open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tsjerke fan Ingwierrum

De **tsjerke fan Ingwierrum** is in yn 1746 boude tsjerke yn Ingwierrum as ferfanger fan de midsiuwske tsjerke dy't om 1725 hinne ôfbrutsen is. 

Neidat de âlde tsjerke ôfbrutsen wie waard yn 1746 in nije tsjerke boud troch Lieuwe Jelles. De nije tsjerke waard tsjin de besteande midsiuwske toer, dy't stean bleaun wie, oanboud. De toer komt út de 13e iuw. De tsjerke mei it tsjerkhôf deromhinne stiet op in terp. Boppe de yngong sit in stichtingsstien, wêrop it boujier 1746 neamd wurdt. Yn de tsjerke lizze noch in tal sarken út de âlde tsjerke.

Ut 1746 komt ek de troch Jurjen Stelmaker út Dokkum makke preekstoel. De preekstoel is fersierd mei symboalen foar de hoop (anker), foarsichtichheid (slang), leauwe (krús), leafde (Flamjend hert) en oerwinning (lauwerkrânse). Op de hoeken steane de fjouwer symboalen fan de evangelisten Mattheus (ingel), Marcus (liuw) Lucas (okse) en Johannes (earn). De foarm, in faas- of tulpmodel is unyk yn Fryslân.

Der binne noch twa brânskildere ramen út 1746 bewarre bleaun. De ramen binne makke troch de bruorren Ype en Jurjen Staak út Snits. Op de ramen steane ûnder mear de wapens fan de provinsje Fryslân en fan de Fryske steedhâlder Willem IV fan Oranje-Nassau.

It yn empirestyl boude oargel komt út 1820 en is makke troch de Ljouwerter firma Van Dam. Opfallend is de lege middentoer fan it fiifdielige oargel.

## Tekst fan de stichtingsstien

Op de stien boppe de yngong fan de tsjerke stiet de tekst:
::*De gunst van armen en van rijken<br />
::*Vertoonde nimmer zich so sterk
::*als in den bouw van deese kerk<br />
::*door algemeene liefdeblijken
::*Toen leide Piebo Talmaas hand<br />
::*den eersten steen van haare muuren
::*zij moet den roest des tijds verduuren<br />
::*met Leeraars van gesond verstand
:::''den 14 Juny 1746

## De kommune fan Ingwierrum
Yn 1797 waard troch tsien ynwenners fan Ingwierrum in kommune oprjochte mei it doel de pleatslike tsjerke finansjeel te stypjen. De kommune kocht lân en de opbringst kaam oan de tsjerke. Sa waard it traktemint fan de predikant betelle of oanfold. It nije oargel yn 1820 koe realisearre wurde mei bydragen fan de kommuneleden. Yn 1855 koe it oargel útwreide wurde. De tsjerkeklok koe yn 1870 oanskaft wurde. Ek soarge de kommune foar in nije klok yn 1947, omdat de âlde rôfd wie troch de Dútsers yn de Twadde Wrâldoarloch. Ferskate ûnderdielen fan it ynterieur koenen oanskaft wurde, lykas kachels, kroanljochters en tsjerkebanken. De kommune bestiet noch altiten. In diel fan it lân fan de kommune is ferkocht. Mei de opbringst wurdt bydroegen yn it ûnderhâld fan de tsjerke. Lid fan de kommune binne de neikommelingen fan de oarspronklike oprjochters. It lidmaatskip giet oer fan heit op de âldste soan of op de man fan de âldste dochter.


Ofbyld:Kerk Engwierum3.jpg| Ynterieur
Ofbyld:Kerk Engwierum4.jpg| De preekstoel
Ofbyld:Kerk Engwierum5.jpg| It oargel
Hynstesport op de Olympyske Simmerspullen 1976

De **[[Olympyske Simmerspullen 1976]]** ek wol de **XXIe Olympiade** neamd waarden yn 1976 yn Montreal, Kanada hâlden.
De hynstesport waard hâlden yn it *Olympic Equestrian Centre, Bromont*.

## Utslaggen
### Dressuer

### Eventing

### Springe

## Medaljespegel
De top sân fan lannen dy't by de hynstesport medaljes wûn ha op de Olympyske Simmerspullen fan 1976.
Marijetsjerke (Foudgum)

De **Marijetsjerke fan Foudgum** is in monumintale tsjerke yn Foudgum. De tsjerke stiet op it restant fan in terp.

## Skiednis

Fan de oarspronklike midsiuwske romaanske tsjerke binne noch mar inkelde dielen fan de toer bewarre. Dy waard yn de 15e iuw ferhege en yn 1753 wersteld. De tsjerke wie yn it begjin fan de 19e iuw yn sa'n minne boukundige steat, dat besluten waard om him ôf te brekken. Op itselde plak waard in nije tsjerke boud, dêr't yn 1808 de earste stien fan lein waard. De tsjerke hat in 18e-iuwsk kammenetoargel, dat út de Frije Evangelyske Gemeente fan Ljouwert komt.

Yn 1977 waard de tsjerke restaurearre. De tsjerke is erkend as in ryksmonumint. Eigener is de Stichting Alde Fryske Tsjerken. De tsjerke wurdt ferhierd en is in offisjele troulokaasje fan de gemeente Dongeradiel.

## Piet Paaltjens
De tsjerke stiet oan it Piet Paaltjenspaad yn Foudgum ta oantinken oan de perioade dat François Haverschmidt - bekend wurden ûnder syn skûlnamme as de dichter Piet Paaltjens - predikant fan Foudgum wie. Hy wie hjir fan 1859 - 1862 predikant en wenne yn de pastorije even benoarden de tsjerke oan it Piet Paaltjenspaad. Tsjin de noardlike muorre fan de tsjerke stiet it troch Hillie van der Gang makke monumint ta oantinken oan dizze predikant, dichter en skriuwer.
The Beat

**The Beat** *(yn [[Feriene Steaten|Amearika]]  *'The English Beat*')* is in Ingelske 2-Tone skaband oprjochte yn 1978 yn Birmingham. De band brocht yn 1980 syn debútalbum *I Just Can't Stop It* út.   Yn 1983 waard de band opheft, mar yn 2006 waard in trochstart makke. The Beat hat trije studio-albums en ien live-album útbrocht, de ôfsplissingen fan The Beat ha trije studio-albums en twa live-albums útbrocht. 

## Skiednis
The Beat, bestie út Dave Wakeling (sjonger & gitaar), Ranking Roger (sjonger), Andy Cox (gitaar), David Steele (bas), Everett Morton (drums) en Lionel Augustus Martin (*Saxa*) (saksofoan). Se hawwe begjin jierren 80 trije studio albums makke: "I Just Can't Stop It" (1980), "Wha'ppen?" (1981) en "Special Beat Service" (1982) en in rige singels, ûnder oaren: "Mirror in the Bathroom", "Too Nice To Talk To", "Can't Get Used To Losing You" en "Hands off She's Mine".

### Untstean en suksessen
The Beat ûntstie yn Birmingham, yn in tiid dat wurkleazens heech wie en dêrtroch yn Ingelân in soad sosjale ûnrêst wie. De komst fan Ranking Roger, ien fan de sjongers fan de band foege in Jamaikaanske smaak oan it lûd fan de band ta, krekt as saksofonist Saxa, dy't diel útmakke hie fan earste ska-weach, dêr't er spile hat mei mannen as Prince Buster, Laurel Aitken, en Desmond Dekker. Hy kaam by de band doe't dy har earste singel opnaam, "Tears of a Clown", bekend fan de Motownhit fan Smokey Robinson and the Miracles.

