Madagascar (film út 2005)

***Madagascar*** is in Amerikaanske aventoerekomeedzje yn 'e foarm fan in kompjûteranimearre tekenfilm foar bern en foar folwoeksenen út 2005 ûnder rezjy fan Eric Darnell en Tom McGrath. De haadrollen waarden ynsprutsen troch Ben Stiller, Chris Rock, David Schwimmer en Jada Pinkett Smith. De titel ferwiist nei Madagaskar. It ferhaal giet oer fjouwer bisten út in dieretún yn New York, dy't ûnferwachts strâne reitsje op Madagaskar en leare moatte om yn it wyld te oerlibjen. *Madagascar* krige fan 'e filmkritisy mar tuskenbeiden resinsjes, mar groeide yn 'e bioskopen út ta in reuseftich kommersjeel súkses. Dêrtroch ûntstie de mediafranchise *[[Madagascar (franchise)|Madagascar]]*. In ferfolchfilm, **', kaam út yn [[2008]].

==Plot==
Yn 'e [[Central Park Zoo]] yn [[New York (stêd)|New York]] fiert Marty de [[sebra]] syn tsiende [[jierdei]]. Hy fielt him lykwols [[klinyske depresje|deprimearre]], mei't er skjin syn nocht hat fan 'e deistige [[rûtine]] yn 'e [[dieretún]]. In [[petear]] mei de fjouwer [[psychopaat|psychopatyske]] [[pinguïns]] (Skipper, Kowalski, Rico en Private), dy't it har yn 'e holle helle hawwe om út 'e dieretún te ûntsnappen om werom te kearen nei in frij [[libben]] yn [[Antarktika]], makket yn Marty ek in [[langstme]] nei de [[wyldernis]] wekker. Syn [[freonskip|bêste freonen]] Alex de [[liuw]], Melman de [[sjiraffe]] en Gloria it [[nylhoars]] begripe lykwols net wat him besielt. Sy genietsje eltse dei wer mei folle teugen fan harren luzelibbentsje yn 'e dieretún. 

Dy [[nacht]]s naait Marty út mei de bedoeling om 'e [[trein]] te nimmen nei [[Connecticut]], dêr't de deunstbye wyldernis te finen is. As Alex, Melman en Gloria har bewust wurde fan syn ôfwêzigens, sitte se o sa oer him yn [[noed]]. Se besluten him efternei te setten om him syn nuvere opstigings te ûntpraten. Troch it gat dat Gloria yn 'e [[muorre]] om 'e dieretún makket, ûntsnappe ek twa [[sjimpansee]]s, Mason en de [[dôfstommens|dôfstomme]] Phil. De pinguïns binne al earder op eigen manneboet útpykt. It docht bliken dat in sebra yn New York fernuvere blikken fan foarbygongers opropt, mar net folle mear as dat. Foar in liuw yn 'e [[metro (ferfier)|metro]] riidt lykwols de hiele [[plysje]] út. Yn [[Grand Central Terminal]] helje Alex, Melman en Gloria Marty yn, mar as it besykjen fan Alex om mei de arrivearjende plysje te [[kommunisearjen]] ynterpretearre wurdt as in teken fan [[agresje]], wurdt er delsketten mei in [[ferdôvingsgewear]]. Ek Marty, Melman, Gloria, de sjimpansees en de pinguïns wurde fongen.

Under druk fan [[bisterjochten|bisterjochte]]-[[aktivist]]en beslút de dieretún de bisten werom te stjoeren nei [[Afrika]]. Alex wurdt wekker yn in [[kiste]] oan board fan in [[frachtskip]] dat, ta syn ôfgriis, ûnderweis is nei [[Kenia]]. Ek de oare bisten binne oan board, mar as de pinguïns trochkrije dat de [[reis]] nei Afrika giet ynstee fan nei Antarktika, ûntsnappe se út harren kiste en [[seerôverij|kape]] se it frachtskip. As se sûnder earne rekken mei te hâlden it [[roer]] omgoaie om nei Antarktika te farren, komt it [[skip]] sa skean yn it wetter te lizzen, dat de kisten mei de oare bisten oerboard glydzje. Alex, Marty, Melman en Gloria spiele oan op 'e [[kust]] fan [[Madagaskar]]

