open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carla van der Heijde

**Carla van der Heijde** (Ljouwert, 14 oktober 1954) is keunstskilder, berne yn Ljouwert. Har "atelier Carlavanderheijde" is oan de Oostergrachtswal 25 yn Ljouwert.

Se krige har oplieding Monumintaal skilderjen oan de Akademy Vredeman de Vries yn Ljouwert en helle it ûnderwiisfoech Skilderjen oan Akademy Minerva yn Grins. Yn 1978 krige se de Drompelpriis fan de gemeente Ljouwert, in stimulearringspriis foar krekt-ôfstudearden. Sûnt 1979 wurket se as útfierend keunstner, dosint en yllustrator. Sy folge in Kreatyf Didaktyske oplieding foar Byldzjende Keunst oan de Akademy Minerva yn Grins sadat se it foech hie ta lesjaan yn tekenjen/skilderjen, modeltekenjen en akwarellearjen. Wurke fan 1979 - 1983 by it Sintrum Keunstsinnige Foarming *De Blauwe Stoep* yn Ljouwert en nei 1987 oan CKV ‘Het Klooster’ yn Harderwyk.

Skilderjen is foar Van der Heijde in aventoer, de earste oanset kin in persoanlike ûnderfining of oantins wêze, mar it einresultaat leit dan noch net fêst. It ekspressive wurk is de iene kear abstrakt, in oare kear wer figuratyf. By dit gefoelsmjittich wurkjen brûkt se geregeldwei foarm en kontrafoarm en ek kleurkontrasten. Carla wurket mei gouache, akryl en monotype op it mêd fan skilderjen, tekenjen en grafyk. Joech mei foarm oan telefyzjeprogramma's en wurke yn 1979 as yllustrator oan Friesland Post

Har projekt "Taal & Teken" is útfierd yn gearwurking mei skriuwster Baukje Wytsma by it Frysk Festival 2008 yn Snits en Ljouwert. Yn elk fan de tsien stêden stiet in wurd yn waarfêst stiel. De wurden illustrearje harsels, of sizze wat fan de omjouwing dêr't se yn steane. 

In tal boeke-yllustraasjes mei Baukje Wytsma binne *KoesBoek* , *De poes mei de lange sturt* en *Blauwe Loftfyts*. Ek foar *Bisteboel, Hein en syn hin en Pien en har spin* fan Rients Gratama, makke se yllustraasjes.

Carla van der Heijde wie de libbenspartner fan Rients Gratama (1932-2017).


Ofbyld:Carla van der Heijde yllustraasje.jpg|Yllustraasje
Ofbyld:Carla van der Heijde sûnder titel.jpg|sûnder titel
Ofbyld:Carla van der Heijde Wetterspegel.jpg|Wetterspegel (Ljouwert)
Falklâneilannen

De **Falklâneilannen** (Ingelsk: *Falkland Islands*, Spaansk: *Islas Malvinas*) binne in kloft eilannen yn de súdlike Atlantyske Oseaan, op minder as 500 kilometer beëasten Argentynje. De eilannen foarmje mei-elkoar in oerseesk gebietsdiel fan Grut-Brittanje. 

## Geografy
East- en West-Falklân binne de grutste eilannen. Dêrneist binne der noch hûnderten lytse eilannen. Geografysk sjoen hearre Súd-Georgia en de Súdlike Sandwicheilannen net by de Falklands, steatskundich wol. It klimaat fan de Falklâneilannen is kâld en wiet; it reint der in protte en komt nochal oerien mei dat fan de Sjetlâneilannen yn de Noardlike Atlantyske Oseaan. Op de eilannen komme gjin bosken en boulân foar. Goed 99% bestiet út greiden. 

It heechste punt is Mount Usborne, in berch fan 705 meter. De kusten hawwe natuerlike ynhammen dy't as haven tsjinje kinne. Ek komme op de eilannen grotten foar.

## Skiednis
Foardat der minsken út Jeropa har nei wenjen setten op de eilannen wenne der nimmen. Dat hie faaks te krijen mei it rûge klimaat. In Ingelske seeman, John Davis, ûntduts it eilân yn 1592 mar sette gjin foet oan wâl. Yn 1690 komt John Strong op it eilân; hy ferneamde de eilannen ta oantinken fan de Britske offisier en politikus Viscount Falkland. Yn 1764 kaam der in earste delsetting op it eilân (Port Louis) en waard it in Frânske koloanje. Yn 1766 waard Port Louis ferkocht oan Spanje. Yn 1770 ferklearret Spanje kriich oan Grut-Brittanje. Yn 1771 komme se ta in oerienkomst: West-Falklân wurdt Spaansk en East-Falklân Britsk. Yn 1820 en 1829 komme der Argentynske delsettings op it eilân. De Britten reagje har yn 1833 fan de eilannen foar harren marine. It wie foar de Britten yn de Earste Wrâldkriich harren stipepunt foar de Slach by Falklân wêrby Dútske skepen werom farren fan Aazje nei Jeropa. 

Yn 1981 krigen de Falklâneilannen, dy't oant doe ta in kroankoloanje foarme hiene, de status fan 'ôfhinklik gebiet fan 'e Britske Kroan' (*crown dependency*). Op 2 april 1982 besette Argentynje de Falklâneilannen. Sân wiken letter wienen de Britten te plak om de eilannen werom te feroverjen. De striid duorret oant 14 juny 1982 en de Britten krije de eilannen werom. De Britten hienen lykwols mear skea as dat yn it foar ferwachte wie. Meiïnoar binne der likernôch 1.000 minsken omkommen yn de Falklânkriich. Nei de oarloch waard it bestjoer fan 'e Falklâneilannen yn 1985 yngeand herfoarme.

## Sjoch ek
* Falklânkriich

## Keppeling om utens
* Hiemside fan it regear
Woubrugge

**Woubrugge** is in doarp yn de gemeente Kaag en Braassem.
Woubrugge wie in selsstannige gemeente oant it yn 1991 mei Rijnsaterwoude en Leimuiden de nije gemeente Jacobswoude foarme. Op dat stuit hie de gemeente Woubrugge ynklusyf it doarp Hoogmade en it buorskip Ofwegen sa'n 5.000 ynwenners. Woubrugge leit noard-westlik fan it plak Alfen oan de Ryn. It doarp hat in karakteristyk tsjerkje dat leit neist de brêge fan de grutte dyk, de N446, oer de Wâldwjittering. It doarp is fierder foaral bekind by wettersporters om't der ferskate jachthavens binne.

## Bekende persoanen
* Henk Angenent (1967), maratonrider, dy't yn 1997 de winner wie fan de Alvestêdetocht
Geart

"**Geart**" is in manlike foarnamme fan Germaansk komôf.

## Germaansk
De namme is ôflaat fan it Germaansk, fan *Gerhard*. Dat is de kombinaasje fan *ger*, spear, en *hard*, sterk as dapper.

## Oare ferzjes
As froulike foarnamme is dizze namme Geartsje. Yn it Nederlânsk wurdt de namme stavere as "Geert". Oare ferzjes fan de namme binne "Gerard" en "Gerrit".

## Minsken mei de foarnamme Geart
Under oaren:
* Geart Stevens Ruiter, grûnlizzer fan reedfabryk Ruiter.
* Geart Aeilco Wumkes, teolooch en histoarikus.
Noardereach

**Noardereach** (Deensk: *Nørreog*; Dútsk: *Norderoog*; Noardfrysk: *Noorderuug*) is ien fan de Halligen yn Dútslân. It eilân leit westlik fan Pelweerm, eastlik fan de sânplaat Noardereachsân en súdlik fan Hege. It makket ûnderdiel út fan de gemeente Hege en is 0,09 kante kilometer grut. Noardereach hat gjin fêste bewenning, allinnich fan maart oant oktober wurdt it sa no en dan bewenne troch fûgelwachters. It ferbliuw fan de fûgelwachters, mei de namme *Jens Wand Hütte*, stiet op hege peallen tsjin it floedzjen fan de see. 

