open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jongeman-Dy't-Bang-Is-fan-Syn-Hynders

**Jongeman-Dy't-Bang-Is-foar-Syn-Hynders** (Lakota: **Tȟašúŋke Kȟokípȟapi**, útspr.: [tˣa'ʃũ:ke kˣo'ki:pˣapi]; tradisjonele Ingelske oersetting: **Young-Man-Afraid-of-His-Horses**; 1836 – 1900), wie in opperhaad fan 'e Oglala-substamme fan 'e Lakota-Sû (*Sioux*), in Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Hy is bekend wurden om syn dielname oan 'e Oarloch fan Reade Wolk, yn 'e 1860-er jierren, en om't er nei it Bloedbad fan Wounded Knee as midsman tsjinne tusken de Lakota en de Amerikaanske oerheid.

## Namme
De namme fan Jongeman-Dy't-Bang-Is-foar-Syn-Hynders wurdt ek wol oerset as Syn-Hynders-Binne-Bang (*His-Horses-Are-Afraid*), mar de korrekte fertaling soe eins wêze moatte Hja-Freezje-Syn-Hynder (*They-Fear-His-Horse*) of Syn-Hynder-Wurdt-Freze (*His-Horse-Is-Feared*), wat betsjutte soe dat er sa'n duchtige kriger wie dat op it slachfjild allinnich de oanblik fan syn ryddier ûnder syn fijannen al panyk feroarsake. 

## Libben
Jongeman-Dy't-Bang-Is-foar-Syn-Hynders waard berne yn 1836, as de soan fan opperhaad Aldman-Dy't-Bang-Is-foar-Syn-Hynders (1800-1889) en de pakesizzer fan Ald Opperhaad Smook (1774-1864). Yn 1866 joech er him by syn omke, Reade Wolk, doe't dy him yn 'e saneamde Oarloch fan Reade Wolk (1866-1868) oankante tsjin 'e kolonisaasje troch de Amerikanen fan 'e jachtgrûnen fan 'e Lakota yn 'e krite fan 'e rivier de Powder, yn noardeastlik Wyoming en súdlik Montana.

Nei't yn 1868 it twadde Ferdrach fan Fort Laramie sletten wie, wêrby't oan 'e Lakota it Grutte Sû Reservaat tawiisd wie, sette Jongeman-Dy't-Bang-Is-foar-Syn-Hynders him nei wenjen yn it diel dêrfan dat yn 1889 it Pine Ridge Yndianereservaat wurde soe. Dêr tsjinne er fan 1883 ôf as de earste foarsitter fan 'e Yndianeried fan Pine Ridge. Hy soe eins syn pake en heit opfolgje moatten hawwe as ien fan 'e wichtichste erflike opperhaden fan 'e Oglala-Lakota, mar syn omke Reade Wolk stie yn sa'n heech oansjen dat nei de dea fan Aldman-Dy't-Bang-Is-foar-Syn-Hynders, yn 1889, it erflik opperhaadskip yn Reade Wolk syn tûke fan 'e famylje bedarre.

Jongeman-Dy't-Bang-Is-foar-Syn-Hynders wie in grut foarstanner fan goede bannen mei de Amerikaanske oerheid, en hy wie lid fan ferskate Lakota-delegaasjes dy't alhiel nei it fiere Washington, D.C. reizgen om dêr in bettere behanneling fan 'e Yndianen ôf te twingen. Teffens sette er him nei it kwea ferneamde Bloedbad fan Wounded Knee as midsman yn om 'e troch dat barren yn 'e knipe rekke relaasjes tusken de Amerikanen en de Lakota wer op te betterjen. Dêrby holp er syn folk om 'e maatskiplik drege oergong te meitsjen fan in nomadysk jagersbestean op 'e iepen flakten nei in sedentêr libben yn 'e reservaten. Hy ferstoar yn 1900 op 'e âldens fan 64 jier yn it Pine Ridge Reservaat fan Súd-Dakota, en leit dêr begroeven op it Makansan Presbyteriaanske Begraafplak by it plak Oglala.
Oglala (Súd-Dakota)

**Oglala** (Lakota: *Oglála*) is in plak (census-designated place) yn de Amerikaanske steat Súd-Dakota dat bestjoerlik ûnder Oglala Lakota County (foarhinne Shannon County) falt. It plak leit yn it noardwesten fan it Pine Ridge Yndianereservaat en justjes benoarden de Oglalakeardaam en de opslachmar Oglala Lake, dy't yn 1941 klear wie.

## Demografy
By de folkstelling fan 1990 wie it ynwennertal 422, yn 2000 1.229 (+ 191,2%) en by dy fan 2010 1.290.

## Geografy
Neffens it United States Census Bureau hat it plak in oerflak fan 34,6 km², wêrfan't 32,4 km² lân en 2,2 km² wetter is.

## Keppeling om utens
* Statistiken, kaarten en oare ynformaasje oer Oglala op city-data.com
Noarderbegraafplak (Grins)

It **Noarderbegraafplak** (1827) is in algemien begraafplak yn de stêd Grins.

Nei de epidemy fan 1826 yn de stêd, waard besletten om deaden tenei bûten de poarten fan Grins te beïerdigjen. It Noarderbegraafplak waard tagelyk mei it  Suderbegraafplak oan de Hereweg oanlein.

In part fan it tsjerkhôf waard fan 1827 oant 1909 brûkt as Joadsk begraafplak. Der steane 906 stiennen op dat diel. Yn 1909 waard in nij begraafplak oan de Iepenlaan yn gebrûk naam. Beide hôven hawwe in monumint mei in gedicht fan stedsdichter Ronald Ohlsen.

## Dêr beïerdige
* Dinie Aikema (1917-1945), fersetsstrydster
* Harm Engbert Blaauw (1918-1945), fersetsstrider
* Gerrit Boekhoven (1912-1945), fersetsstrider
* Pieter Roelf Bos (1847-1902), ûnderwizer, makke de Bosatlas
* Lucas Drewes (1870-1969), arsjitekt
* Harmannus Simon Kamminga (1850-1933), ûndernimmer en stichter fan it H.S. Kammingafûns
* Roelof van Wering (1873-1918), dokter en boargemaster fan Oude Pekela
* Albertus Zijlstra (1874-1964), ûnderwizer en politikus

## Grêfmonuminten

Ofbyld:Groningen grafmonument Gerrit Boekhoven.jpg|Gerrit Boekhoven
Ofbyld:Groningen Valk grafmonument Blaauw.jpg|Monumint foar Harm Engbert Blaauw fan Willem Valk


## Keppeling om utens
* Gemeente Grins: ''De geschiedenis van het begraven in Groningen''
Lofthaven Frankfurt am Main

De **Flughafen Frankfurt am Main**, 12 kilometer súdwest Frankfurt am Main, iepene op 8 july 1939, is de grutste lofthaven fan Dútslân. Nei London Heathrow Airport en Aéroport de Paris-Charles de Gaulle is it de tredgrutste Europeeske lofthaven foar persoaneferfier, wrâldwiid stiet de lofthaven op plak alve. Yn 2013 wienen der 58,0 miljoen passazjiers op de lofthaven. Mei sa'n 2,2 miljoen ton frachtferfier yn 2011 wie de Frankfurter lofthaven nûmer sân fan de wrâld. De lofthaven hat twa terminals dy't mei elkoar ferbûn binne troch in shuttlebaan, de saneamde Skyline.

