open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dize

**Dize** (Nederlânsk: *nevel*; Ingelsk: *mist*) is in waarferskynsel wêrby't minuskule wetterdrippen yn 'e bûtenlucht hingje as in soarte fan aerosol, wat it sicht behinderet. Soks kin it hiele jier rûn foarkomme. De wetterdripkes dy't dize feroarsaakje binne likernôch 1 oant 10 mikrometer yn trochsneed, en dêrmei tûzen kear sa lyts as in reindrip.

Dize moat net betize wurde mei mist (Ingelsk: *fog*) of mei dizigens (Nederlânsk: *heiigheid*), dat soartgelikense ferskynsels binne. Yn 'e meteorology wurdt fan dize sprutsen as de relative fochtichheid fan 'e lucht tusken de 80% en de 100% bedraacht; as de relative fochtichheid fan 'e lucht heger is 100%, sprekt men lykwols fan mist. It iennichste praktyske ferskil tusken dize en mist is dus dat it sicht by mist noch minder is as by dize. Is it sicht beheind by in relative fochtichheid fan 'e lucht fan minder as 80%, dan is der sprake fan dizigens; soks komt benammen by moai waar simmerdeis wol foar.

Yn 'e meteorology wurde mist en dize yn ferskate kategoryen ûnderferdield nei it tal meters sicht dat der is:
* tige tichte mist: it sicht is minder as 50 meter
* tichte mist: it sicht is minder as 200 meter
* mist: it sicht is minder as 1.000 meter
* dize: it sicht is mear as 1.000 meter
Kream

* kream (berte), de befalling fan in frou dy't swier is
* kream (merk), in ferpleatsber winkeltsje op 'e merk
Vivienne Clash

**Vivienne Clash**, echte namme ûnbekend (Boedapest, 2 febrewaris 1976), is in rêstend Hongaarsk neakenmodel en pornografysk aktrise, dy't ek wol gebrûk makke hat fan 'e artystenammen Vivienne Delon, Fanny Horst, Vivien Morillo, Vivienne Morillo, Vivienne Nadas, Vivian Tora en Vivien Tora. Hja sette yn 1995 útein mei in wurkpaad yn sawol de Jeropeeske as de Amerikaanske pornoyndustry en spile yn frijwat films. Yn 2002 beëinige Clash har karriêre as pornoaktrise.

## Libben en karriêre
Clash waard yn 1976 berne yn 'e Hongaarske haadstêd Boedapest. Hja waard yn 1995 ûntdutsen troch de Frânske regisseur Pierre Woodman, doe't dy yn East-Jeropa audysjes hold op 'e siik nei nij talint. Datselde jiers noch, doe't se njoggentjin jier wie, makke Clash har debút yn in pornografyske film. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile se de folgjende jierren yn totaal yn 56 pornofilms, wêrby't se sawol yn 'e Jeropeeske as de Amerikaanske pornoyndustry wurksum wie.

Yn Jeropa wie Clash benammen aktyf foar it Sweedske Private-label, mar wurke se ek wol foar de Dútske studio Videorama en de Italjaanske Mario Salieri Entertainment Group. Oare kant de Atlantyske Oseaan wie se yn 't spier foar sokke foaroansteande labels as Anabolic Video, Sin City, New Sensations, Evil Angel, Wicked Pictures en Devil's Film.

Under har karriêre yn 'e pornoyndustry wurke Clash gear mei manlik tsjinspilers as Tom Byron, Christoph Clark, Mark Davis, Alain Deloin, Jon Dough, Frank Gun, Nick Lang, Richard Langin, Jean-Yves Lecastel, Roberto Malone, Zenza Raggi, Alberto Rey, Rocco Siffredi, Joey Silvera, Philippe Soine en Jake Steed. Yn 2002 loek se har nei in wurkpaad fan sân jier út 'e pornoyndustry werom.

## Lichemsskaaimerken
Vivienne Clash is blank, mei brune eagen en rodzich brún hier. Gegevens oer har lingte, gewicht en kupmaat binne net foarhâns, mar hja hat natuerlike grutte boarsten. Behalven troch har earlellen hat se gjin piercings, en likemin hat se tatoeaazjes.

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Vivienne Clash yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Vivienne Clash yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Vivienne Clash op ''FreeOnes''
It Famke

***It Famke*** is in gedicht fan 'e hân fan 'e Fryske skriuwer en dichter Eeltsje Hiddes Halbertsma (1797-1858), dy't derta ynspirearre waard troch it Dútsktalich fers. It waard foar it earst publisearre yn 1822, as ûnderdiel fan lytse ferhale- en dichtbondel *[[De Lapekoer fan Gabe Skroar]]*, dy't letter, yn 1871, mei it oare wurk fan 'e bruorren Halbertsma útgroeie soe ta de ferneamde samling *[[Rimen en Teltsjes]]*. *It Famke* is in lofsang fan in nammeleaze ik-persoan op 'e uterlike en ynderlik skientme fan syn faam.

## Tekst
::::::::::**It Famke**


:::::::Mar wat jit swieter is as swiet, 
:::::::Dat kin nin bloarre priuwe. 
:::::::Want is hja tsjep en smûk en moai, 
:::::::En hat har kantens mjitt' noch roai, 
:::::::Hja wol it sels net leauwe.
Johannes de Beke

**Johannes de Beke** (of **Jan Beke** of **Beka**; fl. 1346) wie in Hollânsk histoarikus.

Hy skreau in skiednisboek, *Chronographia Johannis de Beka*, dat oant 1346 rint. It wurk wie foar it grutste part basearre op al besteande kroniken, lykas de Rymkronyk fan Melis Stoke. Beke wurke yn de abdij fan Egmond en skreau yn it Latyn. Guon skiedkundigen neame Beke syn skriuwerij 'tige ûnbetrouber'.

