open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Simonopetra-kleaster

It **Simonopetra-kleaster** (Gryksk: Σιμωνόπετρα, letterlik de "Rots fan Simon"), ek bekend ûnder de namme **Simonos Petra** (Μονή Σίμωνος Πέτρας), is in eastersk-otterdoks kleaster oan 'e súdkant fan 'e hillige berch Atos yn Grikelân. It kleaster is it trettjinde kleaster yn 'e hiërargy fan 'e kleasters op it skiereilân en telt likernôch 50 muontsen.

De súdlike kust fan Atos is oer it algemien rotsich, mar dit diel is útsûnderlik rûch. It Simonopetra-kleaster leit tusken de haven Dafni en it Grigoriou-kleaster heech op in rots, dy't 330 meter boppe seenivo útstekt.

## Skiednis
It kleaster waard yn de 13e iuw stifte troch Simon de Antonyt († 1287), in hearremyt dy't yn in hoale by de rots libbe. De muonts soe yn in dream de opdracht fan 'e Mem fan God krige ha om op it plak in kleaster te bouwen. Neffens in oare ferzje soe Simon in stjer sjoen ha, dy't like fûl skynde as de Stjer fan Betlehim. Nei't dy stjer dêr al in tal nachten skynd hie, hearde de muonst op krystjûn in stim dy't sei: "Harkje, do moast hjir de fûneminten fan dyn kleaster lizze foar de rêding fan 'e minskesielen". Simon sette dêrnei útein mei de bou fan it kleaster en joech it de namme Nij Betlehim (Νέα Βηθλεέμ). Yn 1364 betelle de Servyske despoat Jovan Uglješa in renovaasje en útwreiding fan it kleaster. 

By in slimme brân yn 1581 ferlear in grut part fan 'e muontsen harren libben. Evgenios, de abt fan it kleaster, reizge dêrnei troch de Donau-foarstedommen om jild yn te sammeljen foar de weropbou. Benammen Michael de Dappere, prins fan Walachije, droech yn 'e foarm fan jild èn grutte lapen lân rynsk by oan 'e renovaasje. Yn 1626 fûn der noch in grutte brân plak en it kleaster krige it tsjintwurdige oansjen nei de brân fan 1891.  

De muontsen fan it kleaster wiene de lêste iuwen tradisjoneel ôfkomstich út Ioanje, Lyts-Aazje, dêr't oant de etnyske suvering yn 'e 20e iuw noch in soad Griken wennen. Healwei de 20e iuw fergrize de kleasterbefolking troch it útbliuwen fan in nije ynstream fan jonge muontsen. It hast ferlitten kleaster waard yn 1973 op 'e nij befolke mei muontsen út it kleaster fan Grut Meteoron yn Meteora.

## Arsjitektuer
It kleaster bestiet út gebouwen mei meardere ferdjippings. It haadgebou is ûntstien op it plak fan Simon's oarspronklike gebou. De muontsen telle de ferdjippings tradisjoneel fan boppe nei ûnder, dus de heechste ferdjipping is foar de muontsen de earste ferdjipping. De rots dêr't it kleaster op boud is rint dwers troch de leechste ferdjippings hinne.    

Utwreiding fan Simon's oarspronklike kleaster fûn jimmeroan plak nei de grutte brannen. It westlike diel waard nei de brân fan 1580 mei help fan it ynsammele jild troch de abt Evgenios boud. De bou fan it eastlike diel folge yn 1891, dat foar de haadsaak betelle waard mei yn Ruslân ynsammele jild.

## Koar
It koar fan it kleaster hat in reputaasje opboud foar minsken dy't fan Byzantynske muzyk hâlde. It kleaster hat in kolleksje fan tsjerklike Byzantynske lieten op CD útjûn, dêrfan is *Agni Parthene* ien fan 'e measte populêre, dy't it koar rûnom wurdearring oplevere hat.
Småland

**Småland** is in lânskip yn Götaland yn it suden fan Sweden en grinzget oan de lânskippen Blekinge, Halland, Skåne, Västergötland en Östergötland. It beslacht 29.330 kante kilometer en hat 754.535 ynwenners (2016). De Ölandbrêge ferbynt Småland sûnt 1972 mei de stêd Färjestaden op it eilân Öland. It heechste punt fan it lânskip, mei 377 meter boppe seenivo, is Tomtabacken.

## Berne yn Småland
* Carl Linnaeus (1707-1778), dokter, plantkundige, soölooch en geolooch
* Astrid Lindgren (Vimmerby, 1907 - Stokholm, 2002) skriuwster

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Bohuslän

**Bohuslän** is in lânskip oan de westkust fan Sweden en makket diel út fan it lânsdiel Götaland. It grinzget yn it noarden oan Noarwegen en yn it easten oan de lânskippen Dalsland en Västergötland. Bohuslän hat gjin bestjoerlike funksje, mar is op it mêd fan kultuer wol fan betsjutting.

It lânskip beslacht 4.473 kante kilometer en hat krapoan 300.000 ynwenners (2016).

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Dalsland

**Dalsland** is in lânskip yn Götaland yn it westen fan Sweden. It leit bewesten de Vänermar en grinzget oan Noarwegen en de lânskippen Bohuslän, Värmland en Västergötland. It grutste plak en iennichste stêd fan Dalsland is Åmål mei in ynwennertal fan 9.373 yn 2015.

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Falkenberg (gemeente)

**Gemeente Falkenberg** (Sweedsk: *Falkenbergs kommun*) is in gemeente yn de Sweedske provinsje Hallands län yn Götaland. De gemeente leit foar it grutste part yn it lânskip Halland, mar in lyts part yn it noardeasten leit yn Västergötland. It haadplak fan de gemeente is Falkenberg.

Gemeente Falkenberg leit oan it Kattegat en fan it noardeasten nei it súdwesten rint de rivier de Ätran.
Distrikten fan Sweden

In **distrikt** is sûnt 1 jannewaris 2016 de lytste geografyske yndieling yn it befolkingsregister (*folkbokföring*) fan Sweden. De distrikten komme geografysk oerien mei de 2.523 parochys fan de Sweedske Tsjerke sa't dy op 31 desimber 1999 wienen.

## Eftergrûn
Op 1 july 1991 naam de Sweedske Belestingtsjinst (*Skatteverket*) de foegen oangeande it befolkingsregister oer fan de parochys. Foar de administraasje waarden de parochys oanholden, mar nei de skieding fan tsjerke mei steat op 1 jannewaris 2000 feroaren in protte parochys yn omfang. It beslút waard nommen om de gegevens fan sawol de parochys fan foar 2000 as dy fan dêrnei by te hâlden. Mei de yntroduksje fan distrikten op 1 jannewaris 2016 wie dit net mear nedich en hie de oerheid de administrative yndieling fan Sweden wer yn eigen hân.
Akershus

**Akershus** is in provinsje, tradisjonele regio en kiesdistrikt fan Noarwegen. Yn 2020 gie it yn 'e mande mei de buorprovinsjes Buskerud en Østfold op yn 'e nije fúzjeprovinsje Viken, dy't lykwols op 1&nbsp;jannewaris 2024 wer opheft waard.

Mei 610.139 ynwenners wie Akershus foarhinne nei Oslo de provinsje (''fylke'') fan Noarwegen mei de measte ynwenners. Akershus leit om de stêd Oslo hinne en wie de iennichste provinsje wêrfan't de haadstêd yn in oare provinsje (Oslo) lei.

Ien fan de 22 gemeenten binnen de provinsje is Eidsvoll, dêr't op 17 maaie 1814 de Noarske grûnwet ûndertekene waard.

