open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Science Fiction Chronicle Award

De ***Science Fiction Chronicle Awards*** of ***SF Chronicle Awards*** wiene in groep prizen dy't ienris yn it jier útrikt waarden foar de bêste science fiction-wurken fan it foargeande jier. De útrikking waard dien troch it Amerikaanske science fiction- en fantasytydskrift *[[Science Fiction Chronicle]]*, dat oprjochte wie troch Andrew I. Porter.

De winners waarden útornearre op grûn fan in opinypeiling ûnder de lêzers fan it moanneblêd, dat de *SF Chronicle Awards* wiene dus eins publyksprizen. Se waarden foar it earst útrikt yn 1982 en foar it lêst yn 1998, yn tolve ûnderskate kategoryen, wêrûnder bêste roman, bêste novelle, bêste koarte novelle, bêste koarte ferhaal, bêste omslachartyst en bêste dramatyske presintaasje. Under de winners fan 'e *SF Chronicle Awards* wiene skriuwers as Kim Stanley Robinson, Orson Scott Card, George R.R. Martin, C.J. Cherryh en Lois McMaster Bujold.
Skeleton op de Olympyske Winterspullen 2014

De **[[Olympyske Winterspullen 2014|XXIIe Olympyske Winterspullen]]** waarden fan 7 oant en mei 23 febrewaris 2014 hâlden yn Sotsji, yn Ruslân.
It skeleton hie plak op de *Sliding Center Sanki*.

## Sliding Center Sanki
De baan bestie út njoggentjin bochten, en hie in lingte fan 1.325 m. Der wie plak foar 10.000 taskôgers.

## Utslaggen
World Fantasy Award

De ***World Fantasy Awards*** binne in groep Amerikaanske prizen dy't ienris yn it jier útrikt wurde foar de bêste fantasywurken fan it foargeande jier. De útrikking is yn 'e hannen fan 'e organisaasje fan 'e *[[World Fantasy Convention]]*, dy't elts jier op in oare lokaasje yn 'e (Ingelsktalige) wrâld plakfynt. De *World Fantasy Awards* waarden yn 1975 ynsteld as wjergader foar it fantasysjenre fan 'e mear op science fiction rjochte *[[Hugo Awards|Hugo]]* en *[[Nebula Awards]]*.

De *World Fantasy Awards* wurde útrikt yn njoggental kategoryen: bêste roman, bêste novelle, bêste koarte fiksje, bêste ferhalebondel, bêste blomlêzing (fan koarte fiksje), bêste omslachartyst, twa spesjale prizen foar lju dy't warber binne foar it fantasysjenre (ien foar in berops en ien foar in amateur) en fierders noch ien of mear oeuvreprizen. De winners wurde útornearre troch in profesjonele sjuery, mar fans wurde belutsen by it selektearjen fan 'e nominearre kandidaten foar eltse priis. Under de winners fan 'e prizen wiene yn it ferline skriuwers as Stephen King, Roald Dahl, Tanith Lee, Orson Scott Card, Ursula K. Le Guin, George R.R. Martin, Andre Norton, Marion Zimmer Bradley, Jo Walton en Lois McMaster Bujold, en útjouwers as Donald A. Wollheim en Betsy Mitchell.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''World Fantasy Awards''
HOMer Award

De ***HOMer Awards*** wiene in groep Amerikaanske prizen dy't ienris yn it jier útrikt waarden foar de bêste science fiction- en fantasywurken fan it foargeande jier. De útrikking waard dien troch it *Science Fiction and Fantasy Literature Forum* op 'e *[[CompuServe Information Service]]*, wrâlds âldste kommersjele kompjûternetwurk. Yn 'e iere dagen fan *CompuServe* stie dat foarum ek wol bekend as it *Home and Hobby Forum Number 9*, en om it te selektearjen moast men "HOM-9" yntoetse. Sûnt neamden de leden fan it foarum harsels "HOMers". De namme fan 'e *HOMer Awards* gie dêrop werom, wylst er ek ferwiisde nei de Aldgrykske dichter Homêros (dy't yn it Ingelsk Homer neamd wurdt).

Alle leden fan it foarum (fluktuëarjend tusken 18.000 en 40.000) mochten nominaasjes dwaan en op 'e nominearre kandidaten stimme. Sels yn tiden dat it ledetal fan it foarum ta it minimum ôfnommen wie, hie it dêrmei noch fierwei it grutste tal stimmers fan alle science fiction- en fantasypublyksprizen. De winners waarden yn maaie bekendmakke yn twa wichtige tydskriften fan it sjenre, *[[Locus]]* en *[[Science Fiction Chronicle]]*. Der wie gjin útrikkingsseremoanje; de prizen, yn 'e foarm fan sertifikaten, waarden de winners tastjoerd. De *HOMer Awards* bestiene fan 1991 oant 2001, en waarden útrikt yn fiif ûnderskate kategoryen: bêste roman, bêste novelle, bêste koarte novelle, bêste koarte ferhaal en bêste dramatyske presintaasje. Under de winners fan 'e prizen wiene skriuwers as Raymond E. Feist, Janny Wurts, Anne McCaffrey, Lois McMaster Bujold en Catherine Asaro.
Sapphire Award

De ***Sapphire Awards*** wiene in groep Amerikaanske prizen dy't fan 1995 oant 2005 ienris yn it jier útrikt waarden foar de bêste mingeling fan science fiction en romantyk fan it foargeande jier. De útrikking waard dien troch de *Science Fiction Romance Newsletter*, wylst de winners útornearje waarden troch in beneamde sjuery út nominaasjes dy't oanbrocht wiene troch de lêzers fan it blêd. Der wiene twa kategoryen: bêste roman en bêste koarte fiksje. Under de winners fan 'e prizen wiene skriuwers as Catherine Asaro, Lois McMaster Bujold en Linnea Sinclair.
Forry Award

De ***Forry Award*** is oeuvrepriis dy't sûnt 1966 troch de *Los Angeles Science Fantasy Society* (LASFS) elts jier útrikt wurdt oan in skriuwer of in oare persoan fan namme út it sjenre fan 'e fantasy en/of science fiction. De priis is neamd nei de oprjochter fan 'e LASFS, Forrest J. Ackerman, byneamd "Forry", dy't al withoelang in grutte science fiction- en fantasyfan is. De *Forry Award* wurdt takend troch de leden fan 'e LASFS op in gearkomste yn 'e hjerst, en datselde jiers noch wurdt de winner bekend makke op 'e LOSCON (fantasy- en science fiction-kovinsje fan Los Angeles).

De LASFS rikt yn itselde fjild ek de *Big Heart Award* út, dy't net mei de *Forry Award* betize wurde moat. Lju fan namme dy't de *Forry Award* wûn hawwe, binne û.o. Larry Niven (1969), Marion Zimmer Bradley (1976), Jerry Pournelle (1979), Robert A. Heinlein (1980), útjouwer Donald A. Wollheim (1987), Ursula K. Le Guin (1989), Andre Norton (1989), Isaac Asimov (1990), David Brin (1998), Anne McCaffrey (2000), Joss Whedon (2008), Terry Pratchett (2012) en Lois McMaster Bujold (2013).

