open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Domein

* domein (gebiet), in gebiet (meast yn 'e figuerlike sin) dat as ien gehiel beheard of behearske wurdt
* domeinen, alle lân dat yn persoanlik besit is fan 'e heechste machthawwer yn in gebiet (lykas in kening)
* domein (ynternet), in groep ynternetadressen ûnder in mienskiplik behearrezjym
* domein (netwurk), in groep kompjûters dy't mei spesjale software fanôf in sintraal punt beheard wurde
* domein (wiskunde), de samling fan mooglike ynfierwearden fan in wiskundige funksje
* domein (logika), it gehiel fan konstanten en fariabelen yn de logika
* domein (taksonomy), de heechste taksonomyske yndielingsrang fan libbene organismen

* *[[Museum Het Domein]]*, in museum foar moderne keunst, pleatslike skiednis en archeology yn Sittard
Domein (taksonomy)

In **domein**, **bopperyk** of **ympearium** is in taksonomyske rang dy't boppe dy fan ryk leit en dêrmei de alderheechste is yn 'e yndieling fan libbene organismen. Oarspronklik wie in ryk de heechste rang, mar geandewei de tweintichste iuw die bliken dat men mei de âlde yndieling yn in stik as wat riken net mear út 'e fuotten koe, om't guon riken nauwer mei-inoar besibbe blieken te wêzen as oaren. Tsjintwurdich wurdt dêrom útgien fan trije domeinen:
* de baktearjes (*Bacteria*)
* de oerbaktearjes (*Archaea*)
* de eukaryoaten (*Eukaryota*)
Dêrby wurde ûnder de eukaryoaten alle oare libbensfoarmen beflapt: de dieren (*Animalia*), de planten (*Plantae*), de skimmels (*Fungi*), de protisten (*Protista*) en ferskate lytsere groepkes. Tusken it nivo fan 'e domeinen en dat fan 'e riken yn wurdt de lêste tiid noch wer in ekstra nivo ynbrocht, dat fan 'e saneamde supergroepen; sa wurde de planten tsjintwurdich faak mei guon lytsere groepkes lykas de gromalveolaten (*Chromalveolata*), dêr't û.m. de measte algen ta hearre, ûnderbrocht yn 'e supergroep fan 'e oerplanten (*Archaeplastida*).

## Sjoch ek
* Taksonomy
* Takson
Skaai

* skaai (soarte), in slach minsken, bisten, planten of dingen mei likernôch deselde **skaai**merken
* skaai (famylje), in minsklike famylje of jins komôf
* skaai (taksonomy), in taksonomyske rang
Albertus fan Gruisen

**Albertus Johannes fan Gruisen** (Kleinemeer, 1741 - Ljouwert, 25 jannewaris 1824) wie in Nederlânsk oargelbouwer.

Fan Gruisen makke 1776 in oargel foar in tsjerke yn syn berteplak. Yn 1777 neamt oargelist Jacob Wilhelm Lustig syn namme. Yn 1778 ferfear er foar in tal jierren nei Meppel en 1782 festige er him Ljouwert en kaam er yn tsjinst fan de ferneamde oargelbouwer Albertus Antoni Hinsz. As selsstannich oargelmakker boude er fral yn Fryslân tsjerkoargels. Hy wie boaske oan Catharina Willems. Syn soan Willem van Gruisen (1788-1843) gie 1824 fierder mei de firma A. van Gruisen & Zonen. De oargelmakkerij waard yn 1843 oernaam troch Willem Hardorff.

## Oargels (in kar)

## Sjoch ek
* List fan oargelbouwers
Boppeklasse (taksonomy)

In **boppeklasse** (Latyn: *superclassis*) is in taksonomyske rang dy't tusken in stamme en in klasse yn sit. Dit is net ien fan 'e haadrangen fan 'e taksonomy, mar in takson dat brûkt wurdt as helpmiddel foar fierdere yndieling fan stammen.

## Sjoch ek
* Taksonomy
* Takson
Fearplanten

De **fearplanten** (wittenskiplike namme: *Monilophyta*) foarmje in boppeklasse fan it ryk fan 'e planten (*Plantae*), it ûnderryk fan 'e lânplanten (*Embryophyta*), de stamme fan 'e faskulêre planten (*Tracheophyta*) en it rangleaze takson fan 'e blêdplanten (*Euphyllophyta*). De fearplanten wurde ek wol **fearren** of **rintfearren** neamd (al jout dy lêste namme eins in spesifike groep fearplanten oan). Tsjintwurdich binne se nei alle gedachten better bekend ûnder de hollanistyske oantsjutting **farens**.

Yn it Latyn wurde se ek wol de *Pteridophyta* neamd, mar dat is in âldere term dy't njonken de fearplanten ek noch guon lytsere, fearplanteftige groepen omfiemet, û.m. de ruskfearren (*Isoetales*) en de wolvepoaten (*Lycopodiales*), wêrfan't nij genetysk ûndersyk liket út te wizen dat dy net nau besibbe binne mei de fearplanten. Mei't de taksonomyske yndieling fan dizze groep planten noch net alhiel útkristallisearre is, wurde de fearplanten soms as in boppeklasse mar soms ek wol as in klasse beskôge.
__TOC__
## Yndieling
De fearplanten omfiemje rûchwei 12.000 plantesoarten, dy't har fan oare faskulêre planten en blêdplanten ûnderskiede trochdat se blommen noch sieden hawwe, mar har ynstee fuortplantsje troch it ûntwikkeljen en fersprieden fan spoaren. Hoewol't moassen (*Bryophyta*), levermoassen (*Marchantiophyta*) en haumoassen (*Anthocerotophyta*) har ek op dy wize fuortplantsje, ferskille fearplanten dêrfan trochdat hja in fettestelsel hawwe foar it ynterne transport fan wetter en fiedingsstoffen. De measte fearplanten binne maklik te ûnderskieden troch har karakteristike "fearblêden", lange stâlen mei fansiden útstekkende ôfsûnderlike blêden, dêr't de sporangiën (spoaregroeiende dielen) har op befine.

De grutste subgroep fan 'e fearplanten is dy fan 'e leptosporangiate fearplanten (*Polypodiopsida*), soms ek wol de echte fearplanten neamd, dy't de meast "karakteristike" foarmen omfiemet. Oars útsjende groepen, te witten de eusporangiate echte fearplanten (*Marattiopsida*), de boarstelfearren (*Psilotales*), de druvefearren (*Ophioglossales*) en de hynstesturten (*Equisetopsida*), wurde lykwols ek ta de fearplanten rekkene. De fearplanten as groep binne âlder as de siedplanten, en de ierste fossilen datearje út it lette Devoan, sa'n 360 miljoen jier lyn. Fral yn it Karboan dominearren de fearplanten de wrâld. Dêrby moat lykwols oantekene wurde dat in protte fan 'e moderne fearplanten har pas yn it iere Kryt ûntjoegen, likernôch 145 miljoen jier lyn, doe't de siedplanten al bestiene en de status fan dominante plantegroep fan 'e fearplanten oernommen hiene.