## Skiednis
It eilân wurdt foar it earst neamd yn in oarkonde út 1597, as *Norder Ough*. Oant 1825 hat it eilân bewenne west troch ien famylje. It eilân waard doe swier skansearre troch de Stoarmfloed fan 1825. It hûs fan de bewenners waard fuortspield wêrnei't hja fuortlutsen. Ek de terp wêr't it hûs op stien hat is yn de rin fan de tiid fuort rekke. Sûnt 1909 is it eilân yn it behear fan de Jordsân Feriening.

## Keppeling om utens
* Ynformaasje oer Noardereach
* Ynformaasje oer Noardereach op de webstee fan de Jordsân Feriening
Adoptyfkeizers

It tiidrek fan de **Adoptyfkeizers**, ek **Adopsjekeizers** neamd, lei tusken 96 en 180 en wie in perioade yn it Romeinske Ryk dêr't fiif keizers efterinoar, om't sy gjin eigen neisieten hienen, ien of twa soannen as opfolgers adoptearren. Dizze perioade wurdt ek wol de **Pax Romana** of **Romeinske Frede** neamd, dêr't alle keizers it keizerryk op in tige kundige wize yn regearren. 

De bloeitiid fan de adoptyfkeizers einige doe't keizer Markus Aurelius syn eigen soan Kommodus as opfolger beneamde. Kommodus wie in wreed hearsker waans bewâld faak fergelike wurdt mei dat fan Kaligula en Nearo.

De keizers, *Caesars* en keizerinnen yn dit tiidrek binne:
(by allegear is de titel *Caesar* takend oan de adoptyfsoan, útsein by Kommodus)
* **[[Nerva]] ([[96]]-[[98]])**
** *Caesar*: Trajanus (97-98)
* **[[Trajanus]] ([[98]]-[[117]])**
** adoptearre: Hadrianus
** *Augusta*: Plotina (frou) 105-~122
** *Augusta*: Marsiana (suster) 105-~112
** *Augusta*: Matidia (nicht) ~112-117
* **[[Hadrianus]] ([[117]]-[[138]])**
** *Caesar*: Aelius (136-138)
** *Caesar*: Antoninus Pius 138
** *Augusta*: Matidia (skoanmem) 117-119
** *Augusta*: Sabina (frou) 128-136
* **[[Antoninus Pius]] ([[138]]-[[161]])**
** *Caesar*: Markus Aurelius (138-161)
** adoptearre: Lusius Ferus
** *Augusta*: Faustina de Aldere (frou) 138-140/141
** *Augusta*: Faustina de Jongere (dochter) 146-161
* **[[Markus Aurelius]] ([[161]]-[[180]])**
** meikeizer: Lusius Ferus (161-169)
*** *Augusta*: Lusilla (frou) 164-182/183
** *Caesar*: Kommodus {(161-180)}
** *Augusta*: Faustina de Jongere (frou) 161-175

## Stambeam
* (1) = earste frou
* (2) = twadde frou (net oantsjutte)
* (3) = tredde frou 
*  LYTSE HAADLETTERS  = fergoade nei dea
* streepkeslinen wize op in adopsje of (yn it gefal fan Hadrianus en Antinous) beminden
Kliffen fan Moher

De **Kliffen fan Moher** (Ingelsk: *Cliffs of Moher*, Iersk: *Aillte an Mhothair*) binne in acht kilometer lange rige kliffen yn Ierlân. De kliffen lizze tusken de doarpkes Doolin en Liscannor oan de westkust fan it lân, yn it greefskip Clare. Dizze kliffen foarmje ien fan de heechste klifkusten fan Jeropa. Yn it easten gean de kliffen oer yn de Burren.

By Hag's Head komme de kliffen likernôch 120 meter boppe de Atlantyske Oseaan út. Hjir stiet ek de Moher Toer, dy't boud waard yn de Napoleonistyske tiid. By O'Briens Toer leit it heechste punt fan 230 meter. De O'Briens Toer is in rûne stiennen útsjochtoer, dy't yn 1835 boud waard troch Cornelius O'Brien. Hy die dat foar de toeristen dy't ek yn dy tiid al op de kliffen ôf kamen. By goed waar kinne fan O'Briens Toer ôf de Araneilannen, yn de Galway Baai, sjoen wurde.

De kliffen binne in goed foarbyld fan eroazje troch de see. De sedimintêre lagen kinne teld wurde en der is foar tûzenen jierren oan geology te besjen.

## Toerisme
Al lange tiid wurde de kliffen troch toeristen besocht. Tsjintwurdich binne de Kliffen fan Moher, mei sawat ien miljoen minsken yn it jier, de grutste toeristelûker fan Ierlân

De Kliffen fan Moher binne in natuerlik monumint fan Ierlân.

## Oars
*De Fryske sjonger Gurbe Douwstra hat in ferske makke mei de namme *[[Cliffs of Moher]]*.
Osingastate

* Osingastate (Kimswert) yn Kimswert
* Osingastate (Dronryp) yn Dronryp.
* Osingastate yn Langwar.
* Osingastate by Skettens.
Ies (geografy)

In **ies** ( ek: **iest**) is in boulân fan in doarp of buorskip yn ien kompleks fan lytse perselen op meastentiids hege (sân)grûn. De iest kaam yn Fryslân foar yn De Wâlden by de Burgumer Mar, op de klaai ferspraat en op de eilannen (net altyd as âld boulân).

Te fergelykjen binne *gaasten*, *fellingen*, *hiemen* op It Amelân, *essen* yn Súdeast-Fryslân (behear troch in *marke* kaam ek foar). Yn oare provinsjes wurde se ek wol *eng(h)* neamd.

Iezen komme foar op de sângrûn fan Noard-, East-, Midden- en Súd-Nederlân en Flaanderen en yn grutte parten fan Noard-, West- en East-Europa.

## Sjoch ek
* Iesdoarp
Rudolf Eucken

**Rudolf Christoph Eucken** (* 5 jannewaris 1846 yn Auwerk (East-Fryslân); † 15 septimber 1926 yn Jena) wie in East-Frysk filosoof en winner fan de Nobelpriis foar de Literatuer yn 1908.

## Wurk
* *Die Methode der aristotelischen Forschung*, 1872
* *Geschichte und Kritik der Grundbegriffe der Gegenwart*, 1878, 2e printinge yn 1893
* *Geschichte der philosophischen Terminologie*, 1879
* *Die Lebensanschauungen der großen Denker*, 1890
* *Der Kampf um einen geistigen Lebensinhalt*, 1896
* *Der Wahrheitsgehalt der Religion*, 1901
* *Grundlinien einer neuen Lebensanschauung*, 1907
* *Philosophie der Geschichte*, 1907
* *Geistige Strömungen der Gegenwart*, 1908
* *Der Sinn und Wert des Lebens*, 1908
* *Present-day Ethics in their Relation to the Spiritual Life* (Alltagsethik in ihrem Verhältnis zum geistigen Leben), Vorlesungen, 1913
* *Die Träger des deutschen Idealismus*, 1915
* *Die geistesgeschichtliche Bedeutung der Bibel*, 1917
* *Deutsche Freiheit. Ein Weckruf*, 1919
Slach by Gaugamela

De **slach by [[Gaugamela]]** wie ien fan de wichtichste fjildslaggen út de Aldheid. De slach fûn plak yn 331 f.Kr., tusken de militêre troepen fan it Grykske steatebûn laat troch de kening Aleksander de Grutte en de troepen fan de kening fan it Perzyske Ryk Darius Kodomannus. De slach waard wûn troch Aleksander.
Fruchtbere Healmoanne

