open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frachtweinsjauffeur

In **frachtweinsjauffeur** is immen dy't sjauffeur is fan in frachtwein. Om in frachtwein bestjoere te meien, moat men oer in grut rydbewiis oftewol rydbewiis C beskikke. Dy foarm fan rydbewiis moat boppedat oanfolle wurde mei in rydbewiis E om in frachtwein mei oanhingwein of in truck mei oplizzer bestjoere te meien. Yn Nederlân is fierders in sjauffeursdiploma fereaske om yn in fiertúch mei in massa fan mear as 7.500&nbsp;kg ride te meien. As men foàr 1 july 1955 berne is, ferfalt dy eask. Yn 'e nije rydopliedings ta frachtweinsjauffeur mei men lykwols allinnich noch ôfride as men yn it besit is fan sa'n sjauffeursdiploma.

Frachtweinsjauffeurs kinne yn in soad ferskillende sektoaren wurkje. Sa is der ferlet fan lju dy't as sadanich diplomearre binne by ferhúsbedriuwen en yn 'e bou (bgl. om yn betonauto's te riden. De measte frachtweinsjauffeurs wurkje lykwols by transportbedriuwen. Dêrby kin men binnen de grinzen fan Nederlân wurkje, mar in protte frachtweinsjauffeurs wurkje ek of útslutend ynternasjonaal. Dat betsjut lange ritten, wêrfoar't men soms wikenlang op 'en paad en fan hûs is.

Fral yn 'e frjemdte kin frachtweinsjauffeur in iensum berop wêze, en der bestiet faak in hege wurkdruk. Soms liedt dat derta dat frachtweinsjauffeurs te lang efterinoar efter it stjoer sitte, wat foar gefaarlike sitewaasjes soargje kin. Dêrom binne frachtweinen tsjintwurdich tarist mei in snelheidsbegrinzer en mei apparatuer (tachograaf) wêryn't fêstlein wurdt wannear't de oangeande frachtwein riidt en stilstiet. Oan 'e hân dêrfan kin kontrolearre wurde oft sjauffeurs wol de ferplichte rêstperioades yn acht nimme.
Carel Vosmaer

**Carel Vosmaer** (De Haach 20 maart 1826 – Territet by Montreux 12 juny 1888), omkesizzer fan de skriuwer Jacob Vosmaer, wie in Nederlânsk auteur.

## Libben en wurk
Hy wie in soan fan Gualterus Vosmaer en Wilhelmina Dana Rademacher. Hy boaske yn 1853 oan Abrahamina Cornelia Charlotte Georgette Clant.

Hy studearre yn de rjochten te Leien sûnt 1844, promovearre op 18 jannewaris 1851 en festige him dêrnei as abbekaat yn syn berteplak. Fan 1853 oant 1856 wie er griffier by it kantongerjocht yn Ald-Beijerlân, daarna substitút-griffier, earst by it Hof yn De Haach, yn 1866 by de Hege Rie, oant er dat amt oerjûch yn 1873 om fierder allinne te libjen foar de keunst en de letteren. 

Vosmaer hat 25 jier redakteur fan *[[De Nederlandsche Spectator]]* west. Yn dat blêd publisearre er syn 'Vlugmaren', ûnder de skûlnamme Flanor, dy't in soad ynfloed hiene op dit blêd en syn lêzers. Sadwaande waard dy net wurch te krijen bodder, gelearde en kenner fan keunst en letteren in man fan grutte betsjutting, oant syn ôfnimmende sûnens him twong De Haach te ferlitten en ferbettering yn it bûtenlân te sykjen. 

Vosmaer naam de gigantyske taak op him en fertaal Homerus yn Nederlânske heksameters en libbe krekt lang genôch om it dien en redigearre te krijen. Yn 1873 besocht er Londen om syn freon Lawrence Alma-Tadema te moetsjen. Werom yn Nederlân publisearre er *Londinias*, in briljant sabeare-heroysk gedicht yn heksameters.

Syn namme is ek ferbûn oan de postume publikaasje fan Jacques Perk syn *Gedichten* út 1882 wêrfoar't er de 'Voorrede' en Willem Kloos de ferneamde 'Inleiding' skreau. Syn lêste gedicht wie *Nanno*, in ydille neffens Gryksk model. 

Hy rekke wei yn Montreux, Switserlân, op 12 juny 1888.

## Bibliografy
* 1856 - *Eene studie over het schoone en de kunst*
* 1860 - *Eenige schetsen*
* 1893 - *Rembrandt Harmensz. van Rijn, ses précurseurs et ses années d'apprentissage*
* 1868 - *Rembrandt Harmensz. van Rijn, sa vie et ses œuvres* (De Haach)
* 1868 - *De schilderschool*
* 1872-1876 - *Vogels van diverse pluimage* (3 dielen, Leien)
* 1874 - *Een zaaier, studiën over Multatuli*
* 1875 - *Londinias*
* 1879-1881 - *Vlugmaren* (mei twa fervolgen, De Haach)
* 1880 - *Amazone* (roman)
* 1883 - *Nanno, een Grieksche idylle
* [[1887]] - *Gedichten*
* [[1888]] - *Inwijding'' (net foltôge roman).

## Keppeling om utens
* Carel Vosmaer yn de dbnl
Jacob Vosmaer (skriuwer)

**Jacob Vosmaer** (De Haach, 25 augustus 1783 - Utert, 3 febrewaris 1824) wie in  Nederlânsk dokter en skriuwer. Hy wie in omke fan Carel Vosmaer.

## Wurkpaad
Hy studearre genêskunde oan de universiteit fan Harderwyk en letter yn Utert, mar promovearre oan de earste. Dêrnei festige er him as dokter yn Haarlim en twa jier letter yn Sutfen. Yn 1816 waard er heechlearaar yn Hurderwyk en yn 1818 te Utert. By de oprjochting fan de Ryks Feeartsenijskoalle dêre yn 1820 kaam er oan dy ynrjochting. Hy stoar yn Utert op 3 febrewaris 1824.

Njonken in protte stikjes yn it Latyn en Nederlânsk oer genêskunde en dêrmei besibbe fakken skreau er: *Grondbeginselen der natuurkunde van den mensch* (Amst. 1808); *De menschenliefde* (dichtwurk, Harderwyk 1818); *Apothekers woordenboek, letter A-D* (Sutfen 1822, fuortset troch Cl. Mulder, Sutfen 1828); *De kunst om lang te leven en wel te sterven* (Haarlim 2e dr., 1828, Amst., 1852); *Nagelaten en verspreide letterarbeid* (2 dln., Haarlim 1826, mei dêr yn opnaam *Wandelingen van Maarten Vroeg*). Dy lêste apart yn Haarlim 1852 en yn Arnhim 1872.

## Keppeling om utens
* [Jacob Vosmaer yn de [DBNL]]
Auke

**Auke**, útspr. [ˈaukə], is in algemien foarkommende Fryske jongesnamme. Oan 'e útgong op "-ke" te sjen, liket it derop dat it oarspronklik in ferlytsingsfoarm west hat, dy't him ûntjûn hat út 'e histoaryske foarm Auwe of Auwen. Neffens nammekundige Rienk de Haan (1943-2018) wie Auwe in tige ferkoarte foarm fan beskate Germaanske nammen, mooglik begjinnend mei *Alf-*, dat "ûnierdsk" of "natoergeast" bestjut. De ekwivalinte Fryske famkesnamme is Aukje, dy't krektlyk noch in hiel soad foarkomt.

