open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Douwe van der Meer

**Douwe J. van der Meer** (Menaam, 1917 - Ljouwert, 2002) wie in genealooch en sûnt 1946 skoalhaad yn Ternaard en yn Reduzum fan 1949 oant syn pensjoen yn 1977.

Hy wie foarsitter fan it Genealogysk Wurkforbân sûnt 1959 en fan de Fryske Rie foar Heraldyk. Hy publisearre ûnder oaren oer toponimen yn Fryske plaknammen diel 12 en 13, oer grêfskriften, states en testaminten yn ferskate Genealogyske Jierboekjes. Ek oer Fryske 16e iuwske skilders, Gysbert Japiks en it laach Uilenburch yn De Vrije Fries.  

Om't er ek oargelist wie, hie er grutte niget oan 'e muzykskiednis en hat er ferskate artikels skreaun of meiwurke oan boeken oer oargelbouwers en houtsnijers. Om't syn belangstelling hiel breed wie, kaam er sels hast net ta it skriuwen fan boeken, mar waard er troch in protte oaren frege om gegevens en sadwaande komt er in protte foar yn noate-apparaten. 

Hy krige foar syn krewearjen yn 1976 de Joast Halbertsmapriis.
Paterswoldsemar

|-
|
|-
|
|-
|
|}
De **Paterswoldsemar** (ek: *Paterswoldse mar* of *Paterswoldermar*) is in mar súdwestlik fan de stêd Grins.

## Beskriuwing
De Paterswoldsemar is in part fan de Drintsk-Grinzer marrekrite. At de Hoarnsemar meirekkene wurdt, is it 270 ha grut. Oan de eastkant is de Paterwolsemar mei de skutslûs de *Nijveensterkolk* ferbûn mei it Hoarnsedjip, in oerbliuwsel fan de Drintske Aa, en sa ek mei it Noard-Willemskanaal. Oer it dykje neist it Hoarnsedjip, de *Hoarnsedyk*, rint it Piterpaad. Oan de súdkant wurdt de mar begrinzge troch de *Marwei*, de dyk fan Haren nei Paterswolde. Besuden dêrfan leit it *Friese Veen*.

## Skiednis
De Paterswoldsemar is ûntstien yn de 16e en 17e iuw troch ferfeanting yn de krite dy't ek wol Neerwolde neamd wurdt. 
Begjin 20e iuw waard it gebiet ûntdutsen troch begoedige rekreanten. Yn dy tiid waard ek *de Paalkoepel*, in op peallen boud paviljoen (no kafee-restaurant) set, it eardere *Famyljehotel Paterswolde* en it klubhûs fan de seilferiening *De Twee Provinciën*.

Oan de noardkant fan de mar wie foar de Twadde Wrâldkriich gjin sprake fan rekreaasje, mar waard de feangrûn brûkt as (folks)tún foar ynwenners fan Grins. In de rin fan de jierren bouden dy túnkers dêr wykeinhûskes. Sa ûntstienen oan de noardkant fan de âlde mar sa njonkenlytsen in protte rekreaasjewenten. Yn de jierren 1970 is dy kant fan de mar rekonstruearre. Feaneilantsjes binne beskoaid en ophege en de bou fan rekreaasjeshûskes waard beheind.  It oanlizzen fan riolearing, wetterlieding en in ûntslutingswei feroarsake in grutte opgong fan de rekreaasje oan dizze kant fan de mar.

Yn de oarloch hawwe in protte ûnderdûkers gebrûk makke fan de ienfâldige foarsjennings dy't troch de folkstúnders oanlein wiene om oan de Dútsers te ûntkommen.

Yn 1982 waard it mar fiks fergrutte doe't der in ferbining makke waard mei it Hoarnsemar, om sa in grutter rekreaasjegebiet te krijen. Op de grins fan de twa marren lizze de eilannen de *Fokken* en de *Zweerden*.

## Ferdivedaasje
De mar lûkt in soad rekreanten út it tichteby lizzende Grins, fral silers komme dêr. De Hoarnsemar, benammen de *Hoarnse plas* wurdt in protte swommen en sinnebaaid.

Oant de jierren 1970 wie der oan de Meerweg in boarterstún en oant yn de jierren 1950 wie der oan de westkant fan de mar in swimbad. Letter koe der allinich noflik swommen wurde by it Slakke-eilân, om't dêr in frijwat sânige boaiem is.

De eastlike ouwer hat sûnt 1971 de poldermole *De Helper* út 1863.

De mar is nei it doarp Paterswolde neamd, mar leit foar it meastepart yn de gemeente Haren.


Image:20090731 Paterswoldse Meer Groningen NL.jpg|De Paterswoldsemar út it noardwesten wei sjoen (2009)


## Keppeling om utens
* Marskip Paterswolde
Louise Mellema

**Louise Mellema** (Sâltkamp, 5 desimber 1900 - Skiermûntseach, 16 novimber 1990) wie in publisiste. 

## Libben en wurk
Se wie dochter fan slûswachter Theunis Lourens Mellema (inisjatyfnimmer fan it Noordelijk Scheepvaartmuseum yn Grins) en Fenna Orré.
Tusken 1919 en 1928 wie hja troud mei predikant Hermanus HelBaudet. Se troude fannijs mei Marinus de Jong, dêr't hja yn 1952 fan skiedde en yn 1972 waard se de twadde frou fan sellist en klassikus Hugo Nolthenius dêr't hja al hiel wat jierren in ferhâlding mei hie.

Se wenne jierrenlang yn en om Haarlim en rekke befreone mei de skriuwers Adriaan Roland Holst en Godfried Bomans. Se wie lid fan de S.D.A.P.

Artikels fan har ferskynden yn dei- en wykblêden en ek yn it moanneblêd *Spiegel der Zeilvaart*. Sa skreau se yn 1964 it "In memoriam van Klaas van der Geest" foar de Ljouwerter Krante.

Sy skreau in soad oer Skiermûntseach.

Se wie in muoike fan Rutger Hauer (fia mem Teunke Mellema). It pear Mellema en Nolthenius waard beïerdige op Skiermûntseach. Dêr't se fan 1952 ôf wennen yn it hûske *Toomelid*.  

## Wurk
* *Ballade van een eiland*
* *[[Mees Toxopeus]]* (kronyk oer de âld-skipper)
* *Martin van Waning* (biografy oer de skilder-byldhouwer Martin van Waning)
* *Rijmprenten van een waddeneiland*
* *Schiermonnikoog, lytje pole* (1973) omwurking fan *Het eiland Schiermonnikoog*
Douwe Miedema

**Douwe Miedema** (Akkrum, 12 augustus 1900 - It Hearrenfean, 23 febrewaris 1978)   wie sjoernalist by de Friese Koerier en it *[[Nieuwsblad van het Noorden]]* oant 1965.

Skreau hast alle boeken en artikels ûnder de skûlnammen D.M. van der Woude en Ieme Dam oer ûnder oare wintersport, folkloare, lokale skiednis. Mear as 500 artikels mei de namme "Ut de Lapekoer" yn de Friese Koerier en Ljouwerter Krante oant septimber 1975.

