open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stikel

*stikel (anatomy), in diel fan 'e anatomy by guon bisten, lykas stikelbargen en skorpioenfisken
*stikel (plantemorfology), in diel fan 'e morfology by guon planten
*stikels (*Cirsium*), in skaai fan planten, wêrûnder de finnestikel (*Cirsium arvense*)
Balgoij

**Balgoij** (ek: **Balgoy**) is in doarpke yn 'e Gelderske gemeente Wijchen. 

## Skiednis
 
It doarp ûntstie oan in igge fan 'e Maas. Yn 'e 13e iuw waard  dêr in kastiel oan 'e noardkant oan in fersâne earm fan 'e Maas boud. Dat kastiel waard healwei de 14e iuw likernôch 500 m súdeastlik fan 'e âlde lokaasje as it Hûs yn Balgoij op 'e nij boud. Eartiids lei it plak tusken twa tûken fan 'e Maas, mar al foar 1200 rekke de noardlike rivierearm ôfsnien fan 'e rivier. Dy is yn it lânskip as de Broeksleat en de Balgoijske Wjittering noch te werkennen.

Tegearre mei it plakje Keent foarme Balgoij in hege hearlikheid. Balgoij wie mei de Mûnestrjitte (Molenstraat) ferbûn mei dat plakje. 

De beide plakken bleaune oant 1 maaie 1923 feriene yn 'e gemeente Balgoij. Dat jier waard de gemeente yn 'e gemeente Overasselt opnommen. Keent waard yn 1937 troch kanalisaasje fan 'e Maas fan 'e gemeente ôfsnien en yn 1958 definityf by de Noardbrabânske gemeente Ravenstein yndield. Nei in referindum yn 1977 stimde in mearderheid fan it doarp Balgoij foar it oansluten by de gemeente Wijchen, dat yn 1980 plakfûn.

Oan 'e râne fan it doarp stiet in letmidsiuwske toer fan 'e yn 1914 ôfbrutsen tsjerke. Yn datselde jier waard de hjoeddeiske Sint-Jan de Dopertsjerke oan 'e oare kant fan it doarp neffens it ûntwerp fan 'e Tilburchske arsjitekt Jan van der Valk foltôge.

## It besjen wurdich
Njonken de Sint-Jehannestsjerke en de âlde toer binne der in oantal âlde pleatsen it besjen wurdich. Yn 'e toer fan 'e âlde tsjerke troch de feriening Pagus Balgoye regelmjittich eksposysjes organisearre.

## Ofbylden

2025 Balgoij, Jehannes de Dopertsjerke.jpg|Sint-Jehannestsjerke.
2025 Balgoij, Florenstein.jpg|T-pleats Florenstein. 
2025 Balgoij, toer fan de âlde Jehannes de Dopertsjerke.jpg|Toer fan 'e âlde tsjerke
Annemiek van Vleuten

**Annemiek van Vleuten** (Vleuten, 8 oktober 1982) is in earder Nederlânsk hurdfytster. Se wûn yn 2017 en 2018 it wrâldkampioenskip tiidriden en yn 2019 en 2022 de wrâldtitel yn de dykwedstriid. Yn 2021 waard se Olympysk kampioene tiidriden yn Tokio. Sy wûn fjouwer kear de Omgong fan Itaalje foar froulju, trije kear de Omgong fan Spanje foar froulju en yn Frankryk wûn sy ek trije kear. By de maitiidsklassikers wist sy de Omgong fan Flaanderen, de Strade Bianche (2x), Luik-Bastenaken-Luik, Omloop Het Nieuwsblad, en Dwers troch Flaanderen te winnen. Ein 2023 hold van Vleuten op mei hurdfytsen op heech nivo. 

## Dielnimming oan grutte omgongen
### Dielnimming oan de Omgong fan Frankryk
* 2017 **(La Course)** -  1e; 
* 2018 **(La Course)** -  1e; 
* 2022 -  1e; winner 7e en de 8ste etappe
* 2023 -  4e;

### Dielnimming oan de Omgong fan Spanje
* 2020 - 6e;
* 2021 -  1e; winner 2e, en de 3ste etappe.
* 2022 -  1e; winner 2e etappe.
* 2023 -  1e;

### Dielnimming oan de Omgong fan Itaalje
* 2010 - 27e;
* 2011 - 75e;
* 2012 - net finisht;
* 2013 - net finisht;
* 2014 - 8e; winner prolooch en de 3e etappe
* 2015 - 35e; winner prolooch
* 2017 -  3e; winner 2e en de 5e etappe
* 2018 -  1e; winner 7e, 9e en de 10e etappe
* 2019 -  1e; winner 5e, en de 6e etappe
* 2020 - net finisht;
* 2022 -  1e; winner 3e, en de 7e etappe
* 2023 -  1e; winner 2e, 6e en de 7e etappe

## Ploegen
* 2008 - Vrienden van het Platteland
* 2009-2011 - Nederland bloeit
* 2012-2014 - Rabobank
* 2015 - Bigla
* 2016-2017 - Orica
* 2018-2010 - Mitchelton-Scott
* 2021-2023 - Movistar
Bertine Spijkerman

**Bertine Spijkerman** (Snits, 31 maaie 1982) is in earder Frysk hurdfytster. Sy wûn yn 2002 en 2003 in etappe yn de Omgong fan Itaalje. Yn 2001 wûn sy in sulveren medalje op de dykwedstriid by de Nederlânske Kampioenskippen. Yn 2003 wûn sy in sulveren en twa brûnzen medaljes by de Nederlânske kampioenskippen op de baan. Begjin 2009 hold Spijkerman op mei hurdfytsen op heech nivo.

## Dielnimming oan grutte omgongen
### Dielnimming oan de Omgong fan Itaalje

* 2002 - 64e; winner 4e etappe
* 2003 - 88e; winner prolooch

## Ploegen
* 2001 - Farm Frites - Hartol
* 2002 - Power Plate-Bik 
* 2003 - Ondernemers van Nature
* 2004 - @Home
* 2005 - @Work
* 2006-2007 - Therme Skin Care
* 2008 - Restore Cycling
* 2009 - Nederland bloeit
Anneke Dijkstra

**Anneke Dijkstra** (Olterterp, 21 maaie 1997) is in Frysk hurdfytster.

Yn 2022 die se foar it earst mei oan in hurdfytsklassiker, de Amstel Gold Race. Se ried de wedstriid út en kaam as 79ste oer de miet. Yn 2024 naam Dijkstra diel oan de Omgong fan Spanje, yn de Vuelta kaam se ta in 33ste plak yn it einklassemint.

## Dielnimming oan grutte omgongen
### Dielnimming oan de Omgong fan Spanje

* 2024 - 33e; 

## Ploegen
* 2022-2023 - GT Krush
* 2024 - VolkerWessels
Nicole Steigenga

**Nicole Steigenga** (Snits, 27 jannewaris 1998) is in Frysk hurdfytster.

Yn 2018 die se foar it earst mei oan in Omgong fan Itaalje, yn de Giro Donna kaam se ta in 122ste plak yn it einklassemint, datselde jier kaam se yn de Omgong fan Spanje ta in 73ste plak. Per 2020 sette se ôf nei it Belgyske Doltcini, yn 2022 fytste se foar it Noarske team Coop-Hitec Products en yn 2023 kearde se werom nei Belgje en rydt se foar AG Insurance-Soudal.

