open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Johan Anker

**Johan August Anker** (Halden, 26 juny 1871 - dêre, 2 oktober 1940) wie in Noarsk siler. 

Hy die trije kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1908, 1912 en 1928). Hy waard yn Stockholm Olympysk kampioen mei it Noarske 12 meter team en sechstjin jier letter yn Amsterdam Olympysk kampioen, yn de 6m klasse mei syn soan Erik Anker, Håkon Bryhn en Olaf fan Noarwegen. De 6m klasse is in mearpersoansboat. It boatsje hat in lingte fan ungefear 7 meter, in breedte 1,78 meter en in djipgong fan 1,70 meter; it grutseil mjit 43 m². 
Johan Anker ferstoar op 2 oktober 1940, yn 'e âldens fan 69 jier. 

## Noarske 12 meter team 1912
* Nils Bertelsen
* Eilert Falch-Lund
* Halfdan Hansen
* Arnfinn Heje
* Magnus Konow
* Alfred Larsen
* Petter Larsen
* Christian Staib
* Carl Thaulow
Pete Desjardins

**Ulise Joseph (Pete) Desjardins** (St-Pierre-Jolys Kanada, 12 april 1907 - Miami, 6 maaie 1985) wie in Amerikaansk keunstdûker en twafâldich Olympysk kampioen.

Pete Desjardins ferhuze as lytse jonge mei syn âlden fan Kanada nei Miami. Nei Amerikaansk steatsboarger wurden te wêzen begûn er mei keunstdûken.
Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924 en 1928). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen op de trije meter planke en de tsienmetertoer, nei't er fjouwer jier earder yn Parys in sulveren medalje wûn hie op de trije meter planke.

Nei de Olympyske Spelen fan 1928 waard er profesjoneel ferklearre om't er optreden hie yn in show yn Miami mei Johnny Weissmuller, Martha Norelius en Helen Meany. Hy bleau optreden yn *Billy Rose's Aquacades* oant it útbrekken fan de Twadde Wrâldkriich en wie noch hieltyd te sjen yn shows oant yn de 1960-er jierren.
Pete Desjardins ferstoar op 6 maaie 1985, yn 'e âldens fan 78 jier.
Helen Meany

**Helen Meany** (New York, 15 desimber 1904 - Greenwich, 21 july 1991) wie in Amerikaansk keunstdûkster.

Sy die trije kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1920, 1924 en 1928). Sy waard yn Amsterdam Olympysk kampioene op de trije meter planke mei 78.62 punten.

Nei de Olympyske Spullen fan 1928 waard se profesjoneel ferklearre om't sy optreden hie yn in show yn Miami mei Johnny Weissmuller, Martha Norelius en Pete Desjardins.
Helen Meany ferstoar op 21 july 1991, yn 'e âldens fan 86 jier.
Elizabeth Becker-Pinkston

**Elizabeth Becker-Pinkston** (Philadelphia, 6 maart 1903 - Detroit, 6 april 1989) wie in Amerikaansk keunstdûkster en twafâldich Olympysk kampioene.

Sy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924 en 1928). Sy waard yn Parys Olympysk kampioene op de trije meter planke mei 474.5 punten en sy wûn in sulveren medalje op de tsienmetertoer. Nei de Spullen fan 1924 boaske sy mei keunstûker Clarence Pinkston, it pear krige yn 1926 in twilling. Twa jier nei de berte fan de twilling waard sy yn Amsterdam Olympysk kampioene op de tsienmetertoer mei 31.6 punten.
Elizabeth Becker-Pinkston ferstoar op 6 april 1989, yn 'e âldens fan 86 jier.
Paul Costello

**Paul Vincent Costello** (Philadelphia, 27 desimber 1894 - dêre, 17 april 1986) wie in Amerikaansk roeier en trijefâldich Olympysk kampioen.

Hy die trije kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1920 1924 en 1928). Hy waard yn Antwerpen Olympysk kampioen mei John Brendan Kelly, yn Parys prolongearre it duo harren titel, yn Amsterdam waard Costello foar de tredde kear Olympysk kampioen yn de dûbeld-twa mar no tegearre mei Charles McIlvaine.
Paul Costello ferstoar op 17 april 1986, yn 'e âldens fan 91 jier.
Bruno Müller

**Bruno Müller** (11 oktober 1902 - 8 juny 1975) wie in Dútsk roeier. 

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei Kurt Moeschter yn de twa sûnder stjoerman.

Njonken en nei syn sportkarriêre wurke Bruno Müller as fersekeringsagint yn Berlyn en nei 1945 yn West-Berlyn.
Bruno Müller ferstoar op 8 juny 1975, yn 'e âldens fan 72 jier.
Charles McIlvaine

**Charles Joseph McIlvaine** (Philadelphia, 6 augustus 1903 - Ocean City (Nij-Jersey), 30 jannewaris 1975) wie in Amerikaansk roeier.

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen tegearre mei Paul Costello yn de dûbeld-twa.
Charles McIlvaine ferstoar op 30 jannewaris 1975, yn 'e âldens fan 71 jier.
Kurt Moeschter

**Fritz Hermann Kurt Moeschter** (Berlyn, 28 maart 1903 - Düsseldorf, 26 juny 1959) wie in Dútsk roeier. 

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei Bruno Müller yn de twa sûnder stjoerman.

Njonken en nei syn sportkarriêre wurke Kurt Moeschter as kantoarmeiwurker en nei de Twadde Wrâldkriich gie er oan it wurk as roeitrainer yn Hamburch.
Kurt Moeschter ferstoar op 26 juny 1959, yn 'e âldens fan 56 jier.
Joe Flaherty

**Joseph** "**Joe**" **O'Flaherty** (Pittsburgh, 21 juny 1941 - Toronto,	1 april 2024) wie in Amerikaanske akteur, senarioskriuwer en komyk. Hy is benammen bekend fan syn wurk yn de Kanadeeske sketchkomeedzje SCTV fan 1976 oant 1984 (dêr't er ek as skriuwer wurke en twa Primetime Emmy Awards wûn), syn rol as Harold Weir yn *Freaks and Geeks* (1999) en as de *heckler* yn *Happy Gilmore* (1996).

## Keppelings om utens
* Flaherty yn de IMDb
Sven Thofelt

|
|-
|
|-
|}
**Sven Alfred Thofelt** (Stockholm, 19 maaie 1904 - Djursholm, 1 febrewaris 1993) wie in Sweedsk moderne-fiifkamper en skermer. 

## Olympyske Spullen
Hy die fjouwer kear mei oan de Olympyske Simmerspullen trije kear oan de moderne fiifkamp (yn 1928, 1932 en 1936) en trije kear oan it skermjen yn (1932, 1936 en 1948). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen moderne fiifkamp, mei it Sweedske team op it ûnderdiel degen wûn hy yn Berlyn in sulveren medalje by it skermjen, tolve jier letter yn Londen behelle hy in brûnzen medalje mei it Sweedske degenteam. 

## Militêre karriêre
Thofelt gie yn 1924 by it leger, hy begûn as faandrich by de Svea artilleriregemente, yn 1954 waard hy befoardere ta kolonel. Hy wie adjudant prins Gustaaf Adolf 1938-1947, en fan Gustaf V fan 1948 oant 1950.

