open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aurora Jolie

**Aurora Jolie**, echte namme: **Nicara Corteza Caston** (Napels, 25 jannewaris 1988), is in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan etnysk Latino-komôf, dy't yn it ferline ek wol gebrûk makke hat fan 'e artystenamme (eins har eigen foarnamme) Nicara, mar dan yn 'e regel stavere mei in k, as Nikara. Neffens har offisjele opjefte is se 1.65 m, mei in gewicht fan 62 kg en hat se natuerlike grutte boarsten mei kupmaat 34D.

## Libben en karriêre
Aurora Jolie waard yn 1988 berne yn it Italjaanske Napels, dêr't har âlden, dy't allebeide yn it Amerikaanske Leger tsjinnen, doe stasjonearre wiene. Hja groeide grutdiels op yn 'e steat Firginia, en waard strang kristlik grutbrocht. Se makke de middelbere skoalle ôf oan 'e John Burrough High School yn it Súdkalifornyske Burbank, ûnder de reek fan Los Angeles. Neitiid wurke se in hoartsje yn in krudenierswinkel, mar nei eigen sizzen wie se dêr tige ûngelokkich, mei't se derfan dreamde om model te wurden en yn 'e *[[Playboy (tydskrift)|Playboy]]* te stean.

Sadwaande reägearre Jolie op in advertinsje wêryn't frege waard om figuermodellen. Fan it iene kaam it oare, en yn augustus 2006, doe't se achttjin jier wie, makke se har debút yn 'e pornografyske film *Dirty Debutantes 361*. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat se sûnt yn krapoan 120 pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as *[[Red Light District]]*, *[[Evil Angel (filmstudio)|Evil Angel]]*, *[[Platinum X Pictures]]*, *[[Black Ice (filmstudio)|Black Ice]]*, *[[Jules Jordan Video]]*, *[[Devil's Film]]*, *[[Anabolic Video]]*, *[[Digital Playground]]*, *[[Hustler Video]]*, *[[Pure Play Media]]*, *[[Zero Tolerance (filmstudio)|Zero Tolerance]]*, *[[Diabolic Video]]*, *[[Vivid Entertainment]]*, *[[West Coast Productions]]* en *[[Adam & Eve (bedriuw)|Adam & Eve]]*. Ek hat se in protte wurke foar pornosites as *[[BangBros]]* en *[[Reality Kings]]*.

Jolie stiet bekend om har bûtenproporsjoneel grouwe stuten en teffens om har bewearing dat se faginaal noch faam is. Nei eigen sizzen bewarret se harsels op dat mêd foar de wiere Jakob, of alteast foar in wiere leafde. Jolie spilet dan ek inkeld yn orale en anale sênes, wat har grutte populariteit opsmiten hat. Yn 2008 wûn se in *[[Urban X Award]]* en waard se nominearre foar in *[[AVN Award]]* (de *[[Oskar]]* fan 'e pornoyndustry) foar bêste anale sekssêne foar de film *Cum in My Booty*. Yn 2009 waard by Jolie de genetyske hertsykte hypertrofyske obstruktive kardiomyopaty (HOCM) fêststeld.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Aurora Jolie
* Biografy en filmografy fan Aurora Jolie yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Aurora Jolie yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
*  Biografyske gegevens fan Aurora Jolie op Babepedia
Fleanende iikhoarntsjes

De **fleanende iikhoarntsjes** of **fleanhoarntsjes** (wittenskiplike namme: *Pteromyini*) foarmje in tûke fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (*Sciuromorpha*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*) en de ûnderfamylje fan 'e echte iikhoarntsjes (*Sciurinae*). Ta dizze tûke hearre 48 soarten, wêrfan't trije noch mar koartby ûntdutsen binne, ferdield oer fyftjin skaaien yn 2 ûndertûken.

De fleanende iikhoarntsjes binne nachtdieren, dy't benammen yn Súd-, Súdeast- en East-Aazje libje, mei twa soarten yn Noard-Amearika en ien dy't oant yn noardeastlik Jeropa foarkomt. Dizze bisten kinne, oars as dat de namme hawwe wol, net echt fleane, mar se hawwe in losse hûdflap tusken de foar- en efterpoaten dy't se strak lûke kinne troch de poaten te sprieden. Dy hûdflap stelt har by steat om in beskate ôfstân te sweven.

## Tûke-opbou
Undertûke

In **ûndertûke** (Latyn: *subtribus*) is in taksonomyske rang dy't tusken in tûke en in skaai yn sit. Dit is net ien fan 'e haadrangen fan 'e taksonomy, mar in takson dat brûkt wurdt as helpmiddel foar fierdere yndieling fan taksonomyske famyljes.

## Sjoch ek
* Taksonomy
* Takson
Echte fleanende iikhoarntsjes

De **echte fleanende iikhoarntsjes** of **echte fleanhoarntsjes** (wittenskiplike namme: *Pteromyina*) foarmje in ûndertûke fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (*Sciuromorpha*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*), de ûnderfamylje fan 'e echte iikhoarntsjes (*Sciurinae*) en de tûke fan 'e fleanende iikhoarntsjes (*Pteromyini*). Ta dizze ûndertûke hearre 18 soarten fleanende iikhoarntsjes, wêrûnder it gewoane fleanende iikhoarntsje, dat yn noardeastlik Jeropa foarkomt.

## Undertûke-opbou
Fleanende iikhoarntsjes fan de Alde Wrâld

De **fleanende iikhoarntsjes fan de [[Alde Wrâld]]** of **fleanhoarntsjes fan de Alde Wrâld** (wittenskiplike namme: *Pteromys*) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (*Sciuromorpha*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*), de ûnderfamylje fan 'e echte iikhoarntsjes (*Sciurinae*), de tûke fan 'e fleanende iikhoarntsjes (*Pteromyini*) en de ûndertûke fan 'e echte fleanende iikhoarntsjes (*Pteromyina*). Ta dit skaai hearre twa soarten út Jeraazje, wêrfan't ien, it gewoane fleanende iikhoarntsje, oant yn noardeastlik Jeropa foarkomt.

## Soarten
Petra

* Petra (histoarysk plak), in histoaryske stêd yn Jordaanje
* Petra (Lesbos), plakje op it Grykske eilân Lesbos
* Petra (Spanje), in Spaanske gemeente
** Petra (Mallorca), it haadplak fan de Spaanske gemeente
* Petra (foarnamme), in famkesnammeme
* Petra (band), kristlike (hard)rockband
* Petra De Steur, Flaamsk sjongster
Jan Flinterman

**Jan Flinterman** (De Haach, 2 oktober 1919 – Leien, 26 desimber 1992) wie in Nederlânsk militêr fleander en Formule 1-koereur. Tegearre mei Dries van der Lof wie er de earste Formule 1-koereur yn Nederlân. Hy ried ien Grutte Priis Formule 1, de Grutte Priis fan Nederlân fan 1952 foar it Escuderia Bandeirantesteam.

Jan Flinterman wie oan it begjin fan de Twadde Wrâldkriich ofsier by de Nederlânske Loftmacht en doe't er nei Ingelân flechte wie, waard er yn de RAF opnaam as Spitfirepiloat. Jan fleach mei it 126 Squadron op Malta en dêrnei yn de simmer fan 1943 mei it folslein Nederlânsk 322 squadron.

Maaie 1944 waard er *Flight Lieutenant* by it 222 Squadron en waard bekroand mei it *Distinguished Flying Cross* nei in loftgefjocht boppe Parys. Tsjin de ein fan de oarloch waard er ûnderskieden mei de Oarder fan Oranje-Nassau en it Fleanderkrús. Oer syn ûnderfinings yn de oarloch skreau er letter it boek *Jachtvlieger*.

