open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aldrij (Burchwert)

De **Aldrij** is in wetter op de eardere grins fan Wûnseradiel en Littenseradiel. It wetter rint eastlik fan Burchwert tusken de Boalserter Trekfeart en de Wynser Dyk. Besuden de Aldrij leit de Aldrij Polder.

De namme *Aldrij* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Oude Rijd*.
Aldrij (Reahûs)

De **Aldrij** is in wetter yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De Aldrij rint fan de Frjentsjerter Feart by Reahûs nei de Nijlânsdyk. It wetter rint bylâns de Sânleansterdyk tusken Reahûs en Greate Wierrum.

De namme *Aldrij* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Oude Ried*.
Aldryd

De **Aldryd** is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. It wetter rint fan Easthim nei de Alde Himdyk by Atzebuorstertille. De namme *Aldryd* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme.
Aldswemmer

De **Aldswemmer** (ek wol *Alde Swemmer*) is in streamke yn de gemeente Kollumerlân. De Aldswemmer rint fan de Nije Swemmer by Westergeast nei it noarden en besuden polder de Anjen foarby it Mâlegreefsgat troch in hiel lyts hoekje Dantumadiel en Dongeradiel nei it Dokkumer Djip.

Ear't de Nije Swemmer groeven waard, wie de Aldswemmer de Swemmer, in rivierke dat útkaam yn it Dokkumer Djip by de Aldwâldmersyl. Der wie earst in syl op it plak dêr't it Mâlegreefsgat no leit, op Sint Pitersdei yn 1651 is by de syl de dyk trochbrutsen. It gat dat dêrtroch ûntstie wie te djip, dat it nije Aldwâldmersyl is in pear hûndert meter fierder makke.

De Aldswemmer is gjin part fan de Fryske Boezem, mar is in polderwetter. It wetter rint fan it Dokkumer Djip rjochting de Nije Swemmer, krekt oarsom as eartiids. By de Nije Swemmer stiet in gemaaltsje dat it wetter yn de Boezem pompt.

De namme *Aldswemmer* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Oude Zwemmer*.

Ofbyld:Alde Swemmer 2.JPG|Aldswemmer benoarden Westergeast
Ofbyld:Aldwâldmersyl 2.JPG|De Aldswemmer by Aldwâldmersyl
Aldswin (Reduzum)

It **Aldswin** is in wetter yn de gemeente Ljouwert. It wetter rint fan De Swette besuden Reduzum nei de Ayttawei. Besuden Reduzum rint it Aldswin ûnder de dyk De Trije Romers troch, en efkes eastliker is in ôfslach nei It Swin. De namme *Aldswin* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Oude Zwin*.
Aldsylroede

De **Aldsylroede** is in wetter yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De Aldsylroede rint fan de Griene Dyk nei it súdeasten en komt út yn in diel fan de Snitser Mar dat Ingherne hjit.

De namme *Aldsylroede* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Oude Zijlroede*.
Strjitte fan Gibraltar

De **Strjitte fan Gibraltar** (Spaansk: *Estrecho de Gibraltar*, Arabysk: مضيق جبل طارق), neamd nei de Britske pleats Gibraltar, is de see-ingte tusken Marokko (Afrika) en Spanje (Jeropa). De breedte is 14 oant 44 km, de lengte om-ende-by 60 km en it is op syn djipst 900 m.

De Strjitte fan Gibraltar is tagelyk it ferbiningspunt tusken de Middellânske See en de rest fan de Atlantyske Oseaan. It is dêrom in tige strategysk punt. 

De âlde Griken neamden de ingte tusken de beide rotseftige kapen de Pylders fan Herkules, dy't de ein fan de wrâld markearden.

Yn maart 2007 makke de premier fan Spanje, José Luis Rodriguez Zapatero, bekend dat der grutte plannen bestean om in tunnel oan te lizzen ûnder de strjitte. Hjirtroch soe in hegensnelheidstrein ride kinne. Neffens Zapatero sil de tunnel yn beide kontininten soargje foar 'groei, ûntwikkeling en foarspoed'.

De reden dat de Middellânske See (sawat) gjin tij hat, komt trochdat it wetter net genôch tiid hat om troch de Strjitte fan Gibraltar te streamen.

## Plakken
Plakken oan de Strjitte fan Gibraltar:
* Algeciras
* Tarifa
* Gibraltar
* La Línea de la Concepción
* Tanger 

## Ofbylden

Image:Rock_of_Gibraltar_northwest.jpg|Gibraltar
Image:Strait of gibraltar-rightee.jpg|De seestrjitte út in fleantúch wei besjoen
1598

## Foarfallen
* 13 april - Yn Frankryk wurdt it Edikt fan Nantes ôfkundige, wêrmei't kening Hindrik IV de hugenoaten godstsjinstfrijheid jout.
* 2 maaie - Frankryk en Spanje slute de Frede fan Vervins.
* 6 maaie - Troch de Akte fan Ofstân wurdt Isabella fan Spanje, in dochter fan Filips II, tegearre mei har man, aartshartoch Albrecht fan Eastenryk, oansteld as lânfâd(esse) oer de Súdlike Nederlannen.
* 13 septimber - Filips III wurdt kening fan Spanje.
* *sûnder datum* - Ljouwert krijt in Waachgebou.
* *sûnder datum* - Piet Hein rekket yn Spaanske finzenskip en wurdt galeislaaf.

## Boukeunst

File:WaagLwd.JPG|Ljouwerter waach
Ofbyld:Haarlem Waag.jpg|*[[Waach (Haarlim)]]* (1598) Lieven de Key


## Berne
* 23 april - Maarten Harpertssoan Tromp, Nederlânsk admiraal en seeheld († 1653)
;*datum ûnbekend*
*Lambert Jacobsz., Nederlânsk dûmny en skilder († 1636). *(Bertejier ûnwis)*

## Ferstoarn
* 6 jannewaris - tsaar Fjodor I fan Ruslân (* 1557) 
* 13 septimber - kening Filips II fan Spanje (* 1527) 
* 15 desimber - Filips fan Marnix fan Sint-Aldegonde, Flaamsk skriuwer, diplomaat en wittenskipper (* 1540) 

## Literatuer
;toaniel
* William Shakespeare, *[[Henry IV, Part 1]]* (oerset yn it Frysk as *Hindrik IV, Diel 1*)
* William Shakespeare, *[[Love's Labour's Lost]]* (oerset yn it Frysk as *Leafde's Lêst Net Leanne*)
* William Shakespeare, *[[Richard II (toanielstik)|Richard II]]* (oerset yn it Frysk as *Richard II*)
* William Shakespeare, *[[Romeo and Juliet]]* (oerset yn it Frysk as *Romeo en Julia*)
Oseaan

De **oseaan** (komt fan it Grykske *Oceanus*) hâldt yn in min ofte mear selsstannige wrâldsee tusken de kontininten yn, en kin meardere (lytsere) seeën befetsje.

De oseanen en seeën nimme om-ende-by 2/3 fan it oerflak fan de ierde yn, wylst it lân mar 1/3 bestrykt. 

