open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tileman Dothias Wiarda

**Tileman Dothias Wiarda** (Emden, 18 oktober 1746 – Auwerk, 7 maart 1826) wie in East-Fryske skiedkundige, publisist en earste sekretaris fan it Ostfriesische Landschaft.

Neist in  *Ostfriesische Geschichte* (1791) yn 10 dielen skreau er in * Altfriesisches Wörterbuch* (1786), in wurk oer de Dútske foar- en famyljenammen (*Ueber deutsche Vornamen und Geschlechtsnamen*) en twa âldfryske lânrjochten. Yn ferskate tydskriften ferskynden syn bydragen, benammen *Over de kruistogten der Friezen naar Palestina*, en oer mystika Antoinette Bourignon yn de *Oost Friesche Mannigfaltigkeiten*. Yn de *Allgemeine litter. Anzeiger* ferskynden fan him ûnder oaren stikken oer de yn Kampen en Ljouwert printe *Oud-Friesche Landregten*.

Hy wie lid tredde klasse fan it Keninklik Nederlânsk Ynstitút. Sa skreau er in skiedkundige beskôging fan de *Lex. Frisionum antiqua* yn 1811; wol printe, mar net yn 'e hannel kaam. Neist lid fan in tal bûtenlânske genoatskippen, wie er ek lid fan it Grinzer genoatskip: *Pro excolendo jure patrio*. Fierders wie er yn tal fan funksjes nuttich foar syn heitelân en hie er in treflik útsochte bibleteek en in samling East-Fryske munten. Hy stoar as lânsyndikus en hofried op 7 maart 1826.

Hy troude op 11 septimber 1782 yn Auwerk mei Teelke Susanna de Pottere (1752-1800).

## Literatuer
* *Conv. Lexicon; Kobus en de Rivecourt*, Kat. fan de Bibl. f. Ned. Letterk., D. II. sd. 155, 309, 365, 558, D. III. sd. 358, 570;
* *Familien-Nachrichten der Familie Wiarda*, yn 1872 te Auwerk útbrocht troch syn bernsbern C.H. Wiarda, *Obergerichts-Director*, mei stambeammen.

## Keppeling om utens

* Wiidweidige biografy, mei bibliografy, op www.ostfriesischelandschaft.de
De Terschellinger

**De Terschellinger** is in krante fan Skylge dy't makke wurdt troch drukkerij De Eiland-Pers yn it âlde postkantoar fan Midslân. 

It earste nûmer ferskynde op 5 novimber 1985 yn in oplage fan 1500 stiks. Yn 2010 is it in abonnemintsblêd dat ferskynt yn in oplage fan in lytse 5000, ôfhinklik fan de drokte op it eilân. Dêrfan wurde 1600 op it  eilân ferspraat en 2000 nûmers geane steefêst nei postabonnees oer de hiele wrâld. De krante is mei in ôfmjitting fan 25 x 17,5 sm mooglik de lytste krante fan Nederlân.

It earste nijsblêd fan Skylge wie de *Terschellinger Courant* dy't yn 1916 ferskynde. Yn 1936 ferskynde it *Terschellinger Advertentieblad*. Beide wienen yn 1985 ferdwûn.
De Terschellinger waard oprjochte troch Floor Twisk en Gerard Muiser. Muiser hie der tiid foar doe't er by in reorganisaasje krekt ûntslein wie by basisskoalle 't Jokse yn Hoarne. Hy wurket yn 2010 noch foar De Terschellinger.
Franciscus Binkes

**Franciscus Binkes** (Amsterdam, 17 jannewaris 1794 - Snits, 16 april 1835) wie in Snitser abbekaat dy't op 27 desimber 1819 as sadanich ynskreaun waard oan it Hof fan Fryslân. Fan 17 febrewaris 1825 oant 18 febrewaris 1832 wie hy as rjochter ferbûn oan de rjochtbank fan Snits.

Op 27 septimber 1827 rjochtte Franciscus Binkes tegearre mei Hendrik Amersfoordt en Freerk Fontein it Provinciaal Friesch Genootschap ter Beoefening van Friesche Geschied-, Oudheid- en Taalkunde op. Binkes wie dêrfoar al lid fan de Ljouwerter literêr histoaryske Constanter rûnte.

Franciscus Binkes studearre te Leiden dêr't yn 1819 syn dissertaasje *Disputatio de Agriculturae prae Mercatura apud Romanos Favore* it ljocht seach. Yn 1818 hie er in ferhanneling skreaun mei as titel *Responsio ad Quaestionem Juridicam: De Analysi et Constitutione Doctrinae in Ciceronis Libris de Officiis*.
Ecco Epkema

**Ecco Epkema** (Wurdum, 13 oktober 1759 - Middelburch, 1 febrewaris 1832 wie in letterkundige en klassikus.

## Libben
Hy wie in soan fan Nicolaas Epkema, ûnderwizer en doarpsrjochter yn Wurdum, en gie mei 19 jier nei de Latynske skoalle te Harns. Studearre dêrnei oan de Universiteit fan Frjentsjer, ûnder oaren by E. Wassenbergh, promovearre yn 1786.

Epkema wie rektor te Dokkum (1788), Inkhuzen (1789), Hoarn (1803) en Middelburch (1813-1830).

Epkema skreau Latynske en Fryske poëzy, publisearre in (kontroverzjele) útjefte fan Gysbert Japicx syn *Fryske Rymlerije* (1821), mei wurdboek dêrta (1824). Syn *Thet Freske Riim* waard postúm besoarge troch Jacob van Leeuwen (1835) dy't dêr ek in biografy by skreau. Fierders publisearre Epkema Latynske en Grykske learboeken (somtiden anonym).

Ecco Epkema wie lid fan de foarneamste letterkundige ferienings yn Nederlân. Hy hat twaris troud west, earst yn 1792 mei Gesina Neledoc, trije jier letter mei Sibylla Catherina Bruining. Mei de lêste krige er sân bern.
Steatsargyf

It **Steatsargyf** is it argyf fan de kreak- en aksjebeweging yn Nederlân. It argyf is yn 1991 oprjochte yn de Amsterdamske Staatsliedenbuurt. 

De kolleksje fan it Steatsargyf waard yn 2000 ûnderbrocht yn het Ynternasjonaal Ynstitút foar Sosjale Skiednis yn Amsterdam; it is iepen foar publyk. De Stichting Steatsargyf hat it bewâld. 

## Keppeling om utens
* It steatsargyf
Pramoedya Ananta Toer

**Pramoedya Ananta Toer** (Blora, Midden-Java, 6 febrewaris 1925 - Bogor, West-Java, 30 april 2006) wie in foaroansteand Yndonezysk skriuwer.

Yn totaal skreau Pramoedya goed 40 boeken, dy't yn mear as tweintich talen útjûn binne. Fanwege syn œuvre waard er ferskate kearen nominearre foar de Nobelpriis foar de Literatuer, mar hy krige dy priis net. Wol krige er yn 1995 de *Ramon Magsaysay Award*, in priis dy't wol de Aziatyske nobelpriis neamd wurdt. Ek krige er de *PEN Freedom-to-write Award* yn 1998.