## Keppelings om utens
* Digitale ferzje ''Chronicon de episcopis Ultrajectinis'', diel 1- 3
* Digitale ferzje fan ''Chronicon de episcopis Ultrajectinis'', diel 4
* ''Chronographia Johannis de Beke'', Ynstitút foar Nederlânske Skiednis
Pennsylvania (betsjuttingsside)

"**Pensylvania**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* Pennsylvania, ien fan 'e 50 steaten dy't mei-inoar de Feriene Steaten foarmje

## Oare betsjuttings
* Koloanje Pennsylvania, in Ingelske en letter Britske koloanje dy't bestie fan 1681 oant 1776
* Pennsylvania (Alabama), in plak yn 'e Amerikaanske steat Alabama
* Pennsylvania (Ingelân), in plak yn it Ingelske greefskip Gloucestershire
* Pennsylvania (Exeter), in bûtenwyk fan 'e Ingelsk stêd Exeter
* Pennsylvania Avenue, in bekende strjitte yn Washington, D.C.
* ''Pennsylvania'' (album), in album fan Pere Ubu út 1998
* USS ''Pennsylvania'' (skip út 1916), in Amerikaansk slachskip dat belutsen wie by de Oanfal op Pearl Harbor
Ibearyske hazze

De **Ibearyske hazze** (Latynske namme: *Lepus granatensis*), ek wol de **Granadahazze** neamd, is in sûchdier út it skift fan 'e hazze-eftigen (*Lagomorpha*), de famylje fan 'e hazzen en kninen (*Leporidae*), it skaai fan 'e echte hazzen (*Lepus*), en it lyknammige ûnderskaai fan 'e echte hazzen (*Eulagos*), dêr't ek de 'gewoane' hazze (*Lepus europaeus*), diel fan útmakket. 

## Fersprieding
De Ibearyske hazze is, sa't de namme al oanjout, lânseigen op it Ibearysk Skiereilân, dêr't er foarkomt op in grut diel fan it Spaanske fêstelân. Hy ûntbrekt lykwols yn hast hiel Kataloanje, yn it noarden fan Aragon, Baskelân, Kantaabrje en Astuerje, yn dielen fan westlik en sintraal Ekstremadoera, yn súdlik Falinsia en in grut diel fan Moersia. Yn Portegal komt de Ibearyske hazze foar yn it uterste noardeasten en yn in dielen fan 'e midden en it suden fan it lân. Op 'e Baleären libbet er ek op it eilân Majorka, mar it is net wis oft er dêr lânseigen is of dat er der troch de minske yntrodusearre is. Yn in lyts gebiet yn 'e Rônedelling fan súdlik Frankryk, dêr't er ek foarkomt, is er sûnder mis in eksoat.

## Status
De Ibearyske hazze hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen. 

## Undersoarten
Der binne trije erkende ûndersoarten fan 'e Ibearyske hazze:
* de gewoane Ibearyske hazze (*Lepus granatensis granatensis*): ljochter kleure, mei fierwei de grutste populaasje; komt foar yn it suden en easten fan it Ibearysk Skiereilân;
* de Galisyske hazze (*Lepus granatensis gallaecius*): dûnkerder kleure; komt foar yn it noardwesten fan it Ibearysk Skiereilân;
* de Majorkahazze (*Lepus granatensis solisi*): ljochter kleure, mei in behindiger lichemsbou; komt foar op Majorka, mar is wierskynlik útstoarn of alteast tige seldsum, mei't der al jierren gjin betroubere waarnimmings mear dien binne.
Famke (betsjuttingsside)

"**Famke**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* famke, in minderjierrich persoan fan it froulik geslacht
----
* Famke (foarnamme), in famkesnamme
* *[[It Famke]]*, in gedicht fan Eeltsje Hiddes Halbertsma út 1822
* Famke Janssen, in Nederlânsk aktrise
* Famke fan Yde, in Drintsk feanlyk
* Famke fan it Uchterfean, in Dútsk feanlyk
* *[[It Lytse Famke mei de Swevelstokken]]*, in mearke fan Hans Christian Andersen út 1845
Skotwûne

In **skotwûne**, **sjitwûne** of **kûgelwûne** is in soarte fan ferwûning dy't men oprint as men rekke wurdt troch ôfsketten munysje út in fjoerwapen. Soks komt in protte foar yn wapene konflikten, by de jacht en as ûnderdiel fan kriminele aktiviteiten. Ofhinklik fan it plak dêr't men rekke wurdt, it soarte (formaat) munysje dat brûkt wurdt en de krêft fan 'e ynslach kinne skotwûnen liede ta lichte of swiere ferwûnings of ta de dea. As men inkeld ferwûne rekke is, bestiet de kâns, op 'e nij ôfhinklik fan 'e boppeneamde faktoaren, dat men wer hielendal opbetterje sil, mar it komt ek foar dat men der jins libben lang lêst fan ûnderfynt of sels bliuwend ynfalide rekket. De stúdzje fan skotwûnen heart ta it wurkterrein fan 'e ballistyk. Skotwûnen wurde yn 'e regel standert as medyske needgefallen beskôge, wêrby't fuortendaliks ferlet is fan behanneling troch ekspêrs yn in sikehûs. Dokters binne wetlik ferplichte om skotwûnen te melden by de plysje.

De aard fan in skotwûne wurdt feroarsake troch de kombinaasje fan in stikmannich faktoaren. Yn it foarste plak giet it dêrby om 'e kinetyske enerzjy fan 'e kûgel (oftewol de krêft fan 'e ynslach). Dy kin wittenskiplik omskreaun wurde as KE = m•v2/2, wêrby't KE de kinetyske enerzjy is, m de massa fan 'e kûgel en v de faasje fan 'e kûgel. Mei dy berekkening kin ynsichtlik makke wurde wêrom't kûgels mei in swierder gewicht en/of dy't mei in hegere faasje ynslane, mear skea oanrjochtsje as kûgels fan deselde grutte dy't minder swier binne en/of har minder fluch fuortbewege. Oare wichtige faktoaren dêr't men rekken mei hâlde moat, binne de gier (draaiïng), en de eventuële ferfoarming of fragmintaasje fan 'e kûgel.

