open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Provinsjale wei 358

De **provinsjale wei 358** of **N358** is in provinsjale wei yn de provinsje Fryslân, dy't yn 'e rin fan 'e 20e iuw ûntstie troch de opwurdearring fan âldere weidielen. De dyk rint fan Fryske Peallen oer Bûtenpost nei Holwert, dêr't de dyk oanslút by de N356. De dyk slút by Fryske Peallen oan op de A7 nei Grins en It Hearrenfean, ûnder Bûtenpost wurdt de N355 krúst.

Yn de gemeenten Smellingerlân en Opsterlân hjit de dyk De Skieding, yn Achtkarspelen De Skieding, Uterwei, Bruggelaan en *Lauwersmeerweg* en yn de gemeente Noardeast-Fryslân hjit de dyk ek *Lauwersmeerweg*, Sylsterwei, Mounebuorren, Dodingawei, Humaldawei, Dongerawei en *Holwerderweg*.

## Plannen
De provinsje Fryslân wol de dyk fan de oansluting mei de A7 ôf oant Bûtenpost oanpasse. Underwilens is it earste part fan Bûtenpost oant Stynsgea klear. Letter sil it stik fan Stynsgea oant Surhústerfean oanpakt. Under oare sil der in ovonde (in ovale rotonde) by Surhuzum oanlein wurde dy't mear as ien krusings ferfange sille. Oer de ynrjochting fan it lêste part fan Surhústerfean oant de A7, de 'De Skieding' binne de belutsen partijen it noch net iens.
Hânbal op de Olympyske Simmerspullen 1972

De **[[Olympyske Simmerspullen 1972|Olympyske Simmerspullen]]** fan de XXe Olympiade waarden yn **1972** hâlden yn it West-Dútske München. It hânbal hie plak yn de *Olympiahalle München*. It wie de twadde kear sûnt Berlin 1936 dat it hânbal op it programma stie.

## Manlju
### Groepsfaze
#### Earste Omloop
##### Groep A

##### Groep B

##### Groep C

##### Groep D

#### Twadde Omloop
De útslaggen út de earste omloopt telle mei yn de twadde omloop
##### Groep I

##### Groep II

### Pleatsingsrûnde
#### om it 13e o/m 16e plak

#### om it 15e en 16e plak

#### om it 13 en 14e plak

#### om it 9e o/m 12e plak

#### om it 11e en 12e plak

#### om it 9e en 10e plak

#### om it 7e en 8e plak

#### om it 5e en 6e plak

### Brûnzen finale

### Finale

## Einrangskikking
Checkpoint (telefyzjeprogramma)

**Checkpoint** is in telefyzjeprogramma foar bern fan 9 oant 12 jier, fan de Evangelyske Omrop. It is in mjuks fan , Jackass en Fear Factor foar de jongerein. It programma wurdt presintearre troch Klaas van Kruistum.

Yn it programma wurde tests dien dy't troch de sjoggers ynbrocht wurde kinne. Dy tests wurde lykwols net op wittenskiplik ferantwurde wize dien. Dat it is fral in programma dêr't de meast útienrinnende stunts yn dien wurde.

## Programmaopset
De opset fan it programma is sûnt 2009, doe't it foar it earst op it skerm kaam, al ferskate kearen feroare.

De earste twa seizoenen fan Checkpoint bestie eltse ôflevering út trije tests. De twadde test út dy rige wie standert *Jongens tsjin Famkes*. Yn de test waarden de ferskillen tusken jongens en fammen ûnder de loep naam en waard sjoen at manlju as froulju yn beskate saken as in funksje better wienen. De oare twa tests wienen de ôflevering ferskillend en dêryn gie it fral om produkten.

Fan it tredde seizoen ôf, dat wie maitiid 2010, waard de opset feroare. It tal proeven yn in ôflevering waard yn seizoen 3 omheech broch nei fjouwer as fiif. Teffens kamen der rubriken dy't hieltyd weromkamen, ien hie altyd in priisfraach. Dêrnei waard dy opset standert (útsein in pear ôfleverings); de ienige wiziging wie dat it tal ûndierdelen de ôflevering fanôf it seizoen dêrnei standert fjouwer waard. In ôflevering wie meast út de folgjende dielen opboud (folchoarder koe ferskille):

* priisfraach
* Jongens tsjin Famkes
* rubryk dy't hieltid weromkomt
* wikseljende test

### Besetting testteam

## Súkses
Checkpoint is in grut súkses. It is tige populêr en yn de perioade dat it programma rint, binne de sjochsifers fan de útstjoeringen op sneontemoarm oprûn oant boppe de 150.000 sjoggers de útstjoering (madl tsjin 20%). Dat betsjut dat it faak it bêst besjoene programma fan Nederlân 3 west hat fan de hiele sneon. Ek de eveneminten dy't om it programma hinne organisearre wurde, sa as de alle jierren weromkommende Checkpoint heit/soan-dei falle yn de smaak en wurde goed besocht.

Yn 2011 is it programma bekroane mei de Cinekid Bernekastpriis yn de kategory non-fiksje. 2012 waard it programma nominearre foar de prestizjeuze *Prix de Jeunesse International* en wûn dêr de bernesjurypriis.

### Prizen en nominaasjes

## Keppeling om utens
*  Offisjele webside fan ''Checkpoint''
Tracey Adams

**Tracey Adams** (Severna Park, 7 juny 1959), berne as **Deborah Blaisdell**, is rêstend in Amerikaanske pornoaktrise. Sy ferskynde tusken 1980 en 2000 yn goed 350 films en is lid fan de AVN Hall of Fame.

## Underskiedingen
* AVN Hall of Fame
* XRCO Hall of Fame
* Legends of Erotica Hall of Fame
* 1988 AVN Award – Best Couples Sex Scene, Fideo – *Made In Germany*
* 1990 AVN Award – Best Tease Performance – *Adventures of Buttman*

## Keppelings om utens
* Tracey Adams yn de IMDb
Dúntsjerkster kapers

De **Dúntsjerker kapers** wienen de kapers dy't yn de Tachtichjierrige oarloch, de Frânske Oarloch, de Njoggenjierrige Oarloch en de Spaanske suksesjeoarloch út Duinkerke wei operearren.

## Ferneamde kapers
* Cornelis Weus
* Michiel Jacobsen
* Jan Baert
Christy Canyon

**Christy Canyon**, skûlnamme fan *Melissa Bardizbanian* (Pasadena, 17 juny 1966) is in eardere Amerikaanske neakenmodel, stripper en pornoaktrise. Har heit wie fan Armeensk komôf en oan har memmekant hat se Italjaansk bloed. Har oare pseudonimen binne *Christie, Tara White, Tara Wine, Linda Daniel, DeeDee* en *Missy*.

Leafhawwers wurdearje har om har knappe gesicht, donkere hier, slanke figuer, grutte, wilens wat hingjende, mar natuerlike boarsten en har skamhier.

Tusken 1984 en 1997, spile Canyon yn benei 200 pornofilms. Sy hat ferskate prizen foar bêste aktrise wûn.

Sy troude en skiede twaris: Tom Sinopoli (1993-1994) en Jeremy Stone (1996-1999). Sûnt 2003 is hja fannijs troud.

## Underskiedings
* *[[AVN Award|AVN Hall of Fame]]*
* *[[XRCO Award|XRCO Hall of Fame]]*

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Christy Canyon
Hieroglyf

In **hieroglyf** of **hieroglive** is in piktogram dat in wurd, morfeem of klank foarstelt. Oarspronklik ferwiist de term nei de Egyptyske hieroglifen, mar slacht ek op oare skriften as Hieroglifenhettitysk en Maya- en Mi'kmaq.

