open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tippen

**Tippen** is in histoaryske Fryske sport. De sport waard foar it earst neamd yn 1775. Jorwert is it middelpunt fan it hjoeddeiske tippen.

Tippen wurdt bûten spile. In tal tuollen (assen fan weintsjillen) mei noch mar twa speaken wurde op ien line set. Op elke tuolle wurdt mei in stik klaai in aaifoarmich baltsje (koaike ) plakt. Op 5 meter ôfstân fan de line leit in oare lykstrekige line oer de grûn spand. Efter dy line steane twa koppels per tuolle opsteld dy't tsjin elkoar spylje. Om bar smite se in houten kneppel dêr't se it koaike safier mooglik mei fan de tuolle besykje te slaan. It partoer mei de fierste slach krijt ien punt. Wa't as earste fjouwer punten hellet hat wûn.

Yn 1999 waard yn Jorwert it Iepen Nederlânsk Kampioenskip Tippen (ONTK) hâlden. By Simmer 2000 waard troch tipklub Reitsje Him út Jorwert it WK tippen organisearre.

Bûten it NK Tippen binne yn Jorwert ek noch seis wedstriden: de gewoane partij, de Rients Boonstrapartij, de Boermûspartij, de bekerpartij, de Hallemapartij en de Merkepartij hâlden. As prizen wurde appels, jirpels, gebak of oare nuttige saken beskikber steld, soks ôfhinklik fan de sponsors.
Pier Pieter Piersma

**Pier Pieter Piersma** (Heech, 1949) is in Hegemer bouwer fan rûne- en platboaiemjachten. Hy komt út in laach fan skipsbouwers dy't de tradysje al yn 1699 begûnen middels skûtmakker Joucke Fetses.

Pier folge in oplieding foar meubelmakker en waard feint op de werf fan skipsbouwer Berend de Jong yn Heech. Dêr learde hy de knepen fan 't fak.  Yn 1970 begûn hy in eigen werf. Foar nijbou en opknappen wurdt in soad ikehout brûkt om de houten boeiers, tsjotters en Fryske jachten orizjineel te hâlden. Ek in Staverske jol is op dizze werf boud. Trochdat der in soad ûndjip wettter is en wie yn Fryslân binne der in protte platboaiems ûntstien. It ferfangen fan in kyl troch swurden is hjir in gefolch fan. De skippen wurde krektas eartiids boud 'op it each', der komt gjin tekening oan te pas. In soad wurk is noch krektas eartiids, al binne der wol wat moderne oanpassings. Sa wurdt it bûgen fan planken no mei in gasflam dien. 

Doe't in Amerikaan kaam om in âlde tsjotter opknappe te litten woe dy yn Amearika wol op de hichte bliuwe fan it wurk. Piersma hat doe in webcam ophong en dat foarme it begjin fan in eigen webstee. 

## Keppeling om utens
*Webstee fan Piersma
Keatsferiening Iendracht (Harns)

**Keatsferiening Iendracht** is sûnt 1900 in keatsferiening út Harns.

Foar 1900 waard der al omraken keatst yn Harns op ferskate plakken: it terrein fan de 'brakerij' (no it Noardergrachtswâlplein) en yn de 'kuule' by mûne De Bazuin. Nei in partij keatsen op it terrein by 'De Spieker' waard yn kafee 'De Zon' de feriening oprjochte.

De earste partij, mei troch inoar lotsjen, wie op 10 july 1900. De stedswinners sûnt 1898 lottten ôfsûnderlik. De earste priis bestie út gouden willems. De ynlis wie 50 sinten, en it winnende partoer mocht seis willems ferdiele en trije sulveren medaljes. De fjildhier wie F 20, - en as bestjoerstinte waard in fisktinte brûkt. Der kamen wol 1400 taskôgers dy't Jan Reitsma sr. (Penjum), Foeke Buwalda (Arum) en Cornelis de Vries (Mullum) winnen seagen.
Yn 1905 waard it tsjintwurdige fjils oankocht foar F 1500,- en der kaam in tribune, in berchhok en in muzyktinte.

In soad bekende keatsers binne fuortkomd út De Iendracht: Pieter en Frans Helfrich, Hans Knol, Sikke de Vries, Johan Halbesma, Dreewes Smedinga en Hotze Schuil. Hotze Schuil, keatser fan de iuw, helle tusken 1942-1967 wol 867 punten foar it ivich keatsklassemint, wûn seis kear de PC en waard 83 kear kening fan in partij.

Benammen troch in leanenkeatsen binne der wat minder leden as it west hat, al binne der elk wykein wol keatspatijen. Benammen it spyljen mei de sêfte bal soe hjir debet oan wêze. De woansdei deipartij stiet as klassiker op de wedstrydkalinder fan de KNKB. 

By it jubileum yn 2000 is de musical "Koning langs de Ried opfierd. Neist in soad aktiviteiten is doe ek it jubileumboek mei dizze namme ferskynd.

## Keppeling om utens
* Webstek KF Iendracht
Tsjotter

In **tsjotter** is de lytste fan de iepen rûne Fryske sylboaten mei in lingte oer de stjûne fan heechút 5,4 m.

It houten skipke hat gjin berchhouten, klûsboerden en bearetosken. It hat in breed roer. De kop fan it roer is fakentiden fersierd is mei in klik wêryn in fûgel útstutsen is.

Oarspronklik waard de tsjotter brûkt foar lytsskealich ferfier fan fracht en persoanen yn de tiid dat der noch mar in bytsje ferbinings oer de dyk wienen. Omdat der yn Fryslân in soad ûndjip wetter is hawwe tsjotters en oare platboaiems swurden.

In tsjotter mei de maat 4,8 m × 2,4 m wurdt in fjouweracht neamd. De sylskoalle fan de jeugdherberch 't Beaken yn Heech jout lessen yn autentike tsjotters. Yn Heech is boppedat houtboumuseum De Helling wêr't noch tsjotters boud wurde by de werf fan Pier Pieter Piersma. 

## Keppeling om utens
* Houtboumuseum De Helling
* Webstee fan Pier Piersma
Boeier

In **boeier** is in Frysk rûnjacht fan hout of stiel, mei in lingte tusken 5,5 m - 12m mei de grûnfoarm fan in Frysk jacht mar mei in foardek en kajútopbou efter de mêst. It is de namme foar in hiele groep skipstypes mar ek foar it type dat heart ta de kromstjûne.

De namme soe te meitsjen hawwe mei it oanbringen, it bûgjen en fêstsetten fan hout, tink mar oan de boeisels fan in skip. It type wurdt al neamd yn boarnen út de earste helt fan de 15e iuw. Yn Fryslân binne troch in soad ûndjippe wetters mear skipstypen ûntstien mei swurden ynstee fan in skipskilen. In bekende boeierbouwer wie Eeltsje Holtrop van der Zee dy't tusken 1860-1897 in soad boeiers boude op De Jouwer. Oare bekende werven binne Lantinga en de bruorren Smit fan Kinderdijk dy't ek stielen boeiers boude.

## Keppeling om utens
* Stifting rûne en platboaiemjachten
Frysk jacht

In **Frysk jacht** is in iepen rûn jacht mei in lingte oer de stjûnen tusken 5-7m, mei berchhouten en faak klûsboarden en bearetosken. Jachten hawwe in smel roer mei in liuw of in oar symboalysk bist der op. De term rûn jacht hat te krijen mei de horizontale omtrek dy't by in Frysk jacht aairûn is. Dit type boat is boud foar plesierfeart en hat dêrtroch ek in djoere útstrieling. 

