open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tania Russof

**Tania Russof** (Letske stavering: Taņa Rusova; Russyske stavering: Таня Русова, *Tanja Rusova*; Riga, 6 july 1974), is in rêstend Letsk neakenmodel en pornografysk aktrise fan etnysk Russysk komôf.

## Libben
Tania Russof waard berne yn 'e Letske haadstêd Riga as lid fan 'e Russyske minderheid yn Letlân, yn 'e tiid dat Letlân noch ûnderdiel útmakke fan 'e Sovjet-Uny. Se groeide op efter it Izeren Gerdyn. Yn 1991 wûn Letlân, nei de fal fan it kommunisme, syn ûnôfhinklikens werom, en waard it lân, krekt as it hiele Eastblok iepenlein foar de ferwurvenheden fan it frije Westen, wêrûnder de pornografy. Yn april 1994 waard Russof ûntdutsen troch de Frânske pornoregisseur Pierre Woodman, doe't dy op 'e sneup wie nei nije aktrises yn in winkelsintrum yn Riga dêr't Russof har mem in kleanwinkel hie.

Russof sleat in eksklusyf kontrakt mei it Sweedske *[[Private (filmstudio)|Private]]*-label, dêr't Woodman foar wurke. Yn 1994 makke Tania Russof har debút yn in pornografyske film, yn 'e foarm fan in sêne yn *Private Video Magazine #17*. Tusken 1994 en 1998 spile se neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn 21 films, allegear fan *Private*, wêrûnder de *Pyramid*-trilogy en de *Tatiana*-trilogy, dêr't se de haadrol yn fertolkte. Op 12 july 1996 troude Russof mei Pierre Woodman, in houlik dat yn septimber 2000 op freonskiplike wize beëinige wurde soe.

Njonken har wurk as aktrise posearre Russof ek yn neakenblêden. Se wie yn septimber 1996 de *[[Penthouse Pet]]* fan 'e moanne fan it tydskrift *[[Penthouse (tydskrift)|Penthouse]]*, en naam by de *Penthouse Pet fan it Jier*-ferkiezing yn 1998 it twadde plak yn. Yn datselde jier kearde se de pornoyndustry de rêch ta. Yn 1999 makke se in dokumintêre oer har karriêre as pornoaktrise, ûnder de titel *Tania Russof: The Story*.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Tania Russof
* Biografy fan Tania Russof yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Tania Russof yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Zara Whites

**Zara Whites**, echte namme: **Esther Kooiman** ('s-Gravendeel, 8 novimber 1968), is in Nederlânsk model, dûnseresse, rêstend neakenmodel, stripper, pornografysk aktrise en prostituee, autobiografysk skriuwster, tillefyzjepersoanlikheid, politika en bisterjochte-aktiviste fan Súdhollânsk komôf, dy't ek wol de artystenammen Zara, Zara White, Paulina Peters, Amy, Amy Kooiman en Amy Kristensen brûkt hat.

## Libben
Zara Whites groeide op yn it doarp 's-Gravendeel, yn 'e Hoekske Waard, besuden Rotterdam. Se makke de middelbere skoalle net ôf en loek by har doetiidske freon yn doe't se 17 jier wie. Dêrnei wurke se as barkeeper en letter as prostituee yn in seksklub. Fia in modelleburo kaam se yn 1989 oan in baan yn Itaalje, dêr't se as topless dûnseresse optrede yn 'e tillefyzjekwis *Colpo Grosso*. Yn 1990 makke se har debút yn 'e pornografyske film *The Challenge*, regisearre troch Bruce Seven. Se hie in hoartsje in relaasje mei in Italjaanske greve, mar nei't dat útrekke, ferfear Whites yn 1991 nei Parys, dêr't se as callgirl wurke. Teffens posearre se foar ferskate neakenblêden, lykas de *[[Playboy (tydskrift)|Playboy]]* (hoewol't har foto's úteinlik net yn dat blêd ôfprinte waarden), *[[Penthouse]]* en *[[Hustler]]*. Doe't se posearre foar de *[[Penthouse]]* trof se op 'e set de Italjaanske pornoakteur Rocco Siffredi, dy't har oanrette om it ris yn 'e Amerikaanske pornoyndustry te besykjen.

Dêrop ferfear Whites nei Amearika, dêr't se binnen koarte tiid in pornofilmstjer waard. Se wurke der û.m. mei regisseurs as John Stagliano ("Buttman") en Andrew Blake. Yn totaal spile se yn 1991 en 1992 yn 22 pornografyske films. Ein 1992 joech se har karriêre as pornoaktrise deroan, en kearde werom nei Parys. Se krige in relaasje mei de Italjaanske pornoakteur Roberto Malone en konsintrearre har op sêft pornografyske rollen, û.m. yn 'e tillefyzjesearje *Joy*, foar de Frânske stjoerder M6. Yn 1998 makke se in comeback mei de lesbyske hurd pornografyske film *La Dresseuse*, fan regisseur Alain Payet. Yn totaal hat Whites neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn 59 pornofilms spile (sawol hurde as sêfte pornografy ynbegrepen). Yn 2006 ferskynde har autobiografy, titele: *Je Suis Zara Whites Mais Je Me Soigne* ("Ik Bin Zara Whites Mar Ik Rêd My Wol").

Whites hat fierders meiwurke oan in ferskaat fan Frânske tillefyzjeprogramma's, wêryn't se har ljocht skine litten hat oer sokke ûnderwerpen as polityk, fegetaryske kwisine en bisterjochten. Op 10 july 2007 rûn hja neaken troch Rotterdam by wize fan publisiteitsstunt foar de bisterjochte-organisaasje PETA. Datselde jiers stelde se har kandidaat foar de Frânske ferkiezings, ûnder de namme Esther Spincer. Op 12 jannewaris 2012 stjoerde de TROS in ôflevering fan 'e searje *Het Mooiste Meisje van de Klas*, presintearre troch Jaap Jongbloed, út oer Zara Whites.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Zara Whites
* Biografy fan Zara Whites yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Zara Whites yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Siegen

De stêd **Siegen** yn it Siegerlân leit yn in fertakke delling fan de boppestream fan de Sieg. De namme Siegen giet werom op de mooglik keltyske namme fan de Sieg. Yn it noarden grinzet de stêd oan it Sauerlân, yn it noardeasten oan it Wittgensteiner Lân yn it Rothaarberchtme, besuden oan it Westerwald en yn it westen oan it Wildenburger Lân. Fan 1421 oant 1815 hearde Siegen ta it besit fan de Nassaus. De Nikolaitsjerke dy't yn de 13de iuw boud waard, tsjinne ta grêfkapel foar de Greven fan Nassau.