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan de ''Los Angeles Science Fantasy Society''
Musical

In **musical** (fan it Ingelske *musical*, in ôfkoarting fan *musical theatre*, "muzikaal teäter") is in foarm teäter wêryn't toaniel (d.w.s. sprutsen dialooch) kombinearre wurdt mei muzyk, sang en faak ek dûns. Dêrby wurdt net it hiele toanielstik yn sang opfierd, lykas by in opera, mar inkeld in stikmannich yntermezzo's, dy't lykwols in yntegraal ûnderdiel fan it stik foarmje. In filmmusical is in film yn 'e foarm fan in musical, faak op basis fan in eardere toanielmusical. In jukeboxmusical is in musical dy't bekende muzyk brûkt ynstee fan nije lieten.

## Skiednis
De earste musicals waarden oan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw yn New York opfierd. It sjenre kaam fuort út 'e tradysje fan it *[[vaudeville]]*, oftewol de Amerikaanske revu, mei as wichtichste ferskil dat it by in musical net om allegear aparte stikjes, mar om in trochrinnend ferhaal gie. As earste musical wurdt gauris *The Black Crook*, út 1866, neamd, al beskôgje in protte saakkundigen it folle grutskaliger *Show Boat*, út 1927, pas as de earste moderne musical. It sjenre berikte yn 'e fyftiger en sechtiger jierren in hichtepunt yn populariteit, mei musicals as *[[Porgy and Bess]]* (dat strikt nommen in opera is, mar faak as musical beskôge wurdt), *[[Kiss Me, Kate (musical)|Kiss Me, Kate]]*, *[[Oklahoma (musical)|Oklahoma]]*, *[[Fiddler on the Roof]]* (yn it Nederlânsk *[[Anatevka]]*) en *[[My Fair Lady (musical)|My Fair Lady]]*. Yn dyselde snuorje waarden der ek musicals ferfilme, mei as fierwei de bekendste *[[The Sound of Music (film)|The Sound of Music]]*, út 1965.

Neitiid rekke it sjenre in pear desennia wat yn it neigean, mar fan 'e iere jierren njoggentich ôf is it oan in nije opmars begûn. Ferneamde musicals út resinte jierren binne *[[Cats (musical)|Cats]]*, *[[Les Misérables (musical)|Les Misérables]]*, *[[Evita (musical)|Evita]]*, *[[The Phantom of the Opera (musical)|The Phantom of the Opera]]*, *[[The Lion King (musical)|The Lion King]]* en *[[Chicago (musical)|Chicago]]*. Mei't de term "musical" daliks assosjaasjes opropt mei de *The Sound of Music* en soartgelikense, faak as âldfrinzich beskôge stikken út 'e midden fan 'e tweintichste iuw, brûkt men tsjintwurdich gauris de namme *rock opera* foar in musical dy't ôfstân nimme wol fan datsoarte produksjes.

## Yn Nederlân
Yn Nederlân waarden de earste musicals oan 'e ein fan 'e jierren fyftich út 'e Feriene Steaten wei ymportearre, earst noch yn it Ingelsk, mar fan 'e sechtiger jierren ôf ek yn Nederlânsktalige ferzjes. De earste orizjinele Nederlânske musicals, lykas *Heerlijk Duurt het Langst* (1965) en *En Nu naar Bed* (1971) waarden skreaun troch Annie M.G. Schmidt en Harry Bannink. Yn 'e jierren santich wie ek Jos Brink tige aktyf op it mêd fan musicals. Fan 'e njoggentiger jierren ôf bejoech tillefyzjeprodusint Joop van den Ende him op dat terrein. Syn earste eigen musical, *[[Cyrano de Musical]]* (nei it toanielstik *[[Cyrano de Bergerac (toanielstik)|Cyrano de Bergerac]]*) flopte, mar letter wist er dochs grut súkses te krijen mei *The Phantom of the Opera*, *Les Misérables* en *[[Soldaat van Oranje (musical)|Soldaat van Oranje]]*.
Ohioana Award

De ***Ohioana Awards*** of ***Ohioana Library Awards*** binne in groep Amerikaanske prizen dy't sûnt 1942 ienris yn it jier troch de *[[Ohioana Library]]* útrikt wurde oan talintearre ynwenners (of âld-ynwenners) fan Ohio, ta erkenning fan harren bydrage oan it literêre en/of kulturele libben yn dy Amerikaanske steat. (De namme "Ohioana" moat begrepen wurde yn deselde sin as "Americana" as it om 'e hiele Feriene Steaten giet.) Oant ein 2013 wie al oan goed 1.100 Ohioërs in *Ohioana Award* takend. Dêrby gie it foar it meastepart om skriuwers en dichters, mar der wiene ek keunstners, sjongers en muzikanten by. Fanwegen harren relatyf lange skiednis hearre de *Ohioana Awards* yn 'e Feriene Steaten ta de meast prestizjeuze prizen fan harren soarte. 

De *Ohioana Awards* wurde yn ferskate kategoryen útrikt, wêrfan't de *Ohioana Book Award* de wichtichste en âldste is, mei as subkategoryen fiksje, non-fiksje, jongereinliteratuer, poëzij en boeken mei Ohio of in Ohioër as ûnderwerp. Nei 1944 waarden oare kategoryen tafoege, mei as bekendste en wichtichste de *Ohioana Career Award*, in oeuvrepriis. Under de winners wiene skriuwers as James Reston, Martin Joseph Freeman, Kenneth Patchen en Lois McMaster Bujold. De organisaasje fan 'e *Ohioana Awards* rikt elts jier ek in beurs út foar in Ohiooske skriuwer ûnder de tritich dy't syn earste boek noch útbringe moat.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Ohioana Awards''
Alkoholisme

**Alkoholisme** (ek **dranksucht**, **drankslijens** of **drankswietens**) is in brede oantsjutting foar de swierrichheden dy't te krijen hawwe mei it ynnimmen fan alkohol. Yn 'e regel wurdt dermei bedoeld: it fanwegen in ferslaving sawol oermjittich as twangmjittich ynnimmen fan alkoholhâldende dranken, resultearjend yn negative gefolgen foar de alkoholist syn sûnens, wurk, priveelibben en sosjale status. De medyske wittenskip beskôget alkoholisme as in sykte. Yn 'e psychiatry wurde njonken "alkoholisme" noch in pear oare termen brûkt, nammentlike "alkoholmisbrûk" en "alkoholôfhinklikheid", dy't justjes oare betsjuttings hawwe.

Alkoholisme is in progressive oandwaning, dy't de slachtoffers yn 'e regel almeast stadichoan bekrûpt, en wat langer wat slimmer wurdt. Faak begjint it mei in "slokje foar de gesellichheid" út en troch, wêrby't meitiid de frekwinsje fan 'e drinkmominten almar tanimt, oant de persoan yn kwestje (of syn om-en-by) op in stuit ta it besef komt dat er net mear (of net mear goed) sûnder alkohol funksjonearje kin. Syn hâlden en dragen sil dan yn hieltyd sterkere mjitte beynfloede wurde troch drank, wat liede kin ta bgl. plichtsfersom, ferwaarleazging (fan bern, húsdieren, ensfh.), opsternatens, húslik geweld en ûnthâldsstoarnissen. Om as alkoholist wer fan 'e drank ôf te kommen is dreech, mei't men dan, lykas by alle slimme ferslavings, pynlike en tige ferswakjende ûntwenningsferskynsels oerwinne moat.