In bekende Fryske jachtbouwer wie Eeltsje Holtrop van der Zee dy't tusken 1860-1897 in tal jachten boude op De Jouwer. Tsjintwurdich wurde noch jachten boud troch Pier Pieter Piersma yn Heech. Dêr stiet ek houtboumuseum De Helling.

## Kepppeling om utens
* Stifting rûne en platboaiemjachten
* Ofbylden fan it Fryske jacht
* Houtboumuseum De Helling
* Webstee jachtbouwer Pier Piersma
Piksjitten

**Piksjitten** is in âld balspultsje dat faak yn de doarpen spile waard. Winterdeis waard it ek wol op it iis spile, it hie ek in sosjale funksje. 

It wurdt spile mei twatallen dy't elk ien jeu-de-boulesbal hawwe. Dêrmei moat de bal fan de tsjinstander rekke wurde. Midden op it fjild stiet de "pik", wêr't op smiten wurde moat. De pik is in silinderfoarmich stik hout fan 30 sintimeter. Op de pik lizze fjouwer skiifkes dy't oan ien kant wyt binne en oan de oare kant read (liuw). Wa't mei de bal de skiifkes fan de pik falle litte kin krijt de skiifkes dy't mei de reade kant nei boppe lizze. De skiifkes dy't mei de wite kant boppe-oan lizze, wurde wer op de pik lein. De bal fan dejinge dy't it lêste skiifke paktt wurdt it ferplichte doel foar de oare dielnimmers. Elts mei dan ien kear besykje om dy bal te reitsjen. 'Mis' betsjut ôf, 'Raak' betsjut dat de bal fan dy dielnimmer it doelwyt wurdt.

Ynstee fan keunstof skiifkes waarden eartiids ek wol sinten brûkt. Dy wiene lykwols net sa goed werom te finen yn it sân, dêrom waarden de skiifkes brûkt. De winner krige op 't lêst fan alle dielnimmers in stoer as priis. Ynstee fan in jeu-de-boulesbal waard ek wol in rûnkapte stien brûkt.
Tunno Schurer

**Tunno Schurer** (Harns, 30 jannewaris 1963) is in earder keatser en ferver. Hy waard boppedat bekend trochdat er altyd op de fyts nei de PC gie en fiif kear mei in keatskrânse om weromfytste.

Schurer syn earste ûnderfining mei it keatsen wie by de Roersma-Jellema-kompetysje. Hy waard yn 1975 op it NK foar skoaljonges winner foar de keatsferiening Jan Bogtstra út Frjentsjer. Yn 1981 wie syn debút op de PC dy't hy yn 1984 wûn mei Peter Rinia en Wiep van Wieren. Yn 1986 wûn hy mei dat partoer opnij en waard ta kening útroppen. Mei Johannes Brandsma en Peter Rinia wûn hy yn 1987 en 1988 de PC wer en beide kearen krige er de keningsbal mei nei hûs. Yn 1990 wûn er nochris de PC. Mei keatsferiening Frjentsjer waard er yn 1988, 1989 en 1991 boppedat Nederlânsk kampioen.

Mei 155 earste, 82 twadde en 57 tredde prizen fertsjinne Schurer 686 punten foar it ivich keatsklassemint en waard 46 kear kening.

## Prizen
* 1979 - Freule 2e priis
* 1981 - Jong Nederlân 4e priis
* 1981 - de Bond 5e priis
* 1982 - de Bond 4e priis
* 1983 - de Bond 1e priis
* 1983 - PC 3e priis
* 1984 - PC 1e priis
* 1986 - de Bond 7e priis
* 1986 - PC 1e priis
* 1987 - de Bond 5e priis
* 1987 - PC 1e priis
* 1988 - de Bond 1e priis
* 1988 - PC 1e priis 
* 1989 - de Bond 1e priis
* 1990 - de Bond 4e priis
* 1990 - PC 1e priis
* 1991 - de Bond 1e priis
* 1992 - de Bond 5e priis
* 1992 - PC 2e priis
* 1994 - PC 2e priis
* 1995 - de Bond 7e priis
* 1995 - PC 2e priis
* 1996 - de Bond 3e priis
* 1996 - PC 3e priis
* 1997 - de Bond 7e priis
* 1998 - de Bond 2e priis
* 1999 - de Bond 6e priis
Steatejacht

It **Steatejacht** is in ferfiermiddel foar de leden fan de Steaten-Generaal. Soms wurdt it ek oantsjutten as it "Prinsejacht". Yn it wetterrike lân wie it earder needsaaklik dat it ferfier oer wetter gie. Der wienen twa soarten Steatejachten, it Steate*binnen*jacht en it Steate*bûten*jacht. It Steate*binnen*jacht wie in soarte trekskûte dy’t allinnich geskikt wie foar de binnewetters. Fan dizze jachten binne gjin ôfbylden bewarre bleaun. It Steate*bûten*jacht moast ek op de Sudersee en de Waadsee brûkt wurde kinne. De brûkte type skippen wienen Spegeljachten, Hekjachten, Paviljoenjachten, ensfh. 

## It Fryske Steatejacht
Yn Fryslân wurdt yn 1632 foar it earst in Steatejacht brûkt. De Hollânske Steedhâlder Freark Hindrik skonk syn Fryske neef Ernst Kasimir syn âlde jacht doe’t hy in nij jacht krige. It moat in swierboud skip west hawwe, omdat dizze ek by fjildtochten brûkt waard. Ernst Kasimir hat it jacht nei alle gedachten nea brûkt, mar syn soan Hindrik Kasimir I wol. Yn 1640 docht Hindrik in fersyk oan de Steaten-generaal fan Fryslân foar in nij "Bequam jacht van oorloge". Sa hawwe yn Fryslân seis Steatenjachten west, wêrby’t der yn 1672 by Zwartsluis in jacht "Verbrands ende in de Grondt geschoten....". It lêste Steatejacht isyin de Patriottetiid yn 1796 ferkocht nei Emden. 

De kommissaris fan de Keninginne yn Fryslân, Binnert Philip van Harinxma thoe Slooten joech yn 1893 opdracht oan Eeltsje Holtrop van der Zee om in "Commissarisboeier" te meitsjen, sjoch ôfbyld. Dit waard de "Friso". Dizze boeier is, nei wat omswalkingen, yn 1953 oanskaft  as Steatejacht foar Fryslân.

## It Uterts Steatejacht
Stêd en Steaten fan Utert hawwe fan 1665 oant 1860 steatejachten yn besit hân. Diels wienen dit binnen- of trekjachten. Se waarden benammen brûkt foar it skôgjen fan de wetters binnen it grûngebiet fan Utert en foar it ferfier fan de autoriteiten nei gearkomsten of ûntfangsten. Fanwege scholing en wurkgelegenheid oan persoanen mei in fergrutte ôfstân ta de arbeidsmerk, is in replika boud fan in Steatejacht út 1746.
Eeltsje Holtrop van der Zee

**Eeltsje Holtrop Sytses van der Zee** (Drylts 1824 - De Jouwer 12 jannewaris 1901) wie in Fryske skipsbouwer.

## Biografy

Eeltsje "Eeltsjebaes" wie de soan fan Sytze Tjeerds van der Zee en Klaaske Eeltsjes Holtrop en de pakesizzer fan Eeltje Taedzes Holtrop. Hy kaam út in laach fan skipsbouwers yn Drylts. Syn pake waard beskôge as de earste grutte Fryske boeierbouwer. Yn it earstoan wurke Eeltsje as learling op de skipswerf fan syn pake, mar nei dy syn ferstjerren waard er eigen baas. Eeltsjesbaes naam yn 1848 de werf fan syn pake oer en ûntwikkele him letter ta in tige ferneamde en legindaryske skipsbouwer. Hy boude syn houten skippen sûnder passer, liniaal of begrutting, mar wurke ûnder de liifspreuk *myn each is myn rij*. 

