Ynternasjonale Frouljusdei

**Ynternasjonale Frouljusdei** stiet elk jier op 8 maart yn it teken fan striidberens en it gefoel fan solidariteit fan froulju oer de hiele wrâld, faak mei in spesifyk tema. Ynternasjonale Frouljusdei ûntstie yn 'e tweintichste iuw om't froulju opkamen foar har rjochten, ek op it mêd fan arbeid en frouljuskiesrjocht . De Frouljusdei waard yn 1911 foar it earst ynternasjonaal fierd en yn 1912 foar it earst yn Nederlân. 

## Skiednis
Op 8 maart 1908 wie dêr in grutte frouljusstaking yn New York. Likernôch 15.000 tekstylarbeiders marsjearren dy deis troch de Lower East Side nei Union Square. De staking wie rjochte op minne arbeidsomstannichheden yn de tekstylyndustry en waard ûnder oaren ferneamd om de poëtysk formulearre fraach nei: "Brea en Roazen".

De staking markearre it begjin fan jierrenlange striid yn 'e New Yorkske tekstylsektor foar gelikense lean, bettere arbeidsomstannichheden en in ein oan seksuele oerlêst op 'e wurkflier. Yn 1910  stelde de Dútske sosjalist Clara Zetkin (1857-1933) ûnder de International Women's Conference, in konferinsje foar sosjalistyske froulju, yn Kopenhagen foar om 8 maart as Ynternasjonale Frouljusdei út te roppen. Dy datum waard lykwols net oeral oanholden. Yn Nederlân waard de earste Frouljusdei fierd op 12 maaie 1912.  De twadde Ynternasjonale Frouljusdei wie op snein 9 maart 1913 en yn 1914 pas op 8 maart.  

Yn 1917 bruts op 8 maart in oare staking út fanwegen minne arbeidsomstannichheden yn de tekstylyndustry, no yn Sint-Petersburch, Ruslân. Mei as gefolch dêrfan keas it Ynternasjonaal Frouljussekretariaat fan 'e Kommunistyske of Tredde Ynternasjonale 8 maart definityf as Ynternasjonale Frouljusdei yn 1921. 

Yn 'e hiele Kâlde Kriich stie dy fiering yn in fertocht ljocht yn 'e lannen fan 'e Noard-Atlantyske Ferdrachsorganisaasje fanwegen syn oarspronklik sosjalistyske basis. Yn in protte kapitalistyske lannen waard de dei dêrom net rûnom fierd of sels erkend. 

Sûnt de twadde feministyske weach yn 'e jierren '60 begûn, is Ynternasjonale Frouljusdei wer in soad fierd, meast mei demonstraasjes, gearkomsten en konferinsjes. Froulju út alle lannen, denominaasjes en politike bewegings dogge mei. Yn 1978 waard de Ynternasjonale Frouljusdei erkend troch de Feriene Naasjes. Yn mar in pear westerske lannen is der ferset tsjin "de achtste maart". [ boarne? ] 

## Nederlân
Yn Nederlân fiert in grut ferskaat oan frouljusgroepen en frouljusorganisaasjes 8 maart op ferskate manieren. Doel is omtinken te freegjen foar tema 's as ekonomyske selsstannigens, empowerment, seksueel geweld, soarch en arbeid, diskriminaasje en rasisme . 

## Belgje
Yn Belgje wurdt sûnt 1972 op 11 novimber de Nasjonale Frouljusdei organisearre, mei útsûndering fan 2005, doe't de fiering op 16 oktober wie. Dy tradysje giet werom op de earste V-dei dy't it doetiidske Frouljusoerliskomitee foar wapenstilstân organisearre om't de Frânske Simone de Beauvoir en de Australyske Germaine Greer dy dei yn Brussel prate koenen.  

Yn 2003 hat senator Fatma Pehlivan ( sp.a ) in wetsfoarstel yntsjinne om 8 maart ek yn Belgje te hâlden en it offisjeel ta in nasjonale feestdei te ferklearjen. De behanneling fan dat foarstel slûpt sûnt 2004. 

## Itaalje
Yn Itaalje waard de Frouljusdei foar it earst fierd yn 1922, op inisjatyf fan de Italjaanske Kommunistyske Partij. De earste kear waard dy dei lykwols fierd op 12 maart, de earste snein nei 8 maart, om't dy dei it begjin fan 'e febrewarisrevolúsje fan 1917 betocht. Op dat stuit waard it twawykliks tydskrift Compagna oprjochte, wêryn't op 1 maart 1925 in artikel publisearre waard oer Vladimir Lenin, dy't in jier earder ferstoar. It artikel luts ek omtinken foar 8 maart as Ynternasjonale Frouljusdei, om't froulju aktyf meidien hiene oan 'e maatskiplike striid en ôfwizing fan it tsarisme. 