Sûnt de grinzen fan de Súdlike Oseaan fêstlein binne troch de Ynternasjonale Hydrografyske Organisaasje yn 2004, wurde der fiif oseanen ûnderskieden (yn folchoarder fan grutte):
* De **[[Grutte Oseaan|Grutte of Stille Oseaan]]** (eartiids *Stille Súdsee* neamd) (Ingelsk: *Pacific Ocean*) - Begrinze troch (mei wizers mei fan it noarden ôf) de Arktyske Oseaan, de westkust fan Noard- en Súd-Amearika, de Atlantyske, Súdlike en Yndyske Oseanen, de east- en noardeastkust fan Austraalje, de Yndonesyske arsjipel en de eastkust fan Aazje. Oerflakte: 155.557.000 fjouwerkante kilometer. De foarnaamste eilânnekloften yn de Grutte Oseaan binne Polyneezje, Melaneezje en Mikroneezje. By it eilân Guam leit de djipste trôch fan de wrâld; de Marianentrôch. 
* De **[[Atlantyske Oseaan]] ** - Begrinze troch de Arktyske Oseaan, de west- en súdkust fan Jeropa, de noard- en westkust fan Afrika, de Yndyske, Súdlike en Grutte Oseanen en de eastkust fan Súd- en Noard-Amearika. Oerflakte: 76.762.000 fjouwerkante kilometer.
* De **[[Yndyske Oseaan]]** - Begrinze troch de súdkust fan Aazje, de Yndonesyske arsjipel, de west- en súdkust fan Austraalje, de Grutte, Súdlike en Atlantyske Oseanen en de eastkust fan Afrika. Oerflakte: 68.556.000 fjouwerkante kilometer.
* De **[[Súdlike Oseaan]]** - Oan de iene kant begrinze troch de kust fan Antarktika en oan de oare kant troch de Atlantyske, Yndyske en Grutte Oseanen. De grins mei dizze oseanen leit op 60° suderbreedte. Oerflakte: 20.327.000 fjouwerkante kilometer.
* De **[[Noardlike Iissee]]** (ek *Arktyske Oseaan* neamd) - Begrinze troch de Atlantyske Oseaan, de noardkust fan Noard-Amearika, de Grutte Oseaan en de noardkust fan Aazje en Jeropa. Oerflakte: 14.056.000 fjouwerkante kilometer.

## Sjoch ek
* Wrâldsee
Pedagogyk

**Pedagogy(k)** of **opfiedkunde** is in stúdzje nei de wize fan it grutbringen fan bern troch folwoeksenen (skoalmasters, âlden). It begryp komt fan it Ald Grykske παιδαγωγέω (paidagōgeō; fan παῖς (bern) en ἄγω (liede)): letterlik, "it lieden fan in bern”. Ien dy't him mei pedagogy dwaande hâldt is in pedagooch. De stúdzje fan it ûnderrjocht wurdt ûnderwiiskunde neamd. De stúdzje fan it lesjaan sels hjit didaktyk.

## Ferneamde pedagogen
* Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)
* Immanuel Kant (1724-1804) 
* Friedrich Fröbel (1782-1852)
* Don Bosco (1815-1888) 
* Wilhelm Dilthey (1833-1911)
* John Dewey (1859-1952)
* Rudolf Steiner (1861-1925)
* Maria Montessori (1870-1952)
* Jean Piaget (1896-1980) 
* Loris Malaguzzi (1920-1994)
* Paulo Freire (1921-1997)
Aldtsjerkster Mar

De **Aldtsjerkster Mar** is in marke besuden Aldtsjerk. It wetter De Moark rint troch de mar hinne. Midden yn de mar stiet it iisklupgebou (út 1925) op acht betonnen peallen. Der is allinnich mei in boatsje of oer it iis te kommen.

De namme *Aldtsjerkster Mar* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Oudkerkstermeer*.
Appelskeaster Feart

De **Appelskeaster Feart** (Stellingwerfsk en offisjeel: *Appelschester Vaort*) is in feart yn Eaststellingwerf. It wetter rint fan de Drintske grins nei Appelskea.

De namme *Appelschester Vaort* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Opsterlânske Kompanjonsfeart*.
Suderkrús

It **Súderkrús** (*Crux*, ôfkoarting Cru) is in lyts mar opfallend stjerrebyld dat tusken rjochte klimming 11u53m en 12u55m en deklinaasje -55º en -65º leit. Hjirtroch is it allinnich op it súdlik healrûn te sjen. Fan alle stjerrebylden oan de himel hat Crux de lytste oerflakte, earder wie it diel fan it stjerrebyld Centaurus.

Alhoewol't it net iens hiel ticht by de súdlike himelpoal leit, hat it op it súdlik healrûn dochs in fergelykbere betsjutting as de Poalstjer op it noardlik healrûn. It "fertikale" part fan it krús dat foarme wurdt troch de stjerren *gamma* en *alpha* wiist namlik wol frij presys de súdpoal oan.

Ferskate lannen (û.o. Austraalje, Brazylje, Nij-Seelân en Samoa) hawwe it stjerrebyld Suderkrús yn harren natjonale flagge opnommen.

## Stjerren
(yn folchoarder fan ôfnimmende helderheid)
* Becrux (β, *beta Crucis*)
* Acrux (α, *alpha Crucis*)
* Gacrux (γ, *gamma Crucis*)

## Wat is der te sjen?
* De Koalesekdize.

## Oangrinzende stjerrebylden
(mei de wizers fan de klok mei)
* Centaur (*Centaurus*)
* Mich (*Musca*)

## Sjoch ek
* Flagge fan Austraalje
* Flagge fan Brazylje
* Flagge fan Nij-Seelân
* Flagge fan Papoea-Nij-Guinea
* Flagge fan Samoa
Fuotbalferiening Arum

De **Fuotbalferiening Arum** is de fuotbalferiening fan Arum. 

De feriening is oprjochte op 1937. De grutste bloei wie yn de fyftiger jierren. Nei dy tiid kamen der mear ferienings yn de omkriten en rûn it tal fan spilers werom. De feriening hat op it stuit ek in bloeiende ôfdieling frouljusfuotbal.

## Gegevens
;Namme: VV Arum
;Oprjochte: 1 novimber 1937 
;Tenu
:giel/swart shirt
:swarte broek
:swarte sokken
;Fjilden: ?
;Earste team:
*KNVB 5e Klasse Noard
;Trener: Frans Molenaar (2007)

## Sjoch ek
* List fan Fryske fuotbalclubs

## Keppeling om utens
* Webstee fan VV Arum.
Bakhúster Feart

De **Bakhúster Feart** is in wetter yn de gemeenten De Fryske Marren en Súdwest-Fryslân. De Feart rint fan Bakhuzen nei de Moarre.

De namme *Bakhúster Feart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Bakhuizervaart*.
Skieringers

De **Skieringers** wienen in partij yn de 14e en 15e iuw, neamd nei de ‘Skiere muontsen’, de bynamme fan de sistersjenzers yn Fryslân en Grinslân, nei de grize kleur fan harren pijen.

Nei't skynt wienen de Skieringers benammen sterk yn Westergoa en foarstanners fan de frijheid. Se sochten stipe by Jan fan Beieren as fijân fan grevinne Jacoba, by Albrecht fan Saksen omdat hy allinnich tsjin Grins helpe koe. Se bleaunen de Saksyske hartoggen trou en oanfurdigen ek it gesach fan Karel V.

It wurd *skieriel*  stiet foar geslachtsripe iel. Dit wie in bynamme foar de Skieringers.

## Sjoch ek
* Skieringers en Fetkeapers 
* Skiermûntseach
* Fetkeapers
Rungholt

**Rungholt** wie eartiids in stêd op it eardere waadeilân Strân. De stêd ferdwûn yn see by de Sint-Marsellusfloed ("Grutte Mandrenke", grutte ferdrinking fan minsken) op 16 jannewaris 1362. Ek it tichtby lizzende plakje Niedam ferdwûn yn see.

