open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
De Kampen (De Waadhoeke)

**De Kampen** is in buorskip súdeast fan Tsjom yn de gemeente De Waadhoeke, foarhinne Frjentsjerteradiel. 

De namme komt ek foar as De Campen en * op dae Campen*. In kampe lân is in stik ôffrede lân.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Klamp

**De Klamp** is in buorskip en wyk yn it suden fan de stêd Ljouwert. De wyk leit besuden Jabikswâlde en beëasten Techum. De Klamp is sels gjin doarp, mar in wenwyk dy't yn de foarm fan in doarp boud waard en is part fan de gruttere wyk De Súdlannen.

It bouwen fan De Klamp sette útein yn 2019, nei't de earste fase fan it plan yn 2018 ree foar it bouwen makke waard. De wyk is dêrmei de fjirde buorskip fan De Súdlannen. De Klamp waard neamd nei de pleats dy't der stiet. By de buorskip del streamt de Wurdumerfeart.

De namme komt ek foar as *Klamp* en de *Klampsterbrêge*. In klamp is in 'bulte of berch hea'.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Kleijenburch

**Kleienburch** wie in buorskip east fan de kearn fan de stêd Ljouwert yn de gemeente Ljouwert.

By Skylkampen stiet in hûs mei de namme Kleijburg. De namme giet werom op in famyljenamme, mooglik siet de man yn it tichelwurk. De namme komt ek foar as *Kleyenburg*, *Kleyenburg* en *Cleienborch*.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Lytse Geast

* Lytse Geast (Tsjerkgaast), in buorskip by Sleat yn de gemeente De Fryske Marren
* Lytse Geast (Tytsjerk), in buorskip yn de gemeente Tytsjerksteradiel
De Lytse Gaastmar

**De Lytse Gaastmar** (Nederlânsk: *Kleine Gaastmeer*) is in buorskip noard fan De Gaastmar yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De Lytse Gaastmar leit noardlik fan De Gaastmar oan de dyk nei Aldegea.
De namme komt ek foar as Kleien Gaastmeer en yn âlde boarnen as *(Het) Oosterend* en Oostereynde. It sil dus út westlike rjochting wei ûntstien wêze út De Gaastmar. Oan de westkant is in fyts- en fuotfear oer De Grûns nei Nijhuzum.

Pont Gaastmeer-Nijhuizum.jpg|Pont nei Nijhuzum


## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Lytse Geast (Tsjerkgaast)

**Lytse Geast** is in buorskip eastnoardeast fan de stêd Sleat yn de gemeente De Fryske Marren. It leit yn 'e himrik fan Tsjerkgaast.

De namme komt ek foar as *Kleingaast*, *Kleine gaast*, *Cleyne Gaast*, *Lythya gaest* en *Lyttye gast*. It soe om 'e relaasje mei it noardliker lizzende Tsjerkgaast gean kinne.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Plüschow

**Plüschow** is in plak en eardere gemeente in de Dútske dielsteat Meklenburch-Foarpommeren, en is part fan it distrikt Noardwestmeklenburch en it *Amt* Grevesmühlen-Land. 

Plüschow hat 530 ynwenners. Ekonomysk besjoen moat de gemeente it fan de lânbou hawwe.

Ta de gemeente hearre de plakken Friedrichshagen, Hilgendorf, Meierstorf, Naschendorf en Waldeck. Plüschow waard op 1 jannewaris 2019 opnommen yn de gemeente Upahl.

## Plutschouw

De efternamme Plutschouw komt wierskynlik fan Plüschow. De namme is in seldsumheid yn Nederlân en komt fanâlds suver allinne yn Fryslân foar. Yn 2007 wienen der 40 minsken mei de namme Plutschouw (dêr 12 fan yn Dongeradiel), yn 1947 mar 20 .    

## Keppeling om utens
* Slot Plüschow – Mecklenburgisches Künstlerhaus
Plutschouw

**Plutschouw** is in efternamme. De namme komt wierskylik fan it Dútske plak Plüschow. 

De namme is in seldsumheid yn Nederlân en komt fanâlds suver allinne yn Fryslân foar. Yn 1947 wiene der 20 minsken mei de namme Plutschouw en yn 2007 wienen der 40 (dêr't 12 fan yn Dongeradiel tahâlden). .
Faber

Faber is in Nederlânske, Fryske en Dútske efternamme, in oersetting fan it Latynske *Faber*, dat *smid* betsjut.

## Persoanen mei de namme Faber
Nederlanners, of it moat oars oanjûn wêze.
*Ernest Faber, fuotballer
*François Faber, Luksemboarchsk hurdfytser
*Geke Faber, politika
*Jan Faber, fersetsstrider
*Jasper Faber, akteur
*J.C.A. Faber, offisier
*Johan Faber, musikus
*Johann Faber, byldzjend keunstner
*Johannes Faber, histoarikus
*Kees Faber, skriuwer
*Klaas Carel Faber, Nederlânsk/Dútsk oarlochsmisdiediger
*Marc Faber, Switsersk ynvestearingsanalist, auteur en ûndernimmer
*Marcel Faber, akteur
*Mient Jan Faber, fredesaktivist
*Michel Faber, Nederlânsk-Skotske skriuwer
*Nynke Faber, aktrise
*Patrick Faber, hockeyer
*Peter Faber, akteur
*Peter Faber, Frânsk teolooch
*Pieter Johan Faber, oarlochsmisdiediger
*Sjoerdtsje Faber, langeôfstânsreedrydster
*Sytze Faber, politikus

Ek:
*Aschwin Wildeboer Faber, Spaansk swimmer fan Nederlânsk komôf 
*Lothar von Faber, Dútsk poatleadfabrikant
Lytse Hoarne

**Lytse Hoarne** is in delsetting en fjildnamme east fan Bûtenpost yn de gemeente Achtkarspelen. De namme komt ek foar as *Kleinehorn*, *Kleine Horne*, *Lutteke Herne* en *Horne*.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Kletten

**De Kletten** is in buorskip, en de namme fan in wei, oan de noardwestrâne fan Drachten yn de gemeente Smellingerlân. De namme komt ek foar as *Kletten* en yn de strjitnammen *Kletten* en de *Kletsterleane* en it wetter Kletsterfeart.

De buorskip hie yndertiid in nôtmûne en in herberch. De mûne waaide yn 1735 om. Omdat er te min mealbelêsting opbrocht is de 'Kletster Rogmolen' net fannijs boud.

De buorskip hearde feitlik ta de himrik fan De Pein, mar lei tsjin de doarpsgrins mei Noarder Drachten oan.

## Untstean fan de namme
*Kletten* of *klitten* binne turfkluten. Ein 16e iuw waard de turf út Folgerster feanen, noardeastlik fan De Folgeren, ôffierd fia de Noarder-Dracht, letter Burmaniasleat neamd, en opslein op it plak dêr't De Kletten ûntstie.


Ofbyld:Houten keet, Drachten, De Kletten..jpg|Houten keet op *De Kletten*, noch yn 1950 bewenne


## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Sjoerdtsje Faber

**Sjoerdtsje Faber** (Wergea, 6 maaie 1915 – Aldeboarn, 29 oktober 1998) wie in Nederlânsk langeôfstânshurdrydster. Yn de Alvestêdetocht fan 1940 wie sy de iennichste frou dy't de finish helle.