## Peter Paul Rubens
Siegen is it berteplak fan de ferneamde barokskilder Rubens. Om religieuze redenen wie syn heit Jan Rubens, jurist yn Antwerpen, nei Keulen tein. Dêr krige hy in relaasje mei de frou fan Willem fan Oranje. Hy soe soks mei de deastraf bekeapje moatte, mar om opskuor foar te kommen waard er yn de festing Dillenboarch finzen set. Nei twa jier kaam er op boarchtocht frij, mar moast wol yn Siegen bliuwe. Dêr troude er en waard soan Peter Paul Rubens berne. 
It 'Siegerlandmuseum' yn it Oberen Schloss hat njonken in regionale kolleksje ek in seal mei skilderijen fan Rubens.
Rocki Roads

**Rocki Roads**, echte namme ûnbekend (New Haven (Konettikut), 22 desimber 1974), is in rêstend Amerikaansk fotomodel, neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise, wa har namme oft ek wol stavere wurdt as Rocky Roads. Hja sette yn 1996 útein mei in karriêre yn 'e Amerikaanske pornoyndustry, en beëinige dy yn 2000. Hja stie benammen bekend om har grutte boarsten, dy't se krigen hie troch in boarstfergruttingsoperaasje te ûndergean.

## Libben en karriêre
Rocki Roads waard yn 1974 berne yn New Haven, yn 'e Amerikaanske steat Konettikut. As tsiener wurke se in hoartsje yn in filiaal fan it hamburgerrestaurant Wendy's, yn har berteplak, mar krige doe in baan as servearster yn in stripklub dêr fuort by. Koart dêrnei emigrearre se nei Kanada, dêr't se op eigen  manneboet in karriêre as stripper begûn. Yn dy hoedanichheid helle se in grut tal prizen binnen, lykas Miss Hot Legs, Miss Hard Body, Miss Best Body en Miss Best Boobs. Al rillegau waard se troch ûnderskate pornoprodusinten frege om yn harren films te spyljen.

Yn 1996 ferfear Rocki Roads nei Los Angeles en makke de oerstap nei de Amerikaanske pornoyndustry. Hoewol't se mar yn inkele tsientallen pornografyske films spile (wat net in soad is foar de trochsneed pornoaktrise), hie se net allinnich in kreas uterlik, mar wie se dêropta ek nochris in slûchslimme sakefrou. Sa wie se in pionier op it mêd fan 'e doe noch folslein nije útjefte fan pornofilms op dvd en mei virtual reality-technology. Se rjochte har eigen bedriuw op, dat fan begjin ôf oan tige súksesfol wie. Behalven as pornoaktrise en pornoprodusinte wie Rocki Roads ek noch wurksum as fotomodel foar neakenblêden; sa posearre se û.m. ferskate kearen foar *[[The Score Group|Score]]* en *[[Hustler|Hustler's Busty Beauties]]*, en wie se de ''Penthouse'' Pet fan 'e moanne en Miss September fan 1997 yn 'e *[[Penthouse (tydskrift)|Penthouse]]*.

Har grutste bekendheid as pornoaktrise krige Rocki Roads mei de film *[[Boobwatch]]*, in pornografyske parody op 'e doetiidske tillefyzjesearje *[[Baywatch (tillefyzjesearje)|Baywatch]]*, produsearre troch Sin City. Har groeiende populariteit stelde har úteinlik by steat om in lukratyf eksklusyf kontrakt te tekenjen mei Digital Playground, wat ien fan 'e grutste Amerikaanske pornoprodusinten is. *Rocki Roads' All Star* wie har lêste film foar't hja har yn 2000 út 'e pornoyndustry weromloek.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Rocki Roads
* Biografy fan Rocki Roads yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Rocki Roads yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Nyomi Banxxx

**Nyomi Banxxx**, echte namme: **Amanda Dee** (Chicago, 14 oktober 1972), is in rêstend Amerikaansk stripper en pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn Chicago, yn 'e steat Illinois. Hja hat yn it ferline ek wol oare artystenammen brûkt, lykas Nyomi, Naomi, Naomi Bankxx, Nyaomi Banxxx, Naomi Knoxxx, Naomi Banxx, Naomi Banxxx en Naomi Banks.

## Libben
Nyomi Banxxx groeide yn Chicago op yn in konservatyf fermidden. Se hat in masterstitel yn maatskiplik wurk en hie nei it ôfrûnjen fan har oplieding jierrenlang in baan as maatskiplik wurkster. Hja ferfear yn 'e midden fan 'e jierren njoggentich nei Los Angeles, dêr't se yn 2001 behelle rekke yn 'e pornoyndustry. Nei fiif jier efter de skermen wurksum west te hawwen, makke se yn 2006 har debút as aktrise yn in pornografyske film. Sûnt hat se yn likernôch 160 pornofilms spile, gauris fan it subsjenre fan 'e milfpornografy, foar labels as *[[Vivid]]*, *[[Hustler Video|Hustler]]*, *[[Elegant Angel]]* en *[[Adam & Eve (bedriuw)|Adam & Eve]]*. Yn 2009 wûn se de *[[Urban X Award]]* foar bêste milf-artyste, en yn 2011 waard har deselde priis takend yn 'e kategoryen bêste aktrise fan it jier en bêste anale sekssêne fan it jier. Njonken har aktearwurk runt Banxxx eigenhandich har offisjele webside en in eigen poduksjemaatskippij, *That's Common Productions*. En fierdersoan sjongt en muziket se ek, en hat se in eigen muzyklabel. Yn 2012 sette Banxxx ek útein mei in karriêre as *[[feature dancer]]*.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Nyomi Banxxx
* Biografy fan Nyomi Banxxx yn 'e ''Internet Movie Database''
Charisma Cappelli

**Charisma Cappelli**, echte namme: **Shannon Evans** (yn Kentucky, 8 juny 1986), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise. Har artystenamme wurdt ek wol (mis)stavere as Charisma Capelli. Hja sette yn 2008 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile yn frijwat films. Cappelli stie benammentlik bekend om har grutte silikoaneboarsten. Yn 2014 beëinige se har karriêre as pornoaktrise.

## Libben en karriêre
Cappelli waard yn 1986 berne yn 'e Amerikaanske steat Kentucky, en groeide op as in wyldkat op in hynstefokkerij op it plattelân dêre. Se makke har debút as aktrise yn in pornografyske film yn 2008, doe't se 22 jier wie, mei in rol yn *Monster Tits 2*, fan 'e lytse filmstudio Exquisite.

Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile Cappelli yn totaal yn krapoan hûndert films, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Penthouse, Wicked Pictures, Vivid Entertainment, Evil Angel, Adam & Eve, Jules Jordan Video, Diabolic Video, Red Light District, Hustler Video en Devil's Film. Fierders hat se ek wol wurke foar minder bekende studio's, lykas Pure Play Media, Third Degree Films en Girlfriends Films, en teffens hat se in protte yn 't spier west foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder BangBros, Brazzers, Naughty America en Muffia.