Yn 1849 boaske Holtrop van der Zee yn Drylts mei Wytske Aukes Rinkema, dochter fan Auke Rinkes Rinkema en Antje Willems van Dijk.

Yn 1857 ferhuze er nei De Jouwer, dêr't er in besteande skipswerf oernaam.

Hy lei him ta op de bou fan beropsskippen foar de binnenfeart, snikken en skûtsjes. En hy begûn mei de bou fan 'lúkse' boaten- Fryske jachten, boeiers en tsjotters. Boaten dêr't er syn fakmansskip mei toane koe. Yn de perioade 1848 en 1894 wurde troch him mar leafst 800 fartugen as preammen, snikken, skûtsjes, fiskersaken, sloepen en wyldsjitters boud. It Fryske Steatejacht "Friso" en de Boeier "Albatros" komme fan syn werf.

Yn 1893 waard de werf oernomd troch syn soan Auke Holtrop van der Zee, mar Eeltsje hâlde it tafersjoch. Nei it ferstjerren fan Eeltsjebaes yn 1901 begûn Auke ek mei it bouwen fan izeren skippen. 
## Foto's

Ofbyld:De Jouwer De Werf fan Eeltsjebaas.jpg|
Ofbyld:De Jouwer De Werf fan Eeltsjebaas fan de sydkant2.jpg|De werf fan de sydkant
Eppie Bleeker

**Eppie Bleeker** (Boalsert, 5 maaie 1949) is in Fryske hurdrider en learaar. Hy wie spesjalisearre op de sprintôfstannen. Bleeker wurke as learaar Dútsk oan it Bornego Kolleezje op De Jouwer. Bleeker hie eartiids de mooglikheid om ek op de olympyske spullen te riden. Hy die dit net omt hy doe tefolle wurk hie as haadûnderwizer oan in legere skoalle yn Balk.

## Persoanlike rekords
*500m  - 38,7 , 29 jannewaris 1977, Grefrath 
*1000m - 1.19,34 , 17 febrewaris 1974, Innsbruck
*1500m - 2.04,59 , 12 febrewaris 1974, Inzell
*3000m - 4.34,3  , 28 febrewaris 1975, It Hearrenfean
*5000m - 8.01,90 , 28 desimber 1974, Inzell

## Resultaten

### Medaljespegel
Follybalkombinaasje De Jouwer

**Follybalkombinaasje De Jouwer** (*Volleybalcombinatie Joure*) is in feriening foar follybal op De Jouwer. De follybalferiening is yn 1993 ûntstien nei in ôfsplitsing fan omniferiening VKH, ûnder de namme VKH'93. Letter is de namme feroare yn FK De Jouwer. Yn 2004 is de feriening VVO ('Volleybalvereniging de Opslach') yn FK De Jouwer opgien. FK De Jouwer is oansluten by it Nederlânsk Follybal Bûn (NEVOBO).

FK De Jouwer hie yn 2019 ± 250 leden ferdield oer 8 damesteams, 4 heareteams en jeugdteams. De trenings binne yn sporthal SportFun oan de Sewei (SwimFun), sportseal de Wâldfinnen oan de Pasteurwei (Skoallemienskip) en yn de sportseal yn Langwar.

De feriening biedt sawol follybal op prestaasje- as op rekreaasjenivo. It earste manljusteam spilet yn de regiodifyzje, it earste frouljusteam yn de promoasjeklasse. FK De Jouwer is de earste follybalferiening fan Nederlân dat it predikaat 'Sûne Sportferiening' fan it NOC*NSF fiere mei.

## Tenu
* hearen: blau shirt mei reade bân om de boppe-earms mei wite broek
* dames: blau shirt mei reade bân om de boppe-earms mei blauwe broek
Skarster Rienbrêge

De **Skarster Rienbrêge** is in brêge út 1971 yn de A6 tusken De Jouwer en De Lemmer op de hichte fan Skarsterbrêge oer de Skarster Rien. 

It fêste gedielte fan dizze brêge oer de Skarster Rien hat in trochfearthichte fan 3,50 meter. It iepenjen fan de brêge liedet, meast yn de simmermoannen, ta files foar it weiferkear.
Nanningabrêge

De **Nanningabrêge**, yn 'e folksmûle de **Flippobrêge** neamd, is in brêge oer de Opsterlânske Kompanjonsfeart by it Fryske doarp Easterwâlde, yn 'e gemeente Eaststellingwerf. It is in fêste brêge mei in trochfearthichte fan 3,70&nbsp;m. It bouwurk is fanwegen de rûne foarmen en de felle kleuren tige omstriden.

## Skiednis
By in ûntwerpwedstryd dy't mids jierren njoggentich troch de gemeente Eaststellingwerf útskreaun waard, kaam de brêge fan 'e Rotterdamske arsjitekt Frank Immerzeel as winner út 'e bus. Yn syn ûntwerp waarden de beide brêgehaden en de midden fan 'e brêge flankearre troch (yn totaal seis) rûne of healrûne foarmen dy't in opfallende kraalreade kleur krigen. Yn 'e folksmûle kaam de brêge sadwaande al rillegau bekend te stean as de Flippobrêge, nei de rûne plestik skiven dy't yn 'e jierren njoggentich fergees by pûden sjips sieten en by bern in wiere raazje feroarsaken.

Yn 2018, 22 jier nei de bou fan 'e brêge, waarden de "flippo's" oerskildere yn fel read mei oan 'e sydkant de kleuren fan 'e reinbôge. Dat barde nei't dêroer stimd wie yn 'e gemeenteried fan Eaststellingwerf. Ek ûntwerper Immerzeel waard by de nije foarmjouwing belutsen. Neffens de gemeente soene de nije kleuren tsjinje as sinjaal tsjin diskriminaasje op basis fan leauwe, etnisiteit of seksuële oriïntaasje. Oaren seagen der in teken fan hope yn, nei de betsjutting dy't de reinbôge yn it Alde Testamint fan 'e Bibel hat yn it ferhaal oer Noäch en de Sûndfloed. Behalven lju dy't de kleuren "moai" of "fleurich" fûnen, wiene der teminsten likefolle dy't se "ôfgryslik" of "walchlik" fûnen. Immerzeel fertelde in sjoernalist fan 'e *[[Ljouwerter Krante]]* dat er it yn elts gefal moai fûn dat minsken in miening oer syn brêge hiene, wat dy miening dan ek wêze mocht.

## Keppeling om utens
* Foto fan de brêge
Brêge Spannenburch

**Brêge Spannenburch** is in baskulebrêge oer it Prinses Margrietkanaal by Spannenburch, dy't yn 1952 iepensteld waard foar ferkear.

De brêge sit yn de N354 (tusken de A6 en Snits). Oan de eastside leit in krusing mei de N927 nei Sint Nyk. Oan de westside in krusing mei de wei rjochting Sleat.

It fêste gedielte fan dizze brêge hat in trochfearthichte fan 7,05 meter. De trochfeartbreedte fan it beweechbere diel is 12 meter.
Heechhout (brêge)

In **Heechhout** is de beneaming foar in fêste fuotbrêge, heech genôch foar skûtsjes en oare skippen om der mei strykte mêst ûndertroch farre te kinnen. It betsjut letterlik *heech hout*, al waarden se yn de loop fan de jierren ek fan oar materiaal makke. Oan beide siden fan de brêge sit in trepppen. Yn Grinslân stean dizze brêgen bekend as hoogholtjes.
Toer fan Spannenburch

De **Toer fan Spannenburch** is in 118 meter hege toer foar telekommunikaasje en radio- en telefyzje-útstjoeringen by Spannenburch. Ek is dêr romte foar in rekkensintrum. De toer is in betontoer en is de heechste toer fan Fryslân. Hy stiet njonken it Prinses Margrietkanaal by de trijesprong fan de N354 en de wei rjochting Tsjerkgaast. 