De **Fruchtbere Healmoanne** of **Fruchtbere Sichte** is in gebiet yn it Midden-Easten, dat (parten fan) it tsjintwurdige Israel, Palestynske Autoriteit, Jordaanje, Libanon, Syrje, Irak en Turkije omfiemet. De term wurdt meastentiids brûkt om it archeologyske gebiet mei oan te tsjutten dêr't al hiel ier de lânbou yn ûntstien is.
Marke (organisaasje)

In **marke** of **boermarke** is in âlde organisaasje fan alle boeren yn in doarp (bytiden inkelde doarpen) of boerskip foar it regeljen en hanthavenjen fan de rjochten fan boeren op de grûn. De koater wie neist de eigenierde net of foar in lyts part rjochtige. Marke wie yn Fryslân seldsum trochdat de fjildyndieling en ferkaveling net folle oanlieding joegen foar in strakke mienskiplike organisaasje. Yn Fryslân, Noard-Hollân en Grinslân waard sa'n organisaasje in miente of mienskar neamd. Ek de begripen *boermande* of *boermanje* waarden dêr wol brûkt. Yn Fryslân waarden dy miene grûnen te finen op de eilannen, by de Burgumer Mar en yn de Stellingwerven. Foarbylden yn Grinslân 't Aagt by Eenrum, Twiezel en Twarmt by Appingedam en de garsten yn eastlik Grinslân.

Dêr bestiene ek ferskillen yn markerjochten en -plichten neffens tiid, plak en grûnbesitter en yn de ferhâldings tusken grûneigener en markegenoaten en yn de ferhâldings tusken de markegenoaten ûnderinoar.

De namme marke komt fan it Aldsaksyske *marca* itjinge grins, ôfskieding en ôffreding betsjut. In Drinte betsjut it ek wol grins of skieding It wurd marke wurdt ek wol brûkt om in doarpsgebiet mei oan te tsjutten. It begryp marke wurdt wolris betiisd mei it Fryske himrik of Grinslânsk/Eastfryske *hammerk/hamrik* dêr't in doarpsgebiet, benammen it bûtengebiet mei oantsjut wurdt.

## Literatuer
*  - *De Friese kleihoeve* (1934)
*  - Bydrage foar de Rjochtskiednis fan de mienskiplike doarpsgrûnen yn Eastergoa (1949)
* . *Over erven en geërfden. De marken van Spankeren, Soeren, Dieren en Ellecom*. Stichting Historisch Onderzoek Zuid-Oost Veluwezoom/Wencel Maresch Journalistieke Producties. 2013. ISBN 978-90-808838-0-2

## Sjoch ek
* Miente
* Himrik
* Boerskip
* Mark (gebiet)
Wolfgang Petersen

**Wolfgang Petersen** (Emden, 14 maart 1941 – Brentwood (Kalifornje), 12 augustus 2022) wie in Dútsk filmregisseur en filmprodusint fan Eastfrysk komôf. Mei *Das Boot* (1981) is er ynternasjonaal bekend wurden, mei *The Neverending Story* (1984) hat er nochris in topfilm makke en sûnt wurke er yn Hollywood.

Petersen  ferstoar op 12 augustus 2002 yn 'e aldens fan 81 jier oan pankreäskanker.

## Filmografy
* *[[Poseidon (film)|Poseidon]]* (2006)
* *[[Troy (film)|Troy]]* (2004)
* *[[The Perfect Storm]]* (2000)
* *Red Corner* (1997) (produsint)
* *[[Air Force One (film)|Air Force One]]* (1997)
* *[[Outbreak]]* (1995)
* *[[In the Line of Fire]]* (1993)
* *[[Enemy Mine (film)|Enemy Mine]]* (1985)
* *Die unendliche Geschichte* / *[[The NeverEnding Story (film)|The NeverEnding Story]]* (1984)
* *[[Das Boot (film)|Das Boot]]* (1981)
* *Die Konsequenz* (1977)
* *Einer von uns beiden* (1973)
* *Ich werde dich töten* (1969)
Otto Waalkes

**Otto Waalkes** (* 22 july 1948 yn Emden, East-Fryslân) is in Frysk komediant en akteur. Waalkes is ferneamd wurden om syn shows, boeken en films. Syn bêste negoasje binne miskien wol de 'Ottifanten', de boartersguod-oaljefanten dy't er sels ûntworpen hat, wêrfan BSV Kickers Emden de rjochten krige hat om dy as logo te brûken. Syn Fryske identiteit brûkt er trochstrings op in gekjeiende wize yn syn films.

## Biografy
Otto Waalkes waard grutbrocht yn syn berteplak Emden. Hy joech syn earste optreden doe't er 11 jier wie, yn in warehûs yn Emden. Doe't Waalkes 12 waard, krige er syn earste gitaar, en yn 1964 trede er foar it earst op mei syn doetiidske band, The Rustlers. Yn 1972 brocht Waalkes syn earste LP út, en yn 1973 folge syn earste show, de "OTTO SHOW". Yn 1980 skreau er syn earste boek en yn 1985 makke er syn earste film (*Otto-der-Film*).

Op 1 augustus 1987 waard yn Emden "Dat Otto Huus" iepene. Dat Otto-museum is ûnderbrocht yn in eardere apteek en toant bygelyks allerhanne ynstruminten (hy bespilet der in protte fan) en items fan syn eardere tentoanstellingen.

Yn 2004 makke Waalkes de film *7 Zwerge - Männer allein im Wald*. Dy film, mei Nina Hagen yn 'e haadrol, luts in ferrassende 7 miljoen sjoggers nei Dútske bioskopen. It ferfolch, *7 Zwerge – Der Wald ist nicht genug*, waard útbrocht yn 2006.

Yn 2023 hawwe de Berlynske rapper Ski Aggu en de Nederlânske muzikant Joost Klein it ferske *Friesenjung* fan Waalkes út 1993 op 'e nij bewurke. It op 'e nij bewurke ferske berikte nûmer ien yn 'e Deutsche Singlecharts.

### Priveelibben
Waalkes is tige goed befreone mei tennisspiler Steffi Graf, dy't ek in lytse rol hie yn syn film *Otto - Der Außerfriesische.* Waalkes wie fan 2000 oant 2012 troud mei aktrise Eva Hassmann en hat in soan út in earder houlik.

## Diskografy
* *Otto* (1973)
* *Otto (die zweite)* (1974)
* *Oh, Otto* (1975)
* *Das 4. Programm* (1976)
* *Das Wort zum Montag* (1977)
* *Ottocolor* (1978)
* *Der Ostfriesische Götterbote* (1980)
* *Otto versaut Hamburg* (1981)
* *Hilfe Otto kommt!* (1983)
* *Die CD - Das Allerbeste* (1995)
* *Das Live Album* (1996)
* *Einen Hab ich noch* (1998)
* *Ostfriesland und Mehr* (2001)
* *Only Otto* (2002)
* *Otto - Die DVD* (2003)
* *Otto - Die ersten 15 Jahre* (2004)
* *100 Jahre Otto* (2006)
* *Zwergensong* (2006)

## Filmografy
* *Otto – Der Film* (1985)
* *Otto – Der neue Film* (1987)
* *Otto – Der Außerfriesische* (1989)
* *Otto – Der Liebesfilm* (1992)
* *St. Pauli Nacht* (1999)
* *Otto – Der Katastrophenfilm* (2000)
* *Ottifanten – Kommando Störtebeker* (2001)
* *7 Zwerge – Männer allein im Wald* (2004)
* *Crazy Race 2 – Warum die Mauer wirklich fiel* (2004)
* *Siegfried* (2005)
* *7 Zwerge – Der Wald ist nicht genug* (2006)
* 2010: *Otto’s Eleven*
* 2014: *Der 7bte Zwerg*
* 2015: *Kartoffelsalat – Nicht fragen!*
* 2015: *Hilfe, ich hab meine Lehrerin geschrumpft* (cameo)
* 2018: *Hilfe, ich hab meine Eltern geschrumpft*
* 2021: *Hilfe, ich hab meine Freunde geschrumpft*
* 2021: *Catweazle*