Fearplanten binne net fan grut ekonomysk belang, mar guon binne (foar in diel) ytber en wurde ferboud of sammele om minsken ta iten te tsjinjen. Oaren wurde kweekt as sierplanten of om fersmoarge grûn skjin te meitsjen. Guon hawwe it ûnderwerp west fan wittenskiplik ûndersyk, fanwegen har fermogen om gemyske fersmoargingsdieltsjes út 'e lucht te heljen.

## Opbou
Elema-Stollenga's Autotsjinsten

**Elema-Stollenga's Autotsjinsten**'  (**E.S.A**) begûn yn 1927 mei it riden fan geregelde busferbinings yn it Westerkertier (súdwestlik Grinslân). Men hie yn dy tiid in garaazje yn Mearum.

Yn de jierren tritich hie men twa oare busbedriuwen oernommen, en nei de Twadde Wrâldkriich hat men yn Haulerwyk, Mearum en Easterwâlde trije nije garaazjes boud.

Yn it begjin fan de jierren fyftich waard de E.S.A. in holding mei trije dochtermaatskippijen, te witten de "E.S.A. Trans Continental B.V." (tour), "E.S.A. Garaazjebedriuwen B.V." en "E.S.A. fêste ferbinings eksploitaasje maatskippij B.V.".

Op 1 jannewaris 1979 waarden bustsjinsten oernommen troch de FRAM út It Hearrenfean. De namme E.S.A. bleau fierder bestean as Touringbedriuw en Garaazje (DAF dealer).
Yn 1985 is de Tourôfdieling oernommen troch Sijpkes Reizen út Stedskanaal. 

Hjirtroch bleau de garaazjeôfdeling oer. Dizze garaazjes dy't noch altyd ûnder de namme E.S.A. bestean, hawwe it dealerskip fan de merken DAF, Mitsubishi bedriuwsweinen en Fiat bedriuwsweinen. Men hat fjouwer festigings yn Grinslân en ien yn Fryslân.

## Keppeling om utens
*ESABV.nl: Webstek fan it garaazjebedriuw ESA
Kompjûtermuseum

Yn it **kompjûtermuseum**, oprjochte yn 1992 en fêstige oan 'e Westerleane efter it stasjon fan Swol, steane der mear as fiif-en-tachtich âlde spulkompjûters ree om spultsjes út "eardere" tiden te spyljen.  Om te begjinnen mei ien fan de earste spullen Pong en op te hâlden mei't ek in museum no ienris tichtgiet. It kompjûtermuseum  ferhuze op 1 jannewaris 2015 fan Epe nei de binnenstêd fan Swol. Op dy gruttere lokaasje sil de kolleksje spulkompjûters útwreide wurde mei in samling persoanlike en profesjonele kompjûters dy't no noch yn depot steane. 

Yn de 80- en 90-jierren fan de 20ste iuw kaam der in ferskaat oan persoanlike kompjûters op 'e merk. De ûntwikkelings giene rap. Mei it jier waard de faasje fan de sintrale ferwurkingsienheid grutter. En yn koarte tiid ferskode it bewarjen op flopkes dêr't mar in pear triemmen op koene, nei in fêste skiif mei in grut ûnthâld, lykwols noch hieltiten folle lytser as dat fan de hjoeddeistige mobile tillefoan. It ferhaal dat ienris begûn mei nullen en ienen, wurdt sichtber yn de taastbere skiednis - de kompjûters steane ree - fan de kolleksje.
 
## Keppeling om utens
* Hiemside
Konifearen

De **konifearen** of **nullebeammen** (wittenskiplike namme: *Pinophyta* of *Coniferae* of soms *Coniferophyta*) foarmje in klasse fan it ryk fan 'e planten (*Plantae*), it ûnderryk fan 'e lânplanten (*Embryophyta*), de boppestamme fan 'e faskulêre planten (*Tracheophyta*), de stamme fan 'e blêdplanten (*Euphyllophyta*), de boppeklasse fan 'e siedplanten (*Spermatophyta*) en de ynformele taksonomyske groep fan 'e neakensieddigen (*Gymnospermae*). Dit binne houtige planten wêrfan't de measten beammen binne en inkelen strewellen. Ta dizze stamme hearre yn totaal 7 famyljes en 68 ferskillende skaaien, dy't besteane út likernôch 630 libbene soarten, wêrûnder de dinnen, spjirren, lieren, seders, sipressen, taksen, jeneverbeibeammen en mammoetbeammen. 

De konifearen wurdt meastal omskreaun as nullebeammen, al hawwe net alle soarten nullen, mei't guon skobbige blêden hawwe. Likegoed foarmet dizze stamme ien fan 'e beide grutte ynformele groepen dêr't beammen ornaris yn ferdield wurde, en wêrby't er foar de leafbeammen oer steld wurdt. Behalven dat leafbeammen platte, brede blêden hawwe en konifearen net, wurdt gauris sein dat it oare grutte ferskil tusken dy groepen is dat de leafbeammen hjerstmis har blêdte falle litte, wylst de konifearen har nullen of skobben behâlde. Mar dat is net alhiel wier, mei't beskate konifearen, lykas de liere, de wettersipres en de moerassipres oan it begjin 'e winter har nullen ferlieze.

Hoewol't it tal soarten konifearen yn ferhâlding ta it planteryk as gehiel relatyf lyts is, binne dizze beammen fan withoe grut belang foar de wrâldekology. Konifearen binne de dominante plantesoarten yn ûnbidige gebieten, fral yn 'e nullewâldsône fan it noardlik healrûn (Skandinaavje, Sibearje, Alaska en Kanada), mar teffens yn soartgelikens klimaatsônes op it súdlik healrûn (fral yn súdlik Sily en Argentynsk Patagoanje) en yn 'e hegere berchtmen yn oare dielen fan 'e wrâld. In soad konifearen binne goed oanpast oan winterwaar, û.m. troch har kegelfoarm en ôfhingjende tûken, dy't it maklik meitsje om snie fuortglydzje te litten foar't it sniedek sa swier wurdt dat de beam derûnder beswykt. In protte soarten feroarje yn it winterseizoen har biogemy ek, sadat se minder maklik befrieze, in ferskynsel dat wol "behurding" neamd wurdt.

Hoewol't de tropyske reinwâlden, dy't út leafbeammen besteane, mear biodiversiteit hawwe en soerstof oanmeitsje, helje de ûnbidige boreäle nullewâlden mear koalstofdiokside út 'e atmosfear wei. Dêrnjonken binne se ek fan grutte ekonomyske wearde, yn it foarste plak as helpboarne dy't eksploitearre wurde kin troch de hout- en papieryndustry. It hout fan konifearen wurdt sêfthout neamd (yn tsjinstelling ta hurdhout, dat fan leafbeammen komt).

## Stamme-opbou
William Kwong Yu Yeung

**William Kwong Yu Yeung** (ek **Bill Yeung**) (Sineesk: 楊光宇) is in yn 1960 yn Hongkong berne, Kanadeesk amateurastronoom mei teleskopen yn de Feriene Steaten.

Yeung hat in grut tal planetoïden ûntdutsen en ek de komeet 172P/Yeung. Fierders hat er de posysje fan it objekt J002E3 fêststeld, dêr't earst fan tocht waard dat it in planetoïde wie. Fermoedlik giet it lykwols om in raketmotor fan in Saturnus V-raket dy't Apollo 12 de romte yn brocht. Yeung arbeide earder by it Rock Finder Observatory (IAU-koade 652) yn Calgary, Alberta en wurket no yn it Desert Beaver Observatory (IAU-koade 919) en it Desert Eagle Observatory (IAU-koade 333) yn Arizona.