Eleminten dy't bydrage kinne ta (in hegere kâns op it oanhelle reitsjen mei) alkoholisme binne û.m. jins maatskiplike fermidden, geastlike sûnens, famyljeskiednis, âldens, etnyske groep, geslacht en wurkrelatearre stress. De Wrâldsûnensorganisaasje rûst dat der wrâldwiid likernôch 140 miljoen alkoholisten wêze moatte. Tajaan dat men alkoholist is, kin tige dreech wêze fanwegen it sosjale stigma dat dêroan klibbet, en dat skamte of eangst foar de sosjale gefolgen opropt. Om alkoholisten te helpen is dêrom yn 1935 yn 'e Feriene Steaten de organisaasje *[[Alcoholics Anonymous]]* (AA) oprjochte, wêrfan't de namme "Anonime Alkoholisten" bestjut; men hoecht op 'e AA-gearkomsten, dêr't alkoholisten en âld-alkoholisten inoar helpe om fan 'e drank ôf te kommen en te bliuwen, inkeld jins foarnamme te neamen. Fierders binne der ûntwenningskliniken (gauris "ôfkickkliniken" neamd), dy't har spesifyk talizze op it bestriden fan ferslavings oan alkohol en drugs. Dêrfan is de meast ferneamde wierskynlik de Betty Ford Klinyk, yn Rancho Mirage, dy't stifte is troch Betty Ford, de frou fan 'e Amerikaanske presidint Gerald Ford, om't dy sels ek lange tiid alkoholiste wie.
PEARL Award

De **PEARL Awards** binne in groep Amerikaanske prizen dy't ienris yn it jier útrikt waarden foar de bêste fiksjewurken fan it foargeande jier op it mêd fan it *[[paranormal romance]]*-subsjenre ("boppenatuerlike romantyk", d.w.s. romantyk binnen de fantasyliteratuer, al wurdt science fiction yn dit gefal ek meinommen). De ôfkoarting stiet foar Paranormal Excellence Award for Romantic Literature ("Paranormale Treflikheidspriis foar Romantyske Literatuer"), en de prizen waarden fan 1999 oant en mei 2009 tawiisd troch de leden en útrikt troch it bestjoer fan 'e ParaNormal Romance Groups. Sûnt 2009 hat der gjin útrikking mear plakfûn.

De gadingmakkers foar de PEARL Awards moasten foldwaan oan 'e eask dat harren fiksje romantyk omfiemje moast, mei de klam op in sintraal steand leafdesferhaal, dat opboud wie út 'e him ûntjaande, emosjoneel belutsen relaasje fan twa haadpersonaazjes. Fierders moast it ferhaal in happy end hawwe om foar de prizen yn oanmerking te kommen. De PEARL Awards waarden takend yn in alvetal kategoryen:
* paranormale favoryt (bêste boek). 
* bêste paranormaal romantyske blomlêzing (fan koarte ferhalen);
* bêste nije skriuwer (yn dit subsjenre);
* futuristyske romantyk;
* romantyk yn in ferhaal oer stalwikselders (lykas wearwolven);
* romantyk yn in ferhaal mei tiidreizgjen;
* romantyk yn in ferhaal mei fampieren;
* romantyk yn in ferhaal mei kontemporêne fantasy (d.w.s. fantasy-eleminten yn ús wrâld);
* fantasyromantyk (d.w.s. yn in folslein optochte wrâld);
* science fiction-romantyk;
* romantyk yn in urban fantasy-ferhaal (d.w.s. in ferhaal yn in stêd yn 'e gewoane wrâld, dêr't fantasy-eleminten in rol yn spylje).
Under de winners fan 'e PEARL Awards wiene skriuwers as Nora Roberts, Jayne Ann Krentz, Kresley Cole, Linnea Sinclair en Christine Feehan, dy't har mei sin op dit sjenre taleine, mar ek guon skriuwers fan mear algemiene fantasy en science fiction, dy't min ofte mear by tafal of fersin foar de prizen yn oanmerking kamen, lykas Lois McMaster Bujold.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''PEARL Awards''
Mannekên

In **mannekên** is in persoan (faak in frou, mar ek wol in man), dy't *[[haute couture]]* sjen lit troch ûnder in moadeshow op en del te paradearjen op in *[[catwalk]]*, yn 'e regel mei in aparte, elegante manear fan rinnen.

It wurd "mannekên" komt oarspronklik fan it Midnederlânske *mannekijn*, dat "mantsje" betsjut. Dat wie yn 'e Midsiuwen yn Flaanderen (dat doe it sintrum fan 'e Jeropeeske *haute couture* wie) de oantsjutting foar de houtene pop dy't kleanmakkers brûkten om harren moade-ûntwerpen loskes mei spjelden op te befêstigjen foar't it echte naaiwurk begûn. It wurd bedarre as lienwurd yn it Frânsk, dêr't it ferbastere waard ta *mannequin*. Yn dy foarm waard it troch de grutte ynfloed fan 'e Frânske taal oer de hiele wrâld ferspraat (en sa kin it dat it Ingelske wurd *mannequin* tsjintwurdich "etalaazjepop" betsjut). It wurd kaam lykwols ek werom út it Frânsk yn it Nederlânsk (in foarbyld fan it ferskynsel werûntliening), dêr't it fan betsjutting feroare en in namme foar in spesifyk soarte fan model waard. En fanút it Nederlânsk kaam it as "mannekên" yn it Frysk telâne.
Arthur Axmann

**Artur Axmann** (Hagen, 18 febrewaris 1913 – Berlyn, 24 oktober 1996) wie in Dútske nazy en - as opvolger fan Baldur von Schirach - foaroanman fan de Hitlerjugend (*Reichsjugendführer*) fan 1940 oant de ein fan de oarloch.

Axmann stifte yn 1928 de earste Hitlerjugend-ôfdieling fan Westfalen. Tusken 1929 en 1930 wie er sellieder fan it Nasjonaal-Sosjalistyske Skoalbernebûn (NSSB) en yn 1932 waard er opnaam yn de lieding fan de Hitlerjugend. Yn 1934 waard Axmann lieder fan de Hitlerjugend yn Berlyn. Hy tsjinne oan it Westfront oant maaie 1940. Dêrnei 1940 waard er plakferfangend Reichsjugendführer fan de Hitlerjugend en augustus folge er Von Schirach op as *Reichsjugendführer*. Yn 1941 rekke er slim ferwûne oan it Eastfront, hy ferlear in earm.

Axmann waard begjin 1945 ien fan de kommandanten fan de saneamde *[[Volkssturm]]*, in gearswylsel fan jonges en âlde(re) manlju, ornearre om it ynstoartend nazyryk te ferdigenjen. Hoewol't er der ta oantrune waard, wegere er famkes en froulju yn de Volkssturm. As kommandant fan in ôfdieling Volkssturm spile er in rol yn de Slach om Berlyn (*Endkampf um Berlin*). Yn de lêste filmopname dy't fan Hitler bekend is, begeliedt Axmann syn idoal by de útrikking fan ûnderskiedings oan minderjierrige soldaten fan dy organisaasje.   

Artur Axmann krige yn 1945 de heechste nazy-Dútske ûnderskieding, de Dútske Oarder.

Desimber 1945 waard er arrestearre doe't er kontakt opnaam mei de lieding fan de Hitlerjeugd dy't noch op frije fuotten wiene. Oktober 1946 waard er frijlitten, mar yn july 1947 wer foar ferhoor fêstset. Yn 1949 krige er trije jier finzenis. Dêrnei wie er hannelsagint by in firma.