Omdat froulju yn de Alvestêdetocht fan 1940 útsletten wienen fan de wedstriid, die hja mei as toerrider. Se wie ien fan de mar 27 toerriders dy't de tocht wisten út te riden. Mei har likernôch 13 oeren die sy der oardeloere langer oer as de fiif riders dy't meielkoar as earste oer de streek kamen. By de Alvestêdetocht fan 1941 ûntfâlde him yn de toertocht in striid tusken Wopkje Kooistra út Wergea en Faber om de ear de earste frou te wêzen. Faber moast úteinlik dochs njoggentjin minuten oan har doarpsgenoate tajaan. Yn de Alvestêdetocht fan 1942 dienen Kooistra en Faber der beide in heal oere langer oer as Antje Schaap.

Faber die teffens mei oan de Alvestêdetochten fan 1947 en 1956. Yn 1954 koe se net omdat sy swier roan fan in bern. Faber pleite geregeldwei foar it iepenstellen fan de wedstriid foar froulju, mar yn har aktive perioade woe it bestjoer dêr neat fan witte. Earst yn 1985 mochten froulju as wedstriidrider meidwaan.

Sjoerdtsje Faber wie sûnt 1953 troud mei feehâlder Theun Venema (1915-2001) út Aldeboarn. Sy stoar yn de âldens fan 83 jier yn 1998.
Kluerd

**Kluerd** is in delsetting noard fan Kimswert yn de gemeente Súdwest-Fryslân, foarh. Wûnseradiel. 

De namme komt ek foar as *Kluird*, *Kluurd*, *Kaelluerd*, *Clijartser sijl* en *Clijurdt* en de *Kluerderwei*. Hy soe oan 'e namme komd wêze as 'ûnbegroeide terp' of it Aldfryske 'klè' dat 'fee' betsjut.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Sûkereikeninginne

De **Sûkereikeninginne** is de ambassadrise fan Damwâld by de spesjale aktiviteiten yn en om it Kultuerhistoaryske sûkereimuseum oan de Trekwei yn Damwâld. Yn en om Dokkum en Damwâld waard eartiids in soad sûkerei ferboud. De woartel waard brûkt om in soarte kofje fan te meitsjen, yn de tiid dat oare kofje te djoer wie.

Yn 2009 hat de aktiviteitekommisje fan De Sûkerei de persoanlikheid 'De Sûkereikeninginne' yn it libben roppen. Froulju fan 18 jier ôf en wenjend yn Dantumadiel, Dongeradiel, Kollumerlân, Ferwerderadiel kinne har middels in ynskriuwformulier opjaan foar dizze ferkiezing. Se wurde allegear útnûge foar in petear, dêr't se harren ynskriuwing yn taljochtsje kinne. Ek wurde harren fragen steld dy't fan belang binne en wurdt dúdlik makke wêr't se oan foldwaan moatte. Hja moatte se it hiele seizoen beskikber wêze as der aktiviteiten of bysûndere dagen binne, en sil se by tiden de parse te wurd stean. Fansels stiet der in beleanning foaroer. 

De ferkiezing wurdt hâlden de twadde sneon yn maaie. Fanâlds wie dit de tiid dat arbeiders fan boer of oar wurk feroaren. De nije sûkereikeninginne wurdt dy sneon by museum De Sûkerei op in spesjale wize wolkom hjitten en yntrodusearret se har as gastfrou by de besikers. De skiedende keninginne wurdt bedankt foar har ynset, en beide keninginnen wurde efkes yn de blommen setten. 

Sûkereikeninginnen wienen oant no ta:.
Flaeijelkeninginne

De **Flaeijelkeninginne** promovearret de Flaeijelfeesten fan Aldhoarne. By de funksje heart in hofdame. Kandidaten moatte de organisaasjekommisje oertsjûgje fan harren geskiktheid. Se ferwolkomt de gasten, de muzykgroepen en swaait sneons nei de boereoptocht dy't foarby komt. Ek is se mei har hofdames sneon op it terrein oanwêzich. Ien fan de ûnderdielen is in moadeshow fan âlderwetse klean. It muzykkorps is faak by de promoasje belutsen.

Flaeijelkeninginnen wienen oant no ta:.
Keninginne fan Bûtenpost

De **Bûtenposter Keninginne** docht de promoasje foar aktiviteiten yn en om Bûtenposter Feestwike. De ferkiezing giet fia ynternet. De kroaning wurt dien troch de foarige keninginne. De foarstinne fan Bûtenpost is de nije namme fan de eardere "Wâldkeninginne". De Keninginne iepenet de feestwike, rikt prizen út by it fierljeppen en sit bytiden yn de sjuery by it Konkoers Hippyk Bûtenpost. It kofjedrinken by de âlderein heart ek ta de taken.

**Keninginne fan Bûtenpost** wienen oant no ta:
Museu de Arte de São Paulo

It **Museu de Arte de São Paul** (Portugeesk, *Keunstmuseum fan São Paulo*) is sûnt 1947 in tige grut museum yn it hert fan São Paulo, Brazylje.

## Kolleksje
It museum hat in grutte kolleksje Europeeske keunst, mûglik de grutste yn Súd-Amearika. Fierders binne der ek kolleksjes fan keunst út Aazje en út Afrika, en oaren. Alles byelkoar het it museum mear as achttûzen stikken.

## Gebou
It gebou hat glêzen muorren, dat keunstwurken net oan de muorre hongen wurde kinne, mar wier tagonklik wêze moatte for it publyk. Lykwols steane der gauris losse wandsjes yn de sealen, dat dan is it wat dat oanbelanget net oars as oare museums. It museum stiet op poaten, dat op strjithichte in plein, yn it skaad, oerbliuwt foar it publyk.
Knossens

**Knossens** is in delsetting op twa terpen súd fan Boalsert yn de gemeente Súdwest-Fryslân.

De namme komt ek foar as *Grut en Lyts Knossens* (pleatsen), *Litika Knossens*, *Lutke Knossens*, *Knoestens* en *Knoessens*. De namme soe komme kinne fan de Skandinavyske namme Knud, dêr't it Germaanske wurd knoet ek fan komt.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Kletster Feart

De **Kletsterfeart** wie in feart dy't fan de Smeliester Sâning nei it âlde rivierke de Dragt (Noarder-Drait), letter de Burmaniasleat neamd, oant it buorskip De Kletten, roan. By de oanlis fan it Drachtster yndustryterrein 'De Haven' is feart tichtsmiten, op de lêste 50 meter nei de Burmaniasleat nei.