## Keppeling om utens
* Webstee fan Desert Eagle Observatory
Rinze Wibbelink

**Rinze Wibbelink** (Drachten, 2 jannewaris 1861 - dêre, 8 desimber 1920) wie gemeente-arsjitekt fan Smellingerlân.

Wibbelink ûntwurp ûnder mear it pân Moleneind Noordzijde 14, Drachten yn Neorenêssânsestyl dat 1901 oplevere waard. It gebou wie yn 't earstoan gemeentehûs, sûnt 1972 streekmuseum en waard yn 1994 in *grand-café* mei de namme Smelnehûs.
Stút

* stút (bôle), in lang smel broadsje
* stút (lichemsdiel), ien fan 'e beide helten fan it efterwurk by minsken en guon bisten
Bil

* bil (boppeskonk), de boppeskonk
* bil (efterst), ien fan 'e beide helten fan it efterwurk
* Bil (mytology), in god út 'e Noardgermaanske mytology
Organisme

In **organisme**, fan it Grykske ὀργανισμός, *organismos* (fan ὄργανον, *organon*, "ynstrumint" of "ark"), is yn 'e biology in libben wêzen mei in eigen stofwikseling. In minder wittenskiplik synonym foar 'organisme' is **wêzen**. Yn 'e taksonomy wurde organismen tsjintwurdich ferdield yn twa soarten: de prokaryoaten (*Prokaryota*) en de eukaryoaten (*Eukaryota*). De prokaryoaten wurde fertsjintwurdige troch twa ûnderskate domeinen: de baktearjes (*Bacteria*) en de oerbaktearjes (*Archaea*). De eukaryoaten foarmje ien domein, dat fierder opdield wurde kin yn in stikmannich riken, wêrfan't dy fan 'e dieren (*Animalia*), de planten (*Plantae*), de skimmels (*Fungi*) en de protisten (*Protista*) de grutsten en wichtichsten binne. Firussen en prioanen wurde yn 'e regel net as organismen beskôge.

Alle bekende foarmen fan organismen binne by steat om yn in beskate mjitte te reägearjen op prikels, har fuort te plantsjen, te groeien en har te ûntwikkeljen en harsels te regulearjen. In organisme kin in iensellige wêze (dus út ien inkele sel bestean), mar it kin ek, lykas dat by de minske it gefal is, út biljoenen en nochris biljoenen ferskillende sellen bestean, dy't groepearre binne om spesjalisearre weefsels en organen te foarmjen. Mei de term mearselligen wurde alle organismen oantsjutten dy't út mear as ien sel besteane.
Tuskenryk

In **tuskenryk** (Latyn: *infraregnum*) is in taksonomyske rang dy't tusken in ryk en in stamme yn sit. Dit is net ien fan 'e haadrangen fan 'e taksonomy, mar in takson dat brûkt wurdt as helpmiddel foar fierdere yndieling fan riken.

## Sjoch ek
* Taksonomy
* Takson
Stuten

De **stuten** (inkeltal: stút) binne de beide rûne dielen fan 'e minsklike anatomy dy't oan 'e efterkant fan 'e romp op 'e hichte fan it bekken sitte, en mei heupen ferbûn binne troch in grut tal spieren dêr't de grutte bilspier (*musculus glutaeus maximus*) de wichtichste fan is. Oare nammen foar dizze lichemsdielen binne it **efterst** of **achterst**, it **efterwurk** of **achterwurk**, it **sitflak**, as men tsjin bern praat de **poepert** en by (wat) rûger taalgebrûk it **gat**, de **kont**, de **kanus** of de **reet**. Ien fan 'e gongberste (fatsoenlike) nammen, de **billen**, is yn it Frysk wat problematysk, om't dat ek (en fan âlds yn it foarste plak) de beneaming is foar de boppeskonken.

By minsken, minskapen en in grut tal oare fjouwerpoatigen wurde de stuten foarme troch in laach ûnderhûdsk fet dy't oer de grutte stútspier (*musculus glutaeus medius*) en de lytse stútspier (*musculus gluteaus minimus*) hinne leit. Stuten komme altyd by twaen foar; útsûnderings dêrop binne hiel seldsum en dogge har inkeld foar by tige slimme ôfwikings, lykas by guon Siameeske twillings. De stuten lizze as inoars spegelbyld oan wjerskanten fan 'e anus. Fysiologysk binne se bedoeld om 'e skonken en fuotten te ûntlêstgjen troch sitten mooglik te meitsjen.

Yn 'e measte minsklike kultueren spylje de stuten lykwols ek in rol by seksuële oantrekking. Dêrnjonken waarden se foarhinne as in feilich plak beskôge om liifstraffen út te dielen, benammen oan ûndogenske bern, mei't der gjin gefaar op bliuwend letsel bestie. Dêrút is dan wer de seksuële fetysj *[[spanking]]* (Ingelsk foar in "pak foar de kont") út fuortkommen. It mei opsetsin jins stuten oan immen sjen litte, út minachting, seksuële provokaasje of foar de grap, wurdt *[[mooning]]* neamd (nei *moon*, "moanne", fanwegen de healmoannefoarm fan 'e stuten).
Tom Fenchel

**Tom Fenchel** (folút: **Thomas Michael Fenchel**; Kopenhagen, 19 maart 1940) is in foaroansteand Deensk seebiolooch en heechlearaar.

## Karriêre
Fenchel waard yn 1940 berne yn 'e Deenske haadstêd Kopenhagen, dêr't er yn 1964 en 1969 twa doktoraten yn 'e biology en ekology behelle oan 'e Universiteit fan Kopenhagen. Hy hat lesjûn as heechlearaar, earst oan de Universiteit fan Aarhus en letter oan de Universiteit fan Kopenhagen. Hy konsintrearret him benammen op marine biology, mar hat him ek dwaande holden mei botanyske ûnderwerpen.

Fenchel is in wittenskipper dy't in soad oanhelle wurdt, en stiet û.m. bekend om 'e Wet fan Fenchel (oangeande de ferhâlding tusken populaasjegroei en de grutte fan it oangeande organisme). Hy is lid om utens fan 'e Royal Society en as redakteur belutsen by it wittenskiplik tydskrift *[[Science (tydskrift)|Science]]*. 

