open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hommemasate

De **Hommemasate** wie in eardere sate by de Sinnema’s brêge oer de Hijumer Feart ûnder Hijum. Fan de sate is neat mear stean bleaun. De foarein is oant yn de fyftiger jierren fan de 20e iuw stean bleaun. It stee dêr't de sate stie, oan de eastkant fan de feart dêr't dy noard-súd rint, wurdt no ta Alde Leie rekkene.

Yn de twadde helte 18e iuw wennen hjir de bruorren Roelofs, dy't de sate hierden; as lêste fan harren wenne hjir yn de 19e iuw oant syn ferstjerren yn 1828 noch Arjen Roelofs. Noch yn 1941 stie op detailkaarten by de sate de tekst *Arjen Roelofs*. Wat oerbleaun is, is de namme de *Roels Pôle*.
Groustins (Gaastmabuorren)

De **Groustins** of **Gruttestins**, ek wol *Grovestins*, is in eardere stins yn de buorskip Gaestmabuorren under Hurdegaryp. Gaestmabuorren lei lykwols folle tichterby Burgum, lyk oan de westkant. Fan de stins is neat werom te finen.

It wie in echte klassike stins út de 14e iuw en like in bulte op de Skierstins fan Feanwâlden. It wie in bakstiennen fjouwerkante toer fan fjouwer boulagen. Wat de namme yn it earstoan fan de stins wêst hat is net bekend. Letter hat de stins de namme krigen fan de famylje Grovestins.

Yn de 17e iuw wenne Boate fan Groustins op de Gaestmabuorren. Yn 1676 ferkocht Oene fan Groustins, de grytman fan Hinnaarderadiel de stins oan Willem fan Vierssen, riedshear fan it Hof fan Fryslân. Trochdat Vierssen syn dochter troud wie mei Hector fan Glinstra kaam de stins in besit fan de famylje Glinstra. De stins waard doe al in skoft net mear bewenne en is yn 1829 ôfbaarnd.

Yn de Fryske Folksalmanak út 1837 stiet fan de hân fan D. van der Meer in beskriuwing fan de stins te Gaastmabuorren by Burgum. Neffens him soe de stins yn 1398 boud wêze. Hy basearre dit op in jiertalstien dy't yn de gevel mitsele wie. Hoewol't út de beskriuwing in goede yndruk krigen wurde kin fan de stins, slagge it dochs net der in rekonstruksjetekening fan te meitsjen.

Hjoeddeis stiet allinnich noch by it Hoeksterpaad in djoer nijbouhûs, op it plak dêr't de stins stien hat. Oan fjouwer siden rint in sleat, nei alle gedachten de âlde grêft. It westlik part fan de Hillamawei, dat ûntstien is trochdat de wei skean oer de kaveling lutsen is, is dêrby troch it eardere stek fan de Groustins oanlein.

## Sjoch ek
Oare Groustinzen wiene
* Groustins (Burgum) - Burgum.
* Groustins (Hurdegaryp) - Hurdegaryp.
* Groustins (Ingelum) - Ingelum.
* Groustins (Koudum) - Koudum.

## Keppeling om utens
* Stinzen yn Fryslân
Groustins (Ingelum)

De **Groustins** of **Sirtemastins** yn Ingelum wie in grutte en sterke stins. De famylje Siertema dy't dêr wenne neamden harren letter sels nei de stins.

Yn 1446 waard de Groustins ynnaam troch de Skieringer Sikke Douwe Sjaardema fan Frjentsjer om't de doetiidske bewenner Sjoerd Groustins by de fetkeapers oansletten wie.

## Sjoch ek
* Wibe Sjoerds fan Grovestins
Oare groustinzen wiene:
* Groustins - Burgum
* Groustins (Gaastmabuorren) = Gaastmabuorren
* Groustins (Hurdegaryp) - Hurdegaryp
* Groustins (Koudum) - Koudum

## Boarne
*Stinzen yn Fryslân
Folksmuzyk

Folksmuzyk is muzyk dêr't de tapassing wichtiger fan is as it effekt. Dit kin bygelyks muzyk wêze foar it dûnsjen, of om in ferhaal te ferheljen.

Oars as Klassike muzyk, dêr't it doel allinnich de keunst is, it skeppen fan in effekt, hat folksmuzyk fan oarsprong in praktysker doel. Dit jout ek in frijere opfetting fan de muzyk; yn folksmuzyk wurde meldijen en wurden ornaris troch oaren oernaam, dy't harren eigen farianten meitsje. Dy opfetting jildt ek by streamingen dêr't mei it weifallen fan drekete tapasberens mear kuensteftige muzykfoarmen ûntstean. Streamings as de Folk hawwe ûnderfine hieltyd noch in trochgeande oernamme en feroaring fan de stikken.

## Sjoch ek
* Crazy Brains
Crazy Brains

**Crazy Brains** is in gearwurking fan dichter/artyst Jouke Hylkema en sjonger/gitarist Rob van Hintum. Se hawwe in Frysk en Ingelsktalige repertoire.

## Diskografy
* 2008 - Poëzikale feiten
* 2010 - Troch de drek

## Keppelings om utens
* Crazy Brains op frieslandpop.nl
* Webstee fan Rob van Hintum.
Ype Poortinga

**Ype Rinses Poortinga**  (Rinsumageast, 28 maaie 1910 - Ljouwert, 2 desimber 1985) wie in Fryske skriuwer. Hy waard berne op de pleats rjocht foar de Alexandertsjerke oer, no mei it adres Juckemawei 2. Syn heit hie dy sûnt 1906 yn eigendom en ferkocht him yn 1916 oan Eildert Willems Duijff, de pake fan frisist Pieter Duijff. Yn Rinsumageast is in strjitte nei Poortinga neamd, de 'Dr. Ype Poortingawei'.

Hy studearre Dútsk oan de Universiteit fan Grins en promovearre yn 1940 mei de yn it Frysk skreaune dissertaasje *It Fryske Folkstoaniel 1860-1930*. 

Poortinga wie wittenskiplik meiwurker fan de Fryske Akademy (û.o. wurk oan it Frysk Wurdboek) en letter ek adjunkt-direkteur fan dat ynstitút. Teffens hat er redakteur fan it wykblêd Frysk en Frij west.

Mei Douwe Tamminga hied er fan 1966 ôf it taalkundige tafersjoch oer de Nije Fryske Bibeloersetting, dy't yn 1978 útkaam.

Ype Poortinga gou as in kenner fan it 19e iuwske folkslibben en hat fan 1972 oant 1977, mei Dam Jaarsma, in protte folksferhalen fêstlein foar it Meertens Ynstitút te Amsterdam.

Foar syn histoaryske roman *Elbrich* (1950) waard Poortinga de Gysbert Japicxpriis takend.

## Bibliografy
* 1938 - *Noedlik doel* 
* 1940 - *It Fryske Folkstoaniel 1860-1930* 
* 1942 - *Sinneblink* 
* 1946 - *De jonkerboer*
* 1947-1949 - *Elbrich* 
* 1949 - *Bline leafde*
* 1966 - *Ik haw in man stellen*
* 1967 - *Duveldei op Grienlân* (Oer robbeslach, walfiskfangst, skipbrek en oerlibje yn Grienlân, basearre op it deiboek fan kommandeaur Hidde Dirks Kat.)
* 1970 - *Kin myn hynder hjir ek stâltje?* 
* 1976 - *Och, myn leave jonge*
* 1982 - *Fryske folksforhalen: Hûndert pûn klûntsjes en in karre fol lytsjild* 
* 1982 - *Twa dagen dokter* 
* 1983 - *It bûnte boek* 
* 1986 - *De skat ûnder de parrebeam*
* 1986 - *Ik ha 't ris hân*  (De sterke ferhalen fan Jan Hepkes Wouda opskreaun troch Ype Poortinga).