Oant ein 20e iuw wienen oerbliuwsels fan de stêd te sjen, mar dêrnei binne de lêste resten fuortspield troch de see.

De befolking fan Rungholt wurdt rûsd op 1500 oant 2000, wat yn dy tiid in soad wie. De stêd lei op it eilân Strân, dat troch in twadde stoarmfloed, de Burchardifloed ("Twadde Grutte Mandrenke") yn 1634 útinoar skuord waard. De eilannen Pelweerm, Noardstrân Noardstrânmoar en Hamboargerhallich wienen oerbleaune stikken fan dat eardere eilân. Rungholt lei earne tusken Pelweerm en Noardstrân.

Oer de ferdronken stêd Rungholt wurde ferskate sêgen en legindes ferteld. Sa wurdt sein dat men op wynstille dagen noch altyd de tsjerkeklokken fan Rungholt ûnder wetter lieden hearre kin. 

Yn 1992 waard it fear MS Rungholt yn gebrûk nommen, dat de waadeilannen Feer en Amrum mei de fêstewâl ferbynt. Yn 2001 waard der in film oer de stêd makke, *Der Untergang von Rungholt*.

## Keppeling om utens
* Rungholt.
Pälweerm

**Pälweerm** (Noardfrysk: *Polweerm*, *Pälweerm*, Deensk: *Pelvorm*, Dútsk: *Pellworm*), is in Noardfryske eilân. De oerflakte fan it eilân is 37,44 km², it op twa nei grutste Noard-Fryske eilân. It eilân bestiet út ien gemeente, dy't by it *Amt* Pälweerm heart (dat ek inkele omlizzende eilannen omfettet). 

Op it eilân waard earder Noardfrysk sprutsen, yn de 18e iuw is de taal dêr útstoarn. Tsjintwurdich is de befolking Dútsktalich of sprekt Nedersaksysk. 

It eilân, dat gjin sânstrân hat, is ûnderferdield yn kogen (*Köge*), âlde polders. It eilân leit trochstrings op 1 meter ûnder de seespegel en wurdt omklamme troch in 8 meter hege en 25 km lange seedyk. Pälweerm makke eartiids part út fan it eardere eilân Strân of *Ald-Noardstrân*, dat yn 1634 troch in stoarm foar in grut part fuortspield waard. In oar part dat oerbleau is it tsjintwurdige eilân Noardstrân.

Auto's binne tastien op Pälweerm, dat fia it buoreilân Noardstrân in fearferbining hat mei de fêstewâl. Dit fear is ûnôfhinklik fan it tij en hat in fêste tsjinstregeling.

## Keppeling om utens
*www.pellworm.de
Baaiumer Opfeart

De **Baaiumer Opfeart** is in feart yn de gemeente De Waadhoeke. De opfeart rint fan de Frjentsjerter Feart, fuort benoarden de brêge yn de N384 by Wjelsryp, ûnder 'it Tiltsje' troch, it brechje yn 'e Werpsterwei, nei Baaium.

In 'opfeart' is de beneaming foar in kanaal dat min ofte mear heaks *op* in oar kanaal stiet. De namme wurdt benammen yn Fryslân en Grinslân brûkt. In opfeart wurdt ek wol *skipsleat, skipfeart* of *brânsleat* neamd.

Opfearten binne foaral oanlein om de fruchtbere terpgrûn of turf ferfiere te kinnen.

De namme *Baaiumer Opfeart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Baaiumer Opvaart*.
Baantsjegrêft

De **Baantsjegrêft** (Dokkumersk en offisjeel: *Baantsjegracht*) is in grêft yn Dokkum. Oan beide kanten fan dit wetter (earder lynbaan) steane sûnt de 19e iuw, op de bastions, twa pelmûnen, de Seldenrêst en De Hoop.
Bartesleat

De **Bartesleat** is in feart yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De feart rint eastlik fan Suwâld fan De Warren nei it Prinses Margrietkanaal.
In barte is in losse brêge sûnder leuning oer in farwetter en kin oan de kant skood wurde as der in skip lâns komt. By it laden fan fee yn frachtweinen wurde ek wol barten brûkt.
De namme *Bartesleat* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Bartesloot*.
Bakkefeanster Feart

De **Bakkefeanster Feart** is in kanaal yn de gemeente Opsterlân. De feart rint fan Sigerswâld troch Bakkefean rjochting Waskemar. Foar Waskemar bûcht de feart ôf en hjit dan Mandewyk. Njonken de feart rinne de Foarwurkerswei en de N917.

De namme *Bakkefeanster Feart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Bakkeveensche Vaart*.
Noardstrân

**Noardstrân** (Noardfrysk: *di Ströön*) is in earder Frysk eilân yn it Noardfryske part fan de Waadsee. It heart ta de *Kreis* Noard-Fryslân yn de dielsteat Sleeswyk-Holstein. Noardstrân krige yn 1936 troch in daam ferbining mei de fêstewâl, wylst de polder *Beltringharder Koog* sûnt 1987 in twadde fêste ferbining foarmet. It eardere eilân hat dan ek mear wei fan in skiereilân

Bestjoerlik sjoen foarmet Noardstrân twa gemeenten: Noardstrân en Elisabeth-Sophien-Koog. Ta de gemeente Noardstrân heart ek it lytse eilân Nordstrandischmoor, ien fan de Halligen, dat lykas Noardstrân troch in daam mei de fêstewâl ferbûn is. 

It eilân makke oarspronklik diel út fan it eardere eilân Strân. Yn 1634 mei de Burchardifloed waard dit eilân foar in grut part fuortspield. It oare part fan it eilân dat bestean  bleau is it tsjintwurdige Pelweerm.

Fan Strucklahnungshörn út wurdt oer de Norderhever, de seestrjitte tusken beide eilannen, in feartsjinst op it buoreilân Pelweerm hâlden. Dit fear is ûnôfhinklik fan it tij en hat in fêste tsjinstregeling.

## Keppeling om utens
*Webstee fan Noardstrân
Halligen

De **Halligen** foarmje in groep eilantsjes yn it noardlik part fan de Noardfryske Waadsee. It binne in tsiental eilannen dy't net beskerme wurde troch diken en dêrom by hege floed ûnder wetter rinne. Hjirtroch is op dizze eilannen in bysûndere natuer ûntstien. Op de kwelders wurdt fee hâlden en fierders wurdt op de eilannen fertsjinne oan toerisme.

Yn totaal wurde op it stuit fiif fan dizze eilannen foar fêst bewenne: Nees, Olân, Nordstrandischmoor, Hege en Groue. Om dochs wat beskerme te wêzen tsjin de see hawwe de minsken hichten opsmiten, fergelykber mei de terpen en wieren oan de súdlike Waadkust. Yn Noard-Dútslân  wurde dizze *Warf, Warft, Wurt, Wurth, Warb, Werf* of *Werft* neamd, ôfhinklik fan it pleatslike dialekt.

Op de Halligen wurdt Noard-Frysk dialekt sprutsen, it Hallichfrysk. Lykwols is it tal sprekkers lyts en bestiet tsjintwurdich it gefaar dat it dialekt útstjerre sil. 