Egyptyske hieroglifen waarden lange jierren sjoen as tekens dêr't de betsjutting net fan te efterheljen wie. It slagge de Frânsman Jean-François Champollion yn 1822 as earste om se te ûntsiferjen mei help fan de Stien fan Rosetta. Op dy stien stie in tekst mei deselde ynhâld yn trije talen: it Aldgryksk, it Demotysk en it Egyptyske hieroglifenskrift.

## Sjoch ek
* Petroglyf
Piet Ekel

**Pieter (Piet) Ekel** (Soest, 21 septimber 1921 – dêre, 28 juny 2012) wie in Nederlânske akteur dy't benammen bekend wurden is troch syn kreaasje/rol as Malle Pietje yn de tillefyzjerige *[[Swiebertje]]*. Fierders hat Ekel de stim fan de heit fan Calimero fertolke yn de tekenfilmrige en wurke er mei oan Loeki, Rieki en Wieki út de Biotexreklames.

## Filmografy
### Tillefyzje
* De hoed (KRO, 1952/1953)
* De leeuwerik (VPRO, 1958/1959)
* Geld te geef (KRO, 1963/1964)
* De terugkijker (KRO, 1964/1965)
* Swiebertje (NCRV, 1968-1975) - as Malle Pietje
* Calimero (1972) - de stim fan de heit fan Calimero (1972)
* Het meisje met de blauwe hoed (NCRV, 1972/1973)
* Twee onder één kap (VARA, 1973/1974)
* Hollebolleboom (AVRO, 1975/1976)
* Hof van Holland (VARA, 1975/1976)
* Pipo en de Noorderzon (VARA, 1977/1978)
* Pipo in West Best (VARA, 1979/1980)
* De Poppenkraam (KRO, 1980/1981)
* Schakels (TROS, 1982/1983)
* Harold Lloyd (1983) - voice-oer
* De Ep Oorklep Show (1987) - as stamgast

### Film
* Op de Hollandse toer, Ingelske titel *Going Dutch* (1973)

## [[Toaniel]]
* Schakels fan Herman Heijermans as Jacob Dulk (1980)

## [[Harkspul]]en
* Apollo XXI - Het maanmysterie - Don
* De gesluierde planeet - Don
* Sprong in het heelal - Operatie Luna - Omropper BBC
* Sprong in het heelal - Mars slaat toe - Marsiaan
* Maannacht - Maander, de kompjûter 
* Paul Vlaanderen en het Milbourne-mysterie - Lucas
* Een kwestie van vingerafdrukken - Feldwebel
* Trigië - Imbala, ferteller

## [[Literatuer]]
* Piet Ekel, *'n Luisterrijk verleden. Van hoorspel naar kijkspel*. Utert, Gopher Publishers, 2002 ISBN 90-517-9061-9
Armand du Plessis, hartoch fan Richelieu

**Armand du Plessis, hartoch fan Richelieu** (folút: **Armand Jean du Plessis, hartoch fan Richelieu en Fronsac**; 9 septimber 1585 - 4 desimber 1642) wie in Frânske geastlike, ealman en steatsman.

Hy waard ta biskop wije yn 1608 en hy gie letter de polityk yn, dêr't hy yn 1616 steatssekretaris waard ûnder Maria de Médicis dy't it regintskip fierde foar kening Loadewyk XIII. Richelieu makke fluch opgong, sawol yn de Katolike Tsjerke as de Frânske regearing, want hy waard kardinaal yn 1622, en earste minister fan Loadewyk XIII yn 1624. 

As earste minister rekke der yn konflikt mei Maria oer de pro-Spaanske polityk dy't de regintesse fierde en dy't hy feroardiele. Syn doel wie it keninklik gesach folslein frij te meitsjen fan beynfloeding troch famylje en fazallen, wylst hy teffens de anty-Habsburchske polityk fan Hindrik IV wer opgong dwaan litte woe. Godstsjinst en etyk stie bûten dat stribjen dat suver nasjonalistysk en ferstanlik wie. Ynlânsk briek hy de macht fan parlemint en de opposysje fan de hege eallju. Doe't de hugenoaten yn opstân kamen fierde hy sels it belis fan La Rochelle (1625-1628) en twong de protestanten it edikt fan Nimes te oanfarden (1629). Yn 1635 gripe Richelieu direkt yn de Tritichjierrige Oarloch yn. Hy sleat in tal ferbûnen mei de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen en mei Sweden. Richelieu hat de grûnslach lein foar it absolutisme fan Loadewyk XIV en it politike oerwicht fan Frankryk yn Jeropa festige.
Frânske Westhoeke

De **Frânske Westhoeke** (Frânsk: *Westhoek français*) is in krite yn Frankryk, dy't it westlik diel fan de grinsoergeande lânstreek Westhoeke en it noardlik part fan Frânsk-Flaanderen foarmet en ek benei oerienkomt mei it arrondissemint Duinkerke fan it Noarderdepartemint.

It arrondissemint Duinkerke hat in oerflak fan 1608 km² en hie yn 1999 by de lêste folkstelling 379.702 ynwenners, wêr't 158.894 fan yn de agglomeraasje Dúntsjerk wennen.

## Keppelings om utens
* Yser houck Feriening foar it Flaamske erfgoed yn de Frânske Westhoeke
* Westhoekpedia, Ensyklopedy fan Frânsk-Flaanderen
Fritz Luckhardt

**Fritz Luckhardt** (17 maart 1843 yn Kassel - Wenen, 29 novimber 1894) wie in Eastenryksk fotograaf fan Dútsk komôf.

## Biografy
Fritz Luckhardt studearre earst oan de Technyske universiteit yn Kassel en gie dêrnei oan it wurk yn in sjippefabryk yn Hannover en yn in parfumeryfabryk te Parys en kaam letter yn it atelier fan René Dagron te wurkjen.

Hy ferfear yn 1865 nei Wenen dêr't er earst bûtenlânkorrespondint wie yn it atelier fan Oscar Kramer foardat er yn 1867 syn eigen studio iepene. Luckhardt waard ferneamd mei syn stereobylden fan portretten fan moaie froulju dy't er makke yn de jierren 1868 oant 1872. Yn 1867 krige er ûnderrjocht fam Ludwig Angerer yn it meitsjen fan ljochtdrukken.

Yn de jierren derop folgjend lei Luckhardt him fral ta op portretfotografearjen fan promininten, yn it bysûnder fan keunstners. Fan 1871 oant 1887 wie er sekretaris fan it Fotografysk Selskip.

## Galery

Marie Geistinger (F. Luckhardt).png|Marie Geistinger
Pierre Paul Émile Roux. Photograph by F. Luckhard Wellcome M0010980.jpg|Pierre Paul Émile Roux
Fritz Luckhardt - Richard y Cosima Wagner (9 de mayo de 1872, Viena).jpg|Richard en Cosoma Wagner
Johannes Brahms by Luckhardt c1885.png|Johannes Brahms
Johann Strauss II by Fritz Luckhardt.png|Johann Strauss jr.


## Literatuer
* : *Lexikon zur Fotografie in Österreich 1839 bis 1945*. Albumverlag, Wenen 2005, ISBN 3-85164-150-7, S.&nbsp;300f.

## Keppelings om utens
Karl Weyprecht

**Karl Weyprecht** (as **Carl Weyprecht**) (Bad König, 8 septimber 1838 (of yn Michelstadt, Dútslân) - Michelstadt, 31 maart 1881) wie in Dútsk/Eastenryksk-Hongaarsk poalûndersiker dy't yn de Eastenryksk-Hongaarske marine tsjinne. Hy waard ferneamd fanwege syn poalreizen en as foarfjochter fan it ynternasjonaal meielkoar oparbeidzjen yn it wittenskiplik ûndersyk nei de poalen.