It direkte gefolch fan in skotwûne is ornaris slim blieden, dat mooglik mank giet mei it yn shock reitsjen fan it slachtoffer. Yn dy sitewaasje krije de organen dy't it lichem draaiende hâlde, te min soerstof oanlevere om't de bloedsirkulaasje fersteurd wurdt troch bloedferlies. Slimmer noch is it as de kûgel in krúsjaal lichemsdiel rekket, lykas it hert of de longen, of as it sintraal senuwstelsel skansearre rekket troch in ynslach yn 'e wringe of de harsens. De meast foarkommende direkte deadsoarsaken troch in skotwûne binne: deablieden, in klaplong, katastrofale ferwûning oan it hert of de gruttere bloedfetten en skea oan 'e harsens of it sintraal senuwstelsel. Bykommende slimme (mar net libbensbedriigjende) skea wurdt by skotwûnen tabrocht oan 'e hûd. As men yn it gesicht rekke is en de ferwûning oerlibbet, kriget men dêr in slimme groede wêrfoar't letter faak plastyske sjirurgy nedich is.
Trijntje Pieters Westra

**Trijntje Pieters Westra**, of **Trijntje Pieters fan Poppenwier** (Gau, 7 desimber 1783 – Poppenwier (Raerderhim), 3 septimber 1861) wûn de ierst bekende reedrydwedstriid foar froulju.

Op 1 en 2 febrewaris 1805 waard op 'e stedsgrêft fan Ljouwert de alderearste hurdriderij foar froulju holden. Westra waard earste yn de wedstriid dy't as ôffalrace fan hieltyd twa dames oer 140 meter riden waard. Der wienen 130 rydsters ynskreaun. Mear as 10.000 taskôgers wennen de twadeiske wedstriid by. Westra wûn in gouden earizer foar de wearde fan 105 gûne.
Jacob Ernst Marcus

**Jacob Ernst Marcus** (Sint-Eustasius, 19 maart 1774 - Amsterdam, 2 oktober 1826 ) wie in Nederlânsk keunstner; hy wie graveur, tekener, etser, litograaf, keunstskilder, dosint en kopiïst. 

## Libben
Yn 1783 ferfear er mei syn heit nei Nederlân. Doe't dy yn 1784 kaam te fertsjerren waard Balthazar Ortt (1757-1824) Marcus syn fâd. Oant sy tolfde jier siet er op in kostskoalle yn Abcoude. Dêrnei komt er by syn fâd yn 'e hûs dy't him op tekenles stjoerd by de doetiids bekende Steven Goblé (Amsterdam 1749 - Amsterdam 1799). Dy riede him oan om keunstner te wurden en soarge der foar dat er op syn 17e learling fan de bekende etser Reinier Vinkeles wurdt. Marcus bleau oant 1796 by him, wylst er ek lessen folge oan de Tekenakademy fan Amsterdam. Yn 1798 wint er in gouden earepriis yn de heechste klasse; letter krige er noch in gouden tinkpeinje fan it genoatskip Felix Meritis en in sulveren medalje fan de Ned. Húsh. Maatskippij yn Haarlim.

Yn 1820 waard yn Amsterdam de Akademy fan Byldzjende keunsten oprjochte en Marcus waard direkteur. 

## Wurk
Marcus waard fral bekend fan syn protte etsen, dy't er makke nei skilderijen fan âlde masters, mar ek fan eigen wurk. Tal fan boekyllustraasjes en portretten fan him binne publisearre. Fan 1807-1816 joech er *Études-Gravées* en *Studie-Prentwerk* út, in rige fan 106 etsen. Nei't er út de tiid rekke wie waarden dy mei in biografy fannijs útjûn.


Ofbyld:Schaatswedstrijd_voor_vrouwen_te_Leeuwarden,_1805,_Jacob_Ernst_Marcus,_naar_Aldert_Jacob_van_der_Poort,_1805_-_1807_RP-P-OB-67.851.jpg|Hurdriderij foar froulju yn Ljouwert, 1805. Nei Aldert Jacobs van der Poort
Jacob Ernst Marcus - Portret van Anna Maria Hogguer-Ebeling.jpg|Portret fan Anna Maria Hogguer-Ebeling, nei in skilderij fan Charles Howard Hodges
Portret van Izaak Schmidt, RP-T-1940-275.jpg|Portret fan Izaäk Schmidt
Twee jongens met gevogelte.jpeg|*Twee jongens met gevogelte*
Luisterrijke Vrouwen Schaatschen Rijdparty.jpg|*Luisterrijke Vrouwen Schaatsen Rijdpartij*, nei Aldert Jacobs van der Poort
Nikolaaskleaster yn Vjazjisjtsjski (Novgorod)

It **Sint-Nikolaaskleaster** (Russysk: Николо-Вяжищский монастырь; *Nikolo-Vjazjisjtsjki Monastyr*) is in stauropegiaal nonnekleaster yn it doarp Vjazjisjtsjskí op likernôch 12 kilometer noardwestlik fan Veliki Novgorod, Ruslân. Stauropegiaal wol sizze dat it kleaster net ûnder in biskop mar fuort ûnder it patriargaat falt.  