## Dielnimming oan grutte omgongen
### Dielnimming oan de Omgong fan Spanje
* 2018 - 73e;
* 2022 - 74e;
* 2025 - 83e;

### Dielnimming oan de Omgong fan Itaalje
* 2018 - 122e;
* 2019 - 103e;

## Ploegen
* 2017 - Parkhotel Valkenburg
* 2018-2019 - BePink 
* 2020-2021 - Doltcini
* 2022 - Coop-Hitec Products
* 2023 - AG Insurance-Soudal
Souvenir Jacques Goddet

De **Souvenir Jacques Goddet** is in spesjale priis yn de Omgong fan Frankryk dy't sûnt 2001 útrikt wurdt en neamd is nei Jacques Goddet, de twadde direkteur fan de omgong. De priis wurdt útrikt oan de hurdfytser dy't as earste 2,115 m hichte berikt, de priis wurd sûnt 2008 standert op de Tourmalet yn de Pyreneeën útrikt. De Switserske hurdfytser Sven Montgomery wie yn 2001 de earste winner fan de priis. Yn 2002 waard de priis útrikt oan de fytser dy't as earste 1,709 meter berikte op de Col d'Aubisque en yn 2007 lei de meet foar de priis op 2,001 meter hichte op de Port de Pailhères. 

## Sjoch ek
* De *"[[Souvenir Henri Desgrange]]"*, neamd nei de earste direkteur fan de omgong, Jacques Goddet, is in gelikense priis dy't sûnt de omgong fan Frankryk 1947 takend wurdt.
Stikel (plantemorfology)

In **stikel** is yn 'e botany in kegelfoarmich útgroeisel fan 'e opperhûd fan in plant, dat net ferbûn is mei it ynwindige fan 'e stâle of de tûke. Stikels sitte by de measte planten op 'e stâle, lykas by de toarnbei.

Stikels binne net itselde as toarnen. It ferskil is dat in toarne yn it plak fan in blêd sit (in blêd ferfangt, soe men sizze kinne), en dêrom yn ferbining stiet mei it ynwindige fan 'e stâle. Toarnen komme û.m. foar by roazen.

## Sjoch ek
*stikel (anatomy)
*toarne
Griffel

In **griffel** is in stik skriuwark fan frij sêfte stien, faak laaistien, dêr't mei skreaun wurde kin op in skriuwplankje dat fan deselde laaistien makke is (de laai).

It brûken fan laai en griffel is al út de 18e iuw bekend. In grut foardiel wie de mooglikheid om wergebrûk te brûken: it skreaune koe mei in wiete spûns wer útwiske wurde, en nei it drûgjen koene de laai en griffel op'en nij brûkt wurde. Dêrom dat by it learen skriuwen de griffel goede tsjinsten bewiisde: flaters en hoannepoaten wiene amper in probleem, trochdat se gjin materiaalferlies feroarsaken - papier wie kostber, inket ek. Mar ek foar oare bewurkingen dy't gjin bliuwend resultaat fergen, wiene laai en griffel brûkber, lykas foar it útwurkjen fan rekkensommen.

Der wiene ek neidielen oan it brûken. It skrassen fan 'e griffel koe ferfelend wêze, en de laai waard ek mei de tiid glânzich, wat resultearre yn in folle minder oantreklik resultaat as in doffe laai.

Doe't yn de rin fan de njoggentjinde iuw it potlead en de kroantsjepinne yn swang kamen, krige de griffel stadichoan in ienfâldich of sels earmoedich imago. Om 1900 hinne begûn it gebrûk merkber ôf te nimmen, en learden bern skriuwen troch earst mei potlead te oefenjen en by genôch feardigens oer te gean op de pinne. Mar oant yn de jierren 1960 binne der noch wol laai en griffel brûkt.

## Figuerlik gebrûk
De útdrukking 'In tsien mei in griffel' (in tige goede beoardieling) komt fan in âlde gewoante: as in learling poerbêst prestearre hie, krige hy of sy net allinnich in tsien, mar waard ek beleanne mei in nije griffel.

De beleanning mei (symboalyske) griffels bestiet noch yn de wrâld fan it jeugdboek: wichtige prizen foar Nederlânske skriuwers fan jeugdliteratuer binne de Gouden Griffel en de Sulveren Griffel.

## Sjoch ek
* Stylus
Valburg

**Valburg** is in doarp en eardere gemeente yn 'e gemeente Overbetuwe yn 'e provinsje Gelderlân. 

## Skiednis
Valburg ûntstie op in hichte yn it lânskip fan Pleistoseensân. De âldste fermelding fan Valburg datearret út 793 yn in skinkingsakte oan it kleaster Lorsch: de tekst neamt it plak *Falburc marca*.

Tichteby stie eartiids it kastiel Musschenberg. Ek it kastiel Valburg, eigendom fan 'e famylje Ingen Nulandt, is ferdwûn. Lânhûs De Mellard bestiet lykwols noch jimmeroan.

De âldste fermelding fan in parochy datearret út 1322, mar de âldste dielen fan 'e midsiuwske tsjerke datearje út 'e 12e iuw.

Yn 'e 17e en 18e iuw wie de bou fan tabak wichtich; "tabac de Valbourg" wie yn Parys tige bekend.

De gemeente Valburg waard op 1 jannewaris 1818 oprjochte út in part fan 'e gemeente Elst en in part fan 'e tagelyk ophefte gemeente Herveld. Op 22 maaie 1854 waard de gemeente útwreide mei it gebiet fan 'e ophefte gemeente Loenen en Wolferen . Op 1 jannewaris 2001 waard de gemeente Valburg ûnderdiel fan 'e nije gemeente Overbetuwe. Op dat stuit bestie Valburg út 'e doarpen Andelst (gemeentehûs), Hemmen , Herveld , Oosterhout (foar in part), Slijk-Ewijk , Valburg en Zetten.

## It besjen wurdich
* De protestantske tsjerke is de midsiuwske tsjerke út de 12e iuw, allinnich de toer en de ûnderste dielen fan it tsjerkegebou datearje noch út dy tiid.
* De standermûne Nieuw Leven datearret fan 'e 18e iuw.
* De neogoatyske Jakobus de Mearderetsjerke is de roomsk-katolike tsjerke, dy't boud waard yn 1888 neffens ûntwerp fan Alfred Tepe.

## Ofbylden

Valburg, molen Nieuw Leven RM36725 IMG 3989 2018-06-06 09.22.jpg|Nieuw Leven
Valburg Rijksmonument 36726 Tielsestraat 2.JPG|Pleatske Tielsestraat
Valburg, de Hervormde kerk RM36722 IMG 8566 2021-03-24 16.15.jpg|Protestantske - of Kristoffeltsjerke
Prinses-fan-Walesparkyt

De **Prinses-fan-Walesparkyt** (*Polytelis alexandrae*) is in fûgelsoarte yn it skaai echte pronkparkiten út 'e famylje pappegaaien fan 'e Alde Wrâld (*Psittaculidae*). It is in hast bedrige, endemyske fûgel fan Austraalje. De parkyt is ferneamd nei prinsesse Aleksandra fan Denemark, dy't yn 1863 troude mei de doetiidske Prins fan Wales .

## Skaaimerken

De snaffel fan 'e 34 oant 46 sm lange parkyt is rôzeread mei in giel puntsje. De kroan en nekke binne sêftblau dat nei de mantel en boppewjuk ta oergiet op oliifkleurich brún. Under de snaffel hat de parkyt in rôze boppeboarst, de rest fan it boarst en de búk binne gielich oant griis., De skouders binne helder grien, de rêch en stút binne bleek pears en de sturt is lang en smel en ljochtgriisgrien mei giel, read, griis en swart op 'e bûtenste sturtpinnen. Wyfkes binne doffer en ha in lytser rôze plak ûnder de snaffel en de kroan is grizer. Ek ha mantsjes in oranje iris, wylst dy fan wyfkes folle bruner is.   

## Fersprieding
De  fûgel libbet yn drûge gebieten fan westlik Austraalje. It sintrum leit yn it noarden en midden fan 'e dielsteat West-Austraalje, it súdeasten fan it Noardlik Territoarium en it noardeasten fan Súd-Austraalje yn 'e Grutte Fiktoariawoastyn. Se komme yn sânige woastyngebieten mei toarnestrûken en gerspôlen foar. 

