld:Hyum wapen.svg|link=Bestand:Hyum_wapen.svg|alt=Wapen van Hijum|Wapen fan Hijum
Ofbyld:Flag of Leeuwarderadeel.svg|Flagge fan Ljouwerteradiel
Ofbyld:Leeuwarden vlag 2014.svg|Flagge fan Ljouwert (gemeente)
Wapen fan Makkum

It **wapen fan Makkum** is it wapen fan de flekke Makkum, yn de Fryske gemeente Súdwest-Fryslân. It wapen waard yn syn hjoeddeiske foarm yn 1968 registrearre.

## Skiednis
Makkum is ien fan de Fryske doarpen dêr't in âld doarpswapen út oerlevere is. It wapen komt yn ferskate foarmen foar. It wapen tsjinne as basis foar it embleem fan de Nederlânske minejager Zr.Ms. Makkum (1985). Dat ferbyldet de seemearmin oer alles. Hoewol't Makkum as flekke klassifisearre is, wurdt it skyld net bedutsen mei in saneamde "flekkekroan", dy't faak oan dy plakken tawiisd wurdt. Ek soe Makkum earder in wapen mei in steande ree hân hawwe. Dat wapen rekke lykwols yn ûnbrûk.
Ofbyld:Tegels Turfmarkt55 Makkum.jpg|link=Bestand:Tegels_Turfmarkt55_Makkum.jpg|alt=Wapen van Makkum (linksonder) op het Pothuis te Makkum.|Wapen fan Makkum (loftsûnder) op it Pothûs yn Makkum.
Ofbyld:KM Zr Ms Makkum (M857).svg|link=Bestand:KM_Zr_Ms_Makkum_(M857).svg|alt=Embleem van het schip Zr.Ms. Makkum (1985).|Embleem fan it skip Zr.Ms. Makkum (1985).


## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*It wapen fan Makkum toant in blau skyld, wêrop in gouden mearmin oprizend út in griene see, yn de rjochter hân in sulveren sylskip en yn de lofterhân in sulveren kalkoven.*

De heraldyske kleuren binne: azuer (blau), sinopel (grien) en sulver.

## Symbolyk

* Mearmin: symboal fan de skipfeart.
* Skip: ferwiist nei de fiskerij.
* Kalkoven: ferwize nei de kalkbrânerijen. Makkum soe yn 1622 sa'n 100 kalkovens hân hawwe.

## Sjoch ek

Ofbyld:Makkum vlag.svg|link=Bestand:Makkum_vlag.svg|alt=Vlag van Makkum|Flagge fan Makkum
Ofbyld:Wonseradeel wapen.svg|Wapen fan Wûnseradiel
Ofbyld:Sûdwest-Fryslân wapen nieuw.svg|Wapen fan Súdwest-Fryslân
Grifformearde tsjerke (Ternaard)

De **grifformearde tsjerke fan Ternaard** is in tsjerke yn Ternaard, yn de Fryske gemeente Noardeast-Fryslân.

De tsjerke is in ûntwerp fan Ane Nauta en waard yn 1921 boud. De tsjerke stiet oan de Nesserwei yn it easten fan it doarp. De tsjerke wurdt net langer mear brûkt foar tsjinsten en is yn 2024 partikulier ferkocht, dêrfoar wie it eigendom fan de PKN Ternaard.
Wapen fan Swichum

It **wapen fan Swichum** is it wapen fan it doarp Swichum, yn de Fryske gemeente Ljouwert. It wapen waard yn 1994 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

Yn azuer in nôtskeaf beselskippe fan twa klaverblêden, alles fan goud; en in frijkertier fan kiel, belein mei in fjoerslach fan goud.

De heraldyske kleuren binne: azuer (blau), goud en kiel (read).

## Symbolyk

* Nôtskeaf: oernommen út it wapen fan de famylje Fan Aytta.
* Klaverblêden: ferwize nei it agraryske karakter fan it doarp.
* Fjoerslach: symboal faor de Oarder fan it Gouden Flues, dêr't Wigle fan Aytta ek kânselier fan wie.


