open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Landeskirche

Yn Dútslân en Switserlân betsjut in ***Landeskirche*** (lâns- of nasjonale tsjerke) de tsjerke fan in regio. It begryp ferwiist almeast nei de protestantske tsjerken, mar yn Switserlân ek wol nei de Roomsk-katolike bisdommen. Hja ûntstiene as de nasjonale tsjerken fan de selsstannige Dútske steaten en de kantons fan Switserlân, dy't letter feriene waarden en foarmje it hjoeddeistige Dútslân (1871) en Switserlân {1848).
Grutte Priis Formule 1 fan Spanje 2006

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Spanje]]** 2006 yn Montmeló op 14 maaie 2006.
It wie de sechsde fan 18 races fan de Formule 1 yn 2006. Hy waard op it Sirkwy fan Kataloanje hâlden. De race waard hâlden oer 66 omgongen, op it 4,6 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 305,2 kilometer. 

## Kwalifikaasje
* Jacques Villeneuve  waard tsien plakken weromset by de start fanwegen in motorwiksel.

## Utslach Grutte Priis

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Tijme Bouwers

**T.J. (Tijme) Bouwers** (Súdlaren, 1941) is in Nederlânske politikus fan de ARP en letter it CDA.

## Karriêre
Bouwers is ôfstudearre yn de ekonomy oan de Ryksuniversiteit Grins. Dêrnei wie er amtner tafersjoch gemeentefinânsjes by de provinsje Súd-Hollân, ynspekteur fan finânsjes by it ministearje fan Finânsjes en dêrnjonken gemeenteriedslid yn Waddinxveen foar't er yn septimber 1976 boargemaster waard fan de Fryske gemeente Ferwerderadiel. Fan 1977 oant 1980 wie hy foarsitter fan it Provinsjaal Komitee fan A.R. kiesferienings yn Fryslân, en fan 1980 oant 1988 foarsitter fan it CDA yn Fryslân. Yn maart 1988 folge syn beneaming ta boargemaster fan Aalten wat er oant ein 2004 bliuwe soe.

### Njonkenfunksjes
Neist de ûnderskate njonkenfunksjes dy't Tijme Bouwers op grûn fan syn funksjes beset hat, wie er tusken jannewaris 2000 en septimber 2011 aktyf as foarsitter fan it bestjoer fan Stichting RIONED, de koepelorganisaasje foar stedsk wetterbehear en riolearring. Tusken 2000 en 2005 wie hy ek lid fan de ried fan kommissarissen fan drinkwetterbedriuw Vitens, en hie dêr sitting yn de Auditkommisje. Yn 2005 waard er lid fan de Ried fan advys fan yngenieursburo MWH, lid fan de bestjoersried fan Stichting " Oude en Nieuwe Gasthuis ", en tusken 2006 en 2011 wie er vice-foarsitter fan de ried fan tafersjoch fan GGnet, in organisaasje foar geastlike sûnenssoarch. Hy is fertsjintwurdiger regio East fan de Koninklijke Nederlandse Vereniging ' Ons Leger ' en Lid fan de finansjele kommisje fan de Vereniging Officieren Cavalerie. Fierder is er lid fan de redaksjekommisje fan it moanneblêd ' B & G ', lid fan it bestjoer fan ONG en vice-distriktsgûverneur, distrikt 110 BZ fan Lions Organisatie Nederland. Sûnt maart 2010 is hy ek foarsitter fan de Stichting Geschillencommissie Vastgoedbeheer.

## Keppeling om utens
* www.tijmebouwers.eu
Kosmas- en Damianusfloed (1477)

De **Earste Kosmas- en Damianusfloed** op 27 septimber 1477 wie in stoarmfloed dy't de Noardseekusten yn de Dútske Bocht en fan Nederlân en Belgje trof. De floed is neamd nei de hilligen Kosmas en Damianus dy harren feestdei op 26 septimber is.

Yn East-Fryslân waarden guon diken troch de stoarm trochbrutsen. Ut it Reiderlân wei is bekend dat ferskate doarpen opjûn wurde moasten. Mei de Earste Kosmas- en Damianusfloed waard mei it ûntstean fan de Doalert úteinset. De floed fan 1477 jildt as ien fan de swierste stoarmen dy't de Nederlannen troffen. Benammen de kust fan Flaanderen waard swier troffen. Yn Seelân waard it doarp Arnemuiden ferwoastge en it slot Hellenburg by Baarland rekke swier skansearre.

De Sudersee waard fergrutte, en fersilte dêrtroch mear, om't de gatten tusken de Waadeilannen grutter waarden.

## Literatuer
* Königlich Preußisches Meteorologisches Institut (Hrsg.): *Abhandlungen*. Band 2. Berlyn 1901, side 41.

## Keppelings om utens
* Friedrich-Wilhelm Trottmann: *[http://gezeiten.shz.de/Artikel/Dorf,%20Stadt%20und%20Land/1143%20Sturmfluten%20an%20der%20Nordsee%20ab%20dem%20Jahr%20838 Sturmfluten an der Nordsee ab dem Jahr 838]*. 10 maart 2012, oproppen op 9 maart 2014.
* *[http://www.heimatkundlicher-arbeitskreis.de/Verschiedenes/Dollartfluten/Dollartfluten.htm 1509–2009: 500 Jahre Cosmas- und Damianflut. Die Entstehung des Dollarts]*. Heimatkundlicher Arbeitskreis e. V., oproppen op 9 maart 2014.
Never Say Never Again

*''Never Say Never Again'' (liet fan de Bee Gees), in liet fan 'e Bee Gees út 1969
*''Never Say Never Again'' (film), in Amerikaansk-Britske film oer James Bond út 1983
*''Never Say Never Again'' (liet fan Lani Hall), de titelsong fan 'e film út 1983, songen troch Lani Hall
*''Never Say Never Again'' (soundtrack), it soundtrackalbum fan 'e film út 1983
Grutte Priis Formule 1 fan Monako 2006

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Monako]]** 2006 yn Monte Carlo op 28 maaie 2006.
It wie de sânde fan 18 races fan de Formule 1 yn 2006. Hy waard op it Circuit de Monaco hâlden. De race waard hâlden oer 78 omgongen, op it 3,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 260,5 kilometer. 

## Kwalifikaasje
* Michael Schumacher syn kwalifikaasjetiden waarden skrast om't er syn auto ôfslaan liet yn de La Rascasse bocht.
* Felipe Massa koe gjin tiid sette as gefolch fan skea oan syn auto.

## Utslach Grutte Priis
* Juan Pablo Montoya behelle syn lêste poadiumplak yn de Formule 1
* Michael Schumacher starte út de pitstrjitte wei.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Yorick Haan

**Yorick Jan Haan** (Hardenberg, 10 maaie 1974) is in Nederlânske politikus. Fan febrewaris 2010 oant juny 2013 wied er boargemaster fan Flylân. Dêrfoar wie er wethâlder yn Schiedam. Haan wie lid fan de lokale partij Progressief Schiedam en earder fan de Socialistische Partij.

## Wurkpaad
Yorick Haan studearre fan 1993 ôf maatskippijskiednis oan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Yn 1995 briek er de stúdzje ôf en kaam er yn tsjinst fan de Sosjalistyske Partij, dêr 't er sûnt 1992 lid fan wie. Hy wie assistint fan partijsekretaris Tiny Kox, webmaster fan de ynternetside fan de SP en grafysk foarmjouwer fan de media-ôfdieling. Fan 2000 oant 2002 wurke Haan foar in reklameburo. Dêrnei wie er oant 2006 meiwurker fan de fraksje fan de SP yn de Twadde Keamer.

