open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Streke woffer

De **streke woffer** (*Botaurus involucris*; synonym *Ixobrychus involucris*) is in lytse Súdamerikaanske reiddomp út 'e famylje fan 'e reagerfûgels (*Ardeidae*) yn it skift fan 'e pilekaanfûgels (*Pelecaniformes*). De soarte waard earder yndield yn it skaai *Ixobrychus*, mar genetysk ûndersyk hat sjen litten dat er nau besibbe is oan 'e gruttere reiddompen yn it skaai *Botaurus*. Net alle taksonomyske listen folgje dy feroaring, mar in soad autoriteiten sette de soarte no yn *Botaurus*.

## Ferskining
De streke woffer is in lytse reiddomp fan likernôch 33 sm lang. De fearren binne oer it generaal gielbrún mei dúdlike donkerbrune lingtestreken op 'e rêch, dêr't de soarte syn namme oan te tankjen hat. Op 'e holle sit in donkerbrune middenstreek oer de krún. De wjukfearren binne swartich mei readbrune rânen of punten. De ûnderkant is fertikaal brún-wyt streke. De eagen binne giel, de snaffel is gielich en de poaten binne ek gielich.

Yn 'e briedtiid kinne de snaffel, de team en de poaten feller fan kleur wurde. De kleur fan 'e team kin sels ferkleurje nei felread.  

Lykas oare reiddompen hat de soarte in karakteristike hâlding mei de snaffel omheech om him te ferstopjen tusken it reid en oare wâlbegroeiïng.

## Fersprieding
De soarte komt foar yn noardlik en sintraal Súd-Amearika, ûnder oaren yn Kolombia, Fenezuëla, de Guyana's, Brazylje, Paraguay, Oerûguay, noardlik Argentynje en dielen fan Sily. 

## Taksonomy
De streke woffer wurdt as monotypysk behannele, wat betsjut dat der gjin ûndersoarten erkend wurde.

Yn 2024 ferhûze de streke woffer mei alle oare soarten út it skaai *Ixobrychus* (woffers) nei it skaai *Botaurus* (reiddompen). Ut molekulêr genetysk ûndersyk hie bliken dien dat it skaai *Ixobrychus* parafiletysk wie. Dat betsjutte dat guon soarten yn *Ixobrychus* (lykas de streke woffer en de Amerikaanske woffer) genetysk tichter by de reiddompen (*Botaurus*) stie as de woffers út 'e Alde Wrâld. Om in monofyletyske groep te foarmjen (wêrby't alle soarten yn in skaai ôfstamme fan 'e selde mienskiplike foarâlder) moasten de twa skaaien gearfoege wurde, itjinge troch grutte taksonomyske autoriteiten lykas de IOC World Bird List (ferzje 14.2) opfolge waard. 

## Status
Neffens de IUCN hat de soarte in grut ferspriedingsgebiet en in stabile populaasje. Dêrom wurdt de fûgel as net bedrige (*Least Concern*) klassifisearret op 'e Reade List fan de IUCN.
Reiddompen

**Reiddompen** (*Botaurus*) foarmje in fûgelskaai út 'e famylje reagerfûgels (*Ardeidae*). De measte soarten yn it skaai binne skruten en wurde faker heard as sjoen. De rop fan 'e fûgel is in djip "hûmp'-lûd dat tige fier draacht en meastentiid yn 'e maitiid yn 'e moarntiid of by it skimerjen te hearren is.  

De measte gruttere soarten ha gielbrune kamûflaazjekleuren, mar guon soarten yn bygelyks tropyske gebieten binne donkerder. Se libje in soad yn it reid en by fersteuring kinne se har hast ûnsichtber meitsje troch mei de snaffel rjocht omheech te stean en bytiden weaget de fûgel sels mei it reid mei, sadat se net opmurken wurde.  

De soarten komme yn 'e regel yn wiete gebieten foar. Dat kinne sompen wêze en yn 'e tropen ek mangroves, ûnderstrûpt lân of rysfjilden, mar altiten mei in soad begroeiïng. De fûgel jaget op fisk, kikkerts, wringeleazen, wetterynsekten, lytse sûchdieren of jonge fûgels.  

Oarspronklik hearden allinne de grutte reiddompen by *Botaurus*. Sûnt de lêste taksonomyske feroaring binne de lytse woffers (earst *Ixobrychus*) no opnommen yn it skaai *Botaurus*. Dy feroaring is basearre op genetyske stúdzjes, dy't útwize dat de lytse woffers net monofilitysk binne sûnder yn *Botaurus* opnommen te wurden.

De tradisjoneel grutte reiddompen binne:

* *[[Botaurus stellaris]]* – Europeeske reiddomp
* *[[Botaurus poiciloptilus]]* – Australyske reiddomp
* *[[Botaurus lentiginosus]]* – Noardamerikaanske reiddomp
* *[[Botaurus pinnatus]]* – Súdamerikaanske reiddomp

De yn 2024 nei it skaai ferhûze *Ixobrychus*-soarten binne:

* *[[Botaurus involucris]]* – Streke woffer
* *[[Botaurus exilis]]* – Amerikaanske woffer (Least Bittern)
* *[[Botaurus minutus]]* – Lytse reiddomp / woffer
* *[[Botaurus flavicollis]]* – Swarte-/black bittern
* *[[Botaurus sinensis]]* – Sineeske woffer
* *[[Botaurus eurhythmus]]* – Mantsjoerryske woffer
* *[[Botaurus cinnamomeus]]* – Kanielwoffer
* *[[Botaurus sturmii]]* – Afrikaanske woffer
* *[[Botaurus novaezelandiae]]*– Nijseelânske woffer / útstoarn

## Soarten
Der binne noch 13 besteande soarten yn it skaai.
Nijseelânske woffer

De Nijseelânske woffer (*Botaurus novaezelandiae*) is in útstoarne fûgel yn 'e famylje reiddompen (*Botaurus*) yn it skift pilekaaneftigen (*Pelecaniformes*). De fûgel kaam eartiids foar yn Nij-Seelân.

It earste eksimplaar waard yn 1836 sammele by Touranga op it Noardereilân fan Nij-Seelân, mar dat eksimplaar is net mear werom te finen. Sûnt dy tiid binne der gjin oare eksimplaren mear op it Noardereilân fûn, sadat oannommen wurdt dat it om in dwaalgast fan it Sudereilân gie, dêr't noch in stikmannich (likernôch tsien) oare fynsten dien binne, allegear yn it distrikt Westland. It type-eksimplaar dat no bewarre wurdt yn it nasjonale museum Te Papa Tongarewa waard sammele by de mar Lake Wakatipu yn Otago op it Sudereilân.

## Ferskining
De Nij-Seelânske woffer wie in fûgel fan likernôch 36 sintimeter lang. Hy wie readbrún yn it gesicht, op 'e hals en op it boppeste part fan it boarst. De ûnderkant, de wynbraustreek en de kiel wiene wyt, wylst de krún, nekke, rêch, de boppesturtdekfearren en sturt swart wiene. De wjukdekfearren wiene gielbrún, de hânpinnen swart en de earmpinnen wyt. De snaffel wie oranjegiel en de poaten gielich.

Neffens in brief fan in samler mei de namme Docherty, dy't in oantal eksimplaren sammele hie, libben de fûgels by sâltwetterlagunen oan 'e kust, altyd by de begroeiïng. Se libben tige solitêr en koenen oeren op itselde plak stean bliuwe. Yn finzenskip iet de fûgel wjirms en fisk.

