open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wierren

**Wierren** is in buorskip en fjildnamme yn de gemeente Smellingerlân. Wierren leit noardwestlik fan Nyegea, bewesten De Tike, eastlik fan Iniaheide en eastlik fan de N356.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Weper

**De Weper** is in buorskip yn de gemeente Eaststellingwerf. De Weper leit benoarden Easterwâlde, noardlik fan de N919 nei Feanhuzen. De Weper is benammen bekend wurden troch de Weperbult, in earder jiskelân dat net mear brûkt wurdt.

De namme komt ek foar as *Weper*, *Weperpoolder* en *Weperen*. De Weper lei eartiids nochal isolearre tusken it Grut Djip en de bopperin fan de Tsjonger op in skiereilân fan sân. De kearn-ies bestie om 1830 hinne út in stik of 7 pleatsen dy't om de Mandebrink hinne stienen. In eintsje bûten dy ies wie noch in algemiene ies. Fjildnammen út de omkriten binne Maadbrink, de Brinkstukken en Karsbrinken.

De trije buorskippen Schrappinge, Jardinga en Lohuis binne grif fan Weper út ûntstien. 

## Lannen yn De Weper
* de Wier
* de Streepe
* de Hege en Lege Stok
* it Potsje
* it Hoenderland
* it Ooyenlandje
* de Vorenste
* Efterste Lege Knollen
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
West oan See

**West oan See** (offisjeel: *West aan Zee*) is in buorskip sa'n 8 km noardlik fan West-Skylge op Skylge. Hy leit benoarden it Waterplak en Midslân yn de dunen by de Noardsee.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Westerein Harich

**Westerein Harich** is in buorskip yn de gemeente De Fryske Marren. 

Westerein Harich leit súdwestlik fan Balk en Harich dêr't it offisjeel ek ûnder falt, sadwaande de namme, om't er it westlike ein fan it doarpsgebiet fan Harich is. Yn it gebiet ûntjoech him letter in buorskip. De oantsjutting "Harich" ferwiist nei it ûnderskied fan oare plakken mei de namme "Westerein" yn de omkriten.

De bewenning fan de buorskip leit benammen oan de Westerein, mar ek oan de Lykwei, Sudergoawei (N359) en Wyldemerkwei binne der wenten te finen. De bewenning oan de Wyldemerkwei leit tichteby it natuergebiet Wyldemerk. Oan dy dyk sit de maneezje fan de Hippyske Sportferiening Gaasterlân, dy't yn 1937 oprjochte waard as de Lanlike rydferiening Gaasterlân.

Oan de súdigge fan it gebiet rint de Van Swinderenfeart en oan de noardigge rint De Ryn. Fan oarsprong wie it gebiet ferparte yn de Westereinerpolder en de Nijeweispolder. De bewenning fan de buorskip bestiet benammen út pleatsen. Yn it westen is in kamping oan de Westerein en jutsjes fierder ek in biste-asyl.
Warniahuzen

**Warniahuzen** is in buorskip yn de gemeente It Hearrenfean. Warniahuzen leit oan de Sjoukesleat, noardeastlik fan Aldeboarn.
De namme komt ek foar as *Warniahuizen*, *Warnia huysen*, *Wangiahuizen*, *Wantengha huzem* en *Wangehuysen*, fan de famyljenamme Wantinga.

## Mûne
De spinkopmole fan Warniahuzen, de Roekmole, bemealde yn it ferline de eardere polder Krieke. Dy spinkop wie lang de grutste spinkop fan Nederlân, mar tsjintwurdich is it 'Dorus Mooltsje' grutter.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Foarryp

**Foarryp** (Harnzersk: *Veurryp*) is in buorskip yn de gemeente Harns. Foarryp leit yn de himrik fan Winaam east fan dat plak en besuden de Seisbierrumer Feart. Yn de terp efter de pleats Tjitsma is de ferneamde keningsfibula fûn. Soks wiist der op dat dêr eartiids in wichtich man wenne hat.

De namme komt ek foar as *Voorrijp*, *Voor Ryp*, *Foerryp* en *Voiryp*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Quintanilla de Onsoña

**Quintanilla de Onsoña** is in gemeente yn de provinsje Palencia (Kastylje en Leon) yn Spanje. De gemeente hie 211 ynwenners op 1 jannewaris 2005 en 208 yn 2011 op in oerflak fan 52 km ².

It doarp Quintanilla leit oan de igge fan de rivier Carrión. De gemeente Quintanilla leit op in hichte fan 888 m., 58 km fan de stêd Palencia.

## Demografyske ûntjouwing

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:450 height:250
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:875
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:125 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:25 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=

 bar:1857 text:1857
 bar:1877 text:1877
 bar:1897 text:1897
 bar:1910 text:1910
 bar:1930 text:1930
 bar:1950 text:1950
 bar:1970 text:1970
 bar:1991 text:1991
 bar:2011 text:2011
 bar:2013 text:2013

PlotData=
 color:d width:25 align:left

 bar:1857 from:0 till: 616
 bar:1877 from:0 till: 760
 bar:1897 from:0 till: 790
 bar:1910 from:0 till: 871
 bar:1930 from:0 till: 847
 bar:1950 from:0 till: 838
 bar:1970 from:0 till: 507
 bar:1991 from:0 till: 306
 bar:2011 from:0 till: 204
 bar:2013 from:0 till: 201

PlotData=

 bar:1857 at: 616 fontsize:s text: 616 shift:(-10,5)
 bar:1877 at: 760 fontsize:s text: 760 shift:(-10,5)
 bar:1897 at: 790 fontsize:s text: 790 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 871 fontsize:s text: 871 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 847 fontsize:s text: 847 shift:(-10,5)
 bar:1950 at: 838 fontsize:s text: 838 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 507 fontsize:s text: 507 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 306 fontsize:s text: 306 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 204 fontsize:s text: 204 shift:(-10,5)
 bar:2013 at: 201 fontsize:s text: 201 shift:(-10,5)



## Eksterne ferwizing
* Quintanilla de Onsoña
* Información de Quintanilla de Onsoña
Foksebuorren

**Foksebuorren** is in buorskip yn de gemeente Opsterlân yn 'e himrik fan De Gordyk. Foksebuorren leit oan de Opsterlânske Kompanjonsfeart benoarden Jobbegea en beëasten Lippenhuzen en de buorskip Hanebuorren.

By Foksebuorren leit oer de Opsterlânske Kompanjonsfeart by de ferlaat de brêge *Pôlebrêge*. De plaknamme einicht lykwols net op ferlaat, lykas by it eastliker lizzende Himrikerferlaat. Fartugen dy't de Turfrûte folgje komme der lâns.
 
De namme komt ek foar as *Vosseburen*. De famylje De Vos spile in grutte rol by it graven fan turf. Yn gebieten dêr't turf stutsen is komme folle faker nammen fan bisten foar.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Feanebuorren

**Feanebuorren** (Stellingwerfsk: *Veneboeren*; Nederlânsk: *Veneburen*) is in buorskip yn de gemeente Eaststellingwerf besúdwesten Easterwâlde en besúdeasten Makkingea (dêr't it by heart).

De namme komt ek foar as *Finnebuorren*, *Veurbueren* en *Veene buiren*. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Feanekoaten

**Feanekoaten** (Stellingwerfsk en Nederlânsk: *Venekoten*) is in buorskip yn de gemeente Eaststellingwerf. Feanekoaten leit tsjin Súd-Easterwâlde oan. De namme komt ek foar as *Veenkooten*, *Venekoeten* en *Veencoten*. De namme komt fan 'kot', in boerespultsje.

