open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tolsum (De Waadhoeke)

**Tolsum** is in buorskip noardeastlik fan Lollum en súdwestlik fan Tsjom yn de gemeente De Waadhoeke. 

De bewennning leit just boppe de Slachtedyk, op in wat oarspronlik in grutte terp wie, Grut Tolsum. Dy is te berikken oer twa paden fan de Slachtedyk ôf.

Tolsum is ferneamd fan de fynst fan it Skriuwplankje fan Tolsum, in Romeinsk tafeltsje út de 1e of 2e iuw fûn yn de terp Grut Tolsum. De namme komt ek foar as *Tolzum*, *Tollesheim* en *Great Tolsum*

## Boeken
* Friesland in den Romeinschen tijd. - Friesch Genootschap 1917  57 s. (Mei platen, ôfb. yn de tekst en krt.) 
*  - *Eene romeinsche koopacte uit Tolsum*. 
*  - De vondsten uit de terp "Groot Tolsum". - (De ynfier fan terrasigillata yn Fryslân)

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Ulesprong (Opsterlân)

De **Ulesprong** is in buorskip yn de gemeente Opsterlân. De Ulesprong leit noardwest fan De Tynje en súdwest fan Nij Beets, oan it Langerak by de eardere krusing mei de Nije Feart. De slûzen binne yn 1955 romme, mar der stiet noch al, oan de ein fan de Riperwei, in wettermûne sûnder kape en wjukken op de polderdyk. De namme wurdt ek neamd as *dUylesprong*, op in plak dêr't de wetterwei yn de buert 'ferspringt' yn in soarte dûbele bocht. 'Oele' is 'wetterich lân' of 'sompich wetter'.

Eartiids hie De Ulesprong in eigen iepenbiere skoalle. Op de "Tynjefilm" út 1952 is dat noch goed te besjen.

De Ulesprong hie ek in eigen 'Pleatslik Belang'. Iisklup 'Lyts Begjin' striidt alle winters mei ferskillende oare iisklups om as earste koartebaanwedstriden op natueriis te organisearjen. 

Simmers ferbynt in fearpont foar rinners en fytsers de Ulesprong mei de Lange Ripen en it Sudergemaal oan de Beetster kant fan de Nije Feart.

West fan Uleprong leit it natuergebiet De Deelen.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
ΜTorrent

**μTorrent** (lês: mikroTorrent) is in BitTorrent-kliïnt dy’t ûnder Windows en Mac OS X draait. De oarspronklike ferzje is út 2005. It is in lytsere fariant fan it programma BitTorrent en bedoeld om tige grutte oantallen bitten oer te dragen/yn te laden. μTorrent falt op troch syn yn ferhâlding beheinde brûken fan ûnthâld en sintrale-ferwurkingsienheid (cpu), wylst er dochs genôch mooglikheden biedt. It programma dat de útfiering fersoarget is tige kompakt, de hjoeddeiske ferzje (1.8.1, oktober 2008) is sa’n 263 kilobyte.
De μTorrent jout de mooglikheid om mei in Frysktalige ynterfaasje te wurkjen. In tiid lang wie it mooglik om it Frysk as ynterfaasjetaal it te ynladen. 

## Bitstream
De namme ‘BitTorrent’ soenen jo nei it Frysk ta oersette kinne as bitstream. It is sa’n bytsje programmatuer dat de totale stream(en) fan in tige grutte bitoerdracht ûnder kontrôle hâldt. By dy 'klotsende' bitoerdracht is jo kompjûter sawol kliïnt as tsjinner. Jo kompjûter biedt fan de krekt ynladen bitten gelyk wer in kopy oan, om troch in oare kompjûter ynladen te wurden. Op dizze wize hoecht net eltsenien alle materiaal fan de oarspronklike boarne te heljen en wurdt dy net oerbelêste. De kompjûter dy't dat hiele proses oan de gong besiket te hâlden, wurdt 'tracker' neamd.

## Opsjes
It programma biedt de brûker detaillearre opsjes, ynformaasje en oanpasmooglikheden. Under it ynladen fan in torrent kinne jo ûnder oaren de neikommende ynformaasje sjen:
* hokker triemmen al ynladen binne,
* hokfoar persintaazje fan eltse triem en/of partsje noch gearfoeging fereasket en de beskikberens fan dy triem,
* fan wa jo ynlade, har ynlaad- en oplaadsnelheden, har IP-adres, har poarte en har kliïnt,
* ynlaad- en oplaadsnelheid, resttiid, triemkar en tracker-ynformaasje.

## Oersetting nei it Frysk
Yn 2006 is μTorrent nei it Frysk oerset. Yn de lytsere Android-ferzje sitte gjin oersettingen.

## Sjoch ek
* DC++
* List fan Frysktalige kompjûterprogramma's

## Keppeling om utens
* https://www.utorrent.com/ (offisjele webstee)
Elias Annes Borger

**Elias Annes Borger** (De Jouwer, 26 febrewaris 1784 - Leien, 12 oktober 1820) wie in Frysk heechlearaar yn de teology en letteren yn Leien.

Elias Borger wie in soan fan Anne Kerstens en Sibbeltje Tieles Tieleman. Heit wie keapman en  jeneverstoker op De Jouwer, dêr't er Latyn en Gryksk learde. Doe't er 17 jier âld wie, gie er nei Leien om mei beheinde middelen te studearjen foar it predikantskip. Op 7 juny 1807 waard hy befoardere ta doktor yn de Godgeleardheid. Ambysjes om ta Bûtengewoan Heechlearaar te promovearjen waarden ophâlden troch de ynliving fan de Nederlannen by Frankryk. Nei it ôfreizjen fan de Frânsken yn 1815 promovearre hy dochs noch. Yn 1817 waard Borger ek noch oansteld ta heechlearaar yn de Algemiene Skiednis en Grykske letterkunde. 

Borger troude yn 1814 mei jonkfrou Abrahamina van der Meulen, de suster fan in Amsterdamske predikant. In jier letter stoar hja yn it kreambêd. Yn 1819 troude er opnij, diskear mei jonkfrou Cornelia Scheltema. Begjin 1820 stoar hja ek yn it kreambêd, tagelyk mei de lytse poppe. Hjirtroch rekke Borger yn in swiere depresje, wêrby't hy allinnich mar by syn dierbere ferstoarnen wêze woe. Acht moanne nei de dea fan syn twadde frou stoar Borger, 36 jier âld. Hy waard beïerdige yn Katwyk.

## Neitins
As neitins oan Borger is der in skoalle en ek in scoutinggroep (De Borgergroep) nei him neamd. De Borgerskoalle is in protestantske basisskoalle op De Jouwer. Boarger syn namme en syn gedicht "Aan den Rhijn" yn de maitiid fan 1820 binne troch Hildebrand yn syn Camera Obscura ferivige. Yn it opstel "De familie Stastok" wurdt Borger syn stik troch frou Dorbeen net botte súksesfol foardroegen. De Rederikerskeamer Borger út Borger is ek neamd nei Elias Annes Borger.

## Wurken
* *Iets nopens den Brief aan een Vriend (1813) 
* *De Vaderlander (1814) 
* *Leerredenen (1814) 
* *Iets voor mijn Kind (1815) 
* *Op de Bevalling der Prinses van Oranje (1817) 
* *Aan den Rhijn in de Lente van het Jaar 1820 (1820) 
* *Gevecht van Napoleon en Minerva (1821) 
* *Dichterlijke Nalatenschap (1836)

## Literatuer
* Eekhoff, Wopke, *Bijzonderheden omtrent de jeugd en de eerste verstandelijke ontwikkeling van den beroemden Elias Annes Borger: De jeugd van Borger* uitg. W. Eekhoff, Leeuwarden, 1842
Heechhout

*Heechhout (brêge), in hege fuotgongersbrêge
*'t Heechhout (Littenseradiel), in buorskip by Wjelsryp
Dykshoarne (Skylge)

**Dykshoarne** (ek wol *Dyckshorne*) is in doarp dat yn 140 troch Askonius, de earste hartoch fan Fryslân stiften wêze soe. It doarp is letter yn de Noardsee ferdwûn en lei earne tuske Almenum en Skylge.