## Beskriuwing
De sichtbere hichte is 118 meter, mar de totale betonkonstruksje is 145 meter. Hy stiet op 72 heipeallen fan 23 meter lang en in 2,5 meter tsjokke fundearringsplaat. De toer hat in trochsneed fan 12 meter en hat 22 ferdjippings.

Der wienen plannen om op de toer in antenne te setten (mei in hichte fan 46 meter), sadat de totale hichte 165 meter wurde soe. De toer is it heechste bouwurk fan Fryslân. Op it twadde plak stiet de Achmeatoer fan hast 115 meter.

Op 16 july 2011 waarden der needstjoerders op de Toer fan Spanenburch pleatst nei't in grutte brân de toer fan Hegersmilde op 15 july slim skansearre hie.

## Konstruksje
De toer waard yn opdracht fan de Ryksgebouwetsjinst tusken 1971 en 1973 boud foar de PTT dy't de toer dêrnei yn gebrûk naam as strielferbiningstoer foar telefoan en telefyzje. De toer hat twa paradissen foar it opstellen fan strielstjoerders en ûntfangers en dêrboppe is in saneamde (glêzen) reportaazjering. De toer waard part fan it lanlik keppelnet fan strielferbiningstuorren en mêsten dy't tusken 1955 en 1989 foar de PTT boud waarden. Op 27 maaie 1974 waard de toer seremonieel troch boargemaster Johan Caspar Cavaljé fan de doetiidske gemeente Doanjewerstâl iepene. Hy die dat troch op de njoggentjinde ferdjipping tsientallen postdowen de frijheid te jaan, dy't it berjocht oer de iepening nei Ljouwert ta bringe moasten. 

## Eigener
Yn 2007 ferkocht PTT/KPN oan Alticom, dy't in ferdjipping as rekkensintrum (datacenter) ynrjochte hat. Sûnt 2016 wurdt in ferdjipping oan ViaData Automatisering B.V. fan It Hearrenfean ferhierd. Yn 2017 waard Alticom troch it Spaanske telekombedriuw Cellnex Telecom oernommen. 

## Radio en telefyzje
### FM Radio
Yn 1998 krige de toer foar it earst FM-antennen en stjoerapparatuer foar Noordzee FM en Radio 538.

FM-stjoerders dy't oer de toer útjûn wurde (2022):

### Digitale radio DAB+
De toer hat ek twa stjoerders foar digitale radio yn DAB+. De iene stjoert in nust radiokanalen út fan de NPO, de oare in nust kommersjele radiokanalen.

### Telefyzje
Sûnt maart 2023 tsjinnet de Toer fan Spannenburch as stipestjoerder foar telefyzje.  It nustje mei NPO 1, NPO 2, NPO 3, NPO 1 Extra, Omrop Fryslân TV en TV Noord is frij op 626 MHz te ûntfangen.

## Sjoch ek
* List fan tuorren yn Fryslân
Fjoerdún

De **Fjoerdún** is in fjoertoer op it Fjoerboetsdún op Flylân. 

De rûne fjoertoer fan getten izer is it boppestik fan de, troch Quirinus Harder ûntwurpen, Lege Fjoertoer fan IJmuiden.

It ljocht fan de fjoertoer baant twa sekonden en is dêrnei twa sekonden út. De lampen en de linzen steane stil, der draait in soarte fan gerdyn dat it ljocht alle twa sekonden ôfskermet, dat de toer is eins in grut swaailjocht. 

Foar de bou fan de metalen fjoertoer wie der op dit plak in rûne stiennen toer dy't yn 1836 boud waard en ûntwurpen wie troch Jan Valk. Foar de bou dêrfan wie der in beaken op houten peallen. De âldst bekende ferwizing nei it beaken fan Flylân is fan 1462. 

Sûnt 1990 is de fjoertoer iepen foar toerisme. Yn de fjoertoer is ûnder iepeningstiden in fjoertoerwachter oanwêzich, hoewol't de fjoertoer sels alhiel automatysk wurket. Der wurde rûnliedingen jûn en yn 'e útkykpost neist de fjoertoer binne sûvenirs te keap. Dêrneist wurdt de toer brûkt as troulokaasje.

De toer is eigendom fan Rykswettersteat.


Ofbyld:VuurtorenVlielandtrap.JPG|Trep
Ofbyld:VuurtorenVlielandbinnenwand.JPG|Binnenwand fan getten izer
Ofbyld:VuurtorenVlieland lights.JPG|De ljochten
Ofbyld:VuurtorenVlielandGlaskoepel.JPG|Glêskoepel fan de fjoertoer
Ofbyld:VuurtorenVlielandKijker.jpg|Kiker yn de fjoertoer


## Keppeling om utens
* Ynformaasje oer ryksmonumintnûmer 37578
De Burd (eilân)

**De Burd** is in eilân beëasten it doarp Grou dêr't it fan skieden is troch it Prinses Margrietkanaal. It eilân wie oarspronklik noch wat grutter, mar de oanlis fan it Prinses Margrietkanaal hat it westlike diel fan it eilân "ôfsnien". Hjirop is no kemping Yn 'e Lyte fêstige. Dit diel is ferbûn troch in brêge mei it doarp Grou. De Burd is berikber mei de Fearpont de Burd dy't ferkear fan de kempingside oer it Prinses Margrietkanaal set nei De Burd. De skiednis fan de fearpont is tagelyk in diel fan de resinte skiednis fan it eilân De Burd.

It sleattepatroan op in grut diel fan it eilân bestiet al sûnt de 15e iuw. Fan dizze tiid ôf hie it eilân altyd in agraryske funksje. Yn de 20e iuw is dizze funksje pas útwreide troch de bou fan in grut tal rekreaasjewenten, en it oanlizzen fan wenboaten (benammen oan de súd- en westside). Oan de ein fan de 20e iuw is in grut stik fan de grûn oerdien oan It Fryske Gea dat agrarysk behear tastiet dat rjochte is op greidefûgels. Nettsjinsteande it behear nimt de greidefûgelstân de lêste jierren ôf.

Yn 2006 waard De Burd part fan it Nasjonaal Park De Alde Feanen. Yn 2018 is in part fan it eilân (25 ha) frijmakke foar it farwetter Suderburds Wiid, dat it eilân is no yn twaen splitst.
Gjalt Blaauw

**Gjalt Blaauw** (Grou, 15 jannewaris 1945) is in Frysk keunstner. 

Blaauw folge in oplieding oan Akademy Minerva, wêr't hy les krige fan ûnder oare Karl Pelgrom. Blaauw slute him oan by it Ynstitút foar Kreatyf Wurk (ICW) yn Finsterwolde. It ICW makke wurk as groep, wa't der wat makke hie wie net fan belang. De groep hâlde al nei 2 jier op te bestean.

Blaauw rjochte him dêrnei folslein op it stienhouwen. Syn earste wurk *Mantsje* (1972), krige yn 1975 in plak yn it Noarderplantsoen yn Grins. Nei dit byld stapte Blaauw ôf fan it figurative wurk en gie mear assosjatyf wurkjen. Hy joech syn wurken gjin namme mear, omdat hy fûn dat minsken hjiryn harren eigen frijheid hawwe moasten. Ein jierren tachtich gie Blaauw ek mei plaatizer wurkjen.

Wurken fan Blaauw binne ûnder oare te finen yn Assen, Grins, Drachten, Wynskoat en Emmen.