Akershus bestiet út sawol de lânskippen Follo en Romerike as de lytse eksklave bewesten Oslo dy't de gemeenten Asker en Bærum omfettet.

## Bestjoerlike yndieling
### De distrikten fan Akershus
* Øvre Romerike distrikt
:Eidsvoll, Gjerdrum, Hurdal, Nannestad, Nes en Ullensaker.
* Nedre Romerike distrikt
:Aurskog-Høland, Fet, Lørenskog, Nittedal, Rælingen, Skedsmo en Sørum.
* Vestområdet
:Asker en Bærum.
* Follo distrikt
:Enebakk, Frogn, Nesodden, Oppegård, Ski, Vestby en Ås.

## Sjoch ek
*Provinsjes fan Noarwegen
Klarälven

De **Klarälven** ("heldere rivier" yn it Sweedsk) is de langste rivier fan Sweden en fan Skandinaavje mei in langte fan 460 kilometer. In lyts part rint oer Noarske grûn. It lêste en langste part fan de rivier, rint troch Värmland om úteinlik út te mûnjen yn de Vänermar by Karlstad dêr't er in delta foarme hat.

De rivier hat fanâlds wichtich foar de ekonomy west. Se wie en is noch altyd in gaadlike transportrûte foar grutte skippen en it ferfier fan kappe beammen. Teffens is de rivier ynternasjonaal bekend as goed sportfiskwetter. De iennichste natuerlike ôffier fan de Vänermar is de Göta älv, dy't beskôge wurde kin as in ferlingstik fan de Klarälven.
Karlshamn (gemeente)

**Gemeente Karlshamn** (Sweedsk: *Karlshamns kommun*) is in gemeente yn de provinsje Blekinge län yn Sweden. De gemeente makket diel út fan it lânskip Blekinge en leit oan de Eastsee. It haadplak fan de gemeente is Karlshamn.

## Wenkearnen
Gemeente Karlshamn bestiet út sân wenkearnen, dêr't de lytste fan, Pukavik, foar it grutste part ûnder gemeente Sölvesborg falt.
Karlshamn

**Karlshamn** (Frysk: *Karelshaven*) is it haadplak fan de gemeente Karlshamn yn de Sweedske provinsje Blekinge län. Yn 2015 hie it 20.112 ynwenners.
Bestjoerlike yndieling fan Noarwegen

De **bestjoerlike yndieling fan [[Noarwegen]]** bestiet hjoeddedei út 18 provinsjes (*fylker*) dy't fierder yndield binne yn 422 gemeenten (*kommuner*).

De arsjipel Spitsbergen en it eilân Jan Mayen meitsje net diel út fan de provinsjes, mar hearre wol by it keninkryk. Noarwegen hat trije ôfhinklike gebieten: Bouveteilân, Keninginne Maudlân en Peter I-eilân.

Op 1 jannewaris 2020 sil in weryndieling plakfine wêrby't de 18 provinsjes ferfongen wurde troch 11 regio's.

## Sjoch ek
*Provinsjes fan Noarwegen
List fan rivieren yn Sweden

Dit is in oersjoch fan de wichtichste **[[rivier]]en yn [[Sweden]]**.

## Nei de [[Eastsee]] streamend
Fan súd nei noard:
*Tommarpaån
*Helgeå
*Hemån
*Ljungbyån
*Ronnebyån
*Motala ström mei Svartån
*Norrström mei Svartån
*Dalälven
*Ljusnan en Voxnan
*Ljungan
*Indalsälven
*Ångermanälven
*Ume älv 
*Skellefte älv
*Pite älv
*Lule älv 
*Kalixälven
*Torne älv

## Nei it [[Kattegat]] streamend
*Lagan
*Nissan
*Ätran
*Viskan
*Göta älv - Klarälven (troch de Vänermar)
Residinsjestêd

In **residinsjestêd** (Sweedsk: *residensstad*) is yn Sweden en wie yn Finlân de stêd dêr't it bestjoer fan de provinsje syn haadsit hat. De kantoaren fan de ''landsting'' fan Sweden steane oer it algemien ek yn de residinsjestêd, mar dat jildt net foar de provinsjes Skåne län en Västra Götalands län. Dêr steane de landstingkantoaren nammentlik yn de eartiidske residinsjestêden, respektyflik Kristianstad en Vänersborg.

## Residinsjestêden fan Sweden
Gemeenten fan Noarwegen

**[[Noarwegen]]** bestiet per 1 jannewaris 2018 út 422 **gemeenten** (*kommuner*) dy't de ûnderste bestjoerlike laach fan it lân foarmje. De gemeenten binne foar in part of folslein ferantwurdlik foar basisûnderwiis, fuortset ûnderwiis, gemeentlik dykbehear, sosjale foarsjennings, wetterfoarsjenning, riolearring en romtlike oardening. 

It heechste bestjoersorgaan binnen in gemeente is it gemeentebestjoer (*kommunestyret*) mei troch de befolking keazen leden. Minimaal fiif fan dizze leden wurde ferkeazen foar it útfierend kolleezje of deistich bestjoer (*formannskap*), it twadde bestjoersorgaan binnen in gemeente. It tredde orgaan is de boargemaster (*ordfører*).
Aust-Agder

**Aust-Agder** is in tradisjonele regio, eardere provinsje en hjoeddeistich kiesdistrikt fan Noarwegen. Yn 2020 gie it yn 'e mande mei de buorprovinsje Vest-Agder op yn 'e nije fúzjeprovinsje Agder.

Aust-Agder wie foarhinne in provinsje (''fylke'') fan Noarwegen yn it easten fan Sørlandet. De provinsje lei oan it Skagerrak en grinzge oan Telemark, Rogaland en Vest-Agder. As regio beslacht it in gebiet fan 9.157,4 kante kilometer, en op 1 jannewaris 2017 wie it ynwennertal 116.673.

Yn 2017 stimde it Noarske parlemint foar it gearfoegjen fan de provinsjes Aust-Agder en Vest-Agder per 1 jannewaris 2020. Dizze fúzje wie ien fan de geografyske feroarings dy't plakfûnen yn it ramt fan in bredere de provinsjale weryndieling fan Noarwegen.

## Gemeenten
De provinsje Aust-Agder bestiet sûnt de jierren njoggentich út 15 gemeenten:

## Sjoch ek
*Provinsjes fan Noarwegen
Trøndelag

**Trøndelag** is it op ien nei noardlikste lânsdiel fan Noarwegen. It beslacht itselde gebiet as de Noarske provinsje Trøndelag. It lânsdiel hat likernôch 450.000 ynwenners en de grutste stêd is Trondheim. Yn it easten grinzget Trøndelag oan de Sweedske lânskippen Härjedalen en Jämtland.

## Sjoch ek
*Bestjoerlike yndieling fan Sweden
Vestlandet

**Vestlandet** (Frysk: *it Westlân*) is it meast westlike lânsdiel fan Noarwegen. It omfettet de Noarske provinsjes Hordaland, Møre og Romsdal, Rogaland en Sogn og Fjordane. Vestlandet hat likernôch 1,3 miljoen ynwenners (2013) en beslacht 58.552 kante kilometer. Bergen is mei 254.235 ynwenners (2017) de grutste stêd fan it lânsdiel.