## Wurk
* *Vrouwen in de Hardrijdersbaan* (1944)
* *200 Jaar Doopsgezind gemeenteleven te Heerenveen* (1962)
* *Oudeschoot en zijn Pinkstermarkt* (1969)
* *Ut 'e Lapekoer* (1971)
* *Lit ús tinke oan âlde tiden* (1972)

## Keppeling om utens
* historischcentrumleeuwarden.nl
Melkmasine

In **melkmasine** is in masine dy't it hânmelken ferfangt. Yn de santiger jierren wie hast alle hânmelken ferdwûn. It oantal melkmasines wie yn 1950 1978, yn 1955 2380, yn 1960 6839 en yn 1970 10.271. Yn it earstoan bleau it systeem fan melken gelyk oan wat dêrfoar wenst wie: simmerdeis op it lân (melkweinen), winterdeis op 'e stâl. Ferskate faktoaren, lykas it tanimmend belang fan de hygiêne, it sykjen nei arbeidsbesparjende metoades, in gruttere neidruk op bettere arbeidsomstannichheden, it ta stân kommen fan in oantal ruilferkavelingen wêrby't stikken lân om de pleats kamen te lizzen, laten ta de opkomst fan de fêste melkynstallaasjes op de pleats.

Wichtich hjirby binne de saneamde melkkelders wurden, wêrby 't troch ien man folle mear kij molken wurde koenen as eartiids. Dat kaam benammen op troch de opkomst fan de lisboksstâl yn de jierren '70. Arbeidsbesparring en skaalfergrutting makken in strangere seleksje fan de kij op melkberheid needsaaklik.
In dêrby oanslutende arbeidbesparjende metoade waard it saneamde tankmelken. De molke waard net mear yn amers sûge, mar fia liedings nei in kuolle tank laat. Yn 1974 wienen der 1500 bedriuwen mei molktanks. In noch hurdere útwreiding wie net mooglik troch te min kapasiteit fan de elektrisiteitsoanfier. Nei de útfiering fan it agraryske stroomfoarsjenningsplan (1974) kamen der noch folle mear melkkelders en molktanks.

Yn de jierren '80 en '90 waarden de earste folslein automatisearre molksystemen, ek wol melkrobot neamd, ûntwikkele. Oan it melken fan kij komt no gjin mins mear te pas. By in melkrobot stapt de ko sels yn in soarte fan boks en wurdt dan automatysk molken. De gegevens oer de melkjefte wurde opslein op in kompjûter.
Thom Mercuur

**Thomas Mercuur** (Boyl, 26 maart 1940 - Grins, 20 jannewaris 2016) wie in  keunstbefoarderer, konservator en âld-museumdirekteur fan Museum Belvedêre yn It Oranjewâld.

Sûnt 1971 konservator fan gemeentemuseum 't Coopmanshûs yn Frjentsjer. Yn it earstoan keunsthanneler yn Ljouwert en It Hearrenfean. Dêr skode er al opfallende keunstners nei foaren, wêrûnder Jentje van der Sloot.

It slagge him en jou it slommerjende museum yn Frjentsjer yn in pear jier lanlike bekendheid te jaan mei tentoanstellings fan Jentsje van der Sloot, Dada-Drachten ( Evert en Thijs Rinsema en de arsjitekt C.R. de Boer), Willem van Althuis, Hans van der Horst, Sjoerd de Vries, Concrete Poëzie en "Ljouwert kin wol ynpakke'. Mar ek mei tentoanstellings fan mear histoarysk karakter blykt hy in foar Fryslân ûngewoan museumbelied te folgjen.

## Underskiedings
* Fryske Anjer 1996
* Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau 2004 
* Harry de Vroome peinje 2005
* Eareboarger Gemeente It Hearrenfean 2010
* Nominaasje foar de Patron of the Arts Award 2010
Hendrik Miedema

**Henricus Theodorus Jacobus Miedema** (Heusden oan de Maas, 8 juny 1922 - Arnhim, 8 novimber 2008) wie in frisist en sûnt 1966 heechlearaar fanwege de Provinsjale Underwiisrie yn Utert en dêrfoar wurkjend by de Fryske Akademy (sûnt 1955). Hy spesjaliseare him yn nammekunde.

Hy skreau *Paedwizers fan de Fryske filology* (dissertaasje, 1961) en ferskate artikels yn ûnder oare Taal en tongfal en Nammekunde oer Fryske dialekten en -plaknammen.
Hessel Miedema

**Hessel Miedema** (Snits, 21 jannewaris 1929 - Amsterdam, 14 april 2019) wie in Frysk dichter-skriuwer en keunsthistoarikus oan de Universiteit fan Amsterdam. Miedema gou as ynternasjonaal gesachhawwend kenner fan Karel fan Mander. 

Hy wie nau belutsen by it tydskrift Quatrebras, dat út Amsterdam wei lieden waard, mar yn Fryslân net folle wurdearring krige. Fan 1957-1963 wie er direkteur fan Museum It Prinsessehof. Syn literêre wurk tsjûget fan krêft en byldzjend fermogen, mar ek fan koarte azem. Naam yn april 1964 ôfskied fan de fryske literatuer.

Yn 1963 gie er werom nei Amsterdam om syn dissertaasje oer Karel fan Mander te skriuwen.

Miedema stoar yn de âldens fan 90 jier yn syn wenplak Amsterdam.

## Wurk
* *Op 'e literaire toer* , samle wurk, Boalswert Koperative Utjouwerij 1973 (werprinting 2010, ISBN 9089541691)
* *[[Karel fan Mander|Karel van Mander]], Den grondt der adel vry schilder-const* - tekstedysje mei kommentaar ( dissertaasje bekroand mei Bucheliuspriis, 1973)
**Kunst, kunstenaar en kunstwerk bij Karel Van Mander : een analyse van zijn levensbeschrijvingen*, 1981
*"Over de betrouwbaarheid van Karel van Mander Hessel Miedema (Amsterdam)", *Colloquium Neerlandicum* 11 (1991) http://www.dbnl.org/tekst/_han001199101_01/_han001199101_01_0022.htm
**De Archiefbescheiden van het St. Lukasgilde te Haarlem 1497-1798*, 1980, ISBN 9064695849
* *Denkbeeldig schoon: [[Lambert ten Kate]]s opvattingen over beeldende kunst*, 2007 ISBN 9059970357
* *Op 'e literaire toer*, 1973, Bolswert Koperative Utjowerij (fannijs publisearre yn 2010, ISBN 90-8954-169-1)

## Keppelings om utens
*Hessel Miedema yn Google books
*[Hessel Miedema yn de [DBNL]]
*Oersjoch fan publikaasjes
Fryske Miljeurie

De **Fryske Miljeurie** koördinearret en stimulearret it wurk fan net-amtlike organisaasjes foar natoerbehâld en miljeubehear.

Oprjochte yn 1971, nei it mislearre ferset fan inkele natoerbeskermingsorganisaasjes ôfsûnderlik tsjin de bou fan de PEB-sintrale oan de Burgumer Mar. Oansluten binne it Bûn fan Fryske Fûgelwachten, It Fryske Gea, Feriening Miljeubehear Noard-Nederlân, IVN, KNNV, NJN, distrikt Fryslân fan it Algemien Angelders Bûn (Federaasje Fryslân fan de Sportfiskers Feriening), Ken. Nederlânske Jagersferiening, it Frysk Natoerhistoarysk museum, Feriening ta behâld fan de Waadsee, NIVON, Gewaaks- en Miljeubeskerming, Feriening ta Behâld fan Natoermonuminten.

De Fryske Miljeurie is oansluten by de lanlike oerkoepeljende organisaasje Natoer en Miljeu yn Amsterdam. Nettsjinsteande dat alle wurk jierrenlang sûnder subsydzje troch frijwilligers dien waard, wêrby't de meiwurking fan oansluten organisaasjes noch net optimaal wie, is der in soad dien. Fierwei de measte aktiviteiten lizze op it mêd fan begelieden fan de oerheid by it ûntwerpen fan bestimmingsplannen, ruilferkaveling, wegenplannen ensfh.