Fjouwer fan de Halligen binne ferbûn mei de fêstewâl. Fan Hamburger Hallig ôf, dêr't gjin minsken foar fêst wenje, rint in daam nei de wâl, wêrtroch't safolle lânwinning plak fûn hat dat de Hamburger Hallig no einliks in skiereilân wurden is. Fan Nees en Olân en Nordstrandischmoor ôf is de kust te berikken fia twa lorriespoarbanen. Hege en Gröde binne de ienige bewenne Halligen dy't gjin fêste ferbining hawwe mei de wâl.

De Halligen dêr't gjin minsken wenje meitsje diel út fan it nasjonaal park Sleeswijk-Holsteinske Waadsee (*Nationalpark Schleswig-Holsteinisches Wattenmeer*). 

## List fan Halligen
*Hege
*Sudereach
*Nees
*Olân
*Groue
*Nordstrandischmoor
*Hamburger Hallig
*Súdfal
*Noardereach
*Habel
Eastfryske Eilannen

De **Eastfryske Eilannen** (Dútsk: *Ostfriesische Inseln*) is in rige eilannen yn de Waadsee yn it uterste noardwesten fan de Dútske dielsteat Nedersaksen, lizzend tusken de útrin fan de Iems yn it westen en dy fan de Jade yn it easten. Foar in grut part hearre de eilannen by de histoaryske regio East-Fryslân. Fan de sân bewenne eilannen falt allinnich it eastlikste eilân, Wangereach, dêr krekt besjoen bûten. Borkum leit it meast westlik en is tagelyk it grutste eilân. Ut Nederlân wei is Boarkum te berikken út de Iemshaven wei. 

De eilannen dy't bewenne binne, binne fan west nei east:
* Boarkum
* Júst
* Nordeneach
* Baltrum
* Langerëach
* Spikereach
* Wangereach

Dêrneist binne der noch enkele eilannen dy't net bewenne binne en hege sânplaten:
* Lütje Hörn
* Kachelotplate
* Memmert
* Minsener-Oldoog
* Alte Mellum

Krektas de *TV-TAS* foar de Westfryske eilannen bestiet der yn it Dútsk in ezelsbrêge om de eilannen (fan east nei west) yn de goede folchoarder opsizze te kinnen : **W**elcher **S**eemann **L**iegt **B**ei **N**acht **I**m **B**ett?''
Lütje Hörn

**Lütje Hörn** is in lyts net bewenne Eastfrysk eilân. It leit trije oant fjouwer kilometer súdeastlik fan Boarkum.

It oerflak fan it eilân is om-ende-by 31 hektare grut. It stjit foaral bekend as in grut fûgeleilân dat net frij tagonklik is. Dêr is ek gjin  bebouwing op it eilân. Lütje Hörn is in rinnend eilân; sawol de ôfmjittingen as de lokaasje fan it eilân is net stabyl.

Lütje Hörn waard it earst neamd yn 1576 as *Hooghe Hörn* yn seemansgids. Sûnt 1859 komt it eilân foar op topografyske kaarten.
Baukesleat

De **Baukesleat** is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart rint yn polder De Ruter besuden Drylts en komt út yn de Wide Wimerts.

De namme *Baukesleat* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Baukesloot*.
Baukewyk

De **Baukewyk** is in wyk yn de gemeente Achtkarspelen. De wyk rint eastlik fan de N369 besuden De Harkema streekrjocht nei de Feanster Feart.

De namme *Baukewyk* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Baukewijk*.
Fuotbalferiening Sleat

**VV Sleat** is de fuotbalklup út de stêd Sleat. De klup is oprjochte op 7 augustus 1961 en spilet yn 2007-2008 yn de 5e klasse A fan distrikt Noard.

## Teams
Yn it seizoen 2006/2007 docht Sleat mei 13 teams mei yn kompetysjeferbân:
*3 senioarenteams
*1 frouljusteam
*B1-team
*D1 (11-tal), D2 & D3M (beide 7-tal)
*E1 en E2
*F1, F2 en F3
Sportferiening THOR

**Sportferiening THOR** (*Tot Heil Onzer Ribbenkast*) is de sportklub fan it doarp Lippenhuzen, oprjochte op 2 desimber 1955. Der is in fuotbal- en in gymnastykôfdieling.

In pear bekende âld-spilers fan de fuotbalôfdieling fan THOR binne Foppe de Haan, Jan Kromkamp en Wilco Hellinga.

## Keppeling om utens
* Webstee sv THOR
Fuotbalferiening Bûtenpost

**VV Bûtenpost** is in fuotbalklup yn de sneonshaadklasse B. De bynamme fan de klup is *de Blauwkes*. Bûtenpost spilet syn wedstriden op sportpark De Swadde.

## Gegevens
**Namme**
*VV Buitenpost
**Bynamme**
*Blaukes
**Oprjochte**
*1 maaie 1942
**Tenu**
*blau shirt
*wite broek
*blauwe sokken
**Fjilden**
*De Swadde
**Earste team**
*sneonshaadklasse B
**Trainer**
*René van der Weij (2019)

## Keppeling om utens
http://www.vvbuitenpost.nl/ - webstee fan de klup
## Sjoch ek
List fan Fryske fuotbalferienings
Drachtster Boys

**Drachtster Boys** is in fuotbalferiening út Drachten dy't yn de Earste klasse spilet.

De Drachtster Boys promovearren yn 2005 nei de haadklasse nei twa jier ôfwêzichheid op dit nivo troch kampioen te wurden fan de earste klasse E. Yn 2005 pleatste de Drachtster Boys him ek foar de KNVB-beker troch yn de distriktsbeker noard by de earste fjouwer te einigjen. Yn 2006 degradearre Drachtster Boys nei de earste klasse.

De feriening hat mear as 1100 leden (2006).

De feriening hat ek in team yn de haadklasse sealfuotbal foar froulju.

## Gegevens
**Namme**
*VV Drachtster Boys
**Oprjochte**
*29 maart 1948 
**Tenu**
*wyt shirt
*swarte broek
*swarte sokken
**Fjilden**
*Drachtster Bosk
**Earste team**
*sneon 1e Klasse
**Trainer**
*Carlo Rietdijk

## Keppeling om utens
* Webstee fan Drachtster Boys.

## Sjoch ek
List fan Fryske fuotbalferienings
Langereach

**Langereach** (Dútsk en offisjeel: *Langeoog*) is in eilân, it fiifde yn de rige fan bewenne Eastfryske eilannen. It is 19,6 km² grut en 14 km lang en der wenje om-ende-by 2.150 ynwenners (2004). It ienichste doarp fan it eilân is Langereach, oan de noardwestkant. Yn it westen skiedet de Akkumer Ie it eilân fan Baltrum, en yn it easten skiedet de Otzumer Balje it fan Spikereach. It eilân heart ta de Dútkse dielsteat Nedersaksen en it distrikt Wittmund.

## Ferbinings

Langereach is mei de fearboat te berikken út Bensersyl op de fêstewâl yn East-Fryslân. Dizze feartsjinst is net ôfhinklik fan it tij en fart neffens in fêste tsjinstregeling. Op it eilân is in fleanfjild en in spoarlyntsje dat de haven mei it doarp ferbynt. Op it eilân meie gjin auto's ride. 

## Keppeling om utens
* Webstee fan Langereach
Skieren

De **Skieren** wie in East-Germaanske stam, dy't eartiidsk libbe yn it noarden fan it tsjintwurdige Poalen. Yn de 3e iuw f.Kr. lutsen grutte kloften fan de Skieren mei in oar folk, de Bastarnen, nei it suden ta. Hja ferskynden om-ende-by 230 f.Kr. by de Swarte See. De Skieren wennen letter eastlik fan de Bastarnen. 

