open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grutte Priis Formule 1 fan Eastenryk 2003

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Eastenryk]]** 2003 yn Spielberg op 18 maaie 2003.
It wie de sechsde fan 16 races fan de Formule 1 yn 2003. Hy waard op de A1-Ring hâlden. De race waard hâlden oer 69 omgongen, op it 4,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 298,5 kilometer. De 71 omgongen dy't de wedstriid eins telle soe waard net helle troch problemen by de start. It wie de lêste Grutte Priis op de A1-Ring.

## Kwalifikaasje

## Utslach Grutte Priis
* Michael Schumacher syn auto rekke yn de brân wilens in pitstop, mar dit koste him úteinlik mar 20 sekonden.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Peter Pan Speedrock

**Peter Pan Speedrock** wie in Nederlânske hardrock band, oprjochte yn Eindhoven yn 1996. De band waard oprjochte as Peter Pan, yn 2001 waard de bandnamme oanfolle mei it wurd Speedrock. Fanôf 1998 wie Dikke Dennis maskotte en earelid fan de band. Hy kundige by de measte optredens de band oan en song in nûmmer foarôf mei de band. Op 26 novimber 2016 sleaten sy nei 20 jier harren karriêre as band ôf mei in ôfskiedskonsert yn konsertseal "Effenaar" yn Eindhoven. Yn 2021 waarden der foar 2022 in tal fan reüny optredens oankundige. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Kompilaasje-albums
Runkel

**Runkel** is in stêd yn de Hessyske lânkring Limburg-Weilburg, Dútslân.

## Geografy
De stêd leit yn de  Lahndelte oan beide kanten fan de rivier tusken it Westerwald en it Taunusberchtme, likernôch 8 kilometer eastlik fan Limburch oan de Lahn.

## Yndieling
Runkel bestiet út 9 stedsdielen

## It besjen wurdich (kearnstêd)
* De boarch Runkel, werfan't de âldste dielen werom geane op de 12e iuw.
* 17e en 18e iuwske fakwurkhûzen.
* De stiennen brêge oer de Lahn (13e iuw).
* Boarch Schadeck (13e iuw).
* De Bannmühle (wettermûne), bûten de stedsmuorren boud troch Runkel en Schadeck.
* Klokketoer fan de protestantske tsjerke (oarspronklik in wachttoer).
* Protestantske tsjerke (nei de Tritichjierrige Kriich boud).
* De earste skoalle fan Runkel (1543).
* Parochyhûs (1664).
* Latynske skoalle (1711).

## Ofbylden gemeente Runkel

Runkel, Burg Schadeck 20170126-001.jpg|*Boarch Schadeck*
Hofen Mühle.JPG|*Wettermûne fan Hofen*
Ennerich Kirche.JPG|*Katarinatsjerke fan Ennerich*
Runkel, Dehrn, Schloss 20161128-002.jpg|*Kastiel fan Dehrn*
Villmar

**Villmar** is in gemeente yn 'e Hessyske lânkring Limburg-Weilburg, Dútslân. 

It plak wie eartiids in sintrum fan 'e winning en ferwurking fan Lahnmoarmer.

## Geografy
Villmar leit yn de Lahndelte tusken it Westerwald en it Taunusberchtme, likernôch 10 km east fan Limburch oan de Lahn. 

## Gemeentlike yndieling
De gemeente Villmar ûntstie op 31 desimber 1970 troch it gearfoegjen fan 'e eardere gemeenten Villmar, Falkenbach, Langhecke en Seelbach. Op 1 febrewaris 1971 waard de gemeente Allmenau en op 31 desimber 1971 de gemeente Weyer by de nije gemeente yndield.
Grutte Priis Formule 1 fan Monako 2003

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Monako]]** 2003 yn Monte Carlo op 1 juny 2003.
It wie de sânde fan 16 races fan de Formule 1 yn 2003. Hy waard op it Circuit de Monaco hâlden. De race waard hâlden oer 78 omgongen, op it 3,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 262,8 kilometer. 

## Kwalifikaasje
* Jenson Button rekke ferwûne by in slim ûngelok de sneontemoarns fan de Grutte Priis, hy koe hjirtroch net fjirder meidwaan de kwalifiaasje en de wedstriid.

## Utslach Grutte Priis

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Mudershausen

**Mudershausen** is in plak yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts en makket diel út fan de Rhein-Lahn-Kreis.

It plak is in *[[Ortsgemeinde]]* en makket diel út fan de Verbandsgemeinde Aar-Einrich.

## It besjen wurdich
* Boarch Hohlenfels (midden 14e iuw)
* Riedshûs en protestantske tsjerke (1914-1915); riedshûs en tsjerke binne ûnder ien dak boud, itjinge sûnt de 18e iuw yn Hessen en it Westerwâld tradysje wie.
Aar-Einrich

**Aar-Einrich** is in *[[Verbandsgemeinde]]* ("ferbânsgemeente")  yn de Rhein-Lahn-Kreis yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. De gemeente ûntstie op 1 july 2019 troch de gearfoeging fan de eardere Verbandsgemeinden Hahnstätten en Katzenelnbogen. Haadplak fan de gemeente is Katzenelnbogen.

De rivier de Aar is in 50 kilometer lange sydrivier fan de Lahn en de Einrich is in gea dat foarme wurdt troch it legere noardwestlike diel fan it Taunusberchtme.

## Gemeentlike yndieling
De gemeente bestiet út de stêd Katzenelnbogen en 30 *Ortsgemeinden*:

## Keppeling om utens
* Side fan de ''Verbandsgemeinde''
Grutte Priis Formule 1 fan Kanada 2003

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Kanada]]** 2003 yn Montreal op 15 juny 2003.
It wie de achtste fan 16 races fan de Formule 1 yn 2003. Hy waard op it Circuit Gilles Villeneuve hâlden. De race waard hâlden oer 	70 omgongen, op it 4,4 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 305 kilometer. 

## Kwalifikaasje

## Utslach Grutte Priis
*Jos Verstappen waard njoggende yn de race, syn heechste notearring fan it seizoen 2003.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Bad Ems-Nassau

**Bad Ems-Nassau** is in ferbânsgemeente yn de Rhein-Lahn-Kreis yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. De gemeente ûntstie op 1 jannewaris 2019 troch gearfoeging fan de ferbânsgemeenten Bad Ems en Nassau.

## Gemeentlike yndieling
De ferbânsgemeente Bad Ems-Nassau bestiet út de folgjende stêden en *[[Ortsgemeinde]]n*:
Grutte Priis Formule 1 fan Jeropa 2003

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Jeropa]]** 2003 yn Nürburg op 29 juny 2003.
It wie de njoggende fan 16 races fan de Formule 1 yn 2003. Hy waard op de Nürburgring hâlden. De race waard hâlden oer 67 omgongen, op it 5,1 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 308 kilometer. 

## Kwalifikaasje

## Utslach Grutte Priis
* Nick Heidfeld starte út de pitstrjitte wei.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Grutte Priis Formule 1 fan Frankryk 2003

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Frankryk]]** 2003 yn Magny-Cours op 6 july 2003.
It wie de tsiende fan 16 races fan de Formule 1 yn 2003. Hy waard op it Circuit de Nevers Magny-Cours hâlden. De race waard hâlden oer 70 omgongen, op it 4,4 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 308,7 kilometer. It sirkwy wie nei de Grutte Priis fan 2002 oanpast.

## Kwalifikaasje
*Junstin Wilson syn tiid út de earste kwalifikaasje omgong waard skrast neidat bliek dat hy mei in 2 kg te lichte auto ried.