De meast oansprekkende aksje wie dy yn 1973 om de bou fan in motel by de Hearrensyl by Terherne te kearen. Dêrby waard f 21000,- ynsamle dat brûkt waard foar de oankeap fan de grûn by de Hearrensyl troch It Fryske Gea. Begjin 1975 koe troch provinsjale subsydzje in fêste krêft oansteld wurde.
MIRO

**MIRO BV** wie in lytshannelsbedriuw fan it type "hypermerk" fan Ahold, wêrfan't de earste yn 1971 yn Flissingen iepene waard. Yn Ljouwert bestie ien sûnt maart 1972. 

MIRO wie in ûnderdiel fan Ahold NV út Saanstêd, mei sân festigings yn Nederlân (1974). Yn Ljouwert wurken sa'n 175 personielsleden, dêrfan wiene 80 yn fêste tsjinst. Ferkeap fan ± 20.000 ferskillende artikels, "food en non-food". It hie in eigen parkearterrein mei 600 parkearplakken. Ahold brûkte de Miro-festigingen geregeldwei as proeftún. Bygelyks de streekjeskoade waard der it earst yntrodusearre. 

Yn 1985/1986 waard de MIRO-formule opheft en waarden de winkels omboud ta oare konsepten.
Fryske Motorklub

De **Fryske Motorklup** út Ljouwert waard oprjochte op 30 july 1914 mei as doel it befoarderjen fan de aktive rekreaasje fan motorriders, bromfytsers en auto's. 

Oansluten by de KNMV ( Keninklike Nederlânske Motorriders Feriening ). Yn 1954 wienen der ±500 leden, yn 1974 ûngefear 400. De Fryske motorklup organisearret jierliks in tsiental oriïntearingsritten, wêrfan't de Alvestêdetocht fan de Fryske Motorklub, better bekend as de Motoralvestêdetocht, op Pinkstermoandei de grutste is (±1200 dielnimmers yn 1974; 3700 yn 2018).
Gerrit Mulder

**Gerrit Mulder** (Himmelum, 1895 - Ljouwert, 1961) wie in Frysk skriuwer en sjoernalist.

Hy publisearre earst yn it Nederlânsk, letter yn it Frysk en skreau foar it Frysk Deiblêd. Hjiryn hie er de wyklikse feemerkrubryk ûnder de namme Prikke. Syn Nederlânske wurken spylje faak yn Fryslân en hawwe in komyske ynslach. Hy krige de Rely Jorritsmapriis yn 1959 foar syn fers *FStêd*.

## Wurk
* *Deining* (1934)
* *Agur en de twa portretten* (Oer Metten Koornstra, 1957)
* *Romten en Paed* (postúm, ek oersetting yn it Nederlânsk, 1961)
* *In steande frou allinne* (1962)
* *Seis dagen reinwetter* (1967)
Botte Neij

**Botte Neij** (Hollum (It Amelân), 25 july  1897 - dêre, 17 novimber 1963) wie in âld-skipper fan de Amelanner rêdingsboat.

Oant 1924 wie er roeier, doe skipper earst fan de roeirêdingboat en letter de Motorstrânrêdingboat 'Abraham Fock van Hollum' fan 1935 oant 1958.  

Krige in soad ûnderskiedings, wêrûnder de grutte sulveren earemedalje foar tsjinsten yn oarlochstiid (KNZHRM) en in sulveren medalje fan de Sweedske kening.
Roel Nijboer

**Roel Nijboer** (Oerterp, 31 maaie 1924 - 14 juny 2018) wie in toanielspiler. 

Begûn by it Iepenlofttoaniel yn Beetstersweach, ûnder oare yn *Romulus de grutte keizer* (1961). Yn novimber 1961 begûn er nei swierrichheden binnen it Lyts Frysk Toaniel mei Jeltje Das  Durkje Westra en Ymie bij de Ley en oaren in eigen semi-berops toaniel- en kabaretselskip: Selskip Roel Nijboer. It earste stik hjitte *De Klokkejitter* fan Antoon Coolen, en de lêste *Gasljocht* (1968). It earste kabaretprogramma *Is der ek in dokter yn de seal* (mei teksten ûnder oare fan S.J. van der Molen, Piter Terpstra en Rink van der Velde, 1962)
Hy wie mei-oprjochter fan Tryater en spile yn 1968/1969 syn earste gastrol by de Noorder Compagnie (yn * Antigone* fan Jean Anouilh), dêr't er sûnt 1970 yn fêste tsjinst kaam. 

Sûnt 1946 wie Nijboer koster fan de Nederlânsk Herfoarme gemeente yn Oerterp.
Wolter Nijenhuis

**Wolter Jans Nijenhuis** (Nijhoarne, 21 april 1909 - Gytsjerk?, 31 maaie 1988) wie sûnt 1947 notaris yn Gytsjerk.

Hy sette as ienichste notaris konsekwint Fryske advertinsjes fan ferkeapings, boelguod ensfh. Hy wie ponghâlder fan De Fryske Bibleteek, stichting Slach by Warns, lid fan it Fryske Akademybestjoer en konsul fan de ANWB.
Hendrik Obreen

**Hendrik Tjaard Obreen** (Heemstede, 6 novimber 1905 - Hegebeintum?, 20 desimber 1992) wie in histoarikus dy 't wurke by de provinsjale Argyfynspeksje ( -1970). Wie troud mei Catharina Lycklama à Nijeholt (*Nymwegen, 19 oktober 1905).

Makke in soad argyfynventarissen mei belangrike ynliedings. Yn 1970- krige er de Joast Halbertsmapriis. Obreen, dy't al yn de jierren fan pionier Hanso Schotanus à Steringa Idzerda foar de radio te hearren wie, spile dêrnei rollen yn films fan Nicolai van der Heyde; *Angela* (1973) en *Help, de dokter verzuipt* (1974).

## Wurk
* *Dijkplicht en waterschappen aan Frieslands westkust* (dissertaasje, 1956)
* *Westergo's IJsselmeerdijken* (tegearre mei M.P. van Buijtenen, 1956)
* *Dokkum. Inventaris der archieven* (1959)
* *Dantumadeel. Inventaris der archieven* (tegearre mei H.F. Faber, 1961)
* *Makkum en de westkust van Friesland* (1965)
* *Harlingen. Inventaris der archieven* (1968)
* *Franekeradeel. Inventaris der archieven* (1971)
* *Franeker. Inventaris der archieven* (1974)
De Oesdrip

**De Oesdrip** is it ledeblêd fan it Skriuwersbûn, de  belangeferiening fan en foar Fryske skriuwers. It blêd ferskynde fan 1969 oant 2003 trije kear yn it jier. Hjoed-de-dei ferskynt it trijeris it jier, ûnder redaksje fan Sytske de Boer en Simon Oosting. It is digitaal, mar leden dy't gjin E-mail hawwe, krije it oer de post tastjoerd. De leden fan it bûn krije regelmjittich in ledebulletin mei alle nijtsjes en gearkomsten tastjoerd. 

## 1969-2003
De earste redaksje bestie út Freark Dam, Rink van der Velde en Harm Wesseling. 
Redaksjelid Klaes Wielinga waard yn 1976 opfolge troch Johanneke Liemburg. Yn 1984 waard it trijemanskip opfolge troch in twamanskip Durk van der Ploeg en Andrys Stienstra.

Yn it earste nûmer stie in ferslach fan de oprjochtings- en de earste bestjoersgearkomste, in nammelist fan de leden, de statuten van it bûn en in ferklearring fan it wurd 'oesdrip' ('fan de daksrâne ôfdripjend reinwetter' neffens it Frysk wurdboek), mei wurden fan deselde stam yn it Nederlânsk, Sealtersk, Noardfrysk en Ingelsk.