De dieretúnbisten besykje harrensels der earst noch fan te oertsjûgjen dat se arrivearre binne yn 'e [[San Diego Zoo]], mar as se yn it [[oerwâld]] in grutte kloft [[makys]] treffe, ûntdekke se wêr't se echt bedarre binne. Alex jout Marty de skuld fan 'e swierrichheden dêr't se yn telâne kommen binne, en besiket mei [[sinjaalfjoer|sinjaalfjurren]] en oare tekens help te krijen om werom te kommen nei de [[beskaving|beskaafde wrâld]]. Foar Marty, oan 'e oare kant, is de wyldernis wat er altyd al socht. Gloria en Melman binne it mei Alex iens dat it Marty syn skuld is dat se op Madagaskar bedarre binne, mar se fine ek dat it gjin sin hat om dêrop om te stinnen en dat se der mar it bêste fan meitsje moatte. Se hawwe wol wat maklik praten, want as [[herbivoar]]en is der yn it oerwâld foar harren mear as genôch te [[iten]], wylst Alex as [[karnivoar]] [[honger]] lije moat as er syn freonen of de makys net fersline wol.

Underwilens hat [[kening]] Julien XIII, de selsútroppen 'master fan 'e makys', in [[narsisme|narsistyske]] [[ringsturtmaky]] dy't de oare makys op 'e iene of oare wize sa gek krigen hat dat se him as lieder akseptearje, it plan opfetten om 'e dieretúnbisten op Madagaskar te hâlden. Alex hat nammentlik by fersin de gemiene [[fossa|fossa's]] ferdreaun dy't [[jacht (aktiviteit)|jacht]] meitsje op 'e makys. Julien syn [[seremoanjemaster]] Maurice, in [[fingerdier]], warskôget noch dat er it net op Alex stean hat en freget him ôf wêrom't de fossa's [[eangst|bang]] foar him wêze soene as dêr gjin reden ta is, mar Julien wegeret nei him te harkjen.

Uteinlik [[ferjeffenis|ferjout]] Alex syn freon Marty, mar tsjin dy tiid is er sa [[roppigens|roppich]] dat er syn freonen as [[byfstik]]ken begjint te sjen. Op in stuit ferliest er sa syn [[selsbehearsking]] dat er Marty yn 'e [[kont]] byt. Alex [[skamte (emoasje)|skammet]] him dêr djip foar, en dat wurdt noch helte minder as kening Julien, dy't beseft dat Maurice gelyk hie, him nei de oare kant fan it eilân [[ferballing|ferballet]] om mank de fossa's te libjen. As er sjocht hoe min oft it Alex yn it wyld fergiet, kriget Marty foar it earst [[spyt]] fan syn beslút om út te brekken út 'e dieretún.

Underwilens binne de pinguïns mei it frachtskip nei Antarktika reizge, mar ienris dêr oankommen, docht bliken dat it harren dêr te [[kjeld|kâld]] wie. Sadwaande keare se om en farre werom nei Madagaskar, dêr't se it skip oan 'e grûn sette by it [[strân]]. Marty beseft dat se no in kâns hawwe om werom te gean nei New York, dat hy hastiget him nei de oare kant fan it eilân om Alex op te heljen, dêrby de warskôgings fan Melman en Gloria yn 'e wyn slaand. As Marty syn freon fynt, is Alex sa úthongere dat er himsels net mear yn 'e buert fan Marty fertrout. Marty wurdt oanfallen troch in grutte kloft fossa's, mar Gloria, Melman en de pinguïns komme him te help. Der komme lykwols almar mear fossa's op it gefjocht ôf, en úteinlik driigje se allegear opfretten te wurden. Se wurde rêden troch Alex, dy't syn [[rôfdier]]ynstinkt oerwint om syn freonen te helpen. Hy jaget de fossa's foargoed op 'e flecht, wêrnei't de pinguïns yn [[see]] [[fisk]] foar him fange om syn honger te stiljen. 

Neitiid organisearje de makys in grut [[ôfskied]]sfeest foar't Alex, Marty, Melman en Gloria oan board fan it frachtskip geane om ôf te setten nei hûs. De [[sinnebaaien]]de pinguïns beslute om harren mar net te fertellen dat it skip gjin [[brânstof]] mear hat.