## Bibliografy
Oersettingen yn it Nederlânsk:
* 1950 – *De vluchteling*
* 1950 – *Guerrillafamilie*
* 1951 – *Een koude kermis*
* 1951 – *In de fuik*
* 1952 – *Wat verdwenen is: verhalen uit Blora*
* 1954 – *Korruptie*
* 1955 – *Midah, het liefje met de Gouden tand*
* 1957 - *Verhalen van Djakarta*
* 1978 – *Bericht uit Kabayoran*
* 1979 – *Verloren*
* 1979 – *De stroom uit het Noorden*
* 1980 – *Aarde der mensen* (Diel 1 van de *Buru*-tetralogy)
* 1980 – *Kind van alle volken* (Diel 2 van de *Buru*-tetralogy)
* 1980 - *De Pionier* Biografy fan Tirto Adhisoerjo (Manus Amici - Novib 1988)
* 1985 – *Voetsporen* (Diel 3 van de *Buru*-tetralogy)
* 1985 – *Meisje van het strand*
* 1988 – *Het glazen huis* (Diel 4 fan de *Buru*-tetralogy)
* 1988 – *Lied van een stomme: Gevangene op Buru* (diel 1)
* 1988 - *Lied van een gevangene* (finzene op Buru, brieven fan Buru)
* 1991 – *Lied van een stomme: Brieven van Buru* (diel 2)
* 1998 – *De onheilskomeet*
* 2001 – *Arok*

## Sekundêre literatuer
* 1991 - *Pramoedya Ananta Toer - essay en interview* (August Hans den Boef en Kees Snoek)
* 1993 – *Pramoedya Ananta Toer: de verbeelding van Indonesië* (troch Andries Teeuw)

## Keppelings om utens
* NRC; 1 mei 2006 (1) - Artikel n.o.f. ferstjerren fan Toer
* NRC; 1 mei 2006 (2) - Artikel n.o.f. ferstjerren fan Toer
* Ferklearring fan Pramoedya Ananta Toer op 10 desimber 1992
* Ynterview toch Trouw (8 juny 1999)
* Ynterview yn Algemeen Dagblad (12 juny 1999)
Swarte Kleau

De **Swarte Kleau** is de kleau yn de Kolorado dêr't de Hooverdaam yn oanlein is.

Om't de Kolorado op dat stee de grins foarmet tusken Nevada en Arizona, lizze ek de wanden fan de kleau yn ferskillende staten. De westkant heart by de El Dorado-bergen fan Nevada, de eastkant by de Swarte Bergen fan Arizona.
Polyglot

In **polyglot** is immen mei in tige rêde kin yn ferskate talen.

At immen him flot uterje kin yn twa talen is dy persoan twatalich. Gewoanwei hat men it oer in polyglot as immen seis of mear talen linich sprekke kin.

Dochs is it kennisnivo fan talen betreklik, in wier objektive mjitmetoade bestiet net. 
Ek kin noch in ûnderskied makke wurde tusken de lêsfeardigens, skriuwfeardigens en sprekfeardigens.

## Bekende polyglotten
* Bekende polyglotten út Belgje binne Johann Vandewalle en Alberic O'Kelly de Galway.
* John Henry Jorgensen, *the world’s most fluent human being*
* Ut Fryslân Anna Maria van Schurman
* Oare polyglotten:



Ofbyld:Giuseppe-Caspar-Mezzofanti.jpg|Giuseppe Mezzofanti
Ofbyld:Leon Cogniet - Jean-Francois Champollion.jpg|Jean-François Champollion
Ofbyld:Emil Krebs.jpg|Emil Krebs
Ofbyld:1908-kl-t-zamenhof.jpg|Lejzer Zamenhof
Ofbyld:Heinrich Schliemann.jpg|Heinrich Schliemann
Ofbyld:Tvshow ivo niehe.JPG|Ivo Niehe
Thomas

"**Thomas**" is in jongesnamme, út ferskate Jeropeeske talen, gelyk oan it Fryske Tomas. Fan komôf is it de Arameenske namme *תאומא* (*te'oma*), dat safolle betsjut as *Twilling*. It is in ferneaming fan de apostel Tomas, dêr't fan sein waard dat er sa neamd waard om't er sa twifele oer it leauwen dat it wie as wie er twa persoanen.

## Sjoch ek
* Foarnamme.
Benjamin Harrison

**Benjamin Harrison** (North Bend (Ohio), 20 augustus 1833 – Indianapolis (Indiana), 13 maart 1901) wie de 23e presidint fan de Feriene Steaten (1889-1893). Hy wie in pakesizzer fan presidint William Henry Harrison.

Harrison studearre rjochten yn Cincinnati en waard abbekaat yn Indianapolis yn 1854. Yn 1856 trede er ta ta de krekt oprjochte Republikeinske Partij. Yn de Amerikaanske Boargeroarloch tsjinne Harrison fan 1862 oant 1865 yn it 70ste Indiana Rezjimint en brocht it fan luitenant ta brigadegeneraal. Hy hearde ta de troepen ûnder generaal William T. Sherman, dy't yn septimber 1864 de stêd Atlanta ynnommen. Nei de kriich pakte Harrison syn abbekatepraktyk wer op. Fan 1881 oant 1887 fertsjintwurdige er syn steat yn de Amerikaanske Senaat.

By de presidintsferkiezingen fan 1888 waard Harrison keazen as presidint. Hoewol't er ner safolle stimmen helle as syn tsjinstanner, de sittende presidint Grover Cleveland, wist er mear kiesmannen oan him te binen (233 tsjin 168). Harrison waard ynhuldige 4 maart 1889 en is noch altyd de iennige presidint dy't Indiana as thússteat hie. Syn presidintskip hat fral wichtich west fanwege de ekonomyske wetjouwing dy't doe ynfierd is. Yn syn amtstermyn berûn de jierbegrutting fan de nasjonale oerheid foar it earst ien miljart dollar. Teffens waarden yn dy tiid seis nije westlike steaten talitten by de Uny: Noard Dakota, Súd Dakota, Montana, Washington, Idaho en Wyoming. Harrison waard by de presidintsferkiezings yn 1892 om bar ferslein troch syn foargonger Cleveland. Hy bleau presidint oant 4 maart 1893. 

Nei syn ôftreden festige Harrison him yn Indianapolis, begûn fannijs syn advokatepraktyk, joech lêzingen en skreau artikels yn kranten en tydskriften. Hy stoar op 13 maart 1901, 67 jier âld, en kaam te hôf yn Indianapolis. Syn twadde frou Mary oerlibbe him goed 46 jier en stoar op 5 jannewaris 1948 mei 89 jier. 

## Kabinetsleden ûnder B.Harrison

## Sjoch ek
* Republikeinske Partij
* List fan Amerikaanske presidinten
Chester A. Arthur

**Chester Alan Arthur** (Fairfield (Fermont), 5 oktober 1830 – New York City (New York), 18 novimber 1886) wie fan 1881 oant 1885 de 21e Amerikaanske presidint. Hy wie lid fan de Republikeinske partij.

Arthur waard berne as soan fan in út Ierlân emigrearre baptistepredikant. Yn 1848 studearre er ôf oan Union College yn Schenectady. Dêrnei wie er ûnder oaren warber yn it ûnderwiis. Yn de Amerikaanske Boargerkriich tsjinne er yn in logistike ienheid fan syn thússtêd New York. Hy berikte de rang fan kertiermaster-generaal. Fan 1871 oant 1878 wie er belestingûntfanger yn de haven fan New York. Yn 1881 waard er ficepresidint, neist presidint James Garfield. Garfield stoar op 19 septimber 1881 nei in moardoanslach, sadat Arthur ûnferwachte, sûnder ûnderfining op it mêd, presidint waard.