## Keppeling om utens
* Skriuwersynformaasje oer Ype Poortinga by Sirkwy
* Folsleine bibliografy by de DBNL
Evert van Hemert

**Evert van Hemert** (Haarlim, 12 april 1952 - 14 july 2022) wie in Nederlânske byldhouwer en keunstskilder. 

## Libben en wurk
Fan Hemert wie in autodidakt. Syn oplieding oan de Gerrit Rietveld Akademy duorre, neffens ynformaasje op syn webside, mar tsien minuten.
Syn wurk is fral figuratyf. Hy brûkt faak froulju, en dieren, mei wielderige foarmen, mar ek it tsjinoerstelde komt foar yn syn wurk. Syn bylden út brûns makke er hielendal sels, fan de earste waaksfoarm oant en mei it jitten en it brûnzjen. By syn skilderwurk brûkte er fral akrylferve op linnen. It wurk fan Van Hemert wurdt ek yn it bûtenlân wurdearre; hy hie ek eksposysjes yn it bûtenlân.

Van Hemert wurke yn Haarlim, Grikelân en New Orleans. Dêrnei fêstige er him yn Kolderwâlde. 

Evert van Hemert stoar yn 2022 yn de âldens fan 70 jier.

## Bylderûtes
De bylderûte oan de Oordenwei yn Kolderwâlde sa't van Hemert dy tocht hie soe earst út alve stânbylden bestean, mar it binne tsien stânbylden en in brûnsplastyk wurden. Ald-Kommissaris fan de Keninginne yn de provinsje Fryslân Ed Nijpels hat freed 8 april 2005 it lêste fan de tsien stânbylden mei de namme *De lêste tsjerkegongster* ûntfâlde.

Yn de alve Fryske stêden fan de Alvestêdetocht binne op de rûte dêr 't dyk en wetter elkoar kruse alve brûnzen bylden fan "Aukje", in reedrydrydster op in pylder fan kortenstiel set. It lêste byld waard yn 2007 oan de Bonkefeart yn Ljouwert pleatst.

## Wurk

### Brûnswurk
* *Milkmaid*
* *Een dagje naar de stad* 
* *Sietske*
* *Famke op'e bolle*
* *Dansend*
* *Trekzakspeelster*
* *Dancing in the street*
* *Klaske*
* *Kermispaardje*
* *De Verleiding*
* *Show your tits*
* *De laatste kerkgangster*
* *Venus van Kolderwolde*
* *Kleine poes*
* *Antonia*
* *Aukje*

### Skilderwurk
* *Hobbelpaard (Anna's wilde ride)*
* *De verdeling* 
* *Bull riding*
* *Leda* mingde technyk)
* *Lady Godiva* (mingde technyk)

## Keppelings om utens
* Webstek Evert van Hemert
* RKD-profyl
Cornelis van der Wal

**Cornelis van der Wal** (Ljouwert, 28 jannewaris 1956) is in Frysk skriuwer en dichter. 

## Libben en wurk
Hy wenne 18 jier yn Grins. Likegoed bleau syn bân mei Fryslân en de Fryske kultuer hecht. Yn 1998 protestearre er mei in tal oare Fryske yntellektuelen tsjin it troch de provinsje organisearre feest "Fryslân 500", wêrby't yn de eagen fan Van der Wal fierd waard dat Fryslân 500 jier lyn syn frijheid ferlear. Op 2 juny 1998, by ien fan de feestlikheden, die Van der Wal in bommelding, wêrnei't de Grutte Tsjerke fan Ljouwert ûntromme wurde moast. Under de gasten yn de tsjerke wie kommissaris fan de Keninginne Loek Hermans. Van der Wal waard arrestearre en brocht in pear dagen yn de sel troch. Letter soe er dy barrens ferwurkje yn syn satiryske novelle *Kening Kees*.

Fan 2009 oant 2013 hat er wenne Snits, sûnt wennet er wer yn Ljouwert. 

Yn de jierren 80 skreau er gedichten dy't publisearre waarden yn de tydskriften Hjir en Trotwaer. Hy publisearre sân dichtbondels, mei syn earste bondel *In nêst jonge magneten* wûn hy yn 1993 de Fedde Schurerpriis.  Van der Wal wie webmaster fan it literêre ynternettydskrift Farsk en letter fan Ensafh. Van der Wal wie oant juny 2011 poëzijbesprekker foar it Friesch Dagblad, hy soe dêryn opfolge wurde troch Abe de Vries.

Fierder is Van der Wal dwaande mei it komponearjen fan elektroanyske muzyk.

## Bibliografy
* 1991 - *In nêst jonge magneten* 
* 1997 - *Sinnestriel op it Offermês*
* 2003 - *Subsydzje foar de Graal*
* 2004 - *Skalder en it swurd* 
* 2006 - *Zonderlinge kruising tussen aap en priester* (blomlêzing mei Nederlânske oersettingen)
* 2007 - *Hûn oan 'e himel*
* 2008 - *Kening Kees* (novelle
* 2011 - *Kristus Pavlov*
* 2016 - *Wolf yn harnas*
* 2024 - *De Toer*

## Prizen
* 1994 : Fedde Schurerpriis foar *In nêst jonge magneten*

## Sjoch ek
* Nederlânsktalige dichters.

## Keppeling om utens
* webloch fan Cornelis van der Wal
* foardracht op Frysk Festival
Noard-Fryslân

**Noard-Fryslân** (Dútsk: *Nordfriesland*, Deensk: *Nordfrisland*) is in regio (*[[Landkreis|Kreis]]*) yn Dútslân. It is it wengebiet fan de Noard-Friezen en leit rûchwei tusken de rivieren de Eider en de Vidå. Noardfryslân hearde oant 1864 ta Denemarken.

## Namme
De Deenske namme fan de regio is *Nordfrisland*, de Dútske namme is *Nordfriesland*, en de Nederdútske is *No(o)rdfreesland*.

Elts Noardfryske dialekt hat syn eigen skriuwwize. Yn it Noardfryske dialekt fan de fêstewâl, it Mooring, is de namme foar it gebiet *Nordfraschlönj* of koartsein *Fraschlönj*. As neutrale skriuwwize wurdt *Nordfriislon* of *Friislon* skreaun.

## Geografy

Yn it suden wurdt Noard-Fryslân begrinzge troch de rivier de Eider en yn it noarden fan de rivier de Vidå. De eastlike grins fan it oarspronklike wengebiet fan de Friezen yn Noard-Fryslân is minder goed oan te jaan.

Foar de kust lizze de waadeilannen Sylt (Nfr.: *Söl*), Amrum (Nfr.: *Öömrang*), Föhr (Nfr.: *Feer*) en Pellworm (Nfr.: *Pälweerm*), en de tsien Halligen. Dêrneist binne der de twa skiereilannen Noardstrân (Nfr.: *Strönj*) en Eiderstedt (Nfr.: *Ääderstää*). 

Hilgelân is kultureel ûnderdiel fan Noard-Fryslân, mar is gjin ûnderdiel fan it distrikt Noardfryslân. De heechste punten binne de Pinneberch op Hilgelân (61,3 meter), by Ostenfeld (53,3 meter), de Uwe-dún op Sylt (52,5 meter), en de Rantzauhichte súdlik fan Leck (45 meter).