==Rolferdieling==




;haadrollen

<br>
;byrollen


==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
''Madagascar'' waard [[regissearre]] [[Eric Darnell]] en [[Tom McGrath (animator)|Tom McGrath]] nei in [[senario]] fan [[Mark Burton (skriuwer)|Mark Burton]], [[Billy Frolick]] en harrensels. As [[filmprodusint|produsinte]] wie [[Mireille Soria]] by it projekt belutsen foar [[filmstudio's]] [[DreamWorks Animation]] en [[Pacific Data Images|PDI]]. De [[filmmontaazje]] wie yn 'e hannen fan [[Clare de Chenu]], [[Mark A. Hester]] en [[H. Lee Peterson]]. Der wie in [[budget]] fan [[$]]75&nbsp;miljoen foar de film beskikber. De [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[komponist]] [[Hans Zimmer]], dy't [[liet]]en oan 'e [[soundtrack]] tafoege fan û.o. [[Earth, Wind & Fire]], [[Vangelis]], de [[Bee Gees]] en [[Louis Armstrong]].

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Madagascar'' waard fersoarge troch [[DreamWorks Pictures]]. De film gie op [[25&nbsp;maaie]] [[2005]] yn [[premiêre]] yn 'e [[Filipinen]], en pas twa dagen letter, op [[27&nbsp;maaie]], yn 'e [[Feriene Steaten]]. It [[album (muzyk)|album]] mei de [[soundtrack]] waard op [[26&nbsp;maaie]] publisearre troch [[platemaatskippij]] [[Geffen Records]]. Op [[15&nbsp;novimber]] [[2005]] kaam ''Madagascar'' út as [[VHS]]-[[keapfideo]] en [[dvd]]. De dvd-edysje omfieme ek de [[koarte film|koarte]] [[krystfilm]] ''[[The Madagascar Penguins in a Christmas Caper]]''. Op [[23&nbsp;septimber]] [[2008]] waard de film foar it earst útbrocht op [[blu-ray]].


De [[filmdistribúsje|distribúsjerjochten]] op ''Madagascar'' waarden yn [[2014]] troch produsint [[DreamWorks Animation]] (in bedriuw dat gjin direkte bannen mear hat mei [[DreamWorks Pictures]]) weromkocht fan [[Paramount Pictures]], de studio dy't eigner wie fan 'e [[fûnskatalogus]] fan DreamWorks Pictures fan [[2005]] en earder. Se waarden dêrnei oerdroegen oan [[20th Century Fox]], foar't se yn [[2018]] by [[Universal Pictures]] bedarren.

==Untfangst==
''Madagascar'' krige mar lauwe [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]]. Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hie ''Madagascar'' in midsmjittich goedkarringspersintaazje fan 55%, basearre op 187 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Hoewol't it ferhaal op plakken problematysk is en de [[humor]] foar in [[folwoeksen]] [[publyk]] faak it doel mist, hat [de film] yndrukwekkende [[tekenfilm|animaasje]] en genôch piid en sjarme om [[bern (persoan)|bern]] [[fermaak|fermakke]] te hâlden." Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behelle ''Madagascar'' in goedkarringspersintaazje fan 57 basearre op 36 resinsjes.

==Resultaat==
===Opbringst===
''Madagascar'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]193,6&nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $339,1&nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $532,7&nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $75&nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan $457,7&nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie ''Madagascar'' yn 'e [[bioskopen]] in reuseftich [[kommersje]]el súkses.

===Prizen===
''Madagascar'' wûn de [[Nickelodeon Kids' Choice Award]] yn 'e [[kategory]] favorite [[animaasjefilm]]. De film waard ek nominearre foar njoggen [[Annie Award]]s, mar wist dêrfan net ien te winnen.

==Mediafranchise==

It ûnbidige súkses fan ''Madagascar'' late ta it ûntstean fan [[Madagascar (franchise)|in mediafranchise om 'e film hinne]]. In [[ferfolchfilm]], **', waard yn 2008 útbrocht, en in trêde diel, *[[Madagascar&nbsp;3: Europe's Most Wanted]]*, kaam yn 2012 út. De pinguïns krigen yn 2014 harren eigen spin-off-film mei *[[Penguins of Madagascar]]*. Fierders waarden der oant 2021 in tillefyzjespecial, twa koarte films, trije tillefyzjesearjes en ferskate fideospultsjes yn it ramt fan *Madagascar* makke.

## Keppelings om utens
*  Offisjele webside fan ''Madagascar'' (argivearre)
*  Ynformaasje oer ''Madagascar'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)