open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1896

De **[[Olympyske Simmerspullen 1896]]**, offisjeel de Spullen fan de I Olympiade, wiene de earste moderne Olympyske Spullen en waarden yn Atene, Grikelân hâlden.   It Atletyk waard hâlden yn in it *Panathinaiko Stadium*.

## Panathinaiko Stadium
It Panathinaiko Stadium waard boud yn 1895 op it plak fan in earder stadion út 330 f.Kr. en hie yn 1896 plak foar 80.000 taskôgers. De foarm fan de atletykbaan is bysûnder, en falt nûiten de hjoeddeiske standerd foar in 400-meterbaan. De lingte fan it middenterrein is 235 meter, en de breedte is mar in inkele tsientallen meters. De baan hat dêrtroch de foarm fan in hierspjeld. Hjoed de dei is it stadion foar de measte sporten net mear te brûken mar yn 2004 is it noch wol brûkt foar it Bôgesjitten en hie doe plak foar 45.000 taskôgers.

## Utslaggen
### Hurdrinne
#### 100 meter

#### 400 meter

#### 800 meter

#### 1500 meter

### Horden
#### 110 meter Horden

### Maraton

### Fierspringe

### Hink-stap-springe

### Heechspringe

### Heechljeppe

### Kûgelstjitte

### Diskussmite

## Medaljespegel
De top sân fan lannen dy't by it atletyk medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1896.
Henk Feldmeijer

**Johannes Hendrik Feldmeijer** (Assen, 30 novimber 1910 - Raalte, 22 febrewaris 1945) wie in Nederlânsk fassistysk politikus en lid fan de Waffen-SS. Hy wie lid fan de Nasjonaal-Sosjalistyske Beweging, oanfierder fan de "Mussert-Garde" (in op de SS lykjende jongereinbeweging fan de NSB) en ien fan de grûnlizzers fan de *[[Nederlânske SS|Nederlandsche SS]]* dêr't er de foaroanman fan waard.

## Oplieding
Yn 1928 kaam er fan de hbs en gong wis- en natuerkunde studearjen oan de Ryksuniversiteit Grins. Yn 1932 waard er lid fan de doe krekt oprjochte NSB. Yn 1935 sakke er foar syn kandidaatseksamen en stoppe dêrnei mei syn stúdzje om alle tiid te hawwen foar syn NSB-taken. Yn 1930/31 gie er ûnder tsjinst (by de loftdoelartillery) en waard reserve-offisier, mar yn 1935 krige er út reden fan syn NSB-lid wêzen dien as reserve-offisier.

## Aktyf foar it fassisme
### NSB-bestjoerder
Fan 1937 ôf krige Feldmeijer hieltyd mear en mear wichtige funksjes yn de NSB. Hy waard bygelyks bestjoerslid fan *[[Der Vaderen Erfdeel]]*, in stichting mei it doel om de "Dietse" geast fan Nederlân te ûndersykjen en te befoarderjen. Feldmeijer fielde him oansprutsen troch de ideology fan de Schutzstaffel (SS). Dêr wie lykwols yn NSB-rûnten net folle romte foar dat hy hie bûten de NSB om kontakten mei SS'ers yn Dútslân.

Yn 1939 rjochte Feldmeijer ûnder tafersjoch fan Meinoud Rost van Tonningen, in rivaal fan Mussert yn de NSB, de saneamde Mussert-garde op, nei foarbyld fan de SS.

### Twadde Wrâldkriich
Justjes foar de Dútske ynfal fan Nederlân yn 1940 waard Feldmeijer mei noch in tal NSB-pommeranten fêstset en yn de maaiedagen fan 1940 nei Frankryk oerbrocht, dêr't er op 30 maaie 1940 yn Calais troch de Dútsers befrijd waard. Werom yn Nederlân koe er it rillegau goed fine mei SS-lieder Rauter. Op 11 septimber 1940 waard him hjitten om de Nederlânske SS op te rjochtsjen, tsjin Mussert syn sin yn, dy't neat seach yn de SS. It hie in protte skeel yn de NSB fan gefolgen; mei oan de iene kant Mussert en oan de oare kant Feldmeijer en ek Rost van Tonningen.

De *Nederlandsche SS* waard lang om let in foarportaal fan de Waffen-SS. In protte Nederlânske SS'ers namen tsjinst by de Waffen-SS en waarden ynset oan it Eastfront. Feldmeijer folge dat foarbyld ek, hy tsjinne yn 1941 by de Leibstandarte-SS "Adolf Hitler" op de Balkan en yn 1942/43 by de *[[SS-division Wiking]]* yn Ruslân. Foar syn optreden by de Waffen-SS krige Feldmeijer û.o. it Izeren Krús.

Werom yn Nederlân krige er de lieding fan Rauter oer it *Sonderkommando-Feldmeijer*, dat yn 1943 represailles op Nederlânske boargers nei oanslaggen fan it ferset útfierde. Dat barde ûnder de namme *[[Aksje Sulverdin|Aktion Silbertanne]]*. Ek krige Feldmeijer begjin 1945 it befel oer in bataljon fan *[[34. SS Freiwillige Grenadier Division Landstorm Nederland|Landstorm Nederland]]*. Op 22 febrewaris 1945 waard, ûnderweis nei it front, syn auto besketten troch in alliearde jachtfleanmasine dêr't Feldmeijer by omkaam.
Klaas van Berkel

**Klaas van Berkel** (Nieuwer-Amstel, 24 july 1953) is in Nederlânse heechlearaar yn de skiednis fan nei de Midsiuwen en in wittenskipshistoarikus. 

Van Berkel studearre skiednis en filosofy oan de Ryksuniversiteit Grins, en promovearre yn 1983 oan de Universiteit Utert op in proefskrift oer Isaac Beeckman (1588-1637) en de meganisearring fan it wrâldbyld. 

Sûnt 1997 is Klaas van Berkel lid fan de Keninklike Nederlânske Akademy fan Wittenskippen (KNAW).

## Wurk
Boeken fan Klaas van Berkel
* 1981, *Natuurwetenschappen van Renaissance tot Darwin. Thema's uit de wetenschapsgeschiedenis*, mei H.A.M. Snelders (red.).
* 1983, *Isaac Beeckman (1588-1637) en de mechanisering van het wereldbeeld*.
* 1985, *[http://www.dbnl.org/tekst/berk003voet01_01/index.htm In het voetspoor van Stevin. Geschiedenis van de natuurwetenschap in Nederland 1580-1940],  Meppel: Boom.
* 1998, *Dijksterhuis: een biografie*, Bert Bakker Amsterdam. 
* 1999, *A history of science in the Netherlands: survey, themes and reference*, mei Albert van Helden en Lodewijk Palm, Brill Leien.
* 2005, *Academische illusies. De Groningse universiteit in een tijd van crisis, bezetting en herstel, 1930-1950* Bert Bakker, Amsterdam
* 2008, *De stem van de wetenschap Geschiedenis van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Deel I 1808-1914'' Bert Bakker, Amsterdam

Fierders skreau er artikels oer ûnder oaren Jacob Clay, Eduard Jan Dijksterhuis, de Hollandse significa en Frits Zernike

## Keppelings om utens
* Koninklijke bibliotheek oer Klaas van Berkel
* Eigen hiemside oan de Universiteit fan Grins.
Camminghastate

* Camminghastate (Aldtsjerk), yn Aldtsjerk
* Camminghastate (Arum), yn Arum
* Camminghastate (Ferwert), yn Ferwert
Cornelius Pama

Dr. **Cornelius (Cor) Pama** (Rotterdam, 5 novimber 1916 - 23 oktober 1994) wie in Súd-Afrikaansk heraldikus en genealooch fan Nederlânsk komôf.
 