## Priveelibben
Thofelt wie de soan fan in majoar, hy boaske yn 1932 mei de dochter fan in luitenant-generaal. It pear krige fiif bern, wêrûnder moderne fijfkamper Björn Thofelt en keunstner Sven (Bisse) Thofelt. Thofelt wie fan 1960 oant en mei 1988 foarsitter fan de *Union ynternasjonale de patathlon moderne* en fan 1970 oant en mei 1976 lid fan it Ynternasjonaal Olympysk Komitee.
Sven Thofelt  ferstoar op 1 febrewaris 1993, yn 'e âldens fan 88 jier.
Hans Schöchlin

**Hans Wilhelm Schöchlin** (Santiago de Chile Sily, 6 maart 1893 - Biel/Bienne, 3 juny 1978) wie in Switsersk roeier. 

De âlden fan Hans Schöchlin ferhuzen yn 1888 nei Súd-Amearika, dêr't harren bern berne waarden. Nei de iere dea fan harren heit kearde de mem mei de bern werom nei Switserlân.

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei syn broer Karl en stjoerman Hans Bourquin yn de twa-mei-stjoerman.

Hans studearre arsjitektuer oan de Technyske Universiteit yn Zürich en ferfolge syn stúdzje oan de Technyske Universiteit yn Karlsruhe en München. Nei syn ôfstudearjen yn Karlsruhe wurke er fjouwer jier as arsjitekt.
Al yn 1920 waard er oannommen as learaar tekenjen oan de *Bau-und Kunstgewerbeschule des Kantonalen Technikums*. Yn mear as 12 jier dosearre er ek keunstskiednis, mei de klam op dekorative en tapaste keunsten. Yn 1932 waard er beneamd ta direkteur fan de *Kantonalen Technikums*. Nei de Twadde Wrâldkriich rjochte er in houtbewurkingsskoalle op as nije ôfdieling en gie yn 1958 mei pensjoen.
Hans Schöchlin ferstoar op 3 juny 1978, yn 'e âldens fan 85 jier.
Hans Bourquin

**Hans Bourquin** (30 maaie 1914 - Sion, ) wie in Switsersk roeier. 

Hy die yn 1928 as jonkje fan trettjin jier mei as stjoerman ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei de bruorren Hans en Karl Schöchlin yn de twa-mei-stjoerman.
Hans Bourquin ferstoar yn 'e âldens fan om en de by 84 jier.
John Lander

**John Gerard Heath Lander** (Liverpool, 7 septimber 1907 - Hongkong, 25 desimber 1941) wie in Ingelsk roeier. 

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei Michael Warriner, Richard Beesly en Edward Bevan yn de fjouwer-sûnder-stjoerman.

Nei syn ôfstudearjen oan Cambridge gie John Lander foar saken nei Hongkong dêr't hy op 25 desimber 1941 yn 'e Slach om Hongkong sneuvele, yn 'e âldens fan 34 jier by de ferdigening fan de Britske koloanje tsjin de Japanske ynvaazje.
Michael Warriner

**Michael Henry Warriner** (Chipping Norton, 3 desimber 1908 - Shipston-on-Stour, 7 april 1986) wie in Ingelsk roeier. 

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei John Lander, Richard Beesly en Edward Bevan yn de fjouwer-sûnder-stjoerman.
Michael Warriner ferstoar op 7 april 1986, yn 'e âldens fan 77 jier.
Richard Beesly

**Richard Beesly** (Barnt Green, 27 july 1907 - Ludlow, 28 maart 1965) wie in Ingelsk roeier. 

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei John Lander, Michael Warriner en Edward Bevan yn de fjouwer-sûnder-stjoerman.
Richard Beesly ferstoar op 28 Maart 1965, yn 'e âldens fan 57 jier, nei't er troch in bolle oanfallen waard.
Edward Bevan

**Edward Vaughan Bevan** (Chesterton, 3 novimber 1907 - Cambridge, 23 febrewaris 1988) wie in Ingelsk roeier. 

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei John Lander, Michael Warriner en Richard Beesly yn de fjouwer-sûnder-stjoerman.

Nei syn ôfstudearjen gie er oan it wurk as dokter.
Edward Bevan ferstoar op 23 febrewaris 1988, yn 'e âldens fan 80 jier.
Lambertus Franciscus Edema van der Tuuk

**Lambertus Franciscus Edema van der Tuuk** (Noardwâlde, 30 april 1872 - Hillegersberg, 24 augustus 1942) wie in Nederlânske byldhouwer en dosint.

## Libben en wurk
Hy wie in soan fan dr. Hindrik Edema van der Tuuk (1839-1914) en Ida Helena Junius (1848-1919). Hy studearre oan de Kunstnijverheidsschool Quellinus yn Amsterdam, dêr't er les krige fan Louis Bourgonjon en Bart van Hove.  Hy krige in beurs, dêr't er syn oplieding mei ferfolgje koe oan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten fan Brussel by Charles Van der Stappen. Fan Brussel gie er nei Parys om oan de *École nationale supérieure des arts décoratifs* te studearjen. Om 1897 hinne iepene er syn eigen atelier yn Amsterdam.

Fan 1904 oant 1926 wie Edema van der Tuuk learaar boetsearjen oan de Academie van Beeldende Kunsten en Technische wetenschappen yn Rotterdam. Learlingen fan him wiene ûnder oaren Cor van Kralingen en Bernard Richters.

## Galery

Rotterdam kunstwerk FA des Tombe.jpg|Portret fan F.A. des Tombe
Rotterdam kunstwerk CNA Loos.jpg|Portret fan C.N.A. Loos
File:Wit marmeren borstbeeld van Gerrit van Rijn (1846-1912), op voet, objectnr 60997.JPG|Boarstbyld fan Gerrit van Rijn
Valerio Perentin

**Valerio Perentin**, (Izola, 12 july 1909 - Napels, 7 jannewaris 1998) wie in Italjaansk roeier. 

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928 en 1936). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei Giliante D'Este, Nicolò Vittori, Giovanni Delise en stjoerman Renato Petronio yn 'e fjouwer-mei-stjoerman. 
Valerio Perentin ferstoar op 7 jannewaris 1998, yn 'e âldens fan 88 jier.
Rijn en Zon

**Rijn en Zon** is in nôtmûne op 'e hoeke fan 'e Adelaarstraat en Merelstraat yn 'e Utertske Fûgelbuert.

Foardat de Rijn en Zon boud waard telde de stêd tsientallen mûnen. Fral de ferdigeningswurken om 'e stêd wiene in ideale lokaasje foar mûnen. In fûle stoarm op 1 augustus 1674 fernielde lykwols in soad bouwurken yn Utert en in soad Utertske mûnen rekken skansearre, sadat der nei de stoarm noch mar twa fan dy mûnen op 'e stedswâlen stiene.     

De earste Rijn en Son waard yn opdracht fan Govert van Rhijn en Bernardus Sonnenberg yn 1745 op 'e stedswâl oan it Paardenveld boud. De opdrachtjouwers joegen de namme oan 'e mûne en hja lieten in gevelstien oanbringe fan in sinne boppe de rivier mei de wurden:

Mei't de gemeente plannen hie foar in grientefeiling op 'e lokaasje, waard de Rijn en Son yn 1912 ôfbrutsen. Tagelyk waard ek de oanbuorjende mûne De Meiboom ôfbrutsen.

Yn 1913 waard as ferfanging foar de Rijn en Son dêrnei in heale km noardeastliker in nije mûne oan 'e Adelaarstraat boud, dy't deselde namme krige mar Son waard no mei in 'Z' stavere. Yn dy tiid wie it dêr noch in lannelike omjouwing. By de bou binne ûnderdielen fan 'e Meiboom en oare mûnen ferwurke. Om 't by de bou de oannimmer faillyt gie, naam de mûnder Jan Korevaar fan 'e âlde mûne dat wurk oer. Likernôch in heal miljoen bakstiennen binne yn 'e romp ferwurke. 