## Banen
* '''07C/25C''' - Lingte: 4000 meter. Asfalt.
* **07R/25L** - Lingte: 4000 meter. Asfalt.
* **18** - Lingte: 4000 meter. Beton. Allinne foar omheech geande fleantugen.
* **07L/25R** - Lingte: 2800 meter. Beton. Allinne foar lânings.

## Keppeling om utens
* Offisjeel webstee fan Lofthaven Frankfurt
Fort Yates (Noard-Dakota)

**Fort Yates** (útspr.: [fɔɹt jeʦ], likernôch: "fort jeets"; Arikara: Iinakanítwi) is in stêd (formeel teminsten) oan 'e eastlike grins fan Sioux County, yn it suden fan 'e Amerikaanske steat Noard-Dakota. It is sawol it haadplak fan Sioux County as fan it Standing Rock Yndianereservaat (*Standing Rock Indian Reservation*), dat him oer de grins útstrekt nei Súd-Dakota. Yn Fort Yates binne û.m. it haadkertier fan 'e Standing Rock Sû Stamme (*Standing Rock Sioux Tribe*) en it Standing Rock-agintskip fan it Buro fan Yndiaanske Saken (BIA) fêstige. Neffens in offisjele skatting út 2012 lei it ynwennertal fan Fort Yates doe op 191 minsken.

## Skiednis
Yn 1863 waard der in foarpost fan it Amerikaanske Leger op it plak fan it hjoeddeiske Fort Yates stifte, mei as doel om 'e Yndianen yn it gebiet yn 'e rekken te hâlden. It fort waard yn 1878 ferneamd nei kaptein George Yates, dy't twa jier earder omkommen wie yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn, tsjin 'e Lakota, Noardlike Sjajinnen en Noardlike Arapaho. It fort soe letter yn 1903 opheft wurde.

Yn 1868 waard as útfloeisel fan it twadde Ferdrach fan Fort Laramie, tusken de Lakota en de Amerikanen, it Grutte Sû Reservaat stifte. Yn 1889 waard it Grutte Sû Reservaat de helte lytser makke, wylst it restant opdield waard yn fiif lytsere reservaten. Ien fan dy fiif wie it Standing Rock Yndianereservaat, dat der doe in stik yn Noard-Dakota by krige dat foartiid net ta it Grutte Sû Reservaat heard hie. Fort Yates lei yn dat tafoege stik, en waard it haadplak fan it nije reservaat.

Yn 1890, doe't it grutte Lakota-opperhaad Sittende Bolle by in jammerdearlik misrûn besykjen ta arrestaasje omkommen wie, waard er yn in troch legertimmerlju makke deakiste begroeven deunby Fort Yates, dêr't noch altiten in monumint foar him stiet, en dêr't tichteby teffens it Sittende Bolle Kolleezje fêstige is. Yn 1953 groeven Sittende Bolle syn neikommelingen wat nei bêste witten syn stoflik omskot wie op, en werbegroeven it yn 'e neite fan Mobridge, yn Súd-Dakota, wat syn (mooglike) berteplak wie. 

## Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Fort Yates 9,8% âlder as 65 jier en 31,0% jonger as 18 jier. Fierders bestie 34,8% fan 'e húshâldings út ien persoan. Neffens âldere gegevens út 2000 libbe doe 14,4% fan 'e befolking fan Fort Yates ûnder de earmoedegrins (foar it befolkingssegmint fan boppe de 65 jier lei dat sifer op 17,6%). Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 92,4% Yndianen; 3,2% blanken; 2,2% Latino's; 2,2% oaren of fan mingd etnysk komôf.

## Klimaat
Fort Yates hat in lânklimaat, mei waarme simmers en kâlde winters. Yn july, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 31,2&nbsp;°C, en yn febrewaris, de kâldste moanne, is dat –3,5&nbsp;°C. Fort Yates kriget jiers trochinoar 443 mm delslach, mei dêrûnder oer it hiele winterhealjier ferdield 91,9 sm snie

## Sjoch ek
* it Standing Rock Yndianereservaat
Hughes H-4 Hercules

De **Hughes H-4 Hercules**, mei de bynamme ***Spruce Goose*** ('Fjurrenhouten Goes'), is in fleanboat ûntwurpen en boud troch Howard Hughes syn Hughes Aircraft company. It wie ornearre foar transatlantysk ferfier yn de Twadde Wrâldoarloch, mar it wie net op tiid klear.

De fleanboat waard foar it grutste part makke fan hout, lykwols nettsjinsteande syn bynamme fan bjirkehout, om aluminium te besparjen. De earste en iennige flecht dy't it tastel makke wie op 2 novimber 1947. It wie it grutste tastel dat oant doe ta boud waard en oant de dei fan hjoed is de H-4 Hercules it fleantúch mei de grutste fleugelspanwiidte dat ea flein hat.

De *Spuce Goose* wie jierrenlang te besjen yn Long Beach, njonken de RMS Queen Mary, en bedarre lang om let yn McMinnville, Oregon. It heart dêr no ta de samling fan it Evergreen Aviation Museum.

## Spesifikaasjes
* fabrikant: Hughes Aircraft Company
* kapasiteit: 18 bemanningleden, oant 750 passazjiers
* lingte: 66,74 m
* spanwiidte: 97,51 m
* hichte: 25,15 m 
* gewicht leech: 122.500 kg
* fleugeloerflak: 1.061,80 m²
* maks. startgewicht: 181.500 kg
* motoren: Acht Pratt & Whitney R-4360-4A 28 silinderstjermotoren fan 2.240 kW (3.040 HK) it stik
* krúsfaasje: 320 km/o
* maks. faasje (pland): 378 km/o op seenivo 
* maks. fleanberik: 4.827 km
* tal makke: 1


Ofbyld:Spruce Goose.jpg|De Spruce Goose by de bou
Ofbyld:Spruce Goose righthand wing with enjins.jpg|Stjoerboard side fan it tastel
Ofbyld:Spruce Goose interior 3.jpg|Ynterieur


## Formaat ferlike mei oare fleantugen

## Oare grutte fleanboaten
* Boeing 314
* Dornier Do X
* Dornier Do 214
* Saunders-Roe Princess
Long Beach

*Long Beach (Britsk-Kolumbia), Kanada

Yn de Feriene Steaten:
*Long Beach (Kalifornje)
*Long Beach (Indiana)
*Long Beach (Minnesota)
*Long Beach (Mississippy)
*Long Beach (New York)
*Long Beach (Washington)
*Calvert Beach-Long Beach, Maryland
Fokker T.VIIIw

De **Fokker T.VIIIw** wie in yn 1938 fanwege de Nederlânske Marine Loftfearttsjinst troch Fokker ûntwurpen twamotorige torpedobommesmiter en ferkenner op driuwers (fan Duraluminium). 

Hy wie ornearre foar sawol de Nederlânske kustferdigening as ek foar Nederlânsk-Ynje. De earste searjes waarden op de tradisjonele wize opboud: romp út staalbuis bespant mei linnen, houten fleugels, it rompfoarein en motorgondels út metaal. Der binne 36 fan boud dy't tsjinne hawwe by de Marine Loftfearttsjinst, de *[[Luftwaffe]]* en 320 Dutch Squadron RAF fan Coastal Command, stasjonearre yn Pembroke Dock yn Súd-Wales.

## Farianten
;T.VIII W/G 
:Mingde hout- en metaakonstruksje. 19 fan boud (juny 1939).
;T.VIII W/M
:Hielendal fan metaal. 12 boud.
;T.VIII W/C
:Gruttere ferzje mei krêftiger motors (1940). Finlân bestelde der fiif fan, mar foelen yn Dútske hannen en waarden brûkt troch de *[[Luftwaffe]]*.