Under har karriêre yn 'e pornoyndustry wurke Cappelli gear mei kollega-aktrises as A.J. Applegate, Lily Carter, Kelly Divine, Sara Jay, Kagney Linn Karter, Shawna Lenée, Lisa Lipps, Janet Mason, Bobbi Starr en Sienna West, en mei manlike tsjinspilers as Mike Adriano, Marco Banderas, James Deen, Erik Everhard, Manuel Ferrara, Billy Glide, Tommy Gunn, J-Mac, Keiran Lee, Ramon Nomar en Mark Wood.

Njonken har aktearwurk wie Cappelli ek aktyf as neakenmodel en as stripper. Yn it ramt dêrfan posearre se foar neakenfotoreportaazjes yn ferskate neakenblêden en reizge se de hiele Feriene Steaten ôf om yn stripklubs op te treden as *[[feature dancer]]*. Yn har frije tiid die Cappelli neffens har eigen webside in soad oan hynsteriden en mocht se ek graach lange kuiertochten yn 'e frije natoer meitsje. Yn 2014 breide se in ein oan har wurkpaad as pornoaktrise en loek se har út 'e Amerikaanske pornoyndustry werom.

## Lichemsskaaimerken
Charisma Cappelli is blank, mei brune eagen en fan natuere ljochtbrún of dûnkerblûn hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.57&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 57&nbsp;kg, wêrfan't har boarsten nei't it skynt 3½&nbsp;kg útmeitsje. Se hat kupmaat 34D, wêrfoar't se in boarstfergruttingsoperaasje ûndergien hat. Behalven troch har earlellen hat Cappelli ek in piercing troch har klitoris, mei dêropta in nâlpiercing. Fierders hat se ferskate tatoeaazjes: in flinter op har ûnderrêch, de tekst "Daddy's Little Girl" boppe har skamstreek en trije stjerren op har rjochterankel.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Charisma Cappelli
* Charisma Cappelli op Twitter
* Biografy en filmografy fan Charisma Cappelli yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Charisma Cappelli yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Charisma Cappelli op ''FreeOnes''
Bridgette B

**Bridgette B**, echte namme: **Luz Abreu** (Barseloana, 15 oktober 1983), is in Spaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise fan etnysk Katalaansk komôf. Har skûlnamme wurdt wol (mis)stavere as Bridgette B. (mei in punt), en se makket ek wol gebrûk fan 'e artystenamme Spanish Doll. Bridgette B sette yn 2007 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile yn in grut tal films. Yn 2012 wûn se in AVN Award.

## Libben en karriêre
Bridgette B waard yn 1983 berne yn Barseloana, yn 'e Spaanske autonome mienskip Kataloanje. Hja ferfear yn 2004 nei de Feriene Steaten, dêr't se studearre oan 'e Kent State University yn 'e steat Ohio. Se wie dêr lid fan 'e studinteferiening *Chi Omega* en behelle in bachelorstitel yn moadeferkeap (*fashion merchandising*). Se betelle har stúdzje mei in bybaantsje as stripper en wurke nei har ôfstudearjen koarte tiid as resepsjoniste.

Yn 2007, doe't se 24 jier wie, makke Bridgette B har debút yn in pornografyske film. Se waard al gau tige populêr en wûn in grutte skare fans. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hie se tsjin begjin 2017 yn 450 pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Elegant Angel, Digital Playground, Zero Tolerance, Jules Jordan Video, New Sensations, Evil Angel, Penthouse, Wicked Pictures, Vivid Entertainment, Hustler Video, Adam & Eve, Diabolic Video, Sin City, The Score Group, Digital Sin, Red Light District en ClubJenna.

Fierders hat Bridgette B ek wol wurke foar minder bekende studio's, lykas Pure Play Media, West Coast Productions, Girlfriends Films, Mile High Media en Third Degree Films. En teffens hat se in protte yn 't spier west foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder BangBros, Reality Kings, Brazzers, Naughty America en Blacks on Blondes. Yn 2012 wûn se de AVN Award (de Oscar fan 'e pornowrâld) yn 'e kategory meast ûnderwurdearre stjer fan it jier. Bridgette B wennet tsjintwurdich yn Los Angeles. Njonken har aktearwurk is se ek aktyf as neakenmodel en hat se as sadanich posearre foar in grut tal neakenblêden. Fierders reizget se as feature dancer by stripklubs yn 'e hiele Feriene Steaten lâns.

## Lichemsskaaimerken
Bridgette B is blank, mei griene eagen en blûn hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.73&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 59&nbsp;kg, en kupmaat 34DD, dêr't se in boarstfergruttingsoperaasje foar ûndergien hat. Behalven troch har earlellen hat se gjin piercings, mar wol hat se in pear tatoeaazjes: de tekst *la jalousie est une maladie* (Frânsk foar "jaloerskens is in sykte") op har rjochterside; en de tekst *Spanish Doll* yn har nekke.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Bridgette B
* Bridgette B op Twitter
* Bridgette B har persoanlike YouTube-kanaal
* Biografy en filmografy fan Bridgette B yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Bridgette B yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Bridgette B op ''FreeOnes''
Caylian Curtis

**Caylian Curtis**, echte namme **Kateřina Staňková** (Praach, 12 augustus 1981), is in Tsjechysk neakenmodel en pornografysk aktrise, dy't yn it begjin fan har karriêre ek wol gebrûk makke hat fan 'e artystenammen Kathy Lee, Kathy Birch en sljochtwei Kathy.

## Libben en karriêre
Curtis is berne is yn 'e Tsjechyske haadstêd Praach, en groeide dêr ek op as de âldste yn in gesin mei twa bern. Hja folge in universitêre stúdzje rjochten en iepenbier bestjoer en wist nei har ôfstudearjen in bedriuwsmanagementfunksje te bemachtigjen.

Al rillegau dêrnei begûn se te posearjen foar neakenblêden; sa wie se yn 2006 de *[[Playboy Playmate]]* en *Miss September* fan 'e Tsjechyske *[[Playboy (tydskrift)|Playboy]]*. Yn july fan dat jier kaam Curtis yn 'e kunde mei de Frânske pornoregisseur Pierre Woodman, dy't har nei lang oantrúnjen safier krige dat se deryn tastimde om yn syn folgjende film te spyljen. Dat wie de megaproduksje *Xcalibur*, fan 'e studio Pierre Woodman Entertainment, dy't yn augustus 2006 opnommen waard mei in budget fan € 800.000,— en in cast fan 40 aktrises, 35 manlike akteurs en 250 figuranten.

Yn septimber 2006 naam Curtis har artystenamme oan en tekene se foar € 300.000,— in eksklusyf kontrakt foar trije jier mei Pierre Woodman Entertainment. Sûnt hat se û.m. yn 'e oare beide dielen fan 'e *Xcalibur*-trilogy en yn 'e film *Amazonian Dreams* spile.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Caylian Curtis
* Biografy fan Caylian Curtis yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Caylian Curtis yn  e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Tawakkul Karman

**Tawakkul Karman** (Arabysk: توكل كرمان; sekuerder transliterearre: Tawakul Karmān; Mekhlaf, 7 febrewaris 1979) is in Jemenitysk sjoernaliste, politika en minskerjochte-aktiviste, dy't har foar de bûtenwrâld oer ûntjoech ta it gesicht fan 'e Jemenityske Opstân fan 2011, in ûnderdiel fan 'e Arabyske Maityd.