Yn septimber 1944 waard yn Rome de Italjaanske Frouljusbûn ( *Unione Donne in Italia*, UDI) oprjochte, yn 't earstoan troch froulju dy't lid wiene fan 'e politike partijen PCI, PSI, Partito d'Azione, Sinistra Cristiana en Democrazia del Lavoro . Yn 1945 wie de UDI de inisjatyfnimmer fan it fieren fan Frouljusdei op 8 maart yn it befrijde diel fan Itaalje. Nei de ein fan de oarloch waard op 8 maart yn hiel Itaalje de Frouljusdei (fan 1946 ôf) fierd. De mimosa, dy't benammen op 'e earste dagen fan maart bloeit, waard ek yntrodusearre as symboal fan 'e Frouljusdei; in idee fan Teresa Noce, Rita Montagnana en Teresa Mattei, trije kommunistyske politisy. 

Yn 'e iere 1950-er jierren, yn jierren fan 'e Kâlde Kriich en fan 'e regearing fan Mario Scelba, waard it útdielen fan mimosa's en it fersprieden fan' e UDI syn moanneblêd *Noi Donne* presintearre as in manier om "iepenbiere oarder te fersteuren", wylst in stâl op strjitte te sjen wie as in 'yllegale besetting fan iepenbier lân'.  Yn 1959 diene de parlemintsleden Luisa Balboni, kommunistysk, en Giuseppina Palumbo en Giuliana Nenni, sosjalisten, in wetsfoarstel foar om de Frouljusdei ta in nasjonale feestdei te meitsjen, mar der waard neat mei it inisjatyf dien. It politike klimaat ferbettere yn it folgjende desennium, mar de jierliks fierde fakânsje bleau troch it publyk negearre, hoewol't de fakânsje yn 'e 1970-er jierren troch de feministyske beweging wer oplibbe waard. 

Op 8 maart 1972 wie dêr in manifestaasje fan it *festa della donna* op it Piazza Campo de' Fiori yn Rome, dêr't froulju ûnder oaren fochten foar de legalisearring fan abortus. It jier 1975 waard troch de Feriene Naasjes útroppen ta it Ynternasjonaal Jier fan de Froulju. Dat jier, op 8 maart, demonstrearren feministyske bewegingen oer de hiele wrâld om te reflektearjen oer it belang fan gelikensens tusken manlju en frouljusrjochten. 

Hjoed is de oarspronklike wearde fan Ynternasjonale Frouljusdei min of mear ferlern gien. Der wurde noch altyd konferinsjes, demonstraasjes en lêzingen hâlden om de problemen fan froulju te beljochtsjen, mar hoewol't der frouljusorganisaasjes binne dy't besykje de publike miening te sensibilisearjen oer ferskate problemen dy't froulju oangeane, wurdt de dei benammen brûkt om jild te fertsjinjen. [ boarne? ] Yn restaurants binne spesjale frouljusmenu's, yn diskoteken binne temafeesten spesjaal foar froulju en elke strjitferkeaper ferkeapet op 8 maart mimosa's. Manlju jouwe dy blom oan har froulju en memmen, mar dogge oars amper mei oan dy dei. Ynternasjonale Frouljusdei wurdt beskôge as in kâns om út te gean foar in jûn mei froulike kollega's of freonen sûnder de famylje. 

## It witten wurdich
* Yn Nederlân wie de Frouljusdei of Leaffroudei de namme foar 2 febrewaris oant yn elts gefal yn de santjinde iuw. De namme fan dy dei komt fan "Us Leaffrou Candlemas", want op dy dei wurdt Candlemas fierd ta eare fan Marija, de mem fan Jezus, dy't ek wol "Us Leaffrou" neamd wurdt.
* Yn 1999, Trinidad en Tobago inisjearre in Ynternasjonale Men's Day op 19 novimber.  Ynternasjonale manljusdei wurdt lykwols net offisjeel erkend. Yn de eardere Sovjetrepublyken wurdt 23 febrewaris, de Dei fan Ferdigeners fan it Heitelân, fierd as 'Manljusdei'. 

## Keppelings omutens

* Web spesjale 8 maart: Ynternasjonale Frouljusdei
* Origin skiednis
* Fiering fan Ynternasjonale Frouljusdei yn België
* Nasjonale Frouljusdei België