## Spesifikaasjes (T.VIII W/G)
; Algemiene skaaimerken
* Bemanning: 3
* Lingte: 13 m
* Spanwiidte: 18 m
* Hichte: 5 m
* Gewicht leech: 3.100 kg
* Gewicht maks: 5.000 kg

;Oandriuwing
* 2 Wright R-975-E3 Whirlwind, 9 silinder, luchtkuolle radiaalmotors fan 450 hk (336KW) it stik

;Prestaasjes
*Maks. faasje: 285 km/o
* Fleanberik: 2.750 km
* Plafond: 6.800 m 

;Bewapening
* 2 × 7.92 (0.312 in) masinegewearen
* 600 kg (1,323 lb) bommen as 1 torpedo as 1 seemyn
Pembroke Dock

**Pembroke Dock** (Welsk: *Doc Penfro*) is in plak yn it suden fan Pembrokeshire yn Wales, benoarden Pembroke oan de rivier de Cleddau. 

## Ut de skiednis

Oarspronklik wie it in lyts fiskersdoarp mei de namme *Paterchurch* dat yn 1289 foar it earst neamd waard. 

It plak waard fan 1814 ôf oan in stik grutter fanwege de bou fan in marinewerf (Royal Naval Dockyard), dêr't in grut tal skippen boud waarden.
De haven is hjoeddeisk fral fearhaven, mei feartsjinsten op Rosslare Harbour yn Ierlân. Lykas yn in protte plakken yn Pembrokeshire is yn Pembroke Dock de oaljeyndustry in grutte wurkjouwer.

### RAF-basis
Fanwege de sluting fan de marinewerf yn 1926 wie de wurkleazens heech yn de krisisjierren. Dat feroare yn 1931 doe't it No. 210 Squadron RAF, útrist mei Southampton II fleanboaten, dêr syn basis krige. De Royal Air Force hie hast 30 jier in basis yn Pembroke Dock. Yn 1943, doe de thúsbasis fan de Sunderlandfleanboaten, wie it de grutste basis foar fleanboaten yn de wrâld.

As wichtige RAF-basis waard Pembroke Dock yn de Twadde Wrâldoarloch troch de Luftwaffe oanfallen. Op moandei 19 augustus 1940 bombardearre in Junkers Ju 88 in tal oaljetanks yn Pennar. De brân dy't doe ûntstie wie earst nei 18 dagen út.

Nei de oarloch stie it plak der ekonomysk goed foar; dat feroare lykwols yn 1957 doe't de RAF oankundige dat sy har basis dêre bot ynkrimpe soe. In pear jier letter gie ek it lêste rezjimint fan it Britsk leger ut Pembroke wei.

De wolfeart waard wer grutter doe't dêr oaljeraffinaderijen iepene waarden en doe't der in op oalje stookte enerzysintrale boud waard, mar berikte lykwols nea wer it nivo  fan de tiid doe't de werven folop yn it wurk wiene.
Edmund Waterton

**Edmund Waterton** (Walton Hall, West Yorkshire, 1830–1887) wie in Britsk skiedkundige en samler. 

Hy wie iennichst bern fan Charles Waterton, wie libbenslang katolyk en krige ûnderrjocht oan Stonyhurst College (yn Lancashire).

Hy boaske 1862 oan Josephine Ennis, dochter fan Sir John Ennis, 1e Baronet, lid fan it Iersk parlemint. Hy waard fallyt ferklearre yn 1876 en moast doe de bûtenpleats Walton Hall ferkeapje. Nei it ferstjerren fan syn frou troude er fannijs yn 1881 mei Ellen Mercer.

Waterton syn ringekolleksje is no foar in part te sjen yn it Victoria en Albert Museum; syn samling fan edysjes fan De Neifolging fan Kristus (fan Tomas fan Kempen) is no de kearn fan de Edmund Waterton Collection yn De Britske Bibleteek.

## Publikaasjes
*"On a Remarkable Incident in the Life of St Edward the Confessor", *Archaeological Journal* 21 (1864), s.&nbsp;103–113.
* *Catalogue of the very extensive and valuable collection of antique and mediaeval rings, formed by that well-known collector, E. Waterton, etc.* Londen: W. Clowes, [1868?].
*Edmund Waterton, *Pietas Mariana Britannica: A History of English Devotion to the Most Blessed Virgin Mary Mother of God, with a Catalogue of Shrines, Sanctuaries, Offerings, Bequests, and Other Memorials of the Piety of Our Forefathers*. Londen 1879. Te besjen op Internet Archive.
Australaazje

**Australaazje** is in regio yn it wrâlddiel Oseaanje, dy't yn elts gefal Austraalje en Nij-Seelân omfiemet, al wurdt Nij-Seelân ek ta de regio Polyneezje rekkene. Histoarysk waarden ek it eilân Nij-Guineä en oare nei-oan leine eilannen, lykas Nij-Kaledoanje, de Nije Hebriden en de Salomonseilannen, ta Australaazje rekkene, mar as men de term tsjintwurdich brûkt, wurde meastal allinnich Austraalje en Nij-Seelân bedoeld.

De namme "Australaazje" waard betocht troch de Frânske skriuwer Charles de Brosses, dy't him foar it earst brûkte yn syn *Histoire des navigations aux terres australes*, út 1756. It is in gearstalling fan *austral* (Latyn foar "súd") en "Aazje", en betsjut dus eins "Besuden Aazje".

Der binne yn Austraalje en Nij-Seelân ek tsjintwurdich noch tal fan organisaasjes wêrfan't de namme begjint mei *Australasian Society of* ("Australazysk Genoatskip fan") of *Royal Australasian Society of* ("Keninklik Australazysk Genoatskip fan"). Hoewol't Australaazje eins in grutter gebiet beslacht, wurdt it yn sokke gefallen inkeld foar Austraalje en Nij-Seelân brûkt, by brekme oan in better wurd foar dy geografyske subdifyzje. Yn it ferline hawwe Austraalje en Nij-Seelân ek ferskate kearen mei in mienskiplik tiim ûnder de namme Australaazje meidien oan grutte ynternasjonale sporteveneminten, lykas it Davis Cup-tennistoernoai yn 1905 en 1915, en de Olympyske Spullen fan 1908 en 1912.
Suderbegraafplak (Grins)

It **Suderbegraafplaats** yn de stêd Grins waard yn 1827, tagelyk mei it Noarderbegraafplak, yn gebrûk naam. Yn 1826 wie yn Grins in epidemy útbrutsen, dy't 2900 minsken it libben koste. De besteande begraafplakken rekken sadwaande fol. Op advys fan de Grinzer heechlearaar Theodorus fan Swinderen waarden bûten de poarten fan de fêstingstêd Grins oan de noard- en de súdkant twa nije romme begraafplakken oanlein. Beide hiene streekrjochte haadleanen mei heaks dêrop rjochte sydpaden.

It begraafplak waard op hege sângrûn, part fan de Hûnsrich, oanlein. De sângrûn garandearre it fluch fergean fan de liken.

De hôven binne sober ynrjochte, hiel oars as bygelyks Père-Lachaise of de lettere Viktoriaanske tsjerkhôven. Dat paste better by de measte Grinslanners, dy't net fan pracht en preal holden. It ienige grutte grêfmonumint is dat fan de rike famylje fan W.A. Scholten. De stekken en it tsjinstgebou binne sober útfierd en de beplanting, in tal treurwylgen en bûkebeammen, is beheind holden.