## Sjoch ek
*Bestjoerlike yndieling fan Sweden
Lânsdielen fan Noarwegen

**[[Noarwegen]]** kin yndield wurde yn fiif geografyske **lânsdielen** (Noarsk: *landsdeler*). Dizze lânsdielen hawwe gjin bestjoerlike funksje, mar kinne wol fierder yndield wurde yn provinsjes. In oersjoch (as yn 2022):

***[[Nord-Norge]]**
**Troms og Finnmark
**Nordland
***[[Trøndelag]]**
**Trøndelag
***[[Vestlandet]]**
**Møre og Romsdal
**Rogaland
**Vestland
***[[Østlandet]]**
**Innlandet
**Oslo
**Vestfold og Telemark
**Viken
***[[Sørlandet]]**
**Agder

## Besjoch ek
*Bestjoerlike yndieling fan Noarwegen
*Provinsjes fan Noarwegen
Nord-Norge

**Nord-Norge** (Frysk: *Noard-Noarwegen*) is ien fan de fiif lânsdielen fan Noarwegen. It omfettet de trije Noarske provinsjes Finnmark, Nordland en Troms, mar ek de arsjipel Spitsbergen en it eilân Jan Mayen.

It oare part fan Noarwegen wurdt ornaris Sør-Norge neamd, mar dy benamming moat net ferwiksele wurde mei Sørlandet.

## Sjoch ek
*Bestjoerlike yndieling fan Sweden
Østlandet

**Østlandet** (Bokmål) of **Austlandet** (Nynorsk) is ien fan de lânsdielen fan Noarwegen. It omfettet de Noarske provinsjes Akershus, Buskerud, Hedmark, Oppland, Oslo, Telemark, Østfold en Vestfold. Yn Østlandet wennet ûngefear de helte fan de folsleine Noarske befolking.

## Sjoch ek
*Bestjoerlike yndieling fan Sweden
Sørlandet

**Sørlandet** (Frysk: *it Súdlân*) is ien fan de fiif lânsdielen fan Noarwegen. It leit oan de súdkust fan Noarwegen en bestiet út twa provinsjes: Aust-Agder en Vest-Agder. Mei in ynwennertal fan 271.291 en in oerflak fan 16.434 kante kilometer is Sørlandet it lytste fan alle lânsdielen. Kristiansand is de grutste stêd en teffens de ynoffisjele haadstêd fan it gebiet.

## Sjoch ek
*Bestjoerlike yndieling fan Sweden
Finnmark

**Finnmark** (Noardsamysk: *Finnmárku*; Kwensk: *Finmarku*) is in provinsje en tradisjonele regio fan Noarwegen. Yn 2020 gie it yn 'e mande mei de buorprovinsje Troms op yn 'e nije fúzjeprovinsje Troms og Finnmark, dy't lykwols op 1&nbsp;jannewaris 2024 wer opheft waard. 

Finnmark wie in provinsje (''fylke'') yn it uterste noardeasten fan Noarwegen. It grinzge yn it westen oan de provinsje Troms, yn it suden oan Finlân, yn it easten oan Ruslân, yn it noardwesten oan de Noarske See en yn it noarden en noardeasten oan de Barentssee. Finnmark wie de tinstbefolke provinsje fan Noarwegen.

De provinsje hiet earder *Finmarkens amt* of *Vardøhus amt*. Sûnt 2002 hat hiet it twa offisjele nammen, yn 'e beide offisjele talen fan it gebiet: Finnmark (Noarsk) en Finnmárku (Noardsamysk). Finnmark makket diel út fan *Sápmi*, it heitelân fan 'e Samen. Der wennet ek in oare minderheid, de Kwennen, dy't in taal sprekke dy't ek wol as dialekt fan it Finsk beskôge wurdt. 

## Gemeenten

## Sjoch ek
*Provinsjes fan Noarwegen
Sogn og Fjordane

**Sogn og Fjordane** is in tradisjonele regio en eardere provinsje fan Noarwegen. Yn 2020 gie it yn 'e mande mei de buorprovinsje Hordaland op yn 'e nije fúzjeprovinsje Vestland (*Westlân*).

Sogn og Fjordana wie in provinsje (''fylke'') yn it westen fan Noarwegen. It grinzge oan de provinsjes Buskerud, Hordaland, Møre og Romsdal en Oppland. It provinsjebestjoer wie fêstige yn Leikanger, alhoewol't nei ynwennertal Førde grutter wie.

De namme 'Sogn og Fjordane' waard yn 1919 ynfierd as ferwizing nei de trije regio's fan de provinsje: Sogn, Nordfjord en Sunnfjord. *Fjordane* betsjut yn it Noarsk "de fjorden".

## Sjoch ek
*Provinsjes fan Noarwegen
Buskerud

**Buskerud** is in provinsje, tradisjonele regio en kiesdistrikt fan Noarwegen. Yn 2020 gie it yn 'e mande mei de buorprovinsjes Akershus en Østfold op yn 'e nije fúzjeprovinsje Viken, dy't lykwols op 1&nbsp;jannewaris 2024 wer opheft waard.

Buskerud wie foarhinne in Noarske provinsje (''fylke'') yn Østlandet en grinzge oan de provinsjes Akershus, Hordaland, Oppland, Oslo, Sogn og Fjordane, Telemark en Vestfold. It beslacht 14.911 kante kilometer en hat 280.781 ynwenners (2017). De haadstêd fan de provinsje wie Drammen.

## Gemeenten

## Sjoch ek
*Provinsjes fan Noarwegen
Östergötland

**Östergötland** is in lânskip yn it súdeasten fan Sweden. It grinzget yn it suden oan Småland, yn it westen oan Västergötland, yn it noarden oan Närke en Södermanland, en yn it easten oan de Eastsee. It gebiet dat it lânskip beslacht komt suver oerien mei dat fan de provinsje Östergötlands län.

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Halland

**Halland** is in lânskip yn it súdwesten fan Sweden. It grinzget yn it suden oan Skåne, yn it easten oan Småland en yn it noareasten oan Västergötland. Halland leit teffens oan it Kattegat. Oant 1645 makke it lânskip diel út fan it Keninkryk Denemark.

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Skåne

**Skåne** is it súdlikste lânskip fan Sweden en beslacht rûchwei itselde gebiet as de provinsje Skåne län. It hat gjin bestjoerlike of politike funksje, mar is op it mêd fan kultuer wol fan betsjutting. Skåne grinzget oan de lânskippen Blekinge, Halland en Småland. De Sontbrêge ferbynt Skåne sûnt 2000 mei it Deenske eilân Amager.

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Egersund

**Egersund** is in stedsje yn de Noarske provinsje Rogaland. It leit oan de súdwestkust fan Noarwegen en wie oant 2006 de haven yn Noarwegen dêr't de measte fisk binnenhelle waard. Egersund hat 11.519 ynwenners (2017) en is it haadplak fan de gemeente Eigersund.

Yn 2007 waard Egersund útroppen ta moaiste stedsje fan Noarwegen.
Rogaland

**Rogaland** in provinsje (*fylke*) yn it westen fan Noarwegen en grinzget oan Aust-Agder, Hordaland, Telemark en Vest-Agder. De provinsje hat 26 gemeenten en de haadstêd is Stavanger. It ynwennertal fan Rogaland is 472.024 (2017).

Rogaland hie yn 2016 ien fan de heechste wurkleazenspersintaazjes fan it lân (4.9%).

## Sjoch ek
*Provinsjes fan Noarwegen
Vättermar

De **Vättermar** (Sweedsk: *Vättern*) is in mar yn it suden fan Sweden yn de lânskippen Götaland, Östergötland en Västergötland. Mei in oerflak fan 1.893 kante kilometer en in folume fan 77,6 miljard kúb is hy de twadgrutste mar fan Sweden (allinnich de Vänermar is grutter) en de op fiif nei grutste fan Jeropa.
Konstitúsjonele monargy

In **konstitúsjonele monargy** is in monargy mei in monarch as steatshaad dy't troch in skreaune of net-skreaune grûnwet beheind is yn syn foegen. Yn de foarm sa't dy op 't heden yn Jeropa foarkomt hawwe de measte monargen formeel wol autoriteit, en funksjonearret it regear trochstrings út namme fan de monarch, mar makket de monarch sels gjin belied en kiest hy gjin politike lieders mear.