## Skiednis

It kleaster waard tsjin 'e ein fan 'e 14e iuw troch de muontsen Efrosinius, Ignatius en Galaktion en de hiëromuonts Pimen stifte en it komt yn 1411 foar it earst yn de kroniken foar. Neffens in leginde hie de lokale ealman net in soad op mei sokke buorlju, mar op in dei waard er siik en om't syn genêzing ta te skriuwen wie oan in ikoan fan 'e hillige Nikolaas, joech de ealman út tankberens lân oan 'e muontsen. 

Yn 1411 waard de houten Nikolaaskatedraal boud. De annalen fan 1417 fermelde de bou fan in nije tsjerke (de foargonger wie heechstwierskynlik ôfbaarnd). Yn 1419 waard in houten poartetsjerke ta eare fan 'e muonts Antonius boud. Evimija, ien fan 'e wichtichste aartsbiskoppen fan Novgorod dy't withoefolle tsjerken bouwe liet, fûn yn it kleaster syn lêste rêstplak. De aartsbiskop waard yn 1549 troch de Russysk-Otterdokske Tsjerke hillich ferklearre.  
It Nikolaaskleaster wie ea ien fan  e grutste kleasters fan Novgorod en omkriten en besiet troch skinkings yn 'e 15e en 16e iuw ûngefear 2.000 hektare lân. In soad lân waard mei de sekularisaasje ûnder Katarina II lykwols konfiskearre.

It kleaster waard yn 1580 plondere troch troepen fan 'e Poalske kening Stefanus Báthory en letter, yn it begjin fan 'e 17e iuw, troch de Sweden.

De bolsjewiken sletten it kleaster yn 1920 en droegen it oan in kollektive buorkerij oer. De nije bestimming late ta fernielings oan 'e gebouwen om se geskikt te meitsjen foar agrarysk gebrûk. Sa moasten der foar de grutte masjines nije trochgongen makke wurde. Nei't it kleaster yn 'e Twadde Wrâldkriich ek noch slim te lijen hie fan it kriichsgeweld, waard der yn 1958 in begjin makke oan ûndersyk, folge troch in restauraasje en weropbou yn 'e jierren 1960, dy't duorre oant de jierren 1980. 

It kleaster waard yn 1989 werom jûn oan 'e Russysk-Otterdokske Tsjerke. Yn 1995 waard it kleaster nij libben ynblaasd en krige it de status fan stauropegiaal.

## Gebouwen
Bewarre bleaun binne de Nikolaaskatedraal (1681-1683) en de twa ferdjippings tellende refter mei de tsjerken fan Jehannes de Evangelist en de Himelfeart fan 'e Hear (1694-1698). Opfallend is de tapassing fan keramiken tegels. De lytse tegels hawwe florale motiven, de gruttere tegels ferskate ûnderwerpen lykas in ienhoarn, in hynder, in dûbelkoppige earn of krusen. It kleurrykst is it ierdewurk fan 'e refter en dan benammen oan 'e Jehannes de Evangelisttsjerke. Wêr't de tegels makke binne is net mei wissichheid te sizzen. De tuorren en muorre om it kleaster binne 19e-iuwsk.

File:Israzets 3.jpg|*Ienhoarn*
File:Israzets 1.jpg|*Krús*
File:Israzets 2.jpg|*Liuw*
Carel Jacob van Baar van Slangenburgh

**Carel Jacob van Baar van Slangenburgh** (Ljouwert, 2 oktober 1783 - Delft, 16 febrewaris  1845) wie in litograaf, keunstskilder, tekener en akademysk dosint. Hy wurdt ek fernijd as **Carel Jacob van Slangenburgh**. De famylje Van Baar ûntliende de tafoeging oan it Gelderske kastiel Slangenburg. De nammen Van Slangenburgh en (Van) Baar van Slangenburgh waarden, ek troch de keunstner sels, troch elkoar brûkt. Hy sinjearre syn wurk wol mei *C.J.V.S.* of *V.S.*.

## Libben en wurk
Van Baar van Slangenburgh wie in soan fan ûnderwizer Jork Abraham Johannes van Baar van Slangenburgh (1754-1835) en Maria Elizabeth Juliana Baunach (-1830). Hy krige ûnderrjocht fan de Ljouwerter skilders Harmen Wouter Beekkerk, Jan Hendrik Nicolaij en Willem Bartel van der Kooi. Mei Van der Kooi makke er yn 1804 in stúdzjereis naar Düsseldorf. Hy waard yn 1805 as lektor en tekenmaster oansteld oan de universiteit fan Harderwyk. By syn inaugurele rede, in jier later, spriek er oer de opkomst en fuortgong fan de tekenkeunst. Hy boaske yn 1809 yn Ljouwert oan Anna Juliana Brouwer (1780-1845). Nei't de universiteit ûnder de Frânske besetting opheft waard, gie Van Baar Van Slangenburgh yn 1815 werom nei Ljouwert. In stikmannich jierren letter ferhuze er mei syn húshâlding nei Haarlim en wenne dêrnei noch yn Utrert en Amsterdam. Fan 1832 oant 1839 wied er wer lektor yn de tekenkunde yn Utert; dêrnei festige er him mei syn oarehelte yn Delft. Wilhelmina Geertruida van Idsinga wie ûnder syn learlingen.

De kunstenaar schilderde en tekende portretten, genrevoorstellingen en interieurs. Hij nam deel aan tentoonstellingen in binnen- en buitenland, waaronder tentoonstellingen van Levende Meesters in onder andere Amsterdam, Haarlem, Nijmegen, Rotterdam, en Utrecht. Zijn schilderij *Koor der Nieuwe Kerk te Delft, met de tombe van Prins Willem I*, waard yn 1845 kocht troch kening Willem II; oar wurk is opnommen yn de kolleksjes fan ûnder oaren it Frysk Museum en it Ryksmuseum Amsterdam.

Van Baar van Slangenburgh stoar yn de âldens fan 61 jier, noch gjin wike nei it ferstjerren fan syn frou.