Karman is ien fan 'e lieders fan 'e politike partij Al-Islah, en stiet oan it haad fan 'e aksjegroep Sjoernalistes sûnder Boeiens, dy't se yn 2005 mei-oprjochte. Sûnt dy tiid hat se yn har heitelân bekendheid krigen troch har net-ôflittende striid foar minskerjochten (en yn it bysûnder frouljusrjochten) en parsefrijheid. Fan 2007 ôf late hja wyklikse demonstraasjes foar politike herfoarmings yn 'e Jemenityske haadstêd Sana'a.

Doe't yn 2011 de Arabyske Maityd útbriek, earst yn Tuneezje, doe yn Egypte en letter ek yn oare lannen, soarge sy derfoar dat de protesten yn Jemen krekt sa organisearre waarden, en waard se ien fan 'e oanfierders fan 'e moannenlange demonstraasjes tsjin it bewâld fan presidint Ali Abdullah Saleh. De Jemeniten neame Karman de "Izerne Frou" en de "Mem fan 'e Revolúsje". Yn 2011 waard har yn 'e mande mei twa oaren (de Liberiaanske presidinte Ellen Johnson Sirleaf en de Liberiaanske fredesaktiviste Leymah Gbowee) de Nobelpriis foar de Frede takend. Karman is de earste Jemenyt, de earste Arabyske frou en de twadde islamityske frou dy't eare wurdt mei in Nobelpriis. En teffens is se de jongste persoan dy't ea de Nobelpriis foar de Frede krigen hat.

Yn 2012 waard Karman, dy't úthâldt dat har famylje oarspronklik ôfkomstich is út 'e stêd Karaman, yn Anatoalje, troch de Turkske oerheid de (bykommende) Turkske nasjonaliteit oanbean, dy't hja oannaam.
Gosse Blom

**Gosse Blom** (Hylpen, 6 oktober 1946 – dêre, 2 novimber 2014) wie in Hylper taalkundige dy't fan 1975 oant 2011 wurksum wie by de Fryske Akademy as assistint by de fakgroepen Skiednis en Taalkunde. Hy wie dêr û.m. de autoriteit op it mêd fan it Hylperske dialekt, en yn dy hoedanichheid wied er ferantwurdlik foar de gearstalling fan it *Hylper Wurdboek*, dat ferskynde yn 1981, en dêr't er sûnt 1975 oan wurke hie. Ek lei er it grûnwurk foar it fiif jier nei syn dea ferskynde *Graet Hylper Wordebook*.

Fierders publisearre Blom yn it Frysk, Hylpersk en Nederlânsk oer sport en oer de skiednis fan 'e Súdwesthoeke. Ek fersoarge er yn 2012 in Hylperske oersetting fan it mearke *[[Fan 'e Fisker en Syn Frou]]*, foar de útjefte *[[Mearkes fan Grimm]]*, fan Anne Tjerk Popkema. Datselde jiers wied er belutsen by it gearstallen fan lesboekjes dêr't skoalbern it Hylper dialekt mei oanleard wurde moast. 

Yn it ferlingde fan syn ynset foar it Hylper dialekt siet Blom yn it bestjoer fan 'e *Stichting to Behaald Ymmaterieel Erfgoed Hylpen*, en dêrnjonken wied er ek belutsen by de *Stichting Vrienden van het Schaatsmuseum Hindeloopen*. Blom kaam yn 'e nacht fan 1 op 2 novimber 2014 te ferstjerren. Hy waard 68 jier. Hy wie net troud, mar bleau oant syn memme dea by har ynwenjen. Neitiid ferhuze er nei in *likhús* ("lyts hûs"), in earder simmerhúske yn 'e Hylper buorren, dat er oan 'e nok ta folloege mei syn samling fan alderhanne guod dat op 'e iene of oare manear mei Hylpen te krijen hie.

## Wurk (kar)
* 1981: *Hylper Wurdboek*
* 1997: *Kleine Encyclopedie van de Elfstedentocht*
* 2004: *Om Priis en Eare, Utslaggen fan it Skûtsjesilen*
* 2007: *Het Kaatsen: Een Inleiding*
* 2010: *Het Skûtsjesilen: Een Inleiding*
* 2010: *Lemsters op it Iis: 150 Jaar IJsvereniging Lemmer*
* 2012: *[[De Fisker en Syn Frou]]* (yn: *[[Mearkes fan Grimm]]*)
* 2019: *Graet Hylper Wordebook*
Fan 'e Fisker en Syn Frou

***Fan 'e Fisker en Syn Frou***, yn it oarspronklike Dútsk: ***Vom Fischer und Seine Frau***, is ien fan 'e minder bekende mearkes dy't troch de bruorren Grimm optekene waarden yn harren *Kinder- und Hausmärchen* ("Berne- en Hûsmearkes") fan 1812. De Russyske dichter Aleksander Poesjkin brûkte it as basis foar ien fan syn gedichten, en ek de roman *Der Butt*, fan 'e Dútske skriuwer Günter Grass, is der loskes op basearre. Yn 2012 is it oerset nei it Frysk troch Anne Tjerk Popkema, as ûnderdiel fan 'e samling *[[Mearkes fan Grimm]]*. Foar dyselde bondel sette Gosse Blom it oer yn it Hylperske dialekt, ûnder de titel *De Fisker en Syn Frou*.

## Ynhâld
It mearke fertelt it ferhaal fan in earme fisker, dy't mei syn frou yn in rykrakkige hutte oan see wennet. Op in dei fangt er in keardelommen bot dy't prate kin. De fisk seit tsjin 'e fisker dat er eins in betsjoende prins is en smeket de man om him wer gean te litten, wat dy daliks docht. As er letter thús syn ferhaal docht, beskrobbet syn frou him om't er net om in beleanning frege hat. Sy is fan tinken dat in kibige klinte wol it minste is dat de bot harren foar syn frijheid jaan kin. Dat de fisker giet wer nei de seekant ta en ropt de bot, en as dy by him komt, freget er út namme fan syn frou om in kibige klinte. De bot seit dat er wol wer nei hûs ta gean kin, want it is al klear. De fisker giet nei hûs, en echt wier: wêr't de earmoedige hutte stie, stiet no in kibige klinte.