## Utslach Grutte Priis
*Lêste oerwinning fan Ralf Schumacher

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Diez (Verbandsgemeinde)

De **Verbandsgemeinde Diez** is in bestjoersienheid yn de lânkring Rhein-Lahn-Kreis yn Rynlân-Palts, Dútslân. It haadplak fan de ferbânsgemeente is Diez. 

## Yndieling fan de ferbânsgemeente
De ferbânsgemeente bestiet út ien stêd en 22 Ortsgemeinden:
Loreley (Verbandsgemeinde)

De **Verbandsgemeinde Loreley** is in gemeente yn 'e Rhein-Lahn-Kreis yn Rynlân-Palts, Dútslân. It bestjoer fan 'e ferbânsgemeente hat syn sit yn Sankt Goarshausen.

De ferbânsgemeente ûntstie op 1 july 2012 troch gearfoeging fan 'e eardere ferbânsgemeenten Braubach en Loreley en waard ferneamd nei de yn 'e gemeente oan de Ryn lizzende rots Lorelei.

## Yndieling gemeente
De gemeente bestiet út de folgjende *[[Ortsgemeinde]]n*:
Grutte Priis Formule 1 fan Dútslân 2003

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Dútslân]]** 2003 yn Hockenheim op 3 augustus 2003.
It wie de tolfde fan 16 races fan de Formule 1 yn 2003. Hy waard op de Hockenheimring hâlden. De race waard hâlden oer 	67 omgongen, op it 4,6 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306,4 kilometer. It wie de earste Grutte Priis op de fernijde Hockenheimring.

## Kwalifikaasje
* Antônio Pizzonia Hie nei de Grutte Priis fan Grut-Brittanje ûntslach krigen by Jaguar, hy waard ferfongen troch Justin Wilson dy't oerkaam fan Minardi.
* Nicolas Kiesa makke syn debút yn de Formule 1 by Minardi as ferfanger fan Justin Wilson.

## Utslach Grutte Priis

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Nastätten (Verbandsgemeinde)

De **Verbandsgemeinde  Nastätten** is in bestjoersienheid yn de lânkring Rhein-Lahn-Kreis yn Rynlân-Palts, Dútslân. It haadplak fan de ferbânsgemeente is Nastätten. 

De gemeente beslacht in gebiet dat ek wol it *Blaues Ländchen* neamd wurdt. Al foar de 16e iuw waard yn it gebiet in soad skiep holden en fan de wol waard kwalitatyf heechweardich tekstyl makke, dat sawol yn eigen lân as nei it bûtenlân ferkocht waard. Letter waard yn it gebiet in soad flaaks ferboud, dêr't linnen fan makke waard dat mei út wede (*Isatis tinctoria*) wûne stoffen blau ferve waard.

## Plakken yn de ferbânsgemeente
Njonken de stêd Nastätten telt de ferbânsgemeente noch 31 Ortsgemeinden.
Verbandsgemeinde

In **Verbandsgemeinde** (ferbânsgemeente) is in bestjoerlike ienheid yn Dútslân, dy't út meardere relatyf selsstannige Ortsgemeinden (plakken) bestiet. 

In ferbânsgemeente is yn Rynlân-Palts in gearwurkingsferbân fan saneamde Ortsgemeinden, dy't earder folslein selstannich wiene en nei de weryndielings fan de jierren 1970 foar in part harren selstannigens ferlearen. De ferbânsgemeente nimt in tal taken oer fan de dêrûnder fallende Ortsgemeinden op it mêd fan bygelyks ûnderwiis, foarsjennings, sosjale saken en/of brânwar. 

De Ortsgemeinden hawwe in eigen (keazen) boargemaster en in ried, dy't op folslein frijwillige (*ehrenamtlich*) basis wurkje. In Ortsgemeinde hat lykwols gjin gemeentehûs en ek gjin amtlik apparaat. De ferbânsgemeente is út soarte profesjoneel fan karakter, hat in gemeentehûs, beskikt oer in amtlik apparaat en hat in betelle en keazen boargemaster en in keazen ried, dy't út frijwilligers bestiet. De ferbânsgemeente is ferantwurdlik foar in tal oerkoepeljende taken en foar de útfiering fan de besluten, dy't de lokale ried nommen hat. 

Yn 'e regel hat it bestjoer fan de ferbânsgemeente syn sit yn it grutste plak fan de gemeente.

Sûnt 1968 binne der ferbânsgemeenten yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. De dielsteat Saksen-Anhalt makke de foarming fan ferbânsgemeenten sûnt 1 july 2009 mooglik. 

## Sjoch ek
* Samtgemeinde
* Einheitsgemeinde
Jarno Trulli

**Jarno Trulli** (Pescara, 13 july 1974) is in Italjaansk autokoereur. Jarno Trulli is ferneamd nei Jarno Saarinen, in Finske motorkoereur dy 't om it libben kaam op it sirkwy fan Monza yn 1973. Trulli makke by de Grutte Priis fan Austraalje yn 1997 syn debút foar it team fan Minardi.  Yn 2004 behelle Jarno syn iennichste oerwinning yn de Formule 1 by de Grutte Priis fan Monako.

### Oersjoch Formule 1-karriêre
Grutte Priis Formule 1 fan Hongarije 2003

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Hongarije]]** 2003 yn Mogyoród op 24 augustus 2003.
It wie de trettjinde fan 16 races fan de Formule 1 yn 2003. Hy waard op de Hungaroring hâlden. De race waard hâlden oer 70 omgongen, op it 4,4 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306.7 kilometer. It sirkwy wie nei de Grutte Priis fan 2002 oanpast. 

## Kwalifikaasje
* Zsolt Baumgartner makke syn debút yn de Formule 1. Hy ferfong Ralph Firman dy 't in slim ûngemak hie yn de frije trainingen.

## Utslach Grutte Priis
*Fernando Alonso wûn foar it earst in Grutte Priis.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Overkill (band)

**Overkill** is in Amerikaanske trashmetal band oprjochte yn Nij-Jersey yn 1980. Yn 1985 kaam harren debútalbum "*Feel The Fire*" út. Sûnt dy tiid hat Overkill oant no ta njoggentjin studio-albums útbrocht. Nettsjinsteande dat Overkill langer bestiet as de saneamde "Big four" (Metallica, Megadeth, Anthrax en Slayer, is de band folle minder bekend wurden by it grutte publyk. Overkill spyle yn 2002 op Wâldrock en yn 2017 op Into the Grave.

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Overkill

; Overkill kin ferwize nei: 
* in Amerikaanske metalband opjrochte yn 1980, Overkill (band)
* de titel fan in album fan Motörhead Overkill (album) 
* it ferskynsel dat grutte kearnmachten mear kearnwapens hawwe as nedich wêze soe foar de totale ferneatiging fan harren fijannen, Overkill (kriichskunde)
* in teory oer it útstjerren fan bisten yn de prehistoarje, Overkill (evolúsje)
* in ôflevering fan de searje The Closer, Overkill (The Closer)
Strüth

**Strüth** is in *[[Ortsgemeinde]]* fan 'e ferbânsgemeente Nastätten yn 'e Rhein-Lahn-Kreis yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts.

## It besjen wurdich
* Kleaster Schönau
Anna Bell Peaks

**Anna Bell Peaks** (Los Angeles (Kalifornje)), 26 july 1981), is in Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise.