It tsjerkhôf waard yn in stannemaatskippij yn gebrûk naam. Der is dêrom ek in *"Eerste Klasse Eerste Rij"* dêr't fral ealju kamen te lizzen.

It sintraal sette natuerstiennen toerfoarmige grêfmonumint fan de famylje Scholten, mei dêrûnder in grutte grêfkelder falt fan fierens op en beslacht 27 grêven. De bouhear, de yndustrieel Scholten woe it noch grutten hawwe, mar de 45 (guon boarnen hawwe it oer sels 55) plakken, dy't er by de bou yn 1882 yn 't sin hie, woe it gemeentebestjoer neat fan witte. It grêf is in ryksmonumint, lykas ek de opsichterswent by de yngong.

## Dêr beïerdige
* Yndustriëel Willem Albert Scholten
* Yndustriëel Jan Evert Scholten
* Stedsargivaris jonkhear Johan Adriaan Feith
* Dokter en roeier Dick Hamming
* Dûmny Hendrik de Cock
* Majoar Lodewijk Thomson
* Kommissaris fan de Kening Gustaaf baron van Imhoff
* Keunstskilder Gerrit van Houten

## Keppeling om utens
*  Gemeente Grins: De skiednis fan it beïerdigjen yn Grins
Jan Eisenga

**Jan Eisenga** (Koartsweagen, 11 maart 1908 - Ljouwert, 5 maaie 1943) wie in Frysk ûnderwizer, skriuwer en dichter.

Eisenga skreau essays, resinsjes en kollumns yn de krante *Woudklank*. Teffens wie er bestjoerslid fan it Selskip foar Fryske Taal en Skriftekennisse, aktyf yn it Hielûnthâldersbûn en de pleatslike polityk. Hy hoold in oarlochsdeiboek  by dat nei syn dea troch syn frou Tsjitske Eisenga-de Groot († Boalsert, 1973) fuortset wurde soe.

Jan Eisenga wie ûnderwizer op de Legere Skoalle yn De Gordyk. Yn ferbân mei de april/maaiestaking fan 1943 rôp er de âlders op om harren bern thús te hâlden om sa stipe foar de staking sjen te litten. Hy besocht ek guon kollega's oer te heljen om mei te staken. Eisenga waard lykwols ferret en nei it SD-haadkertier yn Ljouwert brocht. Eisenga waard op 5 maaie 1943 by de âlde sjitbaan oan it Kalverdijkje yn Ljouwert fusillearre (tegearre mei Harm Bos). Syn lichem is nea weromfûn, mar moat mei in protte oaren begroeven wêze by de Appelbergen by Glimmen yn Drinte. 

## Neitins
* Op 13 july 1946 kaam der in koperen betinkplaat yn de skoalle dêr't Eisenga lesjûn hie. Yn 1978 krige de betinkplaat in plakje yn it Museum Opsterlân.

De tekst op de betinkplaat seit:

'TA IN OANTINKEN OAN
JAN EISENGA
MASTER OAN DIZZE SKOALLE

FALLEN YN 'E MAEIJEDAGEN
FAN 1943

IN SOAN FAN SYN FOLK
IN MASTER SA 'T HEART
IN STRIDER FOAR RJOCHT
EN FRIJDOM.'

* Oer him ferskynde yn 2013 in biografy fan de hân fan Roel T. van der Heide fan Oerterp.

## Wurk
* Samling proaza en poëzy, 1948; útjouwerij Laverman, Drachten.

## Keppelings om utens
* [Jan Eisenga yn de [DBNL]]
Dualisme (filosofy)

It **dualisme** is yn 'e filosofy, en yn it ferlingde dêrfan ek yn 'e polityk, it njonken inoar bestean fan twa saken. Dêrmei is it in foarm tusken monisme en pluralisme.

## Wiisbegearte
Yn 'e wiisbegearte is dualisme it gebrûk fan twa ûnderskate grûnbeginsels. Meastal wurdt hjirby tocht oan twa grûnbeginsels foar it ferklearjen fan 'e wurklikheid, bygelyks geast en matearje, mar fansels kin ek foar de observaasje fan 'e wurklikheid útgien wurde fan twa grûnbeginsels, bygelyks gefoel en ferstân.

## Polityk
Yn 'e polityk wurdt de term "dualisme" almeast brûkt foar de skieding fan útfierende en wetjaande organen. Bygelyks, sûnt 2002 is it bestjoer fan gemeenten yn Nederlân dualistysk: leden fan it útfierende orgaan, it kolleezje fan boargemaster en wethâlders, meie gjin lid wêze fan it wetjaande orgaan, de gemeenterie.
Dualisme

* dualisme (filosofy), de twaliddichheid fan lichem en geast
* dualisme (polityk), de skieding tusken regear en parlemint
* dualisme (religy), in foarm fan religy dy't útgiet fan twa yn macht en posysje min ofte mear gelikense begjinsels, meastal omset yn goaden en ornaris foarinoaroer steand as goed en kwea
Jervis Bay Territoarium

It **Jervis Bay Territoarium** (Ingelsk: *Jervis Bay Territory*; útspr.: [ʤɑɹvəs]) is in territoarium fan Austraalje, dat gjin selsbestjoer hat en streekrjocht ûnder de Australyske minister falt dy't ferantwurlik is foar de territoaria, op 't heden de minister fan Binnenlânske Saken. It leit oan 'e eastkust en is fierwei it lytste gebietsdiel op it Australyske fêstelân, mei in oerflak fan mar 74,6 km². Neffens gegevens út 2011 hie it Jervis Bay Territoarium doe 377 ynwenners.

## Geografy
It Jervis Bay Territoarium hat in oerflak fan 74,6 km², wêrfan't 65,7 km² út lân bestiet en 8,9 km² út wetter. It gebiet bestiet út it skiereilân dat de súdlike ein fan 'e Jervisbaai omslút. Yn it noardwesten en súdwesten grinzget it oan 'e Australyske steat Nij-Súd-Wales, wylst it yn it westen swettet oan in mar, it St. George's Basin. Yn it noarden leit de Jervisbaai, yn it suden de Wrakkebaai, en yn it easten en súdeasten de Tasmansee. Yn it noardeasten heart it eilantsje Bowen, by de yngong fan 'e Jervisbaai, ek ta it Jervis Bay Territoarium. Der binne trije wenkearnen yn it gebiet: Jervis Bay Village, oan 'e noardkust, Wreck Bay Village, oan 'e súdkust (dat bestjoerlik sjoen ûnderdiel fan Jervis Bay Village is), en Greenpatch, op in útstekkende súdeastlike lântonge.

## Skiednis
De Britske ûntdekkingsreizger James Cook wie yn april 1770 de earste Jeropeaan dy't de Jervisbaai waarnaam. Hy wie it, dy't de útstekkende punt fan it súdlike skiereilân Kaap St. George neamde. Yn augustus 1791 waard de baai foar it earst ferkend troch luitenant Richard Bowen, dy't him ferneamde nei admiraal John Jervis, ûnder wa't er earder tsjinne hie.

Fan 1788 ôf hearde it gebiet ta de Britske koloanje Nij-Súd-Wales, dy't yn 1901 mei seis oare koloanjes de Australyske Federaasje foarme. Yn 1911 stie Nij-Súd-Wales in stik lân ôf om in federale haadstêd op oan te lizzen; dat soe letter it Australysk Haadstedsk Territoarium (ACT) wurde. Yn 1915 waard besletten dat it ACT, dat yn it binnenlân lei en alhiel troch Nijsúdwelsk grûngebiet omjûn waard, ek in tagong ta de see krije moast. Sadwaande waard doe it Jervis Bay Territoarium fan Nij-Súd-Wales losmakke.