De ierst bekende fernijing fan de buorskip is yn rintmastersrekkeningen fan 1527.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Fjouwerhûs (Reahel)

**Fjouwerhûs** is in buorskip yn de gemeente De Fryske Marren. Fjouwerhûs leit oan de Marwei besuden Rotsterhaule, net fier fan de Tsjûkemar. Der leit in betonwei nei Allingawier en hy leit oan it trochgeande fytspaad nei Parregea. Hy stiet al oanjûn op in kaart fan 1718 fan Bernardus Schotanus á Steringa. Hy is in terp oan de eardere Makkumermar dy't yn 900 ûntstean wêze moat. Der moat ek al in mole stien hawwe. Oant begjin 20e iuw stienen dêr fjouwer huzen: twa pleatsen en twa arbeidershúskes. Yn 2008 binne allinnich de beide pleatsen noch oer.

De buorskip Fjouwerhûs is swier teistere troch de oerstreaming fan febrewaris 1825.

It âlde gemaal by Fjouwerhûs is ferfongen troch twa nije gemalen. De pompkapasiteit is dêrtroch ferbettere. It gebiet 'De Skarlannen' hat no in ferlege peil krigen.

Foar 30 juny 1934 foel de buorskip ûnder de gemeente Skoatterlân. Per 1 july 1934 gie it oer nei de gemeente Haskerlân. Yn 1984 gie it grutste, noardlike gedielte oer nei Skarsterlân en it súdlike mei it doarp Dolsterhuzen nei de gemeente Lemsterlân. It diel ûnder Lemsterlân hat mar in pear huzen, mar hat wol wite plaknammebuorden, krektas it diel ûnder Reahel.
Jinswâlde

**Jinswâlde**  is in buorskip yn de gemeente It Hearrenfean. Jinswâlde leit yn de himrik fan Aldeboarn.

It wetterskip Jinswâlde waard op 14 jannewaris 1952 opheft en gie oer nei it nije wetterskip It Swettegebiet.

De namme komt ek foar as *Henswoude*, *Henssewallinger felt* en in *Henswoudster vierendeel*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Fjouwerhuzen

* Fjouwerhuzen, in doarp by Jirnsum.
* Fjouwerhuzen, in doarp by Allingawier.
* Fjouwerhuzen, in doarp yn de Grinslanner gemeente De Marne.
Fjouwerhuzen (Súdwest-Fryslân)

**Fjouwerhuzen** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân, foar 2011 Wûnseradiel. Fjouwerhuzen leit súdeastlik fan Allingawier, dêr't er ûnder falt en súdlik fan Eksmoarre. De buorskip bestiet út twa pleatsen en in hûs. De buorskip leit oan 'e dyk mei deselde namme. De dyk rint eastlik fierder nei de buorskip Bonjeterp.

Yn 1503 waard it plak * Fijouuerhuijstra tille* neamd, yn 1664 en 1718 *Vierhuysen* yn 1848 *Vierhuis* of *Vierhuizen* itjinge "delsetting besteande út fjouwer huzen" betsjut.
Fiifhuzen (Hallum)

**Fiifhuzen** is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Fiifhuzen leit westlik fan it doarp Hallum en de N357 en noardlik fan buorskip Hallumerhoeke, noardeast fan Aldebiltsyl. 

## Skiednis

### Namme
De namme komt ek foar as *Vijfhus*, *Vyfhuysen* en *Vijfhuizen*.

### Gemeentelike weryndieling
Sûnt 2019 leit Fiifhuzen yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei de buorskip yn Ferwerderadiel.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Fjouwersprong (útbuorren)

**Fjouwersprong** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Fjouwersprong leit noardwestlik fan Boalsert yn de Lonjésterpolder yn 'e himrik fan Eksmoarre.
Twitel

**Twitel** is in buorskip yn de gemeente Eaststellingwerf. Twitel leit besúdwesten Makkingea, flakby de krosbaan Prikkedaam.

De namme komt ek foar as *Twijtel* en *Het Wijtel*. Twitel is in Aldsaksyske namme. De útgong -loo fan it tichtby lizzende Loohuis wiist op bosk (loo). Yn it Piter Dekema-argyf is sprake fan in kontrakt oer in nije “wetterlieding” fan de 10e wyk nei de Tsjonger by Twitelerhout (1837). 

## Mûne
Yn 1685 stie der in mole yn Twitel, tichtby Makkingea, dy’t wierskynlik it nôt foar de hiele streek mealde. Dy mole waard yn 1869 troch in stoarm hielendal fernield.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Utein

**Utein** (*Uiteinde*) is in buorskip fan sa'n tolve huzen yn de gemeente Smellingerlân. Utein leit benoardwesten Aldegea, eastlik fan Earnewâld, súdeastlik fan Sigerswâld en besuden Iniaheide.

De namme komt ek foar as *Uiteinde*, *Uyt Eynde* en *Uyteinde*.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Oerterp oan de Feart

**Oerterp oan de Feart** is in buorskip yn de himrik fan Oerterp yn de gemeente Opsterlân. De streek leit benoarden Oerterp, tusken Drachten en Fryske Peallen parallel oan de A7. 

De lintbebouwing is ûntstien oan de eardere Drachtster Kompanjonsfeart dy't yn it midden fan de 17e iuw groeven is yn de tiid fan de turfstekkerij. De wei wurdt tsjintwurdich noch altyd *De Feart* neamd. Yn it ferline waard oan dy feart ûnderskied makke tusken de buorskippen Dallen en Pitersbuorren.  

In skoftlang wie er de útbuorren fan it doarp Oerterp, oan de Weibuorren.

## Oerterp oan de Feart yn it ferline

Ofbyld:Hooge brug Ureterp a. d. Vaart 1910.jpg|*It fierst westlik oan de feart, de hege brêge. 1910*
Ofbyld:Ureterp Langs de Vaart , 1918.jpg|*Yn 1918*
Ofbyld:Ureterp, a. d. Vaart 1920.jpg|*Yn 1920*


## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Feanwâldsterwâl

**Feanwâldsterwâl** (pleatslik ek: *De Wâl*) is in doarp dat yn de gemeenten Dantumadiel en Tytsjerksteradiel leit. Yn 2020 hie Feanwâldsterwâl 420 ynwenners. De doarpskearn fan Feanwâldsterwâl leit om De Wâl en De Streek.  

Sûnt 2011 is Feanwâldsterwâl in selsstannich doarp. Feanwâldsterwâl hat gjin eigen postkoade dus heart it noch hieltyd by Feanwâlden en Hurdegaryp.  

## Untstean
Sûnt 1 jannewaris 2011 is it diel fan it plak dat yn de gemeente Dantumadiel leit offisjeel in doarp. Sûnt 14 july 2011 jildt dat ek foar it part yn de gemeente Tytsjerksteradiel. Foar dy tiid foel it Dantumadielster diel offisjeel ûnder Feanwâlden en it Tytsjerksteradielster diel ûnder Hurdegaryp. Salang't Feanwâldsterwâl net troch weryndieling yn ien gemeente komt te lizzen, is it tal adressen oan beide kanten lytser as de hûndert dy't nedich binne foar in eigen postkoade. Feanwâldsterwâl leit fan Feanwâlden út besjoen oer it spoar yn súdwestlike rjochting.