De Nederlânske monargy is in foarbyld fan in parlemintêre konstitúsjonele monargy, in kombinaasje fan in konstitúsjonele monargy en in parlemintêre demokrasy. Dat betsjut dat de macht by de monarch, de ministers en it parlemint leit. Yn Nederlân is de macht fan de monarch lykwols flink beheind.
Vatopedi-kleaster

It **Vatopedi-kleaster** (Gryksk: Βατοπέδι) op 'e berch Atos, Grikelân, waard yn 'e twadde helte fan 'e 10e iuw boud troch trije muontsen út Adrianopel. Dy trije muontsen mei de nammen Atanasios, Nikolaas en Antonios wiene learlingen fan 'e hillige Atanasios fan Atos.

Fan dy tiid ôf waarden ferskillende gebouwen stifte. De measten dêrfan stamme út de Byzantynske tiid en út de 18e en 19e iuw, de bêste tiid fan it kleaster.

Tsjintwurdich wenje der likernôch 50 muontsen yn it kleaster. Troch skinkings yn 1292 fan keizer Andronikos II waard Vatopedi grutgrûnbesitter. Sûnt tsjin 'e ein fan 'e 12e iuw it kleaster ek mear Slavykse muontsen krige, stipen ek Bulgaarske tsaren en Servyske kenings it kleaster. Bekende muontsen fan it kleaster wiene Gergorios Palamas en, foar't it Hilandar-kleaster stifte waard, ek Sava fan Servje. De yn Ruslân tige fereare hillige Maksimus de Gryk die oan it begjin fan 'e 16e iuw yn it Vatipedi-kleaster syn monastike ûnthjitten. 

Alhoewol't it kleaster yn 'e skiednis plonderingen en oerfallen ûndergyng fan Katalaanske piraten en letter ek Turken, hat der nea in ûnderbrekking west fan it monastike libben yn it kleaster.   

It kleaster stifte yn 1749 de ferneamde Akademy fan Atos, dy't in mooglikheid ta ûnderwiis bea.  

Yn 'e hiërargyske oarder fan 'e Atos-kleasters stiet Vatopedi op it twadde plak. It kleaster heart by de rykste kleasters op it skiereilân.

## Gebouwen
* De oan 'e Ferkundiging wijde 10e-iuwske katolikon mei fresko's, dy't op 'e 14e iuw werom geane, mar yn 'e 18e en 19e iuw oerskildere binne;
* it refektoarium;
* de klokketoer út de Byzantynske tiid (1427);
* de 10e-iuwske noardeastlike toer, dêr't hjoeddedei de bibleteek is ûnderbrocht.

## Kleasterskatten
 
It kleaster bewarret in gurdle, dêr't guon fan leauwe dat dy ea fan 'e jongfaam Marije west hat en dy't hja oan 'e apostel Tomas jûn hawwe soe. In sulveren mei juwielen besette relykhâlder mei dêryn de skedel fan Jehannes Krysostomos hat de namme wûnderdiedich te wêzen. Yn it kleaster binne meardere ikoanen oanwêzich, dêr't wûnderen oan ta skreaun wurde en it kleaster besit in tsjelk makke út ien inkeld stik japsis. 

Yn 'e bibleteek is it hânfêst fan Vatopedi it neamen wurdich, in midsiuwsk keninklik hânfêst út de 13e iuw fan Ivan Asen II fan Bulgarije. It waard yn 1929 yn 'e bibleteek ûntdutsen. Dêrnjonken hat it kleaster 2.000 manuskripten en 35.000 printe boeken. Ferneamd is it oktateuch "Kodeks Vatopedinus 602" mei 164 kleurrike miniatueren.
Iviron-kleaster

It **Iviron-kleaster** (Georgysk: ივერთა მონასტერი; Gryksk: Μονή Ιβήρων) is in eastersk-otterdoks kleaster op 'e berch Atos yn Grikelân.

## Skiednis
It kleaster waard tusken 980 en 983 boud foar Georgyske preesters en muontsen, krekt efkes nei de bou fan it Grut Lavra en it Vatopedy-kleaster. Dat barde ûnder tafersjoch fan 'e twa Georgyske muontsen Jehannes de Ibeariër en Tornike Eristavi. Iviron betsjut letterlik "fan 'e Ibeariërs". De namme fan it kleaster komt fan it âlde Georgyske keninkryk Ibearje (Ivearje), dêr't de arsjitekt Jehannes wei kaam. Fan 'e hjoeddeiske bewenners fan it kleaster binne der gjint mear fan Georgyske ôfkomst. De lêste Georgyske muonts ferstoar yn 'e jierren 1950.  

Yn 'e 14e iuw hie it Iveron-kleaster slim te lijen fan Katalaanske piraten en foarstanners fan 'e uny mei de Tsjerke fan it Westen. Mei help fan 'e Byzantynske keizers en prinsen fan Servje en Georgje slagge it kleaster der hieltiten wer yn om de skea te ferhelpen. 

De oan 'e ûntsliepenis fan 'e Teotokos wijde katolikon is yn 'e kearn 10e-iuwsk. De tsjerke waard yn 'e 11e iuw ferboud en yn 1513 op 'e nij boud. 

It Iviron-kleaster is it tredde kleaster yn 'e hiërargy fan 'e Atos-kleasters. De bibleteek besit 2.000 manuskripten, 15 liturgyske rollen en 20.000 boeken yn it Georgysk, Gryksk, Hebriuwsk en Latyn.

Wat it tal reliken oanbelanget hat it Iviron-kleaster mear reliken fan hilligen dan elts oar Atos-kleaster. Ek in ferneamd 9e-iuwsk ikoan, de Panagia Portaitissa, wurdt yn it Iviron-kleaster bewarre.
Karakallou-kleaster

It **Karakallou-kleaster** (Gryksk: Μονή Καρακάλλου) is in eastersk-otterdoks kleaster op it súdeastlike diel fan 'e berch Atos yn Grikelân. It is  fan 'e kleasters op it skiereilân it 11e yn rang .  

## Skiednis
Nei alle gedachten is it kleaster yn 'e 11e iuw stifte troch de muonts Karakalas. Nei oerfallen fan piraten rekke it kleaster yn de 13e iuw ferlitten. De Byzantynske keizers Andronikos II en Jehannes V holpen it kleaster mei de patriarch fan Konstantinopel Atanasius wer op gong. Yn de 16e iuw moast it kleaster nei oerfallen op 'e nij opboud wurde. Yn dy twadde boufase waarden âlde gebouwen renovearre en nije gebouwen tafoege. Op in grutte brân yn 1875 folge de rekonstruksje fan in grut part fan it kleaster. 

It kleaster spile in foaroansteande rol by de befrijing fan de Turkske besetting.  

De katolikon fan it kleaster is wijd oan de apostels Petrus en Paulus en datearret út de 16e iuw. It refektoarium is in rekonstruksje fan nei de brân yn 1875. De klokketoer fan it kleaster is de heechste fan alle Atos-kleasters.  

Under de reliken fan it kleaster binne in fragmint fan it Wiere Krús, de plasse fan 'e apostel Bartoloméus en fan Sint-Kristoffel. Yn 'e bibleteek wurde 279 manuskripten en likernôch 2500 printe boeken bewarre.
Koutloumousiou-kleaster

It **Koutloumousiou-kleaster** (Gryksk: Μονή Κουτλουμουσίου) of **Koutloumousy** (Κουτλουμούσι) is in eastersk-otterdoks kleaster yn 'e monastike steat fan 'e hillige berch Atos yn Grikelân. It kleaster stiet op it sechde plak yn 'e hiërargy fan 'e Atos-kleasters. 

