open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Meindert Talma

**Meindert Talma** (Opperdoes, 2 novimber 1968) is popmuzikant en skriuwer, aktyf yn de Grinzer muzykwrâld. Hy is ek ôfstudearre histoarikus.

Talma groeide op yn in grifformeard ûnderwizersgesin yn Surhústerfean. Hy naam letter ôfstân fan it leauwen, mar fielt yn 2025 noch hieltyd in ûndergrûn dêryn. Yn syn jeugd die er eins tsjin syn sin oan kuorbal by KV It Fean, me't er leaver fuotballe. De muzyk begûn al betiid doe't er thús oefenje en spylje koe op in Johannus, letter waard dat in Yamaha Electone; beide wiene elektroanyske oargels foar thús.

Talma hat oant no ta tige produktyf west: yn in tiidsbestek fan 7 jier ferskynden 5 CD's, twa romans en in boek mei fraachpetearen. Yn syn persoanlike teksten, faak fol mei selsspot, brûkt Talma sawol it Frysk as it Nederlânsk. Talma hie ek in Ingelsktalich siidprojekt, *Tamango*, wylst er mei syn krautrockband Ausputzer yn it Dútsk sjongt. Syn muzikale ynfloeden binne divers. De New Wave út it begjin fan de 80-er jierren is dúdlik werkenber yn guon fan syn nûmers, mar ek Lou Reed hat grutte yndruk op him makke. Meindert Talma is sûnt 1997 foaroanman fan de freoneband Meindert Talma & The Negroes.

Hy is fierder aktyf as redakteur fan it Fryske tydskrift De Blauwe Fedde en kollumnist foar ûnder oaren de Ljouwerter Krante dêr't syn bydragen ferskynden ûnder de titel *Talma Tikt*.

## Bibliografy
* Dammen met ome Hajo, 1999, roman
* De Blauwe Fedde yn petear (tegearre mei Nyk de Vries), 2001, samling fraachpetearen
* Kriebelvisje, 2003, roman
* Laat het orgel jammeren, 2011, poësij
* Kelderkoorts, 2013, autobiografysk boek mei album
* Je denkt dat het komt, 2017, autobiografysk boek mei album
* De Domela Passie, 2019, boek mei album

## Diskografy
* *30 jaar Muzikale Fruitmand*, 1995, Single (fynyl)
* *Hondert punten*, 1997
* *Ferhûddûker*, 1998
* *Dammen met ome Hajo*, 1999
* *Leave Stumper*, 2001
* *Kriebelvisje*, 2003
* *Meindert Talma & The Negroes*, 2005
* *Nu geloof ik wat er in de Bijbel staat*, 2007
* *Tamango*, 2009, (Film (DVD) en CD)
* *De zee roept*, 2011 (by in fotoboek fan Tryntsje Nauta)
* *Eenmaal Oranje*, 2012. Album
* *Kelderkoorts* 2013. Soloalbum mei bydragen fan Ausputzer en de Snakkers
* *WERKMAN* 2015  Meindert Talma & The Melisma Saxophone Quartet. In lietesyklus oar Hendrik Werkman. 
* *Jannes van der Wal*, 2016. Konseptalbum oer damjen fanwegen de berte 60 jier lyn en it ferstjerren 20 jier lyn fan dammer Jannes van der Wal
* *Je denkt dat het komt*, 2017. Album
* *Balsturig*, 2019. Album
* *De Domela Passie*, 2019. Album
* *Minna*, 2021. Album
* *Schandalig*, 2023. Album

## Ferskaat
* Op 16 oktober 2004 winne The Negroes it festival Liet 2004 mei it nûmer "Dûnsje wyldekat dûnsje".

## Keppeling om utens
* De thússide fan Meindert Talma
New wave

**New wave** ('nije weach') is in beweging yn benammen de Amearikaanske en Britske popmuzyk, ûntstien oan de ein fan de santiger- begjin tachtiger jierren yn de New Yorkse muzykwrâld mei as min-ofte-mear sintraal punt de club CBGB. 

De term *New Wave* sels is in boarne fan betizing. Yn it begjin wie new wave identyk oan punkrock mar al gauweftich waarden mei new wave meardere besibbe muzykstreamen oantsjutten. Uteinlik wurdt de term new wave brûkt foar groepen dy't de tradysje fan de punk folgje, sûnder it punk-kredo *wat hurder en lûder, wat better*. De bands liene fan in ferskaat oan stilen en sjânres, mar wat se mienskiplik hawwe is dat der omraak op harren muzyk dûnse wurde kin. New wave is minder lûd en mear pop-eftich as de besibbe post punk dat brûkt wurdt foar de mear artistike, minder troch pop beynfloede groepen. Alhoewol ferskillend, binne sawol punk, new wave as post punk alle trije in enerzjike reaksje op de ûnynspirearre popmuzyk fan de santiger jierren; in soad groepen falle yn de rin fan harren bestean mei gemak yn twa of sels trije fan de neamde kategoriën. 

Joe Jackson en de Talking Heads binne foarbylden fan guon dy't mei new wave wrâldferneamd waarden. Yn Nederlân wiene Gruppo Sportivo en The Nits de meast yn it each (en ear) rinnende eksponinten fan de streaming. Ek yn Fryslân ûntstiene in tal new wave-groepen. Dêrfan wie The Visitor, mei as foaroanman Ernst Langhout, de bekendste.

Noch altyd wurde popmuzikanten troch de new wave beynfloede: Sa klinkt it lûd út it begjin fan de tachtiger jierren bygelyks troch yn guon nûmers fan de Grinzer Fries Meindert Talma.

## Keppeling om utens
* Ernst Langhout
* New Wave Outpost
* New Wave Photo's
Grou (wetter)

De **Grou** is in âld rivierke dat earder tegearre mei de Boarn fia wat tsjintwurdich de Mûzel is, útmûne yn de Middelsee.

De Grou rint fan de Pikmar by it doarp Grou nei de Jirnsummer Syl en leit yn de gemeente Ljouwert. It earste stik fan Grou ôf rekkene, oant it Swin, wurdt de *Rjochte Grou* neamd, it lêste stik, fanwege it sterke meänderjen, de *Krûme Grou*.

Om't sûnt de oanlis fan de Alde Wjittering yn stee fan it wetter fan de Boarn, it wetter fan de Grou troch it Rak fan Ungemak rint, binne der minsken dy't dit by de Grou rekkenje, sa't dy dan einiget by Aldskou.

Ear't it Prinses Margrietkanaal groeven waard, wie de Grou de ferbining tusken Eastergoa en de Wâlden. Dit gou net allinnich foar de skipfeart, ek it grutste part fan it wetter út Eastergoa, wettere ôf fia de Grou.
Muzyk

**Muzyk** yn de brede sin fan it wurd, is in oansprekkend arranzjement fan lûd en stilte. De úteinlike definysje fan muzyk is swier bediskusearre. Wannear't lûd akseptearre wurdt as muzyk, is ôfhinklik fan kultuer en histoarje. Yn it algemien kin steld wurde dat it lûd op syn minst troch ien of mear persoanen bewust organisearre wêze moat. It meitsjen fan muzyk hjit **musisearjen**.

### Basiseleminten
De measte muzyk bestiet út toanen mei in beskate hichte (frekwinsje). Ferskillende toanen efter-in-oar spile, foarmje in meldij, wylst ferskillende toanen dy't tagelyk spile wurde yn akkoarden en harmony of disharmony resultearje. De tempo-gewize organisaasje fan dizze eleminten én stilte is ritme.