## Bestjoer
Hoewol't it Jervis Bay Territoarium altyd as in apart gebiet troch it Australyske federale regear bestjoerd is, ûntstie troch de konneksje mei it ACT de yndruk dat it dêr in yntegraal ûnderdiel fan útmakke. Dat wie lykwols sa net, en doe't it ACT yn 1989 selsbestjoer krige, kaam sels oan 'e besteande konneksje fierhinne in ein, mei't Jervis Bay ûnder federaal bestjoer bleau, wylst it ACT binnen it Australyske steatsferbân selsstannich fierder gie. Lykwols is it noch wol sa dat de ynwenners fan it Jervis Bay Territoarium yn it Australyske federale parlemint fertsjintwurdige wurde troch de ôffurdigen en senators fan it ACT.
Opper-Sû Mienskip

De **Opper-Sû Mienskip** (Ingelsk: *Upper Sioux Community*; Eastlik Dakota: *Pežuhutazizi Kapi Oyáte*, útspr.: [pe'ʒuhutazizi 'kapi o'ja:te]) is in federaal erkende Yndiaanske stamme-organisaasje yn 'e Feriene Steaten, mei in eigen reservaat yn 'e steat Minnesota.

## Algemien
De namme fan 'e Opper-Sû Mienskip komt fan it feit dat der yn 'e njoggentjinde iuw twa Sû-reservaten oan 'e rivier de Minnesota wiene, wêrfan't dy streamôf "Neder-Sû" (*Lower Sioux*) neamd waard, en dy streamop "Opper-Sû" (*Upper Sioux*). De langere namme fan "Opper-Sû Yndianemienskip" (*Upper Sioux Indian Community*) wurdt ek wol brûkt.

De organisaasje, dy't (wer)oprjochte waard yn 1938, hat 410 leden, en it haadkertier is fêstige yn Granite Falls, yn Minnesota. De leden besteane út etnyske Sû (*Sioux*), allegearre Eastlike Dakota fan 'e Mdewakanton-, Sisseton- en Wahpeton-stammen.

## Reservaat
It reservaat fan 'e Opper-Sû Mienskip is it lytse Opper-Sû Yndianereservaat (*Upper Sioux Indian Reservation*) fan súdlik Minnesota, dat in oerflak hat fan mar 5 km², en dêr't yn 2000 likernôch 60 minsken wennen.

## Skiednis
De Opper-Sû Mienskip is ien fan fjouwer lytse, federaal erkende Sû-stammen yn súdlik Minnesota, dy't de restanten foarmje fan 'e Eastlike Dakota, de oarspronklike bewenners fan dat gebiet. Nei de Dakota-Oarloch fan 1862 waarden hja lykwols foar it meastepart út har heitelân wei deportearre nei de Dakota's en Nebraska, al namen party eigener beweging de wyk nei Kanada. Nei 1862 waard it Opper-Sû-reservaat opheft, en moast de stamme 76 jier lang lykfol hokker erkenning misse, oant yn 1938 it reservaat weromjûn en de organisaasje as rjochtspersoan weroprjochte waard.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Opper-Sû Mienskip
Granite Falls (Minnesota)

**Granite Falls** (útspr.: ['ɡɹænait fɔ:lz]) is in stêd yn it súdwesten fan 'e Amerikaanske steat Minnesota. It is it haadplak fan Yellow Medicine County, al stekt it foar in diel út oer de grinzen fan 'e oanbuorjende *countys* Chippewa en Renville. It *Andrew John Volstead House*, in nasjonaal histoarysk monumint, stiet yn Granite Falls. Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 lei it ynwennertal fan 'e stêd doe op krapoan 2.900 minsken.

## Skiednis
Granite Falls is neamd nei it weardefolle granyt dat dêr oarspronklik út stiengatten wûn waard. De delsetting waard stifte yn 1872 en krige formeel de status fan stêd yn 1889. Op 25 july 2000 waard Granite Falls troffen troch in krêftige tornado, dy't foar miljoenen dollars oan skea oanrjochte. Ien persoan kaam om it libben en mear as tolve oaren rekken ferwûne. It wie ien fan 'e swierste tornado's dy't ea yn Minnesota húsholden hawwe.

## Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Granite Falls 20,7% âlder as 65 jier en 21,5% jonger as 18 jier. Fierders bestie 41,7% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst neffens âldere gegevens, fan 'e folkstelling fan 2000, doe 9,7% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 85,2% blanken; 5,2% Yndianen; 4,7% Latino's; 0,6% swarten; 4,3% oaren of fan mingd etnysk komôf.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Granite Falls
Opper-Sû Yndianereservaat

It **Opper-Sû Yndianereservaat** (Ingelsk: *Upper Sioux Indian Reservation*; Eastlik Dakota: *Pežuhutazizi*) is it reservaat fan 'e federaal erkende Opper-Sû Mienskip (*Upper Sioux Community*) yn 'e Amerikaanske steat Minnesota.

## Algemien
It reservaat leit yn it suden fan 'e steat, oan 'e rivier de Minnesota, yn Yellow Medicine County. Neffens offisjele gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2000 wennen der doe mar 57 minsken. It haadkertier fan 'e stamme is fêstige yn Granite Falls, dat feitliken 8 km benoarden it reservaat leit. It Opper-Sû Reservaat hat in oerflak fan mar justjes mear as 5&nbsp;km².

## Skiednis
De namme fan it reservaat komt fan it feit dat der oarspronklik, yn 'e njoggentjinde iuw, fan 1851 ôf oan 'e rivier de Minnesota twa reservaten fan 'e Sû-Yndianen wiene, wêrfan't dat streamop "Opper Sû" (*Upper Sioux*) neamd waard, en dat streamôf "Neder-Sû" (*Lower Sioux*). Nei de Dakota-Oarloch fan 1862 waard it Opper-Sû Reservaat lykwols opheft. It reservaat yn syn hjoeddeistige foarm kaam ta wêzen doe't yn 1938 746 *[[acre (oerflaktemjitte)|acres]]* (3 km²) grûn weromjûn waard oan 'e Yndianen.

## Hjoed de dei
De Opper-Sû Mienskip hat op syn reservaatlân, dat bûten it Minnesotaanske steatsferbod op gokken falt, in eigen kasino sette litten, it *Prairie's Edge Casino Resort*. Elts jier yn juny hâldt de stamme yn it reservaat syn tradisjonele *wačipi* (*[[powwow]]* of folksgearkomste).
Prairie Island Yndianemienskip

De **Prairie Island Yndianemienskip** (Ingelsk: *Prairie Island Indian Community*) is in federaal erkende Yndiaanske stamme-organisaasje yn 'e Feriene Steaten, mei in eigen reservaat yn 'e steat Minnesota.

## Algemien
De langere namme fan "Prairie Island Yndianemienskip yn de Steat Minnesota" wurdt ek wol brûkt. De organisaasje, dy't oprjochte waard yn 1889, hat 700 leden, en it haadkertier is fêstige yn Welch, yn Minnesota. De leden besteane út etnyske Sû (*Sioux*), allegearre Eastlike Dakota fan 'e Mdewakanton- en Wahpekûte-stammen.