## Bibliografy
* Axmann, Artur : *"Das kann doch nicht das Ende sein." Hitlers letzter Reichsjugendführer erinnert sich.* Koblenz: Bublies, 1995. ISBN 3-926584-33-5
*Selby, Scott Andrew. ''The Axmann Conspiracy: The Nazi Plan for a Fourth Reich and How the U.S. Army Defeated It''. Berkley (Penguin), Sept. 2012. ISBN 0425252701. http://www.TheAxmannConspiracy.com
Sturmabteilung

De **SA** of **Sturmabteilung** (as **Brúnhimden**) wie in fan Adolf Hitler yn 1920 opjochte beskermingstsjinst (knokploech) dy't yn it foarste plak ornearre wie om partijgearkomsten fan de Nasjonaalsosjalistyske Dútske Arbeiderspartij (NSDAP) te beskermjen tsjin politike tsjinstanners en dêrnjonken it yntimidearjen fan dy politike tsjinstanners.
Ras

* ras (klassifikaasje fan minsken), in histoarysk klassifikaasjesysteem fan minsken op grûn fan lichaamlike skaaimerken
* ras (taksonomy), in ûndersoarte yn 'e taksonomy
* ras (geografy), it Arabyske wurd foar "holle" of "haad", ek brûkt yn 'e betsjutting "kaap"
* ras (titel), in Etiopyske aadlike titel
* ras (earenamme), in earenamme ûnder oanhingers fan it rastafarianisme
* RAS (sjonger) (b. 1986), in Amerikaansk sjonger en muzikant (skûlnamme fan Nicholas Furlong)
* RAS (stjoerder) (*Rundfunk Anstalt Südtirol*), in publike Dútsktalige stjoerder yn it Italjaanske Súd-Tiroal
Jeropide ras

It **jeropide ras**, **europide ras** of **blanke ras** is ien fan 'e trije haadrassen fan 'e minsklike soarte, neffens in no fierhinne efterhelle klassifikaasjesysteem op grûn fan lichaamlike skaaimerken dat fral yn 'e njoggentjinde en de iere tweintichste iuw frij algemien yn gebrûk wie. It wurd "jeropide" (of "europide") kombinearret de stam "Jeropa" (of "Europa"), mei de útgong "-ide", dy't "lykjend op" betsjut. Hoewol't it ûnderwilens folslein dúdlik wurden is dat der binnen de minske as biologyske soarte gjin wiere taksonomyske ûnderskieden besteane, en dat alle libbene minsken ta deselde soarte en itselde ras hearre, wurdt de term "ras" as ûnderskie fan hûdskleur bûten wittenskiplike fermiddens noch gauris brûkt, al wurdt it eigentlike wurd "ras" dêrby oer it algemien ferfongen troch eufemismen as "rasiale eftergrûn" of "etnyske groep". Ien wittenskiplik mêd dat noch wol gebrûk makket fan 'e âlde oantsjuttings fan ras, is dat fan gerjochtlike lykskôgings, om't it no ienris sa is dat de minsklike "rassen" justjes faninoar ferskillende fysike trekken hawwe, dy't fral ta utering komme yn it gesicht. Sa hawwe leden fan it jeropide ras oer it algemien in wat ovaler antlit, mei in útstekkender noas en tinnere lippen.

## Tradisjonele yndieling
Ta it jeropide ras waard behalven de befolking fan it grutste part fan Jeropa ek de wat dûnkerder tinte folken fan Noard-Afrika, it Heine Easten en Noard-Yndia rekkene. Dêrby ynbegrepen wiene (op grûn fan dúdlike sibskip mei de Arabieren) ek de Etiopyske folken en guon oare Afrikanen mei in dûnkere hûdskleur, lykas de Somaliërs). Party Jeropeeske folken, lykas de Turken, Finnen en Hongaren, waarden lykwols wer net ta it jeropide ras rekkene. De yndieling fan dit ras wie sadwaande rûchwei sa:
* it jeropide ras
** it Aryske ras (de Yndo-Jeropeeske folken)
** it Hamityske ras (alle Afro-Aziatyske folken, útsein de Semiten, mar bgl. de Berbers en Somaliërs ynbegrepen)
** it Semityske ras (de Semityske folken lykas de Arabieren en de Joaden, ynkl. de Etiopyske folken)
* yndieling ûnwis
** it Dravidyske ras (de befolking fan Súd-Yndia)
** it Singaleeske ras (de Yndo-Arysktalige, mar Dravidyskkleurige befolking fan Sry Lanka)

## Galery fan it jeropide ras neffens de âlde klassifikaasje

File:Miss_Norway_07_Lisa_Moen_Junge.jpg|In Noarske frou
File:Monica_Bellucci,_Women's_World_Awards_2009_b.jpg|Monica Bellucci, in Italjaansk frommes
File:Michael Kalashnikov.jpg|In Russyske man 
File:Alexander Skarsgard (29485267411) (cropped).jpg|In Sweedske man
File:Sant-Thakar-Singh-publicdomain.jpg|In Sikh út Noard-Yndia
File:Natalie_Portman_Thor_2_cropped.png|Natalie Portman, In Joadske frou 
File:Amhara_young_lady.jpg|In Amhaarsk famke út Etioopje
File:Tribesman, Yemen (16345284941).jpg|In Arabier
File:Philipp Lahm 2419.jpg|In Dútske man
File:Karim_Benzema_Euro_2012.jpg|In Berber
File:Reagan Mitterrand 1984 (cropped 2).jpg|François Mitterrand, de 21e presidint fan Frankryk
File:3Nuruddin_Farah.jpg|In Somaliër
Negroïde ras

It **negroïde ras** of it **swarte ras** is ien fan 'e trije haadrassen fan 'e minsklike soarte, neffens in no fierhinne efterhelle klassifikaasjesysteem op grûn fan lichaamlike skaaimerken dat fral yn 'e njoggentjinde en de iere tweintichste iuw frij algemien yn gebrûk wie. It wurd "negroïde" kombinearret de stam "neger", dat no in bytsje in beladen term is mar eins gewoan "swart(e)" betsjut, mei de útgong "-oïde", dy't "lykjend op" betsjut. Hoewol't it ûnderwilens folslein dúdlik wurden is dat der binnen de minske as biologyske soarte gjin wiere taksonomyske ûnderskieden besteane, en dat alle libbene minsken ta deselde soarte en itselde ras hearre, wurdt de term "ras" as ûnderskie fan hûdskleur bûten wittenskiplike fermiddens noch gauris brûkt, al wurde termen as "ras" en "negroïde" dêrby oer it algemien ferfongen troch eufemismen as "rasiale eftergrûn" of "etnyske groep". Ien wittenskiplik mêd dat noch wol gebrûk makket fan 'e âlde oantsjuttings fan ras, is dat fan gerjochtlike lykskôgings, om't it no ienris sa is dat de minsklike "rassen" justjes faninoar ferskillende fysike trekken hawwe, dy't fral ta utering komme yn it gesicht. Sa hawwe leden fan it negroïde ras oer it algemien in rûner antlit, mei in bredere, plattere noas en tsjûkere lippen.