## Skiednis

Fan der Aa skreau oer de Kletsterfeart:
De feart is groeven yn it lêst fan de sechtjinde iuw, om dêr turf ôf te fieren fan Noarder-Drachten. It wie al troch de "Hoogen-weg", dêr't in fallaat as wetterkearing makke wie, oplein, doe't de ûndernimmingwangeunst en tsjinwurking fan omlissende plakken op skynde te roppen. Alteast, it ferlaat waard yn 1604 troch de opsjenners fan de Leppedyk wer dimpt, omdat, sa hjitte it, dêrtroch tefolle wetter nei bûten ôfstreame soe. Deputearre Steaten, dy't foar de feangenoaten opkamen, besochten wol te bemiddeljen, mar dit skynt net folle jûn te hawwen. Njoggen jier letter, 2 febrewaris 1615, sleaten de folmachten fan Noarder-Drachten in kontrakt mei Jelle en Goslick Pieters, boargers fan Ljouwert, dy't har ferbûnen, om, tsjin 55 roeden fean en te heffen tollen op de skipfeaart, de Kletsterfeart op te meitsjen, en ferlaten en dûkers te meitsjen. Dit plan, wêrby't de feart, lâns De Folgeren, oant yn de hege feanen fan de Drachtster Kompenije rinne soe, is ek foar in diel útfierd. De Kletsterfeart is oanlein en krige nei de namme fan ien fan de ûndernimmers, Jelle Pieterssleat. Mar it gie wer mis troch de ynfloed fan oangrinzjende soarpen. Want yn 1627 waard de grytman fan Smellingerlân feroardield troch it Hof om de trochgroevene wegen te dimpen, omdat it skerpe feanwetter (dat bûtendat sels fan heech nei leech ôfrûn), skealik wie foar de flakke lannen fan de omlizzende pleatsen. Doe't yn 1641, de Drachtster Feart groeven wie, hoegde de Kletsterfeart net trochlutsen te wurden. De feart rûn dêrnei út yn de Smeliester-Sâning net fierder as de Hegewei, en waard allinnich foar de ôf- en oanfier fan dong, hea en oare produkten brûkt.
Alexander Garden

**Dr. Alexander Garden** (Birse, Aberdeenshire, jannewaris 1730 – Londen, 15 april 1791) is meast bekend wurden as botanikus, waarns namme fuortlibbet yn de plant gardenia, mar hy wie ek dokter en soölooch. Hy kaam fan Skotlân, dêr't er ek syn ûnderrjocht krige. Hy hat lang yn Charleston, Súd-Karolina, wenne dêr't er him yn syn frije tiid talei op it bestudearjen fan planten en bisten. Hy korrespondearre mei- en stjoerde spesimens oan de ferneamde natuerûndersiker, Carolus Linnaeus.

Garden hie in drokke dokterspraktyk yn Charleston, mar koe wol tiid fine foar syn grutste leafhawwerij. Hy sammele en bestudearre de floara en fauna út de omkriten en stjoerde eksimplaren oan John Ellis,  keapman en soölooch yn Londen en Carolus Linnaeus yn Sweden, nei syn ûntdekking fan de Linnaeus-klassifikaasje yn 1754.  De pakjes dy't er nei Europa stjoerde hienen "fûgels, fisken, reptilen, amfibyen, ynsekten en planten" út Súd-Karoline, mar ek fan fierder fan hûs. Guon nije soarten en skaaien dêrfan waarden beskreaun yn de wittenskiplike tydskriften. Garden wie lid fan ferkate ferienings fan gelearden en waard keazen ta *fellow* fan de *[[Royal Society]]* yn Londen.

Garden stjoerde ferskate soarten magnolias en in pear *[[Gordonia]]*-eksimplaren nei Londen en hat de  *Stillingia* en *Fothergilla* beskreaun, mar nuver genôch hie er neat te krijen mei de plant dy't nei him neamd is! Linnaeus moast oantrune wurde om in plant nei Garden te neamen, lang om let hat Ellis Linaeus oerhelle om de namme *Gardenia* oan de Kaapjasmyn te jaan, dy't ek bekend is as *Cape jessamine*.

As dokter brûkte Garden syn wittenskiplike kennis by it bestriden fan in wetterpokkenepidemy yn 1760 yn Charleston. Hy hat goed 2000 minsken yninte en hy publisearre in essee oer de medisinale eigenskippen fan de *Spigelia marilandica*.

Yn de Amerikaanske Unôfhinklikheidskriich keas er de kant fan de Britten, mei fan gefolgen dat syn eigendom twa jier letter konfiskearre waard en er Súd-Karolina út moast. In 1783 sette er him nei wenjen yn Westminster yn Londen. Hy waard fice-presidint fan de Royal Society en it skynt dat er dêr tige wurdearre waard om syn 'goedens', 'bêst sin' en 'noflikens yn de omgong'. Syn sûnens hie al in skoft delgeand west doe't er op 15 april 1791 oan tuberkuloaze stoar.

## Keppeling om utens
*  Ehret en Alexander Garden - Norton-Brown Herbarium, Universiteit fan Maryland
Kopkewier

**Kopkewier** is in delsetting ûnder Marrum yn de gemeente Noardeast-Fryslân. 

De namme komt ek foar as *Copkewier*. Kopkewier lei krekt benoarden it sintrum fan it doarp. It waard wol sjoen as tsjinhinger fan Pantsjewier dat besuden Marrum leit. Sa ûntstie de kombinaasje kop-en-pantsje. De eigennamme Kopke soe in fariant fan de Bibelske namme Jacob wêze kinne.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Krok

**De Krok** is in delsetting by Tsjom, súdwest fan Lytselollum yn de gemeente De Waadhoeke. De namme komt ek foar as *Krok*, *Krook*, de wetternamme *Krukesmer* en as nammen fan pleatsen: *Grutte Krok* en *Lytse Krok*. De namme 'krok' sil komme fan 'krûm', mooglik troch in bocht fan de Aldmear.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Kuyk

**Kuyk** wie in delsetting benoarden Bitgum yn de gemeente De Waadhoeke. De namme komt ek foar as *Huis Kuyk* en *Cuyk*. 

Durk Jans Cuyk ( 1578 - 1636 ) wie in boer yn Sint Anne dêr't lânboukundige en histoaryske notysjes fan bewarrde bleaun binne.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Laard

**Laard** is in delsetting ûnder Wolsum yn de gemeente Wymbritseradiel. De namme komt ek foar as *Laerd* fan de eigennamme Alaerd en mooglik ek *Lanfurt*. 

As namme fan in parkearterrein en benzinestasjon stiet op nije kaarten de plaknamme Laad en Zaad. Dêryn sit neist de namme Laard en dy fan Saard. Dat wienen oarspronklik twa buorskipkes súdwest fan Boalsert, dy't yn twa ferskillende gemeentes leinen. Yn de 19e en 20e iuw (al waard doe skreaun **Zaad en Laard** ) waarden se noch ûnderskieden as twa delsettings. Nei de oanlis fan de A7 ûntstie Laad en Zaad. In oare delsetting mei de namme Laard wie ûnder Kûbaard.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Langgrou

**Langgrou** is in buorskip dy’t yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Langgrou leit noardeastlik fan Easternijtsjerk, noardwestlik fan Ljussens en besuden Peazens-Moddergat. Langgrou leit yn de himrikken fan Easternijtsjerk, Peazens en Ljussens. 

De bebouwing fan de buorskip leit oan de Langgrousterwei, de Sjoarda en de Grytsjewei. De kearn bestiet út 12 adressen oan de Langgrousterwei, 1 adres oan de Sjoarda en 3 adressen oan de Grytsjewei. De Grytsjewei 1 leit yn de himrik fan Ljussens en de Langgrousterwei 61 leit yn de himrik fan Peazens, alle oare adressen lizze yn de himrik fan Easternijtsjerk. 

Westlik fan Langgrou rint De Peazens. 