1856 kaam er yn tsjinst as kadet by de Eastenryksk-Hongaarske marine (*Kriegsmarine*). Hy tsjinne yn de oarloch tusken Eastenryk en Sardynje. Tusken 1860 en 1862 siet er op it fregat *Radetzky* ûnder kommando fan admiraal Tegetthoff en tusken 1863 en 1865 wie er offisier op it trainingskip *Hussar*.

Op 23 july 1865 moete er de Dútske geograaf August Petermann by in gearkomst fan de "Geographic Society" yn Frankfurt. Julius von Payer moete er 1870 en ûndernaam mei him in ekspedysje nei Nova Zembla yn 1871. Op 18 febrewaris 1872 krige Weyprecht de Eastenryksk-Hongaarske nasjonaliteit.

Tegearre mei Von Payer late er tusken 1872 en 1874 de Eastenryksk-Hongaarske Noardpoalekspedysje dy't Frâns Joazeflân yn de Noardlike Iissee fannijs ûntduts. It ekspedysjeskip, de *Admiral Tegetthoff* kaam fêst te sitten yn it pakiis en waard ferlitten. Mei sliden sette de ekspedyske ôf nei it noarden en berikte iepen wetter. Mei boaten gie it fierder en waard dêrnei de Swarte Kaap op Nova Zembla berikt, dêr't jin úteinlik troch de Russyske skoener "Nikolaj", ûnder bewâld fan kaptein Feodor Veronin, oppikt waarden. Hy brocht de groep nei Vardø yn Noarwegen en dêrwei gie it mei de postboat nei it suden en oer lân úteinlik nei Wenen.

Op 18 septimber 1875 spriek Weyprecht de 48e "Gearkomst fan Dútske Wittenskippers en Natuerkundigen" ta yn Graz. Hy die ferslach oer de basisprinsipes fan poalûndersyk en suggerearre it stiftsjen fan fêste poalstasjons. Neffens Weyprecht wie it fan belang om mei in netwurk fan sokke stasjons gereldwei mjittingen fan waar- en iisomstannichheden te garjen op ien en deselde wize. Yn 1879 presintearre er dy ideeën, tegearre mei dy fan Georg von Neumayer, op it 2e Ynternasjonale Kongres fan Meteorologen yn Rome.

Karl Weyprecht stoar oan tuberkuloaze yn 1881.

## Bibliografy
* , *Die Metamorphosen des Polareises. Österr.-Ung. Arktische Expedition 1872-1874*
* , *New Lands within the Arctic Circle* (1876)
* Andreas Pöschek: *Geheimnis Nordpol. Die Österreichisch-Ungarische Nordpolexpedition 1872-1874*. - Wenen: 1999 (download as PDF)
* , *Sozialhistorische Studie zur Polarforschung anhand von deutschen und österreich-ungarischen Polarexpeditionen zwischen 1868-1939* (Wenen 2009).
Ynternasjonaal Gerjochtshof

It **Ynternasjonaal Gerjochtshof** (as **Ynternasjonaal Hof fan Justysje**) is it wichtichste rjochtlik orgaan yn  de Feriene Naasjes. It hof bestiet út 15 rjochters dy't keazen wurde troch de Algemiene Fergadering en de Feilichheidsried. It Ynternasjonaal Gerjochtshof is festige yn De Haach en húsmannet yn it Fredespaleis. Neist it Ynternasjonaal gerjochtshof binne yn De Haach noch in stikmannich ynternasjonale hoven festige: it Ynternasjonaal Strafhof, it Joegoslaavje-tribunaal, it Iran-VS Claims Tribunaal en it Permanint Hof fan Arbitraazje.

### Rjochters

### Eardere rjochters
*  Eddy Bocklandt, jierren 80
*  André Gros, begjin 60-er jierren
*  Mohammed Bedjaoui, rjochter 1982-2001
*  Shi Jiuyong, rjochter 1994, ficepresidint 2000
*  Pieter Kooijmans, rjochter 1997-2005.

### Eardere presidinten
*  Stephen M. Schwebel, rjochter 1991, presidint 1997-2000
*  Gilbert Guillaume, rjochter 1987 , presidint 2000-2003
*  Shi Jiuyong, rjochter 1994, presidint 2003-2006
*  Rosalyn Higgins, rjochter 1995, presidint 2006-2008

## Keppelings om utens
* ICK-CIJ.org, Offisjele webside
* VPRO.nl, *Internationaal Gerechtshof*
Pierre Jean David

**Pierre Jean David**, as **David d’Angers** (Angers, 12 maart 1788 - Parys, 5 jannewaris 1856) wie in Frânsk byldhouwer.

## Museums mei syn wurk
* David d'Angers gallery, Musée des Beaux-Arts, Angers
* Musée Carnavalet, Parys
* Musée de la Vie romantique, Parys

## Wurk <small>(kar-út)</small>


Ofbyld:ArmandDeBricqueville.jpg|*Búste fan Armand de Bricqueville, [[Cherbourg-Octeville]]*
Ofbyld:Janbart.jpg|Stânbyld fan Jean Bart yn Dúntsjerk
Ofbyld:Père-Lachaise - Division 48 - Balzac 07.jpg|*Búste fan [[Honoré de Balzac]], [[cimetière du Père-Lachaise]]*
Ofbyld:Cuvier David d'Angers Louvre RF3957.jpg|*Búste fan [[Georges Cuvier]], musée du [[Louvre]]*
Ofbyld:Balzac by P J David d Angers 1843.jpg|*Portret fan [[Honoré de Balzac]]*
Ofbyld:David de Pury Neuchatel.jpg|*Stânbyld fan David de Pury*
Ofbyld:Xavier Bichat par David D'Anger.jpg|*Stânbyld fan [[Xavier Bichat]], Paris Descartes Universiteit*
Ofbyld:Gutenberg (Paris - 15 eme).jpg|*Stânbyld fan [[Johannes Gutenberg|Gutenberg]], Imprimerie nationale, Parys*
Ofbyld:PereLachaise Jacques Gobert.jpg|*Monumint foar Generaal Gobert (Père Lachaise)*



## Keppelings om utens
**Louvre Parys **
* http://cartelen.louvre.fr/pub/fr/image/3044_s0001356.003.jpg Thomas Jefferson (1743 - 1826) 1833 Esquisse en bronze non patiné pour la statue de Philadelphie H. : 0,40 m.; L. : 0,16 m.; Pr. : 0,12 m.
* http://cartelen.louvre.fr/pub/fr/image/3049_s0001351.002.jpg Armand Carrel (1800 - 1836) Brûns,. : 0,57 m.; L. : 0,17 m.; Pr. : 0,14 m.
* http://cartelen.louvre.fr/pub/fr/image/2602_s0001353.001.jpg Bonchamp 1824 Brûns, H. : 0,19 m.; L. : 0,22 m.; Pr. : 0,13 m.
* http://cartelen.louvre.fr/pub/fr/image/2610_s0006587.001.jpg Gilbert Esquisse en terre cuite pour un tombeau H. : 0,06 m.; L. : 0,33 m.; Pr. : 0,16 m.
* http://cartelen.louvre.fr/pub/fr/image/2681_s0005813.002.jpg La Liberté 1839 Brûns H. : 0,57 m.; L. : 0,23 m.; Pr. : 0,17 m.
* http://cartelen.louvre.fr/pub/fr/image/17821_s0005175.001.jpg La Réception du duc d'Angoulême aux Tuileries 1827 Esquisse en terre cuite H. : 0,25 m.; L. : 0,45 m.; Pr. : 0,06 m.
* http://cartelen.louvre.fr/pub/fr/image/2607_s0001360.001.jpg Victoire devant un trophée d'armes européennes vers 1823 Terre cuiteH. : 0,35 m.; L. : 0,25 m.; Pr. : 0,07 m.
* http://cartelen.louvre.fr/pub/fr/image/2603_s0001361.001.jpg Victoire devant un trophée d'armes orientales Vers 1823 Terre cuiteH. : 0,33 m.; L. : 0,24 m.; Pr. : 0,06 m.
* http://cartelen.louvre.fr/pub/fr/image/2569_s0001343.003.jpg L'Enfant à la grappe 1845 Marmer H. : 1,31 m.; L. : 0,55 m.; Pr. : 0,48 m.
Dormagen

**Dormagen** is in plak yn de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen, yn de lânkring Rhein-Kreis Neuss. De stêd hat sa'n 64.000 ynwenners (2023) en leit tusken Düsseldorf – Keulen – Mönchengladbach op de westouwer fan de rivier de Ryn.