## Skiednis
Yn in dokumint út 1169 wurdt in kleaster mei de namme Koutloumousi neamd en der wurdt fan út gien dat dat itselde kleaster wie as it hjoeddeiske Koutloumousiou-kleaster. Stifter fan it kleaster wie in sekere Koutloumous, in ta it kristendom bekeard lid fan 'e Seltsjûken-dynasty. Neffens in oare ferzje stamde de stifter út in kleaster fan Palestina, dy't yn 'e 11e iuw foar de islaam nei Atos flechtsje moast.

Yn 'e skiednis is it kleaster ferskate kearen slachtoffer woarn fan brân. Dat barde yn 1497, 1767, 1857, 1870 en foar it lêst yn 1980.

De fresko's yn 'e 16e iuwske katolikon fan it kleaster binne orizjineel, mar oerskildere. De klokketoer stamt út de 19e iuw, lykas ek it gebouke oer de hillige boarne.

De kleasterbibleteek bestiet út 662 manuskripten en ûngefear 3500 printe boeken.
Gregoriou-kleaster

It **Gregoriou-kleaster** (Gryksk: Μονή Οσίου Γρηγορίου) is in otterdoks-kristlik kleaster yn 'e kleastersteat Atos, Grikelân. It kleaster stiet op it santjinde plak yn 'e hierargy fan 'e kleasters op 'e hillige berch. 

## Skiednis
It Gregoriou-kleaster waard stifte yn 'e 14e iuw, dus yn 'e selde iuw as it Dionysiou-kleaster en it Pantokratoros-kleaster. Fan 'e stifter Gregorios is mei it ferlern gean fan 'e argiven troch brannen yn 1500 en 1762 net in soad bekend, útsein dat it in learling wie fan 'e Byzantynske muonts Gregor fan Sinaï. Lykas oare kleasters op Atos hat it Gregoriou-kleaster slim te lijen hân fan oerfallen troch piraten.

Om't it kleaster by de werbou nei de brân fan 1500 in soad help krige fan Steffen III fan Moldaavje wurdt dy ek wol as de twadde stifter fan it kleaster neamd. It kleaster besit 279 manuskripten, dêrfan 11 op perkamint en likernôch 6000 printe boeken.

It kleaster stiet fuort oan 'e kust, op it súdwestlike diel fan Atos. Oanbuorjende kleasters binne it Simonopetra-kleaster en it Sint-Pauluskleaster. 

Foar pylgers is it Gregoriou-kleaster in freonlik kleaster mei in hege pastorale soarch foar syn gasten. It Byzantynske koar heart by de bêste koaren fan it eilân en wurdt faaks allinne noch oertroffen troch it koar fan it Vatopedy-kleaster.
Sweedske kroan

De **Sweedske kroan** (Sweedsk: *svensk krona*; mearfâld: *svenska kronor*; teken: **kr**; koade: **SEK**) is sûnt 1873 de muntienheid fan Sweden.

Ien kroan bestiet út 100 öre, alhoewol't de öre-munten sûnt 30 septimber 2010 net mear brûkt wurde. Produkten kinne noch hieltyd oanjûn wurde yn öre, mar de bedraggen wurde by kontante betelling op hiele kroanen ôfrûne.

It muntjild is beskikber yn 1, 2, 5 en 10 kroanen en de biljetten binne beskikber yn 20, 50, 100, 200, 500 en 1.000 kroanen.

Sûnt 1995 makket Sweden diel út fan de Jeropeeske Uny, mar op basis fan de útslach fan in referindum oer de ynfiering fan de euro yn 2003 waard besletten om de kroan te behâlden.
Ksenofontos-kleaster

It **Ksenofontos-kleaster** (Gryksk: Μονή Ξενοφώντος) is in otterdoks-kristlik kleaster yn 'e monastike steat fan 'e berch Atos yn Grikelân. It kleaster leit oan 'e westkust fan it skiereilân. Yn it kleaster wenje likernôch 30 muontsen, foar de haadsaak Griken. 

## Skiednis
It kleaster waard yn 'e 10e of 11e iuw stifte en neamd nei de stifter, de earst abt Ksenofon. Fanwegen de gaadlike lizzing oan 'e kust wie it fakentiden it slachtoffer fan oerfallen fan piraten. Under de Turkske besetting koe it kleaster him steande hâlde troch skinkings fan rike Balkanroemenen en twa doarpen, dy't troch Roemeenske prinsen oan it kleaster tawiisd wiene. 

Yn 'e 16e iuw waard it kleaster yn mearderheid bewenne troch Slavyske muontsen. De ûndergong fan it kleaster kaam yn 'e 17e iuw, doe't yn in perioade fan algehiel ferfal fan it monastike libben op Atos it Ksenofontos-kleaster finansjeel oan 'e grûn rekke troch in syndikaat fan jildwoekerders. In iuw letter waard it kleaster wer nij libben ynblaasd. Yn dy tiid waard in nije katolikon boud, ien fan 'e grutste op Atos. Doe't de Grykske opstân yn 1821 útbriek tsjin de Turkske besetters wie de katolikon krekt foltôge. De âlde katolikon stiet oan 'e súdlike kant fan it kleaster en is fersierd mei ier-kristlike symboalen. De kearn fan it gebou giet werom op 'e 11e iuw, mar der binne lettere tafoegingen. Yn 'e âlde katolikon stiet in ikonostaze út 'e 17e iuw. De klokketoer stamt út 1864 en de bou boppe de hillige boarne út 1901.

De muontsen fan it koar foarmje ien fan 'e bêste Byzantynske koaren fan it kleastereilân. Allinne  de koaren fan it Vatopedy en Gregoriou foarmje echte konkurrinten fan it koar fan it Ksenofontos-kleaster. 

Yn 'e bibleteek binne likernôch 300 manuskipten en 4000 printe boeken.

It kleaster is krektlyn restaurearre mei jild fan 'e Grykske oerheid en de Jeropeeske mienskip.

Ofbyld:Atos Panorama1KSENOFONT.jpg|thumb|
Filoteou-kleaster

It **Filoteou-kleaster** (Gryksk: Μονή Φιλοθέου) is in eastersk-otterdoks kleaster yn 'e kleastersteat Atos, Grikelân. It op it noardeastlike diel fan it skiereilân lizzende kleaster stiet sûnt 1574 op it tolfte plak yn 'e hiërargy fan 'e Atos-kleasters.

## Skiednis
It oan 'e Ferkundiging wijde kleaster waard tsjin 'e ein fan 'e 10e iuw stifte en ferneamd nei de stifter, de muonts Filotéus. 

In bekende muonts fan it kleaster wie de letter hillich ferklearre Kosmas fan Aetolië, dy't op 24 augustus 1779 sûnder oanklacht troch de Turken yn Kolkondas, Albaanje, fermoarde waard.  

Mei stipe fan 'e Georgyske foarsten Leon fan Kagetië en syn soan Aleksander II fan Kagetië waard it kleaster yn 'e jierren 1539-1540 renovearre. Fresko's fan 'e beide foarsten binne te sjen yn it refektoarium.  
 
De bou fan in nije katolikon op 'e fûneminten fan 'e âlde brocht it kleaster yn finansjele soargen, sadat it bestjoer yn 1900 troch oare Atos-kleasters oernommen wurde moast. Doe't yn 1871 in brân útbriek bleau de nije katolikon sparre.

