Untploffing fan de Deepwater Horizon

De **ûntploffing fan 'e ''Deepwater Horizon*** wie in [[ramp]] dy't op [[20&nbsp;april]] [[2010]] foarfoel op it [[boarplatfoarm]] de *Deepwater Horizon* yn 'e [[Golf fan Meksiko]], foar de [[kust]] fan 'e [[Amerikaanske steat]] [[Louisiana]]. By de [[ûntploffing]] fûnen 11 opfarrenden de [[dea]], wylst 17 oaren [[ferwûne]] rekken. Undersyk wiisde neitiid út dat de eksploazje feroarsake wie troch in bûl [[metaan]]gas dy't yn 'e oaljeboarlieding opsûcht wie en foar in [[blow-out]] soarge. Dat wie mooglik makke troch minsklik falen. Troch de ramp rekke it boarplatfoarm ferwoastge, wylst de [[ierdoalje|oaljeboarne]] koarte tiid yn 'e [[brân]] kaam te stean. De ûntploffing late ek ta [[Oaljeramp yn de Golf fan Meksiko (2010)|de grutste oaljeramp]] yn 'e [[Amerikaanske skiednis]].

==Ramp==
Op [[20&nbsp;april]] [[2010]] boarre it [[healôfsinkber boarplatfoarm]] de *Deepwater Horizon* yn 'e noardlike [[Golf fan Meksiko]] nei in nije [[ierdoaljeboarne]], op in [[lokaasje]] 64&nbsp;[[km]] út 'e [[kust]] fan 'e [[Amerikaanske steat]] [[Louisiana]]. It platfoarm wie eigendom fan [[Transocean]], in [[bedriuw]] dat yn dizzen yn opdracht wurke fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]-[[Feriene Keninkryk|Britske]] [[oaljemaatskippij]] [[BP]]. Dy deis wiene der 126 opfarrenden oan board, ûnder wa 79 [[wurknimmer]]s fan Transocean, 7 wurknimmers fan BP en 40 wurknimmers fan oare bedriuwen, wêrûnder [[Anadarko Petroleum]], [[Halliburton]] en [[M-I Swaco]].

De [[jûn]]s om 21.56&nbsp;[[oere]] flikkeren de [[lampe]]n oan board fan it platfoarm, folge troch twa sterke trillings dy't troch it hiele platfoarm te fernimmen wiene. Fan gefolgen gie it [[alaarm]] ôf. Dêrnei hiene de opfarrenden minder as 5&nbsp;[[minuten]] de tiid om te sjen dat se fan board kamen foar't de *Deepwater Horizon* eksplodearre. Fan 'e opfarrenden kamen dêrby 11 minsken om, wylst 17 oaren earnstige [[ferwûning]]s oprûnen. Yn totaal waarden der 115 opfarrenden [[evakuëarre]]. De eigentlike ûntploffing waard folge troch in [[brân]] dy't it hiele platfoarm yn ljochte lôge sette. Nei't it mear as oardel [[etmiel]] lang yn 'e brân stien hie, [[sinken|sonk]] it platfoarm op [[22&nbsp;april]], [[moarn (deidiel)|moarns]] om likernôch 10.21&nbsp;oere. 


==Undersyk==
Neitiid kaam út ûndersyk nei foarren dat koart foar de ûntploffing abnormale en fluch oprinnende [[druk (natuerkunde)|druk]] yn 'e boarlieding fêststeld wie. Men kaam ta de konklúzje dat it dêrby gie om in bûl licht ûntflamber [[metaan]]gas dy't opboarre wie, en dy't by it omheech kommen, neigeraden dat de [[wetterdruk]] minder waard, fluch begûn út te setten. Dêrtroch barste it [[gas (aggregaasjetastân)|gas]] troch ferskate fersegelings en oare barriêres foar't it ta ûntploffing kaam. It gefolch wie in [[blow-out]], wêrby't oalje op ûnbehearske wize út in [[oaljeboarne]] opspuitet om't de boarne sels ûnder sterke druk stiet. In [[rapport (dokumint)|rapport]] fan BP dat op [[8&nbsp;septimber]] [[2010]] publisearre waard, stelde dat it metaangas nei alle gedachten ûntstutsen wie doe't it de luchtroasters fan 'e [[disel]]generators ynsûgd waard.  