## Filmografy
### Films
* 2016: *Candy Lickers 3: Big Boob MILFs on the Prowl*
* 2018: *Making My Step-Mom Squirt*

### Telefyzje
* 2005: *Big Wet Butts*
* 2017: *Mom Is Horny*

### Fideo's
* 2014: *First Time Footjobs*
* 2015: *Lex's Tattooed Vixens*
* 2015: *More Than Kissing Cousins*
* 2015: *Your Darkest Desires*
* 2015: *I Banged My Tattooed Step-Sister in the Ass*
* 2016: *Brazzers Double Feature*
* 2016: *Daddy's Favorites 3*
* 2016: *Suicide Squad X

XX XX: An Axel Braun Parody*
* 2016: *Whore's Ink 3*
* 2017: *Hot Wife Creampie*
* 2017: *Jessica Drake Is Wicked*
* 2017: *Doctor's Orders 2*
* 2017: *Evil Creampies*
* 2017: *Sensual Titty Seduction*
* 2018: *POV Creampies*
* 2018: *A Porn Star's Guide to Getting Off*
Rorichum

**Rorichum** is in terpdoarp oan de rjochterouwer fan de Iems yn de gemeente Moormerland yn de lânkring Lier yn East-Fryslân. It doarp leit likernôch 10 km beëasten de haven fan Emden, tichteby Oldersum. Yn 2016 hie Rorichum in ynwennertal fan 444 op in oerflak fan 8,72 km².
__TOC__
## Namme
Yn âlde oarkonden waard it plak *Rorechum*, *Rorichsheem*, *Rarichum* en *Rarchum* neamd. Nei alle gedachten is de namme fan de persoansnamme Roarik ôflaat en betsjut sokssawat as "Roarik syn hiem". De namme kaam yn de foarm *Rarughem* al yn it register fan de Abdij Werden foar om it jier 1000 hinne. Liudger, de meast ferneamde sindeling yn Fryslân, hat in soad lân oan de troch him stifte Abdij oerdroegen.

## Skiednis
Njonken it terpdoarp binne der noch fiif "âlde" buorskippen: Tammegast, Venneplatz, Wolterserborg, Middelsterborg en Buschplatz, dat in earder foarwurk fan it kleaster Langen wie. Op 1 jannewaris 1973, yn it ramt fan de gemeentlike weryndieling yn Nedersaksen, waard Rorichum ien fan de alve doarpen fan de doe stifte gemeente Moormerland. Rorichum is in lânboudoarp.

## Religy
De bakstiennen Nikolaastsjerke mei frijsteande klokkestoel, it eardere parochyhûs, en it eardere skoalgebou steane op it heechste punt fan de terp.

De tsjerke fan Rorichum is in rjochthoekige sealtsjerke sûnder apsis. Hy komt fan it begjin fan de fjirtjinde iuw. De frijsteande klokkestoel waard al inkelde desenniums foar de tsjerke boud. De gemeente skeakele nei it Oldersumer Kollokwium yn 1526 by de Reformaasje oer fan it katolike op it protestantske leauwen. Sûnt 1920 hat Rorichum gjin dûmny mear en brûkt dy fan Oldersum.

## Keppelings om utens
* Webstee fan de gemeente Moormerland
* Beskriuwing fan Rorichum yn it histoaryske doarpsdatabank fan it Ostfriesische Landschaft
* Doarpsskiednis fan Rorichum
Grutte Priis Formule 1 fan Itaalje 2003

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Itaalje]]** 2003 yn Monza op 14 septimber 2003.
It wie de fjirtjinde fan 16 races fan de Formule 1 yn 2003. Hy waard op it Sirkwy fan Monza hâlden. De race waard hâlden oer 53 omgongen, op it 5,7 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306,7 kilometer. 

## Kwalifikaasje
* Marc Gené ferfong de ferwûne rekke Ralf Schumacher

## Utslach Grutte Priis

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Grutte Priis Formule 1 fan de Feriene Steaten 2003

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan de Feriene Steaten]]** 2003 yn Indianapolis op 28 septimber 2003.
It wie de fyftjinde fan 16 races fan de Formule 1 yn 2003. Hy waard op de Indianapolis Motor Speedway hâlden. De race waard hâlden oer 73 omgongen, op it 4,1 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306 kilometer. 

## Kwalifikaasje

## Utslach Grutte Priis
* Justin Wilson behelle syn earste punten yn de Formule 1.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Grutte Priis Formule 1 fan Japan 2003

Utslaggen fan de **[[Grutte Priis Formule 1 fan Japan]]** 2003 yn Suzuka op 12 oktober 2003.
It wie de sechstjinde fan 16 races fan de Formule 1 yn 2003. Hy waard op it sirkwy fan Suzuka hâlden. De race waard hâlden oer 53 omgongen, op it 5,8 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 307,7 kilometer. 

## Kwalifikaasje

## Utslach Grutte Priis
* It wie de lêste wedstriid yn de Formule 1 fan Jos Verstappen.
* Michael Schumacher waard foar de sechsde kear wrâldkampioen en ferbruts hjirmei it rekôr dat al 46 jier op namme stie fan Juan Manuel Fangio.

## Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid
Formule 1 yn 2004

It Formule 1-seizoen 2004 wie it 58ste Formule 1-seizoen. De "Formule 1", offisjieel it "FIA Formula One World Championship", is de heechste klasse yn de autosport, sa is bepaald troch de *[[Fédération Internationale de l'Automobile]]* (FIA).

Michael Schumacher wie by de start fan it seizoen de ferdigenjend wrâldkampioen by de koereurs, syn team Ferrari de regearjend wrâldkampioen by de konstrukteurs.

Michael Schumacher en syn team Ferrari wiene it folsleine seizoen te sterk foar de konkurrinsje. It levere Schumacher syn rekôr fan sân wrâldtitels op.  

## Kalinder

## Utslaggen

## Klasseminten
### Klassemint by de koereurs

De top 8 klassearre auto's krije punten:

**Opmerkingen**:

† — Koereur hat de finish net helle yn de GP, maar hat wol 90% fan de race-ôfstân ôflein, wêrtroch't er as klassearre notearre stiet.

### Klassemint by de konstrukteurs

De top 8 klassearre auto's krije punten:

**Opmerkingen**:

† — Koereur hat de finish net helle yn de GP, maar hat wol 90% fan de race-ôfstân ôflein, wêrtroch't er as klassearre notearre stiet.
Wierschem

**Wierschem** is in plak yn it Dútske bûnslân Rynlân-Palts. It doarpke leit yn 'e lânkring Mayen-Koblenz en makket diel út fan 'e ferbânsgemeente Maifeld.

## It besjen wurdich
* Boarch Eltz (12e iuw)
* Ruïne boarch Trutzeltz (14e iuw)
* Sint-Apolloniatsjerke (13e iuw)
Veenhusen

**Veenhusen** is in doarp (*[[Ortschaft]]*) yn de gemeente Moormerland yn de lânkring Lier yn East-Fryslân. Yn 2016 hie it plak 4157 ynwenners op in oerflak fan 15,62 km².

## Skiednis
Veenhusen wie in selsstannige gemeente oant er op 1 jannewaris 1973 yn it ramt fan de gemeentlike weryndieling yn Nedersaksen fúsearre mei tsien oare gemeenten ta de nije gemeente Moormerland. De tsjerke fan Veenhusen waard om 1400 hinne boud en befettet in troch Johann Gottfried Rohlfs boud oargel út 1801 en 1802, dy't hjoed-de-dei noch hieltyd tsjinnet.

## Mienskip
### Sport
Yn 1927 waard de fuotbalferiening *VfL Fortuna Veenhusen e. V.* oprjochte . Hjoed-de-dei is er in feriening dy't yn ferskate difyzjes spilet mei yn totaal 1000 leden.