## It Grutte Folkeferfarren

Yn de 4e iuw hienen de Skieren har wengebiet yn de Karpaten. Hja waarden troch de Hunnen yn 376 ferslein. In part fan de Skieren waard oan de Hunnen ûnderwurpen, oare parten naaiden út en lutsen mei de Ostrogoaten en Fisigoaten nei it westen.

Nei it útinoar fallen fan it Hunnen Ryk yn 455 waarden de efterbleaune Skieren opnommen yn it Romeinske Ryk en krigen yn Pannoanje as foederaty in wengebiet tawiisd. Dochs ûntstienen der gauris konflikten mei de neier libjende foederaten, de Ostrogoaten, dêr't sy mei yn oarloch rekken. De Skieren sochten bûnsmaten en foarmen mei de Herulen en Gepiden in ferbûn tsjin de Ostrogoaten. Yn 469 stried dy alliânsje tsjin de Ostrogoaten yn de Slach oan de Bolia.
Nei 469 binne de Skieren net mear oanwêzich yn Pannoanje. Sy hienen finaal harren nocht fan de kriich en setten mei de Herulen ôf nei Itaalje. Dêr soenen sy as hierlingen it lêste Romeinske leger fersterkje. Dat leger dat yn 476 de Romeinske keizer Romulus Augustulus ôfsette en de Germaan Odoaker útrôp ta kening fan Itaalje bestie foar in grut part út Skieren. 

Nei de nederlaach fan Odoaker tsjin de Ostrogoatyske kening Diderik de Grutte gongen de Skieren yn Itaalje op yn de Goaten en oare Germaanske folken.

## Oer
De Skieren yn it noarden bestienen yn de 13e iuw noch as heidenske folksstam.
469

## Foarfallen
* De kening fan de Fisigoaten Eurik ferliest in slach tsjin de Romeinen by Orleans.
* De Ostrogoaten fjochtsje yn 'e slach oan de Bolia yn de Karpaten tsjin in alliânsje fan Gepiden, Herulen en Skiren.

## Berne

## Ferstoarn
* Dengizik, de lêste kening fan de Hunnen.
Piramide

In **piramide** is type bouwurk dat yn in soad âlde beskavingen boud waard. De oerienkomst tusken de ferskate piramiden is dat sy in brede basis hawwe en skean oprinne. De oarsaak fan de brede basis is nei alle gedachten dat de âlde beskavingen gjin stevige materialen hienen, lykas stiel, dy't harren by steat stelle koene om hege bouwurken te meitsjen dy't rjocht omheech gongen.

## Lannen mei piramiden
* Egypte
* Núbje
* Sina
* Mesopotaamje
* Sintraal-Amearika
* Itaalje
* Bosnje
* Teneryf

### Egypte
De ferneamdste piramiden binne wol dy út it âlde Egypte. Alhoewol't der nea in mummy fûn is yn in piramide, geane de skiedkundigen der fanút dat de piramiden troch de Egyptenaren brûkt binne as grêf foar harren farao's.

De âlde Egyptenaren makken de bûtenkant fan de piramiden glêd mei goud en de bêste kwaliteit kalkstien. De bekendste piramide yn Egypte is de Grutte Piramide fan Gizeh. Dizze waard yn de Klassike Aldheid rekkene ta de Sân Wrâldswûnders; it wie it âldste wûnder en is sûnt de 15e iuw it lêste dat noch bewarre bleaun is.

#### Bou fan de piramiden yn Egypte
De measte teorieën geane der fanút dat de piramiden troch slaven boud waarden. De earste teory hjiroer kaam fan Herodotus. Neffens him wie it mooglik om de blokken, fan om-ende-by 10 ton it stik, te ferpleatsen troch it hevelpealsysteem te brûken fan Archimedes. Oan de ein fan de 20e iuw binne der lykwols nije teoryen ûntwikkele, dy't der fanút geane dat de piramiden boud wêze kinne mei in goede organisaasje en goed-motivearre wurkers, yn stee fan mei in leger fan slaven. Foar it ferpleatsen fan enoarme stienen is ek in alternative teory oanfierd, dy't hawwe wol dat de stienen getten binnen mei in slachs beton.

### Núbje
Yn Núbje, yn it suden fan Egypte, waarden ek in protte piramiden boud, dizzen wienen foaral lytser as dy fan Egypte. De piramiden yn Nubje gean wol steiler omheech en binne net boud foar grêf, mar monuminten foar deade keningen. De piramiden waarden hjir oant nei 300 n.Kr. boud.

## Keppeling om utens
* 

## Bibliography
* Wolfgang Kosack: Die altägyptischen Pyramidentexte. In neuer deutscher Uebersetzung; vollständig bearbeitet und herausgegeben von Wolfgang Kosack. Christoph Brunner, Berlin 2012, ISBN 978-3-9524018-1-1.
Spikereach

**Spikereach** (Dútsk: *Spiekeroog*) is in Eastfrysk eilân yn Dútslân. It eilân is 18,25 km² grut en hat 780 ynwenners (2008), dy't foaral fan it toerisme libje. Der is ien doarp, dat ek Spikereach hiet. Bestjoerlik sjoen heart it eilân ta de dielsteat Nedersaksen en it goa Wittmund. 

Spikereach is it seisde fan de sân Eastfryske eilannen dy't bewenne binne en dat ynleit tusken de eilannen Langereach yn it westen en Wangereach yn it easten. De eilannen wurde troch de seegatten de Otzumer Balje en de Harle fan inoar skieden. De lytste ôfstan nei de fêstewâl is 5,7 km.

Op it eilân meie gjin auto's ride; it is mei de fearboat te berikken fan Neuharlingersiel op de fêstewâl ôf.

Spikereach hat relatyf besjoen in protte beammen en wurdt dêrom ek wol *die Grüne Insel* neamd. De eastlike helte fan it eilân wurdt in beslach nommen troch de *Ostplate*, dêr't in soad bedrige fûgelsoarten foarkomme.

De *Inselkirche* fan Spikereach is fan 1696 en is de âldste tsjerke op de Eastfryske eilannen. 

## Ynwennertal

## Keppeling om utens
*www.spiekeroog.de
Aurelius Fiktor

**Sekstus Aurelius Fiktor** (sa 320 - † 390) wie in Romeinske politikus en skiedskriuwer. Hy is de skriuwer fan in oantal lytse wurken dy't geane oer de keizers fan Rome en dy't 
publisearre binne ûnder de namme *Skiednis fan Rome*. Hy jout yn syn wurken koarte libbensbeskriuwingen en besiket de dieden fan de keizers en harren karakters yn ûnderling ferbân te behanneljen. 

## Libben
Fiktor wie nei alle gedachten ôfkomstich út de Romeinske provinsje Afrika en fan ienfâldige komôf, alhoewol't hy wol in goede oplieding hân hie. Hy gong yn 337 nei Rome om dêr rjochten te studearjen. Under keizer Julianus makke hy opgong as gûverneur fan Pannoanje. Hy wie krekt as dizze keizer gjin kristen en hearde ta syn fermidden fan fertroulingen. 

Yn 363 waard hy konsul en makke diel út fan de senaat yn Rome. Nei de dea fan Julianus soe Fiktor as *net-kristen* út de geunst reitsje fan de kristlike keizers en ferlear dêrby syn amten. Wat dêrnei mei him barde is neat oer bekend. Lykwols dûkelt hy in fearns iuw letter wer op as keizer Teodoasius de Grutte him beneamt as *[[praefectus urbanus]]* fan Rome yn 388. It jier dêrnei is hy ferstoarn.