## Skiednis

## Talen
Noard-Fryslân is hjoed de dei noch altyd in meartalich gebiet mei fjouwer offisjele talen: Dútsk, Noardfrysk (*Friisk* of *Frasch*), Deensk en Nederdútsk. It Nederdútsk jildt as streektaal, it Noardfrysk en Deensk binne as minderheidstalen erkend. It oant yn de 19e iuw dominante Noardfrysk wurdt no noch troch sa'n 10.000 minsken sprutsen, yn njoggen ferskate dialekten. Fierders wurdt der yn Noard-Fryslân ek noch Jutsk praat. 

## Fryske Beweging
Yn Noard-Fryslân is der lykas yn Westerlauwersk Fryslân in libbene Fryske beweging. Der is in dakorganisaasje, Friesenrat sektion Nord mei derûnder ferskate oansletten organisaasjes. De twa wichtichste binne:
* Nordfriesischer Verein, mei likernôch 4800 stipers (2005)
* Friisk Foriining, mei likernôch 600 stipers (2005).

## Sjoch ek
* Noardfryslân (distrikt)

## Keppeling om utens
* Friisk Portaal
* Thússide Kreis Nordfriesland
Rixt Weiland

**Rixt Weiland** (Ljouwert, 2 febrewaris 1990) is in Frysk skriuwer.

Yn 2004 hat dy in earste priis fan 'e Junior Rely wûn mei it ferhaal *Remco*. Yn 2005 wûn dy in dielde earste priis by Frysk bloed, de Horror-wedstriid fan Doar, mei it ferhaal *Drang om te moardzjen*. Dat selde jier wûn Rixt op 'e nij de Junior Rely, mei it ferhaal *Eigen miening*. 

It ferhaal *Yn ’e wyn op* krige yn 2014 in blyk fan wurdearring fan it Rely Jorritsmafûns. Yn 2015 is it ferhaal *Myn earste kear* opnommen yn it Aksjeboek *Dy iene foto*.  

Rixt Weiland skriuwt ferhalen oer wat jin ynteressearret, lykas dy oer transgendertematyk. Alhoewol't yn jins ferhalen in ik-figuer foarkomt, geane dy net oer jinsels. Al is it sa dat Rixt yn it wurk fan en ta dingen brûkt dy't jin sels sjoen as meimakke hat. Jins styl hat dêrmei wat fan dy fan Doete Venema.

Rixt Weiland is opwoeksen yn Goutum en wennet yn Ljouwert. Rixt wurket as learkrêft op in basisskoalle.
Blauwe wikel

De **blauwe wikel** (*Falco subbuteo*) is in lytse rôffûgel út de famylje fan de falken.

## Oare nammen
De blauwe wikel wurdt yn it Frysk ek wol oantsjutten mei: *beamwikel* as *beamfalk*.

## Foarkommen
De blauwe wikel wurdt tusken de 30 en 36 sm grut. It wyfke is wat grutter as it mantsje, mar fierder ha se in protte fan mekoar. De boppekant fan de fûgel is leigriis, de ûnderkant is wyt mei grize streken. De ûnderkant fan de sturt en de fearren om de poaten hinne hawwe in readbrune kleur. Yn de loft docht de wikel mei syn smelle sikkelfoarmige wjukken en koarte swellesturt tinken oan in grutte toerswel. 

## Fersprieding
De blauwe wikel komt hast yn hiel Jeropa foar. Yn Grut-Brittanje lykwols allinnich yn it suden fan Ingelân en yn Skandinaavje allinnich yn it suden en by de Eastsee bylâns. Neist Jeropa komt de Blauwe Wikel ek foar yn grutte parten fan noard- en Sintraal-Aazje, oant yn Noard-Sina en Japan.

De Jeropeeske fûgels oerwinterje yn it suden fan Afrika, de fûgels út Aazje yn it noarden fan Yndia en Pakistan en yn it suden fan Sina.

## Iten
De blauwe wikel yt it leafst grutte ynsekten sa as hynstebiters dy't er yn de loft fangt en opyt. Ek lytse fûgels fangt er yn de flecht. De blauwe wikel kin sels sa hurd fleane dat er swellen yn de loft fange kin.

## Fuortplanting
De blauwe wikel komt yn april werom út it oerwinteringsgebiet. Hy brûkt âlde nêsten fan krieën en oare fûgels. Yn begjin juny leit it wyfke 2-3 aaien. Nei 28 dagen brieden komme de jongen út it aai. Nei likernôch in moanne ferlitte de jongen it nêst en koart dêrnei fleane se út.

## Sjoch ek
* List fan fûgels.
Nijhuzum

**Nijhuzum** is in lyts doarp yn 'e gemeente Súdwest-Fryslân. It hat  () ynwenners.

Nijhuzum is in agrarysk doarp en bestiet foar it measte út in rige pleatsen. Njonken de buorkerij hawwe guon byfertsjinst mei toerisme. 

## Skiednis
It doarp leit in pear kilometer eastlik fan Warkum yn 'e Munnekebuorster Polder oan in dearinnende wei. Oan 'e westkant en noardkant wurdt it begrinzge troch it spoar fan Ljouwert nei Starum, oan 'e eastkant troch de Flakke Brekken en de Grûns en oan 'e súdkant troch it Langfliet.

Alde nammen fan it doarp binne Nyahusen (1499), Nyhusum (1482), Nyehusum (1496) en Nyehuysum (1505). De namme betsjut 'by de nije huzen'. Eartiids wie Nijhuzum grutter, mar troch de floed fan 1570 ûnstiene de Flakke Brekken, in gebiet dat al sûnt it jier 800 yn kultuer en ûntwettere wie.   

De tsjerke fan Nijhuzum wie foar de reformaasje yn 1580 oan Sint-Nikolaas wijd. Sûnt 1610 foarme Nijhuzum oant 1971 ien tsjerklike gemeente mei De Gaastmar. It midsiuwske gebou, mooglik noch romaansk, waard yn 1721 ferfongen troch de hjoeddeiske tsjerke.

By Warnfliet hat fan 1895 oant 1934 oan it spoar de halte Nijhuzum west.

Noardlik fan Nijhuzum stiet it ryksmonumint de Monnikebuorrenmole, in spinnekopmole út 1832. Nei in lange tiid fan ferfal, bleau allinne de ûnderbou oer, mar de mûne waard yn 2008 werboud. 

Oant de gemeentlike weryndieling yn 1984 wie Nijhuzum part fan de gemeente Wymbritseradiel. Oant 2011 lei Nijhuzum yn 'e eardere gemeente Nijefurd. Sûnt de lêste weryndieling leit it doarp yn 'e gemeente Súdwest-Fryslân.

## Mienskip
Foar foarsjennings en it ferieningslibben is Nijhuzum op Warkum rjochte. Yn it doarp is allinne in biljertklub.  

### Tsjerke

De tsjerke fan Nijhuzum is hjoed-de-dei ûnderbrocht yn 'e 'Stifting De Nijhúzumer Tsjerke'. Der wurde út en troch foar de doarpsbewenners oekumenyske tsjinsten holden. 

### Befolkingsferrin

## Ferbinings

Foar autoferkear leit it doarp oan in dearinnende wei. De Nijhuzumer Dyk is de iennige wei dy't it doarp ferbynt mei de Trekwei nei Warkum. Mar oer fytspaden is it doarp fierder ûntsletten mei it oerset oer de Grûns nei De Gaastmar of bylâns de noardkant fan 'e Flakke Brekken en Aldegeaster Brekken nei Aldegea (Súdwest-Fryslân). 

Troch it doarpsgebiet rint sa'n bytsje east-west de Nijhuzumer Feart, dy't it doarp ferbynt mei de Grûns. Fan 'e oarspronklike noard-súd-ferbining, dêr't it doarp ûntstien liket te wêzen is net folle mear oer.