Yn Arthur syn presidintskip kamen wichtige maatskiplike herfoarmingen ta stân, sa as it útskriuwen fan iepen en earlike eksamens foar wichtige beneamingen. Hjirtroch krige Arthur as presidint in frijwat goede namme. By de Amerikaanske presidintsferkiezingen yn 1884 besocht er fergees om troch syn partij nominearre te wurden foar in twadde termyn, hoewol't er doe al wist dat er in deadlike leversykte ûnder de lea hie. Arthur stoar yn 1886 thús yn New York, dêr't er ek te hôf kaam.

## Kabinetsleden ûnder Arthur
Follybal op de Olympyske Simmerspullen 1984

**[[Follybal]]** is ien fan de sporten dy't beoefene waard by de Olympyske Simmerspullen 1984 yn Los Angeles.
Foar de follybalsport waard útkaam yn ien dissipline: it sealfollybal. By dy Olympyske Spullen wie der in toernoai foar manlju en froulju. De wedstriden setten op 29 july útein en einigen op 11 augustus. De wedstriden waarden spile yn de *Long Beach Arena* yn Los Angeles.

## Manlju
Bulgarije, Kuba, Poalen en de Sovjet-Uny hiene har wol kwalifisearre foar de Olympyske Simmerspullen 1984, mar diene net mei. Dy fjouwer lannen waarden ferfongen troch Sina, Tuneezje, Itaalje en Súd-Korea.

De 10 dielnimmende lannen wiene ferdield yn 2 groepen.
**Groep A**:
* 
* 
* 
* 
* 

**Groep B**: 
* 
* 
* 
*  
* 

De nûmers ien en twa fan eltse groep giene nei de heale finales. De nûmers lêst fan eltse groep spilen om plak njoggen en tsien. De nûmers trije en fjouwer fan eltse groep spilen om de plakken fiif oant en mei acht. 
By de manlju waard de Feriene Steaten foar it earst Olympysk kampioen troch Brazylje yn de finale mei 3-0 te ferslaan. Itaalje krige de brûnzen medalje troch te winnen fan Kanada mei 3-0.

### Foarwedstriden
Yn groep A gie Brazylje as earste troch nei de heale finales en de Feriene Steaten gie as twadde nei de heale finales. Yn groep B gie Kanada as earste troch nei de heale finales en gie Itaalje as twadde nei de heale finales.
#### Groep A

#### Groep B

### Pleatsingsomloop
#### 5e o/m 8e plak

#### 9e en 10e plak

#### 7e en 8e plak

#### 5e en 6e plak

### Heale Finales

### Wedstriid om brûns

### Finale

### Einrangskikking

### Medaljewinners

## Froulju
Kuba, de Sowjetuny en East-Dútslân hiene har wol kwalifisearre foar de Olympyske Simmerspullen 1984, mar diene net mei. Dy trije lannen waarden ferfongen troch Kanada, West-Dútslân en Súd-Korea.

De 8 dielnimmende lannen wiene ferdield yn 2 groepen.
**Groep A**:
*
*
*
*

**Groep B**: 
*
*
*
*

De nûmers ien en twa fan eltse groep giene nei de heale finales. De nûmers trije en fjouwer fan eltse groep spilen om de plakken fiif oant en mei acht. 
By de froulju waard de Sina Olympysk kampioen troch de Feriene Steaten yn de finale mei 3-0 te ferslaan. Japan krige de brûnzen medalje troch te winnen fan Perû mei 3-1.

### Foarwedstriden
Yn groep A gie de Feriene Steaten as earste troch nei de heale finales en Sina gie as twadde nei de heale finales. Yn groep B gie Japan as earste troch nei de heale finales en gie Perû as twadde nei de heale finales.
#### Groep A

#### Groep B

### Pleatsingsomloop
#### 5e o/m 8e plak

#### 7e en 8e plak

#### 5e en 6e plak

### Heale Finales

### Wedstriid om brûns

### Finale

### Einrangskikking

### Medaljewinners

## Medaljespegel

## Keppeling om utens
* Offisjeel rapport Olympyske Simmerspullen 1984
Mary Dimmick Harrison

**Mary Dimmick Harrison** (berne as: **Mary Scott Lord Dimmick**; Honesdale, 30 april 1858 - New York City, 5 jannewaris 1948) wie de twadde frou fan de eardere Amerikaanske presidint Benjamin Harrison.

Mary Scott Lord wie in dochter fan Russell Farnham Lord, haadyngenieur by de *Delaware and Hudson Canal* (letter bekend as de *Delaware and Hudson Railway*), en syn wiif Elizabeth Mayhew Scott.

Mary Scott Lord troude yn 1881 mei Walter Dimmick dy't lykwols trije moannen letter al stoar.  Dat sy wie in widdo fan 37 jier doe't hja yn 1896 oan de eardere Amerikaanske presidint Benjamin Harrison boaske. Mary wie in nicht fan Harrisons earste wiif Caroline Harrison. It pear sette har nei wenjen yn Indianapolis, dêr't harren Elizabeth Walker yn 1897 berne waard en dêr't Harrison yn 1901 fersstoar. Mary libbe neityd noch 47 jier.

## Keppeling om utens
* President Benjamin Harrison House
Follybal op de Olympyske Simmerspullen 1988

**[[Follybal]]** is ien fan de sporten dy't beoefene waard by de Olympyske Simmerspullen 1988 yn Seoul.
Foar de follybalsport waard útkaam yn ien dissipline: it sealfollybal. By dy Olympyske Spullen wie der in toernoai foar manlju en froulju. De wedstriden setten op 17 septimber útein en einigen op 2 oktober. De wedstriden waarden spile yn it *Hanyang University Gymnasium*, yn de *Saemaul Sport Hal* en yn it **Jamsil Students' Gymnasium'' yn it sportkompleks fan [[Seoul]].

== Manlju ==
[[Kuba]] hie him wol kwalifisearre foar de [[Olympyske Simmerspullen 1988]], mar die net mei. Kuba waard ferfongen troch [[Itaalje]].<br />

De 12 dielnimmende lannen wiene ferdield yn 2 groepen.<br />
**Groep A**:<br />
* 
*  [[Bulgarije]] 
* 
* 
* 
* 

**Groep B**:<br /> 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

De nûmers ien en twa fan eltse groep giene nei de heale finales. De lêste twa fan eltse groep spilen om plak njoggen oant en mei tolve. De nûmers trije en fjouwer fan eltse groep spilen om de plakken fiif oant en mei acht. 
By de manlju waard de [[Feriene Steaten]] foar de twadde kear op rige Olympysk kampioen troch [[Sowjetuny]] yn de finale mei 3-1 te ferslaan. [[Argentynje]] krige de brûnzen medalje troch te winnen fan [[Brazylje]] mei 3-2.

=== Foarwedstriden ===
Yn groep A gie de [[Sowjetuny]] as earste troch nei de heale finales en [[Brazylje]] gie as twadde nei de heale finales. Yn groep B gie de [[Feriene Steaten]] as earste troch nei de heale finales en gie [[Argentynje]] as twadde nei de heale finales. [[Nederlân]] waard fjirde yn groep B en spile dêrom om de plakken fiif oant en mei acht.
==== Groep A ====




==== Groep B ====




=== Pleatsingsomloop ===
==== 9e o/m 12e plak ====


==== 5e o/m 8e plak ====


==== 11e en 12e plak ====


==== 9e en 10e plak ====


==== 7e en 8e plak ====


==== 5e en 6e plak ====



=== Heale Finales ===


=== Wedstriid om brûns ===


=== Finale ===


=== Einrangskikking ===


=== Medaljewinners ===


== Froulju ==
[[Kuba]] hie him wol kwalifisearre foar de [[Olympyske Simmerspullen 1988]], mar die net mei. Kuba waard ferfongen troch [[Brazylje]].<br />

De 8 dielnimmende lannen wiene ferdield yn 2 groepen.<br />
**Groep A**:<br />
*
*
*
*

**Groep B''': 
*
*
*
*

De nûmers ien en twa fan eltse groep giene nei de heale finales. De nûmers trije en fjouwer fan eltse groep spilen om de plakken fiif oant en mei acht. 
By de froulju waard de Sowjetuny Olympysk kampioen troch Perû yn de finale mei 3-2 te ferslaan. Sina krige de brûnzen medalje troch te winnen fan Japan mei 3-0.