Flinterman fleach letter op de nije Gloster Meteor-jet foar de Keninklike Nederlânske Loftmacht, waard de kommandant fan de Fighter Pilot School en brocht in tal nasjonale snelheidsrekords op syn namme.
Japansk dwerchfleanhoarntsje

It **Japanske dwerchfleanhoarntsje** (Latynske namme: *Pteromys momonga*; Japansk: ニホンモモンガ, *Nihon momonga*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*), de tûke fan 'e fleanende iikhoarntsjes (*Pteromyini*) en it skaai fan 'e fleanende iikhoarntsjes fan de Alde Wrâld (*Pteromys*). Dizze soarte komt inkeld foar yn Japan, op 'e eilannen Honsjû, Kjûsjû en Sjikokû, en waard foar it earst wittenskiplik beskreaun yn 1844, troch de Nederlânske soölooch Coenraad Jacob Temminck. It is de neiste sibbe fan it gewoane fleanende iikhoarntsje (*Pteromys volans*), dat ek yn noardeastlik Jeropa libbet. Likemin as oare "fleanende" iikhoarntsjes kin it Japanske dwerchfleanhoarntsje fleane, mar ynstee sweeft er, troch in hûdflap tusken syn foar- en efterpoaten út te sprieden. 

## Uterlike skaaimerken
It Japanske dwerchfleanhoarntsje hat trochinoar in kop-romplingte fan 14-20&nbsp;sm, mei in sturtlingte fan 10-14&nbsp;sm en in gewicht fan 150-220&nbsp;g. Dizze soarte wurdt fan "dwerch"-fleanhoarntsje neamd om him te ûnderskieden fan it folle gruttere Japanske reuzefleanhoarntsje (*Petaurista leucogenys*), dat in gewicht fan 1½&nbsp;kg berikke kin. It Japanske dwerchfleanhoarntsje hat in pels dy't op 'e rêch griisbrún is en op 'e bealch witich. De earen binne lyts, de eagen grut en de sturt, dy't by it sweven as in soarte fan roer brûkt wurdt, is ôfplatte. Krekt as oare fleanende iikhoarntsjes hat it Japanske dwerchfleanhoarntsje tusken de foar- en de efterpoaten in losse hûdflap sitten, it saneamde patagium, dat er strak lûke kin troch de poaten út te sprieden. Op dy manear kin er genôch luchtdragend fermogen opwekje om fan beam nei beam te sweven.

## Hâlden en dragen
Japanske dwerchfleanhoarntsjes libje fral yn mingde wâlden, op 'e legere berchskeanten. It binne nachtdieren, dy't de dei rêstend trochbringen yn hoalen yn 'e beammen. Dêrby lykje se leaver yn leafbeammen ta te hâlden as yn nullebeammen. De hoalen kinne natuerlik foarkomme of it wurk fan spjochten wêze. It Japanske dwerchfleanhoarntsje fret benammen sieden, fruchten, blêden, beamknoppen en skors. Om te iten nimt er in posysje oan wêrby't er ûnderstboppest hinget. Soms foerazjearret er ek op 'e wâldboaiem.
Grûniikhoarntsjes

De **grûniikhoarntsjes** (wittenskiplike namme: *Marmotini*) foarmje in tûke fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (*Sciuromorpha*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*) en de ûnderfamylje fan 'e grûniikhoarntsjes en Afrikaanske beamiikhoarntsjes (*Xerinae*). Ta dizze tûke hearre û.m. de marmotten, de prêrjehûnen, de wangsekiikhoarntsjes (*chipmunks*) en de echte grûniikhoarntsjes. Yn totaal binne der 99 libbene soarten, ferdield oer 3 ûndertûken. 

Grûniikhoarntsjes libje, sa't de namme al seit, op en/of ûnder de grûn, yn tsjinstelling ta de beamiikhoarntsjes, dy't it grutste part fan 'e tiid yn 'e beammen tahâlde. In oar ferskil tusken dy beide groepen is dat grûniikhoarntsjes oer it algemien sosjaler binne, en in protte soarten binne feitliks koloanjedieren, dy't maatskippijen mei yngewikkelde sosjale regels ûntjûn hawwe. It grutste grûniikhoarntsje (en trouwens it grutste fan alle iikhoarntsjes) is de Alpenmarmot (*Marmota marmota*), dy't 53-73&nbsp;sm lang en 5-8&nbsp;kg swier is.

## Tûke-opbou
Wangpûdiikhoarntsjes (ûndertûke)

De **wangpûdiikhoarntsjes** of **wangsekiikhoarntsjes** (wittenskiplike namme: *Tamiina*) foarmje in ûndertûke fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (*Sciuromorpha*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*), de ûnderfamylje fan 'e grûniikhoarntsjes en Afrikaanske beamiikhoarntsjes (*Xerinae*) en de tûke fan 'e grûniikhoarntsjes (*Marmotini*). Ta dizze ûndertûke hearre 25 soarten grûniikhoarntsjes. Dêrnjonken wurdt ek it fossile skaai *Nototamias* ta dizze taksonomyske groep rekkene.

## Undertûke-opbou
Echte grûniikhoarntsjes

De **echte grûniikhoarntsjes** (wittenskiplike namme: *Spermophilus*) foarmje in boppeskaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (*Sciuromorpha*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*), de ûnderfamylje fan 'e grûniikhoarntsjes en Afrikaanske beamiikhoarntsjes (*Xerinae*), de tûke fan 'e grûniikhoarntsjes (*Marmotini*) en de lyknammige ûndertûke fan 'e echte grûniikhoarntsjes (*Spermophilina*). Foarhinne waard dizze groep as ien skaai sjoen, mar by in reorganisaasje is er yn 2007 ûnderferdield yn in stikmannich selsstannige skaaien, wat de echte grûniikhoarntsjes sels in taksonomyske triem omheech treau, sadat it in boppeskaai waard. Ta dizze groep hearre 39 soarten grûniikhoarntsjes út Noard-Amearika en Jeraazje.

## Soarten
Goudmantelgrûniikhoarntsjes

De **goudmantelgrûniikhoarntsjes** (wittenskiplike namme: *Callospermophilus*) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (*Sciuromorpha*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*), de ûnderfamylje fan 'e grûniikhoarntsjes en Afrikaanske beamiikhoarntsjes (*Xerinae*), de tûke fan 'e grûniikhoarntsjes (*Marmotini*), de ûndertûke fan 'e echte grûniikhoarntsjes (*Spermophilina*) en it boppeskaai fan 'e echte grûniikhoarntsjes (*Spermophilus*). Ta dit skaai hearre trije soarten út Noard-Amearika. Foarhinne waard dizze groep as in ûnderskaai fan 'e echte grûniikhoarntsjes beskôge, mar by in reorganisaasje hat er yn 2007 erkenning as in selsstannich skaai krigen.

## Soarten
Goudmantelgrûniikhoarntsje

It **goudmantelgrûniikhoarntsje** (wittenskiplike namme: *Callospermophilus lateralis*; foarhinne: *Spermophilus lateralis*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*), de tûke fan 'e grûniikhoarntsjes (*Marmotini*), it boppeskaai fan 'e echte grûniikhoarntsjes (*Spermophilus*) en it skaai fan 'e goudmantelgrûniikhoarntsjes (*Callospermophilus*). Dizze soarte libbet yn bercheftige gebieten yn it westen fan Noard-Amearika, dêr't er rûnom foarkomt yn biotopen yn wâlden, rotsige berchgreiden en sels op mei strewelleguod begroeide flakten.