It doarpke wie eartiids in feankoloanje, mooglik fan menisten út Giteren. Dat soe ferklearje wêrom't der oant 1865 net allinnich in lytse minnistetsjerke wie, mar ek de sfear wat tinken die oan Giteren. Der wiene in soad brêgen en brechjes foar de huzen, dy't de ienige ferbining mei de dyk wienen.

Yn jierren 1970 wie der yn Feanwâldsterwâl in ljeppersplak fan it FLB.

Ofbyld:Feanwâldsterwâl, ferboude winkelheakpleats De Wâl 44.jpg|*Ferboude winkelheakpleats oan De Wâl *
Ofbyld:Feanwâldsterwâl, De Wal 22.jpg|*De Wâl 22*
Ofbyld:Feanwâldsterwâl, wâldhûske De Streek 25.jpg|*Wâldhûske oan De Streek*
Ofbyld:Feanwâldsterwâl, plaknammeboerd Tytsjerksteradiel.jpg|*Plaknammeboerd Tytsjerksteradiel*
Ofbyld:Feanwâldsterwâl, plaknammeboerd Dantumadiel.jpg|*Plaknammeboerd Dantumadiel*
Farebuorren

**Farebuorren** is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Farebuorren falt yn it doarpsgebiet fan it noardwestlik lizzende klaaidoarp Blije. De namme fan de buorskip komt op âlde kaarten ek foar as *Oeffaerdra buren*, *Faned*, *Fared*, *Vaarde Buiren*, *Vaardeburen*, *Faerdt* en *Faurd*.

Yn Farebuorren wenje likernôch 40 minsken. De buorskip bestiet út fjouwer boerepleatsen, wat ferboude pleatskes en noch in pear huzen. Yn it iepen lânskip boppe Dokkum falt de bebouwing bylâns de Blijer Feart op.
 
Yn 'e buorskip lei in terp dy't letter ôfgroeven is. Doe't de dyk Ljouwert-Holwert oanlein waard, is it lân middenyn Farebuorren wat ophege, de iisbaan is dêrtroch fuortrekke.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Ulrum

**Ulrum** (Grinslânsk: *Ollerom*) is in doarp yn Grinslân yn de gemeente It Hegelân (oant 1 jannewaris 2019 gemeente De Marne). Ulrum leit benoardeasten fan Sâltkamp, tusken de N361 en it Hunzegoakanaal.

Oant 1990 wie it in selsstannige gemeente; yn dat jier kaam it lykwols by Eenrum, Liens en Kleasterbuorren en ûntstie der in nije gemeente mei de namme Ulrum. Dy namme waard yn 1992 feroare yn dy fan it ûnderkertier fan Hunzegoa: *De Marne* en tsjintwurdich is Ulrum by de gemeente It Hegelân yndield. 

*Uluringhem* waard al neamd yn de 11e iuw. It wie it wenplak fan Ulurin of Ulrin. 

Ulrum leit op twa wieren. Op de iene stiet de romano-goatyske tsjerke (ein 12e iuw) en by de oare wier lei de Asingaboarch. Op it oarspronklike borchterrein waard yn 1988 in park iepene. 

Ulrum wie eartiids in woltierich doarp mei in protte middenstanners en lytse bedriuwen. Tsjintwurdich is der fral noch wat te dwaan yn de lânbou.

## Ofskieding fan 1834
It doarp Ulrum is bekend wurden troch de Ofskieding yn 1834. Dûmny Hendrik de Cock koe him net langer fine yn de frijsinnige opfettings en wize fan preekjen yn de Nederlânske Herfoarme Tsjerke. Dat joech swierrichheden mei de klassis, de partikuliere synoade en mei in soad notabelen yn syn fermidden. in protte ienfâldige minsken út it doarp en omkriten, somtiden sels fan fierrens, kamen te preekharkjen. Nei in soad warskôgings, boetes, dragonders (soldaten) oer de flier, útsluting en ôfsetting besleat er mei de tsjerkeried om ta ôfskieding oer te gean.

## Bekende ynwenners
* Sicco Mansholt (1908-1995), boer en politikus
Trijeboerehuzen

**Trijeboerehuzen** is in buorskip dy't yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Trijeboerehuzen leit eastlik fan Holwert en westlik fan Ternaard. Trijeboerehuzen leit yn de himrik fan Holwert.

De bebouwing fan de buorskip leit oan de Ternaarderdyk (N358) en de Witmonnikswei. De kearn bestiet út 7 adressen oan de Ternaarderdyk.

Trije pleatsen fan de buorskip lizze noardlik fan de âlde seedyk yn de East-Holwerter Polder.

De nammen fan twa fan de pleatsen út de 19e iuw binne *Uylsmahorn* en *Bleinsma*.

## Skiednis
De buorskip hat yn it ferline by Ternaard heard. Yn dy tiid hiet de buorskip Uylsmahorn. Dêrom ek de namme fan de pleats *Uylsmahorn*.

Sûnt 2019 leit Trijeboerehuzen yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel en foar 1984 lei de buorskip yn West-Dongeradiel.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsetting
Tronde

**Tronde** is in buorskip fan Elslo yn de gemeente Eaststellingwerf. Tronde leit tusken Elslo en Makkingea. Eastlik fan Tronde lizze de Stobbepoel en de tsjasker Vesuvius.

Tronde ferwiist wierskynlik nei de rûne foarm fan de ies. De boeren hienen eartiids lange smelle stikken lân. Dat kaam trochdat yn East-Stellingwerf, mar ek yn oare kontreien, eartiids it Rjucht fan Opstrek gou. Boeren mochten yn it ferlingde fan harren lân ek de dêr lizzende heideseadden stekke.
Terwisscha

**Terwisscha** (Stellingwerfsk: *Terwissche*; Nederlânsk: *Terwisscha*) is in buorskip yn de gemeente Eaststellingwerf. Terwisscha leit oan de N381 bewesten Appelskea. Dêr stiet in  drinkwetterpompstation fan Vitens en it besikerssintrum fan it Nasjonaal Park Drintsk-Fryske Wâld.

Hy wurdt ek neamd as *Terwisch* en *Terwisga*. 'Wiska' hat de betsjutting fan 'greide'. Yn de midsiuwen stie yn de bosken in boarch fan de boarchhear Terwisga. Hy hat in fjildslach levere tsjin de Stellingwervers.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Tsienserbuorren

**Tsienserbuorren** is in buorskip yn de gemeente Ljouwert. Tsienserbuorren leit oan de N354 tusken Raerd en Reduzum. Offisjeel heart Tsienzerbuorren ta de himrik fan Reduzum, mar leit wol tichterby Raard. De buorskip hat in eigen plaknammeboerd. De namme komt ek foar as *Tzjinser Buiren*, *Tsijnzerburen* , *Zinserbu(u)ren* en as weinamme *Sensera menwech*.

Tsienzerbuorren hat 15 adressen en likernôch 40 ynwenners.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Tibben

**Tibben** is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Tibben leit noardeast fan Ie en hat in beskerme terp dy't fan de 5e oant 7e iuw is. It is ien fan de âldst bewenne terpen yn Noardeast-Fryslân.
Tibben komt foar op 'e earste list fan kleasterbesit fan Fulda (twadde helte 8e iuw) as *Tippencheim*. De delsetting wurdt ek neamd as *Dibbingheim*, *Tybbing* en *Tybbynge*.