## Wurken
* *Origo Gentis Romanae*
* *De Viris Illustribus Romae*
* *De Caesaribus*
* *De Vita et Moribus Imperatorum Romanorum excerpta ex Libris Sex. Aur.* 

## Biografy
* H.W. Bird, *Sextus Aurelius Victor. A Historiographical Study*, Liverpool, 1984. 

## Keppeling om utens
* Latynske ferzje fan Aurelius Fiktor
* ''Epitome de Caesaribus'', trad. T.M. Banchich, New York, 2000. (Ingelske oersetting)
London Bridge

De **London Bridge** is in ferneamde brêge yn London oer de Teems, fan *City of London* nei Southwark. 

## De hjoeddeiske brêge
De brêge leit tusken de Cannon Street Railway Bridge en Tower Bridge. Oan de súdein fan de brêge lei de Katedraal fan Southwark, en oan de noardein it monumint foar de Grutte brân fan Londen, mei it stasjon fan de ûndergrûnske dat dêr nei neamd is. De hjoeddeiske brêge is novimber 1973 ynwijd.

De Britske A3 rint oer de brêge.

## Skiednis
Mûglik hat der al yn de Romeinske tiid in brêge west op dit stee yn Londinium. De ferneamde London Bridge is lykwols de twadde foargonger fan de hjoeddeiske, boud fan 1176 oant 1209 as ferfanging fan in houten brêge. Dy earste stiennen brêge wie net allinnich ferneamd om't it lang de iennichste ferbining yn Londen oer de Teems wie, mar ek om't der yn de Midsiuwen huzen en winkels op de brêge boud wienen. Dy waarden earst om 1760 hinne ôfbrutsen, om mear romte oan it ferkear te jaan.

Dy Alde Londen Bridge waard yn 1838 ferfongen troch de Nije London Bridge, in ûntwerp fan John Rennie. Dy brêge hat skraachwurk twa iuwen stien, mar waard yn 1972 ferfongen troch de hjoeddeiske brêge. De ôfbrutsen Nije Londen Bridge is oerbrocht nei de Feriene Steaten, en is op 'e nij opboud by de Havasu-mar, as in part fan in ferdivedaasjepark yn in Ingelske styl.

## Keppelings om utens
* Ynformaasje oer de brêge 
* Sabearre slach troch de Alde London Bridge 
* 360 Utsjoch-rûnom fan London Bridge
Gundohar

**Gundohar** (? - 437) wie tusken 407 en 436 kening fan de Boergonden, in Germaansk folk. Syn namme wurdt ek wol oantsjutten mei *Gundahar, Gundahari, Gundacar*.
 
## Skiednis
Gundohar wie de soan fan Gebikka en folge syn heit yn 407 op as kening. Dat jier hienen de Boergonden, doe't ferskate Germaanske folken oer de Ryn–grins hinne gongen de side keazen fan de Britske usurpator Konstantyn III ynstee fan de offisjele keizer Honorius. Doe't Konstantyn III yn 411 ferslein waard by Arles, joech Gundohar yn it earstoan syn stipe oan in nije usurpator Jovinus. Mar doe't dizze lykwols wer ferslein waard yn 413, ûnderwurp hy him oan keizer Honorius. Mei dizze keizer sleat hy in foederaty-ferdraach dy't syn folk oan de Romeinen ferbûn. Sy waarden belêste mei de ferdigening fan de Limes fan de Alpen oant Metz en mochten harren foar fêst festigje oan de bopperin fan de Ryn yn de Romeinske provinsje Boppe-Germaanje. Gundobar hie in grutte foarm fan autonomy. Tichtby Worms stifte hy in keninkryk doe't de Romeinske macht minder waard.   

Yn 435 luts Gundohar him neat mear oan fan de Romeinen en sei it feoderaty-ferdrach op. Tige bretaal besette hy it oangrinzjende Romeinske gebiet. Dochs wie hy net klear op de fûle reaksje fan it Romeinske oerbefel. De Romeinen stjoerden in strafekspedysje nei de Boergonden, foaral besteande út Hunnen. Yn de slach dy't doe folge sneuvele kening Gundohar yn de omkriten fan Worms. It grutste part fan Gundohars folk en syn hiele famylje waard útmoarde.

## Siegfriedleginde

Ferskate ferhalen binne oer Gundohar ferskynd yn Latynske, Ald-Noarske, Germaanske en Ald-Ingelske teksten. De bekendste ferhalen dêr't Gunther yn foarkomt binne it Nibelungenliet en de Thidrekssaga. Hjiryn stean syn relaasje mei de held Siegfried sintraal en syn úteinlike dea oan it hof fan Attila de Hun. Benammen it ferhaal dat Gundohar troch Flavius Aetius of Attila de Hun ferieden wurde soe, wie in populêr ûnderwerp yn de midsiuwen.
Zemaitiu Kalvareje

**Zemaitiu Kalvareje** (smg: *Žemaitiu Kalvarėjė*, lt: *Žemaičių Kalvarija*) is in doarp yn de regio Samogitia yn Litouwen. Yn 2001 hie it doarp hie 798 ynwenners. It is in ferneamd roomsk-katolyk beafeartplak.

Alle jierren is der yn july in grut tsjerkefestival, it Grutte Žemaičių Kalvarija Festival. It festival lûkt in protte toeristen út hiel Litouwen en út it bûtenlân. It is foar de measte Roomsk-katoliken fan Litouwen in barren dat jin meimakke hawwe moatte. De grutte tsjerke fan it doarp hat in byld fan in krusige Jezus en in skilderij fan Marije, dat mids 17e iuw fan Rome nei it doarp brocht waard. It skilderij wurdt as hillich beskôge.

## Ferfier
De binne buslinen mei de plakken Klaipėda en Plungė. De tichstby lizzende fleanfjilden binne Ynternasjonale Lofthaven Palanga, Ynternasjonale Lofthaven Riga, Fleanfjild Kaunas en Ynternasjonale Lofthaven Liepāja yn Letlân. 


Image:Telšių kunigų seminarijos propedeutinis kursas Žemaičių Kalvarijoje.JPG
Image:10 stotis Rotušėje.JPG
Image:Žemaičių Kalvarijos mažoji bazilika.JPG
Image:Žemaičių Kalvarijos bazilikos šventorius.JPG
Image:Kairysis Žemaičių Kalvarijos bazilikos altorius.JPG
Image:BZN Zemaiciu Kalvarija Cross road chapel front sideview left 2.jpg
Image:BZN Zemaiciu Kalvarija Cross road chapel front sideview left 1.jpg
Image:Mūro koplyčia Žemaičių Kalvarijoje.JPG
Beetster Feart

De **Beetster Feart** is in wetter yn de gemeente Opsterlân. De feart rint fan Beetstersweach nei it suden oant it Alddjip dy't ek wol *Keningsdjip* neamd wurdt, en trochsnijt dêrby de Walle. It ferlingde fan de Beetster Feart is de Skipsleat. 

De namme *Beetster Feart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Beetstervaart*.
Eurik

**Eurik** (± 440 – 28 desimber 484) wie kening fan de Fisigoaten tusken 466 en 484. Hy wie in krêftige kening ûnder waans bewâld de Fisigoaten alle formiele biningen mei it Romeinske Ryk ferbrutsen en it Fisigoatyske Ryk har grutste útwreiding berikke soe. 