It tredde nûmer wie hielendal wijd oan skriuwer Abe Brouwer, mei bydragen fan Freark Dam, Cees Jongsma, Jo Smit, Douwe Tamminga, Pieter Terpstra en Klaas Wielinga. Yn 1972 ferskynde in earenûmer wijd oan Theun de Vries. Yn 1974 publisearre it blêd de folsleine bibliografy fan Hoatse de Jong by gelegenheid fan dy syn njoggentichste jierdei.

It blêd krige út finansjele need sûnt 1980 in ienfâldiger útris as yn eardere jierren wenst wie. Yn 1987 waard in enkête hâlden oer de Oesdrip. It jild blykte doe in probleem te wurden.
Keimpe fan Martena

**Keimpe Doeckes fan Martena** (Koarnjum, ± 1487 - Koarnjum?, 8 novimber 1538?) wie histoarikus en jurist. Troch him is de skiednis fan Fryslân beskreaun dat it tiidrek tusken 1498-1530 beslacht, it tiidrek dat bekend stiet as de Saksetiid. Hy is in neef fan Hessel fan Martena.

## Skiednis
Keimpe fan Martena waard berne yn in ferneamd Frysk laach út Koarnjum. Syn heit wie Doeke Sytses Martena, de âldere broer fan Hessel fan Martena, en syn mem wie Sjouck Keimpes fan Unia. Keimpe hat twaris troud west, earst mei Peye Lieuwesdr út Grinslân en letter mei Magdalena Schenk van Tautenburg (ferstoarn yn 1537). Hy studearre letteren yn 1508 te Orléans en faaks ek rjochten yn (Leuven, Bologna). Karel V, waans partij er keas, beneamde him yn 1515 as riedshear yn it Hof fan Fryslân en sloech him ta ridder. 

Op it hjit fan de Steaten fan Fryslân op 27 febrewaris 1528 skreau Martena it Annael of Lânboek dêr't alle wichtige foarfallen út de tiid troch him yn beskreaun binne. Hy die der trije jier oer. Martena ferstoar nei alle gedachten yn 1538 en waard beïerdige yn de Galileërtsjerke te Ljouwert.

Yn Koarnjum bewenne Keimpe de Martenastate dat sjoen wurde kin as it stamguod fan de aadlike famylje Martena.

## Keppeling om utens
* Genealogy Martena troch Simon Wierstra
Meinte Oosterhout

**Meinte Oosterhout** (Grou, 19 maart 1920 - Grins, 19 septimber 1970) wie wittenskiplik meiwurker oan it Frysk Ynstitút fan de Ryksuniversiteit Grins.

Utjouwer fan de *Snitser Resesboeken* (1960) mei nammelist (1964). Jierrenlang ponghâlder fan de Douwe Kalmastichting, bestjoerslid fan de Jongfryske Mienskip, foarsitter krite Aldfaers erf yn Grins. 

Us Wurk (1972) waard oan syn neitins wijd.
Iepenloftskoalle

In **Iepenloftskoalle** of **Bûtenskoalle** (Ingelsk: *Open-air school*, Frânsk: *École de plein air*, Dútsk: *Freiluftschule*) is in skoalle dêr't it lesjaan safolle mooglik yn de iepenloft bart. Soks kin bygelyks troch les te jaan bûten in gebou of yn in gebou dêr't de wanden of ruten fan folslein fuorthelle of iepene wurde kinne.
It wie in skoalle foar syklike en swakke bern, bygelyks bern mei tuberkuloaze. 

De bern krigen in diel fan de dei les bûten. Fierders waard in soad omtinken jûn oan fentilaasje en loftferfrissing. De skoalle hie sa'n 100 bern, ferdield oer 6 leargroepen. In tredde part hie somatyske swierrichheden en twa tredde psychyske. Yn Nederlân waard de earste iepenloftskoalle, de Earste Nederlânske Bûtenskoalle, yn 1913 stichte yn Den Haach. Dêrop folgen oare, ûnder mear yn Rotterdam, Amsterdam, Arnhem en Breda. Nei de Twadde Wrâldoarloch waarden in soad skoallen boud mei omtinken foar geunstige hygiënyske omstannichheden yn it gebou, troch grutte glêsflakken, twasidige fentilaasjemooglikheden yn de leslokalen en bûtenlesplakken. Dy foarsjennings wiene ôfsjoen fan de foaroarlochske iepenloftskoalgebouwen. Yn Fryslân bestiene earder yn Ljouwert en Riis skoallen fan dit soarte.

Yn de earste helte fan de 20e iuw wiene yn in protte ûntwikkele lannen soksoarte skoallen. Ek binne der iepenloftskoallen foar sûne bern stifte, sa as de Earste Iepenloftskoalle foar it Sûne Bern (*Eerste Openluchtschool voor het Gezonde Kind*) yn Amsterdam.
Pedagogysk Advysburo

It **Pedagogysk Advysburo** wie in ynstelling ferbûn oan de Fryske Akademy dy't sûnt 1959 twatalige skoallen begeliede.

Nei in perioade fan opbou kamen der mear en mear aktiviteiten op it mêd fan de ûnderwiisbegelieding. Neist de ûngefear 70 twatalige skoallen slueten har ek ientalige skoallen oan by it buro. Yn 1969 waard, neist direkteur Geart Vledder, Koen Zondag as meiwurker oansteld om in plan foar fleksibel ûnderwiis út te wurkjen. Yn 1972 waard mei rykssubsydzje in wittenskiplik meiwurker oansteld op it mêd fan twataligens, wylst dat jier ek mei in provinsjale subsydzje Durk Wiersma oanlutsen wurde koe foar begelieding fan de Fryske skoalradiolessen fan de RONO en it saneamde Teleboerd. Yn 1974 koe, foar de ûnderwiisbegelieding yn Raarderhim, by it Pedagogysk Advysburo in krêft oansteld wurde, wylst ek spesjalisten oanlutsen waarden op it gebiet fan oansluting beukerûnderwiis-basisûnderwiis en op dat fan Frysk as ferplichte learfak. Yn 1975 wienen der acht personielsleden.
De Stulp (skoalbûtenhûs)

**Skoalbûtenhûs De Stulp** leit by Baarn yn boskwachterij "De Vuursche".

It gebou is eigendom fan de gemeente Rotterdam en is ornearre foar de Rotterdamske skoalbern (basisskoallen) dy't dêr op wurkwike komme. De filosofy fan de gemeente Rotterdam is dat elk Rotterdamsk bern teminsten ien kear yn de skoaltiid yn de bosk west hawwe moat. Bern dy't nei de Stulp komme dogge dat altiten yn skoalferbân. It kin gean om bern út efterstânswiken, mar ek om asylsikersbern. It programma hat ek altiten in tema dat mei natoer en miljeu ferbân hâldt. Der binne leskisten en oare edukative aktiviteiten. 

De 'Lage (= leger lizzende) Vuursche' wie iuwen lyn in grut heidegebiet. Dêr rinne kij om de heide yn stân te hâlden. Yn de 17e iuw en letter binne der in soad beammen oanplante. It stik heidefjild dat no noch oer is hjit ek "De Stulp". It is in beskerme natoergebiet. Direkt bûten it kamphûs begjint de bosk. Tichterby leit de Hynstebosk. De eftertún fan Paleis Soestdyk leit tsjin it Hynstebosk. Keninginne Beatrix, har suskes en âlden, hawwe jierrenlang buorlju west fan it kamphûs "De Stulp". It kamphûs is makke neffens it idee "craddle to craddle", dus mei duorsume materialen dy't fan ôffalmateriaal boud is. De bining mei it miljeu wurdt ek dúdlik oan de daktún.
Boartersseal

In **berneseal** of **berneboartersplak** wie in plak dêr 't bern tusken twa en fjouwer jier in oantal oeren wyks ûnder deskundich tafersjoch ferbliuwe kinne yn in spesjaal dêrfoar ynrjochte romte.