Ofbyld:Blaauw-Groningen-02.jpg|Grins (2001)
Ofbyld:Rotonde Siersteenlaan-Diamantlaan.jpg|Rotonde Grins (1997)
Ofbyld:Zwijndrecht kunstwerk Gjalt Blaauw.jpg|Zwijndrecht (1984)
Rogge

**Rogge** (*Secale cereale*) is in gerssoarte dy't goed groeie wol op sângrûnen. It waard yn de 19e iuw yn Fryslân dan ek it meast ferboud fan alle nôtsoarten. Yn de roggefjilden groeiden klaproazen en kamille.
Tusken heal septimber en heal oktober waard it siedde. As soks net slagge waard it ek wol begjin novimber besocht, mar net ein oktober, dan wie it springwike: it ynsiedde siedguod kaam dan stees boppe de grûn. Om de roeken op ôfstân te hâlden waarden faak hinnefearren struid dy't mei de wyn opwaaiden.
Boeren hienen faak te krijen mei roggeroast: it like dan oft de roggekerrels dikker wienen as oars, mar soks kaam dan troch it woekerjen fan de roastswam. Wa't dat letter meimealde en iet koe der siik fan wurde en hie lest fan in soad jokte. Der wie in siske: 'Ik winskje dy de jokte en gjin neilen om te klauwen'. 
Om de bern út it boulân te kearen waarden se warskôge foar it 'roggewiif'. Bern ieten wol fan de ripe kerrels en makken hippertfluitsjes fan de roggestâle.

Yn Fryslân en Noard-Nederlân waard in soad donker roggebrea makke. Dat wurdt fan hiele roggekerrels makke, dy't dan brutsen waarden. Benammen yn de Wâlden waard in soad brogge iten. Sa iet men bûterbrogge (mei bûter der op), tsiisbrogge, sjerpbrogge, ierdappelbrogge, bakbrogge of in bôlebrogge. In húsfrou hie eartiids yn de koken faak in roggemooltsje om de roggekerrels te meallen ta moal. Dêrfan koenen dan pankoeken of roggeprip makke wurde.
Assyryske Ryk

It **Assyryske Ryk** of koartwei **Assyrje** wie it stamlân fan de Assyrjers, de heechflakte fan de Tigris (beëasten fan it hjoeddeiske Mosoel), in ryk dat bestie tusken 2000 f.Kr. en 612 f.Kr. De Assyrjers oermasteren it omlizzende lân fanút har kearngebiet by de stêd Assur yn Mesopotaamje. Op it hichtepunt fan harren macht omfette dat ryk Mesopotaamje, Palestina en (ûnder in koart tiidrek) sels Egypte.
Hja nommen de beskaving fan de Babyloanjers oer en ferspraten it fierders ferspraat. 

Foar 1900 f.Kr. waard Assyrje in selsstannich ryk. De hannelsbetrekkingen waarden oant fier yn it suden en westen (yn súdlik Lyts-Aazje) útwreide. Under Adad Nirary I (1308-1276 f.Kr.) en syn soan Salmanassar II (1276-1246 f.Kr.) berikte Assyrje de status fan in militêre steat, benammen nei de oermastering en ferneatigjen fan Babylon troch Tukûlty-Ninurta (1246-1209 f.Kr.). Under Tglatpileser III (745-718 f.Kr. berikte Assyrje har hichtepunt fan macht en bloei. Dy foarst hat de grûnslach lein foar it Assyryske ymperialisme hokker keningshûs fan de Sargoniden letter as foarrinner en foarbyld jilde soe foar it Perzyske en Romeinske Ryk. Esharhaddon (680-668 f.Kr.) ferovere Egypte. It bewâld fan Assurbanipal (668-626 f.Kr.) wie in lêste tiid fan bloei. Yn 616 f.Kr. waard Assur, yn 612 f.Kr. Nineve troch de Meden en Chaldejers ferwoast. .
Assyrjers

De **Assyrjers** (ܐܫܘܪܝܶܐ) binne in folk, oarspronklik út Mesopotaamje en Anatoalje, dat yn distiid foar it meastepart yn diaspoara libbet. It folk beskôget har de fuortsetting fan de Assyrjers út de Aldheid, de bewenners fan it Assyryske Ryk dat yn 539 f.Kr. ûndergie. De Assyrjers sprekke in moderne fariant fan it Arameesk. Yn dy taal neame sy harren sels *Suryoye*.
De Brêgesjongers

**De Brêgesjongers** is in shantykoar út De Pein. 

De oanset ta oprjochting ûntstie by it doarpsfeest fan 1997. Op ien fan de dielnimmende skûtsjes waard doe troch in oar shantykoar songen. In tal doarpsbewenners hawwe doe De Brêgesjongers oprjochte. It koar bestiet yn 2008 út sa'n 25 leden dy't begelieden wurde troch slachwurk en akkordeon.
It repertoire bestiet meast út Nederlânske en lieten út it Frysk Lieteboek, oanfold mei bûtenlânske. Der wurdt û.o. optreden by doarpsfeesten, festivals en fersoargingstehuzen.

De CD *Lofsang op de Leien*' waard yn 2011 presintearre mei de show *Mei de Brêgesjongers troch de tiid*.

## CD's
* *Lofsang op de Leien* (2011)
Nanninga

**Nanninga** (Stellingwerfsk:*Nanninge*) is in buorskip yn Easterwâlde yn de gemeente  Eaststellingwerf. 

Nanninga is neamd nei in pleats dy't dêr stie.

De yn de Opsterlânske Kompanjonsfeart lizzende slûs hat deselde namme as de buorskip. Ek de yn 'e buorskip lizzende brêge hat dy namme krigen.
Tjeerd Kuipers

**Tjeerd Kuipers** (De Gordyk, 21 desimber 1857 - Laren, 13 novimber 1942) wie in Nederlânske arsjitekt en de ûntwerper fan mear as fyftich tsjerken, dêr't mar in pear fan bewarre bleaun binne. Hy wie in broer fan de arsjitekten Roelof Kuipers en Foeke Kuipers.

Hy ûntwurp tusken 1888-1928 mear as fyftich, benammen grifformearde tsjerken. Tseard wurke by arsjitektenburo Salm en letter by Sanders en Berlage. (Sjoch Hendrik Petrus Berlage). Neidat earst in oantal ûntwerpen net útfierd waarden, û.o. foar tsjerken yn Katwyk oan See en Amsterdam, en in oannimmer syn ûntwerp foar in tsjerke yn Haarlim plagiearre, boude Kuipers yn 1888 syn earste tsjerke yn Makkum. Kuipers brûkte yn syn karriêre ferskate boustilen.

Syn ierste wurk fan ± 1896, is oer it generaal yn neorenêssânse styl. Dêrnei ûntwerpt hy in tal tsjerken mei ynfloeden út de romaanske styl en de gotyk kombinearre wurde mei it rasjonalisme fan Berlage. Fan 1899 ôf fiert dat rasjonalisme de boppetoan. In oantal fan syn lêste tsjerken yn de jierren 1920 is yn in ynholden ekspresjonistyske styl. Neist it ûntwerpen fan nije tsjerken fergrutte Kuipers ek in oantal besteande tsjerken, ûnder mear yn Hardenberg en Rijssen.

Njonken tsjerken, ûntwurp Kuipers ek profane wurken, lykas in skoalle yn Buiksloot yn 1886. Ien fan syn bekendste wurken is in rige fan sân huzen yn de Amsterdamske Roemer Visscherstrjitte, dêr't yn elts hûs in boustyl út in oar Europeesk lân ferwurke is.