## Skiednis

### Namme
De namme komt ek foar as *Langenau*, *Lange Grou* en *Lange Graw*.

### Gemeentelike weryndieling
Sûnt 2019 leit Langgrou yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel en foar 1984 lei de buorskip yn sawol de gritenij as de gemeente East-Dongeradiel.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Lanen

**De Lanen** is in eardere delsetting en fjildnamme by Dunegea yn De Fryske Marren. De namme stiet by in parkearplak oan de Tsjûkemar oan de A6 en is neamd nei in flakby, eastliker besuden Dunegea lizzend gebiet mei dy namme. Yn de 19e iuw stienen hjir trije pleatsen. 'Laan' is mooglik ferbastere fan it Fryske 'lân'.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Lankum

**Lankum** is in delsetting bewesten de stêd Frjentsjer yn Frjentsjerteradiel.
De namme komt ek foar as nammen fan de pleatsen 'Grut-Lankum' en 'Lyts-Lankum' en *Wlanckum*. It Psychiatrysk Sikehûs Frjentsjer hiet ek Grut-Lankum (en waard soms ek wol Nij-Lankum neamd).

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Lânsbuorren

**Lânsbuorren** is in delsetting en weinamme east fan Sumar yn de gemeente Tytsjerksteradiel. 

De namme komt ek foar as *Landsburen* en op âlde kaarten *Lands Buiren*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Lape

**De Lape** is in delsetting súdsúdwest fan Wytgaard yn de gemeente Ljouwert. 

De namme komt ek foar as Lappe(n) en as buorkerijnamme *Lytse Lape* en *Rordera huystera lappa*. In 'lape' komt fan in 'lape grûn'.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Lekkerterp

**Lekkerterp** is in buorskip súdeast fan Akkrum yn de gemeente It Hearrenfean.

De namme komt ek foar as *Leckerteerp*, *Leckenterp* en *Krom Haskerdiken*. De dyk hjit tsjintwurdich Sminiawei. De *lek* is mooglik in sydstreamke fan de Boarn, de ferbastering fan 'Leets' of 'Lits'.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Luerd

**Luerd** is in delsetting noard fan Lollum yn de gemeente Súdwest-Fryslân. 

De namme komt ek foar as *De Loerd*, *Loerd* en in buorkerij *Luerdera zaete* op de terp.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Lonjé

**Lonjé** is in delsetting yn 'e himrik fan Eksmoarre op 'e grins fan it stedsgebiet fan Boalsert, westlik fan de stêd. Foar de gemeentlike weryndieling fan 1984 foel Lonjé ûnder de gemeente Boalsert, mar nei wat grinskorreksjes kaam er by de doetiidske gemeente Wûnseradiel.

De namme komt ek foar as *Lonjee*, *Lonije*, *Lunjier*, *Longhee* en *Longe*. De namme ûntstie nei it wetter dêr't de delsetting oan stie: de Lange Ie, lykas it doarp Longerhou dy't justjes westlik leit.

Noardwestlik fan 'e buorskip leit de Lonjester Polder.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Lopens

**Lopens** is in buorskip east fan Lollum yn de himrik fan Kûbaard yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as *Lobheim*, *Lopetei* en as nammen fan pleatsen, *Lyts Lopens* en *Grut Lopens*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Lorbuorren

**Lorbuorren** is in fjildnamme en delsetting yn de himrik fan Harich yn de gemeente De Fryske Marren.  

De namme komt ek foar as *Lorburen*, *Lorreburen* en *Lor Buiren*. It earste stikje fan de namme liket te wizen op minder soarte huzen.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Jamie Grant

**Jamie Grant** (1986) is in Nederlânsk aktrise út Tilburch.

Jamie Grant studearre yn 2011 ôf oan de Toanielskoalle Maastricht. Sy hie al op jonge jierren nocht oan teater en die mei oan monolooch-wedstriid dy't sy ek wûn.

Yn 2009 spile Jamie de haadrol neist Hans Teeuwen yn de koarte film *Gewoon Hans*. Noch yn har stúdzje hie se in fêste gastrol yn de TROS-telefyzjerige 'Flikken Maastricht'. Yn itselde jier spile sy *Sascha* yn de NCRV-rige *In therapie*.

## Filmografy
* 2011 (neijier) - *Het portret van Dorian Gray* teaterstik
* 2011-no - *[[Flikken Maastricht]]* tv-rige, as Esmee van Rooy
* 2011-no - *[[In therapie]]* tv-rige, as Sasha
* 2009 - *[[Gewoon Hans]]* as Kathinka

## Keppeling om utens
Jamie Grant yn de IMDb
Kurobe

**Kurobe** (黒部市; * Kurobe-shi*)  is in Japanske stêd yn de prefektuer Toyama, yn it noardwesten fan Honsjû, oan de Japanske See. Op 1 april 2008 hie Kurobe 42.505 ynwenners.

De namme komt fan de rivier Kurobe, dy't ûntspringt op de berch Ushiro Tateyama (3000 meter) yn de Japanske Alpen. Letterlik betsjut Kurobe *tsjustere dielen*. De oarsprong fan het wurd *Kurobe* is net dúdlik. De namme soe te meitsjen hawwe mei dellingen yn it skaad fan bergen, of fan it Japanske wurd *ikurohi* foar Swarte sipres (*Taxodium distichum*) of fan it Ainu-wurd *kurubetsu*, dat "Duvelsberch" betsjut, ôfstamme kinne.

Kurobe krige op 1 april 1954 de status fan stêd (*shi*) nei in fúzje fan de gemeentes Sakurai (桜井町, *Sakurai-machi*) en Ikuji (生地町, *Ikuji-machi*).

Op 31 maart 2006 waard de gemeente Unazuki (宇奈月町, *Unazuki-machi*, 6.114 ynwenners, 341,20 km²) fan it District Shimoniikawa oan Kurobe taheakke.

## Ekonomy
Kurobe moast it yn it ferline hawwe fan de fiskerij en it bouwen fan rys. Tsjintwurdich hat de stêd in protte yndustry. De grutste fabrikant fan ritsslutingen fan de wrâld, YKK, hat der syn haadfestiging. Fierder wurde yn Kurobe aluminium konstruksjematerialen makke, en rubber- en plestikprodukten. De fiedingsmiddelenyndustry makket ûnder oaren sakee, miso en soajasaus. 

## It besjen wurdich

* Unazuki-Onsen (hjitte wellen)

## Oanswettende stêden
* Ōmachi
* Uozu
## Partnerstêden
Sûnt 10 septimber 1970 hat Kurobe in jumelaazje mei Snits dêr't in fabryk foar ritsslutingen fêstige is. Kurobe hat sûnt 2000 in Snitsplein, en in troch de Nederlânse arsjitekt Herman Hertzberger ûntwurpen moetingssintrum foar East en West. 

Oare stêdenbannen:
* Nemuro op Hokkaido sûnt 19 oktober 1976, 
* Macon yn Georgia (Feriene Steaten), sûnt 10 maaie 1977,
* Samcheok yn Súd-Korea.
Ludum

**Ludum** is in buorskip west fan Achlum en foarmet mank mei de buorskip Ieslumbuorren it bûtengebiet fan Harns yn de gemeente Harns.

De namme komt ek foar as *Ludumerterp*, *Ludum buyrte*, *Luijdum*, *Lijonija*, *Lijoniaghae*, *Lonia als gae* en bestiet út de twa buorkerijterpen Grut en Lyts Ludum. De namme sil nei alle gedachten fan in persoansnamme ôflaat wêze.