Oare opfallende singels fan it earste album binne "Can't Get Used to Losing You," "Mirror In the Bathroom," "Hands Off She's Mine" en "Best Friend." Mei de earste beide nûmers hie de band ek beskieden hits yn Nederlân. Foar de promoasje fan it twadde album fan The Beat "Wha'ppen?" waard yntensyf toerd yn Ingelân, op it fêste lân fan Europa en yn de Feriene Steaten dêr't se spilen mei The Pretenders en Talking Heads. It album soarge foar nije hits yn Ingelân mei "All Out to Get You" en "Too Nice To Talk To," dy't dêr beide de top 40 hellen. Yn de Feriene Steaten waard The Beat stipe troch moderne rock-radiostasjons as KROQ-FM yn Los Angeles en KYYX yn Seattle.

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Silezyske Beskiden

De **Silezyske Beskiden** (Poalsk: *Beskid Śląski*, Tsjechysk: *Slezské Beskydy*) binne in berchtme yn Poalen en Tsjechje, en part fan de Beskiden.

## Bergen
* Skrzyczne (1257 m)
* Barania Góra (1220 m)
* Czantoria Wielka (995 m)
* Stożek Wielki (978 m)
Tsjerke fan De Lytse Jouwer

De **Tsjerke fan 'e Lytse Jouwer** is in yn 1869 boude tsjerke op De Lytse Jouwer. De tsjerke stiet op it restant fan in tsjerketerp.

## Skiednis

De tsjerke fan 'e Lytse Jouwer waard yn 1869 boud as ferfanging fan in midsiuwske tsjerke fan dowestien op it steed, de *tsjerketerp* fan it doarp De Lytse Jouwer. 

De tsjerke is sels net oanmerke as ryksmonumint, mar wol ûnderdielen dy't by de tsjerke hearre. Sa hat de tsjerke in tsjerkeklok, dy't getten is troch in anonime jitter yn de 15e iuw, mei it  râneskrift *Mater die momento mei* . Ek inkele 16e en 17e iuwske grêfsarken hawwe in monumintaal karakter. Dy grêfsarken lizze op it tsjerkhôf tsjin de súdlike muorre fan de tsjerke oan.

## Tsjerkemienskip

De PKN Hantum e.o. hie fjouwer tsjerken: yn Hantum, Hantumhuzen en De Lytse Jouwer herfoarme tsjerken en yn Hantumerhoeke in grifformearde tsjerke. Dêrfan is allinne de Nikolaastsjerke fan Hantum oerbleaun. De tsjerke fan Hantumerhoeke is ferkocht en krige in oare funksje. Dy fan Hantumhuzen waard oerdroegen oan de Stifting Alde Fryske Tsjerken en de tsjerke fan 'e Lytse Jouwer waard ûnderbrocht by de Stifting Freonen fan de Tsjerke fan 'e Lytse Jouwer.  

De tsjerke waard foar in skoft brûkt troch de russysk-otterdokse parochy fan de hillige Liudger. Mei it hommels ferstjerren fan de preester Johan Visser (1975–2021) kaam lykwols ek in ein oan de fieringen fan de Godlike liturgy op 'e Lytse Jouwer. Yn 2022 waard  foar it lêst in Godlike liturgy fierd yn 'e tsjerke fan De Lytse Jouwer.

## Oargel
It oargel waard oarspronklik yn 1886 troch P. Flaes boud foar de herfoarme tsjerke fan Aarlanderveen. Yn 1908 ferhûze it oargel nei de tsjerke fan 'e Lytse Jouwer.
Burgana

**Burgana** (ek wol **Byrchanis**) is neffens Plinius de Alde it meast ferneamde fan de 23 eilannen tusken de Ryn en Jutlân dêr't de Romeinen fan wisten. Oant no ta is it net slagge om it eilân krekt te yndintifisearjen en de lizzing dêrfan oan te tsjutten.

Der wurdt faak toch dat Burgana in mânsk eilân foar de kust fan East-Fryslân west hat, dat troch ien fan de stoarmfloeden yn de midsiuwen - benammen by de ''großen Mandränke'' fan 1362, mar faaks en al by de earste Marsellusfloed yn 1219 - yn de eilannen Borkum, Bant, Júst en Buise ferbrokkele rekke is. It eastlike diel fan Buise is no it eilân Norderney. Oaren binne fan betinken dat geologyske feiten dêr tsjinyn geane.

Guonts miene ek dat Burgana en Borkum ien en itselde eilân binne. Op grûn fan de lêste opfetting hat Borkum yn 1993 har 2000-jierrich bestean fierd. Yn alle gefallen giet it by Borkum en ek de oare Eastfryske eilannen om geologysk tige jonge gebieten dy't om it begjin fan de jiertelling hinne mar rudimintêr bestienen en earst yn de Midsiuwen bewenne waarden.

## Boarnetekst
Gaius Plinius Secundus, *Naturalis historiae* (Boek IV, Abschnitt XIII, Absatz 97):

*quidam haec habitari ad Vistlam usque fluvium a Sarmatis, Venedis, Sciris, Hirris tradunt, sinum Cylipenum vocari et in ostio eius insulam Latrim, mox alterum sinum Lagnum, conterminum Cimbris. promunturium Cimbrorum excurrens in maria longe paeninsulam efficit, quae Tastris appellatur. XXIII inde insulae Romanis armis cognitae. earum nobilissimae Burcana, Fabaria nostris dicta a frugis multitudine sponte provenientis, item Glaesaria a sucino militiae appellata, barbaris Austeravia, praeterque Actania.*

## Literatuer
* : *Descriptio agri Batavii et Frisii sive notitia Germaniae inferioris*. Amsterdam 1697.
* Kurverwaltung Borkum, werútj.: Borkum 2000 Jahre. Neustadt 1993.
* : *Geologische Entwicklung von Ostfriesland*. - J. Ohling, werútj.: *Ostfriesland im Schutz des Deiches*, Bd. I. Pewsum 1969.
Bant (eilân)

**Bant** is in earder eilân dat foar de kust fan East-Fryslân lein hat, healweis de Leybocht en it eilân Júst. Oars as de hjoeddeiske Waadeilannen dy't achter in strânwâl ûntstien binne op de grins fan de Waadsee en de Noardsee, wie Bant oarspronklik in hallich, in part fan it fêstelân dat eilân wurden wie. 

Bant wie oant ein 16e iuw bewenne. Der wiene mear as ien sâltsierderijen. It seesâlt waard wûn út de jiske fan ferbaarnd fean. It fuortheljen fan it fean sil sines dien hawwe ta it ûnderstrûpen en eroadearjen fan it eilân.

De âldste fernijing fan Bant is yn de libbensbeskriuwing (*vita*) fan de hillige Liudger, dy't ein 8e iuw yn it westlik part fan Eastfryslân aktyf wie. Bant wurdt as ien fan seis goaen fan syn missywurk neamd..

De Emder predikant en teolooch Menso Alting seach yn Bant it oerbliuwsel fan in grut eilân dat ea it gebiet fan Borkum yn it westen oant Norderney yn it easten besloech. Hy miende dat it it eilân Burgana wêst hie dat troch Plinius en Strabo neamd wurdt. Bant soe yn dat gefal sa'n 45 kilometer lang en oant 25 kilometer breed west hawwe. It eilân soe yn ien as mear stoarmfloeden ferbroazele rekke wêze. Alting syn betinken strykt lykwols net mei de geologyske gearstalling fan it gebiet.