Neidat yn de sechtiger jierren in oantal krèsjes oprjochte wie op basis fan sosjale en/of politike motiven, groeide yn de jierren santich it ynsjoch dat it by elkoar bringen fan jonge bern yn in pear oeren wyks fan rutte betsjutting wêze koe. Sosjale, reative en taalûntwikkeling soenen stimulearre wurde kinne. Dêrby waard útgien fan it stânpunt dat it jonge bern it grutste part fan de dei en de wike yn de buert en ûnder tafersjoch fan de mem heart te wêzen. Dit foarme it grutste ferskil tusken de berneseal en de krèsj, dêr 't de bern langer op in dei en meardere dagen fan de wike hinne gean.

Neidat yn de stêden inkele pjutteboarterssealen stifte wienen groeide it oantal ta ± 60 yn 1974, wêrfan in soad yn plattelânsdoarpen. Troch it ûntbrekken fan wetlike regelingen oangeande de pjutteboartersplakken wie oprjochting, behear en finansiering ôfhinklik fan partikulier inisjatyf. Meardere gemeentes ferlienden steun yn de foarm fan ynsidintele subsydzjes en it beskikberstellen fan romtes. Yn de measte pjutteboartersplakken wurde oan de liedsters easken steld oangeande oplieding en bekwaamheid. Utsein de ûntwikkeling fan it bern krijt ek troch ynskeakeling en begelieding fan âlden, it funksjonearjen fan de húshâlding omtinken yn guon pjutteboartersplakken. 

De Stichting Fryske Bernesintra hâldt har dwaande mei kwaliteitsferbettering fan de pjutteboartersplakken wylst stribbe wurdt nei in bettere reglemintearring.
Philidor 1847

**Philidor 1847** is de keninklike skaakklup fan Ljouwert dy't op 10 novimber 1847 oprjochte waard. 

Sûnt 1975 waard spile ynit GAK-gebou it ferieningsblêd hjit *Het Philidorforum*. Foarsitter F.W. Brouwer, earefoarsitter Waling Dykstra, earste tsiental ein 1974: G. Sosonko, Eddy Scholl, Haije Kramer, P. Boersma, J.M. Greben, A. van Dop, Th. van Scheltinga, W.Ooiman, W.A. Aarts en A. de Groot.

Philidor 1847 spilet yn de haadklasse fan it KNSB en waard kampioen yn 1966/1967. De klup hie yn ynternasjonaal master Haije Kramer, G. Sosonko en Eddy Scholl (Nederlânsk kampioen 1970) har meast promininte spilers.

It oantal ledden naam nei de mets Spassky-Fischer (1972) sterk ta nei 200 leden yn 1974. Earefoarsitter Waling Dykstra hat as skaker en letter as organisator en propagandist fan grutte wearde west foar de feriening.
Christian Müller

*Christian Müller (hurdfytser)
*Christian Müller (oargelbouwer)
*Christian Müller (fuotballer)
*Christian Müller (bassist)
Sint-Marten (lân)

**Sint-Marten** (offisjeel Nederlânsk: *Sint Maarten*") is in lân binnen it Keninkryk fan de Nederlannen. It foarmet de súdhelte fan it eilân Sint-Marten yn de Karibyske See. Oant 10 oktober 2010 hearde Sint-Marten ta de Nederlânske Antillen. Mei Saba en Sint-Eustasius foarmet it de SSS-eilannen.
It Stienfek

**It Stienfek** is in buorskip ûnder Ie oan it Dokkumer Grutdjip. De buorskip komt yn 1543 foar as *int Steenback* en yn 1855 as *Steenvak*. De namme wiist op de oanwêzichheid fan stienbakkerijen dêr't klaai foar ôfgroeven waard.

Eartiids stie der in herberch by de oerhaal oer it Grutdjip. Yn 1928 kaam der in brêge, de Ir. D.F. Woudabrêge, of Stienfeksterbrêge. It kafee is troch brân ferlern gien yn 1977.
Fan 1888 oant 1923 hie de buorskip it stoomsuvelfabryk 'het Steenvak". Dy fabryk waard yn 1912 de koöperative suvelfabryk 'Ee en Omstreken'. It fabryk hat ein 1977 de doarren sletten. Neitiid binne de bedriuwsgebouwen ûnder oaren as karavanstalling brûkt.


Ofbyld:Stienfek kafee, 1930.jpg|It kafee op it Stienfek dêr't de boat oanlei dy't op Ljouwert fear
Ofbyld:Dokkumer Grootdiep2.jpg|Dokkumer Grutdjip by It Stienfek
File:Steenvak - jachthaven.jpg|It Stienfek yn 2019.


## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Húshâldskoalle

De **húshâldskoalle** wie in skoaltype yn Nederlân en Flaanderen. Yn Nederlân hiet dizze skoalsoarte op it lêst offisjeel de **Legere Húshâld- en Niverheidsskoalle** (Nederlânsk: *Lagere Huishoud- en Nijverheidsschool*, **LHNO**). Yn de stêden wiene yndustry- en húshâldskoallen, op it plattelân lânbou-húshâldskoallen.

De Nederlânske húshâldskoalle of itensierdersskoalle hearde ta it leger beropsûnderwiis en late op foar húshâldster of tsjinstfaam of woe froulju tariede op harren klassike rol as húsfrou. Op dizze skoallen learden allinnich famkes itensieden, húshâlden, fiedingslear en oare húshâldlike feardichheden sa as it byhâlden fan in húshâldboekje en hantwurkjen. 

### Skiednis
It húshâldûnderwiis is yn 1888 úteinset mei de *Haagsche Kookschool*. De húshâldskoalle waard ek wol smeulend de *spinaazje-akademy* of *pudding-akademy* neamd. Mei de ynfiering fan de mammoetwet fan 1968 krige it de namme *Leger Húshâld- en Nijverheidsûnderwiis* (LHNU) en is it ek foar jonges tagonklik wurden, dy't oant dan ta allinne nei de Ambachtsskoalle koenen. Yn 1992 is it LHNU mei oare foarmen fan leger beropsûnderwiis opgien yn it tariedend beropsûnderwiis (TBU). Mei it mafû (mavo) en in grut part fan it fuortset spesjaal ûnderwiis waard it tbû yn 1999 gearfoege ta it TMBU (VMBO).

Lykas oare maatskiplike organisaasjes wie ek it húshâldûnderwiis tige ferpyldere. 
## List fan legere húshâldskoallen yn Fryslân
Oepke Plat

**Oepke Plat** (Menaam, 8 desimber 1897 - dêre, 12 novimber 1991) wie in jirpelkeapman en -kweker en koardirigint. 

Hy sette him yn foar gearwurking tusken partikuliere en koöperative jirpelhannel, wat him yn 1956 slagge.

Fan 1945-1964 wie er foarsitter fan de Feriening fan Jirpelhannelers yn Fryslân. Hy krige meardere ûnderskiedings. Fan 1919 - 1969 wie er dirigint fan de pleatslike sjongferiening Harmonie. Sûnt 1954 dirigint fan it Kristlik Fokaal Dûbel Kwartet mei optredens foar ûnder oare de NCRV en twa grammofoanplaten: *Menamer Stimmen* en *Lof sjong de Heare*.
Arara

**Arara** is in gemeente en in stêd yn de steat Paraíba, Brazylje. It hat 12.804 (2009) ynwenners en in gebiet fan 89 km². It leit op de heechflakte fan Borborema op in hichte fan 467 m boppe seenivo.