### Foarwedstriden
Yn groep A gie de Sowjetuny as earste troch nei de heale finales en Japan gie as twadde nei de heale finales. Yn groep B gie Perû as earste troch nei de heale finales en gie Sina as twadde nei de heale finales.
#### Groep A

#### Groep B

### Pleatsingsomloop
#### 5e o/m 8e plak

#### 7e en 8e plak

#### 5e en 6e plak

### Heale Finales

### Wedstriid om brûns

### Finale

### Einrangskikking

### Medaljewinners

## Medaljespegel

## Keppeling om utens
* Offisjeel rapport Olympyske Simmerspullen 1988
WARF

De **Wurk- en stúdzjegroep Amfibyen en Reptilen yn Fryslân** (WARF) is yn 1995 oprjochte op inisjatyf fan Hans van den Bogert. Yn de jierren dêrfoar die Van den Bogert in soad foar de beskerming fan amfibyen en reptilen. Sa is bygelyks de aksje 'Help de ringslange' troch him ta stân komd en ferskynde syn brosjuere 'Handleiding voor het opzetten van broeihopen'.

Doel is om troch middel fan de wurkgroep mear minsken te belûken by de beskerming en de bestudearring fan amfibyen en reptilen. It lede-oantal wie yn 2009 in lytse hûndert. Dat binne natoerleafhawwers mei in spesjale belangstelling foar dizze bisten. Yn de measte behear- en lânynrjochtingsplannen krije dizze groepen net folle omtinken. Minsken hâlde mear fan 'aaibere' bisten en komme net yn oanrekking mei de bysûndere libbenswize fan amfibyen en reptilen. Foar in goed behear besiket WARF oerheden, natoerbeskermingsorganisaasjes te advisearjen oer in goed behear fan natoergebieten. Ien kear jiers ferskynt it ferieningsblêd Het Warfbulletin. 

Gearwurkjend mei Lânskipsbehear Fryslân en IVN - It Hearrenfean, organisearret de WARF wurkdagen. Op sokke dagen wurdt yn bosk- en heideterreinen opslach weihelle, sa't slangen wer in plakje krije om te 'sinnebaaien'.Der wurde dan ek broeibulten oanlein en puollen wersteld. In soad Warf-leden hawwe in ynventarisaasjeterrein dêr't de amfibyen en reptilen teld en bestudearre wurde.

Yn 2009 is in oerienkomst sluten tusken Warf en de Stichting RAVON om te kommen ta nauwere gearwurking. De beide organisaasjes sille inoar op 'e tiid ynljochtsje oer ynventarisaasjes, ûndersyk, projekten en alle oare saken op it mêd fan amfibyen en reptilen yn Fryslân. Oars as de Stichting RAVON hâldt de Warf him net dwaande mei de lânseigen fisken. Der is yn 2008 wol in fiskewurkgroep oprjochte.

Krekt as de *WARF* is der ek in *WARD*, de Wurkgroep Amfibyen en Reptilen Drinte.
Twirre

* Twirre (fleach), is in koeltsje, in wynfleach
* Twirre (tydskrift)
* De Twirre (skoalle), in basisskoalle yn Oerterp
Twirre (tydskrift)

**Twirre** is sûnt 1979 in tydskrift fan de Fryske Feriening foar Fjildbiology (FFF) foar natoerstúdzje, natoerbeskerming en natoerbelied yn Fryslân dat om de trije moannen ferskynde oant yn desimber 2009. De Twirre waard fan 1990 oant 2010 ütjûn troch de selsstannige Stichting Twirre, mar letter wer troch de FFF. It blêd ferskynt no teminsten twaris it jier.
Warren G. Harding

**Warren Gamaliel Harding** (Marion (Ohio), 2 novimber 1865 – San Francisco (Kalifornje), 2 augustus 1923) wie de 29ste Presidint fan de Feriene Steaten.

Yn 1915 waard Harding senator en yn 1920 waard er, as de Republikeinsk gadingmakker, ta 29ste presidint keazen.

Harding syn amtsperioade waard berucht troch de swiere korrupsje, en oare skandalen, dy't oant yn de heechste regearrûnten foarkaam. Dêrneist wie Harding, krekt as syn opfolger, in oertsjûge republikein dy't fan betinken wie dat de oerheid sa min mooglik yngripe moast yn de ekonomy.

Harding krige op in reis troch Amearika in oerhaal en stoar mei 57 jier yn San Francisco foardat syn earste amtsperioade ôfrûn wie. Hy waard opfolge troch syn ficepresidint Calvin Coolidge.

At er net foar de tiid stoarn wie, dan hie de Senaat in impeachment-proseduere tsjin him begûn.

## Kabinetsleden ûnder Harding

## Fideomontaazje
Follybal op de Olympyske Simmerspullen 1992

**[[Follybal]]** is ien fan de sporten dy't beoefene waard by de Olympyske Simmerspullen 1992 yn Barselona.
Foar de follybalsport waard útkaam yn ien dissipline: it sealfollybal. By dy Olympyske Spullen wie der in toernoai foar manlju en froulju. De wedstriden setten op 26 july útein en einigen op 9 augustus. De wedstriden waarden spile yn *Palau d'Esports*, *Pavelló de la Vall d'Hebron* en *Palau Sant Jordi* yn Barselona.

## Manlju
De 12 dielnimmende lannen wiene ferdield yn 2 groepen.
**Groep A**:
*
*
*
*
*
*

**Groep B**: 
*
*
*
* Mienskiplik Team 
*
*

It Mienskiplik Team die oan de Olympyske Simmerspullen 1992 mei as opfolger fan it eardere Sowjetuny. Dat team hie him kwalifisearre foar de Olympyske Spullen as Europeesk kampioen fan 1991.

De earste fjouwer lannen fan eltse groep giene nei de kwartfinales. De ferliezers fan de kwartfinales spilen om de plakken fiif oant en mei acht. De beide nûmers 5 spilen om plak njoggen en tsien. De nûmers lêst fan eltse groep spilen om de plakken alve en tolve. 
By de manlju waard Brazylje Olympysk kampioen troch Nederlân yn de finale mei 3-0 te ferslaan. De Feriene Steaten krige de brûnzen medalje troch te winnen fan Kuba mei 3-1.

### Foarwedstriden
Yn groep A giene de folgjende lannen nei de kwartfinales: Itaalje, de Feriene Steaten, Spanje en Japan Yn groep B wiene dat Brazylje, Kuba, Mienskiplik Team en Nederlân.
#### Groep A

#### Groep B

### Kwartfinales

### Pleatsingsomloop
#### 5e o/m 8e plak

#### 11e en 12e plak

#### 9e en 10e plak

#### 7e en 8e plak

#### 5e en 6e plak

### Heale Finales

### Wedstriid om brûns

### Finale

### Einrangskikking

### Medaljewinners

## Froulju
De 8 dielnimmende lannen wiene ferdield yn 2 groepen.
**Groep A**:
* Mienskiplik Team 
*
*
*

**Groep B**: 
*
*
*
*

It Mienskiplik Team die oan de Olympyske Simmerspullen 1992 mei as opfolger fan it eardere Sowjetuny. Dat team hie him kwalifisearre foar de Olympyske Spullen as wrâldkampioen fan 1990.