## Fersprieding
Goudmantelgrûniikhoarntsjes libje benammen yn 'e Rocky Mountains fan 'e Amerikaanske steaten Kolorado, Nij-Meksiko, Utah, Wyoming, Montana, Idaho en de Kanadeeske provinsjes Alberta en Britsk-Kolumbia. Fierderes komme se ek foar yn bercheftige kriten fan 'e Amerikaanske steaten Washington, Oregon, Kalifornje, Nevada en Arizona.

## Uterlike skaaimerken
It goudmantelgrûniikhoarntsje hat trochinoar in kop-romplingte fan likernôch 17½-23&nbsp;sm, mei in sturtlingte fan 6-12&nbsp;sm en in gewicht fan 120-395&nbsp;g. De pels is op 'e rêch, nekke, kop, fangen en sturt dûnkergriis oant griisbrún, mei boppe-oan 'e beide fangen yn 'e lingterjochting in ljochte, suver gielige streek. De hals, bealch en poaten binne ljochtbrún fan kleur. De snút en wangen binne egaal ljochtbrún, sûnder fierdere streken, al rint der om 'e eagen hinne in ljochtere râne. Krekt as wangsekiikhoarntsjes hat it goudmantelgrûniikhoarntsje grutte wangpûden foar it fluch-fluch opslaan fan iten dat letter, op in feiliger plak, yn alle rêst bepluze wurde kin.

## Hâlden en dragen
Goudmantelgrûniikhoarntsjes grave ûndjippe hoalen om yn te libjen, dy't oant 30&nbsp;m lang wêze kinne, mei yngongen dy't ornaris ferskûle sitte ûnder beamwoartels of rotsen. Se frette benammentlik sieden, nuten, beien, ynsekten en ûndergrûnsk groeiende skimmels. Hjerstmis lizze se itensfoarrieden oan foar de winter, hoewol't se dy foar in part yn wintersliep trochbringe. De wyfkes smite by 't simmer ien nêst fan 4-6 jongen jiers. Natuerlike fijannen fan goudmantelgrûniikhoarntsjes binne û.m. ferskate soarten hauken en foksen, en fierders de wezeling, de reade lynks en de prêrjewolf.

## Status
It goudmantelgrûniikhoarntsje hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen.
Foundation for Endangered Languages

De ***Foundation for Endangered Languages*** ("Stifting foar Bedrige Talen") is in non-profitorganisaasje dy't yn 'e Ingelân en Wales ynskreaun stiet as in goeddiedichheidsorganisaasje. Dizze stifting waard yn 1996 oprjochte mei as doel om 'e dokumintearring, beskerming en promoasje te ûnderstypjen fan talen dy't mei útstjerren bedrige wurde. 

Sa keart de *Foundation for Endangered Languages* lytse skinkings út (yn 'e oarder fan grutte fan €1.000) oan alderhanne projekten dy't binnen de oanjûne doelen falle. Ek wurdt der in nijsbrief publisearre, ûnder de titel *OGMIOS: Newsletter of the Foundation for Endangered Languages*. Elts jier wurdt der boppedat in konferinsje belein, en fan it ferrin dêrfan wurdt neitiid op papier ferslach dien. De hjoeddeistige foarsitter fan 'e stifting is de Britske taalkundige Nicholas Ostler. It bekendste lid fan 'e rie fan bestjoer is de Amerikaanske science fiction- en fantasyskriuwster C.J. Cherryh.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Foundation for Endangered Languages''
Petra (foarnamme)

**Petra** is een famkesnamme.

Petra is de froulike foarm fan Petrus, wat ôflaat is fan it Grykske *petra*, wat "rots" betsjut. De namme ferwiist nei betrouberens en fêstichheid. De namme Petrus waard troch Jezus (Kristus) oan Simeon jûn.

De namme Petra kin ek in ôfkoarting wêze fan Petronella (wat ôflaat is fan de namme Petronius).

Sjoch ek: Peter.

## Keppeling om utens
* Populêrens, fersprieding en ferklearring fan de namme Petra, Nederlânske Foarnammebank, Meertens Ynstitút.
Sierd Geertsma

**Sierd Geertsma** (Appelskea, 16 july, 1896 - Haulerwyk, 21 oktober 1985) wie in Nederlânsk keunstskilder, tekener en dichter.

## Libben en wurk
Geertsma waard yn Appelskea berne as soan fan de ferver Tjeerd Geertsma en Wietske de Vries. Hy krige syn oplieding oan de Akademy Minerva yn Grins; Arnold Willem Kort krige er dêr les fan. Hy wurke in skoft as reklameûntwerper. Geertsma ûnjoech him ta skilder fan it Fryske lânskip. Fral de kontreien op syn wenplak Appelskea hat er fêstlein yn skilderijen, houtfiken en etsen. As ûnderwerpen keas er foar figuren, boeren, lânskippen en stillibbens. Fierder makke er ûnder mear affysjes foar de hielûnthâldersbeweging.

Njonken skilder wie Geertsma ek dichter. Hy dichte yn it Frysk.

Wurk fan Geertsma sit yn de kolleksje fan it Frysk Museum yn Ljouwert. Museum It Bleekerhûs (de foargonger fan Museum Dr8888) krige in mânske kolleksje fan him.

By de tentoanstelling *"Monet & Van Gogh van Friesland"* yn it Museum Dr8888 yn 2012 wiene mear as 150 wurken fan Geertsma en syn kollega-skilder Ids Wiersma te sjen.

## Keppelings om utens
* Oer libben en wurk fan Sierd Geertsma
* Keunstwurken by Kolleksje Nederlân

## Bibliografy
* Keuning, Mariet [et al.] *In het spoor van Sierd Geertsma*, Appelskea, 2007
* Jekel, Petra [et al.] *Attentie! advertentie: kunst in de reclame van Sierd Geertsma en tijdgenoten*, Grins, 2003
* Karstkarel, Peter [et al.] *Sierd Geertsma (1896-1985)* Drachten, 1999
* Bonne, N. *Sierd Geertsma en zijn werk*, Drachten, 1983
Arnold Willem Kort

**Arnold Willem Kort** (Haarlim, 23 febrewaris 1881 - Grins, 2 maart 1972) wie in Nederlânsk keunstskilder, grafikus en ynterieurûntwerper.

Kort wie learling fan 1894 oant 1899 oan de *Kunstnijverheidsschool* yn Haarlim. Hy krige ûnderrjocht fan ûnder oaren Chris Lebeau, Hendrik Maarten Krabbé en Michel Duco Crop. Nei syn oplieding wurke Kort ûnder George Willem van Heukelom, arsjitekt fan de Spoarwegen, en dekorearre er Stasjon Hengelo en Stasjon Roosendaal. Hy wurke ek as dekorateur foar plateelfabryk ''De Distel'' yn Amsterdam.

Yn 1901 koe Kort oan 't wurk by it meubelfabryk fan J.A. Huizinga yn de stêd Grins. Hy ûntwurp gerdynstoffen, batiks en meubels foar dy fabryk. Itselde jier folge er lessen oan Akademy Minerva en waard dêr yn 1908 learaar dekoratyf skilderjen. As skilder makke Kort fral ynbannige, atmosfearysk ferstilde stillibbens. Yn 1946 gie er mei pinsjoen. Bekende learlingen fan Kort oan Minerva wiene ûnder oaren George Martens, Thees Meesters, Wladimir de Vries en Jan van der Zee.