It kleaster is grutsk op 'e reliken, dy't yn it 16e-iuwske refektoarium bewarre wurde. Dêrfan binne in fragmint fan it Wiere Krús en de rjochter hân fan Jehannes Krysostomos it neamen wurdich. Yn it kleaster wurde twa ikoanen bewarre dy't wûnderdiedich wêze soene: it *Panagia Glykophilous*-ikoan en it *Panagia Gerontissa-ikoan*.

De bibleteek fan it kleaster bestiet út 250 manuskripten, twa liturgyske rollen en likernôch 2500 printe boeken (guon dêrfan Russysk en Roemeensk).
Midden-Europeeske Tiid

De **Midden-Europeeske Tiid** (MET), ek wol **Sintraal-Europeeske Tiid** (Ingelsk: *Central European Time* of *CET*), is in standerttiid dy't yn in grut part fan Europa en yn inkelde lannen yn Noard-Afrika brûkt wurdt. Hy rint krekt as de West-Afrikaanske Tiid ien oere foar op UTC. Dit tiidsferskil kin oanjûn wurde as "UTC+1". De 15°-meridiaan (east) wurdt as de sintrale as fan de tiidsône beskôge.

Sûnt 2011 wurdt yn alle lidsteaten fan de Europeeske Uny op de lêste snein fan maart de oergong nei de simmertiid makke. De klok giet yn dizze lannen in oere foarút nei de Midden-Europeeske Simmertiid (Ingelsk: *Central European Summer Time*), dy't oerienkomt mei UTC+2.
Karel XVI Gustaaf fan Sweden

**Carl XVI Gustaf** (Solna, 30 april 1946), folút *Carl Gustaf Folke Hubertus*, is sûnt 15 septimber 1973 de kening fan Sweden. Yn it Nederlânske taalgebiet wurdt hy oer it algemien Karel Gustaaf neamd.

Karel Gustaaf is it fyfde bern en de iennichste soan fan prins Gustaaf Adolf fan Sweden en syn frou Sybilla fan Saksen-Koburch en Gota. Hy is in folle neef fan de Deenske keninginne Margarethe II. De Nederlânske keninginne Juliana, dy't lykas him op 30 april berne waard, wie syn peetmem.

## Sjoch ek
*Konstitúsjonele monargy
*Sweden
Midden-Europeeske Simmertiid

De **Midden-Europeeske Simmertiid** (MEST), ek wol **Sintraal-Europeeske Simmertiid** (Ingelsk: *Central European Summer Time* of *CEST*) is de standerttiid dy't yn de simmermoannen oanholden wurdt yn de Europeeske lannen dy't om dy perioade hinne de Midden-Europeeske Tiid brûke. It tiidsferskil mei UTC is +2.

Sûnt 1996 wurdt de simmertiid oanholden fan de lêste snein fan maart om 01:00 oere UTC oant de lêste snein fan oktober om 01:00 oere UTC. Simmer- en wintertiid besteane yn Nederlân sûnt 1977.
Tornedelstersk

It **Tornedelstersk** (Tornedelstersk: *meänkieli*; letterlik: "ús taal") is in Finsk-Oegryske taal dy't yn de Tornedelling (*Tornedalen*) yn it uterste noarden fan Sweden sprutsen wurdt. Alhoewol't taalkundigen Meänkieli as in dialekt fan it Finsk beskôgje, is it sûnt 2000 in offisjele minderheidstaal yn Sweden. Yn it ferline waard de taal yn it Sweedsk *tornedalfinska* (Tornedellingfinsk) neamd.

Yn ferlyk mei it Standertfinsk is it Tornedelstersk dúdlik te ûnderskieden troch it ûntbrekken fan 19de- en 20ste-iuwske ûntwikkelings fan it Finsk. Meänkieli hat boppedat in protte lienwurden út it Sweedsk yn de deistige omgong.
Kseropotamou-kleaster

It **Kseropotamou-kleaster** (Gryksk: Μονή Ξηροποτάμου) is in eastersk-otterdoks kleaster yn 'e monastike steat fan Atos, Grikelân. It kleaster leit oan 'e midden fan 'e westlike kust fan it skiereilân en it is de achtste yn 'e rang fan 'e Atos-kleasters. It waard yn 'e 10e iuw stifte.

De katolikon, dy't yn 'e 18e iuw op it plak fan in foargonger boud waard, is wijd oan 'e fjirtich Martlers fan Sebaste.

Yn it kleaster wurdt in grut tal reliken bewarre. De meast wichtige reliken binne de twa grutste besteande stikken fan it Wiere Krús, ien dêrfan hat noch it gat fan ien fan 'e spikers. De feestdei fan it kleaster falt op 14 septimber, de dei fan 'e Krúsferheffing.

De bibleteek besit 409 manuskripten en likernôch 6000 printe boeken.

Kseropotamou betsjut letterlik 'fan 'e drûge rivier' en ferwiist nei it rivierke, dat foar in koarte tiid by it kleaster lâns rint en faak drûch stiet. Oer it rivierke leit de Kseropotamou-brêge, dy't it kleaster ferbynt mei it Panteleimon-kleaster.
Stefan Löfven

**Kjell Stefan Löfven** (Stokholm, 21 july 1957) is in Sweedsk politikus en sûnt 2014 minister-presidint fan Sweden. Sûnt 2012 is hy de lieder fan de sosjaal-demokraten. Earder wie er foarsitter fan IF Metall, in Sweedsk fakbûn.
Du gamla, du fria

***Du gamla, du fria*** ("Jo âlde, jo frije") is it folksliet fan Sweden. De earste twa kûpletten waarden yn 1844 troch Richard Dybeck skreaun op de melody fan in âld folksferske út de regio Västmanland. Yn 1910 heakke Louise Ahlén dêr nochris twa kûpletten oan ta, alhoewol't men oer it algemien allinnich de earste twa sjongt.

Yn tsjinstelling ta in protte oare folkslieten is it muzykstik nea offisjeel, by polityk beslút, as folksliet oannommen; it steat fan folksliet hat it allinnich by wize fan tradysje. Dochs wurdt it liet by sporteveneminten en offisjele gelegenheden lykas steatsbesiten brûkt.

De feitlike namme fan it liet is ***Sång till Norden*** ("Liet foar it Noarden"), mar yn de deistige omgong wurde de earste pear wurden fan it folksliet as titel beskôge.

## Tekst
De tekst fan Richard Dybeck:
:Du gamla, Du fria, Du fjällhöga nordDu tysta, Du glädjerika sköna!Jag hälsar Dig, vänaste land uppå jord,/: Din sol, Din himmel, Dina ängder gröna. :/

:Du tronar på minnen från fornstora da'r,då ärat Ditt namn flög över jorden.Jag vet att Du är och Du blir vad Du var./: Ja, jag vill leva jag vill dö i Norden. :/

De yn 1910 taheakke kûpletten fan Louise Ahléns, dy't lykwols komselden songen wurde:
:Jag städs vill dig tjäna, mitt älskade land,Dig trohet till döden vill jag svära.Din rätt skall jag värna med håg och med hand,/:Din fana, högt den bragderika bära. :/

:Med Gud skall jag kämpa för hem och för härd,för Sverige, den kära fosterjorden.Jag byter Dig ej mot allt i en värld/: Nej, jag vill leva jag vill dö i Norden!. :/
Jehannes Krysostomos

De hillige **Jehannes Krysostomus** (Gryksk: Ιωάννης ο Χρυσόστομος; Nederlânsk (ferâldere): *Sint-Jan Guldenmond*) (Antiochië, om 345 – Komana, yn Pontus, 14 septimber 407) wie in ferneamd preker, aartsbiskop fan Konstantinopel, fan 26 febrewaris 398 oant 403. Hy is ien fan de tsjerkfaars en waard yn 1568 ta tsjerkelearaar makke; sawol yn it Easten as it Westen wurdt er sa beskôge. 