## Utstjerren
Om net wisse redenen ferdwûn de soarte yn 'e jierren 1890 en sûnt dy tiid is er net mear waarnommen. Dêrom klassifisearret de IUCN de fûgel as útstoarn (EX).

Der wurdt oannommen dat ynfierde rôfdieren en jacht in rol spile hawwe, om't dy faktoaren oan 'e basis lizze fan it ferdwinen fan 'e measte Nijseelânske fûgelsoarten. Nei alle gedachten waard de Nijseelânske woffer seldsum troch de iere fersprieding fan brune rotten en ferwyldere katten op Nij-Seelân. In yn finzenskip holden fûgel waard tige benaud by it sjen fan in kat. De genedeklap liket gear te fallen mei de earste weach fan 'e harmelingeynvaazje oan 'e westkust, dy't plakfûn foardat de wiete gebieten dêre drûchlein waarden foar de lânbou.
David Vlietstra

**David Vlietstra** (Frjentsjer, 27 juny 1978) is in Nederlânske berneboekeskriuwer en ûnderwizer.

## Libben en wurk
Vlietstra groeide op yn Frjentsjer en ferhuze op syn achttjinde nei Grins om dêr sosjale psychology oan de Ryksuniversiteit Grins te studearjen. Dêrnei die er de pedagogyske akademy. Vlietstra is ûnderwizer op in basisskoalle yn Paterswolde.

Yn 2010 skreau er *De brandweerman & de parkeermeter*, in ynformatyf boek oer sosjale psychology, ornearre foar tsieners.

Sûnt 2015 skriuwt er boeken foar jongere bern, dy't útjûn wurde troch Clavis. Hy debutearre mei twa boeken tagelyk:* Meester Bakkebaard* en *Willy Boem*. Mei dy lêste titel wie er yn 2016 finalist fan de Hotze de Roospriis. [ 1 ] *De lijst van Violet Sopjes* (2024), dat ferskynde by Gottmer, waard nominearre foar de Woutertje Pieterse Priis en wûn in Sulveren Griffel.

Yllustratoaren dy't oan syn boeken meiwurken binne ûnder oare Juliette de Wit, Yoko Heiligers, Chris Vosters en Renske de Kinkelder. 

Vlietstra's boeken binne oerset yn ûnder oaren it Arabysk, Sineesk, Deensk, Dútsk, Ingelsk, Koreaansk en Perzysk.

## Bibliografy
* 2024 - *De lijst van Violet Sopjes* (Gottmer)
* 2024 - *Leren lezen met Mol en Vos* (Clavis)
* 2022 - *Zo voel ik mij vandaag!* (Clavis)
* 2021 - *Leren lezen met Muis en Mol* (Clavis)
* 2020 - *Hier komen de baby's vandaan!* (Clavis)
* 2019 - *Timmies tornado* (Clavis)
* 2019 - *Leren lezen met Kip en Muis en Mol* (Clavis)
* 2018 - *Meester Bakkebaard op glad ijs* (Clavis)
* 2018 - *Willy Boem en de Duistere Cowboy* (Clavis)
* 2017 - *Leren lezen met Kip en Muis* (Clavis)
* 2017 - *Bennie de Mindboy* (Clavis)
* 2016 - *Hocus pocus pinguïn* (Clavis)
* 2015 - *Willy Boem* (Clavis)
* 2015 - *Meester Bakkebaard* (Clavis)
* 2010 - *De brandweerman en de parkeermeter* (Houtekiet)
Wytearnachtreager

De **wytearnachtreager** (*Oroanassa magnifica*, synonym: *Oroanassa magnifica*) is in seldsume fûgelsoarte út 'e famylje reagerfûgels   (*Ardeidae*). De fûgel komt foar yn Súdeast-Aazje.  

## Ferskining
It mantsje fan 'e 54 oant 56 sintimeter lange wytearnachtreager hat in swartige kop en in swarte túf yn 'e nekke, in wite streek efter it each, in wite kiel en in wyt wangplakje. Oan 'e sydkant fan 'e nekke is ek in wite streek te sjen. De ûnderkant is brún mei wyteftige streken of skobbe en rustbrún op 'e rêch fan 'e nekke. De rêch is donker sûnder tekening. De bleate hûd tusken de snaffel en it each is giel, de kleur fan 'e snaffel is donker oant swartbrún en bleker, griengiel oant gielgrien oan 'e basis. De poaten binne grienich oant gielgrien. It each is brún oant readbrún.

It wyfke hat in minder dúdlike tekening op 'e kop en nekke. Har rêch hat witige streken en plaken, fral op 'e wjukdekfearren en se hat in koartere túf. Juvenilen ha in soad fan it wyfke, mar binne bruner en bûnter óp 'e boppekant.    

## Fersprieding
De fûgel komt tige lokaal foar yn it suden en easten fan Sina en it noarden fan Fjetnam. De soarte wurdt tradisjoneel yn *[[Gorsachius]]* set, mar DNA-ûndersyk wiist út dat dizze reager, lykas ek syn besibbe soarte de wytrêchnachtreager, mear besibbe is oan 'e fûgels yn it skaai *Egretta* as oan oare soarten yn it skaai. Dêrom wurdt de fûgels jimmeroan faker yn aparte skaaien ûnderbrocht, respektivelik *Oroanassa* en *Calherodius*, om't se relatyf âlde evolúsjonêre linen fertsjintwurdigje.        

## Hâlden en dragen
De fûgel libbet yn subtropysk en tropysk bosk by streamende beken, fivers en rysfjilden. Syn iten bestiet út fisk, garnalen en wringeleazen. De fûgel is allinnich nachts aktyf en oars as in soad oare reagers briedt er net yn koloanjes mar solitêr. In nêst bestiet út trije oant fjouwer aaien. 

## Status
De lêste tiid is der wat mear bekend oer de fûgel woarn en hjoed-de-dei wurdt tocht dat se in grut ferspriedingsgebiet ha yn Súdeast-Sina mei in beheind gebiet yn 'e buorlannen. It soe bêst kinne dat de fûgel yn in noch grutter gebiet libbet, dochs binne se seldsum en wurdt der oannommen dat de populaasje relatyf lyts is mei in rûzing fan 1500 oant 15000 folwoeksen fûgels. Ek wurdt tocht dat de populaasje ôfnimt om't it habitat fan 'e soarte ek ôfnimt. Dêrfandinne wurdt de fûgel troch de IUCN as hast bedrige (*NT*) klassifisearre.
Wytrêchnachtreager

De **wytrêchnachtreager** (*Calherodius leuconotus*, synonym: *Gorsachius leuconotus*) is in fûgelsoarte út 'e famylje reagerfûgels (*Ardeidae*) en komt foar yn Afrika besuden de Sahara.

## Ferskining
 
De wytrêchnachtreager is in middelgrutte reager fan likernôch 55 sm lang mei in tige grut each en in wyt plak om it each hinne. De boppekant is brúnswart mei wite, plûmeftige skouderfearren dy't in trijehoeke op 'e rêch foarmje. De kiel is wyt, it boarst en de nekke binne rustbrún en de búk is wyt mei swarte streken. Yn 'e flecht is in wyt plak op 'e rêch te sjen en de poaten stekke dan wat efter de sturt út. De poaten binne meast gielgrien oant dof grienich en de snaffel is donker hoarnkleurich oant swartbrún en faak wat bleker oan 'e basis.