## Literatuer
* Dijk, F. van (1998) *Leraren van de Academie Minerva. Een keuze uit twee eeuwen kunstonderwijs in Groningen* Grins: Benjamin & Partners. ISBN 90-5477-019-8
Bas van der Vlies

**Bastiaan Johannis (Bas) van der Vlies** (Sliedrecht, 29 juny 1942 - 7 novimber 2021) wie in Nederlânsk earder politikus foar de Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP).

Van der Vlies wie fan 10 juny 1981 oant en mei 17 juny 2010 (10599 dagen) lid fan de Twadde Keamerfraksje; sûnt 1986 wie er  fraksjefoarsitter. Sadwaande heart er by dejingen dy't it langst in sit yn ien dan de keamers fan de Steaten-Generaal hân hat. 

Yn de Keamer wie er ûnder mear dwaande mei lânbou, finânsjen, folkssûnens, wolwêzen, sport en ûnderwiis.

## Libben en wurk
Van der Vlies studearre wei- en wetterboukunde oan de Hegere Technyske Skoalle yn Doardt en foltôge dy oplieding oan de Technyske Hegeskoalle Delft.

Foar't Van der Vlies de polityk yngie, wie er learaar wiskunde en plakferfangend rektor fan de protestantsk-kristlike middelbere skoallemienskip Kolleezzje Blaucapel (dat nei in fúzje no Gerrit Rietveld Kolleezje hjit) yn Utert.

### Polityk
Yn 1974 sette Van der Vlies syn earste stappen yn de polityk. Fan dat jier ôf oant 1982 wie er lid fan de Provinsjale Steaten fan de provinsje Utert. Yn 1981 kaam er teffens yn de Twadde Keamer.

By de Twadde Keamerferkiezings 1986 waard er foar it earst listlûker fan de SGP. Sûnt hat er dy taak sân kear ferfold. By de Twadde Keamerverkiezingen fan 1994 helle de partij foar it earst twa sitten, nei jierrenlang trije sitten hân te hawwen.

Yn 2006 liet Van der Vlies it yn him omgean en jou it fraksjefoarsitterskip oer oan Kees van der Staaij, mar neffens syn sizzen liet er him troch syn partijgenoaten oerhelje om yn elts gefal nochris fjouwer jier by te tekenjen.

Desimber 2009 kundige Van der Vlies oan dat er nei de earstfolgjende Keamerferkiezings út de Keamer woe. Nei de fal fan it kabinet-Balkenende IV joech er op de SGP-partijdei op 27 maart 2010 it partijliederskip en it listlûkerskip foar de Twadde Keamerferkiezings fan 9 juny 2010 oer oan Kees van der Staaij.

Op syn lêste dei yn de Keamer rikte Keamerfoarsitter Gerdi Verbeet him de fersiersels út dy't by it ridderskip yn de Oarder fan Oranje-Nassau hearre. Van der Vlies krige in lang duorjend applaus fan de oare keamerleden; syn lêste wurden as keamerlid wiene: "*Soli Deo gloria*" ('Allinne oan God de eare').

### Persoanlik
Bas van der Vlies wenne mei syn húshâlding yn Maartensdijk (provinsje Utert. Hy wie dêr lid fan de Wersteld Herfoarme Tsjerke, it diel fan de Nederlânsk Herfoarme Tsjerke dat net opgean woe yn de Protestantske Tsjerke yn Nederlân (PKN).
Op 17 novimber 2016 makke de SGP bekend dat Van der Vlies termkanker hie. Inkelde wiken earder wie Van der Vlies operearre oan in hertklep.
Yn desimber 2020 krige Van der Vlies COVID-19. Van der Vlies stoar yn de âldens fan 79 jier.

## Underskiedings
* Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw (29 april 1994)
* Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau (16 juny 2010)

## Keppelings om utens
* Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal - biografy
* Parlement & Politiek - Bas van der Vlies 25 jier Keamerlid
Bruno Becker

**Bruno Oscar Becker** (Russysk: Бруно Оскар Беккер, *Bruno Borisowitsj*) (Sint-Petersboarch, 15 maart 1885 - Amsterdam, 23 maart 1968) wie in Nederlânsk histoarikus, slavist en heechlearaar. 

Hy waard berne yn Ruslân as soan fan in Dútsk-Russyske heit en mem. Becker studearre Alde talen en skiednis oan de universiteit fan Sint-Petersboarch dêr't er ek promovearre yn 1912. Yn 1913 emigrearre er mei syn frou en dochter nei Nederlân; hy waard Nederlânsk steatsboarger yn 1935.

July 1945 waard Becker heachlearaar oan de Universiteit fan Amsterdam yn de Skiednis fan Ruslân, Russyske taal- en Russyske letterkunde. Hy zette de opleidingen Slavistyk en Ruslânkunde op en yn 1948 waard er direkteur fan it nije 'Ruslân-Ynstitút', fan 1961 ôf oan útwreide ta it 'East-Jeropa Ynstitút'. 

Aleida Schot, Jan Willem Bezemer, Carl Ebeling en Karel van het Reve wiene ûnder syn ferneamste learlingen.
Fokke Abels

**Fokke Abels** (Dokkum, data fan berte en ferstjerren ûnbekend); hy wie in broer fan wettergeus Jan Abels. Hy soe read hier hân hawwe en wie lyts fan postuer.

Op 5 april 1558  wurdt er mei syn broer troch de boargemasters fan Grins oansteld om de skipfeart tsjin seerôvers te ferdigenjen. Doe't hartoch Alva troch kening Filips II nei de Nederlannen stjoerd waard om de opstân del te slaan moast er flechtsje. April 1567 is er yn Emden en wurdt er ien fan de earste Wettergeuzen.  

Ein maart 1569 ferkeapet er rôversguod foar Jan Abels yn Emden; begjin desimber 1570 wurdt syn skip by Norden troch de Eastfriezen yn beslach naam; yn 1571 wurdt er as kaptein fan de wettergeuzen neamd en rist er yn La Rochelle (Frankryk) in skip út yn tsjinst fan in Loadewyk fan Nassau; ein maart 1572 is er yn Dover, neffens oaren yn Dieppe; hy wie oanwêzich by it ynnimmen fan Den Briel (1 april 1572). 

Abels stie oanskreaun as in fûl ferfolger fan de muontsen; syn skip hiet ‘de Galei’. 17 maaie 1572 wurdt er ferbanne troch Alva. Dêrnei wurdt syn namme net mear neamd.
Simon Tolkien

**Simon Mario Reuel Tolkien** (1959) is in Britsk abbekaat en auteur. Hy is in pakesizzer fan skriuwer en professor J.R.R. Tolkien en de âldste soan fan  Christopher Tolkien. 

Hy studearre ôf oan Dragon School yn Oxford en de Downside School. Oan it Trinity College studearre er ek moderne skiednis. Dêrnei wie er 15 jier strafabbekaat. Earst doe't er 40 jier wie sette er útein mei it skriuwen fan romans.

Sûnt 1994 is Simon Tolkien abbekaat Londen, dêr't ek wenne mei frou en twa bern. Yn 2010 wenne Simon Tolkien mei syn oare helte Tracy yn Súd-Kalifornje.

## Bibliografy
### Inspector Trave romans
* *Orders from Berlin* (spilet yn 1940) (2012)
* *The King of Diamonds* (spilet yn 1958) (2011)
* *The Inheritance* (spilet yn 1959) (2010)

### Oar wurk
* *The Stepmother*- roman (2002)
* *No Man's Land* (2016)

## Keppeling om utens
* Webside fan Simon Tolkien
Hynstewâd

In **hynstewâd** (Nederlânsk: *Paardenwed*) wie eartiids in plak dêr't hynders boarne en skjinmakke wurde koene. In gefal fan in stêd wie de hynstewâd faak yn de grêft by de stedspoarte. Reizgers koene harren hynders dêr bekomme litte fan de reis.  