Dormagen waard stifte yn it jier 50. It hjitte doe *Durnomagus*

De meast wichtige yndustry en wurkjouwer is de gemyfabryk fan Bayer AG.

## Stedsdielen
Dormagen bestiet út 16 stedsdielen (mei ynwennertal):
* Broich: sjoch Gohr
* Delhoven: 3.690
* Delrath: 3.082
* Dormagen Mitte: 5.621
* Gohr: 2.217 (mei Broich)
* Hackenbroich (mei Hackhausen): 8.689
* Hackhausen sjoch Hackenbroich
* Horrem: 6.022
* Knechtsteden:
* Nievenheim (mei Ückerath): 9.553
* Dormagen Nord: 3.514
* Rheinfeld: 5.403 (mei Piwipp)
* St. Peter: sjoch Stürzelberg
* Straberg: 2.840
* Stürzelberg: 4.643 (mei St. Peter)
* Zons: 5.414 (mei Nachtigall)

## Susterstêden
*  – Toro, Spanje
*  – Saint-André-lez-Lille, Frankryk
*  –  Kiryat Ono, Israel

## Keppeling om utens
* Livius.org: ''Durnomagus'' (Dormagen)
Keizerryk Sina

It **Keizerryk Sina** bestie fan 'e 21e iuw f.Kr. oant 1912.

## Sineeske keizerlike dynastyen
Hjirûnder folget in list fan keizerlike dynastyen dy't yn de rin fan de iuwen it bewâld oer Sina fierden

*Xia 2070 f.Kr. - 1600 f.Kr.
*Shang 1600 f.Kr. - 1046 f.Kr.
*Zhou 1046 f.Kr. - 256 f.Kr.
**Westlike Zhou 1046 f.Kr. - 771 f.Kr.
**Eastlike Zhou 770 f.Kr. - 256 f.Kr.
***Tiidrek fan Maityd en Hjerst 770 f.Kr. - 476 f.Kr.
***Tiidrek fan de Stridende Steaten 476 f.Kr. - 221 f.Kr.
(fan de Qin-dynasty ôf wurdt der offisjeel sprutsen fan in Sineesk keizerryk)
*Qin 221 f.Kr. - 206 f.Kr.
*Han 206 f.Kr. - 220 n.Kr.
**Westlike Han 206 f.Kr. - 9 n.Kr.
**Xin 9 - 23
**Eastlike Han 25 - 220
*Dieling 220-589
**Trije Keninkriken 220 - 280:
***Wei 220 - 265 (265-280: Jin)
***Shu 221 - 263
***Wu 222 (of 229) - 280
*Jin-dynasty 265 - 420
** Westlike Jin 265 - 317
** Eastlike Jin 317 - 420
*Boargerkriich en op 'en nij dieling
**Xiongnu-ynvaazje 311
**Súd:
***de Seis Dynastyen, Eastlike Jin, Liu Song 420-479, Liang 502-557, Chen 557-589
**Noard:
***it Tiidrek fan de Sechtjin Keninkriken, û.o. Eastlike Zhao 304-320
***Noardlike Wei 386-524
***Eastlike Wei (fanôf 550: Noardlike Qi) en Westlike Wei (fanôf 557: Noardlike Zhou)
**Noardlike Zhou-dynasty; feroveret Noardlike Qi-dynasty 577, Liang 587 en Chen 589
*Sui 581-618
*Tang 618-907
*Fiif Dynastyen en Tsien Keninkriken 907-960
**Noardeast: Qidan Liao oant 1125
**Noard: Fiif Dynastyen, û.o. Let-Zhou 951-960
**Súd: Tsien Keninkriken
*Song 960-1279
** Noardlike Song 960 - 1127
*Dieling
**Noard: Jin 1115-1234
**Súd: Súdlike Song 1127-1279
*Yuan 1271-1368
*Ming 1368-1644
*Qing 1644-1912

## Sjoch ek
*Skiednis fan Sina
Saint-André-lez-Lille

**Saint-André-lez-Lille** is in Frânske gemeente yn it Noarderdepartemint yn 'e regio Opper-Frankryk en hie yn 1999 10.113 ynwenners. It plak leit yn it arrondissemint Risel, krekt benoarden de stêd Risel.

## It besjen wurdich

* De *Eglise Saint-André*
* De 19e-iuwske *Eglise Sainte-Camille*
* De *Eglise Saint-Paul* út 1965
* It as Historysk Monumint klassearre 18e-iuwske *[[Paviljoen Loadewyk XVI|Pavillon Louis XVI]]*
* It gemeentlik begraafplak fan Saint-André-lez-Lille hat in Britske ôfdieling mei sa'n 180 fallen soldaten út beide wrâldkrigen.

## Ferkear en ferfier
Yn 'de gemeente leit it spoarstasjon Saint-André.
The Rescuers

**The Rescuers** (Frysk: *De Rêderkes*) is in Amerikaanske tekenfilm út 1977 produsearre troch *[[Walt Disney Productions]]*. De film waard útbrocht op 22 juny 1977 en is regissearre troch Wolfgang Reitherman, John Lounsbery en Art Stevens. It is de 23e fan Disney syn klassike animaasjefilms en teffens it lêste rezjywurk fan Reitherman. De film is basearre op de boeken *The Rescuers* en *Miss Bianca* fan de Britske skriuwster Margery Sharp. De film duorret ûngefear 77 minuten.

In ferfolch op de film, *[[The Rescuers Down Under]]*, waard útbrocht yn 1990.

## Rolferdieling
* Bob Newhart is *Bernard*
* Eva Gabor is *Miss Bianca*
* Geraldine Page is *Madame Medusa*
* Michelle Stacy is *Penny*
* Joe Flynn is *Mr. Snoops*
* Jim Jordan is *Orville*
* John McIntire is *Rufus*
* Jeanette Nolan is *Ellie Mae*
* James MacDonald is *Evinrude*
* Candy Candido is *Brutus* en *Nero*
* Bernard Fox is *Mr. Chairman*
* George Lindsey is *Deadeye*
* Larry Clemmons is *Gramps*
* Dub Taylor is *Digger*
* John Fiedler is *Deacon Owl*
* Shelby Flint is Singer, Bottle
* Bill McMillian is T.V. Announcer

## Nûmers
* "The Journey"
* "Rescue Aid Society"
* "Tomorrow is Another Day"
* "Someone's Waiting For You"
Midsimmerfeest

It **Midsimmerfeest** is it fieren fan de midsimmer. It Midsimmerfeest wurdt fierd omtrint de sinnekear fan 21 juny. It feest waard fanâlds fierd yn foar-kristlike Germaanske tiden en waard troch it kristendom yn 'e foarm fan it Sint Jânsfeest oernommen en fierd op 24 juny. Yn de Skandinavyske en Baltyske lannen, dêr't de nachten yn de tiid fan de sinnekear amper tsjuster wurde, wurdt it fieren fan it Midsimmerfeest in protte dien.