Der moat ek in stins stien hawwe dat yn 1130 eigendom wie fan in Douwe fan Harns. Doe't die letter spul krige mei syn broer Sikke fan Gratinga is hy deamakke en is de stins fernield en platsmiten.
Jehannes Ytsma

**Jehannes Ytsma** (Burgum, 24 april 1957 - Wergea, 9 desimber 2005) wie in taalsosjolooch oan de Fryske Akademy yn Ljouwert.

Jehannes Ytsma studearre pedagogyske en andragogyske wittenskippen oan de Ryksuniversiteit Grins. Hy wurke sûnt 1986 foar de Fryske Akademy.
Ytsma hat publisearre oer twataligens yn Fryslân, oer de relaasje taal-identiteit en oer trijetalich basisûnderwiis. 

Hy is yn 1995 promovearre op it proefskrift *Frisian as first and second language* (*[[Frysk]] as earste en twadde taal*).
Ytsma hat in soad wittenskiplike publikaasjes op syn namme stean. Foar de Ljouwerter Krante fersoarge hy fan 1998 oant 2003 de taalrubryk 'Sisa'.
 
Jehannes Ytsma is op 48-jierrige leeftyd yn Ljouwert hommels ferstoarn.

## Keppeling om utens
* Fryske Akademy - Bibliografy fan Jehannes Ytsma (1957-2005)
Van Harinxmakanaal

It **Van Harinxmakanaal** begjint east fan Ljouwert, dêr't it krekt benoarden de Foanejachtbrêge oanslút op it Prinses Margrietkanaal, en einigt yn Harns. Troch de Tsjerk Hiddesslûzen yn Harns komt it kanaal út yn de Waadsee. It kanaal fan 37½ kilometer is te befarren foar skippen oant 85 meter lingte.

It wetter is op 30 maaie 1951 iepensteld. It krige syn namme fan baron Piter Albert Vincent van Harinxma thoe Slooten. 
Tusken Harns en Ljouwert rûn foar 1950 de Harnzer Trekfeart. Dizze waard ferbrede en ferdjippe ta -3,5m s.p.ta Van Harinxmakanaal, wêrby't in pear bochten ôfsnien waarden. It Van Harinxmakanaal is yn 1951 foltôge.  

By Frjentsjer wurdt it diel fan 'e stêd besuden it kanaal troch de Stasjonsbrêge ferbûn mei de Frjentsjerter binnenstêd, oan 'e noardkant fan it kanaal.
Stasjon Starum

**Stasjon Starum** (**Stv**) is it stasjon fan Starum en it einpunt fan de spoarferbining Ljouwert nei Starum. It leit yn de uterste súdwesthoeke fan Fryslân. It (kop)stasjon waard iepene op 8 novimber 1885 en joech oansluting op de fearboatferbining nei Inkhuzen, dy't tsjintwurdich allinnich yn de simmer foar toeristen fart. It stasjon wurdt betsjinne troch stoptreinen fan Arriva.

Op 25 july 2010 kaam it stasjon fan Starum yn it nijs doe't der in treinûngelok wie. Om 23:30 oere hinne, skeat in frachttrein mei fjouwer as fiif weinen troch de stjitblokken, ried dwers troch in wettersportwinkel en stoppe earst 100 meter fierder op in plein. Twa ûnderhâldspersonielsleden rekken ferwûne. 

It stasjonsgebou, út 1884, is yn 1973 sloopt en ferfongen troch in abry.

## Treintsjinsten

Sjoch foar it meast aktuele tsjinstroaster op de side fan Arriva.

## Ferbinings
Busline 103 nei Himmelum stopt by it Stasjon Starum. De boatferbining nei Inkhuzen fart syn 1963 allinnich simmerdeis foar toeristen.

## Galery

HUA-170115-Gezicht op het HSM station Stavoren te Stavoren.jpg|Stasjon Starum tusken 1901 en 1906
HUA-170117-Gezicht op het H.S.M.-station Stavoren te Stavoren.jpg|Stasjon Starum tusken 1910 en 1920
Station Stavoren 15.JPG|Stasjon Starum mei in Spurt fan Arriva (2007)


## Keppeling om utens
* Stasjon Starum op Stationsweb
Wieger Hendrikus Idzerda

**Wieger Hendrikus Idzerda** (Raard, 13 augustus 1816 - Den Haach, 6 desimber 1881) wie in Nederlânsk politikus.

Hy wie in soan fan Hendrikus Reneman Idzerda, genêshear en froedmaster, en Jeltje Wygers Dykstra. Idzerda troude op 13 febrewaris 1861 mei de 20-jierrige Pompeja Johanna Diederik (Meppel, 1840- Den Haach, 1903). Hy wie earder troud mei Geesje Tijl yn Grins.

Idzerda wie in út it Akkrum ôfkomstige dokter dy't yn de Twadde Keamer optrede as deskundige op it mêd fan folkssûnens. Yn it earstoan wie hy ôffurdige foar it distrikt Ljouwert, letter foar Snits (1858-1865) en (1869-1881). Yn de tuskentiid wie hy genêskundich ynspekteur yn Noard-Nederlân. Hy wie in oertsjûge Thorbeckiaan, dy't ek opkaam foar de Fryske belangen. Ek hat er keamerhear fan kening Willem III west. Yn Akkrum is in strjitte nei him ferneamd.
FVC

**FVC** (*Friesche Voetbal Club*) is in amateurfuotbalklup út Ljouwert. Op 4 maaie 1919 is yn it prieeltsje fan de Prinsetún de fuotbalferieniging "Vitesse" oprjochte. Letter is dy namme feroare yn FVC. 

De spylfjilden wiene fan 1981 oant 2009 op it bedriuweterrein *De Himrik* en hie as namme *Sportpark de Hemrik*, yn it súdeasten fan Ljouwert. Sûnt it seizoen 2009-2010 wurde alle wedstriden spile op it nije Wiarda-kompleks by Goutum. De fjilden wurde dield mei de sneonsfuotbalferieniging Blau Wit '34.

Begjin jierren 90 hie FVC har grutste suksessen. FVC spile jierren boppe-yn de haadklasse mei, mei as útsjitter in twadde plak (efter kampioen Quick '20) yn it seizoen 1992/93. Op it heden komt FVC út yn de Earste Klasse..
Rengerspark

**Rengerspark** is in stedspark en buert yn de wyk Sonnenborgh en omkriten yn Ljouwert, it is neamd nei Baron Rengers. It Alde Stedsbegraafplak grinzget oan it park. De buert hie yn 2017 likernôch 795 ynwenners.

Yn 1902 waard troch Mr. W.J. van Welderen Baron Rengers en syn frou C.T. Baronnesse van Welderen Rengers-Looxma in stik grûn oan de gemeente Ljouwert oanbean mei de bedoeling op dat terrein in kuiergebiet oan te lizzen. Dit oanbod waard troch de gemeente oannommen. Túnarsjitekt Hendrik Copijn makke yn 1904 it ûntwerp. Yn april 1906 waard it park fan 3 ha. oan de Spanjertsleane yn gebrûk nommen.


De Deadenwacht Tuink Rengerspark Leeuwarden1.JPG|Kriichsmonumint de Deadewacht
Jongen met vogeltje Maria van Everdingen Rengerspark leeuwarden.JPG|Byld *Jongen met vogeltje* (1965) fan Maria van Everdingen


## Keppeling om utens
* http://www.oudleeuwarden.nl/parken/rengerspark.htm
Tom Pitstra

**Tom Pitstra** (Ljouwert, 6 augustus 1949) is in Nederlânsk politikus foar GrienLinks. 

As soan fan in grafikus folge hy nei de middelbere skoalle de Kweekskoalle yn Ljouwert. Fan 1971 ôf studearre hy andragogy oan de Ryksuniversiteit Grins; yn 1979 studearre hy ôf. Yn syn jeugd wie hy in bekende tafeltennisser. As studint wie hy aktyf yn ferskate sosjale bewegings as de kreakbeweging en de wykried fan de Davidstraat-buert (1976-1982). Pitstra is oertsjûge republikein en is lid fan it Republikeinsk Genoatskip. Hy hat in LAT-relaasje mei Betsy Nieuwhof.