Fan de Humaldawei en it begjin fan de Uniastrjitte yn Ie rint de Tibsterwei nei Tibben. De Iester Ryd rint bylâns de wei en westlik fan Tibben nei de Suder Ie. 

De bewenners fan Tibben neamden harren letter Tibbema. Tibben is ek in skelnamme foar menisten.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings

## Keppeling om utens
* Webstee Ie
Teyebuorren

**Teyebuorren** is in buorskip dy’t yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Teyebuorren leit noardlik fan Hantum, noardeastlik fan Holwert, noardwestlik fan Ternaard en besuden de Waadsee. Teyebuorren leit yn de himrik fan Ternaard.

De bebouwing fan de buorskip leit oan in koart syddykje lâns de Holwerterdyk (N358). De buorskip hat in lytse kearn fan fjouwer gebouwen; wêrfan 3 húzen en 1 pleats.

## Skiednis
Sûnt 2019 leit Teyebuorren yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel en foar 1984 lei it buorskip yn West-Dongeradiel.
Tilbuorren

**Tilbuorren** is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Tilbuorren leit tichtby, oan de westkant fan, Eastrum; in pear kilometer fierder nei it westen leit Dokkum. De wei troch de buorskip hjit Mellemawei, neamd nei de eardere Mellemastate.

Tilbuorren is ûntstien by in tille oer de Eastrumer Opfeart, wat syn namme ek ferklearret. Yn 1664 waard Tilbuorren fernijd as  *Tilbuyren*, yn 1718 as *Tilbuiren* en yn 1861 as Tilburen.
Tsjewei

**Tsjewei** is in wetter yn de gemeente Súdwest-Fryslân dat noardwestlik fan Warkum rint. It wetter rint fan súdwest nei noardeast, gelyk oan Warkum, fan de Wetterliezen nei de eardere Brouwersfeart.
Tsjaard

**Tsjaard** is in buorskip yn de gemeente Ljouwert. Tsjaard leit besuden Wurdum en westlik fan Eagum.

## Skiednis
Tjaard is ûntstien op in terp. De terp is noch sichtber yn it lânskip. Yn 1490 waard it plak neamd as *Tytzaerd* en yn 1443 as *tSijaerdt*, *Seardt* en *Tijaerdama Buijren*. Dy lêste ferwiist nei de famylje dy 't nei alle gedachten op de terp wenne. Yn 1664 waard de namme skreaun as Tjaerd en om 1700 hinne as Tjaard. De plaknamme soe komme kinne fan it Aldfryske 'tia' mei betsjutting 'streamende wettergong' of fan in eigennamme. (werth) fan de persoan Tyts. 

Foar de gemeentlike weryndielingen yn 1944 hearde Tjaard foar in grut part ta de gemeente Ljouwerteradiel en foar in lyts part ûnder de gemeente Boarnsterhim.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Sytebuorren

**Sytebuorren** is in buorskip yn de gemeente Smellingerlân. Sytebuorren leit tusken Grou en De Feanhoop, en heart ta de himrik fan Aldegea. Hy wurdt oan trije siden begrinze troch wetter. Yn it noarden foarmet De Geau (Grou) de grins mei it Nasjonaal Park De Alde Feanen. Besuden rint de *Sytebuorster Ie* en bewesten foarmet it kanaal *De Grêft* tagelyk de gemeentegrins, mei oan oare kant it eilân De Burd, dat by Grou heart.
Tusken De Burd en Sytebuorren fart in fytsfear.
 
## Berikberheid
De buorskip falt ûnder de himrik fan Aldegea en is allinnich berikber oer in (foar autoferkear) dearinnende dyk, fan de brêge by de Headammen ôf. Yn de simmermoannen kin dêr *De Grêft* oerstutsen wurde mei fyts- en fuotfear "De Snoekcbears" (in wurdboarterij op de famyljenamme *Snoekc*, wenjend by it fear). Sa is der ek in ferbining mei Grou troch middel fan 'e fearpont De Burd.

## Bewenning
Hy wurdt  al yn 1543 neamd as *Zytebueren* en komt letter ek foar as *Sytje Buiren*, *Zytte buyr*, *Zyds buuren*, *Syta huystre guedt* en *Sitebuorren*. Neffens de Schotanusatlas stienen om 1700 hinne yn it gebiet sân pleatsen, elk op in eigen terp. Dy *hûsterpen* binne allegear ôfgroeven en de grûn is brûkt as dong foar de feanboaiem. No steane der noch fjouwer pleatsen, oan beide kanten fan *De Grêft*. Troch gemeentlike weryndieling binne yn Sytebuorren noch mar twa pleatsen oer, dy't beëasten De Grêft steane.

## Ferskaat
* De Fryske skriuwster Auck Peanstra brocht har jeugd troch yn Sytebuorren. Yn 2007 ferskynde har roman: *Sitebuorren, myn eigen paradys*. Fan har broer Oane ferskynde ek in boekje: *Herinneringen aan Sitebuorren*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Liu-bo

**Liu-bo** is in Italjaanske fjochtkeunst dy't syn oarsprong yn Sisylje hat. 

## Oarsprongen
De âlde keunst fan de *paranza*, dat fan it hantearje fan de stôk om oan te fallen of om te ferdigenjen, waard yn Sisylje iuwenlang fan heit op soan trochjûn. In protte hoeders wienen masters yn dy dissipline, en faak waarden hja útdage ta in duel om earekwestjes op te lossen. Yn 'e lêste jierren waarden de regels kodifisearre en kaam de sport yn 'e moade en waard dy troch CSEN (Nasjonaal Edukaasje Sportsintrum) erkend. 

## De stôk
De stôk is makke fan olivebeamhout, fan bittere oranjekleurige beam of fan de lysterbeibeam. De stôk as in basis fan ferskate techniken kin yn ien of beide hannen hâlden wurde. 

## Keppeling om utens
* http://www.liu-bo.it/
Teard

**Teard** is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Teard leit besuden Eanjum oan de Koaiwei.

Teard leit noardwestlik fan Iesumasyl, súdwestlik fan De Skâns (doarp) en súdeastlik fan Eanjum, dêr't it formeel ûnder falt. De bebouwing fan de buorskip leit oan de Teardwei en leit foar in part op de terp. Ek de omlizzende bebouwing oan de Sylsterwei wurdt meastal by de buorskip rekkene, lykas Brede Koaiwei.

## Skiednis
Súdlik streamt de Suderie. De terp soe út de betide midsiuwen stamme. De buorskip waard yn 1511 neamd as *Taert*, yn 1664 as *Taerd*, yn 1718 as *Teerd* en yn de 19e iuw *Tead*. Dat lêste jout oan dat de 'r' net of amper útsprutsen waard. De buorskip sil mooglik neamd wêze nei de jongesnamme Tsjeard.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
It Strân (Penjum)

**It Strân** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Strân leit noardeastlik fan Surch, súdwest fan Penjum yn de gemeente Súdwest-Fryslân, yn de polder Penjum en de himrik fan it doarp Penjum, net fier fan de dyk fan de Waadsee. De namme komt ek foar as *Strand* en *Penjumer Skûtelbank*. 

Op 'e hichte fan 'e buorskip oan de N31 is it Fersoargingsplak 't Strand.

## Skiednis

Op it plak fan Strân stie it yn 1186 stifte kleaster fan de Norbertinen *Vinea Domini* ('Wyngerd fan de Heare'). Yn 1287 ferdwûn it kleaster yn de weagen fan de see by in swiere stoarm. Letter besochten de Norbertinen it nochris mei in kleaster op itselde plak, mar ek dat gie ferlern yn de see.