Yn guon plakken ferwize strjitnammen noch nei in hynstewâd, bygelyks yn *Om 't Wedde* yn Montfoort en *Paardenwed* yn Amersfoort. Yn 2014 waard yn de grêft fan Martenastate yn Koarnjum in hynstewâd ûntdutsen.
Jacob Cats (keunstner)

**Jacob Cats** (Altona, 1741 - Amsterdam, 1799) wie in tige betûft tekener, dy't teffens skildere en etsen makke.

## Biografy
Jacob waard berne as iennichste soan fan de Amsterdamske minniste boekhanneler Johannes Cats (1699-1772) en syn twadde frou Elisabeth van Rhee. Johannes Cats moast it lân ferlitte fanwegen it útjaan fan in samling kontroversjele geastlike lieten. Soan Jacob waard berne doe't de famylje Cats tydlik yn Dútslân yn Altona by Hamburg ferbleau, dêr't in grutte minniste gemeente wie. Nei't syn frou stoarn wie gie heit Johannes werom nei Amsterdam. Jacob wie doe sawat twa jier. Yn 1765 boaske Jacob oan Anna Hemme. 

Nei in skoftke wurke te hawwen yn'e lekkenhannel en in boekbinerij wurke er foar de graveur Abraham Starre. Dêrnei krige er tekenles fan efterelkoar by Pieter Louw en Gerard van Rossum en soe er trije jier yn it behangselfabryk fan Jan Hendrik Troost van Groenedoelen wurkje. Mei help fan syn ryk freonen Johan Goll van Franckenstein, Johannes de Bosch en Willem Writs rjochte hy in eigen behangselfabryk op, dêr't Egbert van Drielst ek wurke.  

## Lânskippen
Cats spesjalisearre him yn 'pendants' (bygelyks in selde lânskip yn simmer en winter), jiertiden en moannen. Hy wurke in soad yn opdracht en waard meardere kearen frege om libbensechte topografyske gesichten en lânskippen te tekenjen. Sy dogge tinken oan it wurk fan Adriaan van de Velde en Berchem en wurde heech oanslein. Sa makke er yn it Goai fjouwer panorama's 'Fjouwer gesichten fan de Tafelberch nei Laren'. Cats tekene dy foar Pieter Cornelis Hasselaer, bewenner fan kastiel Groeneveld yn Baarn. De tekeningen fan de Tafelberch (Goai) sitte yn de kolleksje fan it Ryksmuseum Amsterdam mei noch sechstich oare tekeningen fan syn hân.

## Panorama fan de Tafelberch ôf sjoen

Gezicht van de Tafelberg met op de voorgrond Blaricum Vier gezichten van de Tafelberg bij Blaricum (serietitel), RP-T-2009-8.jpg
Gezicht van de Tafelberg bij Blaricum, met op de voorgrond Laren Vier gezichten van de Tafelberg bij Blaricum (serietitel), RP-T-2009-9.jpg
Gezicht van de Tafelberg bij Blaricum, met links Craayloos' Bosch en rechts de 'tafel' Vier gezichten van de Tafelberg bij Blaricum (serietitel), RP-T-2009-10.jpg
De Tafelberg in het landschap, gezien vanaf het Sint-Janskerkhof bij Laren De Tafelberg bij Blaricum in vier gezichten (serietitel), RP-T-2009-11.jpg
Wijchen

**Wijchen** is in stêd en gemeente yn de Nederlânske provinsje Gelderlân, mei  ynwenners (, boarne: CBS). As gemeente is Wijchen op 1 jannewaris 1984 ûntstien út in fúzje fan 'e doetiidske gemeenten Batenburg, Borgharen en Wijchen.

De gemeente is part fan de Stedsregio Arnhim-Nimwegen.

## Kearnen
Oantal ynwenners per wenkearn of kearngebiet yn 2021:

Boarne: CBS

## Partnerstêden

*  Stargard Szczeciński (Poalen)

## Keppeling om utens
* Webstee fan de gemeente Wijchen
Bûn foar Lânnasjonalisaasje

It **Bûn foar Lânnasjonalisaasje** (*Bond voor Landnationalisatie*) wie in Nederlânske organisaasje dy't stribbe nei it nasjonalisearjen fan alle grûnwas. De oerheid soe de grûn ferpachtsje oan partikulieren. De pacht soe de iennige foarm fan belêstingynkomsten foar de oerheid wurde. It bûn seach lânnasjonalisaasje as de oplossing om resessy en ekonomyske ûngelikenens foar te kommen. Dy ideeën ûntliende it bûn oan de tinkbylden fan de Amerikaanske ekonoom Henry George en de Dútser Michael Flürscheim.

Yn 1889 waard it *Bond voor Landnationalisatie* oprjochte troch de Dimter yndustriëel Jan Stoffel, de Grinzer boer en politikus Derk Roelof Mansholt, Daniël de Clercq en de Amsterdamske arsjitekt Theodorus Sanders. It bûn nûge Henry George út om in taspraak te hâlden, dat wie yn Amsterdam. It bûn joech it blêd *Grond aan Allen* út, mei Stoffel as haadredakteur. It ledetal groeide fan 205 persoanen yn 1890 nei 450 yn 1896. De measte leden wennen yn de provinsje Fryslân. By de parlemintsferkiezings fan 1897 slagge it Stoffel en krij in plak yn de Twadde Keamer mei stipe fan radikale demokraten, mar stoppe nei in tal moannen om sûnensreden.

It bûn stipe de oprjochting fan de organisaasje *[[Gemeenschappelijk Grondbezit]]*. Nei 1897 sliepte it Bûn foar Lânnasjonalisaasje stadichoan ynand. Ut it bûn ûntstie yn 1918 de Grûnpartij, dy't lânnasjonalisaasje ta spearpunt fan har ferkiezingsprogramma makke. Sy diene mei ûnder de namme List Stoffel yn it distrikt Amsterdam en krigen mar 235 stimmen.

## Sjoch ek
* Anne Rauwerda
North American T-6 Texan

De **North American T-6 Texan**, bûten de Feriene Steaten bekend as de **Harvard**, is in lesfleanmasine makke troch it Amerikaansk bedriuw North American Aviation.

De Harvard waard ûntwurpen yn de jierren 30 fan de 20e iuw en waard brûkt yn de Twadde Wrâldoarloch en oant yn de jierren 70. De Texan wie it earste trainingsfleantúch dat hielendal fan metaal makke wie en hie boppedat in lâningsgestel dat inlutsen wurde koe. De measte trainingsfleantugen wiene doetiids noch twadekkers, bygelyks de Tiger Moth, de Stearman Kaydet en de Belgyske Stampe en Vertongen SV 4.

Foar Nederlân hat de Harvard tsjinne by de Keninklike Loftmacht, Marine Loftfeartstsjinst en de Militêre Loftfeart fan it Keninklik Nederlânsk-Yndysk Leger (nei WKII). Teminsten 58 lannen hat de Harvard by tsjinne.