Oan 'e basis hat de romp in trochsnit fan likernôch 14 m. De ôfmjitting fan 'e flecht is hast 25 m. De stelling fan 'e mûne is 18 m heech, de boppekant fan 'e kape is likernôch 32 m  heech. De Rijn en Zon is ien fan 'e fiif heechste mûnen yn Nederlân en de heechste fan 'e provinsje Utert. Korevaar paste yn 'e mûne alle bekende ûntwikkelingen yn 'e mûnebou ta. Hy wie ek de mûnder fan 'e nije mûne en syn twa soannen folgen him letter op. 

Yn 'e Twadde Wrâldkriich spile de mûne in grutte rol foar ynwenners dy't in sekfol nôt wisten te besetten.

By in stoarm op 1 maart 1949 naam de mûne de silen op 'e hakke en rekke dêrby sa skansearre, dat der net mear kruid wurde koe. De mûne soe yn 'e jierren 1960 fanwegen stedsútwreiding ôfbrutsen wurde, mar nei beswierskriften kocht de gemeente yn 1974 de mûne oan. By in stoarm yn 1975 foelen ek nochris dielen fan 'e stelling nei ûnder. De mûne waard lang om let restaurearre en wer oant it wurk set. Underyn kaam in biologyske saak, de Korenschoof, dy't bôle fan nôt út de mûne ferkocht. De winkel ferhûze letter nei in oar ûnderkommen tichteby en yn 'e winkelromte kaam in biologyske slachter. Yn 2011 moast de mûne fanwegen in defekt yn 'e kape stilset wurde. 

De mûnder Jan Wilten sette yn 'e hjerst fan 2014 úitein mei in aksje om de mûne te restaurearjen en yn 2019 krige er stipe fan 'e gemeenteried. Sûnt septimber 2020 waard de mûne wer yn bedriuw set. 

De Rijn en Zon en de yn 1997 werboude seachmûne De Ster binne hjoed-de-dei de iennige (tradisjonele) mûnen fan Utert.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase
Giliante D'Este

**Giliante D'Este**, (Izola, 23 maart 1910 - Rome, 24 april 1996) wie in Italjaansk roeier. 

Hy die trije kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928. 1932 en 1936). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei Valerio Perentin, Nicolò Vittori, Giovanni Delise en stjoerman Renato Petronio yn 'e fjouwer-mei-stjoerman. Fjouwer jier letter wûn er mei Antonio Ghiardello, Francesco Cossu en Antonio Garzoni Provenzani in brûnzen medalje yn 'e fjouwer-sûnder-stjoerman.
Giliante D'Este ferstoar op 24 april 1996, yn 'e âldens fan 86 jier.
Marvin Stalder

|
|-
|
|-
|}**Marvin Frederick Stalder** (Riverside, 9 desimber 1905 - Falfurrias, 2 septimber 1982) wie in Amerikaansk roeier. 

Hy die  yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei de Amearika acht.

Stalder waard letter beropsmilitêr by de Amerikaanske Legerloftstriidkrêften en letter by de Amerikaanske Loftmacht, neidat dy selsstannich wurden wie fan it Amerikaanske Leger. Hy gie mei pensjoen as kolonel.
Marvin Stalder ferstoar op 2 septimber 1982, yn 'e âldens fan 76 jier.

## Amearika Acht 1928
* John Brinck
* Francis Frederick
* William Thompson
* William Dally
* James Workman
* Hubert Caldwell
* Peter Donlon
* Donald Blessing (stjoerman)
John Brinck

**John Manning Brinck** (Winters (Kalifornje), 16 septimber 1908 - Falfurrias, 19 maaie 1934) wie in Amerikaansk roeier. 

Hy die  yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei de Amearika acht.

Hy studearre yn 1930 ôf oan de universiteit fan Kalifornje - Berkeley en wurke dêrnei in pear jier yn Sacramento by *Zellerbach Paper Company*. Foar't hy oant it wurk gie foar de Kalifornyske Fruitbeurs; hy wie foar syn wurk yn Teksas doe't er op 19 maaie 1934, yn 'e âldens fan 25 jier, fermoarde waard troch in lifter dy't hy meinaam hie.

## Amearika Acht 1928
* Marvin Stalder
* Francis Frederick
* William Thompson
* William Dally
* James Workman
* Hubert Caldwell
* Peter Donlon
* Donald Blessing (stjoerman)
Bram Biesterveld

**Abraham Julius (Bram) Biesterveld** (Amsterdam, 16 novimber 1938 – Haarlim, 23 maart 2025) wie in Nederlânske akteur.

## Wurkpaad
Biesterveld folge yn syn jeugd in oplieding ta masinebankwurker. Dêrnei wurke er by de KLM en in technysk buro. Oanslutend folge er in oplieding oan de Kleinkunstacademie, dy't er lykwols al betiid beëinigje moast om't er de oplieding net betelje koe. Yn 1966 waard Biesterveld wol oannommen yn de Snip en Snaprevu. Nei dizze baan folgen ferskate oare toanielputsjes, wêrûnder it Amsterdamsk Folkstoaniel. Begjin santiger jierren gie er as oanjouwer fan Joop Doderer mei op toernee. Fierder wurke er mei oan foarstellingen fan it Sparteäter, reklames en minimusicals. Biesterveld bruts earst echt troch mei syn rol as Pommetje Horlepiep yn de searje mei deselde namme. Hy begûn syn eigen berneteäter en reizge mei *Pommetje in het nauw* en *Bakkertje Deeg* it hiele lân troch. Biesterveld skreau ek syn eigen onemanshow. Daat waard lykwols gjin sukses trochdat minsken 'Pommetje' ferwachten. Doe't de searje Pommetje Horlepiep yn 1979 ophold, spile er dêrnei benammen byrollen yn telefyzjesearjes lykas *Oppassen!!!* en *Westenwind*. 

De lêste jierren fan syn libben wenne er yn in fersoargingshûs yn Haarlem, dêr't er yn 2025 yn de âlden fan 86 jier ferstoar.

## Filmografy
* *Zwervers* (2022) - notaris Veldman
* *[[Westenwind (telefyzjesearje)|Westenwind]]* (telefyzjesearje) - Bert 't Groenloo (2002-2003)
* *Monsters en co.* (2001) - stim Paddie
* *[[Oppassen!!!]]* - gastrol ôfl. 298 "Spoken zien"
* *De orde der dingen* (koarte film, 1996) - learaar
* *Aladdin en de Dievenkoning* (animaasjefilm, 1996) - stim Iago 
* *Filmpje!* - gast yn restaurant (1995)
* *KOEKOEK!* (koarte film, 1995) - Otto
* *De Wraak van Jafar* (animaasjefilm, 1994) - stim Iago
* *Aladdin* (animaasjerige) - stim Iago (1994-1995) 
* *Aladdin (1992)* (animaasjefilm, 1993) - stem Iago
* *[[Zeg 'ns Aaa (1981)|Zeg 'ns Aaa]]* (telefyzjesearje) - Jan Bakker (1988)
* *Auf Achse* (telefyzjesearje) - plysje Verstappen (1986)
* *Een scheve schaats* (telefyzjefilm, 1983) - Arnold Pijper
* *De Fabriek* (telefyzjesearje, 1981) - arbeider
* *[[Pommetje Horlepiep]]* (telefyzjesearje) - Pommetje Horlepiep (1976-1979)
* *Cyrano de Bergerac* (telefyzjefilm, 1975)
* *Heb medelij, Jet!* (telefyzjefilm, 1975) - konducteur
* *De Kijkdoos* (telefyzjesearje) - Boekenbram (1974-1977)
* *Het meisje met de blauwe hoed* (telefyzjesearje) - Swaneveld (1972)
* *Sjakie en de chocoladefabriek* (1971) - stim heit fan Veruca Salt
* *Zeemansvrouwen* (televisiefilm, 1968) - Nelis
Giovanni Delise