De fisker mient dat er it no moai foarinoar hat, mar syn frou ûntpoppet har ta in deune fekke, foar wa't neat ea genôch is. Nei de klinte wol se in grut kastiel hawwe, en dan wol se as kening yn in paleis wenje, en dêrnei as keizer en dan as paus. Eltse kear bokselet har man mar wer nei de seekant ta om it oan 'e bot te freegjen, en eltse kear jout de fisk daliks wat der frege wurdt. Eltse kear is de fisker ûngelokkiger en wurdt syn frou ynklauweriger. De fisker besiket it har te ûntpraten, mar hja wegeret nei him te harkjen. Uteinlik wol se "as de Heare God wurde". De fisker giet fannijs nei de bot ta en freget it him, en dy seit, hy kin wol wer nei hûs ta gean, want it is klear: syn frou sit alwer yn 'e earmoedige hutte.

## Priuwke

## Keppelings om utens
*''Fan 'e Fisker en Syn Frou'' op ''Wikisource''
Willibald

* Willibald fan Eichstätt, in achtste-iuwske biskop en sindeling fan Angelsaksysk komôf, dy't oan memmekant besibbe wie oan Bonifatius (letter hillich ferklearre en sadwaande ek wol bekend as Sint Willibald).
* Willibald fan Mainz, in achtste-iuwske mûnts fan Angelsaksysk komôf, dy't de *[[Vita Bonifatii]]* skreau, it (earste) hilligelibben oer Bonifatius.
Willibald fan Mainz

**Willibald fan Mainz** wie in achtste-iuwske Angelsaksyske mûnts, dy't de skriuwer wie fan 'e *[[Vita Bonifatii]]*, in hilligelibben oer de kristlike biskop en sindeling Bonifatius.

Oer Willibald is net in protte bekend. Hy moat koart nei de dea fan Bonifatius, dy't aartsbiskop fan Mainz wie, as jongeman op dat plak oankommen wêze, krekt doe't der út oare kriten wei (benammen út Ingelân, dêr't Bonifatius berne wie), frege waard nei in *vita* oer de man. Willibald krige de opdracht om yn dy fraach te foarsjen, al hied er Bonifatius sels nea met, dat hy moast alles út 'e twadde hân fernimme. De *Vita Bonifatii* waard lykwols in grut súkses, en der binne teminsten fjirtich manuskripten fan bekend. Willibald fan Mainz moat net betize wurde mei Willibald fan Eichstätt, dat in tiidgenoat en famyljelid fan Bonifatius wie.
Tsjerke fan Kreta

De **Tsjerke fan Kreta** (Gryksk: Ἐκκλησία τῆς Κρήτης, *Ekklisia tis Kritis*), is in kristlike tsjerke fan eastersk-otterdokse synjatuer, dy't ûnderdiel útmakket fan wat wol de Gryksk-Otterdokse Tsjerke neamd wurdt, mar wat eins in groep ûnderskate tsjerken op Gryksk-otterdokse basis is. It is in selsbestjoerende tsjerke dy't ûnder it gesach fan it Oekumenysk Patriargaat fan Konstantinopel falt. De Tsjerke fan Kreta is yn kommuny mei de oare eastersk-otterdokse tsjerken, en stiet ûnder it bewâld fan 'e aartsbiskop fan Kreta. 

## Skiednis
De eastersk-otterdokse tsjerke op Kreta is stifte yn it jier 64, troch de apostel Paulus. Nei it Grutte Skisma fan 1054, wêrby't it ta in definitive brek kaam tusken de Roomsk-Katolike Tsjerke en de eastersk-otterdokse tsjerken, foel Kreta iuwenlang streekrjocht ûnder it Oekumenysk Patriargaat fan Konstantinopel, ek nei't dat ûnder Turksk tafersjoch kaam te stean nei't de Osmaanske Turken yn 1453 Konstantinopel ynnommen hiene. Pas yn 1900 krige de Kretinzyske tsjerke selsbestjoer, nei't Kreta twa jier earder ûnder bûtenlânske druk in autonoom gebiet binnen it Osmaanske Ryk wurden wie.

Yn 1908 waard Kreta nei in anty-Turkske opstân op it eilân troch Grikelân anneksearre, wat yn 1912, ûnder it Ferdrach fan Boekarest, formalisearre waard. Sa krige de Grykske steat doe twa Gryksk-otterdokse steatstsjerken binnen syn grinzen (de Tsjerke fan Kreta en de Tsjerke fan Grikelân), in sitewaasje dy't oant hjoed de dei ta fuortduorret.

## Hjoed de dei
De Tsjerke fan Kreta is hjoed de dei noch altiten in steatstsjerke; de salarissen en pinsjoenen fan 'e geastliken wurde betelle troch de steat en binne kwa hichte ferlykber mei dy fan leararen. Religieuze houliken en dopen útfierd troch de Tsjerke steane foar de Grykske wet gelyk mei it boargerlik houlik en ynskriuwings yn it boargerlik berteregister. It wurdt as net mear as normaal beskôge dat it Grykske regear him bemuoit mei de beneamings fan hege geastliken binnen de Tsjerke fan Kreta (en trouwens likegoed binnen de Tsjerke fan Grikelân).

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Tsjerke fan Kreta
Playboy

*playboy (libbenswize), de libbenswize fan in libbensgenieter (of liddichgonger) út 'e hegerein
## ''Playboy'' (tydskrift)
*''Playboy'' (tydskrift), in Amerikaansk neakenblêd
**''Playboy'' Playmate, in neakenmodel yn 'e *Playboy*
**[[Playboy Special Edition]]*, in spinoff-útjefte fan 'e *Playboy*
**[[Playboy Online]]*, de online-ferzje fan 'e *Playboy*

*Playboy Enterprises, it bedriuw dat de *Playboy* útjout
**Playboy Club, in keatling nachtklubs rund troch Playboy Enterprises
***Playboy Bunny, oantsjutting foar in servearster yn in Playboy Club
**Playboy TV, de Amerikaanske tillefyzjestjoerder fan Playboy Enterprises
**Playboy One, de Britske tillefyzjestjoerder fan Playboy Enterprises
**Playboy Press, de ymprint foar it útjaan fan boeken troch Playboy Enterprises
**Playboy Radio, de Amerikaanske radiostjoerder fan Playboy Enterprises
**Playboy Records, de platemaatskippij fan Playboy Enterprises
*Playboy Foundation, in goeddiedichheidsorganisaasje finansierd troch Playboy Enterprises
*Playboy Jazz Festival, in muzykfestival organisearre troch Playboy Enterprises
*Playboy Mansion, de ferneamde filla fan Hugh Hefner, oprjochter en eigner fan Playboy Enterprises

## Ferfier
*Playboy Automobile Company, in Amerikaanske autofabrikant dy't bestie fan 1947 oant 1951
*Stits Playboy, in iensits thúsboud fleantúchje
*Kenner Playboy, in twasits fleantúchje

## Films en tillefyzje
**[[The Playboy Club]]*, in Amerikaanske tillefyzjesearje út 2011
**[[The Playboys]]*, in Amerikaanske film út 1992