Ut ûndersyk kaam ek oan it ljocht dat de úteinlike oarsaak fan 'e ûntploffing fan 'e *Deepwater Horizon* [[minsklik]] falen wie. Yn 'e 32&nbsp;oeren foarôfgeande oan 'e ramp gie der seis kear wat mis op it boarplatfoarm. Sa waarden operaasjes en testen ferkeard útfierd, wat ta oanboazjende swierrichheden late, wylst ferplichte [[feilichheid]]smaatregels mei de Frânske slach ôfhannele waarden. Dingen dy't yn 'e gaten holden wurde moatten hiene, waarden net yn 'e gaten holden en de útslaggen fan testen waarden ferkeard ynterpretearre om't men graach sjen woe wat men ferwachte ynstee fan wat der echt oan 'e hân wie. Uteinlik wie alles werom te fieren op kostebesparrings: alles moast sa goedkeap mooglik en dêr waarden korrekte prosedueres oan opoffere.

==Neisleep==
Troch de ûntploffing ûntstie in [[oaljeboarnebrân]], dy't lykwols útdôve doe't de *Deepwater Horizon* goed 36&nbsp;oeren letter [[sinken|ûnder de weagen ferdwûn]]. Minder wie de reuseftige [[oaljeramp]] dy't troch de ferwoastging fan it boarplatfoarm feroarsake waard. Dêrby streamde 780.000&nbsp;[[m³]] [[rouwe oalje]] de [[see]] yn, wat it ta [[Oaljeramp yn de Golf fan Meksiko (2010)|de grutste oaljeramp]] yn 'e [[Amerikaanske skiednis]] makke. BP waard [[ynbeskuldigingstelling|oanklage]] foar û.o. 11 kear [[deaslach]] en [[ligen]] tsjin it [[Amerikaanske Kongres]]. It bedriuw pleite skuldich en krige (yn [[2015]]) in [[boete (jild)|boete]] fan [[$]]18,7&nbsp;miljard oplein. It bedriuw waard ek fjouwer jier lang ûnder ferskerpe tafersjoch pleatst en moast de kosten fan 'e opromming fan 'e oaljeramp betelje, dy't tsjin [[2018]] mear as [[$]]65&nbsp;miljard bedroegen. 

==Deaden==
De deadlike slachtoffers fan 'e ûntploffing fan 'e *Deepwater Horizon* wiene:
* Jason C. Anderson (35)
* Aaron Dale Burkeen (37)
* Donald Clark (49)
* Stephen Ray Curtis (39)
* Gordon L. Jones (28)
* Roy Wyatt Kemp (27)
* Karl D. Kleppinger jr. (38)
* Keith Blair Manuel (56)
* Dewey A. Revette (48)
* Shane M. Roshto (22)
* Adam Weise (24)

==Yn 'e popkultuer==
Yn [[desimber]] [[2012]] wijde de [[dokumintêre]]searje *Seconds from Disaster*, fan it [[National Geographic Channel]], in [[ôflevering]] oan 'e ramp mei de *Deepwater Horizon*. Yn [[2016]] kaam de [[film]] *Deepwater Horizon*, fan [[regisseur]] [[Peter Berg]], yn 'e [[bioskopen]]. Dy is basearre op 'e ûntploffing en hat [[akteur]] [[Mark Wahlberg]] yn 'e [[haadrol]]. De troch de ûntploffing feroarsake [[oaljeramp]] foarme de [[ynspiraasje (keunst)|ynspiraasje]] foar it [[liet]] *Gulf of Mexico*, fan [[sjonger]] [[Steve Earle]].

==Sjoch ek==
*[[Deepwater Horizon (boarplatfoarm)|*Deepwater Horizon* (boarplatfoarm)]] 
*[[Deepwater Horizon (film)|*Deepwater Horizon'' (film)]] 
*oaljeramp yn de Golf fan Meksiko (2010)