Op it plak waard letter in pleats set dy't nei it kleaster *Vinea Domini* neamd waard, of ek wol de *[[Vineastate]]*. Yn 1810 kaam de buorkerij yn hannen fan de famylje Blanksma, dy't dêr in mingd bedriuw útoefenen. Ek de pleats dêrnjonken, *Vishorne*, waard yn de rin fan de 19e iuw eigendom fan de Blanksma's. Blanksma syn bedriuw hat in protte betsjut foar de ûntjouwing fan it Frysk stamboekfee yn de 19e- en 20e iuw. De yn Strân fokte kij hearden lange tiid by de top fan it Nederlânske melkfeebeslach.

Op dit stee lei yn 1889 noch in syl yn de saneamde *Skûtelbankdyk* út 1778, dy't yn ûnderhâld wie by de herfoarme tsjerke fan Penjum.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
* Vineastate
Suorein

**Suorein** is in buorskip yn de gemeente Ljouwert. Suorein leit tusken Jirnsum en Grou. It gebiet hearde yn it ferline by it noardliker lizzende Friens.

De namme komt ek foar as 't Zuyder End*, *Het Zuidereind*, 't Zuidend*, *De Soerendt* en *de Suyrend*.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Sumarreheide

**Sumarreheide** is in buorskip yn de gemeente Tytsjerksteradiel. Sumarreheide leit besuden Sumar, westlik fan de N356.

De buorskip waard foar it earst neamd om 1700 hinne as *Heyd Huysen*, en waard Sumarreheide (*Suameerderheide*) yn de 20e iuw. De ynwenners fan it gehucht wennen eartiids yn spitketen. Yn 1916 waarden der tsien stiennen wenten boud. 


File:Heereweg Sumarreheide. Huis van de Directeur van de Fabriek..JPG|Direkteurshûs fan it earder molkfabryk
File:De Heidepleats Heerenweg 24 Suameer..JPG|De Heidepleats út 1860
File:Sumarreheide Lytsebuorren.jpg|Lytsebuorren


## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings

## Keppeling om utens
* Sumarreheide.nl
Stiem

**Stiem** is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Stiem leit súdeastlik fan Eanjum en súdwestlik fan De Skâns (Noardeast-Fryslân).

De namme komt ek foar as *Steem*
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Spannenburch (buorskip)

**Spannenburch** (útsprutsen as: *Spòn'nburch*) is in buorskip yn de gemeente De Fryske Marren en is diel fan it doarp Tsjerkgaast. Spannenburch leit tusken Sint Nyk en Sleat, bij de brêge, dêr't de N354 oer it Prinses Margrietkanaal rint. De hege stjoermêst is fan fierrens te sjen.

## Skiednis

De buorskip ûntstie yn de 19e iuw en is in oerbliuwsel fan it âlde plak Wollegaast, dy't op it eastlike part fan in glasiale driuwwâl lei. It taheaksel "-gaast" betsjut in sânige ferheging. 

Spannenburch is neamd nei de bewenner fan de âlde, restaurearre útspanning *Het Wapen van Friesland*, Laas Tsj. Spannenburg, dy't dêr in herberch, huzinge Spannenburch, bouwe liet nei't de âlde Strjitwei fan Snits nei De Lemmer yn 1848 oanlein waard. It gebou waard brûkt fan materiaal fan de yn 1845 ôfbrutsen Doumastate yn Langwar.  Op it plak krusen wetters en diken út ferkate rjochtingen inoar. De herberch waard letter in hotel en it gebou is hjoed-de-dei in ryksmonumint. De nammen Wollegaast en Spannenburch waarden yn 'e iere 20e iuw njonken inoar brûkt, dochs ferdwûn de earste namme sa stadichoan. 

Oant de gemeentlike weryndieling fan 1984 makke Spannenburch diel út fan de eardere gemeente Doanjewerstâl, dêrnei oant 2014 fan de gemeente Skarsterlân dy't doe yn de fúzjegemeente De Fryske Marren opgie.

## Drinkwetter en Toer fan Spannenburch

Sûnt 1937 is dêr in produksjebedriuw foar it meitsjen fan drinkwetter. Fierder stiet der in stjoermêst, faak "de PTT-toer" neamd. Dy toer fan Spannenburch is eigendom fan KPN en wurdt foar telekommunikaasje en radio-útstjoeringen brûkt. De betonkonstruksje is 145 meter, de totale sichtbere hichte 118 meter. 


Ofbyld:Kafee Spannenburg 1915.jpg|Kafee Spannenburg yn 1915
Ofbyld:Spannenburg brug 01.JPG|Brêge SpannenburchPrinses Margrietkanaal


## Ferkear en ferfier
Spannenburch is fanâlds ek in wichtich oerstappunt foar streekbussen fan Autobedriuw ZWH, FRAM, VEONN, Arriva en Connexxion. It Prinses Margrytkanaal rint troch de buorskip hinne, dêr't oer de Brêge Spannenburch de N354 (de âlde Strjitwei fan Snits nei De Lemmer) oerhinne rint.

### Bustsjinst
De buslinen troch Spannenburch wurde fersoarge troch Qbuzz. De folgjende linen ride troch Spannenburch:

* **Line 41 De Lemmer - It Hearrenfean fia Balk:** De Lemmer - Wikel - Balk - Wikel - Sleat - Tsjerkgaast - *Spannenburch* (Tsjerkgaast) - Sint-Nyk - Skarsterbrêge - De Jouwer - It Hearrenfean

* **Line 42 Snits - De Lemmer fia Spannenburch:** Snits - Drylts - Heech - De Hommerts - Kûfurderrige - Wâldsein - Tsjerkgaast - *Spannenburch* (Tsjerkgaast) - Follegea - Jistergea - De Lemmer

## Sjoch ek
* Spannenburch (state)
* Fryske doarpen
Sparjeburd

**Sparjeburd** is in buorskip yn de gemeente Opsterlân. Sparjeburd leit noardeastlik fan De Himrik, dêr't it by heart, en besúdeasten Beetstersweach. De namme Sparjeburd (1693) komt ek foar as Sparrie Bird (1769) , Sparjebird (1848), *Sparrebird* en *Sparjebirt'.
== Namme ==
It Nammekundich Wurkforbân fan de [[Fryske Akademy]] woe yn 1961 hawwe dat bird/burd buorren of buert betsjutte soe, lykas yn [[Tsjalbert]] of [[Lúnbert]]. Der binne lykwols ek 'sneupers' dy’t earder oan it Ingelske wjergader fan ouwer of board tinke, lykas yn [[Burdaard]]. Mar yn dat gefal soe Sparjeburd nochal fier fan it Alddjip, it eardere [[Keningsdjip]], ôf lizze. De kaart fan Schotanus sr. jout in buertsje mids it Keningsdjip en it heechfean. Dat buertsje lei krekt boppe de Hearrewei dy’t no Binnenwei hjit. By it earste diel fan ‘e namme, sparje, wurdt wol oan grins of begrinzing tocht. Lykwols is der yn de Hearrewei tusken De Himrik en [[Weinterp]] op gjin inkele kaart in tol of tolhûs te finen en hat dêr ek gjin [[leidyk]] west. De ikkers dy’t sa’n leidyk beskermje moast, wiene yn ‘e tiid fan ‘e oanlis fan de Hearrewei noch net oanmakke.<br>It is [[Bernardus Schotanus à Sterringa|Schotanus jr.]] dy’t yn 1718 de namme Sparjebird foar it earst op ‘e kaart tekenet. Op dyselde kaart neamt er nochal wat begripen út ‘e bou. Sa wurde der *Rog Molens* en *Boeck weiten ackers* yntekene. Miskien leit ‘e ferklearring foar sparje dan ek wol tichter by hûs, mooglik as (by)namme fan sa’n buertsje. Sparje of [[sparjekrûd]] waard troch heidsjers gewoanwei brûkt foar de twadde bou nei dy fan ‘e rogge of it boekweet om ‘e boaiem grien te bedongjen. It is in soarte fan ûnkrûd dat brûkt waard as foer foar it fee.  Al ûnder de groei waarden de bisten oan in [[tsjoar]] of in peal yn ’e bou set. Dan koene se mar beheind ite en harren net ferfrette.