## Politike libbensrin
* 1968 Lid fan de PSP, oant dy partij yn 1990 opgie yn GrienLinks.
* Foarsitter fan de PSP-ôfdieling Grinslân en lid fan it partijbestjoer fan de PSP
* 1982 - 1991 gemeenteriedslid yn Grins. * 11 juny 1991 - 12 juny 2001 lid fan de Earste Keamer foar GrienLinks, dêr't hy him ûnder oaren dwaande hâlde mei Definsje, Folkshûsfesting en Lânbou, Natuerbehear en Fiskerij. 
* 12 juny 2001 - 23 maaie 2002 lid fan de Twadde Keamer, as opfolger fan Tara Singh Varma dy't fanwege psychyske problemen har sit opjûn hie. 
*Dêrnei waard Pitstra projektmeiwurker Romtlike Oardering en duorsum bouwe.
Fuotbalferiening Aengwirden

**VV Aengwirden** is in fuotbalklup fan De Streek: Terbant, Lúnbert, Tsjalbert en Gersleat. De feriening is oprjochte op 14 april 1986.  

## Skiednis
Ein jierren santich woe de gemeente It Hearrenfean ûndersykje oft der in nij sportkompleks yn De Streek oanlein wurde koe. De gearstalde kommisje koe eins net genôch brûkers fine foar de oan te lizzen fjilden en joech de opdracht werom. De gymnastykferiening Herkules krige de opdracht om mei it wurk fan de ûndersykskommisje fierder te gean as der mear útwurke plannen kamen. Troch de eigen ynwenners fan de De Streek is de klup der yn 1986 kaam.
De namme waard  "VV Aengwirden", de namme komt út de tiid dat Aengwirden de twadde gritenij fan Sânwâlden wie en de fjouwer doarpen makken dêr diel fan út. De fjilden lizze oan de Aengwirderwei.

## Earste alvetal
It earste alvetal begûn yn 1986 yn de fjirde klasse FVB, mar nei promoasje yn 1989 mocht it team trochskowe nei de twadde klasse. De feriening groeide mar troch, yn 1989 wienen der al 150 leden. Yn 1989 promovearre it earste alvetal mei trener-spiler Eddy Bosman (âld-spiler SC It Hearrenfean) om nei promoasje de earste klasse FVB te berikken. Yn 1992-1993 slagge dat foar de twadde kear.

## Gegevens
**Namme**
*VV Aengwirden
**Oprjochte**
*14 april 1986 
**Tenu**
*blau/grien shirt
*griene broek
*blauwe sokken
**Fjilden**
*Aengwirderwei
**Earste team**
*KNVB ? klasse
**Trener**
*Jan Sietse Heida (2007)
**Bysûnderheden**

## Keppeling om utens
*webstee VV Aengwirden  

## Sjoch ek
List fan Fryske fuotbalclubs
Hindrik ten Hoeve

**Hindrik (Henk) ten Hoeve**  (It Hearrenfean, 15 septimber 1946) is in Frysk politikus.
 
Hy wie fan 2003 oant 2011 en fan 2015 oant 2019 lid fan de Earste Keamer fan de Steaten-Generaal út namme fan de Unôfhinklike Senaatsfraksje (OSF).

Ten Hoeve wie fan 1988 oant 2008 lid fan de Sintrale Direksje fan it Dockingacollege yn Dokkum. Earder wie hy ûnder mear learaar ekonomy en konrektor oan de Kristlike Skoallemienskip *Oostergo* yn Dokkum. Ten Hoeve wie fan 1976 oant 1980 foarsitter fan de Fryske Nasjonale Partij en fan 1980 oant 1988 lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân.

## Keppeling om utens
*  Biografy op parlement.com
Anne Frânses Jongstra

**Anne Frânses Jongstra** (Bakhuzen, 12 april 1808 - Nijehaske, 4 augustus 1871) wie in Nederlânsk politikus.

Jongstra wie in katolike meistanner fan Thorbecke. Hy wie abbekaat op It Hearrenfean en wie redakteur fan it liberale deiblêd de Provinciale Friesche Courant. Tusken 1850 en 1853 wie hy keamerlid. Hy bepleite as Keamerlid de ynfiering fan sjueryrjochtspraak. Jongstra ferlear yn 1853 syn sit yn de Twadde Keamer nei de Aprilbeweging (oer in ensyklyk fan de paus). It slagge him letter net om yn de Keamer werom te kommen. Hy skreau in grut tal brosjueres.

## Keppeling om utens
* ''Jongstra, Mr. Anne Franciscus'', yn de DBNL
Hainje

**Hainje** wie in karrosserybedriuw op It Hearrenfean; it waard oprjochte yn 1907. Hainje waard bekend troch de reade standertbus (Kommisje Standerdisearring Autobusmaterieel). Dit bustype waard boud tusken 1966 en 1988.

## Steds- en streekbussen

Yn de jierren '60 boude Hainje inkele searjes stedsbussen foar de RET (Rotterdam). Ek boude it bedriuw in pear searjes bussen fan it type Bolramer yn lisinsje fan Werkspoor.

## De standert-stedsbus
De reade standertbus wie gjin eigen ûntwerp fan Hainje, mar Hainje wie wol ferantwurdlik foar de bou fan de measte bussen fan dit type. Yn de jierren 1966 - 1968 waard de standertbus ek wol troch Den Oudsten, Verheul en Werkspoar boud. Yn 1982 presintearre Hainje de twadde generaasje standertbus. Dy bussen waarden produsearre oant en mei 1988.

Yn 1977 toande Hainje in gearstalde bus foar de GVB (Amsterdam) mei in  standertbus-karrossery.                                             
Yn de jierren '80 ûnwikkele Hainje ek midybussen mei in standertbus-karrossery.

## De standert-streekbus
Yn de jierren 1974-1984 boude Hainje ek de standert streekbus. Dizze bussen op DAF-sjassys wienen 1200-1595 nûmere. Dit type bus waard levere oan de BBA, Centraal Nederland, DVM, GADO, de NZH, de VAD en ZWN. Ek waarden der bussen op Volvo-sjassys boud, nûmere yn de 3200/3300-searje. Dizze bussen waarden benammen oanskaft troch de BBA, de VAD en de Twintske TET.

## De standertbus 2000

Yn 1987 presintearre Hainje de standertbus 2000. Dy bus wie eigentlik de opfolger fan de standert-stedsbus, mar it prinsipe fan standaardisaasje waard ôfskaft. Dit type bus waard benammen levere oan de Zuidooster. Yn 1989 ûntwurp Duvedec in moderner front foar de standertbus 2000.

## Oername troch Berkhof
Yn 1989 naam Berkhof Hainje oer en feroare de namme Hainje yn 'Berkhof It Hearrenfean'. Dit bedriuw bout noch altyd steds- en streekbussen, mar dêrneist ek touringcars.

## Keppeling om utens

*webstee VDL Berkhof It Hearrenfean
Drachtster Lyseum

It **Drachtster Lyseum** yn Drachten is yn 1919 oprjochte as Ryks Hegere Boargerskoalle en hat dêrom jierrenlang bekend stien as “de HBS” . It skoalgebou oan de Torenstraat waard yn 1920 iepene en wie jierrenlang fierwei it grutste gebou fan Drachten, dat doe noch mar in doarp fan 6000 ynwenners wie.