## Wurk
Fan Jehannes Krysostomus binne in bulte teksten bewarre bleaun: 17 ferhannelingen, mear as 700 oarspronklike preken, 241 brieven, en tal fan wurken oer it kleasterlibben, it preesterwêzen en it allerhillichste sakramint. Dat lêste besoarge him de titel *doctor eucharisticus*.

## Keppelings om utens
*  (Heiligen-3s)
*  ''Johannes Chrisostomus op heiligen.net''
*  ''John Chrysostom'' (Yndeks Patroanhillige)
*  ''St. John Chrysostom (Catholic Online)''
Noarske kroan

De **Noarske kroan** (Noarsk: *norsk krone*; mearfâld: *norske kroner*; teken: **kr**; koade: **NOK**) is sûnt 1875 de muntienheid fan Noarwegen. Ien kroan komt oerien mei 100 øre, mar de øre wurdt sûnt 2012 lykwols net mear brûkt. Bedragen wurde, as it net in elektroanyske betelling oanbelanget, op hiele kroanen ôfrûne.

It muntjild is beskikber yn 1, 5, 10 en 20 kroanen en de biljetten binne beskikber yn 50, 100, 200, 500 en 1.000 kroanen, dêr't de lêstneamde fan mar komselden foarkomt.
Jim Meskimen

**James Ross** "**Jim**" **Meskimen** (Los Angeles, 10 septimber 1959) is in Amerikaansk komyk en akteur.

## Keppelings om utens
* Jim Meskimen yn de IMDb
ISO 3166

De **ISO 3166**-noarm is in standert foar de kodearring fan geografyske ienheden, publisearre troch de Ynternasjonale Organisaasje foar Standerdisaasje (ISO). De offisjele namme fan de noarm is *Codes for the representation of names of countries and their subdivisions* ("Koades foar de represintaasje fan nammen fan lannen en harren ûnderferdielings").

De noarm bestiet út trije parten:
*ISO 3166-1 definiearret twa-letterkoaden (ISO 3166-1 alpha-2), trije-letterkoaden (ISO 3166-1 alpha-3) en trije-siferkoaden (ISO 3166-1 numeric).
*ISO 3166-2 definiearret koaden foar de ûnderferdielings fan lannen dy't yn ISO 3166-1 definiearre binne.
*ISO 3166-3 definiearret koaden foar lânnammen dy't út ISO 3166-1 helle binne sûnt de earste publikaasje yn 1974.
Ynternasjonale Organisaasje foar Standerdisaasje

De **Ynternasjonale Organisaasje foar Standerdisaasje** (Ingelsk: *International Organization for Standardization*; ISO) is in ynternasjonale organisaasje dy't noarmen fêstleit.

De organisaasje waard oprjochte op 23 febrewaris 1947 en is in gearwurkingsferbân fan nasjonale standerdisaasje-organisaasjes yn 162 lannen. It haadkantoar stiet yn Sjenêve yn Switserlân.

Yn Nederlân is it Nederlânsk Normalisaasje-ynstitút NEN it orgaan dat de ISO-standerts en Nederlânske útjeften dêrfan yn behear hat en ûntwikkelet.
Astrid Lindgren

**Astrid Anna Emilia Lindgren** (berne *Ericsson*; 14 novimber 1907 – 28 jannewaris 2002) wie in Sweedsk skriuwster fan fiksje, lietteksten en senario's. Hja is oer de hiele wrâld ferneamd om har berneboeken, en yn 't bysûnder Pippi Langhoas, de searje dy't yn mear as 70 talen oerset is (2015).

## Ferneamdste boeken
**[[Pippi Långstrump]]*-rige
**Karlsson på taket*-rige
**Emil i Lönneberga*-rige
**Mästerdetektiven Blomkvist*-rige
**Madicken*-rige
**Ronja rövardotter*
**Vi på Saltkråkan*
**Barnen i Bullerbyn*-rige
**Mio, min Mio*
**Bröderna Lejonhjärta*
Konstamonitou-kleaster

It **Konstamonitou-kleaster** (Gryksk: Μονή Κασταμονίτου) is in otterdoks-kristlik kleaster yn 'e Autonome Monastike Steat fan de Hillige Berch Atos yn Grikelân. It kleaster stiet op 'e súdeastlike kant fan it skiereilân en is it twintichste kleaster yn 'e hiërargy fan 'e Atos-kleasters.

It Konstamonitou-kleaster waard yn 'e midden fan 'e 11e iuw stifte, of troch in net bekend lid fan 'e aristokratyske Byzantynske Kastamonites-famylje of troch in oar persoan út it gebiet fan Kastamon yn it tsjintwurdige Turkije. It waard oan Sint-Stefanus wijd.

De skiednis fan it kleaster yn 'e Byzantynske perioade is frij ûnbekend en oant de 14e iuw liket it kleaster net in hiel soad betsjutting hân ha. Nei't it yn 'e jierren 1420 ferneatige waard troch in brân liet de Servyske ealman Radič it restaurearje. Fanút de Súd-Slavyske lannen teagen in soad muontsen nei it renovearre kleaster. Dêrnei folge in tiid fan wolstân 

De gebouwen fan it kleaster stamme út de 18e en 19e iuw. 

Yn 'e bibleteek wurde 110 manuskripten en ûngefear 5.000 printe boeken bewarre. 

Fan 'e kleasterskatten is in mirakuleus 8e-iuwsk ikoan fan Stefanus it neamen wurdich. Dêrnjonken hat it kleaster noch twa wûnderdiedige ikoanen fan *Panagia Hodegetria* en *Panagia Antiphonetria*. Oare weardefolle saken fan it kleaster binne in stikje fan it Wiere Krús, in Byzantynsk lykkleed, liturgysk tekstyl en liturgysk reau.
List fan nasjonale parken yn Sweden

De **[[nasjonaal park|nasjonale parken]] yn [[Sweden]]** wurde beheard troch *Naturvårdsverket*, in Sweedske oerheidsynstânsje dy't ferantwurdlik is foar it beskermjen fan de natoer. Yn 1909 wie Sweden it earste lân dat nasjonale parken stifte; dat wiene doe njoggen gebieten. Hjoeddedei binne der 29 nasjonale parken dy't mei-inoar in oerflak fan 7.315,89 kante kilometer hawwe.

## Nasjonale parken
Nasjonaal Park Sarek

**Nasjonaal Park Sarek** is in nasjonaal park yn Lappland yn it noarden fan Sweden. Yn 1909 wie it ien fan de earste njoggen nasjonale parken dy't yn Sweden (en Jeropa) iepene waarden. Sarek omfettet in berchgebiet fan 1970 kante kilometer en hat acht toppen dy't heger as 2.000 meter lizze.
Jokkmokk (gemeente)

**Gemeente Jokkmokk** (Sweedsk: *Jokkmokks kommun*) is in gemeente yn Norrbottens län yn it noarden fan Sweden. It haadplak fan de gemeente is Jokkmokk. De namme *Jokkmokk* is Samysk foar de wurden "rivier" en "bocht", in ferwizing nei de lizzing fan it stedsje. Oare plakken binne Vuollerim en Porjus. Jokkmokk is de earmste gemeente fan Sweden.