De earste twa fan eltse groep wiene automatysk pleatst foar de healefinales. De nûmers twa en trije fan eltse spilen yn de kwartfinales om de oare twa plakken yn de heale finales. De ferliezers fan dy kwartfinales spilen om de plakken fiif en seis. De twa lannen dy't as lêste einige binne yn harren groep spilen om de plakken sân en acht. 
By de froulju waard Kuba Olympysk kampioen troch it Mienskiplik Team yn de finale mei 3-1 te ferslaan. De Feriene Steaten krige de brûnzen medalje troch te winnen fan Brazylje mei 3-0. Nederlân einige op it sechsde plak.

### Foarwedstriden
Yn groep A gie it Mienskiplik Team direkt nei de healefinales. De Feriene Steaten en Japan mochten nei de kwartfinales. Yn groep B wie Kuba direkt troch nei de heale finales. Brazylje en Nederlân mochten nei de kwartfinales.
#### Groep A

#### Groep B

### Kwartfinales

### Pleatsingsomloop
#### 7e en 8e plak

#### 5e en 6e plak

### Heale Finales

### Wedstriid om brûns

### Finale

### Einrangskikking

### Medaljewinners

## Medaljespegel

## Keppeling om utens
* Offisjeel rapport Olympyske Simmerspullen 1992
Oerspandheid

**Oerspannenheid** is in gemoedstâstân dy't ûntstiet as immen te lang spand west hat en net genôch mear ta rêst
komme kin. 

De oarzaken binne tige ferskaat. Sa kin immen oerspand wurde as op koarte termyn tefolle emoasjes ferwurke wurde moatte, mar ek as de wurkdruk te grut is, der tefolle stress is of as immen him net genôch ûntspanne kin. It is altiten fan belang genôch rêst te nimmen.

Oerspandheid kan soms slimme lichaamlike gefolgen hawwe. Fakentiden binne de adrenalinespegel en de bloeddruk te heech en treden hertkloppings op. Fierder lijt de persoan faak oan spierpine of pineholle. Geastelik kin der sprake wêze fan irritaasje en agresje, ûngeduerigens, emoasjonele ferflakking en in ferlies fan ynteresse en motivaasje. 

As de feroarsaakjen omstannichheden net feroarje, kin oerspandheid tige lang duorje en mooglik liede ta depresje of stressbesibbe oandwanings, lykas burn-out. Faak is medyske of psychologyske help nedich.

## Relatearre ûnderwerpen
* Akute stresssteurnis
* Oanpassingssteurnis
* Burn-out
* Posttraumatyske stresssteurnis
John Hiatt

**John Hiatt** (20 augustus, 1952, Indianapolis, USA) is in Amerikaanske rock gitarist, pianist, sjonger en lieteskriuwer. Hy spile in grienmank oan muzykstilen, wêrûnder New Wave, blues en country. Hiatt is ferskeidene keren nominearre foar in Grammy Award, al wûn er dy nea. Wol wûn er in ferskaat oan oare prizen út de muzykwrâld.

Hiatt wurke as komponist foar Tree International, in muzyklabel yn Nashville dêr't syn song "Sure As I'm Sittin' Here" opnaam waard troch de Amerikaanske band Three Dog Night. It waard dêr in top 40 hit en levere Hiatt in platekontrakt op by Epic Records. Sûnt dy tiid produsearre John Hiatt 18 studio albums en twa live albums. 

De kariêre fan Hiatt hie in tige drege start. Syn earste albums soargen, nei in tal positive kritiken en optredens yn ûnder oaren Paradiso, yn Nederlân foar in stevige basis, mar it soe oant 1987 duorje eart er ek yn Amearika in hit skoarde mei it nûmer 'Bring the Family' dat ek yn Nederlân de hitlisten helle.

Yn 1992 makke John Hiatt mei Nick Lowe, Ry Cooder en Jim Keltner diel út fan de as superband lansearre groep Little Village. De band waard lykwols nei krapoan in jier al wer opdoekt. 

De lieten fan Hiatt binne troch in ferskaat oan artysten opnommen, wêrûnder Bob Dylan, Willy DeVille, Linda Ronstadt, Bonnie Raitt, Eric Clapton, B.B. King, Willie Nelson, Three Dog Night, Joan Baez, Paula Abdul, Buddy Guy, the Desert Rose Band, Jimmy Buffett, Mandy Moore, Iggy Pop, Emmylou Harris, Rodney Crowell, Dave Edmunds, Nick Lowe, The Nitty Gritty Dirt Band, Rosanne Cash, Suzy Bogguss, Jewel, Aaron Neville, Jeff Healey, Keith Urban, Joe Cocker en ferskeidene oaren. De Nederlânske sjongeres Ilse DeLange makke it album "Dear John" mei njoggen lieten fan Hiatt.

## Diskografy
* *Hangin' Around the Observatory*, Epic Records (1974)
* *Overcoats*, Epic Records (1975)
* *Slug Line*, MCA Records (1979)
* *Two Bit Monsters*, MCA Records (1980)
* *All of a Sudden*, Geffen Records (1982)
* *Riding with the King*, Geffen Records (1983)
* *Warming Up to the Ice Age*, Geffen Records (1985)
* *Bring the Family*, A&M Records (1987)
* *Slow Turning*, A&M Records (1988)
* *Stolen Moments*, A&M Records (1990)
* *Perfectly Good Guitar*, A&M Records (1993)
* *Walk On*, Capitol Records (1995)
* *Little Head*, Capitol Records (1997)
* *Crossing Muddy Waters*, Vanguard Records (2000)
* *The Tiki Bar is Open*, Vanguard Records (2001)
* *Beneath This Gruff Exterior*, New West Records (2003)
* *Master of Disaster*, New West Records (2005)
* *Same Old Man*, New West Records (2008)
* *The Open Road*, New West Records (2010)
* 2012 - *Mystic Pinball* (New West NW 6260)
* 2013 - *My Kind of Town* (Goldfish GOLF 003)
* 2013 - *Here to Stay - The Best of 2000-2012* (New West NW 6300)
* 2014 - *Terms of My Surrender* (New West NW 6284)
* 2018 - *The Eclipse sessions* (album)

## Keppeling om utens
*John Hiatt syn offisjele webside
Berezina

De **Berezina** (ek wol **Beresina**) (Wyt-Russysk: Бярэзіна; *Bjarezina*, Russysk: Березина) is in rivier yn Wyt-Ruslân en in sydrivier fan de Dnjepr.

Oan de rivier lizze de stêden Babroejsk, Barysaw en Svetlahorsk.

## Yn de skiednis
* It út Ruslân weromlûkend leger fan Napoleon Bonaparte ferlear sa'n 36.000 man doe't it yn novimber 1812 de Berezina oerstiek. Sûnt is "Berezina" yn it Frânsk in synonym foar katastrôfe.
*Karel XII fan Sweden syn leger stiek de Berezina oer op 25 juny 1708 by syn kampanje tsjin Peter de Grutte fan Ruslân yn de Grutte Noardske Kriich

## Sjoch ek
* Slach oan de Berezina
Revolúsje

In **revolúsje** is in hommelse radikale omslach of feroaring. It is dêrmei de tsjinhinger fan evolúsje, dat in geleidlike feroaring is. De feroaring kin slaan op in hommelse feroaring yn de sosjale of politie ynstellingen, mar ek op in grutte kulturele of ekonomyske omslach. De term sels komt oarspronklik út de astronomy, dêr't se brûkt waard as "omwinteling fan himellichems". Se is by de Frânske Revolúsje yn swang komd.