Yn 1947 krijt de skoalle der in gymnasiumôfdieling by en hjit dan Drachtster Lyceum, mei in rektor ynstee fan in direkteur. Doe 't yn  1963 de Mammoetwet oannommen waard, waard de opset wer oars: der kamen ôfdielingen foar Hafû en Twû ( splitst yn Ateneum en Gymnasium ) 

Doe't Drachten yn de jierren ’50 en ’60 hurd groeide, benammen troch de komst fan de Philips-fabriken, groeide it Lyceum likehurd mei. Dat levere úteinlik in frijwat grut kompleks op (fanâlds mei in sportfjild dernjonken) dat jierrenlang goed funksjonearre hat mar oan 'e ein fan de  20e iuw dochs oan in *face-lift* ta wie.

Yn 2002 waard yn goed oerlis tusken de gemeente Smellingerlân en de OSG Singelland (wêr't it lyseum sûnt 1996 diel fan is) besletten dat efter it âlde gebou (dat fan binnen renovearre wurde sil ) alles sloopt wurde soe en ferfongen troch moderne, kompakte nijbou. Dy waard nei twa jier arbeid yn augustus 2007 oplevere. Op 1 febrewaris 2008 naam frou G.J. van de Stouwe it rektoraat oer fan J.J. Hallers, dy't sûnt 1986 de skoalle laat hie. Yn 2013 waard de skoalle útwreide mei in mediateek mei wurkromte foar de learlingen anneks.

## Bekende âld-learlingen
* Gerben Sonderman (1905-1955), (test)piloat
* Dam Jaarsma (1914-1991), skriuwer
* Peter Tuinman (1947), akteur
* Heinze Bakker (1947), sportferslachjouwer
* Syp Wynia (1953), sjoernalist
* Atte Jongstra (1956), skriuwer, essayist, resensint
* Hilbert van der Duim,(1957), langebaanrider
* Tjitze Vogel (1958), kontrabassist en komponist fan jazz en wrâldmuzyk
* Philip Kooke (1968), sportferslachjouwer
* Peter van de Witte, (1975), kabaretier (Droog Brood), tekstskriuwer
* Doutzen Kroes (1985), model en aktrise
* Iris Kroes (1992), sjongster en winner fan seizoen 2 *[[The voice of Holland]]*

## Keppeling om utens
* http://www.singelland.nl webstee fan de skoalle
Pickwick

**Pickwick ®** is in ferneamd merk fan Sara Lee, ien fan de grutste Nederlânske teefabrikanten, dy't ferskillende lannen fan tee foarsjocht. It merk Pickwick wurdt brûkt fanôf 1937, dêrfoar waard al tee ferkocht sûnt 1753 op De Jouwer út in lyts winkeltsje mei de namme "Douwe Egberts". 

De namme Pickwick is ôflaat fan it boek 'Pickwick Papers' fan Charles Dickens. Dat boek hie de frou fan de destiidske direkteur Johannes Hessel krekt lêzen en hja stelde de namme 'Pickwick' út.

Pickwicktee wurdt tsjintwurdich makke yn it teefabryk op it terrein fan Sara Lee (earder Douwe Egberts) op De Jouwer. 
Der binne ferskate soarten teesmaken wêrûnder: boskfruchten, sitroen, sinesappel, ierdbei, kaktus, meloen, kersen, tropyske fruchten, súdfruchten, mango, pjisk, kaniel, fanylje, griene tee, roaibosk, easterske teesmaken, tradisjonele teesmaken, iistee en aparte teebledsjes.

## Keppeling om utens
* Offisjele webstee Pickwick
Klaas de Jong Ozn.

**Klaas de Jong Ozn.** (Drachten, 27 febrewaris 1926 - Snits, 28 febrewaris 2011) wie in âld-politikus en bestjoerder. De oantsjutting *Ozn.* is de ôfkoarting foar "Oebeles soan" en is om ûnderskied te meitsjen mei oare minsken dy 't "Klaas de Jong" hjitte. 

De Jong studearre Nederlânsk en skiednis oan de Frije Universiteit Amsterdam. Hy wie fan 1953 ôf learaar yn Dokkum en Goes, foardat hy yn 1972 rektor waard fan it Farel Kolleezje yn Amersfoart. 
Yn 1975 folge hy Antoon Veerman op en waard hy foar de ARP steatssekretaris fan it Ministearje fan Underwiis, Kultuer en Wittenskippen yn it kabinet-Den Uyl.

Yn 1978 hold er dy funksje yn it kabinet-Van Agt/Wiegel foar it CDA. 

Yn 1981 trede hy ôf en waard opfolge troch Wim Deetman.
 
Fan 1982 oant 1991 wie hy foarsitter fan de Uny Skoalle en Evangeelje. 

Hy wie lid fan de kommisje fan redaksje fan it Frysk Deiblêd en skreau in boek oer de skiednis fan dy krante: 
**Gods eer zij 't merk van al uw werk. De geschiedenis van het Friesch Dagblad*. Deel II (1935-1971). Einredaksje Oek de Jong (2015)
**Sy sille it net ha. De geschiedenis van het Friesch Dagblad*. Diel I (1903-1935) (2003). 
**Efkes ritselt it papier* - dichtbondel (1989) 
**Cantus firmus* (1991).

Klaas de Jong Ozn is de heit fan de skriuwer Oek de Jong.
Wybrand de Geest

**Wybrand Simonsz. de Geest** (Ljouwert, 16 augustus 1592 – Ljouwert, sa. 1661) wie keunstskilder yn Ljouwert. Hy wie spesjalisearre yn it meitsjen fan portretten.

## Biografy
Wybrand de Geest krige syn oplieding yn it earstoan by syn heit Simen Juckesz. en gie letter yn de lear by syn omke Abraham Bloemaert. Fan 1614 oant 1618 ferbleau hy yn Frankryk en Itaalje. Werom yn Ljouwert, wurke hy ûnder oaren yn opdracht fan it Fryske steedhâlderlik hôf.

De Geest wie by syn ferbliuw yn Rome lid wurde fan de Nederlânske skildersrûnte de Bentvueghels. Fan de leden fan dat genoatskip krige hy de bynamme 'De Friesche Adelaar'.

De Geest troude yn 1622 mei Hendrickje Ulenborch, in fiere nicht fan Saskia fan Uylenburgh, de frou fan Rembrandt. Yn it foar it meastepart protestantske santjinde-iuwske Ljouwert naam De Geest in útsûnderingsposysje yn troch de Roomsk-Katolike Tsjerke trou te bliuwen.

De Geest beynfloede de styl fan Jacob Adriaensz Backer út Harns. Learlingen fan him wiene Jan Jansz. de Stomme en Jacob Potma. Ek De Geest syn soannen Julius en Frank wiene ek skilders. In bernsbern, dy't ek Wybrand hjitte, die fan alles en noch wat,  sa as toanielspylje, it skriuwen fan kluchten en hy liet it "*Het Kabinet der Statuen*" (1702) útbringe en makke in reisgids foar Rome.

## Wurk
Der hinget wurk fan De Geest yn it Ryksmuseum Amsterdam, it Frysk Museum, yn Harinxmastate (Beetstersweach) en yn Stuttgart.