## Skiednis
Eurik waard berne as tredde soan fan de Fisigoatyske kening Diderik I. Syn âldere bruorren Thorismund en Diderik II wienen syn foargongers as kening. Hie wie earsuchtich en die yn 466 in steatgreep tsjin syn broer Diderik II en it slagge him om de macht oer te nimmen.
Bûten earsuchtich wie Eurik ek ûntwikkele. Hy wie de earste Germaanske kening dy't de wetten fan syn folk kodisearre yn in wetboek, de saneamde *[[Codex Eurici]]*.

### Los fan it Romeinske Ryk
De krisis yn it Romeinske Ryk dy't ûntstie troch de ferpletterjende nederlaach fan de folsleine Romeinske float yn 468 tsjin Fandalen, wie foar Eurik de oanlieding him ta ûnôfhinklik foarst te ferklearjen. Syn leger foel Spanje yn en besette de stêden Merikda, Braga, Zaragona, Pamploma en Cluna, wêrmei in ein kaam oan de Romeinske hearskippij yn Spanje. Syn krewearjen om it noarden fan Galje te oermasterjen yn 469 mislearre lykwols. Krekt as syn foargonger ferlear hy fan de Romeinen by Orleans. Eurik slagge der wol yn om fêste foet te krijen yn de Provence (471) en ek foel Berry yn syn hannen. Allinnich yn Auvergne, it sintrum fan Galje hâlden de Romeinen stân tsjin him. Dit ferwar barde troch Avitus Ecidicius en Sidonius Apollinaris de soan en skoansoan fan de eardere keizer Avitus. Keizer Julius Nepos dy't de stipe fan Fisigoaten nedich hie, die lykwols ôfstân fan it gebiet yn 475. Letter waard dit noch bekrêftige troch it East-Romeinske Ryk.

### De Fisigoaten oermachtich
Doe't yn 476 in ein kaam oan it Westromeinske Ryk, hearske Eurik fan de Strjitte fan Gibraltar oant de Loire. Hy hie trijekwart fan Spanje yn besit en de helte fan Galje. Syn tsjinstanners wienen Syagrius, dy't mei in Romeinsk leger ynklamme siet tusken de Germaanske folken, de Frankyske stammen, dy't yntern ferdield wienen, en de Boergonden yn de Rhôneflakte, dêr't op dat stuit om de macht striden waard.

### Ein
Eurik ferstoar yn 484 en waard opfolge troch syn soan Alarik II.

## Literatuer
* Hermann Schreiber; *de Goten*: vorsten en vazallen (1979)
Wallia

**Wallia** (sa. 385 – 419) wie kening fan de Fisigoaten tusken 415 oant 418. Under syn hearskippij waard it bûnsgenoatskip mei it Romeinske Ryk fernijd. Yn ruil foar in fêstigingsgebiet gienen de Fisigoaten werom yn Romeinske tsjinst. As generaal oan de side fan de Romeinen makket Wallia in ein oan de bedriging fan de Germaanske folken yn Spanje.

## Skiednis
Under Wallia waard troch de Fisigoaten frede sletten mei de Westromeinske keizer Honorius. Hy tekene in fedrach mei de Romeinen en stjoerde Galla Plasidia, de suster fan de keizer dy't troch de Fisigoaten finzen hâlden waard tebek. As beleaning krige hy dêrfoar lân tawiisd yn Galje, wêr't de Fisigoaten harren  as bûnsmaten (foederati) fan de Romeinen fêstigje mochten. Troch Wallia waard Tolosa (it hjoeddeiske Toulouse) as sit foar syn regear makke. De stêd bleau foar de rest fan de 5e iuw haadstêd fan de Fisigoaten. 

Yn 418 fiert hy yn opdracht fan de Romeinen kriich op it Ibearysk Skiereilân. Hy nimt it op tsjin de dêr oanwêzige Germaanske folken dy't inkele jierren earder it ryk ynkrongen wienen en foar oerlêst soargen. Under syn lieding waarden de Silingyske Fandalen en Alanen ferneatige en de Fandalen fan Gunderik betwongen. 

De klassike boarnen beskriuwe Wallia as in grut kriisman dy't him as steatsman foarsichtich manifestearre. Hy waard opfolge troch Diderik I, in bûtenechtlike soan fan kening Alarik. 

## Literatuer
* Hermann Schreiber; *de Goten*: vorsten en vazallen (1979)
Beiryd

De **Beiryd** is in feart yn de gemeente Kollumerlân. De Beiryd rint eastlik fan Kollum en westlik fan It Grutte Ear by Boerum.

De namme *Beiryd* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Oude Beyried*.
Berltsumer Feart

De **Berltsumer Feart** is in feart yn de gemeente De Waadhoeke. De Berltsumer Feart rint tusken Berltsum en Menaam en is in ûnderdiel fan de Alvestêderûte. 

De namme *Berltsumer Feart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Berlikumervaart*.
Bidlersfeart

De **Bidlersfeart** is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart rint fan de dyksfeart fan de Caspar de Roblesdyk nei it easten en komt besuden Kimswert út yn de Harnzer Feart.
De Bidlersfeart leit benoarden de buorskip De Blokken en is in restant fan De Marne. Yn it lân is dizze âlde see-eroazjegeul noch werom te kennen oan de wat leger lizzende stikken lân oan beide kanten fan de feart.

Neidat it ôfwetteringskanaal de Bidlersfeart (in ferbastering fan Bodeleswertherfeart) yn de rin fan de 17e iuw ferbrede waard en sa ûnderdiel waard fan de drokke trekfeart tusken Boalsert en Harns kaam Kimswert ta ûntwikkeling.  De namme jildt no allinnich foar it westlik part, dat gjin part fan de Harnzer Feart is.

De namme *Bidlers Feart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Bedelaarsvaart*.
Skoet

De **skoet** (*Uria aalge*) is ien fan de twa soarten skoeten út de famylje fan de Alkfûgels.

## Foarkommen

De Skoet is mei sa'n 38 oant 46 sm likernôch sa grut as in Wylde Ein, hy hat lykwols in wat smellere spitse snaffel. De wjukspanwiidte is by folwoeksen fûgels 61 oant 73 sm en sa wage ûngefear in kilogram. Yn de simmer binne de fearren op de kop, rêch, sturt en boppekant fan de wjukken brúnswart. De bûk en grutte parten fan de ûnderkant fan de wjukken binne wyt. Winterdeis binne ek de fearren op de kin en op de kop efter de eagen wyt.
Yn de loft stekke de snaffel en de griisswarte poaten dúdlik fan de rest fan it lichem ôf. Ek is by guon fûgels wol in wite eachring te sjen mei in wite streek nei achter. Soksoarte fûgels wurde ek wol Brilskoeten neamd. Dit is lykwols gjin kenteken fan ien as oare ûndersoart mar is mear in kleurfariant dy't ûnder de skoeten foarkomt.

## Fersprieding
It briedgebiet leit oan de noardlike kusten fan de Atlantyske Oseaan en de Stille Oseaan en ek oan de oanslutende parten fan de Noardlike Iissee.

Der binne fiif ûndersoarten:
* *Uria aalge aalge*, briedt yn de eastlike parten fan Noard-Amearika, op Grienlân, Yslân, Färöer, Skotlân, súd Noarwegen en yn de Eastsee.
* *Uria aalge albionis*, briedt op Grut-Brittanje, Ierlân, Bretanje, Portegal en noardwest Spanje.
* *Uria aalge californica*, briedt oan de westkust fan de Feriene Steaten.
* *Uria aalge hyperborea*, briedt op Spitsbergen, yn Noard-Noarwegen en it noarden fan Ruslân oant Nova Sembla ta.
* *Uria aalge inornata*, briedt yn Noard-Korea, nördlichem Hokkaido, it easten fan Ruslân, de Beringsee, op de Aleoeten, Alaska en yn Britsk Kolumbia.