De buorskip leit besuden de buorskip Ieslumbuorren en de noardlike takke fan de Achlumer Feart. De súdlike takke fan de feart rint troch it gebiet fan de buorskip hinne. Troch it gebiet rint de *Klaaisleat*. 

It gebiet hearde, lykas Ieslumbuorren, eartiids ta de himrik fan Achlum.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Lytse Buorren (Winaam)

**Lytse Buorren** is it súdlike diel fan Winaam yn de gemeente Harns.

De namme komt ek foar as *Lutkeburen*, *Lutkebuiren*. Yn folle mear plakken wurdt de it diel fan it sintrum sa oantsjutten, lykas yn Berltsum, Tsjummearum, Grou, Menaam, Berltsum, Hallum, Spannum, Wjelsryp, Garyp, Sumar en Penjum. Faak giet it dan om in strjitnamme.  ...
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Lytse Leard

**Lytse Leard** is in buorskip dy’t yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Lytse Leard leit besuden Hantum, noardwestlik fan De Lytse Jouwer en noardeastlik fan Foudgum. Lytse Leard leit yn de himrik fan De Lytse Jouwer.

De bebouwing fan Lytse Leard leit oan de Lytse Leasterdyk. De buorskip bestiet út 3 adressen.

Lâns de buorskip rint de Hantumer Feart.

## Skiednis

### Ûntstien en namme
Lytse Leard waard nei alle gedachten foar it earst yn de njoggende iuw neamd (fia in kopy út de tolfde iuw), doe't it neamd waard as *Lanfurt*. Dy namme waard opskreaun troch in muonts fan it Dútske kleaster Fulda, doe't it kleaster it gebiet bemachtige. Der wurdt ek wol tocht dat it ferwiisde nei it plak Laerd, dat letter de twillingsbuorskip Laad en Saad by Boalsert waard.

Yn elts gefal waard it plak yn it Frysk yn 1511 neamd as *Littzie laert*. Yn it Nederlânsk waard it yn 1543 wer oantsjut as *Luke Laertz*, yn 1664 as *Lutke Leer* en yn de achttjinde en njoggentjinde iuw as *Lutle Laard*.

De hjoeddeistige plaknamme ferwiist der mooglik nei dat it om in lyts (*lutke*) stik lân gie, mar it soe ek op in lytse terp (*furth* → *werth*) ferwize kinne. Mar wat it earste part fan de namme (*lan*) yn de namme fan de ierste ferwizing  betsjut, is net dúdlik, wêrtroch't de plaknamme feitlik gjin echte dúdlike betsjutting hat, útsein dat er lyts is.

Noardlik fan de buorskip soe noch in oare terp lein hawwe, dy't net bewenne waard.

### Gemeentelike weryndieling
Sûnt 2019 leit Lytse Leard yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel en foar 1984 lei de buorskip yn sawol de gritenij as de gemeente West-Dongeradiel.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Lytse Wier

**Lytse Wier** is in buorskip dy’t yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Lytse Wier leit eastlik fan Hantumerútbuorren, benoarden Wetsens en súdwestlik fan Nijewier. Lytse Wier leit yn de himrikken fan Wetsen en Nijewier.

De bebouwing fan de buorskip leit oan de Grytmanswei, de Pypsterwei, de Anders Minneswei en It Heech. De kearn bestiet út 5 adressen oan de Grytmanswei, 1 adres oan de Pypsterwei, 1 adres oan de Anders Minneswei en 3 adressen oan It Heech.

Lâns de buorskip rinne trije wetters: de Nijewierster Opfeart, de Jaarlasleat en De Peazens.

## Skiednis
### Namme
De namme kaam earder foar as *Lyttzie Weer*, *Lithiaweer* en *Lutkewier*. 

### Staten
Lytsewier hie yndertiid twa sates. Ien wie kleastergoed fan Sion. De oare sate wie eigenierd besit fan in famylje dy't soms as Tammama oantsjut waard.

### Moard
De skriuwer Anders Minnes Wybenga (1881-1948) ferhelle fan in moard. In boer út de buorskip hie spul mei in konkurrint op de pleats Germerhûs. It rûn út de hân en de iene boer sloech de oare dea en bedobbe syn lichem yn 'fiven'. It lichem soe inkele jierren letter weromfûn wêze.

### Gemeentelike weryndieling
Sûnt 2019 leit Lytse Wier yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel en foar 1984 lei de buorskip yn sawol de gritenij as de gemeente East-Dongeradiel.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Lúksterhoeke

**Lúksterhoeke** is in delsetting en fjildnamme benoarden Gersleat en Lúkswâld yn de gemeente Opsterlân. Op dat plak grinzje de gritenijen Aenjewier en Opsterlân oan elkoar. 

De namme komt ek foar as *Luxterhoek* en *Luxter Horne*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Gerrit Rietveld Akademy

De **Gerrit Rietveld Akademy**, yn 1924 ûntstien út in fúzje fan trije eardere ûnderwiisynstellings, is in renomearre Nederlânske hegeskoalle foar Byldzjende Keunst en Foarmjouwing.  
De Gerrit Rietveld Akademy sit yn Amsterdam en stiet ynternasjonaal bekend om har eigensinnige en autonome karakter. 

## Ofstudearrjochtingen
* Arsjitektoanysk Untwerp
* Byldzjende Keunst
* DesignLAB
* Grafysk Untwerp
* Moade 
* Sieraden
* TxT (Textiel)
* Byld en Taal
* Fotografy
* Glês
* Keramyk
* VAV
* Dogtime

## Bekende dosinten (no en doe)

## Bekende Alumni
Marnestate

**Marnestate** is in hûsnamme en eardere buorskip noardwest fan Boalsert yn de gemeente Súdwest-Fryslân.

De namme komt ek foar as Grut Marne State en *Mjenjestate*, *Lyts-* en *Grut Marwird* en *Marverde buyeren*. Mooglik in ferkoarting nei de âlde wetternemma De Marne.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Marswâl

* De Marswâl (buorskip), in buorskip noard fan Lollum
* De Marswâl (mûne), de mûne by de buorskip
De Marswâl (buorskip)

**De Marswâl** is in buorskip noard fan Lollum yn de gemeente Wûnseradiel. De namme komt ek foar as *Meerswal* en as pleats *Maerswalde gued* by de Kylumer terp *Culheim*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Marwert

**Marwert** is in delsetting en strjitnamme bewesten fan Wurdum yn de gemeente Ljouwert. De namme komt ek foar as *Marwird* en as stik lân *Marwijrdummalandt*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Meamert

**Meamert** is in buorskip east fan Winsum en noardwestlik fan Baard yn de gemeente De Waadhoeke. De namme komt ek foar as *Memert* en *Memerd*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Memert

**Memert** is in delsetting súdeast fan Hallum yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De namme komt ek foar as *Memerd* en *Medwert*
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Midhuzen

* Grut Midhuzen, súd fan Jouswier yn de gemeente Dongeradiel
* Lyts Midhuzen, westliker lizzend as Grut Midhuzen
* Grinzer Midhuzen, in earder buorskip ûnder Hornhuizen
Mar ek:
*Medhuzen by Easterwâlde yn de gemeente Eaststellingwerf
Medhuzen