## Sjoch ek
*Auke Adema (1907–1976)
*Auke Bloembergen
*Auke Stellingwerf (1635–1665)
*Auke Zijlstra 
*Aukje de Vries
Houke

**Houke** of **Hauke**, útspr. [ˈhaukə], is in ridlik algemien foarkommende Fryske jongesnamme. De skriuwwize 'Houke' is dominant yn Westerlauwersk Fryslân; yn East-Fryslân en Noard-Fryslân en oanswettende net-Fryske gebieten yn noardlik Dútslân wurdt frijwol útslutend fan 'Hauke' skreaun. Dizze namme hat him ûntjûn út in ferkoarte foarm fan Germaanske nammen dy't begjinne mei òf *Habuk-* ("hauk"), òf *Hug-* ("ferstân"). As de lêste etymology krekt is, soe Houke de Fryske foarm wêze fan 'e Dútske en Nederlânske namme Hugo. De ekwivalinte Fryske famkesnamme is Houkje of Haukje, dy't krektlyk noch ridlik algemien foarkomt.
Jan Roos

* Jan Roos (keunstskilder) (1591-1638), Flaamsk keunstskilder
* Jan Roos (artyst) (1896-1979), Nederlânsk strjitartyst
* Jan Roos (hurdrider) (1916), Nederlânsk hurdrider
* Jan Roos (keunstner)
* Jan Roos (presintator) (1977), Nederlânsk tillefyzje- en radiopresintator en kollumnist
Marika Fruscio

**Marika Fruscio** (folút: **Marika Fruscio Calendario**; Milaan, 3 jannewaris 1979) is in Italjaansk presintatrise en kommentatrise fan Lombardysk komôf, dy't ek aktyf is as neakenmodel.

## Libben en karriêre
Fruscio waard yn 1979 berne yn Milaan. Hja is wurksum as presintatrise en sportkommentatrise op 'e Italjaanske kommersjele tillefyzjestjoerder Odeon TV. Dêrnjonken wurket se ek foar it radioprogramma *Radio Club 91*, en hat se in kollumn yn it tydskrift *Napoli Magazine* út Napels. Yn 2010 krige se yn Itaalje nasjonale bekendheid troch in (al of net by fersin plakfinende) misse set mei har klean, wêrby't ûnder in neibesprekking fan in fuotbalwedstryd op 'e tillefyzje ien fan har boarsten foar 't ljocht kaam. Yn 2011 liet Fruscio harsels wiidweidich neaken fotografearje foar it Italjaanske tydskrift *Men Magazine*.

## Lichemsskaaimerken
Marika Fruscio is blank, mei brune eagen en swart hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.57&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 57&nbsp;kg. Hja hat in natuerlike kupmaat 37G.

## Keppelings om utens
* Profyl en koarte biografy fan Marika Fruscio
* Biografyske gegevens fan Marika Fruscio op ''FreeOnes''
Waterhuizen

**Waterhuizen** (Grinslânsk: *Woaterhoezen*) is in doarp yn de gemeente Midden-Grinslân yn de provinsje  Grinslân. It leit oan it Wynskoaterdjip, op it plak dêr't de Hunze no yn it djip útmûnet.

It doarp is yn 't foarste plak bekend fan de earste dwershelling oan it kanaal fan Grins rjochting Hegesân. Ek hat it doarp it Spoarmuseum Waterhuizen.

Dielen fan Waterhuizen hearden oant 1969 ta de gemeenten Haren en Noarddyk. Oant 2018 hearde it doarp by de gemeente Hegesân-Sappemeer.


Image:20130904 Waterhuizerbrug Winschoterdiep Waterhuizen Gn NL.jpg|De Waterhuizerbrêge (2013)
Ofbyld:Waterhuizen RA.JPG|Waterhuizen - rjochts de âlde dwershelling (2005)
Image:20090629 Waterhuizen Groningen NL.jpg|Skipswerf yn Waterhuizen (2009)
Lexxxi Lockhart

**Lexxxi Lockhart**, echte namme ûnbekend (yn Itaalje, 29 july 1979), is in rêstend Italjaansk-Amerikaansk pornografysk aktrise, dy't ek wol wurke hat ûnder de nammen Lynne en Angela. Har skûlnamme wurdt gauris misstavere as Lexxi Lockhart of Lexxxi Lockheart. Hja sette yn 2009 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile yn frijwat films. Yn 2011 beëinige Lockhart har karriêre as pornoaktrise.

## Libben en karriêre
Lockhart waard yn 1979 berne yn Itaalje, mar groeide op yn 'e Amerikaanske steat Floarida. Yn 2005 troude se mei in Amerikaanske marinier en fûn se foltiids wurk yn 'e detailhannel. Twa jier letter, yn 2007, doe't se 28 jier wie, makke Lockhart har debút yn in pornografyske film. Neffens eigen sizzen die se dat om't se krap by kas siet en wol wat ekstra jild brûke koe. Doe't se yn 2009 har baan ferlear, besleat se om foltiids in karriêre yn 'e Amerikaanske pornoyndustry te begjinnen.

Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile Lockhart yn totaal yn 44 films, û.m. foar de bekende studio's West Coast Productions en Pure Play Media. Mear wie se lykwols yn 't spier foar pornowebsiden op it ynternet, lykas BangBros, Reality Kings, Brazzers en Naughty America. Koart nei't se yn 2011 fan har man skieden wie, breide Lockhart in ein oan har pornokarriêre mei in berjocht op har Twitterside.

## Lichemsskaaimerken
Lexxxi Lockhart is blank, mei griene eagen en brún hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.52&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 52&nbsp;kg, en kupmaat 34DD, wêrfoar't se in boarstfergruttingsoperaasje ûndergien hat. Se hat in nâlpiercing, mar gjin tatoeaazjes.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Lexxxi Lockhart (deade link)
* Biografy en filmografy fan Lexxxi Lockhart yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Lexxxi Lockhart yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Lexxxi Lockhart op ''FreeOnes''
*In fansite wijd oan Lexxxi Lockhart
Nicholas Galanin

**Nicholas Galanin** (Sitka (Alaska), 1979) is in Amerikaansk multy-dissiplinêr keunstner en muzikant fan mingd etnysk komôf. Mei syn wurk ferkent er in dialooch oer feroaring en identiteit tusken de lânseigen en blanke kultueren en mienskippen.

## Libben en wurk
Galanin waard yn 1979 berne yn Sitka, yn 'e Amerikaanske steat Alaska. Hy is fan mingd Aleoetysk, blank Amerikaansk en Tlingit-Yndiaansk etnysk komôf.

As lyts jonkje learde er al fan syn heit om mei juwiellen en lichte metalen te wurkjen. Letter folge Galanin oan 'e London Guildhall University yn it Ingelske Londen in oplieding yn sulversmidderij, dy't er ôfsleat mei in bachelorstitel yn 'e skiene keunsten. Neitiid folge er in oplieding fisuële keunsten oan 'e Massey Universiteit yn Nij-Seelân, dêr't er in mastergraad behelle.

Yn syn wurk fermingt Galanin de tradisjonele lânseigen keunst fan Alaska, benammen dy fan 'e Tlingit fan 'e Alaska Panhandle, mei de moderne Westerske kultuer. Dat docht er mei byldhouwurken, juwiellen, fotografy en audio-fisuële keunstuterings. Galanin syn bekendste keunstwurken drage de titels *Things Are Looking Native, Native's Looking Whiter*; *What Have We Become? Vol. 3*; en *Tsu Heidei Shugaxtutaan* (Tlingit foar: "wy sille dit doaske mei wiisheid, dat wy op 'e noed hawwe, wer iependwaan").