**Giovanni Delise**, (Izola, 1 novimber 1907 - Triëst, 19 maaie 1947) wie in Italjaansk roeier. 

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei Valerio Perentin, Giliante D'Este, Nicolò Vittori en stjoerman Renato Petronio yn 'e fjouwer-mei-stjoerman. 
Giovanni Delise ferstoar op 19 maaie 1947, yn 'e âldens fan 39 jier, as gefolch fan in fal mei syn fyts.
Renato Petronio

**Renato Petronio**, (Piran, 5 febrewaris 1891 - Portogruaro, 9 april 1976) wie in Italjaansk roeier. 

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928 en 1936). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei Valerio Perentin, Giliante D'Este, Nicolò Vittori en Giovanni Delise yn 'e fjouwer-mei-stjoerman. 
Renato Petronio ferstoar op 9 april 1976, yn 'e âldens fan 85 jier.
Oukoper mûne

De **Oukoper Mûne** is in wipmûne yn 'e provinsje Utert. De mûne stiet likernôch in kilometer benoarden it doarp Nieuwer Ter Aa, mar oan 'e oare kant fan 'e A2. By de mûne giet de Nieuwe Wetering oer yn 'e Angstel.

## Skiednis
De oarspronklike mûne waard nei alle gedachten om 1644 hinne op 'e lokaasje boud. Yn 1839 hinne krige de mûne in yngreven restauraasje en waard it hiele boppehûs fernijd. 

Yn 1917 moast der in nij skeprêd set wurde om 't troch it beklinken it polderpeil fierder omleech moast.  
  
De Oukoper mûne krige yn 1933 op beide roeden it systeem Dekker. Oant febrewaris 1961 bleau de mûne de 577 ha grutte polder bemeallen. Yn dat jier moast de mûne fanwegen in minne roede stilset wurde. In needgemaal mei diselmotor en sintrifugaalpompe naam doe it wurk oer. Nei de fernijing fan de roeden yn 1968 is it systeem wer feroare yn Aldhollânsk. Dy roeden binne yn 2022 ferfongen. 

De flecht fan 'e wjukken is 23 m. Frijwilligers litte de mûne nei de lêste grutte restauraasje fan 1994 regelmjittich draaie. Eigner is de Stifting De Utertske Mûnen, dy't ûnder It Utertske Gea falt.

## Keppeling om utens
* Fer. De Hollânske Mûne.
* Mûnedatabase.
William Dally

**William Morris Dally** (Elmira, 22 febrewaris 1908 - Elmira, 30 maaie 1996) wie in Amerikaansk roeier. 

Hy die  yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei de Amearika acht.

Dally waard letter feehâlder yn syn berteplak.
William Dally ferstoar op 30 maaie 1996, yn 'e âldens fan 88 jier. 

## Amearika Acht 1928
* Marvin Stalder
* John Brinck
* Francis Frederick
* William Thompson
* James Workman
* Hubert Caldwell
* Peter Donlon
* Donald Blessing (stjoerman)
Rijn en Lek

De **Rijn en Lek** is in nôtmûne yn Wyk by Duerstede yn 'e provinsje Utert.

## Skiednis
De mûne waard yn 1659 as iikmûne boud. Dêrmei is de mûne as in tige ier foarbyld fan 'e rûne stiennen boppekruier unyk. Ek bysûnder is it dat ie de iennige mûne yn Nederlân is, dy't op in in âlde stedspoarte stiet. Dy poarte hjit de Leuterpoarte (nei it buorskip De Leuth). Oarspronklik wie dat in toer, mar yn 1654 waard dy toer ferboud ta poarte. De poarte hie eartiids noch twa foarpoarten, dy't yn 1872 ôfbrutsen binne.

De oarspronklike iikmûne waard op in ûnbekend stuit ta nôtmûne ferboud. De mûne is ferskillende kearen restaurearre en yn 'e rin fan 'e tiid hat de mûne in pear fûle stoarmen oerlibbe, wêrby't de mûne noch krekt op 'e tiid stilset wurde koe. 

Hjoed-de-dei is de Feriening De Hollânkse Mûne eigner fan 'e Rijn en Lek. Frijwillige mûnders litte de mûne regelmjittich wurkje (woansdei- en sneontemiddeis) om nôt op wynkrêft te meallen. 

## Namme

De mûne stiet ek bekend as 'De mûne fan Ruysdael' neffens it ferneamde skilderij fan Jacob van Ruisdael. De mûne op dat skilderij út 1670 hie it monopoly op it meallen fan nôt. Dy mûne stie wol yn Wyk by Duerstede, mar 200 m fierderop nei it westen. It plak fan 'e mûne fan it skilderij wurdt troch in útsparring fan in wente oanjûn.  

De namme fan 'e Rijn en Lek ferwiist nei it plak fan 'e mûne, dêr't de Ryn yn 'e Lek oergiet. Tichteby de mûne bûget nammentlik de Kromme Ryn, de âlde haadrin, fan 'e rivier ôf.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase.
* Fer. De Hollânske Mûne
De Windhond (Soest)

**De Windhond** is in werboude nôtmûne yn Soest yn 'e provinsje Utert. De mûne stiet op in hoekje lân tusken de Mûnewei, Fjildwei en Koloanjewei op likernôch in km fan it plak dêr't oant 1930 syn foargonger stien hat. 

## Skiednis
Soest hat al sûnt it begjin fan 'e 15e iuw in mûne hân. In stik lân njonken it plak dêr't letter De Windhond boud waard, droech de namme *het molenstuk*. 

Biskop David fan Boergonje joech yn 1474 oan Claes Albertszoon Wolff de Beer tastimming om op 'e Eng in mûne te bouwen. Dat wie doe in houten standermûne. Yn 1632 waard dy mûne ferkocht oan 'e mûndersfeint Gerrit Alberts Varecamp. Immen út syn neiteam, Gerrit Varekamp, joech yn 1737 opdracht om dy mûne te ferfangen troch in stiennen stellingnôtmûne mei de namme De Windhond.   

Mei't oan it begjin fan 'e 20e iuw mûnder J.B. Mulders ophold mei it mealbedriuw, rekke de mûne bûten gebrûk. Yn 1930 folge lang om let it ôfbrekken fan 'e mûne. In pear jier letter waard yn 1933 ek de lêste nôtmûne fan Soest, De Vlijt, ôfbrutsen. Dat wie in yn 1852 werboude mûne dy't earder as Undermûne A yn Schermerhorn stien hie. 

## Werbou
Yn april 2006 sette de werbou fan 'e Windhond útein. De kape waard op 12 febrewaris 2008 set en op 'e Nasjonale Mûnedei fan 10 maaie 2008 folge de iepening fan 'e werboude mûne. Hjoed-de-dei is de mûne folop yn bedriuw. 