## Inkele wurken

#### Fryslân
* Hallum, Protestanske tsjerke de Hoekstien
* Heech, Ichtustsjerke
* Ljouwert, Eastertsjerke, ôfbrutsen yn 1981
* Ljouwert, Koepeltsjerke
* Rinsumageast, grifformearde tsjerke (Rinsumageast)
* Wynjewâld, grifformearde tsjerke

#### Oare provinsjes
* Dordrecht, grifformearde Wilhelminatsjerke fan 1899
* Grins, de synagoge fan 1905
* Halfweg, grifformearde tsjerke fan 1919
* Rijssen, Schildkerk, útwreiding fan besteande tsjerke yn 1924
* Rotterdam, grifformearde Bergsingeltsjerke fan 1915
* Rotterdam-Charlois, grifformearde Betheltsjerke fan 1910
* Winterswijk, grifformearde Zonnebrinktsjerke fan 1906

## Sjoch ek
* List fan Nederlânske arsjitekten
Annael of Lânboek

It **Annael of Lânboek** beskriuwt de skiednis fan 1498-1530 fan Fryslân.

Opdracht ta it skriuwen hjirfan joegen op 27 febrewaris 1528 de Steaten fan Fryslân oan Keimpe fan Martena, dy't hjir trije jier oan wurke. It Annael siet yn in kiste mei trije slotten, dy't wer yn in oare kiste stie mei wer trije slotten. It waard bewarre yn Frjentsjer en is letter yn it Sjarterboek (II, 1-208) ôfdrukt. Der wurde û.o ordonnânsjes, ynstruksjes, belestingsteaten yn beskreaun.
List fan bylden yn Lemsterlân

Dit is in (ûnfolsleine) gronologyske **list fan bylden yn Lemsterlân**. Under in byld wurdt hjir ferstien elk trijediminsjonaal fisueel keunstwurk yn de iepenbiere romte fan de gemeente Lemsterlân, wêrby't *byld* brûkt wurdt as sammelbegryp foar skulptueren, stânbylden, ynstallaasjes en oare byldhouwurken.
Gerlof Hamersma

**Gerlof Wytze Hamersma** (Ljouwert, 17 oktober 1953) is in Frysk keunstner. 

Hamersma folge in oplieding oan ABK Vredeman de Vries yn Ljouwert (1975-1980) en studearre ôf yn de rjochting Monumintale Foarmjouwing. Hy brûkt as byldhouwer ferskate materialen, dy't hy yn syn wurk kombinearret. In oantal fan syn wurken (yn Grins, Meppel en Sappemeer) steane yn it wetter. Hy is mei-oprjochter fan keunstnersinisjatyf Foarhinne De Gemeente (Ljouwert).

## Wurken (seleksje)

## Keppeling om utens
* [Ryksburo foar Kunsthistoaryske Dokumintaasje](http://www.rkd.nl/rkddb/(r0j52fr0ilzfmsul32jlfd55)/dispatcher.aspx?action=search&database=ChoiceArtists&search=priref=35634)
* Foarhinne De Gemeente (VHDG)
Vlieger (betelpinning)

De **Vlieger** is in betelpinning. Dizze munt kin yn in bepaalde perioade rûnom yn Boalsert as betelmiddel brûkt wurde. De munt waard troch de Keninklike Nederlânske Munt slein ta eare fan 550 jier stedsrjochten fan de stêd Boalsert yn 2005.
Haring Haringsma

**Haring Thoe Heeg** (1323 - 1404) wie de sechtjinde potestaat fan Fryslân (keazen ±1400/1401). Syn foargonger wie Sjoerd Wiarda

## Libben
De skiedskriuwer Petrus Thaborita neamt "Haghe Haringsma" in hoveling. Haring Haringsma út Heech wie troud mei in Jelck. Hy wie Hearskip yn Heech fan 1381 ôf en waard letter potestaat fan Westergoa. Yn 1398 wie hy folmachtich fan Wapenbrugge (Súdwesthoeke) tsjinoer de greve fan Hollân, Albrecht fan Beieren. Yn 1400 waard hy ta potestaat keazen, mar inkeld foar Westergoa, mei Sjoerd Wiarda foar Eastergoa. In jier letter spile hy in rol by de frede fan Boalsert tusken Hollân en Fryslân. Hy waard opfolge troch Juw Dekema.

## Stamfaar
Haring wie de stamfaar fan de Harinxma's, syn soannen hjitten Agga, Syrick, Epa, Hotthya en Douwa. Hy hie ien dochter, Ymcke. Alle neisieten fan Haring krigen de tanamme 'Thoe Heeg' efter 'Harinxma'.

## Skoch ek
* List fan hearskers yn Fryslân
Vlieger

* De vlieger, oantsjutting fan in âlde muntsoarte fan Snits en Boalsert.
* De vlieger, betelpenning fan Boalsert.
Flieger (munt)

De **flieger** wie de namme fan de munten dy't yn de 15e iuw yn Grins slein waarden. De namme wurdt ek brûkt foar de munten dy't yn 'e 15e iuw yn Snits en Boalsert slein binne, al is de oarspronklike namme dêrfan net bekend.

## Grins
Grins wie al ein 14e iuw begûn mei eigen jild; de Fryske munten lykje dêr neifolgers fan. Mei de ein fan de Fryske frijheid en it fêstigjen fan it Boergondyske gesach, dêr't it bewâld oars by regele waard, kaam der in ein oan de stedsmunten. 

## Snits
Fan Snits binne de fliegers bekend fan 1470, en fan in twadde type fan 1476. Der binne nei gedachten ek heale fliegers slein, en wis binne der ek fearnsfliegers slein.

## Boalsert
Fan Boalsert is der mar ien munt weromfûn, mei it jiertal 1455. It is lykwols net wis at dat it jier fan de muntslach is, of tsjut op it jier dat Boalsert stedsrjochten krige.
Roarda fan Ginnum

**Roarda fan Ginnum** wie in Fryske krúsfarder dy't foarkomt yn in leginde. 

As paus Innocentius III yn 1215 opropt ta de Fiifde Krústocht jouwe haadling Roarda fan Ginnum en syn broer Johan Roarda fan Ginnum gefolch oan de oprop. Hja giene oan board lykas in soad oare Friezen en Hollanners en farre út om ûnder lieding fan Willem I fan Hollân te striden. Doe't se yn it Hillige Lân oankamen stienen de legers fan de Kristenen tsjinoer de Sarasenen. In Moarske prins stapte yn folle wapenrissing út it leger fan de Sarasenen nei foaren en hy begûn de kristenen te bespotten en út te dagen. Doe't hy de kristenen oprôp ta in twastriid naam Roarda fan Ginnum de útdaging oan. Hy wist de Moar te deadzjen, ûnthalze him en naam de holle fan de prins op de punt fan syn swurd mei werom nei it Kristenleger. Nei dizze fikse died mocht it geslacht fan Ginnum in Moarske holle op syn wapen fiere en waard Roarda ta ridder slein. Mar syn broer Johan Roarda fan Ginnum sneuvele yn de striid tsjin de moslims. Fan de Aylva State, dêr't Roarda fan Ginnum wenne is tsjintwurdich neat mear werom te finen. Oant 1605 waard de stins bewenne.

De patriarch fan Jeruzalem joech yn 1218 blyk fan grutte wurdearring foar de Friezen troch te ferklearjen dat: 
:*alle, die van Oostergo, dewelken het kruis aangenomen hebben, en zo op hunne reis naar Jeruzalem, als naderhand, wanneer ze met ons in Egypte aangekomen zijn, groote moeyelykheden in zwaarigheden en onkosten geleeden hebben [...] En wij geeven eene loflijke getuigenis aan het Vriesche Volk; omdat de voorgemelden zich wel gedragen en in dienst van Jezus Christus Godvruchtlijk gearbeid hebben.*
Frans Julius Johan van Eysinga (1818-1901)

Jonkhear Mr. **Frans Julius Johan (Frans) van Eysinga** (Wommels, 31 desimber 1818 - Ljouwert, 16 april 1901) wie in keamerlid, rjochter en politikus.