## Keppeling om utens
* Offisjele hiemside *Dútsk*
Jan Durks van der Mei

**Jan Durks van der Mei** (Pitersbierrum, 1887 - 10 juny 1957) wie in Fryske kommisjonêr.

Van der Mei wie in Jongfryske dichter, dy't him ynsette foar folksûnderwiis, (hiel)ûnthâlding en Beatrixoard. Skreau ek in soad artikels oer de keatskeningen.
Popma

**Fan Popma** wie in haadlingenfamylje fan Skylge, Weidum en Drylts. Yn de 17e iuw inkele offisieren fan legere rang. De famylje Fan Popma is útstoarn yn 1741.
Onno Klopp

**Onno Klopp** (Lier (East-Fryslân), 9 oktober 1822 – Wenen, 9 augustus 1903) wie in Eastfrysk histoarikus. Klopp hat studint west oan de universiteiten fan Bonn, Berlyn en Göttingen.

Syn pro-fryske en anty-Prusyske tinkbylden oppenearje har benammen yn *Der König Friedrich II. und seine Politik* (Schaffhausen 1867) en *Geschichte Ostfrieslands* (Hannover, 1854-1858).
List fan hjoeddeiske-spilers en âld-spilers fan SC It Hearrenfean

Dit is in **list fan hjoeddeiske en âld spilers fan [[SC It Hearrenfean]]**.

## A

## B

## C

## D

## E

## F

## G

## H

## I

## J

## K

## L

## M

## N

## O

## P

## Q

## R

## S

## T

## U

## V

## W

## X

## Y

## Z
Aldebiltdyk

De **Aldebiltdyk** (ek stavere as 'Alde Biltdyk'; Biltsk: *Ouwe Dyk*) is in yn 1505 oanleine seedyk yn It Bilt, yn 'e gemeente Waadhoeke, dy't troch de himrikken fan Aldebiltsyl en Nij Altena rint. It is de earste dyk dy't yn 1505 oanlein waard by de ynpoldering fan it gebiet fan de eardere gemeente It Bilt. De Biltpolder makke ea diel út fan de Middelsee, mar slibbe stadichoan hieltiten mear ticht. Om de oerstreaming by floed yn de Waadsee tsjin te gean waard dizze dyk oanlein. Oant hjoed de dei (2008) slibbet der noch hieltiten lân oan en wurdt nij lân foarme. Yn de 17e iuw ferlear de Ouwe Dyk syn beskermjende funksje trochdat de Nijebiltdyk oanlein waard. Troch de oanlis yn de 20e iuw fan de hjoeddeiske seedyk ferlear ek dy Nijebiltdyk syn beskermjende funksje. 

Sûnt 2015 beheart de Aldebiltdyk ta it Ryksbeskerme gesicht Alde en Nije Bildtdiken.

## Bewenning
Op de Alde- én op de Nijebiltdyk waarden lânarbeiderswenten boud. Neffens in feroardering út 1546 fan Karel V mochten de wenningen allinnich oan de noardside fan de dyk boud wurde. Sa gie gjin kostbere lânbougrûn ferlern. Om de húskes te frijwarjen fan oerstreaming waarden se sa heech mooglik tsjin de dyk boud. Oan de súdside fan de dyk waarden wol pleatsen yn typyske Biltske styl boud.

De wenningen oan de dyk kamen yn de twadde helte fan de 20e iuw leech te stean. De eartiids agraryske befolking fûn gjin wurk mear yn de streek en luts fuort. Leechstân en sloop drige. Dochs bliek der belangstelling foar de wenningen te bestean. Rânestêdelingen, sykjend nei rêst en romte, kochten hjir wenningen. De sloopplannen gienen fan tafel en de wenningen op de dyk waarden op it riolearingsnetwurk oansluten. De húskes waarden opknapt en yn bewenbere steat werom brocht. Tsjintwurdich wenje der ek keunstners op de dyk. Der binne meardere ateliers te finen. Yn 2018 waard yn it ramt fan it projekt Ljouwert/Fryslân Kulturele Haadstêd fan Jeropa 2018 yn sân jirpelskuorren oan 'e dyk de tentoanstelling *[[Fruchtbere Grônd]]* holden.

De Aldebiltdyk is ien fan 'e langste strjitten fan Fryslân en fan Nederlân mei 14.250 meter. (Mar net de langste, sa't faak sein wurdt, want dat is de Van Heemstraweg tusken Beuningen en Saltbommel.)
Livius fan Haersma

**Livius fan Haersma** (20 maaie 1702 - 30 jannewaris 1778) wie in Frysk politikus en grytman fan Smellingerlân.

## Famylje
Livius fan Haersma waard berne yn 1702 út in foarnaam laach fan Fryske eallju. Syn heit wie Aulus fan Haersma (1670-1717), dy't ek grytman fan Smellingerlân wie. Syn mem hiet Anna fan Scheltinga (1665-1729). Hja wenne op Grut-Haersmastate yn Aldegea. Livius boaske yn 1735 earst mei syn folle nicht Aurelia fan Haersma (berne 24 desimber 1705). Aurelia ferstoar op 28 febrewaris 1753. Yn 1758 boaske er fannijs mei Johanna Maria Saekma fan Wijckel (berne 4 augustus 1716). Hy hie gjin bern en ferstoar yn 1778 op 75-jierrige leeftiid. Hy waard byset yn 'e tsjerke fan Aldegea. Syn widdo ferstoar op 16 septimber 1792.

## Wurkpaad
Op 22 juny 1723 folge Livius fan Haersma syn broer Arent, dy't jong stoar, op as grytman fan Smellingerlân. Livius sels die yn 1770 ôfstân fan it amt, en waard opfolge troch syn styfsoan Hector Livius fan Haersma  (1737-1820). Behalven it grytmanskip hie er yn opienfolgjende perioaden ek oare politike en amtlike funksjes. Sa wie er lid fan de Steaten fan Fryslân en kommittearre fan ferskate admiraliteiten en rekkenkeamers. As lid fan it Mindergetal wenne er yn 1734 de yntocht fan steedhâlder Willem IV by.

## Trivia
De toanielferiening *Op 'e Nij Bigoun* fan Aldegea hat yn 1997 in iepenloftspul opfierd oer dizze grytman, mei de titel 'Livius'. Tsien jier letter folge in twadde iepenloftspul 'Hector' oer syn styfsoan.

## Sjoch ek
* List fan grytmannen fan Smellingerlân

## Keppelings om utens
* Biografysk portaal
Jan Hettinga

**Jan Hettinga** (1939) wie sjoernalist, meiwurker fan de Feriening Lytse Doarpen, oprjochter fan it kabaretselskip Samar en FNP-wethâlder.

Nei it gymnasium yn Eindhoven en stúdzje oan de hegere Boskbou- en Kultuertechnyske skoalletúnbouskoalle yn Arnhim waard er redakteur fan it lânbouwykblêd fan de Fryske CBTB. Fan 1980 oant 1994 wie er de earste meiwurker fan de Feriening Lytse Doarpen. Dêrnei wie Hettinga 8 jier de earste FNP-wethâlder fan Skarsterlân. 