Fjouwer nasjonale parken falle ûnder de gemeente: Muddus, Padjelanta, Sarek en Stora Sjöfallet.
Pippi Langhoas

**Pippi Langhoas** (yn it oarspronklike Sweedsk: *Pippi Långstrump*, mar hjir bekender ûnder de Nederlânske fertaling *Pippi Langkous*) is de namme fan de haadpersoan yn ien fan de rigen berneboeken fan 'e Sweedske skriuwster Astrid Lindgren. It is ek de namme fan de op de boeken basearre telefyzjesearje, films, tekenfilmsearje en musical. It earste boek ferskynde yn 1945.

## Ynhâld
Pippi (folsleine namme yn it Sweedsk: *Pippilotta Viktualia Rullgardina Krusmynta Efraimsdotter Långstrump*) is in eigenaardich famke dat tegearre mei har aapke Hear Nilsson (*Herr Nilsson*) en hynder Lyts Keardel (*Lilla Gubben*) en sûnder âlden yn Filla Keakelbûnt (*Villa Villekulla*) wennet. Mei har freonen Tommy en Anika belibbet se in protte aventoeren. De mienskip fan it stedsje fynt it mar neat, om't men fynt dat in bern net allinnich opgroeie moat, ek al wol hja sels net oars. Pippi hat bulten jild en moat dêrom gauris ferkearde minsken fan har ôfslaan. Dat giet har aardich goed ôf, want se is o sa sterk. De mem fan Pippi wennet yn de himel en har heit, Efraim, is foarman op in pirateskip en kening fan it eilân Taka-Tûkalân. Hy hat ek in protte jild en is hast like sterk as syn dochter.

## Fryske oersetting
Yn novimber 2020 ferskynde in Fryske ferzje fan de aventoeren fan Pippi Langhoas oerset troch Martsje de Jong. It boek hat de dielen *Pippi Langkous*, *Pippi Langkous giet oan board* en *Pippi Langkous yn Taka-Tukalân*.
Neo Rauch

**Neo Rauch** (Leipzig, 18 april 1960) is in Dútsk keunstskilder. Hy jildt as paadsljochter fan de saneamde *[[Neue Leipziger Schule]]*.

## Libben en wurk
Rauchs âlders ferlearen it libben by in treinûngelok doe't er fjouwer wike wie. Heit Hanno Rauch wie 21 en syn mem Helga Wand 19 jier. Beide studearren op dat stuit keunst oan de *Hochschule für Grafik und Buchkunst Leipzig*. Rauch studearre skilderkeunst oan deselde skoalle fan 1981 oant 1986 by Arno Rink, dêr't er fan 1986 oant 1990 syn oplieding dien makke by Bernard Heisig. Fan 1993 oant 1998 assistearre er Arno Rink oan de Akademy fan Leipzig, om yn 2005 sels ta heechlearaar beneamd te wurden.

Rauch hat in skoftke abstrakt skildere, mar gie rillegau wer oer op figuratyf skilderjen. Yn syn wurk is de ynfloed fan it Sosjalistysk-realistyske keunst yn de DDR te fernimmen. It wurk hat ek surrealistyske eleminten, mar Rauch wifellet sels at er yn ferbân mei surrealism brocht wurdt.

Rauchs earste útstalling, dêr't er bot opfoel, wie de groepstentoanstelling *Junge Künstler im Bezirk Leipzig* fan 1986 yn it *Lindenau-Museum* yn Altenburg. In oantal oare eksposysjes wiene yn Leipzig: 1997 yn it *Museum der bildende Künste* (keunstpriis fan de *Leipziger Volkszeitung*) en 2000 yn de *Galerie für Zeitgenössische Kunst*; Wolfsburg: 2006 yn it *Kunstmuseum Wolfsburg* (retrospektive tentoanstelling); New York: 2007 yn it Metropolitan Museum of Art (de eksposysje *para*).

Rauch fertsjintwurdige Dútslân yn 2001 by de Biënnale fan Feneetsje en die yn 2004 mei oan de Biënnale fan São Paulo.
It wurk fan Rauch is yn Dútslân ûnder oare yn de keunstkolleksjes fan it Neues Museum Nürnberg yn Neurenberch te sjen. Yn Rauchs priveekolleksje sit ek eigen wurk. Fierder hawwe ûnder mear it Gemeentemuseum yn De Haach en it Stedelik Museum, Amsterdam, wurk fan him op 'e noed.

Yn 2002 wûn die de The Vincent van Gogh Biennal Award for Contemporary Art in Europe.

## Literatuer
* Literatuerlist Neo Rauch fan de Dútske Nasjonale Bibleteek

## Keppeling om utens
* Galerie Eigen+Art, Leipzig
Eklektisisme

**Eklektisisme** is in konseptuele oanpak fan dingen dy't him net folslein beheind ta ien inkeld paradigma of oannames, mar him yn 't plak dêrfan basearret op mear as ien teory, stilen of ideeën om komplemintêr ynsjoch te krijen yn in ûnderwerp, of yn beskate gefallen ferskate teoryen tapast. Dat bart lykwols faak sûnder konvinsjes of regels dy't foarskriuwe hokker teoryen byinoar brocht waarden.

Eklektisisme kin somtiids ûnelegant lykje of in brekme oan ienfâld fertoane, en brekme oan konsistinsje yn harren tinken komt eklektisy ek wol op krityk te stean. It is lykwols wenst op tal fan mêden. De measte psychologen akseptearje bygelyks fêststelde aspekten fan gedrach, mar besykje de teory net te brûken om alle aspekten fan minsklik hâlden en dragen út te lizzen.

Eklektisisme in etyk, filosofy en religy wurdt ek wol synkretisme neamd.
Nasjonaal Park Stora Sjöfallet

**Nasjonaal Park Stora Sjöfallet** is in nasjonaal park yn Lappland yn it noarden fan Sweden. It park beslacht 1.278 kante kilometer en waard yn 1909 stifte. De wetterfal *Stora Sjöfallet*, dêr't de namme fan it park fan ôflaat is en eartiids ien fan de meast yndruk meitsjende wetterfallen fan Jeropa, falt net mear ûnder it nasjonale park.
Into the Fire

## Films
*''Into the Fire'' (film út 1988), in Kanadeesk-Amerikaanske film út 1988
*''Into the Fire'' (film út 1989), in Hongkongske film út 1989
*''Into the Fire'' (film út 2005), in Amerikaanske film út 2005
*''Into the Fire'' (film út 2007), in Amerikaanske dokumintêre út 2007
**[[71: Into the Fire]]*, Koreaanske film út 2010

## Literatuer
*''Into the Fire'' (roman fan Dennis L. McKiernan), in fantasyroman fan 'e Amerikaanske skriuwer Dennis L. McKiernan út 1998
*''Into the Fire'' (roman fan Elizabeth Moon), in science fiction-roman fan 'e Amerikaanske skriuwster Elizabeth Moon út 2018

## Muzyk
*''Into the Fire'' (album), in album út 1987 fan Bryan Adams

*''Into the Fire'' (liet fan Deep Purple), in liet út 1970 fan Deep Purple
*''Into the Fire'' (liet fan Dokken), in liet út 1984 fan Dokken
*''Into the Fire'' (liet fan Bryan Adams), in liet út 1987 fan Bryan Adams
*''Into the Fire'' (liet fan Sarah McLachlan), in liet út 1991 fan Sarah McLachlan
*''Into the Fire'' (liet fan Running Wild), in liet út 2000 fan Running Wild
*''Into the Fire'' (liet fan Bruce Springsteen), in liet út 2002 fan Bruce Springsteen
*''Into the Fire'' (liet fan Thirteen Senses), in liet út 2004 fan Thirteen Senses
*''Into the Fire'' (liet fan Marilyn Manson), in liet út 2009 fan Marilyn Manson
*''Into the Fire'' (liet fan Asking Alexandria), in liet út 2017 fan Asking Alexandria