Yn 1986 ûntfong er de ECI priis foar ekology, en sadwaande kaam der yn 1987 in boek fan him út yn 'e ECI Priiswinnersrige *Excellence in Ecology*, mei as titel *Ecology: Potentials and Limitations*. Fan 2004 oant 2008 wie Fenchel foarsitter fan 'e Keninklike Deenske Akademy fan Wittenskippen, dêr't er al sûnt 1976 lid fan wie. Yn 2006 waard er ûnderskaat mei de A.C. Redfield-oeuvrepriis fan it Amerikaansk Genoatskip foar Limnology en Oseanografy. Teffens is er lid fan 'e Noarske Akademy fan Wittenskip en Letteren en fan 'e Amerikaanske Nasjonale Akademy fan Wittenskippen.
Fjouwerpoatigen

De **fjouwerpoatigen**, **fjouwerfuottigen** of **fjouwerfuotters** (wittenskiplike namme: *Tetrapoda*) foarmje in boppeklasse fan it ûnderryk fan 'e echte dieren (*Metazoa*), de boppestamme fan 'e nijmûnigen (*Deuterostomata*), de stamme fan 'e rêchstringdieren (*Chordata*), de ûnderstamme fan 'e wringedieren (*Vertebrata*) en de tuskenstamme fan 'e kaakdieren (*Gnathostomata*). Ta dizze boppeklasse hearre sa'n 30.000 libbene soarten, mei dêrûnder de sûchdieren, fûgels, reptilen en amfibyen (mar net de fisken). Hoewol't men sizze kinne soe dat fûgels mar twa poaten hawwe, foarmje de wjukken it twadde pear, krekt sa't ek de "twafuottige" minske gewoan ta de fjouwerpoatigen heart. Ferskate subgroepen hawwe boppedat har poaten alhiel ferlern, lykas de slangen, wjirmhagedissen, walfiskeftigen en seekij.

Sa't de namme al oanjout, ûnderskiede fjouwerpoatigen har fan oare kaakdieren trochdat se twa pear lidden hawwe dy't har gewicht fan 'e grûn ôf hâlde. It tinken is dat dizze boppeklasse him sa'n 395 miljoen jier lyn yn it Devoan ûntwikkele hat. Hoewol't de measte fjouwerpoatigen tsjintwurdich op it lân libje, bestiet der net folle bewiis om 'e teory te ûnderstypjen dat de ierste fjouwerpoatigen ek lândieren wiene. Mei't harren poaten noch net genôch ûntwikkele wiene om har bealch fan 'e grûn ôf te tillen, en de fossile printespoaren net sa'n fuortslepen sjen litte, tinkt men dat de ierste fertsjintwurdigers fan dizze groep har poaten brûkten om oer de boaiem fan ûndjippe wetters te rinnen, krekt sa't bybelyks kikkerts dat no noch wol dogge.

## Klassifikaasje
Ben Jones

## Akteurs
* Ben Jones (akteur), in Amerikaansk akteur
* Ben Jones (Britsk akteur), in Britsk akteur
* Ben York Jones, in Amerikaansk akteur

## Striptekeners
* Ben Jones (Amerikaansk striptekener), in Amerikaansk striptekener
* Ben Jones (Kanadeesk striptekener), in Kanadeesk striptekener

## Muzyk
* Ben Jones (diskjockey), in Britsk radiopresintator
* Ben Jones (muzikant), in Britsk muzikant

## Polityk
* Ben Jones (politikus), in Grenadeesk politikus

## Sport
### Austraalje
* Ben Jones (Australysk rugbyspiler 1980), in Australysk rugbyspiler
* Ben Jones (Australysk rugbyspiler 1990), in Australysk rugbyspiler
### Grut-Brittanje
* Ben Jones (fuotballer 1880), in Britsk fuotballer
* Ben Jones (fuotballer 1992), in Britsk fuotballer
* Ben Jones (Britsk rugbyspiler 1983), in Britsk rugbyspiler
* Ben Jones (Britsk rugbyspiler 1988), in Britsk rugbyspiler
* Ben Jones-Bishop, in Britsk rugbyspiler
* Benjamin Jones (hurdfytser), in Britsk hurdfytser
* Reuben Jones, in Britsk atleet
### Feriene Steaten
* Ben Jones (American footballspiler 1899), in Amerikaansk sporter
* Ben Jones (American footballspiler 1989), in Amerikaansk sporter
* Ben Jones (autoracer), in Amerikaansk racer
* Ben A. Jones, in Amerikaansk trainer fan hurddraafhynders
Kaakdieren

De **kaakdieren**, **kakedieren** of **tsjeakdieren** (wittenskiplike namme: *Gnathostomata*, letterlik: "kaakmûnigen") foarmje in tuskenstamme fan it ûnderryk fan 'e echte dieren (*Metazoa*), de boppestamme fan 'e nijmûnigen (*Deuterostomata*), de stamme fan 'e rêchstringdieren (*Chordata*) en de ûnderstamme fan 'e wringedieren (*Vertebrata*). Ta dizze tuskenstamme, dy't soms ek wol as in boppeklasse beskôge wurdt, hearre sa'n 60.000 libbene soarten, wat 99% fan alle wringedieren omfiemet. Dêrûnder binne û.m. de sûchdieren, fûgels, reptilen, amfibyen en de measte fisken.

Kaakdieren ûnderskiede har fan oare wringedieren trochdat se in boppe- en in ûnderkaak hawwe, en dêrnjonken troch it besit fan tosken, trije ynstee fan twa healsirkelfoarmige kanalen yn it binnenear, en lidden dy't by twaen komme. Men is fan tinken dat de kaken har ûntwikkele hawwe út 'e foarste ûnderstipingsbôgen fan 'e kiuwen, nei't dy in nije rol krigen hiene, nammentlik om wetter oer de kiuwen te pompen troch de bek op in effektivere wize iepen en wer ticht te dwaan. Dat iepen-en-tichtmeganisme evoluëarre meitiid ta in sterker en hurder lichemsdiel en waard sa de ûnderkaak, dy't dêrnei grutter en wider waard om't der dan makliker proaidieren mei fongen wurde koene.

Resint ûndersyk liket út te wizen dat moderne kaakdieren har ûntwikkele hawwe út 'e (útstoarne) klasse fan 'e pânserfisken (*Placodermi*). Op grûn fan fossile fynsten wurdt oannommen dat de ierste kaakdieren har ûntwikkelen yn it lette Siluer en talryk waarden oan it begjin fan it Devoan.

## Tuskenstamme-opbou
Klimrotten fan de Nije Wrâld

De **klimrotten fan de Nije Wrâld** (wittenskiplike namme: *Tylomyinae*) foarmje in ûnderfamylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*) en de famylje fan 'e wrotmûseftigen (*Cricetidae*), dy't mei twa oare ûnderfamyljes de ynformele groep fan 'e mûzen en rotten fan de Nije Wrâld opmakket. Foarhinne waarden de klimrotten fan de Nije Wrâld wol ûnderbrocht by de mûzen en rotten fan de Nije Wrâld (*Sigmodontinae*), mar tsjintwurdich is de selsstannigens fan dizze ûnderfamylje algemien akseptearre. De klimrotten fan de Nije Wrâld foarmje de lytste ûnderfamylje fan 'e wrotmûseftigen, mei mar 10 soarten, ferdield oer 4 skaaien.

## Underfamylje-opbou
Amerikaanske dwerchmûzen (tûke)

De **Amerikaanske dwerchmûzen** (wittenskiplike namme: *Baiomyini*) foarmje in tûke fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e wrotmûseftigen (*Cricetidae*) en de ûnderfamylje fan 'e Noardamerikaanske mûzen en rotten (*Neotominae*). Ta dizze tûke hearre 4 soarten, ferdield oer twa skaaien. Dizze tûke moat net betize wurde mei it lyknammige, bekendere skaai fan 'e Amerikaanske dwerchmûzen (*Baiomys*), dat der diel fan útmakket.