## Tradisjonele yndieling
Ta it negroïde ras waard fansels de befolking fan Afrika besuden de Sahara rekkene (mar net dy fan 'e Hoarn fan Afrika, dy't ta it jeropide of blanke ras hearde). Swierrichheden waarden feroarsake troch de swarte befolkingsgroepen bûten Afrika: de Dravidiërs fan Súd-Yndia en Sry Lanka; de Wedda's fan Sry Lanka; de lânseigen befolking fan 'e Andamanen, yn 'e Golf fan Bingalen; de Negrito-folken fan Súdeast-Aazje, de Papoea's fan Nij-Guineä en omlizzende eilannen; de Melaneziërs fan 'e westlike Stille Oseaan; en de Aboriginals fan Austraalje. Dy groepen hiene dan wol in swarte hûdskleur, mar guon oare fysiologyske skaaimerken wieken totaal ôf fan 'e swarte Afrikanen. Likegoed waarden se allegearre mei-inoar op ien bulte smiten. De yndieling fan it negroïde ras wie sadwaande rûchwei sa:
* it negroïde ras
** it Afrikaanske ras (de swarte befolking fan Afrika besuden de Sahara, útsein de Hoarn fan Afrika)
** it australoïde ras (de Australyske Aboriginals en Papoea’s)
** it kapoïde ras (de Hottentotten en Boskjesmannen)
** it Melanezyske ras (faak ek ta it australoïde ras rekkene)
** it Negrito-ras (faak ek ta it australoïde ras rekkene)
* yndieling ûnwis
** it Dravidyske ras (de befolking fan Súd-Yndia)
** it Singaleeske ras (de Yndo-Arysktalige, mar Dravidyskkleurige befolking fan Sry Lanka)

## Galery fan it negroïde ras neffens de âlde klassifikaasje

Ofbyld:Kunle_Babajide_Yoruba_Native_Nigerian_Citizen.jpg|In Jorûba-man út Nigearia
Ofbyld:San_tribesman.jpg|In San-kriger (Boskjesman)
Ofbyld:1014163-Alieu Jallow friends Georgtown-The Gambia.jpg|In groep jonges út Gambia
Ofbyld:David_Gulpilil.jpg|In Australyske Aboriginal
Ofbyld:Ati_woman.jpg|In jonge Negrito-frou fan it Aty-folk fan 'e Filipinen
Ofbyld:Sisa_Waqa_Fiji_2013.jpg|In Melanezyske man út Fidzjy
Ofbyld:Veddah_girl.jpg|In Wedda-famke fan Sry Lanka
Australoïde ras

It **australoïde ras** is in brede rasiale yndieling dy't foar it earst yn 'e njoggentjinde iuw brûkt waard om in ûnderras oan te jaan fan it negroïde ras, as ûnderdiel fan in no fierhinne efterhelle klassifikaasjesysteem op grûn fan lichaamlike skaaimerken dat fral yn 'e njoggentjinde en de iere tweintichste iuw frij algemien yn gebrûk wie. It wurd "australoïde" kombinearret de stam "australis", of mooglik "Austraalje", beide mei de betsjutting "súd", mei de útgong "-oïde", dy't "lykjend op" betsjut.

Yn it oangeande klassifikaasjemodel waarden ûnder de oerkoepeljende term "australoïde", yn 'e breedste sin fan dat wurd, alle swarte befolkingsgroepen bûten Afrika, útsein de Dravidiërs fan Súd-Yndia, op in bulte smiten. Dêrby gie it om 'e Wedda's fan Sry Lanka; de lânseigen befolking fan 'e Andamanen, yn 'e Golf fan Bingalen; de Negrito-folken fan Súdeast-Aazje, de Papoea's fan Nij-Guineä en omlizzende eilannen; de Melaneziërs fan 'e westlike Stille Oseaan; en de Aboriginals fan Austraalje. Soms waarden sels de Ainû fan Japan derta rekkene. Yn 'e ingere sin fan it wurd waarden allinnich de Australyske Aboriginals en de Papoea's ta it australoïde ras rekkene.

Om't it ûnderwilens folslein dúdlik wurden is dat der binnen de minske as biologyske soarte gjin wiere taksonomyske ûnderskieden besteane, en dat alle libbene minsken ta deselde soarte en itselde ras hearre, wurdt dit klassifikaasjesysteem hjoed de dei as folslein efterhelle beskôge. De term "australoïde" is lykwols noch wol yn gebrûk as in poer antropologyske oantsjutting foar beskate lytse befolkingsgroepen op it Yndiaaske subkontinint en de eilannen dy't dêrby hearre, lykas de Wedda's fan Sry Lanka en de Andamanezen fan 'e Andamanen.
Frank Dijkstra

**Frank Dijkstra** (1939) wie reklameskriuwer en hat ek aktyf west as Frysk oersetter. Yn 2007 kaam ûnder de titel *[[Tsiis (boek)|Tsiis]]* syn fertaling út fan *[[Kaas (boek)|Kaas]]*, in novelle fan 'e Flaamske skriuwer Willem Elsschot, út 1933.
It Dronkene Skip

***It Dronkene Skip***, yn it oarspronklike Frânsk: ***Le Bateau Ivre***, is in gedicht fan 'e hân fan 'e Frânske dichter en skriuwer Arthur Rimbaud (1854-1891). It bestiet út hûndert fersregels, dy't ferdield binne yn in rige fan 25 aleksandrynske kwatrinen, mei in rymskema *abab*. It ferhellet oer it ôfdriuwen en te sink gean fan in skip dat op see paadbjuster rekket, ferteld yn it ik-perspektyf fan it eachpunt fan it skip sels út. *Le Bateau Ivre* stiet bekend om syn libbene bylden en revolúsjonêr gebrûk fan symbolisme, en wurdt beskôge as ien fan 'e hichtepunten fan 'e njoggentjinde-iuwske Frânske poëzij. Rimbaud skreau it gedicht doe't er noch mar 16 jier wie, yn 'e simmer fan 1871, by syn mem thús yn it Noardfrânske Charleville. Skriuwer Theun de Vries sette it yn 1987 sawol yn it Frysk as yn it Nederlânsk oer.

## Ynhâld
De ferteller fan it gedicht is it dronkene skip sels. It leit út hoe't it fol rekket mei wetter (en dus "dronken" wurdt). It sinkt wei yn 'e see en beskriuwt de reis dy't it makket nei de seeboaiem yn 'e djipte, wêrby't it sawol de alderhearlikste (*l'éveil jaune et bleu des phosphores chanteurs*; "it blau-mei-giel ûntweitsjen fan sjongende ljochtsjendheid") as de alderôfwearzichste (*nasses où pourrit dans les joncs tout un Léviathan*; "netten wêryn't in hiele leviatan oan it rotsjen wie") ûnderfinings hat. Nei't yn regel 89 in hichtepunt fan ferbjustering oer de ferrassings fan 'e see berikt is, en it skip yn 'e inketswarte djipte elts gesichtsfermogen ferliest, winsket er dat syn kiel tebrekke soe, dat er stjerre koe. De útwrydske fizioenen binne bedragerij bleken, en litte by it skip inkeld útputting en in gefoel fan opsluting efter.

## Fryske oersetting
*Le Bateau Ivre* waard yn 1987 ûnder de titel *It Dronkene Skip* yn it Frysk oerset troch skriuwer Theun de Vries (bekend fan û.m. *Het Meisje met het Rode Haar* en *[[Stiefmoeder Aarde]]*). De Vries publisearre de fertaling, tagelyk mei in Nederlânske oersetting fan syn hân (*Het Dronken Schip*) en it Frânsktalich orizjineel, yn in útjefte fan 36 siden by útjouwerij Querido te Amsterdam, as ûnderdiel fan 'e rige *Transfusie*.
Ellsworth (Kansas)

**Ellsworth** is in stêd yn 'e midden fan 'e Amerikaanske steat Kansas. It is it haadplak fan it omlizzende Ellsworth County, en leit likernôch 130 km noardwestlik fan Wichita en 310 km west-súdwestlik fan Kansas City. Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 hie Ellsworth doe in befolking fan goed 3.100 minsken. De stêd beslacht in oerflak fan 6,3 km².