### Skoalle
Yn de simmer fan 2010 ferhuzee de Feriening foar kristlike skoalûnderwiis yn East-Fryslân (*Verein für Christiche Schulerziehung in Ostfriesland* - VES e. V.) syn haadkantoar fan Großefehn nei Veenhusen. Hy wurket as it skoalbestjoer fan de Frije kristlike skoalle East-Fryslân (*Freie Christliche Schule Ostfriesland* - FCSO), dat in yntegrearre gearwurkingsferbân is, dy't twa lokaasjes hat yn Veenhusen.


ChurchVeenhusen.jpg|Herfoarme tsjerke
Baptistenkirche_Veenhusen.jpg|Baptistetsjerke
Grundschuleschraeg.JPG|Frije kristlike skoalle East-Fryslân


## Keppelings om utens
* Webstee fan de gemeente Moormerland
* http://www.genealogie-forum.de/ostfrld/kirchen/veenhusen.htm
* Beskriuwing fan Veenhusen yn doarpebeskriuwing fan it Ostfriesische Landschaft
Maifeld (Verbandsgemeinde)

**Maifeld** is in ferbânsgemeente yn 'e lânkring Mayen-Koblenz yn it Dútske bûnslân Rynlân-Palts. De gemeente leit súdeastlik fan Mayen en westlik fan Koblenz. It haadplak is Polch. De gemeente is ferneamd nei de streek mei deselde namme.

## Gemeentlike yndieling
De ferbânsgemeente Maifeld bestiet út de folgjende stêden en *[[Ortsgemeinde]]n*:

## Keppeling om utens
* Toerisme en kultuer yn 'e ferbânsgemeente Maifeld
Mayen

**Mayen** is in stêd yn it Dútske bûnslân Rynlân-Palts. De stêd leit yn de Fulkaaneifel; mei likernôch 20.000 ynwenners is Mayen nei Bad Neuenahr-Ahrweiler de op ien nei grutste stêd yn de Rynlân-Paltske Eifel. Alhoewol't Mayen der gjin diel fan útmakket is Mayen ek de sit fan de ferbânsgemeente Vordereifel.

De stêd waard yn de Twadde Wrâldkriich swier troffen troch de loftoanfallen fan 12 desimber 1944 en 2 jannewaris 1945. Likernôch 90% fan de stêd waard ferneatige en 395 ynwenners ferlearen harren libben. Fuort nei it ein fan de kriich setten de ynwenners fan Mayen útein mei de weropbou fan de stêd. De weropbou folge it histoaryske strjittepatroan en safolle mooglik âlde gebouwen waarden by de weropbou sparre of rekonstruearre.

## Yndieling
Njonken de kearnstêd Mayen binne der noch fjouwer stedsdielen en in tal buorskippen. De stedsdielen binne:

* Alzheim 
* Hausen 
* Kürrenberg
* Nitztal

## It besjen wurdich
* De Genovaboarch waard yn it lêste fearn fan de 13e iuw boud troch aartsbiskop Hindrik fan Trier en letter noch faak ferboud. Yn de boarch is it Eifelmuseum ûnderbrocht.
* De parochytsjerke Sint-Klemens is in goatyske halletsjerke. Opfallend is de draaide spits fan de súdlike toer.
* De Sint-Vitustsjerke is in modern tsjerkegebou út de jierren 1950. Troch in gong is de tsjerke ferbûn mei de barokke Vituskapel.
* De Hillich-Herttsjerke is in neoromaanske tsjerke út it begjin fan 1911-1912.
* Fan de eardere midsiuwske muorren binne twa poarten oerbleaun: de Ober- en Brückentor. Ek binne noch twa ferdigeningstuorren bewarre bleaun.

Yn de omkriten:

* Slot Bürresheim

## Musea
* Eifelmuseum
* Deutsches Schieferbergwerk
Vordereifel

De **Verbandsgemeinde Vordereifel** is in bestjoersienheid yn de lânkring Mayen-Koblenz yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. it gemeentehûs fan Vordereifel stiet yn de stêd Mayen, alhoewol't de stêd sels gjin diel útmakket fan de ferbânsgemeente. 

## Yndieling
De gemeente bestiet út 27 Ortsgemeinden:
Jeanne Malivel

**Jeanne Malivel** (Loudéac, 15 april 1895 – Rennes, 2 septimber 1926) wie in Frânsk ûntwerpster en yllustratrise fan etnysk Bretonsk komôf. Har wurk foarme de ynspiraasje foar de oprjochting fan it Bretonsk-nasjonalistyske keunstnerskollektyf Seiz Breur.
__TOC__
## Libben en karriêre
Malivel waard yn 1895 berne yn Loudéac, yn Bretanje. Hja ûntjoech har ta in keunstneresse dy't it âlde ambacht fan it meitsjen fan houtgravueres nij libben ynblies foar har yllustraasjes yn it Bretonsk-nasjonalistyske boek *Histoire de notre Bretagne* ("Skiednis fan Us Bretanje"), fan Jeanne Coroller-Danio út 1922. By it meitsjen fan dy yllustraasjes waard Malivel beynfloede troch it eardere syntetisisme fan Paul Geguin en Émile Bernard.

De yllustraasjes waarden tige bewûndere troch keunstner en etnograaf René-Yves Creston. Hy fûn dat se de grûnslach beaen foar in nije, of fernijde, Bretonske keunststyl. Creston en Malivel arbeiden neitiid mei-inoar op by in stikmannich wurken. Ut dy gearwurking ûntstie it nasjonalistyske keunstnerskollektyf Seiz Breur, dat yn Bretanje fluch oan ynfloed wûn. De namme wie ûntliend oan in Bretonsk folksferhaal oer  sân bruorren (Bretonsk: *seiz breur*), dat optekene en yllustrearre waard troch Malivel.

Njonken har wurk as yllustratrise skildere Malivel ek fresko's en ûntwurp se meubilêr en keramyk. Ek wie se aktyf mei borduerwurk. Yn 1925 naam se diel oan 'e Ynternasjonale Tentoanstelling fan Dekorative Keunst en Moderne Niverheid, dêr't se meubels útstalle liet dy't se tegearre mei Creston ûntwurpen en makke hie.

### Ferstjerren
Jeanne Malivel kaam yn 1926, doe't se noch mar tritich jier wie, hommels en ûntidich yn Rennes te ferstjerren. De lieding oer de Seiz Breur-beweging kaam neitiid yn 'e hannen fan Creston.

## Galery

Nominoe triumphant.jpg|*Nominoë triomphant*, houtgravuere fan Nominoë, de grûnlizzer fan it Midsiuwske Keninkryk Bretanje, foar *L'Histoire de notre Bretagne* (1922).
Brittany of the future.jpg|*La Bretagne de demain*, houtgravuere fan it Bretanje fan 'e takomst foar *L'Histoire de notre Bretagne* (1922).
Pontcallec.jpg|De terjochtstelling fan 'e markys fan Pontcallec, houtgravuere foar *L'Histoire de notre Bretagne* (1922)
Musée de Bretagne - chaise de Jeanne Malivel 1.jpg|*Chaise* ("Stoel"), yn it Museum fan Bretanje te Rennes.
File:123 Jeanne Malivel Fauteuil d'angle.jpg|*Fauteuil d'angle* ("Kantige Fauteuil"), yn it Museum fan Bretanje te Rennes.
Boekzetelerfehn

**Boekzetelerfehn** is in doarp (*[[Ortschaft]]*) yn de gemeente Moormerland yn de lânkring Lier yn East-Fryslân. It doarp wie foar 1 jannewaris 1973 in selsstannige gemeente doe't er yn it ramt fan de gemeentlike weryndieling yn Nedersaksen op gie yn de doe nije gemeente Moormerland. Yn 2016 hie it doarp 748 ynwenners op in oerflak fan 6,75 km².

Tusken Boekzetelerfehn en Timmel (gemeente Großefehn) leit de Boekzeteler Mar, in Eastfrysk leechfeanmar.

De kolonisaasje op de sânrêch bei it Boekzeteler Kleaster waard neamd om 1180 hinne, mar der moat nei alle gedachten al earder bewenning plakfûn hawwe. Nei de ûndergong fan de Eastfryske kleasters en kommanderijen sette ûndernimmer Paul Harsebroek yn 1632 útein mei it oanmeitsjen fan it oangrinzgjende heechfean en stifte dêrnei yn 1647 Boekzetelerfehn.

## Keppelings om utens
* Webstee fan Boekzetelerfehn
* Webstee fan de gemeente Moormerland
* Beskriuwing fan Boekzetelerfehn yn 'e doarpebeskriuwing fan it Ostfriesische Landschaft
Jheringsfehn

**Jheringsfehn** is in feanterijdoarp yn de gemeente Moormerland yn de lânkring Lier yn East-Fryslân. Yn 2016 telde it doarp 2.440 ynwenners op in oerflak fan 10,55 km².

## Geografy
Jheringsfehn is in streekdoarp dy't oan it Jheringsfehnkanaal leit, en ek by de sydkanalen dy't fan noardwest nei súdeast rinne: Hookswieke, Georgswieke, Rudolfswieke, Alte Beekswieke en Neue Beekswieke, op in hichte tusken 2,4 en 3,5 meter boppe seenivo. It doarp leit sa'n twa kilometer eastlik fan Warsingsfehn en sa'n fjouwer kilometer westnoardwestlik fan Hesel. 

## Skiednis
De earste kolonist wie Paul Harsebroek, in dykskommissaris út Emden wei. Hy bemachtige sa'n 25 hektare feangrûn, de saneamde *Bullenmeede* foar 100 *[[Reichstaler]]*.
It gebiet waard tenei *de Hook* (de hoeke) neamd, om't er yn in hoeke tusken Boekzetelerfehn en Neuefehn leit. Op 16 oktober 1660 sleat Harsebroek in erfpachtkontrakt foar  100 deimêd sompelân dy't er oan syn lân tafoege. It ynkommen fan it turfstekken smiet lykwols net folle op, dat der ta late dat Harsebroek yn finansjele swierrichheden belâne, en de erfpacht net mear betelje koe en lang om let yn 1741 rekke er fallyt. Yn de dêrop folgjende fallisemintsproseduere bemachtige Rebecca Ritzius Dam, famkesnamme Warsing, it lân fan Harsebroek. Frou Ritzius droech it lân yn 1742 oer oan har skoansoan Sebastian Eberhard Jhering, in rjochtsgelearde en amtner. Jhering wie al bekend mei it lân, om't er dy yn 1739 opmjitten hie. Hy wreide syn gebiet út mei 100 hektare dy't lykwols by syn dea yn 1759 noch net oanmakke wie. De namme "Jheringsfehn" ferskynt foar it earst yn 1772 doe't Rudolf Philipp Jhering der 300 deimêd yn erfpacht oan tafoege.

Jehringsfehn wie in selsstannige gemeente en hearde doe by de lânkring Auwerk oant 1 jannewaris 1973 doe't er yn it ramt fan de gemeentlike weryndieling yn Nedersaksen mei tsien oanswettende gemeenten gearfoege waard ta de nije gemeente Moormerland en part fan de lânkring Lier waard. 

## Untwikkeling ynwennertal
It ynwennertal naam bot ta nei de Twadde Wrâldkriich troch it fêstigjen fan Dútsers út de eastlike gebieten fan it Dútske Ryk by it ferdriuwen fan de Dútsers dêrwei.

## Kultuer en it besjen wurdich

Jheringsfehn is in typysk feandoarp mei lintbebouwing by in kanaal del. It doarp hat in sportferiening en in lutherske tsjerkegemeente, dêr't ek Boekzetelerfehn ta heart. De Jehannestsjerke waard yn 1864 wijd en stiet yn it midden op de grins tusken de twa doarpen yn. It besjen wurdich is it histoaryske begraafplak op de Hookwieke mei syn âlde grêfstiennen.

## Keppelings om utens
* Webstee fan de gemeente Moormerland
* Beskriuwing fan Jheringsfehn yn 'e doarpebeskriuwing fan it Ostfriesische Landschaft
Hatshausen

**Hatshausen** is in doarp (*[[Ortschaft]]*) yn de gemeente Moormerland yn de lânkring Lier yn East-Fryslân. Yn 2016 hie it doarp 602 ynwenners p in oerflak fan 18,82 km².

## Skiednis
Hatshausen waard foar it earst neamd yn de fjirtjinde iuw yn in Múnsterske parochyregister as *Harstahusum*.

Op 21 jannewaris 1458 swarde haadling Broder Galtisna yn Hatshausen in eed oan de Hamburger riedsman Wigershop yn Emden. Galtisna swarde dat er de frede hâlde soe en gjin blokhûzen en fêstings yn Hatshausen en de rest fan Fryslân bouwe soe. Letter swarde er ek noch dat er net sûnder útdruklike fergunning nei Emden ta gean soe. As er de eed ferbrekke soe, kaam al syn besit te ferfallen. Memmo Eggena út Timmel stie yn foar Broder Galtisna foar de Hamburgers oer, dat dy ek oan de eed hâlde soene.

Yn de folksmûle wie it bekend dat Broder Galtisna ûndogenske fiten úthelle hie. Oan te nimmen is dat er seerôvers, de Likedielers, begeunstige hie, en harren it lettere foarwurk Sieve, dat ta it Johanniterkleaster Hasselt hearde, as opslachplak foar berôve guod joech.

Yn 1613 wie predikant Johannes Fabricius as dûmny warber yn de gemeente. Hy jildt as de ûntdekker fan de sinneflekken en skreau er in artikel oer yn it Latyn: *De macullis in sole observatis*., dy't er yn 1611 yn Wittenberg printe liet. Fan him en syn heit, David Fabricius, waard yn 1892 yn Osteel in stânbyld set.

Predikant Anton Christian Bolenius wurke fan 1707 oant 1716 yn de gemeente. Hy yntrodusearre it feanbaarnen en dêrmei it boekweet ferbouwen yn Eastfryslân.

De Marije-Magdalenatsjerke waard yn 1783 boud en wurdt dield mei it buordoarp Ayenwolde.

Hatshausen wie in selsstannige gemeente oant 1 jannewaris 1973 doe't it yn it ramt fan de gemeentlike weryndieling mei tsien oanswettende gemeenten de nije gemeente Moormerland foarme.

## Keppelings om utens
* Moormerland Wenstee fan de gemeente Moormerland 
* Hatshausen-Ayenwolde e. V. Webstee fan Hatshausen-Ayenwolde
* Beskriuwing fan Hatshausen yn 'e doarpebeskriuwing fan it Ostfriesische Landschaft
Michael Fassbender

**Michael Fassbender** (berne op 2 april 1977 yn Heidelberch) is in Dútsk-Ierske akteur en filmprodusint

## Biografy
Fassbender waard as soan fan in Dútske heit en in Ierske mem berne yn Heidelberch. Hy waard sûnt syn twadde jier yn Killarney yn it súdwêst fan Ierlân grutbrocht. Syn memmetaal is Ingelsk en hy praat ek Dútsk, mar mei in swier Ingelsk aksint. Dêrom wurdt er yn Dútsktalige films 
neisyngronisearre.

Yn 2017 troude Fassbender mei de Sweedske aktrise Alicia Vikander, mei wa't er yn "The Light Between Oceans" spile en yn 2021 in bern mei krige. Fassbender wennet yn Portugal. 

## Wurkpaad
Syn earste grutte rol hie Fassbender yn 2001 yn de searje "Band of Brothers". Dêrnei spile Fassbender yn ferskillende Ingelske tillefyzjeproduksjes, werûnder ferskate kearen in gastrol yn "Murphy’s Law". 

Yn 2008 krige Fassbender in earste haadrol yn Steve McQueen's drama "Hunger", dy't him op ferskillende festivals prizen oplevere. Rollen yn "Jonah Hex" (2010), "Jane Eyre" (2011) en "X-Men: First Class" (2011) folgen. Foar syn rol yn Steve McQueen's "Shame" as hyperseksuële man krige er yn 2011 ek meardere ûnderskiedings. 

Fassbender waard foar syn titelrol yn de filmbiografy fan de stifter fan Apple Steve Jobs nominearre foar in Oskar yn de kategory bêste akteur.

#### Films

#### Tillefyzje

## Keppeling om utens
*  IMDb 
*  Moviemeter
Karoline Schuch

**Karoline Schuch** (berne op 19 oktober 1981 yn Jena) is in Dútske aktrise.

## Wurkpaad
Karoline Schuch woeks yn Jena op, dêr't hja al mei seis jier op it toaniel fan de feriening "Kinderstudio Jena e.V." stie. Al ier krige hja profesjonele toaniel- en stimtraining, û.o. by Michael Keller (Hochschule für Schauspielkunst Ernst Busch) en by Frank Betzelt yn Berlyn. Sûnt 2001 wurke hja as Lara mei oan de tillefyzjesearje "Verbotene Liebe". Sûnt hja meispile yn Tatort is hja regelmjittich op Dútske tillefyzjeprodukjes te sjen. 

Hja wie ek te sjen yn bioskoopfilms as "Schutzengel" (2012) en "Ballon" (2018).

## Films

## Keppeling om utens
*  IMDb
*  Moviemeter
Catalina Sky Survey

**Catalina Sky Survey** (CSS) is in Amerikaansk / Australysk projekt om kometen, planetoïden en foaral ierdskearders te finen. Der wurdt spesifyk socht nei objekten dy't mooglik in gefaar foarmje by in mooglike ynslach op Ierde.

It NEO Observations Program (NEOO) is it resultaat fan in opdracht fan it Amerikaansk Kongres oan NASA yn 1998, om in projekt te begjinnen dat alle objekten grutter as 1 kilometer yn trochsneed lokalisearje en folgje kin, mei in wissichheid fan 90 persint of better. De Catalina Sky Survey en de besibbe Siding Spring Survey (SSS, yn 2013 sletten), sykje nei ierdskearders, en drage sa by om de opdracht fan it kongres te ferfoljen.

CSS/SSS brûkt foar har observaasjes trije teleskopen: In 1,5 meter f/2 teleskoop op de top fan Mount Lemmon, in 68 sm f/1.7 Schmidt teleskoop yn de buert fan Mount Bigelow, beide yn it Santa Catalinaberchtme noardlik fan Tucson, en in 0.5 meter f/3 Uppsala Schmidt teleskoop op it Siding Spring Observatory (oant 2013) yn Australië.

## CSS/SSS-team
It CSS-team wurdt laat troch Eric J. Christensen fan it Lunar and Planetary Laboratory fan de Universiteit fan Arizona.

Teamleden:
* Steve Larson
* Ed Beshore
* Eric J. Christensen
* Rik Hill
* Richard A. Kowalski
* Alex Gibbs
* Andrea Boattini
* Al Grauer

Yn Australië:
* Robert H. McNaught
* Gordon Garrad

## Keppeling om utens
* Webside CCS
Friedrich Mücke

**Friedrich Mücke**  (berne op 12 maart 1981 yn Berlyn) is in Dútske teäter- en filmakteur.

Friedrich Mücke waard yn Berlyn-Prenzlauer Berg grutbrocht. Fan 2003 oant 2007 folge er in stúdzje oan de toanielskoalle "Ernst Busch" yn Berlyn. Dêrnei wurke Mücke yn it  "Münchner Volkstheater".  Yn de bioskoopfilm "Friendship!" spile er njonken Matthias Schweighöfer de rol fan Veit. Mei dy rol waard er yn 2009 ûnderskieden mei de Bayerischen Filmpreis.

Ek wurke Mücke oan ferskillende tillefyzjefilms mei, wêrûnder ôfleverings fan Tatort. 

## Films

## Keppeling om utens
*  IMDb
*  Filmportal
*  Moviemeter
Tergast

**Tergast** is in doarp (*Ortschaft*) yn de gemeente Moormerland yn de lânkring Lier yn East-Fryslân. Yn 2016 hie it doarp 457 ynwenners op in oerflak fan 9,95 km².

## Geografy
It doarp leit twa kilometer noardeastlik fan Oldersum op in fiif meter hege sânkop (geest) yn it feangebiet fan East-Fryslân oan de rjochterouwer fan de Iems.

## Skiednis
Yn 1401 waard it doarp as "Gast" foar it earst neamd yn in skinkingsoarkonde fan it kleaster Langen. It doarp wie mooglik al âlder. It begryp "Gast", ôflaat fan "Geest" betsjut in hichte fan sângrûn yn it omlizzende flakke feanlân. It foarheaksel "Ter" betsjut sokssawat as "op 'e". Dus Tergast betsjut "op 'e geest/sânrêch".

Yn de midsiuwen hearde it gebiet fan de ûnderrin fan de Iems ta de Fryske goa Emsigerlân. Yn 1447 waard Hoytet Tammana as in haadling yn Tergast neamd. Stikmannich jierren letter wie it karspel Tergast part fan de hearlikheid Oldersum.

It karspel Tergast hearde yn de midsiuwen ta de proasdij Lier yn it bisdom Múnster. Nei alle gedachten waard der yn de earste helte fan de trettjinde iuw de tsjerke fan Tergast boud op it heechste punt fan de doarpsheuvel. Nei de Reformaasje waard de tsjerke fan Tergast evangelysk-grifformeard. Al yn 1590 waard der in skoalle en in skoalmaster yn Tergast neamd.  

Buorskippen en pleatsen om Tergast binne: Tergaster Hammrich, Hohewarf, Rothebahn, Imkehörn, Sünnenblink, Tergaster Grashaus en Sieve, in earder foarwurk fan it Johanniterkommanderij Hasselt.

Op 1 jannewaris 1973 waard Tergast yn it ramt fan de gemeentlike weryndieling yn Nedersaksen in part fan de gemeente Moormerland.

## Keppelings om utens
* Webstee fan de gemeente Moormerland
* Kronyk Tergast
* Beskriuwing fan Tergast yn 'e doarpebeskriuwing fan it Ostfriesische Landschaft
Terborg (Moormerland)

**Terborg** is in doarp (*[[Ortschaft]]*) yn de gemeente Moormerland yn de lânkring Lier yn East-Fryslân. Yn 2016 hie it doarp 105 ynwenners op in oerflak fan 5,45 km².

## Namme
Terborg waard yn 1357 foar it earst yn in oarkonde as *Burchum* neamd. Yn 1564 waard er op in topografyske kaart *Neyeborg* neamd. Fierdere oantsjuttings binne*Torborch* (1684), *Ter-Borg* (1735) en yn 1787 beide *Terborg* en *Ferstenborg*. Der binne trije mooglikheden ta de ferklearring fan de namme: it foarheaksel "Ter-" soe in gearfoeging fan "to der" (Eastfrysk foar "ta/nei de"} wêze. "Borg" soe neffens Petra Spekker net nei in boarch ferwize, mar earder nei in "plak fan ûntwiken" oan de Iems; Ubbo Emmius ferwiisde de namme as "tri borgi", trije boargen, om't der yn de midsiuwen oan de Kleiweg fan Oldersum nei Neermoor Terborg, Mittelsterborg en Woltersterborg wiene. Petra Spekker tinkt dat dy stelling wol mooglik wêze koe, om't Terborg ek wol as *Ferstenborg* oantsjut wie, dat dus "foarste boarch" betsjutte.

## Skiednis
Terborg ûntstie nei alle gedachten om 1000 hinne as boere- en fiskersdoarp op in terp oan de Iems. Ta tsjinstelling fan de buordoarpen Oldersum en Neermoor, ûntjoech Terborg him nea as in plak fan grut belang. Yn de midsiuwen hearde it plak ta it Fryske goa Iemsgoa, en dêrnei ta it Moarmerlân ûnder de hearskippij fan de haadlingsfamyljje Sirksena. Dêrnei foel it ûnder it amt Leerort, dy't yn 1817 opheft waard en doe kaam Terborg ûnder it amt Lier, dy't yn 1885 op gie yn de krite Lier.

Troch de flechtelingsstream fan Dútsers út de eastlike gebieten fan it Dútske Ryk nei de Twadde Wrâldkriich naam de befolking fan Terborg ûnbidich ta. Oant 1950 naam it oandiel flechtelingen ta ta 33,7%. In soad fan harren waarden ynearsten yn barakken oan de hjoeddeistige Landesstraße 2 ûnderbrocht. 

Terborg wie oant 1 jannewaris 1973 in selsstannige gemeente doe't er yn it ramt fan de gemeentlike weryndieling yn Nedersaksen mei tsien tichteby lizzende doarpen gearfoege waard ta de nije gemeente Moormerland.

## It besjen wurdich
It âldst noch besteande gebou yn Terborg is it skoalgebou fan de twadde helte fan de achttjinde iuw. It is in stiennen gebou mei ien keamer mei skyldtek. It gebou is beskerme, allyk it gemaal fan 1958 mei typyske arsjitektuer fan de 1950-er jierren.

## Untwikkeling ynwennertal

## Keppelings om utens
* Webstee fan de gemeente Moormerland
* Bekriuwing fan Terborg yn it histoaryske doarpsdatabank fan it Ostfriesische Landschaft
Slach by Jemgum (1533)

De earste **Slach by Jemgum** (Dútsk: *Schlacht von Jemgum*, Nederlânsk: *Slag bij Jemmingen*) fûn plak op 14 oktober 1533 by it Eastfryske Jemgum plak en wie part fan it Gelderske Skeel. Yn dy kriich besocht Baltasar fan Esens mei help fan hartoch Karel fan Gelre, syn hearskippij werom te krijen yn it Eastfryske Harlingerlân. De mankrêften fan Baltasar en Karel fan Gelre, likernôch 2.000 oefene hiersoldaten ûnder lieding fan Meindert fan Ham, krongen Eastfryslân yn en ferskânzen harren yn de tsjerke fan Jemgum. De oplûkende greeflike Eastfryske striidmacht wiene lykwols net folslein traind, mar wie mei 15.000 manlju folle grutter yn oantal. De Eastfryske greven Enno II en Jehan I Sirksena sloegen sels in oanbod del fan de Gelderske striidkrêften om harren oer te jaan en sûnder striid út Eastfryslân wei werom te lûken.
As gefolch fan de slach waarden Lier en Oldersum yn 'e brân stutsen en plondere. Oan de ein fan de kriich hie Baltasar syn macht fannijs weromkrigen, dochs as fazal fan Gelre.
Tsjerke fan Critzum

De **Tsjerke fan Critzum** (Dútsk: *Critzumer Kirche*) is in protestantsk tsjerkegebou yn Critzum yn 'e gemeente Jemgum yn 'e Eastfryske lânkring Lier. De tsjerke waard yn 'e 13e iuw op in terp boud.

## Skiednis
Yn 'e midsiuwen foel Critzum ûnder de proasdij Hatzum fan it bisdom Münster. Mei de reformaasje gyng de gemeente oer op 'e grifformearde lear. Sûnt 1555 binne de nammen fan 'e predikanten byholden.

De sealtsjerke waard yn 'e 13e iuw yn it sintrum fan it doarp op in rûne terp boud en tsjinne foar de lokale haadlingen as wartsjerke. Hjoed-de-dei is de tsjerke noch mei in brede grêft omfieme. It gebou wurdt oan 'e eastlike kant troch trije swiere steunbearen ûnderstipe. De lytse rûnbôgige finsters en portalen yn 'e lingtemuorren binne letter tichtmitsele, mar oan 'e súdlike kant binne de romaanske finsters bewarre bleaun. 

Yn 'e 15e iuw fûn in grutte ferbouwing plak. De plompe klokketoer fan it "sletten type" soe eartiids heger west ha en foar de skippen op 'e Iems as fjoertoer tsjinne ha. Sûnt 1917 mist de 13e-iuwske klok, dy't nei alle gedachten doe omraand waard foar wapens. 

## Ynterieur
Yn it ienfâldige ynterieur stiet in wyt-ferve preekstoel mei fergulde aksinten. De preekstoel datearret út de twadde helte fan 'e 17e iuw en is fersierd mei froulike fabelbisten, mooglik sfinksen of sirenen. Nei in renovaasje telt de tsjerke noch mar ien sark, dy't yn it middenpaad leit. Fan it liturgyske reau besit de tsjerke in beker út 1668, in yn 1783 skonken skaal, in tinnen doopskaal (1831) en in nijsulveren kanne (1869).

## Oargel
It oargel waard as skoaloargel yn 1853 troch Christian Heinrich Wolfsteller yn Hamburch boud. It ferhûze yn 1939 nei de tsjerke fan Critzum, dêr't de firma Eberhard Friedrich Walcker it oargel mei behâld fan it neogoatyske front ferboude. De Krummhörner Orgelwerkstatt renovearre it ynstrumint. 

## Keppeling om utens
* Disposysje oargel
Critzum

**Critzum** is in doarpke yn de gemeente Jemgum yn de Nedersaksyske lânkring Lier, East-Fryslân.

Critzum is in sirkelfoarmich terpdoarp dat likernôch oan it begjin fan de jiertelling oan de Iems foar it earst bewenne waard. De protestantske wartsjerke fan Critzum yn it sintrum wurdt foar in part ek hjoed-de-dei noch troch in brede grêft omklamme.

Sûnt de gemeentlike weryndieling yn Nedersaksen fan 1 jannewaris 1973 heart Critzum by de gemeente Jemgum. It doarp leit tusken Midlum en Hatzum en hat in sterk agrarysk karakter.

## Sjoch ek
* Tsjerke fan Critzum

## Literatuer
* Helmut Anneessen (Hrsg.): *Die Familien der Kirchengemeinde Critzum (1724–1900)*. Upstalsboom-Gesellschaft, Auwerk 2006, ISBN 3-934508-25-1 (Ostfrieslands Ortssippenbücher, Bd. 76; Deutsche Ortssippenbücher, Bd. A 402).

## Keppelings om utens
* Critzum auf www.jemgum.de
* Beskriuwing fan Critzum yn de hystoaryske doarpsdatabank fan it Ostfriesische Landschaft
Midlum (Reiderlân)

**Midlum** is in doarp yn de gemeente Jemgum yn de Eastfryske lânkring Lier. Yn 2015 hie it doarp 295 ynwenners op in oerflak fan 7,42 km². Hy is it tredgrutste doarp yn Jemgum.

## Skiednis

It terpdoarp oan de Iems ûnstie likernôch om it begjin fan de jiertelling hinne. It âldste gebou is de romaanske tsjerke fan Midlum út ± 1200. De tsjerke hat in histoarysk oargel fan Hinrich Just Müller. Njonken de tsjerke stiet faaks de âldste Eastfryske klokketoer. De frijsteande toer stammet út de 13e iuw en is 14 meter heech. De toer hinget 6,74 graden út it lead en is dêrmei skever as de toer fan Pisa. Eins is it gjin echte toer om't syn hichte net in mearfâld is fan syn trochsneed. Sadwaande wint de toer fan Suurhusen it fan Midlum, dy't dêrom yn it Guinness Book of Records is opnommen. 

Midlum hat in boarch hân. Dêrfan tsjûget in testamint út 1461 fan de haadling Wiard fan Oldersumen Uphusen. De boarch, dêr't neat mear fan werom te finen is, stie noardwestlik fan Midlum yn Burgstede. 

Sûnt 1 jannewaris 1973 heart Midlum by de gemeente Jemgum.

## Stienfabriken

Lykas yn it hiele Reiderlân hie ek Midlum oant de jierren 1960 in stienfabryk. Fuort oan de Iems tsjûgje noch twa hege skoarstiennen fan de bloei fan de stienfabriken. Ien fan de fabriken waard foar in part restaurearre en is in museum. 

## Museum
* Ziegelei Museum, Midlum

## Sjoch ek
* Tsjerke fan Midlum

## Keppelings om utens

* Beskriuwing fan Midlum yn it doarpsdatabank fan it Ostfriesische Landschaft
* Ziegeleimuseum yn Midlum
* Berjocht oer Midlum fan SAT1 op Youtube

## Literatuer

* Helmut Anneessen (Hrsg.): *Die Familien der Kirchengemeinde Midlum (1704–1900)* (= *Ostfrieslands Ortssippenbücher, Bd. 77; Deutsche Ortssippenbücher, Bd. A 414*). Upstalsboom-Gesellschaft, Auwerk 2006, ISBN 3-934508-26-X.
* Anna Sophie Inden (tekst), Martin Stromann (foto's): *Gottes Häuser im Rheiderland*. Yn: *Ostfriesland Magazin*. 2/2015, SKN Druck und Verlag, Norden 2015, S. 48 ff.
* Hajo van Lengen: *Geschichte des Emsingerlandes vom frühen 13. bis zum späten 15. Jh*. (= *Abhandlungen und Vorträge zur Geschichte Ostfrieslands*. Band 53). Utjouwerij Ostfriesische Landschaft, Auwerk 1973, S. 250.
* H. Wilhelm H. Mithoff: *Fürstenthum Ostfriesland und Harlingerland* (= *Kunstdenkmale und Alterthümer im Hannoverschen*. Band 7). Helwing, Hannover 1880, S. 147.
* Otto Houtrouw: *Ostfriesland: Eine geschichtlich-ortskundige Wanderung gegen Ende der Fürstenzeit*. Dunkmann, Auwerk 1889, S. 265 f.
Pieter Nicolaas van Eyck

**Pieter Nicolaas van Eyck** (Breukelen, 1 oktober 1887 – Wassenaar, 10 april 1954) wie in Nederlânske dichter, heechlearaar oan de Universiteit Leien en literatuerkritikus. Yn 1947 ûntfong er de Constantijn Huygenspriis foar syn hiele oeuvre. Pieter Nicolaas wie de heit fan arsjitekt Aldo van Eyck.

Van Eyck syn bekendste gedicht is *[[De tuinman en de dood]]*, basearre op in tema fan de Frânske keunstner Jean Cocteau (1889 -1963) út dy syn roman *Le Grand Écart*. Cocteau syn ferhaal is wierskynlik wer basearre op in soefi-anekdoate fan Rûmy.

## Libben en wurk
Van Eyck folge it Gymnasium Haganum, die steatseksamen en studearre rjochten yn Leien, dêr't er yn 1914, allinnich op stellingen, promovearre. Dêrnei waard er skofke korrespondint foar de NRC yn Rome, wêrnei't er in pear jier sûnder betelle wurkrûnte redakteur fan it blêd *De Beweging* wie. Yn 1918 krige er in amtlike funksje op it Ministearje fan Lânbou. Tusken 1920 en 1935 wurke er foar de NRC as korrespondint yn Londen, dêr't er in soad omtinken oan kultuer joech. Yn 1935 waard er beneamd ta heechlearaar Nederlânske taal - en letterkunde oan de Leidske universiteit as opfolger fan Albert Verwey.

### Priveelibben
Hy troude op 28 april 1914 mei Nelly Estelle Benjamins (Suriname, 17 augustus 1891 - Wassenaar, 1971), in frou fan Sefardysk komôf, hikke en tein yn Suriname.  Yn 1919 ferhuzen hja nei Grut-Brittanje. Sy krigen twa bern: Robert Floris van Eyck, dichter, keunstner en keunstrestaurateur yn Londen, en arsjitekt Aldo van Eyck.

## Bibliografy

* 1909 - *De getooide doolhof* (gedichten)
* 1910 - *Worstelingen* (gedichten)
* 1911 - *De sterren* (gedichten)
* 1912 - *Uitzichten* (gedichten)
* 1913 - *Bevrijding*
* 1916 - *De plicht van Nederland*
* 1916 - *Over boekkunst en De Zilverdistel* (mei J.F. van Royen, juny 1916) 
* 1917 - *Het ronde perk*
* 1917 - *Lichtende golven*
* 1918 - *Opgang* (gedichten)
* 1919 - *Getijden* (gedichten)
* 1921 - *De Iersche kwestie*
* 1922 - *Inkeer* (gedichten)
* 1923 - *Uren met Platoon*
* 1926 - *Voorbereiding* (gedichten)
* 1926 - *De tuinman en de dood * (Yn: *Erts. Letterkundige Almanak*)
* 1935 - *Kritisch onderzoek en verbeelding* (ynaugurale rede)
* 1938 - *Over leven en dood in de poëzie*
* 1941 - *Verzen 1940* (gedichten)
* 1943 - *Twee gedichten* (gedichten)
* 1945 - *Benaderingen*
* 1946 - *Broeder Bernard* (gedicht)
* 1946 - *De tuin*
* 1946 - *Meesters* (gedichten)
* 1947 - *Medousa*
* 1949 - *Herwaarts* (gedichten)
* 1953 - *In memoriam Jacob Israël de Haan*
* 1954 - *Herodias*, fertaling fan Mallarmés Hérodiade

## Keppelingen om utens
* Wurk yn de DBNL
* Biografy yn de DBNL
Midlum

**Midlum** is de namme foar de folgjende doarpen:
* Midlum (Reiderlân), in doarp yn de gemeente Jemgum yn de lânkring Lier yn East-Fryslân.
* Midlum (Lân Woersten), in doarp yn it Lân Woersten yn de lânkring Cuxhaven.
* De Dútske namme foar Madlem op it Noardfryske eilân Feer.
* De Nederlânske namme foar Mullum yn de gemeente Harns yn Fryslân.

Merk frachtauto
* Renault Midlum, in frachtautomodel fan Renault.

## Sjoch ek
* Groß Midlum