C.J. Baar van Slangenburg - Herman Barthout Graswinckel (1798-1857) - C123 - Cultural Heritage Agency of the Netherlands Art Collection.jpg|Portret fan Herman Barthout Graswinckel (1798-1857)
C.J. van Baar van Slangenburgh - Studies van een jongen, een jonge vrouw en een paar handen.jpg|Stúdzjes fan in jonge, in jonge frou en in pear hannen
C.J. van Baar van Slangenburgh - Zelfportret in atelier.jpg|Selsportret yn atelier
Glimprol

In **glimprol ** is in koart optreden fan in ferneamd persoan yn in film of tillefyzjesearje. In glimproltsje is altiten in  koart roltsje, faak mar ien sêne. Ornaris in figuranteroltsje. In glimprol is dêrmei in koarte foarm fan in Kameo. Alfred Hitchcock hie yn it meastepart fan syn films in glimproltsje. Yn neifolging dêrfan wie Colin Dexter yn in protte ôfleverings fan de rige Inspector Morse ek te sjen yn glimproltsjes.
Inspector Morse

**Inspector Morse** wie in tillefyzjerige dy't oarspronklik fan 1987 oant 2000 útstjoerd waard. Guon fan de ôfleverings wienen basearre op de boeken oer Ynspekteur Morse, troch Colin Dexter; oare ferhalen binne skreaun foar tillefyzje mar hawwe deselde haadfigueren: ynspekteur Morse, spile troch John Thaw, en brigadier Lewis, spyle troch Kevin Whately. Yn hast alle ôfleverings spilet Colin Dexter sels in glimproltsje.

De rige spilet foar it meastepart yn Oxford en omkriten. In protte ôfleverings hawwe dan ek te krijen mei studinten en leararen fan de universiteit. Der binne lykwols ek ôfleverings fierder fuort, oant yn Austraalje ta. De rige hie in definityf ein om't ynspekteur Morse in it lêste boek en de lêste ôflevering ferstoar. Fan 2006 oant 2012 hat der al in neirige west, Lewis, dêr't brigadier Lewis op syn bar ynspekteur wurden is en no sels ûndersiken liedt. Yn 2012 is der ek in foarrige kaam, Endeavour, oer in jonge plysje Morse yn de jierren 1960.

## Keppeling om utens
* Inspector Morse yn de *Internet Movie Database*
Tjitze Vogel

**Tjitze Vogel** (De Gordyk, 13 juny 1958) is in Nederlânsk kontrabassist, tubaïst, komponist en bandlieder yn de jazz en ymprovisearre muzyk; syn muzyk is in mjuks fan jazz en wrâldmuzyk.

## Wurkpaad
Vogel is sûnt 1978 dwaande mei de jazz-muzyk en yn de jierren 1982-1988 studearre er oan it konservatoarium yn De Haach. Hy spile yn de bands fan Frank Grasso en Loek Dikker en begûn yn 1985 in eigen kwartet. Hy arbeide op mei Robert Jan Vermeulen en Nikos Tsilogiannis en rjochte ein jierren tachtich mei Paul Weiling de groep *Four in One* op. Teffens  wie er yn dy tiid oan 't wurk mei fluitist Mark Alban Lotz. Yn de jierren njoggentich foarme er de groep *Vogelvijf* (1991), mei wa't er in cd opnaam dy't útbrocht waard op Vogel's eigen platelabel Loplop. Ek spile er mei yn de groepen fan ûnder oaren Akki Haak en Steven Kamperman. Yn 1997 rjochte Vogel syn *VogelKwartet* op, wêr't er in stikmannich albums mei makke. 
Hy waard lid fan it Global Village Orchestra (fan 2001 ôf) en kaam mei Weiling mei de groep 'Ming principle', dy't Sineeske muzyk kombinearre mei westerske ymprovisearre muzyk (2003). Yn 2006 arbeide Vogel op 'e nij op mei Tsilogiannis, yn de groep 'Pan Project'. Yn 2007 sette er út ein mei it trio 'Hemelbestormers'.

Sûnt 2004 jout er les oan de Universiteit fan Utert.

## Diskografy
In kar:

**Vogelvijf:**
* *This Side Up*, Loplop

**Vogelkwartet:**
* *Eggs in Basket*, Loplop, 1997
* *South of No Border*, Loplop, 1999
* *Come to Catch Your Voice* (mei Jaap Blonk), Loplop, 2001
* *De Keurcollectie*, Loplop, 2003

## Referinsje
* Biografy op Muziekencyclopedie.com
Idas Sommarvisa

***Idas Sommarvisa*** ("Ida's Simmerwyske") of ***Du Ska Inte Tro det Blir Sommar*** ("Silst Net Leauwe Dat it Simmer Wurdt") is in Sweedsk berneferske mei in simmertema, skreaun troch Astrid Lindgren. Foar de film *Emil och Griseknoen* út 1973 waard it op muzyk set troch Georg Riedel.

*Idas Sommarvisa* hat trije kûpletten en wurdt yn Sweden gauris songen oan de ein fan in skoaljier.
Hein van der Burg

**Heinrich Johann Christian Wilhelm (Hein) van der Burg** (Amsterdam, 1882 - 1955) wie de earste Nederlanner dy't in fleantúch fan eigen ûntwerp boude en fleach. 

Heinrich van der Burg waard yn 1906 Nederlânsk kampioen motorhurdriden. Yn 1910 sette er út ein mei de bou fan it tastel, ynspirearre op de Blériot, op 'e souder by syn âldelju yn Amsterdam. Letter gie er nei De Haach en nei in soad muoite fleach it tastel, as earste yn Nederlân boud, op 8 febrewaris 1911 op it fleankamp Ede. Letter hat er dêr noch mear demonstraasjes jûn.