Dat lêste keunstwurk, dat te sjen is yn it Peabody Essex Museum yn Salem (Oregon), bestiet út twa fideo-opnamen. Yn 'e earste opname dûnset in blanke dûnser op tradisjonele Tlingit-muzyk, wylst yn 'e twadde opname in Tlingit-dûnser yn tradisjonele pronkdracht dûnset op elektroanyske muzyk dy't troch Galanin sels komponearre is.

Galanin hat mei syn wurk ferskate prizen wûn, wêrûnder de United States Artists Fellowship yn 2012, de Eiteljorg Conteporary Art Fellowship yn 2013 en de Rasmuson Foundation Fellowship Award yn 2014.

## Keppelings om utens
*  Offisjele webside fan Nicholas Galanin
*  Artikel oer Nicholas Galanin
*  Artikel oer Nicholas Galanin
*  Ynformaasje oer Nicholas Galanin
Ediger-Eller

**Ediger-Eller** is in twillingsdoarp yn de lânkring Cochem-Zell yn it Dútske bûnslân Rynlân-Palts.

Oant 1969 wiene Ediger en Eller selsstannige gemeenten. Sûnt 7 juny 1969 foarmje de beide plakken de Ortsgemeinde Ediger-Eller. Ediger-Eller falt ûnder de ferbânsgemeente Cochem.

## Geografy
Ediger-Eller leit oan de Mûzel. It *[[Ortsteil]]* Eller leit oan de foet fan de Calmont, de steilste wyngerdberch fan Jeropa.

## It besjen wurdich
Njonken in soad fakwurkhûzen binne u.o. it besjen wurdich:

#### Ediger
* De katolike parochytsjerke *St. Martin*. De let-goatyske tsjerke hat in romaansk doopfet en in barok alter.
* Dielen fan de âlde stedsfersterking.
* De *Kreuzkapelle* boppe op de wynberch mei in reliëf fan "Kristus yn de Wynpers" (twadde helte 16e iuw). Nei de kapel liedt in barokke krúswei.    
* De *Wohnturm Hofgut Lehmen* fuort oan de Bundesstraße leit krekt bûten Ediger. It bouwurk is in romaanske wentoer, dy't foar it earst yn it jier 1245 neamd wurdt.  
* De *Meinradskapelle* oan de Kapellenstraße/hoek Moselweinstraße is in beafeartskapel, dy't datearret út 1666/1667 
* De eardere synagoge oan de Rathausstraße tusken de nûmers 3 en 5 is in ienfâldich bouwurk út de 19e iuw en is folsein restaurearre.

#### Eller
* De Sint-Hilarius oan de Bachstraße is in katolike tsjerke (likernôch 1500) mei in let-romaanske toer. It ynterieur is barok en neogoatysk. It Stumm-oargel stamt fan 1828.
* Yn de *St.-Arnulfs-Kapelle* of *Rochuskapelle* (ek fan 1500) is in fresko fan de bespotting fan Kristus te sjen.

## Ofbylden

Ediger-Eller, Moselweinstraße, 2012-08 CN-01.jpg|*Ediger, fakwurkhûs (1657) oan de Moselweinstraße*
Ediger-Eller, Krúskapel (Kreuzkapelle).jpg|*Ediger, Kreuzkapelle*
Ediger-Eller, synagoge.jpg|*Ediger, synagoge*


Ediger-Eller, Sint-Hilariuskerk.jpg|*Eller, de Hilariustsjerke*
Romanischer Wohnturm.JPG|*Ediger, romaanske wentoer*
Gulp (rivier)

De **Gulp** (Frânsk: *Galoppe*) is in sydstream fan de Geul yn de Belgyske provinsjes Luik en Limburch, krekter yn de eksklave Voeren, en it suden fan Nederlânsk Limburch. De rivier is sa'n 22 kilometer lang fan de boarne by Hendrik-Kapelle oant de útmûning by motte Gracht Burggraaf by Gulpen. Ut reden fan de protte meänders is de langte dreech sekuer te mjitten.

De Gulp is in echte forellestream: fluch streamend wetter mei in protte soerstof. Der sitte sadwaande in soad beekforelen  (*Salmo trutta fario*). It lânskip fan de smelle delling fan de Gulp hat in soad fan dy fan de Geul: ôfwikseljend leafbosken, greiden, ikkers, sompige iggen, dobben, hôven en holle wegen.

De Gulp hat yn de rin fan iuwen tal fan wettermmûnen wetter levere.
Kristoffel fan Sichem

**Kristoffel fan Sichem** (Basel, 1581 - Amsterdam, 1658), wie houtfiker en graveur yn de Gouden Iuw.

## Biografy
Neffens de RKD makke er houtfiken fan fermeamde lju lykas ek syn heit, Kristoffel fan Sichem de Aldere die. Hy wie de broer fan Karel Sichem dy't in protte fan syn printen publisearre. Fan Sichem makke ek houtfiken neffens portretten fan foaroansteande keunstners sa as Abraham Bloemaert, Hendrick Goltzius en Maarten van Heemskerck, en oaren. Hy makke dy foar ferkate publikaasjes en bondele en publisearre se dêrnei yn "Der zielen Lust-Hof '.

## Wurk
* *"Bibels tresoor, ofte Der zielen lvsthof", fan Christoffel van Sichem,  Pieter Jacobs*. Paets, Leuven & Amsterdam, 1646
* *'t Schat der zielen, dat is: het geheele leven ons Heeren Iesu Christi: naer de vyer euangelisten*, fan C. van Sichem & H. Hugo, P.I. Paets, Amsterdam, 1648
Daniëlle Overgaag

**Daniëlle Overgaag** (folút: **Daniëlle Wilhelmina Johanna Oerlemans-Overgaag**; 's-Gravenzande, 24 maart 1973) is in Nederlânsk âld-hurdfytster en presintatrise. Hja makke jierrenlang diel út 'e fan 'e top fan it Nederlânsk frouljushurdfytsen, mar moast har sportkarriêre fanwegen sûnensswierrichheden beëinigje. Neitiid sette Overgaag útein mei in nij wurkpaad as radio- en tillefyzjepresintatrise. By *Studio Sport* waard se yn dy hoedanichheid berucht troch in stikmannich blunders. Overgaag is sûnt 2008 troud mei akteur en tillefyzjeprodusint Reinout Oerlemans.

## Libben en karriêre
### Jonkheid en sportkarriêre
Overgaag waard yn 1973 berne yn it 's-Gravenzande, as de dochter fan in krysantekweker út it Westlân. As lyts famke mocht se al graach einen fytse. Meitiid sette se har leafhawwerij om yn in wiere sportkarriêre, en yn 1989 wûn se de nasjonale titel by de junioaren. Datselde jiers behelle se de brûnzen medalje op it wrâldkampioenskip foar junioaren. Neitiid makke Overgaag ferskate jierren diel út fan 'e top fan it Nederlânske frouljushurdfytsen. Se stelde har ta doel om diel te nimmen oan 'e Olympyske Spullen fan Barseloana, mar troch in min funksjonearjende skyldklier rûn dat op 'e non. Neitiid besocht se noch en meitsje in *comeback*, mar yn 1995 hold se definityf op mei hurdfytsen.

### Mediakarriêre
Yn 1995 wurke Overgaag mei oan in reklamespotsje fan it sjampomerk Andrélon (bekend fan 'e healwize útspraak: "*Pam, je haar danst!*"), en datselde jiers waard se troch Veronica oannommen as sportferslachjouster op 'e radio en as ko-presintatrise fan it tillefyzjeprogramma *Superelf*. In pear jier letter waard se troch akteur en presintator Marc Klein Essink frege om op RTL 4 de *Staatsloterijshow* te presintearjen, in foarstel dêr't Overgaag mei ynstimde. Op RTL 4 presintearre hja fierders ek *Het Staatslot op Locatie* en de *Verjaardagsshow*.