## Beskriuwing
De Windhond is in rûne, stiennen stellingmûne op in achtkante foet fan beton. De romp is boud fan hurdbakte iselstientsjes yn krúsferbân. De kape fan 'e mûne is mei daklear dutsen. It wjukkekrús is Ald-Hollânsk ophekt en de 6,24 m lange as fan jitizer waard yn 2007 troch de Soester Jitterij getten. 

Yn oktober 2019 waard fanwegen swierrichheden mei focht op 'e súdwestkant fan 'e romp in wite, fochtwarjende laach oanbrocht, sadat de hjoeddeiske mûne wer wat mear liket op 'e  foargonger, dy't wytplastere wie.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase.
* Fer. De Hollânske Mûne
Peter Donlon

**Peter Dwight Donlon** (Port Hueneme, 16 desimber 1906 - Napa, 14 desimber 1979) wie in Amerikaansk roeier. 

Hy die  yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei de Amearika acht.

Donlon wie letter wurksum as tegelsetter.
Peter Donlon ferstoar op 14 desimber 1979, yn 'e âldens fan 72 jier. 

## Amearika Acht 1928
* Marvin Stalder
* John Brinck
* Francis Frederick
* William Thompson
* William Dally
* James Workman
* Hubert Caldwell
* Donald Blessing (stjoerman)
Donald Blessing

**Donald Franklin Blessing** (Hollister (Kalifornje), 26 desimber 1905 - Tiburon, 4 july 2000) wie in Amerikaansk roeier. 

Hy die  yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen as de stjoerman fan de Amearika acht. 

Blessing wie letter wurksum as bankier by in ynvestearringsbank en hat eigener west fan de Amerikaansk fuotbalclub *Oakland Raiders*.
Donald Blessing ferstoar op 4 july 2000, yn 'e âldens fan 94 jier. 

## Amearika Acht 1928
* Marvin Stalder
* John Brinck
* Francis Frederick
* William Thompson
* William Dally
* James Workman
* Hubert Caldwell
* Peter Donlon
Se questo è un uomo

***Se questo è un uomo*** (Italjaansk, betsjutting: "As dit in man is") is de earste roman fan de Joadsk-Italjaanske skriuwer Primo Levi út 1947, útjûn by De Silva. It boek befettet syn memoires oer de tiid dat er yn Auschwitz siet, mar it boek soe earst ferneamd wurde doet in grutter útjouwer, Einaudi it op 'e nij útjoech. It is dêrnei yn ferskate talen oerset; in Fryske útjefte is der net kaam fan (2025).

## Ynhâld
It boek docht ferslach fan wat der bart yn it kamp yn in hast ûnpersoanlike styl.

## Wurdearring
*Se questo è un uomo* waard yn 1999 opnaam yn Le Monde's 100 boeken fan de iuw.
Kolleezje fan dykgraaf en hiemrieden

It **kolleezje fan dykgraaf en hiemrieden** is it deistich bestjoer fan in wetterskip yn Nederlân. 

It heechste orgaan fan in wetterskip is it algemien bestjoer (by guon wetterskippen yn it westen fan Nederlân ek wol *verenigde vergadering*  neamd). Dit algemien bestjoer wurdt ienris yn de fjouwer jier troch ferkiezingen keazen en kin fergelike wurde mei de gemeenteried. It algemien bestjoer kiest út eigen rûnte in tal hiemrieden (fjouwer, fiif of seis) om sitting te nimmen yn it deistich bestjoer. Dit kolleezje fan dykgraaf en heemrieden is te fergelykjen mei it kolleezje fan boargemaster en wethâlders by in gemeente. De dykgraaf is foarsitter fan sawol it algemien as it deistich bestjoer en wurdt troch de Kroan beneamd foar in perioade fan seis jier. 

De sekretaris-direkteur, dy't it haad is fan de amtlike organisaasje, stiet it kolleezje fan dykgraaf en hiemrieden amtlik by. De sekretaris-direkteur wurdt troch it kolleezje fan dykgraaf en heemrieden beneamd.
Marcello Bertinetti

**Marcellino (Marcello) Bertinetti** (Vercelli, 27 april 1885 - dêre, 2 jannewaris 1967) wie in Italjaansk skermer. 

Hy die trije kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1908, 1924 en 1928). Hy waard by dizze kampioenskippen twa kear Olympysk kampioen yn Parys mei it Italjaanske sabel team en yn Amsterdam mei it degen team fan Itaalje.
Marcello Bertinetti ferstoar op 2 jannewaris 1967, yn 'e âldens fan 81 jier.
Mûne fan Oudegein

De **Mûne fan Oudegein** is in wipmûne yn Nieuwegein yn 'e provinsje Utert.

## Skiednis
De mûne waard neffens dendrogronolysk ûndersyk yn 1666 of 1667 yn Jutphaas boud as ferfanger fan in mûne op itselde plak. De nije mûne bemealle dêr de kombinearre polders Oudegein en De Wiers mei in oerflak fan 210 ha. Yn 1935 krige it skeprêd fan 'e mûne in Ericsson-ynstallaasje, sadat dy elektrysk oandreaun wurde koe, al bleau wynkrêft ek mooglik. Sûnt 1945 waard allinne noch de elektromotor brûkt. Nei de bou fan in gemaal op in oar plak rekke de mûne oerstallich. It binnenwurk waard der foar it measte út weibrutsen en de mûne bleau fierder as monumint stean. Mei frijwilligers waard de mûne yn 'e rin fan 'e tiid út en troch wer oan it draaien set.  

Mei't Nieuwegein in foarse groei meimakke, rekke de mûne yn 'e jierren 1970 en 1980 ynsletten troch bebouwing. Ek rekke de mûne brekfallich en yn 1982 waard fêststeld dat it boppehûs sa min wie, dat it draaien langer net ferantwurdlik wie. Yn 1983 wie al in nij boppehûs boud, mar om't der ûnienichheid wie oer in nij plak fan 'e mûne bleau dy yn 'e opslach stean. It krewearjen om de mûne út de bebouwing te ferhûzjen slagge net om 't de gemeente de mûne op it eigen gemeentegebiet hâlde woe. Undertusken wiene yn 1988 ek de roeden foar de feiligens strutsen.      

## Werbou op in oare lokaasje
It duorre noch oant 2003 dat de ûndertoer fan 'e mûne ferhûze nei in plak by de bernebuorkerij IJsselstee. It doel wie om de mûne it wetter fan Park Oudegein rûn te meallen en dêrom stiet de mûne yn in kûle ynstee fan op boezempeil en stiet it skeprêd oan 'e efterkant ynstee fan oan 'e sydkant. It boppehûs waard yn 2006 wer set en de mûne koe wer draaie, mar mealree wie de mûne noch net.