**Medhuzen** is in buorskip by Easterwâlde yn de gemeente Eaststellingwerf. De namme komt ek foar as *Medhuizen* en *Mathuizen* en komt fan miede, healân.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Mearen

**De Mearen** is in delsetting noard fan Jistrum oan de Swette yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De namme komt ek foar as *De Meeren*. De namme komt fan 'mear' yn de betsjutting fan 'grins'
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Middelbuorren (Makkingea)

**Middelbuorren** (Stellingwerfsk: *Middelboeren*; Nederlânsk: *Middelburen*) wie in delsetting en is no in fjildnamme súdwest fan Makkingea yn de gemeente Eaststellingwerf. Op lânkaarten út 'e 19e iuw lei dêr in buorskip nei it noardwesten oan de âlde dyk fan Berkeap nei Makkingea. Datselde is it gefal op de kaart fan omtrint 1700, dêr't de namme jûn wurdt as 'Middelbuiren'. Op moderne kaarten falt frijwol gjin spoar fan bebouwing mear werom te finen. De namme soe ferwize kinne nei de lizzing tusken de buorren fan Twitel en Makkingea/Fenekoaten.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Mieden

**De Mieden** is in fersprate delsetting besuden Minnertsgea yn de gemeente De Waadhoeke. De namme komt ek foar as *Minnertsgasche Mieden* en de wei *Miedeleane* dy't der troch rint. Mieden binne healannen.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Riekele Borger

**Riekele** of **Rykle Borger** (Wiuwert, 24 maaie 1929  -  Göttingen, 27 desimber 2010) wie in Dútsk assyriolooch fan Frysk komôf. Hy wie fan 1962 oant 1997 heechlearaar assyriology oan de Universiteit Göttingen.

Borger waard it meast bekend fan syn list fan spikerskrifttekens,. teffens publisearre er in wichtige  *"Handbuch der Keilschriftliteratur"*, in detaillearre oersjoch fan boeken en artikels dy't de assyriology oanbelangje sa't dy doetiids ta foldwaan wiene. Oant syn dea ta wie Borger dwaande mei it wurkjen oan in ferzje fan it hânboek dy't by de tiid wie. 

Borger ûntwurp in selsstúdzje metoade foar it Akkadysk, *"Babylonisch-Assyrische Lesestücke"* (1963), dy't noch altyd brûkt en werprinte wurdt. 

## Bibliografy kar-út
* 1963: *Babylonisch-Assyrische Lesestücke* Rome: pontificio instituto biblico Roma (2006 ISB 88-7653-254)
* 1975: *Handbuch der Keilschriftliteratur* (3 dielen)
* 1988: *Assyrisch-babylonische Zeichenliste* (sûnt 1995 ner mear printe, fannijs bewurke as *Mesopotamisches Zeichenlexikon*)
* 2004: *Mesopotamisches Zeichenlexikon* Münster: Ugarit-Verlag (2004 ISBN 3-927120-82-0)
Bibliografy fan Borger publisearre yn: S. Maul, *Eine Festschrift für Rykle Borger zu seinem 65. Geburtstag am 24. Mai 1994. Tikip Santakki Mala Bašmu* (Cuneiform Monographs, Vol. 10). Leiden: Brill, 1998. ISBN 978-90-56-93010-3 (pp. 359-368).
Midsbuorren

**Midsbuorren** is in buorskip as westlik diel fan Warten yn de gemeente Ljouwert. De namme komt ek foar as *Midsburen* en *Misburen*.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Mûnebuorren

* Mûnebuorren (Dongeradiel), buorskip yn Dongeradiel
* Mûnebuorren (Opsterlân), delsetting op it plak dat letter it sintrum fan Wynjewâld wie.
Skagen (Denemark)

**Skagen** is it meast noardlike plak fan Denemark en leit oan de noardeastkust fan Jutlân. Yn 2007 waard de gemeente Skagen opnaam yn de gemeente Frederikshavn. De eardere gemeente Skagen hie op 1 jannewaris 2000 12.691 ynwenners en besloech 143 km2.

Noardlik fan Skagen komme de Noardsee (Skagerrak) en it Kattegat byelkoar by de lânpunt Grenen; de botsende weagen jouwe de see in rûch oansjen. Under Grenen stiet de fjoertoer fan Skagen, *Skagen Fyr*, dy't de heechste fan Denemark is.

## Stedsbyld

Image:Skagen Brøndums Hotel 2002.jpg|It âlde Brøndums Hotel yn Skagen. 2002.
Ofbyld:Skagenhaus 2.jpg|Fiskershaven
Ofbyld:The lighthouse at skagen denmark 6th of may 2006.jpg|De fjoertoer út 1850/60


## Keunstners
It bysûndere ljocht en it pittoreske lânskip om Skagen hinne luts oan de ein fan de 19e iuw in tal keunstners oan, ûnder oaren de keunstskilders (*[[Skagenskilders|Skagensmalerne]]*) Peder Severin Krøyer, Michael Ancher en Anna Ancher, en de skriuwers Georg Brandes, Holger Drachmann en Henrik Pontoppidan. It Skagens Museum, it eardere hûs en atelier fan it pear Ancher hat wurk fan dy keunstners yn de kolleksje.

## Keppeling om utens
* Skagen Guide - gids foar Skagen en omkriten
Molswert

**Molswert** is in delsetting besuden Skalsum yn de gemeente Frjentsjerteradiel.

De namme komt ek foar as *Molswart*, *Molster* en *Molswirdt* mar ek as buorkerijnamme *Lyts Molswerd* en *Grut Molswerd*, 
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Mûntsebuorren

**Mûntsebuorren** is in delsetting en fjildnamme súd fan Hieslum yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De delsetting bestiet hjoed-de-dei út in pleats en leit yn 'e Mûntsebuorsterpolder.

## Skiednis
De namme komt ek foar as *Monnikeburen*, *Monnikepollen* *Muckhuis* of *Terpoorte*. De lêste wie in bekend oarde , in úthôf fan it kleaster Lidlum, dêr't abt Eelke Liaukama yn de 14e iuw fermoarde waard troch losbannige muontsen. Mooglik hie kleaster Fulda besittings yn Hieslum. Ek yn Holwert en Blije wie in muontsehûs.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Ynrigeljen

**Ynrigeljen** (*Ingelsk, to inline*) by in kompjûterprogramma betsjut, dat de behearder fan in webstee op in plak dat him goed tinkt, in programmaatsje of stylelemint oproppe kin. Dêrby binne trije partijen fan belang. De earste is de programmamakker, dy't yn beskate marken (*tags*) de mooglikheid bout om mei in begryp (*element*) bygelyks in plaatsje of in eftergrûnkleur op te roppen. Twads is dêr de behearder fan it webstee, dy't ien en oar **yn** beskate marken **rigelet**. En treds moat de brûker in sadanige blêder hawwe, dat dy de ynrigele koaden werkent en omset nei de kleur of it plaatsje.

It ynrigele begryp wurket allinne mar tusken it begjin en de ein fan de markearing. Sa soene jo in sykopsje meijaan kinne, dy't allinne mar tusken de marken fan ien alinea sykje kin. 