Ofbyld:Jacob de Punder - Portrait of Viglius of Aytta.jpg|link=Bestand:Jacob_de_Punder_-_Portrait_of_Viglius_of_Aytta.jpg|alt=Portret van Viglius van Aytta met linksboven de versierselen van de Orde van het Gulden Vlies en linksonder het wapen met de korenschoof.|Portret fan Wigle fan Aytta mei linksboppe de dekoraasjes fan de Oarder fan it Gouden Flues en links ûnder it wapen mei de nôtskeaf.


## Sjoch ek

Ofbyld:Swichum vlag.svg|link=Bestand:Swichum_vlag.svg|alt=Vlag van Swichum|Flagge fan Swichum
Ofbyld:Leeuwarderadeel 1938 flag.svg|Flagge fan Ljouwerteradiel
Ofbyld:Leeuwarden vlag 2014.svg|Flagge fan Ljouwert (gemeente)
Bisdom Sées

It **bisdom Sées** (ek Séez, Latyn: *Dioecesis Sagiensis*; Frânsk: *Diocèse de Sées*) is in roomsk-katolyk bisdom yn Frankryk. De biskopssit is de stêd Sées. It bisdom is 6.103 km² grut en hâld de grinzen fan it departemint Orne oan. Sées is in suffragaan bisdom fan it aartsbisdom Rouen.

Yn 2022 telde it bisdom likernôch 261.000 katoliken op in ynwennertal fan 279.942. Dêrmei is 93,2% fan 'e befolking katolyk. It bisdom is sûnt 2024 ferdield yn 10 parochy's.  

## Skiednis
De earste biskop fan Sées soe Latuinus west ha, in Britske misjonaris dy't yn 'e fyfte iuw yn 'e krite evangelisearre. Hy boude de earste tsjerke yn Sées op it plak fan in eardere Romeinske timpel. Sûnt de 9e iuw wurdt Latuinus as hillige fereare. 

De tsjerklike organisaasjestruktuer waard mei de ynfallen fan 'e Wytsings tusken de 9e en 10e iuw fersteurd. 

Nei it Konkordaat fan 1801 waarden de grinzen fan it bisdom op 'e nij tekene om se tegearre mei de grinzen fan it departemint Orne gearfalle te litten. Dielen fan it âlde bisdom Lisieux waarden doe by Sées foege. 

In reorganisaasje yn 'e jierren 1990 brocht it tal parochy's mei it each op de fierdergeande sekularisaasje en it preestertekoart werom fan 509 nei 33. By de lêste reorganisaasje fan 2024 waard it oantal parochy's noch fierder werom brocht nei 10.  

Bekende hilligen út it bisdom binne Jean Eudes en Theresia fan Lisieux.

## List fan biskoppen sûnt 1802
* Hilarion-François de Chevigné de Boischollet (1802-1812)
* Alexis Saussol (1817-1836)
* Mellon Jolly (1836-1844)
* Charles-Frédéric Rousselet (1844-1881)
* François-Marie Trégaro (1881-1897)
* Claude Bardel (1897-1926)
* Octave-Louis Pasquet (1926-1961)
* André-Jean-Baptiste Pioger (1961-1971)
* Henri-François-Marie-Pierre Derouet (1971-1985)
* Yves-Maria Dubigeon (1986-2002)
* Jean-Claude Boulanger (2002-2010)
* Jacques Habert (2010-2020)
* Bruno Feillet (2021- )
Flagge fan Beetstersweach

De **flagge fan Beetstersweach** is de flagge fan it doarp Beetstersweach, yn de Fryske gemeente Opsterlân. De flagge waard yn 1976 registrearre.

It ûntwerp is fan Jelle Terluin.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*In broekside fan blau en giel; op it blau in giele, reade fierde antike kroan fan 7 punten en dêr ûnder in giele klaver, en in flechtside fan giel en read.*

De kleuren komme út it wapen fan Beetstersweach.

## Symbolyk

* Yndieling yn fouwer rjochthoeken: oernommen út de flagge fan Opsterlân.
* Klaver: symboal foar de lânbou yn de omkriten fan it doarp.
* Kroan: ferwizing nei it Keningsdjip súdlik fan it doarp. Ek ferwiist de kroan nei de aadlike famyljes dy yn it doarp wenne ha.

Ofbyld:Flag of Opsterland.svg|Flagge fan Opsterlân


## Sjoch ek

Ofbyld:Beetstersweach_wapen.svg|link=Bestand:Beetstersweach_wapen.svg|alt=Wapen van Beetsterzwaag| Wapen fan Beetstersweach