## Skiednis
Oarspronklik waard de krite bewenne troch it Cariri-folk. It gebiet wie fan bosk bedutsen dat swart hout levere, pleatslik bekend as Baraúna. De beammen tsjinnen as skûle foar reizgers dy't moal, kassave en rapadura yn de regio's Brejo and Curimataú kochten. De krite wie bekend ûnder de namme "Baraúnas das Araras" om't dêr oant 1860 in soad macaws (portegeesk: arara, in papegaaiesoarte) foarkamen.

Yn dy tiid kaam ek de pryster José Antônio Maria Ibiapina út Ceará nei dy kriten. Hy spile in grutte rol yn de sivilisaasje fan it Curimataúgebiet. Hy stifte it Santa Fé-sikehûs yn de omkriten fan de hjoeddeiske stêd, op lân dat skonken wie troch boargemaster Antônio José da Cunha, eigner fan kalkstienôfsettings yn dy regio.

Antônio José da Cunha boude ek it earste hûs yn wat it doarp Arara wurde soe, en hat in soad bydroegen oan de ûntjouwing fan it plak oant syn dea, mei 94 jier, yn 1881.

Padre Ibiapina stifte ek de tsjerke fan Arara, ûnder de namme Nossa Senhora da Piedade (Us Leaffrou fan Frommens). Yn 1876 wie it doarp oanwaakst ta sa'n 80 hûzen en 500 ynwenners.

Yn 1937 en 1938 wurdt Arara rekkene ta de gemeente Serraria. Op 1 desimber 1961 wurdt it plak losmakke fan Serraria en wurdt it in selsstannige gemeente. It soad minsken hawwe krewearre om it sa fier te krijen, ûnder oaren Dr. Marinésio Moreno, Dr. Mário Moreno, en Marísio da Cunha Moreno.

## Klimaat
De stêd hat in savannaklimaat, mei in trochsneed jiertemperatuer fan 24°C. It reinseizoen begjint yn jannewaris of febrewaris en duorret oant septimber of oktober.

## Demografy
Neffens it IBGE (Brazyljaansk Institút fan Geografy en Statistyk) oer 2008 wenje der 12,698 minsken yn de gemeente. De befolkingstichtens wie 142,9 ynw./km².

## Keppeling om utens
* Webstee fan Arara.
Ambachtsskoalle

De **ambachtsskoalle** wie oant likernôch 1968 in skoaltype yn Nederlân.

De ambachtsskoalle wie fan 1865 ôf de namme fan in groep fan skoallen foar deiûnderwiis. Der waard oplaat foar ambacht en yndustry. It skoaltype wie populêr by dejingen dy't earder nei de legere skoalle hast gjin mûglikheid hienen om fierder te learen. Mei de it ferlingen fan de learplicht hat de ambachtsskoalle in soad betsjutten foar de emansipaasje fan de arbeider en it ûnderwiisnivo yn Nederlân.

De *Maatschappij voor de Werkende Stand* stifte yn 1861 yn Amsterdam de earste ambachtsskoalle fan Nederlân. De ambachtsskoalle fersoarge technyske opliedingen foar jonges, wylst de húshâldskoalle op famkes rjochte wie.

Der wienen twa-, trije-, en fjouwerjierrige opliedingen. Yn gefal fan de fjouwerjierrige oplieding koe men ek nei trije jier fan skoalle ôf mei in tsjûchskrift.
De ambachtsskoalle late op ta smid, timmerman, meubelmakker en hûsskilder. Der koene ek kursussen koper-, lead- en sinkbewurkjen, elektrisiteitslear, auto-, motor- en fytsmakker folge wurde. De skoalle keas de opliedingen sa dat se oanslueten by it ferlet fan de takomstige arbeiders en wurkjouwers. Ek folwoeksenenûnderwiis waard jûn.

By de ynfiering fan de Mammoetwet op 1 augustus 1968, is de namme *ambachtsskoalle* feroare yn Legere Technyske Skoalle (lts), meast in fjouwerjierrige oplieding. Sûnt 1999 wie dit soarte ûnderwiis part fan it vmbo, benammen de op beroppen rjochte learwegen.
## List fan ambachtsskoallen yn Fryslân


Ofbyld:Leeuwarden - Ambachtschool ca.1930.jpg|Ambachtsskoalle Ljouwert, ± 1930
Ofbyld:Jubbega. Ambachtschool.jpg|Ambachtskoalle Jobbegea
Ofbyld:COLLECTIE TROPENMUSEUM De Burger Ambachtsschool aan de B.A.S. straat TMnr 60026776.jpg|De Boarger Ambachtsskoalle yn Soerabaja, tusken 1929 en 1932
Ashley Argota

**Ashley Alyssa Argota** (Redlands (Kalifornje), 9 jannewaris 1993) is in Amerikaansk aktrise en sjongster. 

Fan har fjirde jier ôf hie hja al rollen yn teaterstikken, in musical en reklamefimkes. Sy is it meast bekend fan har rol as Lulu yn de rige *True Jackson, VP*. Har filmkarriêre krige faasje yn 2007 mei de film *Schooled*.

## Filmografy
* 2003 - *Star Search* 
* 2007 - *Schooled* - Soomi Alverez
* 2008 - *iCarly* - Kathy
* 2008 - *True Jackson, VP* - Lulu Johnson (2008-heden)
* 2009 - *BrainSurge* - as harsels
* 2011 - *Bucket & Skinner's Epic Adventures* - Kelly
* 2011 - *The Troop* - Mazie
* 2014 - *The Fosters* - Lou

## Diskografy
* 2006: *Dreams Come True*
* 2008: *Ashley*
* 2012: *Weekend*

## Keppelingsom utens
* Offisjele webside
* ''Ashley Argota'' yn de IMDb
Jennifer Tilly

**Jennifer Tilly** (Los Angeles (Kalifornje), 16 septimber 1958) is in Amerikaansk aktrise en pokerspylster. Har wiere namme is Jennifer E. Chan. Tilly is de efternamme fan har mem. Tilly is bekend fan har rollen yn de Child's Play-rige. Har suster, Meg Tilly, is ek aktrise.

Sy waard nominearre foar in Academy Award en hat yn 2005 de World Series of Poker foar froulju wûn. Har bynammen yn pokerrûnte binne *The Unabombshell* en *J Tilla the Killa*. Foardat sy trochbriek as filmaktrise wie hja yn Nederlân al te sjen yn de televyzjerige *Hill Street Blues* en as Garry's freondinne yn *It's Garry Shandling's Show* (beide jierren 1980).

Sy is in fûl oanhinger fan de homobeweging.

Tilly troude yn 1984 mei *The Simpsons*-produsint Sam Simon. Yn 1991 binne se út elkoar gien. Letter hie hja ferkearing mei berops pokerspiler Phil *Unabomber* Laak.

## Filmografy (in kar)
*1984 *No Small Affair*
*1991 *The Doors*
*1993 *[[Made in America (film út 1993)|Made in America]]*
*1994 *Bullets Over Broadway*
*1994 *Embrace of the Vampire*
*1996 *Bound*
*1997 *Liar Liar*
*1999 *Do Not Disturb*
*1999 *Bride of Chucky*
*2000 *Cord* (ekm útbrocht as *Hide and Seek*)
*2001 *Monsters en co.*
*2003 *The Haunted Mansion*
*2004 *El Padrino* 
*2004 *Seed of Chucky*
*2006 *The Initiation of Sarah*
*2008 *Deal (2008)]*
*2010 *CSI: Crime Scene Investigation*: "Take My Life, Please!" 
*2011 *Return to Babylon*
*2012 *Curse of Chucky* - Tiffany
*2017 *Cult of Chucky* - Jennifer Tiffany Tilly
Bimmen

**Bimmen** is in doarp yn de gemeente Kleef yn de dielsteat Noardryn-Westfalen, yn it westen fan Dútslân. It doarp leit oan de rivier de Ryn en flakby Nymwegen yn de Nederlânske provinsje Gelderlân.