## Galery

EraertVanPipenpoy1625.jpg|Eraert fan Pipenpoy yn 1625
Woutersin - Portrait of Sophia Anna Pipenpoy.jpg|Sophia Anna fan Pipenpoy
Ofbyld:Friedrich V by Wybrand de Geest.jpg|*Portret fan [[Freark V fan Palatinat]]*, oalje op paniel, nei 1625.
Ofbyld:Counts of Nassau.jpg|*Portret fan de fjouwer bruorren fan [[Willem I fan Oranje-Nassau]]*, doek, 189 × 147 sm, nei 1630 (Ryksmuseum, Amsterdam)
Ofbyld:Willem Frederik van Nassau.jpg|*Portret fan [[Willem-Freark fan Nassau-Dietz]]*, 1632 (Ryksmuseum, Amsterdam).
Ofbyld:Hendrik Casimir I van Nassau-Dietz.jpg|*Portret fan [[Hendrik Casimir I fan Nassau-Dietz]]*, 1632 (Ryksmuseum, Amsterdam).
Ofbyld:Hendrik Casimir I van Nassau.jpg|*Portret fan [[Henri Casimir I fan Nassau-Dietz]]*, nei 1632 (Ryksmuseum, Amsterdam).
Ofbyld:Portrait of Ernst Casimir van Nassau-Dietz (Wybrand de Geest, 1633).jpg|*Portret [[Ernest-Casimir fan Nassau-Dietz]]*, 1633 (Ryksmuseum, Amsterdam).
Ofbyld:Ernst Casimir van Nassau-Dietz (Wybrand de Geest, 1635).jpg|*Ernst Casimir fan Nassau-Dietz*, 1635 (Ryksmuseum, Amsterdam).
Ofbyld:Jan_Claesz._Portrait_of_a_child.jpg|*Portret fan in bern*, oalje op paniel, 56 sm x 34 sm.
Dar es Salaam

**Dar es Salaam** (دار السلام, 'Hûs fan de Frede'), earder **Mzizima**, leit yn it easten fan Afrika oan de Yndyske Oseaan. It is de grutste stêd fan Tanzania. Dar es Salaam wie eartiids de haadstêd en is noch hieltiten it ekonomysk sintrum fan Tanzania. Ek is it de wichtichste havenstêd fan it lân. Fan de stêd wurde in ferskaat oan produkten kofje, katoen, sisal, en hûden eksportearre. 

## Skiednis
Yn 1859 kaam de earste Jeropeaan, Albert Roscher út Hamburch yn Mzizima ("de sûne stêd") oan. Yn 1865 of 1866 joech sultan Seyyid Majid fan Sansibar opdracht ta de bou fan in nije havenstêd deunby Mzizima, dy't de Arabyske namme *Bandar as-Salâm* krige, dy't *Haven fan frede* betsjut. Nei de dea fan Majid yn 1870 rekke de stêd yn ferfal, mar doe't de Dútske East-Afrika Maatskippij hjir in stasjon festige libbe de stêd wêr op. Dar es Salaam waard it bestjoerlik sintrum en de wichtichste hannelsplak fan Dútsk East-Afrika, en de yndustry wreide him sterk út as gefolch fan de oanlis fan de Sintrale Spoar oan it begjin fan de 20ste iuw.

Dútsk East-Afrika waard under de Earste Wrâldkriich oerweldige troch de Britten en waard tenei Tanganyika neamd. Dar es Salaam bleau it bestjoerlik- en hannelssintrum. Under it Britske yndirekte gesach ûntwikkelen harren op ienige ôfstân fan it stedssintrum âparte Europeeske gebieten (bygelyks Oyster Bay) en Afrikaanske gebieten (bygelyks Kariakoo en Ilala). Dêrneist is der ek noch in grutte groep ynwenners dy't in Súd-Aziaatyske komôf hawwe.

Nei de Twadde Wrâldkriich waakse Dar es Salaam hurd yn omfang. Politike ûntwikkelings, wêrûnder de oprjochting en groei fan de Tanganyika African National Union (TANU), late ta ûnôfhinklikens foar Tanganyika yn desimber 1961. Dar es Salaam bleau de haadstêd, ek doe yn 1964 Tanganyika en Sansibar byinoar gienen en Tanzania foarmen. Yn 1973 waard Dodoma, in mear sintraal lizzende stêd yn it binnenlân fan Tanzania, oanwêzen as nije haadstêd. Yn 1996 ferhuze de Nasjonale Gearkomste nei Dodoma. De ferhuzing is hieltiten noch net klear, in protte regearingsynstânsjes binne noch yn Dar es Salaam, en Dar es Salaam bliuwt Tanzania's belangrykste stêd.

Yn augustus 1998 die Osama Bin Ladens terroristyske organisaasje Al Kaida in bomoanslach op de Amerikaanske ambassade yn Dar es Salaam.

## Befolking
Dar es Salaam is de grutste stêd fan Tanzania. Fan 2002 oant 2012 waakste de befolking mei 5,6 % it jier. Dat makket de stêd ien fan de trije fluchst waaksende stêden fan Afrika, mei Bamako aen Lagos. Der wurdt ferwachte dat de befolking fan de stêdekloft tsjin 2020 5,12 miljoen wêze sil.

## Keppelings om utens
* Universiteit fan Dar es salaam
Izertoer

De **Izertoer** is in toer en fredesmonumint yn de West-Flaamske stêd Diksmuide. De toer stiet by de rivier de Izer flakby it sintrum fan de stêd Diksmuide. De toer waard ynwijd op 24 augustus 1930.

Op de Izertoer stean yn krúsfoarm de letters *AVV VVK* wat stiet foar *Alles Voor Vlaanderen, Vlaanderen Voor Kristus* (Alles foar Flaanderen, Flaanderen foar Kristus). Op de toer stiet ek *Nea wêr oarloch* yn de fjouwer talen fan de stridende partijen fan it westlik front fan de Earste Wrâldkriich: *Nooit meer oorlog*, *Plus jamais de guerre*, *No more War* en *Nie wieder Krieg*. Mei syn 84 meter is de Izertoer it grutste fredesmonumint fan Jeropa.

De Izertoer is in it foarste plak in betinkingsmonumint foar de Flaamske sneuvelen fan WOI, mar it stiet tagelyk ek symboal foar de oan de Yzer ûntsteane wil ta politike ûnôfhinklikens fan Flaanderen. De jierlikse Izerbeafaart by de toer is in politike manifestaasje tsjin oarloch en foar Flaamsk selsbestjoer.

De oarspronklike toer is yn de nacht fan 15 op 16 maart 1946 folslein fernield troch in oanslach mei dynamyt. In pear jier letter waard op in pear meter dêrneist in nije en folle hegere toer boud fan 84 meter. Mei de resten fan de fernielde toer waard op it terrein, op it Izerbeafaartlân, yn 1950 de *Paxpoart* as *Poart fan Frede* boud. De ruïne fan de âlde toer wurdt goed bewarre. 

## Keppelings om utens
* Webstee fan de Izertoer
Watze Tjebbe Beetstra

**Watze Tjebbe Beetstra** (Rotterdam, 24 novimber 1916 - Grou, 14 augustus 2007) wie in Warkumer apteker mei in grutte belangstelling en fertsjinsten op it mêd fan histoarje en nammekunde. Leafst die er dat yn syn memmetaal, it Frysk.

De famylje neamde him yn de rou-advertinsje 'in sneuper yn ieren en sinen', hy wie dan ek tige sekuer. Nei syn pensjoen wenne Beetstra yn Ljouwert. Hy socht in soad út oer de histoarje fan Warkum. Ek wie er ien fan de inisjatyfnimmers fan de no ta âldheidskeamer promovearre feriening "Museum Warkums Erfskip" (1951). Hy rjochte mei oaren de pleatslike VVV op en wie yn 1956 ien fan de oprjochters fan de Stifting Sudergoa. Hy makke ek in ynventarisaasje fan alle streekblêden dy't der yn Fryslân ferskynd binne. 

## Publikaasjes
*'Toponimen en toponymyske eleminten yn Fryslân' - Fryske Akademy (1987)
*Artikels yn It Beaken (FA), bg. oer de ielhandel op Ingelân yn Warkum
*artikels yn de Friso, de Warkumer krante

## Sjoch ek
*Rubryk ''Harje''' ''Leeuwarder Courant'' - 16-08-2007, pagina 14 fan Piter de Groot (Leeuwarder Courant - 16-08-2007, side 14).
Fuotbalferiening De Sweach

Fuotbalferiening **VV De Sweach** út Beetstersweach waard offisjeel op 14 maaie 1931 oprjochte, maar offisjeus wurdt der al sûnt 1904 fuotballe. De oarspronklike namme wie: "Woodboys".