## Muzyk
### Albums
*''Playboy'' (album), in album fan The Marvelettes út 1962
**[[Bad Girl (album fan La Toya Jackson)|Bad Girl]]* of *Playboy*, in album fan La Toya Jackson út 1989

*''Playboys'' (album fan Chet Baker & Art Pepper), in album fan Chet Baker & Art Pepper út 1956
*''Playboys'' (album fan The Rasmus), in album fan The Rasmus út 1997

### Lieten
*''Playboy'' (liet fan The Marvelettes), in liet fan The Marvelettes út 1962
*''Playboy'' (liet fan Ann Christine), in liet fan Ann Christine út 1966
*''Playboy'' (liet fan Gene & Debbie), in liet fan Gene & Debbie út 1967
*''Playboy'' (liet fan Hot Chip), in liet fan Hot Chip út 2004
*''Playboy'' (liet fan Lloyd Banks), in liet fan Lloyd Banks út 2004
*''Playboy'' (liet fan Candy Coated Killahz), in liet fan Candy Coated Killahz út 2009
*''Playboy'' (liet fan EXO), in liet fan EXO út 2015
**[[Bad Girl (liet fan La Toya Jackson)|Bad Girl]]* of *Playboy*, in liet fan La Toya Jackson út 1989

*''Playboys'' (liet fan The Rasmus), in liet fan The Rasmus út 1997

## Persoanen
*Jeremy Klein, byneamd Playboy, in Amerikaansk profesjoneel skateboarder

## Oar
***, in Amerikaansk tydskrift dat bestie fan 1919 oant 1924
**[[Weekly Playboy]]*, in Japansk tydskrift dat gjin bân hat mei Playboy Enterprises
*Playboys Gang, in strjitbinde yn Súdlik Kalifornje en oare dielen fan 'e Feriene Steaten
Rangoon (rivier)

De rivier **Rangoon** (Birmaansk: *Yangon* of *Hlaing*) is de grutste rivier fan Myanmar. De rivier ûnstiet út it gearkommen fan de rivieren Pegu en Myitmaka en rint fan de stêd Rangoon (earder ek wol Rangoon neamd) nei de  Golf fan Martaban yn de Andamanske See. De rivier is befarber foar seeskippen en spilet sadwaande in grutte rol yn de ekonomy fan Myanmar.

It Twantekanaal ferbynt de Rangoon mei de Irrawaddydelta (of Ayeyarwadydelta), ea bekend as 'de ryskûm fan Aazje'. De rivierdelta hat sa'n 1000 km² oan teakbosk en mangrovesompen; in protte dêrfan wurdt rûge en drûchlein om plak te meitsjen foar de bou fan rys.
Dan (rivier)

De rivier de **Dan** (Hebriuwsk: דן dan, Arabysk:اللدان leddan) is de grutste boarnerivier fan de Jordaan.  De rivier ûntspringt út ferskate boarnen ûnder de grûn by de Tel Dan.

De rivier waard sa ek neamd nei de Israelityske stêd Dan (doe noch *Laish* hjitten en fan Kanaäniten bewenne), dy't fan de stam Dan ferovere waard yn de tiid fan de Rjochters. 

De Dan stjoert oant 238 miljoen kúb wetter it jier nei de Hulahdelling. Yn 1966 wie er diskusje tusken de wetterplanners en de natuerbeskermers oer it gebrûk fan de rivier. Trije jier fan prosesfieren wiene it gefolch mei as resultaat it stichten fan in beskerme natuergebiet fan sa'n 120 km² by de boarne fan de rivier, it Tel Danreservaat.

## Keppelings om utens
* Tel Dan http://www.jafi.org.il/education/noar/SITES/teldan.htm, Department foar Joadsk Sionistysk Underwiis
Dan

* Dan (foarnamme), in foarnamme, koart foar Danjel
* Dan (persoan), ien fan de soannen fan aartsfaar Jakob
** de neisieten fan dy persoan: Dan (stam)
* Dan (bedriuw), Israelysk busbedriuw
* Dan (kibboets) in kibboets yn Noard-Israel
* Dan (rivier), in rivier yn Noard-Israel

;Oars
* in graad yn (Japanske) fjochtsporten, tinksporten en keunstfoarmen: dan (graad)
* in folk yn Ivoarkust: Dan (folk)
Jarmûk (rivier)

De **Jarmûk**,(Arabysk:اليرموك, Hebriuwsk: נהר הירמוך) is de grutste sydrivier fan de rivier de Jordaan. 

De Jarmûk is de grinsrivier tusken Syrje en Jordaanje en fierder steamôf de grins tusken Israel en Jordaanje.

Op 20 augustus 636 krige dêr de Slach by de Jarmûk syn beslach; it Arabysk-Islamityske Ryk fersloech doe de Byzantinen.

## Keppelings om utens
*  Wiidweidige beskriuwing
Johannes Hinderikus Egenberger

**Johannes Hinderikus Egenberger** (Arnhim, 28 april 1822 - Utrecht, 14 maaie 1897) wie in Nederlânsk keunstner.

## Libben en wurk
Egenberger wie in soan fan de militêr Louis Constant Egenberger en Hendrica van Reeken. Hy troude yn 1848 mei de toanielspylster Christina Margaretha Bartels (1822-1897).
Egenberger krige syn earste skilderûnderrjocht fan sweager, de Amsterdamske keunstskilder Louis Henri de Fontenay. Letter folge er lessen oan de Ryksakademy Amsterdam (1840-1848) by Jan Willem Pieneman. Fan 1852 ôf wie er helpûnderwizer oan de Ryksakadeemje.

### Minerva
Yn 1857 waard Egenberger beneamd ta haadûnderwizer-direkteur fan Akademy Minerva yn Grins. Njonken syn wurk oan de akademy ûnjoech er him ek as fotograaf. Hy wie 1864 de earste mei in eigen fotoatelier yn Grins. Hy frege dien as haadûnderwizer om him folslein ta lizze te kinnen op de fotografy. Itselde jier iepene er in filiaal yn Ljouwert, dêr't Jan Hoen -dy't oan Egenbergers nicht Louise de Fontenay boaske wie- filiaalhâlder wie. Egenberger koe lykwols net omkomme fan de fotografy en sleat syn ateliers om 1865. Hy frege en krige tastimming om werom te kommen as haadûnderwizer oan Akademy Minerva. Tritich jier letter, yn 1895, gong er mei pinsjoen. Learlingen fan Egenberger wiene ûnder oaren Otto Eerelman, Albert Hahn, H.W. Mesdag en F.H. Bach.

### Wurk
Egenberger wie ynearsten fral histoarjeskilder. Tegearre mei Jacob de Vos wurke er 1850-1854 oan dy syn *Historische Galerij*, mei ûnderwerpen út de *vaderlandse geschiedenis*. In 1854 makke er tegearre mei syn freon Barend Wijnveld, in mânsk skilderij fan Kenau Hasselaer.
Letter skildere Egenberger ek mear deistige tafrelen, lânskippen, en portretten. Foar de universiteit fan Grins skildere er in tal portretten fan heechleararen. Hy eksposearre in tal kearen by Pictura yn Grins.