## Tûke-opbou
Amerikaanske dwerchmûzen

De **Amerikaanske dwerchmûzen** (wittenskiplike namme: *Baiomys*) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e wrotmûseftigen (*Cricetidae*), de ûnderfamylje fan 'e Noardamerikaanske mûzen en rotten (*Neotominae*) en de (lyknammige) tûke fan 'e Amerikaanske dwerchmûzen (*Baiomyini*). Ta dit skaai hearre 2 soarten mûzen dy't foarkomme yn Noard- en Midden-Amearika.

## Soarten
Amerikaanske dwerchmûs

De **Amerikaanske dwerchmûs** (wittenskiplike namme: *Baiomys taylori*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e wrotmûseftigen (*Cricetidae*), de ûnderfamylje fan 'e Noardamerikaanske mûzen en rotten (*Neotominae*), de tûke fan 'e Amerikaanske dwerchmûzen en it lyknammige skaai fan 'e Amerikaanske dwerchmûzen (*Baiomys*). Dizze soarte komt foar yn 'e súdlike Feriene Steaten oant yn sintraal Meksiko, en wurdt ek wol de **noardlike Amerikaanske dwerchmûs** neamd, om him te ûnderskieden fan 'e nau besibbe súdlike Amerikaanske dwerchmûs (*Baiomys musculus*), út Midden-Amearika.

## Uterlike skaaimerken
De Amerikaanske dwerchmûs hat trochinoar in kop-romplingte fan 5-6½ sm, mei in sturtlingte fan 3½-4½ sm en in gewicht fan 7-9 g. Dêrmei is it it lytste kjifdier fan Noard-Amearika. De pels is brún op 'e rêch en griis op 'e bealch.

## Hâlden en dragen
Amerikaanske dwerchmûzen binne benammen yn 'e skimerperioaden aktyf. Se libje solitêr en hawwe in territoarium mei in trochsneed fan 30 m. Har nêst lizze se oan op in beskûle plak tusken opgeand leechhout of hegere boaiemfegetaasje. Se frette griene plantedielen en sieden. Fan alle soarten fan mûsfoarmigen út 'e Nije Wrâld binne de wyfkes fan 'e Amerikaanske dwerchmûs it betiidst geslachtsryp, nammentlik al mei 4 wiken.
Hartemûzen

De **hartemûzen** (wittenskiplike namme: *Reithrodontomyini*) foarmje in tûke fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e wrotmûseftigen (*Cricetidae*) en de ûnderfamylje fan 'e Noardamerikaanske mûzen en rotten (*Neotominae*). Ta dizze tûke hearre sa'n 95 soarten dy't foarkomme yn Noard- en Súd-Amearika. De namme "hartemûzen" is har taparte om't se krekt as harten útsûnderlik goede dravers en springers binne.

## Tûke-opbou
Mûzen en rotten fan de Nije Wrâld

De **mûzen en rotten fan de Nije Wrâld** foarmje in ynformele taksonomyske groep binnen de klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*) en de famylje fan 'e wrotmûseftigen (*Cricetidae*). Hjirta wurde trije ûnderfamyljes rekkene, dy't foarhinne wol mei-inoar beflapt waarden ûnder de ûnderfamylje *[[Sigmodontinae]]*. Tsjintwurdich is men lykwols fan tinken dat de ferdieling yn trije ûnderfamyljes de ekstreme diversiteit fan dizze groep better ta syn rjocht komme lit.

Yn ferhâlding ta de oare beide ûnderfamyljes fan 'e wrotmûseftigen, de wrotmûzen (*Arvicolinae*) en de hamsters (*Cricetinae*), hawwe de mûzen en rotten fan de Nije Wrâld lykwols in protte mei-inoar gemien, wat ta it gebrûk fan dizze ynformele groep laat hat. De mûzen en rotten fan de Nije Wrâld binne de iennichste kjifdieren dy't lânseigen binne yn Súd-Amearika, en yn Noard-Amearika diele se eare inkeld mei de wrotmûzen.

Ta de mûzen en rotten fan de Nije Wrâld hearre: 
* de ûnderfamylje echte mûzen en rotten fan de Nije Wrâld (*Sigmodontinae*)
* de ûnderfamylje klimrotten fan de Nije Wrâld (*Tylomyinae*)
* de ûnderfamylje Noardamerikaanske mûzen en rotten (*Neotominae*)
Echte mûzen en rotten fan de Nije Wrâld

De **echte mûzen en rotten fan de Nije Wrâld** (wittenskiplike namme: *Sigmodontinae*) foarmje in ûnderfamylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*) en de famylje fan 'e wrotmûseftigen (*Cricetidae*), dy't mei twa oare ûnderfamyljes de ynformele groep fan 'e mûzen en rotten fan de Nije Wrâld foarmet. Foarhinne waarden dy oare beide ûnderfamyljes, de klimrotten fan de Nije Wrâld (*Tylomyinae*) en de Noardamerikaanske rotten en mûzen (*Neotominae*), gewoan ta de echte mûzen en rotten fan de Nije Wrâld rekkene, mar tsjintwurdich is men fan tinken dat de ferdieling yn trije ûnderfamyljes de ekstreme diversiteit fan dizze groep better ta syn rjocht komme lit.

De echte mûzen en rotten fan de Nije Wrâld besteane út rom 375 ûnderskate soarten, dy't oer hast de hiele Nije Wrâld ferspraat libje, mar fral konsintrearre binne yn Súd-Amearika. Dêr bedarren se as ûnderdiel fan 'e Grutte Amerikaanske Utwikseling, oan 'e ein fan it Mioseen, likernôch 5 miljoen jier lyn, doe't de lânbrêge fan Midden-Amearika foar it earst de beide kontininten fan Noard- en Súd-Amearika mei-inoar ferbûn. De echte mûzen en rotten fan de Nije Wrâld ferfolje deselde ekologyske nyssen dy't de mûzen en rotten fan de Alde Wrâld (*Murinae*) yn Jeraazje en Afrika ferfolje.

## Underfamylje-opbou
David Gemmell Award

De ***David Gemmell Awards*** binne in trijetal mei-inoar ferbûne Britske literatuerprizen dy't elts jier útrikt wurde foar de bêste fantasywurken fan 'e subsjenres fan 'e heroyske fantasy en de hege of epyske fantasy fan it foargeande jier. Dizze prizen besteane sûnt 2008, en waarden foar it earst útrikt yn 2009. Se binne ferneamd nei de grutte Britske fantasyskriuwer David Gemmell (1948-2006), dy't mei 58 jier ferstoar oan in hertkrupsje. De winners wurde bepaald troch in frij tagonklike *[[ynternet|online]]*-stimming.