== Wurkkampen == 
De [[Nederlânske Arbeidstsjinst]] (NAD) hie yn de [[Twadde Wrâldkriich]] twa wurkkampen by Sparjeburd: Kamp Himrik Noard (Kamp Christiaan de Wet) en Kamp Himrik Súd (Kamp Antony van Leeuwenhoek). Nei de oarloch wie it kamp oant 1 juny [[1947]] in *Bewarings- en Verblijfskamp voor Jeugdige Politieke Delinquenten* yn it ramt fan de [[Bysûndere Rjochtspleging]]. Op dy datum waard it nammentlik oerdroegen oan *Bureau Bijzondere Jeugdzorg*, dy't der ôf woe.

== Rekreaasje ==
Yn de jierren '60 en '70 wie de bosk mei boartersgreide in populêre bestimming foar spulwiken foar de jeugd en skoalreiskes.
 
Yn july 1969 is de boartersbosk fan Sparjeburd offisjeel iepene. Yn Sparjeburd is no in rekreaasje-oarde mei in iepenloftteater, eigendom fan [[Steatsboskbehear]]. 2010/2011 hat Steatsboskbehear de bosk opknapt, De offisjele iepening wie op 17 maaie 2011. 

<gallery widths="180" heights="180">
Ofbyld:Iepenloftteater Sparjeburd.JPG|*Iepenloftteater*
Ofbyld:Boartersbosk Sparjeburd2.JPG|*Boartersbosk*
Ofbyld:Kursussintrum Sparjeburd.JPG|*Kursussintrum Sparjeburd*
Ofbyld:Sparjeburd Achtkante Bultnôtmûne.jpg|*Bultmûne Sparjeburd, yn 1937 ôfbrutsen''


## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Spears

** Spears** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân, yn de himrik fan Sibrandabuorren. Spears leit noardeastlik fan Skearnegoutum, en westlik fan Sibrandabuorren.

De namme komt ek foar as *Spaere*, *Spaers* en *Speerster Huijsen*. De namme soe fan 'fersperre' komme kinne, de binnendyk stiet dêr dwers op de Middelseedyk en ferspert sa it wetter. Dat is ek by de namme Sparjeburd sa.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Sjongedyk

**Sjongedyk** of **Sjungadyk** is in buorskip noardwest fan Burchwert yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Sjungadyk heart ta de himrik fan Burchwert en leit oan de Boalserter Trekfeart. De buorskip is in rige pleatsen en huzen oan de dyk mei deselde namme. De N359 rint westlik fan de buorskip en de buorskip Hiemert leit oan oare kant fan dy dyk.

De namme komt ek foar as *Sioungha dyck* en *Syionghe dick* en betsjut de dyk fan Sieuwinga.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Skûlenboarch

**Skûlenboarch** is in buorskip yn de gemeente Tytsjerksteradiel. Skûlenboarch leit tusken Jistrum (dêr't it ta heart) en Eastermar, oan de súdkant fan it Knillesdjip.

De namme komt ek foar as *Schuilenburg*, *Schuilenburger polder* en sil eat betsjutte as 'plak om te skûljen', mooglik in dykhûs.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Stryp

**Stryp** (Midslânsk: *Striep*; Nederlânsk: *Striep*, foarh. ek *Seerijp*, *Zeerijp*, *Surijp* of *Zurijp*) is in doarp yn de gemeente Skylge. Stryp leit besúdeasten Midslân oan in waaddyk. Op 1 jannewaris 2005 wennen der 22 minsken yn it plakje. Stryp is boud by in âlde ôfwetteringsslûs yn de Waaddyk. Dy slûs is yn 1948, by de ruilferkaveling, fuort helle.

Stryp is de âldste delsetting fan Skylge. Hy bestie al yn de midsiuwen en wie it wenplak fan de adel fan it eilân. Yn 1545 waard der in lyts kastieltsje boud, yn bûtenferbliuw fan Kornelis II fan Bergen, de hear fan Skylge en It Gryn tusken 1529 en 1560. Letter wennen de greven fan Arenberg yn it hûs.

De lokale namme Striep ferwiist nei in âlde delsetting op Skylge. Dy delsetting hat oan de westkante fan Stryp lein. In oerbliuwsel fan dat plakje is it Strypstertsjerkhôf, súdwestlik fan Midslân. Neffens ûndersyk dat dien is op it tsjerkhôf, moat dêr in houten tsjerke stien hawwe om 850 hinne. Op it tsjerkhôf binne de âldste resten fan bewenning ûntdutsen fan Skylge. Letter waard op it Strypstertsjerkhôf in tsjerke fan stien boud, de Sint Martenstsjerke. Dy tsjerke is yn 1569 yn de brân stutsen troch de wettergeuzen, de toer is letter, yn 1603 ynstoarten. Sûnt dat jier is it Strypstertsjerkhôf in grêfhichte, dêr't oant 1916 ta noch yn begroeven waard. It tsjerkhôf hat ek lang it begraafplak west fan West-Skylge, omdat it âlde tsjerkhôf fan dat plak yn see ferdwûn is.

Súdlik fan Stryp leit de âlde polder It Nijlân, ek wol de Stryper Polder. Dy polder, út 1602, is troch in âlde waaddyk fan de Skylger polder skieden. De diken fan de polder binne letter tal fan kearen trochbrutsen, foar it lêst yn 1825. It Pônswiel, in lyts marke dat oan de noardkante fan de âlde dyk leit, is in oerbliuwsel fan ien fan de dyktrochbrekkings.

## Strypster Wyfke
It tsjerkhôf fan Stryp is nau besibbe mei de sêge oer it Strypster Wyfke. It ferhaal fertelt oer de ynfal fan de Ingelske float op Skylge yn 1666. De Ingelsken stutsen doe West-Skylge yn de brân en lutsen troch nei de eastkante fan it eilân. Yn de reek en de dize fan it fjoer seagen se yn de fierte in grêfheuvel mei wat sarken. In frommeske út de buert, ferneamd ûnder de namme it *Strypster Wyfke*, die de útspraak "Se stiene der by hûnderten, en lizze der by tûzenen". Neffens de sêge mienden de Ingelsken dat der in fijanlik leger lei en gongen werom. It Strypster Wyfke hat sa it easten fan Skylge fan plondering en brânstifting rêden. Letter is der in stânbyld fan it wyfke set, dat stiet oan de haaddyk fan Skylge.