## Keppeling om utens
*  Bimmen, *Stadt Kleve*
Waadferiening

De **Lanlike Feriening ta Behâld fan de Waadsee (Waadferiening)** is in natoerbeskermingsorganisaasje út Harns, dy't him sûnt de oprjochting yn 1965 ynset foar beskerming fan it waadgebiet, dat wol sizze de Waadsee, de Waadeilannen, dielen fan de fêste wâl dy't grinzje oan de Waadsee en dielen fan de Noardsee.

## Doelen
Ynearsten wie de doelstelling dat de Waadsee as see behâlden wurde moast, om't der serieuze plannen wienen om in diel fan de Waadsee yn te polderjen. No't dit gefaar foarearst foarby is, giet de striid benammen om de natoer en it miljeu yn it waadgebiet, dit in de romste sin fan it wurd. It giet de feriening om it beskermjen fan de floara en fauna yn it gebiet lykas de seehûnen yn de Waadsee en de fegetaasje op de waadeilannen. 

## Aktiviteiten
De Waadferiening sjocht kritysk nei de minsklike aktiviteiten yn en om it gebiet, lykas yndustry, dylchstofwinning, fiskerij en lânbou. Lytsskalige aktiviteiten wurde ûndersteund, as it karakter fan de eilannen en de natoer gjin skea tabrocht wurdt.

De Waadferiening nimt soms inisjativen ta duorsume aktiviteit, oerleit mei bewenners en brûkers yn it gebiet en sjocht ta op neilibjen fan relevante wetjouwing. Der binne nammentlik ferskilllende nasjonale wetten en ynternasjonale ferdraggen dy't de Waadsee beskermje moatte.

De Waadferiening set faak aksjes op tou om te besykjen foar it waadgebiet negative aktiviteiten te kearen. De lêste grutte aksje wie de fakkelaksje dy't bedoeld wie tsjin it boarjen nei gas yn de Waadsee.

## Keppeling om utens
* Offisjele webside
Plomfee

Under **plomfee** wurde fûgels rekkene as: 

* hin
* kalkoen
* pearelhin
* goes
* ein
* strúsfûgel
* emoe. 

It Fryske plomfee bestiet meast út hinnen. Yn Fryslân waard yn 1974 sa'n 2,5% fan de Nederlânske lishinnen hâlden: 700.000 stiks. It oantal bedriuwen rûn doe al werom is wie ein 1994 ± 550. In jonge tûke yn de hinnehâlderij wie dy fan slachtpiken: yn 1960 100.000 piken, yn maaie 1974 wol 2,6 miljoen. (7,2 % fan it Nederlânske totaal) mei 171 bedriuwen. Begjin jierren santich fan de 20e iuw waarden de bedriuwen gemiddeld hast 150% grutter, de gemiddelde grutte wie doe 15.000 piken. 
De ôfset waard meast troch kontrakten regele en it hâlden fan slachthinnen betsjutte foar in soad molkriders, middenstanners, mar ek feehâlders en túnkers in aardige byfertsjinste.
Mossad

De **Mossad**, oprjochte yn 1949, is de Israelyske ynljochtingetsjinst. De Mossad is benammen bûten de lângrinzen fan Israel aktyf. Mei de Aman (militêre ynljochtingen) en Shin Bet (ynlânske ynljochtingen) is it ien fan de wichtichste ynljochtingetsjinsten fan Israel.

De Mossad hat ta doel ynformaasje te sammeljen, dy't foar it regear, leger of de nasjonale feiligens fan Israel relevant binne. Dêrby makket de tsjinst gebrûk fan sawol minsklike ynljochten (HUMINT) as ek elektroanyske ynljochtingen (SIGINT).

De ynljochtingetsjinst hat sa likernôch 1.200 meiwurkers.
Politike Partij Radikalen

De **Politike Partij Radikalen ( PPR)** wie in Nederlânske politike partij dy‘t yn april 1968 oprjochte waard troch in oantal leden fan de Katolike Folkspartij (KVP) en de Anty-Revolúsjonêre Partij (ARP), dy‘t it net iens wienen mei harren partij. De PPR hat fan 1972 oant 1977 diel útmakke fan it kabinet Den Uyl en is yn 1989 opgong yn GrienLinks.
 
## Skiednis

Yn de lanlike polityk wurke de PPR faak gear mei de PvdA, op gemeentlik en provinsjaal nivo waard ek gearwurke mei de lytsere Pasifistysk Sosjalistyske Partij (PSP) ûnder de namme Progressyf Akkoart. Foar de lanlike ferkiezings fan 1971 en 1972 waard diels in mienskiplik program “*Kearpunt*” opsteld troch PvdA, PPR en D66. Hja stribben nei in progressyf kabinet en kamen foar de ferkiezings mei it “*Skaadkabinet Den Uyl*”. By de Twadde Keamerferkzieings fan 1971 helle de PPR twa sitten, wylst hja op mear rekkene hienen. 
By de ferkiezings fan 1972 makken hja mei listoanfierder Bas de Gaay Fortman in grutte sprong fan twa nei sân sitten. De partij rjochte har ûnder oaren op ûntwikkelingsgearwurking, miljeu en ûntwapening. De PvdA, PPR en D66 hellen mei har trijen 56 sitten yn de Twadde Keamer en foarmen mei de ARP en KVP it kabinet Den Uyl, it meast linkse kabinet dat Nederlân ea hân hat. De PPR levere de ministers Harry van Doorn (Kultuer, Rekreaasje en Maatskiplik wurk (CRM) en Boy Trip (Wittenskipsbelied) en steatssikretaris Michel van Hulten (Ferkear en Wettersteat). Bas de Gaay Fortman waard de fraksjefoarsitter yn de Twadde Keamer. 

By de Keamerferkiezings fan 1977 waard Ria Beckers de earste froulike Nederlânske listoanfierder. De ferkiezingsstriid gong yn 1977 tusken Joop den Uyl (PvdA) en Dries van Agt (CDA) en dat betsjutte dat de lytse linkse partijen in soad sitten ferlearen. De PPR belâne fan sân op trije sitten. 

Yn de jierren tachtich wie de PPR tsjin de kearnwapens mar der kamen ek hieltyd mear mieningsferskillen tusken de leden oer de takomst fan de partij. Yn 1989 gong de PPR diel útmeitsjen fan GrienLinks, in gearwurking fan PPR, PSP, Kommunistyske Partij fan Nederlân (CPN) en Evangelyske Folkspartij (EVP). De partij hie op har hichtepunt rom 13.000 leden. Yn 1989 wienen der noch in lytse 6.000 oer.

By de steateferkiezings fan 1974 en de Keamerferkiezings van 1972 (Fryslân 3,2%, Nederlân 4,8% ) bleau it oantal PPR-stimmers yn Fryslân ûnder it lanlike persintaazje. Wol slagge it de PPR yn in oantal gemeentes yn in trochbraak te berikken yn benammen KVP-fermiddens, eat dat de PvdA dêrfoar net slagge wie (ûnder mear yn Haskerlân). De bekendste provinsjale fertsjintwurdiger fan de PPR wie pater Marinus Agterberg út Wytmarsum, dy ‘t fan 1973 oant 1977 yn de Earste Keamer sitten hat. 