## Keppeling om utens
Prins Karls Forlân

**Prins Karls Forlân** (as **Forlandet**) is ien fan de eilannen fan de arsjipel Spitsbergen yn de Noardlike Iissee. It leit bewesten it eilân Spitsbergen. It ûnbewenne eilân, mei in langte fan 86 km en in oerflak fan 640 km², is part fan it Natuerreservaat Forlandet.

## Skiednis
It eilân waard yn 1596 troch Willem Barentsz sjoen. De Ingelske ûntdekkingsreizger Jonas Poole neamde it yn 1610 *Black Point Isle*. Om 1612 hinne waard it eilân oantsjut as *Prince Charles' Foreland* (ferneamd nei kening James I fan Ingelân syn soan Charles) troch Ingelske walfiskfarders. De Nederlanners praten fan  it *Kijneilân*, neamd nei in keapman dy't yn 1612 in hichte beklom, foel, en syn nekke bruts. De Ingelsken bouden in tydlik walfiskstasjon op de noardpunt fan it eilân, *Fair Foreland* neamd (no *Fuglehuken*). Teffens hawwe de Pomoaren harren spoaren neilitten op it eilân.

## Keppeling om utens
Rinne Oost

**Rinne Oost** (It Hearrenfean, 7 septimber 1974) is in Fryske hurdfytster. Hy fytst sûnt 2009 by de Nederlânske seleksje foar oanpast hurdfytsen. mar wennet yn it Oeriselske Borne

Oost dy't sûnt syn berte wat dôf is, krige op 22 jierige leeftyd te meitsjen mei in slûpjendewei slimmer wurdende blinnens. Hy sporte al fan jongs ôf oan mar syn blinens twong him te stopjen mei guon sporten.  tidens n refalidaasje yn in refalidaasjesintrum foar blinen kaam Oost yn oanrekking mei it tandemfytsen, en sûnt 2006 docht hy mei oan wedstriden. yn 2007 moast Oost tydlik stopje mei hurdfytsen fanwege in slimme blessuerre mar yn 2009 koe hy wer op 'e fyts stappe. Ein 2009 melde hy him by de nasjonale seleksje earst mei foarrider Timo Fransen en hjoed de dei is Patrick Bos de fêste foarrider fan Oost. yn 2012 kwalifisearre Oost him tidens it WK baanhurdfytsen yn Los Angeles foar de Paralympyske Simmerspullen 2012 yn Londen.
Moffen (eilân)

**Moffen** is in lyts eilân jusjes boppe de 80e breedtegraad, oan de noardkant fan it eilân Spitsbergen. It leit yn de mûning fan de Wijdefjord. It eilân is flak en komt net boppe de twa meter út. Dat seesûchdieren kinne der maklik opkomme. It eilân is beskerme, om't it ien fan de meast wichtige rêstplakken foar walrussen is. Fan 15 maaie oant 15 augustus meie skippen net yn in straal fan 300 meter fan it eilân komme.

It eilân komt foar it earst foar op in kaart makke troch Hendrick Doncker, yn 1655.

It eilân beheart ta it Moffen-natuerreservaat dat part is fan it nasjonale park noardwest-Spitsbergen.
Edward Smith-Stanley

**Edward George Geoffrey Smith-Stanley**, 14e greve fan Derby (Knowsley, 29 maart 1799 – 23 oktober 1869), wie in Britsk konservatyf politikus en trijeris earste minister fan it Feriene Keninkryk, fan febrewaris 1852 oant desimber 1852, fan febrewaris 1858 oant juny 1858 en fan juny 1866 oant febrewaris 1868.

## Keppelings om utens
* , *Stanley, Edward George Geoffrey Smith, fourteenth earl of Derby (1799–1869)*, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edysje, maaie 2009 sjoen 25 novimber 2011 Lizenz erforderlich
* Biografyske feiten op ''www.thepeerage.com''
Pascal Tan

**Pascal Meru Oscar Tan** (21 desimber 1993) is in Nederlânsk skeelerder en akteur. In 2003 begjint er mei skaten. Hy wurdt mear as ien kear Nederlânsk kampioen by de jongerein. Yn 2007 is er te sjen yn in reklamefilmke fan Haribo. Hy spile yn 2008 de rol fan Jonas de Leeuw yn de tsienderfilm *[[Hoe overleef ik mezelf? (film)|Hoe overleef ik mezelf?]]*.

2011 wurdt er testteamlid yn it telefyzjeprogramma *[[Checkpoint (telefyzjeprogramma)|Checkpoint]]*. Yn it fyfde seizoen fan it programma makket er syn debút.

## Filmografy
* 2007 - *Reklamefilmke Haribo*, as skater.
* 2008 - *Hoe overleef ik mezelf?*, as Jonas de Leeuw.
* 2011-heden - *[[Checkpoint (telefyzjeprogramma)|Checkpoint]]*, lid fan it testteam sûnt seizoen 5.

## Palmares

### 2005
*  - Junior Battle Skateland

### 2006
*  - Dutch Championship, junioren
*  - Junior Battle Skateland
*  - Skatejam Delft

### 2007
*  - Dutch Championship, junioren
*  - Streetmasters Amsterdam, junioren
*  - Skatejam Delft, junioren
*  - Battle of Amsterdam, junioren

### 2008
*  - Streetmasters Amsterdam, junioren
*  - Streetmasters Finale, junioren
*  - Skatejam Delft, junioren

### 2009
*  - Streetmasters Amsterdam
*  - Skatejam Delft

### 2010
*  - BOK
*  - King of the Curb

## Keppelings om utens
* Pascal Tan op Thisissoul
* Pascal Tan op IMDb
Frans Erenspriis

De **Frans Erenspriis** is in oeuvrepriis dy't alle trije jierren takend wurdt foar essayistysk proaza, memoires en poëzij.

De priis waard 1985 ynsteld op inisjatyf fan de Gûverneur fan Limburch by gelegenheid fan de 50e stjerdei fan Frans Erens (1857-1935). De priis wurdt sûnt 1986 troch de Frans Erens-stichting takend. De priis is nei 2001 net mear útrikt.

## Winners
* 1986 - Kees Fens
* 1989 - Anton Koolhaas
* 1992 - Gerrit Komrij
* 1995 - Jacq Firmin Vogelaar
* 1998 - Harry G.M. Prick
* 2001 - Frank Koenegracht
Busken Huetpriis

De **Busken Huetpriis** wie in Nederlânske priis foar biografyen en essays. 

De priis waard sûnt 1990 alle jierren takend; earder wie dat om de twa jier. De priis is ferneamd nei Conrad Busken Huet. De priis wie in fuortsetting fan de Essaypriis fan de gemeente Amsterdam en waard útrikt troch it Amsterdamske Fûns foar de Keunst (AFK). Yn 2003 is de priis, mei ûnder oaren de Herman Gorterpriis en de Multatulipriis, opgien yn de Amsterdampriis foar de keunsten.