## Reservaat
It reservaat fan 'e Prairie Island Yndianemienskip is it lytse Prairie Island Yndianereservaat (*Prairie Island Indian Reservation*) fan súdeastlik Minnesota, oan 'e grins mei Wiskonsin, dat in oerflak hat fan mar justjes mear as 4 km², en dêr't yn 2000 likernôch 200 minsken wennen. It reservaat leit fierhinne ýn de stêd Red Wing, oan 'e bopperin fan 'e rivier de Mississippy, al binne de bûtenreservaatske beheargebieten fan 'e stamme bûten Red Wing fersille, foar in part deunby Welch, dêr't it stammehaadkertier fêstige is.

## Skiednis
De Prairie Island Yndianemienskip is ien fan fjouwer lytse, federaal erkende Sû-stammen yn súdlik Minnesota, dy't de restanten foarmje fan 'e Eastlike Dakota, de oarspronklike bewenners fan dat gebiet. Nei de Dakota-Oarloch fan 1862 waarden hja lykwols foar it meastepart út har heitelân wei deportearre nei de Dakota's en Nebraska, al namen party eigener beweging de wyk nei Kanada.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Prairie Island Yndianemienskip
Welch (Minnesota)

**Welch** (útspr.: [wɛlʧ]) is in plak yn Goodhue County, yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Minnesota. It leit deunby de stêd Red Wing oan 'e rivier de Cannon, en hie neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 goed 1.800 ynwenners. 

## Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Welch 11,0% âlder as 65 jier en 27,5% jonger as 18 jier. Fierders bestie 25,3% fan 'e húshâldings út ien persoan. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 83,3% blanken; 12,3% Yndianen; 1,7% Latino's; 1,2% swarten; 0,8% Aziaten; 0,7% oaren of fan mingd etnysk komôf.
Red Wing (Minnesota)

**Red Wing** (útspr.: [ɹɛd wɪŋ]) is in stêd yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Minnesota, dy't bekend stiet om syn histoaryske arsjitektuer en de pittoreske natoer yn 'e omkriten. It is it haadplak fan Goodhue County, en leit oan 'e igge fan 'e rivier de Mississippy.

## Beskriuwing
De stêd is ferbûn mei de steat Wiskonsin, oare kant de rivier de Mississippy, troch de Red Wingbrêge, dy't offisjeel eins fan Eisenhowerbrêge hjit, en dêr't U.S. Route 63 oerhinne liedt. Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 lei it ynwennertal fan Red Wing doe op krapoan 16.500 minsken. Ien fan 'e grutste toeristyske trekpleisters yn 'e wide omkriten is it Treasure Island Resort & Casino, in Yndiaansk kasino op it grûngebiet fan it Prairie Island Yndianereservaat. 

## Skiednis
Red Wing waard ferneamd nei in opperhaad fan 'e Sû (*Sioux*), dat ien út in lange rige lieders fan 'e pleatslike Mdewakanton-Dakota wie mei dyselde namme, fanwegen de readferve swannewjuk dy't se as teken fan harren autoriteit by formele gelegenheden by har hiene. Yn it Dakota wie syn namme Hupahuduta, wat eins "Readferve Wylde-Swannewjuk" betsjut, mar dat troch de Amerikanen yn 'e fertaling ferienfâldige waard. Hy wie yn 't earstoan in bûnsgenoat fan 'e Britten yn 'e Oarloch fan 1812, mar doe't er yn in fizioen sjoen hie dat de Amerikanen de kriich winne soene, loek er him werom yn neutraliteit. Neitiid stied er ûnder de Frânsk-Kanadezen bekend as *L'Aile Rouge*, en noch letter, nei't er syn liederskip oerdroegen hie oan in jongere opfolger, neamde er him Shakea, of "Man-Dy't-Himsels-Read-Fervet". Hy hie de namme in goede freon fan 'e Amerikanen te wêzen en aloan en mar wer te besykjen om 'e frede tusken de Yndianen en de blanke kolonisten te bewarjen.

De delsetting Red Wing waard yn 1853 stifte, wêrby't de kolonisten foar in grut part mei steamboaten de Mississippy opfarren kamen. Yn 1857 krige it plak offisjeel de status fan stêd taparte. Red Wing lei yn in fruchtber lânbougebiet dêr't fral weet ferboud waard, en yn 1873 wie de stêd lieder fan hiel de Feriene Steaten oangeande de hoemannichte weet dy't produsearre waard. Nei't der in spoarferbining mei Minneapolis ta stân kommen wie, dêr't de weetmûnen stiene, ferlear de haven fan Red Wing foar in grut part syn wichtichheid.

Yn 1887 waard yn Red Wing de Aurora Ski Club stifte, wat ien fan 'e earste skyklubs yn hiele Noard-Amearika wie. It gebiet benoarden Red Wing is noch altiten in wichtich skygebiet yn 'e Feriene Steaten.

## Susterstêden
*  Ikata (Japan)
*  Quzhou (Sina)
*  Kongsberg (Noarwegen)

## Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Red Wing 18,2% âlder as 65 jier en 22,5% jonger as 18 jier. Fierders bestie 38,3% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst neffens âldere gegevens, fan 'e folkstelling fan 2000 doe 6,8% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 87,8% blanken; 3,7% Latino's; 2,2% Yndianen; 1,9% swarten; 0,8% Aziaten; 3,6% oaren of fan mingd etnysk komôf.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Red Wing
Prior Lake (Minnesota)

**Prior Lake** (útspr.: ['pɹɑ:iǝɹ le:k]) is in stêd yn Scott County, yn it súdlike part fan 'e Amerikaanske steat Minnesota. It leit besuden de rivier de Minnesota oan 'e iggen fan twa marren, Upper en Lower Prior Lake, 32 km súdwestlik fan Minneapolis. Neffens in offisjele skatting út 2012 (op grûn fan 'e gegevens fan 'e folkstelling fan 2010) lei it ynwennertal fan Prior Lake doe op krapoan 24.000 minsken. Mei buorstêden foarmet it it súdwestlike part fan 'e agglomeraasje fan Minneapolis-Sint-Paul, in stêdekloft dy't goed 3,4 miljoen ynwenners hat.

## Skiednis
De delsetting Prior Lake waard stifte yn 1875, en krige yn 1891 formeel de status fan doarp. Yn 'e twadde helte fan 'e tweintichste iuw woeks de befolking fluch oan fanwegen de maklike berikberens fan it sintrum fan Minneapolis fanút Prior Lake.

## Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Shakopee 9,3% âlder as 65 jier en 28,6% jonger as 18 jier. Fierders bestie 26,5% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst neffens âldere gegevens, fan 'e folkstelling fan 2000, doe 12,4% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 88,9% blanken; 3,0% Aziaten; 2,1% Latino's; 1,6% Yndianen; 1,5% swarten; 2,9% oaren of fan mingd etnysk komôf.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Prior Lake
Prairie Island Yndianereservaat

It **Prairie Island Yndianereservaat** (Ingelsk: *Prairie Island Indian Reservation*; Eastlik Dakota: *Tiŋta Wiŋta*) is it reservaat fan 'e federaal erkende Prairie Island Yndianemienskip (*Prairie Island Indian Community*) yn 'e Amerikaanske steat Minnesota.