Egenberger syn skilderstyl krige yn de rin fan jierre hieltyd mear fan dy fan de Haachske Skoalle wat ûnderwerpen, wize fan skilderjen en kleurgebrûk oanbelange. Egenberger hat in protte ynfloed hân op de skilderkeunst yn Grins. Hy wurdt wol de *grootvader van de [[De Ploeg (Grins)|Ploeg]]* neamd. Wurken fan him binne yn besit fan ûnder oare it Grinzer Museum en it Ryksmuseum

1868 waard in priisfraach útskreaun foar in nij monumint ta oantins Adolf fan Nassau, dy't sneuvele wie yn de Slach by Heiligerlee (1568). Egenberger syn ûntwerp wûn, mar meidat dy mear skilder as byldhouwer wie, waard it wurk útbesteld oan de Belgyske byldhouwer Jozef Geefs. Kening Willem III wie der by doe't it byld 23 maaie 1873 ûntbleate waard.


Ofbyld:Dapperheidgrotepier.jpg|De dapperheid fan Grote Pier
Ofbyld:Monument Battle of Heiligerlee.jpeg|Monumint Slach by Heiligerlee (1872) (ûntwerp fan J.H. Egenberger)
File:Michiel Hylkes Tromp.jpg|Michiel Hylkes Tromp
File:Van Swinderen door JH Egenberger in Groningen.jpg|Van Swinderen (Grins)


## Keppeling om utens
*Foto's út Egenberger's studios @ Beeldbank Groningen.
Aletta Ocean

**Aletta Ocean**, echte namme **Dora Varga** (Boedapest, 14 desimber 1987), is in Hongaarsk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise. Hja hat yn it ferline ek wol de artystenammen Artemis Gold, Aletta Florencia, Aletta Alien, Aletta en Doris brûkt.

## Libben
Aletta Ocean wie in studinte ekonomy, doe't se yn 2006 Miss Toerisme Hongarije waard en yn 'e Miss Hongarije-ferkiezing by de seis finalisten einige. Neitiid begûn se as model te wurkjen en yn 2007 makke se har debút, op oantrúnjen fan har doetiidske freon, yn in pornografyske film. In healjier letter joech se har stúdzje deroan om har folslein op har karriêre as pornoaktrise te konsintrearjen.

Sûnt hat se neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn hast 180 films spile, foar labels as *[[Private (filmstudio)|Private]]*, *[[Evil Angel (filmstudio)|Evil Angel]]*, *[[Digital Playground]]*, *[[New Sensations (filmstudio)|New Sensations]]*, *[[Zero Tolerance (filmstudio)|Zero Tolerance]]* en *[[Jules Jordan Video]]*. Dêrby is se almeast wurksum yn Jeropa, mar yn 2009 brocht se fiif moannen foar opnamen troch yn 'e Feriene Steaten. Njonken har akteurwurk hat Aletta Ocean ek posearre foar neakenblêden, lykas de *[[Penthouse]]* en de Hongaarske *[[Playboy (tydskrift)|Playboy]]*.

## Prizen en Nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Aletta Ocean
* Biografy fan Aletta Ocean yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Aletta Ocean yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Anita Gyöngy

**Anita Gyöngy** (Hongaarske útspr.: [ʤønʤ], likernôch: "dzjundzj"; yn Hongarije, 30 juny 1974), is in rêstend Hongaarsk neakenmodel en pornografysk aktrise, dy't ek wol gebrûk makke fan 'e artystenammen Gyöngy M., Melissa G. en Laura. Gyöngy sette yn 1995 útein mei in wurkpaad yn 'e Jeropeeske pornoyndustry en spile yn in stikmannich films. Yn 1999 beëinige se har karriêre as pornoaktrise.

## Libben en karriêre
Anita Gyöngy waard yn 1974 earne yn Hongarije berne. Hja waard yn 1995 by in audysje ûntdutsen troch de Frânske regisseur Pierre Woodman, doe't dy yn East-Jeropa op 'e sneup wie nei nij talint. Noch datselde jiers makke se, mei 21 jier, har debút yn ien fan syn pornografyske films. 

Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile Gyöngy neitiid yn sân films, dy't foar it meastepart produksjes wiene fan it Sweedske Private-label. Dêrby wurke se gear mei manlike tsjinspilers as Yves Baillat, Richard Langin, Jean-Yves Lecastel, David Perry, Leslie Taylor en Frank Versace.

Gyöngy har bekendste film wie *La Dolce Vita Hotel*, fan Private. Dêrnjonken spile se ek yn in ôflevering fan 'e rige *Private Video Magazine*, en har audysjefideo wie sabeare te sjen yn it fjirde diel fan 'e *Private Castings X*-searje. Fierders wurke Gyöngy ek foar de Dútske studio Multi Media Verlag en foar de Italjaanske labels Rabbit Video en Moonlight Video. Uteinlik loek se har yn 1999 út 'e pornoyndustry werom.

## Lichemsskaaimerken
Anita Gyöngy is blank, mei brune eagen en dûnkerbrún hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.70&nbsp;m lang, mei (alteast ûnder har karriêre as pornoaktrise) in gewicht fan 59&nbsp;kg, en in natuerlike kupmaat 34C. Behalven troch har earlellen hat se gjin piercings, en tatoeaazjes hat se allikemin.

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Anita Gyöngy yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Anita Gyöngy yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Anita Gyöngy op ''FreeOnes''
Karma Rosenberg

**Karma Rosenberg**, echte namme **Renáta Karásková** (Zvolen, 3 jannewaris 1981), is in rêstend Slowaaksk neakenmodel en pornografysk aktrise, dy't berne is yn Zvolen, yn wat doe noch Tsjechoslowakije wie. Hja hat ek wol de artystenammen Renata, Karma, Karma Nera, Karmen Solana, Lulu Fontaine en Carmen Rosenberg brûkt. Der is oer har in protte foutive ynformaasje yn omrin. Sa soe se út Tsjechje, Roemeenje of de Oekraïne komme (wat net sa is), en har pseudonym "Karma Rosenberg" hat makke dat der faak oannommen wurdt dat se fan Joadsk komôf is (wat likemin wier is).

## Karriêre
Karma Rosenberg waard yn 1998 ûntdutsen troch de Frânske pornoregisseur Pierre Woodman. Hja makke har debút yn in pornografyske film oan 'e ein fan 1998 of it begjin fan 1999 yn in castingfideo, dy't Woodman útbrocht ûnder it Sweedske Private-label. Mear bekendheid krige Rosenberg troch har gearwurking yn ferskate films mei de Italjaanske pornoakteur Rocco Siffredi. Letter spile hja ek yn films fan 'e Frânske akteur en regisseur Jean-Yves Lecastel (de *Matador*-searje, útbrocht troch *Private*) en yn ûnderskate Dútske produksjes. Nei 2003 bejoech se har nei de Feriene Steaten, dêr't se û.o. foar *[[BangBros]]* wurke. Ein 2004 loek hja har werom út 'e pornoyndustry.

