Nijewier

**Nijewier** is in doarp dat yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Nijewier leit noardlik fan Wetsens, eastlik fan Hantumerútbuorren, westlik fan Mitselwier en besuden Easternijtsjerk. Nijewier hat  () ynwenners. De doarpskearn fan it doarp leit benammen oan de Siercksmawei, Bornensisstrjitte en Bredewei.

De buorskip Lytse Wier heart ek foar in lyts diel by Nijewier.

## Skiednis
### Unstean
Dizze terp waard opsmiten yn de Romeinske tiid doe't Eastergoa frij ticht befolke wie. Nei it opsmiten fan terpen op de hegere kwelderwâlen lykas de line Eastrum-Ie-Ingwierrum, ûntstienen ek terpen yn de leger lizzende gebieten derachter. Nijewier en Mitselwier binne dêr foarbylden fan.  Nijewier leit op in legere rêch dy't fan Nijewier oer Wetsens nei Ealsum rint.

De terp waard yn 1915 foar in part ôfgroeven, mar yn 1973 waard dy wer oanfolle.  De oarspronklike bebouwing beheinde him ta de rjochthoeke dy't foarme wurdt troch de strjitten Siercksmawei, Auck Doniastrjitte, Terpstrjitte en Bornensisstrjitte. Noch altyd binne der op de terp benammen pannen út de 19e iuw. Nei de Twadde Wrâldoarloch wreide de bebouwing him út yn súdwestlike rjochting lâns De Singel en de Siercksmawei. Yn de jierren 80 folge in fierdere útwreiding mei De Skulp oan de súdkant fan de terp.

### Kleaster Sion

Eartiids stie yn it doarp it kleaster Sion fan de sistersjinzers; dat yn 1180 stifte wie. It kleaster wie ien fan de rykste kleasters fan Fryslân. De bewensters kamen út de hegerein. Ien fan de lêste prioressen wie Auck Donia, dêr't in strjitte nei ferneamd is. Nei de reformaasje is it kleaster yn 1580 opheft.

De namme fan it kleaster komt werom yn de namme fan it doarpshûs dat "Nij Sion" hjit.

### Ypsma
Benei alle lân fan de himrik fan Nijewier wie kleasterbesit. Allinne it lân fan Ypsmastate, mei in stinswier, healwei Easternijtsjerk wie lekebesit. It aadlik hûs Ypsma wie it al yn de 15e iuw mei dien. Yn 1511 en letter wie de state troch yn pachter bewenne. Yn 1557 waard it hûs foar it earst neamd en beskreaun as "de huisstede waar het huis gestaan heeft" dat doe al ôfbrutsen wie. 

Yn de 15e iuw stoar it laach Ypsma yn de manlike line út. Troch houliken mei de Stenstera's fan Foudgum en de Stania's fan Reitsum kaam it goed úteinlik yn hannen fan de famylje Fan Burmania. Nei de Ljouwerter preester Upke fan Burmania, kaam it yn hannen fan syn neef Gemme fan Burmania. Gemme liet de state nei oan syn dochter Saepck dy't boaske wie oan  Watze fan Ockinga. Harren soan Douwe stoar sûnder bern yn 1666. Yn de iere 18e iuw wie Ypsma besit fan Douwes achterneef Sicco fan Goslinga, grytman fan Frjentsjeradiel. 

De stinswier is earne tusken 1557 en 1718 ferdwûn. Fan Ypsma binne gjin ôfbylden bekend. Sûnt der in pleats stiet hjit it stee ek wol Healwei (of Helewey).

### Bestjoer
Sûnt 2019 leit Nijewier yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel en foar 1984 lei it doarp yn sawol de gritenij as de gemeente East-Dongeradiel.

### Tsjerken
#### De Herfoarme Tsjerke

De tsjerke, sa as dy der no stiet, is boud yn 1678. (Bakstien mei opskrift: *Douwe Roelofs mr. metselaar 1678. Geert Hendrik 1678*). Der is brûk makke fan de stien fan de eardere tsjerke (kleastermoppen)

Yn 1811 is de westkant ferboud en it tuorke der opsetten.

De tsjerke hat in oargel út 1818 fan J.A. Hillebrand (in oargelbouwer dy't fan Dútslân kaam). Sa as it mei mear oargels fan him barde, liket it derop dat er de bou net dien makke hat. Yn 1822 hat N.A. Lohman it oargel nammentlik foltôge.