De behearder fan in webstee - dat makke is mei hokker programmeartaal dan ek - soe sa bygelyks by in ynfolformulier in HTML-tekstbewurker ynrigelje kinne, om't in soad minsken dêrmei bekend binne.
Geertruida Draaisma

**Geertruida (Truus) Draaisma** (Makkum, 25 febrewaris 1902 - Ljouwert, 12 augustus 2011) wie fan 10 novimber 2010 oant har ferstjerren, foar safier't bekend wie, de âldste minske fan Nederlân. Frou Draaisma stoar yn de âldens fan 109 jier en 168 dagen.

Sy waard grut yn Makkum, mar wenne en wurke it grutste part fan har libben yn Ljouwert. Dêr wurke sy oant har pinsjoenearring as sjeffin by de hoedesaak fan Dechesne oan de Nijstêd. Nei har pinsjoenearring ferhuze se nei De Haach, dêr't sy by har suster yn gie. Beide krigen in harsenblieding, dêr't har suster oan stoar. Sûnt 1993 wenne sy yn fersoargingshûs De Hofwijck yn Ljouwert.

Nettsjinsteande har âldens wie se noch frijwat fit al gie it hearren en sjen minder. Nei't sy sels sein hat is hja sa âld wurden troch stûf troch te smoken en te drinken. Sy seach geregeldwei telefyzje en kuiere wol yn it park. Op har 108e en 109e jierdei krige sy boargemaster fan Ljouwert Ferd Crone op besite.
## Sjoch ek
* List fan âldste Friezen
Edzard Tjarda van Starkenborgh Stachouwer

Jhr. **Edzard Tjarda van Starkenborgh Stachouwer** (Maarssefean, 21 febrewaris 1859 — De Haach, 18 jannewaris 1936) wie in Grinzer jonkhear en notarissoan, dy't dat amt ek sels ferfolde en yn 1900 boargemaster fan Grins waard.

Tjarda van Starkenborgh Stachouwer waard yn 1910 yn de Earste Keamer keazen. Dat lidmaatskip kaam nei sân jier in ein oan doe't er Kommissaris fan de Keninginne yn de provinsje Grinslân waard. Yn 1925 waard er yn dy funksje opfolge troch syn soan Alidius. Edzard wie in neef fan de liberale foaropman Kappeyne van de Coppello.

Novimber 1938 is it nei him ferneamde Van Starkenborghkanaal offisjeel iepene troch keninginne Wilhelmina.

Yn Liens is in strjitte nei Van Starkenborgh neamd: de Tjarda van Starkenborgh Stachouwerstrjitte
Kompjûterprogramma

In **kompjûterprogramma** of **software** befettet koartsein alle opdrachten, skreaun yn in programmear-/kompjûtertaal, dy't nedich binne om de kompjûter ta hanneljen oan te setten. No kin de masine gjin taal útinoar hâlde mar wol koaden en dêrom binne alle opdrachten oerset yn de bypassende ien-/nulkoaden. De ferwurkingsienheid lêst dy ien-/nulkoaden yn ien lange rige efterinoar. Dat soe in kilometerlang ferhaal wurde en dêrfandinne is sa'n rige opdield yn in oantal triemmen. De programmeartaal soarget derfoar dat dy triemmen ûnderling ferbûn of loskeppele wurde kinne. 

Sa kinne jo yn de iene triem alle koaden bewarje dy't nedich binne foar de opbou fan in byld op it skerm en yn in oare triem de koaden foar de bestjoering fan it skiifstasjon. Mar de kompjûter docht neat wat net yn ien-/nulkoaden oanlevere wurdt.
Muontsebaaium

**Muontsebaaium** of **Mûntsjebaaium** wie in Midsiuwske delsetting súdwest fan Baaium yn De Waadhoeke, yn wat no de himrik fan Winsum is. Op it stee waard yn de 12e iuw in kleaster stifte. 
De namme komt ek foar as *Moenkabayum*, *Monnikabaaium* en *Monkabayum*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Pascal Lamy

**Pascal Lamy** (Levallois-Perret, 8 april 1947) wie Europeesk Kommissaris foar Hannel tusken 1999 en 2004 en de direkteur-generaal fan de Wrâldhannelsorganisaasje tusken 2005 en 2013. Teffens is er polityk riejouwer en sakeman. 

Lamy studearre oan de ferneamde École nationale d'administration yn Parys. Dêrneist hat er rjocht en politikology studearre. Hy hat ek in MBA fan de École des hautes études commerciales de Paris helle. Hy hat by ferskate Frânske ministearjes en politisy oan it wurk west. Fan 1985 oant en mei 1994 wie Lamy warber foar de sosjalistyske partij fan Frankryk, lykwols net as lid fan it parlemint of regear mar yn de kedizingsried fan de partij sels.

Op 26 maaie 2005 waard Lamy by in gearkomste fan de Wrâldhannelsorganisaasje yn Genêve foar fjouwer jier keazen as opfolger fan Supachai Panitchpakdi as Direkteur-Generaal fan dy organisaasje. Syn amtstiid begûn yn septimber 2005. Yn 2009 begûn Lamy syn twadde amtstermyn.

## Keppeling om utens
* Biografy op hiemside WTO
Nesser Grou

**Nesser Grou** is in earder buorskip noardlik fan de kearn fan it doarp Nes, tsjin de seedyk oan, yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De buorskip waard yn 1543 noch as *Nesme Grou* neamd, letter *Nessergrou(w)*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Nijesyl

* Nijesyl (Súdwest-Fryslân), buorskip by Sondel.
* Nijesyl (It Bilt), buorskip op It Bilt.
* Nijesyl (Easthim), in part fan Easthim, ûnder Drylts, mei skaaimerken fan in doarp en in útbuorren beide.
* Nijesyl (Grinslân), in doarp yn de gemeente Westerkertier fan Grinslân.
Nijebuorren

**Nijebuorren** is it súdwestlike diel en strjitnamme yn Ternaard yn de gemeente Dongeradiel. De namme komt ek foar as *Nyebuyren* en *Nieuweburen*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Nijlân (Noardeast-Fryslân)

**Nijlân** is in buorskip noardeast fan Ingwierrum en noardlik fan Dokkumer Nije Silen yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De namme komt ek foar as *Nieuwland*.

Benei alle adressen fan de buorskip lizze krekt binnen de wierskynlik 12e-iuwske seedyk oan de dearinnende dyk Nijlân. Oan de oare kant fan dy âlde dyk leit de Ingwierrumerpolder (út 1754, sa'n 164,6 hektare). De buorskip hat in tal 19e-iuwske pleatsen: Nijlân 8 út 1834, Nijlân 9 út 1849, de Kleastermanpleats (Nijlân 16) út 1869 en de Cooypleats (Nijlân 28) út 1848 .

## Einekoaien

Yn de omkriten fan Ingwierrum wiene sân einekoaien. Dêrfandinne de einen yn it wapen fan Ingwierrum. Fan de fjouwer oerbleaune koaien lizze twa by de buorskip Nijlân. 

### Koai fan Keegstra of Lytse Koai
Fan de twa koaien is dizze de âldste en de lytste. De koai mei seis fangpipen waard al neamd yn 1620 en is nei alle wierskyn ûntstien op it plak fan in eardere dyktrochbrek. Yn 1780 kaam de koai oan de Dykkontribúsje, in pleatslik wetterskip. De Dykkontribúsje ferhierde de koai en liet yn 1849 in nije pleats foar de koaiker sette. Sûnt 1859 is de famylje Keegstra brûker en sûnt 1980 ek eigener fan de koai. Yn 2017 waard der grut ûnderhâld oan de koai útfierd.