Yn syn jeugd die er al oan teater by de roomske plattelânsjongeren (KPJ) yn Boalsert. Yn 1965 wie hy oprjochter en tekstskriuwer fan it amateurkabaretselskip Samar yn Aldehaske. Yn syn pleatske yn Aldehaske waard it Fladdeteater makke. ‘Samar’ fersoarge tusken 1966 en 1994 mear as 800 optredens rûnom yn Fryslân, foar Fryske Kriten om utens en fansels yn eigen teater. Nei 1994 hat Samar mei ekstra muzikanten noch 2 CD’s makke en  mei dy ploech ek wer optreden oan 2002 ta.
Feriening Lytse Doarpen

De **Feriening Lytse Doarpen** wie de feriening fan mear as trijehûndert lytse doarpen yn Fryslân. De FLD stipe en stimulearre Pleatslike Belangeferienings foar it behâld en fergrutsjen fan de leefberheid yn de doarpen.
 
Yn 2006 is de FLD mei de Stifting Gearwurking fan Doarpshuzen yn Fryslân (SDF) opgien yn Doarpswurk. Doarpswurk is de stipefunksje foar de provinsje Fryslân. It haadkantoar sit yn Raerd. 

## Keppeling om utens
* Webstek Doarpswurk
Doarpswurk

Stifting **Doarpswurk** is in profesjonele organisaasje dy’t him rjochtet op it yn stân hâlden en stimulearjen fan de sosjale gearhing en de leefberheid fan it Fryske plattelân. Doarpswurk is in stipefunksje fan de provinsje Fryslân en bestiet sûnt 2006. It is it resultaat fan in fúzje fan de Feriening Lytse Doarpen (FLD) en de stifting Gearwurking fan Doarpshuzen yn Fryslân (SDF). 

Doelgroepen binne doarpsbelangen en doarpshuzen. Doarpswurk hat as funksje:
* Stipe jaan
* Belangebehertiging.
* Minsken en inisjativen by elkoar bringe middels in plattelânsnetwerk en 
* Fernijende projekten op gong bringe dy't op ûntwikkeling rjochte binne. 
* Kennisynstitút. 

Doarpswurk hat alve meiwurkers, fiif dêrfan binne regiokonsulinten dy ’t op fersyk ynformaasje en stipe by de bestjoeren ‘thús‘ bringe. It haadkantoar sit yn Raerd.

## Keppeling om utens
*Webstek Doarpswurk
Iepen Stâl

De **Iepen Stâl**rûte is in keunstmanifestaasje yn Aldeberkeap. Dizze keunst- en sjochrûte wurdt sûnt 1971 elk jier hâlden. In tweintich keunstners of mear eksposearje harren wurk op ferskate lokaasjes dy't gewoanwei as wen- of wurkplak brûkt wurde: boerehiemen , yn de tsjerke, stâl, skoalle, gymnastyklokaal, garaazje, tún, terras of groenstroken. De rûte kin ek op de fyts dien wurde, oan it begjin fan de rûte steane wite fytsen klear. 

## Skiednis
Op 20 augustus 1971, waard yn de Trochreed in lytse eksposysje iepene troch de kabaretiers Sieto en Marijke Hoving dy't doe by de Catspoele in húske hienen. Earste eksposanten wienen doe Nan Platvoet mei grafysk wurk, Hannie Mein mei diggelguod en inisjatyfnimmer Piet Bokelaar mei skilderijen. Yn 1973 waard de organisaasje oernomd troch in kommisje mei VVV-Pleatslik Belang, de Handelsfereniging en de Kulturele Kommisje. Yn it earstoan wienen der ek samlingen fan hobbywurk, letter waarden allinnich keunstwurken fan erkende keunstners tentoansteld, faak ek noch yn in tema. Sa wie hjir û.o. wurk te sjen fan Dirk Hakze, Jeltje Baas en Hein Mader.

## Keppeling om utens
*De offisjele webstek fan de Iepen Stâl.
Harsenskodding

In **harsenskodding** is in fersteuring fan it wurkjen fan it brein troch in fysike skok, sûnder dat oan de bûtenkant skea te sjen is.

## Symptomen
* Foar in skoftke bewusteleas, ornaris daliks nei de skok, fan in pear sekonden oant in minút as tsien.
* Mislikens en spuien, almeast koart nei de skok.
* Faak foar likernôch in dei ûnthâldsferlies oer de tiid krekt foar de skok (*retrograde amnesy*).

## Gefolgen
Ornaris binne de gefolgen fan in harsenskodding mei ien as twa wiken oer, mar in swiere harsenskodding, in harsenkniezing (*contusio cerebri*) kinne de gefolgen fan moannen oanhâlde en yn inkelde gefallen bliuwt breinskea foarfêst.
Joppe Festival

It **Joppe Festival** wie in rockfestival yn de Tsjongerfallei' tusken Aldhoarne en Aldeberkeap. Joppe' is âld-Nederlânsk en betsjut 'fertier' en 'yn oarder'. It Joppe Festival begûn yn 1996 as in eksamenfeest en waard sûnt dy tiid alle jierren yn de tredde wike fan augustus holden. Yn 2010 waard it opheft.

## Keppeling om utens
* Webstek Joppe Festival
Wilfred Berry Monumint

It **Wilfred Berry Monumint** is in oarlochsmonumint yn Aldeholtpea. It is oprjochte op 28 septimber 1945 as oantinken oan it tragyske ûngelok op 12 april 1945 en as blyk fan dank oan de befrijers. Wilfred Robert George Berry liet dêrfoar it libben. Neist dit monumint is in Kanadeeske eskdoarn (*mapleleaf*) plante as oantinken oan dizze befrijer.

Yn de rin fan de middei krige in eskadron Kanadeeske pânserweinen út Aldeberkeap opdracht om sa gau mooglik de Mildaamster brêge yn te nimmen. De brêgen by Aldskoat en benoarden Aldeberkeap wienen doe al troch de Dútsers opblaasd. 

It eskadron fan sa'n 40 weinen sette doe út Aldeberkeap wei oer Nijeholtpea op Aldeholtpea oan. Se fersinden harren yn it paad en rieden net oer de Hamerswei mar rjochting Wolvegea. By it Scheenepaad (dêr't no it fiadukt is) kamen se by de Dútske stelling by Frankena State. By de efterfolging stoppen de fytsende Dútsers by de pleats fan Haite de Vries en gienen dêr opnij yn stelling. Nei in kertier kaam dêr noch in trijetal Staghounds lâns dy't har ek yn it paad fersind hienen troch. Se waarden troch de Dútsers ûnder fjoer nommen. Sjauffeur Wilfred Berry rekke slim ferwûne mei syn Staghound yn de sleat. Hy ferstoar letter op it plak fan it ûngelok. 

## Keppeling om utens
* It monumint foar Wilfred Berry op www.4en5mei.nl
Junior Heroes

De **Junior Heroes** is de supportersferiening fan SK It Hearrenfean foar bern oant en mei 12 jier. Stipers kinne ûnder oare fergees de wedstriden fan Jong-SK It Hearrenfean besykje. Op it stuit hat de feriening goed 5.000 stipers.

De maskotte fan de Junior Heroes is Heero, dizze is bygelyks te sjen foar thúswedstriden fan It Hearrenfean.

## Keppeling om utens
* De webstee fan de Junior Heroes.
Feanatics

De **Feanatics** is de supportersklup fan SK It Hearrenfean foar jongerein fan 13 oant en mei 17 jier âld. Op it stuit hat de feriening mear as 1.000 stipers.

## Keppeling om utens
Webstee fan de Feanatics.
Jan Bruin

**Jan Bruin** (Hollum, 30 septimber 1969) is in eardere proffuotballer út Fryslân. Hy wie in tûke spits dy't yn syn profperioade in protte jierren by Cambuur yn Ljouwert fuotballe hat. Yn Ljouwert wienen sy tige wiis mei him. Se wienen wei fan syn typyske wize fan rinnen as er krekt skoard hie: mei lange passen en de earmen wiid útstrekt nei de Cambuursupporters. 