Per 1 jannewaris 1999 stapte Overgaag oer nei de NOS, dêr't se de moarns- en middeisútstjoerings fan it sportprogramma *Studio Sport* presintearre. Dêr begie se troch blykbere ûnwittendheid ferskate blunders, wêrfan't de bekendste har útspraak wie fan 'e Ingelske FA Cup ("ef-ee kup") as "fa-kup" wie. Har lêste útstjoering fan *Studio Sport* presintearre Overgaag yn desimber 2000. Dêrnei wie se trije jier lang net op 'e tillefyzje te sjen, oant se yn augustus 2003 presintatrise waard fan it rabberijprogramma *Shownieuws*, op SBS 6. Op dyselde stjoerder fersoarge hja ek de presintaasje fan it programma *Meer dan de Vrouw Van*.

### Priveelibben
Overgaag ûnderhold in skoft lang in relaasje mei de ferneamde Amerikaanske hurdfytser Lance Armstrong. Op 28 juny 2008 troude se mei de Nederlânske akteur en tillefyzjeprodusint Reinout Oerlemans, mei wa't hja twa soannen en twa dochters hat.

## Keppelings om utens
*  Offisjele webside fan Daniëlle Overgaag
*  Folsleine filmografy fan Daniëlle Overgaag yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Anfesia Shapsnikoff

**Anfesia Shapsnikoff** (Atka (Alaska), 1 oktober 1901 – Unalaska (Alaska), 15 jannewaris 1973) wie in Amerikaansk ferpleechster en aktiviste fan Aleoetysk etnysk komôf. Hja ûntjoech har ta in foarfjochtster fan 'e Aleoetyske kultuer yn Alaska en rêde it hast útstoarne ambacht fan 'e tradisjonele Aleoetyske kuorkerij fan 'e ferjitnis.

## Libben
Shapsnikoff waard yn 1901 berne yn it doarp Atka, op it eilân mei deselde namme dat diel útmakket fan 'e arsjipel fan 'e Aleoeten, yn it súdwesten fan 'e Amerikaanske steat Alaska. Se wie ferpleechster fan berop, mar waard benammen bekend troch har aktiviteiten as kuorkster, wêrby't se de hast ferlern giene tradisjonele Aleoetyske keunst fan it meitsjen fan kuorren fan weve gers fan 'e ferjitnis rêde. Yn 'e twadde helte fan har libben fleach se nei in grut tal plakken yn hiel súdwestlik Alaska ta om 'e pleatslike bern dat ambacht by te bringen. 

Dêrnjonken wie Shapsnikoff aktyf yn bestjoeren fan in ferskaat oan organisaasjes dy't mei de Aleoetyske kultuer te krijen hiene. Hoewol't se lyts fan stal wie, koe se raar guod spuie en nuver fan har ôfbite as se wat ûntdiek dat har net befoel, en de wize dy't bûtensteanders hiene om oer de Aleoetyske skiednis en kultuer te skriuwen befoel har gauris net. Shapsnikoff stoar yn 1973, yn 'e âlderdom fan 72 jier, en waard begroeven te Unalaska. 

Yn 2000 beneamde it Steatskongres fan Alaska har ta in 'Aleoetyske tradysjedrager' (*Aleut Tradition Bearer*), dy't bydroegen hie oan 'e skiednis en it wolwêzen fan alle Alaskanen. Mei har krewearjen hat Shapsnikoff yn 'e Aleoetyske mienskippen fan súdwestlik Alaska in ynfloed hân dy't oant op 'e dei fan hjoed merkber is.
Shae Marks

**Shae Marks** (folút: **Christy Shae Marks**; New Orleans, 1 juny 1972) is in Amerikaansk rêstend neakenmodel en aktrise fan mingd Frânsk, Iersk en Sjeroky etnysk komôf. Se waard bekend doe't se yn 1994 neaken posearre foar de Amerikaanske edysje fan it neakenblêd *[[Playboy (tydskrift)|Playboy]]*, wêrby't se de ''Playboy'' Playmate fan 'e Moanne maaie wie. Neitiid wie se ferskate jierren lang aktyf as aktrise.

## Libben en karriêre
### Jonkheid en oplieding
Marks waard yn 1972 berne yn New Orleans, oan 'e Mississippymûning yn 'e Amerikaanske steat Louisiana, dêr't se har iere jonkheid trochbrocht. Doe't se tsien jier wie, ferhuzen har âlden mei har nei Peachtree City, yn 'e steat Georgia, in foarstêd fan Atlanta. Dêr groeide Marks fierder op. Nei eigen sizzen wie Marks yn har jonkheid wat in wyldkat. Op 'e middelbere skoalle die se oan fuotbal, tennis en swimmen, en dêropta wie se lid fan it cheerleaderstiim. Nei't se slagge wie foar har diploma, folge se koarte tiid in stúdzje sjoernalistyk oan 'e Universiteit fan West-Georgia (UWG), yn Carrollton, mar dy briek se ôf om werom te ferhúzjen nei New Orleans.

### Karriêre
Yn 1993, doe't se 21 jier wie, waard Marks ûntdutsen troch in *[[Playboy (tydskrift)|Playboy]]*-fotograaf doe't se yn Houston audysje die foar in baan as model foar de sportskoallekeatling World Gym. In moanne letter, yn oktober 1993, fleach se nei Los Angeles ta om in testshoot foar it ferneamde neakenblêd te dwaan. Se waard akseptearre en kaam yn maaie 1994 as Playmate fan 'e Moanne yn 'e *Playboy* te stean. Marks wie daliks tige populêr by de lêzers fan it tydskrift, en stie bekend om har romboarstich foarkommen. Neitiid posearre se noch ferskate kearen foar neakenreportaazjes, en stie se ek yn ferskillende spesjale edysjes fan 'e *Playboy*, wêrûnder *Book of Lingerie*, *Girls of Summer* en *Voluptuous Vixens*.

Marks wie ek yn 't spier as reizgjend fertsjintwurdichster fan 'e *Playboy*, wêrby't se û.m. Hongkong en Denemark besocht. Dêrnjonken makke se fan har bekendheid gebrûk troch in beskieden karriêre as aktrise te begjinnen. Sa wie se û.m. yn gastrollen te sjen yn tillefyzjesearjes as *Married... with Children*, *Renegade*, *Viper* en *[[Baywatch (tillefyzjesearje)|Baywatch]]*. Boppedat hie se in haadrol yn 'e trettjin ôfleverings tellende rige *Black Scorpion*, as it personaazje Babette. Ek hie se rollen yn ferskate films, wêrûnder *Day of the Warrior* (1996), *L.E.T.H.A.L. Ladies: Return to Savage Beach* (1998) en *Love Stinks* (1999). Fierders wurke se as model mei oan reklamekampanjes fan bierbrouwerij Molson Beer en fan 'e moademerken Frederick's of Hollywood en Venus Swimwear.

### Priveelibben
Marks kaam yn 'e kunde mei har takomstige man yn it fleantúch dat har yn oktober 1993 nei Los Angeles ta brocht foar har testshoot foar de *Playboy*. Hja trouden yn 1998.

## Keppelings om utens
*  Folsleine filmografy fan Shae Marks yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Kuorker

In **kuorker** (of, as it om in frou giet, in **kuorkster**) is ambachtsman dy't foar leafhawwerij of berop kuorren en oanbesibbe foarwerpen lykas flochten fûken flechtet. Kuorkerij of kuorkjen is in tige âld ambacht, dat tsjintwurdich yn 'e Westerske wrâld allinnich noch as hobby of as demonstraasjewurk beoefene wurdt. Yn Fryslân wurde hobbymjittich fral noch wol einekuorren makke. Beropmjittich produsearre kuorren wurde no frijwol sûnder útsûndering ymportearre út ûntwikkelingslannen, dêr't it arbeidsyntinsive wurk folle goedkeaper ferrjochte wurde kin.