Cornelius Pama hat syn referinsjebibleteek fan 800 boeken, neilitten oan de *Nasionale Bibliotheek van Suid-Afrika* 

## Publikaasjes
* "Heraldiek en ex-libris", Naarden 1943  
Pama publisearre geregeldwei yn it bulletin fan it "*Heraldiese Genootschap van Suidelike Afrika*" en in "Die Burgher". Hy publisearre yn it Nederlânsk, Ingelsk en Afrikaansk.

### Artikelen
* "Civic heraldry in greater Cape Town", artikel yn ARMA 888-914. Z.J.
* "Proposals for a coat of arms for the Orange River colony (1904)", artikel yn ARMA 1638-1643.
* "Toe voorgestel is dat Suid-Afrika 'n prinsdom sou word", artikel yn Die Burgher 18-05-1961.
* "Die Franse Revolusie en die boom van vryheid in ons Staatswapen". Die Burgher 14-07-1989. 
* "Die wapens van die Kommandeurs, Goewerneurs en Kommissarisse-Generaal aan die Kaap, 1652-1806". Historia, tredde jiergong, nr 3.

### Boeken
* "Heraldiek in Suid-Afrika",  Kaapstêd 1956
* "Geschiedenis der familiewapens van de middeleeuwen tot heden", Utert 1958
* "Die Wapens van die Ou Afrikaanse Families", 1959
* "Lions and Virgins", Kaapstad - Pretoria 1965
* "Heraldiek en genealogie", Utert/Antwerpen 1969
* "Heraldry of South African families: coats of arms/crests/ancestry". Kaapstêd 1972. 365 siden en 1000 famyljewapens.
* "Families, Familiename en Familiewapens", 1975
* "Heraldiek ABC", Pretoria 1980
* "Die Groot Afrikaanse Familienaamboek", Kaapstêd 1983

### Publikaasjes yn de mande mei
* Mei C.C. de Villiers, *Geslagregisters van die oud Kaapse families*, Kaapstêd 1966
Camminghastate (Aldtsjerk)

**Camminghastate**, ek **Heemstrastate**,  stie by Aldtsjerk noardwest fan Readtsjerk yn de gemeente Tytsjerksteradiel. Fan de State is neat werom te finen en stie op lân efter in yn 2010 noch besteande pleats.

Yn de 16e iuw wurdt as earste eigener Einte Bolta neamd, dy't him ek wol Heemstra neamde. Nei him komt Willem Heemstra op de state. De state giert troch fererving en houlik oer  yn de famyljes Feitsma, Walta en Cammingha.
Sjuck fan Cammingha, soan fan Pieter fan Cammingha en Eelck fan Aebinga lit yn 1563 in grut hûs sette ûnder Aldtsjerk. Hy boaske doe Popck fan Heemstra, dochter fan Feye fan Heemstra en Ebel fan Hemmema fan de yn it tichtbye Oentsjerk steande Heemstrastate. It span sil grif in stik grûn fan heit meikrigen hawwe om in hûs op tte setten. Popck ferstoar yn 1574 en Sjuck wertroude mei Riem fan Galama; syn tredde houlik. Dochs stjert hy sûnder bern yn 1581.

Dêrnei wurdt de state bewenne troch Gerrolt Nicolaes fan Heemstra en syn frou Ath fan Heemstra. Gerrolt wie kaptein yn it leger. Mooglik wie hy dejinge dy't de namme fan it hûs feroarje lit yn Heemstrastate, sa't dy ûnder oare op de kaart fan Schotanus fan 1718 foarkomt.
Harren dochter Tzietke fan Heemstra erft it bûtengoed yn de 18e iuw en set har ta wenjen mei har man Feye Haring fan Harinxma thoe Heeg. Feye Haring stamt út de militêre tûke fan de famylje Harinxma. As yn 1779 Feye Haring stjert, wurdt de state net mear bewenne. Syn frou Tzietke stjert op 82-jierige leeftiid yn 1787.
Nei har dea waard it "Buitengoed Cammingha-state" ûnder Aldtsjerk mei it stuolte yn de tsjerke te keap oanbean. Dy ferkeap ferrûn net sa flot, want fan 1787 - 1795 stie it hûs leech. Yn 1795 waard it dan einlik ferkocht en in skoft letter ôfbrutsen.

De state stie op de hoeke fan de Kaas Douweswei en de Boswei, krekt binnen de himrik fan Aldtsjerk, gem. Tytsjerksteradiel, op de grins mei Readtsjerk dat yn Dantumadiel leit. It ûnderskrift op de tekening fan Stellingwerf befet dan ek twa fouten. Ten earste wenne de neamde eigener "Antonij van Hettinga" op it tichtbylizzende Eysingastate en ten twadde stie it hûs net yn Dantumadiel.
Op dizze tekening wurdt dúdlik dat it om in sealstins giet út de ein fan de fyftjinde of it begjin fan de sechtjinde iuw.

De state stie ek op in omgrêfte terrein, wêrby't allinnich de efterside yn it wetter stie. It hûs wie grif ûnderkeldere en amr ien boulaach heech. Fierder hie de state in skyldkape, mei op de hoeken skoarstiens. Yn 'e midden fan de brede foargevel is in poartefoarmige yngong, dy't nei elle gedachten út de midden fan de 17e iuw komt. Oan beide kanten van de yngong sieten trije smelle ramen.

## Bewenners
* 16e iuw Einte Bolta
* Willem Heemstra
* famylje Feitsma
* famylje Walta
* famylje Cammingha
* Sjuck fan Cammingha
* Gerrolt Nicolaes fan Heemstra
* - 1782 Tzietke fan Heemstra

## Sjoch ek
* States en Stinzen
Johann Olav Koss

**Johann Olav Koss** (Drammen, 29 oktober 1968) is in eardere Noarske reedrider.

## Reedriden

Koss waard wraldkampioen oer-alles yn 1990, 1991 en 1994 en Europeesk kampioen oer-alles yn 1991. Yn 1992 wûn hy goud op de 1500 meter en sulver op de 10.000 meter by de Olympyske Spullen yn Tinges-Albertville. Yn 1994 wûn er goud op 1500, 5000 en 10.000 meter by de Spullen yn Lillehammer. 

### 13.30.55
Foaral it wrâldrekord op de tsien kilometer by de Olympyske Spullen yn 1994 wie in grutte prestaasje. Syn tiid 13.30.55 wie mei grutte foarsprong de rapste tiid. Dit rekord waard pas yn it tiidrek fan de klapreed ferbrutsen.

## Rekôrs
### Persoanlike rekôrs

### Wrâldrekôrs

## Nei it reedriden
Nei syn kariêre as reedrider, makke Koss syn genêskundestúdzje ôf. Hy gong oan de slach as ambassadeur foar UNICEF en waard lid fan it YOK. Yn 1999 troude Koss mei de Kanadeeske sakefrou en politika Belinda Stronach. Dit houlik hâlde gjin stân en yn 2003 binne se skieden. Yn 2009 troude Koss foar de twadde kear, by syn twadde frou hat er in soan.

## Right To Play
Right To Play is in organisaasje oprjochte troch Johann Olav Koss dy't ûntstien is út Olympic Aid in yn 1992 troch it Olympysk Organisaasje Komitee fan de spullen yn Lillehammer oprjochte goede doelen organisaasje. Mei dizze organisaasje wol Koss him ynsette foar de rjochten fan bern dy't it it dreechst hawwe. De programma's fan Right To Play rjochtsje har op famkes, minsken mei in beheining, bern mei HIV en AIDS, bern dy't op strjitte libje, eardere bernsoldaten en flechtlingen. De organisaasje is yn sa'n 20 lannen aktyf mei 41 projekten, en belûkt wraldwiid topsporters as ambassadeurs by de aktiviteiten. De organisaasje hat kantoaren yn Nederlân, Noarwegen, Switserlân, Itaalje, Ingelân, De Feriene Steaten en Kanada - dêr't ek it haadkantoor festige is. Koss is hjoed de dei algemien direkteur fan Right To Play.
Hûs Doarn

**Hûs Doarn** (Nederlânsk en offisjeel: *Huis Doorn*) is in kastiel, ridderhofstêd en landguod op de Utertske Heuvelrêch by Doarn yn de provinsje Utert.

## Untstean enarsjitektuer
In earste fermelding fan it plak Doarn stamt út it jier 838. It Midsiuwske Hûs wie oarspronklik in wetterburcht dy't oan 'e ein fan de 13e iuw boud waard foar domproast Adolf van Waldeck. Yn de iuwen dêrnei bleau it Hûs besit en residinsje fan de domproasten fan Utert. In 1322 waard it ferwoaste. Ungefear fiifentweintich jier letter waard mei de werbou begûn. Yn 1536 waard it in ridderhofstêd.

Yn de 16e en 17e iuw ferriisden der om it binnenplein wengebouwen, dy't no ien gehiel foarmje mei it haadgebou. Yn 1796 waard it yngreven ferboud, mooglik ûnder lieding fan de Amsterdamse arsjitekt Abraham van der Hart. It omlizzende park waard oanlein yn Ingelske lânskipsstyl.

De omfang fan it lângoed foarme in belemmering foar de ûntwikkeling fan it doarp Doarn. Yn 1874 waard it lângoed ferkavele.

Ein 19e iuw waard it hûs bewenne troch Frans Labouchère (1854-1938), dy't wethâlder wie fan de gemeente Doarn en yn 1894 de earste foarsitter fan de Doornsche Golf waard.

## Wilhelm II
It Hûs krige syn bekendheid aan de Dútske keizer Wilhelm II. Nei de Novimberrevolúsje fan 1918 frege en fûn hy asyl yn Nederlân. Syn ferbliuwplak wie ynearsten Kastiel Amerongen mar hy wist út eigen middelen al yn 1919 Hûs Doarn oan te keapjen. Hy liet de oprydleane fan de Doarpsstrjitte ferlizze nei de rêstigere Doarnsewei, hjir ferriisde ek it poartegebou dat yn in Hollânske neo-renêssânsestyl boud waard. Fanôf 1920 oant syn dea yn 1941 bewenne hy it Hûs Doarn, dat hy ynrjochte mei objekten út syn paleizen yn Berlyn en Potsdam. Dizze hûsboed kaam yn 59 wagons nei Nederlân ta. Ten noarden fan it Hûs stiet Wilhelm syn mausoleum, boud ûnder lieding fan de Berlynske arsjitekt E. Kiessling.

De winsk fan keizer Wilhelm II wie om yn Dútslân bysetten te wurden as de monargy westeld wêze soe. In soad foarâlden fan de keizer rêste yn de Dom fan Berlyn. Hjir binne te finen 80 sarkofagen fan Pruisyske keningen. 

It Hûs en it lângoed waarden yn 1945 as Dútsk besit fikearre en binne no besit fan de Steat fan de Nederlannen (Ryksgebouwetsjinst) as ferselsstannige Ryksmuseum. De ynrjochting is net mear hielendal lyk as doe't de keizer der wenne. Der is besocht safolle mooglik autentyk te hâlden, mar yn it ferline binne der wol inkele dielen fan de kolleksje weromjûn oan de erfgenamten fan de keizer, de famylje fan de Hohenzollern en wurde der soms ek spullen útliend foar eksposysjes op oare plakken.

Op de bel-etaazje en de earste ferdjipping binne de keamers noch hast kompleet autentyk. Hûs Doarn hat dêrtroch skitterjende ynterieurs en hûsfêstet in útsûnderlike kolleksje keizerlike keunstfoarwerpen, unyk yn Europa. Museum Hûs Doarn jout in autentyk byld fan it libben fan dizze foarst yn ballingskip en belichemt in wichtich kearpunt yn de Europeeske skiednis.

## Ferskaat
* It hûs is yn 1962 besocht troch Cecilia van Pruisen, in pakesizzer fan de keizer.
* Kees 't Hart hat Hûs Doarn as dekcor yn syn roman *De keizer en de astroloog* brûkt.
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 2004

De **[[Olympyske Simmerspullen 2004]]**, ek wol de **XXVIIIe Olympiade** neamd, waarden yn 2004 hâlden yn Atene, de haadstêd fan Grikelân.
It atletyk waard hâlden yn it *Athens Olympic Stadium*, dat yn 1982 boud waard foar de Europeeske Kampioenskippen Atletyk fan 1982.

## Utslaggen
### Estafette
#### 4x100 meter

#### 4x400 meter

### Hurdrinne
#### 100 meter

#### 200 meter

#### 400 meter

#### 800 meter

#### 1500 meter

#### 5000 meter

#### 10.000 meter

### Horden
#### 100 meter

#### 110 meter

#### 400 meter

### 3000 meter steeplechase

### Maraton

### Hurdwandelje
#### 20 km

#### 50 km

### Fierspringe

### Hink-stap-springe

### Heechspringe

### Heechljeppe

### Kûgelstjitte

### Kûgelslingerje

### Diskussmite

### Spearsmite

### Mearkamp
#### Sânkamp

#### Tsienkamp

## Doping
Tidens de spullen waarden twa atleten trapjeare op it brûken fan doping. Ien fan har de Amerikaanske Crystal Cox dielnimmer oan kwalifikaasje fan de estafette joech yn 2010 doping gebrûk ta. Dit hie ta gefolg dat de folsleine estafetteploech harren medaljes ynleverje moast. Ek de Hongaarske kûgelslingerder Adrián Annus moast syn medalje werom jaan.

## Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it atletyk medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 2004.

## Sjoch ek
* Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen 2004
Hamer (tydskrift)

**Hamer** wie tusken 1940 en 1945 in nasjonaalsosjalistysk folkekundich tydskrift.

It wie in prestizjeusk moanneblêd mei in protte yllustraasjes, dat fan oktober 1940 ôf troch Utjouwerij Hamer fan Reinier van Houten útjûn waard. It tydskrift ferkundige de kulturele tinkbylden fan de Nederlandsche SS. De redaksje waard foarme troch Nico de Haas en Gerda Schaap. Harren taak wie de Nederlânske folkskunde populêr te meitsjen mei fotorigen oer âlde gebrûken, âlde dracht, fersierde gevelstiennen en Germaanske sym­boalen dêr't fan tocht waard dat sy ferlern gien wiene. De oplagesifers foar *Hamer* wienen op in stuit 18.500 eksimplaren. Sûnt jannewaris 1943 ferskynde ek in Flaamske edysje mei in oplage fan 4000 stiks. Dy útjefte wie deselde as de Nederlânske, mar bestege sa'n 8 oant 16 siden oan Flaamske saken. Maart 1944 kaam der in Dútske edysje mei de titel *Hammer*, en der wienen plannen foar in Noarske ferzje fan it tydskrift. De plannen waard it neat mei fanwege it ferrin fan de kriich.

De measte artikels wiene fansels fan de redaksje, fral fan De Haas (meast artikelen oer folkloare sa as “Markerdracht", "Nijjiersgebrûken", “Pinkstergebrûken”, “Midzsimmer- Sinnekear” en “Midwinterblaze”) en Schaap (dy't wat mear skreau oer “Folkskeunst”, en “ It Begjin fan it Ornamint”, mar him ek weage oan *Huismerken – Zinnebeelden der Sibben*). 

Bekende meidoggers wienen ûnder oaren J.G.N. Renaud, Jan de Vries (mei rigen artikelen oer de geheimen fan het Runen-alfabet en oer de Germaanske goaden), S. J. van der Molen (yn it Nederlânsk, oer *Volk en Bodem in Friesland, Friese folklore en Friese boerderijen*), Elsa M. Valeton (û. o. oer kantklosse en oar hantwurkjen), D. J. van de Ven (û. o. oer it slachtsjen oan hûs yn ús folkslibben), Steven Barends en Johan Theunisz. Oare bydragen kamen fan J.B. Broekhuis, Jurriaan van Toll, Van Heemskerck-Düker, P. Felix, W.J. de Boone, W.R.C. van Boetzelaer, Bart Elskamp en Klaes Sierksma . 

Alle jiergongen hawwe ferskate artikelen oer 'âld-Hollânske' plakken en stêden sa as Hoarn, Hylpen, Edam, Monnikendam, Marken, Dokkum, Frjentsjer, Amerongen, Gythoarn, Haarlim en Maastricht. Apart omtinken wie der foar de prehistoarje (Grêfhichteûndersyk, *onze Urnenvelden*, de 'Brûnstiidsmid en syn Wurk' en de Iistiidkultueren) en de skiednis fan de Germanen (*De Hermanslag* , 'Germanen yn it Easten', 'De Bataven' en 'It baaien yn de Germaanske wrâld'). Lettere nûmers joegen stadichoan mear oersette bydragen fan bûtenlânske skriuwers oer folkloare, gebrûken, hânwurk en skiednis fan stambesibbe Germaanske groepen sa as: *Germanen in het Oosten*, *Friesche Boeren aan de Weichsel*, *Stafkerken – Stille Getuigen van Germaansche Bouwkultuur*, *Het Perchtenloopen in de Alpenlanden*. 

Dêrneist wienen der ferskate temanûmers, al yn de earste jiergong, sa as in Rispingenûmer, een Drachtnûmer, in Weinûmer, in Peaskenûmer en in Mûnenûmer.
Newcastle upon Tyne

**Newcastle upon Tyne**, faak ôfkoarte ta **Newcastle**, is in stêd (*city*) yn de county Tyne and Wear yn Noard-East Ingelân.

It is in selstandige gemeente; mei de gemeenten Noard-Tyneside, Súd-Tyneside en Gateshead foarmet it ien steedlik gebiet, de Newcastle-Gatesheadmetropoal. Newcastle is de meast wichtige stêd fan Noard-East Ingelân.

In ynwenner fan Newcastle wurdt ek wol in *Geordie* neamd.

## Ut de skiednis
De stêd waard troch de Romeinen, ûnder keizer Hadrianus, stifte. It plak hjitte doe **Pons Aelius**. Neidat de Romeinen út Ingelân wei gien wiene, waard it plak, dat doe **Monkchester** hjitte, de haadstêd fan it keninkryk Northumbria en waard in wichtich beafeartsplak fanwege de Hillige Boarne fan de Jezusberch, no Jesmond. De stêd tanket har namme oan it kastiel dat yn 1080, fanwege Robert II, hartoch fan Normandje, de âldste soan fan Willem de Oermasterer set waard. Fjochterij mei de Wytsingen waard de stêd yn 1080 benei folslein by ferwoastge. De stêd waard in wichtich sintrum foar de wolhannel en letter waard de stienkoalwinning yn de omkriten fan grut belang. 
Yn de midsiuwen wie Newcastle, strategysk oan de grins mei Skotlân, ek in festingstêd fan belang. 

De haven en de skipswerven oan de Tyne ûntjoegen har tige yn de 16e iuw; de stêd waard doe ta ien fan de grutste sintrums yn de wrâld wat skipsbou en skipsreparaasjes oanbelange. De stêd groeide fierder yn de tiid fan de Yndustriële Revolúsje, mar de yndustry rekke healweis de 20e iuw yn de nederklits. Newcastle is no fral fan belang as sake- en kultuersintrum.

## Berne yn Newcastle
* Charles William Mitchell (1854–1903), keunstskilder 
* Basil Hume (1923-1999), kardinaal en aartsbiskop fan Westminster
* David Pawson (1930), predikant en teolooch
* Chas Chandler (1938-1996), muzikant (The Animals), produsint en manager 
* Hank B. Marvin (1941), musikus
* Brian Johnson (1947), musikus
* Sting (1951), musikus
* Kevin Whately (1951), akteur
* Abhisit Vejjajiva (3 augustus 1964), minister-presidint fan Tailân
* Gary Robson (19 juny 1967), pylkjesmiter (*darter*)
* Alan Thompson (22 desimber 1973), fuotballer
* Sue Rolph (15 maaie 1978), swimster
* Cheryl Ann Cole - Tweedy (30 juny 1983), sjongster
* Richard J. Thompson (20 maaie 1986), sjonger 
* Joe McElderry (16 juny 1991), sjonger
Linestik

In **linestik** is yn de euklidyske mjitkunde in diel fan in line dy't troch twa aparte einpunten begrinze wurdt en dy't alle punten op dy line tusken dizze twa einpunten befet. Foarbylden fan linestikken binne de siden fan in trijehoek of in fjouwerkant.

Lizze de beide einpunten op in mearhoek, dan is sprake fan in side fan dy mearhoeke, as de einpunten dêrfan gearfalle mei neist elkoar lizzende hoekpunten fan de mearhoeke. Falle de einpunten gear mei *net* neist elkoar lizzende hoekpunten, dan hjit it linestik in diagonaal fan de mearhoek. 

As beide einpunten op in kromme lizze, lykas in sirkel, dan wurdt it linestik in koarde fan dy kromme neamd. 

## Definysje
As V\,\! in fektorromte is oer \mathbb{R} of \mathbb{C}, en L\,\! in dielsamling is fan V,\,\! dan is L\,\! in **linestik** as L\,\! parametrisearre wurde kin as 

: L = \{ \mathbf{u}+t\mathbf{v} \mid t\in[0,1]\}

foar eltse fektoaren \mathbf{u}, \mathbf{v} \in V\,\!, dêr't  \mathbf{v} \neq \mathbf{0},. Yn dat gefal binne de fektoaren \mathbf{u} en \mathbf{u+v} de einpunten fan L.\,\!. 

Soms wurdt ûnderskied makke tusken in "iepen" en in "sluten" linestik. Dan definieart men in **sluten linestik** as hjirboppe en in **iepen linestik** as in dielsamling L\,\! dy't parametrisearre wurde kin as 

: L = \{ \mathbf{u}+t\mathbf{v} \mid t\in(0,1)\}

foar alle fektoaren \mathbf{u}, \mathbf{v} \in V\,\!, dêr't  \mathbf{v} \neq \mathbf{0}.

In alternative, ekwifalinte, definysje is: In (sluten) linestik is in konveks omklaaisel fan twa ôfsûnderlike punten.

## Eigenskippen
* In linestik is in ferbûn, net-lege samling.
* As V in topologyske fektorromte is, dan is in sluten linestik in sluten samling yn V. Dêr foaroer is in iepen linestik in iepen samling yn V dan en allinnich dan as V ien-diminsionaal is.
* Mear algemien as hjirboppe kin it konsept fan in linestik definearre wurde yn de oardere mjitkunde.
Drammen

**Drammen** is in stêd en gemeente yn de provinsje Viken yn Noarwegen.
De gemeente hie yn 2021 64.055 ynwenners, de omjouwing fan Drammen wurd al 6.000 jier lang bewenne. Tsjûgen hjirfan bestean yn de foarm fan rotstekeningen. Permanente bewenning is sûnt de 14e iuw. De geunstige lizzing oan 'e mûning fan 'e Drammen makke de stêd ta in ideale haven foar houtútfier. De gemeente Drammen waard mei yngong fan 1 jannewaris 2020 útwreide mei de eardere gemeenten Nedre Eiker en Svelvik.

## Plakken yn de gemeente
* Drammen
* Jordbrekkskogen
* Konnerud
* Pukerud
* Skoger
* Stubberud
* Tangen

## Geografy
### Topografy
Drammen leit yn in fallei oan de mûning fan de rivier Drammen dy't útkomt yn de Drammen Fjord. Nei de ein fan de lêste iistiid krige de Drammendelling syn hjoeddeiske foarm.

### Geology
It grutste part fan de grûn yn de gemeente Drammen bestiet út earm read granyt, ek wol Drammengranyt neamd. Dêrneist is der yn de gemeente in soad grûn fan fulkanyske stien en kalkstien te finen.

### Klimaat
Drammen hat in kâld en fochtich, mar myld klimaat mei waarme simmers.

### Natoer en Miljeu
De rivier de Drammen hat jierrenlang slim fersmoarge west troch swiere yndustry by de rivier lâns dy't sa har ôffalwetter op de rivier losten.
Sûnt de jierren 90 is de rivier wer skjin en wurdt der salm fongen yn de rivier.

Der binne in oantal grutte parken yn de stêd en strannen oan de Drammen rivier.
Oan de súd- en oan de eastkant fan Drammen binne grutte bosk- en marregebieten te finen.  

#### Beskerme Gebieten
Yn de gemeente Drammen binne fjouwer beskerme natoergebieten (2007).
* *Austad naturminne* (1964) - 20 hektare natoer
* *Solum store naturminne* (1964)
* *Skalstad naturminne* (1967) 
* *Rismyr naturreservat* (1986) - 47 hektare natoer

## Berne yn Drammen
* Johan Halvorsen (1864), komponist en dirigint
* Triztán Vindtorn (1942-2009), Noarsk surrealistysk- en avant-gardedichter
* Sten Stensen (1947), reedrider 
* Johann Olav Koss (1968), reedrider

## Galery

Drammensfjord 2013.jpg|*Drammensfjord*
Bragernes kirke fra sør 2018.jpg|*Bragernes tsjerke*
Stromso kirke.jpg|*Strømsø tsjerke*
Drammens teater 2018 (1).jpg|Drammens teater
Drammens museum.jpg|Drammens museum
Russyske roebel

De **Russyske roebel** is de munt fan de Russyske Federaasje. 100 kopeken binne ien roebel. De roebel wie ek de munt fan de Sowjetuny (1917-1991). De ôfkoarting fan de hjoeddeiske roebel is RUB (ISO 4217). Op 1 jannewaris 1998 waard nei in desennium fan hyperynflaasje in nije roebel ynfierd: 1 nije roebel komt oerien mei 1000 âlde roebels. De ôfkoarting fan de âlde roebel wie RUR.

## Munten en bankbiljetten
Ien roebel is ferdield yn hûndert kopeken. Der binne munten fan 1, 5, 10, 50 kopeken, en fan 1, 2, 5, en 10 roebel. Yn de tiid fan de Sowjetuny wienen der ek munten fan 2, 3, 15 en 20 kopeken. Bankbiljetten binne der fan 10, 50, 100, 500, 1000 en 5000 roebel.

## Symboal
Sûnt desimber 2013 hat de roebel in offisjeel teken, geoedkard troch Bank Rossii. Fan 2014 ôf soe it teken op muntjild ferskine.

## Keppeling om utens
* xe.com roebel omrekkenje
* Yahoo Finance roebele omrekkenje
* Ofbylden fan Russyske roebels (bankbiljetten)
Australyske dollar

De **Australyske dollar** is de munt fan Austraalje, dy't ûnder tafersjoch fan de *Reserve Bank of Australia* útjûn wurdt. De Australyske dollar wurdt ek as offisjele munt brûkt op Kiribaty, Naurû en Tûvalû. Ofkoartings dy't gauris brûkt wurde binne $A, A$ en AU$. De ynternasjonale koade foar de Australyske dollar is AUD (ISO 4217).

Yn 1910 waard de Australyske pûn ynfierd as opfolger fan de Britske pûn. Yn 1966 waard dy ferfongen troch de Australyske dollar.

## Munten en bankbiljetten
Ien Australyske dollar is ferdield yn hûndert sint. Der binne munten fan 5, 10, 20 en 50 sint, en fan 1 en 2, dollar. Bankbiljetten binne der fan 5, 10, 20, 50 en 100 dollar. De munten fan 1 en 2 sint wurde sûnt 1992 net mear as offisjeel betelmiddel brûkt.

## Keppeling om utens
* xe.com Australyske dollar omrekkenje
* Yahoo Finance Australyske dollar omrekkenje
* Australyske dollar
Ferhâlding

**Ferhâlding** kin wêze:

* in relaasje tusken twa of mear minsken yn it algemien
* in bûtenechtlike relaasje
* in relaasje tusken twa grutheden fan itseldfe type, bygelyks in helling (ôfstân / stiging), sjoch ferhâlding (wiskunde)
Camminghastate (Arum)

**Camminghastate** stie besuden Arum yn de gemeente Wûnseradiel. Fan de state, dy't ek *Hooghiemstra, Hooghuistra* en *Camminga* neamd waard, is neat werom te finen.

De âldste fermelding is yn de *Beschrijvinge van Friesland* fan ± 1670: *...nu by den Ed. Heer Jr. Taco van Camminga, Grietman zynde bewoont*. Yn it floreenkohier fan Wûnseradiel út 1700 stiet de State neamd ûnder nûmer FC1. Eigener is jr. Schelto fan Heemstra op Dronryp (*nom. filiae*). Ofwol, de dochters fan dy jonkhear wienen de eigeners. It goed is yn gebrûk by Tomas Tomas en beslacht 80 pûnsmiet; dit is sa'n 27 ha. Foar de state moat yn totaal fl. 38-7-6 betelle wurde.

Ut 1724 is in ôfbyld bewarre bleaun fan J. Stellingwerf. Op syn tekening binne twa eilannen te sjen. It earste eilân is fia in poartegebou berikber, mei fierderop twa bygebouwen. In ienfâldich brechje jout tagong ta it twadde eilân. Dêr steane allinnich trije tuorkes op, dy't mei in muorre mei elkoar ferbûn binne. Dêr is op út te meitsjen dat yn dat jier de state al ferdwûn wie.
Yn dat jier wie Jhr. Schelto fan Heemstra eigener, mar hy en syn famylje hawwe mooglik nea of in bytsje op de state wenne, omdat se in folle foarnamer optrekje hienen yn Dronryp: mooglik Dotingastate. Dronryp lei dan ek folle tichter by it provinsjale bestjoerssintrum Ljouwert.

It perseel dêr't de state op stie wurdt yn it kadaster neamd ûnder nûmer ARU.B.849. It is eigendom fan de erven Frans Julius Johan fan Eijsinga, dy't yn Langwar wenje. It persiel wurdt omskreaun as hôf. Dan is der ek noch de beskriuwing yn it *Aardrijkskundig Woordenboek* fan Van der Aa, dy't hy skreau tusken 1839 en 1851. De omskriuwing is: *Zij draagt nog de kenmerken van haar vroeger aanzien, door eene deftige steenen poort en de grachten, waarvan zij omgeven is*. Der is dan ek noch in boerepleats by. As eigeners wurde neamd: de erven C. C. van Eysinga.
## Bewenners
* 1652 - ± 1670 jhr. Taco fan Cammingha
* foar 1700 jhr. Schelto fan Heemstra
* 1700 de bern fan jhr. Schelto fan Heemstra 
* 1724 jhr. Schelto fan Heemstra (wenne yn Dronryp)
* ± 1770 Jan Sikkes Bangma (pachter)
* 1832 erven jhr. Frans Julius Johan van Eijsinga te Langwar
* ± 1840/50 de erven jhr. C.C. van Eijsinga

## Sjoch ek
* States en Stinzen
Ferhâlding (wiskunde)

De **ferhâlding** (ratio) tusken twa grutheden jout oan yn hoeke mjitte de iene grutheid ta de oare stiet. Dit wurdt faak brûkt yn de wiskunde en wurdt meastal útdrukt troch de twa ienheden te skieden troch in skeane streek of dûbele punt. 

De ferhâlding 1/3 of 1:3, bygelyks, wiist derop dat der de 3 ienheden fan eat, 1 ienheid fan wat oars is. In ferhâlding op himsels seit neat en moat altiten yn in kontekst sjoen wurde.
It persintaazje is in faakbrûkte ferhâlding.

De ferhâlding 1/3 of 1:3 wurdt útsprutsen as *1 stiet ta 3* of *1 op 3*

## Rekkenje mei ferhâldingen
Stel, wy hawwe as opdracht:
Los op: *1 stiet ta 2 dus 3 stiet ta ...*

Hjir in formule om dat op te lossen:
B \cdot C=A \cdot D

Hjirby is: A stiet ta B dus C stiet ta D.

En omt:
2\cdot3=6

Hjir sil A it antwurd wêze: 1 \cdot A=6

Dit kinne wy lykwols omdraaie: 6 / 1=A

En, 6 / 1=6

Dus: *1 stiet ta 2 dus 3 stiet ta *'6**'!

## Sjoch ek
* Breuk (wiskunde)
* Rasjonaal getal
* Aspect ratio
* Byldferhâlding
* Hichte-breedteferhâlding fan in flagge
Switserske frank

De **Switserske frank** is de munt fan Switserlân en Lychtenstein. De offisjele namme fan Switserlân ("Switsersk eedgenoatskip") wurdt op de munten skreaun yn it Latyn (*Confoederatio Helvetica*), sadat net ien fan de fjouwer lânstalen tekoart dien wurdt. 

De ynternasjonale koade foar de Switserske frank is CHF (ISO 4217). De munt wurdt ek brûkt yn de Italjaanske eksklave Campione d'Italia.

## Munten en bankbiljetten
Ien Switserske frank is ferdield yn hûndert rappen. Der binne munten fan 5, 10 en 20 rappen. De munt mei in wearde fan 50 rappen wurdt in heale frank neamd. Fierders binne der noch munten fan 1, 2 en 5 frank. Bankbiljetten binne der fan 10, 20, 50, 100, 200 en 1000 frank.

## Keppeling om utens

* xe.com Switserske frank omrekkenje
* Yahoo Finance Switserske frank omrekkenje
* Webstee fan de SNB 
* Switserske frank (Bankbiljetten)
Kanadeeske dollar

De **Kanadeeske dollar** (Ingelsk: *Canadian dollar*, Frânsk: *dollar canadien*) is de munt fan Kanada. De ôfkoarting fan de Kanadeeske dollar is $, of C$ om ûnderskie mei oare dollars te meitsjen. De ynternasjonale koade foar de Kanadeeske dollar is CAD (ISO 4217).

## Munten en bankbiljetten
Ien Kanadeeske dollar is ferdield yn hûndert sint. Der binne munten fan 1, 5, 10, 25, 50 sint, en fan 1 en 2 dollar. Bankbiljetten binne der fan 5, 10, 20, 50 en 100 dollar.

## Keppeling om utens
* xe.com Kanadeeske dollar omrekkenje
* Yahoo Finance Kanadeeske dollar omrekkenje
* Kanadeeske dollar (Bankbiljetten)
Fete

In **fete** is djippe fijanlike ferhâlding tusken twa famyljes, klans, groepearrings, of tusken yndividuen, dy't hieltyd wer útbarst yn gewelddiedige konfrontaasjes. In fete giet faak meardere generaasjes lang troch, en faaks wit gjinien mear wêrtroch't it konflikt ûntstien is. 

In tradisjonele maatskippijen dêr't saken as ear, famyljebannen, grutskens en mienskipssin tige wichtich binne kin in konflikt tusken persoanen útwaakse ta in konflikt tusken famyljes of kloften minsken en bytiden hiele stammen. As oarsaak fan it konflikt kin soms in foarfal lizze as bygelyks in mislediging of ûnrjocht dat troch in lid fan ien famylje in lid fan in oare famylje oandien is. De famylje-ear is yn geding en famyljes fiele harren ferplichte om de mislediging of it ûnrjocht dat de famylje oandien is te wreken. Troch de fete is it mooglik dat bloedwraak ûntstiet dy't generaasjes lang yn stân bliuwe kin. Fetes komme benammen foar yn maatskippijen dêr't in sterk sintraal gesach ûntbrekt dat fia de rjochtspraak in ein meitsje kin oan it konflikt. Yn Fryslân wie sprake fan sa'n maatskippij yn it tiidrek fan de Fryske Frijheid. Oan it bewâld fan de greven wie doe nammentlik in ein komd en haadlingefamyljes hienen it dêr foar it sizzen.
Grienedykkleaster

It **Grienedyk-** of **Oliifberchkleaster** wie in kleaster yn de stêd Snits.

Dit frouljuskleaster stie wat eastlik fan in terp op it plak dêr't no de wyk Stedsfinne stiet. Dizze terp bestiet noch altiten, hjir stiet no de pleats Sytsingawier. It kleaster wie omgrêfte en stie yn in saneamd wijd fjouwerkant (omgrêfte lân).  Op de krekte lokaasje fan it kleaster is no it Joadske begraafplak. De namme fan it kleaster komt fan de tichtby lizzende Griene Dyk en de Oliveberch.

It gebou, wijd oan Sint Elisabeth fan Thüringen, waard om 1463 stifte troch it echtpear Tsjomme Wiarda en Ath Bonnema. Yn Ljouwert stiften se ek it Fransiskanekleaster. Tsjomme Wiarda kaam fan Goutum, Bonninga fan tichtby Loaiïngea, beide wienen tige fermogend. Mooglik kaam de grûn foar it kleaster fan de famylje Bonninga. Earder stie op it plak fan it kleaster grif in buorkerij, wat de namme Sytsingawier ferklearret. Yn it kleaster huze sûnt sirka 1474 de tredde oarder fan Sint Fransiskus (saneamde *Grauwe Beginen*).

Op 28 april 1515 stutsen de Geldersken it kleaster yn 'e brân, mar it waard werboud. It kleaster waard yn 1580 ôfbrutsen út frees dat de Spanjerts har der fêstigje soenen, it lân ferfoel oan de stêd Snits. Dit lot ûndergie ek it Johanniterkleaster. De kleasterheuvel is letter ôfgroeven troch terpskippers. Wat noch oer is, is in muorre fan kleastermoppen, grif oerbliuwsels fan in kelder.
Bolleholle

**Bolleholle** wie de namme foar in langhalich, trijehoekich stik lân. Sa'n perseel waard ek wol 'bargekop' neamd.
Jan Bolhuis van Zeeburgh

**Jan (van) Bolhuis van Zeeburgh** (Warffum, 11 jannewaris 1836 - De Haach, 18 oktober 1880) wie in Nederlânsk skiedkundige.

## Biografy
Jan Bolhuis wie de tredde soan fan Pieter Dojes van Zeeburgh (Warffum, 26 maaie 1809 - Warffum, 18 febrewaris 1842) en Eilke Mennes Beukema (Niekerk, 3 jan. 1801 - Warffum, 29 maaie 1840). Sy wienen lânbouwers yn  Warffum. Pake Doje Pieters van Zeeburgh (Uskwert, 1 july 1779 – Warffum, 12 april 1820) wie boargemaster fan Warffum.