Yn 1780 waard it eilân folslein fuortspield.
Hurddraverij

**Hurddraverij** is in wedstriid yn de hynstesport. Faak wurdt der in koartebaandraverij mei bedoeld.

## Hurddraverij yn Fryslân
Hurddraverijen waarden earst faak holden mei merken of oare feesten. Twa oan twa ride de dielnimmers om it hurdst op in hynder sûnder seal oer in baan fan sân. 
De hurddraverij yn Ljouwert wie eartiids de grutste draverij fan Fryslân. Dy waard organisearre as der merke wie, om sa mear publyk te lûken. Neidat kening Loadewyk Napoleon in kear by it evenemint útnûge waard, waard de hurddraverij populairder. Ek de keningen Willem I, Willem II en Willem III en keninginne Emma wienen fêste gasten by it evenemint. Sa wie yn 1873 kening Willem III yn Fryslân doe't der yn Ljouwert in hurddraverij hâlden waard. Doe wie de priis in gouden horloazje. 

Soksoarte wedstriden binne hast hielendal út Fryslân ferdwûn. Op De Jouwer by de Boerebrulloft wurdt der noch wol in wedstryd draafd. De priiswinners krije in sulveren karwats en sulveren leppeltsjes. 

Begjin 20e iuw waard de draverij minder. Mei de iepening fan de Wilhelminabaan yn 1905 yn Wolvegea, begûn de delgong fan de koartebaan. Fryske hynders koenen lang net meikomme mei de hynders dy't op snelheid fokt waarden. De hurddravers wiene folle lichter en setten mei it hurdrinnen de efterste fuotten foar de foarste. 

Yn 1997 waard, nei njoggentich jier, de Gouden Swipe foar it earst wer ynsteld by in Hurddraverij by de Boerebrulloft op De Jouwer. Dat de hurddraverijen op De Jouwer eartiids ek al hâlden waarden docht bliken út de namme Hurddraversdyk dêre. It wurdt dêr noch tradisjoneel dien: karmasters kontrolearje de hyns foar de wedstriid. It bist moat goed sjen kinne en net kreupel wêze. Nei de keuring wurde der lotsjes lutsen om hokker hynders tsjin elkoar drave moatte.
Buise

**Buise** wie in Dútsk Waadeilân dat lykas Bosk foar it grutste part fuortspield is. It oerbleaune part fan it eilân is it Norderney fan no. Buise waard mooglik by de stoarmfloed fan 1219 út in grutter eilân foarme, in eilân dat om it jier 50 hinne troch Plinius de Alde Burgana neamd waard. Oare boarne sizze lykwols dat Buise om 1170 hinne út it eilân Bant ûntstie, krekt sa as Júst, Borkum en Memmert. 

Yn 1362 briek Buise yn twaen. It eastlike part waard yn it earstoan *"Osterende"* neamd, en letter *"Norder neye Oog"* ('Norden syn nije eilân'), en foarmet no Norderney. It westlik diel ferdwûn stadichoan yn see yn de twadde helte fan de 17e iuw, al binne der ferskillen tusken de boarnen oer it krekte jiertal fan de ferdwining fan Buise (1651 of 1690).

## Keppelings om utens
*Eastfryske Waadeilannen
*Dútske Waadeilannen
Eilhardus Folkardus Harkenroth

**Eilhardus Folkardus Harkenroth** (Emden, 15 maaie 1670- dêre, 28 febrewaris 1732) wie in predikant en skiedskriuwer.

Hy gie nei de latynske skoalle yn Emden en studearre dêrnei teology yn Grins, fan 1689 ôf yn Leien en lang om let yn Frjentsjer, dêr't yn 1691 mei in *disputatio de Mediatore Mose ad Gal. III:19* ôfstudearre. Dêrnei waard er predikant yn Emden. Yn 1692 waard er predikant te Hamswerum, yn 1695 te Pilsum, yn 1697 yn Hinte en yn 1714 wer yn Emden.

Hy wie troud mei Maria Elizabeth de Lorie fan Leien, it pear krige twa bern.

## Wurk
In kar:
* *Geschiedenissen behoorende tot de moederkerke in Emden en Oost-Friesland ...* (1726) 
* *Eggerik Beninga, Volledige chronyk van Oostfrieslant. Behelsende niet alleenlik de historie van Oostfriesland, maer ook van alle nabuirige volkeren ten oosten en ten westen, besonder de allerseldsaemste geschiedenissen van het oude en hedendaegsche Friesland, zoo ten tyde des heidendoms, als zedert het is gekristent geworden,..* - Utj. Henrich Meybohm, Josua Beek en Hermannus Wolffram, 1723.
* *Aanmerkingen nopens de Hervormde Huis- en Kruiskerken in Nederland. Uit de oude stukken, bewaert by de oude moederkerk van Nederlandt te Emden, samengestelt*.
Ysbrand Eelhard Harkenroth

**Ysbrand Eelhard Harkenroth** (Hamswerum, 3 juny 1693 - Harns, 24 febrewaris 1770/1771) wie in teolooch.

Hy kaam út in Eastfryske dûmnysfamylje en wie tige geleard. Hy stie yn Hylpen fan 1721 oant 1725, wie dêr teffens waarnimmend rektor fan de Latynske skoalle, en yn Harns fan 1725 oant 1760.
Russysk-otterdoks kleaster (Himmelum)

It **Russysk-otterdokse kleaster yn Himmelum** is in kleaster wijd oan de hillige Nikolaas fan Myra. It kleaster leit oan de Buorren 18 yn Himmelum.

## Skiednis en beskriuwing

Yn 1999 krige de Russysk-Otterdokse Tsjerke it eardere grifformearde tsjerkegebou yn Himmelum ta foldwaan. It tsjerkegebou waard transformmearre ta in kleaster, dat wijd waard oan de hillige Nikolaas, biskop fan Myra. De Russysk-otterdokse meinskip borduerde dêrmei troch op in tradysje. Yn de midsiuwen stie der yn Himmelum in kleaster, dat stichte wie troch de Benediktinen fan it kleaster fan Sint Odulfus yn Starum. Dat kleaster wie ek wijd oan Nikolaas fan Myra. Op de fûneminten fan it âlde kleaster waard letter de herfoarme Nikolaastsjerke fan Himmelum boud.

Nei de ferbouwing fan de eardere grifformearde tsjerke, dy't yn 1889 boud waard, is it Russysk-otterdokse karakter fan it gebou oan de bûtenside te sjen troch de oanbrochte koepel op de foargevel mei it Russysk-otterdokse krússymboal. Oan de binnenside binne oan de foarkant in hal mei ûntfangstromte foar pylgers en oare gasten, yn 'e midden de kleastertsjerke en oan de efterkant, yn de eardere konsistoarjekeamer, it ferbliuw foar de muontsen.

Yn de tsjerke is in ikonostaze makke, in ikoanewand dy't de skieding foarmet tusken it plak dêr't de leauwigen gearkomme en in alterromte. Nei de otterdokse-tradysje is sa'n alterromte, it alderhillichste, net foar leken tagonklik. De wichtichste ikoanen yn Himmelum binne de ikoaanen fan *Kristus*, fan *de hillige memme Gods fan Kazan*, fan *de hillige Nikolaas* en in fjouwerlûk mei *memme Godsikoanen út Poalen*. Op inkele fan dizze ikoanen binne yn it Frysk teksten oanbrocht út it evangeelje fan Jehannes.
Fermanje fan Holwert

De **[[Fermanje]] fan Holwert** is in monumintaal tsjerkegebou yn Holwert. 

## Skiednis

Al yn 1563 wie der in groep menisten yn Holwert. Leenaerd Bouwens doopte yn dat jier 67 gemeenteleden en yn de tiid fan 1568 oant 1582 167 leden. 