Van Eysinga wie in rike Fryske ealman dy't parlemintêr rekordhâlder is wat sittingsduer oanbelanget: mar leafst 44 jier wie er lid fan de Earste Keamer. Hy wie ek acht jier foarsitter fan de Senaat. Hy wie de opfolger fan J.A.G. baron de Vos van Steenwijk. Neist syn Keamerlidmaatskip wie hy lâneigner en rjochter, en beklaaide hy ferskate funksjes op wettersteatkundich mêd. Hy wie in typyske regiofertsjintwurdiger, dy't each hie foar de belangen fan Fryslân. Hy spile yn 1868 in grutte rol by it besykjen om de politike krisis op te lossen. Van Eysinga hie grutte belangstelling foar de Fryske skiednis en kultuer en wie beskermhear fan ferskate ferienings op dat mêd. Yn de Earste Keamer waard hy opfolge troch W.A.A.J. baron Schimmelpenninck van der Oye

Syn soan Idzerd Frans van Humalda van Eysinga wie letter lid fan de Twadde Keamer foar de Kappeynianen.

## Underskiedingen
Hy waard beneamd ta Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw op 15 septimber 1860 en kommandeur yn deselde oarder op 10 maart 1881 foar syn part yn it meitsjen fan it Wetboek fan Strafrjocht.

## Galery

P. de Josselin de Jong - Frans Julius Johan van Eysinga.jpg|Van Eysinga yn 1899troch P. de Josselin de Jong
Stasjon Ternaard

**Stasjon Ternaard** (Tn) wie in stasjon oan it eardere spoar fan it Dokkumer Lokaeltsje. It stasjon yn Ternaard waard iepene op 2 oktober 1901 en sluten op 1 desimber 1940. It stasjonsgebou út 1901 stiet der noch hieltyd yn distiid.

Dit stasjon is boud nei it stasjonsûntwerp mei de namme Standerttype NFLS, dy't benammen brûkt waard foar ferskate spoarstasjons yn Fryslân. It stasjon Ternaard foel binnen it type *NFLS halte 2e klasse*.
Stasjon Minnertsgea

**Stasjon Minnertsgea** (Mn) wie in stasjon oan it spoar Stiens - Harns. It stasjon fan Minnertsgea, boud yn 1901, wie iepen tusken 2 desimber 1902 en 1 desimber 1940. 

Dit stasjon is boud nei it stasjonsûntwerp mei de namme Standerttype NFLS, dy't benammen brûkt waard foar ferskate spoarstasjons yn Fryslân. It stasjon yn Minnertsgea foel binnen it type *NFLS halte 1e klasse*.

## Keppeling om utens
* Stasjonsweblink|Minnertsgea
Johannes Silvius

**Johannes Cornelisz. Silvius** (1564 - 19 novimber 1638) wie in grifformeard predikant. Hy soe oanstellingen hân hawwe yn Terbant fan 1595 ôf, Tsjummearum, Furdgum, Balk (en Harich), Minnertsgea en fan 1604 oant 1610 yn Sloten (NH). As dûmny yn Weidum soe hy dronken, ûnearber en balstjurrich west hawwe. 

Silvius wurke hast tritich jier yn Amsterdam en waard beskerme troch Jan Bicker. Troch dy syn frou Aaltsje fan Uylenburgh kaam hy yn de kunde mei de skilder Rembrandt van Rijn. Hy wie Saskia's tsjûge by har houlik en doopte harren twadde bern yn de Alde Tsjerke. Rembrandt makke yn 1646 in ets op him; Scriverius en Barlaeus in gedicht.

## Keppeling om utens
* Side oer de ets fan Rembrandt
Suze Boschma-Berkhout

**Suzanna Catharina (Suze) Boschma-Berkhout** (Indramayu (Yndoneezje), 31 maaie 1922 - Alphen aan den Rijn, 2 july 1997) wie in Nederlânsk byldhouster.

Suze Boschma-Berkhout waard berne op West-Java. Waard yn it earstoan oplaat ta kreamheinster, mar folge nei de Twadde Wrâldoarloch in oplieding oan de Ambachtskeunstskoalle Quellinus yn Amsterdam. Yn 1963 fêstige se har yn Ljouwert. Makke in soad muorredekoraasjes. Se waard bekend troch har protte figurative bylden, dy't op in soad plakken yn Nederlân ferwize nei historyske of literêre personaazjes.

Hja troude yn 1954 mei Cornelis Boschma, amtner Monumintesoarch fan it departemint fan OK&W en waard mem fan fiif bern.

## Wurk
;Assen:Bartje (1954), kalkstiennen útfieringBartje (1982), brûnzen útfiering
;Balk: Herman Gorter (1982)
;Harns: Anton Wachter (1973)
;Langedike: *De Melker* (1991)
;Ljouwert: Mata Hari (1976)De Fries of Fuotbalspilerke (1983)
;Roden:Ot en Sien (1965)
;Menaam: *It feintsje fan Menaam* (1971) nei de titel fan it bekende lietsje fan Fedde Schurer
;Ruinen: *Lammechie* (1955), it suske fan Bartje.
;Sint Anne: Rembrandt en Saskia
;Surhústerfean: Jan Hepkes Wouda (1986). Wouda (1862-1939) wie keapman en ferhaleferteller. 
;Tinga: fiskjende bern (1980)
;Wergea: De tsien fan Martens Afke (1970)


Ofbyld:De Frisiaan Suze Boschma-Berkhout Nieuwestad Leeuwarden.JPG|*De Frisiaan*, Ljouwert
Ofbyld:Anton Wachter.JPG|*Anton Wachter*, Harns
File:Sint Annaparochie, bronzen beeld van Rembrandt en Saskia.jpg|*Rembrandt en Saskia*, Sint Anne
Renske Vellinga

**Renske Vellinga** (It Hearrenfean, 26 oktober 1974 - Snits, 19 febrewaris 1994) wie in Fryske reedrydster.

De dochter fan in feearts helle al op jonge leeftyd goede útslaggen, benammen op de sprintôfstannen 500 en 1000 meter. Yn 1990 die se op 15-jierrige leeftyd foar it earst mei oan de Nederlânske ôfstânskampioenskippen. Se waard doe 13e op de 500 meter. Yn 1992 waard se nasjonaal sprintkampioene by de junioaren.

Yn 1993 helle se brûns op de 500 en sulver op de 1000 meter by de Nederlânske ôfstânskampioenskippen. It jier dêrop ferûngelokke se lykwols op 19-jierrige leeftyd troch in ûngefal mei de auto. Har dea makke in soad emoasjes los by in oantal kollega-rydsters, dy't op dat stuit yn it Noarske Hamar sieten foar de Olympyske Winterspullen. By de Olympyske wedstriden rieden de Nederlanners nei de dea fan Vellinga mei in roubân.

## Trivia
* Marianne Timmer, leeftydsgenoate en freondinne fan Vellinga, helle twaris in Olympysk gouden medalje op de stjerdatum fan Vellinga, yn 1998 en 2006.
* Vellinga wie de freondinne fan reedrider Ids Postma.