Jan Bruin debutearre yn it betelle fuotbal yn it seizoen 1991/1992  foar SK Cambuur Ljouwert. By dizze klup spile hy oant en mei 1995, dêr't twa jier fan yn de Earedifyzje. Nei Cambuur soe er fuotbalje by FK Swol, ek in profklup dêr't er goed twa jier spyljen bleau. Fia FC Volendam kearde Bruin by Cambuur werom, dêr't er dêrnei noch 5 jier yn de oanfal stie. Nei dat tiidrek by Cambuur like hy ôfskreaun foar it betelle fuotbal, mar fuotbalklup Stormvolgels Telstar hie belangstelling foar him, dat hy koe yn 2005 by dizze klup tekenje.  

En ek by Stormvogels Telstar liet er blike it skoaren noch net ferleard te hawwen. Op de ein fan it seizoen 2006/2007 makke hy bekend stopje te sillen, mar omdat er yn april 2007 al wer 16 kear trefseker west hie, kaam er op dy beslissing werom, tekene noch in jier by en bleau oant en mei de simmer fan 2008 fuotbaljen en stoppe doe foargoed mei it betelle fuotbal. 

Jan Bruin wurdt beskôge as de bêste fuotballer fan It Amelân. Hy stiet bekend om syn iepenheid en positive wize fan omgong mei supporters. Bruin is sûnt it seizoen 2008/2009 wer by Cambuur werom, dêr't er him no dwaande hâldt mei de jongerein en wurket as kommersjeel meiwurker. Hy is ek jeugdtrainer by Cambuur. Fan 2013 ôf oan is er assistint-coach by it earste alfetal. Bruin wennet yn Tsjom. 
  
## Karriêre
Robin Huisman de Jong

**Robin Huisman de Jong** (8 juny 1988, Snits) is in Nederlânsk proffuotballer dy't sûnt 2012 spilet by Harkemase Boys. Hy spilet it grutste part fan syn wedstriden as ferdigener. Earder hat Huisman de Jong spile foar ûnder oare SK It Hearrenfean en FK Emmen (hier).

Huisman de Jong hat foar ferskate nasjonale jongereinâlvetallen spile. Sa spile hy foar Oranje -18 en wie hy spiler fan it Oranje -19 dat yn 2007 him kwalifisearre foar it Jeropeesk Kampioenskip Fuotbal ûnder 19.

Yn 2013 is Huisman de Jong by de Harkemase Boys útrôpen ta Spiler fan it Jier.

## Keppeling om utens
*Robin Huisman de Jong op VI.nl.
Oeki Hoekema

**Uilke ("Oeki") Hoekema** (Ljouwert 28 jannewaris 1949) is in eardere proffuotballer út Fryslân. 

Oeki Hoekema begûn mei fuotbaljen by in Ljouwerter klup en kaam dêrnei yn it jeugdteam by Cambuur. Proffuotballer waard er ynearsten by Go Ahead Eagles. Dêrnei kaam er út foar SK Cambuur Ljouwert, PSV, De Graafschap, Lierse SK, FK De Haach en FK Wageningen. Yn syn perioade by PSV kaam er ien kear út foar it Nederlânsk fuotbalalvetal, op 17 novimber 1971 yn de wedstriid tsjin Lúksemburch dêr't hy ien kear yn skoarde. 

Hoekema wie in tige prinsipjeel persoan, dy't net tsjin diktatoriaal regearde lannen spylje woe en dêrom wegere mei te gean mei it Nederlânsk Alvetal nei de Wrâldkampioenskippen fuotbal fan 1978 yn Argentynje. 

Hy stoppe mei it beropsfuotbaljen yn 1981 en waard ymporteur fan houten wennings en hoekkuolkasten út Noarwegen. Yn 2002 wied er in skoftsje teammanager by Cambuur, mar hy koe dizze funksje net kombinearje mei syn wurk. Hoekema wennet yn It Oranjewâld.

Yn 2012 ferskynde in liet oer him, mei de foute titel "Oekie Hoekema"., songen troch Meindert Talma.
Maarten de Jong

**Maarten de Jong** (Arnhim, 26 maart 1962) is in eardere Nederlânsk proffuotballer. De Jong spile de measte fan syn wedstriden op it middenfjild. 

## Libbensrin
Yn 1984 bruts De Jong troch by SC It Hearrenfean, neidat hy troch Henk van Brussel by de seleksje fan It Hearrenfean helle waard. By dizze klup soe hy oant en mei 1995 spyljen bliuwe. Troch de oanhing fan It Hearrenfean waard De Jong trije kear útroppen ta 'Spiler fan it jier'.

Yn de simmer fan 1995 giet hy foar FC Grins fuotbaljen. Yn 1997 beslút hy te stopjen mei proffuotbal.

Om syn tige grutte ynset yn de wedstriden dy't hy spile wie syn bynamme de *kûtebiter*. By SK It Hearrenfean wie De Jong tige populêr by it publyk. Hjir krige hy dan ek de bynamme *Mister It Hearrenfean*. 

Nei syn fuotbalkarriêre hat De Jong in skoftke in sportwinkel hân op De Gordyk. Tsjintwurdich docht hy foar SC It Hearrenfean aktiviteiten mei de Junior Heroes. Hy wie de materiaalman fan it Nederlânske âlvetal ûnder 21 op de Olympyske Spullen yn Peking, in funksje dy't hy ek lange tiid hân hat by It Hearrenfean. Yn it seizoen 2007/2008 wie De Jong de haadtrener by Fuotbalferiening Jobbegea. Sûnt de simmer fan 2008 is hy haadtrener by Fuotbalferiening Donkerbroek.

### Karriêre
*1984-1995 SK It Hearrenfean
*1995-1997 FK Grins

## Oars
*De Jong wie de spiler die it earste doelpunt fan SK It Hearrenfean yn de Earedifyzje makke. Op 25 augustus 1990 makke hy de 1-1 tsjin FC Folendam.

## Keppeling om utens
* Maarten de Jong op VI.nl.
De Drie Dorpen

**De Drie Dorpen** wie in iepenbiere basisskoalle yn Aldeholtwâlde yn de gemeente Weststellingwerf. De skoalle stie oan de Otterswei en krige de namme fan de trije doarpen dy't meiïnoar ien skoalle hawwe: Aldeholtwâlde, Nijeholtwâlde en Teridzert. Yn 2015 gie de skoalle ticht om't der te min learlingen wiene. Yn 2016 ferkocht de gemeente it skoalgebou oan in partikulier, dy't it ombouwe woe ta in wente.
Chris de Wagt

**Chris de Wagt** (Snits, 19 maaie 1985 - dêre, 19 jannewaris 2020) wie in proffuotballer út de provinsje Fryslân.

## Karriêre
De 23-jierrige Chris de Wagt trochrûn by SK Cambuur Ljouwert de hiele jeugdoplieding en is op it stuit dwaande mei syn tredde jier as basisspiler. Hy foarme yn syn earste jier in hecht duo mei Koen Brack, dêr't er in soad fan opstuts. 

De Wagt tekene yn april 2008 in nij kontrakt dat him oant 2010 by Cambuur hâlde sil. Hy einige syn wurkpaad as aktive fuotballer yn 2010 by Top-Oss, wêrnei't er noch fjouwer jier fuotballe yn it earste fan ONS.

Fan it seizoen 2015-2016 ôf oan wie die haadtrainer fan Olyphia mei as assistint Ronny Venema. Ein desimber 2015 ferlingde De Wagt syn kontrakt by Olyphia mei ien seizoen. Yn 2017 waard er op parttimebasis jeugdtrainer by SC It Hearrenfean. Nei in kampioenskip mei it *beloftenteam* krige er yn 2018 in fulltime oanstelling. 