Yn 1692 waard der in tsjerkegebou oan de Keningsstrjitte yn gebrûk nomd. It hjoeddeiske tsjerkegebou is fan 1850. De foarside hat in neoklassisistysk oansjen mei in wyt beplastere gevel en op ioanyske pilasters. De efterlizzende tsjerke is fan bakstien en net beplastere. De earste stien waard yn 1850 troch Hessel Jans Hesseling en Jan Gerlofs Jensma lein. Beide manlju ferstoaren inkele jierren letter, efterelkoar 77 en 78 jier âld.

Yn de perioade foar de bou fan de tsjerke wie Marten Martens predikant fan de meniste gemeente. Hy stie mear as 50 jier yn de gemeente fan 1798 oant 1849. It jier nei it einigjen fan syn funksje waarden der yn syn gemeente twa nije fermanjes boud, yn Holwert en yn Ternaard. Hy ferstoar twa jier letter yn 1852.

De tsjerke is erkend als ryksmonumint.

## Oargel
It oargel waard yn 1906 boud troch Bakker & Timmenga. It ynstrumint hat njoggen registers, ien manuaal en in oanhongen pedaal.  

## Keppeling om utens
* Dispoysje oargel
Grutte Tsjerke (Ternaard)

De **Grutte Tsjerke fan Ternaard** is in monumintale goatyske tsjerke yn Ternaard.

De letgoatyske tsjerke waard boud yn of omtrint 1540. It skip hat njoggen traveeën, dêr't de steunbearen fan yn 1792 fernije waarden. De toer waard yn 1871 boud yn neoklassistyske styl as ferfanging fan de âlde sealtektoer. 

It ynterieur fan de tsjerke komt foar in diel út de 17e iuw. De preekstoel en de hearebank foar de famylje Aylva binne út dy perioade. De famylje Aylva hie twa stinzen by Ternaard, de Aylvastate en de Herweystate. Yn de tsjerke lizze de grêfsarken mei renêssânseornaminten foar de yn 1627 ferstoarne grytman fan West- en Eastdongeradiel en deputearre fan Fryslân Ernst Douwes fan Aylva en syn yn 1596 ferstoarne frou Ydt fan Herema. Dy bewennen de Herweystate. De famyljewapens fan dizze earder ynfloedrike famylje yn Ternaard lizze op de galerij yn de tsjerke. It oargel út 1864 is makke troch L. van Dam en Soannen.

De tsjerke is erkend as in ryksmonumint.
Hynstesport op de Olympyske Simmerspullen 1952

De **[[Olympyske Simmerspullen 1952]]**, ek wol de XVe Olympiade neamd waarden yn 1952 yn Helsinki, Finlân hâlden. De hynstesport waard hâlden yn de *Ruskeasuon liikuntahalli*.

## Ruskeasuon liikuntahalli
De Ruskeasuon liikuntahalli waard boud yn 1940 foar de Olympyske Simmerspullen fan 1940, mar dy waarden ôfsein yn ferbân mei de Twadde Wrâldkriich. Yn 1952 mocht Helsinky as noch de Spullen hâlde. De Ruskeasuon liikuntahalli wie it haadstadion foar de hynstesport hoewol't allinne it Dreseur dêr wie. It Springen waard hâlden yn it Olympysk Stadion.

## Utslaggen
### Dressuer

### Eventing

### Springe

## Medaljespegel
De top-acht fan lannen dy't by de hynstesport medaljes wûn ha op de Olympyske Simmerspullen fan 1952:
Lis Hartel

**Lis Hartel** (Hellerup, 14 maart 1921 - Kopenhagen, 12 febrewaris 2009) wie in Deensk dressuerruter.

## biografy
Hartel waard yn 1921 berne yn it Deenske Hellerup, Yn 1944 op 23 jierige leeftyd doe't se swier wie fan har earste poppe krige Hartel polio wêrtroch't se in lichaamlike beheining oan har skonken krige. 

Tidens de Spullen fan 1952 wie Hartel ûndanks dat se help nedich hie om op har hynder te kommen, ien fan de earste froulju dy't mei diene oan de hynstesport op de Olympyske Simmerspullen. Sy wûn by it dressuer de sulveren medalje en waard dêrmei de earste frou dy't in medalje wûn op de Olympyske Simmerspullen.

Twa jier letter yn 1954 waard se Wrâldkampioene by it dressuer en yn 1956 by de Spullen yn Stokholm waard se wer twadde.

Lis Hartel ferstoar yn 2009 op 87 jierige leeftyd yn Kopenhagen. Yn Doorn is in maneezje mei oanpassingen foar minsken mei in beheining nei har ferneamd.

## Hichtepunten
**[[Olympyske Spullen]]**: 
*1952 yn Helsinky: sulveren medalje mei *Jubilee*
*1956 yn Stokholm: sulveren medalje mei *Jubilee*
**Wrâldkampioenskippen**:
*1952  gouden medalje mei *Jubilee*
**Deenske kampioenskippen**:
7x gouden medalje tusken 1943 en 1959 mei *Jubilee* en *Limelight*
Doeschka Meijsing

**Maria Johanna (Doeschka) Meijsing** (Eindhoven, 21 oktober 1947 - Amsterdam, 30 jannewaris 2012), de âldere suster fan skriuwer Geerten Meijsing en filosofe Monica Meijsing, wie in Nederlânske skriuwer fan ferhalen en romans.

## Biografy
Meijsing studearre Nederlânsk en literatuerwittenskip oan de Universiteit fan Amsterdam. Fan 1971 oant 1976 joech sy les oan it St. Ignatiusgymnasium. Dêrnei wie sy oant 1978 wittenskiplik meiwurker ian it Ynstitút foar Neerlandistyk fan de Universiteit fan Amsterdam. Yn 1978 waard Meijsing redaktrise foar de boekebylage fan Vrij Nederland en yn 1989 waard hja literatuerredakteur fan it opinyblêd Elsevier.

### Skriuwer
Fan 1969 ôf publisearre Doeschka Meijsing yn Podium, letter ek yn De Revisor; dêrtroch wurdt hja ta de streaming fan de Revisor-auteurs rekkene. yn 1974 ferskynde har earste ferhalebondel *De hanen en andere verhalen*. De gastkolleezjes dy't sy oan de Universiteit fan Grins joech, binne bondele yn *Hoe verliefd is de toeschouwer?* (1988). Meijsing skreau ek poëzy (*Paard Heer Mantel*, 1986). Yn 1997 wûn hja de Opzij Literatuerpriis (dy't doe noch de Annie Romeinpriis hjitte).

### Tematyk
Wichtige tema's yn Meijsing har wurk binne de ferhâlding tusken ferbylding en werklikheid, de fassinaasje foar in bewûndere persoan - mei jaloerskens fan gefolgen - en de tiid. Har haadpersoanen binne kwetsbere bûtensteanders dy't yn de fantasy flechtsje.

Doeschka Meijsing wie lesbysk en hat ferskate relaasjes mei froulju hân. Foar har lêste roman *Over de liefde* út 2008, dy't bekroane waard mei sawol de AKO-Literatuerpriis as de F. Bordewijkpriis en de Opzij Literatuerpriis, brûkte sy ien fan har relaasjes (dy mei Xandra Schutte) as ynspiraasjeboarne. Dy relaasje gie stikken omdat har freondinne har ferliet foar in oar. Meijsing liet har nettsjinsteande har homoseksualiteit negatyf út oer homoseksuele ferhâldingen en homohoulik, omdat - benammen doetiids - fuortplantsjen en it foarmjen fan in húshâlding yn dy relaasjes net mooglik binne.

### Ferstjerren
Doeschka Meijsing stoar oan de komplikaasjes fan in swiere operaasje. Sy wenne oant har dea ta yn Amsterdam-Súd.

## Bibliografy
* 1974 - *De hanen en andere verhalen*
* 1976 - *Robinson*
* 1977 - *De kat achterna*
* 1980 - *Tijger, tijger!* (bekroane mei de Multatulipriis 1981)
* 1982 - *Utopia of De geschiedenissen van Thomas*
* 1982 - *Zwaluwen en Augustein*
* 1985 - *Ik ben niet in Haarlem geboren*
* 1986 - *Paard Heer Mantel* (gedichten)
* 1987 - *Beer en Jager*
* 1988 - *Hoe verliefd is de toeschouwer?*
* 1990 - *De beproeving*
* 1992 - *Vuur en zijde*
* 1994 - *Beste vriend*
* 1996 - *De angstige waakhond*
* 1996 - *De weg naar Caviano*
* 2000 - *De tweede man* (nominearre foar de AKO Literatuerpriis 2000)
* 2002 - *100% chemie* (Tzumpriis foar de bêste literêre sin 2003)
* 2005 - *Moord en doodslag* (tegearre mei broer Geerten Meijsing)
* 2008 - *Over de liefde* (AKO Literatuerpriis, F. Bordewijkpriis, Opzij Literatuerpriis)
Hynstesport op de Olympyske Simmerspullen 1956

De **[[Olympyske Simmerspullen 1956|Olympyske Ruterspullen 1956]]**, ek wol de **XVIe Olympiade** neamd waarden yn 1956 yn Stokholm, Sweden hâlden. De hynstesport waard hâlden yn de *Stockholm Olympic Stadium*.  

## Stockholm Olympic Stadium
It Stockholm Olympic Stadium waard boud yn 1912 en hie doe plak foar 20.000 taskôgers. Nei de Spullen is der in laach fan de noardeast tribune ôfhelle en no is der noch plak foar 14,500 taskôgers.
Yn 1956 waard hjir it Olympyske Hynstesporttoernoai hâlden. Dit om't de karantêneregleminten yn Austraalje sa strang wiene dat it net mooglik wie om de hynstesport yn Austraalje te hâlden wêr't yn 1956 de Olympyske Simmerspullen plak hiene. Sadwaande waarden de Olympyske Simmerspullen yn 1956 yn twa lannen organisearre.

## Utslaggen
### Dressuer

### Eventing

### Springe

## Medaljespegel
De top-seis fan lannen dy't by de hynstesport medaljes wûn ha op de Olympyske Simmerspullen fan 1956:
Arie Pais

**Aäron (Arie) Pais** (De Haach, 16 april 1930 - Amsterdam, 25 juny 2022) wie in Nederlânske politikus en earder foarsitter fan de *Nederlandse Vegetariërsbond*.

Pais folge it Vossius Gymnasium tn Amsterdam en studearre dêrnei ekonomy. Hy wie ekonoom en VVD-politikus, dy't yn 1977 de earste liberale minister fan Underwiis nei de oarloch wie. Hy folge dat jier de sosjaaldemokraat Van Kemenade op en wizige dy syn plannen dy't de werstruktuerearring fan it wittenskiplik ûnderwiis en de middenskoalle oanbelangen. Pais brocht yn 1981 de Wet twafasenstruktuer wittenskiplik ûnderwiis en de Wet op it basisûnderwiis ta stân.

Pais wie heechlearaar foardat er minister waard en ek gemeenteriedslid yn de gemeente Amsterdam. Nei't er minister west hie wie er skraachwurk in jier Earste Keamerlid en doe ficepresidint fan de Europeeske Ynvestearringsbank.

Hy wie troud mei Eegje Schoo, dy't ûnder mear ek minister west hat.

## Bibliografy
* *Omkijken-een logboek*. Prometheus, 2016
Djoeke Veeninga

**Djoeke Veeninga** (Amsterdam, 1953) is in Nederlânsk auteur, sjoernalist en programmamakker foar radio en telefyzje.

## Wurkpaad
Veeninga sette har wurkpaad útein mei it VARA-radioprogramma *Hoor haar*, dêrnei die hja by de VPRO *Radio Embargo*.
Tusken 1984 en 1993 krige har namme klank as bûtenlânredakteur fan *Het Gebouw*. Yn dy jierren ferskynden ferskate boeken fan har: *Het geluk van de mier* (1991) oer har tahâlden yn Yndoneezje, *Standplaats Tanzania* (1992) en *Standplaats Vietnam* (1994).

Sûnt 1989 die hja ferskate maratonynterviews, trije oeren fan yngeande petearen mei ien gast; dêr wienen Gerard Spong, Sonja Barend, Paul de Leeuw, Ayaan Hirsi Ali en Maarten van Rossem ûnder.

Fan 1993 ôf is Veeninga presintatrise en meidogger fan *VPRO aan de Amstel* en dêrnei *De Ochtenden*, in earder populêr *live* totaalprogramma mei eftergrûnen by it nijs.

Sûnt 2002 die hja mei oan ferskate tema-jûnen foar de VPRO-telefyzje, sa as *Seks Odyssee* (2002), *Voor de klas* en *Wat doen wij met onze kinderen* (2005) en *Niet van Hier* (2006). De dokumintêre oer it siikwêzen fan har mem en har rol as dochter dêryn krige in soad wurdearring (*Wat doen wij met onze ouders*, 2004).  

Njonken it wurk foar radio en TV hat hja geregeldwei petearlieder by in ferskaat oan debatten en kongressen west, fersoarge sy mei Hanneke Groenteman ynterviewtrenings en publisearre sy in fjirde boek: *Het nahuwelijk*, oer it bewarjen fan in goed kontakt tusken eardere partners. 

Djoeke Veeninga hat mei filmmakker Pim de la Parra in dochter, Nina (1987).

## Publikaasjes (kar-út)
**Wij worden altijd voor de gek gehouden*, 1978 (mei Jan Jongepier), ISBN 978-9026304316
**Typisch vrouwenwerk*, 1983, ISBN 9067270024
**Het geluk van de mier : ...standplaats Indonesië... *, 1991, ISBN 9070435039
**Standplaats Tanzania*, 1993, ISBN 9053300651
**Standplaats Vietnam*, 1995, ISBN 9053301232
**Het nahuwelijk*, 2008, ISBN 9789045701240

## Keppelings om utens
* Djoeke Veeninga, ôfbyld
* Het nahuwelijk
Begraafplak fan Montmartre

It **Begraafplak fan Montmartre** (***Cimetière de Montmartre***) is it ferneamde tsjerkhôf fan de wyk Montmartre yn Parys. It tsjerkhôf datearret fan 1795. It is lytser en net sa ferneamd as it Père-Lachaise, mar der lizze wol in protte ferneamde keunstners bedobbe. Nei de revolúsje fan 1789 waard der op it hôf in massagrêf groeven foar de slachtoffers fan de rebûlje, dêr't tsientallen leden fan de Switserske Garde ûnder wienen.