Omdat der al in fuotbalklup mei dy namme bestie moast der in oare namme keazen wurde. Sa waard de klup "VV De Sweach".

## Skiednis
Yn de oarlochsjierren wienen der sa'n bytsje leden dat gearwurke wurde moast mei de gymnastykferiening "Frisia". Dy gearwurking duorre oant 1968.

## Tsjintwurdich
Yn 2007 hie de feriening mear as 300 leden:
*in sneonsôfdieling mei drie senioren-alvetallen
*in sneinsôfdieling mei twa senioaren-alvetallen 
*in jeugdôfdieling mei sawat 200 leden. Het zaterdag 1e team speelt

## Sportkompleks
Sportkompleks "De Boskfinnen" waard 30 augustus 1980 iepene. It leit middenyn it doarp oan 'e râne fan de bosken dy 't by de state fan de famylje Van Harinxma hearre. 

Tsjintwurdich spylje ek 'grutte' klups, dy't foar in UEFA Cup tsjin SC It Hearrenfean spylje moatte, op De Boskfinnen. Se sliepe dan faak yn hotel Lauswolt dat flakby stiet. Sa hawwe bygelyks VfB Stuttgart en Newcastle United der alris west. Op 27 july 2007 oefene It Hearrenfean, krektas in jier earder, tsjin it Grykske Xanthi. Mear as 1200 taskôgers seagen It Hearrenfean winnen mei 3-2.

## 75-jierrich jubileum
Yn de simer fan 2006 waard it 75-jierrich jubileum fierd mei û.o. in clinic foar de jeugleden ûnder lieding fan SC It Hearrenfean, in lêzing fan Foppe de Haan foar alle sponsors en in oefenwedstryd fan SC It Hearrenfean op it kompleks.

## Keppeling om utens
* Webstee fan de feriening.
DZ&PC

**DZ&PC**, de **Drachtster Zwem & Polo Club** út Drachten is de grutste swimferiening fan it Noarden. De by de KNZB oansletten club is oprjochte op 2 septimber 1970. 

Binnen DZ&PC kinne ferskillende ôfdielingen keazen wurde: wedstrydswimmen, wetterpolo, Master swimmen, syngroanswimmen, triatlon, rêdingsbrigade, RES en ûnderwettersport.
Op it heden hat DZ&PC sawat 750 leden ferdield oer alle ôfdielingen. Foar kommunikaasje mei har leden en relaasjes is der njonken de webstee it clubblêd de 'Pinguin' dat tsien kear yn 't jier ferskynt.

## Akkommodaasje
DZ&PC swimt yn swimbad 'de Welle' en hat dêr in eigen clubhûs.
'de Welle' hat bûten it subtropyske gedeelte en twa lytse lesbaden teffens in oerdekt 50-bad mei acht banen.

## Wedstrydswimmen
De ôfdeling wedstrydswimmen fan DZ&PC hat yn it ferline bekende topswimmers yn de seleksje hân mei nammen as Berber Kamstra, Anneke de Jong, Angela Postma, Wilco v/d Akker, Paula Boot en Inge Dekker, dy't allegear ynternasjonale prestaasjes leveren. De hjoeddeiske seleksje (2006) is toanoanjouwend yn it Noarden en kin nasjonaal de striid oan mei fêstige toppers. 
Op dit momint swimme der twa nasjonale kampioenen by DZ&PC, dy beide op de Nederlânske Simmerkampioenskippen 2006 yn Eindhoven goud by de senioaren wûnen: Arjen v/d Meulen (1500m frije slach) en Margriet Zwanenburg (100 en 200m skoalslach).
Dêrneist binne der ek noch inkele medaljewinnende swimmers by de junioaren/jeugd as: Jaap v/d Vegte, Jurjen Smits, Chris van Vliet en Albert Dijkstra

De swimselectie bestiet út sawat 95 swimmers en swimsters dy ’t meiinoar sa’n 50 oant 60 swimwedstriden yn’t jier swimme. 
DZ&PC komt yn de Nederlânske swimkompetysje yn ferskillende klassen út. It earste team fan DZ&PC swimt no sân jier efter inoar yn de heechste kompetysje fan Nederlân, de saneamde A-kompetysje. It twadde team fan DZ&PC swimt al trije jier yn de lanlike C-kompetysje.
It tredde team swimt yn de Distrikt-2 kompetysje.

DZ&PC komt út yn Kring Fryslân, en is de meast súksesfolle feriening op dit momint.
By de Fryske Kampioenskippen Swimmen wint DZ&PC de lêste jierren steefêst it medaljeklassemint.

### Treningen
Troch de distriktswimmers wurdt twa ta trije oeren deis treend. 
De junioaren en jeugd swimme 5-8 oeren yn’e wike en de senioaren swimmers/sters trene acht oant maksimaal tweintich oeren wyks.
Dêrneist hat de feriening in eigen krêfttreningsfasiliteit en is der de mooglikheid ta krêfttrening yn in sportskoalle.

### Wedstriden
Der wurde alle jierren in oantal sintrale krêfttreningen en treningsstaazjes hâlden yn Drachten. Dan binne ek de Fryske Sprint- en Simmerkampioenskippen. 
Dêrneist wurde der noch 15 à 20 wedstriden op jierbasis organisearre yn Drachten, fariearend fan Speedo, kompetysje en limytwedstriden oant Nasjonale kampioenskippen. 

## Keppeling om utens
*http://www.dzpc.nl Webstee DZ&PC
*http://finishfirst.armation.nl/vereniging.php?club=DZ%26PC Statistiken
Hervo

**Hervo** is in histoarysk merk fan bromfytsen. De namme is in ôfkoarting fan Herbert van Oorschot.

Dit Nederlânske merk hat in frijwat yngewikkelde skiednis. Om 1960 hinne begûnen Germaan yn Meppel, Fongers yn Grins en Phoenix yn Ljouwert mei de ferkeap fan brommers. De bromfytsen waarden by Phoenix boud. 

Mar behalven ûnder harren eigen merknamme ferkochten se de brommers ek oan tredden. Dêrtroch koe **Her**bert **v**an **O**orschot út Rotterdam se ûnder syn eigen merknamme (Hervo) leverje. Hy ferkocht sawat 700 bromfytsen.
The World Factbook CIA

**The World Factbook** (Ingelsk, oerset: *It Feitenboek fan de Wrâld*) is in boek dat alle jierren nij útbrocht wurdt troch de Amearikaanske bûtenlânske geheime tsjinst CIA. Der steane statistiken en koarte analises yn fan alle lannen, koloniën en oare gebieten op 'e wrâld. Omdat de ynformaasje troch in oerheidsorgaan skreaun en analisearre is, kin it wêze dat it oan Amearikaanske steatsbelangen oanpast is. As net klassifisearre oerheidsynformaasje is de ynhâld fan it boek frij om te bruken. In protte geografyske kaarten en gegevens op Wikipedy komme út it *factbook*. Foar novimber 2001 waard The World Factbook webside alle jierren fernijd. Sûnt dy tiid is de webside alle twa wiken fernijd; mar de printe ferzje wurdt mar ien kear yn it jier útbrocht. De CIA brûkt de ynformaasje fan 1 jannewaris fan it rinnende jier by it skriuwen fan it printe boek, dat healwei it jier útbrocht wurdt.

## ISBN nûmers
Dit is in list *International Standard Book Numbers* (ISBNs) foar de Oerheids edysje en de Potomac werprintinge fan it *Factbook*. Foar de werprinte edysjes, stiet it jier dat it *factbook* beslacht tusken de heakjes.