## Fersprieding en systematyk
De wytrêchnachtreager komt lokaal foar yn subsaharaansk Afrika en wurdt as monotypysk behannele of ferdield yn twa ûndersoarten mei de folgjende fersprieding:  

* *Calherodius leuconotus leuconotus* – fersprieding fan Senegal nei it easten ta oant súdwestlik Nigearia.
* *Calherodius leuconotus natalensis* – fersprate populaasjes fan Kameroen oant eastlik Sûdan, westlik Etioopje en noardlik Angoala oer de Demokratyske Republyk Kongo nei it easten ta oant Tanzania en nei it suden ta oant Botswana en eastlik Súd-Afrika.

De soarte waard tradisjoneel yn *[[Gorsachius]]* set, mar DNA-ûndersyk wiisde út dat de soarte lykas de besibbe wyteachnachtreager, nauwer besibbe is oan 'e reagers yn *[[Egretta]]* as oare soarten yn it skaai. Om't se relatyf âlde evolúsjonêre linen fertsjintwurdigje wurde se jimmeroan faker yn aparte skaaien ûnderbrocht, respektivelik yn *[[Calherodius]]* en *[[Oroanassa]]*.

## Hâlden en dragen
De fûgel libbet yn wetterrike gebieten fan bosken en beboske savannes en is fral nachts aktyf. Oerdeis bliuwt er yn tichte begroeiïng en wurdt er komselden waarnommen, útsein as er skrikt. 

It dieet is net goed bekend, mar oannommen wurdt dat er lytse fiskjes, amfibyen, weakdieren, skaaldieren, fleanende miggen en oare ynsekten yt.      

Wytrêchnachtreagers bouwe in nêst fan tûkjes, in platfoarm dat net heech, mar goed ferside yn beammen of strûken boppe wetter sit, somtiden lykwols ek yn beammen yn sompen, reidfjilden of op rotsen. In lechsel bestiet út twa oant trije, somtiden fjouwer aaien.

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje, mar oannommen wurdt dat de oantallen troch habitatferlies (it ûntboskjen en it ferdwinen fan galerijbosken) ôfnimme, mar net sa slim dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De IUCN klassifisearret de soarte dêrom as net bedrige (*LC*) op 'e Reade List.
Iishockey op de Olympyske Winterspullen 2026/manlju

De Iishockey kompetysje fan de **[[Olympyske Winterspullen 2026]]** waard fan 5 oant en mei 22 febrewaris hâlden yn Milaan en it Haidian-distrikt, yn Itaalje. Der diene tolve lannen mei, it toernoai waard wûn troch de Feriene Steaten.

## Lokaasjes
De wedstriden yn de groepsfaaze fan it iishockey op de Olympyske Simmerspullen 2026 waarden spile op de folgjende lokaasjes.

## Dielnimmende lannen
* 
* 
* 
* 
* 
*  **(Gastlân)**
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Groepsfaze
### Groep A

### Groep B

### Groep C

## Play-Offs
De winners fan de Play-Offs giene troch nei de kwartfinales

## Finales

## Medaljewinners

### Einrangskikking
Wytearnachtreagers

**Wytearnachtreagers** (*Oroanassa*) foarmje in fûgelskaai út 'e famylje reagerfûgels (*Ardeidae*)

Der is mar ien soarte yn it skaai:
Wytrêchnachtreagers

**Wyteachnachtreagers** (*Calherodius*) foarmje in fûgelskaai út 'e famylje reagerfûgels (*Ardeidae*)

Der is mar ien soarte yn it skaai:
Blaukopfinkje

De **blaukopfinkje** is in fûgeltsje yn it skaai blaufinkjes (*Uraeginthus*) út 'e famylje prachtfinken (*Estrildidae*). 

## Skaaimerken
Blaukopfinkjes wurde sa'n 13-14 sm lang. It mantsje falt fuortendaliks op troch syn folslein blauwe kop. It wyfke is wat doffer en hat blau op 'e wangen en it boarst, wylst de boppekant fan 'e kop brún is. By it mantsje rint it blau fan 'e kop troch oer it hiele boarst en de siden. By it wyfke is it blau op it boarst folle fealer en beheinder. De ûnderkant fan 'e búk is bêzje-eftich oant ljochtgriis, wat nei de sturt ta oergiet yn wyt. De soarte hat in frij lange en smelle sturt, dy't deselde kleur hat as de kop. De snaffel is opfallend rôze oant readich, wylst de poatsjes in fleiskleurige oant ljochtrôze tint ha.

## Fersprieding en systematyk
Yn it wyld libbet de soarte yn 'e drûge savannes en iepen bosken fan East-Afrika fan Etioopje oant Tanzania. Blaukopfinkjes binne ek in soad te sjen by of yn doarpen. De soarte wurdt behannele as monotypysk, wat betsjut dat er net yn ûndersoarten ferdield is.

## Hâlden en dragen
Njonken sied fan gers ite de fûgels ynsekten en bytiden ek ryp fruit. 

Se briede fral yn 'e reintiid of krekt dêrnei (yn lannen as Kenia en Tanzania is dat faak tusken jannewaris en juny). It wyfke leit meastentiids 4 oant 6 wite aaikes, dy't troch beide âlden yn likernôch 13 oant 14 dagen útbret wurde. De jonge fûgels fleane nei sa'n 17 oant 19 dagen út en wurde dan noch in skoftsje troch de âlders fuorre foardat se harren sels rêde.

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) klassifisearret de blaukopfink as net bedrige (LC).
Langholt

**Langholt** (Sealterfrysk: *Loangholt*) is in Eastfrysk doarp (*[[Ortschaft]]*) yn de gemeenten Rhauderfehn en Ostrhauderfehn yn 'e lânkring Lier, dielsteat Nedersaksen.

## Geografy
Langholt leit op in smelle geastrêch tusken de feangebieten fan Westrhauderfehn en Ostrhauderfehn. Súdlik leit it doarp Burlage. De Burlage-Langholter Tief rint troch it doarp hinne. By Langholt leit it natoergebiet *Landschaftsschutzgebiet Langholter Meer*.

## Skiednis
Langholt waard yn 1319 foar it earst neamd as *Langeholt* en sûnt 1495 komt de hjoeddeistige namme foar. It bestjut "lang grut wâld". De skiednis fan Langholt is nau ferbûn oan de Johanniteroarder, dy't in kommanderije op it Westfean stifte hiene, om it fean dêre oan te meitsjen. De kleastertsjerke stie dêr oant 1690 doe't er ôfbaarnd wie.

Langholt wie oant 1973 in selsstannige gemeente, doe't er opheft waard en ferdield waard oer de gemeenten Rhauderfehn en Ostrhauderfehn. De Burlage-Langholter Tief waard de grins tusken de twa gemeenten.

### Kommanderije Langholt

De Johanniter kommanderije Langholt waard yn 'e 13e iuw stifte as dûbelkleaster fan de Johanniter kommanderije yn Burgsteinfurt yn Westfalen. Op 8 septimber 1319 waard dat yn in oarkonde foar de earste kear neamd. Nei de Reformaasje waard it kleaster, lykas alle oaren yn East-Fryslân, troch de Eastfryske greven sletten.

Safierhinne bekend bestie it kleaster út twa gâns lange pleatsen. Ien dêrfan moat dêr om 1720 hinne noch stien hawwe. Ta it kleaster hearde ek in houten tsjerke, dy't yn 1690 ôfbaarnd is. De lêste oerbliuwsels fan it kleaster waarden yn it begjin fan 'e 20e iuw ôfbrutsen.

### Bouwurken
Yn Langholt stiene eartiids in stienbakkerij en in molkfabryk.

## Tsjerken
Yn Langholt steane in roomsk-katolike en in evangelysk-lutherske tsjerke
* Roomsk-katolike Bonifasiustsjerke
* De evangelysk-lutherske Trinitatistsjerke, dy't 2 juny 1901 ynwijd waard. De toer waard yn 1932 boud.

## Keppelings om utens
* Beskriuwing fan Langholt yn 'e doarpebeskriuwing fan it Ostfriesische Landschaft
* Ynformaasje oer Langholt op 'e side fan Rhaude
Kommanderije Burlage

De **kommanderije Burlage** wie in Eastfryske kommanderije fan de Johanniteroarder yn Burlage. Oer syn skiednis is net folle bekend. It argyf en de biblioteek rekken nei de Reformaasje ferlern. It plak dêr't de kommanderije stien hat is oant no ta noch net argeologysk ûndersocht. De kommanderije lei likernôch 17 km súdeastlik fan de stêd Lier op in geastrêch fan twa meter boppe seenivo. 

Mei de oare kommanderijen yn Eastfryslân waard Burlage foar it earst neamd yn 1319 as *Buyrle*. Fierder bewiis foar selsstannigen ûntbrekke lykwols. Letter waard Burlage in foarwurk fan de kommanderije Langholt. Nei de Reformaasje wiene der skelen tusken de Eastfryske greven en de Johhinniteroarder oer de rjochtmjittige eigendom fan de kommanderije. By it Ferdrach fan Lier yn 1574 waard besletten dat de eardere Johanniter kommanderijen Langholt (mei Burlage) en Hasselt yn eigendm fan de Johanniteroarder bliuwe soene en de takomstige pachters protestanten wêze moasten. De Johanniteroarder, fertsjintwurdige troch de kommandeur yn Burgsteinfurt, joech it foarwurk mei de âlde stins yn erfpacht. Yn 1807 waard it guod of hjitten fan Loadewyk Napoleon, kening fan it keninkryk Hollân dêr't East-Fryslân doe by hearde, ûnteigene en waarden steatsdomein.

## Literatuer
* Marc Sgonina: *Burlage*. Yn: *Josef Dolle unter Mitarbeit von Dennis Knochenhauer* (Hrsg.): *Niedersächsisches Klosterbuch. Verzeichnis der Klöster, Stifte, Kommenden und Beginenhäuser in Niedersachsen und Bremen von den Anfängen bis 1810*. Diel 2, Bielefeld 2012, ISBN 3-89534-957-7
* Enno Schöningh: *Der Johanniterorden in Ostfriesland*, Bd. LIV in der Reihe *Abhandlungen und Vorträge zur Geschichte Ostfrieslands* (útjûn troch it Ostfriesische Landschaft yn gearwurking mei it Nedersaksysk steatsargyf yn Auwerk), Auwerk 1973.
* Franz Körholz (Hrsg.): *Die Urbare der Abtei Werden an der Ruhr*, Bonn 1950.
Blaufinkjes

**Blaufinkjes** (*Uraeginthus*) foarmje in fûgelskaai fan trije soarten yn 'e famylje prachtfinken (*Estrildidae*). De fûgeltsjes libje fan oarsprong op 'e drûge savannes en iepen boskgebieten fan Afrika en . 

Se wurde likernôch 12 oant 13 sintimeter lang. Alle soarten hawwe ljochtblauwe fearkes op it boarst, de side en de sturt, mei ljochtbrune oant brúngrize boppedielen. Se hawwe in relatyf lange, smelle sturt dy't faak spits útrint. By alle soarten binne de mantsjes feller fan kleur as de poppen. Dêrnjonken ha wyfkes minder blau. 

Unyk foar de fûgeltsjes is de baltsdûns fan 'e mantsjes. Se hâlde in stikje gers yn 'e snaffel en meitsje ritmyske hipkes op 'e tûke. Se kinne sa fluch mei harren poatsjes op 'e tûke tikke, dat in in soarte fan tapdûns is. 

De fûgels bouwe rûne tichte nêsten mei yn' e sydkant de yngong, faak opfallend tichteby nêsten fan ealjebijen, dy't de fûgeltsjes helpe om rôfdieren op te kearen.

Alhoewol't se fral sied fan gers ite, mei se ek graach ynsekten, lykas termiten.

De fûgeltsjes binne populêr yn 'e avikultuer. 

**Soarten**:
Bazardüzü

De berch **Bazardüzü** (Azerbeidzjaansk: *Bazardüzü dağı*, Russysk: Базардюзю, *Bazardjûzjû*) is in berch yn it Grutte Kaukasusberchtme op 'e grins fan Azerbeidzjan en Ruslân (Dagestan). Mei in hichte fan 4466 meter boppe seenivo is it de heechste pyk fan Azerbeidzjan en Dagestan. De meast súdlike punt fan Dagestan (en dus ek fan Ruslân) leit likernôch sân kilometer súdwestlik fan 'e top. 

Oerset út it Azerbeidzjaansk betsjut *Bazardüzü* "merkplein" of "merkplak", in ferwizing nei de midsiuwske jiermerken dy't yn 'e oanbuorjende delling holden waarden en dêr't hannelers út ferskate lannen by inoar kamen. 

De earste beklimming fan 'e Bazardüzü is net hielendal sûnder strideraasje. Yn Russyske boarnen wurdt ornaris in beklimming yn 1847 neamd troch in Russyske militêre of topografyske ekspedysje ûnder lieding fan Aleksej Aleksandrov. Yn Westerske alpinistyske literatuer wurdt lykwols de beklimming fan G. P. Baker en G. Yeld yn 1890 meast as earste dokumintearre beklimming beskôge. It ferskil hinget gear mei it ûnderskie tusken in militêr-topografysk heljen fan 'e top en in letter alpinistyske ekspedysje mei publisearre ferslach.

Hjoed-de-dei is de berch in populêr doel foar berchbeklimmers. Simmerdei is de klim relatyf ienfâldich.

De súdlike hellingen binne ûnderdiel fan it Nasjonale Park Şahdağ, it grutste beskerme natuergebiet fan Azerbeidzjan.
Readwangblaufink

De **readwangblaufink** (*Uraeginthus bengalus*) is in fûgeltsje yn it skaai blaufinkjes (*Uraeginthus*) út 'e famylje prachtfinken (*Estrildidae*). De fûgel komt foar yn Afrika besuden de Sahara.

## Ferskining

Readwangblaufinkjes wurde 12 oant 13 sintimeter lang en weagje 9 oant 11 gram. De krún, nekke, boppekant en wjukken binne brún. De wangen, it kin en it boarst, de siden, it efterste part fan 'e romp en de sturt binne blau. De bûtenste fearren fan 'e smelle sturt kinne ek brún wêze. It mantsje hat in read plak op 'e wang. De poaten binne fleiskleurich, de snaffel is wynread mei in pearse punt en de eagen binne brún.  

It wyfke mist de reade wangen fan it mantsje en is dêr blau. De blauwe kleur is boppedat ljochter en rint op it boarst en de side net sa fier troch as by it mantsje. 

## Fersprieding
It is in stânfûgel dy't fûn wurdt yn 'e drûgere dielen fan tropysk sub-Saharaansk Afrika, dêr't er foarkomt op leechlân oant hichten fan 2.500 meter. De fûgel mei ek graach op kultuerlân wêze en wurdt faak by doarpen oantroffen.

De readwangblaufink wurdt ferdield yn fjouwer ûndersoarten mei de folgjende fersprieding: 

* *Uraeginthus bengalus bengalus* – Senegal súdlik oant Guinee en eastlik oant Eritreä, Etioopje, noardeastlike Demokratyske Republyk Kongo, Oeganda en Kenia westlik fan 'e Riftdelling.
* *Uraeginthus bengalus brunneigularis* – súdlik Somaalje en Kenia oant Tanzania.
* *Uraeginthus bengalus ugogensis* – súdlik Kenia en Tanzania.
* *Uraeginthus bengalus katangae* – noardeastlikste Angoala oant súdlik Demokratyske Republyk Kongo en noardlik Sambia.

De soarte is yntrodusearre op eilannen yn 'e Stille Oseaan (Oahu en Hawaï).

## Hâlden en dragen
De soarte libbet yn pearkes. It nêst wurd tyn strûken of beammen boud fan gers. De 4 oant 5 wite aaien wurde yn 12 dagen útbret. De pykjes wurde fuorre mei ynsekten. Nei 21 dagen ferlitte de jongen it nêst. 

Yn it wyld yt er benammen nôt en sied, mar ek ynsekten .

## Status
De soarte is algemien, hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer klassifisearret de fûgel dêrom as net bedrige (*LC*). 

## Avikultuer
Readwangblaufinkjes komme ek yn 'e avikultuer foar. De fûgel moat fuorre wurde mei sied en drûge ynsekten mei wat fruit. It binne frij delikate fûgels om te hâlden en se hawwe hege easken wat de temperatuer en fochtigens oanbelanget.
Angoleesk blaufinkje

It **Angoleesk blaufinkje** (*Uraeginthus angolensis*) is in fûgeltsje yn it skaai blaufinkjes (*Uraeginthus*) út 'e famylje prachtfinken (*Estrildidae*).

## Beskriuiwng
It Angoleesk blaufinkje is likernôch 12 sintimeter lang en fan boppe griisbrún mei op 'e kiel, it boarst, de siden en de stút in ljochtblauwe kleur. De snaffel is koart, kegelfoarmich en ljochtgriis oant ljochtfiolet-blau. De rânen en de punt fan 'e snaffel binne faak donkerder. By jonge fûgels is de snaffel hielendal swart. De poaten binne fleiskleurich en de eagen binne donkerbrún oant readbrún mei in smelle, ljochtblauwe eachring.

It wyfke is wat ljochter en it blau rint by har minder fier troch oer it boarst. Under en by de anaalstreek is it wyfke oranjebrún.

## Fersprieding en systematyk
Angoleeske blaufinkjes komme yn Sintraal- en East-Afrika foar. Der binne ek populaasjes op 'e eilannen fan Sao Tomee en Prinsipe en op Sansibar, dêr't se mooglik troch minsken yntrodusearre binne. 

Se hawwe in grutte foarkar foar iepen savannes mei stikelstrûken, benammen dêr't de Acacia tortilis (paraplustikelbeam) groeit. Hoewol't se yn drûch gebiet libje, moat der altiten wetten yn 'e buert wêze. Se wurde ek oan rânen fan boerelân, grutte tunen en by doarpen of yn iepen Mopane-bosken sjoen, mar se mije ticht bosk.

**[[Ûndersoarte]]n fan it Angoleeske blaufinkje**:

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) klassifisearret de fûgel as net bedrige (*LC*).
Iishockey op de Olympyske Winterspullen 2026/froulju

De Iishockey kompetysje fan de **[[Olympyske Winterspullen 2026]]** waard fan 5 oant en mei 19 febrewaris hâlden yn Milaan en it Haidian-distrikt, yn Itaalje. Der diene tsien lannen mei, it toernoai waard wûn troch de Feriene Steaten.

## Lokaasjes
De wedstriden yn de groepsfaaze fan it iishockey op de Olympyske Simmerspullen 2026 waarden spile op de folgjende lokaasjes.

## Dielnimmende lannen
* 
* 
* 
* 
*  **(Gastlân)**
* 
* 
* 
* 
* 

## Groepsfaze
### Groep A

### Groep B
 

## Finales

## Medaljewinners

### Einrangskikking
Ringastrilden

**Ringastrilden** (*Stizoptera*) foarmje in monotypysk fûgelskaai yn 'e famylje prachtfinken (*Estrildidae*). 

De fûgeltsjes fan it skaai binne populêr yn 'e avikultuer. 

**Soarten**:
Jacob Lous

**Jacob Lous**, ek **Jacobus Laurentius** (? - Harns, 1617) wie mitseler, stienbyldhouwer, boumaster en kaarttekener yn de noardlike Nederlannen.

## Biografy

Jacob Lous wie in soan fan Lou Ripperts, hardsteenhouwer en stedsmitseler yn Harns. De famylje wie katolyk en nei alle gedachten ôfkomstich út Dútslân: ferskate neisieten fan Lou Ripperts, ûnder wa bern fan Jacob Lous, fierden de namme Forssenburg (letter Vossenberg).  
Lous wie as boumaster sa goed as wis ferantwurdlik foar de bou fan it stedhûs fan Harns en de Harnzer stedspoarten: Tsjerkepoarte (1597), Frjentsjerterpoarte (1608), Suderpoarte, Bildtpoarte en de Frjentsjerter piip (wetterpoarte).  De poarten waarden yn de 19e iuw sloopt. 
Om 1610 hinne makke er op fersyk fan it Harnzer stedsbestjoer in plattegrûn yn fûgelflechtperspektyf van de havenstêd.
Lous ferboude de 16e-iuwske Mockema-Blauhússtins yn Dokkum ta stedhûs (1607-1610). It stedhûs is dêrnei ferboud en útwreide, wat rest fan syn wurk is it byld fan Frouwe Justitia (1610) op it fronton.

Lous wurke yn de styl fan it Flaamsk maniërisme. Der binne ferskate troch him ryk fersierde grêfstiennen bewarre bleaun, dy't er makke foar de Fryske upper-class.  Foarbylden dêrfan binne de twa sarken foar de famylje Van Heemstra yn de Sint-Laurentiustsjerke yn Kimswert, wêrby't er foar de stien fan Taecke fan Heemstra en syn frou Jeltsje fan Bonga tolve famyljewapens hakke en op de oare yn de ûnderste helte in paleistún mei pyldergalery yn perspektyf ôfbylde, mooglik mei sicht op de eardere Heemstra State. 

Jacob Lous ferstoar yn 1617 en waard beïerdige yn de Grutte Tsjerke fan Harns. Neist de preekstoel leit in grêfstien mei in byldhouwurk dat oan him taskreaun wurdt; it ferbyldet in man mei in jakobsstêf, it mjitynstrumint fan boumasters. It is net wis oft er wier op dit plak begroeven leit.
Swartkopnon

De **swartkopnon** of **kastanjenon** (*Lonchura atricapilla*) is in Aziatyske fûgel yn 'e famylje prachtfinken (*Estrildidae*). 

## Ferskining
 
De swartkopnon is in fûgel fan 11-12 sm lang. De folwoeksen fûgel hat in koarte bleekgriisblauwe snaffel, in swarte kop en in kastanjebrune búk. De skaaien binne ferlykber, mar jonge fûgels ha in bleekbrune boppekant, wite oant bêzje-wite ûnderkant en gjin swart op 'e kop.

## Fersprieding en systematyk
Koartlyn is it *L. malacca*-soartekompleks yn trije soarten opsplitst, de trijekleurnon (*Lonchura malacca*), de wytkrúnnon (*Lonchura ferruginosa*) en de swartkopnon (*Lonchura atricapilla*). Der binne dúdlike ferskillen yn it fearrekleed en ek yn 'e markearrings op it ferwulft fan 'e krekt útkommen piken. Guon behannelje se lykwols noch as ien soarte.

De swartkopnon is ferdield yn sân ûndersoarten:

* *L. a. rubronigra* : noardlik Yndia en Nepal.
* *L. a. atricapilla* : noardeastlik Yndia, Bangladesj, Birma en súdwestlik Sina.
* *L. a. deignani* : Tailân, Yndosina.
* *L. a. sinensis* : Malakka en noardlik Sumatra.
* *L. a. batakana* : noardwestlik Sumatra.
* *L. a. formosana* : Taiwan en (mooglik) noardlik Luzon.
* *L. a. jagori* : de Filipinen (útsein noardlik Luzon) en Borneo.

*L. a. jagori* wurdt tsjintwurdich ek ûnderbrocht by de trijekleurnon (Lonchura malacca). De swartkopnon is yntrodusearre yn en hat wylde populaasjes fêstige yn Japan, Palau, de Hawaïaanske eilannen, Fanûatû en súdwestlik Ekwador en Jamaika en Martinyk yn it Karibysk gebiet.

## Hâlden en dragen

Swartkopnontsjes binne lytse, sosjale fûgels dy't meast yt fan sied en nôt. Hy bewennet faak iepen greidlân en lânbougebieten. It nêst is in grutte koepel fan gers pleatst yn boskjes of heech gers. Dêryn leit er fjouwer oant sân wite aaien.

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling. Dêrfandinne kategorisearret de Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) de soarte as net bedrige (LC). De fûgel komt lokaal algemien foar. 

## Avikultuer
Swartkopnontsjes komme in soad foar yn 'e avikultuer. Se binne maklik te hâlden yn in mingd en goed beplant fûgelhok. De fûgels mei graach baaie en wetter moat der altiten wêze.
Wytkapnon

De **wytkapnon** (*Lonchura ferruginosa*) is in sjongfûgel út 'e famylje prachtvinken (*Estrildidae*).

## Beskriuwing
De wytkopnon is in fûgeltsje mei in wite kop, swarte slabbe, sulverblauwe snaffel en in djip kastanjebrún bealchje. 

## Fersprieding
De fûgel komt foar op Java en Baly. De soarte wurdt as monotypysk behannele, itjinge betsjut dat der gjin ferdieling is yn ûndersoarten. Hy wurdt somtiden ek as in ûndersoarte fan 'e trijekleurnon behannele.

## Hâlden en dragen
De fûgel libbet op rysfjilden en greiden, faak yn grutte keppels.

## Status
De populaasje wurdt as stabyl beskôge. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) neamt de fûgel dêrom net bedrige (*LC*).
Trijekleurnon

De **trijekleurnon** (*Lonchura malacca*) is in sjongfûgel út 'e famylje prachtvinken (*Estrildidae*).

## Ferskining

De kop, de kiel en de búk fan it 11 oant 12 sintimeter lange fûgeltsje binne swart, it boarst en de siden wyt en fierder is it bealchje kastanjebrún. It wyfke is wat oansjen oanbelanget itselde as it mantsje. De relatyf foarse snaffel is blaugriis oant sulvergriis en de poaten ha likernôch deselde kleur. 

Juvenilen binne ienfoarmich bleekbrún fan boppe mei in bêzje ûnderkant en se ha gjin swarte kop. 

## Fersprieding en systematyk
Koartlyn is it *L. malacca*-soartekompleks yn trije soarten opsplitst, de trijekleurnon (*Lonchura malacca*), de wytkapnon (*Lonchura ferruginosa*) en de swartkopnon (*Lonchura atricapilla*). Der binne dúdlike ferskillen yn it fearrekleed en ek yn 'e markearrings op it ferwulft fan 'e krekt útkommen piken. Guon behannelje se lykwols noch as ien soarte. De trijekleurnon wurdt net ferdield yn ûndersoarten.  

De trijekleurnon komt oarspronklik foar yn it súdlik part fan Yndia en op Sry Lanka. Mei't de fûgel populêr is yn 'e avikultuer, ha ûntsnapte fûgels  yn dielen fan Súd-Amearika en de Kariben, op eilannen yn 'e Stille Oseaan en lokaal yn Portegal (om Lissabon hinne) ferwyldere populaasjes stifte.

It habitat fan 'e fûgels bestiet út strewellen, heech gers, rysfjilden en sompen.

## Hâlden en dragen

Trijkleurnontsjes binne sosjale fûgeltsjes en wurde faak yn grutte groepen sjoen. Se ite sied en nôt en 

## Status
De fûgel hat in grut ferspriedingsgebiet en der wurdt oannommen dat de fûgel in stabile populaasje hat. Dêrfandinne wurdt de fûgel as net bedrige (*Least Concern*) op 'e Reade List fan 'e IUCN klassifisearre.  

## Avikultuer
Swartkopnontsjes komme in soad foar yn 'e avikultuer. Se binne maklik te hâlden yn in mingd en goed beplante fûgelhok. De fûgels mei graach baaie en wetter moat der altiten wêze.
Amerikaanske sidesturt

De **Amerikaanske sidesturt** (ek **Amerikaanske pestfûgel** of **Amerikaanske lakfûgel**; *Bombycilla cedrorum*) is in moskeftige fûgel út 'e famylje fan 'e sidesturten (*Bombycillidae*).

## Ferskining
Folwoeksen fûgels hawwe in ljochtbrune kop en boarst, dy't oergiet yn griis op 'e wjukken en de rêch. De fûgel hat in opfallende puntich túfke op 'e kop en in swart masker om 'e eagen hinne, dat faak in smelle wite râne hat. Op 'e punten fan guon wjukfearren sitte lytse, helderreade plakjes. De sturt is donkergriis mei in opfallende heldergiele bân oan 'e ein. De búk is ljochtgiel.

Mantsjes en wyfkes lykje tige op inoar (monomorf) en de ferskillen binne subtyl, dy't allinnich fan tichteby te sjen binne. It mantsje hat yn 'e regel in donkerder en grutter swart plak op 'e kiel as it wyfke, dat by it wyfke faak mear brúnswart is. De reade plakjes op 'e wjukken binne by mantsjes wat langer útfierd as by wyfkes.

Jonge fûgels binne bûnter mei griis-brune fearren en hawwe dúdlike streekjes op it boarst en de búk. De túf is lytser en de reade punten op 'e wjukken ûntbrekke. Se ha boppedat gjin of in folle ljochter masker.      

## Fersprieding
Amerikaanske sidesturten ha in grut ferspriedingsgebiet dat oer hast hiel Noard- en Midden-Amearika leit. 

It briedgebiet leit fral yn 'e súdlike helte fan Kanada en de noardlike helte fan 'e Feriene Steaten. Winterdeis lûke se nei it suden fan 'e Feriene Steaten, Meksiko en oer Midden-Amearika (lykas Panama en Kosta Rika) bytiden sels oant it uterste noardwesten fan Súd-Amearika. Se binne ek te finen yn it Karibysk gebiet. Yn in grut part fan 'e sintrale en noardlike Feriene Steaten kinne de fûgels it hiele jier troch sjoen wurde, al binne it faak oare fûgels dy't de plakken fan 'e trekfûgels ynnimme. 

Se ha in foarkar foar iepen lânskippen mei genôch beammen en strûken lykas boskrânen en iepen plakken yn it bosk. Fierder komme se ek yn tunen en parken foar as der fruchtbeammen steane. 

## Hâlden en dragen
Amerikaanske sidesturten ite it hiele jier troch fruit en beien. Simmerdeis ite se ek ynsekten om genôch aaiwiten binnen te krijen foar de jongen.  

Se briede meastentiids fan juny oant augustus oant der genôch ripe simmerfruchten binne. It mantsje besiket it wyfke te ferlieden mei in soarte fan dûns, wêrby't se hinne en wer hippe en inoar fruit of blombledsjes jaan. It nêst is komfoarmich en boud fan twiichjes, gers en moas, faak op in tûke yn in beam. It wyfke kiest it plak, mar beide helpe by de bou. It wyfke leit meastentiids 4 oant 5 aaien en briedt dy yn likernôch 12 oant 14 dagen út. Wylst it wyfke op it nêst sit, bringt it mantsje har iten.

## Status
It giet goed mei de Amerikaanske sidesturt en de populaasje groeide tusken 1966 en 2019 mei mear as 2% yn't jier yn hiel Noard-Amearika. De fûgel profitearret fan minsklike feroarings yn it lânskip en de oanplant fan fruitbeammen en bessenstrûken yn tunen en parken. Dêrfandinne klassifisearret de IUCN de fûgel as net bedrige op 'e Reade list.
Basilyk fan it Hillich Hert (Paray-le-Monial)

De **Basilyk fan it Hillich Hert fan Paray-le-Monial** (Frânsk: *Basilique du Sacré-Cœur*) is in romaanske roomske tsjerke yn Paray-le-Monial, yn 'e Frânske regio Boergonje-Franche-Comté. De tsjerke is wijd oan it Hillich Hert fan Jezus en jildt as ien fan 'e wichtichste foarbylden fan Cluniasjinzer arsjitektuer yn Bourgonje.

## Skiednis
De basilyk is ien fan 'e meast besochte religieuze plakken yn Frankryk. De wrâldwide fersprieding fan 'e devoasje fan it Hillich Hert is foar in grut part te tankjen oan 'e fizioenen fan Marguerite-Marie Alacoque (1647–1690), dy't yn it kleaster njonken de basilyk libbe en stoar.

It hjoeddeiske gebou waard yn de 12e iuw stifte ûnder lieding fan Hugues de Semur, abt fan Cluny, op it plak fan in 10e-iuwsk kleaster dat stifte wie troch greve Lambert fan Chalon. De tsjerke wie opset as in lytsere ferzje fan 'e grutte abdijtsjerke fan Cluny. De bou waard yn 'e 14e iuw foltôge. 

Letter waarden yn 'e 18e iuw ferskate tafoegings dien. Sa waard der in barokke dekoraasje oanbrocht, dy't yn 'e 19e iuw wer ferwidere is om de tsjerke it romaanske karakter werom te jaan.   

As priorij stie Paray-le-Monial ûnder it gesach fan 'e abdij fan Cluny. Yn 1790 waarden yn hiel Frankryk de religieuze oarders opheft. Ek yn Paray-le-Monial waard de priorij formeel opheft. De muontsen moasten it kleaster ferlitte, mar de tsjerke bleau sparre foar ferneatiging.

Paus Pius IX joech yn 1875 de tsjerke de eartitel basilyk. Dat barde dat de Hillich Hert-devoasje in sterke bloei meimakke yn 'e Roomske Tsjerke. 

Hjoed-de-dei wurdt de basilyk beskôge as it bêst bewarre foarbyld fan Cluniasjinzer boukeunst yn 'e regio.

## Arsjitektuer
De tsjerke hat in relatyf koart skip mei twa sydskippen en in dwersskip mei ien skip. It koer bestiet út in healrûne apsis mei in omgong en trije straalkapellen. It gebou hat in totale lingte fan 63,5 meter (ynklusyf it foarportaal en de eastlike kapel) en in breedte fan 22,35 meter. It skip is likernôch 22 meter heech.

It ynterieur wurdt karakterisearre troch ogivale tonferwulften en in ferdieling yn ferskillende hichtenivo’s, itjinge typysk is foar de romaanske styl. De pylders binne fan in foargoatysk type en drage kapitelen, dy't benammen fersierd binne mei florale motiven; guon toane ek bist- of figuerfoarstellings. Yn it koer is in 14e-iuwsk fresko oanwêzich, dat yn 1935 op 'e nij ûntdutsen waard.

It eksterieur hat in sober en massyf oansjen. It portaal yn 'e lofter earm fan it dwersskip is fersierd mei blom- en geometryske motiven. Op 'e krusing fan skip en dwersskip stiet in toer fan 56 meter heech; oan wjerskanten fan 'e haadgevel steane twa lytsere tuorren.

It basilykkompleks omfiemet ek oare gebouwen, ûnder oaren in 18e-iuwske kleastergong.
Fisitaasjekapel (Paray-le-Monial)

De **Kapel fan 'e Fisitaasje** yn 'e Frânske stêd Paray-le-Monial is in religieus gebou dat by it kleaster fan 'e Fisitandinnen heart. De kapel waard om 1633 hinne boud en oan 'e ein fan 'e 19e iuw restaurearre.

## Skiednis en beskriuwing

Yn 'e kapel ferskynde Jezus oan 'e hillige Margareta-Marije Alacoque om har syn foar de minsken "fan leafde baarnende Hert" te toanen. It grutste part fan 'e ferskiningen fan Kristus oan Margareta-Marje fûn plak tusken 1673 en 1675.

It fresko dat tusken 1966 en 1973 makke waard, stelt de twadde ferskining fan Jezus foar, dêr't Jezus de wûnen fan syn lijen sjen lit. Op it fresko binne ferskate hilligen ôfbylde, dy't allegear apostels fan it Hert fan Jezus west hawwe. Te werkennen binne: de apostel Jehannes, Fransiskus fan Assisi, Charles de Foucauld, Claude de la Colombière, Jehannes Eudes, de Jongfaam Marije, Paulus fan Tarsus, Fransiskus fan Sales, pater Matéo, Jehanne Fransiska fan Chantal en Margareta-Marije Alacoque.

Yn in kapel oan 'e rjochterkant fan it koer wurde de reliken fan Margareta-Marije Alacoque bewarre. Hja waard yn 1920 hillich ferklearre troch paus Benediktus XV.