## Hâlden en dragen
Dizze soarte is nomadysk, komt earne yn lytse groepkes oan en ferdwynt dan wer. Se ha de nêsten yn beamholtes by wetterboarnen tusken 4 oant 10 m boppe de grûn. Dêrby brûke se meast holtes yn 'e *Eucalyptus camaldulensis*. In nêst bestiet út fjouwer oant seis wite aaikes, dy't yn 19 oant 21 dagen troch it wyfke útbret wurde. Beide âlden fuorje de jonge fûgels, dy't nei likernôch fiif wiken útfleane. Se ite it sied fan gers en strûken.

## Status
It ferspriedingsgebiet fan 'e soarte is beheind en dêrfandinne is de kâns op útstjerren yn it wyld oanwêzich. De soarte hat nea talryk west en tusken 1850 en 1950 is it ferspriedingsgebiet mei 50% ôfnommen. De oantallen geane op en del, mar neffens BirdLife International is der gjin bewiis dat de oantallen sûnt 1950 systematysk ôfnimme en oannommen wurdt dat de populaasje stabyl is. De wylde populaasje wurdt op 900 oant 10.000 folwoeksen fûgels rûsd (2020). De soarte wurdt as hast bedrige op 'e Reade list fan 'e IUCN klassifisearre (NT, 2022).

## Folièrefûgel

Yn 'e avikultuer is de Prinses-fan-Walesparkyt in populêre fûgel om't se moai binne. Guon hawwe it fermogen om te "praten". De fûgel is in krêftige fleaner en hat grutte folières en goede beskerming tsjin fochtich waar en kâlde wyn nedich. Se briede maklik yn finzenskip. 

Der binne trije gewoane kleurmutaasjes fan 'e soarte: lutino, blau en albino (kombinaasje fan blau en lutino). Der binne twa soarten blau, ien mei blauwe wjukken en de twadde mei helderblauwe wjukken en in helderblauwe kop.
Nomen dubium

In ***nomen dubium*** (meartal: ***nomina dubia***; Latyn foar "twifelige namme") is yn 'e binomiale nomenklatuer fan 'e soölogy in wittenskiplike namme dy't fan ûnbekende of twifelige tapassing is. 

Yn 'e soölogy komt it soms foar dat de oarspronklike typesearje fan in soarte (holotype, isotype, syntype of paratype) wei rekket of ferneatige wurdt (bgl. by in brân). It wurdt dan in *nomen dubium*, om't it neitiid dreech is om te sizzen oft in spesimen ta dy soarte heart of net. De Ynternasjonale Koade foar Soölogyske Nomenklatuer (ICZN) stiet yn sa'n gefal ta dat der in nij spesimen, in neotype, as type keazen wurdt. 

In wittenskiplike namme kin ek as in *nomen dubium* beskôge wurde as it nammedragende type mar út in fragmint bestiet en/of wichtige diagnostyske skaaimerken mist. Dat komt gauris foar by soarten dy't inkeld as fossilen bekend binne. Om 'e stabiliteit fan wittenskiplike nammen te behâlden, kin ûnder de ICZN, as der in better fossyl fûn wurdt, ek yn sa'n gefal tastien wurde dat der in neotype as nij type keazen wurdt. 

Yn 'e botanyske Ynternasjonale Koade fan Nomenklatuer foar algen, skimmels en planten (ICN) hat de term *nomen dubium* gjin status. Op ynformele basis wurdt de oantsjutting lykwols al brûkt, wat ta betizing liede kin. De korrespondearjende formele term yn 'e botany foar sa'n soarte wittenskiplike namme is *[[nomen abiguum]]* (Latyn foar "namme dy't foar mearderlei útlis fetber is").
Sintúch

In **sintúch** (Latyn: *organum sensum*) is in orgaan dat in organisme by steat stelt om beskate, foar dat sintúch spesifike, eksterne stimuly (prikels) waar te nimmen. 

Minsken en bisten waarden tradisjoneel ornearre fiif sintugen te hawwen: gesichtsfermogen, gehoar, rooksin, smaak en taast. Mar tsjintwurdich wurde der folle mear erkend dy't by ûnderskate bistesoarten foarkomme. By de minske giet it dêrby om bygelyks termosepsje (it oanfielen fan waarmte en kjeld), nosisepsje (it fielen fan pine), lykwichtssin (it oanfielen fan jins eigen lykwicht en dus ek fan wat ûnder en boppe is) en ynterosepsje (it oanfielen dat in stof útstaat of oanfolle wurde moat, dus honger, toarst en de oandriuw ta pisjen en ûntlêsten). Elts ôfsûnderlik sintúch jout de minske of it bist dêr't it om giet tagong ta in beskaat diel fan 'e fysyske wurklikheid. Yn 'e fysiology foarmje de sintugen mei-inoar in orgaansysteem.

De sintugen sammelje prikels en sette dy om yn sinjalen dy't sawol trochjûn wurde oan as begrepen wurde kinne troch de harsens. Dat proses hjit transduksje. Yn 'e harsens wurdt besletten oft der ferlet is fan in reäksje en, sa ja, hokker reäksje dat wêze moat. De sintúchlike waarnimming stiet sadwaande oan 'e basis fan hast elts aspekt fan 'e kognysje, it hâlden en dragen en it tinken fan elts organisme. By minsken binne de sintugen dêrom ek in wichtich stúdzjefjild yn 'e neurowittenskip en de kognitive psychology.

## Sjoch ek
*gehoar
*gesichtsfermogen
*rooksin
*smaak
*taast
Spiermage

In **spiermage** is in foarmage dy't net direkt belutsen is by de fertarring fan iten, mar ynstee it iten opbrekt yn lytsere brokjes troch it te knetsjen. It fertarringsproses yn 'e echte mage(n) kin dêrtroch letter flugger en effisjinter gean.

De spiermage is in orgaan dat ûnderdiel útmakket fan 'e anatomy fan fûgels, krokkedileftigen, ringwjirms, slakken en guon fisken, kreefteftigen en ynsekten. Dit lichemsdiel bestiet út tsjûke, spierde wanden, mar de funksje wurdt faak noch ferbettere troch stientsjes of stikjes grús troch te slokken, saneamde gastroliten, dy't alsa yn 'e spiermage bedarje en dêr helpe by it fermeallen fan it iten. By beskate ynsekten en weakdieren komme yn 'e spiermage sjitineuze platen of tosken foar, dy't deselde wurking hawwe. 

By rôffûgels en ûlen wurdt de spiermage ek brûkt om 'e ûnfertarbere resten fan proaidieren, lykas bonkjes, tosken en hier ta braakballen te rôlejen, wêrnei't se opkoarre en útspuid wurde. 

Fûgels hawwe njonken de spiermage ek noch in oare foarmage: de kliermage.
Opsetten

*opsetten (taksidermy), it pleatsen fan 'e hûd fan in dea bist oer in keunstlichem om dat bist nei te meitsjen.
*opsetten (ûntstekking), it opswollen fan in lichemsdiel feroarsake troch in ûntstekking
Gielkinparkyt

De **gielkinparkyt** (*Polytelis swainsonii*) of **Barrabandparkyt** is in fûgelsoarte yn it skaai echte pronkparkiten út 'e famylje pappegaaien fan 'e Alde Wrâld (*Psittaculidae*). De wittenskiplike namme ferwiist nei de Britske natuerûndersiker William Swainson.

## Skaaimerken
De likernôch 40 sm grutte parkyt weaget 133 oant 157 gram en is meast grien. It mantsje hat giel op 'e foarholle en op it gesicht oant op 'e kiel. Dêrûnder sit in reade bân. Op  'e hat it mantsje ek wat ljochtblau. De snaffel is readrôze. De wjukken binne grien mei donkerblau en ljochtblau en de ûnderkant fan 'e sturt is swart. Folwoeksen wyfkes ha in feal blaugrien gesicht en in griisgiele kiel. In oar ferskil is dat it mantsje in oranje iris hat en it wyfke in brún iris. 