De skea fan brânstifting yn 2007 bleau tanksij de brânwar beheind ta it reid fan 'e ûndertoer. Yn 2015 waard de mûne yn 'e oarspronklike kleuren werom brocht. Yn 'e jierren dêrnei waarden der nije wetterrinnen groeven, krige de mûne in skeprêd en waard der in automatysk gemaal njonken de mûne set om sa de wetterkwaliteit yn it Park Oudegein te ferbetterjen. Op 24 septimber 2021 waard de mealreeë mûne wer iepene. De mûne waard yn maaie 2024 behannele tsjin 'e oantaasting fan 'e bûnte kjifkrobbe.
## Keppeling om utens
* Mûnedatabase (nije lokaasje fan 'e mûne).
* Mûnedatabase (âlde lokaasje fan 'e mûne yn Jutphaas).
* Fer. De Hollânske Mûne
Giulio Basletta

**Giulio Basletta** (Vigevano,5 maaie 1890 - dêre, 5 febrewaris 1975) wie in Italjaansk skermer. 

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924 en 1928). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei it Italjaanske degen team, fjouwer jier earder yn Parys hie hy in brûnzen medalje wûn op itselde ûnderdiel.
Giulio Basletta ferstoar op 5 febrewaris 1975, yn 'e âldens fan 84 jier.
Renzo Minoli

**Lorenzo Achille Carlo (Renzo) Minoli** (Milaan, 6 maaie 1904 - dêre, 18 april 1965) wie in Italjaansk skermer. 

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928 en 1932). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei it Italjaanske degen team, fjouwer jier letter yn Los Angeles wûn hy in sulveren medalje op itselde ûnderdiel.
Renzo Minoli ferstoar op 18 april 1965, yn 'e âldens fan 60 jier.
Lucien Gaudin

**Lucien Alphonse Paul Gaudin** (Arras, 27 septimber 1886 - Parys, 23 septimber 1934) wie in Frânsk skermer. 

Hy die trije kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1920, 1924 en 1928). Hy waard yn Parys Olympysk kampioen mei it Frânske degen en floret team, fjouwer jier letter yn Amsterdam waard hy yndividueel Olympysk kampioen mei de degen en de floret, mei it Frânsk floret team wûn hy yn Amsterdam ek noch in sulveren medalje.

Gaudin wie nei syn sportkarriêre wurksum as sjoernalist en wie mei-eigner fan *Les Films Sportifs*.
Lucien Gaudin die himsels op 23 septimber 1934, yn 'e âldens fan 47 jier tekoart, nei't syn bedriuw fallyt gien wie.
Carlo Agostoni

**Carlo Agostoni Faini** (Milaan, 23 maart 1909 - Meksiko-stêd Meksiko, 25 juny 1972) wie in Italjaansk skermer. 

Hy die meardere kearen mei oan de wrâldkampioenskippen, en trije kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928, 1932 en 1948). Hy waard by dizze kampioenskippen ien kear wrâldkampioen en ien kear Olympysk kampioen mei it Italjaanske degenteam.
Carlo Agostoni ferstoar op 25 juny 1972, yn 'e âldens fan 63 jier.
De Middelste Mûne (Cabauw)

De **Middelste** of **Twadde Mûne** is in wipmûne west fan it doarp Cabauw yn 'e provinsje Utert.

De mûne waard yn 1773 boud nei it útbaarnen fan syn foargonger. Oant 1962 hat de mûne it wetterskip Lopik, Lopikerkapel en Zevenhoven op wynkrêft bemealle. Oarspronklik die de mûne dat tegearre mei de Foarste en de Efterste Mûne. Fan dy trije mûnen waard de Foarste Mûne as earste yn 1933 ôfbrutsen en ferfongen troch in diselgemaal, dat noch jimmeroan bestiet. De Efterste Mûne hold it langer fol en waard pas yn 1961 ôfbrutsen. 

Yn 1962 waard de oerbleaune Middelste Mûne troch it setten fan in reserve-diselgemaal oerstallich. De mûne bleau allinne foar need noch stean. Sûnt 1992 meallet de mûne allinne noch yn sirkwy. Yn 1993, 2004, 2007 en 2020 fûnen der restauraasjes plak. It wjukkekrús bestiet noch út twa potroeden mei in lingte fan goed 27 m, dy útrist binne mei Aldhollânsk hekwurk mei silen. De mûne slacht it wetter út mei in skeprêd. Yn 'e ûndertoer is noch in orizjinele wente ûnderbrocht, dy't bewust net restaurearre is. 

De mûne is mealree en tanksij frijwilligers tige regelmjittich yn bedruw. Eigner fan 'e mûne is de Stifting De Utertske Mûnen, in ûnderdiel fan It Utertske Gea.        

Foar de mûne krewearret de freonestifting Vrienden van de Cabauwse Molen. Dy stifting hat him û.o. ynset foar de werbou fan 'e yn 1990 ôfbrutsen simmerwente by de mûne. Troch û.o. bydragen fan 'e Europeeske Uny koe dat projekt útfierd wurde. Yn 'e simmer fan 2012 waard útein set mei de werbou.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase
* Fer. De Hollânske Mûne
De Valk (Montfoort)

**De Valk** is in achtkante stellingmûne oan 'e Provinsjale dyk 228 op 'e âlde stedsmuorre fan Montfoort yn 'e provinsje Utert. De nôtmûne is in boppekruier en sûnt 1973 ynskreaun as ryksmonumint. 

## Skiednis
De mûne waard yn 1753 yn opdracht fan 'e boargemaster Hendrik Utenhove fan Montfoort boud. Nei alle gedachten krige de mûne oan it begjin fan 'e 19e iuw de namme De Valk. Net bekend is hokker oarsprong dy namme hat. De mûne stiet op in plak dêr al iuwen earder in mûne stien hat. 

Sûnt de bou wie De Valk in twangmûne. Ferskate mûnders út de omkriten besochten yn 'e jierren dêrnei dat twangrjocht op te heffen. Yn 1822 makke kening Willem I in ein oan dat twangjocht. Ek waard der sûnt dy tiid jimmeroan mear nôt yn fabriken mealle. Dêrfandinne brocht de mûne hieltiten minder jild op en sadwaande briek in tiid fan ferfal oan.  

De lokale projektûntwikkelder André Versteegen kocht de mûne oan om him op te knappen. De bûtenkant waard as mûne restaurearre en it ynterieur as wente ynrjochte. De mûne is yn 1984 ferkocht oan 'e hjoeddeiske eigner, de Stifting De Utertske Mûnen. Restauraasje ha yn 1953 en 1989 plakfûn.

Yn 2008 joech It Utertsk Gea opdracht ta de rekonstruksje fan it mealwurk fan 'e mûne, dy't yn 2009 foltôge waard. Sûnt wurket de mûne wer as nôtmûne.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase.
* Fer. De Hollânske Mûne
De Ruiter (Vreeland)

**De Ruiter** is in mûne yn Vreeland yn 'e provinsje Utert. 

## Skiednis
De mûne waard yn 1910 boud op it plak fan in oare mûne, dy't dat jier ôfbaarnde nei't de mûne de silen op 'e hakke naam en de fang flam sloech. Foar de werbou waard in oerstallige poldermûne út 1776 út it Noard-Hollânske Barsingerhorn oankocht, dêr't in nij gemaal de mûnen fan 'e Kaagpolder ferfong. 

De poldermûne wie in binnenkruier en waard ferboud ta bûtenkruier mei stelling. 

De Ruiter waard yn 'e jierren 1977-1978 en 2000-2001 restaurearre. Sûnt de restauraasje fan 1978 meallet de mûne nôt foar bakkers. 

De mûne is al in skoft yn hannen fan partikuliere eigners. De Stifting Mûne De Ruiter ekploitearret de mûne. De Ruiter is yn 'e regel op sneon en oars op ôfspraak te besjen.