## Resultaten
Bynt

In **bynt** is in portealfoarmich houten draachkonstruksje yn in pleats, dy't bestiet út twa of mear *[[stile]]n* dy't mei inoar ferbûn binne troch ien as mear horizontale *hoannebalken*. De ferskate bynten binne wer mei elkoar ferbûn troch de *draachhouten* dy't heaks op de bynten rinne. Alle hoeken fan de konstruksje wurde skoarre troch skoarren. De skoarren fan in byntkonstruksje binne de kerbielen: tusken stile en hoannebalke de swing, en tusken stile en draachhout de jaachbân. De stilen fan it bynt stean faak op mitsele poeren. Op de bynten steane de spanten mei de goardingen dy't it dak drage. De spanten mei skoarren kinne in soad foarmen oannimme en binne by eltse pleats of oar gebou mei bynten as draachkonstruksje wer oars.
Grutte pleatsen hawwe wol in dûbeld bynt, dêr't op it *groubynt* in *boppenbynt* by steat. De stilen fan it groubynt hjitte dan *'grutbyntén* en de hoannebalken hjitte dan *groubalken*.

Der binne twa types bynt, te witten it *lânsbynt* en it *dwersbynt*. Yn Nederlân binne hast alle pleatsen binne dwersbynten boud, dat heaks op de lingterjochting fan de pleats stiet. It dwersbynt jout mear opslachromte. Yn it easten fan Nederlân binne der oanwizings dat it ankerbalkebynt ûntstien is út it lânsbynt. Of dat ferbân op oare plakken yn Nederlân ek bestiet is net wis.

## Type dwersbynt
### Ankerbalkebynt
Dit bynt bestiet út de twa wenstige stilen, ferbûn troch de horizontale ankerbalke. De hoannebalke stekt mei in pin troch de stile en is dêrefter ferankere mei ien of twa houten deuvels of wiggen. Dit type bynt komt yn grutte parten fan Fryslân foar. It komôf fan it ankerbalkbynt is net dúdlik; yn it easten fan Nederlân binne der oanwizings dat dit type bynt ûntstien is út de lânsbynten.

### Dekbalkebynt
By dit type bynt leit de hoannebalke op de stilen en is der mei in pin-en-gat-ferbining mei ferbûn. Dit bynt komt foar yn Fryslân, Grinslân, Drinte, kop fan Oerisel, Seelân, Noard- en Súd-Hollân.

### Tuskenbalkebynt
Dit type bynt liket op it ankerbalkebynt, mar de wiggen oan de efterkant ûntbrekke. De byntbalke is mei in pin en gat ferbining oan de stilen fêstmakke en boarge mei twa houten pinnen. Komt foar yn it grutste stik fan Súd-Hollân en Noard-Hollân besuden it IJ.

### Kopbalkebynt
Hjir leit de byntbalke op de stilen, de stilen hawwe in slûf dêr't de balke yn leit, wylst de kop fan de balke foarby de stilen heaket en sa alles teplak hâldt. Dit type bynt is te finen yn eastlike parten fan Twinte, de Efterhoeke en Midden- en Súd-Limburch.
 
## It meitsjen
De bynten waarden meast op it wurkplak fan de timmerman makke, dat it bynt yn losse ûnderdielen ferfierd wurde koe nei it bouplak. Middels merktekens yn it hout waard it bynt dêr wer yn elkoar setten en oprjochte. Dit wie in bealchfol wurk, dêrom holpen in soad doarpsbewenners hjir by. It opbouwen fan in skuorre waard sa mienskiplik wurk.
Poer (boukunde)

In **poer** is in betonnen blok, bedoeld om de krêften út in bouwurk oer te dragen op de ûndergrûn (fundearring op stiel) of op de pealfundearring.

In **poer** is ek in mitsele ûndersteuning of tusken steunpunt foar in ûnder balkelaach. De poer is faak ien stien yn it fjouwerkant en rêst nei in tal fersnijingen op de fêste grûnslach.
Oare wurden foar poer binne: *por*, *porring* of *byntklip*. 

By in bouwurk wêr't kolommen tapast binne feroarsaakje dizze kolommen hege puntbelestingen op de ûndergrûn. Om dizze krêften op de fundearring oerbringe te kinnen wurde poeren tapast. By in fundearring op stiel sil de poer direkt op de ûndergrûn oanlein wurde. By in fundearring op peallen sil de poer mei de boppekant fan de fundearringspeallen ferbûn wurde, wêrnei't op de poer in kolom setten wurde kin.

Neigeraden de hoeveelheid fundearringspeallen ûnder de poer wurdt dizze: 1-peals, 2-peals, 3-peals of sels soad-pealspoer neamd. By hege bouwurken binne de krêften dy't troch de poer oerbrocht wurde moatte sà grut, dat de poer needsaaklikerwize ekstreme ôfmjittings oannimt. In dikte fan soksoarte poeren fan 3.00 m is dan gjin útsûndering.

Wannear't peallen yn line setten wurde sille de mominten, draaiende om dizze line, minder opnommen wurde kinne. By pleatsing fan peallen yn in ruster, sil de poer yn alle rjochtingen, kwa momintopname, stiver reageare as yn line pleatste peallen.
Stopplak Stobbegat

**Stopplak Stobbegat** (Sbg) is in eardere halte oan Steatsline A tusken stasjon Arnhim en Ljouwert. It stopplak Stobbegat lei tusken de hjoeddeiske stasjon fan It Hearrenfean en Akkrum. Stopplak Stobbegat waard brûkt fan 1 juny 1924 oant 15 maaie 1938. It stasjonsgebou bestie fan 1880 oant 1940.

## Keppeling om utens
*Stasjon Stobbegat op Stationsweblink
Doeke Meintema

**Doeke Meintema** (Mantgum, 20 maaie 1877 – Ljouwert, 14 jannewaris 1935) wie in Frysk arsjitekt. Yn syn wurk wie er foarstanner fan funksjoneel bouwen en syn wurk is ferspraat oer de hiele provinsje.

## Biografy
Meintema waard yn Mantgum (doedestiids gemeente Baarderadiel) berne as soan fan timmerman Klaas Doekes Meintema en Hendrikje Martens van der Goot. 

Hy folge earst de ambachtsskoalle yn Ljouwert en gie doe nei de Ryksnormaalskoalle foar tekenûnderwiis yn Amsterdam. 
 

Hy wie ien fan de oprjochters fan de Coöperatieve Vereniging "Woningbouw" yn Ljouwert (1919-1937) en ûntwurp dêrfoar in kompleks fan 70 "middenstânswenten yn Ynterbellum styl"  dy't tusken 1919 en 1921 yn it noardlik part fan de Vosseparkwijk set waarden.
Ek makke er it ûntwerp foar in kompleks oan de Harnzerstrjitwei yn Ljouwert. Yn Harns waarden 102 arbeiders- en middenstânswenten fanwege Wenningbouferiening Harns fan him boud.

Meintema wie lid van de steds skientmekommissy, de provinsjale advyskommissy en foarsitter fan de Kring Leeuwarden fan it Bûn fan Nederlânske Architekten. Neist syn wurk as arsjitekt joech er les yn boukunde oan de Middelbere Technyske Skoalle fan Ljouwert. Under syn learlingen wie de lettere arsjitekt Piet de Vries. Auke Komter gie by Meintema yn de lear op syn arsjitekteburo. 

Doeke Meintema wie teffens lid fan de Jongfryske Mienskip.

Op 14 jannewaris 1935 ferstoar Meintema, nei in siikbêd fan inkelde wiken, yn de âldens fan 57 jier yn Ljouwert. Hy waard beïerdige op it Noarderbegraafplak yn Ljouwert. Meintema syn arsjitekteburo Harnserstrjitwei 26 waard oernaam troch J.J.M. Vegter (1906-1982).

## Bouwurken
* List fan bouwurken fan Doeke Meintema

## Keppeling om utens
*  Doeke Meintema by hetnieuweinstituut.nl