Der binne trije prizen, dy't ferneamd binne nei trije fan Gemmell syn populêrste boeken:
* de *David Gemmell Legend Award for Best Fantasy Novel*, foar de bêste fantasyroman
* de *David Gemmell Morningstar Award for Best Fantasy Newcomer*, foar de bêste debutearjende auteur yn it fantasysjenre
* de *David Gemmell Ravenheart Award for Best Fantasy Cover Art*, foar it bêste omslachûntwerp
Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''David Gemmell Award''
Kaktusmûs

De **kaktusmûs** (wittenskiplike namme: *Peromyscus eremicus*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e wrotmûseftigen (*Cricetidae*), de ûnderfamylje fan 'e Noardamerikaanske mûzen en rotten (*Neotominae*), de tûke fan 'e hartmûzen (*Reithrodontomyini*) en it skaai fan 'e wytpoatmûzen (*Peromyscus*), dat foarkomt yn it súdwesten fan 'e Feriene Steaten en it noarden fan Meksiko.
__TOC__
## Fersprieding en biotoop
De kaktusmûs libbet yn drûge woastynbiotopen yn it suden fan 'e Amerikaanske steaten Kalifornje, Nevada en Nij-Meksiko en hast hiel Arizona, útsein de noardeastlike hoeke. Yn Meksiko komt er foar yn it sintrale berchlân en by de kust fan 'e Golf fan Kalifornje lâns en op hast it hiele Kalifornysk Skiereilân, útsein de súdwestlikste punt.

Dêrnjonken libbet de kaktusmûs ek op ferskate eilannen foar de Meksikaanske kust, sawol yn Golf fan Kalifornje as yn 'e Stille Oseaan. Oan 'e noardkant liket syn areaal begrinzge te wurden troch omleech geande temperatueren en it dêrmei ferbân hâldende ûntbrekken fan meskiit-beammen fan it skaai *Prosopis* (yn it bysûnder *Prosopis juliflora*), dêr't de kaktusmûs sterk fan ôfhinklik is.

## Uterlike skaaimerken
De kaktusmûs is in lytse bistke, mei in gewicht fan 18-40 g. De wyfkes binne justjes swierder as de mantsjes, mar oansjenlik mânsker fan postuer, mei langere earen en in bredere kop. Kaktusmûzen ken men werom oan 'e keale soallen fan 'e efterpoaten en de hast keale sturt dy't ûngefear like lang is as de kop-romplingte.

De earen binne grut en tin en hast ûnbehierre. De pels is sêft en lang, mei op 'e rêch in kleur dy't útinoar rinne kin fan oker oant kaniel, wylst de bealch witich is en de kop boppe-op in grizich plak hat. Wyfkes binne yn 'e regel wat bleker fan kleur as mantsjes, en jongen hawwe in grizere pels. Kaktusmûzen binne nachtdieren, dy't libje fan sieden, meskiitbeane, lytse nuten, griene plantedielen en ynsekten.
British Science Fiction Association Award

De ***British Science Fiction Association Awards***, of ***BSFA Awards***, binne in groep Britske literatuerprizen dy't sûnt 1970 elts jier útrikt wurdt oan 'e bêste wurken fan it sjenre fan 'e science fiction út it foargeande jier. De útrikking wurdt organisearre troch de *[[British Science Fiction Association]]*, dy't de nominearden oanwiist en de winners útornearret troch in stimming ûnder syn leden. Resint meie leden fan 'e science fiction-konvinsje *[[Eastercon]]* ek meistimme. De *British Science Fiction Association Awards* wurde útrikt yn fjouwer kategoryen:
* bêste roman (sûnt 1970)
* bêste koarte fiksje (sûnt 1980)
* bêste non-fiksje (sûnt 2002)
* bêste omslachûntwerp (sûnt 1980)
Fan 1979 oant 1992 wie der ek in kategory foar bêste medium (tillefyzjeprogramma of film). Under de skriuwers dy't de priis alris wûnen, binne Brian W. Aldiss, Arthur C. Clarke, Philip K. Dick, Lisa Tuttle, Kim Stanley Robinson en Neil Gaiman. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''British Science Ficiton Association''
Oklahoma Book Award

De ***Oklahoma Book Award*** is in groep Amerikaanske literatuerprizen dy't sûnt 1989 elts jier troch it *[[Oklahoma Center for the Book]]* útrikt wurde foar literêre wurken dy't mei de steat Oklahoma te krijen hawwe, of wêrfan't de skriuwer yn Oklahoma wennet of wenne hat. Eltsenien mei ien of mear wurken nominearje foar in *Oklahoma Book Award*, mar de winners fan 'e prizen wurde útornearre troch in spesjaal ynstelde faksjuery. Yn kategoryen dêr't minder as fiif nominaasjes foar binne, wurdt dat jier gjin priis útrikt. Der binne seis reguliere kategoryen en trije spesjale prizen:
* bêste berneboek
* bêste jongereinboek
* bêste fiksje
* bêste non-fiksje
* bêste dichtbondel
* bêste omslachûntwerp of yllústraasjes
* spesjale prizen:
** de *Arrell Gibson Lifetime Achievement Award* (oeuvrepriis)
** de *Ralph Ellison Award* (priis foar in ferstoarne Oklahomaanske skriuwer; net elts jier útrikt)
** de *Director's Award* (priis foar in wurk fan spesjale fertsjinste dat net goed ynpast wurde kin yn 'e reguliere kategoryen; net elts jier útrikt)

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Oklahoma Book Awards''
Goodreads Choice Award

De ***Goodreads Choice Awards*** binne in groep Amerikaanske literêre publyksprizen dy't sûnt 2009 elts jier útrikt wurde troch de boekewebside *Goodreads.com*. De registrearre meidoggers fan 'e webside, wêrfan't der yn july 2013 mear as 20 miljoen wiene, kinne boeken foar dizze prizen nominearje, wêrnei't der in stimming plakfynt, ek ûnder de meidoggers, om 'e winners te fêst te stellen. De *Goodreads Choice Awards* wurde yn tweintich ferskillende kategoryen útrikt.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Goodreads.com''
IAFA William L. Crawford Fantasy Award

De ***IAFA William L. Crawford Fantasy Award*** (ornaris koartwei de ***Crawford Award*** neamd) is in Amerikaanske literatuerpriis dy't elts jier útrikt wurdt oan 'e skriuwer fan it bêste Ingelsktalige romandebút fan it sjenre fan 'e fantasy, dat útjûn is yn 'e foargeande oardel jier. De tawizing fan dizze priis wurdt bewurkmastere troch de *[[International Association for the Fantastic in the Arts]]* (IAFA; "Ynternasjonale Feriening foar it Fantastyske yn 'e Keunsten"). De útrikking fynt plak op 'e jierlikse konferinsje fan 'e IAFA yn maart, Orlando, yn 'e Amerikaanske steat Floarida, yn 'e mande mei de útrikking fan ferskate oare prizen. De *Crawford Award* is ferneamd nei de útjouwer en redakteur William L. Crawford, en waard yn 1985 ynsteld mei help fan 'e skriuwster Andre Norton, dy't der jierrenlang by belutsen bleau.