## Trivia
De bankier Rijkman Groenink hat in skoft eigner west fan 'e mûne en wenne oant 2006 yn 'e om 'e mûne boude filla.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase.
* Fer. De Hollânske Mûne
Ugo Pignotti

**Ugo Giuseppe Francesco Pignotti** (Florâns, 19 novimber 1898 - Rome, 7 jannewaris 1989) wie in Italjaansk skermer. 

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928 en 1932). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei it Italjaanske floretteam, fjouwer jier letter yn Los Angeles wûn hy in sulveren medalje mei Italjaansk floretteam en mei it sabelteam.
Ugo Pignotti ferstoar op 7 jannewaris 1989, yn 'e âldens fan 90 jier.
Giorgio Pessina

**Giorgio Pessina** (Rome, 16 juny 1902 - dêre, 18 july 1977) wie in Italjaanske skermer. 

Hy die trije kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924, 1928 en 1932). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei it Italjaanske floretteam, fjouwer jier letter yn Los Angeles wûn hy in sulveren medalje mei Italjaanske floretteam.

Yn 1947 gie er nei Oerûguay as jeugdtrainer. Nei syn weromkommen nei Italië waard Pessina haadtrainer fan de Italjaanske federaasje.
Giorgio Pessina ferstoar op 18 july 1977, yn 'e âldens fan 75 jier.
Mûne fan Kockengen

De **Mûne fan Kockengen** is in wipmûne sud fan it Utertske doarp Kockengen.

De mûne waard yn 1675 boud, mar mooglik is de mûne noch 20 jier âlder. Oant 1960 hat de mûne de polder Kockengen op wynkrêft bemealle. Nei de bou fan in elektrysk gemaal yn 1962 tsjinne de mûne as reservegemaal foar in grutter gebiet, wêrby't in pear polders kombinearre binne. 

Sûnt 1963 is Stifting De Utertske Mûnen eigner fan 'e mûne. Yn 1983 waard de mûne yngreven restaurearre en yn 1987 waard de útbrutsen mûnderswente wer rekonstruearre. Tusken 2010 en 2012 waard de mûne rjochtset, binne de fjildmuorren restaurearre en krige de ûndertoer nij reid. Ek waard it mûnehiem foar it measte opknapt. Tagelyk binne der ferskate oanpassingen oan 'e mûne útfierd yn ferbân mei it sterk legere polderpeil sûnt 1962. 

It wjukkekrús bestiet noch út saneamde potroeden. Se ha in lingte fan hast 24 m en binne útrist mei Aldhollânsk hekwurk mei silen. De mûne slacht it wetter mei in skeprêd út.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase.
* Fer. De Hollânske Mûne
Oreste Puliti

**Oreste Puliti** (Livorno, 18 febrewaris 1891 - Lucca, 5 febrewaris 1958) wie in Italjaansk skermer. 

Hy die trije kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1920, 1924 en 1928). Hy waard yn Antwerpen Olympysk kampioen mei it Italjaanske floretteam, en mei it sabelteam, fjouwer jier letter yn Parys prolongearre hy syn titel mei it sabelteam. Yn Amsterdam wûn hy op 'e nij goud mei it floretteam. 
Oreste Puliti ferstoar op 5 febrewaris 1958, yn 'e âldens fan 66 jier.
Giorgio Chiavacci

**Giorgio Chiavacci** (Cecina, 3 july 1899 - dêre, 4 maart 1969) wie in Italjaansk skermer. 

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924 en 1928). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei it Italjaanske floretteam. 
Giorgio Chiavacci ferstoar op 4 maart 1969 yn 'e âldens fan 69 jier.
Binnenmûne (Rhenen)

De **Binnenmûne** is in nôtmûne yn 'e stêd Rhenen yn 'e provinsje Utert. De namme fan 'e mûne ferwiist nei it plak binnen de stedsmuorren fan 'e stêd.

## Skiednis
De mûne waard yn 1893 op 'e noardlike stedsmuorre boud dêr't earder in standermûne stie. Fan dy standermûne binne yn 'e nije, rûne stellingmûne ferskillende ûnderdielen yntegrearre. De Binnenmûne rekke al yn 'e jierren 1930 bûten bedriuw en waard doe as kafee-restaurant ynrjochte. Foar dat doel waarden de mealstiennen ferwidere. Yn 'e kape krige de mûne in útsjochpost en sa krige de mûne de namme Panoramamûne. De stelling fan 'e mûne die tsjinst as terras. De mûne bleau oant 1968 in restaurant.     

Yn 'e rin fan 'e tiid waard it ûnderhâld fan 'e mûne minder en mei't de Stifting De Uterske Mûnen de mûne yn 1969 oankocht, folge der in restauraasje fan 'e mûne. Dêrby waard de mûne as in wente ynrjochte. It geande wurk is noch jimmeroan oanwêzich, mar der binne gjin stiennen mear.     

De mûne draait regelmjittich mei help fan in frijwilliger. 

## Beskriuwing
De Binnenmûne is in rûne stellingmûne mei in flecht fan goed 22 m. De roeden ha Aldhollânsk hekwurk mei silen. 

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase.
* Fer. De Hollânske Mûne
Mûne fan Kortrijk

De **Mûne fan Kortrijk** is in wipmûne en stiet fuort west fan Breukelen yn 'e provinsje Utert. Kortrijk is de namme fan 'e polder dy't de mûne bemealle en dy namme ferwiist nei de West-Flaamske stêd Kortrijk.  

## Skiednis
De mûne waard om 1675 hinne boud as ferfanger fan in mûne dy't yn it rampjier 1672 troch Frânske troepen fernield waard. Undersyk hat nammentlik útwiisd dat it hout yn 'e mûne tusken 1668 en 1670 kapt is. Om't ek oare mûnen yn 'e omjouwing troch Frânsen fernield binne, wurdt oannommen dat mei de mûne fan Kortrijk itselde barde. Yn argiven is boppedat in lieningsakte út 1674 fûn om de mûne te werbouwen. 

Oant 1912 bleau de mûnder yn 'e ûndertoer wenjen. Doe waard njonken de mûne in mûnderswente boud. Dêrfandinne is de âlde wente noch altiten sa lykas dy goed in iuw lyn wie.  

De mûne bemealle de polder Kortrijk en Gieltjesdorp op wynkrêft oant yn 1951 west fan 'e mûne de A2 oanlein waard. Dêrmei rekke de mûne de wettertafier kwyt en krige Rykswettersteat de mûne yn syn besit.

Sûnt 1978 waard de doe al brekfallige mûne oan 'e Stifting De Utertske Mûnen oerdroegen. Dy restaurearre de mûne sadat er wer draaie koe. Yn oktober 1991 waard de mûne ek wer mealree makke. Sûnt kin de mûne mei in skeprêd yn sirkwy mealle. De roeden binne hast 24 m lang en ha Aldhollânsk hekwurk mei silen. 

De feroaringen om 'e mûne hat de omjouwing foar it monumint jimmeroan minder geskikt makke. Der hat praat west om de mûne te ferhûzjen, mar de gemeente woe de mûne net kwyt. De mûne fan Kortrijk is de lêste noch besteande mûne op it gemeentegebiet. Om de omjouwing te ferbetterjen binne wol beammen kapt. Yn 2024 waard de mûnen behannele tsjin de oantaasting fan 'e bûnte kjifkrobbe.  

De Mûne fan Kortrijk wurdt alle wiken troch frijwilligers oan it wurk set.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase.
* Fer. De Hollânske Mûne
Helene Mayer

**Helene Mayer** (Offenbach am Main, 20 desimber 1910 - München, 15 oktober 1953) wie in Dútsk skermster. 

Sy die trije kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928, 1932 en 1936). Sy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei de floret.  