## Winners
* 2002 Léon Hanssen foar *Sterven als een polemist*
* 2001 Cyrille Offermans foar *De ontdekking van de wereld*
* 2000 Charlotte Mutsaers foar *Zeepijn* 
* 1999 H.L. Wesseling foar *Lopende Zaken* 
* 1998 Oek de Jong foar *Een man die in de toekomst springt* 
* 1997 Elsbeth Etty foar *Liefde is heel het leven niet. Henriëtte Roland Holst 1869-1952*  
* 1996 Gerrit Krol foar *De mechanica van het liegen* 
* 1995 Willem Jan Otten foar *De letterpiloot*
* 1994 Benno Barnard foar *Het gat in de wereld* 
* 1993 Piet Meeuse foar *De jacht op Proteus*
* 1992 Sem Dresden foar *Vervolging, vernietiging, literatuur*
* 1991 Jan Wolkers foar *Tarzan in Arles*
* 1990 Angenies Brandenburg foar *Annie Romein-Verschoor 1895-1978*
* 1989 Jacq Firmin Vogelaar foar *Terugschrijven*
* 1987 Andreas Burnier foar *Essays 1968-1985*
* 1985 Hugo Brandt Corstius foar *Rekenen op taal*
* 1983 Abram de Swaan foar *De mens is de mens een zorg*
* 1981 Jacques Hamelink foar *In een lege kamer een garendraadje*
* 1979 Gerrit Komrij foar *Papieren tijgers*
* 1977 Kees Verheul foar *Verlaat debuut en andere opstellen*
* 1975 J.Goudsblom foar *Balans van de sociologie*
* 1973 Sybren Polet foar *Literatuur als werkelijkheid, maar welke?* 

Winners fan de priis ûnder de namme Essaypriis fan de gemeente Amsterdam
* 1971 T.A. van Dijk foar *Taal, tekst, teken
* [[1969]] [[Rudy Kousbroek]] foar *Revolutie in een industrie-staat*
* [[1967]] [[Huib Drion|H. Drion]] foar *Het conservatieve hart*
* [[1965]] [[H.A. Gomperts]] foar *De geheime tuin*
* [[1965]] [[Henk Romijn Meijer]] foar *Bij de dood van Willem Carlos Williams*
* [[1963]] [[J. Kamerbeek jr.]] foar *Creatieve wedijver*
* [[1961]] [[H.A. Gomperts]] foar *De schok der herkenning*
* [[1961]] [[Piet Calis]] foar *Napoleon van het Leidseplein*
* [[1959]] [[Jeanne van Schaik-Willing]] foar *Na afloop*
* [[1959]] [[Rob Nieuwenhuys]] foar *De zaak Lebak na honderd jaar*
* [[1957]] [[Paul Rodenko]] foar *Tussen de regels*
* [[1956]] [[Jan Engelman]] foar *Twee maal Apollo*
* [[1956]] [[Evert Straat]] foar *Levend verleden, Antonia Machado*
* [[1955]] [[R. Jacobsen]] foar *Kaleidoscoop*
* [[1955]] [[Jan Brandt Corstius|J.C. Brandt Corstius]] foar *De nieuwe beweging*
* [[1954]] [[G.H.M. van Huet]] foar *Lezen en laten lezen* (earste en twadde bondel)
* [[1954]] [[Simon Vestdijk]] foar *Essays in duodecimo*
* [[1953]] net takend
* [[1951]] net takend
* [[1949]] [[W.F. Hermans]] foar *Fenomenologie van de pin-up girl*
* [[1948]] net takend
* [[1947]] [[Fokke Sierksma]] foar *Poëzie als ernst''
Frans Erens

**Maria Joseph Franciscus Peter Hubertus (Frans) Erens** (Schaesberg, 23 july 1857 - Houthem-Sint Gerlach, 5 desimber 1935) wie in Nederlânsk kritikus en proazaskriuwer. Hy heart by de Tachtigers.

## Libben
Erens krige ûnderrjocht oan Rolduc yn Kerkrade en studearre letter rjocht yn Leien, Bonn, Parys en Amsterdam. 1888 promovearre er yn Amsterdam. Hy waard abbekaat yn 1889. 1897 waard hy griffier by it kantongerjocht yn Veghel en letter yn Oostburg. Fan 1901 ôf leit er him folslein ta op de skriuwerij. Hy wenne op ferkate plakken yn Nederlân en it bûtenlân, eardat er 1927 him foar fêst yn Houthem deljoech.

Fan 1883 ôf skeau er kritiken en beskôgings, fral oer de moderne Frânske literatuer. Yn 1886 waard hy meiwurker fan *[[De Nieuwe Gids (Nederlân)|De Nieuwe Gids]]*. Tusken 1896 en 1897 en fan 1909 oant syn ferstjerren wie er ek meiwurker fan De Nieuwe Gids.

Healwei de jierren 1880 hâlde er yn Parys ta, dêr't er kunde krige oan in soad moderne Frânske skriuwers, ûnder oaren Maurice Barrès en Joris-Karl Huysmans. De moaiste siden yn *Vervlogen Jaren* binne oan dy tiid wijd.

Fan Charles Baudelaire learde Erens it proazagedicht. Hy yntrodusearre it yn 1886 yn Nederlân yn *De Nieuwe Gids*. Syn eigen proazagedichten waarden 1893 yn de bondel *Dansen en rhytmen* útbrocht. Erens syn meast wichtige opstel oer Baudelaire (it earste yn de Nederlânske taalkrite) waard, mei beskôgings, yn *De Nieuwe Gids* en de *Amsterdammer*, yn 1906 bondele yn *Literaire Wandelingen*.

Nei 1895 skreau er meast oer plakken dêr't er west hie. Om 1910 hinne sette er ek útein mei skriuwen oer Limburch, dêr't er berne wie. Erens hat ek wurk fan Augustinus, Thomas à Kempis en Jan fan Ruusbroec oerset.

1985 waard de Frans Erenspriis ynsteld dy't alle trije jierren útrikt wurde soe. De priis waard - oant 2001 - om bar foar proaza, memoires en poëzij útrikt.

## Bibliografy
* 1893 - *Dansen en rhytmen*
* 1906 - *Litteraire wandelingen*
* 1912 - *Gangen en wegen*
* 1922 - *Toppen en hoogten*
* 1922 - *Vertelling en mijmering*
* 1924 - *Litteraire overwegingen*
* 1928 - *Litteraire meeningen*
* 1931 - *Stille steden*
* 1938 - *Vervlogen jaren* (postúm útbrocht)

## Keppeling om utens
* Biografy yn it Biografysk Wurdboek fan Nederlân
Stepney

**Stepney** is yn wyk yn de Londenske bestjoerlike krite Tower Hamlets, yn de regio Grut-Londen. Stepney leit 5,8 km east-noardeast fan Charing Cross.

Stepney ûntstie út in midsiuwsk doarp om de Sint Dunstantsjerke hinne en de 15e iuwske bebouwing oan Mile End Road. Yn de 19e iuw waard der in soad boud yn de krite, benammen om ymmigrante-arbeiders ûnder te bringen en ek om earme Londeners dy't út harren wenten moasten in nij ûnderkommen te besoargjen. De wyk kaam op in minne namme te stean fanwege earmoed, oerbefolking, geweld en politike striderij. Stepney rekke swier skansearre yn *[[the Blitz]]*, in tredde part fan de wenten waard ferneatige. Yn de jierren '60 waarden de âlde huzen sloopt en ferfongen troch moderne huzen en moderne heechbou. Op plakken binne Georgjaanske en Viktoariaanske huzen oerbleaun, bygelyks oan Arbour Square, de eastkant fan Stepney Green en yn de strjitten om Matlock Street hinne.

## Berne yn Stepney
* Kenney Jones (1948), rock drummer (û.o. Small Faces, The Faces en The Who)
* Ashley Cole (1980), fuotballer
Stengun

De **Stengun** (yn 't koart **Sten**) wie in rige Britske 9 mm pistoalmitrailleurs, wêrfan't de earste yn 1941 yntrodusearre waard. Sokke wapens waarden yn de Twadde Wrâldkriich en de Koreaanske kriich in protte brûkt troch de striidmacht fan it Feriene keninkryk en it Britske Mienebest. It wie in ienfâldich ûntwerp en de produksjekosten wienen realtyf leech. De namme STEN is in akronym dat ôflaat is fan de nammen fan de wichtichste ûntwerpers, majoar Reginald **S**hepherd en Harold **T**urpin, kombinearre mei de letters **EN** fan "ENfield", it festigingsplak fan de *Royal Small Arms Factory* (RSAF) yn Enfield Lock yn Londen. Yn de jierren '40 binne der sa'n fjouwer miljoen fan makke.
Den Oever

**Den Oever** is in doarp yn de gemeente Hollâns Kroan yn de kop fan de provinsje Noard-Hollân. It doarp leit oan de Ofslútdyk op it eardere Waadeilân en de eardere gemeente Wieringen noardlik fan de Wieringermar.