## Geografy en demografy
It reservaat leit yn it súdeasten fan 'e steat, oan 'e bopperin fan 'e rivier de Mississippy, binnen de beboude kom fan 'e stêd Red Wing, yn Goodhue County. Neffens offisjele gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2000 wennen der doe 199 minsken yn it reservaat. It haadkertier fan 'e stamme is fêstige yn Welch, yn it noarden fan Goodhue County, dêr't in protte fan 'e fersille lapkes bûtenreservaatsk beheargebiet lizze, al binne dy ek te finen yn it easten fan Dakota County. It eigentlike Prairie Island Reservaat hat in oerflak fan mar likernôch 2½ km², al wurdt dy grutte hast ferdûbele as men it bûtenreservaatsk beheargebiet meirekkenet. 

## Skiednis
It Prairie Island Reservaat waard stifte yn 1889, mei grinzen dy't meitiid nochal wat feroaring ûndergien hawwe. Grutte dielen fan it reservaat giene ferlern doe't it Korps Sjeny fan it Amerikaanske Leger yn 1938 de saneamde Slûs en Daam Nr. 3 yn 'e rivier oanlei, dy't de befarheid fan 'e Boppe-Mississippy ferbetterje moast, mar dy't der teffens foar soarge dat grutte stikken lân derûnder strûpten troch de ferhege wetterstân. Yn 1973 waard de kearnsintrale fan Prairie Island fuortby it reservaat boud.

## Ekonomy
De Prairie Island Yndianemienskip loek belangstelling troch syn beslút om tsjin betelling yn it reservaat radioaktyf ôffal yn stielene fetten boppegrûnsk op te slaan. Fierders driuwt de stamme op syn reservaatlân, dat bûten it Minnesotaanske steatsferbod op gokken falt, it *Treasure Island Resort & Casino*, oan 'e igge fan 'e Mississippy, benoarden Red Wing.
Shakopee Mdewakanton Yndianereservaat

It **Shakopee Mdewakanton Yndianereservaat** (Ingelsk: *Shakopee Mdewakanton Indian Reservation*) is it reservaat fan 'e federaal erkende Shakopee Mdewakanton Dakota Mienskip (*Shakopee Mdewakanton Dakota Community*) yn 'e Amerikaanske steat Minnesota.

## Geografy en demografy
It reservaat leit yn it suden fan 'e steat, yn Scott County, súdwestlik fan twillingstêden Minneapolis en Sint-Paul. Feitliks leit it binnen de beboude kom fan 'e stêden Prior Lake, dêr't it haadkertier fan 'e stamme fêstige is, en Shakopee, dat neamd is nei trije achttjinde- en njoggentjinde-iuwske opperhaden fan 'e stamme dy't allegearre fan Šakpe (útspr.: ['ʃakpe]) hieten. Neffens offisjele gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 wennen der doe 658 minsken yn it reservaat, dat in oerflak hat fan mar in goede 8 km².

## Skiednis
It Shakopee Mdewakanton Reservaat waard yn 1886 oprjochte foar it restant fan 'e Mdewakanton, in stamme fan 'e Eastlike Dakota, dat yn 'e omkriten fan Scott County oerbleaun wie nei de deportaasjes nei it westen ta dy't folge wiene op 'e bloedige Dakota-Oarloch fan 1862. Yn 't earstoan wie dat reservaat mar 1 km² grut, en fral de earste trijefearns iuw hong it bestean yn it reservaat fan krapte en earmoede oaninoar.

## Ekonomy
De ekonomyske sitewaasje begûn lykwols te feroarjen yn 1982, doe't de Shakopee Mdewakanton Dakota Mienskip yn syn reservaat, dat bûten it Minnesotaanske steatsferbod op gokken falt, in eigen bingohal oanlizze liet, de *Little Six Bingo* (*šakpe* is nammentlik Eastlik Dakota foar "seis"). Meitiid groeide de bingohal út ta in wier kasino (it *Little Six Casino*), en yn 1992 boude de stamme nòch in kasino, it *Mystic Lake Casino Hotel*. Dêr streamt it jild mar binnen, en hjoed de dei hawwe de SMDM en syn beide kasino's mei-inoar 4.200 wurknimmers, en binne se de grutste wurkjouwer fan Scott County.

Njonken gokpaleizen hat de stamme ek yn oare dingen ynvestearre, lykas in eigen winkelsintrum, in terrein mei opslachboksen, in keunstiisbaan, in fitness-sintrum, in wetterbottelderij, in golfbaan en in miljeufreonlike recyclingfasiliteit. Fierders docht de SMDM in protte oan goeddiedichheid: yn 'e tweintich jier tusken 1992 en 2013 joegen se krapoan $272 miljoen oan goede doelen, wêrûnder $29 miljoen allinnich al yn 2012. Teffens fungearret de SMDM foar oare Amerikaanske stammen as in soarte fan bankier; sa hat men foar $61 miljoen dollar útstean by de Red Lake Naasje fan noardlik Minnesota.
Shakopee Mdewakanton Dakota Mienskip

De **Shakopee Mdewakanton Dakota Mienskip** (Ingelsk: *Shakopee Mdewakanton Dakota Community*) is in federaal erkende Yndiaanske stamme-organisaasje yn 'e Feriene Steaten, mei in eigen reservaat yn 'e steat Minnesota.

## Algemien
In alternative namme is: Shakopee Mdewakanton Sû Mienskip (*Shakopee Mdewakanton Sioux Community*). De organisaasje, dy't oprjochte waard yn 1886, hat 330 leden, en it haadkertier is fêstige yn Prior Lake, yn Minnesota. De leden besteane út etnyske Sû (*Sioux*), allegearre Eastlike Dakota, foar it meastepart fan 'e Mdewakanton-stamme, mei in hantsjefol Wahpekûte.

## Reservaat
It reservaat fan 'e Shakopee Mdewakanton Dakota Mienskip is it lytse Shakopee Mdewakanton Yndianereservaat (*Shakopee Mdewakanton Indian Reservation*) fan súdeastlik Minnesota, dat in oerflak hat fan mar justjes mear as 8 km², en dêr't yn 2010 likernôch 660 minsken wennen (sawol blanken as Yndianen).

## Skiednis
De Shakopee Mdewakanton Dakota Mienskip is ien fan fjouwer lytse, federaal erkende Sû-stammen yn súdlik Minnesota, dy't de restanten foarmje fan 'e Eastlike Dakota, de oarspronklike bewenners fan dat gebiet. Nei de Dakota-Oarloch fan 1862 waarden hja lykwols foar it meastepart út har heitelân wei deportearre nei de Dakota's en Nebraska, al namen party eigener beweging de wyk nei Kanada. Yn 1886 waard foar de Shakopee Mdewakanton-mienskip foar it earst in reservaat stifte, mar it duorre noch oant 1969 ear't se ek wier-wier federale erkenning krigen.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Shakopee Mdewakanton Dakota Mienskip
Mendota Mdewakanton Sû Mienskip

De **Mendota Mdewakanton Sû Mienskip** (Ingelsk: *Mendota Mdewakanton Sioux Community*) is in Yndiaanske stamme-organisaasje yn 'e Feriene Steaten, dy't noch federale erkenning genietet, noch op steatsnivo erkend is.
__NOTOC__
## Algemien
De organisaasje, dy't oprjochte waard yn 1996, hat 250 leden, en it haadkertier is fêstige yn Mendota, yn Minnesota. De leden besteane út etnyske Sû (*Sioux*), allegearre Eastlike Dakota fan 'e Mdewakanton-stamme.