### It skriuwen fan muzyk
Muzyk kin foar't it útfierd wurdt, skreaun wurde troch in komponist of lieteskriuwer. Yn sokke gefallen sille de muzikant of muzikanten dy't dat stik letter spylje, oer it generaal de ynstruksjes dy't de komponist, meast yn noaten as blêdmuzyk, oanjûn hat, folgje. In oare mooglikheid is dat de útfierders spyljenderwize in eigen slinger oan it stik jouwe (ynterpretaasje/ymprovisaasje).

### It útfieren fan muzyk
Muzyk kin ta klinken brocht wurde troch ien muzikant, mar ek troch mear as ien dy't meiinoar in groep foarmje lykas in rockgroep of in orkest. De muzyk dy't makke is of wurdt, kin op ferskate wizen beharke wurde: de meast tradisjonele manier is de muzyk direkt, yn it bywêzen fan de muzikanten (*live*), te beharkjen. It is mooglik dy *live*-muzyk út te stjoeren fia radio, telefyzje of oer it ynternet, alhoewol't it belibjen fan de muzyk dan ticht by it belústerjen fan fêstleine muzyk komt. Bytiden kin it ôfspyljen fan earder opnommen muzyk (fan oare artysten) ûnderdiel útmeitsje fan in útfiering.
Sels sjonge, fluitsje, in ynstrumint bespylje of in muzykstik komponearje binne ek foarmen fan muzyk meitsjen.

Dôve minsken kinne muzyk belibje troch it fielen fan de fibraasje yn harren lichem. In bekend foarbyld is de komponist Ludwig van Beethoven dy't doe't er al folslein dôf wie, noch ferskate as masterstikken erkende komposysjes makke.

### Muzyk en ûnderwiis
Minsken nimme les as se leare wolle om muzyk te meitsjen. Muzikology omfiemet in breed fjild fan histoaryske en wittenskiplike stúdzje oer muzyk, muzykteory en muzykhistoarje ynbegrepen.

### Sjenres
Omdat muzyk in oerâlde keunstfoarm is, is der in ekstreem grut tal muzyksjânres ûntstien. De grutste streamings binne klassike muzyk, populêre muzyk (moderne popmuzyk en Hiphop ynbegrepen) en folksmuzyk. Fierder kinne de Jazz en de Blues neamd wurde.

## Sjoch ek
* Muzykynstrumint
Mûzel

Der is mear as ien wetter mei de namme **Mûzel**.

* It wetter de Mûzel, de âlde ûnderrin fan de Boarn.
* De rivier de Mûzel, sydrivier fan de Ryn.
It Amelân

**It Amelân** (Nederlânsk: *Ameland*) is ien fan de fiif Nederlânske Waadeilannen. It is in gemeente, dy't in oerflak fan 268,5 km² beslacht (wêrfan 209,67 km² wetter), en in kustline fan 55,2 km hat. De gemeente hat  ynwenners ().

## Plakken
It haadplak fan it eilân is Nes, en de oare plakken op it eilân binne: Ballum, Bueren en Hollum.

## Skiednis

Krekt hoe lang at it Amelân al bewenne wurdt, is net wis. It begjin fan de skiedskriuwing oer it Amelân is lykwols de stifting fan it kleaster Foswert yn 889. Oant 1405 hearde it eilân by Ferwerderadiel. Nei 1405 stribben de hearren fan it Amelân, it geslacht Van Cammingha ta in ûnôfhinklike steat, wat it eilân oant 1795 west hat. Nei de Frânske tiid waard it Amelân in gritenij fan Fryslân en by de ynfiering fan de gemeentewet, yn 1851, in gemeente.

It eilân hat yn de rin fan de tiid ferskate doarpen ferlern, oan de see en oan it sân. Yn de 18e iuw drige de Slinke it eilân sels yn twaen te brekken, mar minsk en natoer hawwe dit net barre litten. Fan 1872 oant 1882 hat It Amelân fia de Amelânske Daam mei de wâl ferbûn west. Om't de see machtiger wie as de minsk, hat men de daam opjaan moatten, mar by leech wetter kin men der hieltiid noch parten fan lizzen sjen.

## Polityk
### Ferdieling gemeenteried
De gemeenteried fan It Amelân bestiet út 11 sitten. De útslaggen fan de gemeenteriedsferkiezings binne sûnt 2018:

## Taal
Op it Amelân wurdt Amelânsk sprutsen, ien fan de dialekten fan it Stedsk. Al is dit fan oarsprong in mingtaal tusken Frysk en Hollânsk, it Amelânsk stiet no sa fier fan it Frysk ôf dat de measte ynwenners gjin Frysk ferstean kinne.

## Fear
Oftocht fan de daam, hat de ferbining fan it Amelân mei de wâl altyd in fear west. Dat fear giet fan Nes nei Holwert yn Noardeast-Fryslân. Oant likernõch 1940 hie West-Amelân in eigen fear, dat fan de Ballumer Bocht nei Swarte Harne gie.

## Nijsgjirrich
It Amelân is ek bekend fan de sêge fan Rikst fan it Oerd.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen
* Fryske gemeenten
* List fan boargemasters fan It Amelân


Ofbyld:Fahrradweg mit Leuchtturm auf Ameland.JPG|
Ofbyld:ItAmelân 68.jpg|
Ofbyld:ItAmelân 34.jpg|
Ofbyld:Lighthouse Ameland.jpg|*Fjoertoer fan It Amelân*
Ofbyld:Fearboat Oerd.jpg|thumb||*Fearboat Oerd*
Nederlânske Waadeilannen

De **Nederlânske Waadeilannen** binne de Waadeilannen dy't by de provinsjes Fryslân en Grinslân en de provinsje Noard-Hollân hearre.

## Namme
De Nederlânske Waadeilannen wurde yn bûtenlânske talen de **Westfryske Eilannen** neamd, krekt sa't de Waadeilannen yn Dútslân ferdield binne oer de Eastfryske Eilannen en de Noardfryske Eilannen. Yn dit ferbân hat de oantsjutting 'Westfrysk' net spesifyk wat mei de lânstreek West-Fryslân yn Noard-Hollân te krijen; ynstee is de namme ûntstien om't der yn it bûtenlân gjin ûnderskie makke wurdt tusken West-Fryslân en Westerlauwersk Fryslân. Sadwaande wurdt alles bewesten de Iems sjoen as 'West-Fryslân'.

## Eilannen
De rige fan de fiif bewenne eilannen dêrfan, Teksel, Flylân, Skylge, it Amelân en Skiermûntseach, foarmje in part fan de skieding tusken Waadsee en Noardsee. As folgjende eilân nei it suden ta wurdt wol Wieringen rekkene, mar dat is nei oarsprong en hjoeddeiske tastân gjin Waadeilân. It folgjende nei it easten ta is Rottum.

It fiifde Fryske Waadeilân, it Gryn, leit op it Waad, besuden de westkânt fan Skylge.

## Platen
Njonken dy eillannen lizze der yn itselde gebiet ek in tal platen. Twa dêrfan wurde gauris as eilân beskôge: De Richel, op it Waad tusken Flylân en Skylge, en de Kalkman, op it Waad tusken it Amelân en Skiermûntseach. Strikt naam binne dit lykwols gjin eilannen, om't hja te faak ûnder spield wurde.
Blues

**Blues** is in fokale en ynstrumintale muzykfoarm dy't ûntwikkele is út de Afrikaansk-Amearikaanske work song's. Blues hat in grutte ynfloed hân op lettere populêre muzyk, sawol yn Amearika as dêr bûten. De ynfloed fan Blues is werom te finen yn jazz, rhythm and blues, rock and roll likegoed as yn de konvinsjonele popmuzyk en sels yn moderne klassike muzyk.