Den Oever hat  ynwenners ().

## Skiednis
Den Oever is nei Hippolytushoef it grutste doarp fan it eardere eilân Wieringen. Yn de tiid doe't de Waadsee ûntstie lei it gebiet allinne oer it easten oan iepen wetter. Nei't de Waadsee en Sudersee grutte iepen wetterflaktes foarmen wie Den Oever heal waad heal iepen wetter. De wetterkant, dy't likernôch by Easterlân lei, ferskode yn 'e rin fan de 14e en 15e iuw stadichoan en sa ûnstiene nije plakjes, lykas Den Oever. 

It doarp waard foar it earst neamd yn 1432 as *ten Oisterlande op 't Oever* - "by Easterlân op 'e Ouwer" - en dus de doarpsnamme betsjut gewoan "De Ouwer". Den Oever woeks dêrnei út ta in fiskersdoarp oan 'e Sudersee.

Troch de oanwaaks fan it plak en de haven yn de 20e iuw waard it âldere buorskip Ald-Gest yn it doarp opnommen. Tsjin 'e ein fan dy iuw groeide ek De Gest troch nijbou oan Den Oever fêst.

Mei tank oan 'e haven hat it doarp in soad horeka. It doarp hat lykwols gjin tsjerke. De 16e-iuwske Gasthûskapel wie om 1960 hinne brekfallich woarn en waard doe oerbrocht nei it Suderseemuseum fan Inkhûzen om dêr wer opboud te wurden.

## It besjen wurdich

* De haven
* Nôtmûne De Hoop (1675)
* Jitizeren fjoertoer út 1885. De toer stiet net mear op it oarspronklike plak.
* It Fiskerijmonumint út 2005 oan de havendyk. It monumint betinkt de fiskers dy't harren libben lieten en is makke troch de Wieringer byldhouwer Hans Blank (1952-2019).
* Ofslútdyk mei de Stevinslûzen
* De ferdigeningswurken dy't foar de Twadde Wrâldkriich oanlein binne. Om't de stellings by Koarnwertersân de Wehrmacht mei súkses kearden hawwe de stellings by Den Oever gjin rol fan belang spile.

## Musea
Oan de râne is yn in modern gebou it 'Vinkinginformatiecentrum' (VIC) ûnderbrocht. De besikers komme yn it ynformaasjesintrum yn 'e kunde mei de iermidsiuwske skiednis, fral mei de Wytsings, dy't Wieringen yn de 9e iuw foar in skoft as útfalsbasis brûkten. In diel fan it museum giet oer de geology.

## Eveneminten
* Floara- en Fiskerijdagen: ein augustus of begjin septimber. 

## Ofbylden

Den Oever - molen De Hoop.jpg|Nôtmûne De Hoop (1675)
Villa_Nieuwland,_rijksmonument_in_Den_Oever.jpg|Filla *Nieuwland*
120825 Vissersmonument Den Oever Wieringen N-H NL.jpg|Fiskerijmonumint Wieringen op 'e havendyk fan Den Oever (2005)
Johanniterkommende Boukeläsk

De **Johanniterkommende [[Boukeläsk]]**, of *Kommanderije fan de Johanniters*, is in eardere delsetting fan de Johanniteroarder, dêr’t de kleasterkapel fan bewarre bleaun is. De kommanderije omfettet de doarpen en buorskippen Boukeläsk, Idafean-Noard, Elisabethfean-Noard, Ubbehuzen, Easterhuzen en Roagebierich mei in oerflak fan yn totaal 8000 hektare.

## Skiednis
Yn 1132 fêstigen Benediktynske mûntsen har foar it earst op Fryske grûn. Rillegau dêrnei komme de augustinen, sistersjinzers, premonstratinzers en dominikanen. Yn de 13e iuw lutsen dan ek de ridderoarden, lykas de johanniters en de timpeliers, nei Fryslân ta. Ut ûndersyk hat bliken dien dat oan ’e ein fan de 13e iuw op it plak fan de hjoeddeistige kleasterkapel in tsjerke stien hat. It krekte stiftingsjier fan it kleaster is net bekend. Yn de 13e iuw waard it as dûbelkleaster stifte troch de Johanniters út Burgsteinfurt. Oare kant de Seelter Äi, yn Easterhuzen, wie it nonnekleaster. De earste kear dat it kleaster neamd wurdt, wie yn in oarkonde út it jier 1319. Yn de 15e iuw waard de kleasterkapel yn goatyske styl omboud. De krekte reden dêrfan is net wis. Troch de ombou waarden ûnder oaren de finsters grutter makke sadat der mear ljocht yn de kleasterkapel skine koe.

Yn 1587 binne alle bruorren en susters fan it kleaster ferdwûn. De lêste kommandeur fan Boukeläsk, Melchior Droste, ferhierde al it guod fan it kleaster oan twa Nederlanners en beëinige dêrmei de hast 300 jier lange skiednis fan it kleaster. Kommandeur Melchior Droste waard yn Senden by Münster ombrocht. Doe’t de bewenners fan it kleaster allegear fuort wienen, rekke it bouwurk yn ferfal. Lang om let bleau allinnich de kleasterkapel oerein stean. Yn ’e tiid fan de Tritichjierrige Oarloch rekke in part fan de kleasterkapel skansearre. Pas yn it jier 1676 krige de kleasterkapel in nij dak en waard foar in grut part renovearre. 

Yn 1803 waard it eigendom fan de kleasterkapel oerdroegen fan de Johanniteroarder oan de lokale oerheden. Sûnt 1974 falt de kleasterkapel ûnder de gemeente Sealterlân.

## Ynformaasjesintrum en kleastertún
Yn 2011 is der njonken de Johanniterkapel in nij ynformaasjesintrum mei in ytkafee boud en der is in kleastertún oanlein.

## Literatuer
* Biskop Johannes Lück SCJ: *Die Johanniter-Kommende Bokelesch*. Friesische Blätter, Rhauderfehn 1977.
* Hanne Klöver: *Spurensuche im Saterland: Ein Lesebuch zur Geschichte einer Gemeinde friesischen Ursprungs im Oldenburger Land*. SKN Druck & Verlag GmbH & Co., Saterland 1998, ISBN 3-928327-32-1.
* Pyt Kramer: Lound un Noomen. Mildaam 1994.
* Annette Heese: *Das Saterland, Ein Streifzug durch die Geschichte*. Vechtaer Druckerei und Verlag GmbH & Co., Vechta 1998, ISBN 3-9801728-0-5.
Age Wijnalda

Sir **Age Piters Wijnalda** (Dokkum, 17 oktober 1712 - Haarlim, 19 oktober 1792) wie in Nederlânsk  mennistysk learaar, predikant en ien fan de earste leden fan it Teylers Earste Genoatskip fan 1778 oant sy dea. Hy wie de stichter fan de "Doopsgezinde Schaar" (in dopersk ynstitút). Ien soan fan him dy't by namme bekend is wie IJnze Wijnalda (1736-1820).

Age Wijnalda wie de twadde soan fan Piter Harmens en waard riddere troch de Kening fan Grut-Brittanje (yn it Herrenhausen-paleis, Hannover) foar syn fertsjinsten foar de kroan - wierskynlik fanwege drystens yn in fjildslach, meidat der in helm yn syn wapen sit. Hy studearre oan it Remonstrante seminarium fan Amsterdam en stie dêrnei earst yn Emden 1733-1736 eardat er nei Haarlim ferfarre.
Annalen fan Egmond

De **Annalen fan Egmond** (Latyn: *Annales Egmundenses*) (1110-1205 ûntstien) binne it âldste Hollânske skiedkundige wurk. It wurk is in haadboarne foar de iere skiednis fan it greefskip Hollân.  