Heinrich van der Burg waard dêrnei direkteur fan de earste fleanskoalle yn Nederlân, de *Vliegschool Molenheide* yn Gilze en Rijen yn 1909 opjochte troch de Eerste Nederlandsche Vliegvereeniging. Ek dêr makke er sa'n fjouwer Blériot-eftige fleanmasines. 

Doe't er yn 1914 boaske oan de tsien jier jongere Aaltje Janzen fan Meppel moast er syn "gefaarlike" hobby opjaan. De ynboel fan de fleanskoalle waard doe opkocht troch Joop Carley en ferhuze nei Ede.
Katedraal fan Cobh

De **Katedraal fan Cobh** (offisjeel: **Sint-Kolomankatedraal**, Ingelsk: *St. Colman's Cathedral*, Iersk: *Ard-Eaglais Naomh Colmán*) is de biskopstsjerke fan it roomsk-katolike bisdom Cloyne yn 'e havenstêd Cobh oan 'e Ierske súdkust. De yn neogotyske styl boude katedraal stiet op in hichte op in prominint plak en is om fierrens te sjen. Under de yn 'e 19e iuw boude katedralen, dy't de âlde sûnt de reformaasje oan 'e Anglikaanske oerdroegen biskopstsjerken ferfange moasten, is de katedraal fan Cobh ien fan 'e djoerste en moaiste katedralen. 

## Skiednis
### Foarskiednis
De stifting fan it bisdom Cloyne yn 'e sechde iuw giet op 'e muonts Koloman fan Cloyne werom. Oer syn grêf ûntstie yn 'e 13e iuw de goatyske katedraal fan Cloyne. De katedraal waard lykas alle oare Ierske katedralen yn 'e 16e iuw oan 'e Anglikaanske Tsjerke fan it Ingelske keningshûs tawiisd. Oant yn 'e ein fan 'e 18e iuw moast de katolike tsjerke fan Ierlân as ûndergrûnske tsjerke sjen te oerlibjen. Sûnt 1769 hie de katolike biskop fan Cloyne syn sit yn Cobh en de lytse parochytsjerke tsjinne yn dy tiid as katedraal fan 'e biskop. Doe't yn 'e midden fan 'e 19e iuw de wetlike beheinings ferminderen en de finânsjele mooglikheden ferbetteren (yn dy tiid waard der goed jild fertsjinne yn Cobh om't it as emigraasjehaven tsjinne), ûntstie it plan om in nije katedraal te bouwen.

### De bou fan 'e hjoeddeiske katedraal
Op 30 septimber 1868 waard mei de bou fan 'e katedraal útein set. Dat wie yn in tiid doe't Cobh noch Queenstown hiet. Net earder as mei de ûnôfhinklikens fan Ierlân yn 1922 krige de stêd syn âlde namme Cobh werom. De arsjitekten fan 'e nijbou wiene Edward Welby Pugin, George Ashlin en Thomas Coleman. Yn 1915 waard 47 jier letter de katedraal foltôge. De katedraal fan Cobh is de op ien nei grutste tsjerke fan 'e Republyk Ierlân. It is in trijeskippige basilica yn krúsfoarm, dy't oanslút op de Frânske katedralegoatyk. De toer is mei in hichte fan 91,4 meter nei dy fan de katedraal fan Limerick de heechste fan it lân.

## Oargel
It oargel waard yn 1905 troch it oargelboubedriuw Telford & Telford (Dublin) efter in goatyske oargelkas boud en krige in plak op 'e westlike galerij. It instrumint hat 46 registers op trije manualen en pedaal. Oarspronklik hie it oargel pneumatyske trakturen, dy't yn 'e jierren 1970 ferfongen waarden troch elektro-pneumatyske trakturen.

## Kariljon
It kariljon mei 46 brûnzen klokken waard yn 1916 ynstallearre. De grutste klok weget 3,6 ton, is ferneamd nei de patroanhillige fan 'e tsjerke en is ek de grutste klok fan Ierlân.
Sint-Kolmankatedraal (Cloyne)

De **Sint-Kolmankatedraal** (Iersk: *Ard-Eaglais Naomh Colmán*, Ingelsk: *St. Colman's Cathedral*) yn Cloyne yn Ierlân is de katedraal fan it bisdom Cork-Cloyne-Ross yn 'e Tsjerke fan Ierlân (*Church of Ireland*), dat diel útmakket fan 'e tsjerkeprovinsje Dublin. Earder wie it de katedraal fan it bisdom Cloyne, mar hjoed-de-dei is it ien fan 'e trije katedralen fan 'e gearfoege bisdommen fan Cork, Cloyne en Ross. 

## Skiednis

De skiednis fan it bisdom giet werom op de stifting fan in kleaster yn 'e 6e iuw troch de muonts Kolman. De kening fan Munster, Coirpre Cromm mac Crimthainn, stelde foar dat kleaster in stik grûn beskikber. Yn 822, 824 en 885 waard it kleaster plondere troch de Denen. 

Op 'e Synoade fan Kells yn 1152 waard Cloyne as bisdom erkend. 
 
De hjoeddeiske tsjerke datearret út 1250 en waard boud op it plak fan âldere bouwurken. Mei de reformaasje waard de katedraal in protestanske tsjerke. Sûnt 1868 waard yn Cobh in roomsk-katolike Kolmankatedraal boud, dy't foltôge waard yn 'e 20e iuw.

