open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Slach by Froonen

De **Slach by Froonen** fûn plak op 27 maart 1297 tusken it leger fan de Hollânske greve Jan en in Westfrysk leger. De slach waard wûn troch greve Jan. De slach is de lêste yn de rige fan slaggen tusken de Fryske bewenners yn it noarden fan Hollân en it offisjele bewâld troch de Greve, dêr't de befolking sa no en dan ûnôfhinklik fan wienen. 
   
## Oanlieding
Sawol Jan syn pakesizzer Willem II, as syn heit Floaris hienen besocht de Westfriezen te ûnderwerpen mei wikseljend resultaat. Omdat it hiel dreech wie it Westfryske gebiet yn te kommen liet Floris in dyk oanlizze fan Alkmar nei Oudorp en sa fierder West-Fryslân yn. Ek liet er twangburchten bouwe. By de oanlis fan de dyk foelen de  Westfriezen hieltyd de dykwurkers oan dêr't wer strafekspedysjes op folgen. De nije oanpak fan Greve Floris smiet lang-om-let wol resultaat op want nei de oerwinning yn 1282 by Skellinkhout wie West-Fryslân passifearre. Lykwols net foarfêst want yn de ûnrêstige perioade, dy't yn it greefskip ûntstiet nei de dea fan greve Floris, komt de befolking fan West-Fryslân wer yn opstân.
Floaris I fan Hollân

**Floaris I** (1030 – 28 juny 1061) wie fan 1049 oant 1061 greve fan Hollân.

Floaris I waard om-ende-by 1030 berne as soan fan Durk III en Othilde. Hy troude yn 1050 mei de yn 1033 berne Geertruida fan Saksen. Sy wie de dochter fan Bernhard II fan Saksen, hartoch fan it Hartochdom Saksen en Eilica fan Schwinfurt. Op de weromreis fan Saltbommel waard Floaris I by Nederhemert dea dien. Hy is te hôf brocht yn de Abdij fan Egmond. 

Syn dochter Bertha fan Hollân wie troud mei Filips I fan Frankryk en syn dochter Adelheid (1045-1085) mei Boudewyn I fan Guînes.
Geartruda fan Saksen

**Geartruda fan Saksen** (1033 - 3 augustus 1113) wie in dochter fan Bernhard II, hartoch fan Saksen en Eilica fan Schweinfurt. Hja wie de mem fan en regintesse foar Durk V.

Geartruda troude om 1050 hinne mei Floaris I fan Hollân, dy’t yn 1061 yn Nederhemert fermoarde waard. Geartruda wie regintesse oer it greefskip Hollân oant har soan Durk âld genôch wie om sels de greeflike taken te dwaan. Geartruda troude foar de twadde kear yn 1063 mei Robrecht I fan Flaanderen. Se ferstoar op 3 augustus 1113 yn Feurne, sy is dêr te hôf brocht yn de Sint-Walburgatsjerke.
Ikeflinter

De **ikeflinter** of **gewoane ikeflinter** (*Neozephyrus quercus*, syn. *Favonius quercus*) is in soarte yn it skaai fan 'e ikeflinters (*Neozephyrus*).

## Foarkommen
De flinter is in algemiene stânflinter. Dôchs wurdt de flinter net faak sjoen. De flinter is te finen op keale sângrûn en foaral yn de dunen. 

De flinters frette foaral huningdauwe. Moarns betiid komt de flinter nei ûnderen om te drinken fan de fochtige grûn of fan 'e dauwe. De flinter fljocht jûns let heech yn de beam krunen fan ikelbeammen. Dêrom wurde se net in soad sjoen en dat wylst der bytiden hiel wat omspane yn mar in pear beammen.   

Op de Nederlânske reade list stiet de flinter as *net bedrige*.

## Flinter
De flinter is likernôch 16 mm lang. De mantsjes hawwe in pearseftige glâns op de efter- en de foarwjukken. It wyfke hat swarteftige efterwjukken. Oan de efterkant fan de wjukken hawwe sawol de mantsjes as de wyfkes in lyts sturtsje. 

### Fljochtiid
De flinter fljocht fan mids july oant ein augustus. De fljocht fleant altyd yn ien generaasje.  

## Rûp
Jonge rûpen boarje harsels yn de knop fan in blêd. Gruttere rûpen sitte yn speanzelnesten. En frette foaral yn de nacht. It ferpopkjen bart yn in losse kokon. De rûp oerwinteret as in aaike by in knop oan de ein fan in takke. 

De weardplant fan de flinter is de ikebeam en dan foaral de simmeriik. 


File:Neozephyrus quercus-04 (xndr).jpg|
File:Neozephyrus quercus - Thécla du chêne - Femelle - MNHT.jpg|


## Sjoch ek
* List fan flinters
Myst

**Myst** is in fideospultsje dat útbrocht is yn 1993. It spultsje is ûntwikkele troch Cyan, Inc., en útjûn troch Brøderbund en Midway. De eigners fan Cyan, Inc. setten yn 1991 út ein mei it earste spultsje en brochten it op 24 septimber 1993 foar de Macintosh kompjûter op 'e merk. Myst wie ien fan de bêst ferkochte spultsjes oant The Sims útkaam. Myst falt yn it skift *[[adventure]]* spultsjes.

## De spultjes
De spultsjes dy't relatearre binne oan Myst:
* Riven (it ferfolch op Myst)
* Myst III: Exile
*  (is net in diel út 'e Myst-searje, mar is der wol oan relatearre)
**  (earste útwreidingspakket op Uru: Ages Beyond Myst)
**  (twadde en lêste útwreidingspakket op Uru: Ages Beyond Myst)
* Myst IV: Revelation
* Myst V: End of Ages (it lêste haadstik fan it Myst-ferhaal)
Durk V

**Durk V** (sa. 1054 - 17 july 1091) wie in Fryske greve fan it lettere greefskip Hollân.

## Skiednis
Hy folge syn heit Floaris I yn 1061 op as greve fan Hollân. Hy wie doe noch minderjierrich en syn mem Geertruida fan Saksen wie regintesse oant Durk âld genôch wie om sels de greeflike taken op him te nimmen. 

Durk oermastere it lân werom dat de biskop fan Prinsdom Utert, it stik lân wie yn 1065 ôfstien. Durk V wist de Súd-Hollânske en Siuwske eilannen fan Flaanderen te oermasterjen. Hy krige om 1085 hinne in soan, Floaris II en ferstoar yn 1091. Hy is te hôf brocht yn de abdij fan Egmond.
Floaris II fan Hollân

**Floaris II** (sa. 1085 - 2 maart 1122), (bynamme **de Fette** of **de Dikke**), wie greve fan it Hollân en Seelân, soan fan Durk V fan Hollân en Othilde.

## Libben
Hy is berne yn Flaardingen en is te hôf brocht yn de Abdij fan Egmond. Foar syn houlik hie hy in bûtenechtlike relaasje wêrút in dochter berne is mei de namme Hadewych Floarisdr. Hadewych is troud 1115 mei Hugo III fan Voorne.

Om 1108 hinne is Floaris II troud mei Petronella fan Saksen, dochter fan de hartoch fan Opper- Lotharingen en healsuster fan de Dútske kening Lotharius III fan it Hillige Roomske Ryk. Geertruida feroare har namme yn Petronella. Sy woe dêr wierskynlik mei sjen litte dat se ferbûn wie mei Petrus en de Paus.

Tegearre krigen sy op syn minst trije bern: Durk dy’t syn heit opfolgje soe. Floaris dy’t bekend wurden is as Floaris de Swarte en Simen dy’t Kanunnik yn Utert wurden is.

Floaris II beëinige it konflikt mei de biskop fan Utert troch him yn 1101 as lienhear te erkennen. Neidat hy syn gebiet útwreide hie mei Leien en de omjouwing krige hy fan de biskop de titel Greve fan Hollân en Seelân. Floaris II is de earste dy’t sa neamd waard, dêrfoar waard syn domein noch it Greefskip fan Fryslân neamd.

De bynamme *de Fette* of *de Dikke* hie wierskynlik mei syn dikke búk te meitsjen, mar it kin ek wêze dat it ferwiisde nei al syn rykdom. Floaris II wie tige ryk troch it jild dat hy fertsjinne mei it ôfgraven fan fean en troch tol te garjen. Floaris II hat ferskillende houten tsjerken ferfongen troch dowestien. Doe't Floaris ferstoar wie syn soan Durk VI fan Hollân noch mar 7 jier âld. De frou fan Floaris II hat Hollân bestjoerd as regintesse oant Durk âld genôch wie om it amt op him te nimmen.
Floaris III fan Hollân

**Floaris III** (om 1140 hinne &ndash; Tyrus,Antiochje, 1 augustus 1190) wie fan 1157 oant 1190 greve fan Hollân.

## Skiednis
Floaris folge yn 1157 syn heit Durk VI op as greve fan Hollân. Hy wie in trouwe bûnsgenoat fan de Dútske keizer Freark Barbarossa. Yn 1158 en fan 1176 oant 1178 stie hy de keizer persoanlik by yn syn striid yn Itaalje. 

De greven fan Hollân, Gelre en hartochdom Kleef dienen alle mei oan de tredde krústocht. Keizer Freark Barbarossa ferdronk doe't hy in rivier oerstekke soe en greve Floaris III ferstoar net lang nei him op 1 augustus 1190, fan útputting yn Antiochje. 
Oare boarnen geane der fanút dat hy ferstoarn is oan de pest dy’t yn Antiochje op dat stuit hearske. Hy is te hôf brocht yn de Petrustsjerke fan Antiochje.

## Famylje
Floaris wie troud mei Ada fan Skotlân, de suster fan de Skotske kening  Malcolm IV. Hy troude op 28 septimber1162 en tegearre krigen se 10 bern, 5 soannen en 5 dochters. 

* Durk,  dy’t syn heit as Durk VII opfolgje soe. 
* Willem, dy’t it greefskip fan Ada, de dochter fan Durk VII ôfnimme soe. 
* Hindrik
* Floaris, dy’t biskop fan Glasgow wurden is. 
* Boudewyn
* Ada, dy’t troude mei Otto I fan Brandenburch
* Sofia
* Margaretha, dy’t letter trouwe soe mei Durk V fan Kleef
* Elisabeth, (jong ferstoarn)
* Agnes, dy’t abdis wurden is yn Rijnsburg.
Apostel

In **apostel** is ien dy’t út namme fan in oar der op út stjoerd wurdt en in boadskip oerbringt. De term wurdt foaral brûkt yn de Bibelske betsjutting, foar ien dy 't stjoerd is troch Jezus Kristus om it evangeelje te fersprieden. 

## Bibel
Yn de Bibel wurdt skreaun oer de apostels fan Jezus:

De earste apostels wienen alve fan de tolve dissipels fan Jezus. Der wie ek noch in tolfde dissipel, Judas Iskariot mar hy hong himsels op. Hy waard opfolge troch Mattias. De alve apostels hawwe de lêste jierren fan Jezus libben op ierde fan tichtby meimakke. Sy hearden ta de binnenste rûnte fan syn oanhingers. Nei Jezus' werferskinen op ierde, begûnen de apostels it evangeelje te fersprieden yn Israel, Syrje en Súd-Jeropa. Ek Paulus neamde himsels in apostel, mar dy hie Jezus nea op ierde moete. Ynstee dêrfan wie er pas letter op in boppenatuerlike wize oanhinger wurden fan Jezus Kristus syn lear. 

De apostels (yn alfabetyske folchoarder):
# Andréas (Simon Petrus' broer)
# Bartoloméus
# Filippus
# Jakobus de Rjochtfeardige (al as net de broer fan Jezus)
# Jakobus de Meardere (soan fan Zebedeüs)
# Jehannes (soan fan Zebedeüs)
# Judas Taddéus (broer of soan fan Jakobus, ek wol Judas Lebbeüs neamd) 
# Mattias, de opfolger fan Jezus' dissipel Judas Iskariot
# Mattéus (ek wol Levi neamd)
# Petrus (ek wol Simon Petrus en Kefas neamd)
# Simon (mei faak as tafoeging "De Seloot")
# Tomas
# Paulus (as de lettere, 13e apostel)

Net yn alle evangeeljes fan de Bibel wurde lykwols krekt deselde nammen brûkt.

## Apostoalyske Tsjerke
Hjoed de dei wurdt de titel *Apostel* ek wol brûkt troch de wichtichste foargonger fan tsjerken dy’t harsels Apostoalyske Tsjerke neame.
Ada fan Hollân

**Ada** (1188 - 1223) wie grevinne fan Hollân en Seelân fan 1203 ôf.
Ada wie in dochter fan Durk VII en Aleid fan Kleef.
Doe't har heit yn 1203 stoar, wie Ada de lêste noch libjende dochter. Om de posysje fan Ada te ferstevigjen lieten se de doe 15-jierrige Ada (noch foar it te hôf bringen fan har heit) trouwe mei Loadewyk II fan Loon. 

Har omke  Willem I erkende Ada net as grevinne fan Hollân en rôp himsels út ta greve fan Hollân. Hy krige dêrby stipe fan de eallju fan Kinmerlân, wêrnei't Aleid fan Kleef en Loadewyk fan Loon nei Utert flechtsje moasten.

Ada waard (nei it te hôf bringen fan har heit) troch oanhingers fan Willem by Leien bekrongen. Se ferstoppe har yn de boarch fan Leien, dy’t nei in koart belis troch de boarchgreve fan Leien, Philips fan Wassenaar, ynnommen waard. Ada waard troch har omke nei de Ingelske kening Jan sûnder Lân stjoerd en Willem naam it greefskip op him. Der folge in kriich ûnder de namme Loonske oarloch, dy’t oan 1206 ta duorje soe. De oarloch einige mei it ferdrach fan Brugge yn 1206. Formeel besjoen waard it greefskip tusken Willen en Loadewyk fan Loon opdield. Willem krige Seelân en de streek om Geetruidenberg hinne, en Loadewyk de rest.

Yn 1207 wist Loadewyk fan Loon Ada frij te krijen, mar Ada moast har oanspraak op it greefskip opjaan. Loadewyk en Ada hawwe noch wol besocht om it werom te krijgen. Mar dy striid waard in ûnderdiel tusken Frankryk en de Hohenstaufen-dynasty. Willem wist Hollân lykwols sûnder grutte swierrichheden foar himsels te behâlden. Yn 1213 moasten Loadewyk en Ada harren oanspraak op it greefskip Hollân opjaan. 

Ada ferstoar sûnder bern yn 1226 en is te hôf brocht yn de Abdij fan Herkenrode yn it greefskip Loon.    

## Keppeling om utens
*Portret yn Digitaal Frouljusleksikon
Floaris IV fan Hollân

**Floaris IV** (24 augustus 1210 – 19 july 1234) wie fan 1222 oant 1234 greve fan Greefskip Hollân en Seelân. 

## Skiednis
Hy wie de soan fan Willem I en Aleid fan Gelre.

Yn 1222 folge Floaris IV syn heit op. De earste pear moanne, oant hy op syn tolfde jier folwoeksen waard, stie hy ûnder fâdy fan greve Boudewyn fan Bentheim. Floaris IV troude om 1224 hinne yn Antwerpen mei Machteld fan Brabân. Machteld wie op it momint fan de ferloving 14 jier âld en koart dêrfoar al widdo. 

Floaris IV wreide syn gebiet út mei it lân fan Heusden en Altena. Hy ferstoar by in toernoai yn Corbie yn Frankryk op 19 july 1234. Hy is te hôf brocht yn de abdij fan Rynsburch.
Berta fan Hollân

**Bertha fan Hollân** (±1055 - 1094) wie de dochter fan greve Floaris I fan Hollân en de styfdochter fan Robrecht I fan Flaanderen, dy’t ek har fâd wie. Se wie troud mei kening Filips I fan Frankryk. Yn 1092 waard se ferstjitten en moast se it hof ferlitte. Yn 1094 is se ferstoarn yn it kastiel fan  Montreuil-sur-Mer. Har soan Loadewyk VI waard kening fan Frankryk.

## Houlikspolityk
Har houlik mei de Frânske kening  yn 1073, hie politike redens. Har styfheit, Robrecht, hie him nei de dea fan syn broer mei geweld de greeflike titel oer Flaanderen taeigene. Yn dy striid hie de Frânske kening de wetlike troanopfolgers stipe. It houlik wie wierskynlik in ûnderdiel fan in fredesregeling tusken Robrecht I en Filips I. 

## Keppeling om utens
*Portret yn Digitaal Frouljusleksikon
Benediktus XVI

Paus **Benediktus XVI** (berne as **Joseph Ratzinger**, Marktl am Inn (Beieren), 16 april 1927 - Fatikaanstêd, 31 desimber 2022) wie oant syn ferkiezing ta paus, de prefekt fan de kongregaasje foar de leauwenslear (de eardere ynkwisysje), presidint fan de pauslike bibelkommisje en presidint fan de ynternasjonale teologenkommisje en deken fan it kolleezje fan kardinalen. Hy waard preester op 29 juny 1951. 

## Libben en wurk
Syn heit wie plysje en stamme út in tradisjonele famylje fan lânbouwers. Joseph Ratzinger brocht syn jonge jierren troch yn Trainstein. Hy waard ferplichte om yn 'e Twadde Wrâldkriich yn it leger te gean. Hy moast by it loftôfwargeskut stean mar hy desertearre. Fan 1946 oant 1951, it jier wêryn't hy preester waard, studearre er filosofy en teology oan de universiteit fan München en de hegeskoalle yn Freising. Yn 1953 promovearre hy yn de teology mei it proefskrift: It folk en it hús fan god neffens de lear fan Sint Augustinus, oer de tsjerke. Fjouwer jier letter waard hy dosint oan de universiteit. Hy dosearre dogmatyk en teology oan de hegeskoalle foar filosofy en teology yn Freising. 

Yn 1962 is er op 35-jierrige leeftyd by it Twadde Fatikaansk konsylje teologysk adviseur fan de aartsbiskop fan Keulen, Kardinaal Joseph Frings. Dêrnei publisearre er withoefolle teologyske wurken.

Yn maart 1977 is er troch Paus Paulus VI beneamd as aartsbiskop fan München en Freising. Syn biskopswijing folge op 28 maaie 1977. Yn 1977 hat Paus Paulus VI him beneamd as kardinaal.

Op 25 novimber 1981 beneamde Paus Jehannes Paulus II him ta prefekt fan de Kongregaasje fan de leauwenslear en foarsitter fan de pauslike bibelkommisje. 

Op 19 april 2005 is hy as paus keazen en hat de namme Benediktus XVI oannommen.

### Abdikaasje
Benediktus joech 28 febrewaris 2013 om 20.00 oere it amt oer. Sûnt hat er de titel 'paus emeritus'.
Op 31 desimber 2022 komt paus Benedictus XVI yn 'e âldens fan 95 jier te ferstjerren.

## Publikaasjes of [[ensyklyk]]
* *[[Deus Caritas Est]]* (2006), oer *[[erotyk|eros]]* en *[[agape (Gryksk)|agape]]*, de ferskillende foarmen fan leafde
* *[[Spe salvi]]* (2007), oer de hope
* *[[Caritas in Veritate]]* (2009), sosjale ensyklyk oer de folsleine minsklike ûntjouwing yn leafde en wierheid

## Bibliografy (Nederlânsk)
* *De toekomst van het geloof. Een eerlijke probleemstelling*, 1971, 112 s., Lannoo - Tielt
* *Zout der aarde, christendom en de Katholieke Kerk aan het einde van het nieuwe millennium / Kardinaal Joseph Ratzinger; een gesprek met Peter Seewald* (fertaling dan *Salz der Erde*), 1997, 279 s., Ten Have - Baarn, ISBN 90-259-4712-3
* *De kern van ons geloof* (fertaling fan *Einführung in das Christentum*), 2006 (earste druk 1970), 270 s., Lannoo - Tielt, ISBN 978-90-209-6645-9

## Keppelings om utens
* Biografy op de websise fan it Fatikaan 
* Paus Benedictus XVI op www.catholic-hierarchy.org
* Portret by de NOS
* Dossier fan de NOS oer de ynstallaasje fan Benedictus XVI
* Dossier oer dizze paus fan de feriening Ecclesia Dei Delft, dy't krewaerret foar de Tridentynske liturgy
* Benedictus XVI TV. Paus fideo
Willem III fan Hollân

**Willem ''de Goede*** ([[1287]] – [[Valenciennes]], [[7 juny]] [[1337]]) wie, fan [[1304]] oant syn dea, as *'Willem I** [[greve]] fan [[Greefskip Henegouwen|Henegouwen]], en as **Willem III''' greve fan Hollân en Seelân. Hy krige de namme de “Goede” omdat er frede besocht te brengen yn Nederlân en ûnder syn bewâld it regear allegear effisjinter waard.

## Skiednis
Foardat hy syn heit opfolge naam hy as santjinjierrige diel oan de Slach by Sieriksee yn 1304 tsjin it greefskip Flaanderen. 

Hy folge syn heit, greve Jan II fan Avesnes, op en gie troch mei de striid tsjin de Flaamske erffijânen mei wikseljende fûlbannigens oant de Frede fan Parys op 6 maart 1326. By dizze frede seach de greve fan Flaanderen ôf fan alle lienhearskippij oer Seelân, dat westlik fan de Skelde lei. Willem wie doe winlik master yn it Prinsbisdom Utert en hy wreide syn macht yn Fryslân út.

Willem wie legeroanfierder fan it Frânske leger yn de Slach by Kassel yn 1328. It Frânske leger fersloech de Flamingen ûnder Nicolaas Zannekin doe’t sy rebellearren tsjin harren greve Loadewyk fan Nevers. 

Under de Nederlânske foarsten wie Willem de ynfloedrykste bûnsgenoat, dit waard hy troch houliksalliânsjes. Hy waard wol de skoanheit fan Jeropa neamd.  Loadewyk IV fan Beieren, dy’t syn ferkiezing ûnder oaren te tanken hie oan Willem, troude yn 1324 mei syn dochter Margareta, wylst de jongere dochter Johanna oan de Gulikse troanopfolger úthoulike waard.  Edward III koe mei syn help de Ingelske kroan krije en troude mei syn tredde dochter, Filippa fan Henegouwen. Sels wie Willem op 19 maaie  1305 troud mei Johanna fan Falois, in suster fan de Kening fan Frankryk Filips VI. 

Nei de dea fan Willem gie syn widdo Johanna yn it kleaster fan Fontenelle, wêr’t sy yn 1352  ferstoar.

## Bern

*Jan (1306-1316)
*Willem, (1307-1345) greve fan Hollân, Seelân en Henegouwen
*Margareta fan Beieren (1310-1356), troud mei de Dútske keizer Loadewyk de Beier
*Philippa (1311-1369) troud mei Edward III fan Ingelân
* Johanna, (1315-1374), yn 1334 troud mei greve Willem VI fan Gulik
* Agnes, ferstoarn nei 1327 
* Isabelle (1323-1361), yn 1354 troud mei Robert fan Namen (1323-1391), hear fan Beaufort-en-Argonne.
* Loadewyk (1325-1328)
Willem IV fan Hollân

**Willem IV** (1307 - 26 septimber - 1345 by Starum) wie greve fan Hollân en Seelân en as **Willem II**, greve fan Henegouwen.

## Skiednis
Oer Willem IV is net folle bekend. Hy stiet bekend as *Willem de Dryste* en moat in drystmoedige ridder west hawwe. Op 7 juny 1340 joech hy stedsrjochten oan Rotterdam.

Oer syn dea yn de Slach by Warns op 26 septimber 1345 is wol mear bekend. Tegearre mei syn omke, Hartoch Jan fan Beaumont, luts hy op nei Fryslân. By it Sint Odulfuskleaster by Starum liet hy in sterke festing bouwe. Yn it harnas, mar sûnder hynders, foel er plonderjend Fryslân yn. Mar de pleatslike befolking hie liet harren yn in leach rinne en yn it sompige lânskip waard it Hollânske leger ferneatigjend ferslein. Yn de slach skeat Willem sels it libben der by yn.

Willem hie gjin bern by syn frou Johanna fan Brabân en waard opfolge troch syn suster Margareta fan Beieren, de frou fan de Dûtske Keizer Loadewyk. De hearskippij soe liede ta de Hoekske en Kabbeljauske twisten.
Willem II fan Hollân

**Willem II** (febrewaris 1227 - Heechwâld, 28 jannewaris 1256) wie greve fan Hollân en Seelân (1234-1256) en kening fan it Hillige Roomske Ryk (1248-1256). As greve fan Hollân hie er in sterk bûnsgenoatskip mei it Hartochdom Brabân tsjin Flaanderen.

Willem II waard berne as soan fan Floaris IV en Aleid fan Gelre.
Op sânjierrige leeftyd folge er syn heit op. Syn heit kaam yn 1234 om by in toernoai. In broer fan syn heit dy’t ek fan Willem hjitte en letter Otto, de biskop fan Utert (ek in broer) waarden regint.

Hy joech de stêden Delft (1246), Haarlim (1245), 's-Gravenzande (1246) en Alkmar (1254) stedsrjochten. Allinnich 's-Gravenzande is letter net útgroeid ta in grutte stêd. Yn 1274 ferpâne er Nimwegen oan de greve fan Gelre. Dit is in Gelderske stêd bleaun omdat it pân nea ynlost is. 

Hy naam it beslút om syn boerepleats yn Haga om te bouwen ta in kastiel dêr’t er effisjint syn gebieten út wei bestjoere koe. Dêrmei begûn de funksje fan Den Haach as bestjoerssintrum. 

Omdat er de paus yn syn konflikt mei Freark II militêr stipe, kroande de aartsbiskop fan Keulen him as tank yn 1248 te Aken ta Roomske kening, wêrmei’t er kandidaat waard foar keizer fan it Hillige Roomske Ryk. Pas yn 1252 is er foaral tanksij syn houlik mei de Welfyske Elisabet fan Brunswyk, dochter fan hartoch Otto I fan Brunswyk, troch de foarsten fan syn ryk as hearsker akseptearre. 

De siktaris en kapelaan fan Willem I mei de namme Willem fan Ryckel († 1272), begeunstiger fan de Mariatsjerke yn Aken en Abt fan de St-Trudoabdij yn Sint-Truiden, stifte it beginehôf St-Agnes. Yn 1986 waard op de pastorijsouder fan de dekens ferskate reliken fan de 11000 hillige fammen werom fûn, wuolle yn midsiuwske stoffen. Hy wie famylje fan de hillige Elisabet fan Spalbeek dy’t de stigmata droech. 

Willem II hat ferskate oarloggen fierd tsjin de Westfriezen. By ien fan de tochten tsjin de Westfriezen sakke er by Heechwald troch it iis fan de Berkmar. De West-Friezen fûnen him yn in machteleaze posysje en makken him dea. Willem waard begroeven ûnder in hurdplaat fan in pleats yn Heechwâld. Pas yn 1282 slagge it syn soan Floaris V it stoflik omskot werom te finen. Dat gie net sûnder slach of stjit. Heechwâld is plondere en hast alle minsken dy’t der wennen binne fermoarde. 

Willem II is te hôf brocht yn de abdij fan Middelburch.
Metafysika

**Metafysika**, betsjut *lear fan it wêzen en fan de earste oarsaak fan de werklikheid*, letterlik betsjut it (Gryksk 'meta ta physika' = 'nei taastbere saken'). De metafysika bestudearet de werklikheid yn har gehiel en ferskilt dêrtroch fan oare wittenskippen, dy't mar in stikje fan de werklikheid ûndersiikje. De metafysika jildt ek as earste filosofy, omdat sy datjinge besiket te trochgrûnjen dat oare wittenskippen as gewoan beskôge, bygelyks dat wat werklik *is*.

De term sels is ôfkomstich fan Andronikus fan Rodos, de earste útjouwer fan de persoanlike skriften fan Aristoteles. Dizze hie de útjefte fersoarge fan it boek "Fysika" fan Aristoteles en woe mei syn nije útjefte dy't er *Ta meta ta fysica* neamde inkeld oanjûn dat dizze publikaasje folge "nei de Fysika". Dizze wurken soenen harren namme jouwe oan de fraachstukken dy't deryn behannele waarden en letter as typysk metafysysk sjoen.
Willem V fan Hollân

**Willem V** (Frankfurt am Main, 1330 -  Le Quesnoy, 1389), wie greve fan Hollân en Seelân, (as **Willem III**) greve fan Henegouwen en (as **Willem I**) hartoch fan Beieren.

## Skiednis
Willem V folge yn 1354 syn mem Margaretha fan Beieren op as greve. Hy wenne in grut part fan de tiid yn de Ridderseal yn Den Haach. Hy liet inkele gebouwen om dit kastiel bouwe en soarge teffens foar in (ienfâldige) bemuorring fan wat letter it Binnenhof hjitte soe. Yn 1353 kaam de jurist Filips fan Leien yn tsjinst fan de jonge greve.

Willem V troude yn 1356 mei Machteld fan Lancaster (1335 - 1362). Op in feest yn 1358 waard greve Willem V neffens boarnen út dy tiid ynienen dwylsinnich (al is it mooglik dat hy gewoan dronken wie). By in taspraak stuts hy samar ynienen ien fan syn maten dea. Syn jongere broer Albrecht fan Beieren liet Willem V opslute yn in kastiel yn Le Quesnoy (Henegouwen) en naam syn plak yn. Willem stoar dêr yn 1389.

Willem V ferliende de folgjende Hollânske stêden stedsrjochten: 
Monnickendam, Weesp, Naarden en Inkhuzen yn 1355, 
Edam en Hoarn folgen yn 1357. 

## Keppeling om utens
* http://www.weesper.nl/650 Weesp 650 jier stêdsrjochten.
* http://www.weesper.nl/650/document.html Weesper stêdsrjocht-dokumint út 1355, ferliend troch Willem V.
Jan II fan Hollân

**Jan II fan Avesnes** (1247, Valenciennes / Bergen? - 22 augustus 1304) wie as **Jan I** greve fan Henegouwen fan 1280 oant 1304 en as **Jan II** greve fan Hollân en Seelân fan 1299 oant 1304.

Jan wie de âldste soan fan Jan fan Avesnes (soan fan Margareta fan Konstantinopel) en Aleid fan Hollân (dochter fan greve Floris IV fan Hollân).
Aleid fan Hollân

**Aleid fan Hollân** (foar 1234 - 1284) dêrnei as **Aleid fan Henegouwen**, ek bekend as **Aleid fan Avesnes**, wie grevinne fan Henegouwen. Se is om politike redenen op 9 oktober 1246 troud mei Jan I fan Avesnes. Hja wie de dochter fan Floaris IV fan Hollân en Aleid fan Gelre en dus suster fan Willem II fan Hollân.

Tusken 1258 en 1263 wie se de regintesse fan Floaris V fan Hollân.

Hja wie ek de stiftster fan it Hof te Riviere yn Schiedam, it âldste slot yn Hollân.

## Keppeling om utens
*Portret yn Digitaol Vrouwenlexicon
Albrecht fan Beieren

**Albrecht fan Beieren** (of *Albert*; München 25 july 1336 - De Haach, 16 desimber 1404) wie greve fan Hollân, Seelân en Henegouwen en hartoch fan Beieren-Straubing út it Hûs Wittelsbach.

## Albrecht en Fryslân
Albrecht fierde in oantal krigen tsjin de Friezen mei as doel harren te ûnderwurpen. Hy slagge foar koarte tiid (tusken 1398-1400) deryn syn gesach oer Fryslân te fêstigjen. Lykwols doarre dat mar even, want al nij twa jier hienen de Friezen syn bewâld al wer oan de kant skowd. Op 'e nij luts er nij Fryslân mei in kriichsmacht wat yn 1401 resultearre yn de Frede fan Boalsert.

## Sjoch ek
*de Slach by Skoattersyl
Jakoba fan Beieren

**Jakoba fan Beieren** (Le Quesnoy, Henegouwen, 16 july 1401 – Teijlingen, by Sassenheim, 9 oktober 1436) wie grevinne fan Hollân en Seelân, Henegouwen en hartoginne fan Beieren.

## De earste jierren
Yn 'e âldens fan 15 jier boaske se de Frânske prins Jan fan Touraine, dy’t yn jannewaris 1417 ferstoar. Mooglik troch fergif. Yn 1417 ferstoar har heit greve Willem VI. Sy folge har heit op, mar har omke, de Luikske biskop Jan fan Beieren krige Hollân tawiisd fan de Dútske Keizer Sigismund. De striid tusken Jakoba en Jan betsjutte in oplibbing fan de Hoekske en Kabbeljauske Tsierderijen.

Yn 1418 troude Jakoba fan Beieren mei har neef, Jan IV fan Brabân. Se krigen dêrfoar tastimming fan de Paus. Der wie in soad protest tsjin it houlik, sa wienen ûnder oare Hollân en Seelân tsjin. Under druk fan keizer Sigismund waard de pauslike tastimming ynlutsen. Omdat hy syn finansjele ferplichtingen net neikomme koe, ferhierde Jan IV it grûngebiet fan Jakoba foar 12 jier oan har fijân Jan fan Beieren. Jakoba liet doe it houlik ûnjildich ferklearje en gie nei Ingelân ta, dêr't sy yn 1422 troude mei Humphrey fan Gloucester.

Tegearre mei Humprey gie sy yn 1424 werom nei Hollân om de striid oan te gean tsjin har eks-man Jan IV, dy’t stipe waard troch Filips fan Boergonje (Filips de Goede).
Doe't Hymprey har yn 1425 efterliet foar in hofdame, joech Jakoba fan Beieren de striid op. Se joech har oer oan Filips fan Boergonje en waard yn Gint finzen set.

## Fernijde striid
Doe't har omke Jan fan Beieren ferstoar, kamen syn gebieten yn hannen fan Filips fan Boergonje. Jan IV waard greve fan Hollân en Seelân. De Hoeken fersetten har dêr tsjin en befrijden Jakoba fan Beieren. De eallju (leden fan it skuttersgilde “Sint Joaris” fan Heusden Spiering en Aalburch) slaggen der yn Jakoba fan Beieren te moetsjen en tegearre mei har waard in ûntsnappingsplan makke. Jakoba en har keamenier ferklaaiden har yn mânljusklean en rûnen simpel it kastiel út. Bûten wachte Spiering yn Aalburch mei hynders en it fjouwertal koe ûntkomme oer Breda en Woudrigem nei Fianen. 

Jakoba pakt de striid tsjin Filips fan Boergonje wer op yn de trijehoeke Gouda - Oudewater - Schoonhoven. Trije jier letter moast se wer frede slute. Yn dat fredesferdrach (de Tút fan Delft) waard bepaald dat Filips fan Boergonje erfgenamt wurde soe fan Jakoba fan Beieren. En dat Jakoba fan Beieren net mear trouwe mocht. Jakoba bleau yn namme noch grevinne fan Hollân mar moast al rillegau alle macht ôfstean.

In skoft letter is se dochs troud mei Frank fan Borssele. Trochdat se dêrmei it fredesferdrach skeinden, moast se definityf ôfstân dwaan fan al har macht. Se luts har werom op it slot Teylingen, dêr't se yn 1436 yn 'e âldens fan 35 jier ferstoar oan tuberkuloaze. It is net bekend wêr't Jakoba fan Beieren te hôf brocht is. Der binne oanwizingen dat se yn de Nederlânske herfoarme tsjerke yn Sint Maartensdyk leit. Mar mear foar de hân leit dôchs dat se yn Delft leit. 

## Keppelings om utens
* Portret in Skiednis Ynstitút
Willem VI fan Hollân

**Willem fan Oostervant** (Den Haach 5 april 1365 - 31 maaie 1417) wie as **Willem VI** greve fan Hollân en Seelân, as **Willem II** hartoch fan Beieren-Straubing en as **Willem IV** greve fan Henegouwen. Hy troude mei Margareta fan Boergonje en se krigen ien dochter: Jacoba (1401 - 1436).

## Skiednis
Willem wie de soan fan Albrecht fan Beieren en Margareta fan Brieg. Troch de grutte alluere mei bypassende pronk en preal dy't hy fan jongsôf oan fierde, wie Willem swier yn de skulden rekke en hie in soad fan syn domeinen, lannen en hearlikheden oan ferskate leden fan it ridderskip ferkeapje moatten of beliene. Syn yn 1406 oanstelde tesaurier en hofmaster, de Amsterdamse keapman Willem Eggert fan Gendt ferloste him lykwols yn koarte tiid fan syn skulden en soarge derfoar dat de greve alle ferkochte en ûnderpande lân en goed ôflosse koe en wer werom keapje koe. Sels winst wist dizze hofmaster foar syn greve te meitsjen, sadat Willem VI ien fan de rykste en machtigste foarsten fan it Roomske ryk waard. Willem liet ek kastiel Ter Lune by Kollum fersterkje.

Hy spile in rol yn de Hoekske en Kabbeljauwske Tsierderijen wêrby't hy him fersette tsjin syn heit. Hy wie wierskynlik ferantwurdlik foar de moard op dy syn minnaresse Aleid fan Poelgeest (1392). Heit en soan fersoenen har yn 1394. Yn 1401 kaam Willem yn konflikt mei Jan V fan Arkel, ien fan syn lânhearen, dy't him net mear tsjinje woe: dêrút ûntstienen de Arkelske Oarloggen. Nei alve jier kaam it Lân fan Arkel wer yn Hollânske hannnen. Willem waard yn 1417 opfolge troch syn dochter Jakoba.

## Foarâlden
Jan I fan Hollân

**Jan I** (1284, ( Haarlim), 10 novimber - 1299 ) wie greve fan Hollân en Seelân, soan fan Floris V fan Hollân.
Petronella fan Loataringen

**Petronella fan Loataringen** boaske om 1100 hinne mei greve Floaris II. Sadwaande wie sy grevinne fan Hollân en Seelân: *grevinne Petronella*. Nei de iere dea fan har man wie sy reginte foar har soan, greve Durk VI.

## Keppeling om utens
* Portret yn Digitaal Froueleksikon

## Referinsje

Gravin Petronella van Holland, 1990, E.H.P. Cordfunke, Skoarl en F.W.N. Hugenholtz, Bilthoven /De Walburg Pers, Sutfen.
Margareta fan Beieren

**Margareta fan Beieren**, ek wol *Margareta fan Hollân, Seelân en Henegouwen* of *Margryt* neamd (1310 - 23 juny 1356) wie greve fan Hollân en Seelân (1345-1354) en Henegouwen (1345-1356).

Sy wie in dochter fan Willem III fan Hollân en Johanna fan Falois. Se troude op 26 febrewaris 1324 yn Keulen mei de Dútske keizer Loadewyk de Beier.

Margareta waard grevinne neidat har broer Willem IV sûnder bern sneuvele yn de Slach by Warns. Margareta har twadde soan, de lettere greve Willem V, wie de rjochtmjittige troanopfolger mar hy wie noch te jong. 

Tusken oanhingers fan Margareta en oanhingers fan Willem V brutsen yn 1349 konflikten út. Dit soe de skiednis yn gean as de Hoekske en Kabeljauske rúzje. De earste slaggen waarden wûn troch oanhingers fan Willem V, wêrnei't Margareta yn 1354 ôfstân die fan har macht yn Hollân en Seelân. Nei har ferstjerren erve Willem V ek Henegouwen. 

## Keppeling om utens
* Skiednis ynstitút foar in portret
List fan greven fan Hollân en Seelân

Dit is in **List fan [[greve]]n fan [[Greefskip Hollân|Hollân]] en [[Greefskip Seelân|Seelân]]**.

## Sjoch ek
* List fan greven fan Henegouwen
* List fan greven fan Flaanderen
988

## Foarfallen
* Prins Vladimir I fan Kiev trout mei Anna, suster fan Basilius II fan Byzantium en bekeart him ta it Kristendom. Kristening fan it Kiëvske Ryk. 

* Arnulf wurdt greve fan Hollân en Seelân.

## Berne

## Ferstoarn
* 6 maaie - Durk II, greve fan Hollân en Seelân.
* 19 maaie - Dunstan fan Canterbury, Britske geastlike, aartsbiskop fan Canterbury en hillige
950

## Foarfallen
* Diederik II, greve fan Hollân en Seelân trout mei Hildegard fan Flaanderen.

## Berne
* Keizer Reizei fan Japan 
* Erik de Reade 

## Ferstoarn
* Lotarius fan Itaalje 
* Howell de Goede 
* Al-Farabi
980

## Foarfallen
* Arnulf, greve fan Hollân en Seelân trout mei Liudgarde fan Lúksemboarch.

## Berne
* Godfried I fan Bretanje († 20 novimber 1008, Hartoch fan Bretanje fan 992 oant 1008)
* Boudewyn IV († 1035)
* Atisja
* Humbert Withand
* Kunegonde fan Lúksemburch - hillige

## Ferstoarn
889

## Foarfallen
*4 augustus - Greve Gerolf fan Hollân ûntfangt as beleanning foar syyn rol by it ferdriuwen fan de Noarmannen fan de Eastfrankyske kening Arnulf fan Karintië in guod yn fol eigendom. It betrof in gebiet bûten syn grreefskip, yn Teisterbant, besteande út in oantal pleatsen en huzen yn ûnder oare Tiel, Aalburg en Asch, plus in gebiett binnen syn greefskip, besteande út in bosk en in bouikker, earne tusken de mûning fan de Alde Ryn en (nei alle gedachten) Bennebroek.

## Berne

## Ferstoarn
930

## Foarfallen
* De Karmaten nimme Mekka yn. 
* Op Yslân is no hast alle brûkbere lân yn hannen fan de Noarske kolonisten.
* Yn Yslân wurde troch Ulfjotr herfoarmingen trochfierd. Der wurdt in folksried stifte, de Althing en de streekrieden (thing) waarden ûnder kontrole fan de Godar herfoarme.

## Berne
* Durk II, greve van Hollân.

## Ferstoarn
1039

## Foarfallen
* Durk IV wurdt greve fan Hollân en Seelân

## Berne

## Ferstoarn
* 27 maaie - Durk III, greve fan Hollân (* 981)
1018

## Foarfallen
* 29 july - Slach by Flaardingen, Durk III ferslacht it leger fan de Dútske keizer.
* Hartoch Godfried fan Lotharingen wurdt yn de Slach by Flaardingen finzen nommen.

## Berne

## Ferstoarn
* 29 july - Balderik II fan Luik, stjert ûnderweis fan Tiel nei Flaardingen (Slach by Flaardingen).
981

## Foarfallen
* Erik de Reade lannet fia Yslân op de Grienlânske kust.

## Berne
* Durk III, greve fan West-Frisia († 1039)

## Ferstoarn
* Olaf Cuaran (*Amlaíb Cuaran* -'Sandalen-Olaf') Kening fan Dublin en Jórvík (York)
939

## Foarfallen
* Durk II wurdt greve fan Hollân, Seelân en West-Fryslân.
* It Keninkryk Bretanje hâldt op te bestean en dêrfoar yn it plak komt it Hartochdom Bretanje. Dizze sitewaasje sil yn 942 formalisearre wurde as hartoch Alan&nbsp;II fan Bretanje hulde bringt oan kening Loadewyk&nbsp;IV fan Frankryk.
* De Slach by Andernach fynt plak.

## Berne

## Ferstoarn
* Durk I fan Hollân, greve fan Hollân, Seelân en West-Fryslân.
Slach by Flaardingen

De **Slach by Flaardingen** waard fochten troch de Hollânske greve Durk III tsjin de Dútske keizer Hindrik II fan it Hillige Roomske Ryk. Tsjin de sin fan dizze keizer, dy't yn dy tiid lienhear fan de greve wie, begûn Durk III tol te garjen op de rivier de Maas (Merwede) by Flaardingen. Dy tol noaske de keaplju út it bisdom Utert hielendal net. De biskop fan Utert rôp de help yn fan de Dútske keizer en dy stjoerde in leger nei Flaardingen. Durk III fersloech dat leger op 29 july 1018.

## Eftergrûn
Omdat de keapfarders op de Merwede tol betelje moasten oan Durk, koenen se harren ferplichtingen oan keizer Hindrik ek net mear bekostigje. Dat koe sa langer net en Hindrik stjoerde in leger fan biskoppen en eallju derop ôf. 

## De Slach
It keizerlike leger bestie benammen út hierlingen ôfkomstich út de bisdommen Luik, Kameryk en Utert. It leger waard laat troch Hartoch Godfried fan Lotharingen. Mei skippen sette it leger ôf fan Tiel út nei Flaardingen. Lykwols heakke ûnderweis biskop Balderik ôf, omdat er net goed waard. Hy ferstoar noch deselde deis. 

De ekspedysje fan de keizer lâne ûnder Flaardingen. De measte bewenners wienen flechte nei de fierder lizzende boarch fan Durk of de sompen yn.

Ticht by de boarch lei in min te begeane sompe, dêr't de striders fan keizer Hindrik mar moedsum trochhinne kamen. It leger drige yn panyk te reitsjen doe't se tochten dat se fan efteren oanfallen waarden en it seach der nei út dat de soldaten inoar dea drukten. De West-Friezen makke brûkme fan dy tastân en stoarmen oer de dyk hinne en sloegen derop los. Al by de earste oanfal naaide biskop Adelbold fan Utert mei syn manlju út, wêrtroch't Godfried der allinnich foar stie. By de folgjende oanfal wie it heale leger fuort. Godfried koe lykwols noch in skoft stân hâlde. Langomlet wie it grutste part fan de keizerlike troepen útskeakele. Doe it sa fier wie, kaam Durk út syn boarch en naam Godfried finzen. Skraachwurk in pear moannen letter sletten keizer Hendrik II en greve Durk III frede. Keizer Hendrik fûn it wichtiger dat de kustferdigening ree wie tsjin de Wytsingen. 

## Keppeling om utens
* Oer de slach by Flaardingen
1049

## Foarfallen
* Floris I wurdt greve fan Hollân en Seelân.

## Berne

## Ferstoarn
* 13 jannewaris - greve Durk IV fan Hollân
965

## Foarfallen

* Durk II wurdt foud fan Arnulf II fan Flaanderen.
* Durk II feroveret it Greefskip Gint.

## Berne
* Ibn al-Haytham - Arabysk wiskundige en astronoom

## Ferstoarn
* 1 maart - Paus Leo VIII, paus fan 963 - 965.
* 20 maaie - Gero fan Stade, markgreve fan Brandenburch.
* 4 july - Paus Benediktus V, tsjinpaus fan 22 maaie 964-23 juny 964
955

## Foarfallen

## Berne
* Liudgarde fan Lúksemboarch, de lettere frou fan Arnulf fan Hollân, greve fan Hollân.

## Ferstoarn
1030

## Foarfallen

## Berne
* Floaris I, greve fan Hollân, Seelân en West-Fryslân.
* 16 desimber - Jehannes VIII, Byzantynsk keizer
* Jan fan Eyck, Flaamsk skilder (wierskynlik jier)
* John Dunstaple, Ingelsk komponist (wierkynlik jier)
* La Hire, Frânsk ealman en militêr oanfierder ûnder de Hûndertjierrige Oarloch

## Ferstoarn
1061

## Foarfallen
* Diederik V wurdt greve fan Hollân, Seelân en West-Fryslân, Geertruida fan Saksen wurdt regentesse.

## Berne

## Ferstoarn
* 28 july - Floaris I, greve fan Hollân, Seelân en West-Fryslân.
1050

## Foarfallen
* *sûnder datum* - Greve Floaris I fan Hollân en Seelân boasket oan Geartruda fan Saksen.
* *sûnder datum* - Kening Macbeth fan Skotlân makket in pylgertocht nei Rome. 
* *sûnder datum* - It Exeter Book wurdt troch Leofric, de earste biskop fan Exeter, kado dien oan 'e librije fan 'e Katedraal fan Exeter.
* *sûnder datum* - Om dit jier hinne komt yn it noardwesten fan it Hillige Roomske Ryk de Hearlikheid Bentheim fuort út it Stamhartochdom Saksen.

## Berne
* 11 novimber - keizer Hindrik IV fan it Hillige Roomske Ryk († 1106)

## Ferstoarn
* juny - Zoë Porphyrogenita, keizerinne-gemalinne fan it Byzantynske Ryk (* 978)
1033

## Foarfallen
* 27 juny - Sinnefertsjustering oer Jeropa.

## Berne
* Geertruida fan Saksen, de lettere frou fan Floaris I fan Hollân én fan Robrecht I fan Flaanderen.

## Ferstoarn
* Kunegonde fan Lúksemboarch
1055

## Foarfallen

## Berne
* Bertha fan Hollân, de lettere frou fan Filips I fan Frankryk.
* Hindrik de Fette, markgreve fan Mid-Fryslân († 1101). *(Bertejier ûnwis)*

## Ferstoarn
1063

## Foarfallen
* Geertruida fan Saksen trouwe mei Robrecht I fan Flaanderen.
* Yn Feneesje wurdt úteinset mei de bou fan 'e Basilyk fan San Marco.

## Berne

## Ferstoarn
1092

## Foarfallen
* Bertha fan Hollân, frou fan Filips I fan Frankryk, wurdt ferstjitten oan it Franske hôf, hja wurdt finzen set yn it kastiel: Montreuil sur Mer.

## Berne

## Ferstoarn
Loanske Oarloch

De **Loanske Oarloch** (1203 - 1206) wie de machtstriid om de opfolging fan greve Durk VII fan Hollân.
Greve Durk VII fan Hollân ferstoar yn 1203 en hie allinnich mar dochters. By syn ferstjerren libbe allinnich noch syn dochter Ada. It hie syn bedoeling west dat hy opfolge wurde soe troch syn dochter Ada fan Hollân. Mar ek syn broer Willem fan Fryslân woe wol greve wurde fan it Greefskip Hollân. Noch foardat har heit te hôf brocht wie, troude Ada op 15-jierrige leeftyd mei greve Loadewyk fan Loan. Underweis nei it te hôf bringen fan har heit waard sy opwachte op getrouwen fan har omke Willem. Sy ferskûle har yn de boarcht fan Leien. Uteinlik wist Willem har dôchs yn hannen te krijgen en stjoerde har nei Ingelân.

Loadewyk krige earst help fan de greve fan Flaanderen de biskop fan Luik en letter ek fan de hartoch fan Brabân en wist Willen nei Seelân te ferdriuwen. Fan 1205 ôf kearde it tij en yn 1206 waard der frede sluten (it Ferdrach fan Brugge). Formeel sjoen waard Hollân tusken Loadewyk en Willem ferdield, mar út ferskillende boarnen bliek dat Willem de echte hearsker fan Hollân wie. Yn 1207 wist Loadewyk syn frou frij te krijen. Mar hy moast dêrmei wol syn oanspraken op Hollân opjaan. Yn 1208 naam Willem de titel Greve fan Hollân oan.
1073

## Foarfallen
* Bertha fan Hollân trout mei Filips I fan Frankryk.
* Kardinaal Hildebrand folget Paus Alexander II op as Paus Gregorius VII.
* De Seltsjoek Turken ferôverje Ankara.
* De boargerrebûlje yn Egypte hâldt op, mar it lân wenje te min minsken en wurdt mar foar in part beboud.
* Keizer Sjirakawa komt op de troan yn Japan.

## Berne
* Kening David IV fan Geörgje 

## Ferstoarn
* 21 april - Paus Aleksander II, (paus fan 1061 - 1073) 
* Keizer Go-Sanjo fan Japan
Adelheid fan Hollân

**Adelheid fan Hollân** 1045 - 1085, wie in dochter fan Floaris I fan Hollân en Geertruida fan Saksen, sy troude mei Boudewyn I fan Guînes, fertrouweling fan kening Filips I fan Frankryk.
Kinmerlân

**Kinmerlân** wie yn de Midsiuwen in goa (gewest) fan de krite West-Fryslân ûnder it Frankyske gesachstiidrek. Oarspronklik hie dit greefskip de Frankyske kening as lienhear, letter waard dit de keizer fan it Hillige Roomske Ryk.
Yn de 11e iuw soe Kinmerlân tegearre mei it Rynlân diel útmeitsje fan it gruttere greefskip Hollân. 

Tsjintwurdich bestiet Kinmerlân út trije regio's fan 18 gemeenten yn de provinsje Noard-Hollân: Noard-Kinmerlân, Midden-Kinmerlân en Súd-Kinmerlân.
1045

## Foarfallen

## Berne
* Adelheid fan Hollân, dochter fan Floaris I fan Hollân en lettere frou fan Boudewyn I fan Guînes.

## Ferstoarn
1085

## Foarfallen

## Berne
* Floaris II fan Hollân, greve fan Hollân en Seelân

## Ferstoarn
* Adelheid fan Hollân, frou fan Boudewyn I fan Guînes
1071

## Foarfallen
* 22 febrewaris - Yn 'e Slach by Kassel, by Kassel, yn noardlik Frankryk, ferslacht Robrecht I fan Flaanderen syn omkesizzer Arnulf III. Arnulf sneuvelet en Robrecht kriget it yn Flaanderen allinnich foar it sizzen.

## Berne
* 22 oktober - hartoch Willem IX fan Akwitaanje (†1126)

## Ferstoarn
* 22 febrewaris - greve Arnulf III fan Flaanderen (* 10??)
1054

## Foarfallen
*17 july - Ferkiezing fan Hindrik IV ta Roomsk kening en takomstich opfolger fan syn heit Hindrik III fan it Hillige Roomske Ryk.
*Paus Leo IX en Michael Caerularius, Patriarch fan Konstantinopel, ekskommunisearje elkoar. Dat laat ta it Grutte Skisma tusken katolike en ortodokse kristenen.
*Paus Leo IX stjert yn fizenskip fan in de Noarmannen.
* Op 4 july wyrdt in supernova sjoen troch Sineeske en Arabyske astronomen, de meast heldere yn histoaryske tiden. It is de oanset ta de foarming fan de Krabdize.
*Malcolm III fan Skotlân set útein mei syn kampanje om de troan fan Skotlân te besetten. De usurpator Macbeth moat belies jaan by Dunsinane Hill.
* Kassapa VII wurdt kening fan Seylon.
* De Seltsjoeken ferslagge it Byzantynske Ryk in Anatoalje.

## Berne
* Durk V, Frysk greve fan it lettere Greefskip Hollân.

## Ferstoarn
1091

## Foarfallen
* Floris II fan Hollân, wurdt greve fan Hollân en Seelân.

## Berne

## Ferstoarn
* Boudewyn I fan Guînes, greve fan Guînes
* Durk V, Frysk greve fan it lettere Greefskip Hollân (* 1054)
1401

## Foarfallen
* 30 septimber - Yn Boalsert wurdt de Frede fan Boalsert sletten dy't in ein makket oan de oarloch fan Albrecht fan Beieren yn Westerlauwersk Fryslân.
* 20 oktober - De seerôver en oanfierder fan de Fiktaaljebruorren, Klaus Störtebeker, wurdt yn Hamboarch ûnthalzge.

## Berne
* Jacoba fan Beieren, greve fan Hollân, Seelân en Henegouwen.
* 21 desimber - Tommaso Masaccio, Italiaansk skilder

## Ferstoarn
* Oktober Anabella Drummond, keninginne fan Skotlân
1417

## Foarfallen
### Grutte Fryske Oarloch
* 18 juny - Yn de slach by Okswertersyl wurde de Skieringers ûnder lieding fan Sikke Sjaarda ferslein troch de Alliearden (famylje Tom Brok en de stêd Grins). 

### Jeropa
* Jacoba fan Beieren, wurdt greve fan Hollân, Seelân en Henegouwen.
* Jan fan Beieren, kriget de greefskippen Hollân, Seelân en Henegouwen ta wezen troch de Dûtse kening.

## Berne

## Ferstoarn
* 31 maaie - Willem VI fan Hollân, greve fan Hollân, Seelân en Henegouwen.
* 16 augustus - Keno II tom Brok, Eastfryske haadling.
1038

## Foarfallen
* Bruno wurdt greve fan Mid-Fryslân.
*Peter Ursoleo folget syn heit op as kening fan Hongarije (r. **1038** - 1041 en 1044 - 1046).
* De Byzantinen besykje Sisylje te feroverjen, mar de Wytsingen en de Longobarden ferienigje harren tsjin de B..
* De Seltsjoeken feroverje Herat en Nisjapoer. Dy lêste wurdt troch Toghrül Beg ta syn haadstêd makke.

## Berne
* Boudewyn I fan Guînes, greve fan Guînes.

## Ferstoarn
* Liudolf fan Breunswyk, Greve fan Mid-Fryslân
* 15 augustus - Steffen I fan Hongarije, earste kening fan Hongarije (975 - 1038)
Slach by Kassel (1071)

De **Slach by Kassel** fûn plak op 22 febrewaris 1071. It waard útfochten op de noard-eastlike flank fan de Kasselske berch yn Frankryk. It wie in militêr treffen om de hearskippij fan it Greefskip Flaanderen tusken Arnulf III en Robrecht I fan Flaanderen. De slach waard wûn troch Robrecht.

## De Slach
Arnulf III hie as âldste soan fan greve Baldwyn VI rjocht op de titel fan greve. Hy krige dêrby stipe fan syn mem Richilde fan Henegouwen en har tredde man, William Fitzosburn, greve fan Hereford (dy't by Kassel sneuvelje soe). 

Syn omke Robrecht I fan Flaanderen, dy't krekt as him oanspraak makke op de opfolging, beskuldige Arnulf fan tiranny en it kaam tusken beiden ta in treffen by Kassel. De slach waard troch Arnulf ferlern (fan dêr syn bynamme *de ûngelokkige*), nettsjinsteande de stipe fan in koalysje besteande út syn lienhear de Frânske kening Filips I, syn omke Willem de Oermasterer, greve Hendrik II fan Leuven (as neef fan Richilde) en de ridders en stêden út foaral it Pikardyske part fan Flaanderen.

Foar syn ynvestituer yn Flaanderen koe Robrecht nei de striid dochs it fertrouwen fan de Frânske kening winnen, troch tasizzing fan in houlik tusken syn styfdochter Bertha fan Hollân mei Filips I fan Frankryk.
1418

## Foarfallen
### Grutte Fryske Oarloch
* Jan fan Beieren wurdt hartoch fan Lúksemboarch.
* Fokko Ukena ferslacht de Skieringers yn de Slach by Dokkum en brânskat Dokkum en Iesumasyl. 
* 6 july - Lansmeente Opsterlân rint yn de Grutte Fryske Oarloch oer nei de Alliearden.
* 19 septimber - De Roomske kening Sigismund sprekt de 'acht' út oer Okko II tom Brok, Fokko Ukena, Wibet fan Stedesdorf, Menno Houwerda, Apko Onsta, Meinold Onsta, Hajo Ripperda, Hajo fan Westerwolde en de boargemasters en ried fan Grins.
* 7 oktober - Lansmeente Achtkarspelen rint oer nei de Alliearden.

## Berne
* 18 desimber - Albrecht VI, hartoch fan Eastenryk (†&nbsp;1463).

## Ferstoarn

## Houlik
* Jacoba fan Beieren mei Jan IV fan Brabân.
* Jan fan Beieren mei Elisabet fan Görlitz.
1425

## Foarfallen
* Jacoba fan Beieren wurdt ferlitten troch Humprey fan Gloucester foar in hofdame.
* Filips fan Boergonje (Filips de Goede) makket oanspraak op de greefskippen Hollân, Seelân en Henegouwen.
* Jacoba fan Beieren wurdt finzen set yn Gint en itselde jier noch frijmakke troch Hoekske oanhingers.

## Berne
* Pomponius Laetus, Italjaansk humanist

## Ferstoarn
* Jan fan Beieren, biskop fan Luik en greve fan Hollân, Seelân en Henegouwen.
*29 maaie, Hongksi (46), keizer fan Sina
*21 july, Manuel II (76), Byzantynsk keizer fan 1391 oant syn dea.
*17 septimber, Bonne fan Arteesje, twadde frou fan Filips de Goede
*Jan III fan Hollân, de lêste ûnôfhinklike Greve fan Hollân
*Lorenzo Monaco (55), Italjaanske skilder
*Konrad fan Soest (55), Dútsk keunstskilder
1374

## Foarfallen

## Berne
* Jan fan Beieren, biskop fan Luik, greve fan Hollân, Seelân en Henegouwen.

## Ferstoarn
* 19 july - Francesco Petrarca, Italjaansk dichter en humanist (* 1304)
1404

## Foarfallen
* Willem VI fan Hollân wurdt greve fan Hollân, Seelân en Henegouwen.
* Jan fan Beieren wurdt hartoch fan Beieren-Straubing.
* Sint Elisabethsfloed, swiere stoarm en oerstreamings yn Hollân, Seelân en Flaanderen.

## Berne

## Ferstoarn
* 16 desimber - Albrecht fan Beieren, hartoch fan Beieren, greve fan Hollân, Seelân, en Henegouwen.