## Fersprieding
 
De gielkinpapegaai is in endemyske soarte yn Austraalje. It habitat fan 'e fûgel bestiet út drûge bosken fan Nij-Súd-Wales en Fiktoaria. 

## Hâlden en dragen
De soarte briedt yn beamholtes net fier fan wetter en heech fan 'e grûn. Se binne net agressyf neiinoar en se briede faak yn lytse koloanjes fan likernôch seis pearkes. Bûten de briedtiid wurde kloften fan wol 200 fûgels sjoen. Se binne moarns en yn 'e neimiddei it meast aktyf en se rêste yn 'e hegere dielen fan beammen. Se ite meast sied en dêrnjonken ek fruchten, beien, nuten, nektar en blommen en ynsekten.  

## Status
Yn it ferline hat de fûgel in flinke krimp fan it ferspriedingsgebiet meimakke. Yn Fiktoaria binne de fûgels oan it begjin fan 'e 20e iuw út de sintrale en súdlike gebieten ferdwûn. Ek binne de oantallen yn it noarden fan Fiktoaria tebekrûn. Sûnt de jierren 1960 ferlear de soarte ek yn 'e omkriten fan Parkes yn Nij-Súd-Wales terrein. Yn oare gebieten binne der lykwols tanames fan 'e soarte waarnommen. Yn 'e jierren 1990 waard it oantal pearkes op minder as 5.000 rûsd en fanwegen it tebekrinnen fan 'e soarte waard yn 2000 tocht dat de populaasje út noch mar 6.500 fûgels bestie. In stúdzje fan in systematysk ûndersyk fan 23.000 km² habitat wiisde lykwols út dat de populaasje folle grutter is en in hoeden rûzing giet sûnt út fan in populaasje fan teminsten 10.000 fûgels (2010). De soarte wurdt troch de IUCN as net bedrige klassifisearre (2018).
Omgong fan Spanje 2021

De 76ste edysje fan de **[[Omgong fan Spanje]]** waard holden fan 14 augustus oant en mei 5 septimber 2021. 

## Dielnimmende ploegen

## Startplak
De start wie yn Burgos, in stêd en gemeente yn’e Spaanske autonome regio Kastylje en Leön. It is de haadstêd fan de provinsje mei deselde namme. De stêd leit op in hichte fan 860 m en oan de Arlanzón. De einstreek lei dizze edysje yn Santiago de Compostella de haadstêd fan Galysje. De stêd is ien fan de wichtichste kristlike beafeartsoarden. Foar pylgers út hiel Europa is de stêd de ein fan harren kuiertocht.

## Etappe-oersjoch

## Klassemintslieders nei eltse etappe
Zygmunt Skwirczyński

**Zygmunt Skwirczyński**, ek **Sigmund Ritter von Skwirczynski** (1868-1938) wie in Poalske karikaturist.

## Libben en wurk
Der is hast gjin ynformaasje beskikber oer Zygmunt Skwirczyński. In pear karikaturen fan him binne bewarre bleaun, dy't yn Eastenrykske tydskriften ferskynden út de tiid dat er yn Wenen tahold.

Yn 1908 rapportearre hy oer de keunsttentoanstelling mei ferskate karikaturen dy't er ynbrocht ûnder de namme Siegmund Skwirczynski yn it humoristyske wykblêd *Die Muskete* (1905-1941), ynklusyf in karikatuer fan Gustav Klimt (1862–1918) syn skilderij fan Adele Bloch-Bauer. Yn de Earste Wrâldoarloch melde er him frijwillich oan om te wurkjen foar it *kaiserlich und königliche Kriegspressequartier* ûnder de namme Sigmund Ritter von Skwirczynski.

Yn it tuskenoarlochske tiidrek (ynterbellum) tekene er yn 1920 1931 en 1935 deputearren fan 'e Sejm (Poalske lândei) yn Warsjau ûnder de namme Zygmunt Skwirczyński.

## Galery

File:Zygmunt Skwirczyński Kunstschau 1908.jpg|*Von der „Kunstschau“*, yn *Die Muskete*, 2 july 1908
File:Zygmunt Skwirczyński Die Fixsterne der Wiener Operette 1911.jpg|*Die Fixsterne der Wiener Operette* (1911)
File:Zygmunt Skwirczynski. Karykatura z 1931.jpg|*Sejm-Abgeordnete* (1931)
File:Zygmunt Skwirczyński Karykatury sejmowe 1920 cover.jpg|Karykatury sejmowe (1920)
PC 2025

De **[[PC]] fan [[2025]]** wurd op woansdei 30 july ferkeatst. It is de 172ste edysje fan it evenemint.
De finale gie tusken it partoer 7 van der Bos en partoer 12 Bergsma. De 172ste edysje waard wûn troch it partoer fan Marten Bergsma fan Minnertsgea, Hessel Postma fan Winsum en Pieter Jan Leijenaar fan Makkum. Marten Bergsma waard ta kening útroppen.

## 80 jier freiheid
Yn it kader fan 80 jier frijheid waard de finale ferkeatst yn spesjale oranje shirts mei op de foarkant de tekst 80 jier freiheid, dit ta oantinken oan de PC fan 1942, doe't it winnende partoer doelbewust sûnder oer de mooglike gefolgen nei te tinken yn oranje shirts keatste. Partoer Bergmsa keatste yn in wyt-oranje shirt mei oranje-wyt broek en it partoer van der Bos yn in oranje-wyt shirt mei wyt-oranje broek.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Overbetuwe

**Overbetuwe** is in gemeente yn 'e provinsje Gelderlân. De gemeente is 115 km² grut en foarmet tegearre mei de eastlik oanbuorjende gemeente Lingewaard de krite Oer-Betuwe. It gemeentehûs stiet yn it sintrum fan Elst. De gemeente hat  ynwenners (, boarne: CBS).

De gemeente ûntstie op 1 jannewaris 2001 troch de gearfoeging fan 'e eardere gemeenten Elst, Heteren en Valburg. 

Sûnt 1 jannewaris 2015 makket de gemeente diel út fan 'e Stedsregio Arnhim-Nimwegen, sûnt 2016 fan it Mienskiplik Orgaan regio Arnhim-Nijmegen en sûnt 2021 heart de gemeente by de Griene Metropoalregio Arnhim-Nimwegen.

## Plakken
De gemeente bestiet út de doarpen: Andelst, Driel, Elst, Hemmen, Herveld, Heteren, Homoet, Oosterhout, Randwijk, Slijk-Ewijk, Valburg, Zetten.
Omgong fan Spanje 2020

De 75ste edysje fan de **[[Omgong fan Spanje]]** waard holden fan 20 oktober oant en mei 8 novimber 2020. Ynearsten stie de Vuelta pland fan 14 augustus o/m 6 septimber, mar waard troch de útbraak fan de koroanafiruspandemy útsteld. De trije wiken duorjende grutte omgong soe úteinsette yn it Nederlânske Utert en tradysjegetrou einigje yn de Spaanske haadstêd Madrid. Troch de maatregels fanwege de pandemy wie dit lykwols net mooglik, yn it Baskyske Irun is in alternatyf startplak fûn. Fierder soe de omgong mar út 18 etappes bestean.

## Dielnimmende ploegen

## Startplak
De start wie yn Irun, in gemeente yn de provinsje Gipuzkoa yn de regio Baskelân op de grins mei Frankryk.De einstreek lei dizze edysje yn Madrid de haadstêd en grutste stêd fan Spanje. De stêd leit yn de midden fan it lân, op de Spaanske Heechflakte. Madrid is ek de haadstêd fan de Spaanske regio mei deselde namme Madrid.