## Strjitten
Nijhuzumerdyk. It doarp hat fierder gjin strjitnammen, allinne nûmers.

## Boek oer Nijhuzum
*  - Doarpsgesichten fan Nijhuzum, 2000.
*  - Nijhuizum Frieslands kleinste kerk, 2019.
Sânwâlden

De **Sânwâlden** wie neist Eastergoa en Westergoa ien fan de trije goaen fan Fryslân.

## Untstean
Om't Boarnegoa doe't it opsplit rekke yn de 14e iuw ek útelkoar foel, wie der yn it suden fan Fryslân ferlet fan in nij ferbân. Dit waard begjin 15e iuw sletten tusken Boarnegoaster dielen Boarnferd en Skoatterwerf en it Westergoase Doedingwerstâl. Dit ferbân bestie oarspronklik út sân parten: Boarnferd waard Haskerlân, Utingeradiel en Aenjewier en fan Skoatterwerf, dat Skoatterlân waard, waard it kustpart ta Easterseesterlân, en fan Doedingwerstâl, dat Doanjewerstâl waard, waard it kustpart ta Marderlân.

## Utwreiding
In de 15e iuw hie dit nije ferbûn net in soad ynfloed yn de Fryske polityk, dy't fral tusken Eastergoa en Westergoa spile. Mar doe't om 1500 hinne Gaasterlân, Opsterlân en de Stellingwerven by it ferbân kamen waard it ta in goa mei deselde rjochten as de oare twa. De lêste feroarings yn de gearstalling wienen it geargean fan Marderlân en Easterseesterlân ta de Lemster Fiifgea, letter Lemsterlân, wylst oarsom de Stellingwerven ta de gritenijen Eaststellingwerf en Weststellingwerf waarden.

## Kaart

## Keppelings om utens
* Sânwâlden yn de Schotanusatlas, 1664.
* Sânwâlden yn de Schotanusatlas, 1718.
RMS Titanic

De **RMS ''Titanic*** wie de twadde fan trije grutte lúkse passazjiersskippen dy't it mearpart fan de passazjiers oer de [[Atlantyske Oseaan]] oernimme moasten. It skip waard yn [[Belfast (Noard-Ierlân)|Belfast]] boud foar de [[White Star Line]], en op [[20 oktober]] [[1910]] te wetter litten. Doe't de Titanic oan syn earste reis begûn wie it it grutste passazjiersskip yn de wrâld mei 2235 minsken oan board. 

Op dy earste reis, yn [[april]] [[1912]] krige de *Titanic* op 14 april om 11 oere 40 yn de nacht in botsing mei in [[iisberch]]. De iisberch skansearre de romp oan stjoerboard, dêr't seis lekken troch ûntstienen. Trije oeren letter wie it skip te sink gongen. Fyftsjinhûndert minsken kamen om hals, wat dit ien fan de slimste skipsûngemakken ea makke.

It te sink gean fan de Titanic is lykwols ek ien fan de ferneamdste skipsûngemakken. It hat de ynspiraasje west foar in grut tal boeken en foar in tsiental films.

Yn [[1985]] waard op de boaiem fan de [[Atlantyske Oseaan]] it wrek fan de Titanic weromfûn, op 41°43′ N, 49°56′ W. Der is in grut tal dingen út it skip nei boppen helle, dêrûnder in stik stiel fan it skip fan 6,5 by 4 meter. Doe't it wrek fûn waard, wie de tastân dêrfan noch goed. Mûglik troch de fersteurings troch de bergings en oantaasting troch in rostfrettende [[baktearje]] (*Halomonas titanicae'') wurdt de tastân fan it wrek hurd minder. It wurdt rûsd dat it tsjin 2050 foar it grutste part ferdwûn wêze sil.

## Keppelings om utens
* Wiedweidige skiednis
* Foto's RMS Titanic
* Passazjiers en bemanning fan de Titanic
Snitser Aldfeart

De **Snitser Aldfeart** is in wetter dat fan Snits nei it noardeasten rint, nei Poppenwier. It hjit in feart, mar it hat sa folle rjochtingsferoarings, dat wol oannaam wurdt dat it fan âlds in rivierke is.

By Snits is in slús yn de feart, slús De Domp, dêr't dy troch Griene Dyk giet. Earder wie op dat plak in syl, de Griendykster Syl. Sûnt 2005 is ek de slús net mear yn gebrûk. De funksje is nei in noard-easten opskood om it begjin fan de feart beskiber te meitsjen foar de Middelseerûte. Krekt bûten de rûte is dat jier it Nije Griendykster Syl yn gebrûk naam.

Oan De Aldfeart lizze de jachthavens De Domp en de Sneeker Jachthaven.

De Loaiïngeaster Feart is om 2008 hinne trochlutsen rjochting de Swette, wêrtroch't dit stik befarber wurden is.
Hijumer Feart

De **Hijumer Feart** is in feart op de grins fan de gemeenten Ljouwert en Ferwerderadiel. Dit blykt ek út de eardere namme *Hijumermear*.

De feart begjin by de Feinsumer Feart, en rint dan nei it noarden nei de Sudermiedwei. Dy wei wurdt in lytse kilometer folge nei it noardwesten, mar dan draait de feart fan de wei ôf en giet rjocht op Hijum oan. Foarby Hijum draait er rjocht nei it westen. Op dit plak giet de Kuorfeart nei it noarden nei Hallum en de Hallumer Feart.

Bij de Fiifhúster Dyk draait de feart nei it suden, oant er útkomt op it plak dêr't de Hijumer Feart, de Finkumer Feart en de Leister Feart byelkoar komme. Op dit lêste stik lei oan de eastkant de Hommema-sate, dêr't yn de 18e iuw en 19e iuw Arjen Roelofs wenne hat.
.fy

**.fy** hie op it ynternet it topnivo-domein wêze kinnen foar Fryske domeinen. Op 1 april 2006 hat dat by wize fan aprilgrap fiktyf yn de loft west op inisjatyf fan de al like fiktive Stifting Internet Domeinnammeregistraasje Fryslân (SIDF).

De reden foar in eigen topnivo-domein soe wêze, dat sa oan de domeinnamme ôf te lêzen wêze soe, dat it fryske of frysktalige ynformaasje oanbelange.

Troch de gearwurking fan ferskate Nederlânske ynternet-tagongkedizers wie de webside fan de fiktive stifting, www.sidf.fy, op 1 april foar in soad Nederlanners te berikken. Fierder wurken ek Radio Veronica en Omrop Fryslân oan dizze grap mei.

Topnivo-domeinen mei twa letters, folchje almeast de ISO 3166 lannenkoades. De grap wie mûglik om't de koade *fy* yn dy standert frij is. Allinnich de NAFO hat dy koade in skoftke brûkt foar Masedoanje, oant dêrfoar de ISO koade *MK* fêststeld waard.

Op 14 maart 2014 waard .frl lykwols it topnivodomein. Op 2 septimber kaam it earste domein (nic.frl) online. (NIC is Network Information Center.)
Nobelpriis foar de Natuerkunde

List mei winners fan de **[[Nobelpriis]] foar de [[Natuerkunde]]** fan 1901 ôf. De priis is by testamint yn it libben roppen troch Alfred Nobel.
Beetstra

De namme **Beetstra** is ôflaat fan 't doarpke Ald Beets yn Opsterlân. 'Beetstra' (*Beets-stra*) betsjuttet eins: 'Hy út Beets'.

Yn 1811, by de ynstelling fan de boargelike stân, moast eltsenien in efternamme hawwe. In Wytse Ridserts (1 oktober 1777, Olterterp - 13 novimber 1851, Dearsum) út Lippenhuzen hat doe de namme *Beetstra* registrearje litten.