Under de skriuwers dy't de priis alris wûnen, binne David B. Coe (1999), foar de earste beide boeken fan syn *Lon Tobyn Kroniken*: *Children of Amarid* en *The Outlanders*, en Anne Bishop (2000), foar de trilogy *Daughter of the Blood*, *Heir to the Shadows* en *Queen of the Darkness*. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e IAFA
Philip K. Dick Award

De ***Philip K. Dick Award*** is in Amerikaanske literatuerpriis dy't elts jier útrikt wurdt oan 'e skriuwer fan 'e bêste science fiction-*paperback* dy't it foargeande jiers yn 'e Feriene Steaten publisearre is. De priis is ferneamd nei de bekende science fiction- en fantasyskriuwer Philip K. Dick, en waard ynsteld yn 1983, in jier nei syn ferstjerren. De tawizing fan 'e *Philip K. Dick Award* is yn 'e hannen fan 'e *[[Philadelphia Science Fiction Society]]* te Philadelphia, en wurdt sûnt 2005 finansjeel ûnderstipe troch de *[[Philip K. Dick Trust]]*. De útrikking fynt plak op 'e science fiction-konvinsje *[[Norwescon]]*. Foar in folsleine list mei alle winners en nominearden, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Philip K. Dick Award''
Romantic Times

De ***Romantic Times*** is in Amerikaansk sjenretydskrift op it mêd fan romantyske literatuer dat ienris yn 'e moanne ferskynd. It waard yn 1981 oprjochte troch Kathryn Falk yn 'e foarm fan in nijsbrief. De earste edysje wie hja njoggen moanne mei dwaande en waard rûnbrocht by 3.000 abonnees. Yn 2004 hie it blêd 150.000 abonnees, en hie it in reputaasje opboud as it wichtichste (Amerikaanske) literêre tydskrift op it mêd fan romantyk. De redaksje is fêstige yn 'e Newyorkske wyk Brooklyn.

Sûnt 1982 organisearret it blêd elts jier de Romantic Times Booklovers' Convention, in konvinsje dy't elts jier troch ferskate tûzenen minsken bywenne wurdt. Der wurde û.m. synjearsesjes troch auteurs holden, in kostumearre bal en in skientmewedstryd foar manlju. Teffens wurde der Romantic Times Reviewers' Choice Awards útrikt, wat publyksprizen binne dy't yn 66 ûnderskate kategoryen ferjûn wurde.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Romantic Times''
Sense of Gender Award

De ***Sense of Gender Awards*** (Japansk: センス・オブ・ジェンダー賞)binne in groep Japanske literatuerprizen dy't elts jier útrikt wurde troch de Japanske Feriening foar Geslacht, Fantasy en Science Fiction foar wurken op it mêd fan fantasy of science fiction dy't it foargeande jiers yn orizjinele of oersette foarm publisearre binne yn 'e Japanske taal, en dy't it bêste it begryp geslacht ferkenne en ferdjipje. De útrikkende organisaasje stiet ek wol bekend as de Japanske Feriening foar Feministyske Fantasy en Science Fiction. De *Sense of Gender Awards* (de namme betsjut "Gefoel foar Geslacht") waarden yn 2005 ynsteld troch science fiction-resinsinten Mari Kotani en Reona Kashiwazaki en Noriko Maki, de foarsitter fan 'e Japanske Konfederaasje foar Science Fiction Fandom. Dizze prizen wurde gauris as de Japanske wjergaders fan 'e Amerikaanske *[[James Tiptree, Jr. Award]]* beskôge.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Sense of Gender Awards''
Erika Bella

**Erika Bella**, echte namme: **Erika Rokoscy** (23 augustus 1972), is in earder Hongaarsk model, neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise, dy't ek wol gebrûk makke fan oare artystenammen, yn 't bysûnder **Erica Rouge**, mar ek wol Erika Lamour, Erica Rakoscy, Erika Stone, Erica Stone, Erica Red en Erica Rackoscy. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har karriêre se 1.65 m, mei in gewicht fan 54 kg en kupmaat 36D.

## Libben en karriêre
Erika Bella waard yn 1972 berne yn Hongarije. Nei't in kammeraatske har mei in fotograaf yn 'e kunde brocht hie, sette se mei in jier as tweintich útein mei it dwaan fan modellewurk. Se begûn al rillegau ek as neakenmodel te wurkjen, en waard doe "ûntdutsen" troch pornoregisseur Christoph Clark. Yn 1994, doe't se 22 jier wie, makke se har debút yn 'e pornografyske film *Virgin Treasures*, fan it Sweedske Private-label. Dy film, dy't yn 1995 útkaam en wêrfoar't Bella de skûlnamme Erica Rouge brûkte (fanwegen har reade hier), waard opnommen op 'e Amerikaanske Famme-eilannen (yn it Ingelsk *Virgin Islands*; dêrfandinne de titel). Neitiid ferskynde se ek fjouwer kear yn it *Private Video Magazine*, en letter wurke se in protte yn Itaalje, dêr't se beskôge wurdt as ien fan ferskate Hongaarske aktrises dy't holpen hawwe om 'e Italjaanske pornoyndustry op poaten te setten.

Fan 1994 oant se yn 2005 ophold mei har aktearwurk spile Bella neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn 116 pornofilms. Dêrby wurke hja û.m. foar it Sweedske Private, de Italjaanske studio's Mario Salieri Entertainment Group en Grand'Idea, it Frânske Vidéo Marc Dorcel en Nanou, it Nederlânske Helen Duval Entertainment en Amerikaanske labels as Anabolic Video, Wicked Pictures, Vivid Entertainment en Elegant Angel. Se ûntjoech har mids jierren njoggentich ta ien fan 'e populêrste pornostjerren fan Jeropa, en wûn yn 1996 in AVN Award (de Oscar fan 'e pornoyndustry). Nei't se har yn 2005 weromlutsen hie as pornoaktrise, sette se lykwols har karriêre as stripper yn 'e Hongaarske haadstêd Boedapest fuort.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Erika Bella
* Biografy en filmografy fan Erika Bella yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Erika Bella yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Universiteit fan Kopenhagen

De **Universiteit fan Kopenhagen** (Deensk: *Københavns Universitet*) is de âldste en grutste universiteit fan Denemarken en ien fan de earsten fan Noard-Jeropa. De universiteit is ferspraat oer ferskate plakken yn en bûten de stêd; it âldste diel stiet yn it stedssintrum.

Yn 1475 joech Paus Sixtus IV tastimming foar de stichting fan in universiteit. Fjouwer jier letter, yn 1479, waard dy fan  kening Kristiaan I ynwijd. Op dat stuit hie de universiteit fjouwer fakulteiten: teology, rjochten, medisinen en filosofy.

## Fakulteiten
Nei tal fan feroarings yn de goed 500-jierrige skiednis hat de Universiteit fan Kopenhagen no seis fakulteiten:

* Teologyske fakulteit *(dän: teologi / Abk. TEOL)*
* Juridyske fakulteit *(jura / Abk. JURA)*
* Sosjaalwittenskiplike fakulteit *(samfundsvidenskab / Abk. SAMF)*
* Fakulteit medisinen *(sundhedsvidenskab / Abk. SUND)*
* Humanistyske Fakulteit *(humaniora / Abk. HUM)*
* Natuer- en Miljeuwittenskiplike fakulteit *(natur- og biovidenskab / Abk. SCIENCE)*


Ofbyld:KU inner city 2.jpg|Universiteitsgebou, sintrum Kopenhagen
Ofbyld:Matematisk Institut.jpg|It ynstitút foar wiskunde
File:Universität Kopenhagen Amager.jpg|Kampus op it eilân Amager, Humanistyske fakulteit
File:Nyekua.jpg|De súdkampus
Universiteit fan Malmö

De **Universiteit Malmö** (Sweedsk *Malmö universitet*) is in publike hegeskoalle yn de súd-sweedske stêd Malmö. Mei goed 24.000 ynskreaune studinten en sa'n  1.600 meiwurkers is it de njoggende nei grutte yn Sweden.