## Film
* Yn de film *[[Tora! Tora! Tora! (film)|Tora! Tora! Tora!]]* binne de Harvards sabeare Japanske Zero's.

## Technyske feiten

* Langte: 8,80 m
* Spanwiidte: 12,8 m
* Startmassa: 2540 kilo
* Motor: Pratt & Whitney R-1340 stjermotor fan 600 hk
* Topfaasje: 340 km/o
* Klimfermogen: 6,1 m/s
* Fleanberik: 1.175 km
* Plafond: 7.400 m
* Bewapening: normaal gjin. Foarsjennings foar 3× 0.30 inch (7.62 mm) masinegewearen


Ofbyld:NA T-6.ogv|Filmke fan in fleanende T-6
Ofbyld:Harvard_t6_d-fukk.jpg|Canadian Car & Foundry Harvard Mk.&nbsp;IV
Ofbyld:North American AT-6D.JPG|North American AT-6D
Ofbyld:NA_T-6.jpg|Twa T-6 by in fleanshow yn Würselen
Waxahachie (Teksas)

**Waxahachie** is in stêd yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Teksas. It is it haadplak fan Ellis County. Ynwennertal: 29.621 (2010)
HAN University of Applied Sciences

De ***HAN University of Applied Sciences***, meastal oantsjut as de **HAN**, is mei 36.000 studinten ien fan de gruttere hegeskoallen fan Nederlân en fersoarget hbû-opliedings yn Gelderlân, en biedt bachelor- en mastergraden oan. Foar 2019 hiet de skoalle *Hogeschool van Arnhem en Nijmegen* (Hegeskoalle fan Arnhim en Nimwegen). Njonken de fêstigings yn Arnhim en Nimwegen is der in kennissintrum yn Doetinchem.

## Skiednis
Yn de 1980-er jierren wiene der in soad lytse hegeskoallen foar heger beropsûnderwiis yn Nederlân. De oerheid leaude doe dat dy net effisjint genôch wiene op it mêd fan finansierjen en ûnderrjocht. Yn 1983 trûnde de oerheid der op oan sokke lytse universiteiten mei-inoar te fúsearjen yn grutteren. De Feriening Hegeskoallen gie der mei yn, en stadichoan mear en mear hegeskoallen yn Arnhim en Nimwegen fúsearren.

Op 1 febrewaris 1996 ûntstie de HAN, en waard in grutte, brede opliedingsynstitút. It tal studinten naam sûnt dy tiid ta, wylst de kosten foar in oplieding ôfnamen, itjinge it del fan de oerheid en de Feriening Hegeskoallen wie.

Yn juny 2019 HAN feroare syn namme. It hie ynearsten de Nederlânske namme *Hogeschool van Arnhem en Nijmegen*, mar feroare ta de Ingelske namme *HAN University of Applied Sciences*. Mank dêrmei feroare it logo en idintiteit fan de skoalle.

## Organisaasje
### Underdielen
Der binne 14 HAN akadeemjes:
* Akadeemje Built Environment
* Akadeemje Business en Kommunikaasje
* Akadeemje Edukaasje
* Akadeemje Engineering en Automotive
* Akadeemje Finansjeel Ekonomysk Behear
* Akadeemje Sûnens en Libben
* Akadeemje IT en Mediadesign
* Akadeemje Minske en Maatskippij
* Akadeemje Organisaasje en Untjouwing
* Akadeemje Paramedyske Stúdzjes
* Akadeemje Rjochten
* *International School of Business*
* Akadeemje Sport en Bewegen
* Akadeemje Tapaste Biowittenskippen en Gemy
De opliedings, it ûndersyk en advys wurde út dy akadeemjes wei regele. Belied wurdt dien troch in Sintrale Stêf, it útfieren fan alle ûnderstypjende tsjinsten wurde ûnderbrocht yn de ôfdieling *Services*.

## Keppeling om utens
* Offisjele webside
Henk Stallinga

**Henk Stallinga** (Tytsjerk, 25 septimber 1962) is in Nederlânsk yndustrieel ûntwerper en keunstner, 

## Wurkpaad
Stallinga studearre yn 1993 ôf yn *industrial design* oan de Rietveld Akademy yn Amsterdam en rjochte itselde jier Studio Stallinga op.

Stallinga syn wurk ferkend de grinzen fan design en byldzjende keunst; it wol in lykwicht tusken funksjonaliteit en ferbylding wêze. Syn wurk nûget en daget de brûker as sjogger út om it yndustrieel produkt mei oare eagen te besjen.

Stallinga krige ynternasjonale erkenning mei de Mondriaan-eksposysje fan 1995 yn it MoMa New York; yn it Garden Café fan it MoMa wie wurk set fan Henk Stallinga, Joep van Lieshout en oaren.

## Wurken
It wurk fan Stallinga wurdt ynternasjonaal wurdearre en is opnaam yn de permaninte kolleksjes fan:
* MoMa New York
* Cooper Hewitt New York, 
* San Francisco Museum of Modern Art
* Fonds National Art Contemporain Paris
* Louisiana Museum Denmark 
* Steds Museum Amsterdam. en 
*Achmea Art Collection
*Akzo Nobel Art Foundation

Stallinga syn wurk is fierder te finen yn tal fan partikuliere samlingen.

## Galery

File:Lumalasch.jpg|*Lumalasch*
File:Waiting_in_the_Hallway.jpg|*Waiting in the Hallway*
File:The New Berlage Chair.jpg|*The New Berlage Chair*
File:TunnelVision.jpg|*TunnelVision*


## Keppelings om utens
* Stallinga.nl
* (Koreaansk) ''Beyond common ideas Henk Stallinga''
*  ''The New Berlage Chair''
Aldfrankysk

It **Aldfrankysk** (of ek wol gewoan **Frankysk**) wie de Westgermaanske taal dy't sprutsen waard troch it folk fan 'e Franken yn in gebiet dat no súdlik Nederlân, Belgje, Lúksemboarch, westlik Dútslân en noardlik Frankryk beslacht. Dizze taal bestie rûchwei fan 'e earste oant de sânde iuw en kaam fuort út 'e Ryn-Wezer-dialekten fan it eardere Súdwestgermaansk. Tsjin 'e sânde iuw ûntjoegen de noardlike dialekten har ta it Aldnederfrankysk en letter it Aldnederlânsk, en de eastlike ta it Aldmiddeldútsk, wylst it Aldfrankysk yn it suden stadichoan ferkrongen waard troch it (net besibbe) Aldfrânsk.

## Skiednis
De Franken stammen ôf fan Germaanske stammen dy't har yn 'e iere Izertiid yn dielen fan 'e Lege Lannen en westlik Dútslân nei wenjen setten. Fan 'e fjirde iuw ôf wreiden se har út oer it hiele suden fan 'e Lege Lannen, it gebiet dat no foarme wurdt troch Nederlân besuden de Grutte Rivieren, Belgje en Lúksemboarch. Yn 'e fyfde en sechsde iuw koene se, troch it ynstoarten fan it Romeinske Ryk en it machtsfakuum dat dêrtroch ûntstie, ek noardlik Frankryk by har gerjochtichheid foegje, wylst se oare folken, lykas de Beiers en de Tueringers en letter ek de Friezen, ûnderwurpen en ta fazallen makken. Sa ûntstie in sterke Frankyske steat, dy't him úteinlik ûntjoech ta it Frankyske Ryk, mei as bekendste hearsker Karel de Grutte.

## Oerlevering
De hjoeddeistige kennis fan it Aldfrankysk bestiet frijwol hielendal út rekonstruksjes út it Aldnederfrankysk en it Aldnederlânsk, en troch spoaren yn it Frânsk en de (oare) Oïlaanske dialekten fan noardlik Frankryk. De iennichste útsûndering is in swurdskie mei runetekens dy't yn 1996 yn 'e grûn fan in ikker te Bergakker, yn 'e Betuwe, fûn waard. Dy saneamde Runeynskripsje fan Bergakker is mooglik yn it Aldfrankysk, al is it wierskynliker dat it Aldnederfrankysk is. De tekst is lykwols beheind en kin net mei wissichheid lêzen en/of oerset wurde.