De betide plattelâns blues ûntstie oan 'e ein fan 19e, begjin 20e iuw yn de súdlike steaten fan de Feriene Steaten. Der waarden ienfâldige ynstruminten brûkt, benammen de akoestyske gitaar, piano en de mûlharp. De lieten hiene in grut ferskaat oan struktuer en skema's, mar de 12-maats en 8-maats blues oerhearsken.

W.C. Handy wie ien fan de earste muzikanten mei in knappe muzykoplieding, dy't de bluesmeldijen yn in moderne styl oanbea oan bands en sjongers. Hy soe ferskate bluesstikken skriuwe wêrfan The Saint Louis Blues faaks de bekendste is. 

Tekstueel wiene de earste blues nûmers tige simpel fan opbou: Ien sin dy't twa as trije kear werhelle wurde. Underwerpen wiene faaks de misêre fan it libben, mar wol meast mei in kwinkslach en de nedige (sels)spot.

:*Rebecca, Rebecca, get your big legs off of me,*
:*Rebecca, Rebecca, get your big legs off of me,*
:*It may be sending you baby, but it's worrying the hell out of me.*

Fan 1917 ôf begjinne ek jazzbands bluesstikken op te nimmen. De blues út de 20-er jierren soe it leitmotyf foar de Amearikaanske populêre muzyk wurde. Yn dy tiid waarden in soad opnames makke troch sjongers as Blind Lemon Jefferson, Blind Blake en Robert en Lonnie Johnson. Ek froulike bluesartysten wiene yn dy tiid tige populêr, under harren Mamie Smith, Gertrude "Ma" Rainey, Bessie Smith, en Victoria Spivey.

Yn de 40-er en 50-er jierren naam mei de urbanisaasje, ek it brûken elektroanysk fersterke muzykynstruminten ta. Benammen yn stêden as Chicago wie de blues populêr mei as bekende artysten Howling Wolf en Muddy Waters. De elektroanyske blues soe úteinlik rock and roll opleverje.

Yn de jierren 60 en 70 wiene it artysten as Eric Clapton, Janis Joplin, Eric Burdon en Jimi Hendrix dy't sterk beynfloede waarden troch sawol de betide as elektroanyske, Chicago blues. 

De film The Blues Brothers makke yn de 80-er jierren dat blues ek by in grut, jong publyk bekend waard.

Yn Nederlân wie it de Drint Harry Muskee dy't mei syn band ûnder de namme Cuby&Blizzards yn it clubsirkwy oan it begjin fan de santiger jierren furoare makke. Ek yn de muzyk fan âld-Blizzard Herman Brood wiene de blueswoartels faak noch goed te hearren.

## Keppeling om utens
Smokestack Lightin' Internet Bluesradio
It jier fan de Blues
The Saint Louis Blues

**The Saint Louis Blues** is ien fan de earste blueslieten dy sukses hienen as 'popsong'. It is útfierd troch in ferskaat oan muzikanten fan Louis Amstrong en Bessie Smith oant Glenn Miller. It is yn 1912 skreaun troch W.C. Handy en foar it earst útjûn yn 1914. It stik wurdt ek wol "the jazzman's *[[Hamlet]]*" neamd.

## De tekst
De iepeningssin "I hate to see that evenin'sun go down" is miskien wol ien fan meast trendsettende sinnen yn de popmuzyk. The Saint Louis Blues heart tsjintwurdich ta it publyk domein.
W.C. Handy

**W.C. Handy** (16 novimber 1873 - 28 maart 1958), folút *William Christopher Handy*, wie in Amearikaanske blues komponist, troch guon beskôge as **The Father of the Blues**.

Hy is benammen bekend fan syn komposysje "The Saint Louis Blues".

Hoewol Handy net de earste musikus wie dy't him mei blues dwaande hâlde, wie hy wol dejinge dy't blues fan in obskuere regionale muzykstyl ta ien fan de meast ynfloedrike krêften yn de Amerikaanske populêre muzyk makke. Syn komposysjes folgje net altyd it klassike 12-maats patroan, faak binne der 8- of 16-maats tuskenstikken (bridges) en fierder falt syn wurk op troch de skitterjende meldijen.

As klassyk oplieden muzikus brûkte Handy in soad folksmuzyk yn syn komposysjes. 

Handy wie de oprjochter fan de platemaatskippij Black Swan Records it earste platelabel yn de Feriene Steaten dat yn 'swarte' hannen wie.

Sûnt 1980 ken de Blues Foundation alle jierren de Handy Award ta.

De muzyk fan Handy heart tsjintwurdich ta it publyk domein.

## Bekendste komposysjes
Fan de mear as hûndert komposysjes troch W.C. Handy binne dit de bekendste:

* The Memphis Blues - skreaun yn 1909 as "Mister Crump", publisearre yn in wiizge ferzje yn 1912.
* The Saint Louis Blues - "the jazzman's *Hamlet*" (1912).
* Yellow Dog Blues - (1914).
* Beale Street Blues - (1917).
* Long Gone (From Bowling Green) - yn rap-styl, oer in bekende bankrôver (1920).
* Loveless Love - foar in part basearre op it klassike "Careless Love" (1921). 
* Aunt Hagar's Blues - (1921).
* Atlanta Blues - mei dêryn it bekende liet "Make Me a Pallet on your Floor" as refrein (1924).
* Chantez-Les-Bas (Sing 'Em Low) - oade oan de Kreoalske kultuer fan New Orleans (1931).
Rock and roll

**Rock and Roll**, ek wol koartwei **Rock** neamd, is in foarm fan populêre muzyk wêrby't gebrûk makke wurdt fan sang, elektryske gitaar (yn de betide jierren faak ek saksofoan) en drums. Typearjend foar Rock and Roll is de sterke 'afterbeat' (op de 2e en 4e tel fan de 4-fearnsmaat). Rock and Roll ûntstie oan it ein fan de 50-er jierren yn de Feriene Steaten, mar guon eleminten binne al werom te finen yn de rhythm and blues fan de 20-er jierren. De betide rock and roll kombinearret eleminten út de blues, boogie woogie, jazz en rhythm and blues en is fierder beynfloede troch tradisjonele folksmuzyk, gospel muzyk en country and western.
Rock and Roll is in foarm fan populêre of popmuzyk
Work Song

In **Work song** wie eartiids de fokale begelieding troch de wurklju by ienfâldich, ientoanich en swier wurk. Dizze lietfoarm wie in soarte fan treast foar it hurde, slaafske wurk dat de wurklju dwaan moasten. De teksten binne faak in belofte op bettere tiden: "Noch eefkes de misêre ferdrage en dan komt der wer eat dat de muoite wurdich is: in goed miel, in flesse sterke drank ensfh."
In soad work songs hiene in "*shout and response*" struktuer. In foarsjonger brocht yn ien sin wat nei foarren, wêrop de rest fan de groep dan respondearre. 

Foarbyld
Foarsjonger: *I think I smell a fine roast pig,*
Refrein: *Shuck dat corn before you eat.*

Ut de tiid fan de slavernij yn Amearika binne nochal wat teksten oerbleaun. Yn guon betide ientoanige bluesnûmers is de ynfloed fan de Work song noch goed werom te finen.

Work songs song troch seelju tusken de 18e en 20e iuw wurde sjantys neamd.
Bluesskema's

**Bluesskema's**. 
De blues, in fan âlds swarte muzykstreaming ûntstien oan de ein fan de 19e, begjin 20e iuw, hat in typyske opbou.

## Meldij opbou
Meastentiids folget in bluesmeldij it folgjende skema:
 I    | IV   | I   | I   |
 IV   | IV   | I   | I   |
 V    | IV   | I   | V   |

De Romeinske sifers stelle de triemen fan de toanljedder foar. Yn C wurdt it skema dan:
 C    | F   | C   | C   |
 F    | F   | C   | C   |
 G    | F   | C   | G   |

Yn de Rock and roll en sommige jazznûmers wurde fariaasjes op dit skema brûkt.

De bluestoanljedders binne 5 of 6-toanich en ôflaat fan pentatoanyske toanljedders, wêrfan de Sjineeske de bekendste is. Der binne twa bluestoanljedders, mineur (I-bIII-IV-bV-bVII) en majeur (I-II-bIII-III-V-VI). De mineurljedder wurdt it meast brûkt.

## Blue notes
Bepalend foar de blues-klank binne de saneamde **blue notes**. Dat binne gliidzjende toanen dy't net yn westerske toanljedders foarkomme en makke wurde mei ynstruminten dy't in toan 'ferbûge' kinne, lykas gitaar, harp en saksofoan. Der binne 3 blue notes, yn de mineure bluestoanljedder: by bIII, bV en bVII.

## Tolve maats blues
De tolve maats blues (*Twelve bar blues*) is in foar bluesnûmers typysk akkoarde-skema wêrby’t de nûmers opboud binne út ferzen fan tolve 4/4-maten.

In ienfâldich foarbyld dêrfan sjocht der sa út: (ien akkoard yn eltse maat mei "B" foar it basis akkoard, "S" foar subdominant akkoard en "D" foar it dominant akkoard.)

 B    | B    | B    | B    |
 S    | S    | B    | B    |
 D    | S    | B    | B    |

## Acht maats blues
De acht maats blues (*Eight bar blues*) is in foar bluesnûmers typysk akkoarde-skema wêrby’t de nûmers opboud binne út ferzen fan acht 4/4-maten.

In ienfâldich foarbyld dêrfan sjocht der sa út: (ien akkoard foar eltse tel mei "B" foar it basis akkoard, "S" foar subdominant akkoard en "D" foar it dominant akkoard.)

 B     B     S     S    | 
 B     B     B     B    |
 S     S     S     S    |
 B     B     B     B    |
 B     B     B     B    |
 S     S     S     S    |
 B     B     D     D    |
 B     B     B     B    |

(Boppesteand skema wurdt ek wol sechtjin maats blues neamd wêrby't elk teken stiet foar in heale toan yn in 2/2- of 4/4-maat. De blues hie fanâlds gjin bân mei notaasjes, dus doe't dêr mei begûn waard ynterpretearre de iene in nûmer wol ris wat oars as in oar.)

Ek yn boppsesteand skema wurdt yn de lêste maat it dominant akkoard brûkt en is dêrmei in oergongsakkoard nei in folgjend fers of bygelyks in ynstrumintale solo.
Handy Award

De **Handy Award** is in nei blueskomponist W.C. Handy neamde muzykpriis foar bluesmuzikanten en komponisten dy't sûnt 1980 alle jierren troch de Amerikaanske Blues Foundation takend wurdt. Tsjintwurdich fynt de stimming dêroer plak fia it ynternet troch de leden fan de Blues Foundation.
Eastergoa

**Eastergoa** wie ien fan de sân seelannen, ien fan de trije dy't binnen de grinzen fan de hjoeddeiske provinsje Fryslân leinen. Letter wie it ien fan de trije goaen, fan Fryslân.

## Gebiet
Oan de westkant wie Eastergoa begrinze troch de Middelsee mei oan de oare kant Westergoa. Nei it suden wienen de Alde Leppedyk en de Boarn de grins mei Boarnegoa, en letter mei Sânwâlden. Nei it easten foarmen de Lauwers en de Lauwerssee de grins mei it Westerkertier fan de Ommelannen.

## 1200
Hiel dit gebiet hearde ta Wininge, útsein Achtkarspelen, dat doe noch net ta Eastergoa rekkene waard. Om 1200 hinne bestie Wininge út Dantumadiel, Dongeradiel en Ferwerderadiel yn it noarden, en Idaarderadiel, Ljouwerteradiel en Tytsjerksteradiel yn it suden. Om 1250 is it op dy wize yn de "noardlike njoggen" en de "súdlike njoggen" split.

## 1500

Om 1500 hinne wienen dy parten fierder útelkoar fallen sa't Eastergoa al split wie yn de bekende twa stêden, Ljouwert en Dokkum,
en de âlve gritenijen, Achtkarspelen, Dantumadiel,
East-Dongeradiel, Ferwerderadiel, Idaarderadiel, Ljouwerteradiel, Kollum en Nije Krúslân, Raerderhim, Smellingerlân, Tytsjerksteradiel en West-Dongeradiel.

De alve gritenijen fan Eastergoa:

1. Ljouwerteradiel
2. Ferwerderadiel
3. West-Dongeradiel
4. East-Dongeradiel
5. Kollumerlân
6. Achtkarspelen
7. Dantumadiel
8. Tytsjerksteradiel
9. Smellingerlân
10. Idaarderadiel
11. Raerderhim

De twa stêden:

Lw: Ljouwert
D: Dokkum

## Sjoch ek
* Boarnegoa
* Hunsingo
* Fivelgoa
* Westergoa
Tolve maats blues

De **tolve maats blues** (*Twelve bar blues*) is lyksas de acht maats blues, in foar bluesnûmers typysk akkoarde-skema wêrby’t de nûmers opboud binne út ferzen fan tolve 4/4-maten.

In ienfâldich foarbyld dêrfan sjocht der sa út: (ien akkoard yn eltse maat mei "**B**" foar it basis akkoard, "**S**" foar subdominant akkoard en "**D**" foar it dominant akkoard.)

 B    | B    | B    | B    |
 S    | S    | B    | B    |
 D    | S    | B    | B    |

Hjirop binne in soad fariaasjes mooglik. Sa wurdt it septymakkoard faak brûkt as oergongsakkoard. In wat yngewikkelder foarbyld kin der dan sa út komme te sjen, wêrby’t "**7**" it septym akkoard oantsjut :

 B    | S    | S    | B7   |
 S    | S7   | B    | B7   |
 D    | S    | T    | D7   |

As yn de lêste maat in dominant akkoard stiet, neamt men dy maat ek wol in oergongsmaat (*turnaround*).
Yn it ûndersteande foarbyld stiet it patroan yn D, en hoe’t it past yn in bepaald fers. Foar eltse tel is ien akkoard werjûn wêrby’t in streekje ( “-“ ) stiet foar it kontinuearjen fan it foarrige akkoard. It foarbyldfers slút ôf mei in oergongsmaat.

 D        -     -      -        
 Woke up this morning with the 

 G     -   -    -   D - - - D7 - - - 
 blues down in my soul 

 G        -     -      -        
 Woke up this morning with the 

 G7    -   -    -   D - - - D7 - - -
 blues down in my soul            Saying "My

 A     -        -     A7
 baby gone and left me, got a 

 G    -    -     G7 D - - - D - A A7
 heart as black as coal"
Son House

**Son House** (wiere namme: **Eddie James House jr.**; 21 maart 1902 - 19 oktober 1988) wie in foaroansteand blues-sjonger en -gitarist fan Afro-Amerikaansk komôf. 

Hy waard berne yn Riverton, Mississippi yn de Feriene Steaten.

Son House makke opnamen foar Paramount Records yn 1930 en foar Alan Lomax fan de Library of Congress yn it begjin fan de 40-er jierren. Hy ferdwûn dêrnei út sicht fan it publyk oant yn de 60-er jierren country blues opnij yn de belangstelling kaam te stean en hy opnij 'ûntdekt' waard.

Hy toerde troch de Feriene Steaten en Europa en makke platen foar CBS. Krekt as Mississippi John Hurt waard House omearme troch it muzyk wrâldsje fan de 60-er jierren en spile ûnder oaren op it Newport Folk Festival yn 1964.

It belang fan Son House foar de blues wie dat hy mear as wa dan ek, de 'útfiner' fan de delta blues wie. Hy wie gjin firtuoas lykas Robert Johnson: technysk wie hy as muzikant de swakke kant it neist. Dat makke hy mear as goed troch syn fernijende styl mei in sterk rôljend ritme, faak spile mei help fan in 'flessehals', keppele oan syn sterke fokale bydrage, dy't  tinken die oan de chain gangs. De muzyk fan Son House wie typyske dûnsmuzyk. Hy beynfloede syn tiidgenoaten Charley Patton en ek Robert Johnson, dy't de muzyk fan House op in heger nivo tille soe. It wie House dy't, om yndruk te meitsjen op jonge blues-fans yn de 60-er jierren, de leginde de wrâld yn brocht dat Robert Johnson syn siel oan de Duvel ferkocht hie om syn gitaarspul te ferbetterjen.

Sykte makke dat Son House yn it begjin fan de 70-er jierren stoppe mei optreden. Hy ferstoar yn 1988 yn Detroit.
It Gryn

**It Gryn** is in Nederlânsk Waadeilan tusken Harns en Skylge. It heart ta de gemeente Skylge. De bewenners fan it Gryn binne foaral kobben en klikstirnsen. 

It Gryn is it heechste punt fan de Grynderwaard, in sânplaat. Dêrmei is it it ienichste eilân yn Nederlân dat wier óp it waad leit, wylst alle oare waadeilannen op de râne fan it waad lizze.

## Skiednis
Der is in leginde dat op it Gryn foar de Sint Lusiafloed op 12 desimber 1287 in doarpke, of sels in stêd lein hat (*Stedeke Grint*), mar dêr is gjin wissigens oer. It is al bekend dat der al iuwenlang in soad fûgels op it eilân binne; de Skylgers hienen de gewoante om op Gryn te aaisykjen. Dêr kaam in ein oan doe't it Gryn yn 1912 ûnder de Fûgelbeskermingwet rekke. Yn de rin fan de iuwen moat it Gryn ek kilometers wannele hawwe, mar ek dat is net presys bekend. Wol is bekend dat it eilân yn de earste helte fan de 20e iuw alle jierren sa'n sân meter nei it easten wannele.

## Sântafoeging
Om't nei 1940 it eilân yn grutte weromrûn, hat der yn 1958 in sântafoeging west om it yn stân te hâlden, mar earst nei't der yn 1973 in sânwâl fan 200 meter dellein is, en in 1988 noch in sânwâl, waard it fuortbestean fan it eilân foarearst feilichsteld. De maatregel hat ta gefolch hân dat him tsjintwurdich wer in fêste gersfegetaasje op it eilân oan it foarmjen is.

## Bewenners
Yn de briedtiid hâlde twa wachters fan Natuermonuminten, dat it eilân yn erfpacht hat, it each op it eilân. Yn it ferline hat der ek wolris in skriuwer in skoftke op it eilân trochbrocht.
Mar de fêste ynwenners fan it Gryn binne dochs de fûgels, de toeristen binne fûgels dy't der te sommerjen of te winterjen komme, en de trochreizgers binne de trekfûgels, dy't op it Gryn in rêstplak fine.

## Sjoch ek
* Waadeilannen
* Feriening Natuermonuminten
Delta blues

**Delta blues** is ien fan de betiidste, plattelâns foarmen fan bluesmuzyk. It is ûntstien yn it suden fan  Mississippy yn de Feriene Steaten en wurdt dêrom ek wol "*Mississippi delta blues*" neamd. De earste opnames fan delta blues binne oan it ein fan de 20-er jierren fan de 20e iuw makke. Snaarynstruminten lykas de slidegitaar en de harmoanika dominearren en dêr waard passionearre by songen. Op de opnames binne it meast solisten te hearren, dy't harsels begeliede, mar by optredens oerhearsken de bands. Son House wurdt sjoen as de útfiner fan de delta blues, mar it wie Robert Johnson dy't dizze styl opstjitte yn in rjochting dy't letter resultearje soe yn de Chicago en Detroit blues.

## Bluesspilers yn de Delta Blues styl
*Jamie Anderson
*Ishman Bracey
*Willie Brown
*R.L. Burnside
*Sam Chatmon
*Bob Cobb
*James Cotton
*Mike Cross
*Arthur Crudup 
*CeDell Davis
*David Honeyboy Edwards
*Earl Hooker
*John Lee Hooker
*Son House
*Mississippi John Hurt
*Mississippi Fred McDowell
*Skip James
*Robert Johnson
*Tommy Johnson
*Paul Jones
*Junior Kimbrough
*Rubin Lacy
*Robert Lockwood, Jr.
*North Mississippi All-stars
*Robert Lowery
*Tommy McClennan
*Charley Patton
*Paul Pena
*Pinetop Perkins
*Kelly Joe Phelps
*Snooky Pryor
*Johnny Shines
*Sunnyland Slim
*Henry Sloan
*Willie "Big Eyes" Smith
*Hound Dog Taylor
*Muddy Waters
*Bukka White
*Big Joe Williams
*Howlin' Wolf
Linnaeusklokje

It **Linnaeusklokje** "Linnaea borealis" (borealis = "fan it noarden") is in saneamde twillingblom (nei de bloeifoarm) neamd nei Carolus Linnaeus. It plantsje komt foar yn it noarden fan Jeropa en yn sawat alle berch-eftige gebieten yn Jeropa. 

It Linnaeusklokje is in tige beskieden, kwetsber plantsje. It hat in hichte fan sa'n 10 sm, mei twa lytse blomkes op in tin stâltsje. 

Yn Nederlân is it plantsje seldsum. It komt spoaradysk foar op de Waadeilannen.

## Sjoch ek
* List fan planten
Desidearius Erasmus

**Desidearius Erasmus** of **Desidearius Erasmus Roterodamus** (Rotterdam (wierskynlik), 28 oktober 1466 - Bazel, 12 july 1536 wie in Rotterdamsk humanist, skriuwer en filosoof. Syn bertedatum is net alhiel wis. Oannommen wurdt dat er berne is op 28 of miskien 27 oktober 1466 yn Rotterdam, mar eins is de iennichste boarne dy't dy ynformaasje jout, Erasmus sels. 

## Libben
Erasmus is berne as **'Gerrit Gerritszoon**', mar hat yn 1506, lykas wenstich ûnder renêssânseskriuwers yn dy tiid, syn namme ferlatynske ta Desidearius Erasmus Roterodamus. Hy gie der dêrby ûnrjochtlik fan út dat de stam Geer- yn Geert/Gerrit wat út te stean hie mei begearjen en sette dat oer yn it Latyn en it Gryksk.

Doe't Erasmus 4 jier yn Rotterdam wenne, ferhuze er nei Gouda. Erasmus wie in oerwinneling. Syn heit wie in pryster út Gouda en syn mem Margaretha soe as famyljenamme *Rogerius* (Rutgers) hân hawwe. Erasmus hat syn libben lang wraksele mei syn bûtenechtlik komôf. It is sels wol oannimlik dat er yn 1469 yn Gouda berne is, en dat er dat sels oars hawwe woe om syn situaasje ferside te bringen. 

Erasmus studearre û.m. fan 1495 oant 1499 yn Parys. Dêrnei ferbleau er yn Ingelân (oant 1606), dêr't er befreone wie mei Thomas More en John Colet. Syn belangstelling wie yn dy tiid rjochte op de Kristlike âldheid. Hy reizge in soad; hy hat in tal jierren yn Itaalje taholden, dêrnei wer yn Ingelân, Leuven, Basel en Freiburg im Breisgau. Hy wie in tiidgenoat en freon fan de fernijende skilder Albrecht Dürer. Erasmus is ferstoarn yn Basel.

Erasmus prate en skreau Latyn. Rûnom yn Europa waard er erkend as ien fan de grutte tinkers fan syn tiid. Hy koe ek Gryksk en stie dêrmei oan it begjin fan de gymnasiumtradysje. Troch syn kennis fan it Gryksk rekke er derfan oertsjûge dat beskate dielen fan de Bibel net goed oersetten wiene. Dêrom joech er it Grykske Nije Testamint yn printe foarm út, tsjin de sin fan syn freonen, dy't bang wienen dat de dochs al net sa sterke posysje fan de tsjerke dêrmei fierder ûnder druk komme soe te stean. Sy soene gelyk krije. Erasmus lei mei de útjefte de grûnslach foar tsjerkeherfoarmers as Luther. Dat is him troch de Katolike Tsjerke ek wol ferwiten. Mar Erasmus sels hie de fersplintering fan de tsjerke net wollen; hy woe de tsjerke feroarje, net ferfange.

## Wurken
Erasmus is fral bekend fan syn boek *[[Moriae Encomium]]* (*[[De Lof fan de Healwizens]]*). Dat wurk is in satire op alderhande misstannen út syn tiid. Yn it boek lit er de allegoaryske *Healwizens* dingen sizze dy't yn dy tiid nuodlik nei foarren te bringen wienen. De humor yn it stik helle de skerpe kantsjes der lykwols wat ôf, dat dat wurk waard wol akseptearre, as yn alle gefallen tolerearre.

In oar ferneamd wurk fan Erasmus is *Enchiridion* dêr't er syn tinkbylden oer wat it kristendom werklik foar de minsken betsjutte koe, yn útienset.

## Keppeling om utens
* Webstee fan de Stifting Elektroanyske Letteren Fryslân, mei de folsleine Fryske tekst fan ''De Lof fan de Healwizens'' (PDF-triem).
Wanneljen (eilân)

It **wanneljen** fan in eilân is it ferskynsel dat foaral waadeilannen net altyd op presys itselde plak lizzen bliuwe. Troch lânferlies oan ien kant en lânwinst oan in oare liket it eilân te ferskowen. Mar om't it eilân net wier ferskoot bliuwe de doarpen op it eilân op it âlde plak lizzen, wat betsjut dat se op it lêst "fan it eilân ôf falle". Om't lange tiid de eilannen hieltyd nei it easten wannelen, hat Flylân it doarp West-Flylân oan de see ferlern, is fan it Amelân it doarp Sier ferdwûn, en hat Skiermûntseach gjin Westerbuorren mear.

Lange tiid waard tocht dat al ús eilannen nei ferrin fan tiid yn de mûning fan de Eems ferdwine soenen, mar op it ein fan de 20e iuw die bliken dat der ek sânwinst oan de westkant fan de eilannen wêze kin. En soenen in de rin fan millenniums de hjoeddeiske eilannen al nei it easten ferdwine, dan moatte we oannimme dat oan it begjin fan de rige oare eilannen it gat wer folle soenen. Sa binne de Heakse grûnen safolle woeksen dat de Noarderheaks no eins al net mear as in plaat beskôge wurde kin. Sa feroaret it byld fan in weiwannelende rige eilannen yn ien fan eilannen dy't foarby wannele, wylst de rige altyd bliuwt.
Little Village

**Little Village** wie in Amerikaanske rockband dy't lansearre waard as superband fanwegen de bekende artysten dy't der yn spilen yn 1991. De band dy't mar ien jier aktyf wie, hat ek mar ien studio-album útbrocht en hat ien toernee dien dêr't in live-album fan ferskynde.

Little Village bestie út John Hiatt (sang), Nick Lowe (basgitaar), Ry Cooder (gitaren en sang) en Jim Keltner (slachwurk).  De groep waard yn 1992 foarme neidat deselde artysten gearwurke hiene yn de studio foar it solo-album "Bring the Family" fan John Hiatt. De band brocht net it sukses dat de artysten ferwachte hienen. Nei it promoasjetoernee foar de CD "Little Village" waard de band yn it oprjochtingsjier al wer opdoekt. Fan it optreden yn it Arie Crown Theatre waard in dûbel-CD útjûn mei as titel "Stage Job".

## Diskografy
### Studio-album

### Live-album
Punk rock

**Punk rock** (fan *punk*, dat 'sûnder wearde' betsjut) wie oarspronklik de betiteling fan de primitive, meast op gitaarspul basearre rock and roll fan bands út de 60-er jierren sa as The Stooges, The Animals en The Seeds.
Mei 'Punk rock' of koartwei 'Punk', wurdt tsjintwurdich de anti-maatskiplike muzykbeweging út it midden/ein 70-er jierren bedoeld, yn gong setten troch de Sex Pistols, Eric Burdon,The Clash, The Damned, The Ramones en harren neifolgers.





De woartels fan de punk rock lizze yn de orizjinele betsjutting fan de term, de garage rock út de betide jierren 60, mar ek yn de Ingelske pubrock rûnten, betide driuwende krêften fan de avant-gardistyske new wave as Patti Smith en de dissonante styl fan de Velvet Underground dy't lang beskôge binne as de stifters fan de punk rock. Fan grut belang foar it ûntstean fan de streaming wie de winsk om werom te gean nei de simpelens fan de betide rock and roll en it fersmiten fan de algemiene streaming yn de muzyk fan dy tiid, dy't punk rockers seagen as pretinsjeleaze, ferkommersjalisearre, pompeuze en ûnynspirearre muzyk.

As kontrast sette de punk rock dêr in simpele, enerzjike, muzikale struktuer tsjinoer. 'Eltsenien kin spylje', wie it iene kredo, 'wat lûder en rûger wat better' it oare. Yn teksten en fraachpetearen feroarloven de artysten har frijheden, sawol yn politike as yn seksuele sin, dy't net earder fertoand wiene. Punk wie 'anty-alles'.
Umberto di Bosso é Compadres

**Umberto di Bosso é Compadres** wie in Fryske garaazje-rock band. De groep bestie út Lammert Voos (gitaar en sang), Jan Folmer (basgitaar), Bertus de Blaauw (slachwurk), Robin van Velzen (eftergrûnsang en gitaar) en Robijn Niemeijer (fluit en saksofoan). Yn it iere begjin makke Peter Moed as gitarist ek diel fan de groep út.

## It begjin
De groep ûntstie yn 1984 as gelegenheidsformaasje, om op te treden yn it foarprogramma fan in konsert fan The Cure yn it Bolwurk fan Snits. It optreden wie sa'n sukses dat se it oant desimber 1988 úthâlde soenen.
Stipe troch de drummer fan de band Claw Boys Claw folgje der yn it neijier fan 1984 in tal optredens yn de Melkweg yn Amsterdam. Aloan kamen der mear optredens los en in positive resinsje yn muzykkrante Oor fan Tom Engelshoven soarge foar in trochbrek. Voos spile syn "rol" as de los-sleine Umberto di Bosso sa goed, mei net te foarsizzen gedrach en wylde útspraken, dat de parse him al gauweftich "de skaadkant fan Elvis Presley" neamde.

## Earste LP
Yn 1985 waard gitarist Peter Moed, dy't him net mear thús fielde yn de band, opfolge troch Robin van Velzen. De ekperimentele van Velzen blykte in oanwinst. As se yn desimber fan dat jier yn it foarprogramma fan The Scientist spylje, lûke se de oandacht fan de Ljouwerter platebaas Wobbe van Seijen.  Se hawwe noch opnames fan it earste optreden yn Amsterdam lizzen en dy wurde yn 1986 útbrocht ûnder de namme "Live at the Milkey Way". De plaat wurdt in ynternasjonaal sukses.

## Umberto folwoeksen
Yn de simmer fan dat jier spilet Umberto di Bosso é Compadres yn de Prinsetún yn Ljouwert. Troch klachten út de stêd wurdt de muzykfergunning ynlutsen, wat nochal wat rûs yn de parse ta gefolch hie.
De band is dan it stadium fan de garaazje-rock al passearre. De komposysjes binne foldroegen en de muzikanten binne proffesjoneel wurden. Mei as produsinten  Joop van der Linden en Brian van Montfoort wurdt "The Burden" opnommen. De plaat wurdt goed ûntfongen mar is kommersjeel gjin sukses.

## Mei de Spasmodique
Yn de jierren dêrop ûntstie in fruchtbere gearwurking mei de groep Spasmodique. Dy komme se foar it earst tsjin op de Noorderslag yn Grins. Yn 1987 sille se in kear as wat meielkoar optrede.
It jier dêrop ferskynt de twadde plaat: "Overstepping the Bounds". Nei in suksesfol toernee mei de Spasmodique ûnder de namme "The Howlin'" wurdt it wat rêstiger: Voos is wurrich en der komt in ein oan syn relaasje mei Robijn Niemeijer dy't de band ferlit. 

## It Slotakkoard
Robijn Niemeijer kriget yn 1988 opfolgers yn de persoanen fan trompettist Sybolt Kamstra en in trombonist mei de bynamme Johan Skuufmongoal. Se wurde boekt foar it Sneekwave festival dêr't ek James Brown optrede sil. Dy rekket lykwols yn de finzenis en it hiele festival wurdt ôfblaasd. Nei noch in pear optredens yn de nije besetting, wurdt op 26 desimber fan dat jier yn it Bolwurk yn Snits in ôfskiedskonsert jûn. Ek Robijn is dêr wer fan de partij, lykas twa leden fan de Spasmodique. 

Neffens kenners wie it lêste konsert it bêste út de skiednis fan Umberto di Bosso é Compadres.

## Diskografy
### Studio-albums
Achtkarspelen

**Achtkarspelen** is in gemeente yn it noardeasten fan Fryslân. De gemeente hat  ynwenners op .

De gemeente leit oan de grins mei Grinslân. Plakken mei de measte ynwenners binne Surhústerfean, Bûtenpost (it haadplak) en de Harkema.

Achtkarspelen is in plattelânsgemeente mei in bytsje wetter, yn hichte fariearjend fan -1 oant +4.

It Prinses Margrietkanaal giet fan west nei east troch Achtkarspelen.

## Plakken
Yn de gemeente Achtkarspelen lizze 12 wenplakken. It grutste plak is Surhústerfean. It gemeentehûs stiet yn Bûtenpost. De Nederlânske nammen binne de offisjele.

### Doarpen
De folgjende doarpen en flekke (Surhústerfean) lizze yn de gemeente Achtkarspelen:

De sifers komme út it jier 2024, fan https://allecijfers.nl/.

### Buorskippen
De folgjende buorskippen lizze yn de gemeente Achtkarspelen:

## Untwikkeling ynwennertal
Befolkingsûntwikkeling sûnt 1996:

### Skiednis

De namme Achtkarspelen wurdt foar it earst fermeld yn 1338 en ferwiist nei de acht oarspronklike karspels yn de gritenij, te witten:

Achtkarspelen naam lang in aparte plak yn Fryslân yn. Yn de Midsiuwen, oant 1559, hearde Achtkarspelen ta it bisdom Münster, wylst de rest fan Fryslân ûnderdiel wie fan it bisdom Utert.

De gritenij Achtkarspelen waard yn 1851 in gemeente nei de ynfiering fan de gemeentewet fan Thorbecke yn Nederlân.

## Wapens en flaggen

### Wapens

Ofbyld:Boelenslaan.svg|Wapen fan Boelensloane
Ofbyld:Buitenpost wapen.svg|Wapen fan Bûtenpost
Ofbyld:Harkema wapen.svg|Wapen fan De Harkema
Ofbyld:Droegeham wapen.svg|Wapen fan Droegeham
Ofbyld:Gerkeskleaster-Strobos wapen.svg|Wapen fan Gerkeskleaster-Strobos
Ofbyld:Koatstertille wapen.svg|Wapen fan Koatstertille
Ofbyld:Stynsgea wapen.svg|Wapwn fan Stynsgea
Ofbyld:Surhústerfean wapen.svg|Wapen fan Surhústerfean
Ofbyld:Surhuzum wapen.svg|Wapen fan Surhuzum
Ofbyld:Twizel wapen.svg|Wapen fan Twizel
Ofbyld:Twizelerheide wapen.svg|Wapen fan Twizelerheide


### Flaggen

Ofbyld:Boelenslaan vlag.svg|Flagge fan Boelensloane
Ofbyld:Buitenpost vlag.svg|Flagge fan Bûtenpost
Ofbyld:Harkema vlag.svg|Flagge fan De Harkema
Ofbyld:Drogeham vlag.svg|Flagge fan Droegeham
Ofbyld:Gerkesklooster vlag.svg|Flagge fan Gerkeskleaster-Strobos
Ofbyld:Kootstertille vlag.svg|Flagge fan Koatstertille
Ofbyld:Augustinusga vlag.svg|Flagge fan Stynsgea
Ofbyld:Surhústerfean vlag.svg|Flagge fan Surhústerfean
Ofbyld:Surhuzum vlag.svg|Flagge fan Surhuzum
Ofbyld:Twizel vlag.svg|Flagge fan Twizel
Ofbyld:Twijzelerheide vlag.svg|Flagge fan Twizelerheide


## Eveneminten
It Konkoers Hippyk Bûtenpost is it grutste evenemint yn 'e gemeente en wurdt holden sûnt 1954. Yn 2018 fûn foar it earst de Feteranedei fan Achtkarspelen plak.

## Polityk
### [[Kolleezje fan boargemaster en wethâlders]]

## Ferdieling gemeenteried
De gemeenteried fan Achtkarspelen bestiet út 21 sitten. De útslaggen fan de gemeenteriedsferkiezings binne sûnt 2002:

¹ 2002: CU + SGP

² GBA = GemeenteBelangen Achtkarspelen

## Kolleezje
Partijen yn it kolleezje fan B&W:

## Sjoch ek
* Fryske doarpen
* Fryske gemeenten
* List fan boargemasters fan Achtkarspelen
* List fan grytmannen fan Achtkarspelen

## Keppeling om utens
* Webstee fan de gemeente
* Plaatsengids
Fryslân (betsjuttingsside)

* It hiele Fryske wengebiet tusken Fly en Weser.
* It Westerlauwerske part fan dat wengebiet, dat oerienkomt mei de Nederlânske provinsje Fryslân.
* It part fan dat wengebiet yn de streek om Jever hinne dat min ofte mear oerienkomt mei Wrangerlân - Fryslân yn Nedersaksen.
Children of Jubal

**Children of Jubal** (ek bekend as **Children**) wie in Fryske rockband oprjochte yn 'e Fryske Wâlden, en wie aktyf tusken 1967 en 1979. Children of Jubal begûn ûnder de namme *First Edition*. Fan 1960 ôf is de band fierder gien ûnder de namme Children of Jubal, mar yn 1974 waard de oanfolling "of Jubal" eins net mear brûkt.

## Skiednis
De Children of Jubal dy't har letter koartwei **Children** neamden, wie in Fryske meloadyske rockband út it ein fan de 60-er en de 70-er jierren. De groep, dy't meast spile yn Fryske en Grinzer jongereinsintra, wie benammen bekend fanwege de harmoanyske- en de foar dy tiid nije, stereolûdseffekten by har optredens. De groep is om 1967 hinne ûntstien yn de Fryske Wâlden (Surhústerfean en omkriten).

Sa as safolle pleatslike bandsjes begûn it mei de Children op in souderkeamer mei suver gjin ynstruminten. Geert van der Velde, Harry Moltmaker en Anne Weening foarmen yn de begjintiid de besetting fan dizze band, dy't doe noch as First Edition troch it libben gie. 
Doe't bliken die dat der al in band mei dy namme bestie, waard yn 1969 de namme feroare yn "Children of Jubal". Anne Weening ferdwûn fan it toaniel en de earste 'fêste' besetting fan de band foarme him: Geert van der Velde (slachwurk en sang), Harry Moltmaker (basgitaar) en Teake Beukema (oargel). Fierder waard Siete Pultrum as technysk man oanlutsen en syn technysk fernuft soe it foar de Children sa typyske lûd opsmite. Pultrum, dy't sels ek wol ydee by muzyk hie, wie wat âlder as de bandleden en smiet him al gauweftich op as de lieder fan it selskip. 

Yn 1971 kaam Erie Dam by de groep as drummer. Geart koe sa de sang los fan de drumkit fersoargje en wat mear teater op it poadium meitsje. In jier letter moast Teake Beukema de band ferlitte fanwege stúdzje. Yntze Heida waard de nije gitarist. Yn dizze besetting soe de band it measte sukses hawwe. De ynfloed fan ekperimentele groepen as Soft Machine, dy't lange meloadyske rocknûmers kombinearren mei ynfloeden út ûnder oaren de jazz, klonk troch yn de muzyk fan de Children of Jubal. Der waarden by Universe Productions fan Wobbe van Seijen twa nûmers op in split-LP setten en in optreden yn it foarprogramma fan Chapaque soe it grutste optreden fan de Children of Jubal wurde.

Yn 1974 sette de band Siete Pultrum oan de kant en fan dy tiid ôf neamden se har koartwei Children. Se geane dan mear de kant fan de rocht-ta-rjocht-út-rock op. Se soene oant 1979, doe't de groep opdûkt wurde, noch regelmjittich ferskine yn it clubsirkwy yn Fryslân en Grins.

Op 5 maaie 1999 fûn yn Vreewijk yn De Folgeren ûnder Drachten in reuny-optreden plak. Yn dat jier ferskynde ek it nûmer "Song of Jubal" op in sammel-CD mei de namme "Waterpipes and Dikes". Op alternative radiostjoerders rûnom op de wrâld ferskynt dat nûmer noch sa út en troch op de spyllist.
The Visitor (band)

**The Visitor** wie in Fryske Rockband en wie aktyf tusken 1981 en 1988

## Skiednis
The Visitor wie in new wave-band út de 80-er jierren mei as foaroanman de fan âlds folkmuzikant Ernst Langhout. Behalve Ernst Langhout dy't yn de band gitaar en sang foar syn rekken naam, bestie de band út: Bertus de Blaauw (saksofoan en slachwurk), Brian van Montfoort (gitaar), Tjeerd Folmer (basgitaar, 1981 - 1984) en Wierd Duk (basgitaar en syntesizer, 1984 - 1988).

The Visitor is oprjochte yn 1981. It wie in ferfolch op Nighttime Visitor dêr't Ernst Langhout en Bertus de Blaauw ek al diel fan útmakken. Muzikaal stie de band sterk ûnder ynfloed fan Ingelske groepen as The Cure. The Visitor makke mei ûnder oaren The Toylets en Social Security diel út fan wat destiids yn de muzykparse wol "De Friese Bries" neamd waard. 

It earste plaatsje dat útbrocht waard wie in 'single': "Eye of Madness", dat folge wurdt troch in yn 1983 yn eigen behear makke kassette mei de titel "Ecoline". Dêr geane flot 1400 eksimplaren fan oer de toanbank. Yn dat selfde jier komt op it Top Hole-label it mini-album "Liquid and Cristalline" út. 

Yn 1984 ferlit bassist Tjeerd Folmer de band. Dêr komt Wierd Duk, popsjoernalist by it "Nieuwsblad voor het Noorden", foar yn it plak. Mei him as bassist en toetsenist komt it earste folsleine album út: "Tranparant World". It wurdt in flop en The Visitor set it op in sêft sin. Bertus de Blaauw stoart him yn dy tiid op de saneamde garage-rock mei de band Umberto di Bosso é  Compadres.
Yn 1986 komt The Visitor opnij mei in yn eigen behear opnommen kassette "Black and Gold" dêr't wol sukses mei helle wurdt. Yn 1987 bringt de band, sterke troch it sukses fan de kassette, in twadde album út ûnder de namme "This Rain Is Blood". Yn dat jier moat bassist Wierd Duk foar syn wurk nei Leningrad en wit dêr in twatal optredens foar The Visitor te regeljen. It soe it startsein wurde fan in rige optredens yn Ruslân. Yn 1988 foel de band út elkoar. It lêste album wie in registraasje fan it ôfskiedskonsert yn it Bolwurk yn Snits.

## Diskografy
* 1980 *Visitor* (mei de namme *Nighttime Visitor*)
* 1982 *Eye of Madnness* (single)
* 1982 *Ecoline* (kompakt kassette)
* 1983 *Liquid and Crystalline* (lyts album)
* 1984 *Transparent World* (album)
* 1985 *Black and Gold* (kompakt cassette)
* 1987 *This Rain Is Blood* (album)
* 1988 *Live Bolwerk* (dûbelalbum)