## Skiednis
Ellsworth ûntstie yn 1864 as in delsetting om it datselde jiers stifte Fort Ellsworth hinne. Trije jier letter, doe't it plak de status fan stêd krige, hie it al 3.000 ynwenners. Dy frij eksplosive befolkingsgroei wie te tankjen oan it feit dat Ellsworth oan 'e rûte lei dy't it Earste Transkontinintale Spoar gean soe, dat yn dy snuorje krekt oanlein waard. Datselde jiers (1867) berikte de nei it westen ta optsjende Kansas Pacific Railway, in ûnderdiel fan 'e Union Pacific Railroad, yndie Ellsworth, wêrnei't dat him ûntjoech ta in feestedsje, dêr't de keppels longhorns dy't út it súdlike Teksas wei oer in ôfstân fan 1.300 km fia it ferneamde Chisolm Trail nei it noarden ta dreaun waarden, yn 'e treinwagons laden waarden om ôffierd te wurden nei de slachthuzen fan Sint-Louis en Chicago.

Oer de woeste feestedsjes, dy't yn 'e tiid fan it Wylde Westen oan 'e foargrins fan 'e beskaving leine, waard doedestiden sein dat Abilene it earste wie en Dodge City it lêste, mar Ellsworth it meast goddeleas. Tsjin 'e midden fan 'e 1880-er jierren, neigeraden dat der mear spoarlinen oanlein waarden, naam de betsjutting fan Ellsworth foar de fleisyndustry ôf, al hold it noch lang de namme ien fan 'e wyldste stêden fan it Westen te wêzen. Der wiene withoefolle saloons, bordelen en gokhuzen, prostitúsje kaam rûnom foar en der fûnen geregeldwei nachtlike sjitpartijen plak tusken dronken cowboys. 

Wild Bill Hickok, in grutte namme út 'e skiednis fan it Wylde Westen, besocht yn 1868 sheriff fan Ellsworth te wurden, mar waard by de ferkiezings ferslein (sheriff wie en is yn 'e Feriene Steaten in keazen amt). Wyatt Earp, in oar ferneamd wetstsjinner, wie àl in hoartsje sheriff yn Ellsworth, mar wist der net folle te bedijen. Pas tsjin 'e iuwwiksel ferlear Ellsworth syn wylde reputaasje.

## Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Ellsworth 16,1% âlder as 65 jier en 17,0% jonger as 18 jier. Fierders bestie 35,9% fan 'e húshâldings út ien persoan. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 81,7% blanken; 9,3% swarten; 6,2% Latino's; 0,6% Yndianen; 0,4% Aziaten; 1,8% oaren of fan mingd etnysk komôf.

## Klimaat
Ellsworth hat in fochtich lânklimaat, mei waarme fochtige simmers en kâlde drûge winters. Yn july, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 33&nbsp;°C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat 4&nbsp;°C. Rekôrtemperatueren wiene 47&nbsp;°C  yn 1936 en –34&nbsp;°C yn 1913. Ellsworth kriget jiers trochinoar 736,8 mm delslach, mei dêrûnder oer it hiele winterhealjier ferdield 42,1 sm snie. Maaie is fierwei de wietste moanne.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Ellsworth
Heinrich Hoffmann (fotograaf)

**Heinrich Hoffmann** (Fürth, 12 oktober 1885 - München, 11 desimber 1957) wie in Dútske fotograaf. 

Hoffmann wurke yn syn heite fotostudio yn München fan 1908 ôf. Hy waard lid fan de NSDAP yn 1920 en waard persoanlik troch Adolf Hitler as syn offisjele fotograaf beneamd. Hy waard dêrnei in goede freon fan Hitler. Fan syn fotoos binnen ûnder mear postsegels, ansichtkaarten, posters en fotoboeken makken. 

Yn it tiidrek fan it Tredde Ryk skreau Hoffmann in protte boeken oer Hitler. It lêste boek dat er skreau wie *[[Das Antlitz des Führers]]*, krekt foar it útbrekken fan de Twadde Wrâldkriich. 

Yn 1930 stelde Hoffmann syn assistinte Eva Braun fan syn fotostudio yn München oan Hitler foar. Braun waard syn partner; op 29 april 1945 troude Hitler mei har. Ien dei letter diene sy harsels te koart.

Nei de oarloch waard Hoffmann fêstset. Al yn 1950 kaam er wer frij. Yn 1957 stoar Hoffmann yn de âldens fan 72 jier yn it doarpke Epfach ûnder München. Syn wido, Erna, bleau dêr wenjen mei de eardere stomme-filmaktrise Wera Engels.

## Fotoos fan Hoffmann

Bundesarchiv Bild 102-00344A, München, nach Hitler-Ludendorff Prozess retouched.jpg|Foto nei it proses tsjin de dielnimmers oan de Bierkellerputsch (1924)
Bundesarchiv Bild 102-10460, Adolf Hitler, Rednerposen.jpg|Hitler by in taspraak (1930)
Bundesarchiv Bild 183-2004-1202-502, Obersalzberg, Hermann Göring, Adolf Hitler.jpg|Göring en Hitler op de Obersalzberg (1933)
Bundesarchiv Bild 146-1990-048-29A, Adolf Hitler.jpg|Hitler yn synn wurkkeamer yn de Berghof (1936)
Bundesarchiv Bild 183-2004-0312-500, Obersalzberg, Albert Speer, Adolf Hitler.jpg|Speer en Hitler op de Obersalzberg (1938)
Bundesarchiv Bild 183-R99301, Münchener Abkommen, Chamberlain, Mussolini, Ciano.jpg|Chamberlain en Mussolini yn München (1938)
Bundesarchiv Bild 183-R99057, Führerhauptquartier, Adolf Hitler mit Stab.jpg|Hitler mei syn stêf by de Wolfsschanze (Hoffmann stiet fierst rjochts, 1940)
Bundesarchiv Bild 183-H25217, Henry Philippe Petain und Adolf Hitler.jpg|Hitler moetet de Frânske maarskalk Philippe Pétain (1940)


## Boeken fan Hoffmann
* *[[Hitler, wie ihn keiner kennt]]* (1933) 
* *[[Jugend um Hitler]]* (1934).
* *Hitler in Italy*, *Hitler befreit Sudetenland* en *Hitler in seiner Heimat* (1938)  
* *Mit Hitler im Westen* (1940) ISBN 4-87187-883-X

## Keppelings om utens
* Heinrich Hoffmann yn it byldargyf fan it *Deutschen Historischen Museums*
* Foto-argyf Hoffmann yn de Steatsbibleteek fan Beieren (66.000 fotoos)
Veronica Brazil

**Veronica Brazil**, echte namme: **Veronica Cruz** (Rio de Janeiro, 10 oktober 1958), is in rêstend Brazyljaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise fan etnysk Meksikaansk komôf, dy't ek wol gebrûk makke fan 'e artystenammen Veronica Castillo, Veronica Caliente, Veronica Rio, Veronica Florez en koartwei Veronica. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.68 m, mei in gewicht fan 55 kg en kupmaat 38EE, dy't se krigen hie troch in boarstfergruttingsoperaasje te ûndergean.