Oan 'e oare kant fan 'e wei stiet de "Rûne toer fan Cloyne" út de 10e iuw, dy't as de klokketoer fan de katedraal brûkt waard.
Hillich plak

In **hillich plak** is in plak dat troch de oanhingers fan in beskate godstsjinst as hillich beskôge wurdt. Faak giet it dêrby om in plak dêr't in god of hillige ferskynd is of dêr't in hillige begroeven leit. Yn eltse religy binne der wol plakken dy't in hillige status hawwe. Faak binne der op sokke plakken hillichdommen boud. Yn in soad godstsjinsten komt fierders it ferskynsel foar dat pylgers op beafeart geane nei hillige plakken. Yn 'e islaam, bygelyks, wurdt yn begjinsel fan eltse leauwende ferwachte dat hy of sy ienris yn syn of har libben de hadj makket, in beafeart nei Mekka.

Foarbylden fan hillige plakken binne:
*bahaïsme: it Hillichdom fan Bahá'u'lláh yn Akre (Israel) en it Hillichdom fan de Báb yn Haifa
*boedisme: û.m. Bodh Gaya, Kushinagar en Sarnath, yn Yndia, en Lumbini, yn Nepal
*druïdisme: Stonehenge
*hindoeïsme: û.m. de stêden Allahabad, Haridwar, Ujjain en Nashik en de rivier de Ganges
*islaam: Mekka (spesifyk de Kaäba), Medina en Jeruzalim (spesifyk de Al-Aksamoskee)
*joadendom: Jeruzalim (en dêrbinnen spesifyk de Kleimuorre)
*kristendom: û.m. Jeruzalim (en dêrbinnen spesifyk û.m. de Bertetsjerke, de Berch Sion en de Hôf fan Getsémané), Nazaret, Betlehim
*sikhisme: de *Sri Harmandir Sahib*, oftewol de Goudene Timpel fan Amritsar

## Sjoch ek
*hillich plak (natoerreligyen)
*beafeart
*pylger
Katedraal fan Us Leaffrouwe Opname te'n Himel en fan de Hillige Nikolaas (Galway)

De **Katedraal fan Us Leaffrou Opname yn de Himel en de hillige Nikolaas** (Iersk: *Ard-Eaglais Mhaighdean na Deastógála agus Naomh Nioclás*; Ingelsk: *Cathedral of Our Lady Assumed into Heaven and St Nicholas*), better bekend ûnder de namme **Katedraal fan Galway** (*Galway Cathedral*), is in roomsk-katolike katedraal yn Galway, Ierlân. It is ien fan de grutste en ek meast yndrukwekkende bouwurken fan de stêd. 

Mei de bou fan de katedraal waard yn 1958 útein set en yn 1965 fûn de wijing plak oan de Opname fan Marije yn de Himel en Nikolaas fan Myra.

## Arsjitektuer

Arsjitekt fan de katedraal wie John J. Robinson, dy't earder al de ûntwerpen foar in soad tsjerken yn Dublin en oare plakken yn it lân levere. De styl fan de katedraal ferriedt in soad ynfloeden. De koepel en de pylders wjerspegelje de renêssânse; oare karakteristiken lykas de roasfinsters en mozaïken fertsjintwurdigje in brede tradysje fan kristlike keunst. De tsjerke hat in maksimale hichte fan 44,2 meter. 

## Oargel

It tsjerke-oargel waard yn 1966 troch Rushworth & Dreaper út Liverpool boud. Tusken 2006 en 2007 waard it renovearre en fergrutte troch de Ierske oargelbouwer Trevor Crowe. It besit trije manualen en 59 registers en wurdt net allinnich brûkt by de missen, mar ek yn 'e simmerkonserten dy't alle jierren organisearre wurde. 

Yn 'e katedraal stiet ek noch in lytser oargel mei ien manuaal en fjouwer registers.

## Keppeling om utens
* Disposysje oargel
Eerste Nederlandsche Vliegvereeniging

**Eerste Nederlandsche Vliegvereeniging** (**ENV**), **Earste Nederlânske Fleanferiening**, wie de earste fleanskoalle fan Nederlân. De skoalle hie as ienige it foech om fleanbrevetten út te jaan. Der waard flein fan de Molenheide (no fleanbasis Gilze-Rijen) wei. De fleanskoalle is ek bekend as *Vliegschool-* of *Vliegkamp Molenheide*.

De skoalle waard op 8 febrewaris 1910 oprjochte troch in tal pommeranten út de regio Breda; Heerma van Voss wie ien fan harren. Op 28 augustus waard it fleanfjild offisjeel yn gebrûk naam. De Ingelskman Ernest Archer waard direkteur. Hy waard lykwols rillegau ferfongen troch H.F. Lütge.
De ENV sluet him oan by de Fakôfdieling fan de Aviatyk fan de NVvL. Sadwande wie er ek oansletten by it *[[Fédération Aéronautique Internationale]]* en hiene jin as earste fleanskoalle fan Nederlân it foech om fleanbrevetten út te jaan. 

In pear moannen letter, yn novimber, iepene de firma Verwey & Lugard syn fleanskoallen op fleanbasis Soesterberg en op fleankamp Ede.

Yn 1911 waarden de earste Nederlânsk fleanbrevetten útrikt oan Adriaan Mulder, Henri Bakker en Jan van Bussel (wier namme Joseph Maurer). Letter folgen Heinrich van der Burg (nr. 6) en Frits Bahle (nr. 5). Heinrich waard ynearsten haadkonstrukteur, helle syn fleanbrevet en waard direkteur as opfolger fan Lütge. Ek Frits Bahle begûn as konstrukteur en boude in Blériot XI foar de ENV.

Yn 1913 waard it fleanfjild oernaam troch de Loftfeartôfdieling en kaam der in ein oan oan de ENV.
Gaspard Bauhin

**Gaspard Bauhin** of **Caspar Bauhin**, (Bazel, 17 jannewaris 1560 – dêre, 5 desimber 1624) wie in Switsersk botanikus en dokter. It troch him skreaune *Pinax theatri botanici* (1623) is ferneamd. Yn dat wurk beskreau er tûzenen planten, dy't er foar in grut part nammem joech dy't in protte lykje op de nammen dy't Linnaeus letter joech neffens syn binominale nomenklatuer. Hy wie in neifolger fan de ferneamde Italjaanske dokter Girolamo Mercuriale en wurke ek oan de minsklike anatomyske nomenklatuer.