## Filmografy
In kar:

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Karma Rosenberg (deade link)
* Biografy fan Karma Rosenberg yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Karma Rosenberg yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Puma Swede

**Puma Swede**, echte namme **Johanna Jussinniemi** (13 septimber 1976), is in Sweedsk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise fan etnysk Finsk komôf, dy't berne is yn 'e Sweedske haadstêd Stokholm. 

## Libben en karriêre
Puma Swede groeide op yn Stokholm as lid fan 'e saneamde Swedenfinske minderheid; sawol har heit as har mem wiene berne yn Finlân. Se wurke as fertsjintwurdichster fan in bedriuw dat kompjûtersystemen ferkocht foardat se furoare makke troch te posearjen foar neakenblêden. Yn 2004 ferfear se nei de Feriene Steaten, dêr't se har yn Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje, nei wenjen sette. Se naam de artystenamme "Puma Swede" oan; "Swede" ferwiist uteraard nei har heitelân, en "Puma" ûntliende se nei't it skynt oan in sportmodel auto, de Ford Puma.

Koart nei't se yn Amearika oankommen wie, spile se yn har earste pornografyske film, wêrby't se yn 't earstoan inkeld lesbyske sênes die. Yn 2005 makke se har heteroseksuële debút yn 'e hurd pornografyske film *School of Hardcore*, fan it label *AntiInnocence Video*, dêr't se doedestiden in fêst kontrakt mei hie. Sûnt hat se neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn likernôch 140 pornofilms spile, gauris fan it subsjenre fan 'e milfpornografy. Dêrby hat se wurke foar sokke foaroansteande studio's as *[[Penthouse (fideolabel)|Penthouse]]*, *[[Sin City (filmstudio)|Sin City]]*, *[[Evil Angel (filmstudio)|Evil Angel]]*, *[[Jules Jordan Video]]*, *[[Pure Play Media]]*, *[[New Sensations (filmstudio)|New Sensations]]*, *[[ClubJenna]]* en *[[Gina Lynn Productions]]*, en pornowebsiden as *[[Brazzers]]* en *[[Muffia]]*. Njonken har aktearwurk makke Puma Swede ek furoare as stripper; sa trede se yn 2012 op yn wrâlds grutste stripklub, op it Spaanske fakânsje-eilân Ibytsa, foar in publyk fan 12.000 minsken.

Yn 2008 ferloofde Puma Swede har mei de Amerikaanske pornoakteur Keiran Lee, mei wa't se yn it foarjier fan 2009 troude. Har bêste freondinne is de Oekraynsk-Kanadeeske pornoaktrise Nikki Benz, en ek mei de Nederlânske pornostjer Bobbi Eden is se befreone. Yn 2010 hie Puma Swede in kaméoroltsje yn 'e *mainstream*-Hollywoodfilm *The 41-Year-Old Virgin Who Knocked Up Sarah Marschall and Felt Superbad About It*, en yn 2014 spile se yn in ôflevering fan 'e telefyzjesearje *[[Sons of Anarchy]]*. Datselde jiers wie se geregeldwei te sjen yn 'e Nederlânske realityrige *[[Dubbel D in L.A.]]*, oer kollega-pornoaktrise Bobbi Eden. Yn 2012 brocht se har autobiografy *Puma Swede: Mitt Liv som Porrstjärna* ("Puma Swede: Myn Libben as Pornostjer") út.

## Prizen en Nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Puma Swede
* Biografy fan Puma Swede yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Puma Swede yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Ariella Ferrera

**Ariella Ferrera**, echte namme: **Maria C. Restrepo** (Medellín, 15 jannewaris 1979), is in Kolombiaansk-Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise, dy't berne is yn 'e stêd Medellín, yn Kolombia, mar opgroeid is yn Chicago, yn 'e Amerikaanske steat Illinois. Ferrera sette yn 2009 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile yn in grut tal films. Se hat ek wol ûnder de artystenamme Elle Ferrera wurke, en har namme wurdt somtiden (mis)stavere as Ariella Ferrara. Se hat twaris nominearre west foar in prestizjeuze AVN Award.

## Libben en karriêre
Ferrera waard yn 1979 berne yn Medellín, yn it Súdamerikaanske Kolombia, mar emigrearre doe't se fiif jier wie mei har âlden nei de Feriene Steaten, dêr't se opgroeide yn Chicago, yn 'e steat Illinois. Neffens eigen sizzen wie se yn har bernejierren in earsten wyldkat. Nei it ôfrûnjen fan 'e middelbere skoalle en har oplieding wurke Ferrera in oantal jierren as toskhygiëniste foar't se ferfear nei Mission Viejo, yn 'e steat Kalifornje, ûnder de reek fan Los Angeles. Dêr makke se yn 2009, doe't se tritich jier wie, har debút yn in pornografyske film.

Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat Ferrera sûnt yn 240 films spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Digital Playground, Zero Tolerance, Adam & Eve, Penthouse, Devil's Film, New Sensations, Evil Angel, Digital Sin, Hustler Video en Sin City. Fierders hat se ek wol wurke foar minder bekende studio's, lykas Metro, Mile High Media, Girlfriends Films en Pure Play Media. En teffens hat se in protte yn 't spier west foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder BangBros, Reality Kings, Brazzers en Naughty America.

Ferrera kaam al rillegau bekend te stean om har grutte boarsten. Hja spile benammen yn films dy't ta it sjenre fan 'e milfpornografy rekkene wurde kinne. Yn 2011 waard se yn 'e mande mei Tori Black en Lux Kassidy nominearre foar in AVN Award (de Oscar fan 'e pornowrâld) yn 'e kategory bêste lesbyske triosekssêne, foar har rol yn *Field of Schemes&nbsp;8*. Yn 2014 folge in twadde nominaasje foar dy priis, diskear yn 'e kategory milf-artyste fan it jier. Nei eigen sizzen hâldt Ferrera fan fytsen, kampearjen, swimmen, hurddraven en it meitsjen fan lange kuiertochten yn 'e frije natoer.

## Lichemsskaaimerken
Ariella Ferrera is blank, mei brune eagen en brún hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.70&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 52&nbsp;kg, en kupmaat 34DD, dêr't se in boarstfergruttingsoperaasje foar ûndergien hat. Behalven troch har earlellen hat se gjin piercings, en likemin hat se tatoeaazjes.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Ariella Ferrera
* Ariella Ferrera op Twitter
* Biografy en filmografy fan Ariella Ferrera yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Ariella Ferrera yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Ariella Ferrera op ''FreeOnes''