Van Zeeburgh waard 15 septimber 1855 oan de Universiteit fan Grins ynskreaun by de fakulteit foar letteren en rjochten. Op 15 maart 1859 gie er nei de Universiteit fan Leien. Dêr promovearre hy op 2 juny 1870 yn de letteren mei in stúdzje nei de earste greven fan it Hollânske hûs.

Van Zeeburgh syn wurk *Kritiek der Friesche geschiedschrijving* (1873) wie paadsljochtsjend, in fernimstich-krytysk ûndersyk nei de wearde fan boarnen fan de Fryske skiednis. It boek, dat faaks te min wurdearring krigen hat, einiget midden yn in sin

Begjin 1877 folge in oanstelling as tydlik amtner by de Keninklike Bibleteek. Dêr wurke er oan in katalogus fan de hânskriften dy't dêr bewarre waarden. Hy koe it wurk net dien meitsje fanwege ôfnimmende sûnens. Hy stoar op 18 oktober 1880.

## Wurk
* *Over de geschiedenis der eerste graven uit het Hollandsche huis*, dissertaasje, Leien 1870, digitaal ta foldwaan fia books.google.com
* *Kritiek der Friesche geschiedschrijving*, 1e diel, (net foltôge), De Haach 1873, digitaal fia www.wumkes.nl
* Ferkate artikelen, ûnder oaren yn *[[De Nederlandsche Spectator]]*.
Goslar (stêd)

**Goslar** is in plak yn de Dútske dielsteat Nedersaksen; it stedsje leit yn 'e lânkring Goslar oan de noardrâne fan de Harz, sa'n 50 km besuden Braunschweig. De Gose, in sydrivierke fan de Oker, rint troch de stêd. De Gose wurdt yn Goslar *Abzucht* (ôffierkanaal) neamd omdat it wetter dat út de Rammelsbergminen komt, jusjes foar de binnenstêd yn de Gose streamt.

Njonken de stêd mei 8 Ortsteile binne yn 1972 noch 10 oare Ortsteile by Goslar yndield. Under dy Ortsteile heart ek it wintersportoarde Hahnenklee mei syn Gustav Adolf-staaftsjerke.

Sûnt 1992 steane de histoaryske binnenstêd mei de Rammelsbergminen en it Wetterbehearsysteem fan 'e Oberharz op de Wrâlderfgoedlist fan UNESCO.

Fan 1935 oant 1945 wie Goslar in wichtige garnizoensstêd foar de Wehrmacht

## Groei fan befolking

## Ofbylden histoaryske binnenstêd

Ofbyld:Rathaus and marketsquare in Goslar.jpg|Merkplein mei stêdhûs, *Marktbrunnen* en tuorren fan de Merktsjerke
Ofbyld:Bundesarchiv B 145 Bild-F079117-0031, Goslar.jpg|*Marktbrunnen* mei keizerlike earn
Ofbyld:Goslar Kirche.jpg|Merktsjerke
Ofbyld:Goslar asv2022-06 img06 Kaiserworth.jpg|Gildehûs *Kaiserworth*


Ofbyld:Kaiserpfalz (Goslar) P1150984.jpg|Keizerpalts
Ofbyld:Die Abgunst.jpg|Binnenstêd mei *Abzucht*
Ofbyld:Goslar Neuwerkkirche 2.jpg|*Neuwerkkirche*
Ofbyld:Goslar 2008 Okt PD 68.JPG|Steechje tusken fakwurkhuzen


## Berne yn Goslar
* Hindrik IV fan it Hillige Roomske Ryk (1050–1106), Kening fan Dútslân en keizer fan it Hillige Roomske Ryk.
* Wilhelm Ripe (1818-85), skilder en grafikus.
* Albert Niemann (1834–1861), skiekundige en apteker; hat de ûntdekking fan kokaine op syn namme.
* Ernst Pistulla (1906–1944), Dútsk bokser. Die mei oan de Olympyske Simmerspullen 1928.
* Heinz Günther Guderian (1914–2004), offisier yn de Wehrmacht, letter ynspekteur pantsertroepen yn de Bundeswehr en NATO.
* Volker Bartsch (1953), skilder en byldhouwer.
* Mathias Hain (1972), fuotballer.
* Aaron Hunt (1986), fuotballer.
Sint-Jansberchkleaster

It **Sint-Jansberchkleaster** of **Hospitaalkleaster** (offisjeel: *Hospitaal van den Sint Jansberg*, ek wol *Berchkleaster*, yn de folksmûle *Johanniterkleaster*) is in earder kleaster yn de stêd Snits. It kleaster stie op it plak dêr't no it Algemiene Begraafplak is.

It kleaster wie in kommanderij foar manlju, bewenne troch Johanniters. It kleaster is ûntstien tusken 1284 en 1317 op in terp dy't, destiids, bûten de stêd lei. De Johanniters húsden hjir tusken ± 1300 en 1580. It kleaster stie bekend fan wege har grut grûnbesit, dat rûn oant Iemswâlde en Oazingahuzen. Dêrneist waard it patronaatsrjocht fierd oer ferskate tsjerken (oant yn Boalsert ta).

De gebouwen fan it kleaster waarden yn 1572, yn de Tachtichjierrige Oarloch, ôfbrutsen troch boargers. De broeders ferhuzen hjirop nei in lokaasje binnen de stêd. Op diizze nije lokaasje, oan de Krusebruorrestrjitte, is letter it Krusebruorrekleaster Jeruzalim stifte.

Tsjintwurdich binne de strjitten yn De Loaten en de Noardeasthoeke nei it kleaster ferneamd. Ek de namme fan de buert Spitaal is ôflaat fan it Hospitaalkleaster.
Thiarchiastins

De **Thiarchiastins** en Camminghastins wienen stinzen yn Blije yn de gemeente Ferwerderadiel. Fan de stinzen is neat werom te finen. 

Wannear't de stinzen boud binne is net bekend. Yn Blije wurde yn de Abtelibbens fan Mariëngaarde yn de 12e en 13e iuw ferskate edele en oansjenlike leken neamd, dêr't it wenplak net fan te bepalen is. Sa troude Menold Thiarchia oan de ein fan de 12e iuw mei in dochter Rembrechta fan de Rembrechtastins yn Marrum.

Twa bruorren, Asego en Kampo fan Blije, dy't yn de lettere historiografy as Cammingha's beskôge waarden, libben oan it begjin fan de 12e iuw. Harren neiteam en sibben wurde as *"nobiles"* oantsjutten, se wienen belutsen by feten, en se gienen op pylgerreis nei it Hillige lân en nei Santiago. Abt Sibrandus fan Mariengaarde (1230-1238) hearde ta dizze famylje. Neffens de tradysjes stammen de Cammingha's fan Camminghabuorren by Ljouwert ôf fan de Blijer Cammingha's; mooglik wie der ek in relaasje mei Camminghastate yn Ferwert.
Parlemintêre republyk

In **parlementêre republyk** is in republyk neffens in demokratysk systeem, dêr't it parlemint ûnder lieding fan in presidint en syn ministers it heechste bestjoerlike foech hat. 

Krektlyk as by in konstitusjonele monargy binne by in parlemintêre republyk de ministers ferantwurdlik skuldich oan de folksfertsjintwurdiging. Dat is oars as yn in presidinsjele republyk, dêr't de ministers har foar de presidint ferantwurdzje moatte.

Yn in parlemintêre republyk hat it haad fan de steat (presidint) benammen in seremoniële funksje. Dat is oars as yn in semy-presidinsjeel systeem, dêr't it haad fan de steat de effektive macht yn hannen hat.

In grut part fan de parlemintêre republiken binne benammen yn Europa en Azië werom te finen.
Krusebruorrekleaster Jeruzalim

It **Krusebruorrekleaster Jeruzalem**, stifte as: *Tertaianenkleaster*, is in earder kleaster yn de binnenstêd fan Snits.