It ferbân mei Beets, of mei Beetstersweach, is oannimlik mar net dúdlik. Lippenhuzen en Beets binne doarpen yn Opsterlân, net fier út elkoar mar sûnder in direkt ferbân. It is al mûglik dat Beetstra tein wie yn Beetstersweach: yn alle gefallen is syn heit, *Ridsert Sybrens Aardema* yn 1817 dêr ferstoarn.
In oare mooglikhyd is dat Wytse yn Beets nei tsjerke gong, Lippenhuzen foel yn die tiid ûnder de tsjerke fan Beets. 

De namme Beetstra komt hjoed-de-dei foaral foar yn Fryslân, dêr't dy syn oersprong hat, mar der wenje ek een oantal yn Limburch en yn it westen fan Nederlân. Yn it bûtenlân binne der in protte Beetstras: yn Kanada (British Columbia en Quebec) en yn Amearika (ûnder oaren Wiskonsin, Illinois, Floarida).

## Keppeling om utens
* [Beetstra yn de famyljenammebank fa it [Meertens Ynstitút]]
Swarte Heap

De **Swarte Heap** wie in hierlingeleger fan mear as fiiftûzen man dy't begjin 16e iuw by ferskate Hearen yn tsjinst wienen, guons dêrfan besochten harren bewâld oer Fryslân te fêstigjen.

## Saksen
Hja wienen troch de Saksen nei Fryslân helle, dy't it leger brûke woenen om rêst te bringen yn Fryslân. Ek waarden sy ynset by it belis fan Grins yn 1514.

De Swarte Heap hie om 1500 hinne al in soad skea dien yn Fryslân, mar it waard noch slimmer yn 1514 doe't Karel fan Gelre yn it suden fan Fryslân ynfloed begûn te krijen. Joaris mei it Burd stjoerde de 5.000 man fan de Swarte Heap nei it gebiet, dy't ûnder oaren de stêden Boalsert, Koudum en Warkum plonderen. 

Joaris besocht syn Fryslân oan de Boergonjers oer te dwaan, en de Swarte Heap kaam sa ynienen ûnder befel fan keizer Maksimiliaan fan it Hillige Roomske Ryk.

## Boergonje

Om't Harns, Frjentsjer en Ljouwert it yn de rin fan 1514 net iens wienen mei de betingsten fan de oerdracht fan Fryslân oan Maksimiliaan, stjoerde Floaris fan Yselstein de Swarte Heap om Berltsum yn te nimmen, mar betelle de hierlingen mei sin net, dat dy hieltiid in slimmere bedriging foar de stêden dêromhinne waarden. De trije stêden waarden oanfallen, en ek in grut tal doarpen, wêrûnder Kimswert, wêrby de pleats fan Pier Gerlofs Donia oerfallen waard. De stêden joegen ta, en yn 1515 waard Fryslân oerdroegen oan de Boergonjers, en waard de Swarte Heap betelle.

## Gelre
Yn 1517 waard de Swarte Heap lykwols troch Karel fan Gelre yn tsjinst naam, en werom stjoerd nei Fryslân. Diskear focht de Swarte Heap foar Gelre en tsjin Saksen en Boergonjers. De Friezen en de hierlingen namen nei in belis begjin juny 1517 Dokkum yn, en gongen doe nei De Kúnder. Fan dêr gongen beide groepen mei skip nei Medemblik, dat ynnaam en delbaarnd waard. Grutte Pier en syn troepen lieten it dêrby, mar de Swarte Heap gong fierder Hollân yn. Plonderjend gong it nei Alkmar en fan dêr fierder nei it suden. Perslot waarden hja troch Hindrik fan Nassau ferdreaun.
Machtsport

In **machtsport** is in sport dêr't op in stuit in fysike prestaasje levere wurde moat. It doel fan sa'n sport is dan it fierste, heechste of swierste.

Machtsporten hawwe twa karakteristieken:
* De prestaasje wurdt levere yn ien trochgeand beweech. It is ornaris net mûglik en ûnderbrek healweis it besiik om dan wer fierder te gean.
* In dielnimmer hat mear as ien mooglikheid om de bêste prestaasje del te setten.

## Ljepsporten

By de ljepsporten is de prestaasje it heech as fier ljeppen as springen. Yn 'e regel moat by dizze sporten in oanrin fan de sporter yn in sa grut mûglike sprong as ljep omset wurde.
* Fierspringen
* Heechspringen
* Fierljeppen
* Heechljeppen
* Trijesprong

## Werpsporten
By de werpsporten is de prestaasje eat sa fier mûglik fuort te smiten. De sporter moat troch rinnen of draaien faasje meitsje mei it lichem, mar like wichtich is de behearsking fan it smytark om de faasje dêr op oer te bringen.
* Spearwerpen
* Pealwerpen
* Hammerslingerjen
* Kûgelwerpen
* Diskuswerpen
* Kûgelstjitten

## Krêftsporten
By de krêftsporten is der hielendal gjin faasje; de krêft fan de sporter moat oerbrocht wurde om in wicht omheech te bringen of foarút te lûken of triuwen. De wichtigste twa tûken binne it Olympyske wichtheven en it resintere en minder technyske krêftheven.
De Klassiken

**De klassiken** bestjut yn de klassike sin fan it wurd, de stúdzje fan de taal, literatuer, skiednis, keunstfoarmen en oare aspekten fan de âlde Griken en it âlde Rome yn de Klassike âldheid.
Maria Curie-Skłodowska

**Maria Salomea Skłodowska-Curie** (Warsjau, 7 novimber 1867 – by Sallanches, 4 july 1934) wie in Poalsk-Frânsk natuer- en skiekundige. Hja wie in pionier op it gebiet fan elektromagnetyske strieling.

Se ferhuze nei Parys om skiekunde en natuerkunde te studearjen oan de Sorbonne-universiteit. Oan dy universiteit waard se dêrnei de earste froulike dosint. Oan de Sorbonne mette se in oare dosint, Pierre Curie, dêr't se mei boaske. 

Har wichtichste wurk hat it ûndersykjen west fan de ionisearjende strieling en it ûntdekken of syntetisearjen fan de (radio-aktive) eleminten polonium en radium. Yn 1903 krige se, tagelyk mei har man, de Nobelpriis foar de Natuerkunde.

Marie Curie ferstoar oan leukemy, wat nei alle gedachten kaam is troch't hja yn har wurk oan in enoarme doasis radio-aktive strieling bleatsteld west hat.

## Neitins fan Marie Curie
Marie Curie wie yn 1995 de earste frou dy't út reden fan eigen ferstjinste byset waard yn it Panthéon, Parys.

Yn in perioade fan hyperynflaasje stie it byltnis fan Madame Curie op de Poalske bankbiljetten fan 20.000 złoty.

It elemint Curium en in ienheid foar radio-aktive strieling, de Curie, binne ferneamd nei Marie en Pierre Curie.
Aldegea (De Fryske Marren)

**Aldegea** is in doarp yn de gemeente De Fryske Marren, súdlik fan de Fluezen. Aldegea leit yn in iepen lânskip. Dit komt troch de polderûntginning yn de 19e iuw. De Ige Galamawei ferbynt Aldegea yn it noardeasten mei Ealahuzen en yn súdwestlike rjochting nei Kolderwâlde, Himmelum en Bakhuzen.

It doarp hat  ynwenners (). 

## Skiednis
It doarp ûntstie nei alle gedachten yn de tolfde of trettjinde iuw. Yn de fyftjinde iuw waard it doarp *Oldegae* neamd. It komt fan it Aldfryske *olde* (âld) en *gae* (doarp/himrik). It foarheaksel "Alde" is ta ûnderskieding fan it lettere ûntstiene doarp Nyegea, hjoed-de-dei Ealahuzen, dy' nei alle gedachten út Aldegea wei stifte waard.