## Etappe-oersjoch

## Klassemintslieders nei eltse etappe
Wander Graafsma

**Wander D. Graafsma** (Kimswert, Wûnseradiel, 13 oktober 1901 - Snits, 20 septimber 1981)  wie in bistedokter en út namme fan de NSB boargemaster fan Idaarderadiel fan 1944 oant yn 1945. Graafsma wie lid fan de NSB en de Germaanske SS.  

Graafsma wie bistedokter yn Kimswert. Yn 1946 feroardiele it Bysûnder Gerjochtshof Ljouwert (sjoch: Bysûndere rjochtspleging) him ta 12 jier yn in Rykswurkynrjochting (RWI). De eask wie earst 20 jier.  Graafsma krige letter wol straffermindering.
Cornelius Nantko Renken

**Cornelius Nantko Renken** (Koarnjum, 19 juny 1903 – 16 juny 1981) wie in Nederlânsk politikus út namme fan de PvdA. 

## Wurkpaad
Hy waard berne yn Koarnjum yn de doetiidske gemeente Ljouwerteradiel as soan fan dûmny Nantko Cornelius Renken (1873-1929) en Froukje Pieterissa Koning (1876 -19??). 
Hy is yn 1929 oan de Ryksuniversiteit Grins ôfstudearre yn de rjochten. Troch de krisis yn de jierren tritich wie it dreech om in baan te finen by de rjochterlike macht. Sadwaande wie er in skoft sjoernalist. Letter waard er waarnimmend griffier by it kantongerjocht yn Grins, mar nei twa jier rekke er dy baan kwyt troch opheffing fan kantongerjochten. Fierder wie er ûnder oare folontêr by de gemeentesekretary fan earst Noarddyk en dêrnei Vlagtwedde. 

Renken waard yn oktober 1937 beneamd ta boargemaster fan Idaerderadiel. Yn maart 1944 waard er ûntslein en letter dat jier krige Idaarderadiel in NSB-boargemaster, Wander Graafsma. Nei de befrijing kaam Renken werom as boargemaster. Ein 1954 folge syn beneaming ta boargemaster fan Epe. Yn july 1968 gie er mei pensjoen en midden 1981 ferstoar er koart foar syn 78e jierdei.
Fylogeny

**Fylogeny** (fan it Grykske φυλη, *fulè*, "folksstam" en γενεσις, *genesis*, "wurding") is de stúdzje fan 'e evolúsjonêre skiednis fan it libben op 'e Ierde. Dêrfoar wurdt gebrûk makke fan waarnimbere skaaimerken (morfology) fan organismen of fan ûndersyk nei harren genen (oererfbere DNA-sekwinsjes). Dêrút kin de ûnderlinge relaasje tusken organismen of groepen organismen opmakke wurde op basis fan neigeanbere wittenskiplike ynformaasje. It resultaat is *in* fylogeny, d.w.s. in beskriuwing fan hoe't in beskaat organisme of in beskate groep organismen ûntstien is út in oar organisme of in oare groep organismen. Dat wurdt almeast werjûn yn in  fylogenetyske stambeam, in diagram dat de hypotetyske relaasje tusken de oanbelangjende organismen sjen lit en sa har oannommen evolúsjonêre skiednis dúdlik makket.

De úteinen fan in fylogenetyske stambeam jouwe de bestudearre organismen wer, dy't sawol libbene taksons as fossilen wêze kinne. In fylogenetyske stambeam kin sawol bewoartele as ûnbewoartelde wêze. In bewoartele diagram jout (oan 'e oare útein) de hypotetyske lêste mienskiplike foarâlder fan 'e bestudearre organismen wer. In ûnbewoartele diagram lit de evolúsjonêre oarsprong fan 'e bestudearre organismen blau-blau en toant dy dus net, mar konsintrearret him ynstee op 'e ûnderlinge relaasjes tusken de bestudearre organismen sels.

It gebrûk fan fylogeny is yn 'e ienentweintichste iuw in krúsjaal ûnderdiel wurden fan it ûndersyk nei en it begryp fan bioferskaat, evolúsje, ekology en de genomen fan ûnderskate organismen. Yn 'e forinsyske wittenskip kin fylogeny helpe by it beoardieljen fan DNA-bewiismateriaal yn rjochtsaken. Yn 'e onkology, it ûndersyk nei en de behanneling fan kanker, kin fylogeny brûkt wurde om 'e klonale evolúsje fan tumors te bestudearjen en teffens de molekulêre gronology fan 'e sykte, sadat foarsein en toand wurde kin hoe't sellepopulaasjes har hâlde en drage geandewei it ferrin fan 'e sykte en hoe't se reägearje op 'e ûnderskate behannelingsmetoaden. 

Fylogeny kin ek behelpsum wêze by de ûntdekking en ûntwikkeling fan nije medisinen. Wittenskippers kinne mei fylogeny ferskillende soarten organismen yndiele op manearen dy't sjen litte hokker soarten (wierskynlik) beskate skaaimerken oerurven hawwe dy't nuttich binne foar medysk ûndersyk. Dêrby kin it bygelyks gean om hokker soarten biologysk aktive stoffen (lykas gif) produsearje dy't in effekt hawwe op it minsklik lichem dat yn oanpaste foarm posityf wêze kinne soe.
Regintparkyt

De **regintparkyt** (*Polytelis anthopeplus*) is in fûgelsoarte yn it skaai echte pronkparkiten út 'e famylje pappegaaien fan 'e Alde Wrâld (*Psittaculidae*).

## Skaaimerken
Regintparkiten wurde likernôch 37 oant 42 sm lang en mantsjes en wyfkes binne ienfâldich te ûnderskieden. Mantsjes binne oer it generaal gieler en wyfkes binne mear grien fan kleur, fral oan 'e kop en it bealchje. De sturt is boppe grien en blau, mar ûnder swart.

## Fersprieding
De soarte is endemysk yn Austraalje en bestiet út twa aparte populaasjes, dy't elts in ûndersoarte fertsjintwurdiget:

* *Polytelis anthopeplus anthopeplus*: súdwestlik Austraalje.
* *Polytelis anthopeplus monarchoides*: súdeastlik Austraalje oan rivieren fan Nij-Súd-Wales, noardwestlik Fiktoaria en súdeastlik Súd-Austraalje.

It habitat bestiet út drûge bosken en savanne's.

## Status
De soarte wurdt troch de IUCN as net bedrige (LC, 2024) klassifisearre. De populaasje fan 'e ûndersoarte *anthopeplusis* wurdt op 20.000 fûgels rûsd en is nei alle gedachten stabyl. De populaasje fan 'e ûndersoarte *monarchoides* wurdt op 1.500 yndividuen rûsd (Garnett en Crowley 2000) en nimt nei alle gedachten ôf.

## Foliêrefûgel
De soarte waard yn 1864 foar it earst yn Europa ynfierd troch de dieretún fan Londen. De earste briedsuksessen wiene yn 1880. De fûgels ha romme fûgelhokken nedich. Se binne net geskikt foar de net sa betûfte fersoarger of om yn 'e hûs te hâlden.
Goudkatten

De **goudkatten** (wittenskiplike namme: *Catopuma*), of **Aziatyske goudkatten** (ta ûnderskie fan 'e Afrikaanske goudkat), foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e rôfdieren (*Carnivora*), de famylje fan 'e kateftigen (*Felidae*) en de ûnderfamylje fan 'e lytse katten (*Felinae*). Ta dit skaai hearre twa soarten, dy't lânseigen binne yn 'e tropyske reinwâlden fan Súdeast-Aazje. Hja wurde 'goudkatten' neamd fanwegen de readbrune kleur fan it meastepart fan harren pels. 
__TOC__
## Taksonomy
It skaai fan 'e goudkatten waard yn 1858 yntrodusearre troch de Russyske soölooch Nikolaj Severtsov. De troch him betochte wittenskiplike namme *Catopuma* betsjut "kattepoema"; de ferwizing nei de poema (*Puma concolor*) hat te krijen mei de min ofte mear effen goudbrune kleur fan 'e goudkatten, dy't de bekendere poema ek hat. 