It gebou fan it kleaster stie op it plak fan it Alde Hospitaalkleaster.

It kleaster is stifte yn 1462 as kleaster fan Tertsianen, mar nei de komst fan de Krúshearen is it nei harren oergien yn 1464. It kleaster waard bewenne troch manlju dy't ta de Tredde oarder fan Sint Fransiskus hearden. Se bouden ek ûnder mear de Lytse Tsjerke (of *Bruorretsjerke*) fan Snits. It kleaster is yn 1580 mei de reformaasje sluten. Op it stee fan it kleaster waard it Ald Burger Weeshûs stifte, dat it behear krige oer alle besittingen fan it kleaster.

Oan it kleaster herinnert noch de Krusebruorrestrjitte en it hjiroan steande gebou *Cuiysebroedershof*.
Ljouwerterdykkleaster

It **Ljouwerterdykkleaster** is in earder kleaster yn Snits.

Oer de krekte lokaasje is mar in bytsje bekend, mooglik giet it hjir om in kleaster dat ferbûn wie oan de Sint Martinustsjerke. Wol is dúdlik dat yn it kleaster de Susters fan de Sosiëteit fan Jezus, Marije en Jozef huzen. It kleaster waard stifte yn 1881.
Alde Hospitaalkleaster

It **Alde Hospitaalkleaster** is in earder kleaster yn Snits.

It kleaster is stifte yn 1206 en waard nei alle gedachten bewenne troch de susters fan de Oarder fan Sint Antonius. Oer it kleaster is net folle ynformaasje bewarre bleaun. Yn it kleaster hat yn 1294 in grutte brân west, dy't mooglik oanstutsen is. Dêrby kamen fjouwer nonnen om it libben en gie sawat it hiele bebou yn flammen op. Hartoch Jan fan Beieren hie oan it kleaster spesjale privileezjes jûn.

It kleaster is om 1400 sluten.

Letter waard yn de 16e iuw yn Snits it Krusebruorrekleaster Jeruzalim iepene en hjirnei folge yn de 20e iuw it Sint Antonius Kleastersikehûs.
Stedsskouburch (Grins)

De **Grinzer Stedsskouburch** is in teätergebou yn neorenêssânsestyl yn de stêd Grins. Yn 1883 waard it bouwurk oplevere. De tekenplannen foar de bou fan de skouburch binne fan Frederik Willem van Gendt en Hugo Pieter Vogel.

In oar Grinzer teater is De Oosterpoort mei 2 konsertromten, wêrfan ien *amfyteater* mei 1850 sitplakken. Yn de Stedsskouburch binne 750 sitplakken. De Oosterpoort en de Stedsskouburch wurde ta de wichtichste teaters fan Nederlân rekkene.

De Stedsskouburch is sûnt 1994 in erkend ryksmonumint.


Voorgevel,_eerste_verdieping_met_balkon_-_Groningen_-_20368608_-_RCE.jpg|Foargevel, 1e ferdjipping mei balkon
Overzicht_achtergevel_-_Groningen_-_20368606_-_RCE.jpg|Eftergevel
Interieur_grote_zaal,_overzicht_-_Groningen_-_20093327_-_RCE.jpg|Ynterieur grutte seal (1980)
Interieur plafond schouwburgzaal - Groningen - 20093330 - RCE.jpg|Ald plafond skouwboarchseal.


## Keppeling om utens
* ''Stadsschouwburg/De Oosterpoort''
Sjieuwe Borger

**Sjieuwe Borger** (Meppel, 3 desimber 1964) is in Frysk skriuwer.

## Biografy
Sjieuwe Borger waard berne yn Meppel, mar hat syn jeugd trochbrocht yn Grou. Nei't er op de middelbere skoalle klear wie, studearre er fan 1983 oant 1989 rjochten oan de Universiteit fan Grins. Doe't er op de legere skoalle siet, skreau er al ferhalen. Doe't er acht wie, hie er in boekje skreaun fan sa'n fyftich, sechstich siden. Op de middelbere skoalle wie er al ris begûn om in science fiction-roman te skriuwen, mar dy is nea ôfkommen. Hy hie altiten al serieuze aspiraasjes nei it skriuwersfak, mar hy fûn de wurden en de rêst pas let. Dat wie yn de tiid doe’t er begûn te wurkjen as jurist healwei de jierren njoggentich. Yn dy tiid skreau er tegearre mei Durk van der Veen it lange ferhaal *Modesta*, dat fan july 1996 oant desimber 1999 yn ôfleveringen publisearre waard yn it tydskrift De Blauwe Fedde fan Nyk de Vries en Meindert Talma.

Ein augustus 2005 ferskynde syn debút yn boekfoarm: de roman *It ferrin fan de tiid*. It ferhaal spilet him foar it grutste part ôf yn Grins. De skriuwer seit yn in fraachpetear dat de sintrale fraach yn it boek is foarhoefier oft in minske ferantwurdlik is foar syn eigen libben. Eric Hoekstra wie oer it algemien posityf oer it debút fan Borger. Abe de Vries en Sietske de Jong wiene it meielkoar iens dat Borger in skriuwer mei talint is, mar dat guon dingen better kinne. 

De twadde roman fan Sjieuwe Borger ferskynde begjin 2008 mei de titel *Genesis abbekatekantoar*. De roman spilet yn de advokatuer, dy’t iderkear kommersjeler wurdt. Borger hellet syn ûnderwerpen út it hâlden en dragen fan minsken dy’t har bewege yn akademyske en juridyske fermiddens.

De tredde roman fan Borger, *Simmer oan ‘e [[Pikmar]]*, ferskynde ein septimber 2011 by Utjouwerij Hispel. It ferhaal spilet him ôf yn it plak dêr't er opbrocht is, Grou. Der steane in soad bekende plakken fan Grou yn, dêrneist jout it in byld fan it stapperslibben yn it wettersportplak. It ferhaal wie yn 1988 al skreaun, mar hy hat it yn de jierren dêrnei ûnderskate kearen fannijs skreaun. 

Yn 2015 ferskynde syn fjirde roman, *Eksamenjier*.

Borger wennet mei syn frou en bern yn Ljouwert.

## Bibliografy
*2005 : *It ferrin fan de tiid*
*2008 : *Genesis abbekatekantoar*
*2011 : *Simmer oan ‘e Pikmar*
*2015 : *Eksamenjier* 
*2018 : *Pûlen-yn-de-pot*
*2023 : *List, lust, leafde*
Neorenêssânse

**Neorenêssânse** is in 19e iuwske boustyl dy't him benammen yn Europa en westerske lannen/ôfhinklike gebieten bûten Europa oppenearre. By de neorenêssânse wurdt weromgrepen nei de boukeunst út de tiid fan de renêssânse. 

Algemiene skaaimerken fan neorenêssânse bouwurken binne horizontale linen dy't de gevel in rjochthoekige flakken ferdiele. By de ruten wurde gauris krúskozinen brûkt, mooglik mei in rûne boppekant. By de Hollânske ferzje fan de neorenêssânse binne trepgevels, speklagen, de horizontale linen dy't de gevel in 'flakken' ferdiele, blokken en krúskezinen wichtige skaaimerken. Fierders fynt men der ynfloeden út de Frânske boustyl fan de François I Loirekastielen mei rike, natuerstiennen gevels en ymposant dakpartijen, of Italjaanske foarbylden sa as pylders en rûnbôgen, yn de neorenêssânse werom.

De neorenêssânse wie yn de Fryske lannen tusken 1870 en 1885 op syn hichtepunt. Foarbylden fan de neorenêssânse yn de Fryske lannen binne:
*De Joadske Skoalle yn Ljouwert
*De Stedsskouburch yn Grins
*De Snitser Wettertoer

## Sjoch ek
* Neostilen
* Neogotyk
* Neoklassisisme