De tsjerke stiet yn it âldste diel (út de lette Midsiuwen), middenyn it doarp. It doarp krige in lintbebouwing trochdat letter fierder boud waard bylâns de tichtsmiten Wâldfeart en de Wâlddyk. 

Aldegea wie ien fan de oarspronklike doarpen fan de gritenij Himmelumer Aldefurd, dy't yn 1851 yn gemeente waard. Yn 1984 gie Aldegea, mank mei Kolderwâlde en Ealahuzen nei de gemeente Gaasterlân-Sleat, dy't yn 2014 wer opgie yn de nije gemeente De Fryske Marren.

## Mienskip
### Befolking
1954 - 357, 1959 - 361, 1964 - 311, 1969 - 273, 1973 - 
263, 1994 - 232, 2004 - 270, 2021 - 265

### Ferskaat
* De herfoarme tsjerke oan de Aldewei is oanwiisd as monumint.
* De Skeakel is it multifunksjonele sintrum dêr't de basisskoalle "De Fluessen" in diel fan is.
* Yn it wapen fan Aldegea stean in stins en in leelje, beide ferwizend nei de aadlike Galama's, famylje fan Ige Galama

### Sport
Aldegea hat tegearre mei de oanbuorjende doarpen Kolderwâlde en Ealahuzen in fuotbalferiening, SF de Wâlde dy't yn Aldegea fêstige is.

### Berne yn Aldegea
* Lolke Cnossen (1921-1974), boargemaster

### Bustsjinst
De busline troch Aldegea wurdt fersoarge troch Qbuzz. De folgjende busline rydt troch Aldegea:

* **Line 45 Snits - Himmelum fia Wâldsein:** Snits - Jutryp - De Hommerts - Kûfurderrige - Wâldsein - Ypekolsgea - Ealahuzen - *Sportfjild* - *Aldegea* - Kolderwâlde - Himmelum

## Strjitten yn Aldegea
Aldewei, Algemiene Wei, Bokkeleane, Ige Galamawei, Klaas Gelkesstrjitte, Sanne Windwei.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen.
Aldetrine

**Aldetrine** (Nederlânsk: *Oldetrijne*; Stellingwerfsk: *Ooldetriene*) is in doarp yn de gemeente Weststellingwerf. It leit súdwestlik fan Wolvegea en noardeast fan Munnikebuorren. De taal fan 'e ynwenners is meast Stellingwerfsk. It doarp foarmet mei Sonnegea in twillingdoarp. 

Aldetrine hat  () ynwenners.

## Skiednis
Aldetrine waard al yn in oarkonde út 1320 neamd as 'Oldentrinde'. De eardere herfoarme tsjerke wie oant de reformaasje oan Katarina fan Aleksanderje wijd. 

Yn 1794 waard de tsjerke ferfongen troch in nije; ein 19e iuw barde dat nochris. Dy tsjerke wurdt hjoeddedei brûkt as doarpssintrum foar de doarpen Sonnegea en Aldetrine.

Der is in soad fean ôfgroeven yn dizze streek.

Súdeast fan Aldetrine kin mei in kabelpont foar fuotgongers en fytsers de Linde oerstutsen wurde rjochting Oldemarkt.

## Mienskip

It doarpssintrum is yn 'e mande mei Sonnegea en underbrocht yn de eardere herfoarme tsjerke fan Aldetrine. Sonnegea-Aldetrine hat in histoaryske wurkgroep. 

### Skoalle
De mienskiplike iepenbiere basisskoalle mei Sonnegea hjit De Lantscheene, dat lângrins of doarpsgrins betsjut. Yn 2023 makke  de gemeente bekend dat fanwegen brek oan bern de skoalle sletten wurdt. 

### Befolkingsferrin

### Berne
* Herman Wesstra (1843-1911), arsjitekt
* Hanneke de Jong (1952-), skriuwster

## Publikaasje
* : "Sonnega-Oldetrijne"

## Strjitten
De Meenthe, De Weeren, Tsjerkhofsleane, Pieter Stuyvesantwei, Sonnegeawei.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen.

## Keppeling om utens
*Webstee fan Sonnega Oldetrijne
*Oer de skiednis
Aldlemmer

**Aldlemmer** (Stellingwerfsk: *Ooldelaemer*) is in doarp yn de gemeente Weststellingwerf, likernôch fjouwer kilometer west fan Wolvegea. 

Aldlemmer hat  () ynwenners.

## Skiednis
Yn 1165 ûnstie it plak yn in gebiet dat doe Lammerbruke neamd waard, dat oerset in sompich gebiet fan Lamer betsjut. It doarp waard yn 1320 Oldenlameren neamd, yn 1408 Olde Lemmer, yn 1579 Aldelemmer en yn 1664 Olde Lemmer. 

By it doarp leit in boarput om fan ûnder de Tsjûkemar en noardlik fan Dolsterhuzen gas wei te heljen. Nettsjintsteande it ferset fan de Fryske oerheden en de Aksjegroep Tsjingas Tsjûkemar, mei it bedriuw Vermilion Energy dêr sûnt 2023 nei in rjochtssaak oant 2040 gas weihelje. De staatssekretaris van Ekonomyske Saken en Klimaat hie dêrta nammentlik in fergunning foar ôfjûn.
## Mienskip

It doarpshûs hjit 't Griffioentje. 

### Tsjerke
* Tsjerke fan Aldlemmer (PKN)

### Skoalle
* Iepenbiere basisskoalle 'De Lamer'

### Ferieningen
* Gymnastykferiening 'Sport staalt spieren'
* Iisklub 'Voorwaarts'

### Befolkingsferrin

### Berne
* Wesselius Marcus Houwing (1831-1907), politikus.
* Jaap Dijkstra (1943), politikus

## Wynmotors
By Aldlemmer steane in seistal lytse Amerikaanske wynmotors:

*Wynmotor Aldlemmer 1
*Wynmotor Aldlemmer 2
*Wynmotor Aldlemmer 3
*Wynmotor Aldlemmer 4
*Wynmotor Aldlemmer 5
*Wynmotor Aldlemmer 6

## Strjitten
Alde Maden, Boelstrawei, De Weeren, Hegewei, Haadwei, Tsjerkewei, Tsjerkhofsleane, De Tsjongerwei.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen.

## Keppeling om utens
*Webstee Aldlemmer
Easterstreek

**Easterstreek** (Stellingwerfsk: *De Oosterstreek*; Nederlânsk: *Oosterstreek*) is in doarp east fan Noardwâlde yn de gemeente Weststellingwerf. 

It doarp hat  () ynwenners.

## Skiednis
Yn de 19e iuw ûnstie der lintbebouwing oan de wei fan Noardwâlde nei Boyl. Sûnt 1988 hat de eastlik fan Noardwâlde lizzende streek de status fan doarp. 

It oarspronklik lânskip fan 'e himrik bestie eartiids út heechfean, dat ôfgroeven waard yn 'e tiid fan de turfwinning. De sleat bylâns de Dwersfeartwei waard yn 'e twadde helte fan de 17e iuw foar de ôffier fan wetter en turf groeven as de Easter-Boppe-Dwersfeart.

## Mienskip
It Kafee Doarpshûs is in multyfunksjonele sintrum fan it doarp. It doarp hat in pleatslik belang en de doarpskrante 'Keek op de Streek' wurdt elts fearnsjier útjûn.