De Annalen fan Egmond waarden yn de Sint-Adelbertabdij yn Egmond-Binnen bewarre.
Ratcliff

**Ratcliff** as **Ratcliffe** is in eardere útbuorren (*hamlet*) op de noardigge fan de Teems tusken Shadwell en Limehouse. It is no in distrikt yn de London Borough of Tower Hamlets, besuden Stepney.

## Befolking
De útbuorren Ratcliffe besloech 0,4 km2 en hie in ynwennertal fan:

**Hamlet of Ratcliffe 1801-1901**

## Keppelings om utens
*Ratcliffe http://www.eolfhs.org.uk/parish/ratcliff.htm
*Ratcliffe http://www.eastlondonhistory.com/ratcliff.htm
*The Ratcliffe waterfront http://www.portcities.org.uk/london/upload/img_200/PX9445.jpg
*It Museum in Docklands hat in terrein ynrjochte as de eartiidske 'Sailortown' en ynformaasje oer de grutte brân fan 1794 yn Ratcliffe
Hânbal op de Olympyske Simmerspullen 1976

De **[[Olympyske Simmerspullen 1976]]** ek wol de XXIe Olympiade Olympiade neamd waarden yn 1976 yn Montreal, Kanada hâlden.
It hânbal waard hâlden yn it *Montreal Forum*. It stadion wie eins yn gebrûk as in iishal. Tuneezje lúts him nei de 2de wedstriid werom fan de Spullen, De twa al spyle wedstriden waarden as ûnjildich ferklearre. It hânbal foar de froulju stie foar it earst op it programma.

## Manlju
### Groepsfaze
#### Earste Omloop
##### Groep A

##### Groep B

### Pleatsingsrûnde

#### om it 9 en 10e plak

#### om it  7e en 8e plak

#### om it 5e en 6e plak

### Brûnzen finale

### Finale

## Einrangskikking

## Froulju

## Einrangskikking
Annalen fan Ksanten

De **Annales Xantenses** of **Annalen fan Ksanten** binne in rige fan yn it Latyn skreaune annalen, wierskynlik skreaun yn de Abdij fan Lorsch oer it tiidrek 832 oant 852 en yn Keulen foar de tiid oan 873. De skriuwer is faaks Gerward, in keninklike kapelaan, mar de dejinge dy't se fuortset hat is net bekend. Oer de perioade (832-873) biede de annalen in ûnôfhinklike boarne en tsjinje ta ferifikaasje fan de Ryksannalen.

## Boarne
* Timothy Reuter (vert.) De Annalen fan Fulda Manchester Midsiuwske rige, Ninth-Century History, Volume II. Manchester: Manchester University Press, 1992.

## Keppelings om utens
* (Latyn) Monumenta Germaniae Historica, ''Annales Xantenses''
* Medieval Sourcebook: Annalen fan Ksanten, 845-853.
Harm Ellens

**Harm Ellens** (Grins, 20 augustus 1871 - Velsen of Santpoort, 22 septimber 1939) wie in Nederlânsk byldzjend keunstner en ûntwerper. Hy hat begjin 20e iuw as direkteur, sawol didaktysk as artistyk in wichtich stimpel drukt op it kunstnijverheidsonderwijs oan twa nij oprjochte ryksfakskoallen.

Harm Ellens die oplieding bylzjende keunst oan de Akademy Minerva yn Grins. In Keninklike Subsydzje stelde him 1891 by steat om syn oplieding te foltôgjen oan de Ryksakademy fan Byldzjende Keunsten te Amsterdam. Fierders skreau er him yn oan skoallen foar ambachtskeunst en tekenûnderwizers. Hy hat in warber ûntwerper west, mar syn arbeid wie dochs fral op it ûnderwiis rjochte. Syn ûntwerpen hawwe faak frijwat strakke foarmen.

## Ryksfakskoallen
Nei syn stúdzjes waard er tekenlearaar oan de ambachtsskoalle fan Arnhim. Teffens wie er dwaande mei it ûntwerpen  fan reklameprintwurk en meubels. 1908 waard er frege as direkteur fan de nij te stiftsjen Ryksreidflechtsskoalle yn Noardwâlde (Fryslân). As direkteur krewearre Ellens foar ferbettering fan de pleatslike  reidfrisselders, kuormakkers en stuolwiners. Hy hie in protte omtinken foar ûntwerp en ôfwurking en hat ek sels in soad ûntwerpen foar de flechters makke. Hy tilde de skoalle nei in heech artistyk en ambachtlik nivo.

Ellens syn didaktyske en organisatoaryske kwaliteiten foelen op. Yn 1920 waard er direkteur fan de nije *Rijks Vak- en Kunstnijverheidsschool van Goud- en Zilversmeden en Horlogemakers* yn Schoonhoven. Uteinlik wie er fan 1931 oant syn pinsjoen yn 1936 direkteur fan it *Rijksopleidingsinstituut voor Teekenleraren bij het Voorbereidend Hoger, Middelbaar en Nijverheidsonderwijs*.
Hollestelle

In **hollestelle** is yn de Nederlânske provinsje Seelân de oantsjutting foar in keunstmjittige drinkput dy't yn in ringwâl leit. De measte hollestelles waarden útdyks oanlein; troch bepoldering kinne sy no yndyks te lizzen kaam wêze. Sy waarden yn begjinsel op  kwelders oanlein as drinkplak foar skiep. Teffens koe de harder (*stellenaar*) him dêr mei syn keppel skiep by heech wetter tebeklûke. In ferneamde hollestelle en de ieinige dy't nochyndyksk leit is de Bruinisser Stelberg op Sint Philipsland.

Yn Fryslân, op de kwelders oan de Waadsee, wurdt in 'hollestelle' dobbe neamd, mar net alle dobben binne hollestellen.
Sabine Hagedoren

**Sabine Hagedoren** (Bornem, 1968) is in Belgyske waarfrou dy't foar de Flaamske stjoerders fan de VRT wurket. 

## Wurkpaad
Se is ôfstudearre lisintiaat skiekunde oan de eardere *Universitaire Instelling Antwerpen* (UIA). Dêrnei wie hja sân jier leararesse wittenskippen yn it sekundêr ûnderwiis. Doe't Bob De Richter en Peggy De Meyer opholden mei it waarberjocht op telefyzjestoerder Ien, kaam der plak frij foar in nijeënien en Sabine waard nei in sollisitaasje oannaam. Yn 1997 joech sy har wurk as leararesse oer om foar fêst waarfrou te wurden. 

Letter presintearre hja ek ferskate oarsoartige programma’s, ûnder oaren it konsuminteprogramma *Klant en Klaar* en *Vlaanderen Vakantieland*. 

## Persoanlik
Sabine wie troud mei Jurgen Janssens († 2016). Sy krigen twa bern, in jonge, Lars (18 jannewaris 2006) en in famke, Lise (16 juny 2007).
Charlotte's Web

***Charlotte's Web*** is in berneboek út 1952, skreaun troch E.B. White. It boek wurdt as in klassiker beskôge en is mei goed 45 miljoen stiks it bêstferkochte berneboek fan alle tiden.

*Charlotte's Web* wie E. B. White syn twadde roman, nei *Stuart Little* (1945). It boek ferhellet fan de freonskip tusken de spin Charlotte en it barchje Wilbur.

It boek hat deselde titel yn it Nederlânsk. De films mei deselde namme, *[[Charlotte's Web (film 1973)|Charlotte's Web]]* (1973) en *[[Charlotte's Web (film 2006)|Charlotte's Web]]* (2006) binne bassearre op it boek.