Kuorkers wurkje mei in grut ferskaat oan natuerlike materialen, lykas wylgeteannen, rotan, strie of reid. Foarhinne wiene kuorren ûnmisbere gebrûksfoarwerpen yn 'e hûs, mar ek yn 'e lânbou, fiskerij en yndustry. Tsjintwurdich binne dêr plestikkene foarwerpen foar yn 't plak kommen, en hawwe kuorren yn 'e Westerske wrâld foar it meastepart inkeld noch estetyske wearde.
Uddevalla (stêd)

**Uddevalla** is de haadstêd fan de gemeente Uddevalla yn it lânskip Bohuslän en de provinsje Västra Götalands län yn Sweden. De stêd leit oan de útmûning fan de rivier de Bäveån yn it Byfjord, oan it Skagerrak, sa'n 85 km benoarden Göteborg oan de Jeropawei E 06.

## Skiednis
Uddevalla krige yn 1498 stedsrjochten, mar wie doe al in hannelsstêd. Histoarysk sjoen wie Uddevalla ûnder de Noarske namme *Oddevald* part fan Noarwegen; meidat de stêd ticht by Sweden en Denemark leit, waard der faak om fjochte. Yn 1612 waard Uddevalla troch Sweedske troepen ûnder Jesper Mattson Krus yn 'e brân stutsen en yn 1644 barde dat nochris. Yn 1658 waard de stêd by de Frede fan Roskilde troch Sweden anneksearre. In jier letter namen de Noaren it plak fannijs yn, mar yn 1660 waard it by de Frede fan Kopenhagen wer part fan Sweden. Noarwegen bleau lykwols besykjen om de stêd yn hannen te krijen, de lêste kear wie yn 1788.

Yn de 18e en 19e iuw wie de hjerringfiskerij de wichtichste yndustry. Yn dat tiidrek hie de stêd ek te krijen mei in tal grutte brannen. De slimste wie de brân fan 1806 dy't de hiele stêd op fjouwer huzen nei yn de jiske lei. 4000 minsken waarden dakleas. Dêrnei duorre it lang ear't Uddevalla der wer boppe-op kaam, mei troch in ekonomyske resesje en earmoede yn Sweden.

Om 1870-1880 luts Uddevalla wat yndustry oan, mei om't de Skotske sakeman William Thorburn him yn Uddavalla festige en in tal fabriken oprjochte, benammentlik tekstylfabriken. Teffens kaam de stêd yn dy snuorje oan it spoar te lizzen. 
De Swellelúsjefers waarden foar de Twadde Wrâldkriich yn Uddevalla makke.

Uddevalla hat in haven en eartiids wie der in grutte skipswerf, de *Uddevallavarvet* ('Uddevallawerf'), dy't de grutste wurkjouwer fan Bohuslän yn de jierren sechtich fan de 20e iuw wie. In ekonomyske krisis yn de santiger jierren late ta in sluten fan de werf yn 1985.


Ofbyld:Uddevalla, Sweden, Kampenhof bussterminal.jpg|Busstasjon *Kampenhof* yn Uddevalla
Ofbyld:Uddevalla-Bäveån.jpg|De Bäveån yn Uddevalla


## Ut Uddevalla
* Knut Fridell, Olympysk winner atletyk
* Märta Strömberg, argeologe
* Sylvia Vrethammar, sjongster
* Axel Leonard Wenner-Gren, grutyndustrieel
Chantilly Lace

**Chantilly Lace**, echte namme: **Tammy Shearer** (Pittsburgh (Pennsylvania), 19 juny 1968 – yn Pennsylvania, 13 july 2008), wie in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise. Hja sette yn 1991 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile yn frijwat films. Yn 1998 beëinige Lace har karriêre as pornoaktrise. Se kaam yn 2008 om oan in oerdoasis drugs.

## Libben en karriêre
Chantilly Lace waard yn 1968 berne yn 'e stêd Pittsburgh, yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania. Hja makke yn 1991 har debút yn in pornografyske film. Har skûlnamme betsjut eins Chantillykant, de kantene stof fan hege kwaliteit dy't mids njoggentjinde iuw produsearre waard yn it Frânske stedsje Chantilly.

Chantilly Lace spile neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn rom fyftich pornofilms, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Wicked Pictures en Leisure Time Entertainment, mar benammen foar de lytse studio Pleasure Productions. Lace beheinde har faak ta lesbyske pornografy, hoewol't se ek wol yn heteroseksuële pornosênes spile, en dêrby ferskate kearen oan anale seks die. Njonken har aktearwurk posearre se ek geregeldwei foar fotoreportaazjes yn Amerikaanske neakenblêden.

Yn 1998 loek Chantilly Lace har út 'e Amerikaanske pornoyndustry werom. Se kaam yn 2008 yn Pennsylvania om it libben troch de ynname fan in oerdoasis drugs, wierskynlik by fersin. Chantilly Lace waard fjirtich jier âld.

## Lichemsskaaimerken
Chantilly Lace wie blank, mei brune eagen en brún hier. Neffens har offisjele opjefte wie se 1.60&nbsp;m lang, mei kupmaat 38DD, dêr't se in boarstfergruttingsoperaasje foar ûndergien hie.

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Chantilly Lace yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Chantilly Lace yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Chantilly Lace op ''FreeOnes''
Bad Oldesloe

**Bad Oldesloe** is in plak en gemeente yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein. It is de Kreisstadt fan it Kreis Stormarn.

Bad Oldesloe leit oan de Bundesautobahn 21 en it spoar fan Lübeck nei Hamburch.

## Bekende lju út Bad Oldesloe
* Theodor Mommsen (1817 - 1903), Noardfrysk dosint en professor, is dêre hikke en tein. 
### Dêr berne
* Dieterich Buxtehude (om 1637–1707), Deensk-Dúsk komponist, klavesimbelist, oargelist en muzykpedagooch.

### Dêr stoarn
* Minne Simens (om 1496 - 1561), Frysk anabaptistysk tsjerkeherfoarmer
Eva Wiessing

**Eva Wiessing** (Amsterdam, 7 maart 1964) is in Nederlânsk sjoernaliste en ferslachjouster. Hja wurket op ekonomyredaksje by de NOS en draacht as korrespondinte geregeldwei by oan it *NOS Journaal*.  

## Libben en karriêre
Wiessing waard yn 1964 berne yn Amsterdam as telch út in Joadske famylje. Se studearre Spaansk, sjoernalistyk en kommunikaasjewittenskippen oan 'e Universiteit fan Amsterdam, en behelle dêr twa doktorandustitels, ien yn Spaanske taal- en letterkunde, en ien yn skiednis fan 'e parse, progaganda en iepenbiere miening.

Neitiid wie Wiessing koarte tiid wurksum as freelance-korrespondinte foar de Wrâldomrop. Yn 1990, twa moannen nei de fal fan 'e Berlynske Muorre, fûn se in fêste baan by de nijstsjinst fan 'e NOS. Yn 't earstoan wie se dêrby wurksum op 'e bûtenlânredaksje, wêrby't se har talei op 'e politike feroarings yn 'e Eastbloklannen, de desyntegraasje fan 'e Sovjet-Uny en de oarloggen yn it eardere Joegoslaavje en Irak.