Yn de simmer fan 2018 waard bonkekanker by him fêststeld. Nei in wiidweidige behanneling die ein 2019 bliken dat er útbehannele wie. Yn jannewaris 2020 stoar Chris de Wagt oan de gefolgen fan de sykte. Hy waard 34 jier. 

## Karrière

*Bywurke oant en mei febrewaris 2010*
Atsepoel

De **Atsepoel** is in gebiet yn de Trijegeaster Feanpolder west fan Aldeouwer yn de gemeente Skarsterlân en east fan de Skarster Rien.
Peter van der Vlag

**Peter van der Vlag** (Ljouwert, 5 desimber 1977) is in proffuotballer, ôfkomstich út de provinsje Fryslân dy't op it stuit by BV Veendam fuotballet as keeper.  

Van der Vlag spile foar Wildervank, ear't hy by BV Veendam terjochte kaam. Sûnt it seizoen 1998/99 stie hy foar fiif jier by Veendam ûnder de latte. Yn 2003 gong er fuort nei Go Ahead Eagles dêr't er mar ien jier fuotbalje soe. Sûnt 2004 kaam er út foar Cambuur. 

Yn it seizoen 2005-2006 waard Van der Vlag troch it fuotbalblêd Voetbal International sjoen as de bêste spiler fan de Earste Difyzje. Van der Vlag stiet oant 2009 ûnder kontrakt by  Cambuur en kearde doe werom nei Veendam..

## Karriêre

*Bywurke oant en mei 10 septimber 2010*
Stanley Menzo

**Stanley Menzo** (Paramaribo, 15 oktober 1963) is in eardere Nederlânsk proffuotballer, dy't ûnder de latte stie as keeper. Tsjintwurdich is hy trainer by de Fryske fuotbalklup SK Cambuur Ljouwert út Ljouwert.

Menzo spile yn syn fuotbaltiid mear as 350 wedstriden op it heechste nivo, dêrfan it meastepart foar Ajax en kaam seis kear út foar it Nederlânsk fuotbalalvetal.

Stanley Menzo wie yn 1989 ien fan de fuotballers dy't mei it Kleurryk Alvetal in toernoai yn Suriname spylje soene. Hy en Henny Meijer fleinen lykwols net mei de grutte groep mei, mar gongen in fleantúch earder; sa ûntsnapten beide oan de SLM-ramp.
Wesselius Marcus Houwing

**Wesselius Marcus Houwing** (Aldlemmer, 1 maart 1831 - Hoarn, 4 febrewaris 1907) wie in Nederlânsk politikus.

Houwing wie in herfoarme predikant fan de moderne rjochting, dy't tsien jier liberaal Twadde Keamerlid foar it Frysk-Drintske distrikt Wolvegea (Weststellingwerf) wie. Hy sluet him oan by de foarútstribjende liberalen. Hy spruts yn de Keamer allinnich oer ûnderwerpen mei in beheind belang.
Trijegeaster Feanpolder

De **Trijegeaster Feanpolder** is in polder fan 1000 pûnsmiet by Aldeouwer. De polder is yn 1740 troch jonkhear Johan Vegelin van Claerbergen oanlein. Der wienen doe 16 pleatsen. Der is nei dy tiid ek in soad grûn ferfeante. 

Yn de santiger jierren fan de 20e iuw wie Trijegea yn ’t nijs troch in marreplan dat úteinlik net troch gie.
Ale Geert de Vries

**Ale Geert de Vries** (Kollumersweach, 13 novimber 1980) is in earder proffuotballer út de provinsje Fryslân dy't sûnt 2001 ûnder de latte stiet as keeper by SK Cambuur Ljouwert.

De Vries begûn te fuotbaljen by de Friesche Boys en kaam as 11-jierich talint by de jeugd fan Cambuur terjochte.

Yn 2007 wie De Vries de reservekeeper fan Cambuur efter Peter van der Vlag. De Vries hie in kontrakt oant 2010 by Cambuur. Yn it seizoen 2008/09 is er ferhierd oan AGOVV Apeldoorn. Syn ôfrinnend kontrakt waard troch Cambuur oan de ein fan it seizoen 2009-2010 net ferlingd. De Vries fuotballe fan it seizoen 2010/2011 ôf trije seizoenen foar ONS Sneek. Hy besleat syn spilerskarriêr yn it seizoen 2013/14 by VV Balk. 

## Karriêre

## Keppeling om utens
* Spilerspaspoart fan De Vries op VI.nl
Johan Abma (fuotballer)

**Johan Abma** (Snits, 5 maaie 1969) is in eardere proffuotballer út Fryslân, dy't de earenamme "Mister Cambuur" draacht omdat er it kluprekord hat wat it tal wedstriden oangiet. 

Johan Abma begûn mei fuotbaljen by Hubert Snits yn Snits en kaam letter by de jeugd fan Cambuur terjochte, dêr't hy yn it seizoen 1988/1989 debutearre yn it earste. Hy spile yn de ferdigening en soe syn hiele proffuotbalkarriêre trochbringe by Cambuur. Syn bêste jier wie it kampioensjier by Cambuur. Yn it seizoen 1991/1992 waard hy mei Cambuur kampioen fan de Earste Difyzje en promovearre nei de Earedifyzje. It aventoer yn de heechste klasse duorre twa jier en mei Cambuur kearde Abma werom nei de Earste Difyzje. Fjouwer jier letter kamen sy fia de neikompetysje wer op it heechste nivo te spyljen yn de seizoenen 1998/1999 en 1999/2000, dêr't degradaasje nei folge.  

Nei safolle jierren by Cambuur wie de ein fan syn lêste seizoen 2002/2003 foar him tige sneu doe't er te hearen krige dat Cambuur net langer ferlet hie fan syn tsjinsten. Nettsjinsteande eardere tasizzings koe hy nei fyftjin trouwe tsjinstjierren net rekkenje op in nije oanbieding. 

## Mister Cambuur
Abma sil de rest fan syn libben nei alle gedachten wol Mister Cambuur bliuwe. It totaal oantal fuotbalwedstriden dat er yn de haadmacht spile bedraacht 452 kear, dat in kluprekord ynhâldt. 

## Karriêre
Yde Schakel

**Yde Schakel** (Tsjerkwert, 10 juny 1928 - Snits, 9 april 2020) wie in oannimmer/restaurateur.

Schakel gie nei de ambachtsskoalle en waard dêrnei timmerman yn Eksmoarre. Yn de santiger jierren lei er him hieltyd mear ta op de restauraasjes. Op in stuit hie er 200 man yn tsjinst om de stream fan opdrachten oan te kinnen. Ein santiger jierren ferkocht er syn bedriuw. Yn 1973 stie Schakel oan de widze fan Monumintewacht Nederlân.

Hy wie de oprjochter fan de museumrûte Aldfaers Erf mei ûnder oaren de pleats de 'Izeren Ko' dy't er yn 1968 kocht en dêrnei restaurearre. Troch syn persoanlike winsk om in eigen state te hawwen en troch syn kennis en ûnderfining as oannimmer yn de restauraasjebou, boude er syn eigen state krekt bûten Allingawier. Hy neamde it Allingastate.

Op 28 juny 1989 sette Schakel útein mei de partij 'Grien Rjochts Gemeente Belangen'. 

Schakel wie in leafhawwer fan silen en sadwaande anneks mei de opjochting fan de IFKS. Ek hie er in eigen wedstrydskûtsje en wie er behelle yn Oorlam Race mei skûtsjes, tusken Harns en Flylân.

Yde Schakel stoar yn de âlderdom fan 91 jier en waard te hôf brocht yn Allingawier. Trije jier letter waard de museumrûte opheft.
Tieme Klompe

**Tieme Klompe** (Roan, 8 april 1976) is in âld Nederlânsk proffuotballer. Hy spile de measte fan syn wedstriden as ferdigener.