Ofbyld:Bordje.stryper-wyfke.JPG|*buordsje ûnder it byld*
Ofbyld:Strieperkerkhof.jpg|*Strypstertsjerkhôf
Ofbyld:Stryper Wiefke.jpg|*Strypster Wyfke''
Soarremoarre

**Soarremoarre** (ek:*Sorremorre*) is in buorskip yn de gemeente It Hearrenfean. Soarremoarre leit yn de himrik fan Aldeboarn,  noardlik fan Akkrum oan de Botmar. Waard destiids ek wol *Súd- en Surmurra* neamd, dus: *súd fan de Moarre*. 

Yn de nacht fan 7 op 8 novimber 1941 is yn it sompige lân in Ingelske bommewerper (Vickers Wellington) delstoarten. Net ien fan de ynsittenden hat de ramp oerlibbe.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Sopsum

**Sopsum** is in buorskip yn de gemeente De Waadhoeke. Sopsum leit yn de Achlumer Noarderpolder, súdwestlik fan Frjentsjer.

De namme komt ek foar as *Sopsem*, *Sopsens* en*Soepsum* en betsjut soksawat as 'hiem fan Soppe'.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Selmien

**Selmien** is in buorskip yn de gemeente Opsterlân. Selmien leit besuden Drachten bewesten Oerterp, dêr't it by heart. It wurdt yn twaen snien troch de N381, better bekend as de Opper Haudmare. De beide dielen binne hjoed-de-dei allinnich ferbûn troch in fytstunneltsje.

De buorskip komt yn 1718 al foar as Selmien. Yn 1861 waard de namme Selmie stavere. Mooglik ferwiist de namme nei in slûs (*sel*) by 'mieden', healân.

Fan 1944 oant 2000 wie yn Selmien de proefbuorkerij Bosma Zathe fêstige.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Skou

Skou kin betsjutte:
* in fartúch skou (fartúch)
* in buorskip Skou (buorskip)
* GWS-skou, in fartúch
Skou (buorskip)

**Skou** is in buorskip yn de gemeente De Fryske Marren yn de himrik fan Aldemardum. Skou leit yn Gaasterlân en súdwestlik fan de Wyldemerk. Hy leit yn de bosken fan Gaasterlân oan 'e súdkant fan it sângat en natoergebiet De Wyldemerk , dy't ek wol *Skou* neamd wurdt.
Rytseterp

** Rytseterp** (ek: *Ritseburen*) is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Rytseterp leit besúdwesten Burchwert yn de westlike hoeke fan de krusing fan Warkumer Trekfeart en it Van Panhuyskanaal.
De namme komt ek foar as *Rijtseterp*, *Ritzeburen* en *Ritzeterp*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Salvert

**Salvert** is in buorskip yn de gemeente Frentsjeradiel. Salverd leit eastlik fan Frjentsjer benoarden it Van Harinxmakanaal.

De namme komt ek foar as *Salverd*, *Tzalwirt*, *Swalwirt*, *Tzaluert* en *Salward* en komt mooglik fan de eigennamme *Tsjalle*.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Rylst

**De Rylst** is in buorskip yn de gemeente De Fryske Marren. De Rylst leit oan de dyk tusken Sint-Nyk en Skarsterbrêge.
De namme komt ek foar as *De Ryl* en *De Rijlst*. 'Ril' hat hjir de betsjutting fan 'stripe ferfeante grûn lâns ferfeante lân'.
 
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Skâns (buorskip)

**De Skâns** is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De Skâns heart ta de himrik fan Muntsjesyl. Hy leit op in eilân besuden Muntsjesyl en benoarden it 18e-iuwske slûzekompleks oan de Muntjesylster Ryd. Earst op kaarten fan 1970 ôf komt de namme foar. De skâns is opnaam yn it wapen fan it doarp.

## Skiednis
De namme fan de buorskip ferwiist nei in skâns dy't yn 1576 ûnder it regear fan Caspar de Robles oanlein waard. Yn 1580 wie de skâns lykwols yn hannen fan de Steatsken, want dat jier wurdt de skâns op 1 septimber ferovere (fannijs) troch de Spanjerts op de Steatske legerlieder Willem Loadewyk. De oerwinning duorre koart, want op 18 july 1581 ferovere hopman Schuil út Kollum de skâns op 'en nij foar de Steatsken. Fjouwer jier letter joech Willem Loadewyk substitút grytman Tjarck Sappes (fan de stins Ter Harst) de opdracht de skâns te reparearjen. Dat liet er dwaan troch Jan Pietersz dy't dêrfoar stiennen brûkte fan it ôfbrutsen kleaster Galilea út syn doarp Boerum. Yn 1590 wurdt de skâns wer neamd yn ferbân mei fjochterij tusken Steatsken en Spanjerts en letter yn 1672, it 'Rampjier'. Op in stuit yn de iuwen dêrnei moat de skâns oersljochte wêze. It is witten dat de skâns sûnt 1622 in mûne hie, dy't yn 1742 ôfbrutsen waard, de foargonger fan de mûne Rust Roest (1856) fan no. Tusken likernôch 1850 en 1920 stie der in seachmole op de eastpunt fan de skâns; de saneamde *Bokkemole*. De buorren rûnom waard destiids 'Bokkebuert' neamd. Beide nammen komme fan de oprjochter Jan Sytses Bok.

Benoarden De Skâns leit in slûs dêr't de earste foargonger fan, troch de muontsen fan it kleaster Jeruzalem út Gerkeskleaster oanlein waard yn 1471 (of 1476) foar de ôfwettering fan ûnder oaren de nije polder Rûgewaard. Yn 1741 waard it slûzestelsel fan no oanlein. Yn 1882 waard De Skâns in eilân doe't súdlik dêrfan in nij kanaal dold waard en de hjoeddeiske grutte spuislûs lein waard mei dêroer de 'Nij Fryske Brêge'. Oant yn de jierren 1970 wie De Skâns in ticht beboud gebiet en hie it in hotel, mar yn 1976 waarden benei alle 50 huzen sloopt mei de tasizzing fan de gemeente dat der nije foar yn 't plak komme soene; dat is lykwols nea bard.

Tsjintwurdich is it westlik part fan De Skâns in park mei in hartekamp en is der in binnenhaventsje. Oan de oare kant fan de wei steane de twa huzen dy't stean bleaun binne.


Lauwers - Munnekezijl.jpg|Sicht op de Lauwers besuden de âlde slûs mei links De Skâns
Lauwers vanaf Nieuwe Friese Brug (zuidoosten).jpg|Sicht op it fannijs dolde part fan de Lauwers besuden de nije slûs
Ayttablomke

It **Ayttablomke** of de **winterakonyt** (*Eranthis hyemalis*) is as wylde plant te finen yn berchbosken yn súdwest-Jeropa, bgl. yn Itaalje, de Balkan en dy kontreien. Oeral oars yn Jeropa is it allinne as túnplant te finen. Hjir en dêr is it min ofte mear ynboargere. It Ayttablomke wurdt rekkene ta de stinzeplanten.

## Sjoch ek
* List fan planten
Rysberkampen

**Rysberkampen** (earder: *Riseperkampen*; Stellingwerfsk: *Riesberkaampen*; Nederlânsk: *Rijsberkampen*) is in buorskip yn de gemeente Weststellingwerf. Rysberkampen leit beëasten Elslo en noardeastlik fan Boyl en heart ta de himrik fan Boyl. Om 1850 hinne hie er 9 huzen en 60 ynwenners.