## Erfskip
It Aldfrankysk libbet tsjintwurdich fuort 'e Nederfrankyske talen, dy't der úteinlik út fuortkommen binne. Dêrta hearre it Nederlânsk, it Limboarchsk en it Afrikaansk. Yn Frankryk hie it Aldfrankysk in grutte ynfloed op it leksikon, de útspraak en de grammatika fan 'e Romaanske talen dy't yn it eardere Romeinske Galje sprutsen waarden, mei as resultaat dat it der in superstraat yn efterliet. Fan gefolgen binne withoefolle moderne Frânske wurden en plak- en eigennammen, wêrûnder de namme "Frankryk" (*France*), net fan Romaansk, mar Germaansk komôf.
Angela Campanella

**Angela Campanella**, (Rome, 24 july 1963) is in Italjaansk aktrise.

## Filmografy (ûnfolslein)

* *Íl Marchese del Grillo* - Faustina - 1981
* *Bomber* - Lauretta - 1982
* *Apocalisse di un terremoto* - 1982

## Keppelings om utens

* Angela Campanella IMDB (ing)
Anton Oud

**Anton Oud** (folút: **Antonius Gerardus Oud**; Bueren, 4 oktober 1935 – It Hearrenfean, 24 maart 2006) wie in Amelânsk taalaktivist dy't him o sa ynsette foar it behâld en it fêstlizzen fan it Amelânske dialekt.

## Karriêre
Yn 1977 sette Oud útein mei it wurk oan in wurdboek fan it Amelânsk, dêr't er tsien jier lang hurd oan wurke mei help fan ferskate eilanners út 'e âldere generaasje. Dêrby waard er stipe troch de Fryske Akademy yn Ljouwert, dy't himsels sjocht as de hoeder fan alle, dus ek it net-Fryske, kultuerguod yn Fryslân. Uteinlik kaam yn 1987 by de Fryske Akademy it *Woa'deboek fan ut Amelands* út, dat teffens as taheakke in register fan topografyske streeknammen fan it Amelân omfieme, mei in kaart derby om 'e persize lizzing oan te tsjutten.

Sûnt de jierren 2000 wurdt der wurke oan in op 'e nij besjoene ferzje fan it wurdboek, dêr't teffens in Nederlânske yndeks oan taheakke wurde sil, sadat men ek fanút it Nederlânsk nei wurden sykje kin. Oud ferstoar lykwols yn 2006 op It Hearrenfean, ear't er dêr it einresultaat fan sjen koe. Hy is santich jier wurden, en hy waard op 'e Jouwer begroeven.
Boeing-Stearman Model 75

De **Boeing-Stearman Model 75**, ek bekend as **Boeing Stearman** of **(Stearman) Kaydet**, is in Amerikaanske twapersoans twadekker lesfleanmasine. Yn de jierren tritich en fjirtich fan de 20e iuw waarden der skraachwurk 10.000 fan makke. De Stearman Kaydet waard boud troch de Stearman Aircraft Corporation dy't yn 1934 in dochterûndernimming fan Boeing waard.

Yn de Twadde Wrâldkriich waard it tastel troch de United States Air Force as lesfleantúch brûkt. Nei de oarloch waarden de Stearmans sportfleantúch of omboud ta sproeifleantúch foar it bestriden fan ûngedierte en ûntúch yn de lânbou.

## Technyske spesifikaasjes

## Sjoch ek
* Arado Ar 66
* Bücker Bü 131 *Jungmann*
* De Havilland Tiger Moth
* Fleet Finch
* Focke-Wulf Fw 44 *Stieglitz*
* Gotha Go 145
* Naval Aircraft Factory N3N Canary
* Polikarpov Po-2
* PWS-26

## Keppeling om utens
* Offisjele ''Kaydet''-side fan Boeing
Fluchfjoerkanon

In **fluchfjoerkanon** as **masinekanon** is in automatysk fjoerwapen dat hurd efter elkoar granaten ôffjurje kin. De granaten dy't in fluchfjoerkanon fersjit hawwe in kaliber fan 20 mm en swierder. In fluchfjoerkanon is lichter as artillerygeskut, dat hjoed-de-dei faak in kaliber fan 120 en 155 mm hat.

## Galery

Image:M2Bradley-M242.jpg|M242 25&nbsp;mm Bushmaster kanon op in M2 Bradley
File:Autocannon MLG27.jpg|In MLG 27 op ôfstân te betsjinjen fluchfjoerkanon fan de Dútske marine
Image:Oerlikon-20mm-batey-haosef-2-1.jpg|De 20&nbsp;mm Oerlikon
Image:Zu-23-2-belarus.jpg|De ZU-23-2, in twalopich 23x152 mm anty-fleantúch wapen út de jierren 60 dat noch brûkt wurdt troch eardere leden fan it Warsjaupakt
Els Perdok

**Els Perdok** (folút: **Elsina Perdok-Van Bon**; Skiermûntseach, 2 july 1925 – Feanwâlden, 8 novimber 2017) wie in Frysk wurdboekgearstalster, dichteresse en publisiste yn it Skiermûntseagerske dialekt.

## Karriêre
Yn 'e njoggentiger jierren stalde hja in nije wurdlist fan it Skiermûntseagersk gear, dy't úteinlik nei in jier as njoggen yn 2001 yn útwreide foarm op it eilân publisearre waard as it 400 siden tellende *Woordenboek Nederlands-Schiermonnikoogs*, by de Kultuerhistoaryske Feriening '''t Heer en Feer''. Foar de tastânkomming fan it tritichtûzen wurden tellende *Eilander Wezzenbúek*, gearstald troch Willem Visser en Siebren Dyk, dat yn 2002 by de Fryske Akademy útkaam, is û.m. gebrûk makke fan Perdok har wurdlisten. Fierders publisearre Perdok oer har dialekt en skreau se der ek gedichten yn. Hja wie de suster fan 'e Skiermûntseager 'trûbadoer' Henriëtte Pieperiet-Van Bon.

## Wurk
* 1991 – *Lytje Darpen* (skôging, yn: *Fryske Skriuwerskalinder 1992*)
* 2001 – *Woordenboek Nederlands-Schiermonnikoogs*
* 2002 – *Hest* (gedicht, yn: it *[[Frysk Deiblêd]]*, 3 okt.)
* 2003 – *Fúetlasken* (skôging, yn: *Om de Noord*)
Engel Molenaar

**Engel Molenaar** (East-Flylân, 10 maaie 1868 – Koog aan de Zaan, 24 oktober 1939) wie in Nederlânsk ûnderwizer en publisist dy't berne wie op it (doe noch) Noard-Hollânske Waadeilân Flylân.