## Literatuer
* , *Narren in domineesland*, útj. PPR-Studiestichting, Amsterdam (1988)
* , *Niet bĳ rood alleen : vĳftien jaar Nederlandse politiek en de geschiedenis van de PPR* (1983)
Travian

**Travian** is in blêder-basearre kompjûterspultsje dêr't spile wurde kin tsjin oare spilers. Alle spilers hawwe elts de lieding oer in ynearsten lyts doarpke en besykje in ympearium op te bouwen. 

Oan it begjin hat it eigen doarp mar ien gebou. Der binne ferskate grûnstoffen nedich yn Travian: hout, klaai, izer en nôt. Ear't de gebouwen útwreide wurde kinne, moatte de fjilden bewurke wurde, dat der mear grûnstoffen oanfierd wurde. Der binne ek opslachplakken, mar dy kinne oanfallen wurde troch oare spilers. Dy spilers kinne op alle plakken fan de wrâld wenje, mar spilers dy 't net sa fier fuort wenje binne wichtiger. Troch oarloggen en alliânsjes kin sa in hiel ympearium opboud wurde.

## Keppeling om utens
* Webstee Travian
Tel Aviv

**Tel Aviv** is mei 405.300 ynwenners (2006) de twadgrutste stêd fan Israel. De stêd leit yn it westen fan it lân oan de Middellânske See. Oan 'e ein fan de 19e iuw setten kolonisten har yn it gebiet nei wenjen en bouden de earste wenwiken. De formele stifting fan de stêd wie yn 1909.

## Panorama
Lammert Popma

**Lammert Popma** (Terbant, 1892 - Ljouwert, 1971) wie in Fryske toanielspiler en regisseur, bekend opropper.

Regisseur en lieder fan it Selskip Nij Frysk Toaniel sûnt 1929, tegearre mei J.P. Wiersma en fan De Jounpraters (sûnt 1945) mei Tine Winters, Aal Drent, frou Huisman-Harmsen, Teake Zuidema en Jan Oreel.
Afrikakorps

It **Afrikakorps** wie yn de Twadde Wrâldkriich in ienheid fan de Dútske Wehrmacht mei Erwin Rommel as kommandant. Yn de jierren 1941-1943 waard it Afrikakorps operasjoneel yn de Noard-Afrikaanske lannen Lybje, Tuneezje en Egypte.

## Operaasjes
Operaasjes dêr't it Afrikakorps oan meidie:
*Operaasje Sonnenblume
*Operaasje Crusader
*Slach by Gazala (fort Tubruk)
*Earste slach om El Alamein 
*Twadde slach om El Alamein 
*Operaasje Torch
*Fjildtocht yn Tuneezje
Neurenberch

**Neurenberch** (Dútsk: *Nürnberg*; Nürnbergysk: *Nämberch*) is in kreisfreie Stadt yn de Dútske dielsteat Beieren. De stêd hat 501.072 (2014) ynwenners. Mei de oanswettende gemeenten Fürth, Erlangen en Schwabach foarmet hy de *Metropolregion Nürnberg*, in agglomeraasje fan 2,5 miljoen ynwenners. 

De stêd, oan de rivier de Pegnitz, is ien fan mar in pear stêden yn Dútslân dy't syn oarspronklike festingmuorren en -tuorren foar in grut part noch hat.

## Ut de skiednis
Yn 1493 waard dêr de ferneamde Kronyk fan Neurenberch útjûn.
Fan de 15e oant de 17e iuw hie Neurenberch in bloeiende metaalyndustry. Dêrnei rekke de stêd yn ferfal. Oant de Twadde Wrâldkriich hie de binnenstêd in alhiel bewarre midiuwske karakter mei goatyske bouwurken. Troch loftoanfallen en in fjouwer dagen lange grûnoanfal oan de ein fan de kriich wie de histoaryske binnenstêd hast alhiel ferneatige. Nei de kriich waard de midsiuwske bebouwing foar it grutste diel wer opholpen.

Neurenberch wie yn 1933 perfoarst net in troch de nazys dominearre stêd. De boargemaster wie in liberaal en it bestjoer wie progressyf.

Yn 1927, 1929 en fan 1933 oant en mei 1938 waarden yn dizze stêd de nasjonaalsosjalistyske Rykspartijdagen fan de nazypartij (NSDAP) holden. De kar foar Neurenberch kaam fan dat de stêd ek gauris it sit wie fan de Ryksdagen fan it Hillige Roomske Ryk. De rassewetten fan Nazy-Dútslân, dy't Joadske boargers fan it mienskipslibben útsletten en rjochtleas makken, binne yn Neurenberg ôfkundige en wurde dêrom de Neurenberger Wetten neamd.

### Prosessen fan Neurenberch
De Prosessen fan Neurenberch waarden yn 1945-1946 troch it Neurenberch-tribunaal holden tsjin de lieders fan Nazy-Dútslân dy't beskuldige waarden fan kriichsmisdieden. De Alliëarden fûnen dat Neurenberch in gaadlik plak wie om't it ien fan de eardere haadkertieren fan de nazys wie. Yn de stêd waarden nammers de nazy-partijdagen holden en de rasistyske wetten fan Neurenberch oankundige, dy't de Dútske Joaden harren boargerrjochten ûntnamen. Boppedat hie de stêd, dy't sels skansearre wie, noch hieltyd in gerjochtshôf mei finzenis hie, dy't alhiel net skansearre wie.
Nei oanlieding fan it 50 jier ferlyn wêzen fan de Prosessen en de ein fan de Twadde Wrâldkriich yn 1995, wurdt sûnt dan om de twa jier de Ynternasjonale Neurenberchske Minskerjochtepriis útjûn, dêr't de stêd in bydrage leverje wol oan de frede wrâldwiid en in sein jaan wol dat skeinings fan de minskerjochten nea mear yn Neurenberch barre sille. Neurenberch waard dêrtroch eard mei de "Bilbao=priis foar it Fuortsterkjen fan de Kultuer fan Minskerjochten".

## Berne yn Neurenberch
* Albrecht Dürer (21 maaie 1471-1528), keunstskilder en etser
* Johann Pachelbel (1 septimber 1653-1706), oargelist en komponist
* Claire Goll (1890-1977), sjoernaliste en skriuwster
* Hermann Zapf (1918-2015), lettertypeûntwerper
Piet Post

**Piet Post** (Amsterdam, 8 april 1919 - Ljouwert, 15 desimber 1979) wie in oargelist, dirigint en komponist.

Post set 1939 útein mei in oplieding oan it Amsterdamsk Konservatoarium. Troch it útbrekken fan de Twadde Wrâldkriich kin er syn oplieding pas yn 1945 ôfmeitsje. Hy krige op it konservatoarium les fan Anton van der Horst en Jacob Bijster.

Yn de oarloch wurdt Piet Post oargelist yn Amstelfean en lûkt de grifformearde tsjerke yn Weesp him oan as kantor-oargelist. Nei de oarloch wurket er in skoftke foar de NCRV en yn 1949 wurdt er oargelist yn tsjinst fan de Us Leaffroutsjerke yn Breda. Datselde jier wurdt hy oannomd as oargelist-kantor fan de Grutte Tsjerke yn Ljouwert. Letter wurdt er dirigint fan it Ljouwerter Toankeunstkoar en de kristlike Oratoariumferiening yn Grins. Piet Post komponearre benammen muzyk foar oargel en koar, joech konserten yn binnen- en bûtenlân en krige 1959 it Gouden Fioeltsje foar syn fertsjinsten foar it Fryske muzyklibben.