## Skiednis
Krekt as de fjouwer lytse Sû-stammen yn súdlik Minnesota dy't àl federaal erkend binne, foarmet de Mendota Mdewakanton Sû Mienskip in restant fan 'e Eastlike Dakota, de oarspronklike bewenners fan dat gebiet. Nei de Dakota-Oarloch fan 1862 waarden dy foar it meastepart út har heitelân wei deportearre nei de Dakota's en Nebraska, al namen party eigener beweging de wyk nei Kanada.

Neffens eigen sizzen stribbet de Mendota Mdewakanton Sû Mienskip nei it behâld fan eigen kultuer en erfskip fan syn leden. De organisaasje hat yn april 1996 in petysje oanbean oan it Buro fan Yndiaanske Saken fan it Amerikaanske Ministearje fan Binnenlânske Saken, wat it begjin is fan 'e proseduere om federale erkenning te winnen.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Mendota Mdewakanton Sû Mienskip
Mendota (Minnesota)

**Mendota** (útspr.: [mɛn'do:utǝ]) is in offisjele stêd yn Dakota County, yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Minnesota. De namme komt fan it Dakota-wurd foar "dêr't it wetter gearfloeit", wat slacht op 'e lokaasje, op it punt dêr't de rivier de Minnesota útmûnet yn 'e Mississippy. Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 lei it ynwennertal fan 'e "stêd" doe op krapoan 200 minsken.

## Skiednis
Mendota waard stifte yn 1825, en wie ien fan 'e earste permaninte blanke delsettings op it grûngebiet fan wat no de steat Minnesota is. De Sint-Petrustsjerke fan Mendota is de âldste tsjerke fan 'e steat, en datearret út 1840. Yn 't earstoan wie it stedsje in hannelspost fan 'e Amerikaanske Bûntkompanjy (*American Fur Company*), de Amerikaanske wjergader fan 'e bekendere Britske Hudsonbaaikompanjy. Ferskate gebouwen út dy tiid, no monuminten dy't mei-inoar in museum foarmje, hâlde de oantins oan dy dagen noch yn libben.

## Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Mendota 10,1% âlder as 65 jier en 26,8% jonger as 18 jier. Fierders bestie 33,3% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst neffens âldere gegevens, fan 'e folkstelling fan 2000, doe 1,3% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 87,9% blanken; 3,5% Latino's; 2,0% Aziaten; 1,5% Yndianen; 1,5% swarten; 3,6% oaren of fan mingd etnysk komôf.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Mendota
Fishing Station Reservaat 62A

It **Fishing Station Reservaat 62A** (Ingelsk: *Fishing Station 62A Reserve*) is in Yndianereservaat yn it suden fan 'e Kanadeeske provinsje Manitoba. It leit goed 68 km súdwestlik fan 'e stêd Dauphin, deun tsjin 'e súdgrins fan it Nasjonaal Park Riding Mountain oan, op 50°73′61″ noarderbreedte by 100°70′15″ westerlingte.

Fishing Station is mar 65 ha grut, en waard yn 1894 stifte as in plak dêr't (sa't de namme al seit) beskate stammen fiskrjochten hiene. Hjoed de dei wurdt it reservaat dield troch trije pleatslike Dakota-stammen, de Birdtail Sû Earste Naasje, de Canupawakpa Dakota Naasje en de Sioux Valley Dakota Naasje, dy't ek alletrije harren respektivelike eigen, gruttere reservaten hawwe, dy't foar bewenning bedoeld binne. Yn it Fishing Station Reservaat wennet nimmen.
Dakota-Odjibwe Stammeried

De **Dakota-Odjibwe Stammeried** (Ingelsk: *Dakota Ojibway Tribal Council*, DOTC) is in regionaal yntertribaal gearwurkingsferbân fan Yndiaanske stamme-organisaasjes yn it suden fan 'e Kanadeeske provinsje Manitoba. De leden binne stammen (yn Kanada "earste naasjes" neamd) dy't yn etnysk opsjoch itsij fan Odjibwe-, itsij fan Dakota-erfskip binne. De DOTC waard oprjochte yn augustus 1974, yn 'e stêd Brandon, mei as doel om tsjinsten op alderlei mêd te leverjen en te fasilitearjen dy't foar lytse stamme-organisaasjes op eigen manneboet net te bewurkmasterjen wiene, lykas sûnenssoarch, ûnderwiis en plysjetsjinsten, mar dêrnjonken ek om op praktyske manearen te hantlangjen, lykas mei in boekhâldkundige tsjinst. By de oprjochting hie de DOTC tsien leden; sûnt binne trije dêrfan harren eigen wei gien. De hjoeddeistige leden binne:
* de Long Plain Earste Naasje
* de Roseau River Anishinabe Earste Naasje
* de Sandy Bay Earste Naasje
* de Swan Lake Earste Naasje
* de Birdtail Sû Earste Naasje
* de Waywayseecappo Earste Naasje

Eardere leden wiene:
* de Canupawakpa Dakota Naasje
* de Dakota Plains Wahpeton Naasje
* de Sioux Valley Dakota Naasje

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e Dakota-Odjibwe Stammeried
Shakopee (Minnesota)

**Shakopee** (útspr.: ['ʃɑ:kǝpi:]) is in stêd yn it súdlike part fan 'e Amerikaanske steat Minnesota. It leit oan 'e súdigge fan 'e rivier de Minnesota, en is it haadplak fan Scott County. Shakopee is ferneamd nei trije achttjinde- en njoggentjinde-iuwske opperhaden fan 'e Dakota-Yndianen, dy't allegearre fan Šakpe (útspr.: ['ʃakpe]) hieten. Neffens in offisjele skatting út 2012 (op grûn fan 'e gegevens fan 'e folkstelling fan 2010) lei it ynwennertal fan 'e stêd doe op krapoan 39.000 minsken. Mei buorstêden foarmet Shakopee it súdwestlike part fan 'e agglomeraasje fan Minneapolis-St. Paul, in stêdekloft dy't goed 3,4 miljoen ynwenners hat.

## Skiednis
Grêfheuvels by de rivier de Minnesota lâns bewize dat de krite fan Shakopee teminsten al 2.000 jier bewenne is. Yn 'e santjinde iuw, doe't de earste blanke ûntdekkingsreizgers it gebiet oandiene, libben der ferskate troepen Dakota-Yndianen fan 'e Mdewakanton-substamme. Under it Ferdrach fan Traverse des Sioux, út 1851, stiene de Dakota lân ôf oan blanke kolonisten. Datselde jiers waard op dat lân noch in hannelspost iepene troch in Thomas A. Holmes. Trije jier letter, yn 1854, waard op dat plak de delsetting Shakopee stifte, dy't al fluch oanwoeks en yn 1857 de status fan stêd krige. Troch de driging fan in oarloch mei de Dakota (dy't yn 1862 ek wier-wier útbriek) teagen fan 1860 ôf in protte lju wer fuort, sadat Shakopee yn 1861 syn stedsstatus ferlear. Pas yn 1870 wûn it dy werom, al ferlear it dêrby syn westlike útein, dy't selsstannich fierder gie as Jackson Township.

## Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Shakopee 6,8% âlder as 65 jier en 30,2% jonger as 18 jier. Fierders bestie 27,4% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst neffens âldere gegevens, fan 'e folkstelling fan 2000, doe 3,5% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 69,2% blanken; 10,3% Aziaten; 7,8% Latino's; 4,3% swarten; 1,2% Yndianen; 7,2% oaren of fan mingd etnysk komôf.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Shakopee
Antoon Coolen

* Antoon Coolen (1897-1961), Nederlânsk romanskriuwer
* Antoon Coolen (1875-1905), Nederlânsk sjoernalist en skriuwer