Teffens fersloech Wiessing yn dy snuorje de presidintsferkiezings yn 'e Feriene Steaten en yn Frankryk, en de fleanramp yn it Portegeeske Faro, yn 1992, dêr't in protte Nederlânske toeristen by omkamen. Neitiid waard Wiessing oerpleatst nei de binnenlânredaksje, dêr't hja nei eigen sizzen ûnderfining opdie mei "it echte sjoernalistike hânwurk". Sûnt 2001 wurket Wiessing op 'e ekonomyredaksje, en is hja yn it *NOS Journaal* it fêste gesicht wurden by ferslaggen oer de finansjele sektor en de bankekrisis.

## Keppelings om utens
*  Eva Wiessing op Twitter
Karin de Groot

**Karin de Groot** (Ryswyk, 27 maart 1963) is in Nederlânsk presintatrise en programmamakster, dy't sawol foar de tillefyzje as de radio wurke hat. Hja waard oarspronklik bekend troch har presintaasje fan 'e natoerkwis *Ja, Natuurlijk*. Letter wie De Groot it gesicht fan û.m. *Spoorloos*, *AVRO's Service Salon* en *Ontbijt TV*.

## Libben en karriêre
De Groot waard yn 1963 berne yn Ryswyk, ûnder de reek fan De Haach. Se folge in oplieding yn 'e sjoernalistyk oant 'e Akademy foar de Sjoernalistyk yn Tilburch, dêr't se lid wie fan it T.S.C. Sint Olof, in studinteferiening foar lju út 'e hegere sosjale fermiddens. Nei har stúdzje kaam se yn 'e tachtiger jierren yn 'e tsjinst fan 'e NCRV, en waard se al rillegau bekend as opfolchster fan Jan-Just Bos yn 'e funksje fan presintator fan 'e natoerkwis *Ja, Natuurlijk*.

Behalven foar de tillefyzje wurke De Groot ek foar de radio, dêr't se û.m. de programma's *Dolce Vita* en *Cappuccino* presintearre. Yn 1995 stapte se oer fan 'e NCRV nei de KRO, en naam se de presintaasje fan û.m. it programma *Spoorloos* op har, wêryn't sy en har tiim minsken wer yn kontakt brochten mei famyljeleden of freonen dy't se út it each ferlern hiene. Teffens wie De Groot ien fan 'e presintators fan it moarnsprogramma *Ontbijt TV*, en letter presintearre se foar de AVRO it programma *AVRO's Service Salon*.

Fan 2014 ôf is De Groot wurksum foar de fúzje-omrop KRO-NCRV. Yn 2011 die se mei oan it alfde seizoen fan it realitytillefyzjeprogramma *Wie Is de Mol?*, wêrby't se yn 'e tsiende ôflevering ôffoel. Yn 2016 kearde se yn dat programma werom yn 'e rol fan kandidatebegeliedster, wêrby't se Jan Peter Pellemans opfolge. Njonken har wurk as presintatrise en programmamakster is De Groot ek de skriuwster fan twa romans: *Geheime Visite* en *Schaduwwaarheid*, dy't se beide útbrocht by útjouwerij Nieuw Amsterdam. De Groot is troud en hat trije bern.

## Wurk
* 2008 – *Geheime Visite* (roman)
* 2011 – *Schaduwwaarheid* (roman)

## Keppelings om utens
*  Offisjele webside fan Karin de Groot
*  Folsleine filmografy fan Karin de Groot yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Gavin McInnes

**Gavin McInnes** (folút: **Gavin Miles McInnes**; Hitchin, 17 july 1970) is in Britsk-Kanadeesk akteur.

## Keppelings om utens
* Filmografy fan Gavin McInnes yn de IMDb
Aliby

In **aliby** (fan *alibi*, Latyn foar "earne oars") is in bewiis dat immen net op it plak fan in misdriuw oanwêzich wie. Soks is in wichtich middel om jins ûnskuld oan it oangeande misdriuw te bewizen. As bygelyks in buorman fermoarde wurdt mei wa't in persoan lang deilis west hat, dan is der sprake fan in aliby as ferskate tsjûgen ferklearje dat dy persoan op it tiidstip fan 'e moard yn in kafee oanwêzich wie. Dêrtroch kin de plysje mei wissichheid fêststelle dat de persoan yn kwestje net de dieder fan it misdriuw wie. Dat wol fansels net sizze dat er der neat mei te krijen hie; sa soed er in oar betelle hawwe kinne om it smoarge wurke foar him op te knappen.

Men sprekt fan in **falsk aliby** as tsjûgen omkocht of ûnder druk set binne om in ûnwiere ferklearring ôf te lizzen oer it plak dêr't de persoan yn kwestje him op 'e tiid fan it misdriuw befûn. In falsk aliby kin ek ferskaft wurde om 'e persoan yn kwestje yn beskerming te nimmen, bygelyks troch de houlikspartner fan sa'n persoan of troch de âldelju fan in minderjierrige fertochte. As tsjûgen in falsk aliby folhâlde foar de rjochtbank, begeane se meineed, wat strafber is.

In aliby hoecht net altyd te berêsten op tsjûgeferklearrings; it kin ek materieel levere wurde, bygelyks troch in kassabon (dêr't de tiid op oanjûn stiet) fan in winkel yn in oar plak, troch in registraasjelist fan tillefoanferkear op it stuit fan it misdriuw, of troch in fisum fan in oar lân. It wettertichtste aliby is as in fertochte op it tiidstip fan it misdriuw al yn it tichthûs siet. In aliby kin ek mei weromwurkjende krêft foarkomme. As bygelyks immen oanholden en fêstset wurdt op fertinking fan in rige misdriuwen, lykas ynbraken of brânstiftings, dan kin it foarkomme dat men konkludearje moat dat men de ferkearde persoan te pakken hat as dy misdriuwen gewoan trochgeane wylst de fertochte yn 'e sel sit.
Mockumentary

In **mockumentary** (útspr.: [mɔkju'mɛntəɹi], likernôch: "mokjûmenturry") is in film of tillefyzjeprogramma wêryn't fiktive foarfallen presintearre wurde yn 'e styl fan in dokumintêre, sadat der in soarte fan parody ûntstiet. De term 'mockumentary' is in gearlûking fan 'e Ingelske wurden *to mock*, dat "bespotte" betsjut, en *dockumentary*, "dokumintêre". Mockumentarys kinne sawol komysk as dramatysk fan aard wêze, hoewol't de komyske foarm fierwei it measte foarkomt. Dramatyske mockumentarys lykje der in protte op, mar moatte net betize wurde mei it dokudrama, wêryn't wiere foarfallen beskreaun wurde mei in kombinaasje fan dramatyske en dokumintêre eleminten.
Romantyske komeedzje

De **romantyske komeedzje**, ek wol bekend ûnder de Ingelske ôfkoarting **romcom**, is in filmsjenre dat romantyk tusken de haadpersoanen kombinearret mei in lichthertige, humoristyske plot. Hjirby giet it yn 'e regel om in manlike en in froulike haadpersoan dy't alderhanne (foar it publyk komyske) obstakels oerwinne moatte om inoar úteinlik te krijen. Dêrmei is it in subsjenre fan sawol de filmkomeedzje as fan 'e romantyske film, hoewol't der ek beskate eleminten binne dy't net út ien fan dy beide sjenres ôfkomstich binne. De romantyske komeedzje giet werom op soartgelikense toanielstikken, lykas William Shakespeare syn *[[Folle Spul om Neat]]* en *[[In Midsimmernachtdream]]*.