## Iten
Skoeten ite it measte fisken dy't yn kloften rûnswimme oan de wetteroerflakte lykas de hearring, sprot en kabbeljau. Yn de arktyske gebieten ite de fûgels simmers ek in protte kreeften.

## Fuortplanting

De fûgels briede yn grutte koloanjes op rotswanden. De Skoeten hawwe ek hiele spitse aaien, troch dizze foarm rôlje de aaien net sa maklik út it nêst en fan de rotsen. De aaien wurde troch beide âlden sa'n 28 oant 34 dagen bebret. Wannear't de jonge fûgels trije wike âld binne springe sy fan de rotsen, hoewol sy dan noch net fleane kinne. Hjirby falle de fûgels somtiden wol fjirtich meter nei ûnderen op it strân. De measte jongen geane dêrnei mei har âlden de see op. It mantsje past dan op de jongen en giet mei harren nei it oerwinteringsgebiet, de wyfkes komme dêr meast letter oan.


File:Birsay colony.jpg|thuSkoeterotsen op de Orkneyeilannen
File:Common Murres nesting on Duck Island.jpg|nesteljende skoeten
File:Winter uria aalge.jpg|in skoet by 't winter
File:Trottellummen01.jpg|thumb|skoeten op it Noarske eilân Runde
File:Uria aalge aalge MHNT.ZOO.2010.11.144.26.jpg|fûgels fan 'e nominaatûndersoarte *Uria aalge aalge*
Bylinde

De **Bylinde** ek **Tuskenlinde** (Stellingwerfsk: *Bi’j- of Tussenlende*) is in wetter in de gemeente De Fryske Marren. It wetter foarme de grins tusken de gemeenten Weststellingwerf en Lemsterlân, tusken Slikenboarch en Skoattersyl. Benoarden Skoattersyl hjit it wetter de Tsjonger en eastlik fan Slikenboarch de Linde.

De namme *Bylinde* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Bijlinde* of *Tusschenlinde*.
Skoeten

De **skoeten** (*Uria*) binne in skaai yn de famylje fan de alkfûgels (*Alcidae*). Der binne 2 soarten.

## Soarten
* *Soarte* skoet (*Uria aalge*)
* *Soarte* tsjoksnaffelskoet (*Uria lomvia*)
Krante

In **krante** (earder *courant*) , **nijsblêd** of **gazet** is in printe útjefte dy't evenredich ferskynt en meastentiids nijs befet. 

Faak wurdt it begryp *krante* brûkt as synonym foar deiblêd. Mar dat kloppet feitlik net, want in deiblêd ferskynt alle dagen (útsein op snein), wylst guon kranten mar ien kear yn de wike ferskine of yn de moanne. Dêrom is elk deiblêd in krante, mar net elke krante in deiblêd.

Der wurdt ornaris ûnderskied makke tusken *algemiene kranten* en *spesjalisearre kranten*. De spesjalistyske krante heart faaks by de kategory dy't ien kear yn de wike of moanne útkomt.

Fan de tsjintwurdige deiblêden binne der guons as krante begûn. Yn de namme is dat somtiids noch wol werom te finen, bygelyks de Ljouwerter Krante; op 29 july 1752 foar it earst ferskynd as *Leeuwarder Saturdagse Courant*.

De Telegraaf en deiblêd De Twentsche Courant Tubantia komme wol op snein út. 

In Nederlân binne seis kranten dy't moarns ferskine: 
* De Telegraaf, 
* De Folkskrant, 
* Algemien Deiblêd,
* Trou, 
* De NRC 
* Nederlânsk Deiblêd). 

Der binne trije kranten dy't jûns ferskine: 
* It Paroal, 
* NRC Hannelsblêd,
* Reformatoaryske Deiblêd).

## Keppelings om utens
* Indeks fan kranten oeral yn de wrâld
* Landelijke Kranten Databank Feiten oer tûzenen Nederlânske kranten, fersoarge troch itPersmuseum en Eric Hennekam.
* Project Databank Digitale Dagbladen fan de Koninklijke Bibliotheek: fergees op ynternet beskikber stelle fan Nederlânske kranten fan 1618 oant de tweintichste iuw. Doel: 8 miljoen argivearre siden. Rieplachte 12 augustus 2008
* Argyf Ljouwerter Krante
* Kranteargyf fan de Keninklike Bibleteek
Tsjoksnaffelskoet

De **tsjoksnaffelskoet** of **tsjûksnaffelskoet** (*Uria lomvia*) is ien fan de twa soarten skoeten út de famylje fan de alkfûgels. 

## Foarkommen
De tsjoksnaffelskoet is sa'n 40 oant 44 sm grut en hat in wjukspanwiidte fan 64 oant 75 sm. Dêrmei is er krekt wat grutter as de gewoane Skoet. Folwoeksen fûgels bin swart op de kop, hals, rêch en op de wjukken. De bûk en ûnderkant binne wyt. De tsjoksnaffelskoet is sa as de namme al seit fan de gewoane Skoet te ûnderskieden troch de dikkere snaffel. Ek is de rêch meast donkerder as by de Skoet. Lykas by de Skoet wurde de ûnderste parten fan it gesicht winterdeis wyt.
De Tsjoksnaffelskoet fleant streekrjocht en moat lykas de oare Alkfûgels syn koarte wjukken hiel fluch op en del slaan.
Yn de koloanjes meitsje de Tsjoksnaffelskoeten in bulte lawaai, mar as se op see binne, meitsje jouwe se gjin lûd.

## Fersprieding
De tsjoksnaffelskoet is ien fan de meast foarkommende fûgels yn it arktyske gebiet fan Jeropa, Aazje en Noard-Amearika.

De fûgel briedet yn grutte koloanjes oan de rotseftige kusten. By't winter lûke de fûgels nei súdliker gebieten, mar allinne sa fier oant sy iisfrije see berikt hawwe. Troch harren grutte wurde se net faak troch stoarmen fan harren paad ôfbrocht lykas wol geregeld mei de lytsere Alk bart, je sjogge se dan ek hast nea súdliker.

Troch it jeien op folwoeksen fûgels en it sammeljen fan de aaien is it tal fûgels op Grienlân en Nijfûnlân bot tebekrûn. Tsjoksnaffelskoeten binne ek gefoelich foar fersmoarging fan de see troch Oalje- en Gaswinning. Ek bliuwe der geregeld fûgels yn fiskersnetten hingjen.

## Iten
It iten fan de tsjoksnaffelskoet bestiet foar it measte part út fisk, mar ek út kreeften en oare seedieren. De Tsjoksnaffelskoet swimt yn de see by it iten sykjen en dûkt dan geregeld ûnder om in proai te pakken.

## Fuortplanting
De tsjoksnaffelskoet briedet yn koloanjes oan de rotskusten fan noardlike kusten en eilannen. It aai leit fuort op de rotsen. It wyfke leit ien aai dat troch beide âlden yn 30 oant 35 dagen útbret wurdt. Lykas by de skoeten bliuwe de jongen mar sa'n trije wike op it nêst en springe dan foardat se fleane kinne nei ûnderen wat se lang net allegear oerlibje.