De neiste libbene sibbe fan 'e goudkatten is de moarmerkat (*Pardofelis marmorata*). De trije soarten spjalten har likernôch 9,4&nbsp;miljoen&nbsp;jier lyn ôf fan 'e oare lytse katten. Nei't dy nauwe besibskip begjin ienentweintichste iuw oan it ljocht kaam, waarden de goudkatten yn 2006 by it skaai fan 'e moarmerkatten (*Pardofelis*) yndield, mei't dat âlder wie en dêrom foarrang hie. *Catopuma* waard doe in synonym foar *Pardofelis*. 

Letter ûndersyk út 'e 2010-er jierren befêstige lykwols dat de beide soarten goudkatten nauwer oaninoar besibbe wiene as oan 'e moarmerkat, wat de aparte status fan it skaai fan 'e goudkatten rehabilitearre. Yn 2016 waard dêrom besletten om 'e gearfoeging werom te draaien, sadat it skaai fan 'e goudkatten op 'e nij in jildich takson waard.

## Soarten
Futuroscope

**Futuroskope** is in Frânsk attraksjepark dat opboud is om de tema's multymedia, sinematografy en futuristyske audio-fisuele techniken hinne. It leit tsien kilometer noardlik fan de stêd Poitiers, en is stichte troch René Monory. By it attraksjepark leit treinstasjon Futuroscope.

It park is yn 1987 iepene, sûnt 2000 is yn it park in TGV-stasjon oan de LGV Atlantique. Yn it park binne ferskate bioskoopsealen, basearre op ûnder oare 3D, IMAX en 360°-techniken. Ek wurde der foarstellingen jûn en binne der attraksjes, wêrfan't inkelde ûntwurpen en boud wurde troch it Nederlânske Jora Vision. De gebouwen yn it park wurde karakterisearre troch in moderne en futuristysk oandwaande arsjitektuer.

## Sport
Futuroscope is mear as ien kear etappeplak yn de Omgong fan Frankryk. Yn 1990 en 2000 wie de *Grand Depárt* yn it park. Under mear Frans Maassen, Stephen Roche en Ján Svorada wûnen yn Futuroscope.

### Omgong fan Frankryk

### Omgong fan Frankryk foar froulju
Palackattumala

**Palackattumala** is in plak yn de Yndiaaske dielsteat Kerala. It leit tichteby de stêd Palai.

De ynwenners fan dit doarp binne benammen wurksum yn 'e lânbou, lykas it ferbouwen fan rubber, kokosnút, kakao, piper, tamarinde, gember, tapioka, ananas en bananen.

It lân om it doarp hinne is flak. It omlizzende gebiet is foar it grutste part oerdutsen mei savanne.

## Berne
* Jose Kaimlett (1941-2018), katolike prelaat en oprjochter fan 'e manlike religieuze kongregaasje *[[Heralds of Good News]]*.
Johan Frederik George Knorr

**Johan Frederik George Knorr** (Boalsert, 2 jannewaris 1930 – Alkmaar, 6 juny 2007) wie in Nederlânske politikus fan de ARP en letter it CDA.

## Karriêre
Knorr begûn syn amtlike karriêre by de provinsjale griffy fan Fryslân en wie fan 1954 oant 1956 wurksum as kommys by de gemeentesekretary fan Barradiel. Dêrnei wurke er foar de gemeente Heiloo dêr't er it brocht ta haadkommys A en sjef fan de ôfdieling algemiene saken. Yn septimber 1966 waard Knorr de boargemaster fan Andyk en yn novimber 1975 folge syn beneaming ta boargemaster fan Wieringermar. Nei in konflikt mei de gemeenteried oer syn nije wenning yn Heiloo wêrtroch't er bûten de gemeente dêr't er boargemaster fan wenjen gien wie, gie er yn 1992 mei sykteferlof. Yn oktober fan dat jier waard Henk van het Kaar, boargemaster fan Skermer, ek waarnimmend boargemaster fan Wieringermar. Knorr kaam net mear werom en yn septimber 1993 waard him ûntslach jûn wêrnei't er earder mei pinsjoen gie. 

Mids 2007 ferstoar er yn de âldens fan 77 jier.
Westerburg

**Westerburg** is in lytse stêd yn 'e Westerwaldkreis yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. It is it haadplak fan 'e ferbânsgemeente Westerburg en it plak hat in sintrumfunksje foar de omjouwing.

## Skiednis
Westerburg waard foar it earst yn 1209 neamd, mar it kastiel (*Schloss Westerburg*) dat boppe de stêd stiet is nei alle gedachten al yn 'e lette 12e iuw stifte. De namme fan it plak tsjut op 'e lokaasje fan it kastiel yn it westlike diel fan it histoaryke Westerwâld. Yn 'e 13e iuw waard it kastiel de sit fan 'e greven fan Leiningen-Westerburg, in sydtûke fan it machtige Hûs Leiningen. Yn 1292 ferliende keizer Adolf Nassau Westerburg tagelyk mei Wetzlar stedsrjochten. De stêd mocht merken organisearje, hie in beskate foarm fan selsbestjoer en waard fersterke mei muorren en poarten. Yn 'e midsiuwen groeide de stéd út ta in lokaal hannels- en bestjoerssintrum.     

Yn 'e Tritichjierrige Kriich hie de stêd lykas in soad oare plakken yn Dútslân mei brannen, epidemyën en konflikten te krijen. Greve Reinhard II fierde yn 1569 it lutherske leauwe yn syn greefskip yn.

## It besjen wurdich
* Boppe de stêd stiet it midsiuwske kastiel Westerburg, dat yn 1192 foar it earst neamd waard. De noardeastlike en noardlike kant binne de âldste dielen fan it kastiel.
* It *Burgmannenhaus* is in fakwurkgebou út 1607, dat hjoed-de-dei yn gebrûk is foar kulturele eveneminten.
* Mei de bou fan 'e Slottsjerke waard yn 1517 útein set. De foltôging en ynwijing fûn nei 1540 plak. Sûnt de ynfiering fan 'e reformaasje troch Greve Reinhard II yn 1569 is it in protestantske tsjerke. 
* De Us-Leaffrouwetsjerke (*Liebfrauenkirche*) is in neogoatyske beafeartstsjerke dy't oan 'e ein fan 'e 19e iuw werboud waard op it plak fan in tsjerke, dy't mei de ynfiering fan 'e reformaasje sletten waard en dêrnei yn it neigean rekke.
* De 257,2 meter lange *Hülsbachtalbrücke* is in spoarbrêge oer de Hülsbach. Sûnt 1985 is de brêge in beskerme monumint. De brêge waard oant 1998 brûkt foar de spoarferbining fan Westerburg nei Rennerod.

### Musea
* Erlebnis Bahnhof Westerwald
* Heimat- und Trachtenmuseum
Burgenland-Kroäten

De **Burgenland-Kroäten** (Kroätysk: Gradišćanski Hrvati, Hongaarsk: Burgenlandi horvátok, Dútsk: Burgenlandkroaten) binne in groep etnyske Kroäten dy't yn de Eastenrykske dielsteat Burgenland, West-Hongarije en om Bratislava hinne wenje. Neffens de folkstelling fan 2001 wiene der mear as 19.000 Kroäten yn Burgenland, en dêrmei makken se 5,9% fan 'e totale befolking út.