#### Grifformearde tsjerke

Fan 1860 ôf tsjerken de Nijewiersters dy't harren ôfskieden hiene fan de herfoarme tsjerke yn Ljussens by de "Christelijke Afgescheidene Gemeente". Nijewier krige letter in gebou dat bekend wie as "It Lokaal". Tegearre mei Mitselwier waard yn 1887, nei de Doleânsje fan 1886, de "Nederduitsche Gereformeerde Kerk te Metslawier en Niawier" ynstituearre. Yn 1892 folge in ôfskieding fan Mitselwier en waard de "Gereformeerde Kerk te Niawier-Wetsens" stichte. De gemeente krige in eigen tsjerke yn Nijewier yn 1893. Yn 1912 waard in oargel pleatst fan de firma Vermeulen út Woerden. Itselde jier waard de tsjerke fergrutte. Yn 1956 waard it gebou restaurearre en waard de preekstoel fuorthelle. Yn 2010 fusearre de herfoarme gemeente Mitselwier en Nijewier mei de grifformearde gemeente fan dy doarpen. De grifformearde tsjerke "De Moeting" yn Nijewier waard doe ferkocht. Hjoed-de-dei is it in wenhûs. Yn 2011 waard it doarpshûs "Nij Sion" út 1967 multyfunksjoneler, dêr wurde no ek wol tsjinsten holden.

## Mienskip

It doarpshûs hjit "Nij Sion". It doarp docht in soad dingen mei Wetsens. Fierders is der in keatsfjild. De lêste winkel hat yn 2003 de doarren sletten. Yn it doarpswapen stiet in terp en in Jeruzalimkrús, dat nei it eardere kleaster Sion ferwiist.

### Tsjerke
* PKN Mitselwier-Nijewier (PKN Mitselwier-Nijewier)

### Skoalle
Yn 2022 fan Nijewier waard de yn 1986 boude kristlike basisskoalle 'By de Boarne' definityf sletten. Bern geane hjoed-de-dei nei de yn 2022 nij iepene basisskoalle 'De Wrâldwizer' yn it oanbuorjende Easternijtsjerk, dêr't ek de bern fan Nes en Wetsens hinne geane.

### Ferienings
* De Bazuin - korps
* Begraffenisferiening Nijewier-Wetsens
* Fuotbalferiening Ropta Boys
* Gymferiening S.S.S
* Keatsferiening de Trije Doarpen
* Oranjeferiening Nijewier-Wetsens
* Sion Sjongers

### Befolkingsferrin

### A.M. Wijbenga

Anders Minnes Wijbenga waard yn 1881 te Nijewier berne. Fan syn fak wie er komelker/gernier. Hy wie tige frysksinnich. Yn 1908 wie hy ien fan de oprjochters fan it Kristlik Frysk Selskip. Yn dat selskip hat hy tige warber west. Yn 1923 joech it Selskip him de opjefte om de psalmen yn it Frysk te berymjen. It doel wie om dy yn 'e tsjerke te brûken. It hat lang sa west dat der yn Fryske tsjinsten Hollânske psalms en gesangen songen waarden.
De bondel fan Wijbenga is net yn de tsjerken ynfierd. De beriming fan Fedde Schurer waard better fûn.
Yn 1930 kaam der in bondeltsje fan syn gedichten út mei as titel: 'Libbensgong'. Nei syn dea yn 1948 is it bêste wurk fan Wijbenga sammele yn de bondel: 'Ljocht oer it fjild'.

## Ynfrastruktuer

### Provinsjale Wei
By Nijewier rint de N358.

### Bustsjinst
De busline troch Nijewier wurdt fersoarge troch Qbuzz.

### Strjitten
Auck Doniastrjitte (priores fan Kleaster Sion), Bartenswei, Bornensisstrjitte, Bredewei, De Singel, De Skulp, Grutte Stege, Grytmanswei, Linepaad, Mearswei, Miedwei, Siercksmawei (nei grytman Doede Siercksma), Terpstrjitte, Tsjerkepaad.

## Sjoch ek
* Steur fan Nijewier

## Keppelings om utens
* Nijewier-Wetsens