Alde Katedraal (Salamanca)

De **Marijekatedraal**, ek bekend ûnder de **Alde Katedraal** (Spaansk: *Catedral Vieja de Santa María del Asedio*), is ien fan de twa katedralen yn de Spaanske stêd Salamanca. De katedraal waard stifte troch biskop Jerome fan Périgord, oarspronklik in Frânske muonts dy't biskop fan ferskillende Spaanske bisdommen waard, en de bou begûn yn it tredde diel fan de 12e iuw. De foltôging fûn plak tsjin it ein fan de 14e iuw yn romaanske en goatyske styl. Fral it krewearjen fan biskop Alfonso Barasaque soarge foar faasje yn de foltôging fan de bouwurksumheden. Mei de letter boude Nije Katedraal (Salamanca) foarmet de Alde Katedraal ien kompleks.

Sûnt 1887 hat de katedraal de status fan monumint.

## Skiednis
Mei de bou waard begûn ûnder biskop Jerome fan Périgord († 1120) útein set. Dat barde nei't kening Alfons VI fan Leön it bisdom nei de eardere islamityske besetting op 'e nij ynstelde en de stêd ûnder lieding fan syn skoansoan Raymond fan Bûrgonje wer befolke waard. Yn dy tiid makke de romaanske arsjitektuer plak foar de gotyk, itjinge te sjen is oan de romaanske pylders en in stiennen ferwulft yn de begjinfaze fan de goatyk. De kapitelen fan de pyders binne fersierd mei bibelske persoanen, bisten en plantedekoraasjes.

Doe't folle letter in nije katedraal boud waard, wie it beslút fallen om de âlde katedraal ôf te brekken, Mar de bou fan dy nije katedraal duorre lang (1520-1733) en al dy tiid bleau de katedraal nedich foar de fiering fan de earetsjinst, sadat it beslút om de âlde katedraal ôf te brekken nea útfierd waard. Tsjintwurdich foarmje de âlde en de nije katedraal ien kompleks.

De âlde katedraal is in gebou fan trije skippen mei in transept en trije healrûne 
apsissen. It noardlike sydskip is smeller en in noardlik transept ûntbrekt troch de bou fan de oangrinzgjende nije katedraal. Om't Salamanca yn de tiid fan de bou in grinsstêd wie oan it islamityske suden fan it Ibearyske Skiereilân, waard de katedraal as in wartsjerke boud. De kantelen fan de toer en it skip binne lykwols net mear oanwêzich, sadat dy funksje net mear oan de katedraal is ôf te sjen. It wurk oan de katedraal begûn by de apsis, dat it âldste diel fan de katedraal is. De feroaring yn 'e boustyl is te sjen oan de ferwulften dy't de skippen oerkaapje, ynearsten waarden dat krúsferwulften en letter waard der oergien op ribferwulften.

It meast opfallende diel fan de katedraal is de foarse koepel boppe it transept. De boudatum moat om 1150 hinne west ha en yn 'e folksmûle wurdt de toer fanwegen de wynwizer ek wol *Torre del Gallo* (hoannetoer) neamd. De  bûtendekoraasje fan de toer is yn de keunstskiednis dreech te tsjutten, mar om't de sted ek wer befolke waard mei minsken út Frankryk en de toer oerienkomsten hat mei de dekoraasjes fan de tuorren fan de Maria la Grande yn Poitiers, soe it op Frânske ynfloeden tsjutte kinne. 

Fan de oarspronklike gevel bleau troch in ferbouwing yn de 18e iuw net in soad oer. Op de noardlike toer waard de klokketoer foar de nije katedraal boud en de súdlike toer, de *Torre Mocha*, waard nea foltôge. It portaal waard ynkoarte nei't de klokketoer troch de ierdskodding yn Lissabon fersterke wurde moast.  

## Ynterieur

Yn de katedraal is in 15e-iuwsk haadalter dat út 53 panelen bestiet, dy't taskreaun wurde oan de bruorren Delli. Dello Delli makke de tolve panelen fan de heechste kwaliteit. Oare panelen binne troch syn bruorren Sanson Delli en Nicolás Delli, better bekend as Nicolás Florentino, skildere. Op de panelen wurde foarstellings út it libben fan Jezus en Marije toant. 

It fresko boppe it haadalter stelt de Jongste Dei foar, dat ek fan de hân fan Nicolás Florentino (1445) is. Under yn de klokketoer is de Capilla de San Martín, in kapel dy't yn 1262 troch Antón Sánchez fan Segovia mei in grut tal foarstellings fan hege kwaliteit beskildere waard. 

De âlde kleastergong súdlik fan de katedraal waard by de ierdskodding fan Lissabon sa bot skeind, dat der neitiid in rekonstruksje útfierd wurde moast. Oan de eastlike en súdlike kant lizze in rige kapellen. 

## Keppeling om utens
* Bisdom Salamanca