Yn de polityk wurdt mei revolúsje faak it ôfsetten fan in autoriteit en/of in hommelse feroaring fan politike ferhâldings en polityk systeem. In geweldleaze revolúsje wurdt in flewielen revolúsje neamd. In revolúsje dy't in wiziging fan hearsker mar net fan systeem ynhâldt hjit ek wol in paleisrevolúsje.

## Sjoch ek
* List fan revolúsjes
Flagge fan de Feriene Steaten

De **flagge fan de Feriene Steaten** bestiet út sân reade horizontale streken, dy't ûnderbrutsen wurde troch seis wite bannen. Yn it kanton stiet in blau flak (*Union*) mei dêryn fyftich lytse, wite fiifpuntige stjerren yn njoggen horizontale rigen. De fyftich stjerren op de flagge stelle de fyftich Amerikaanske steaten foar. De trettjin streken steane foar de trettjin oarspronklike koloanjes dy't har yn 1776 ôfskieden fan Grut-Brittanje.

De flagge wurdt meastentiids de **Stars and Stripes** ('Stjerren en Streken') neamd. Dat is oars ek de wenstige namme foar in bekende mars fan John Philip Sousa, *The Stars and Stripes Forever*.

### Stars and Stripes
Op 14 juny 1777 waard de nije flagge oannomd. Dizze dei is in nasjonale feestdei wurden en stiet bekend as *Flag Day*. Betsy Ross is neffens de oerlevering dejinge dy't de earste Amerikaanske flagge naaid hat.
Om´t der yn de resolúsje fan 1777 gjin spesifike opmaak foar de stjerren fêstlein wie, waarden de stjerren op ferskillende wize yn it kanton setten. Soms yn in sirkel (Betsy Ross-patroan), mar de ferzje mei trettjin stjerren yn fiif horizontale rigen (3-2-3-2-3) wurdt as it standerdpatroan beskôge. Yn 1795 kamen Fermont en Kentucky by de Feriene Steaten en waard it oantal stjerren en streken ferhege nei fyftjin. Yn de jierren dêrnei kamen der inkele steaten by, mar waard it oantal stjerren en streken net ferhege, nei alle gedachten omdat men dat tefolle gedoch fûn. Uteinlik waard yn 1818 besluten dat it oantal streken op trettjin fêststeld wurde soe, los fan it oantal steaten, om sa de oarspronklike trettjin koloanjes te earjen. It oantal stjerren soe sûnttiids lyk wêze oan it oantal steaten (tweintich yn 1818).

At it oantal stjerren op de flagge útwreide waard, barde soks steefêst op 4 july, ´´Independence day´´. De lêste feroaring wie yn 1960, doe't Hawaï in steat fan de FS waard en dêrmei it hjoeddeiske oantal fan fyftich stjerren berikt waard. De takenning fan it steatsskip oan Alaska yn 1959 joech de flagge foar ien jier 49 stjerren.

It Amerikaanske folksliet, *[[The Star-Spangled Banner]]*, is basearre op de flagge mei 15 streken.
Buzz Aldrin

**Edwin Eugene "Buzz" Aldrin, Jr.** (Montclair, 20 jannewaris 1930) is in Amerikaansk âld-astronaut. Hy wie de twadde man dy't foet sette op de Moanne. Tegearre mei Neil Armstrong en Michael Collins gie Aldrin mei de Apollo 11-misje nei de moanne.

## Biografy
Aldrin helle in doktoraat oan it Massachusetts Institute of Technology mei it ûnderwerp "Guidance for Manned Orbital Rendezvous".

Mei om syn kennis fan de orbitale meganika waard hy yn 1963 troch de NASA selektearre as astronaut. Oant dat stuit wie hy gefjochtspiloat by de Amerikaanske loftmacht.
Syn earste romteflecht wie yn 1966 mei de misje Gemini 12, in fjouwer dagen duorjende reis, tegearre mei Jim Lovell.

Doe't dúdlik waard dat Aldrin dielnimme soe oan de misje dy't as earste op de moanne lanje soe, hie hy efter de skermen in fûnleinige striid mei Neil Armstrong om de earste stap op de moanne sette te meien. De beslissing fan de NASA foel lykwols út yn syn neidiel.

Aldrin is in frijmitselder. Op syn reis nei de moanne naam hy in flagge fan de 33rd Degree Masonic Temple (Scottish Rite) yn Washington mei (mei it ôfbyld fan in tweakoppige earn en de tekst 'Supreme Council 33, Southern Jurisdiction USA'). Op de moanne fierde hy in koart frijmitseldersritueel út.

Neffens guons is de namme fan de Lunar Module dêr't Armstrong en Aldrin mei op de moanne lannen ('Eagle') dan ek net sûnder betsjutting.

Nei de earste moannelanning mei Apollo 11 naam Aldrin ûntslach by de NASA en yn 1971 waard hy beneamd as kommandant fan de Test Pilots School op Edwards Air Force Base.

Mei de sciencefictionskriuwer John Barnes skreau hy *[[Encounter With Tiber]]* en *[[The Return (boek)|The Return]]*.

Aldrin hat meardere konflikten hân mei Bart Sibrel, dy't miende dat de Apollo-astronauten alles yn sêne setten hiene. Aldrin waard troch Sibrel twongen om op de Bibel te swarren dat er op de moanne rûn hat. Doe't Aldrin dit wegere makke Sibrel him út foar leffert en in skelmer. Aldrin nom dit net en joech Sibrel in hou oan de kop. De plysje hat de saak ûndersocht, mar ûndernom gjin aksje tsjin Aldrin.

## Priveelibben
Aldrin hat trijeris troud west en is trije kear skieden. Hy hat trije bern.

Nei't er werom kaam fan de Moannemissy waard er manysk-depressyf. Fyftjin jier lang wie er ek alkoholist. Hy waard better nei't er profesjonele help socht hie en er foar de tredde kear boaske wie. Yn 2007 joech er oan it tydskrift Time dat er koart lyn in  facelift dien litten hie.

## Bibliografy
* Edwin E. "Buzz" Aldrin & Wayne Warga, *Return to Earth* (1973) (earste offisjele autobiografie fan Buzz Aldrin)
* Buzz Aldrin, *Men From Earth* (1997)
* Buzz Aldrin, *The Return* (2000)
* Buzz Aldrin & Wendell Minor, *Reaching for the Moon* (2008)(berneboek)
* Buzz Aldrin, John Barnes & Arthur C. Clarke, *Encounter with Tibet* (1996) (sciencefiction)
* Buzz Aldrin & John Barnes, *The Return* (2000) (sciencefiction)
* Buzz Aldrin & Wendell Minor, *Look to the Stars* (2009) (berneboek)
* Buzz Aldrin & Kayne Abraham, *Magnificent Desolation, The Long Journey Home from the Moon* (2009) (twadde offisjele autobiografie)

## Keppeling om utens
* www.buzzaldrin.com Offisjele webstee
Stetoskoop

in **stetoskoop** (Gryksk *stèthos* = boarst(kas)) is in ynstrumint om nei lûden yn het lichem te lústerjen (auskultaasje).

De earste stetoskoop is beskreaun troch de Frânsman René Laënnec dy't neffens de oerlevering, in koker fan oprôle papier brûkte om nei de hertslach fan in mûtele dame te lústerjen ynstee fan it ear tsjin it lichem (hjir de boezum) te hâlden wat oant dan ta wenst wie om lichemslûden te belústerjen.