## Skiednis
Yn 'e 16e iuw kamen mear as 100.000 flechte Kroäten oan yn wat doe it westen fan Hongarije wie. Se wiene flechte nei de Ottomaanske besetting fan it hjoeddeiske Kroäsië. Dêrneist kamen der groepen út it hjoeddeiske Bosnië. Neist de Kroaten kamen ek Dútsktalige kolonisten oan yn wat doe West-Hongarije wie. Dat markearre it begjin fan in nije etnyske gearstalling yn Burgenland en wie de reden dat de regio úteinlik yn 1920 ûnder it Ferdrach fan Trianon skieden waard fan it Keninkryk Hongarije.

## Hjoeddeiske situaasje
De Kroäten foarmje yn Burgenland yn ferskate gemeenten in wichtich part fan 'e befolking. Yn de kearnen dêr't se mear as 20% fan de befolking útmeitsje binne twatalige plaknammebuorden oanwêzich. It Kroätysk is in offisjele taal yn 'e neikommende gemeenten:

* Hornstein/Vorištan,
* Klingenbach/Klimpuh,
* Oslip/Uzlop,
* Siegendorf/Cindrof,
* Steinbrunn-Zillingtal/Štikapron-Celindof,
* Trausdorf an der Wulka/Trajštof,
* Wulkaprodersdorf/Vulkaprodrštof,
* Zagersdorf/Cogrštof;
* Güssing/Novigrad;
* Güttenbach/Pinkovac,
* Neuberg im Burgenland/Nova Gora,
* Stinatz/Stinjaki;
* Antau/Otava,
* Baumgarten/Pajngrt,
* Draßburg/Rasporak;
* Neudorf bei Parndorf/Novo Selo,
* Pama/Bijelo Selo,
* Parndorf/Pandrof;
* Frankenau-Unterpullendorf/Frakanava-Dolnja Pulja,
* Großwarasdorf/Veliki Borištof,
* Kaisersdorf/Kalištrof,
* Kroatisch Minihof/Mjenovo,
* Nikitsch/Filež;
* Rotenturm an der Pinka/Verešvar,
* Schachendorf/Čajta,
* Schandorf/Čemba,
* Weiden bei Rechnitz/Bando
Kelly Osbourne

**Kelly Michelle Lee Osbourne** (Londen, 27 oktober 1984) is in Ingelske telefyzjepersoanlikheid, aktrise en sjongeres. Se is de dochter fan rockleginde Ozzy Osbourne (fan 'e band mei deselde namme en fan Black Sabbath) en syn twadde frou Sharon.

## Biografy
Kelly waard bekend troch de reality-telefyzjesearje *The Osbournes*, dy't fan maart 2002 ôf útstjoerd waard. De lêste ôflevering ferskynde yn maart 2005.

Kelly wie ûnderdiel fan in groep jonge artysten dy't punk begjin jierren 2000 nij libben ynblaasden mei harren pseudo-punk klean en anty-autoriteitshâlding. Yn 2002 brocht se har earste album*, Shut Up* út*.* Dit album waard benammen bekend troch har cover *Papa Don't Preach* fan Madonna*.* Op it Ozzfest fan 2002 en ferskate oare konserten song Kelly it ferske *She Is Beautiful* tegearre mei Andrew W. K.. 

Yn 2003 song Kelly in duet mei har heit. It ferske *Changes* (oarspronklik in nûmer fan Black Sabbath) waard in grutte hit yn Ingelân en de Feriene Steaten. It ferske waard taheakke oan it album *Shut Up*, lykas guon live-opnamen. Dêrnei krige it album de nije namme *Changes*.

Kelly krige ek in rol yn 'e telefyzjesearje *Life As We Know It* fan 2004 oant 2005, in dramasearje oer middelbere skoallejongeren. De searje waard nei 11 ôfleverings annulearre (hoewol't der 13 makke wienen).

Yn 2005 waard har twadde soloalbum *Sleeping in the Nothing* útbrocht.

Osbourne publisearre op 1 septimber 2009 in autobiografy. 

### Privee
Osbourne wie fersein oan sjef-kok Matthew Mosshart. Osbourne en Mosshart moeten inoar yn 2011 op it houlik fan Kate Moss. De presintatrise en Matthew Mosshart giene útinoar nei in relaasje fan twa jier.  Yn 2009 wie se koart ferloofd mei Luke Worrall . 

## Diskografy
### Studio-albums

## Filmografy

|-

|-
| 2004
| *Life as We Know It*
| Deborah Tynan
| 
|-
|2005
| *[[The Muppets' Wizard of Oz]]*
| Dorothy Gale
| Televyzjefilm
|-
| 2014–2016
| *The 7D*
| Hildy Gloom
| Stim
|-
|}
Lytse grûndowen

**Lytse grûndowen** (*Columbina*) foarmje in skaai yn 'e famylje dowen (*Columbidae*). De soarten yn it skaai hawwe gauris in wat grizige of brune kleur mei faak wat glânzgjende stipkes op 'e wjukken. Se komme foar fan it súdwesten fan 'e Feriene Steaten oant it noarden fan Argentynje. 

## Soarten
It skaai bestiet út 9 soarten:
Lazen

De **Lazen** of **Lazaren** (Lazysk: ლაზი *Lazi* of ლაზეფე *Lazepe*) binne in Súdkaukazysk folk, dêr't de mearderheid fan oan 'e eastkant fan 'e Swarte See yn Turkije en Georgje wennet. Yn 'e rin fan 'e jierren hat in grut part fan 'e Lazen him ferspraat oer Turkije, fanwegen de minne ekonomyske foarútsichten yn it eastlike diel fan it Swarte See-gebiet.

Yn 'e histoaryske regio Lazistan libje neist Lazen minsken fan oare etnyske komôf, lykas Abkhaziërs, Armenen, Hamsjeny's, Georgiërs, Pontyske Griken en Turken. Dat, yn kombinaasje mei it feit dat in protte Lazen no bûten har oarspronklike wengebieten libje, betsjut dat it oantal Lazen yn Turkije allinnich rûsd wurde kin. Sokke skattingen fariëarje fan 45.000 oant 500.000:

* Feurstein (1983)  sprekt fan 250.000 Lazen;
* Andrews (1989)  sprekt fan 45.000 Lazen;
* Holisky (1991)  sprekt fan ferskate skattings oant in heal miljoen Lazen.

Yn 'e Sovjet-Uny waarden yn 'e folkstelling fan 1926 643 Lazen registrearre. Tsjintwurdich wenje sawat 30.000 Lazen yn 'e opfolgersteaten fan 'e Sovjet-Uny (benammen yn 'e regio Adzjarië yn Georgië). It oantal Lazen yn 'e Jeropeeske Uny, dêr't etnisiteit net registrearre wurdt (allinnich nasjonaliteit), wurdt rûsd op 5.000 oant 50.000. De measte Lazen yn 'e EU wenje yn Dútslân, dêr't se har yn 'e jierren 1970 as gastarbeiders fêstige hawwe.

De hjoeddeiske Turkske presidint, Erdoğan, komt út it Lazyske gebiet. Oarspronklik komt it folk út it súdwesten fan Georgië.

De mearderheid fan 'e Lazen is islamitysk, in minderheid is Georgysk-ortodoks. De taal fan 'e Lazen is it Lazysk, in Súd-Kaukasyske taal.

## Keppelings om utens
* Lazen
* Wengebieten fan de Lazen
Konverginsje en diverginsje

Yn de optika is der sprake fan **konverginsje** as de strielen (fotonen) yn in ljochtbondel nei elkoar ta komme. In konvergearjende ljochtbondel komt by inoar op ien punt, it brânpunt, en giet fan dêrút troch as in divergearjende bondel. Mei linzen kin de mitte dêr't ljochtbondels mei konvergearje oanpast wurde. 