## Fuotbalkarriêre

### As spiler

Klompe spile yn syn jonge libben by Fuotbalferiening Roden. Yn 1994 gie hy nei SC It Hearrenfean. Dêr kaam hy earst út foar it twadde alvetal fan de klup. Al nei in healjier by It Hearrenfean rekke Klompe swier blessearre oan 'e rjochterknibbel. Op 1 maart 1997 debutearre hy foar it earste fan It Hearrenfean tsjin Roda JC. Yn 2004 moast Klompe fuort by It Hearrenfean, omdat syn kontrakt net ferlinge waard. Dat wie omdat er de jierren dêrfoar net folle mear yn aksje komme koe fanwegen in pear swiere blessueren, wêrûnder oan de knibbel en de ljisk.

Yn it seizoen 2004/2005 kaam hy út foar RKC Waalwyk. Dêr bleau er ien jier. It seizoen dêrop kaam er as amateur út foar FK Grins. Foar Grins spile Klompe mar ien wedstriid, wêryn't er mei in reade kaart fan it fjild stjoerd waard.

Klompe hat yn syn karriêre 148 kompetysjewedstriden spile, wêryn't hy nea skoard hat.

### As trainer

Nei syn karriêre as fuotballer, gie Klompe as trainer oan de slach by de jeugdoplieding fan SC It Hearrenfean. Yn 2012 helle Marco van Basten, dy't doe haadtrainer wie, Klompe as assistint by it earste alvetal fan de klup. Letter wie Klompe ek assistint fan Dwight Lodeweges, Foppe de Haan en Jurgen Streppel. Nei it seizoen 2016/2017 naam Klompe ôfskied by It Hearrenfean.

Yn 2018 begûn Klompe oan syn earste put as haadtrainer. Dat die er by Harkemase Boys, dy't yn de tredde difyzje spylje. Ein 2018 waard bekend dat Klompe op syn minst oant 2020 by de klup op De Harkema bliuwt.

## Statistiken as spiler

## Keppeling om utens
* Tieme Klompe op vi.nl.
Geert Jelle de Vries

**Geert Jelle de Vries** (Skearnegoutum, 6 oktober 1974) is in âld Frysk proffuotballer.

De Vries fuotballe by de amateurs fan Fuotbalferiening Skearnegoutum en Hubert Snits. Yn 1992 gie hy nei SK It Hearrenfean ta. Hjir fertsjinne hy in kontrakt en op 30 april 1995 yn de wedstriid tsjin Sparta Rotterdam debutearre hy yn it betelle fuotbal. Yn dat seizoen soe it by dizze wedstriid bliuwe. Ek yn it seizoen 1995/1996 kaam hy net folle oan spyljen ta, dêrom gie hy yn de simmer fan 1996 nei SK Cambuur Ljouwert. Hjir waard hy faker ynset, mar troch in stik as wat blessueres kaam hy yn de seizoenen 1999/2000 en 2000/2001 yn totaal mar tsien kear yn aksje. Yn 2002 waard it ôfrinnende kontrakt fan De Vries net ferlinge. By Cambuur makke hy ûnder oare de twadde promoasje fan de klup yn 1998 nei de Earedifyzje mei. Ek de degradaasje yn 2000 hat hy as spiler mei krigen.

In nije profklup siet der foar De Vries net yn, dêrom gie hy foar de amateurs fan SK De Jouwer fuotbaljen. By De Jouwer waard hy in it earste jier kampioen fan de earste klasse, wêrtroch de ploech it jier dêrop yn de haadklasse útkomme soe. Sûnt it seizoen 2006/2007 spilet De Vries foar Snits Wyt Swart.

## Karriêre
Hjirûnder de statistiken fan Geert Jelle de Vries yn it proffuotbal. Allinnich de kompetysjewedstriden binne hjir yn te sjen.

## Keppeling om utens
*Geert Jelle de Vries op vi.nl.
Jelle ten Rouwelaar

**Jelle ten Rouwelaar** (De Jouwer, 24 desimber 1980) is in proffuotballer ôfkomstich út de provinsje Fryslân dy't op it stuit by NAC Breda fuotballet.

## Karriêre
Jelle ten Rouwelaar begûn mei fuotbaljen by de amateurs fan SC Joure. Emmen wie yn him ynteresseare, sadat hy yn it seizoen 1999/2000 dêr syn debút makke. Ek yn de dêr opfolgjende seizoenen blinkt Ten Rouwelaar út yn it doel en waard selektearre foar Jong Oranje.  

Nei fjouwer jier Emmen tekent Ten Rouwelaar foar fiif seizoenen by PSV, dêr't er yn seizoen 2002/2003 ûnder de latte komt te stean. Syn offisjele debút by PSV is de UEFA Champions League-wedstriid tsjin AJ Auxerre dêr't hy in goede wedstriid spilet dy't mei 0-0 lykspul einiget. Lykwols komt yn de rin fan it seizoen krityk op Ten Rouwelaar syn spul. Hy eaget betiden wat ûnwis en neffens guon komt dat troch in gebrek oan erfaring. Ek trener Guus Hiddink hat krityk en yn febrewaris  2003 wurdt besletten dat Ten Rouwelaar de rest fan it seizoen oan FC Groningen ferhierd wurde sil. It seizoen dêrop wurdt er ferhierd oan FC Twente, dêrnei FC Zwolle, FC Eindhoven en yn july 2006 ferhuzet hy nei Austria Wien. Ek dêr bliuwt hy mar ien seizoen en fertrekt wer nei in oare klup.

By NAC giet it in stik better en wurdt Ten Rouwelaar foar Edwin Zoetebier earste keeper. It seizoen 2007/08 einiget hy mei de klup op it tredde plak en as keeper hâldt er 16 kear "de nul", dêr't hy as twadde bêste keeper fan de Nederlân kompetysje einiget efter doelman Gomes fan PSV. Tagelyk ferbettert hy it kluprekord fan 'NAC's langst net-passearde keeper.

## Wurkpaad

### Nederlânsk alvetal
Yn maart 2011 waard Ten Rouwelaar troch bûnscoach Bert van Marwijk as tredde keeper by de seleksje fan it Nederlânsk alvetal helle foar twa EK-kwalifikaasjewedstriden tsjin Hongarije. Hy kaam net yn aksje foar it Nederlânsk alvetal. Op 27 maaie 2011 waard Ten Rouwelaar wer oproppen troch Van Marwijk, diskear foar de oefentrip fan it Neederlânsk alvetal yn Súd-Amearike. Hy ferfong Vorm, dy't op de training yn Hoenderloo in blessuere oan syn rjochterhân oprûn. Ten Rouwelaar is de tredde doelman foar de duels tsjin Brazylje en Uruguay (8 juny).
Wio Joustra

**Wio Joustra** (Frjentsjer, 1950) is in sjoernalist en publisist oer ferskate ûnderwerpen. 

Fan 1983 oant 2001 wie Joustra sjoernalist fan de De Volkskrant, û.o. as sjef fan de politike redaksje en as korrespondint yn Londen. Fan 1995 oant en mei 2001 die hy ferslach oer de noardlike provinsjes. Sûnt 2001 wurke er by de Ljouwerter Krante, oant 2010 as plakferfangend haadredakteur, dêrnei as senior ferslachjouwer. Sûnt 2014 is Joustra freelance sjoernalist.

Joustra hat in stik as wat boeken skreaun, ûnder oare in biografy oer Margaret Thatcher en it boek *De Lange*, oer Hotze Schuil.

## Bibliografy
* *Margaret Thatcher, biografy* - 1988
* *Spylje mei tradysje* (mei Yme Kuiper) - 2001
* *Sporthistorie - Tussen feit en mythe* tegearre mei Pieter Breuker - 2005
* *De Lange* (mei Jelle Bangma en Ate de Jong) - 2006