## Libben en karriêre
Veronica Brazil waard yn 1958 berne yn it Brazyljaanske Rio de Janeiro, yn in famylje dy't út it Meksikaanske San Salvador stamme. As folwoeksene wurke Brazil jierrenlang as stripper, foar't se yn 1993, doe't se 35 jier wie, úteinsette mei in wurkpaad as pornoaktrise. Dêrfoar ferfear se nei de Feriene Steaten, dêr't se har nei wenjen sette yn Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje.

Brazil spile yn har karriêre, neffens de Internet Adult Film Database (IAFD), yn totaal yn 103 pornofilms, mei dêrûnder in protte produksjes fan labels dy't harren eksplisyt talizze op it grutte-boarstesjenre, lykas Big Top Video, Napali Video en Prestige Video. Mar fierders wurke se ek wol foar foaroansteande studio's as Anabolic Video en Wicked Pictures. It bekendst waard se troch har rol as Lorena Bobbitt yn *John Wayne Bobbitt... Uncut*, it pornografysk debút fan John Wayne Bobbitt, de Amerikaan waans penis troch syn frou ôfsnien mar der yn it sikehûs wer oanset wie. 

Njonken har aktearwurk posearre Brazil ek in soad foar neakenblêden, lykas *[[The Score Group|Score]]*, *[[Hustler|Hustler's Busty Beaties]]*, *Gem* en *D-Cup*. Yn 1999 loek se har út 'e pornoyndustry werom, mar yn 2004 makke se noch in koarte comeback doe't se seis moanne swier wie, foar in rol yn 'e film *Knocked Up Knockers*.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Veronica Brazil
* Biografy en filmografy fan Veronica Brazil yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Veronica Brazil yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Anissa Kate

**Anissa Kate**, echte namme ûnbekend (Lyon, 7 maaie 1987), is in Frânsk pornografysk aktrise, pornoregisseur en pornoprodusinte, wa har namme oft ek wol stavere wurdt as Anyssa Kate, en dy't ek wol gebrûk makke hat fan 'e artystenamme Alissa Kate. Neffens har offisjele opjefte is se 1.63 m, mei in gewicht fan 51 kg en kupmaat 37D.

## Libben en karriêre
Anissa Kate is hikke en tein yn it Frânske Lyon, as de dochter fan in Italjaanske heit en in Kabylske mem (de Kabylen binne in Berbersk folk út noardlik Algerije). Nei't se de middelbere skoalle trochrûn hie, studearre se yn Lyon ekonomy. Under har stúdzjetiid kaam hja yn 'e kunde mei in man dy't wurksum wie yn 'e pornografy, en krige in relaasje mei him. Hy yntrodusearre har yn 'e pornoyndustry, en yn septimber 2011, doe't se 24 jier wie, makke se har debút yn 'e pornografyske film *Ultimate French Girls 3*, fan regisseur Alexandre Legland. 

Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat Kate sûnt yn krapoan hûndert pornofilms spile, yn 't earstoan fral foar Frânske en oare Jeropeeske labels, lykas *[[Vidéo Marc Dorcel]]* en *[[Private (filmstudio)|Private]]*. Yn 2012 ferfear se nei de Feriene Steaten, dêr't se har nei wenjen sette yn Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje, en wurksum wie foar sokke foaroansteande studio's as *[[Pure Play Media]]*, *[[Evil Angel (filmstudio)|Evil Angel]]*, *[[West Coast Productions]]*, *[[New Sensations (filmstudio)|New Sensations]]*, *[[Elegant Angel]]*, *[[Digital Playground]]*, *[[Hustler Video]]*, *[[Digital Sin]]* en *[[Zero Tolerance (filmstudio)|Zero Tolerance]]*.

Ek hat se in protte wurke foar pornosites as *[[Brazzers]]*, *[[BangBros]]*, *[[Reality Kings]]*, *[[Peter North|Peter North.com]]* en *[[Kink.com]]*. Dêrmei hat Kate ûnderwilens twa *[[AVN Award]]s* (de *[[Oskar|Oskars]]* fan 'e pornowrâld) wûn, wylst se foar nochris fjouwer nominearre west hat. Njonken har aktearwurk is Kate ek efter de skermen aktyf as pornoregisseur en -produsinte. Se hat twa films sels regissearre: *Anissa Kate on the Road 66*, út 2012, en *Ass, Cash and Politics*, út 2013. Dêrby hat se har eigen filmlabel oprjochte, *Studio Anissa Kate*.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Anissa Kate
* Biografy en filmografy fan Anissa Kate yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Kayla Carrera yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Anissa Kate op Babepedia
Lilli Xene

**Lilli Xene**, echte namme: **Eve Davis** (Santa Monica (Kalifornje), 27 augustus 1968), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel, fetysjmodel, stripper en pornografysk aktrise, wa har namme oft ek wol misstavere waard as Lili Xene, en dy't yn it begjin fan har karriêre ek wol gebrûk makke fan 'e artystenammen Lilli X-Ene, Lilli Exene en Raven Black. Mei in lingte fan 1.57 m stie se fral bekend om har grutte boarsten (kupmaat 36FF), dy't se krigen hie troch in boarstfergruttingsoperaasje te ûndergean.

## Libben en karriêre
Lilli Xene waard yn 1968 berne yn Santa Monica, yn 'e steat Kalifornje, ûnder de reek fan Los Angeles. Se wie troud en wurke as diplomearre ferpleechster foar't se nei it hommels ferstjerren fan har man, om 1990 hinne, úteinsette mei in karriêre as stripper. Op it mêd fan film fêstige se yn 't earstoan in namme as aktrise yn bondaazjefilms.

Har earste pornografyske film makke Xene op har 24ste, yn 1992. Neitiid spile se, neffens de Internet Adult Film Database (IAFD), yn 143 pornofilms, al hie se yn 32 dêrfan in net-pornografyske rol, en die se yn 6 inkeld oan masturbaasje en yn nochris 32 allinne mar oan lesbyske seks. Xene wurke in protte foar minder bekende studio's dy't harren talizze op it meitsjen fan pornografy fan it grutte-boarstesjenre, lykas *Topper Video*, *[[Big Top Video]]*, *Prestige Video* en *[[Napali Video]]*, al spile se ek wol yn films fan bekendere labels, lykas *[[Adam & Eve (bedriuw)|Adam & Eve]]*, *[[Anabolic Video]]*, *[[Sin City (filmstudio)|Sin City]]*, *[[Vivid Entertainment]]* en *[[Elegant Angel]]*.

Njonken har aktearwurk wie Xene ek gauris aktyf as neakenmodel, wêrby't se yn in grut ferskaat oan neakenblêden en pornoblêden stie, lykas *[[The Score Group|Score]]* en *[[Hustler|Hustler's Busty Beauties]]*. Yn 1997 loek se har út 'e pornoyndustry werom, al ferskynden der yn 1998 en 1999 noch yn in pear films fan har mei earder opnommen materiaal. Koart nei de iuwwiksel joech se ek har karriêre as stripper deroan. It lêste wat der fan har bekend is, út maaie 2003, is dat se doe de kost fertsjinne mei it ferhieren fan apparteminten.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Lilli Xene
* Biografy en filmografy fan Lilli Xene yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Lilli Xene yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Jynx Maze

**Jynx Maze**, echte namme: **Victoria Elson** (Long Beach (Kalifornje), 6 oktober 1990), is in Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise fan mingd Iersk-Skotsk-Perûviaansk etnysk komôf, dy't harsels yn it begjin fan har karriêre ek wol koartwei Jynx neamde. Neffens har offisjele opjefte is se 1.55 m, mei in gewicht fan 53 kg.