Fan **diverginsje** is sprake as ljochtbondels út in ljochtboarne útinoar gean. It brânpunt fan in diverginte ljochtbondel leit dan ek efter de ljochtboarne ("firtueel" brânpunt). Mei help fan linzen kin in diverginte ljochtbondel minder divergint, lykrinnend of konvergint makke wurde.

Yn besibbe fjilden dy't ek te krijen hawwe mei bondels, lykas elektroane- en ioane-optika, dieltsjesferhastigers en oare tapassingen fan dieltsjebondels, wurde de termen *konverginsje* en *diverginsje* yn oerienkommende betsjuttingen brûkt.
Omgong fan Spanje 2019

De 74ste edysje fan de **[[Omgong fan Spanje]]** waard holden fan 24 augustus oant en mei 15 septimber 2019. 

## Dielnimmende ploegen

## Startplak
De start wie yn Salinas van Torrevieja, in natuerpark, lizzend yn de Comarca Vega Baja del Segura yn it suden fan de provinsje Alicante binnen de autonome regio Falinsia oan de Spaanske eastkust benoarden de havenstêd Torrevieja. De einstreek lei dizze edysje yn Madrid de haadstêd en grutste stêd fan Spanje. De stêd leit yn de midden fan it lân, op de Spaanske Heechflakte. Madrid is ek de haadstêd fan de Spaanske regio mei deselde namme Madrid.

## Etappe-oersjoch

## Klassemintslieders nei eltse etappe
Herauten fan Goed Nijs

De **Herauten fan Goed Nijs** (Latyn: *Societas Praeconum Bonae Notitiae*, ôfkoarte H.G.N.) is in mienskip fan apostoalysk libben yn de Roomsk-Katolike Tsjerke, dy't yn 1984 troch Jose Kaimlett (1941-2018) stifte is.

## Skiednis
De kongregaasje waard foar jongerein- en missywurk oprjochte en hat mienskippen yn fjouwer wrâlddielen.

H.G.N. waard goedkard troch msgr. John Mulagada, pleatslike biskop, op 5 maaie 1991, en fan 'e Hillige Stoel op 5 maaie 1999. De stifting fan dizze feriening waard yn 1992 folge troch de *Susters fan it Goede Nijs* en yn 1993 troch de *Misjonarissen fan Meilijen*.

Oan 'e ein fan 2005 hie de feriening 47 huzen en 407 leden (214 dêrfan wiene prysters) yn 47 mienskippen, oanwêzich yn de Feriene Steaten, Gûatemala, Kenia, Itaalje, Nederlân, Oeganda, Papoea Nij-Guineä, Súd-Afrika en Tanzania.

Op 13 maaie 2021 beneamde Paus Franciscus msgr. Siby Mathew Peedikayil ta de nije biskop fan Aitape, Papoea Nij-Guineä.

## Keppeling om utens
* Hiemside
Omgong fan Spanje 2018

De 73ste edysje fan de **[[Omgong fan Spanje]]** waard holden fan 25 augustus oant en mei 16 septimber 2018. 

## Dielnimmende ploegen

## Startplak
De start wie yn Málaga, in gemeente en de op ien nei grutste stêd fan Andalûsje, en de op fiif nei grutste stêd fan Spanje. It is de haadstêd fan de provinsje mei deselde namme. Málaga leit fuort oan 'e Middellânske See. De einstreek lei dizze edysje yn Madrid de haadstêd en grutste stêd fan Spanje. De stêd leit yn de midden fan it lân, op de Spaanske Heechflakte. Madrid is ek de haadstêd fan de Spaanske regio mei deselde namme Madrid.

## Etappe-oersjoch

## Klassemintslieders nei eltse etappe
Laura Dahlmeier

**Laura Dahlmeier** (Garmisch-Partenkirchen, 22 augustus 1993 - Karakoram Pakistan, 28 july 2025) wie in Dútsk biatlete.

Sy die twa kear mei oan de Olympyske Winterpullen (yn 2014 en 2018). Sy waard yn 2018 yn Pyeongchang twa kear Olympysk kampioene by de sprint en de efterfolging.

Yn 2019 beëinige Dahlmeier har topsportkarriêre; sy waard nei har biatlon-karriêre berchbeklimster. Op 28 july 2025 kaam se troch in rotslawine by de beklimming fan de Laila-berchtop yn it Karakoramberchtme fan Pakistan yn 'e âldens fan 31 jier om it libben.
Ostrog (fêsting)

In **ostrog** (Russysk: острог), **ostrozjek** (острожек) of **ostrozjets** (острожец) is in delsetting omjûn troch fjouwer oant seis meter hege palissademuorren dy't yn 'e 16e en 17e iuw yn Ruslân boud waarden as beskerming tsjin omreizgjende nomaden.

Fan de 14e oant de 17e iuw waarden se ek boud yn it suden fanJeropeesk Ruslân yn grinsgebieten. Om 1700 hinne begûnen ostrogen in wichtige rol te spyljen yn de Russyske útwreiding nei Sibearje, troch beskerming te bieden tsjin oanfallen fan 'e lokale Sibearyske befolking. Ut ostrogen ûntstiene faak Sibearyske stêden, lykas Anadyr, Berdsk, Jakûtsk, Jenisejsk, Novokûznetsk, Krasnojarsk, Nerchinsk en Tomsk .

Yn de 18e en 19e iuw waarden finzenissen dy't omjûn wienen troch in muorre oantsjut as ostrog.
Blaueachgrûndoke

It **blaueachgrûndoke** (*Columbina cyanopis*) is in fûgelsoarte út de famylje dowen (*Columbidae*). De fûgel is in prachtich doke dat lang as útstoarn beskôge waard. 

## Skaaimerken
It 15,5 sm lange doke hat in kanielkleurige kop en in rôze oant sêftbrune hals, boarst en wjukken. De wjukken ha blauwe plakken. De mantel en rêch binne grizich en de búk en ûndersturtfearren binne wyt, wylst de kanielbrune sturt swarte einen hat. De snaffel is swart, de poatsjes binne read en it blauwe each dat de soarte syn namme jout hat in grize eachring.   

## Fersprieding

De soarte is endemysk yn Sintraal-Brazylje. Blaueachgrûndokes libje op 'e grûn fan 'e cerrado, savanna-eftige gebieten mei drûch gers. De fûgel is ek waarnommen op rysfjilden nei de ripinge.  

## Status
De soarte is in ekstreem seldsume fûgel. Earder waard der fanút gien dat de blaueachgrûndoken útstoarn wienen om't al sûnt 1941 gjin fûgels mear sjoen wienen. Troch it ferlies fan 'e cerrado troch lânbou en ûntbosking en fragmintaasje fan it oerbleaune habitat wie de soarte hast útroege. Om 't de fûgel meast op 'e grûn libbet, dreech waar te nimmen is en der tocht waard dat de soarte al útstoarn wie krige de fûgel yn 'e kritike jierren gjin beskerming. Dêrmei drig de fûgel in foarbyld te wurden fan in soarte dy't yn stilte ferdwynt, oant it hast te let is.

Yn 2015 binne der lykwols dochs wer in pear baueachgrûndokes ûntdutsen yn 'e dielsteat Minas Gerais. Dêrnei waard fuort aksje ûndernommen en foar it doke waard in reservaat fan in lytse 600 ha ynsteld, dat no ûnderdiel is fan it gruttere Botumirim State Park (36.000 ha).

Der is boppedat in aksjeplan opset om in populaasje yn finzenskip te fokken om mei de jongen de wylde populaasje te fersterken. Dêr is yn 2023 mei útein set troch de organisaasjes Parque das Aves en SAVE Brasil. Ek wurdt der sjoen nei oare gebieten om de fûgel te reyntodusearjen.

De IUCN klassifisearret de fûgel as krityk op 'e Reade list.  

## Keppeling om utens
* Parque das Aves
* Save Brazil