## Ferneamde persoanen
### Dûns
: Vaslav Nijinsky

### Film en fotografy
: François Truffaut

### Letterkunde

: Alexandre Dumas fils
: Théophile Gautier
: Edmond de Goncourt
: Jules de Goncourt
: Sacha Guitry
: Eugène Labiche
: Heinrich Heine
: Henri Murger
: Ernest Renan
: Stendhal
: Alfred de Vigny
: Émile Zola (syn tombe stiet der noch en syn famylje leit der noch, mar syn lichem waard letter oerbrocht nei it Panthéon)

### Muzyk
: Michel Berger
: Hector Berlioz
: Dalida
: Léo Delibes
: André Jolivet
: Francis Lopez
: Aimé Maillart
: Jacques Offenbach
: Henri Sauguet
: Adolphe Sax
: Fernando Sor

### Skilderkeunst
: Victor Brauner
: Edgar Degas
: Jean-Honoré Fragonard
: Jean-Baptiste Greuze
: Gustave Moreau
: Chaïm Soutine
: Ary Scheffer

### Wittenskippers
: André-Marie Ampère
: Jean Bernard Léon Foucault
Marijetsjerke (Wierum)

De **Marijetsjerke fan Wierum** is de tsjerke fan de PKN-gemeente Nes-Wierum. Fan de oarspronklike tsjerke is allinnich de sealtektoer en it redusearre westwurk oerbleaun. It skip en it koer waarden yn 1912 ferfongen troch nijbou.

## Skiednis
De oarspronklike tsjerke waard ± 1200 boud op in terp yn 'e midden fan it doarp. Troch oerstreamingen is de noardside fan it doarp yn de see ferdwûn en kaam de tsjerke oan de râne fan it doarp te lizzen, tsjin de seedyk oan. De tsjerke waard yn 1912 foar it grutste part fernijd. Dat gyng doe om in tsjerke dy't hast folslein fan dowestien wie en ta de âldste tsjerken fan de krite rekkene wurde moast. 

De midsiuwske tsjerke hie yn de súdlike muorre goatyske finsters en boppe it súdlike portaal in lyts romaansk finster, wylst it koer in muorredikte smeller wie as it skip en goatyske finsters hie. Yn de noardlike muorre fan de tsjerke wiene de romaanske finsters tichtsetten en sa ek twa finsters yn de noardike kant fan it koer, mar noch dúdlik te werkennen. It koer wie fersierd mei in bôgefries, it skip mei in toskfries. De noarlike muorre hie boppedat in tichtmitsele portaal en in 4,5 meter brede trochgong, dy't ek tichtmitsele wie.      

Fan de midsiuwske tsjerke binne de âlde toer en it redusearre westwurk bewarre bleaun. Yn de toer hinget in yn 1611 getten klok mei it opskrift *Gregorius gregorii van Hall in Saxen goth mi int jaer ons Hern MDCXI*. De klok is fersierd mei in rânereliëf fan fûgels.
  

De gedieltlik fan dowestien boude toer hat in wynwizer yn de foarm fan in aak, in skip dat troch fiskers yn noardeast Fryslân eartiids in soad brûkt waard. De geveltoppen fan de toer binne yn 1819 boud. Tichtby de tsjerke stiet ek in stânbyld fan in *wjirmdolster*, makke troch Hans Jouta. It byld bringt de tiid fan de seefiskerij te binnen, doe't froulju fan it doarp seewjirms sochten op it waad foar de fiskfangst.   

De tsjerketoer is erkend as in ryksmonumint.

## Oargel
It oargel waard yn 1821 troch de bruorren Van Dam boud foar de herfoarme tsjerke fan Tsjummearum. Yn 1877 ferkocht de herfoarme gemeente it oargel oan de grifformearde tsjerke fan Goes. De firma Dekker joech it oargel yn 1930-1931 in plak yn 'e herfoarme tsjerke fan Wierum. De oargelbylden koene fanwegen brek oan romte tusken it houten ferwulft net mear op de tuorren set wurde en soene neffens mûnlinge oerlevering noch in skoft by in partikulier yn 'e tún stien ha.    

## Keppeling om utens
* Disposysje oargel
Hynstesport op de Olympyske Simmerspullen 1968

De **[[Olympyske Simmerspullen 1968]]**, ek wol de **XIXe Olympiade** neamd, waarden yn 1968 yn Meksiko-Stêd, Meksiko hâlden. De hynstesport waard hâlden op it *Campo Militair Marte*, *Avándaro Golf Club* en yn it *Estadio Olímpico Universitario*

## Lokaasjes
De wedstriden fan it fuotbal tidens de Olympyske Simmerspullen 1968 waarden beoefene op de folgjende lokaasjes.

## Utslaggen

## Medaljespegel
De top-sân fan lannen dy't by de hynstesport medaljes wûn ha op de Olympyske Simmerspullen fan 1968.
Hynstesport op de Olympyske Simmerspullen 1972

De **[[Olympyske Simmerspullen 1972|Olympyske Simmerspullen]]** fan de XXe Olympiade waarden yn **1972** hâlden yn it Westdútske München. De hynstesport waard hâlden by *Schloss Nymphenburg*.

## Utslaggen
### Dressuer

### Eventing

### Springe

## Medaljespegel
De top-seis fan lannen dy't by de hynstesport medaljes wûn ha op de Olympyske Simmerspullen fan 1972.
Xandra Schutte

**Xandra Schutte** (Amsterdam, 15 july 1963) is sûnt 1 juny 2008 haadredakteur fan it Nederlânske opinywykblêd *[[De Groene Amsterdammer]]*. 

Earder wie hja haadredaktrise fan it opinywykblêd *[[Vrij Nederland]]* en wurke sy as útjouwer by útjouwerij Meulenhoff. Oant 1999 wie sy ek al literatuerredakteur op de redaksje fan *De Groene Amsterdammer*. 

Schutte studearre kommunikaasjewittenskip en Nederlânske taal- en letterkunde oan de Universiteit fan Amsterdam.

## Privee
Schutte hie jierrenlang in relaasje mei de skriuwster Doeschka Meijsing, dy't har boek *Over de liefde* (2008) foar it grutstepart basearre op harren ferbrutsen ferhâlding. Schutte hat in soan út in relaasje mei sjoernalist Hendrik Jan Schoo († 2007)

## Bibliografy
* *Lesbiaans: lexicon van de lesbotaal* (mei Hanneke Kunst), Prometheus, Amsterdam 1991, ISBN 90-5333-086-0
* *Damesliefde: de beste lesbische verhalen uit de Nederlandse literatuur*, Bert Bakker, Amsterdam 1995, ISBN 90-351-1451-5
* *Maskerade*, essays 1999
* *De buitenkant - Vrouwen over de rol van het uiterlijk* (2022, Utjouwerij Pluim, ), gearstald troch Milou van Rossum, mei bydragen fan Dilara Bilgiç, Daan Borrel, Machteld van Gelder, Dalilla Hermans, Bregje Hofstede, Yvonne Kroonenberg, Anja Meulenbelt, Ileen Montijn, Anousha Nzume, Marja Pruis, Joyce Roodnat, Xandra Schutte, Mieke van Stigt en Manon Uphoff. 2022.
Sint-Jehannes de Dopertsjerke (Parregea)

De **Sint-Jehannes de Dopertsjerke** is in iergoatyske tsjerke oan de Tsjerkebuert yn Parregea en boud yn de 13e of 14e iuw.

## Beskriuwing
De tsjerke is ± 1300 boud. De muorren besteane meast út giele kleastermoppen. By lettere reparaasjes binne, benammen yn de súdlike muorre, lytsere giele stiennen brûkt. De sealdaktoer, dy't grif fan wat jongere datum is, waard oplutsen fan reade moppen. Yn dy toer binne ek platen Bremer sânstien ferwurke. De tsjerke waard wijd oan Jehannes de Doper. De massive toer hat tsien opfallende rûnbôgige galmgatten. De liedklok datearret, neffens Karstkarel en Stenvert, út 1402 en soe getten wêze troch in Hermanus. Neffens in ynformaasjepaniel by de tsjerke is de klok lykwols út de 16e iuw. De klok, dy't Jehannes neamd wurdt, draacht de nammen fan Heer Arent, Heer Harma, Heer Jarich Tjallongs en Eelcke Douwes. Yn 1543 stie pastoar Arents yn Parregea. Neffens dy ynformaasje soe hy wolris de liedklok ynsegene hawwe kinne.

Yn 1898 en yn 2003 is de tsjerke restaurearre. De houten sinnewizer, dy't bewarre waard op de souder fan de tsjerke, sit sûnt 2003 wer oan de bûtenmuorre fan de tsjerke fêst.

Tsjerke en toer binne erkend as ryksmonumint. Itselde jildt foar it tagongsstek nei it tsjerkhou om de tsjerke. Yn it stek, dat om 1880 makke is, is de tekst oanbrocht *"Gedenk te sterven"*. De stekpylders drage deadssymboalen as *krúste útdôve toartsen, krúse [[seine (ark)|seine]]s, in fleugele sânrinder en in deadsholle mei krúste bonken*.
Hynstesport op de Olympyske Simmerspullen 1960

De **[[Olympyske Simmerspullen 1960]]**, ek wol de **XVIIe Olympiade** neamd waarden yn 1960 hâlden yn Rome, de haadstêd fan Itaalje. It atletyk waard hâlden op it *Piazza di Siena*. It ûnderdiel Dressuer foar lannen stie net op it programma tidens dizze Spullen.

## Piazza di Siena
It Piazza di Siena leit yn in 80 ha. grut lânguod hokker oanlein waard fanôf 1580 en bestiet út meardere villa's en túnen. Ek de bistetún fan Rome leit yn it lânguod. Der wie bij it Piazza di Siena plak foar 15.000 taskôgers.

## Utslaggen
### Dressuer

### Eventing

### Springe

## Medaljespegel
De top-seis fan lannen dy't by de hynstesport medaljes wûn ha op de Olympyske Simmerspullen fan 1960:
Hynstesport op de Olympyske Simmerspullen 1964

De **[[Olympyske Simmerspullen 1964]]**, ek wol de **XIXe Olympiade** neamd, waarden yn 1964 yn Tokio, Japan hâlden. De hynstesport waard hâlden yn *Karuizawa*.

## Utslaggen
### Dressuer

### Eventing

### Springe

## Medaljespegel
De top-acht fan lannen dy't by de hynstesport medaljes wûn ha op de Olympyske Simmerspullen fan 1964.
Ynternasjonaal Klompemuseum Eelde

It **Ynternasjonaal Klompemuseum Eelde** yn Eelde yn Drinte is in museum foar klompen, klompmakkersark en klompmakmasines. It hat de grutste samling houten skuonark fan de wrâld. It museum waard oprjochte yn 1990.

## Skiednis
De basis fan de kolleksje waard lein troch de bruorren Eiso (1916-1977) en Egbert Wietzes (1925-1988), de lêste klompmakkers fan Eelde. De kolleksje waard nei harren ferstjerren útwreide mei de samling fan de hear H.P. Bongers út Ynskedee, learaar oan in Technyske skoalle. Dy syn samling bestie neist klompen, út West-Europeesk ambachtlik en (ier)masinaal klompmakkersark. Yn 2009 krige it museum in grutte samling Frânske  klompen.

## De kolleksje
De kolleksje fan it museum bestiet ûnder oaren út:
* Goed 2.200 pear ferskillende klompen en oar fuotark mei in houten soal, út 43 lannen
* Hûnderten stiks ambachtlik ark út sân Europeeske lannen
* Klompmakmasines fan om 1920, út Nederlân, Dútslân en Frankryk
* In mânske samling ynternasjonale literatuer.

It museum jout omliedingen en der wurde geregeld tema-eksposysjes organisearre.

## Sjoch ek
* Klompemuseum Scherjon yn Noardburgum

## Keppeling om utens
* Webside Ynternasjonaal Klompemuseum Eelde
Tsjerke fan Ferwâlde

De **Tsjerke fan Ferwâlde** yn Ferwâlde is in ienbeukich tsjerkegebou, dat yn 1767 syn hjoeddeiske foarm krigen hat.

## Beskriuwing
De hjoeddeiske tsjerke fan Ferwâlde komt út 1767. Doe waard de midsiuwske foargonger grif yngreven ferboud. Boppe it tagongspoartsje oan de súdkant fan de tsjerke is in fronton makke. Op dit fronton stiet it jiertal fan de bou 1767 en de nammen fan de grytman fan Wûnseradiel, Wilco baron thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg en fan de beide tsjerkefâden Pier Binkes en Claas Luwes, dy't belêste wienen mei it tafersjoch by de bou fan de tsjerke. Op het dak stiet oan de westside in houten dakruter. Yn 1877 krige de tsjerke oan de bûtenkant in pleisterlaach. Ut dy tijd stamt ek it tagongsportaal oan de westside fan de tsjerke.

It oargel fan de tsjerke waard yn 1911 makke troch de Ljouwerter oargelbouwers Bakker & Timmenga.

De tsjerke is erkend as in ryksmonumint.


20190806 kerk5 van Ferwoude.jpg|ynterieur
20190806 kerk6 van Ferwoude.jpg|Ynterieur
20190806 grafsteen ds Aegidius Eberecht kerk Ferwoude.jpg|Ynmitsele grêfsark fan ds. Aegidius Eberecht
Götaland

**Götaland** is ien fan de trije lânsdielen fan Sweden. Götaland is it meast súdlike lânsdiel fan Sweden en is gelyk mei sa'n 4,4 miljoen ynwenners ek it meast befolke lânsdiel fan Sweden. It is in heuveleftich gebiet oant sirka 377 meter heech en oan de kust is it leech.

De fegetaasje bestiet út leafbeammen lykas de bûk en de bjirk. Ek binne der nuddelbosken.

Yn Götaland lizze ek de grutte marren lykas de grutste mar fan Sweden, de Vänermar.

Götaland bestiet út de folgjende lânskippen:
* Blekinge
* Bohuslän
* Dalsland
* Gotland
* Halland
* Öland
* Östergötland
* Skåne
* Småland
* Västergötland

Inkele stêden in Götaland binne: Jönköping, Norrköping, Linköping, Göteborg, Malmö, Helsingborg.

## Sjoch ek
* Gauten
Museum De Proefkolonie

**Museum De Proefkolonie** earder **museum De Koloniehof** is in museum yn Frederiksoord,  in herinneringsmuseum oan it wurk fan de Maatskippij fan Woldiedichheid, dy't yn de earste helte fan de 19e iuw yn it ramt fan de earmoedebestriding meardere koloanjes yn it destiidske Feriene Keninkryk fan de Nederlannen stichte.

It museum is yn 1993 oprjochte by gelegenheid fan it 175-jierrich bestean fan de Maatskippij fan Woldiedichheid. Yn it museum wurdt de skiednis fan it ûntstean fan de koloanjes yn Drinte en Oerisel en it libben fan de kolonisten toand. Nei de Frânske tiid wie Nederlân tige ferearme. De stichter fan de Maatskippij fan Woldiedichheid, Johannes van den Bosch, besocht de earmoede te bestriden troch op grutte skeal earme minsken út de stêd oer te bringen nei noch net ûntgûne gebieten yn ûnder mear Drinte en Oerisel. troch elke kolonist in wenning te bieden, in stik grûn fan 3 hektare en wat fee soenen se yn harren eigen libbensûnderhâld foarsjen kinne. Begûn waard yn 1818 mei in proefkoloanje yn Frederiksoord.

Middels in diafoarstelling, in permaninte tentoanstelling, lesmateriaal en in koloanjehúske op it museumterrein mei in byhearrende ikker wurdt it deistige bestean fan de kolonisten yn ûnder mear it Drintske Frederiksoord, Boschoord en Wilhelminaoord en it Oeriselske Willemsoard ynsichtlik makke. Op de ikker wurde de gewaaksen út de tiid fan de kolonisten ferboud, ûnder oare tarwe, rogge, hjouwer, garst, spelt, tabak en himp.

Besikers fan it museum kinne it kompjûterbestân ynsjen oft foarâlden kolonist west hawwe yn ien fan de koloanjes fan de Maatskippij fan Woldiedichheid.

Yn de omjouwng fan it museum herinnerje noch in soad bouwurken, wêrûnder ferskate yn takt bleaune kolonistewenningen, oan de ûntsteansskiednis fan de koloanjes fan Woldiedichheid.

Yn maaie 2019 iepene it museum op in nije lokaasje yn it doarp ûnder de namme Museum De Proefkolonie. It museum waard offisjeel iepene yn oktober datselde jier. De iepening fan it museum wie ûnderdiel foar de nominearring foar de status fan UNESCO Wrâlderfguod. Op 26 july 2021 waarden troch UNESCO de koloanjes beneamd ta wrâlderfgoed.
Hockey op de Olympyske Simmerspullen

**[[Hockey]]** is ien fan de sporten dy't op de Olympyske Simmerspullen beoefene wurd.

## Skiednis
Hockey stie ûnder de Spullen fan 1908 yn Londen foar it earst op it programma. Mar pas sûnt de Spullen fan 1928 yn Amsterdam stiet it oanienwei op it programma. It frouljeshockey stiet sûnt de Spullen fan 1980 yn Moskou op it programma fan de Simmerspullen.

## Medaljes
### Manlju

### Froulju

## Medaljespegel
*Medaljespegel is bywurke oant en mei de spullen fan 2020*
De top-10 fan lannen dy't by it hockey medaljes wûn ha op de Olympyske Simmerspullen.
Tichelwurk (Eastrum)

It **[[tichelwurk]] fan [[Eastrum]]** is in eardere masinale stienbakkerij, oan it Dokkumer Grutdjip.

## Skiednis

It bedriuw tichtby Eastrum waard om 1872 hinne oprjochte troch Jan Helder (1842-1906). Nei syn ferstjerren yn 1906 stie it bedriuw bekend ûnder de namme *N.V. Machinale Steenfabriek te Oostrum v/h J. Helder Pzn*. It bedriuw soe benei hûndert jier bakstiennen meitsje. Yn 1968 waard de stienfabrikaazje beëinige yn it ramt fan de sanearring fan de bakstienyndustry yn Nederlân. De bedriuwsgebouwen waarden yn 1969 yn de ferkeap setten. It terrein wurdt sûnttiids brûkt as opslachterrein fan in oannimmer.

Bysûnder is de skoarstien, dêr't it ûnderste part fan út 1872 is. It ûnderste diel is fersierd mei mitsele nissen (sjoch detailôfbylding). Oarspronklik foarme de kraach fan siermitselwurk de ein fan de skoarstien. Yn 1879 waard de skoarstien langer makke. Dielen fan it fabrykskompleks binne erkend as ryksmonumint en wurde sjoen as wichtich yndustrieel erfguod. 

Al yn de midsiuwen waard der sprutsen fan it meitsjen fan bakstien yn Eastrum. Oan dy tradysje kaam in ein yn 1968. De ringûne is in foarbyld fan 'ien fan de ierste goed wurkjende ringûnen yn Nederlân'. It fabryk is it ienichste noch geve foarbyld yn syn soarte yn Fryslân.

Desimber 2017 waard bekend dat de piip fan it fabryk restaurearre wurde sil. De eigener is fan doel om in museum en in fergaderseal yn it âld fabryk te realisearjen.
Stoenckherne

**Stoenckherne** is in bûtendyksk lizzend natoergebiet tusken Warkum en Hylpen. 

It kweldergebiet waard yn 1982 troch de destiidske steatssekretaris fan Kultuer, Rekreaasje en Maatskiplik Wurk oanwiisd as in beskerme natuermonumint fanwege "*zijn natuurschoon en natuurwetenschappelijke betekenis"*. De Fryske Iselmarkust wie sûnt 1991 in beskerme natuermonumint. Sûnt 2009 is it gebiet Stoenckherne diel fan it Natura 2000 gebiet *[[Iselmar]]* en wurdt de beskerming yn dit kader regele.

It gebiet mei bûtendykske terreinen en wetters omfet 5207 hektare. It bestiet út *"ûndjip wetter, keale en begroeide sânplaten, moerassen, leech lizzende greiden en klifkusten"*.
Herfoarme tsjerke (Eastersee)

De **Herfoarme tsjerke** fan Eastersee is in neoklassisistysk tsjerkegebou oan de Buorren 29 yn Eastersee. It gebou waard fanwegen de weromrinnende tsjerkegong ôfstjitten en ferkocht. De tsjerke is in ryksmonumint. 

## Skiednis en beskriuwing

De herfoarme tsjerke fan Eastersee waard yn 1860as wettersteatstsjerke boud en ferfong in tsjerke út de 12e- of de 13e iuw. De tsjerke stiet oan de eastside fan it doarp mei in wat heger lizzend tsjerkhôf der by, dat oan trije siden begrinze wurdt troch sleatten. Oan de foarkant is in tagongsstek fan smei- en getten izer, wêrfan't de stekpeallen dekorearre binne mei pynappels. De foarside fan de tsjerke hat in kenmerkende neoklassisistyske foarm, mei fjouwer pylders, in kapiteel en bekroand mei in fronton mei in healrûn finster. Oan beide kanten fan de tagongsdoar steane twa pylders mei in fronton der boppe-op. Boppe de doar sit in rûn finster. Oan wjersiden fan de doar twa spitsbôgige finsters. Alle finsters hawwe in trasearring fan getten izer. Rjochtboppe it fronton fan de foargevel is in klokketoer mei spitsbôgige galmgatten. Yn de toer hinget in klok, dy't yn 1498 getten waard troch Gerardus van Wou. It oerwurk yn de toer is fan 1602. Op de wizerplaten stiet it boujier fan de tsjerke, 1860. De toer wurdt bekroane mei in achtkantige, iepenwurke houten koepel op acht pylders.

It ynterieur komt foar it meastepart út de bouperioade van de tsjerke. 

De tsjerke mei tsjerkhôf en tagongsstek binne erkend as ryksmonumint ûnder mear om de âlderdom, de arsjitektoanyske foarmjouwing, weardefolle ûnderdielen fan it ynterieur en de markante lizzing.

Iuwenlang hat Eastersee in eigen tsjerke hân. Dêr kaam fanwegen it ôfnimmende tal tsjerkegongers yn 2011 in ein oan. De gemeente moast de tsjerke foar € 285.000,00 yn de ferkeap dwaan.  It gebou waard ferkocht oan immen út Amsterdam, dy't it ferbouwe sil ta wenhûs. Tsjerklik meitsje de protestanten fan Eastersee no diel út fan de PKN-gemeente Ychtenbrêge-Eastersee.

De âlde Steatebibel fan de tsjerke waard nei de sluting oan de Friezetsjerke yn Rome oanbean.

## Oargel
It oargel waard yn 1891 troch de Ljouwerter oargelbouwer, de firma L. van Dam en Soannen. Oarspronklik wie dit oargel bedoeld foar de herfoarme tsjerke yn it Siuwske Biezelinge. Yn 1909 waard it oargel oerbrocht nei Eastersee.

## Keppeling om utens
* Ynformaasje en disposysje oargel