In moderne stetoskoop bestiet út in membraan, oer in fierders sletten holte spand, dêr't in slang yn útkomt dy't oan de oare kant útmûnet yn twa earstikken mei dopkes dy't de heargongen fan de ûndersiker luchtticht ôfslute. Trillingen yn it membraan wurde sa fia de lucht yn de slang oerbrocht op it trommefluezen fan de harker. Faak hat de stetoskoop oan de oare kant in *klok* mei in rubberen ring dy't, goed op de hûd oanslutend set, de hûd sels as membraan funksjonearje lit; sa kinne de wat legere toanen better heard wurde. Omdat it oerflak fan it membraan grutter is as dat fan het trommelflues, wurdt it lûd fersterke. By stetoskopen mei mear koppen moat de kop draaid wurde om it lústerkanaal oan de winslike kop te keppeljen.

Der binne ek moderne stetoskopen mei mikrofoans en fersterkers, mar fierwei de measte dokters brûke noch it tradisjonele model. 

De stetoskoop is yn hast alle medyske spesjalismen sa'n fêst part fan de útrissing fan de arts, dat it stik ark wurdt faak as in soarte fan symboal sjoen foar it begryp 'arts' of 'genêskunde'. De meast hantsume stetoskopen binne lichte en lytse modellen ('bloeddrukstetoskopen' of 'ferpleechstersstetoskopen'), mar harren kwaliteit lit te winskjen oer. In goede stetoskoop hoecht net al te djoer te wêzen, mar is wol frijwat foars en stiif troch de dikke slangen en de solide kop dy't nedich binne foar in goede wurking.

## Keppeling om utens
* Skiednis fan de stetoskoop
Follybal op de Olympyske Simmerspullen 1996

**[[Follybal]]** wie **op de [[Olympyske Simmerspullen 1996]]** yn Atlanta ien fan de Olympyske sporten.
Foar de follybalsport waard útkaam yn twa dissiplines: it sealfollybal en it strânfollybal. Strânfollybal stie dat jier foar it earst op it program fan de Olympyske Spullen.

## Medaljes froulju

## Medaljes manlju

## Medaljespegel

## Sjoch ek
* Follybal op de Olympyske Simmerspullen.
* Olympyske Simmerspullen 1996.

## Keppeling om utens
* Offisjeel rapport Olympyske Simmerspullen 1996
Bouwe Harkema

**Bouwe Harkeme**, ek: **Buvo Harckema** wie in rike ealman fan Stynsgea. It lettere heidedoarp De Harkema is nei him neamd.

Bouwe hie yn 1249 op syn eigen lân, de biskop fan Múnster knypte in eachje ticht, in kapel ta eare fan de Hillige Niklaas fan Myra stifte. Hy wie ek ryk genôch om in preester te ûnderhâlden. Doe't hy letter seach dat syn broer Gerke it muontsekleaster ‘Jerusalim’ stifte hie, woe hy dat ek. Mei fergunning fan de abt fan Mariëngaard, hat hy in stik of wat fromme nonnen út it Premonstreiterkleaster Bethelem komme litten en yn syn kleaster ûnderbrocht.

Op 24 septimber 1252 waard de kleastertsjerke by Droegeham, wijd oan de evangelist Jehannes, yn opdracht fan biskop Otto fan Lippe fan Múnster, ynwijd troch biskop Wilhelm Taronensis. Offisjeel hjitte it kleaster "Sepulchro Sanctae Mariae" wat Latyn foar "Grêf fan de Hillige Marije" is, mar yn de folksmûle gewoan it 'Buwekleaster' wie. It kleaster is wierskynlik om 1580 yn  de Tachtichjierrige Oarloch ferwoaste. Op it stee leit no in begraafplak mei in klokkestoel.
De Panne

De priis **De Panne** wurdt alle jierren keazen troch de befolking fan De Harkema. De priis is foar Harrekiten dy't har tige fertsjinstlik makke hawwe foar it doarp. De Panne wurdt altiten útrikt op de jiergearkomst fan Pleatslik Belang yn maart.
Faak binne de winners aktyf as frijwilliger op in breed flak, mar wurde harren aktiviteiten ekstra foar it fuotljocht helle:
Paul Cornu

**Paul Cornu**  (Glos-la-Ferrière, 1881 - Lisieux, 6 juny 1944) wie in Frânsk fytsmakker en útfiner dy't as earste, op 13 novimber 1907, in frije flecht yn in helikopter makke.
 
Hy makke dizze flecht yn it plakje Coquainvilliers en fleach 20 sekonden lang en 1,50 meter heech. De 6,20 meter lange helikopter (ek wol bekend as de "fleanende fyts") bestie út in 24 hk Antoinette-motor en twa tsjinsteld draaiende rotors, mei in diameter fan 6 meter, om it koppel tsjin te gean. It tastel hie in startgewicht fan 260 kg en it hie as primitive foarm fan bestjoering oan beide siden in lytse fleugel.

Yn 1906 waard yn Dútslân in priis yn it foarútsjoch steld foar dejinge dy't oer in parkoers fan 1 kilometer fleane koe. Dit wie de Deutsch-Archdeacon Preise. Paul Cornu skreau him yn en wist fan freonen genôch jild by elkoar te krijen om mei te dwaan. De Deutsch-Archdeaconpriis waard úteinlik wûn troch Henri Farman.

Paul Cornu hie as test earst in skealmodel makke, mei rotors fan 2,25m yn diameter en in 2pk Buchet-motor. Hy brûkte in sek sân as ballêst. Yn de rin fan de ûntwikkeling waard it skealmodel ferfongen troch in tastel op wiere grutte en waarden de sânsekken úteinlik ferfongen troch de piloat. Mei in letter model kaam hy oant 6 meter hichte. Syn finansjele situaasje, it weibliuwen fan publisiteit en de ûnmooglikheden fan it tastel late derta dat Paul Cornu de fierdere ûntwikkeling yn 1909 staakte.

By in bombardemint fan de Alliearden oan it begjin fan D-Day waard syn hûs rekke en kaam Paul Cornu te ferstjerren.

## Ferskaat
De bruorren Wright, de earsten dy't fleagen mei in motorisearre fleantúch, wiene ek fytsmakker.
Fytsmakker

Yn **fytsmakker** is in persoan dy't fytsen ferkeapet en makket. Faak hat hy in winkel dêr't fytsen útstald steane en er  aksessoires en reserveûnderdielen ferkeapet. Efteryn de winkel is faak in wurkplak mei ark, dêr't fytsen opknapt wurde kinne.

Begjin 20e iuw begûn in doarpssmid faak ek mei de hannel yn fytsen en kachels.

Yn studintetaal is fytsmakker in bynamme foar in Delftsk studint, of foar in studint wurktúchboukunde yn it algemien.

## Keppeling om utens
*Oersjoch fan Fytswinkels yn Nederlân en Belgje
Helikopter

In **helikopter**, **wintelwjuk** of **hefskroeffleantúch** is in fleantúch mei ien (of twa) grutte rotor(s) mei in fertikale as. De namme komt fan it Grykske helix/helik- (ἕλικ-) = 'spiraal' of 'draaiend' en pteron (πτερόν) = 'fleugel'. Helikopters hawwe fergelike mei fleantugen (mei útsûndering fan de Harrier, Yak-38 en de F-35B) it foardiel dat se fertikaal opstige en lanje kinne - sadat se gjin start- en lanningsbaan nedich hawwe -, yn de loft stil hingje kinne en sydwerts en efterút fleane kinne. Se wurde dêrom bygelyks in soad ynsetten by rêdingsaksjes. Dêrneist binne der ek militêre (ferfier fan troepen en materieel) en sivile (passagiersferfier oer koarte ôfstannen en fan en nei offshoreynstallaasjes en skippen) tapassings.