### Skoalle
* Basisskoalle Matthijsje.

### Ferienings
* Biljertferiening
* Toanielferiening Easterstreek
* Feestferiening Easterstreek
* Fuotbalferiening 'Oosterstreek'
* Hanomagklub
* Krúsbôgeferiening BSO

### Eveneminten
* 'Over de Hegfestival'.

### Berne
* Jeltje Baas (1944), byldzjend keunstner.

### Bustsjinst
De busline troch Easterstreek wurdt fersoarge troch Qbuzz. De folgjende line rydt troch Easterstreek:

* **Line 18 Stienwyk - Easterwâlde fia Noardwâlde:** Stienwyk - Eesveen - Nijensleek - Frederiksoard - Wilhelminaoard - Noardwâlde - *De Reidskâns* - *Skoallestrjitte* - Boyl - Elslo - Makkingea - Easterwâlde

## Ferskaat
* Sûnt 2017 is der yn it doarp 't Ballingehof, in edukatyf sintrum foar hynders mei gedrachsproblematyk.
* De Streekerhof is in lytse ôfdieling fan Trajectum, in soarchorganisaasje dy't spesjalistyske behanneling jout oan minsken mei in lichte ferstannelike beheining of minsken mei in forinsyske eftergrûn. 

## Strjitten
Dwarsvaartwei, Grinswei, Hooltpad, Easterskefjildwei, Easterstreek, Skoalstrjitte, Stienpaad.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen.

## Keppeling om utens
* It besjen wurdich
Finkegea

**Finkegea** is in doarp súdwest fan Noardwâlde yn de gemeente Weststellingwerf. In echte kearn hat it doarp net, de measte minsken wenje in ein út inoar.

It doarp hat  () ynwenners. 

## Skiednis
De doarpsnamme hat neat te krijen mei de fink as fûgel. Fingegea lei eartiids tusken hege feanen bylâns de provinsjegrins en de feangrûnen yn 'e delling fan 'e Linde en it leit yn 'e reden dat it doarp de namme ûntliende oan de feanterij. 

'Finke' soe 'leech feanlân' betsjutte kinne, mar yn Midden-Nederlân is in *fink* ek in minne turf. Tal fan plaknammen yn âlde Nederlânske feanstreken binne gearstald mei 'fink’ yn 'e betsjutting fan in lichte feansoarte wêrút lichte turf makke waard.

Yn de âldste oarkunden wurdt de plaknamme skreaun mei de begjinletter 'F', wat mooglik ynfloed fan it Frysk west hat wêryn't de 'f' de 'v' ferfangt. Yn rintmasterrekkens fan Eaststellingwerf wurdt it plak yn 1526 al mei in 'V' as Vinckegae skreaun.

It doarp wie eartiids tsjerklik by it âldere Steggerda yndield en waard dêrom ek wol Nije-Steggerden neamd.

## Mienskip
Yn 2010 waard de tsjerke fan Finkegea nei in tiid fan ferfal oernommen fan de tsjerkemienskip troch de Stifting Behâld Finkegea. De tsjerke waard renovearre en ferboud ta it multykulturele sintrum fan it doarp. Sûnt de jierren 1970 hie de toer gjin spits mear, dy't eartiids fanwegen brekfalligens ferfongen wurde moast troch in ûnsjoch ôfdak. Yn 2022 krige de eardere tsjerke en it hjoeddeiske doarpshûs wer in spits, dy't oarspronklik op de kapel fan it katolike sikehûs Joannes de Deo yn Haarlim stien hat. De feriening fan Pleatslik Belang is yn oktober 1987 stifte.  

### Tsjerke

PKN-gemeente Lindestreek

### Befolkingsferrin

(*<small>Boarnen: 1840: Plaatsengids.nl; 2015 en 2020: [https://allecijfers.nl/woonplaats/vinkega/ Alle Cijfers]</small>*)

### Eveneminten
* Peaskefjoer (earste peaskedei)

### Bustsjinst
De busline troch Finkegea wurdt fersoarge troch Qbuzz. De folgjende line rydt troch Finkegea:

* **Line 17 It Hearrenfean - Noardwâlde fia Wolvegea:** It Hearrenfean - Aldeholtwâlde - Wolvegea - De Blesse - Pepergea - Steggerda - *Skoalleleane* - *Mûnebuorren* - Noardwâlde

## Gaswinning
Yn 'e himrik fan it doarp leit yn in grutter gebiet in gasfjild, dêr't de firma Vermillion oant 2032 gas winne mei. Fanwegen it sakjen fan de boaiem besocht in ynwenner oant de Ried fan Steat dêr om 'e nocht earder in ein oan te meitsjen. Ferskillende organisaasjes lykas de gemeente besochten dêrnei it Ministearje fan Ekonomyske Saken mei wat hja der oer tochten ta in oar beslút te bewegen, mar dy waarden troch de doetiidske minister yn 2021 oan 'e kant skood om't it sakjen fan de boaiem fan goed 5 sintimeter gjin gefaar opleverje soe.       

## Ferskaat
* Yn 1973 waard yn Finkegea de Nederlânske Feriening foar Frijwillige Eutanasy (NVVE) oprjochte.
* De 'Finkehoeve' is in aktiviteitensintrum foar âlderein en minsken mei in beheining.
## Strjitten
Noardwâlderwei, Schoollaan, Westvierdeparten, Suderwei.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen.
De Langelille

**De Langelille** is in doarp yn it westen fan de gemeente Weststellingwerf, by de Tsjonger.

De Langelille hat  () ynwenners.
## Skiednis
De namme wurdt al yn 1644 as *De Lange Lille* op in lânkaart fan Bernardus Schotanus à Sterringa neamd. Lille betsjut slop, in ferwizing nei de slappe ûndergrûn fan de dyk dêr't it doarp ûntstie. De doarpsnamme ferwiist dus nei in lange, sloppe dyk.

De Langelille ûntstie op de lofter ouwer fan De Tsjonger en hat him lâns de heaks op de rivier lizzende Tsjerkewei útwreide. Minsken út Langelille gienen earder nei tsjerke oer de Tsjerkewei. Dy eardere Swarte dyk, dy't no Tsjerkewei hjit, wie eartiids in gewoane reed. Op de dyk fan Langelille moast eartiids geregeld liem smiten wurde om de dyk stevich te hâlden.

Tusken 1896 en 1970 stie yn Langelille it molkfabryk De Volharding. Oant 1964 wie De Langelille ûnderdiel fan Munnikebuorren. 
## Mienskip
Langelille hat mei oare doarpen yn 'e Grutte Feanpolder in mienskiplike feriening Pleatslik Belang.

### Tsjerke
Langelille wie oant 1964 in buorskip fan Munnikebuorren en hat nea in eigen tsjerke hân. It doarp heart tsjerklik by de PKN-gemeente Skerpenseel-Munnekebuorren.

### Skoalle
Yn 1964 binne de skoallen fan Spangea, Nijetrine, Skerpenseel, De Langelille en Munnikebuorren gearfoege ta ien sintrale skoalle: de Heidaskoalle yn Munnikebuorren;  tsjintwurdich  De Aventurijn.

### Befolkingsferrin

(*<small>Boarnen: 1840: Plaatsengids; 2015 en 2020: [https://allecijfers.nl/woonplaats/oldeberkoop/ Alle Cijfers]</small>*)

## Ferskaat
By it doarp leit rekreaasjesintrum De Trijesprong oan De Tsjonger mei in kemping, in kafee en in swimplak.

## Strjitten
Tsjerkewei, Langelillewei, Lemsterwei.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen.
Munnikebuorren

**Munnikebuorren** (Stellingwerfsk: *Munnikeburen*, Nederlânsk: *Munnekeburen*) is in doarp besuden Wolvegea en west fan de Rottige Meente yn it west fan 'e gemeente Weststellingwerf. 

It doarp hat   () ynwenners.