; oerheid edysjes:

* 2000: ISBN 0-16-061343-4
* 2001: ISBN 0-16-066404-7
* 2002: ISBN 0-16-067601-0
* 2003: ISBN 0-16-067943-5
* 2004: ISBN 0-16-073030-9
* 2005: ISBN 0-16-074941-7
* 2006: ISBN 0-16-076547-1

; Potomac books, werprintinge:

* 2000 (1999): ISBN 1-57488-266-X
* 2001 (2000): ISBN 1-57488-346-1
* 2002 (2001): ISBN 1-57488-475-1
* 2003 (2002): ISBN 1-57488-641-X
* 2004 (2003): ISBN 1-57488-837-4
* 2005 (2004): ISBN 1-57488-942-7
* 2006 (2005): ISBN 1-57488-997-4
* 2007 (2006): ISBN 1-59797-109-X

## Keppeling om utens
* The World Factbook CIA
Djippe Gat

It **Djippe Gat** is in marke oan it Prinses Margrietkanaal tusken Burgum en Suwâld. Yn 2012 waard yn it parkeftige gebiet der omhinne de Fryske Olympiade holden.
VDL Berkhof

**VDL Berkhof** is in fabrikant fan sawol touringcars as steds- en streekbussen.

## Skiednis
It bedriuw waard yn 1970 oprjochte troch Arthur Berkhof yn Valkenswaard. Oarspronklik waarden allinnich reparaasjes oan autobussen útfierd; letter begûn it bedriuw ek touringcars te bouwen, yn haadsaak op DAF-sjassys en wat minder ek op AB Volvo en MAN-sjassys. De lêste jierren bout it bedriuw ek in soad yntegraalbussen. 

Yn 1989 naam Berkhof Hainje út It Hearrenfean oer en feroare de namme fan Hainje yn Berkhof It Hearrenfean. Dat bedriuw bout benammen steds- en streekbussen. Yn 1994 sleat de Belgyske bussebouwer Jonckheere út Roeselare him oan by de Berkhof Groep.

Yn 1998 waard de Berkhof groep oernommen troch Van der Leegte (VDL), fan oarsprong in konstruksjebedriuw mei it haadkantoar yn Eindhoven. 

Yn 2003 fierde VDL nammeferoaringen troch, wêrnei't it busboubedriuw oantsjutten waard as *VDL Berkhof*, ûnderdiel fan de *VDL Bus Groep*. Oare bedriuwen yn dy groep binne *[[VDL Jonckheere]]*, *[[VDL Kusters]]* en *[[VDL Bova]]*.

Nei in oantal minne jierren giet it wer folle better. Berkhof hat in oantal busmodellen dy 't it goed dogge, lykas de Axial, Ambassador en Diplomat. Meiïnoar bouwe de Berkhof-bedriuwen sawat 600 bussen yn 't jier.

Foar Connexxion yn Fryslân binne yn It Hearrenfean spesjale bussen ûntwikkele, nammentlik de Frysker. De yntroduksje dêrfan yn 2007 rûn troch technyske mankeminten oan de remmen fertraging op.

## Keppeling om utens
* http://www.vdlbuscoach.nl/, webstee fan VDL Berkhof
Botmar

De **Botmar** of ek wol *Soarremoarster Mar* of *Sodumermar* is in marke tusken Aldeboarn, Nes, Goaiïngahuzen en Grou, yn de buert fan Soarremoarre, op de grins fan de gemeente It Hearrenfean mei Smellingerlân. It wetter is sawat 45 bunder en stie earder yn ferbining mei it boezemwetter. Nei de bediking fan it wetterskip waard it peil in pear desimeter ferlege. It foel doe binnen it wetterskip De Swette. Sûnt 1954 is de Botmar eigendom fan It Fryske Gea.
Drait

*De Drait - wetter súdeastlik fan Drachten
*De Drait - wenwyk fan Drachten
*Drait - wetterskip yn Opsterlân en Smellingerlân
De Drait (wenwyk)

**De Drait** is in typyske jierren 70 wenwyk yn Drachten mei sa'n 2500 wenten, dêr't sawat 5.800 minsken wenje. De wyk hat in oerflak fan 196 ha. De wyk is yn klusters ferdield mei dêr tusken in soad grien en gersfjilden.

Yn 1972 waard begûn mei de oanlis fan wat destiids de grutste útwreiding ea yn Drachten wie.
Yn it earstoan waarden der in soad rychjeswenten boud mei in kasko fan getten beton; yn dy tiid in revolúsjonêre metoade dy't fleanende hurd bouwen mooglik makke. Letter waarden der mear dûbelde huzen en yn de frije sektor boud. Dat der is in grut kontrast tusken de earst en de lêst boude stikken fan de wyk. De wyk wie om 1978 hinne klear.

De wyk hat in winkelsintrum, sporthal, wyksintrum en in tsjerke, de Arke. It winkelsintrum hat in supermerk mei sliterij, in bakkerij, apteek, drogist, kapsalon, kantoarboekhannel mei postagintskip, dierenartspraktyk, fytswinkel, fiskhandel, blommist, slachterij, tankstasjon en in kafetaria. 

De Drait hat twa basisskoallen: in Montessoryskoalle en in brede skoalle dêr't iepenbier ûnderwiis en kristlik ûnderwiis jûn wurdt.

Om de wyk leit in rûnwei (de Lauwers / Oerstesingel, dy't beide útkomme op de Suderhegewei). Fia de Suderhegewei (fjouwerbaans) is de A7 maklik te berikken.


Ofbyld:Winkelcentrum de Drait.JPG|Winkelsintrum De Drait
File:De Arke Drait.JPG|PKN-tsjerke De Arke


## Keppeling om utens
* Nijsside fan Wykrie De Drait
De Fluezen

De **Fluezen** is in mar op 'e grins fan de gemeenten Súdwest-Fryslân en De Fryske Marren. Hy leit noardeastlik fan De Holken en it giet yn it noardeasten oer yn de Hegemer Mar. De namme hat te krijen mei *flues*, driuwende seadden. Der is in sydslinke nei Wâldsein, Koudum en De Gaastmar leit oan in ynham (It Piel).  

## Sifers
*grutte: 2030 ha. 
*lingte: 12 km. fan Heech oant Galamadammen.
*breedte: 1,5-2 km, yn de 'hals' 1 km.
*djipte: 1,5 m bûten de farslinke, yn de farslinke 2 m.

## Skiednis
De Hegemer Mar, de Fluezen en de De Moarre binne yn de Saale-iistiid troch in gletsjer yn de ûndergrûn útsliten; se foarmje feitlik ien langhalige gletsjerdelling. Yn de midsiuwen wie it in feangebiet. Dat gebiet waard doe oanmakke troch sleatten en greppels te graven om it te ûntwetterjen sa't it gaadlik foar de lânbou makke wurde koe. Dêrtroch sakke de boaiem ta it peil fan de grûnwetter. Dêrtroch koe it lân simmerdeis allinnich brûkt wurde. Doe waard besletten it grûn foar turf ôf te graven, om't turf goed brânje foar de stienbakkerijen wie. Dêrtroch ûntstiene kûlen en dobben, dêr't der seadden hjir en dêr begûnen te driuwen, de "fluezen" dêr't de namme dus wei komt. Sa stadichoan ûntstie de mar.

Op tiisdei 30 jannewaris 1877 is it steamskip "Willem III" yn de Fluezen op it Feitesân fergien. Dêrby kamen 14 minsken om it libben.

## Soal
Midden troch de mar rint in betûne skipfeartrûte 't ûnderdiel is fan it Johan Frisokanaal. By It Sân, in ûndjipte yn it suden rint it soal troch in kanaal, de Nije Feart.

## Eilantsjes
Midden yn de Fluezen lizze de trije Krúspôlen: De Langehoekspôle (grutste) de Rakkenpôle en de Leiepôle. De Leiepôle is de lytste en leit yn de 'hals' fan de Fluezen Yn de Hegemer Mar leit it opspuite eilantsje de Rakkenpôle. Der sitte in soad kninen op dit eilantsje.

## Natuergebiet
It natuergebiet de Fluezen, by Koudum, is yn behear by It Fryske Gea. It is goed te sjen fan it wetter ôf mar oer it fytspaad fan Himmelum nei Galamadammen binne de gebieten Fûgelhoeke en natuergebiet de Moarre. It Koudumerboskje, bylâns it Johan Frisokanaal, is bûten it briedseizoen frij tagonklik.

## Keppeling om utens
*http://www.friesland.org/meer/n_fluess.htm- mei in kaartsje fan de Fluezen
*http://www.fryskegea.nl/default.aspx?artID=87 - natuergebiet De Fluezen (It Fryske Gea)
Follegeasleat

De **Follegeasleat** is in feart tusken de Tsjûkemar en de Grutte Brekken (ek wol Lemster Brekken neamd). It is in ûnderdiel fan de farrûte Oerisel - Driewegsluis - Prinses Margrietkanaal. Oan de Follegeasleat is in camping. Der wurdt nije wiete natuer oanlein om in ekologyske ferbiningssône bylâns de Follegeasleat te krijen. By de Follegea-brêge oer de Follegeasleat stiene eartiids (1850) in tolhûs en in Roomske tsjerke.
Ie

#### Wetter

* Ie (Gaasterlân-Sleat), yn Gaasterlân
* Ie (Drylts), by Drylts
* Dokkumer Ie, by Dokkum
* Krûme Ie, by Burgum
* Suder Ie fan Dokkum nei Ezumasyl
*In wetterrin tusken Grou en Drachten (efterinoar):
**Peanster Ie, by it buorskip Pean
**Wide Ie (Grou)
**Sitebuorster Ie
**Kromme Ie (De Feanhoop)
**Wide Ie (Smellingerlân)
**Monnike Ie
* Kromme Ie (Brandemar)
#### Plaknamme
* Ie (Noardeast-Fryslân): earder Ie - Dongeradiel
*Ie (Littenseradiel): in buorskip by Itens
*Smelle Ie: in doarp yn de gemeente Smellingerlân
Foanejacht

De **Foanejacht** (Nederlânsk: *Voornejacht*) is in feart by Suwâld tusken Skalkedjip-Langemar en it Alddjip. Eartiids wie hjir in tichtset. Oer it Prinses Margrietkanaal yn de dyk Garyp-Warten sit in hege beweechbere brêge, de Foanejachtbrêge. Dy datearret fan 2005. Yn it âlde sândepot is in swellewand makke.
Getswertersyl

**Getswertersyl** is in buorskip noardwestlik fan Frjentsjer. Hy leit by in brêge oer de Seisbierrumer Feart by in kearslûs yn de Slachte. 

De namme komt fan in terp (útgong -werd) plus in persoansnamme of mei *gat* (as trochgong). *Syl* slacht dan op it syl yn de dyk. De dyk fan Easterwierrum nei Getswertersyl is tusken 1050 en 1200 oanlein. De âlde útwetteringsslûs fan ien fan de âldste seepolders hie trije izeren doarren.
Goaiïngahúster Sleat

De **Goaiïngahúster Sleat** (*Offisjeel Frysk*) is in feart yn de gemeente Smellingerlân. De feart leit tusken de Kromme Ie en de Modderige Bol en is dêrmei in part fan it trochgeand farwetter fan Grou nei Drachten. 

De eastein fan it wetter hat in syl, dat tegearre mei in syl yn de westein fan de Janssleat, if farwetter by 't winter ôfslute kin fan it boezemwetter. Oan de Goaiïngahúster Sleat leit minikemping De Dobbe.

De namme *Goaiïngahúster Sleat* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Goëngahuistersloot*. Beide nammen ferwize nei it doarp Goaiïngahuzen, dat eartiids foar it grutstepart by de trijehoek fan Aldfeart, Goaisleat en de Goaiïngahúster Sleat lei, mar wêrfan de suderbuorren in de rin fan de tiid safolle wichtiger wurden binne dat de buorren him ferplakke hat nei de súdwestkante fan de Modderige Bol.

## Sjoch ek
* Fryske wetters
Hearresleat

De **Hearresleat** is in kanaal dat begjint yn It Hearrenfean en yn noardlike rjochting oan de eastkant fan it spoar bylâns Nijbrêge, Haskerdiken en Vegelinsoard rint. Ungefear by de Grevensmole komme de Hearresleat, Mûntsjerak, Nije Hearrenfeanster Kanaal en It Deel by inoar. Djipte oant -1,7 m.

## Skiednis
De Hearresleat is in feanfeart en waard yn 1555 yn opdracht fan Piter fan Dekema, ien fan de hearen fan it fean, groeven foar it ferfier fan turf. Yn eastlike rjochting begûn men mei it graven fan de Skoatterlânske Kompanjonsfeart. Beide kanalen binne no net mear mei inoar ferbûn. Dêrfoar yn 't plak kaam de Lindegracht. Hjir lei eartiids ek in brêge, mar dy is ek ferfongen troch in oerklûzing.
 
Yn it sintrum fan It Hearrenfean slút de Hearresleat by de Hearrenwâlsterbrêge oan op de Engelenfeart. De westkant fan de Hearresleat is de Hearrewâl en de eastkant de Fok.

## Brêgen yn de Hearresleat
Yn de Hearresleat lizze fjouwer beweechbere brêgen (sintrum It Hearrenfean fan súd nei noard).

Ofbyld:Herenwalsterbrug 01.JPG|Hearrewâlsterbrêge*</small> 
Ofbyld:Trambrug 01.JPG|<small>*Trambrêge*</small>
Ofbyld:Stationsbrug 03.JPG|<small>*Stasjonsbrêge*</small>
Ofbyld:Terbandsterbrug 06.JPG|<small>*Terbantsterbrêge''
Helomafeart

**Helomafeart** of **Jonkersfeart** (Stellingwerfsk en offisjeel: *Jonkers-* of *Helomavaort*) is in diel fan de wetterferbining Oerisel-Prinses Margrietkanaal, en rint tusken de Tsjonger en de Linde, yn it noarden yn 'e himrik fan Aldlemmer en yn it suden op 'e grins fan 'e himrikken fan Aldetrine en Nijetrine. By de Driewegsluis rint de feart yn de Linde. De feart is neamd nei de famylje Heloma dy't de feart yn 1774 grave liet. Tusken 1920-1930 wie it yn behear by de provinsje. Nei 1930 ferbrede en ferdjippe oant -1,7 m. Oan de Helomafeart stean noch twa mûnen.
De Oldelamersbrêge giet iepen of ticht troch sensoaren.Yn de feart leit noch de koartlyn restaurearre âlde houten feanslûs, as tagong foar de turfskippen dy't eartiids fan de Linde ôf de feanpolder ynfearen.
Burgumer Mar (mar)

De **Burgumer Mar** is in mar beëasten Burgum. 
De oerflakte is 360 ha. It leit yn in leechte tusken eastlike en westlike sângrûnen.
It Prinses Margrietkanaal ferdielt de mar yn in noardlik en in súdlik diel. It farwetter yn súdlike rjochting slút oan op it kanaal De Lits dat nei De Leien rint. Oer de Lits ferfierde men earder turf. Yn noardlike rjochting foarmet De Swemmer de rûte nei de Lauwersmar.

It is in populêr wettersportgebiet mei ferskillende jachthavens. 
Yn it noardlike diel, tichtby De Westerein is oan de westkant in oanlissteiger fan de Marrekrite.  
By de wâl, spesjaal de eastkant, moat men rekken hâlde mei ûndjipten.

Nei de Burgumer Mar is it sylboattype '''B'''urgumer'''M'''arklasse neamd.


Ofbyld:Oostermeer 1634.jpg|De "Bergmeer" op in âlde kaart fan "Frisia occidentalis", 1630
Ofbyld:Bergumermeer.png|Burgumermar op in kaart út de Gemeente-atlas van Friesland, 1868


## Keppeling om utens
* Kaart fan de Burgumer Mar.