Acht jier letter wie sy yntusken fanwegen har Joadske heit út har team setten en nei Feriene Steaten flechten. Under druk fan in mooglike boykot fan Amerikaanske atleten, stimde Dútslân deryn ta dat Mayer meidwaan koe oan de Spullen yn Berlyn, en sy wûn dêr in sulveren medalje mei de floret.
Helene Mayer ferstoar op 15 oktober 1953, yn 'e âldens fan 42 jier, oan de gefolgen fan boarstkanker.
Ödön Tersztyánszky

**Ödön Tersztyánszky** (Csákvár, 6 maart 1890 - Bûdapest, 21 juny 1929) wie in Hongaarsk skermer. 

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924 en 1928). Hy waard yn Amsterdam op 9 augustus Olympysk kampioen mei it Hongaarske sabelteam, in pear dagen letter wûn hy ek yndividueel de gouden medalje. Fjouwer jier earder yn Parys hy hie mei de Hongaarske floret- en sabelteams in sulveren en brûnzen medalje wûn.

Ödön Tersztyánszky ferstoar op 21 juny 1929, yn 'e âldens fan 39 jier yn it sikehûs fan Bûdapest oan de gefolgen fan in motor-ûngelok yn Solymár.
Sándor Gombos

**Sándor Gombos** (Sombor, 4 desimber 1895 - Bûdapest, 27 jannewaris 1968) wie in Hongaarsk skermer. 

Hy die  yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei it Hongaarske sabelteam.

Gombos wurke letter as dokter.
Sándor Gombos ferstoar op 27 jannewaris 1968, yn 'e âldens fan 72 jier.
János Garay

**János Garay** (Bûdapest, 23 febrewaris 1889 - Mauthausen Eastenryk, 21 april 1945) wie in Hongaarsk skermer. 

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924 en 1928). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei it Hongaarske sabelteam. Fjouwer jier earder yn Parys wûn er mei it Hongaarske sabelteam in sulveren medalje en yndividueel wûn er doe in brûnzen medalje.

Yn de Twadde Wrâldkriich waard hy omreden fan syn Joadske etnisiteit yn 1944 deportearre nei Mauthausen; dêr wie er in promininte finzene en in gizeler fan de Nazi's yn har ûnderhannelingen mei de Sovjets. Hy waard fêsthâlden yn in tige lytse bunker. János Garay ferstoar dêr op 21 april 1945 yn 'e âldens fan 56 jier; syn ferstjerren waard offisjeel beskreaun as gefolch fan hertfalen.
József Rády

**János Rády** (Szekszárd, 22 septimber 1884 - Balatonkenese, 11 oktober 1957) wie in Hongaarsk skermer. 

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924 en 1928). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei it Hongaarske sabelteam, Fjouwer jier earder yn Parys hie er mei it Hongaarske sabelteam in sulveren medalje wûn.

János Rády ferstoar yn Balatonkenese op 11 oktober 1957 yn 'e âldens fan 73 jier.
Albina Osipowich

**Albina Lucy Charlotte Osipowich** (Worcester (Massachusetts), 26 febrewaris 1911 - 6 juny 1964) wie in Amerikaansk swimster. 

Sy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Sy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen op de 100 meter, 400 meter en mei it Amerikaanske estafetteteam wûn sy in pear dagen letter de 4x200 meter Frije Slach.

Nei har stúdzje wurke se koarte tiid as ynkeapster foar in warehûs foardat se boaske mei basketballer, Harrison Van Aken.
Albina Osipowich ferstoar op 6 juny 1964, yn 'e âldens fan 53 jier.
Geesina

De **Geesina** is in nôtmûne yn Groenekan yn 'e provinsje Utert.

## Skiednis
De mûne waard nei alle gedachten yn 1843 boud. Tusken 1911 en 1998 wie de famylje Schuurman eigner fan 'e mûne. Oant 1941 waard de mûne *De Groene Kan* neamd. Nei in restauraasje doe, waard de mûne Geesina ferneamd, de frou fan 'e mûnder. 

De mûne waard nei in tiid fan ferfal yn 1968 restaurearre en bleau sûnt noch in skoft yn gebrûk, mar stadichoan waard de steat fan ûnderhâld minder. Yn 1998 kocht de Stifting De Utertske Mûnen oan, dy't mei in nije restauraasje útein sette. Dy restauraasje moast yn it jier 2000 fanwegen brek oan jild stopset wurde. 

Sûnt in pear jier is de Stifting De Utertske Mûnen ûnderbrocht by It Utertske Gea. Op 22 desimber 2011 is de restaurearre kape set en binne de roeden stutsen. Earder wie al in stelling boud. Op 12 maaie 2012 waard de mûne op 'e Nasjonale Mûnedei op 'e nij iepene.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase.
* Fer. De Hollânske Mûne
Mûne Hoog- en Groenland

De mûne **Hoog- en Groenland** is in eardere poldermûne noardlik fan Baambrugge yn 'e provinsje Utert.

## Skiednis
Nei alle gedachten waard de mûne om 1680 hinne boud om de polders Hoogland, Groenland, Roode Molen en Donkervliet by Baambrugge te bemeallen. It krekte boujier is net bekend. Oant 1925 mealle de mûne it wetter mei in skeprêd út. Yn dat jier waard it binnenwurk fan 'e mûne weibrutsen en ferfongen troch in elektryske pompe. Yn 1966 waard de mûne eigendom fan 'e Stifting De Utertske Mûnen en yn 1968 kaam it gemaal yn 'e mûne bûten bedriuw. 

Yn 'e jierren 1971-1972 folge in grutte restauraasje en dêrnei wie de mÛne wer in draaifeardich monumint. De mûne wurdt bewenne troch minsken dy't ek frijwillich mûnder binne. Dêrfandinne is de mûne ek net te besjen.

De roeden fan 'e mûne ha in lingte fan 22,4 m en binne mei it Aldhollânske wjuksysteem útrist. 

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase.
* Fer. De Hollânske Mûne
Loes van der Laan

**Loes van der Laan** (Emmen, 11 oktober 1987) is in Nederlânske presintator en waarfrou by RTV Drenthe.

## Karriêre
Van der Laan studearre Kommunikaasje oan de Hânzehegeskolle yn Grins. Foardat se oan it wurk gie by RTV Drenthe wurke Van der Laan by it 'Huus van de Taol' yn Beilen. 

Loes van der Laan presintearret sûnt 20 april 2015 it waarberjocht yn it Drintsk op TV Drenthe. It waarberjocht wurdt elke dei troch de wike opnommen op in bysûndere of aktuele lokaasje yn de provinsje Drinte.

## Taalgebrûk
Van der Laan helle meardere kearen it lanlike nijs, fanwegen in 'taalstriid' dy't rûnom har ûntstien wie.  Drintse sjoggers hâlde út dat de waarfrou net echt Drintsk praat. Neffens Van der Laan sprekt se Feankoloniaals, wat ek ta it Drintsk heart. 

It Dagblad van het Noorden publisearre ferskate kearen ynstjoerde brieven fan TV Drinte-sjoggers; sy fine dat Van der Laan net it goede dialekt praat. 

## Simmerkollum
It Drintsk fan Loes van der Laan makke safolle los yn de provinsje, dat RTV Drenthe-ferslachjouwer Ronald Oostingh der in Simmerkollum oer makke. . De kollum, yn opdracht fan de NOS, wie de earste simmerkollum makke troch in regionale omrop dy't útstjoerd is troch de NOS.