Eartijds stie hjir in nôtmole dêr't de mealstien fan noch op ien fan de pleatsen is. De ies fan Rysberkampen is in mearstrokige *streifen-es*. Dêrtroch binne der ferskate persielen dy't yn ferskillende rjochtingen rinne mei fjildnammen as Dwersikkers en Kromikkers. By de Molepôle, rint de útwreiding fan de bou wat ûngelyk yn de heide op. Nei it easten ta, rjochting it rivierke 'De Volle Riete', leine om 1830 hinne de greide- en healannen fan de boeren.
De Reidswâl

**De Reidswâl** is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De Reidswâl leit eastlik fan Mitselwier oan de Suderie en de Moarster Feart. De namme komt mooglik fan 'riid', in slinke mei streamend wetter. It part noardlik fan de tille oer de Moarster Feart, oan de Keechsdyk, heart by de himrik fan Moarre; it súdlik part falt ûnder Mitselwier.

## Skiednis
De buorskip kaam yn 1680 foar as *De Reijdswal*, yn 1718 as *Riedtswal*, yn 1899 as *Reidswal* en ek *Raaswal*. Ut dy namme soe opmakke wurde kinne dat de delsetting ûntstie oan in kaaiwâl fan in wetter, in Ryd. De dyk fan de Reidswâl nei Moarre hjit lokaal Kaaisdyk, mar offisjeel Keechsdyk. 

Justjes westlik fan de brêge, oan de súdlike ouwer fan de Súdie lei de *(Pelfinne)burch* of Pelfinne, dêr't lykwols fierders neat oer bekend is, dy't neffens it floreenkohier fan 1768 ôf ta de eigners fan Roptastate hearde. Yn Mitselwier is der in strjitte nei neamd, Pelfinne.

Oan de Reidswâl stiet noch in oerbliuwsel fan it eardere bûterfabryk mei de eardere direkteurswente. Dy waard 6 juny 1888 iepene as de *Coöperatieve Stoomzuivelfabriek "De Onderneming"*. De oannimmers Vollmer en Erich út Dokkum wiene de bouwers. Sa'n 23 boeren út Mitselwier en omkriten brochten de molke yn. 
Op 9 juny 1927 is it hiele fabrykskompleks iepenbier ferkocht.


Ofbyld:Reidswâl.JPG|*Reidswâl 2009*
Ofbyld:Reidswal, zuivelfabriek.jpg|Stoombûterfabryk "De onderneming". Meitsjen fan fijne molkprodukten
Remswert

**Remswert** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Remswert leit súdwestlik fan Nijlân oan de A7. 

De buorskip is ûntstien op in terp. Yn 1444 waard it plak fermeld as Raemswert, yn 1455 as 'toe raemswert' en yn 1718 as Remsert.  De plaknamme soe ferwize nei in terp (*wert*) dy't bewenne waard troch de persoan Remme. De namme komt ek foar as *Remswerd* en *Rimswert*.

By Remswert wurdt de autocross Blauhús holden fan de Fryske Autocross Klub.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Poppenhuzen

**Poppenhuzen** is in buorskip yn de gemeente It Hearrenfean. Poppenhuzen leit noardeastlik fan Aldeboarn oan de Sjoukesleat.

De namme komt ek foar as *Poppenhuysen* en *Poppenhuizen*. Der wurdt al skreaun oer in Elingius Roarda dy't yn 1369 op *Pophingha* wenne. Dat soe dan ien fan de grytmannen fan Wyns west hawwe. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Pean

**Pean** is in buorskip yn 'e himrik fan Akkrum oan de Wide Ie yn de gemeente It Hearrenfean. Pean leit súdeastlik fan Grou en noardlik fan Goaiïngahuzen, op de hoeke fan De Greft en de Peanster Ie. 

De Aldfryske namme fan 'e buorskip is *oppa eeën*. Pean betsjut dus: oan it wetter. 

Yn 'e buorskip sit sûnt 1968 in sylskoalle mei  groepsakkommodaasje en boateferhier.
Petersburch

* Sint-Petersburch, in stêd yn Ruslân.
* Petersburch (buorskip), in buorskip yn Eaststellingwerf
* Petersburch (streek), in streek yn Eaststellingwerf.
Petersburch (buorskip)

**Petersburch** (Stellingwerfsk en Nederlânsk: *Petersburg*) is in buorskip yn de gemeenten Opsterlân en Eaststellingwerf. Petersburch leit tusken Wynjewâld en Donkerbroek. Oan de lofter kant fan de feart leit 'e buorskip Moskou

## Ferklearring fan de namme
Ein 18e iuw soe turfstekker Pieter Blauw him dêr nei wenjen set hawwe en makke fan syn hûs in kroech. As tekst stie op syn úthingboerd: *"Ik woon hier aan de weg. Wat heb ik meer te wenschen. Dan zegen van de heer. En gunst van alle menschen"*. Doe't de kroech nei ferrin fan tiid yn ferfal rekke waard it hûs Pieters burcht neamd. Dy namme soe letter ferbastere wêze ta Petersburch. Bewiis foar dy ferklearring fan de namme is der lykwols net. Nei alle wierskyn is de buorskip ferneamd nei de Russyske stêd  Sint-Petersburch. 

Petersburch leit oan de Turfrûte.
Pikesyl

**Pikesyl** (Frysk en offisjeel; Nederlânsk en offisjeel foar 2011: *Piekezijl*) is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân, oant 2011 Wymbritseradiel. Pikesyl leit westlik fan Drylts benoarden de Pikemar yn 'e himrik fan Abbegea.
De namme is mooglik in ferwizing nei de famylje fan de man *Sijbren Pijekama* dêr't yn 1511 nei ferwiisd wurdt yn kombinaasje mei syl, in ôfwetteringslûs.

De buorskip bestiet hjoed-de-dei út 15 hûzen en pleatsen mei likernôch 40 ynwenners.

Barlepyk Pikesyl is in farrende jongereinkeet út de buorskip wei.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Reade surk

**Reade surk** (*Rumex sanguineus*) is ien fan de grutte surkesoarten. It giet by de stinzeplanten om in foarm mei tige moaie readpoarperen blêdieren, *Rumex sanguineus* var. *sanguineus*. Dizze foarm fan de Reade Surk komt allinne mar foar op plakken dêr't ek oare stinzeplanten steane. De plant stiet bygelyks op Martenastate yn Koarnjum

## Sjoch ek
* List fan planten
Osingahuzen

**Osingahuzen** of **Oasingahuzen** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân, yn 'e himrik fan Heech. Osingahuzen leit tusken Heech en de Wide Wimerts.

## Iepenbier ferfier
* Line 46: Snits - Jutryp - De Hommerts - Osingahuzen - Heech - Lytshuzen - Aldegea. v.v.
Opperbuorren

**Opperbuorren** is in buorskip yn de gemeente Smellingerlân. Opperbuorren leit benoarden Aldegea oan de Swarte Wei. De namme komt ek foar as *Opperburen*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Unlân

Mei **Unlân** kin bedoeld wurde:
* Unlân (sompe) is in sompich stik lân dat geregeld splis stiet
* Unlân (buorskip) in buorskip yn Skarsterlân.
* Woast lân
Unlân (buorskip)

**Unlân** is in buorskip yn gemeente De Fryske Marren. Unlân leit noardwestlik fan Sint-Jânsgea en Rotsterhaule, dêr't er foar it grutste part ûnder falt, en súdeastlik fan Ousterhaule.
Nijelaak

**Nijelaak** is in buorskip yn de gemeente Weststellingwerf. Nijelaak leit noardwestlik fan Wolvegea yn De Untginning.