De klassike romantyske komeedzje giet oer in man en frou dy't mei inoar yn 'e kunde komme, mar nettsjinsteande in wjerssidige oantrekkingskrêft, dy't alteast foar it publyk dúdlik is (mar foar harrensels net altyd), net daliks in romantyske relaasje krije. As se op in beskaat stuit yn it ferhaal, nei ferskate komyske sênes, byinoar wei reitsje, beseft ien harren of beseffe se allebeide dat se dochs byinoar hearre, mar dan hat it ornaris noch hiel wat fuotten yn 'e ierde ear't de leafde alles oerwint en der in happy end plakfynt. Der bestiet in justjes ôfwikende fariant fan dit sjenre wêryn't de haadpersoanen oan it begjin fan 'e film al in relaasje hawwe, dy't lykwols ûnder druk komt te stean sadat se úteinoar geane. Oan 'e ein fan 'e film komme se dan wer byinoar.
Writer's block

**Writer's block** (útspr.: ['rai̭təɹs blɔk]; likernôch: "raiters blok"; Ingelsk foar "skriuwersblokkade") is in oandwaning dêr't skriuwers net selden mei te krijen hawwe, wêrby't se it fermogen ferlieze om nij wurk te produsearjen of in kreätive fertraging ûnderfine. Dizze krupsje kin útinoar rinne fan in beskate dreechte om noch orizjinele ideeën te betinken oant in sitewaasje wêrby't men jierrenlang gjin wurd mear op papier kriget. Writer's block is neat nijs, mar krekt in histoarysk dokumintearre probleem foar skriuwers. 

Oarsaken fan writer's block kinne wêze: in brekme oan ynspiraasje, ôflieding troch oare dingen, fysike sykte of minnichte, depressiviteit (hoewol't dat ek in gefolch fan writer's block wêze kin), finansjele swierrichheden, in gefoel mislearre te wêzen, ensfh. Ferneamde auteurs fan wa't bekend is dat se mei dizze oandwaning wrakselen, wiene û.m. F. Scott Fitzgerald en Joseph Mitchell. Ek striptekener Charles M. Schulz en sjongster (en lietsjeskriuwster) Adele hawwe oanjûn mei writer's block te kampen. De oandwaning waard foar it earst yn 1947 wittenskiplik beskreaun troch de Amerikaanske psycho-analist Edmund Bergler. Sûnt de santiger en tachtiger jierren is der yngeand ûndersyk nei dien.
Great North Road

* Great North Road (Grut-Brittanje), in histoaryske rûte yn Grut-Brittanje fan Londen nei Edinburch, dy't no foar in diel folge wurdt troch de snelwei A1
* Great North Road (Austraalje), in histoaryske wei yn 'e Australyske steat Nij-Súd-Wales
* Great North Road (Feriene Steaten), in histoarysk paad brûkt troch âlde Pueblo-Yndianen yn it Súdwesten fan 'e Feriene Steaten
* Great North Road (Gibraltar), in ferkearstunnel yn Gibraltar
* Great North Road (Nij-Seelân), in wei yn 'e Nijseelânske stêd Auckland
* Great North Road (Sambia), de wei dy't út 'e Sambiaanske haadstêd Lusaka nei it noarden rint
* ''Great North Road'' (roman), in science fiction-roman fan 'e Britske auteur Peter F. Hamilton
Soldiers of Odin

**Soldiers of Odin** is in ynternasjonaal netwurk, dy't as in lokale boargerwacht operearret. De Soldiers of Odin sizze de boargers beskermje te wollen en de strjitten feilich te hâlden. It netwurk waard yn 2015 yn Finlân oprjochte troch Mika Ranta en fûn al rillegau meistanners yn benammen oare Skandinavyske lannen. 

## Soldiers of Odin yn Nederlân
Sûnt juny 2016 binne de Soldiers of Odin ek aktyf yn Nederlân. Foar it earst barde dit yn Wynskoat, wêr't de boargerwacht in asylsiker efternei siet, om't dy neffens de Grinzer stjoerder RTV Noord in famke fan 12 jier lestich fallen hie.

## Krityk
In punt fan krityk tsjin de Soldiers of Odin is dat de leden harren inkeld dwaande hâlde soe tsjin migranten, dy't harren skuldich meitsje oan kriminele aktiviteiten tsjin de autochtoane befolking. Partij fan de Arbeid-politikus Ahmed Marcouch sei dêrom te walgjen fan de wurkwize fan de Soldiers of Odin. De Soldiers of Odin wize dizze krityk ôf en sizze allinnich te stribjen nei in feiliger maatskippij. Neffens in ferklearring fan 23 juny 2016 op harren Facebookside wolle hja gjin ûnderskie meitsje yn etnyske komôf.
Xanten

**Xanten** is in stêd yn it noardwesten fan 'e Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen. De stêd heart ta de kring Wesel.

## Skiednis
De skiednis fan Xanten giet werom op 'e Romeinske tiid en mear as 2000 jier âld. By it Romeinske kamp *Castra Vetera* waard yn dy tiid in delsetting stifte mei de namme * Colonia Ulpia Traiana*. It tsjintwurdige Xanten ûntstie in eintsje fierderop, nei't oer it grêf fan de hillige Fiktor fan Xanten in tsjerke boud waard en dêr om hinne de earste bebouwing ferskynde. De namme "Xanten" is in gearlûking fan *Ad Sanctos* (by de hilligen). 

Yn 1263 waard úteinset mei de bou fan de domtsjerke fan Xanten. Al yn 1228 krige Xanten stedsrjochten.

## Gemeenteyndieling
Sûnt 1969 bestiet de gemeente út de plakken Beek, Birten, Lüttingen, Marienbaum, Mörmter, Obermörmter, Ursel, Vynen, Wardt, Willich en Xanten.

## Ofbylden

Xanten Germany Xanten-Cathedral-01a.jpg|Domtsjerke fan Xanten.
Xanten Klever Tor.jpg|Poarte fan Kleef.
Xanten Mauerturm am Nordwall.JPG|Muorretoer.


Xanten Germany Windmill-Siegfriedmühle-Xanten-01.jpg|Siegfriedmûne.
Xanten, Kriemhildmühle -- 2014 -- 00703.jpg|Kriemhildmûne.
Xanten Römerkastel Panorama.jpg|Rekonstruearre romeinsk kastiel.


## Sjoch ek
*Dom fan Xanten
Michael Wood

"**Michael Wood**" of "**Mike Wood**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* Michael Wood (dokter) (1918-1987), Ingelsk dokter en ûntwikkelingswurker
* Michael M. Wood (1947), Amerikaansk diplomaat
* Michael Wood (skiedkundige) (1948), Ingelsk skiedkundige en dokumintêremakker

* Mike Wood (sosjalistysk politikus) (1946), Ingelsk politikus
* Mike Wood (Amerikaansk fuotbalspiler) (1954), Amerikaansk spiler fan Amerikaansk fuotbal
* Mike Wood (kurler) (1968), Kanadeesk kurler
* Mike Wood (skermer) (1971), Súdafrikaansk skermer
* Mike Wood (konservatyf politikus) (1976), Ingelsk politikus
* Mike Wood (honkballer) (1980), Amerikaansk honkballer
Larry Manetti

**Larry Manetti** (folút: **Lorenzo Francis Manetti**; Chicago (Illinois), 23 july 1947) is in Amerikaansk toaniel-, tillefyzje- en filmakteur fan etnysk Italjaansk komôf. Hy waard benammen bekend fan syn rol as de restaurantmanager Rick Wright, yn 'e populêre detektivesearje *[[Magnum, P.I.]]*, út 'e 1980-er jierren.

## Libben en karriêre
### Jonkheid en oplieding
Manetti waard yn 1947 berne yn Chicago, yn 'e Amerikaanske steat Illinois, dêr't er ek opgroeide. Syn âlden wiene etnyske Italjanen. Manetti folge syn aktearoplieding yn syn bertestêd Chicago by de Ted List Players.