### Talmakoai
Yn 1717 boude Jacob Bodes (om 1689 - om 1755) sa'n 200 meter súdliker in twadde einekoai mei ek seis fangpipen. Bodes kaam út in famylje fan koaikers en ferhierde earder al twa einekoaien by Teard yn de Eanjumer Kolken. Hy wie in tige betûft koaiker en waard sels frege om in einekoai te bouwen by de bûtenpleats fan de keizer fan it Hillige Roomske Ryk, Frâns I Stefan ûnder Holíč yn it Slowakije fan no. 

De Talmakoai kaam dêrnei yn it besit fan de Harnzer famylje Talma. Pijbo Talma erfde de koai en de pleats anneks fan syn heit yn 1765. Yn 1832 wie de koai yn hannen fan Aritius Sybrandus Talma, griffier te Dokkum en pake fan politikus Syb Talma. De hjoeddeistige eigener is fan doel de koai in mear edukative funksje te jaan.
Ek dizze koai waard yn 2017 fannijs opmakke.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Nijhûs

**Nijhûs** is in buorskip noardwest fan Wetsens yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De namme komt ek foar as *Nyehuys*, *Nijehuis* en yn de namme *Nijhústerpiip*.

De buorskip leit op it plak dêr't de Nijwierster Opfeart yn de Peazens útkomt. Oer de Peazens lei dêr in piip, dy't al op de Schotanuskaart fan 1664 foarkomt.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Noed

**De Noed** is in fjildnamme en lytse delsetting súdwest fan Sint Nyk yn de gemeente De Fryske Marren. De namme komt ek foar as .*Noedfjild*,*Noed* en *It Noed Veld*. It sil dus om noedlik, 'risikofol' lân gean.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Bert Bakker (útjouwer)

**Lambertus Jozef (Bert) Bakker** (Huzum (Ljouwert), 3 april 1912 - Ilpendam, 19 septimber 1969) wie in Nederlânsk skriuwer en útjouwer.

Bakker skreau in stikmannich letterkundige stúdzjes, twa romans, poëzij en berneboeken. Un de Twadde Wrâldkriich wie er belutsen by it ferset en wurke er mei oan it yllegale blêd *[[Vrij Nederland]]*. Nei de befrijding waard er  iennichst direkteur fan de útjouwerij Bert Bakker. Yn 1953 rjochte er it literêr moanneblêd *[[Maatstaf (tydskrift)|Maatstaf]]* op; oant 1969 wie er dêr direkteur fan. As útjouwer by Bert Bakker/Daamen hie er in soad súkses mei de rige *[[Ooievaar Pockets]]* 'dêr't yn earste ynstânsje 199 fan ferskynden. Yn 1972 ferskynde de lêste Ooievaar fan de rige, mar yn april 1991 waard in nije rige Ooievaars op priemmen set. De searje begûn mei nûmer 266 oant en mei 305, dêrnei ferskynde Ooievaars dy't net mûmere wienen.

## Wurk
**Au revoir* (1934, poëzy)
**De spannende zomer van Botte Spoelstra* (1935, jeugdboek)
**Drijfzand* (1935, roman)
**Een held op sokken* (1935, jeugdboek)
**Reizigers* (1935)
**Sjefs eerste luchtreis* (1935, jeugdboek)
**Ieder is alleen* (1937, roman)
**A. Roland Holst* (1958)
**S. Vestdijk* (1958)
**J. Slauerhoff* (1961)
**Pierre Kemp* (1961)
**Anna Blaman* (1966)

## Keppeling om utens
* [Bert Bakker yn de [DBNL]]
Noardwâlde (De Fryske Marren)

**Noardwâlde**, ek: **Igewâlde** of **De Wâlde**, is fan âlds in streeknamme foar de doarpen Aldegea, (it eardere) Nijegea, Kolderwâlde en Ealahuzen en omkriten, dy't mei-inoar foarhinne it part fan Himmelumer Aldefurd foarmen dat east fan De Fluezen lei. Fan 1984 oant 2014 hearde it gebiet by Gaasterlân-Sleat en sûnt 2014 makket it ûnderdiel út fan 'e gemeente De Fryske Marren. De namme komt ek foar as *Noortwolde*, *Noordwolde*, *Noerdwolden* en *Noeirdwalde*. Hy sil dus fanút in súdliker lizzend bewenning ûntstien wêze. De fariant 'Igewâlde' komt fan Ige Galema dy't as bynamme 'It Wâldswyn' hie.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Oerdum

**Oerdum** wie in delsetting westnoardwest fan Frjentsjer yn de gemeente De Waadhoeke. De namme komt ek foar as *Urdum*.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Oasterein

**De Oasterein** is in delsetting east fan de buorren fan Wjelsryp yn de gemeente De Waadhoeke. De namme komt ek foar as *Oosterend*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Oere

**De Oere** is in buorskip yn it westlike diel fan Moddergat yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De namme wurdt ek neamd as *De Oeren*. Oere komt fan de ouwer as wâlkant. De Kamp, it oare part fan Moddergat, leit tsjin Peazens oan en foarmet dêrmei ien gehiel. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Nijstêd (Burgum)

**Nijstêd** is in buorskip east fan Burgum yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De namme komt ek foar as *Nye Stadt*, *Nieuwstadt* en *Bergumer Nije Stad*.

De Sint Martinustsjerke oan de Nijstêd waard boud yn de 11e of 12e iuw. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Oarns

**Oarns** is delsetting fan in pear pleatsen west fan Hichtum yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as *Oorns*. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Omrin (buorskip)

**De Omrin** is in eardere delsetting besuden Surhústerfean yn de gemeente Achtkarspelen. De namme komt op njoggentjinde-iuwske kaarten ek foar as *De Omloop*, in beneaming foar eat dat net in rjochte line foarmet. De Schotanuskaart fan 1718 lit 'e buorskip ek al sjen, mar jout gjin namme. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Eastein

* Eastein (fûgel), wetterfûgel
* Eastein (Iemsmûn), buorskip besuden Uithuizen yn Grinslân.
* Eastein (Koudum), buorskip noardeast fan Koudum.
Eastein (Koudum)

**Eastein** is in buorskip noardeast fan de buorren fan Koudum yn de gemeente Súdwest-Fryslân.

De namme komt ek foar as *Oostend*, hy foarmet de tsjinhinger fan Westein. Mear nei it noardeasten lei destiids Boppebuorren.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Easterbuorren (Gerkeskleaster)

**Easterbuorren** (Nederlânsk: *Oosterboeren*) is in fjildnamme en delsetting noardeast fan Gerkeskleaster yn de gemeente Achtkarspelen. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Ald Galileën

**Ald Galileën** is in âlde delsetting oan de noardkant fan it âlde sintrum fan Ljouwert oan de eastkant fan de Dokkumer Ie. Hy is neamd nei it frouluskleaster dat yn 1457 stifte waard en yn 1498 nei in plak oan de Twibaksmerk binnen de stedsmuorren ferhuze. De namme komt ek foar as *Oud Galileën*, *Galileen*, *Olde Galilee* en *Olde Galileyen*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings