open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jannie Regnerus

**Jannie Regnerus** (Aldebiltsyl, 9 septimber 1971) is in Nederlânske fotograaf, filmer en  skriuwster.

## Libben
Jannie Regnerus studearre oan de keunstakademy yn Maastricht en letter oan de Ryksakademy yn Amsterdam.
Yn 1998 en 1999 wenne en wurke hja twa jier yn Ulaanbaatar, Mongoalje dêr't sy it boek ' De volle maan als beste vriend,' oer skreau. Yn 2000/2001 joech it 'Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst' har de kâns in jier yn Japan te wenjen en wurkjen. Oer dy Japanske tiid skreau sy ' Het geluid van vallende sneeuw ' dat har de VPRO Bob den Uyl priis 2007 opsmiet.

Regnerus naam diel oan in protte groepstentoanstellingen en hie soloútstallingen yn Amsterdam, Parys en Tokio. Har wurk waard ûnderskieden mei in tsiental stipendia, beurzen en prizen.

Anno 2017 wennet en wurket Regnerus yn Haarlim.

## Wurk
(ûnfolslein)
### Boeken
* 2006 - *Het geluid van vallende sneeuw*. Herinneringen oan Japan
* 2007 - *De volle maan als beste vriend*, Herinneringen oan har twa jierren yn Mongoalje
* 2010 - *De ent* (romandebút)
* 2013 - *Het lam* (roman)
* 2017 - *Nachtdichter* (roman, ynspirearre op it dichterskip fan Tsjêbbe Hettinga)
* 2020 - *Het wolkenpaviljoen ([[novelle]])

===Foto's===
<gallery>
Ofbyld:Regnerus, moss.jpg|*Moss*
Ofbyld:Regnerus, Lowland Lotus.jpg|*Lowland Lotus*
Ofbyld:Regnerus, Bubbles.jpg|*Bubbles*
</gallery>

== Keppeling om utens ==
* [http://www.jannieregnerus.com/index.html Hiemside fan Jannie Regnerus]
* [http://www.trouw.nl/krantenarchief/2005/02/24/2260944/Mongolie_gaf_Jannie_Regnerus_rust_en_rituelen._En_verdriet..html Artikel yn Trouw: *Mongolie gaf Jannie Regnerus rust en rituelen. En verdriet'']
Wâldnet

**WâldNet** is in regionale nijsside op ynternet mei deistich nijs foar it easten fan Fryslân. Der binne ek links nei bedriuwen en organisaasjes.

## Wâldnet.nl
WâldNet.nl bestiet sûnt 2001 en set alle lokale nijsberjochten op de side. Yn july 2008 waard de side platlein nei in digitale oanfal op de side en dêrtroch gie de tsjinner plat. Der binne ek fideoferslaggen te sjen. 
Rubriken binne:
* Regionaal Nijs
* Fotonijs
* Wâldkykjes
* Fraach en oanbod
* Utgeansaginda
* Evenemint
* Misdie yn jins strjitte
* Fideonijs

## WâldNet TV
WâldNet TV stjoerde fan 2006 oant 2008 út op it telefyzjekanaal fan de lokale omrop Radio Noordoost Friesland. De omrop luts sûnder oerlis de stekker derút en wie net earlik mei útspraken yn 'e media oer WâldNet. Nei oerlis efter de skermen is û.o. besluten om de lokale omrop in rektifikaasje dwaan te litten.

## Keppeling om utens
* Webstee Wâldnet
Stillibben

In **stillibben** is in artistike komposysje (skilderij, tekening, foto), fierwei it meast fan in (dea) foarwurp. It giet dan om objekten út de natoer sa as iten, blommen, planten, stiennen of skelpen; of troch minsken makke alledeistige dingen sa as fasen, potsjes en pansjes, munten, boeken, tabaksdoazen, ensafuorthinne.

De oarsprong fan it stillibben leit al yn de midsiuwen en ek yn de Grykske- en Romeinske âldheid waarden sy al makke. It stillibben joech de keunstner fan dy tiid mear frijheid fan komposysje en kleurgebrûk as yn it gefal fan in portret of in lânskip, dêr't de komposysje en kleurtoan fan fêst leit. Nei 1800 spile dit motyf hoe langer hoe minder in rol. 
Stillibbens fan foar 1700 hawwe faak religieuze en/of allegoaryske symboalen. Doetiids ferstiene taskôgers de djippere betsjutting fan sjochtwei foarwurpen better as no. Bygelyks in *memento mori*, troch in kombinaasje fan in bibel mei in minsklike plasse ôf te byldzjen. 

## Soarten stillibbens

## Gouden Iuw

Yn de Gouden Iuw belibbe de produksje fan stillibbens yn Nederlân en Flaanders in hichtepunt.
Grutte masters wiene yn dat tiidrek Jan Jansz. den Uyl, Willem Kalf, Pieter Claesz, en Willem Claeszoon Heda.
Oaren wiene Clara Peeters, Melchior de Hondecoeter, Pieter de Ring, Pieter Boel, Jacob van Hulsdonck, Maerten Boelema de Stomme, Harmen Steenwijck, Pieter Steenwijck, Karel Slabbaert, Adriaen van Utrecht, Elias Vonck, Albert Vinckenbrinck, Jacques de Ville, Jan Treck, Roelant Savery, Frans van Schooten, Hendrick Gerritsz. Pot, Carstian Luyckx, Joos de Momper, Cornelis Kick, Cornelis Brisé, Pieter van den Bosch, Johannes Borman, Osias Beert, Floris van Dyck, Abraham Brueghel en Nicolaes Gillis.

## Blomstillibbens

Masters fan it blomstillibben wiene Roelant Savery, Ambrosius Bosschaert de Oude, Jan Brueghel de Oude, Balthasar van der Ast, Jan Davidsz. de Heem, Evert van Aelst, Maria van Oosterwijck, Rachel Ruysch, Jan van Huysum, Jan van Os.

## Sjoch ek
Henk Helmantel, stillibbenskilder en ien fan de Noardlike realisten.

## Keppelings om utens
*  Schilderijen-site.nl: Stillibbens
*   in De Witte Raaf: ''De beeldruimte van het stilleven (van Cotàn tot Coorte)''
Nasjonaal Glêsmuseum

It **Nasjonaal Glêsmuseum** yn Leardam, oprjochte yn 1953, beheart in fariëarre samling ambachtskeunst yn glês, sawol op it mêd fan gebrûksglês as op it gebiet fan sier- en keunstglês. 

De kolleksje glês, oarspronklik samle troch Cochius, is yn de rin fan de tiid útwreide mei talleaze dielkolleksjes, dêr't it museum no in represintatyf byld troch jaan kin fan de ûntwikkeling fan de Nederlânske foarmjouwing en byldzjende keunst yn glês fan ± 1880 oant no. De kolleksje bestiet foar in wichtich part út keunstniverheidsprodukten fan it Glêsfabryk Leardam.

Neist Leardamglês binne yn de kolleksje inkele representative kearnen fan glês fan oare produsinten fan kristal yn Nederlân fertsjintwurdige, ûnder oare fan Glêshûs Muller te Amsterdam en fan de Kristaluny Maastricht, dy't benammen yn it ynterbellum aktyf wiene. Op it mêd fan it moderne Nederlânske glês besit it museum in like represintative samling hjoeddeisk (benammen) Nederlânsk Studioglês, dêr't de pioniers út de jierren sechtich en santich yn fertsjintwurdige binne oant in hjoeddeiske generaasje dy't foar in grut part ôfstudearre oan de autonome glêsôfdieling fan de Gerrit Rietveld Akademy te Amsterdam.
De totale kolleksje beslacht sa'n 7500 objekten en is dêrmei fierút de grutste en meast komplete fan Nederlân op it mêd fan 20e-iuwske ambachtskeunst yn glês.

## Kennissintrum
It Nasjonaal Glêsmuseum wurdt, troch in breed publyk én troch museale ynstellingen, beskôge as de autoriteit op it mêd fan Leardamglês en Nederlânsk glês fan ± 1850 oant no. It wurdt hjirby faak benadere om ynformaasje te jaan oer glês yn it algemien en oer de kolleksje yn it bysûnder. It museum dokumintearret dêrta de kolleksje en leit systematysk en struktureel gegevens fêst oer de objekten yn de museumkolleksje, dat dy gegevens oan in sa grut mooglike groep beskikber steld wurde kinne.

Los fan de kolleksje glês beheart it Nasjonaal Glêsmuseum in argyf, mei dêryn in grut oantal spesjalistyske publikaasjes oangeande keunstniverheid, glês, glêsfabrikaazje ensfh. Al is de kolleksje noch net kompleet, dochs binne in soad fan de publikaasjes frijwat seldsum. It museum hat ek in unike en seldsum komplete kolleksje (ferkeaap)katalogussen fan de Nederlânske glêsfabriken (fan it glêsfabryk Leeardaam mar ek fan de Kristaluny Maastricht). Ek beheart it museum in knipselargyf fan it Glêsfabryk Leardam en oar útsûnderlik argyfmateriaal, lykas reklamemateriaal en byldmateriaal, orizjinele ûntwerptekeningen en briefwikselingen. Dy kolleksje is fan bysûndere kulturele wearde. Yn it ferline hawwe ferskate auteurs bewezen op basis fan dy ynformaasje in libben byld sketse te kinnen fan de ûntwikkeling fan de foarmjouwingsskiednis fan glês.


Ofbyld:Glasmuseum.jpg|Keunstwurk yn it Nasjonaal Glêsmuseum
Petrus Marinus Cochius

**Petrus Marinus Cochius** (Rijswijk, 27 april 1874 - Trogen, 3 juny 1938) wie in Nederlânske fabrikant en keunstsamler.

Fan 1912 oant 1933 wie er direkteur fan it Glêsfabryk Leardam. Cochius syn fertsjinste wie dat er in fabryk fan gewoan brûkersglês feroare yn in bekende glêsfabryk dêr't in soad ferneamde ûntwerpers oan meidienen. Under oaren wienen Karel de Bazel en Andries Copier wichtige meidoggers.

Cochius wie in sosjaal ûndernimmer, dy't in protte die foar it wolwêzen fan syn personiel. Hy soarge foar wenningbou, stichte in bibleteek, stipe muzyk- en sjongferieningen.

De kolleksje dy't troch Cochius opboud waard, foarme de grûn fan it Nasjonaal Glêsmuseum, ûntstien út it Glêsfabryk Leardam.

Sigurd Cochius wie in soan fan Petrus.
Organum Frisicum

**Organum Frisicum** is in stichting dy't as doel it yn stân hâlden en befoarderjen fan oargelkonserten hat. De stifting is oprjochte yn 1994 en jout sûnt 1995 de Fryske Oargelaginda út mei dêryn alle oargelkonserten yn Fryslân fan Peaske oant en mei de Krystdagen. 

Fierders stimulearret en koördinearret de stifting alles wat mei oargelkonserten anneks is. Hy docht dat mei publisitêre middels. It giet hjirby om oargels dêr't  it lûd fan op basis fan wynfoarsjenning makke wurdt.  
 
## Keppeling om utens
* Webstee Organum Frisicum
Herbrandastate

**Herbrandastate** (ek: **Brandaloon**) is in eardere stins en stie eastlik fan Nes yn de gemeente Dongeradiel oan de Mosselbanksweg of Brandaloon. It stee is no ûnbehuze.

De stins is nei alle gedachten yn de 14e iuw ûntstien. Botte Herbranda segele yn 1449 it sylfestenijbrief fan Dongeradiel. Hy wenne grif yn Nes. Mooglik wenne dêr ek Gercke Herbranda, dy't yn 1453 de oarkunde oer de jiermerken fan Eastergoa mei ûndertekene. Yn in folgjende generaasje wenne Botte (Her) Branda yn Achtkarspelen, dêr't hy yn 1505 as edelman neamd wurdt; hy hie yn 1511 noch wol lân yn Nes. Tagelyk wurdt yn 1505 Offe Branda as edelman yn Dongeradiel neamd, grif wenne hy yn Nes. Yn elts gefal skonk hy dêr in rinte oan de tsjerke, ornearre foar in kears foar it Hillich Sakramint.
Lettere generaasjes Herbranda wennen benammen yn Achtkarspelen, dêr't se ferskillende grytmannen leveren.
; Eigeners
* 1449 Botte Herbranda
* 1453 Gercke Herbranda
* 1505 Offe Branda
Kâldfjoer

**Kâldfjoer** of **wiet gangreen** is, oars as drûch gangreen (nekroaze), in ynfeksje wêrby't sûn weefsel oantaaste wurdt, faak útgeande fan in ferwûning wêrby't in soad avitaal weefsel ûntstiat (b.g. skotwûnen, pletwûnen) mei kontaminaasje troch grûn of dong, troch in ynfeksje mei anaerobe baktearjes, lykas *[[Clostridium welchii]]* en *[[Clostridium Perfrigens]]*. Faak produsearje dizze baktearjes gassen (**gasgangreen**) dy't de weefselspleten iependrukke wêrtroch't de ynfeksje him tige hurd ferspriede kin. By palpaty fielt men de gasbellen knisterjen yn it weefsel.

Snelle amputaasje kin needsaaklik wêze om it libben fan de pasjint te rêden. Troch de Amsterdamse sjirurch Brummelkamp is yn de jierren 50 en 60 fan de 20e iuw de hyperbare soerstofterapy ûntwikkele, wêrby't besocht waard om de anaerobe baktearjen troch in sterk ferhege soerstofspanning te bestriden. Dit die hy troch de pasjint yn in hege-druktank mei suvere soerstof te setten. Frij faak koe hjirtroch amputaasje foarkommen wurde of it libben fan de pasjint rêden, mar it apparaat is grut, djoer en net transportabel; der binne mar inkele fan yn Nederlân. 

Gasgangreen is yn fredestiid in seldsume oandwaning.
Kaapske Bosken

De **Kaapse bosken** is in 425 hektare grut bosk by Doorn op de Utertse Heuvelrêch yn de provinsje Utert, eigendom fan Natoermonuminten. Der is in útsjochtoer, in teehûs en inkele bysûndere bûtens.
 
## Skiednis
De hichten dêr't de Kaapse bosken op lizze binne foarme troch it skowende iis yn de iistiid. It gebiet kaam ± 1750 yn besit fan de family Van Swellengrebel, dy't út de Kaapkoloanje yn Súd-Afrika kaam. Omdat de bosken harren tinken dienen oan de Kaapstreek waarden it de Kaapse bosken neamd. De earste leanen binne troch de family Van Smellengrebels oanlein. Letter, yn 1850 hat de family Van der Lee it gebiet mear foarmjûn troch mear beammen oan te plantsjen. Dy beammen wienen foar houtproduksje en om it gebiet oantreklik te meitsjen foar kuierders. Wa't yn dy tiid de bosk yn woe moast derfoar betelje.

## Natoer
Yn de bosk fan mear as hûndert jier âld is in grutte fariaasje yn floara en fauna wurdt in soad wannele. Der binne spoaren fan âlderwetske boskoanplant, mar ek plakken dy't min ofte mear natoerlik binne. Dat is uteinlik de bedoeling fan Natoermonuminten. Benammen hoalebrieders profitearje fan de âlder wurdende bosk. Spjochten en boskûle hawwe in plak fûn. Dêrfan profitearret de beamotter dy't de âlde spjochtehoalen brûkt.

## Utsjochtoer
It útsjoch fan de fernijde toer yn de Kaapske bosken is spektakulêr. De yn 2006 folslein fernijde útsjochtoer is opboud út metalen segminten dy't beklaaid binne mei panielen fan larikshout út de Kaapse bosken.
De toer is 25 meter heech en by helder binne Amersfoort en Utert te sjen.

## Ofbylden

Ofbyld:Natuurgebied Kaapse Bossen Utrecht 02.JPG|Kuierders
Ofbyld:Natuurgebied Kaapse Bossen Utrecht 05.JPG|Bosk
Ofbyld:Natuurgebied Kaapse Bossen Utrecht 07.JPG|Iepen lân by de Helenahichte
Ofbyld:Natuurgebied Kaapse Bossen Utrecht 06.JPG|Nuete kastanje
Ofbyld:Aardmuis.jpg|Ierdmûs

 
## Keppeling om utens
* Utertske Heuvelrêch oer de Kaapse bosken
L.F. van Wageningen

**L. F. van Wageningen** (Oerterp, 1876 - Belville, Súd-Afrika, 5 july 1957) wie in skriuwer.

Van Wageningen skreau yn it Afrikaansk in rige sketsen oer Oerterp en omkriten: *Bosberg: Fries-pastorale sketse*, mei foarwurd fan W.S. Conradie, Hoarn (Edecea) 1951.

Hy skreau ek it artikel *Geritmiseerde kerkmusiek* dat yn 1944 yn it Súd-Afrikaansk blêd de *[[Huisgenoot]]* publisearre waard.
David Livingstone

**David Livingstone** ((Blantyre ûnder Glasgow, 19 maart 1813 - Chitambo oan de Bangweulumar, 1 maaie 1873), wie in Britske sindeling en ûntdekkingsreizger, dy't tusken 1849 en 1855 û.o. de Fiktoriawetterfallen ûntduts. Yn 1866 gie er op syk nei de boarnen fan de Nyl. Doe't yn Jeropa lange jierren neat mear fan him heard waard, waarden inkele ekspedysjes foar help nei him útstjoerd wêrfan de bekendste is fan Stanley. Stanley spoarde him op oan de Tanganyika Mar, mar Livingstone wegere mei him mei te gean.
John Locke

**John Locke** (Wrington ûnder Bristol, 1632 - Oates, Epping Forest, Esseks 28 oktober 1704 ), wie in Ingelske filosoof dy't as de grûnlizzer sjoen wurdt fan it empirisme. Locke ferdigene in konstitúsjoneel monargy, basearre op in saneamd maatskiplik ferdrach. Syn wurken hawwe in djipgeande ynfloed hân yn Ingelân en Amearika, mar ek yn Frankryk, dêr't syn skriften mei holpen hawwe it geastlik klimaat fan de revolúsje fan 1789 te skeppen. Om politike redenen ferbleau Locke fan 1683 oant 1689 yn de Nederlânske Republyk.

## Wurken
* *A Letter Concerning Toleration* (1689)
* *A Second Letter Concerning Toleration* (1690)
* *A Third Letter for Toleration* (1692)
* *Two Treatises of Government* (1689)
* *An Essay Concerning Human Understanding* (1689)
* *Some Thoughts Concerning Education* (1693)
* *The Reasonableness of Christianity, as Delivered in the Scriptures* (1695)
* *A Vindication of the Reasonableness of Christianity* (1695)

## Keppeling om utens
* http://www.digitallockeproject.nl/
Henry Morton Stanley

Sir **Henry Morton Stanley** (Denbigh (Wales), 28 jannewaris 1841 – Londen, 10 maaie 1904), berne as **John Rowlands** wie in Britsk sjoernalist en ûntdekkingsreizger. Hy krige yn 1870 fan de *New York Herald* opdracht om David Livingstone te sykjen yn Afrika. Hy fûn him by de Tanganjikamar yn 1871. By lettere reizen lei er de rin fan de Kongo rivier fêst en hie in wichtich oandiel yn de stifting fan ûnôfhinklike Kongosteat. Syn lêste reis late ta de stifting fan it Britsk Eastafrika protektoraat Kenia.

Hy waard yn 1897 riddere en tsjinne fan 1895 oant 1900 yn it parlemint as in liberaal unionistysk lid foar Lambeth North.

## Publikaasjes (kar-út)
* *How I Found Livingstone: Travels, Adventures and Discoveries in Central Africa: Including an Account of Four Months' Residence with Dr. Livingstone*, 1872.
* *Through the Dark Continent; Or, The Sources of the Nile: Around the Great Lakes of Equatorial Africa and Down the Livingstone River to the Atlantic Ocean*, Sampson Low, Marston, Searle, Rivington (1878).
* *The Congo and the Founding of Its Free State: A Story of Work and Exploration*, Harper & Brothers (1885).
* *In Darkest Africa; Or, The Quest, Rescue, and Retreat of Emin, Governor of Equatoria*, Scribner (1890).
* *Slavery and the slave trade in Africa, Harper & brothers*, New York (1893)

## Keppeling om utens
* Wurken fan Henry Morton Stanley by gutenberg.org
Spaanske Súksesjeoarloch

De **Spaanske Súksesjeoarloch** wie in oarloch fan 1702 oant 1715 tusken de Dútske keizer, de Nederlânske Republyk en Ingelân oan de iene kant en Frankryk en Spanje oan de oare kant. Ynset foar dit konflikt wie de drigende fersteuring fan de Jeropeeske machtsferhâldings troch de oanspraak fan de Frânske kening Loadewyk XIV op de Spaanske troan. 

## Skiednis
Nei de dea yn 1700 fan Karel II fan Spanje, dy't gjin bern hie, makke Loadewyk XIV fan Frankryk oanspraak op de Spaanske troan foar syn pakkesizzer Filips fan Anjou, wylst de Dútske keizer Leopold I syn twadde soan, Karel nei foaren skode. In wiidweidige oarloch wie it gefolch dy't net allinnich op Jeropeeske boaiem útfochten waard, mar ek yn Noard-Amearika en wêryn't de Frânsen in soad ferlies nimme moasten. 

Omdat de Ingelsen de oarloch beëinigje woenen en har al yn 1710 út de striid weromloeken, kaam Frankryk der by de fredesûnderhannelins goed fanôf. En omdat Karel yn 1711 de nije Dútske keizer waard, en sadwaande net langer in geskikte kandidaat wie, koe Filips V de Spaanske troan ynnimme. 

By de fredespetearen, de Frede fan Utert yn 1713 en de Frede fan Rastatt yn 1714, waarden de Spaanske besittingen ferdield tusken Filips en it Hûs Habsburch. Ingelân krige Gibraltar, Minorka en Nijfûnlân. De Súdlike Nederlannen kamen oan Eastenryk. En de Republyk mocht in oantal barriêrestêden hâlde en krige Venlo.
Nammekunde

**Onomastyk** of nammekunde is de stúdzje dy't de betsjutting, de oarsprong en de fersprieding fan nammen ûndersiket. It wurd is ôflaat fan it Grykske wurd *onoma* (namme). 

De onomastyk hat as streamingen:
* antroponimy foar- en efternammen (fan de Grykske wurden *Antropos* (minsk) en nymy (namme)
* toponimy plaknammen (fan de Grykske wurden *topos* (plak) en *nymy* (namme). 

It is besibbe oan de etymology dy't de oarsprong fan wurden ûndersiket, en de geneälogy of foarâldenûndersyk.

## Keppeling om utens
* Webstee fan it Netwurk Nammekunde
Quedam Narracio

De **Quedam narracio de Groninghe de Trentis de Covordia et diversis aliis sub episcopis Traiectensibus** of yn 't koart **Narracio** is in geskrift út 1232. De titel oerset: *In ferhelling oer Grinslân, de Drinten, Coevorden en allerhanne oare saken ûnder ferskate Utertse biskoppen*. Fral foar Grins en Drinte is de Narracio in wichtige midsiuwske kronyk.

## Feiten
De auteur fan it stik is net bekend, mar út de ynhâld docht bliken dat er ta it kamp fan de biskop fan Utert heard hawwe moat. It stik is subjektyf. Guon passaazjes soenen no diskriminearjend fûn wurde kinne.

Der binne fjouwer ferzjes fan it geskrift bekend; hja ferskille op details. Undersyk hat útwiisd dat net ien fan de no bekende ferzjes it orzjineel is.

## Ynhâld
It stik is in ferslach fan it barren op de ein fan de 12e iuw en yn it begjin fan de 13e iuw dat laat hat ta de slach by Ane yn 1227 en wat dêrnei folge.

By de slach fan Ane ferlear it swierbewapenen leger fan de biskop fan Utert, Otto fan Lippe de striid tsjin de lichtbewapende Drintske boeren ûnder lieding fan Rudolf II fan Coevorden. It dokumint is trouwens it iennige ferslach fan dit barren.

## Gefolgen
De slach, dy't yn de Narracio de meast ellindige fan dy tiid neamd wurdt, hie fan gefolgen dat it gesach fan de biskop fan Utert oer Drinte en de stêd Grins sterk ferminderde. Fan doe ôf gedroegen beide streken harren frijwat ûnôfhinklik. Dit einige earst nei harren oansluting by de Republyk.
Otto fan Lippe, biskop fan Utert

**Otto fan Lippe** (ek: **Otto fan der Lippe** of **Otto II fan Utert**) (stoarn yn Ane ûnder Coevorden, 28 july 1227) wie biskop fan Utert fan 1216 oant 1227. Hy wie in soan fan greve Bernhard II fan Lippe en Heilwig fan Ahr.

## Libben
Otto II wie domproast yn Utert en hie syn beneaming ta biskop te tankjen oan de greven fan Hollân en Hartochdom Gelre. Hy die yn 1217/1218 mei oan de belegering fan Damiate yn Egypte yn de fyfde krústocht. Hy wreide syn jurisdiksje út ta de stêd Utert en stelde nije tollen yn om oan mear jild te kommen. Hy befjochte Hollân en Gelre en tekene yn 1226 in frede dy't geunstich foar him wie.

## Ekspedysjes
Lykas syn foargongers hie er te krijen mei oproer yn it Oersticht. Yn 1224 kamen ridders en boeren fan Sallân yn opstân. Otto fan Lippe gie de striid oan en makke de burcht fan de hearen fan Voorst mei de grûn lyk.

Hy mingde him ek yn de striid yn Grins tusken de partij fan de prefekt en de boargerpartij fan de Gelkingen dy't stipe troch burchgreve Rudolf II fan Coevorden de stêd belegere. Hy besocht de prefekt te helpen en luts op tsjin de Drinten, mar sneuvele yn de slach by Ane wylst syn leger ferslein waard. Troch syn ekspedysjes rekke it bisdom sterk ferearme.
Albertus van Harinxma thoe Slooten (politikus)

**Albertus baron van Harinxma thoe Slooten** (Drachten, 5 oktober 1836 - Olterterp, 22 maaie 1881) wie in Nederlânske boargemaster.

## Libben en wurk
Harinxma thoe Slooten wie in soan fan de grytman fan Smellingerlân Maurits Pico Diderik van Harinxma thoe Slooten en Clara Feyona van Eysinga. Syn âlden lieten yn 1843 de Harinxmastate yn Beetstersweach bouwe. Dêr groeide hy op. Harinxma thoe Slooten boaske op 12 maart 1862 by folmacht mei de yn it Dútske Mannheim wenjende Carolina Amalia von Clermont, dochter fan Frederic August von Clermont en Jenny von Gruner. Hy waard yn jannewaris 1873 beneamd ta boargemaster fan Opsterlân. Hy folge dr. Joachimus Lunsingh Tonckens op. Yn 1876 waard hy keazen ta lid fan Provinsjale Steaten fan Fryslân en waard opfolge troch M. N. Wijt. Van Harinxma wie foarsitter fan de Grutte Feanpolder yn Opsterlân en Smellingerlân. Syn frou ferstoar op 40-jierrige leeftiid yn jannewaris 1878. Hy oerlibbe har mear as trije jier en ferstoar yn maaie 1881 yn Olterterp op 44-jierrige leeftiid.
Meertens Ynstitút

It **Meertens Ynstitút** (MY) yn Amsterdam is in ûndersyksynstitút fan de Keninklike Nederlânske Akademy fan Wittenskippen (KNAW). 

Op it MY wurdt ûndersyk dien nei taal en kultuer. De twa ôfdielingen binne: **Nederlânske etnology**, rjoche op lânseigen en lânsfrjemde kultueren yn Nederlân en harren ynteraksje, en **Fariaasjelinguïstiek**, rjochte op taalstruktuereel-, dialektologysk- en sosjolinguïstysk ûndersyk nei taalfariaasje yn it Nederlânsk yn Nederlân, mei in klam op grammatikaal en nammekundich ferskaat. De ûndersiken binne tsjintwurdich fral op dizze tiid oriëntearre: der wurdt socht nei in ferbân mei it hjoeddeiske mienskiplik libben en aktuele ûntjouwingen. 

## Skiednis
It Ynstitút ûntstie op 1 jannewaris 1948 troch it fearfoegjen fan it Dialekteburo fan de KNAW mei it Buro foar Folkskunde en it Buro foar Namekunde. De sekretaris fan de trije buro's, P.J. Meertens, waard de earste direkteur, oant syn pensjonearring yn 1965. Yn 1979 waard it ynstitút werneamd ta *P.J. Meertens-Ynstitút*. 
It hat model stien foar *Het Bureau* yn de romanrige fan J.J. Voskuil, dy't dêr sels jierrenlang wurke (1957-1987).

Sûnt 1998 is de namme Meertens Ynstitút. By it ynstitút  is sûnt 2001 ek it sekretariaat fan it SIEF, it *International Society for Ethnology and Folklore*, ûnderbrocht.

It Ynstitút wie oant 1969 fêstige yn de eardere Anna Visscherskoalle yn de Nieuwe Hoogstraat yn Amsterdam. Dêrnei siet it oant 1998 oan de Keizersgracht 569-571 yn deselde stêd. Yn 1998 ferhuze it nei it eardere pân fan Coca-Cola oan de Joan Muyskenweg 25, njonken it metrostasjon Overamstel. Sûnt oktober 2016 nimt it, tegearre mei it Huygens Instituut en it Ynternasjonaal Ynstitút foar Sosjale Skiednis, ek diel yn it Humanities Cluster, in gearwurkingsferbân binnen de KNAW. It Meertens Instituut is tegearre mei it Huygens Instituut húsfeste yn it Spinhuis oan de Oudezijds Achterburgwal 185 yn Amsterdam. De biblioteek en lêsseal binne no fêstige yn it East-Yndysk Hûs en op de souder fan it Bushûs op de Kloveniersburgwal. In part fan de biblioteekkolleksje en alle argiven en kolleksjes binne opslein yn de depots fan it Ynternasjonaal Ynstitút foar Sosjale Skiednis oan de Cruquiuswei.

### Feitebanken
It Meertens Ynstitút hat in oantal iepenbiere databanken:
* Beafeart en Beafeartsplakken yn Nederlân (BiN),
* Nammen en Namekunde yn Nederlân,
* Nederlânske Famyljenammen Databank (NFD),
* Plantenammen yn de Nederlânske Dialekten (PLAND), 
* Nederlânske Lietebank fan it Dokumintaasje- en ûndersykssintrum (DOC) fan it Nederlânske liet,
* Nederlânske Folksferhalebank fan it DOC Folksferhaal.

## Direkteuren

## Keppelings om utens
* Meertens Ynstitút
* Databanken fan it Meertens Ynstitút
Tseard Visser

**Tseard Visser** (Drachten, 29 maart 1929 - Wynjewâld, 21 septimber 1979) wie in Fryske byldzjend keunstner.

## Libben en wurk
Visser besluet, nei earst as fysioterapeut en CIOS-learaar wurke te hawwen, te kiezen foar it berop fan byldzjend keunstner. Hy wie troud mei de skilderesse Mare van der Woude. Yn de sechtiger jierren fan de 20e iuw stichte hy de keunstnermienskip *Haudmare* yn Duerswâld. Ta dizze groep hearden neist Visser en syn frou ek Boele Bregman en David van Kampen. It slagge net om in duorsume mienskip te stichtsjen. Visser en Van de Woude setten harren wurk fuort yn in ta atelier en eksposysjeromte omboude skoalle fan Duerswâld. Tegearre mei syn soan Sip makke hy in skulptuer, dy't yn de tún fan it gemeentehûs fan Opsterlân yn Beetstersweach delsetten waard, it Lycklamahûs. Visser makke as byldzjend keunstner ek boartersobjekten foar bern, dy 't yn ferskate wiken fan de stêd Grins setten waarden.

Syn wurk waard yn 1965 bekroane mei de *Prix Collioure*. Visser ferstoar yn septimber 1979 op 50-jierrige leeftiid.

## Wurken yn de iepenbiere romte (kar-út)
Beetstersweach
**Sûnder titel*, tún gemeentehûs
Drachten
**Unferwoastberheid* 1965, De Rien/De Brekken
**Wurding* 1974, Pier Panderstrjitte
**Sûnder titel* 1964, Bou-ikker
De Gerdyk
**Sûnder titel* 1964, Mientewei
Ljouwert
**Minsk en Dier* Heliconwei
**Sûnder titel* 1966, Dr. Zamenhofpark
**Sûnder titel* 1966,  Greunswei

File:Wandsculptuur (Beetsterzwaag).jpg|Skulptuer, Beetstersweach, 1968
File:De Flambou, Gorredijk.jpg|De Flambou, 1970
Tseard Visser Zamenhofpark Leeuwarden.JPG|*Sûder titel*, Dr. Zamenhofpark
Johannes Petrus Hazeu

**Johannes Petrus Hazeu** (Goudswaard, 10 maart 1849 - De Haach, 1 febrewaris 1926), yn fakliteratuer trochgeans **J.P. Hazeu** neamd, wie in Nederlânske arsjitekt. Hy wenne yn Grins en wurke benammen yn it noarden en easten fan Nederlân. Hazeu ûntwurp ûnder mear filla's en hearehuzen yn Drachten en Grins, en ek in oantal wettertuorren. Ferskate bouwurken fan syn hân binne oanwiisd as ryksmonumint.

## Wurk (kar-út)
* 1891: Hearehûs oan de Praediniussingel, Grins
* 1892: Filla oan it Emmaplein, Grins.
* 1895: Filla oan de Ubbo Emmiussingel, Grins
* 1897: Wettertoer oan de Rolderstrjitte, Assen
* 1905: Wettertoer fan Oldenzaal
* 1906: Boargemasterswente oan de Noarderbuert, Drachten
* 1914: Wettertoer fan Coevorden

## Sjoch ek
* List fan Nederlânske arsjitekten
Slach oan de Urbikus

De **slach oan de Urbikus** wie op 5 oktober 456 oan de rivier de Urbikus (tsjintwurdich de Tuerto), ticht by de stêd Astorga yn eartiids Romeinske provinsje Gallaecia, it hjoeddeiske Galysje yn noardwest-Spanje. Yn de fjildslach waard in Germaanske stam, de Suëven, folslein ferslein troch in oare Germaanske stam, de Fisigoaten.

## Eftergrûn
Yn 409 hienen de Suëven in eigen ryk stifte yn Galysje. Under harren kening Rekjar, sweager fan de Fisigoatyske kening Diderik II, wienen sy út op oermastering fan it hiele Ibearysk skiereilân en foelen it oanswettende Romeinske gebiet (de Romeinske provinsje Hispania Tarraconensis) yn. Diderik frege Rechiar om dêrmei op te hâlden, mar dy luts him dêr neat fan oan. 

Ut namme fan de (benei machtleaze) West-Romeinske keizer Avitus marsjearre Diderik dêrnei Spanje yn mei in grut leger fan Fisigoaten, Boergonjers en Franken, en foel de Suëven oan. Yn de fjildslach oan Urbicus moasten de Suëven belies jaan. Kening Rechiar waard letter finzen nommen by Portuscale (no Porto) en deadien.

De slach oan de Urbikus wie it begjin fan de ferovering fan Spanje troch de Fisigoaten. Nei de oerwinning waard it keninkryk fan de Suëven in fazalsteat fan har. It keninkryk fan de Suëven soe noch goed in iuw bestean, oant it 585 foarfêst oermastere waard troch de Fisigoaten en by harren ryk ynlive.

## Boarnen
* J. B. Bury : History of the Later Roman Empire (Engels)
* De Imperatoribus Romanis: Avitus (Ingelsk)
* Edward Gibbon: The History of the Decline and Fall of The Roman Empire (Ingelsk)
Richard Elzinga

**Richard Elzinga** (Drachten, 27 july 1969) is in eardere fuotballer.

As fuotballer begûn Richard Elzinga by de amateurs fan Drachtster Boys. Hy foel op, kaam by FC Groningen en spile dêr twa seizoenen. Dêrnei folge de oerstap nei Cambuur Ljouwert dêr't hy njoggen jier bleau en de promoasje nei de Earedifyzje meimakke. Nei syn Cambuurperioade folgen noch trije jier by Sparta yn Rotterdam, wêrnei't hy stoppe mei betelle fuotbal en werom gie nei de amateurs. Oan koartlyn wie Elzinga aktyf by SCO '63 út Spijkenisse. 

Elzinga spile op de posysje fan foarstopper en rjochtsback.
Sjoerd Bonga (keunstner)

**Sjoerd Bonga** (Dokkum, 28 juny 1794 - Marsum, 14 april 1865) wie in topografysk tekener en keunstskilder.

Sjoerd Bonga wie in soan fan lânskipsskilder Jacob Simens Bonga, dy't him ek ûnderrjocht jûn hat yn tekenjen en skilderjen. Bonga wurke yn Ljouwert yn in tiid dat in soad states en stinzen ferlern gienen en der ferlet fan ôfbylden fan dy huzen wie. Lykas oare tekeners yn de 19e iuw tekene en akwarellearre er besteande gebouwen, mar ek neffens âlde ôfbylden fan al ferdwûne huzen.

## Kar út syn wurk

Ofbyld:Sjoerd Bonga - Kammingaburch, situaasje 1750.jpg|Kammingaburch by Ljouwert
Ofbyld:Ljouwert, Wurdumer of Sint-Jakobspoarte.jpg|De Wurdumerpoarte yn Ljouwert, 1835
Ofbyld:Sjoerd_Bonga_-_De_wâl_by_de_Frouwewetterpoarte_lâns_op_it_Lyts-Skavernek,_Ljouwert_(1846).jpg|Lyts-Skavernek, Ljouwert yn 1846
Ofbyld:Sjoerd_Bonga_-_De_Fiskmerk_út_de_Woartelhaven_wei,_Ljouwert_(1848).jpg|De Fiskmerk yn Ljouwert, 1848
Ofbyld:Sjoerd_Bonga_-_Portret_fan_in_frou.jpg|Portret fan in frou
Mea Naberman

**Mea Boon-Naberman** (folút: **Meike Boon-Naberman**; Ljouwert, 5 febrewaris 1922 - De Haach, 3 desimber 1965) wie in sjongster, in sopraan.

Mea wie de dochter fan de muzykûnderwizer Mar. Naberman (1889-1968). Hja waard grutbrocht yn Ljouwert en gie dêr ek nei de HBS. Har earste ûnderrjocht krige se fan har heit. Letter krige se les fan To van der Sluis yn Amsterdam op oanrieden fan Willem Ravelli, en fan Franziska Martienssen-Lohmann (1887–1971) yn Berlyn. Mei alve jier song hja al in partij yn Händel syn 'Messias'. Mea ferliet Ljouwert yn 1942 nei har houlik

Ein jierren '40 en begjin jierren '50 wie hja in lanlik bekende sopraan dy't op alle poadiums fan betsjutting optreden hat en ek op de radio te beharkjen wie. Hja song yn it Nederlânsk Keamerkoar en as soliste meast yn oratoariums. Yn 1956 luts sy har werom fan de poadiums. Hja stoar yn 1965 mei 43 jier.

## Keppeling om utens
* Ljouwerter Krante, ''In Memoriam'' troch Willem Ravelli
Marinus Naberman

**Marinus Naberman**, ek wol bekend as **Mar. Naberman** (Ljouwert 14 jannewaris 1889 - dêre, 19 novimber 1968), wie in bekend musikus en muzykpedagooch te Ljouwert.

Op oanstean fan genêshear-direkteur fan it Stedssikehûs dr. P. H. van Eden gie er de muzyk yn. Noch yn syn stúdzje fioele en piano wie Naberman trije jier pianist yn Friso-bioskoop op de Nijstêd yn Ljouwert.

Yn 1929 stichte er de muzykskoalle Naberman oan de Tweebaksmarkt; de skoalle hat oant 1957 bestien. Teffens wie er koardirigint fan it Leeuwarder Gemengd Dubbelkwartet; yn Dokkum fan de Mingde Sjongferiening *Laus Deo* en yn Harns fan it Frysk Sjongkoar. Naberman wie geregeldwei op de radio te belústerjen mei syn koaren. Dêrneist wie er yn Ljouwert ek noch dirigint fan de Hielûnthâlders-sjongferiening en fan it Frijsinnich Tsjerkkoar en de sjongferiening 'Mei Elkoar Ien'.

Naberman joech syn lêste konsert op 14 maaie 1952 yn de Grutte Tsjerke te Ljouwert. Hy spile doe mei syn dochter Mea Naberman en de oargelist Piet Post. Hy stoar mei 79 jier, wierskynlik oan de gefolgen fan in hertsykte.
Nederlânsk Keamerkoar

It **Nederlânsk Keamerkoar** is in profesjoneel fokaal ensemble dat muzyk út de iere Midsiuwen oant no ta útfierd. It koar repetearret yn Amsterdam.

## Skiednis
It koar waard yn 1937 oprjochte troch Felix de Nobel op oanstean fan de VARA-radio dy't graach de Bach-kantates oer de radio útstjoere woe. Yn 't earstoan hjitte it koar *Pro Musica*. By de earste iepenbiere útfiering, yn 1939 yn Haarlim, waard de namme *Nederlandsch Kamerkoor* brûkt.
Under Felix de Nobel, dy't it koar oant 1972 dirigearre, kaam it Nederlânsk Keamerkoar ta grutte bloei. Bekende komponisten as Francis Poulenc, Frank Martin, Rudolf Escher, Hendrik Andriessen en Henk Badings skreaunen stikken foar it ensemble.

## Diriginten
Fan 1937 oant 1972 waard it Nederlânsk Keamerkoar laat troch Felix de Nobel. Lettere fêste diriginten wienen Uwe Gronostay en Tõnu Kaljuste.
Yn de rin fan de tiid soe it koar mear op projektbasis wurkje mei diriginten, sa as mei Gustav Leonhardt, Nikolaus Harnoncourt, Ton Koopman, Roger Norrington en Ed Spanjaard.
Op 't heden is Peter Dijkstra de fêste gastdirigint en is Klaas Stok de koarlieder. Paul Van Nevel is eare-gastdirigint.

## Opnamen
It Nederlânsk Keamerkoar hat wyls mear as 70 CD's makke.

## Freoneferiening ''Cantus Nobilitas''
Sûnt 1987 bestiet de 'Vriendenvereniging van het Nederlands Kamerkoor' *Cantus Nobilitas* (Latyn foar "de adel fan de sjongkeunst").

## Keppeling om utens
*Hiemside Nederlânsk Keamerkoar
Felix de Nobel

**Felix de Nobel** (Haarlim, 27 maaie 1907 - Amsterdam, 25 maart 1981) wie in Nederlânsk pianist en dirigint. Hy is meast bekend wurden as de oprjochter fan it Nederlânsk Keamerkoar.

Johan de Nobel, syn broer, wie sellist. 

## Oplieding
Hy krige syn muzikale oplieding by Hendrik Andriessen en oan it Konservatorium fan Amsterdam. Hy trede op as solist en begelieder op de Nederlânske poadiums. De Nobel bewurke in protte folkslietsjes.
Betty de Boer

**Bregtje Grietje (Betty) de Boer** (Surhústerfean, 2 septimber 1971) is in politika foar de VVD.

## Biografy
De Boer gie nei de middelbere skoalle yn Drachten en studearre bestjoerswittenskippen oan de Ryksuniversiteit Grins. Dêrnei wurke se foar ferskillende gemeentes en bedriuwen. Yn 2004 begûn se in eigen advysburo, rjochte op MKB en oerheid. Yn 2002 waard De Boer foar de VVD keazen ta lid fan de gemeenteried fan de stêd Grins. Se rjochte har op romtlike oardering en ferkear en ferfier. Yn 2006 folge se Remco Kouwenhoven op as fraksjefoarsitter. De Boer wie lid fan de riedskommisjes foar *Finânsjes & Feilichheid* en *Romte & Wenjen*. Fierders siet se yn de rekkenkeamerkommisje.

Fan 2010 oant 2017 wie Betty de Boer lid fan de Twadde Keamer.
Draaibrêge

In **draaibrêge** is in beweechbere brêge dy't iepen en ticht giet troch te draaien om in fertikale as. It weidek fan 'e brêge bliuwt hjirby op gelikense hichte, mar makket in kwartdraai fansiden as de brêge iepen en ticht giet. Dêrom moatte de lânhaden en de beide úteinen fan it ryddek fan 'e brêge sels, dy't op 'e lânhaden oanslute as de brêge ticht is, in rûnige foarm hawwe; oars soe ommers by it draaien de brêge fêstrinne fanwegen de útstekkende hoeken. Foar't de brêge iependraaid wurde kin, wurdt er losmakke troch de fizels dêr't de brêge op rêst, de saneamde "opsetynrjochting", omleech te bewegen. Yn tichte tastân wurdt de brêge troch dizze fizels beskoattele.

In draaibrêge kin bestean út twa earms (of brêgedielen) fan gelikense lingte, sadat twa trochfeartiepenings ûntsteane as de brêge iepengiet, oan wjerskanten fan 'e draaipylder ien. As ien trochfeartgat genôch is, sil in ûngelykearmige draaibrêge oanlein wurde. Dan moat, om op it meganyk in gelikense belêsting te krijen, oan 'e draaiynrjochting in kontragewicht tafoege wurde oan 'e tsjinstelde kant as wêr't de brêge deroan fêstsit.

In draaibrêge hat as foardiel dat der in wide trochfeart ûntstiet sûnder beperking yn de trochfeart- en trochrydhichte, wylst de brêge dochs flot iepen en ticht dien wurde kin.
Draaibrêgen binne ûnder oaren yn:
* Ofslútdyk: oan beide kanten fan 'e dyk by de slûzen sit ien draaibrêge per rydrjochting
* Akkrum: spoarbrêge
* Alphen oan de Ryn: de draaibrêge yn it spoar Alphen rjochting Bodegraven oer de Gouwe (sjoch foto)
* Grou: spoarbrêge oer it Prinses Margrietkanaal
* Meppel: oer de Drintske Haadfeart


Ofbyld:otocny_most_zeleznicni.jpg|De draaibrêge by Meppel.
Ofbyld:Spoorbrug Meppel - Buitenvaart, Jaagpad - 04.JPG|Deselde brêge, ticht.
Ofbyld:Draaibrug spoor alphen ad rijn.jpg|Draaibrêge spoar Alphen oan de Ryn
Gemaal Buma

**Gemaal Buma** is in gemaal yn Rutten by De Lemmer. It gemaal bemealt mei it gemaal Visseringen de lege ôfdieling fan de Noardeastpolder, mei in oerflakte fan 39.000 hektare. De rest fan de Noardeastpolder, 9.000 hektare, wurdt troch gemaal Smeenge bemeald. It gemaal hat 3 pompen dy't mei elkoar 1.800 m³ wetter weipompe kinne. It wetterpeil skilt hast 6 meter. It gemaalkompleks is fan 1939 - 1941 boud neffens ûntwerp fan Dirk Roosenburg. Op 7 jannewaris 1941 waard begûn mei de bemealing. Njonken it gemaal leit in slûs. Dy slûs is part fan it gemaalkompleks. It gemaal wurdt beheard troch wetterskip Zuiderzeeland.

It gemaal is ferneamd nei Age Buma.
Frits Thors

**Alexander Frederik Paul (Frits) Thors** (Amsterdam, 13 septimber 1909 – Laren, 19 april 2014) wie in Nederlânsk nijslêzer.

Thors wie fral bekend as nijslêzer by it NTS-Sjoernaal fan 1965 oant 1972. Earst wie er de stim op de eftergrûn, letter kaam er yn byld mei syn karakteristike wite hier en swarte bril. Yn 1969 krige er in priis foar syn dúdlike útspraak.

Thors hie doe al in lange karriêre hân as radio-omropper by de AVRO. Hy makke syn mikrofoandebút yn 1928. Yn de Twadde Wrâldkriich wie er ien fan mar in pear omroppers dy't net wurkje woenen foar de lykskeakele *[[Nederlandsche Omroep]]*. Hy waard doe hanneler yn papiertou. Nei de befrijing wurke er foar *[[Radio Herrijzend Nederland]]*, de Nederlânske Seksje fan de BBC, CBC yn Kanada en Radio Nederlân Wrâldomrop. Nei syn tiid as nijslêzer wurke er oan syn pensjoen yn 1979 ta foar AVRO's Radiosjoernaal.

Doe't er 100 jier waard (13 septimber 2009) makke it NOS Sjoernaal in item yn de útstjoering fan 20 oeren. Yn 2012 wie de wilens 103-jierrige Thors ien fan de tolve âld-nijslêzers dy't ynterviewd waarden yn it boek *De iconen van het NOS achtuurjournaal* fan Babs Assink. Yn april 2013 spriek er yn in fraachpetear oer syn bân mei de Oranjes, benammen dy mei keninginne Beatrix.

Thors wenne de lêste jierren fan syn libben yn het Rosa Spier Hûs yn Laren. Op it stuit fan syn ferstjerren wie er de âldste man fan Noard-Hollân.


Ofbyld:Frits Thors (1945).jpg|thumb|Frits Thors foar *Radio Herrijzend Nederland* (1945)
Ofbyld:London Calling medewerkers van de BBC voor onze microfoon.ogv|thumb|Frits Thors yntrodusearret inkelde Ingelske radiomeiwurkers en Nederlânske meiwurkers fan Radio Oranje yn 1946
Feluwsk

**Feluwsk** is in Nedersaksysk dialekt dat op de Feluwe sprutsen wurdt. It haaddialekt wurdt ûnderferdield yn it West- en it East-Feluws. Dizze dialekten lykje in protte op elkoar, mar der binne gramatikale ferskillen. Yn it East-Feluws seit men *wie wa(a)rkt/wärkt* en yn it West-Feluws *wie/wulie wa(a)rken* (wy wurkje). Dizze skiedsline hjit de Ienheids-pluralisline.

It West-Veluws wurdt ek wat mear beynfloede troch it Standertnederlânsk. Hoe tichter by de grins mei it East-Feluwsk at men komt, hoe mear't de dialekten fan it standertnederlânsk ôfwike. Yn it sintrale part dêr't it West-Feluws sprutsen wurdt, wurdt sein: *hi staot*, yn it noardwesten is dat: *hij steet*. Dat lêste ferriedet al wat Nedersaksyske ynfloed.

Troch syn plak oan de râne fan it nedersaksysk gebiet waard it Feluwsk eartiids ek wol by it Nederfrankysk rekkene.

In wiidweidige beskriuwing fan it Feluwsk jout it artikel Veluws (yn it Feluwsk).
Berchbeklimmen

**Berchbeklimmen**, ek wol **alpinisme** neamd, is it beklimmen fan bergen, ornaris út rekreätyf motyf. It kin rotsklimmen en iisklimmen ynhâlde. By berchbeklimmen wurde ferskate natuerlike obstakels betwongen en beklommen. Dat kinne rotswanden, iiswanden, gletsjers of gewoan grutte púnfjilden of berchgreiden wêze. Neist de wenstige klimtechniken binne hjirby ek kennis fan meteorology, glasiology, rêdingstechniken, oriïntaasje en in treflike kondysje needsaaklik. It is de meast avontoerlike foarm fan de klimsport en wurdt dêrom ek wol de "keningsdissipline" neamd.
Roger Norrington

Sir **Roger Arthur Carver Norrington**, CBE (Oxford, 16 maart 1934 - Devon, 18 july 2025) wie in Britsk dirigint. Hy is de soan fan Sir Arthur Lionel Pugh Norrington, foarsitter fan it Trinity College yn Oxford en de broer fan sakeman Humphrey Thomas Norrington. 

Hy is bekend om syn útfieringen op histoaryske ynstruminten, benammen wurken út de 18e en 19e iuw.

## Keppelings om utens
*Diskografy fan Norrington op de Japanske webside "kanzaki.com"
Bert van de Bunte

**Bert van de Bunte** is in skriuwer út Nunspeet yn Gelderlân, dy't ûnder de namme **Lammertnôom** alle wiken in Nunspeetse kollumn skriuwt yn de pleatslike útjefte fan de krante *Veluweland* (eartiids: *Nunspeter Post*).

Hy skriuwt oer deistige saken, pleatslik barren en oer hoe't yn it ferline wie, mar ek oer hoe't it no is. It dialekt fan syn stikjes liket in mjuks fan Nunspeets en Doospieks te wêzen.

Bert van de Bunte hat as Lammertnôom in boekje útbrocht mei de titel *Neum 't mer Nunspeets - zo as wie proaten*.

Hy hat 35 jier wurke as fotograaf en is no akkupunkturist.

## Keppeling om utens
* In kollumn fan Lammertnôom
Gait van de Renderklippen

**Gait van de Renderklippen** is in skriuwer út Epe yn de provinsje Gelderlân. 

Hy hie alle wiken in kollumn yn it Eper dialekt foar de pleatslike krante *Veluweland*.

Hy skreau oer deistige saken en lokaal barren.

## Keppeling om utens
*In kollumn fan Gait van de Renderklippen
Oldersmastate

**Oldersmastate** of **Lyts Feitsma** wie in stins oan de Hege Hearewei besuden Feitsmastate en bewesten Hallum yn de gemeente Ferwerderadiel. By it stinzehiem stiet no in pleats.

It ûntstean is ûnbekend. Yn 1640 en 1698 wie Oldersma yn deselde hân as it oangrinzjende Feitsma. Yn 1640 wie it eigendom fan “kapitein Feitsma” dêr't it ek syn namme Lyts-Feitsma troch krige. Yn 1698 wie “Juffr. Lucia fan Eysinga” eigeneres fan beide states/pleatsen. Op de kaart út de midden fan de 17e iuw is dúdlik dat Oldersma doe in ienfâldige pleats wie. It goed wurdt dêr neamd om de stinswier dy't der yn 1718 efter ôfgroeven wurdt. Dat it sil ea mear west hawwe as in gewoane pleats. Yn 1728 wie it foar de helte eigendom fan “Mevr. Vos erven” en de oare helte fan Tjeerd Feddes dy't it gehiel yn gebrûk hie. 

De kopy út 1734 fan in lânmjitting opdroegen troch Riverdt fan Feitsma fan Feitsmastate (sjoch Feitsmastate) jout ek de lannen fan Oldersmastate. It stateterrein wurdt dêrop al net mear omgrêfte werjûn en hjit yn it byskrift 'Oldersmasate'. De byhearrende lannen beslaan fjouwer perselen dy't as opstrekkende hiemen yn elkoars ferlingde lizze tusken de Hearewei en de seedyk. Krektas by de Feitsmastate hat Oldersma ek noch in stik lân oan de lânside fan de âlde seedyk yn ferbân mei de ûnskreaune (?) wet dat bûtendyks oanwûn lân, grinzjend oan it lân binnendyks, fansels eigendom waard fan de eigner fan dat binnendykse besit. Sjoch ek Jayemastate.

Yn 1832 wie Oldersma eigendom fan Taetske Cats, widdo fan Klaas Medendorp en dochter fan Ype Cats en Stijntje Oldersma. Stijntje wie in dochter fan Jan Gerrit Jentjes Oldersma en Taetske Tjeerds.

## Eigeners
* 1640 Kapitein Feitsma
* 1698 Lucia fan Eysinga
* 1728 “Mevr. Vos erven” en Tjeerd Feddes 50/50
* 1734 Riverdt fan Feitsma ?
* Jan Gerrit Jentjes Oldersma en syn frou Taetske Tjeerds
* Ype Cats en syn frou Stijntje Oldersma
* 1832 Taetske Cats
Maria Louise

* Maria Louise fan Bourbon-Sisylje 
* Maria Louise fan Hessen-Kassel (*Marijke Muoi*)
* Maria Louisa fan Savoye 
* Maria Louise fan Eastenryk-Este 
* Augusta Maria Louise fan Beieren
Dance4Life (organisaasje)

**Dance4Life** (dance4life) is in ynternasjonale organisaasje dy't mei jonge minsken de striid tsjin hiv en aids oangiet. Mear as de helte fan de hiv-ynfektearden is jonger dan 25 jier. Dance4life rjochtet him dêrom op dy generaasje. It inisjatyf foar dance4life kaam yn 2003 van Ilco van der Linde en Dennis Karpes.

## Skoalleprojekten
dance4life organisearret yn de hiele wrâld skoalprojekten om jongeren bekend te meitsjen mei hiv en aids; yn Nederlân dogge tsientûzenen learlingen mei oan it projekt **schools4life**. Neist ynformaasje krije geane se ek sels oan de slach om fia **act4life** jild te sammeljen foar hiv en aidsprojekten yn de swierst rekke gebieten. Schools4life wurdt ôfsluten mei in grut feest, dêr't alle aktive learlingen by elkoar komme. Sy dûnsje net tsjin aids, mar no krekt ‘foar it libben’ en hawwe in satellytferbining mei dance4life-jongeren oeral yn de wrâld.

Yn Nederlân organisearre dance4life yn 2009 it projekt class4life, dêr't klassen yn it tsjin elkoar opnimme. De bêste klasse giet op projektreis nei ien fan de troch dance4life stipe projekten.

## Ambassadeurs
dance4life wurdt steund troch in protte politisi, geastliken, artysten en ferneamde persoanen yn de hiele wrâld. Yn Nederlân hat dance4life de neikommende ambassadeurs: Benjamin Bates, Don Diablo, Doutzen Kroes, Fedde Le Grand, Giel Beelen, Jesse Voorn, Miljuschka Witzenhausen, Nikkie Plessen, The Partysquad, Tiesto en ZoëXenia.

## Referinsje


## Keppeling om utens
*De officiële site
Keltyske See

De **Keltyske see** (Ingelsk: *Celtic Sea*, Iersk: *An Mhuir Cheilteach*, Welsk: *Y Môr Celtaidd*, Kornysk: *Mor Keltek*, Bretonsk: *Mor Keltiek*, Frânsk: *Mer Celtique*) is in part fan de Atlantyske Oseaan besuden fan Ierlân. De see wurdt yn it easten begrinzge troch it Sint-Georgekanaal, it Bristolkanaal en It Kanaal

De namme Keltyske see waard ynbrocht troch de Ingelske ichtolooch E.W.L. Holt yn 1921.