Fan 1996 oant 1998 wie Haan lid fan de Rotterdamske dielgemeenteried IJsselmonde en fan 1998 ôf lid fan de gemeenteried fan Schiedam. Yn 1999 waard er fraksjefoarsitter. Hy siet yn 2002 in riedsenkêtekommisje foar dy ûndersyk die nei in lokale asbestsaak. Dat wie de earste kear yn Nederlân dat der in enkêtekommisje ynsteld waard troch in gemeenteried. Nei de gemeenteriedsferkiezingen 2006 kaam de SP yn Schiedam yn it kolleezje en waard Haan wethâlder. Hy wie ûnder oare belêstige mei bouwen, wenjen en miljeu, bistewolwêzen, ferkear en ferfier, behear iepenbiere romte, fasilitêre saken en ICT. Tegearre mei in part fan sawol it ôfdielingsbestjoer as de fraksje fan de SP yn Schiedam besleat Yorick Haan yn 2009 it lidmaatskip fan de partij op te sizzen. Se fûnen dat de lanlike SP him te folle manifestearre as opposysjepartij en net folle omtinken hie foar ôfdielingen dy't bestjoerlike ferantwurdlikheid drage en fielden har' tsjinwurke.

Haan bleau as ûnôfhinklik politikus wethâlder yn Schiedam. Mei oare âld-SP'ers rjochte hy de lokale partij Progressief Schiedam op, mei as doel dielname oan de gemeenteriedsferkiezingen 2010. Haan waard keazen as listlûker, mar luts him werom doe't er yn desimber 2009 foardroegen waard as boargemaster fan Flylân. Hy waard op 18 febrewaris 2010 troch de Fryske Kommissaris fan de Keninginne John Jorritsma ynstallearre.

Op 17 juny 2013 sei de gemeenteried fan Flylân it fertrouwen yn him op. Oanlieding dêrfoar wie de mishanneling fan Haan in oantal dagen earder troch in bewenner fan it eilân. De eftergrûn fan it ynsidint soe yn de relasjonele sfear lizze. Kommissaris fan de Kening John Jorritsma beneamde noch deselde dei Ella Schadd-de Boer as waarnimmend boargemaster fan Flylân.

Op 29 april 2014 makke it bestjoer fan de Stichting Stadsomroep Schiedam bekend dat Haan oansteld wie as ynterim-manager en haadredakteur fan Look TV en Radio Schiedam. Syn oanstelling kaam nei in ûnrêstige perioade by de omrop wêrby't it boechbyld fan Look TV Jan Willem de Boer it fjild romje moast. Yn juny 2017 spruts de rjochtbank yn Rotterdam Haan syn persoanlik fallisemint út.
Grutte Priis Formule 1 fan de Feriene Steaten 2006

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan de Feriene Steaten]]** 2006 yn Indianapolis op 2 july 2006.
It wie de tsiende fan 18 races fan de Formule 1 yn 2006. Hy waard op de Indianapolis Motor Speedway hâlden. De race waard hâlden oer 73 omgongen, op it 4,1 km lange sirkwy oer in raceôfstân fan 306 kilometer. 

## Kwalifikaasje
* Nico Rosberg syn kwalifikaasjetiden waarden skrast en moast dêrtroch fanôf it 21ste plak starte.
* Vitantonio Liuzzi moast fanôf it 20ste plak starte fanwegen in motorwiksel.

## Utslach Grutte Priis
* It wie de lêste wedstriid yn de Formule 1 fan Juan Pablo Montoya 
* Jarno Trulli starte út de pitstrjitte wei.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Grutte Priis Formule 1 fan Frankryk 2006

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Frankryk]]** 2006 yn Magny-Cours op 16 july 2006.
It wie de alfde fan 18 races fan de Formule 1 yn 2006. Hy waard op it Circuit de Nevers Magny-Cours hâlden. De race waard hâlden oer 70 omgongen, op it 4,4 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 308,7 kilometer. 

## Kwalifikaasje
* Pedro de la Rosa ferfong by McLaren, Juan Pablo Montoya dy't nei de Grutte Priis fan de Feriene Steaten ûntslein waard.
* Lêste pole posysje fan Michael Schumacher

## Utslach Grutte Priis
* It wie de lêste wedstriid yn de Formule 1 fan Franck Montagny

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Plysjeskoalle

In **plysjeskoalle** is in ynstelling op it mêd fan ûnderwiis dêr't rekruten fan plysjetsjinsten har oplieding folgje. Fan 'e lju dy't har by sa'n ynstitút oanmelde, wurdt ornaris de eftergrûn neigien foar't se talitten wurde. Sa moat men yn Nederlân in ferklearring fan goed gedrach toane kinne en gjin strafblêd hawwe. 

Oan 'e plysjeskoalle krije de learlingen sawol teory-ûnderwiis as praktykûnderwiis. It teory-ûnderwiis bestiet foar in grut part út 'e oerdracht fan kennis omtrint de wetten op it neilibjen wêrfan't de learlingen as plysje tafersjoch útoefenje moatte. It praktykûnderwiis hat te krijen mei it bybringen fan feardichheden op it mêd fan û.m. EHBO, autoriden, man-tsjin-mangefjochten, gebrûk en ûnderhâld fan fjoerwapens, en de-eskalaasje. 

Yn 'e regel is sa dat oan in plysjeskoalle nea mear learlingen oplaat wurde as dat oan 'e ein fan 'e oplieding by in plysjekorps pleatst wurde kinne. It sil dus nea sa wêze dat in plysjeman nei it ôfrûnjen fan syn oplieding wurkleas rekket om't der in oerskot oan plysjes bestiet. Mocht der wol sa'n oerskot driigje te ûntstean, dan wurdt de opname fan nije rekruten oan 'e 'foarkant' fan 'e oplieding keard troch minder learlingen ta te litten ta de plysjeskoalle.
Grutte Priis Formule 1 fan Dútslân 2006

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Dútslân]]** 2006 yn Hockenheim op 30 july 2006.
It wie de tolfde fan 18 races fan de Formule 1 yn 2006. Hy waard op de Hockenheimring hâlden. De race waard hâlden oer 	66  omgongen, op it 4,6 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 301,9 kilometer. 

## Kwalifikaasje
* Sakon Yamamoto makke syn debút yn de Formule 1, hy ferfong Franck Montagny.
* Jarno Trulli en Christijan Albers waarden beide tsien startplakken tebekset foar it wikseljen fan in motor.

## Utslach Grutte Priis
* It wie de lêste wedstriid yn de Formule 1 fan Jacques Villeneuve
* Sakon Yamamoto starte út de pitstrjitte wei.
* De beide MF1-auto's waarden diskwalifisearre om't de fleugels net oan de regeleminten foldiene.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Grutte Priis Formule 1 fan Turkije 2006

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Turkije]]** 2006 yn Istanbûl op 27 augustus 2006.
It wie de fjirtjinde fan 18 races fan de Formule 1 yn 2006. Hy waard op İstanbul Park hâlden. De race waard hâlden oer 58 omgongen, op it 5,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 309,3 kilometer. It wie de earste Grutte Priis fan Turkije.

## Kwalifikaasje
* Ralf Schumacher en Christijan Albers waarden beide tsien startplakken tebekset foar it wikseljen fan in motor.

## Utslach Grutte Priis
* Felipe Massa wûn foar it earst in Grutte Priis.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Grutte Priis Formule 1 fan Hongarije 2006

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Hongarije]]** 2006 yn Mogyoród op 6 augustus 2006.
It wie de trettjinde fan 18 races fan de Formule 1 yn 2006. Hy waard op de Hungaroring hâlden. De race waard hâlden oer 70 omgongen, op it 4,4 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306.7 kilometer. 

## Kwalifikaasje
* Robert Kubica makke syn debút yn de Formule 1, hy ferfong Jacques Villeneuve.
* Jenson Button en Christijan Albers waarden beide tsien startplakken tebekset foar it wikseljen fan in motor.
* Scott Speed syn kwalifikaasjetiden waarden skrast en moast dêrtroch fan it 20ste plak ôf starte.

## Utslach Grutte Priis
* Jenson Button wûn foar it earst in Grutte Priis.
* Pedro de la Rosa stie foar it earst op it poadium yn de Formule 1
* Robert Kubica waard diskwalifisearre om't syn auto net swier genôch wie.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Pedro de la Rosa

**Pedro Martínez de la Rosa** (Barcelona, 24 febrewaris 1971) is in earder Spaansk Formule 1-koereur. De la Rosa makke by de Grutte Priis fan Austraalje yn 1999 syn debút foar it team fan Arrows. Pedro de la Rosa hat ien kear op it poadium stien yn de Formule 1. Nei de Grutte Priis fan Brazylje 2012 naam er ôfskied fan de Formule 1. Pedro de la Rosa is no de technyske en sportive adviseur fan in Formula E-team. En runt dêrneist in rydskoalle en in raceteam.

### Oersjoch Formule 1-karriêre
Antoniusfloed

De **Antoniusfloed**, ek wol **iisfloed** neamd, wie in swiere stoarmfloed op 16 jannewaris 1516 dy't de kust fan East-Fryslân trof en nei de hjeldei fan Antonius de Grutte, 17 jannewaris neamd waard. De stoarm, mank mei in soad iis bruts troch de seediken hinne en feroarsake, mank mei de iisskossen, in soad skea, benammen yn Rjustringen en Bûtjadingen. De gefolgen wiene grut, ek om't it gebiet yn de foargeande jierren, 1509 en 1510 troffen waard troch in rige stoarmen.

Om't de diken net mear reparearre wurde koene, waard it needsaaklik en jou ferskate karspels en doarpen op. Yn de Jadeboezem foar Sande oer, gie it om de karspels Oldebrügge, Bordum, Bant, Ahm, Ellens, Seediek en de Johanniterkommanderij Havermonniken. In stikmannichoare  karspels waarden al yn de fyftjinde iuw opjûn.

It lânferlies yn de Doalert, Jadeboezem en tusken Jade en Weser wie grut. Arngast waard in eilân yn de Jadeboezem. De Doalert en de Jadeboezem berrikten harren wiidste omfieming en der ûntstie in ynbrek tusken Jade en Weser.
Maatskippij (ûndernimming)

In **maatskippij** kin yn Nederlân in ûndernimming of in bedriuw betsjutte, sa as de KLM of NAM. In maatskippij yn ekonomyske sin kin de foarm hawwe fan bygelyks in besletten fennoatskip (B.V.), kommanditêre fennoatskip, fennoatskip ûnder firma (V.O.F.), of in namleaze fennoatskip (N.V.).

In maatskippij kin ek in bepaalde soarte feriening oantsjutte, sa as e Maatskippij ta Nut fan 't Algemien.

## Sjoch ek
* Bedriuw
* Loftfeartmaatskippij
Kanalpolder

**Kanalpolder** (Kanaalpolder) is in dykstreekdoarp en polder en is tagelyk ek in *[[Ortsteil]]* fan it *[[Ortschaft]]* Dollart yn de gemeente Bunde yn it Eastfryske Reiderlân. Yn it noarden heart in lyts part ta de gemeente Jemgum. Mei Kanalpolder waard yn 1877 de ynpolderings yn it Reiderlân foltôge. 

## Lizzing
It langhalige gebiet fan Kanalpolder grinzget yn it westen oan de Doalert, en yn it easten oan Heinitzpolder. Troch syn dyk wurdt de polder foar oerstreamings beskerme. It gebiet ûntstie troch lânoanwinning en leit op fruchtber seeklaaigrûn. In kanaal troch de polder soarget foar it ûntwetterjen.

## Skiednis
De Heinitzpolder waard yn 1795 bedike. De fjirdere lânoanwinnings fan it oanslike lân fan de Doalert gie stadichoan foarút. Yn 1874 waard úteinset mei it bedykjen en ynpolderjen fan in nije polder. By in stoarmfloed yn jannewaris 1877 kamen der lykwols 35 Italjaanske dykwurkers by om. It dykwurk waard yn 1877 dien makke en de Kanaalpolder grinzge fuortendaliks oan de Doalert. Mei tank oan de maatskiplik belutsen dûmny Arnold Wilhelm Nordbeck fan Landschaftspolder ûntstiene dêr yn 1922 lânwurkersdelsettings. It wengebiet fan de saneamde *Aalande* omfiemet goed 38 hektare en rint oant yn it gebiet fan Landschaftspolder en Heinitzpolder. Mei it nije oanwûne lân  wie it bedykjen yn it Reiderlân foltôge.

Yn 1966 waard Kanaalpolder, dat in selsstannige gemeente wie, part fan de gearwurkjende gemeente Dollart.Yn 1973 ferlear Kanaalpolder folslein syn selsstannigens doe't Dollart in ienheidsgemeente waard en dy op syn bar part fan de gearwurkjende gemeente Bunde waard, dy't yn 2001 sels in ienheidsgemeente waard.

## Keppeling om utens
* webstee fan de gemeente Bunde
* Doarpsbeskriuwers fan it Ostfriesische Landschaft: ''Heinitzpolder'' (PDF; 218&nbsp;kB)

## Literatuer
* Harm Wiemann u. a.: *Aus vergangenen Tagen: Chronik der Samtgemeinde Bunde*. Hrsg. Samtgemeinde Bunde. Selbstverlag, Bunde 1983.
* Johann Schulte: *Verlaat – (K)eine Chronik der ehemaligen Gemeinde Dollart*. Festschrift zur 250-Jahrfeier von Ditzumer-Verlaat. Artline, Bunde 2003.
Grutte Priis Formule 1 fan Itaalje 2006

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Itaalje]]** 2006 yn Monza op 10 septimber 2006.
It wie de fyftjinde fan 18 races fan de Formule 1 yn 2006. Hy waard op it Sirkwy fan Monza hâlden. De race waard hâlden oer 53 omgongen, op it 5,7 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306,7 kilometer. 

## Kwalifikaasje
* It team MF1 wie nei de Grutte Priis fan Turkije oernaam en gie fierder as Spyker.
* Fernando Alonso syn kwalifikaasjetiden waarden skrast fanwegen it hinderjen fan Felipe Massa en moast dêrtroch fan it 10ste plak ôf starte

## Utslach Grutte Priis
* Robert Kubica stie foar it earst op it poadium yn de Formule 1.
* It wie de lêste wedstriid yn de Formule 1 fan Christian Klien.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Robert Kubica

**Robert Józef Kubica** (Krakau, 7 desimber 1984) is in Poalsk autokoereur. Kubica makke by de Grutte Priis fan Hongarije yn 2006 syn debút foar it team fan BMW yn de Formule 1. Yn 2008 behelle Robert syn iennichste oerwinning yn de Formule 1 by de Grutte Priis fan Kanada. Yn 2011 rekke Kubica by in crash yn de Rally fan Andora dêr't er oan mei die as oefening mei it stjoeren, slim ferwûne. Robert Kubica hie ferwûnings oan syn ûnderearm , meardere breuken yn syn rjochter earmtakke, skouder en skonk oprûn. Hy hold dêr bliuwende beheiningen yn syn earm oan oer, mar wist lykwols yn 2019 werom te kommen yn de Formule 1.

### Oersjoch Formule 1-karriêre

***** Seizoen noch dwaande.
Holding

In **holding** (in ferkoarting fan 'e Ingelske term *holding company*, "hâldbedriuw") of ek wol in **kontrôlemaatskippij** is in fennoatskip dy't hierargysk sjoen it heechste, meast omfiemjende bedriuw is binnen in groep fan ûndernimmings. De holding is de memme-ûndernimming fan in concern. De oandielen fan 'e oare bedriuwen fan 'e groep, de saneamde wurkûndernimmings of wurkmaatskippijen, binne ûnderbrocht yn 'e holding, en it bestjoer fan 'e holding funksjonearret as de mienskiplike lieding fan it hiele concern. In holding produsearret sels neat en hellet syn winst inkeld út 'e opbringsten fan oandielepartisipaasjes, benammentlik út 'e útkearde dividinden.
Heinitzpolder

**Heinitzpolder** is in dykstreekdoarp en polder en tagelyk in *[[Ortsteil]]* yn it *[[Ortschaft]]* Dollart yn de gemeente Bunde yn it Eastfryske Reiderlân. In lyts part fan Heinitzpolder heart by de gemeente Jemgum dy't noardlik dêrfan leit. It plak hat likernôch 300 ynwenners.

## Lizzing
Heinitzpolder leit eastlik fan de Doalert en wurdt troch in smelle stripe fan it gebiet fan Kanalpolder fan de Doalert skaat. Yn it súdwesten grinzget er oan Landschaftspolder. Troch diken waard it gebiet beskerme tsjin oerstreamings. De polder ûntstie troch lânoanwinning en leit op fruchtber seeklaaigrûn. It doarp fan de polder leit oan in slieperdyk. In kanaal soarget foar it ûntwetterjen.

## Skiednis
De polder ûntstie troch it oansliken fan sediminten troch it wetter fan de Doalert. It oanslike lân waard letter bedike. Yn 1773 pachten guon ûndernimmers fan Landschaftspolder it uterdykse lân en setten útein mei de dykbou, mar bruts troch by in stoarmfloed. In twadde groep dy't ynteresse yn it gebiet hiene besochten fan 1794 oant 1796 foar in twadde kear it gebiet te bedykjen en dy kear slagge it better. Heinitzpolder waard de earste polder yn it Reiderlân mei in befarber kanaal, dy't troch in syl ferbûn wie mei de Doalert. Yn 1796 waard foar it earst de namme *Heinitz Polder* brûkt, neamd nei de Prusyske steatsminister Friedrich Anton von Heynitz (1725-1802)

Yn de Frânske tiid waard it gebiet by it Nederlânske departemint Westeriems yndield. Yn 1813 waard der foar it earst in gemeente Dollart foarme, dy't bestie út de doarpen Heinitzpolder, Landschaftspolder, Bunderhammrich, Böhmerwold en Sankt Georgiwold. Nei de delslach   fan Napoleon kaam it gebiet oan it keninkryk Hannover en waarden de plakken fannijs selsstannige gemeenten. De wettersneed fan febrewaris 1825 feroarsake in dykynbrek yn de Heinitzpolder en dêrtroch strûpte it lân ûnder wetter. Fan 1874 oant 1877 waard it oanslike lân, dy't tsjin de Heinitzpolder oanlei, bedike, en dêrmei ûntstie de Kanalpolder. Yn 1885 waard Eastfryslân fannijs Prusysk. Nei de Twadde Wrâldkriich kaam der in tastream flechtelingen út it easten fan Dútslân wei. 

Yn 1966 waard de gearwurkjende gemeente Dollart fannijs stifte dy't út de doarpen Ditzumerhammrich, Ditzumerverlaat, Bunderhammrich, Heinitzpolder en Kanalpolder bestie. Yn 1973 ferlear Heinitzpolder syn selsstannigens foargoed, doe't de gemeente Dollart in ienheidsgemeente waard en part fan de gearwurkjende gemeente Bunde waard, dy't yn 2001 sels wer in ienheidsgemeente waard.

## Religy
Sûnt 1821 hearde Heinitzpolder by de tsjerkegemeente Landschaftspolder, en sûnt 1887 by Ditzumerverlaat. Dêr waard in nije grifformearde gemeente stife, dy't yn 1896 in eigen tsjerke krige.

## Keppeling om utens
* Webstee fan de gemeente Bunde
* Doarpsbeskriuwers fan it Ostfriesische Landschaft: ''Heinitzpolder'' (PDF; 218&nbsp;kB)

## Literatuer
* Harm Wiemann u. a.: *Aus vergangenen Tagen: Chronik der Samtgemeinde Bunde*. Hrsg. Samtgemeinde Bunde. Selbstverlag, Bunde 1983.
* Johann Schulte: *Verlaat – (K)eine Chronik der ehemaligen Gemeinde Dollart*. Festschrift zur 250-Jahrfeier von Ditzumer-Verlaat. Artline, Bunde 2003.
Grutte Priis Formule 1 fan Sina 2006

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Sina]]** 2006 yn Shanghai op 1 oktober 2006.
It wie de sechstjinde race fan 18 races fan de Formule 1 yn 2006. Hy waard op it Sirkwy fan Shanghai hâlden. De race waard hâlden oer 56 omgongen, op it 5,5 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 305 kilometer. 

## Kwalifikaasje
* Robert Doornbos ferfong by Red Bull Racing, Christian Klien.
* Felipe Massa en Takuma Sato waarden beide tsien startplakken tebekset foar it wikseljen fan in motor.
* Christijan Albers syn tiid waard skrast om't er de skeal net mear helle foar it ferplicht wagen fan syn auto.

## Utslach Grutte Priis
* Lêste oerwinning fan Michael Schumacher yn de Formule 1.
* Takuma Sato waard diskwalifisearre fanwegen it negearjen fan blauwe flaggen.
* Christijan Albers krige in straf fan 25 sekonden fanwegen it negearenjen fan in blauwe flagge.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Torsten Haß

**Torsten Haß** (Neumünster, 21 novimber 1970) is in Dútske bibletekaris en skriuwer fan literêre romans en koarte ferhalen, toanielstikken en gedichten.
## Boeken
### Non-fiksje
* *[[Biblioteek|Bibliotheken]] für Dummies* (2019); mei Detlev-Schneider-Suderland
* *Arbeitgebermarke [[Biblioteek|Bibliothek]] mit k(l)einem Budget : eine Einführung mit Übungen* (2021)
* *Vahīṅ dekhiye : Festschrift für Hellmut Vogeler* (1996); as redakteur
* *Das Ende der Gemütlichkeit : Entwurf eines Fundraising-Konzepts für kleinere und mittlere Wissenschaftliche [[Biblioteek|Bibliotheken]]* (2021)
* *Dieses Buch ist für die Tonne : Einführung in den klassischen Zynismus (Kynismus)* (2020); mei Maximilian Spannbrucker
* *Wohnriester und Erbbau : ein aktuelles Fallbeispiel* (2021)
### Resinsjes en essays
* *Der Verlust der Magie : [[Essay|Essays]], [[Polemyk|Polemiken]], [[Satire|Satiren]]* (2021)
* *Die Rezensionen, Bd.A,1* (2021)
* *Die Rezensionen, Bd.A,2* (2021)
* *Die Rezensionen, Bd.A,3* (2021)
* *Die Rezensionen, Bd.B,1* (2021)
* *Die Rezensionen, Bd.B,2* (2021) 
### Fiksje
#### Roman, koarte ferhaal en novelle
* *Das Kartenhaus : ein Betrugs-Roman* (2002)
* *Der König des Schreckens :  ein Vatikan-[[Misdiefiksje|Krimi]]*  (2013)
* *Männchensache : Rechtsfälle zur Vorbereitung im Geschlechterkampf – Roman* (2009)
* *Morddeich : und andere Kurzprosa* (2021)
* *Die Schwarze Zeit : ein [[Midsiuwen|Mittelalter]]-Roman* (2006)
* *Die Schwarze Zeit II : Aphrodites Puppen – Roman* (2007)
* *Die Schwarze Zeit III : Metathronos – Roman* (2008)
* *Die Schwarze Zeit IV : Agonie – Roman* (2009)
* *Die Schwarze Zeit V : Staub – Roman* (2010)
* *Die Schwarze Zeit VI : Terra re-mota – Roman* (2011)
* *Totenmelodie : ein Kurpfalz-[[Misdiefiksje|Krimi]]*  (2017)
* *Totenquintett : ein Kurpfalz-[[Misdiefiksje|Krimi]]*  (2018)
* *Totentraum : ein Kurpfalz--[[Misdiefiksje|Krimi]]*  (2019)
#### Toanielstik
* *En Nuit : Dramolett* (2021)
* *Omega oder Das Hochzeitsmahl : Drama* (2020)
* *Die Staatsschuld – In a State of Bonds : Drama* (2003)
#### Poëzij
* *Das Christkind taumelt betrunken im Wald, der [[Krystman|Weihnachtsmann]] torkelt nicht minder : [[Winter]]- und [[Kryst|Weihnachts]]-Gedichte* (2020)
* *Es wiehert der Gaul, es graset das Pferd. Es machte auch nichts, wär’s mal umgekehrt : [[Leafde|Liebes]]-Gedichte und andere* (2020)
## Referinsjes

## Keppelings om utens
* KVK katalogus (Dútslân, Eastenryk, Switserlân, WorldCat): Sykresultaten Torsten Haß
* KVK katalogus (Dútslân, Eastenryk, Switserlân, WorldCat): Sykresultaten Torsten Haß
Wijingskrús

In **Wijingskrus** (lat. *crux signata*) of **Konsekraasjekrús** is in krús, dat op de binnenmuorren fan katolike tsjerken, op alterplaten en op liturgysk reau oanbrocht wurdt. By de it yn gebrûk nimmen fan in nije of ferboude tsjerke segenet de biskop de krusen mei oalje. Dêrmei wurdt it tsjerkegebou in sakraal gebou. 

Oan de muorren binne ferdield oer it tsjerkegebou tolve wijingskrusen, likefolle as it tal apostels, om dy reden wurdt it wijingskrús ek wol apostelkrús neamd. Alterplaten hawwe fiif wijingskrúskes, op eltse hoeke ien en ien yn it midden, likefolle as it tal wûnen fan de krusige Kristus.  

Protestanten moasten neat fan de wijing fan saken ha en kalken nei de ynfiering fan de reformaasje de faak beskildere muorren mei alle oare katolike oantinkens, wêrûnder ek de wijingskrusen, oer. By restauraasjes wurde resten fan de oarspronklike beskildering fan it ynterieur somtiden werom fûn en sa komt it foar dat ek yn protestantske tsjerken wol ris in wijingskrús te sjen is.

In wijingskrús hat fjouwer earms fan deselde lingte, dy nei bûten ta útwaaierje. Tradisjoneel is de kleur read en om it krús is in ring oanbrocht. In wijingskrús kin ek fan koper of oar materiaal wêze.
Grutte Priis Formule 1 fan Brazylje 2006

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Brazylje]]** 2006 yn São Paulo op 22 oktober 2006.
It wie de achttjinde race fan 18 races fan de Formule 1 yn 2006. Hy waard op Interlagos hâlden. De race waard hâlden oer 54 omgongen, op it 4,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306 kilometer. 

## Kwalifikaasje

## Utslach Grutte Priis
* It wie de lêste wedstriid yn de Formule 1 fan Tiago Monteiro en Robert Doornbos

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Terminator

**terminator*, in Ingelsk wurd dat "beëiniger" of "begrinzger" betsjut

## Mediafranchise
*''Terminator'' (franchise), in Amerikaanske science fiction-mediafranchise
*Terminator (personaazje), in cyborg út 'e takomst spile troch Arnold Schwarzenegger

### Fideospultsjes
Foar in list fan fideospultsjes basearre op 'e *Terminator*-franchise, sjoch dizze list op 'e Ingelske Wikipedy.

### Films
**[[The Terminator]]*, in Amerikaanske film út 1984
**[[Terminator 2: Judgment Day]]*, in Amerikaanske film út 1991
**[[Terminator 3: Rise of the Machines]]*, in Amerikaanske film út 2003
***', in Amerikaanske film út 2009
***', in Amerikaanske film út 2015
***', in Amerikaanske film út 2019

===Muzyk===
*[[The Terminator (soundtrack)|''The Terminator'' (soundtrack)]], it soundtrackalbum fan 'e film út 1984
*[[Terminator 2: Judgment Day (soundtrack)|''Terminator 2: Judgment Day'' (soundtrack)]], it soundtrackalbum fan 'e film út 1991
*[[Terminator 3: Rise of the Machines (soundtrack)|''Terminator 3: Rise of the Machines'' (soundtrack)]], it soundtrackalbum fan 'e film út 2003
*, it soundtrackalbum fan 'e film út 2009
*, it soundtrackalbum fan 'e tillefyzjesearje út 2009
*, it soundtrackalbum fan 'e film út 2015
*, it soundtrackalbum fan 'e film út 2019

===Strips===
Foar in list fan strips basearre op 'e ''Terminator''-franchise, sjoch [[:en:List of Terminator comics|dizze list]] op 'e Ingelske Wikipedy.

===Tillefyzje===
***', in Amerikaanske tillefyzjesearje út 2008-2009
**[[Terminator Salvation: The Machinima Series]]*, in Amerikaanske webtekenfilmsearje út 2009
**[[Terminator Genisys: The YouTube Chronicles]]*, in Amerikaanske websearje út 2015

### Oar
**[[The Terminator Collectible Card Game]]*, in sammelkaartspul út 2000

## Oare media
### Films
*''The Terminators'' (film), in Amerikaanske filmparody op 'e mediafrachise út 2009

### Muzyk
*''Terminator'' (liet fan Powermad), in liet fan Powermad út 1988
*''Terminator'' (liet fan Goldie), in liet fan Goldie út 1992
*''Terminator'' (liet fan Sevendust), in liet fan Sevendust út 1997

## Persoanen
*Terminator, de bynamme fan Tom Henke (b. 1957), in Amerikaansk honkballer
*Terminator, de bynamme fan Anatoly Onoprijenko (1959-2013), in Oekraynsk searjemoardner
*Terminator, de bynamme fan Marcus Laurinaitis (b. 1964), in Amerikaansk showwrakselder
*Terminator, de bynamme fan Bosco Ntaganda (b. 1973), in Kongoleesk milysjelieder en oarlochsmisdiediger 
*Terminator, de bynamme fan Arbi Barajev (1974-2001), in Tsjetsjeensk kriichshear
*Terminator, de bynamme fan Niels Feijen (b. 1977), in Nederlânsk biljerter

## Oar
*terminator of ferljochtingsgrins, in ferskowende line dy't it ferljochte diel fan in planetêr himellichem skiedt fan it dûnkere diel
**lunêre terminator of moanneferljochtingsgrins, de ferljochtingsgrins fan 'e moanne
*Sûchoj Sû-37, in Russyske strieljager dy't yn it Ingelsk de bynamme 'Terminator' hat
Formule 1 yn 2008

It Formule 1-seizoen 2008 wie it 62e Formule 1-seizoen. De "Formule 1", offisjieel it "FIA Formula One World Championship", is de heechste klasse yn de autosport, sa is bepaald troch de *[[Fédération Internationale de l'Automobile]]* (FIA).

Kimi Räikkönen wie by de start fan it seizoen de ferdigenjend wrâldkampioen by de koereurs, syn team Ferrari is de regearjend wrâldkampioen by de konstrukteurs.

Pas nei de lêste Grutte Priis waard Lewis Hamilton wrâldkampioen mei 1 punt ferskil op de nûmmer twa Felipe Massa. Ferrari it team fan Massa waard wol kampioen bij de konstrukteurs. 

## Kalinder

## Utslaggen

## Klasseminten
### Klassemint by de koereurs

De top 8 klassearre auto's, krije punten,

**Opmerkingen**:

† — Koereur hat de finish net helle yn de GP, mar hat wol 90% fan de race-ôfstân ôflein, wêrtroch't er as klasearre notearre stiet.

### Klassemint by de konstrukteurs

De top 8 klassearre auto's, krije punten,

**Opmerkingen**:

† — Koereur hat de finish net helle yn de GP, mar hat wol 90% fan de race-ôfstân ôflein, wêrtroch't er as klasearre notearre stiet.
Promoasje (marketing)

**Promoasje** is yn it ramt fan marketing eltse foarm fan kommunikaasje (d.w.s. reklame) dy't brûkt wurdt om 'e doelgroep foar in beskaat produkt of in beskate tsjinst oer te heljen om dat produkt te keapjen of fan dy tsjinst gebrûk te meitsjen. Sadwaande is promoasje ornaris mear rjochte op oertsjûging as op ynformearring, hoewol't it beide eleminten befetsje kin. It earste doel fan promoasje is om klanten bekend te meitsjen mei it produkt of de tsjinst of alteast de namme dêrfan. Dêrfoar wurdt faak spile op emoasje, sadat de doelgroep him bewust wurdt fan it bestean fan it produkt of de tsjinst en der belangstelling foar kriget. Letter, nei't in klant it produkt al kocht hat of fan 'e tsjinst gebrûk makke hat, besiket men mei promoasje merktrou te kreëarjen, sadat besteande klanten net oerstappe nei in oar merk. Promoasje is ien fan 'e fjouwer P's, de basiseleminten fan marketing: produkt, priis, plak en promoasje.
Retcon

**Retcon**, in Ingelske ôfkoarting foar *retroactive continuity* ("kontinuïteit mei weromwurkjende krêft"), is in technyk op it mêd fan 'e narratology. Dêrby wurde fêstige diëgetyske feiten yn in plot fan in wurk fan fiksje neitiid feroare, negearre of tsjinsprutsen troch in letter ferskynd wurk út deselde searje, sadat de ynterne kontinuïteit fan 'e searje brutsen wurdt. Der besteane ferskate motivaasjes foar in skriuwer, in filmmakker of in oare produsint fan fiksje om retcon tapasse te wollen:
* Om mei it ferhaal fan in ferfolch in kant útgean te kinnen dy't oars ûnmooglik is (bgl. troch de dea fan in haadpersoan oan 'e ein fan in earder wurk te negearjen).
* Om flaters en/of swierrichheden te ferhelpen dy't nei publikaasje yn in earder wurk oantroffen binne.
* As antwurd op negative reäksjes fan fans op in earder wurk.
* Om 'e ynterpretaasje fan in earder wurk oan te passen.
* Om in searje oan 'e reäliteit oan te passen as oannames of foarsizzings oer de takomst yn in earder wurk mis blike te wêzen.
Retcon wurdt troch skriuwers, filmmakkers, ensfh. brûkt om harren kreätive frijheid te fergrutsjen, derfan útgeande dat de feroarings minder wichtich binne foar it publyk as it nije ferhaal dat troch sokke feroarings mooglik makke wurdt. Sa kin men bgl. troch it mei weromwurkjende krêft pleatsen fan in earder ferhaal yn in parallel universum populêre ferstoarne personaazjes weromhelje. Folle subtilere foarmen fan retcon komme faker foar, bgl. troch lytse plotpuntsjes mei weromwurkjende krêft te negearjen. In foarbyld dêrfan soe wêze kinne: de protagonist giet yn diel 1 fan hûs sûnder iten mei te nimmen en yn diel 2 wurdt dat feit as obstakel weinommen as er nea honger kriget. 

It brûken fan retcon komt fral in protte foar yn pulpfiksje en yn soapsearjes op 'e tillefyzje. Ek yn strips, benammen dy dy't publisearre wurde troch langbesteande útjouwerijen as DC Comics en Marvel, dûkt it gauris op. Dat komt om't dy útjouwerijen al desennia lang deselde stripsearjes produsearje, dêr't in grut tal tekstskriuwers en striptekeners oan meiwurket. Dan glûpt der wolris wat tuskentroch dat net te rimen falt mei eardere foarfallen út deselde rige, sadat der wat opheldere of feroare wurde moat. Retcon is ek in faak foarkommende ferskynsel yn fideospultsjes en Japanske manga's.
Diëgesis

**Diëgesis** (fan it Grykske διήγησις, *diégesis*, fan διηγεῖσθαι, *diegeistai*, "fertelle") is in styl fan it fertellen fan fiktive ferhalen wêrby't de fiktive wrâld fan binnenút beskreaun wurdt. Details oer dy wrâld en de ûnderfinings fan 'e personaazjes dy't yn dy wrâld libje, wurde ekplisyt ûntbleate troch it ferhaal sels (en net troch kommentaar fan bûtenút). Diëgesis hâldt fierders yn dat it ferhaal ferteld wurdt ynstee fan útbylde of aktearre, en teffens giet it derfan út dat sawol de sprekker/skriuwer as it publyk op in distânsje fan it ferhaal stiet. Diëgetyske eleminten fan in ferhaal meitsje diel út fan 'e fiktive wrâld fan dat ferhaal, wylst net-diëgetyske eleminten fan it ferhaal te krijen hawwe mei de narratology, de wize dêr't it ferhaal op ferteld wurdt. In oar tsjinstelde fan diëgesis is mimesis ("it neibearen"), wêrby't in ferhaal net ferteld, mar útbylde wurdt.
Latynsk krús

In **Latynsk krús** (lat. *crux immissa*) of **Passykrús** is in krús werfan't de peal langer is as de dwersbalke, dy't boppe it midden de peal krúst. It is de meast gongbere kristlike krúsfoarm yn de tsjerken fan it Westen.

It krús stiet ek symboal foar de feriening fan himel en ierde. De peal stiet foar it godlike, wylst de dwersbalke de ierde fertsjintwurdiget.

## Skiednis
De âldste foarstelling fan in latynsk krús giet werom op de 4e iuw. It giet dan om in krús sûnder de krusige Jezus op 4e- en 5e-iuwske sarkofagen. 

It latynske krús waard fral populêr yn Europa, wêrfan't de foarm erkend wurdt as it krús dêr't Jezus oan krusige waard (dêrom ek de namme passykrús).  

Yn Unicode is it latynske krús opnommen as U+271D en as Emoji ✝️.

## Arsjitektuer
It grûnplan fan in soad gruttere (neo)romaanske en (neo)goatyske tsjerken krigen de foarm fan in latynsk krús. It dwersskip krúst it skip by de alterromte. De romte dêr't it skip en it dwersskip inoar kruse wurdt de krusing neamt en skiedt it koer mei de alterromte fan de leken. 

## Heraldyk
Troch de krusen op de skylden fan de krúsfearders kamen de krusen yn de heraldyk. De Skandinavyske flaggen hawwe in 90 graden draaid latynsk krús yn de flagge, dy't op de 13e-iuwske Deenske flagge werom giet.
Stoarmfloed

In **stoarmfloed** is it opdriuwen fan seewetter troch stoarmwyn. Der is sprake fan in stoarmfloed as in floed it saneamde grinspeil berikt hat of der oer hinne gien is. De hichte fan in grinspeil wurdt fêststeld troch de frekwinsje fan it trochsneed ienris de twa jier.

## Oarsaak
Hege wynfaasje troch in stoarm kinne it seewetter heger opdriuwe as normaal it gefal is. De legedruk yn de kearn fan de stoarmdepresje of tropyske sykloan kin it effekt fersterkje. As de stoarmfloed by de kust oankomt, kin er noch sterker wurde, om't de see ûndjipper wurdt, lykas by in tsûnamy it gefal is, alhoewol't it by in stoarmfloed sa sterk net is, om't by stoarmen allinnich de boppeste lagen fan de see bewege wurdt, wylst by in tsûnamy al it wetter fan it seeoerflak oant de boaiem bewege wurdt.

De wetterstân by in stoarmfloed hinget ôf fan de tij en de wyneffekt.

As de stoarmfloed de kust berikt, kin dat in gefaar betsjutte, dêr't troch dykynbrekken oerstreamings by ûntsteane. In grutter gefaar foarmet ek wannear't er gearfalt mei de floed, benammen de springfloed, dat it gefal wie mei de wettersneed fan 1953 yn Seelân. Yn de midsiuwen laten stoarmloeden ta it feroarjen fan de Noardseekustlinen en ûntstiene der grutte see-ynhammen lykas de Sudersee, de Doalert en de Jadeboezem.

Stoarmfloeden komme oan de Fryske kust benammen foar yn it iere foarjier of yn 'e hjerst. Oan de Noardsee wurdt de Dútske Bocht ornaris it hurdst troffen, wat troch it trjochtereffekt fan de Elbemûning feroarsake wurdt.

## Sjoch ek
* Oerstreaming
* Stoarm
Caspar Merian

**Caspar Merian** (Frankfurt, 13 febrewaris 1627 - Waltastate yn Wiuwert, 12 april 1686) wie ien fan de wichtichste topografyske graveurs en útjouwers yn de barokperioade. Hy kaam út de yn Frankfurt fêstige tûke fan de Bazeler Merian-famylje.

Merian wie in soan en learling fan de graveur Matthaeus Merian de Alde (1593-1650) en Maria Magdalena-de Bry. As meiwurker fan syn heit wurke er in skoft yn Parys en Neurenberch. 
Nei it ferstjerren fan syn heit late er de Frankfurtske útjouwerij tegearre mei syn broer Matthäus Jr.. Beide setten de publikaasje fan de troch harren heit begûnen haadwurken, de *Topographia Germaniae Inferiors vel Circuli Burgundici das ist beschreibung und abbildung der Furnembsten Orter in den Niderlandischen XVII Provincien oder Burgundischen Kranse Frankfurt am Mann beij Caspar Merian* en de *Theatrum Europaeum*, fuort en makken gâns oare gravueres foar dizze wurken.

Fan de *Topographia Germaniae Inferiors* ensafh., ferskynden in totaal fan 30 dielen mei 2142 perspektyfbylden en ienfâldige plattegrûnen (meast sûnder strjitteyndieling) en 92 lânkaarten. Fan Nederlân en België ferskuyne yn 1964 in reproduksjeútjefte by Bärenreiter Verlag yn Kassel en Bazel mei in neiwurd fan Berndt van 't Hoff.

Merian luts him yn 1672 werom yn Wertheim op medysk advys. Yn 1677 ferhuze er nei Fryslân, sleat him oan by de radikale protestantske sekte fan de Labadisten, en wenne dêr oant syn dea op Waltastate. Yn 1685 hat er syn healsuster, de keunstneres Maria Sibylla Merian (1647 -1717), en har mem, Johanna Sibylla Catharina en de twa dochters fan syn healsuster op Waltastate ûnderdak jûn.

## Literatuer
* Wolfgang Klötzer (Hrsg.): *Frankfurter Biographie. Zweiter Band M–Z*. Verlag Waldemar Kramer, Frankfurt am Main 1996,
Dirk Flentrop

**Dirk Andries Flentrop** (Saandam, 1 maaie 1910 – Santpoort, 30 novimber 2003) wie in Nederlânske oargelbouwer.

Flentrop wie de soan fan Hendrik Wichert Flentrop (1866–1950), de oprjochter fan it Saandamske oargelboubedriuw "Flentrop Orgelbouw" yn 1903. Dit bedriuw, dat oer de hiele wrâld bekend is, is aktyf yn Europa, de Feriene Steaten en Súd-Amearika en ferkeapet tsjintwurdich ek oargels oan Taiwan en Japan.
Flentrop krige yn 1968 in earedoktoraat yn de musikology oan it Amerikaanske Oberlin College, Ohio foar syn "pionierswurk yn de klassike oargelbou". Letter krige er nochris in earedoktoraat, no fan de Duke University yn Noard-Karolina. Opmerklik is de restauraasje fan de oargels út 1693 en 1735 fan de Katedraal fan Meksiko-Stêd, dy't er fan 1975 oant 1978 útfierde. 
Yn 1982 waard er yn 'e Feriene Steaten eare mei in boek oer syn wurk dêr, skreaun troch oargelist John T. Fesperman.

Flentrop stoar yn de âldens fan 93 jier yn syn wenplak Santpoort.

## Bibliografy
* Dirk Andries Flentrop: *De orgels in de Kathedraal van Mexico-City*
* John T. Fesperman (1982). *Flentrop in America: an account of the work and influence of the Dutch organ builder D.A. Flentrop in the United States, 1939–1977*. Sunbury Press. ISBN 0-915548-14-3.

## Keppeling om utens
* Webside Flentrop
O.C. Hooymeijer

**Onno Casper (O.C.) Hooymeijer** (Vlaardingen, 4 maart 1958 is in Nederlânske byldzjend keunstner. Hy wennet yn Spangea.

Hooymeijer studearre yn 1981 ôf oan de Willem de Kooning Akademy. Yn 2021 wûn Hooymeijer de Fryske Gerrit Benner Priis.

## Wurk
Nei 1981 folgen in protte searjes keunstwurken, lykas *Red Light District*, *Indian Portraits* en *Contemporary 17th Century Portraits*. Wurk út dy earste rigen wiene ûnder mear te sjen by Reflex Modern Art Gallery yn Amsterdam, Museum Jan (it eardere Museum Jan van der Togt) yn Amstelfean en Smelik & Stokking Galleries yn De Haach en Amsterdam. It keunstwurk ‘O.C. Hooymeijers Panorama van Amsterdam’ waard yn 2002 útstald troch it Amsterdamsk Histoarysk Museum as part fan de tentoanstelling *Liefde te Koop*. Yn de perioade 2009 – 2012 makke er de searjes *Misbruik*, *Katholiek Misbruik* en *De Verering*.

Yn syn wurk stie de minske lange tiid sintraal. Yn syn searjes *The Great Exotic Birdshow* (2014 ), *de Wondere Vogelwereld fan O.C. Hooymeijer* (2016) en *De net-bestaande vogels van Europa* (2018) makke de minske plak foar de fûgel. Lykas syn eardere wurk, springe de tematyske oanpak, ekspresjonistyske styl en omlisting yn it each. By eksposysjes fan dizze searjes makke hy ûnder oare gebrûk fan geur en lûd, mei as doel de sjogger in 'totaalbelibbing' te bieden.

Yn 2018 iepene er oan it Fuotpaad yn Spangea de *Kijkhut voor de niet-bestaande Vogels van de Rottige Meenthe*. Hy boude dizze fûgelsjochhutte net om 'gewoane' fûgels te spotten, mar om syn eigen, net-besteande eksimplaren te observearjen. De sjochhutte is in keunstwurk, mar tsjinnet ek as skûl- en rêstplak foar kuierders en fytsers.

As - neffens eigen sizzen - 'betinker' skreau er twa boeken oer net-besteande fûgels. *De Nieuwe Gids voor de niet-bestaande VOgels van Europa* hellee yn 2019 de shortlist fan de Jan Wolkers Priis.

Tusken 31 augustus 2020 en 25 oktober 2021 hied er alle wiken in kollumn yn it deiblêd Trouw. Yn dy kollumn presintearre er syn nije fynsten.

Nei oanlieding fan it takennen fan de Gerrit Bennerpriis yn 2021 hat it Frysk Museum fan 27 novimber 2021 oant 6 maart 2022 in eksposysje fan syn nijste wurk. 

## Publikaasjes
* *De Kleine Gids voor de niet-bestaande Vogels van Europa* (2016)
* *De Nieuwe Gids voor de niet-bestaande Vogels van Europa* (2019)

## Keppeling om utens
* Hiemside fan Hooymeijer
Circuito Urbano de Valencia

It **Circuito Urbano de Valencia** wie in strjittesirkwy yn Falinsia yn Spanje, dêr 't fan 2008 oant 2012 de Grutte Priis Formule 1 fan Jeropa plakfûn. 

De earste Grutte Priis fan Jeropa yn de stêd Falinsia fûn plak op 24 augustus 2008. De bou fan it sirkwy begûn yn oktober 2007 en is 5.473 meter lang, mei 25 bochten, alve loftsom en fjirtjin rjochtsom. It sirkwy soe neffens ferwachting oant op syn minst 2015 operasjoneel wêze, mar de wrâldwide ekonomyske krisis, dy't benammen  Spanje en yn it bysûnder yn de Falinsiaanske Mienskip trof, twong it sirkwy yn 2012 te sluten. De lêste Formule 1 wedstriid yn Falinsia fûn plak op 24 juny 2012, mei de oerwinning fan Fernando Alonso.
Marina Bay Street Circuit

It **Marina Bay Street Circuit** is in strjittesirkwy yn Singapoer, dêr 't fan 2008 ôf  geregeldwei de lokaasje fan de Grutte Priis Formule 1 fan Singapoer is. 

De earste Grutte Priis fan Signapoer fûn plak op 28 septimber 2008. De bou fan it sirkwy begûn yn augustus 2007 en it sirkwy wie by de iepening 5,073 meter lang, mei 23 bochten, en waard ûntwurpen troch Hermann Tilke. De earste nachtwedstriid út de skiednis fan de Formule 1 fûn plak op dit sirkwy.
The Living Daylights

**the living daylights*, in Ingelske term mei de letterlike betsjutting "de libbene deiljochten", in argayske term foar de libbensdielen (hert, longen, lever ensfh.) fan in minske, no inkeld noch bekend fan 'e siswize *to scare the living daylights out of someone*, "immen de stupen op it liif jeie"

**[[Octopussy and The Living Daylights]]*, in ferhalebondel oer James Bond fan Ian Fleming út 1966
*''The Living Daylights'' (koart ferhaal), in koart ferhaal út dy ferhalebondel
*''The Living Daylights'' (film), in Britsk-Amerikaanske film oer James Bond út 1987, wêrfan't inkeld de iepeningssêne basearre is op it koarte ferhaal
*''The Living Daylights'' (soundtrack), it soundtrackalbum fan 'e film út 1987
*''The Living Daylights'' (liet), de titelsong fan 'e film út 1987, songen troch A-ha
*''The Living Daylights'' (fideospultsje), in fideospultsje út 1987, basearre op 'e film út dat jier
Grutte Priis Formule 1 fan Austraalje 2008

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Austraalje]]** 2008 yn Melbourne op 16 maart 2008.
It wie de earste race fan 18 races fan de Formule 1 yn 2008. Hy waard op de Albert Park Circuit hâlden. De race waard hâlden oer 58 omgongen, op it 5,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 307,6 kilometer. 

## Kwalifikaasje
* Nelson Piquet en Sébastien Bourdais makken harren debút yn de Formule 1
* Timo Glock waard tsien plakken tebekset by de start fanwegen in fersnellingsbakwiksel.

## Utslach Grutte Priis
* Kazuki Nakajima en Sébastien Bourdais behellen harren earste punten yn de Formule 1.
* Nico Rosberg stie foar it earst op it poadium yn de Formule 1.
* Rubens Barrichello waard diskwalifisearre foar it negearjen fan it reade ljocht yn de pitstrjitte.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Ko-produsint

In **ko-produsint**, wat eins "mei-produsint" betsjut, is in berop en funksje yn 'e tillefyzje- en filmyndustry. Men sprekt ek wol mei in Ingelske term fan **co-producer**. In **associate producer** (ek Ingelsk) is likernôch itselde. In ko-produsint assistearret de tillefyzjeprodusint of filmprodusint, mar hat lykwols in liedingjaande posysje. Syn taken omfetsje it tafersjoch hâlden op 'e produksje en it tafoegjen fan wearde oan 'e produksje troch syn kennis, kontakten, tsjinsten of essinsjele apparatuer.