## Libben en karriêre
Jynx Maze is hikke en tein yn Long Beach, yn 'e steat Kalifornje, ien fan 'e gruttere foarstêden fan Los Angeles. Fan har heitekant hat se Iersk en Skotsk bloed, wylst har mem oarspronklik út Perû kaam. Koart nei't se ein 2008 mearderjierrich wurden wie, sette Maze útein mei wurk as stripper yn in stripklub yn Chico, yn noardlik Kalifornje.

Yn febrewaris 2010, doe't se 19 jier wie, makke se har debút yn in pornografyske film. Har earste pornografyske optreden wie yn in diel fan 'e *Public Disgrace*-rige fan pornowebside *Kink.com*. Neffens de *[[Internet Adult Film Database]]* (IAFD) hat se sûnt yn mear as 165 pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as *[[Evil Angel (filmstudio)|Evil Angel]]*, *[[Pure Play Media]]*, *[[Elegant Angel]]*, *[[Jules Jordan Video]]*, *[[Digital Playground]]*, *[[Hustler Video]]*, *[[Devil's Film]]* en *[[Zero Tolerance (filmstudio)|Zero Tolerance]]*. Ek hat se in protte wurke foar pornosites as *[[Brazzers]]* en *[[Kink.com]]*. Dêrby spesjalisearret se har yn anale seks. Se hat ûnderwilens sân nominaasjes yn 'e wacht sleept foar in *[[AVN Award]]* (de *[[Oskar]]* fan 'e pornowrâld). Yn 2012 waard derfan grute dat Maze in relaasje hawwe soe mei kollega-pornoakteur Jordan Ash.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Jynx Maze
* Biografy en filmografy fan Jynx Maze yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Jynx Maze yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Vicki Chase

**Vicki Chase**, echte namme: **Victoria Ramirez** (Los Angeles, 6 febrewaris 1985), is in Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise fan Meksikaansk etnysk komôf, wa har namme oft ek wol misstavere wurdt as Vicky Chase. Neffens har offisjele opjefte is se 1.63 m, mei in gewicht fan 55 kg en kupmaat 34C.

## Libben en karriêre
Vicki Chase waard yn 1985 berne yn it Kalifornyske Los Angeles, dêr't se ek opgroeide. Nei't se de middelbere skoalle ôfrûne hie, wurke se as kassier by in bank, doe't se yn 'e kunde kaam mei pornoakteur Eric John, dy't dêr klant wie. Se krigen wat mei-inoar, en trouden op 7 jannewaris 2010 by in publike seremoanje op it *[[AVN Adult Entertainment Expo]]*, de wichtichste pornografybeurs fan 'e Feriene Steaten.

Chase makke yn 2009, doe't se 24 jier wie, har debút yn in pornografyske film. Neitiid hat se, neffens de Internet Adult Film Database (IAFD), yn likernôch 150 pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as *[[Evil Angel (filmstudio)|Evil Angel]]*, *[[Digital Playground]]*, *[[Pure Play Media]]*, *[[Zero Tolerance (filmstudio)|Zero Tolerance]]* en *[[Jules Jordan Video]]*. Dêrby ûntjoech se har al hiel gau ta in favoryt fan 'e fans. Chase spilet faak Aziatyske rollen, mar yn wurklikheid is se fan Latino-komôf; sawol har heit as har mem stamje út Meksiko. Yn in fraachpetear fan 21 april 2013 op *Spizzyblog.com* sei se: *"Ik bin net Aziatysk, hoewol't ik der wol foar trochgean kin. [...] It sil it Yndiaanske bloed dat ik haw wol wêze, tink."*

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Vicki Chase
* Biografy en filmografy fan Vicki Chase yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Fraachpetear mei Vicki Chase
Monument Valley

**Monument Valley** (Navaho: **Tsé Bii’ Ndzisgaii**, "Rotsedelling") is in tige pittoreske fallei yn it Koloradoplato dy't karakterisearre wurdt troch in stikmannich ûnbidige sânstiennene rotsformaasjes (yn it Amerikaansk-Ingelsk: *buttes*), wêrfan't de grutste 300 m boppe de dellingsflier útstekt. De krite leit krúsling oer de grins fan 'e Amerikaanske steaten Arizona en Utah hinne (op likernôch 36°59′ Noarderbreedte by 110°06′ Westerlingte), deunby it gebiet dat bekendstiet as Four Corners ("Fjouwer Hoeken"), dêr't de grinzen fan Arizona, Utah, Nij-Meksiko en Kolorado gearkomme yn in "fjouwersteatepunt". Monument Valley leit yn it reservaat fan 'e Navaho Naasje, en is tagonklik fanôf *[[U.S. Highway 163]]*.

## Gebrûk troch de Filmyndustry
Sûnt Monument Valley yn 'e 1930-er jierren ûntdutsen waard troch de filmyndustry fan Hollywood, is it skildereftige lânskip fan 'e delling as eftergrûn brûkt foar withoefolle produksjes yn in ferskaat oan media. De ferneamde westernregisseur John Ford brûkte de lokaasje foar in stikmannich fan syn bekendste films. Neffens kritikus Keith Phipps hawwe dêrtroch *"dizze fiif kante myl definiëarre wêr't desennia oan bioskoopbesikers oan tinke as se har it Amerikaanske Westen foarstelle."*

## Toerisme
Strikt nommen is Monument Valley grutter as dy "fiif kante myl", en heart ek it stedsje Oljato derta. It kearngebiet foarmet it Navaho Tribale Park Monument Valley, wat it ekwifalint fan in nasjonaal park is foar de Navaho Naasje. Der komme frijwat toeristen op ôf, dy't nei it beteljen fan yntreekosten in ûnferhurde wei del ride kinne om 'e rotsformaasjes te besichtigjen, in rit dy't twa oant trije oeren duorret. Dielen fan Monument Valley, lykas Mystery Valley en Hunts Mesa, binne inkeld tagonklik ûnder begelieding fan in pleatslike gids.

## Klimaat
Monument Valley hat in woastynklimaat mei hjitte simmers en kâlde winters. Yn july, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 33,3&nbsp;°C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat 4,8&nbsp;°C. De simmernachten binne noflike koel, mei't de temperatuer nei it ûndergean fan 'e sinne hiel fluch omleech giet. Hoewol't de deitemperatueren by 't winter yn 'e regel boppe it friespunt binne, sakje se der nachts ornaris ûnder. Kâlder as –18&nbsp;°C wurdt it mar komselden. De delling kriget jiers trochinoar mar 115,3 mm delslach, en inkeldris falt der winterdeis wat snie.

## Panorama
Roadeljen op de Olympyske Winterspullen 2014

De **[[Olympyske Winterspullen 2014|XXIIe Olympyske Winterspullen]]** waarden fan 7 oant en mei 23 febrewaris 2014 hâlden yn Sotsji, yn Ruslân.
It roadeljen hie plak op de *Sliding Center Sanki*.

## Sliding Center Sanki
De baan bestie út njoggentjin bochten en hie in lingte fan 1.325 m. Der wie plak foar 10.000 taskôgers.

## Utslaggen
### Yndividueel

### Dûbeld

### Lannen

## Medaljespegel
De top-5 fan lannen dy't by it roadeljen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 2010.

|}