## Skiednis
De noch jonge hegeskoalle waard yn 1998 stichte, twa jier nei it beslút fan it regear om yn Malmö in ûnderwiisynstitút te stichtsjen. De Universiteit Malmö is ynternasjonaal oriïntearre, hat útwikselingsoerienkomsten mei 240 oare universiteiten en benei in tredde part fan de studinten hat in bûtenlânske eftergrûn. De universiteit leit yn it sintrum fan de stêd oan de Universitetsholmen, en hat in wichtige rol spile by omfoarming fan Malmö fan yndustrystêd nei in sintrum fan ûnderwiis. In grut part de kampus is boud op it stee dêr't oant mids jierren 80 in skipswerf lei.

## Rektors
* Kerstin Tham (1 novimber 2015 –)
* Stefan Bengtsson (2011–2015)
* Lennart Olausson (2002–2011)
* Per-Olof Glantz (1998–2002)


Outside Orkanen, Malmö University.jpg|Hjälmarekajen
Ubåtshallen, Malmö University.jpg|Ubåtshallen
Inside Lab, Malmö University.jpg|Laboratoarium
Faculty Health and Society, Malmö University.jpg|Fakulteit Sûnens en Mienskip
Inside Kranen, Malmö University.jpg|Kranen
Malmö University.jpg|Gäddan
Malmö högskola bibliotek 02.JPG|Bibleteek
Rutger Adolf Benthem Reddingius

**Rutger Adolf Benthem Reddingius** (Dronryp, 3 maart 1801 - Ten Boer, 30 maaie 1863) wie in Nederlâns arts en boargemaster.

## Biografy
Reddingius, telch út it laach Reddingius, opnaam yn it genealogysk neislachwurk *[[Nederland's Patriciaat]]*, wie in soan fam dûmny Wibrandus Gerardus Reddingius (1776-1852) en Wijtje Benthem. Hy ferneamd nei syn pake fan memmekant, Rutger Adolf Benthem. Hy studearre fan 1818 ôf medisinen oan de Grinzer Hegeskoalle en promovearre yn 1824 mei de dissertaasje *De vi atque eflectu mortis et dementiae, cum in reorum damnationem tum in damnatorum poenam*. Hy wie fan om 1826 hinne dokter yn Ten Boer. Fan 1834 oant 1852 wie er boargemaster fan de gemeente Ten Boer.

Reddingius wie troud mei Catharina Folmer. Sy krigen ûnder oaren in soan Wibrandus, dy't ek boargemaster yn Ten Boer wurde soe. Reddingius stoar yn de âldens fan 62 jier yn Ten Boer.
Muasem (Söl)

**Muasem** (Dútsk: *Morsum*) is in plak op it eilân Söl (*Sylt*) yn Noard-Fryslân. 

By Muasem leit de Hindenburgdaam, dy't it eilân mei it fêstelân ferbynt.

Yn de 9e iuw wie it ien fan de earste plakken dêr't de Friezen harren op Söl nei wenjen setten en oant de 17e iuw wie it it grutste doarp fan it eilân.

De measte strjitnammen fan it plak binnen Frysktalich. It Sölring, ien fan de Noard-Fryske dialekten, wurdt noch jimmeroan praat yn Muasem, ek al nimt it tal sprekkers tsjintwurdich hurd ôf.    

Krekt wat bûten it doarp leit de doarpstsjerke. De 12e-iuwske Sint-Martentsjerke is tegearre mei de tsjerke fan Kairem (*Keitum*) de âldste tsjerke fan it eilân.

Muasem leit yn it easten fan it eilân temidden fan in heidelânskip. Tusken de Hindenburgdaam en it doarp leit oan de Waadkant oer in lingte fan goed 2 kilometer it Muasemer Klif, in beskermd stik natoergebiet dat ryk is oan fossilen.
Reddingius

**Reddingius** (as: **Benthem Reddingius**, **à Brakel Reddingius**, **Folmer Reddingius**, **Lubeley Reddingius** en **Roskamp Reddingius**) is in Nederlânske famylje dy't opnaam is yn it genealogysk neislachwurk *[[Nederland's Patriciaat]]*.

## Skiednis
De âldst bekende stamheit fan it laach is ds. Judocus Reddingius dy't 1566 op de bûtenpleats Reddingshove ûnder Hamm yn Dútslân berne waard. Hy wie rektor fan de Latynske skoalle yn Haselünne en predikant yn Eastermar en Jistrum. Judocus syn neisieten waarden ek predikant en yn de rin fan de tiid ferfolden guon leden ek bestjoersfunksjes. 

De genealogy fan de famylje waard yn de jiergongen 3 en 30 yn it *Nederland's Patriciaat* opnaam.

## Inkele telgen
Judocus Reddingius (1566-1642), predikant
*Wibrandus Gerardus Reddingius (1627-1678), predikant
**Regnerus Petrus Reddingius (1666-1726), predikant
**Fredericus Reddingius (1700-1782), predikant
****Regnerus Petrus Reddingius (1730-1808), predikant
****Wibrandus Gerardus Reddingius (1776-1852), predikant, boaske Wijtje Benthem
*****Regnerus Petrus Reddingius (1798-1883), keapman
******Wibrandus Gerardus Reddingius (1822-1902), predikant
*******Gerard Hendrik Reddingius (1851-1918), wynkeapman yn Ten Boer
********Petrus Frederik Reddingius (1866-1950), gemeentesekretaris fan Ten Boer, boaske Klaassien Pesman, lid fan de famylje Pesman
*****Rutger Adolf Benthem Reddingius (1801-1863), boargemaster fan Ten Boer, boaske Catharina Folmer
******Tiddo Folmer Reddingius (1829-1905), dokter 
*******Grietje Reddingius (geb. 1861), boaske Willem Johannes Philippus fan Waning
******Wibrandus Gerardus Reddingius (1844-1900), boargemaster fan Ten Boer, boaske Jantje Wierda
*****Jodocus Henricus Reddingius (1810-1891), predikant yn De Lytse Jouwer, Nijkerk, Stiens, Moarre; boaske Aaltje Helder
******Wibrandus Gerardus Reddingius (1841-1875), predikant yn Deurne
*******Aaltje Reddingius (1868-1949), sopraan; boaske oan Michiel Noordewier
*******Joannes Reddingius (1873-1944), dichter, boaske Sophia Geertruida fan Harns
*Bernardus Reddingius (1638-1705), predikant
Long Prairie (Minnesota)

**Long Prairie** is in stêd yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Minnesota oan de igge fan de rivier Long Prairie. It is it haadplak fan Todd County. Ynwennertal: 3.458 (2010)

## Keppelings om utens
*Long Prairie -- Ynformaasje foar toeristen
Long Prairie (rivier)

De **Long Prairie River** is in sydrivier fan de Crow Wing River yn sintraal Minnesota yn de Feriene Steaten 
Fia de Crow Wing River heart er ta it drainaazjebekken fan de Mississippy en fiert hy it wetter fan 2.310 km2 lân ôf.