## Libben
Molenaar wie hikke en tein op Flylân, mar ferliet it eilân doe't er fjirtjin jier wie. Hy folge in oplieding ta ûnderwizer oan 'e kweekskoalle yn Alkmaar en brocht jierren troch mei reizgjen (*backpacken*, soe men tsjintwurdich sizze) troch de Feriene Steaten, Frankryk, Dútslân en Belgje. Mei 48 jier fêstige er him yn Midslân, op Skylge, dêr't er foar de klasse stie. Doe't er 62 jier wie, ferfear er nei Medemblik, yn West-Fryslân. Ynsafier't bekend is, hat er nei syn fjirtjinde nea mear op Flylân wenne. Njonken syn skoalmasterskip publisearre er oer de natoer en skiednis fan Flylân, en teffens skreau er – blykber inkeld om't er der aardichheid oan hie, want hy publisearre se nea – in stikmannich koarte ferhaaltsjes yn it Flylânske dialekt. Dêryn beskreau er benammen autobiografyske foarfallen út syn jonkheid op it eilân. Molenaar ferstoar yn 1939, mar syn ferhaaltsjes waarden yn 'e njoggentiger jierren fan 'e tweintichste iuw weromfûn en troch J.H. Nanninga publisearre yn it tydskrift fan 'e histoaryske feriening fan Flylân. Se foarmje it grutste part fan 'e oerlevere teksten yn it no útstoarne Flylânske dialekt.
Naples (Floarida)

**Naples** is in stêd yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Floarida. It is it haadplak fan Collier County.
Egmondsk

It **Egmondsk** (Egmondsk: *Derpers*) is it dialekt dat fan âlds sprutsen wurdt yn it baaiplak Egmond oan See, oan 'e Noardseekust fan 'e provinsje Noard-Hollân. Hoewol't it omjûn wurdt troch it taalgebiet fan it Kennemerlânsk, wurdt it Egmondsk ta de Westfryske dialekten rekkene, en dêrbinnen ta it Lânwestfrysk.

## Taalskaaimerken
It Egmondsk wykt yn hege mjitte ôf fan 'e oare Lânwestfryske dialekten, in ûnderskie dat fral karakterisearre wurdt troch ûntrûning fan 'e fokalen. Troch dat ferskynsel binne in protte Westfryske klanken yn dit dialekt ferskood ta [ɛ] (e fan "pet") of [ɪ] (i fan "pit"), lykas it wurdt "doarp", dat yn it Lânwestfrysk *durp* is, mar yn it Egmondsk *derp*. In oar taalkundich skaaimerk, dat it Egmondsk dielt mei û.m. it Inkhústersk, it útstoarne Flylânsk en guon (net-Westfryske) Wetterlânske dialekten, is it fuortfallen fan 'e h oan it begjin fan wurden. Foar "hûs" en "harsens" jout it Egmondsk sadwaande *òis* en *arsens* (ferlykje Ned. *huis* en *hersens*).

Krekt as alle oare Hollânske dialekten is it ek mei it Egmondsk sûnt de midden fan 'e tweintichste iuw sterk yn it neigean rekke. In bykommende faktor is yn dit gefal de rol dy't it toerisme spile hat, mei't Egmond oan See him ta in wichtich baaiplak ûntjûn hat. It dialekt wurdt tsjintwurdich fan gefolgen noch mar sprutsen troch in pear hûndert, meast âldere ynwenners.
Jan Pannekeet

**Jan Pannekeet** (Alkmaar, 1 april 1925 – Hearhugowaard, 1 febrewaris 2002) wie in Nederlânsk taalkundige, letterkundige en publisist, dy't him by syn wurk benammen talei op 'e beskriuwing fan en it ûndersyk nei de Westfryske dialekten.

## Libben
Pannekeet wie learaar Nederlânsk, en promovearre yn 1979 ta doktor yn 'e taalkunde op it ûnderwerp wurdfoarming yn it Westfrysk. Yn 1984 kaam it troch him gearstalde *Westfries Woordenboek* út, en yn 1991 publisearre er in beheinde grammatika ûnder de titel *Het Westfries: Inventarisatie van Dialectkenmerken*. Behalven dat er noch ferskate oare boeken en withoefolle artikels oer de Westfryske dialekten skreau, joech er der ek in grut tal lêzings oer. Hy wie in stikmannich jierren bestjoerslid fan it *Historisch Genootschap Oud West-Friesland* en ek hied er in sit yn 'e redaksjekommisje fan it jierboek fan dy organisaasje. Yn 1979 ûntfong er út 'e hannen fan 'e doetiidske foarsitter Volkert J. Nobel as earste de dat jiers ynstelde *[[Westfrieslandsprijs]]*. Letter krige er ek in keninklike ûnderskieding en waard er Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau.

## Wurk
* 1968 – *Terug naar West-Friesland*
* 1979 – *Woordvorming in het Hedendaags Westfries* (proefskrift)
* 1984 – *Westfries Woordenboek*
* 1988 – *De (Mogelijke) Betekenis van Alle Noordhollandse Plaatsnamen*
* 1991 – *Het Westfries: Inventarisatie van Dialectkenmerken*
* 1998 – *Alles Onder Ien Dak*
Kop fan Noard-Hollân

De **Kop fan Noard-Hollân** is de namme foar it noardlik part fan de provinsje Noard-Hollân. It omfiemet de gemeenten De Helder, Skagen, Hollâns Kroan en Teksel. De regio omfiemet dus ek in part fan de regio West-Fryslân yn de gemeenten Skagen en Hollâns Kroan dy't yn de Westfryske Ringdyk lizze.

## Gemeenten

## Dialekt
Yn de Kop fan Noard-Hollân wurdt it West-Frysk dialekt sprutsen. Dat dialekt hat wer ferskaat oan subdialekten; op Teksel it Tessels, op Wieringen it Wieringsk. Dy dialekten hearre ta it Eilân-Westfrysk en yn it oare part fan it gebiet wurde farianten fan it Lân-Westfrysk praat.

## Ynfrastruktuer
### Autowegen
De Kop fan Noard-Hollân is oer de Ofslútdyk mei de provinsje Fryslân ferbûn. Oer de Ofslútdyk rint de A7, dy't Saandam mei Bad Nijeskâns yn Grinslân ferbynt. It is de iennige autodyk dy't troch de Kop fan Noard-Hollân rint. Oare wichtige diken binne de N302 (*Westfrisiaweg*) dy't Kop fan Noard-Hollân oer de Houtribdyk ferbynt mei Flevolân, N506, N241, N245, N248, N99 en de N9 dy't fan Helder nei Alkmaar rint en dêr oanslút op de A9.

### Spoarwegen
*Spoarline K (Amsterdam - De Helder)

### Feartsjinsten
* Feartsjinst De Helder - 't Horntje (Teksel) ûnderhâlden troch TESO.

### Lofhaven
*De Helder airport
Dirk Dekker

**Dirk Dekker** (Aldeskyld, 28 maart 1822 – Den Helder, 1903) wie in Nederlânsk skriuwer, toanielskriuwer, publisist en ûnderwizer, dy't berne wie op it Noardhollânske Waadeilân Teksel. Hy is benammen bekend wurden om't er ien fan 'e earste auteurs wie dy't foar syn skriuwwurk gebrûk makke fan in Waaddialekt.

## Libben
Dekker waard yn 1822 berne yn Aldeskyld, op Teksel. Hy waard ûnderwizer en skoalhaad te Den Helder. Yn syn frije tiid skreau er yn it Nederlânsk blijspullen, pamfletten (lykas *Is het uw belang de Rijkspostspaarbank te kiezen boven een particuliere?*) en skiedkundige wurken (lykas *Ontwikkelingsgeschiedenis en Beschrijving der Gemeente Helder*). Mar dêrnjonken skreau er ek yn syn memmetaal, it Tekselske dialekt, bygelyks *Texelsche Vertellingen* (1867) en* 't Fingertje naast den Duum en Neeltjes Nol* (1871). Yn syn koarte ferhaal *De Deuvekaters* (1875) beskriuwt er in moard dy't op Teksel om 'e kryst hinne plannearre en útfierd wurdt mei in *deuvekater*, in grutte hurde bôle dy't men eartiids op it eilân mei de krystdagen tradisjoneel iet troch him yn 'e molke te weakjen. Dat ferhaal is skreaun yn it Nederlânsk, mar alles dat de Tekselske personaazjes sizze, is optekene yn it Tekselsk.

## Keppeling om utens
* Dirk Dekker yn it Biografysk portaal fan Nederlân