De alderearste helikopterflecht yn de wrâld wie dy fan 13 novimber 1907 yn Lisieux troch de Frânske fytsmakker Paul Cornu. Dy syn helikopter hie twa rotors, oandreaun troch in 24-pk-motor. Hy helle in hichte fan twa meter en fleach in lytse tweintich sekonden.
Gustave Flaubert

**Gustave Flaubert** (Rouen, 12 desimber 1821 - Canteleu, 8 maaie 1880) wie in Frânsk skriuwer en toanielskriuwer. Hy is meast bekend fan syn earste roman *Madame Bovary* en syn konsjinsjeuze tawijing oan de keunst en heldere skriuwstyl. 

## Bibliografy
Sûnder útjeften fan syn brieven.
* 1857 *[[Madame Bovary]]*
* 1862 *Salammbô*
* 1869 *L'Education sentimentale*
* 1874 *La Tentation de Saint Antoine*
* 1877 *Trois contes*
* 1881 *Bouvard et Pécuchet* (postúm útjûn)
* 1911 *Dictionnaire des idées reçues* (postúm útjûn)

## Keppelings om utens
* Wiidweidige Nederlânske webstee oer Gustave Flaubert
* Oersjoch
* Bibliomania pagina
* Side oer Madame Bovary
* Flaubert
* Utstalling yn it Ryksmuseum fan Aldheden
Karin Viard

**Karin Viard** (Roeaan, 24 jannewaris 1966), is in Frânsk aktrise dy't in soad prizen op har namme brocht hat. 

Sy makke har filmdebút yn *Tatie Danielle* yn 1990. Dêrnei hie hja rollen yn films sa as *Delicatessen*, *L'Emploi du temps*, *Adultère, mode d'emploi* en *La parenthèse enchantée*.

Sy wie lid fan de Cannes Filmfestival-sjury yn 2003.

## Prizen
Viard hat twa César Awards wûn.  De earste foar Bêste Aktrise foar har rol yn *Haut les coeurs!* en de twadde foar de bêste byrol yn *Embrassez qui vous voudrez*.  Fierders is hja noch trijeris nominearre foar in César.

Viard hat ek de priis foar Bêste Aktrise wûn op it Montréal World Film Festival foar har optreden yn *Le Rôle de sa vie*.

## Filmografy
**[[Tatie Danielle]]* - (1990)
**[[Delicatessen (film)|Delicatessen]]* - (1991)
**[[Max & Jeremie]]* - (1992)
**[[Riens du tout]]* - (1992)
**[[Ce que femme veut...]]* - (1993) 
**[[La Nage indienne]]* - (1993) 
**[[Emmène-moi]]* - (1994)
**[[Séparation]]* - (1994)
**[[Les Fils préféré]]* - (1994)
**[[Adultère, mode d'emploi]]* - (1995)
**[[Fourbi]]* - (1996)
**[[Les Randonneurs]]* - (1997)
**[[Haut les coeurs!]]* - (1999)
**[[Reines d'un jour]]* - (2001)
**[[L'Emploi du temps|L'Emploi du temps (Time Out)]]* - (2001)
**[[Embrassez qui vous voudrez]]* - (2002)
**[[Le Rôle de sa vie]]* - (2004)
**[[L' Ex-femme de ma vie]]* - (2004)
**[[Le Couperet]]* - (2005)
**[[L' Enfer]]* - (2005)
**[[Les Ambitieux]]* - (2006)
**[[La Tête de maman]]* - (2007)
**[[Paris (2008 film)|Paris]]* - (2008)
**[[Les Randonneurs à Saint-Tropez]]* - (2008)
**[[Potiche]]* (2010)
* *[[Rien à déclarer]]* (Dany Boon) (2011)
* *[[Ma part du gâteau]]* (Cédric Klapisch) (2011)
* *[[Polisse]]* Maiwenn (2011)
* *[[Le Skylab]]* (Julie Delpy) (2011)
* *[[Parlez-moi de vous]]* (Pierre Pinaud) (2012)
* *[[Lulu femme nue (film)|Lulu femme nue]]* (Sólveig Anspach) (2013)
* *[[L'amour est un crime parfait]]* (Arnaud en Jean-Marie Larrieu) (2013)
* *[[Week-ends (film)|Week-ends]]* (Anne Villacèque) (2014)
* *[[On a failli être amies]]* (Anne Le Ny) (2014)
* *[[La Famille Bélier]]* (Éric Lartigau) (2014)
* *Le Petit Locataire* (Nadège Loiseau) (2016)
* *Jalouse* (David Foenkinos en Stéphane Foenkinos) (2017)
* *Les Fantasmes* (David Foenkinos en Stéphane Foenkinos) (2021)

## Teäter

## Keppeling om utens
* Karin Viard at allcine.com 
* Karin Viard yn de IMDB
Doarpsblêd De Harkema

**Doarpsblêd De Harkema** wie in doarpskrante fan De Harkema. 

It blêd waard troch Pleatslik Belang en it Sosjaal Wurk (1982) yn De Harkema opsetten as wurkleazeprojekt. Egbert Borger wie doe ek wurkleas en hat it blêd mei opsetten. Nei fiif jier waard it de Stichting Doarpsblêd De Harkema. Borger hat der sûnt de start oan meiwurke. Hy krige hjirfoar yn 2007 de frijwilligerspriis fan Pleatslik Belang, De Panne. It blêd ferskynde yn 2010 yn in oplaach fan sa'n 2000. Op 17&nbsp;septimber 2014 waard it blêd opheft.
Joseph-Nicolas Robert-Fleury

**Joseph Nicolas Robert-Fleury** (Keulen, 8 augustus 1797 - Parys, 5 maaie 1890) wie in Dútsk-Frânske keunstskilder.

Tony Robert-Fleury, syn soan, wie ek keunstskilder.

Fleury waard troch syn famylje nei Parys stjoerd. Nei in reis troch Itaalje gie er werom nei Frankryk om foar it earst yn de Paryske salon te eksposearjen yn 1824. Syn namme krige earst trije jier letter klank. Yn 1850 folge er François Granet op as lid fan de Académie des Beaux-Arts. Yn 1885 waard er dosint en fan 1863 ôf direkteur fan de École des Beaux Arts en yn it neikommende jier ferfear er nei Rome.

Hy waard yn 1846 opnaam yn it Legioen fan Eare. 

## Oeuvre
Wichtige stikken fan Robert-Fleury binne:
**Lecture chez M<sup>me</sup> de Sévigné* (1836) 
**[[Hendrik IV fan Frankryk|Henri IV]] au [[Louvre]] après son assassinat* (1836)
* *Entrée triomphale de [[Klovis|Clovis I]] à Tours, 508* (1838), Paleis fan Versailles
* *Le colloque de Poissy *(1840), museum fan Lúksemboarch
* *Les enfants de [[Loadewyk XVI fan Frankryk|Louis XVI]] au Temple* (1840)
**Marino Faliero*
**An Autodafé*
**[[Galileo Galilei|Galilée]] devant le [[ynkwisysje|Saint-Office]] au Vatican*, útstald yn 1847
* *Réception de [[Christoffel Columbus|Christophe Colomb]] par la cour d’Espagne à Barcelone*, Louvre
* *Les derniers moments de [[Michel de Montaigne|Montaigne]]* (1853)