### Aktearkarriêre
Omtrint 1970 sette Manetti útein mei in profesjonele aktearkarriêre, wêrby't er him foar in grut part talei op toanielwurk. Syn earste tillefyzjerol hied yn it seizoen 1973-1974, as in jonge resjersjeur yn 'e searje *Chase*. Fan 1976 oant 1978 spile er yn 'e rige *Baa Baa Black Sheep* piloat Bobby Boyle, de partner fan Pappy Boyington (spile troch Robert Conrad). (Geroften dat Manetti en Conrad healbruorren of op in oare manear besibbe binne, binne net wier.) Yn 1979 hie Manetti noch in rol yn 'e searje *The Duke*, op 'e nij as tsjinspiler fan Conrad, dy't de titelrol fertolke, mar dy rige wie mar in koart libben beskern.

Yn 1980 briek Manetti troch mei syn rol as de restaurantmanager Rick Wright, yn 'e populêre detektivesearje *[[Magnum, P.I.]]* Dêryn hied er as tsjinspilers Tom Selleck, dy't de titelrol fan privee-detektive Thomas Magnum spile, en fierders John Hillerman en Roger E. Mosley. *Magnum, P.I.* rûn oant 1988. Neitiid hie Manetti gastrollen yn searjes as *Quantum Leap*, *JAG* en *Walker, Texas Ranger*. Teffens hied er lytsere roltsjes yn 25 films, en stied er in protte op 'e planken. Hy behelle lykwols nea wer it súkses dat er mei *Magnum, P.I.* hân hie. Yn 2013 krige er in weromkearende rol yn 'e plysjesearje *Hawaii Five-0*. 

### Priveelibben
Manetti is troud mei de aktrise Nancy DeCarl, en hat mei har ien bern, harren soan Lorenzo Manetti, dy't berne is yn 1980. Yn 1999 publisearre Manetti syn memoires oer syn tiid by *[[Magnum, P.I.]]*, mei as titel *Aloha Magnum*. Dêryn fertelt er û.m. anekdoates oer syn kollega-akteurs út 'e searje en oer oare bekendheden, lykas Frank Sinatra, Elvis Presley en Michelle Pfeiffer. 

## Wurk
* 1999 – *Aloha Magnum: Larry Manetti's Magnum, P.I. Memories*

## Keppelings om utens
*  Offisjele webside fan Larry Manetti
*  Folsleine filmografy fan Larry Manetti yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Emilio Estevez

**Emilio Estevez** (New York 12 maaie 1962) is in Amerikaansk akteur en filmregisseur.

## Keppeling om utens
* Emilio Estevez yn de IMDB
Oaljefantsfûgeleftigen

De **oaljefantsfûgeleftigen** (wittenskiplike namme: *Aepyornithiformes*) foarmen in skift fan 'e klasse fan 'e fûgels (*Aves*), de ûnderklasse fan 'e moderne fûgels (*Neornithes*), de tuskenklasse fan 'e âldkakigen (*Palaeognathae*) en de rangleaze groepen fan 'e echte âldkakigen (*Notopalaeognathae*) en de nije rinfûgels (*Novaeratitae*). Dit útstoarne skift telde ien inkele famylje, dy fan 'e oaljefantsfûgels (*Aepyornithidae*). De oaljefantsfûgeleftigen wiene lânseigen op it grutte eilân Madagaskar, dat foar de Eastafrikaanske kust yn 'e Yndyske Oseaan leit. It wiene flechtleaze rinfûgels fan in ûnbidige grutte (mear as 3&nbsp;m heech), dy't it naust besibbe wiene oan 'e folle lytsere kiwy-eftigen (*Apterygiformes*) fan Nij-Seelân.

## Skiftopbou
Mirjam (bibelsk persoan)

**Mirjam** is de namme fan in bibelsk persoan. Hja wie de dochter fan 'e Israeliten Amram en Jokêbed en in âldere suster fan Mozes en Aäron. 

As famke stie hja op in ôfstân te sjen hoe't de dochter fan 'e farao har broerke Mozes yn in bizen kuorke tusken it reid fan 'e Nyl fûn, dy't dêr earder troch har mem te fûnling wie lein. Dat hie har mem dien om 't de farao opdracht jûn hie om alle Hebriuwske nijberne jonkjes te fermoardzjen om't er benaud wie foar de groeiende macht fan 'e Israeliten. Moedich stapte Mirjam doe op 'e prinses ôf en fertelde dat hja wol in Hebriuwske frou wist dy't it bern de tate jaan koe. Sa kaam it jonkje, de man dy't it folk fan Israel út 'e slavernij fan 'e farao nei It Unthjitten Lân Kanaän liede soe, werom by syn echte mem (Exodus 2:1-8). 

Mirjam wurdt foar it earst yn Exodus 15:21 by namme neamd. Nei't de see de farao en syn gefolch ferswolge hie, fierde it folk feest. It wie in opteine en musisearjende Mirjam dy't it inisjatyf ta raaidûnsjen naam en it refrein fan it tankliet song: *Sjong de Heare/Want Hy is heech ferheven/It hynder en syn ruter/smiet Er yn de see*. Ek wurdt Mirjam yn dizze tekst in profetesse neamd. 

Yn it boek Numeri (haadstik 12) wurdt gewach makke fan ûntefredenens fan Mirjam en Aäron: *Hja seinen: Is Mozes de iennichste dêr't de Heare mei sprutsen hat? Hat Er ek net mei ús sprutsen?*. Neffens de Hebriuwske skriften wie it Mirjam, dy't dêr it foartou ta naam. Dêrmei rôpen Aäron en Mirjam de lilkens fan 'e Heare op, Dy't as in wolkkolom delkaam. Nei't de Heare sprutsen hie en fuort gyng, siet Mirjam ûnder de útslach. Sân dagen bleau Mirjam melaatsk en sa lang mocht hja it kamp net ynkomme. Dêrnei liet God de sykte ferdwine. 

It Unthjitten Lân soe Mirjam nea sjen. Hja stoar yn 'e woastyn, noch foar har broer Aäron, en waard yn Kadesj begroeven.  

## Namme
De namme Mirjam stiet oan 'e oarsprong fan Marije en is sawol ûnder joaden as kristenen in populêre namme.
Weißenthurm

**Weißenthurm** is in stêd yn 'e lânkring Mayen-Koblenz yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. De stêd heart by de ferbânsgemeente mei deselde namme en is dêrfan it bestjoerssintrum.

## Skiednis
De stêd waard ferneamd nei de Wite Toer (*Weißer Turm*), in wen- en toltoer út de lette midsiuwen. De toer waard oan it begjin fan 'e 15e iuw boud yn opdracht fan 'e aartsbiskop en karfoarst fan Trier Werner fan Falkenstein (1388–1418) oan 'e doetiidske grins tusken de karfoarstedommen Trier en Keulen oan 'e hannelswei fan Koblenz nei Keulen. 

Yn 'e 17e iuw ûntstie der in delsetting by dy grinsoergong. It plak krige yn 1663 fan karfoarst Karl Kaspar fan der Leyen it merkrjocht.  

## It besjen wurdich
* Yn 'e Wite Toer is hjoed-de-dei in streekmuseum ûnderbrocht.
* De monumintale katolike tsjerke waard boud yn 'e jierren 1836–1839 û.l.f. arsjitekt Johann Claudius von Lassaulx.
* It monumint General Hoche is ta oantinken fan it oerstekken fan 'e Ryn troch it Frânske leger ûnder generaal Lazare Hoche op 18 april 1797 boud.
Mirjam

* Mirjam (namme), in famkesnamme fan Hebriuwsk komôf
* Mirjam (bibelsk persoan), in bibelsk persoan, de suster fan 'e profeet Moazes