## Skiednis
De namme ferwiist nei kleasterbesit, mooglik fan it Starumer Odulfuskleaster. Buorren yn plaknammen komme fral yn Fryslân foar en de oarsprong fan Munnikebuorren is dan ek Frysk.  

Yn in oarkonde fan 1320 waard it plak *Monnekebuer* neamd. Oare ferzjes binne *Munnickebuyerum, Monkebuer, Monkebuer, Moniekebueert, Munkebaerdt, Monkever, Monckebuert, Muntkebuert*. 

Yn 1806 waard de tsjerke boud. By de wettersneed fan 1825 waard it doarp slim troffen. Hûzen waarden ferneatige en de tsjerke drige yn te stoarten. 

## Mienskip
Munnekeburen hat tegearre mei oare doarpen yn 'e Grutte Feanpolder in feriening foar Pleatslik Belang. Yn Munnikebuorren stiet It Polderhûs, it doarpshûs fan de Grutte Feanpolder-doarpen. By it doarpshûs stiet ek de sporthal De Skeakel. Efter dat kompleks leit it Skeenefjild.

### Tsjerke
* PKN-gemeente Skerpenseel-Munnikebuorren

### Skoalle
Yn 2014 fusearren de kristlike basisskoalle De Baggelaar en de iepenbiere Wethâlder Heidaskoalle ta de iepenbiere basisskoalle De Aventurijn.

### Ferienings
* Fuotbalferiening VWC
* Iisklub De Iendracht 

### Befolkingsferrin

*<small> (*) Oant 1964 waarden de ynwenners fan 'e Langelille meiteld. Boarnen: 1840: Plaatsengids; 2015 en 2020: [https://allecijfers.nl/woonplaats/oldeberkoop/ Alle Cijfers]. Oare jierren sûnder boarnefermelding oernommen fan de besteande ynformaasje yn it artikel*)

### Berne
* Lodewijk Meeter (1915-2006), skûtsjeskipper
* Dirk Kerst Koopmans (1906-1998), keunstskilder

### Eveneminten
* Westhoekefeest

## Strjitten
Gracht, Grindweg, Kerkeweg, Lemsterwei, Scheenepad, Voetpad. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen

## Keppeling om utens
*Webstee Grutte Feanpolder
*Frysk Foto-argyf
Nijeholtpea

**Nijeholtpea** (Stellingwerfsk: *Ni'jhooltpae*) is in doarp yn de gemeente Weststellingwerf. It doarpsgebiet leit oan 'e grins mei Eaststellingwerf yn it lân tusken Tsjonger en Linde op in útrinder fan it Drintsk plato yn in boskrike omjouwing en in typysk Stellingwerver kûlissenlânskip. Nijeholtpea leit tusken de twa kanalisearre rivieren De Linde en De Tsjonger (Stellingwerfsk: De Lende en de Kuunder). It groeven wetterke De Skene rint midden troch it doarp. Tusken De Linde en it doarp leit in hege sânrêch, dy't fan âlds De Sânen (De Sanen) neamd wurdt. 

Nijeholtpea hat  () ynwenners.

## Skiednis
Yn het jier 1399 waard Nijeholtpade foar it earst yn geskriften neamd. Buordoarp Aldeholtpea waard yn 1204 foar it earst neamd, dan noch ûnder de namme *Holenpath*. De namme Holenpath betsjut ‘paad troch de leechte’. Yn 1320 wurdt it noch altyd sa neamd, dus sûnder de tafoeging ‘olde’. Blykber wie der doe fan Nijeholtpea noch gjin sprake en is it doarp as dochterdelsetting fan Aldeholtpea tusken it jier 1320 en 1399 ûntstien.

Nijeholtpea wie net it ienige doarp dat tusken Aldeholtpea en Aldeberkeap stifte waard. Fanút Aldeberkeap (*Brocope*) ûntstienen twa dochterdelsettingen: *Ostbrocop* (it hjoeddeiske Nijeberkeap) en *Westbrocop* (Westnijeberkeap). *Westbrocop* waard yn 1542/1543 noch as doarp neamd, mar gie letter op yn Nijeholtpea.

It âldste gebou yn Nijeholtpea is de tsjerke út ûngefear 1525. De foar de reformaasje roomske tsjerke wie wijd oan de hillige Nikolaas. Yn de tsjerke hingje twa klokken út de jierren 1598 en 1611. De preekstoel en it oargel waarden yn 1883 makke. Under de houten flier lizze twa grêfsarken fan leden fan it skaai Lycklama à Nijeholt út 1627 en 1643. By de restauraasje yn 2010 die bliken dat de tsjerke ea fan hout wie. De houten stylen út de 15e iuw ûnder de kap binne doe weiseage en derfoar yn it plak kamen stienen muorren.

It doarp joech syn namme oan it geslacht Lycklama à Nijeholt, dat in lytse stins yn it doarp bewenne. Dy stins, mei de namme Friesburch en letter Leemburch neamd, stie oan de hjoeddeiske Vriesburgerwei. Gelderske troepen belegeren en ferneatigen de stins yn 1514. De famylje Lycklama à Nijeholt levere ferskate grytmannen foar sawol West- as Eaststellingwerf.

## Mienskip

Op 30 novimber 1933 waard de feriening Pleatslik Belang De Iendracht oprjochte. De feestkommisje en de fersierkommisje binne hjir út fuortkomd, se organisearje om de twa jier in doarpsfeest. Gearkomsten binne sûnt 2006 yn multyfunksksjoneel sintrum De Nije Stienze. VGTG ("Van Geert Tot Guije") is in buertferiening.

### Tsjerke

* PKN-gemeente Ter Holten

### Skoalle
Basisskoalle 't Holtpad is yn 'e maityd fan 2006 ferhuze nei it multyfunksjonel sintrum De Nije Stienze.

### Ferienings

### Befolkingsferrin

### Bustsjinst
De busline troch Nijeholtpea wurdt fersoarge troch Qbuzz. De folgjende line rydt troch Nijeholtpea:

* **Line 16 Wolvegea - Easterwâlde:** Wolvegea - Aldeholtpea - *Provinsjale Wei Nijeholtpea* - Aldeberkeap - Nijeberkeap - Makkingea - Easterwâlde

## Strjitten
Binnenwei, Haadwei, Stellingenwei, Tsjerkedreef, Tsjerkewei, Vriesburgerwei.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen
Nijeholtwâlde

**Nijeholtwâlde** (Stellingwerfsk: *Ni'jhooltwoolde*) is in doarp yn de gemeente Weststellingwerf, noard fan Wolvegea oan it spoar fan Swol nei Ljouwert.

Yn in oerienkomst, dy't 17 parochys yn Stellingwerf op 9 septimber 1320 mei biskop Freark fan Sierck sleaten, komt ek dy fan Nijeholtwâlde foar, sadat der yn dat jier al in parochytsjerke yn it doarp stien hawwe moat. De tsjerke wie oant de Reformaasje wijd oan Sint Nikolaas en waard in de 18e iuw sloopt. Op it begraafplak stiet ek ien fan de Klokkestuollen yn Fryslân.

Yn it bûtengebiet waard yn de rjochting fan De Tsjonger turf groeven, de saneamde Holtwolder-ikkerturf.

By in floed fan febrewaris 1825 binne in soad huzen ferlern gien. Fiif minsken en in soad bisten kamen om.
Op it begraafplak stien ien fan de klokkestuollen yn Fryslân.

## Befolking
*1840 - 180
*1954 - 341
*1959 - 324
*1964 - 273
*1969 - 231
*1973 - 209
*2008 - 197

## Strjitten
Hearrenfeansterwei, Heirwei, Koaiwei, Untginningswei, Scheenewei, Stêdbuorren, Weerdyk.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen