open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen 1988

De **[[Paralympyske Simmerspullen 1988|VIIIe Paralympyske Simmerspullen]]** waarden yn 1988 yn Seoel, Súd-Korea hâlden,

## Manlju

### Estafette

### Hurdrinne
#### 100 m

#### 200 m

#### 400 m

#### 800 m

#### 1500 m

#### 5000 m

#### 10.000 m

### Kegelsmite

### Cross Country

#### 3000 m

#### 5000 m

### Diskussmite

### ôfstânssmite

### Heechspringe

### Spearsmite

### Slachbal

### Fierspringe

### Maraton

### Fiifkamp

### Presyzje smite

### Kûgelstjitte

### Slalom

### Hink-stap-springe

## Froulju

### Estafette

### Hurdrinne
#### 100 m

#### 200 m

#### 400 m

#### 800 m

#### 1500 m

#### 3000 m

#### 5000 m

#### 10.000 m

### Kegelsmite

### Diskussmite

### ôfstânssmite

### Spearsmite

### Fierspringe

### Maraton

### Fiifkamp

### Presyzje smite

### Kûgelstjitte

### Slalom

## Mingd

### Estafette
Tjaard fan Andringa

**Tjaard fan Andringa** komt foar 25 july 1509 as grytman fan Utingerdiel en Aenjewier.
Anjewier wie de twadde gritenij fan Sânwâlden en de lytste fan allegear. Grinze yn it noarden oan Utingeradiel, yn 't easten oan Opsterlân, súdlik oan Skoatterlân en westlik oan Haskerlân. Aenjewier hie fjouwer doarpen: Gersleat, Tsjalbert, Lúnbert en Terbant, en noch in gedielte fan It Hearrenfean.

Hy wie nei alle gedachten de soan fan Goffe (net Gosse, lykas Van der Aa skriuwt) fan Andringa en Geel Riencks dochter. Hy die ôfstân foar 15 maaie 1511 as grytman fan Utingeradeel, om't op dy datum syn opfolger neamd waard, mar hy bleau doe mooglik grytman fan Aenjewier. Letter waard hy lykwols ek wer grytman fan de earstneamde gritenij. Hy wie de Geldersken tadien en doe't er him by de rebûlje mei oare reginten yn de omkriten fan Snits wie, en dêr syn amt waarnomd, woe men him behinderje om sûnder tastimming fan de Gelderske befelhawwers, frij yn en út de stêd te gean. Troch de oerwinnings troch de Boergonjers, waard syn besit ferbeurd ferklearre en oan Michiel Schrijver en Lenaard Huyge jûn. Hy liet ien soan nei.

## Sjoch ek
* List fan grytmannen fan Aenjewier
* List fan grytmannen fan Utingeradiel
Hothje fan Knyff

**Hothje** as **Horatius fan Knyff**, (Ljouwert?, 28 desimber 1628 - dêre, 12 juny 1679 wie boargemaster fan Boalsert en riedshear.

Hy wie in soan fan Pieter fan Knyff en Wybrich fan Aysma en troude mei Luts fan Hiddema; sy krigen ien soan, Goslick. Hy hie in bûtenpleats yn Wier, Lautatstate.

July 1646 waard er ynskreaun as studint oan de hegeskoalle fan Leien en 4 juny as abbekaat oan it Hof fan Fryslân yn Ljouwert.
Jan Sikkes

**Jan Sikkes**, wie begjin 18e iuw skoalmaster en skriuwer yn Ternaard. 

Skriuwer fan it tige populêre folksboek * Het nieuwe Ternaarder Bloemendal of Vriesche Lusthof, beplant met schone Bedenkingen, op verscheidene voorvallen*, dat ± 1730 ferskynde. Der kamen on soad printingen fan (û.o. 1730, 1765, 1794, 1799, 1825, 1837). It stiet fol mei fermoanjende folkspoëzij. Letter is it fermeardere troch in J.G.M. mei rymstikken *Over versćheidene Schriftuurplaatsen*, en oer *Drie geestelijke deugden, vertoont in liefde, geloof en hope*, dy't mear poëtysk oandogge.
Wigger Arnoldus Peereboom

**Wigger Arnoldus Peereboom** (Boalsert, 31 oktober 1837 – dêre, 7 april 1894) wie notaris en steatelid.

Wie de soan fan Pieter Willems Peereboom en Sophia Cornelia Baars. Troude mei C.E. Kuiper. Harren soan, Pieter Peereboom, wie boargemaster fan Boalsert (1884-1899) en lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân.

Wigger wie notaris yn syn berteplak Boalsert tusken (1868-1894), lid fan de Provinsjale Steaten fan ryslân (1875-1894) foar it haadkiesdistrikt Frjentsjer, lid fan de gemeenteried (1865-1877) en folmacht fan Wûnseradiels suderseediken.
Dominicus van Konijnenburg

**Dominicus van Konijnenburg** (* 1841 - 28 desimber 1905) kollekteur fan de Steatslotterij, hat in soad dien foar de Fryske Maatskippij fan Lânbou, it Frysk Rundfee Stamboek en it hynstestamboek. Van Konijnenburg wie troud mei Jacoba C.S.M. Nieuwenhuisen. 

Yn 1879 rede hy foar it earst op as ôffurdige fan de earste Ofdieling (Ljouwert-Ljouwerteradiel), dêr't hy foarsitter fan waard en bleau oant syn dea. Hy waard yn 1888 lid fan it haadbestjoer en folge nei it ôftreden fan D. Fontein de Jong, dizze op as foarsitter fan it bestjoer en fan de Maatskippij fan lânbou, wat er oant 1 jannewaris 1904, dus 9 jier bleau. Troch him en troch Mr. E. Jongsma waarden yn maaie 1879 de beide stamboeken oprjochte.
Slach by de Doggersbank (1781)

De maritime **Slach by de Doggersbank** wie op 5 augustus 1781 yn de Noardsee, yn de Fjirde Ingelske Oarloch en wie teffens part fan de Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch. It wie in bluodderich treffen tusken in Britsk eskader ûnder fice-admiraal Sir Hyde Parker en in Nederlânsk eskader laat troch fice-admiraal Johan Zoutman, beide eskaders eskortearren in konfoai.

## Ferrin fan de slach
De slach waard fierd yn de omkriten fan de Doggersbank en einige feitlik ûnbeslist. In Ingelsk fleateskader foel de Nederlânske marine oan dy't in konfoai op wei nei de Eastsee begelate. De Nederlanners ûnder floatfâld Johan Zoutman sloegen de oanfal ôf, mar beide partijen hienen in soad skea. Dit wie de lêste seeslach fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen. Yn Nederlân waard de slach as in grutte oerwinning fierd. Zoutman waard yn it hiele lân huldige en krige in earedegen.

Op útstel fan steedhâlder Willem V waard de Doggersbank-medalje ynsteld. De ûnderskieding hie de tekst *Pax quaeritur bello* ('men kriget frede troch kriich'). Zoutman, syn earste offisier Jan van Kinsbergen, en de skipskapteins krigen elk in gouden eksimplaar útrikt. Offisieren krigen in sulveren-ien mei read-wyt-blau lint; adelborsten en ûnderoffisieren krigen ek in sulveren-ien, mar dan mei in oranje lint. De legere rangen krigen in jildbedrach.

In protte Nederlanners droegen in spesjaal lint ta oantinken fan de slach. Om de widdo's fan de sneuvele seelju jildlik te stypjen waarden fûnsen stifte. Ut in fúzje fan twa fan dy fûnsen waard yn 1785 in kweekskoalle foar seelju betelle. By Keninklik Beslút fan 8 july 1815 krige Van Kinsbergen it Grutkrús yn de Militêre Willems-Oarder, en waard Albert Kikkert Kommandeur yn de Militêre Willems-Oarder.

De patriotten betochten de slach alle jierren om 5 augustus hinne. De dichter Jan Frederik Helmers skreau in lofsang, Rhijnvis Feith in segesang en Hieronymus van Alphen in kantate nei oanlieding fan de slach.

## Dielnimmende skippen
.
Mei it tal kanonnen.
### Foar Nederlân
* *Erfprins* 54 (Braak)
* *Admiraal Generaal* 74 (Van Kinsbergen) 
* *Argo* 40 (Staring)
* *Batavier* 50 (Bentinck)
* *Admiraal de Ruijter* 68 (Flaggeskip fan Zoutman)
* *Admiraal Piet Hein* 56 (Van Braam)
* *Holland* 68 (Dedel)
### Foar it Feriene Keninkryk
* *Berwick* 74
* *Dolphin* 44
* *Buffalo* 60
* *Fortitude* 74 (flaggeskip)
* *Princess Amelia* 80
* *Preston* 50
* *Bienfaisant* 64

## Literatuer
* : *Varend Verleden – De Nederlandse Oorlogsvloot in de 17e en 18e Eeuw.* Meppel 1998, ISBN 90-5018-407-3.
* : *The Dutch Republic - Its rise, greatness and fall 1477–1806*, Clarendon Press, Oxford 1995. ISBN 0-19-873072-1
* : *The Dutch Republic and American Independence*, University of North Carolina Press, Chapel Hill/ Londen 1982. ISBN 0-8078-1530-6

## Keppelings om utens
* Gravuere fan de Slach by de Doggersbank
* Medalje
* Underskiedingen
Doggersbank

De **Doggersbank** (Ingelsk en Dútsk: *Doggerbank*, Deensk: *Dogger banke*) is in ûndjipte yn de Noardsee, eastlik fan Noard-Ingelân. De sânbank leit noardwestlik fan Nederlân. De oantsjutting 'dogger' is ôflaat fan it âld-Nederlânske 'dogge' dat fiskersboat betsjut (benammen brûkt yn de kabeljaufangst).

De bank is hast 300 kilometer lang en leit sawol op it Britske, Deenske, Dútske, as Nederlânske diel fan it kontinintaal plat. De Doggersbank is ûntstien yn de lêste iistiid. De Doggersbank komt út likernôch 40 meter djip wetter omheech oant 13 meter ûnder de seespegel, dat hy hat in hichte fan sa'n 27 meter. De boaiem is meast sânich. Benoarden de bank lizze de Fladengrûnen.

De Doggersbank is ridde foar hjerring, skol en spjirring, dat it is foeraazjegebiet foar tal fan fûgelsoarten en walfiskeftigen. 

## Yn de skiednis
Op 5 augustus 1781 wie der in seeslach by de Doggersbank tusken de marines fan it Feriene Keninkryk en Nederlân; de Slach by de Doggersbank (1781). Ek yn de Earste Wrâldkriich, op 24 jannewaris 1915, fûn dêr in seeslach plak: no tusken de Ingelsen en Dútsers (Slach by de Doggersbank (1915)). Yn 1904 wie der it Doggersbank-insidint: Russyske oarlochsskippen fan de Baltyske Fleat, ûnderweis nei de Russysk-Japanske Oarloch, beskeaten Britske fiskersboaten om't sy tochten dat it om Japanske torpedoboatjagers gie.

## Keppeling om utens
* Oer de Slach by Doggersbank, 1781
Tjepke Mulier

**Tjepke Mulier** (Boalsert, 22 septimber 1815 - Haarlim, 24 febrewaris 1883) wie soan fan Piter Mulier, ûntfanger fan de belestingen, lid fan Deputearre Steaten fan Fryslân, en fan Margaretha Haitsma. 

Tjepke liet him op 23 juny 1834 ynskriuwe as juridysk studint oan it Ateneum yn Frjentsjer, waard nei syn promoasje abbekaat by it provinsjaal hof yn Ljouwert, direkteur-generaal fan de Suderseediken, wie troud mei Sijdske Banga (1815-1842) en wenne op Aylvastate by Wytmarsum.

Syn broer wie Johannes Haitsma Mulier, dy't him op 2 oktober 1831 ynskriuwe liet as studint oan de hegeskoalle yn Grins. Nei syn promoasje waard hy boargemaster fan Boalsert en ûntfanger fan Wonseradiels Suderseediken. Johannes wie troud mei Maria Louisa Ypey. Harren soan Willem Dirk Haitsma Mulier (Boalsert, 28 augustus 1853 - Haarlim, 27 jannewaris 1912 ), wie luitenant by de kavalery, letter boargemaster fan Spaarndam. Op 1 april 1886 troude hy yn Ljouwert mei Wilhelmina Christina van Sytzama (Haarlim, 20 septimber 1857 - 23 april 1891).
Lieuwe fan Juckema

**Lieuwe fan Juckema** (berte- en stjerjier ûnbekend) wie de soan fan Werp fan Juckema († 9 febrewaris 1560) en Anna fan Mockema fan Ealsum. Hy hat troud west mei Tieth fan Burmania en wenne yn Rinsumageast.

Hy waard 4 maart 1585 ta riedshear yn it Hof fan Fryslân beneamd, wêrfoar't er op 30 augustus 1588 de eed op de nije ynstruksje ôf lei. Ut de justifikaasje, dy't de magistraat fan Ljouwert yn july 1598 oan de Deputearre Steaten oanbea oer it yn 'e hechten set wurde fan de ûnearlike ûntfanger-generaal Taco fan Dyxtra, blykt dat hy in soad beskuldigingen tsjin dizze ûntfanger op de lândei foarsteld hat.
Homme Hoytema

**Homme Hoytema** (Hylpen?, ±1650 – ?, ?) wie in Frysk dichter en hat him ûnderskieden trochdat er yn it Hylpersk dichte. Hy wie sa goed as seker in neisiet fan Hoyte Uninga fan Hoytema, dy't yn 1573 grytman wie fan Hasker Fiifgea en op befel fan Caspar de Robles de opstân op De Jouwer delbêde hie en as dykgraaf fan Wymbritseradiels seediken mei De Robles, Julius fan Dekama, Dr. Hector fan Aylva, Douwe fan Roorda en Sicke fan Albada, riedshearen fan it hof gearkamen op it blokhûs fan Starum foar de oanlis fan in nije slûs dêre. 

Homme Hoytema wurke ek by it dykswêzen as opsjenner yn 1672. As sadanich skreau hy twa fersen, ien yn it Hollânsk, de oare yn it Hylpersk foar in seldsum boekje, dat komt fan Epemastate yn Ysbrechtum en dêr't mar ien eksimplaar fan bekend is. It boekje wurdt bewarre yn it Ryksargyf yn Ljouwert. It hjit *Afdeelinge van de Zeedijcken der contributie van Wijmbritseradeel en de bijbehoorende steden*, en waard opmakke út de dykregisters (25 juny 1657) mei meiwitten fan Ringnerus Gravius en Annius Jacobi Haersma.
Slach by de Doggersbank (1915)

De **Slach by de Doggersbank** wie in seeslach by de Doggersbank yn de Noardsee op 24 jannewaris 1915 tusken floatienheden fan de Britske marine en de *Kaiserliche Marine* yn de Earste Wrâldkriich. 
## Literatuer
* : *History of the Great War based on official documents. Naval operations*. Vol. II. Longmans, Green & Co., Londen, 1921.
* : *With the battle cruisers*. Cassell & Co., Ltd., Londen ensaf., 1921.
* :* Battleships*. Crescent Books, New York, 1981.
* :* De dreadnoughts*. Time-Life Boeken, Amsterdam, 1981

## Keppeling om utens
* Battle of Dogger Bank
Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen 1984

De **[[Paralympyske Simmerspullen 1984|VIIe Paralympyske Simmerspullen]]** waarden yn 1984 hâlden yn Stoke Mandeville (Grut-Brittanje) en New York, (Feriene Steaten).

De Paralympyske Simmerspullen fan 1984 waarden yn twa ferskillende lannen organisearre. Dit wie foaral te witen oan de Amerikaanske handikaptensport Organisaasjes en de wize fan Fûnsenwinnen. Mei namme de Amerikaanske Rolstoelsport Organisaasje woe sa’n soad  ynfloed ha en sporters op de Spullen, dat it foar de oare Organisaasjes (Blinen, Spastisy en Amputearden) net te akseptearjen wie. Dizze trije nasjonale organisaasjes besletten dêrop mei ynstimming fan de 3 ynternasjonale Organisaasjes: IBSA (Blinnen), CP-ISRA (Spastysksi) en ISOD (Amputearden) om de Paralympyske Spullen yn New York, de Feriene Steaten te hâlden fan 16 juny oant 30 juny 1984, sûnder de rôlstoelsporters. Dy krigen in Spullen fan 23 july 1984 oant 1 augustus 1984 yn Stoke Mandeville.

## Manlju

### Estafette

### Hurdrinne
#### 20 m

#### 60 m

#### 100 m

#### 200 m

#### 400 m

#### 800 m

#### 1500 m

#### 5000 m

### Kegelsmiten

### Cross Country

#### 1000 m

#### 1500 m

### Diskussmite

### Ofstânsmite

### Heechspringe

### Spearsmite

### Kening fan de sprint

#### 100 m

### Fierspringe

### Maraton

### Medisynbal smite

### Fiifkamp

### Presyzje smite

### Kûgelstjitte

### Slalom

### Hink-stap-springe

## Froulju

### Estafette

### Hurdrinne

#### 20 m

#### 60 m

#### 100 m

#### 200 m

#### 400 m

#### 800 m

#### 1500 m

#### 3000 m

#### 5000 m

### Kegelsmite

### Cross Country

#### 1000 m

### Diskussmite

### Ofstânsmite

### Heechspringe

### Spearsmite

### Fierspringe

#### Maraton

### Medisynbal smite

### Fiifkamp

### Presyzje smite

### Keninginne fan de sprint

#### 100 m

### Kûgelstjitte

### Slalom

## Mingd

### Estafette
Hillebrandt Brongersma

**Hillebrandt Brongersma** (Kollum - Ljouwert, 16 april 1668) wie goudsmid. 

Waard lid fan it gilde yn 1646, itselde jier dat er ek it boargerrjocht krige en boaske mei Antie Dircksdr. Fan 1648-1649 en fan 1656-1657 wie hy karmaster fan it gilde. Hy kaam yn de stêd op de foargrûn, meidat er yn 1657 ta faandrich en yn 1660 ta hopman beneamd waard. Boppedat hat er fan 1664 oant syn dea as boargemaster yn it bestjoer sitten.

Sjoch: E. Voet Jr. en R. Visscher,
Kollumnist

In **kollumnist** is in persoan dy't op min ofte mear fêste tiden in kollumn skriuwt yn in krante of tydskrift mei as doel in petear op de gong te helpen of in persoanlike fyzje troch te jaan binnen it bestek fan ien krantekolom. De namme kollumnist komt fan *column*, it Ingelske wurd foar kolom. Ek wurdt wol de term *kursyfke* brûkt omdat kollums yn de regel yn kursyf ('skean') setten waarden. Se hienen faak ek in fêst plak yn de krante.

Kollumns kinne persoanlik, polityk of op in oare wize kritysk wêze; altiten hawwe se as doel de lêzer te emoasjonearjen; se laitsje te litten, ta tinken oan te setten of lilk te meitsjen. In echte kollumn slút oan by de aktualiteit. Literêr of filosofysk kleure kollumns oerlibje bytiden de waan fan de dei en krije algemiene jildichheid.

## Fryslân
Yn Fryslân binne bekende kollumnisten Wiebe Pennewaard, Meindert Talma, Trinus Riemersma, Jantien de Boer en Pieter de Groot fan de (Ljouwerter Krante), Douwe Kootstra fan It Fryske Gea en Piter Wilkens yn Friesland Post.

## Nederlân

It subsjenre kollumn is yn Nederlân folwoeksen wurden yn de jierren fyftich en sechtoch troch de kollumns fan Simon Carmiggelt (*Kronkel*), Henri Knap (*Dagboekanier*), Eduard Elias, Annie M.G. Schmidt, Henriëtte van Eyck, Jeanne Roos, Godfried Bomans, Jan Blokker en Nico Scheepmaker.

Bekende hjoeddeiske kollumnisten binne (wiene) ûnder oare: Renate Rubinstein, Theo van Gogh, Jip Golsteijn, Pim Fortuyn, Theodor Holman (*Opheffer*), Youp van 't Hek, Remco Campert, Jan Mulder, Arnon Grunberg, Jos Brink, Aaf Brandt Corstius, Martin Bril en Tineke Huizinga
Hette fan Aebinga

**Hette fan Aebinga**, († 1575), wie in grytman fan Menameradiel en soan fan Ruurd fan Aebinga en Ida fan Dekama. Hy wie troud mei Sjouck, dochter fan Frans fan Cammingha en Jouck Walta fan Jongema te Boazum. 

Doe't yn 1566 it plakkaat wegens herstel fan de roomske tsjerketsjinsten yn Ljouwert ôfkundige wurde soe, ûntstie dêroer op de gearkomste yn de tsjerke yn Aldehou en felle twis, wêrby't Fan Aebinga, dy't destiids yn Hallum wenne, en lid fan it skuttersgilde yn Ljouwert wie, yn hege wurden rekke mei de Ljouwerter boarger Gabbo Selsma, dy't tsjin him sei dat hy neat te meitsjen hie yn dizze gearkomst. Troch syn roomske leauwensgenoate oerstimd, moast hy doe de tsjerke ferlite. Lykas Allert fan Sierksma, grytman fan Ljouwertteradiel,tekene hy yn jannewaris 1567 it fertooch fan Aremberg, ta befêstiging fan harren trou oan de kening en harren gehechtheid oan it katolisisme. Hy stiet boppe-oan de list fan ûndertekeners. As beleanning foar syn war foar de Spaanske partij, dêr't er in soad foar dien hie, waard hy yn 1572 troch de kening ta grytman fan Menameradiel oansteld. Hy skynt lykwols mei syn yngesetenen net goed oerwei kind te hawwen. Yn 1575 stoar hy en kaam op it hôf by it St. Annakleaster yn Ljouwert yn de Beginestrjitte.
Bokke Bokma de Boer

**Bokke Bokma de  Boer** (Hantumhuzen, 25 maaie 1813 - dêre, 1889) wie dokter en politikus.

Bokke wie de soan fan Petrus Voorhoek de Boer en Neeltje Bokma. Liet him 7 septimber 1829 ynskriuwe as studint oan de hegeskoalle yn Grins, dêr't hy 18 juny 1834 yn de genêskunde promovearre op it proefskrift *De sarcogenesi et morbis musculorum organicis*. 
Hy waard dokter yn Ternaard en wie lid fan Provinsjale Steaten fan Fryslân tusken 1865 - 1871.
Biatlon op de Paralympyske Winterspullen

**[[Biatlon]]** stiet sûnt Innsbruck 1988 op it programma  fan de **[[Paralympyske Spullen|Paralympyske Winterspullen]]**. Biatlon is in sport foar sporters mei in lichaamlike beheining. 

## Klassifikaasje
De skyers wurde yn klassen yndield op basis fan har beheining. Dit klasifikaasjesysteem makket it mooglik dat sporters mei inselde funksjonearjen, mei elkoar stride kinne.
* Fan 1988 oant 1998 waarden de ferskillende klassen oanjûn mei letters en sifers.
:**B** stie foar de klassen, foar skyers mei fisuele beheinings.
:**LW1** tm **LW9**  stie foar de klassen mei skyers dy’s ûndanks har beheinings steande skye kinne.
:**LW10** tm **LW12** stie foar de klassen foar skyers op sitsky’s.
*Fanôf 2002 binne der noch trije klassen. *Sittend*, *Steand* en *Fisueel Beheind*.

## Dissiplines/Ofstannen
Per ôfstân waarden der yn ien as meardere klassen om de medaljes striden.
List fan boargemasters fan West-Dongeradiel

Dit is in **List fan boargemasters fan de eardere gemeente [[West-Dongeradiel]]** (oant 1984).
Yn 1984 ûntstie de gemeente Dongeradiel troch gearfoeging fan de gemeenten Dokkum, Eastdongeradiel en Westdongeradiel.

 

## Sjoch ek
* List fan grytmannen fan West-Dongeradiel
* List fan boargemasters fan Dongeradiel
Biatlon op de Paralympyske Winterspullen 1988

De **[[Paralympyske Winterspullen 1988|IVe Paralympyske Winterspullen]]** waarden yn 1988 halden yn Innsbruck, Eastenryk.

It wie de earste kear dat de biatlon op it programma stie fan de  Paralympyske Winterspullen stie, der diene dit jier allinne Manlju aan mei en der wiene mar trije klassen. 

## Manlju

### 7.5 km LW2

### 7.5 km LW4

### 7.5 km LW6/8

## Dielnimmende lannen Biatlon 1988
Biatlon op de Paralympyske Winterspullen 1992

De **[[Paralympyske Winterspullen 1992|Ve Paralympyske Winterspullen]]** waarden yn 1992 hâlden in Tignes-Albertville, Frankryk.

## Manlju

### 7.5 km B1

### 7.5 km B2-3

### 7.5 km LW2,4

### 7.5 km LW6/8

## Dielnimmende lannen biatlon 1992
Biatlon op de Paralympyske Winterspullen 1994

De **[[Paralympyske Winterspullen 1994|VIe Paralympyske Winterspullen]]** waarden yn 1994 hâlden yn it Noarske Lillehammer.

## Manlju
### 7.5 km B1

### 7.5 km B2

### 7.5 km B3

### 7.5 km LW2/3/9

### 7.5 km LW4

### 7.5 km LW5-8

### 7.5 km LW10

### 7.5 km LW11

## Froulju
### 7.5 km B1-3

### 7.5 km LW2-9

## Dielnimmende lannen Biatlon 1994
Biatlon op de Paralympyske Winterspullen 1998

De **[[Paralympyske Winterspullen 1998|VIIe Paralympyske Winterspullen]]** waarden yn 1998 hâlden yn it Japanske Nagano.

## Manlju
### 7.5 km B1

### 7.5 km B2

### 7.5 km B3

### 7.5 km LW2,3,4,5/7,9

### 7.5 km LW6/8

### 7.5 km LW10

### 7.5 km LW11

### 7.5 km LW12

## Froulju
### 7.5 km B1

### 7.5 km B2-3

### 7.5 km LW2-4,6/8,9

### 7.5 km LW10-12

## Dielnimmende lannen Biatlon 1998
Biatlon op de Paralympyske Winterspullen 2002

De **[[Paralympyske Winterspullen 2002|VIIIe Paralympyske Winterspullen]]** waarden yn 2002 hâlden yn Salt Lake City, de Feriene Steaten.

## Manlju
### 7.5 km Sittend

### 7.5 km Fisueel Beheind

### 7.5 km Steand

## Froulju
### 7.5 km Sittend

### 7.5 km Fisueel Beheind

### 7.5 km Steand

## Dielnimmende Lannen Biatlon 2002
Gellius Hillama

**Gellius Hillama** (Ljouwert, 15 desimber 1563 - dêre, 2 jannewaris 1626) wie in sekretaris, riedshear en diplmaat út Ljouwert. 

Hy gie earst nei de Latynske skoalle yn Ljouwert, dêrnei dy yn Delft, dêr't Mr. Wijbrand fan Hallum destiids rektor wie. Nei de hegeskoallen fan Leien en yn Orleans gie er in skoft nei Denemark. Op 10 desimber 1585 waard hy as abbekaat by it Hof fan Fryslân ynskreaun en waard sekretaris fan de stêd Ljouwert. Op 8 april 1597 krige er syn oanstelling ta riedshear oan it Hof fan Fryslân. Dit stjoerde him yn 1600 nei De Haach ta om oan de Steaten-Generaal te freegjen om ‘de interpositie van de authoriteyt en souverayniteyt der Landen’ yn de gefaarlike twisten, dy't yn dy tiid Fryslân teisteren. Hy wurke ek mei oan de gearstalling fan de Lânsordonnânsje fan 1602. Mei Theodoretus Tiara waard er yn 1603 nei Emden roppen om oan it herstel fan de frede te wurkjen. Yn 1606 wie hy ôffurdige fan Fryslân by de Generaliteit en yn 1607 die hy mei oan de ûnderhannelings mei Spanje en yn 1609 oan it ta stân kommen fan it Tolvejierrich Bestân. Dominicus Baudius naam syn portret op in syn wurk oer it Bestân. Op 19 april 1609 joech hy fan it foarfallende in lang en breed ferslach en moanne syn lânslju ta moed en hoekhâlden. Noch datselde jier waard er kommissaris fan it Hof ta besljochting fan de rebûlje yn Ljouwert. Op 29 jannewaris 1610 waard him mei in soad oaren opdroegen om mei de Deputearren fan de Aartshartoggen Albertus en Isabella Clara Eugenia yn oerlis te gean oer in tal skelen, dy't fuortkamen út it Bestân fan 1609. Wyls wie hy yn 1605 ta kurator fan de Akademy yn Frjentsjer beneamd. Syn ienige dochter boaske mei de rjochtsgelearde Hector Bouricius. 
Syn portret is gravearre troch H. Hondius en komt foar op in sammelblêd troch in ûnbekend graveur.
Biatlon op de Paralympyske Winterspullen 2010

De **[[Paralympyske Winterspullen 2010|Xe Paralympyske Spullen]]** waarden fan hâlden yn It Kanadeeske Vancouver.

## Manlju

### 2.4 km efterfolging Sittend

### 3 km efterfolging Fisueel Beheind

### 3 km efterfolging Steand

### 12,5 km Sittend

### 12,5 km Fisueel Beheind

### 12,5 km Steand

## Froulju

### 2.4 km efterfolging Sittend

### 3 km efterfolging Fisueel Beheind

### 3 km efterfolging Steand

### 10 km Sittend

### 12,5 km Fisueel Beheind

### 12,5 km Steand
Biatlon op de Paralympyske Winterspullen 2006

De **[[Paralympyske Winterspullen 2006|IXe Paralympyske Winterspullen]]** waarden yn 2006 hâlden yn Turyn, Itaalje.

## Manlju

### 7.5 km Sittend

### 7.5 km Fisueel Beheind

### 7.5 km Steand

### 12.5 km Sittend

### 12.5 km Fisueel Beheind

### 12.5 km Steand

## Froulju

### 7.5 km Sittend

### 7.5 km Fisueel Beheind

### 7.5 km Steand

### 10 km Sittend

### 12.5 km Fisueel Beheind

### 12.5 km Steand

## Dielnimmende lannen Biatlon 2006
Shropshire

**Shropshire** (somtiids ôfkoarte ta *Shrops*) of **Salop** is in greefskip yn de Ingelske regio West Midlands, en bestiet nei alle gedachten al sûnt de 10e iuw. It hat 283.173 ynwenners en it oerflak berint 3197,3 km². Greefskipshaadstêd is Shrewsbury.

Shropshire grinzet oan Cheshire, Staffordshire, Worcestershire, Herefordshire en de Welske greefskippen Powys en Clwyd.

## Demografy
Fan de befolking is 18,1 % âlder as 65 jier. De wurkleazens is 2,5 % fan de beropsbefolking (sifers folkstelling 2001).

It oantal ynwenners naam ta fan likernôch 268.700 yn 1991 nei 283.173 yn 2001.

* befolking= 283.173
* befolkingtichtens= 89 km²
* blank= 99,1 %
* kristen= 79,9 %
* hindoe= 0,1 %
* moslim= 0,3 %
* gjin religy= 12,2 %

## Yndustriële revolúsje

Fan Shropshire wurdt wol sein dat dêr de widze fan de Yndustriële Revolúsje stie, omdat dêr paadsljochtsjende ûntjouwings op dat mêd plak fûn hawwe yn de 18e iuw. Shropshire hat in grut ferskaat oan geologyske formaasjes mei sawat alle stiensoarten dy't der yn Noard-Europa te finen binne. Der wurdt stienkoal, laai, koper en izererts fûn. Teffens koe de ekonomy profitearje fan de rivier Severn, dy't in natuerlike transportwei foar de mynbouprodukten foarme.

Bysûndere bouwurken yn Shropshire binne de Iron Bridge ( ±1780) en de Ditherington Flax Mill (± 1800).

## Distrikten

## Grutste plakken
*Shrewsbury (haadstêd)
*Telford
*Oswestry
*Bridgnorth
*Ludlow
Bankdrukken op de Paralympyske Simmerspullen

**[[Bankdrukken]]** is ien fan de sporten dy't op it programma fan de **[[Paralympyske Spullen|Paralympyske Simmerspullen]]** stean. 

Atleten mei in bepaalde minimale lichaamlike beheining (bepaald troch de YPK Bankdruk Klassifikaasje Kommisje) kinne meidwaan oan it bankdrukken op de Paralympyske Simmerspullen.

## Skiednis
Bankdrukken stiet sûnt 1984 op it programma, der waard troch de manlju yn sân klassen striden. Yn 2000 (Sydney) is dat útwreide nei tsien gewichtsklassen foar manlju, de froulju debutearren yn dat jier, hja hiene ek tsien gewichtsklassen.

## Keppelings om útens
*Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Auke Bloembergen

**Auke Ez. Bloembergen** (Ljouwert, 1839 - dêre, 20 maaie 1901) wie rjochtsgelearde, deputearre en keamerlid. Hy wie troud mei J.E. Singels.

Op 18 septimber 1856 waard hy oan de hegeskoalle yn Leien ynskreaun as studint yn de Rjochten. Yn 1861 folge promoasje op it proefskrift *Over papier aan toonder*. Hy waard yn 1887 lid fan Provinsjale Steaten fan Fryslân, yn 1888 lid fan Deputearre Steaten, en letter lid fan de Earste Keamer. In soad jierren wie hy lid fan de frijmitselderslôzje ‘De Friesche Trouw’, en ek yn it haadbestjoer fan de Nederlânske Frijmitselderij hie er in foaroansteand plak. Hy joech mei oaren de oansetten ta oprjochting fan in ambachtsskoalle yn Ljouwert. Yn it 15-jierrich tinkboek fan de skoalle stiet syn portret. Hy besoarge de útjefte fan J. van der Veen, *Memorie van eisch in hooger beroep*, yntsjinne by it gerjochtshof yn Ljouwert, troch tsjerkefouden fan de Nederlânsk-herfoarme gemeente yn Oosterend (Ljouwert, selde jier); wurke mei oan it Rapport oangeande it Toynbeewerk fanwege it Nut; en yn 1892 ferskynde syn ynliedend wurd op it iuwfeest fan it Nutsdepartemint Ljouwert. 

## Sjoch ek
* Bloemberg(en) (laach)
Bankdrukken op de Paralympyske Simmerspullen 1984

De **[[Paralympyske Simmerspullen 1984|VIIe Paralympyske Simmerspullen]]** waarden yn 1984 hâlden yn Stoke Mandeville (Grut-Brittanje) en New York, (Feriene Steaten).

De Paralympyske Simmerspullen fan 1984 waarden yn twa ferskillende lannen organisearre. Dit wie foaral te witen oan de Amerikaanske handikaptensport Organisaasjes en de wize fan Fûnsenwinnen. Mei namme de Amerikaanske Rolstoelsport Organisaasje woe sa’n soad  ynfloed ha en sporters op de Spullen, dat it foar de oare Organisaasjes (Blinen, Spastisy en Amputearden) net te akseptearjen wie. Dizze trije nasjonale organisaasjes besletten dêrop mei ynstimming fan de 3 ynternasjonale Organisaasjes: IBSA (Blinnen), CP-ISRA (Spastysksi) en ISOD (Amputearden) om de Paralympyske Spullen yn New York, de Feriene Steaten te hâlden fan 16 juny oant 30 juny 1984, sûnder de rôlstoelsporters. Dy krigen in Spullen fan 23 july 1984 oant 1 augustus 1984 yn Stoke Mandeville.

## Manlju
Bankdrukken op de Paralympyske Simmerspullen 1988

De **[[Paralympyske Simmerspullen 1988|VIIIe Paralympyske Simmerspullen]]** warden yn 1988 yn Seoel, Súd-Korea Hâlden.

## Manlju
Bankdrukken op de Paralympyske Simmerspullen 1996

De **[[Paralympyske Simmerspullen 1996|Xe Paralympyske Simmerspullen]]** waarden yn 1996 yn Atlanta, yn de Feriene Steaten hâlden.

## Manlju
Bankdrukken op de Paralympyske Simmerspullen 2000

De **[[Paralympyske Simmerspullen 2000|XIe Paralympyske Simmerspullen]]** waarden yn 2000 te Sydney yn Austraalje hâlden.

## Manlju

## Froulju
Ka

In **ka** (ek: toerka of tsjerkka) (*Coloeus monedula*) heart ta de kriefûgels en is ien fan de lytste leden fan dizze famylje. 
 
## Skaaimerken
De grize sydhals en efterholle en de ljochtgrien-grize eachring binne merktekenjend.

## Habitat
In Ka mei graach yn stedlik gebiet wêze, mar hâldt ek ta yn bosken mei holle beammen en by rotswanden mei spjalten, dêr't hja yn nestelje kinne. Yn bebouwing nestelje se ek yn skoarstiennen. De Ka libbet yn kloften, dy't benammen winterdeis útgroeie kinne ta koloanjes.

## Fiedsel
Kaen ite ynsekten, mar ek sied, nôt en yn de stêd breakrûmen en oar itensôffal. In Ka is in opportunist dy't rûnom frijwat maklik iten fynt. 

## Gedrach yn finzenskip
Kaen binne yntelliginte fûgels dy't eartiids wol as hûsdier holden waarden en dy't, fral at se jong yn kontakt mei minsken komme, tige nuet wurde kinne. It is tsjintwurdich by wet ferbeaen om kaën te hâlden. Dit is ek net maklik - in Ka is in enerzjike, warbere fûgel dy't yn in kouwe weikwine; at se âlder wurde geane se in soarte fan pearferbining mei harren fersoarger oan. Sy kinne dan sels jaloersk wurde en lulk op oaren reagearje.

## Fuortplanting
De 4-5 aaien wurde 16-17 dagen bebret en de jongen fleane nei sa'n 30-35 dagen út.

## Fersprieding
Kaen komme yn in it grutste part fan it pale-arktysk gebiet foar.
 

Ofbyld:Kauwklein.jpg
Ofbyld:Corvus monedula2.jpg
Ofbyld:Jackdaw arp 750pix.jpg
Coloeus monedula  MHNT.ZOO.2010.11.172.3.jpg |Aaien fan de Ka 


## Keppeling om utens
* www.zwartevogels.nl - Oer gedrach en foarkommen fan krie-eftigen, benammen de Ka
* SOVON - Fersprieding en oantalsûntwikkeling fan de Ka
Bankdrukken op de Paralympyske Simmerspullen 2004

De **[[Paralympyske Simmerspullen 2004|XIIe Paralympyske Simmerspullen]]** waarden yn 2004 yn Atene, Grikelân halden.

## Manlju

## Froulju
Bankdrukken op de Paralympyske Simmerspullen 2008

De **[[Paralympyske Simmerspullen 2008|XIIIe Paralympyske Simmerspullen]]** hiene plak yn Peking, de haadstêd fan de folksrepublyk Sina.

## Manlju

## Froulju

## Keppeling om utens
* Bankdrukke op de offisjele side fan de Spullen yn Peking 2008
Boekel

*Boekel (Noard-Brabân), in plak yn de provinsje Noard-Brabân
*Boekel (gemeente), in gemeente yn Noard-Brabân
*Boekel (Noard-Hollân), in plak yn de gemeente Castricum yn Noard-Hollân
*Boekel (Belgje), in histoarysk greefskip yn de Flaamske gemeente Zwalm.
Tjeerd Venstra

**Tjeerd Venstra** (Menaam, 23 maart 1889 - Dokkum, 14 maaie 1977), ek wol **Tjeerd Venstra Ozn.** neamd, wie in Nederlânske arsjitekt, dy't benammen aktyf wie yn Fryslân.
## Libben en wurk
Nei oan de Ambachtsskoalle yn Harns it diploma timmerje helle te hawwen, folge Tjeerd Venstra de skriftlike BPNA-kursus ta boukundich opsichter, dy't hy yn 1914 foltôge. In jier letter waard hy gemeente-arsjitekt fan Dantumadiel. Yn syn wurk ûntwikkele Venstra in foarleafde foar it ekspresjonisme en de Amsterdamske Skoalle. Yn Dokkum, dêr't hy yn de jierren tritich yn in nei eigen ûntwerp boude filla oan de *Wâldwei* wenne, ûntwurp hy filla *Zonneheuvel* (1933). Dit pân is oanwiisd as ryksmonumint, krektas de troch Venstra tekene rekreaasjewenningen *Canidunum* op It Amelân (± 1935) en De Horst op Skiermuontseach (1937), dy't as kenmerk de reiden kapen hawwe. Nei de oarloch wenne Venstra yn Ljouwert, dêrwei wurke er foar de gemeenten It Amelân en Skiermuontseach. Hy is yn 1977 op 88-jierige leeftyd yn Dokkum ferstoarn.

## Wurken (kar-út)
* 1933: Filla *Zonneheuvel*, Dokkum 
* ± 1935: *Canidunum*, Nes, It Amelân 
* 1937: De Horst, Skiermuontseach 
## Sjoch ek
* List fan Nederlânske arsjitekten

__notoc__
Taeke Boonstra

**Taeke Boonstra** (Harns, 7 oktober 1850 - Assen, 12 maart 1932) wie in Nederlânsk arsjitekt.

## Libben en wurk
Taeke (eigentlik: Teeke) Boonstra wie lykas syn heit Daniel timmerman yn Harns. Nei syn trouwen ferfear er nei Assen, dêr't er fan 1882 oant 1886 as oannimmer belutsen wie by de bou fan it nije provinsjehûs (no Drintsk Museum), nei in ûntwerp fan ryksboumaster Jacobus van Lokhorst. Mei 1 maart 1887 waard er assistint fan de stedsboumaster fan Assen, Harm Cornelis Winters. Winters stoar in pear moanne letter en Boonstra folge him op. Hy ûntwurp yn 1897 de wente *Betsy* oan de Dr. Nassauleane yn Assen, no in ryksmonumint. Yn 1899 waard Boonstra direkteur fan de gemeentlike himmeltsjinst en yn 1904 fan it gemeentlik tillefoannet. Yn 1909 tekene er de Meniste Tsjerke oan de Oranjestrjitte yn Assen.

Boonstra wie ek belutsen by it útwreidingplan fan Assen yn 1910. It plan hie gjin grienfoarsjennings, skreau er yn syn taljochting, omdat de Asserbosk al genôch grien hie. Op oanrieden fan de ynspekteur foar de Folkssûnens, dy't fûn dat der net genôch rekken hâlden wie mei estetyske easken, waard it plan troch Deputearre Steaten fersmiten. De gemeente hierde doe arsjitekt P.M.A. Huurman yn om it plan dien te meitsjen.

Boonstra stoar yn 'e âldens fan 81 jier en kaam te hôf yn Assen.

Ofbyld:Dr Nassaulaan 12 Assen.jpg|*Betsy*, Assen
Doopsgezinde Kerk Assen.jpg|Doperske tsjerke, Assen
Herenhuis Witterstraat 8.jpg|*Wenning direkteur gasfabryk*, Assen
WikiBoonstraVanGorcum.png|*Kantoar útjouwerij van Gorcum*, Assen
Beilerstraat 9 Assen.jpg|*Wente fan Taeke Boonstra*, Assen


## Sjoch ek
* List fan Nederlânske arsjitekten
Slidehockey op de Paralympyske Winterspullen

**[[Slidehockey]]** is ien fan de sporten dy’t op it programma fan de ‘’’Paralympyske Winterspullen’’’ steane. De sport is tagonklik foar sporters mei in Lichaamlike beheining oan de skonken.

Dizze sport is in foarm fan iishockey mar dan op in prikslyde. De klean en it grutste part fan de spulregels komme oerien mei dy fan it iishockey.

## Kwalifikaasje
De lannen dy't meidogge oan it WK foar A lannen binne wis fan kwalifikaasje foar de Paralympyske Winterspullen. Fan de lannen dy’t meidogge oan it WK foar B-lannen binne de nûmers ien en twa kwalifisearre om mei te dwaan.

## Medaljes

## Dielnimmende lannen
Feereager

De **feereager** (*Ardea ibis*, foarh. *Bubulcus ibis*) is in lytse wite reagersoarte.

## Fersprieding
Oarspronklik komt de soart út Afrika. De ôfrûne 50 jier hat de soarte him lykwols ferspraat oer oare kontininten, Aazje, Amerika, Austraalje en Súd-Europa (it suden fan Spanje en Portugal).

Earder waard de fûgel hieltiten faker waarnommen yn Nederlân, mar de fûgel briede net regelmjittich. Sûnt 2021 briedt de feereager alle jierren yn Nederlân. Der is in groeiende populaasje, mei in taname yn 2024 oant 29-31 pearkes.  

### Suriname
De feereager komt algemien foar yn 'e kuststreek fan Suriname, hjit yn it Sranan **sabaku** en hat fanwegen syn populariteit model stien foar it logo fan de Surinaamske Loftfeart Maatskippij.

## Skaaimerken
De feereager is sa'n 50 cm en bewennet swietwettersompen, kultuerlân en greide.

## Fiedsel
De fûgel hat syn namme te tankjen oan it feit dat er faak yn lytse kloften by weidzjend fee tahâldt. It fee jaget faak ynsekten, kikkerts, mûzen en oare bistkes dy't de reager graach mei, út harren skûlplak. 

## Fuortplanting

Feereagers nestelje faak yn it selsip fan oare reagersoarten. Yn it briedseizoen kriget de feereager skaaimerken dy't er oars net hat; oan 'e toef, op 'e rêch en op it boarst binne dan in tal lange isabelkleurige sierfearren te sjen binne. Ek de poaten en de snaffel krije dan in wat djipper readige kleur.

## Sjoch ek
* lytse wite reager
* sompereager

## Keppelings om utens
* SoortenBank.nl beschrijving, afbeeldingen en geluid
* Waarnimmingen yn Nederlân
* Waarnimmingen út Belgje
Polyp (swolm)

In **polyp** is in swolm (*tumor*) mei in bepaalde foarm, nammentlik dikker oan de útein as oan de basis ('stâle'). De measte polipen binne goedaardich hoewol't malynje ûntaarding by guon foarmen (sa as blaas- en dikke-termpolipen) wolris foarkomme. Polipen sitte meastentiids yn de holte fan in orgaan. Polipen komme foar yn ûnder mear it maachtermkanaal, de noas- en de noasbyholten, de halsknoarre, yn de liifmoer en op de liifmoermûle. 

## Oarzaken
*Noaspoliep: troch in lokale (groanysk) allergyske ûntstekking swolt it slymflues pleatslik op, en foarmet it úteinlik in slymfluessekje. Dit sekje folt de holte yn kwestje. De polyp kin behannele wurde troch medikaaasje (kortikosteroïden, bygelyks yn noassprays as fluticason (Flixonase) en mometason (Nasonex) of tabletten Prednison) of kin operatyf weihelle wurde. 

*Termpolyp: oarsaak ûnbekend. Soms yn familiêre foarm: familiêre adenomateuze polypose).

*Stimbânpolyp: troch ferkeard stimgebrûk, oerbelêsting of ûntstekking ûntstiet skea oan it slymflues fan de stimbân. Smoken is in ko-faktor by it ûntstean fan de stimbânpolyp. Op it skansearre plak skuort it slymflues hieltiten fierder út by brûken fan de stim en ûntstiet in fochtopheaping te fergelykjen mei in blier. As dizze blier der langere tiid sit, ferbynweefselt dizze. Dizze ferbynweefseling kombinearre mei fochtopheaping wurdt polyp neamd. Sa'n polyp op de stimbân kin in lyts stâltsje hawwe (*pedunkel*), mar ek wol in brede basis (*sessyl*).
Polyp

* foar in diersoarte fan de oarder radiata sjoch polyp (netteldier)
* foar in medyske kondysje sjoch polyp (swolm)
Noasholte

De **noasholte** is in mei lucht folde romte efter en krekt boppe de noas, yn de midden fan it gesicht.

## Funksje
De noasholte is it earste stik fan it luchtweistelsel dêr't de ynademe lucht trochhinne giet. Hjir wurdt de ynademe lucht kondysjonearre. Troch it grutte oerflak fan de noasskelpen wurdt de lucht ferwaarme of kuolle oant ûngefear 1 graad ferskil mei de lichemstemperatuer, de lucht wurdt fochtiger makke, en stofdieltsjes wurde derút filtere wêrnei't se troch trilhierkes tagelyk mei it slym ôffierd wurde nei de farynx (kielholte).

De noasholte is sterk trochbloede. By guon bisten, lykas hûnen, wurdt it bloed yn de hierfetten fan de noasholte kuolle, it bloed dat nei de harsens streamt.

Om rûke te kinnen, rinne lytse senuwen fan de boppekant fan de noasholte, troch gatsjes yn it seefbonke nei de bulbus olfactorius. De senuwrizels foarmje mei elkoar de *[[nervus olfactorius]]* (rooksenuw).

## Syktes
Syktes oan de noasholte binne meastentiids firus-ynfeksjes (lykas ferkâldenens). Oare syktes binne noasholtekanker as polipen yn de noas.
Mary Servaes

**Maria (Mary) Servaes-Bey** (Leien, 5 augustus 1919 – Horn, 23 oktober 1998) wie in Nederlânsk sjongster. Se waard bekend ûnder har artystenamme **Zangeres Zonder Naam** en fertolke jierren it Nederlânske libbensliet.

Ta har grutste súksessen hearre: *Ach vaderlief, toe drink niet meer* (1959), *De blinde soldaat* (1962), *Mexico* (1969, 1986), *Het soldaatje (de vier raadsels)* (1971), *Mandolinen in Nicosia* (1972), *Keetje Tippel* (1975),* 't Was aan de Costa del Sol* (1975) en *Vragende kinderogen* (1982). Yn totaal naam se mear as 550 lietsjes op.

## Diskografy
### Albums
* *Als Ierse kinderen huilen*
* *Keetje Tippel en andere liedjes uit het rosse leven*
* *Daar ben ik weer!*
* *Live in Paradiso*
* *Bedankt lieve mensen*
* *Grootste successen*
* *De koningin van het levenslied*
* *Mijn leven*
* *Vergeten liedjes*
* *Haar allergrootste hits*

## Keppeling om utens
* Biografy yn BWN
* Zangeres Zonder Naam
* ANP Histoarysk fotoargyf: Zangeres Zonder Naam
* Foarâlden fan de Zangeres zonder Naam
Fasta Åland

**Fasta Åland** (Finsk: *Manner-Ahvenanmaa* of *Ahvenanmanner*) is it grutste en meast bewenne eilân fan Ålân, in autonome provinsje fan Finlân besteande út in arsjipel. De haadstêd fan de provinsje, Mariehamn, leit ek op it eilân. Mei in oerflak fan 685 km² is it it tred grutste eilân fan Finlân.

Njoggentich prosint fan de befolking fan Ålân libbet op Fasta Åland. Fasta Åland is it grutste eilân fan de arsjipel. It hat in oerflak fan 1.010 km² en beslacht 66% fan it totale oerflak fan de provinsje (Ålân hat yn totaal in oerflak fan 1.512 km²). Fasta Åland mjit likernôch 50 kilometer fan noard nei súd en likernôch 45 kilometer fan east nei west.

Njonken de provinsjestêd Mariehamn lizze de gemeenten Eckerö, Finström, Geta, Hammarland, Jomala, Lemland, Lumparland, Saltvik en Sund ek op Fasta Åland. De heechste berch op it eilân is de Orrdalsklint, de berch hat in hichte fan 129 meter.
Hampshire

**Hampshire** (ôfkoarte as **Hants**) is in net-stedsk greefskip oan de súdkust fan Ingelân, dat nei alle gedachten oprjochte is yn 'e 10e iuw. Der wenje sa'n 1.8 miljoen minsken (yn 2016). De wichtichste stêden binne de haadstêd Winchester en de *[[unitary authority|unitary authorities]]* Portsmouth en Southampton.

Hampshire is populêr by toeristen fanwege it nei Ingelske begrippen sinnige klimaat en de lizzing oan de kust. It greefskip ken in rike maritime skiednis; twa fan de grutste havens fan it lân lizze yn Hampshire.

## Geografy

Hampshire is geologysk yn twaen te dielen. it kustgebiet yn it suden bestiet foar it measte part út net-erodearre eoseen en oligoseen klaai en grind, dy't troch it Eilân Purbeck, it Eilân Wight en Dorset foar eroazje troch seewetter bewarre bliuwe. Dizze leechlizzende gebieten binne in gaadlik plak foar heidelânskip en bosken. It boskige súd-westen fan Hampshire is as nasjonaal park *[[New Forest]]* in beskerme gebiet, dêr't it getijderivierke Beaulieu streamt.

It noarden en de sintrale dielen fan it greefskip besteane út de kalkstienformaasje fan de Salisbury Plain en de South Downs. De lêsten binne relatyf hege hichten dy't de grins foarmje tuslen it kalkstienplato en de klaaigrûn. De Pilot Hill is mei 286 meter it heechste punt fan Hampshire. It grutste part fan it greefskip is ûngeskikt foar it bouwen fan gewaaks, mar de tanimmende fraach nei fiedsel oan it begjin fan de 20e iuw hat der ta laat dat de agrikulturele sektor groeide. It easten fan Hampshire is no beskerme tsjin fierdere skea troch yntensive lânbou, sûnt it oanwiisd is as *Area of Outstanding Natural Beauty*.

It klimaat yn Hampshire is mylder as trochstrings op de Britske eilannen it gefal is, mei in trochsneed fan 1541 sinne-oeren en 870 mm rein yn 't jier.

### Oanswettende greefskippen

## Oerheid

### Distrikten

## Plakken

Grutte plakken mei harren ynwennertal:
* Southampton - 221,100 (2004)
* Portsmouth - 188,700
* Basingstoke - 152,573
* Eastleigh - 116,177
* Havant - 115,300
* Fareham - 107,977
* Andover - 52,000
* Winchester - 35,200

## Bekende lju út Hampshire
* Henry Drummond (1786-1860), stichter Katolyk Apostolyske Tsjerke.
* Jane Austen (1775-1817), romanskriuwster wenne dêr fan 1805 oant 1809
* Thomas Blakiston (1832 – 1891), ûntdekkingsreizger en natuerûndersiker
* Charles Dickens (1812 - 1870), skriuwer.
* James Callaghan (1912 - 2005), politikus.
Beswarring

In **beswarring**, **ynkantaasje** of **toverspreuk** is in wurd of sin wêrmei't in tsjoender yn mearkes of fantasy in betsjoening plakfine litte kin troch it brûken fan magy. It binne yn 'e regel ûnsinwurden dy't fierders gjin betsjutting hawwe. Ek gûchelders meitsje faak gebrûk fan sokke beswarrings foar harren trúks, hoewol't dêrby fansels gjin echte tsjoenderij plakfynt. Guon bekende beswarrings binne:
* *abrakadabra*
* *Sesam, iepenje jo* (út it mearke *[[Ali Baba en de Fjirtich Rôvers]]*)
* *simsalabim*
* *hokus-pokus* of *hokus-pokus pilatus pas* (út it Latyn: *Hoc est corpus meus, sub Pontius Pilatus passus est*, "Dit is myn lichem dat ûnder Pontius Pilatus lit hat.")

## Sjoch ek
* beswarrings yn de ''Harry Potter''-rige
Claes Wybe Bolman

**Claas Wybe Bolman** (Ljouwert, 26 desimber 1856 - dêre, 26 maaie 1910) wie goudsmid en filantroop. 

De posysje fan de *kleine luyden* gie him oan it hert. Fan him wie de oanset ta foarming fan in algemiene fakorganisaasje, wêrtroch er yn oanrekking komt mei de foaroanmannen fan de Fryske Folkspartij, lykas Oebele Stellingwerf. Syn grifformearde gesindheid makke dat hy letter mear yn it bysûnder syn krêften joech oan de kristlike fakorganisaasje. Sa waard hy de siel fan Patrimonium yn it Noarden. Dy organisaasje beneamde him ta lid fan de kommisje fan advys. As foarsitter fan de feriening foar Kristlik Nasjonaal Skoalûnderwiis yn Ljouwert kaam ûnder syn bestjoer de skoalle foar M.U.L.O. yn de Margaretha de Heerstrjitte ta stân. Op it mêd fan de Middernachtsinding hat er him yn de striid tsjin de bordelen tige ward. Yn de skiednis fan it tsjerklik-godstsjinstich Ljouwert fan de lêste desennia fan de 19e iuw is hy mei W.C. van Munster (1839-1913) in figuer van betsjutting. Syn hânskriften binne yn de Provinsjale Bibleteek fan Fryslân bedarre.
James Callaghan

**Leonard James Callaghan**, baron Callaghan fan Cardiff (Portsmouth (Hampshire), 27 maart 1912 - East-Susseks, 26 maart 2005) wie in Britske politikus. Hy wie premier fan 1976 oant 1979 foar de Labour Party.

Hy wie de earste (en oant no ta iennichste) dy't de fjouwer meast wichtige ministerposten fan it Feriene Keninkryk beset hat: binnenlânske saken, bûtenlânske saken, finânsjen en minister-presidint.
Orrdalsklint

De **Orrdalsklint** is mei syn 129 meter de heechste berch fan de Finske provinsje Ålân. De berch leit yn it noarden fan it haadeilân Fasta Åland, yn de gemeente Saltvik. Troch lânstiging wurdt de berch alle jierren in stikje heger, mei hast ien sintemeter it jier.
Jantien de Boer

**Jantien de Boer** (1965) is in sjoernalist en kollumniste. Sy hat eltse sneon in kollumn yn de Ljouwerter Krante.

De Boer folge in oplieding oan Kristlike Hegeskoalle Windesheim, in skoalle foar sjoernalistyk, fan 1983 oant 1987. 

Har kollumns waarden ein 2007 bondele yn it boekje *Dwars!* Dwars! ferskynde by de Friese Pers Boekerij.
Vesuvius

* Vesuvius (fulkaan), de fulkaan yn Itaalje.
* Vesuvius (mole), in mole by Elslo
* Vesuvius (âldjiersploech), de âldjiersploech út Elslo
Fesuvius

De **Fesuvius** is in fulkaan oan de westkust fan Itaalje súdeastlik fan Napels. De namme "Fesuvius" komt fan it Oskyske *"fesf"*, dat 'reek' betsjut. De fulkaan leit yn de flakte fan Kampaanje, hat in trochsneed fan 8 kilometer en is 1281 meter heech.
De Fesuvius is in stratofulkaan; strato- komt fan *stratum*, Latyn foar 'leech'. In stratofulkaan bestiet út in ôfwikseling fan lagen jiske en lava, dy't yn de twa stadia fan in útbarsting fan dit type fulkaan foarme wurde. 

De Fesuvius is ien fan de 16 *[[Decade Volcanoes]]* dy't oanwiisd binne troch de IAVCEI yn ferbân mei har skiednis fan grutte útbarstings en de tichteby lizzende bewenne gebieten.

Sûnt 1995 is de Fesuvius (mei omkritenen) beskerme as Nasjonaal park Fesuvius. 

## Keppeling om utens
* Brief fan Plinius oer de útbarsting, Latynsk-Nederlânske oersetting
* Mount Vesuvius fulkaanútbarsting 79 en 1944 en oare ynformaasje oer de Fesuvius
Kollumn

In **kollumn** is in koart stikje proaza dêr de auteur spits en útdaagjend syn miening yn fentilearret. Faak wurdt in kollumn yn in krante of tydskrift publisearre, mar ek in sprutsen kollumn op radio of telefyzje, of publikaasje op ynternet komme foar. 

Der jilde amper beheinings foar wat it ûnderwerp fan in kollumn wêze kin; it gamma rikt fan húslike foarfallen oant de wrâldpolityk. Dei- en wykblêden hawwe faak ien of mear fêste kollumnisten yn hûs, dy't ynspylje op de aktualiteit.

De kollumn is in mear beskôgjende fariant fan it kursyfke, dat it mear fan koartswilige observaasje of fertelling hawwe moat. Sûnt de jierren 70-80 hat de kollumn it kursyfke opfolge. It essay ûnderskiedet him fan de kollumn troch de bredere útwurking en gruttere djipgong. It is ek faak wat objektivearjender.

Oan kollumnisten wurdt troch de Nederlânske rjochter in grutte mate fan frijheid takend yn harren kollumns. Dy frijheid kin him ek útstrekke ta teksten dy't, as se bûten in kollumn skreaun wêze soene, as kwetsend of beledigjend oanmerke wurde.