## De Doar fan 'e Barmhertigens
Lykas ferskate oare religieuze plakken hat de Kapel fan 'e Fisitaasje in *Doar fan 'e Barmhertigens*. Dy Doar fan 'e Barmhertigens hat deselde betsjutting as oare doarren dy't tusken 8 desimber 2015 oant 20 novimber 2016 oer de hiele wrâld oanwiisd binne. Se slute oan by de saneamde Hillige Doar yn Rome en op oare wichtige plakken. Dy doarren wiene in bysûnder symboal yn it Jubeljier fan 'e Barmhertigens, dat troch paus Fransiskus útroppen waard en stiene symboal foar in nij begjin, ferjouwing en omtinken foar inoar.
Verosvres

De Frânske gemeente Verosvres leit yn it suden fan Boergonje yn it departemint Saône-et-Loire.

## Skiednis
Verosvres is in lytse plattelânsgemeente yn 'e krite Charolais. De skiednis fan it plak is benammen ferbûn mei de lânbou en de feehâlderij, dy't noch jimmeroan in grutte rol yn 'e regio spilet.

## It besjen wurdich
* De tsjerke fan Saint-Pierre
* It gloaiende lânskip fan 'e Charolais

## Untwikkeling befolking

## Berne
* Margareta-Marije Alacoque

## Ofbylden

Église St Laurent Verosvres 2.jpg|Saint-Pierre.
Mairie Verosvres 2.jpg|Gemeentehûs.
Monument morts Verosvres 1.jpg|Oarlochsmonumint.
Japanske sidesturt

De **Japanske sidesturt** (ek **Japanske pestfûgel** of **Japanske lakfûgel**; *Bombycilla japonica*) is in moskeftige fûgel út 'e famylje fan 'e sidesturten (*Bombycillidae*).

## Ferskining

De fûgel wurdt likernôch 18 sintimeter lang en is in lyts bytsje lytser as de gewoane sidesturt. It fearrekleed is foar it grutste part rôzebrún oant griisbrún mei in side-eftige glâns. De fûgel hat in hege, puntige túf, in swarte kiel en in swart masker mei in smel wyt rantsje ûnder it each.

De Japanske sidesturt liket in soad op 'e gewoane sidesturt, mar hat net in giele mar in reade einbân op 'e sturt. Ek hat er in readbrune streek oer de wjukken dy't de gewoane fûgel net hat en hy mist giel op 'e wjukken. It swarte masker om de eagen rint by de Japanske sidesturt fierder troch nei efteren oant ûnder de túf. De ûndersturtdekfearren binne donkerread oant kastanjebrún.

## Fersprieding
Hy briedt allinnich yn it Russyske Fiere Easten (ûnder oare yn it Amoergebiet, Chabarovsk en it suden fan Jakûtsje) en mooglik hiel inkeld yn it noardeasten fan Sina. De foarkar giet út nei dichte nullebosken en taigabosken, faak oan rivieren. Winterdeis lûkt de fûgel nei it suden. De wichtichste gebieten om te oerwinterjen binne Japan, Koreä en it easten fan Sina. Somtiden wurde se ek sjoen op Taiwan of yn it fierste suden fan Sina. Lykas ús pestfûgel is de Japanske soarte in ynvaazjefûgel. Dat betsjut dat se it iene jier massaal yn in bepaald gebiet wêze kinne en it oare jier hielendal net, ôfhinklik fan wêr't genôch beien te finen binne. 

De soarte is monotypysk, itjinge betsjut dat der gjin erkende ûndersoarten binne.

## Hâlden en dragen
Bûten de briedtiid binne dizze fûgels tige sosjaal. Se libje dan yn grutte groepen, faak yn mingde groepen mei de gewoane sidesturt. Winterdeis ha se gjin fêst ferbliuw en as de beien op binne geane se nei in oar plak. Typysk gedrach foar de sidesturt is it jaan fan kadootsjes oan inoar. In mantsje en wyfke sitte dan byinoar en jouwe mei de snaffel in bei, in stikje blom of in ynsekt oan inoar troch. Dat kin wol tsien kear hinne en wer gean foardat ien fan 'e twa it opfret.

Se briede meastentiids fan ein maaie oant july en dat dogge se om't der by it útkommen fan 'e aaien dan in soad beien en ynsekten binne. It nêst is komfoarmich en wurdt boud fan tûkjes en moas, faak tusken 3 oant 10 m boppe de grûn. Der wurde 3 oant 5 lochtblauwe aaien mei donkere spikkels lein, dy't yn 14 oant 16 dagen útbret wurde. It brieden wurdt fral troch it wyfke dien, wylst it mantsje har fuorret. De jongen fleane nei sa'n 16 dagen út.

## Status
De status fan 'e Japanske pestfûgel op 'e Reade List fan 'e IUCN is hast bedrige (*Near Threatened*). De fûgel briedt yn in relatyf lyts gebiet yn it Russyske Fiere Easten en Noardeast-Sina. Troch houtkap foar de yndustry ferdwine de tichte nullebosken dy't se nedich hawwe om te brieden. Ek wurde se op grutte skaal fongen yn harren oerwinteringsgebieten (lykas Sina) foar de yllegale hannel. In oare bedriging is it tapassen fan lânbougif.
Sidesturten

It skaai **sidesturten** (*Bombycilla*) is in lytse mar karakteristike groep fan sjongfûgels út 'e famylje pestfûgels (*Bombycillidae*).

De namme ferwiist nei harren tige sêfte, glêde en side-eftige fearren. Alle trije soarten hawwe in opfallende, puntige túf op 'e kop dy't se by opwining omheech sette kinne. De soarten ha ek allegear in swart masker om 'e eagen hinne en in swart plak op 'e kiel. De basiskleur ís in kombinaasje fan waarme grize, brune en bêzje tinten. Oan 'e sekundêre slachpinnen sitte fral by de gewoane- en Amerikaanske sidesturt lytse reade einen as binne it dripkes reade lak. By in oare soarte, de Japanske sidesturt, binne dy plakjes hiel lyts of net oanwêzich.   

It binne echte beie-iters en se ha in yn ferhâlding grutte lever, dy't helpt om de alkohol te ferwurkjen as de beien yn 'e mage begjinne te gêsten. Simmerdeis as se jongen fuorje moatte frette se ek ynsekten. 

Bûten de briedtiid swalkje de fûgels yn grutte groepen om. As der gjin iten mear yn it noarden is kinne se ynienen yn grutte oantallen yn súdliker kriten ferskine.
**Soarten**:
Chalon-sur-Saône

De Frânske stêd **Chalon-sur-Saône** leit yn it departemint Saône-et-Loire yn 'e regio Boergonje-Franche-Comté.

## Skiednis
Chalon-sur-Saône hat woartels yn 'e Romeinske tiid, doe't it bekend stie as Cabillonum, in wichtige hannelspost oan 'e rivier de Saône. Troch de midsiuwen hinne ûntjoech de stêd him ta in regionaal hannels- en havenplak oan 'e rivier.

Yn 'e 19e iuw groeide Chalon-sur-Saône fierder troch yndustrialisaasje en de ûntwikkeling fan ferkearsferbiningen oer wetter en spoar. De stêd waard ek in plak fan technyske en wittenskiplike ynnovaasje: hjir die Nicéphore Niépce syn eksperiminten, dy't lang om let laten ta de earste fotografyske ôfbylding.

## It besjen wurdich
* Katedraal Saint-Vincent  
* It âlde stedsintrum  
* De rivierhaven en kades

## Untwikkeling befolking