Johann Bauhin, syn broer, wie ek medikus en botanikus en syn soan, Johann Caspar Bauhin, gie ek yn de fuotleasten fan syn heit.

Gaspard wie in soan fan de Frânske dokter Jean Bauhin, dy't út Frankryk wei moast hie út reden fan syn leauwe; hy wie in Hugenoat. Gaspard studearre medisinen oan de Universiteit fan Bazel, yn Padûa, Montpellier en yn Dútslân. Doe't er yn 1580 werom gie nei Bazel waard er beneamd ta dokter en sette er út ein mei it lesjaan yn botany en anatomy. Yn 1582 waard er beneamd ta perfester Gryksk.

Linnaeus eare Gaspard en syn broer mei it ferneamen fan it skaai *[[Bauhinia]]*.

## Wurk
* De *Pinax theatri botanici* [oersjoch fan planten mei yllustraasjes] beskriuwt sa'n 5.640 soarten en klassifisearret dy. It klassifikaasjesysteem is tradisjoneel en dielt de planten yn yn de groepen "beammen", "strûken" en "krûden". Hy brocht in protte planten, lykas gerzen biïnoar yn groepen sa't dy hjoed de dei noch weromkend wurde. It wichtichste fan syn wurk is de beskriuwing fan soarten en skaaien. In protte fan de nammen died er joech waarden letter troch Linnaeus oernaam en wurde dêrom no ek noch brûkt.

* Gaspard Bauhin wie fan doel om nei *Pinax theatri botanici* noch in wurk te skriuwen, nammentlik *Theatrum botanicum*. Der soene tolve dielen komme, mar hy hat der mar trije dien krige en dêrfan is mar ien (postúm) publisearre (yn 1658).


Bauhin, Gaspard – Animadversiones in historiam generalem plantarum, 1601 – BEIC 11856754.jpg|*Animadversiones in historiam generalem plantarum*, 1601
Timpel (natoerreligyen)

**[[Timpel]]s** of oare godshuzen wurde yn 'e measte natoerreligyen net brûkt. Yn sokke godstsjinsten wurde earetsjinsten gewoan yn 'e iepen loft holden, of yn 'e hûs of yn in tinte. Dat wol lykwols net sizze dat timpels yn natoerreligyen alhiel net foarkomme.

Sa bouden de Maya's, fan súdlik Meksiko, Gûatemala en Belize, en de Azteken fan sintraal Meksiko, foar't se yn kontakt kamen mei de Jeropeänen, ûntsachlike piramiden en grutte timpels, dy't sjoen waarden as stylearre foarmen fan hillige bergen. En by de folken fan 'e Pûeblo-kultuer fan it Amerikaanske Súdwesten (de Tiwa, Tewa, Towa, Kerresan, Hopy en Sûny) wie it sintrum fan it doarp, sawol boukundich as religieus, de *kiva*, in spesjaal fertrek foar yndividuële en mienskiplike religieuze rituëlen.

Op 'e Hawaï-eilannen waarden timpels, of *heiau*, boud fan lavastien. Fierwei de measte wiene wijd oan 'e rein- en fruchtberensgod Lono of oan 'e oarlochsgod Kukailimoku. Yn 'e timpels stiene û.m. houtene godsbylden dy't *ki‘i* neamd waarden. Mear nei it suden ta, op Tahity, waarden de goaden oanbean yn iepenlofttimpels, besteande út rjochthoekige pleinen mei in piramidefoarmich platfoarm, dy't *marae* neamd waarden. Der waarden û.m. feesten, spirituële seremoanjes, dûnsen, muzykútfierings en offerrituëlen holden. Alle *marae* fan Tahity en de measte *heiau* fan Hawaï waarden neitiid ferneatige troch warbere Westerske sindelingen, dy't fan 'e midden fan 'e njoggentjinde iuw ôf de eilannen fan 'e Stille Súdsee berikten.

De Navaho, út 'e Amerikaanske steaten Nij-Meksiko en Arizona, bouwe gjin timpels, mar hawwe in hiel aparte manear ûntwikkele om mei de goaden te kommunisearjen, nammentlik troch it meitsjen fan saneamde sântekenings. Dat binne tydlike 'skilderijen' fan drûge en mealde materialen, dy't binnendoar op 'e flier makke wurde. Se byldzje it Hillige Folk út en tsjinje as alter. De Navaho beskikke oer in repertoir fan mear as achthûndert ferskillende, minusjeus fêststelde sântekenings, elk ferbûn mei beskate hillige lieten, gebedens en seremoanjes.

## Sjoch ek
* hillich plak (natoerreligyen)
* offerritueel (natoerreligyen)
Leafdesfertriet

**Leafdesfertriet** is in ynformele term foar de negative gefoelens dy't feroarsake wurde troch ôfwizing, ûnbeäntwurde leafde of de ôfwêzichheid of ûnberikberheid fan immen fan wa't men hâldt. Soks kin him sawol troch lichaamlike as troch geastlike ferskynsels manifestearje, en is yn dy sin in oandwaning mei symptomen as fan in sykte. It is net itselde as ferealens, dat guon fan deselde symptomen opropt, mar net de konnotaasje mei ôfwizing of ûnberikberheid hat. Nau besibbe oan leafdesfertriet is wol skiedingsrou, it gefoel dat men (faak) belibbet as in houlik yn in skieding einiget. Leafdesfertriet is in tema dat gauris fan stâl helle wurdt yn 'e literatuer, films, tillefyzje en toaniel.

Leafdesfertriet uteret him yn geastlike en soms sels lichaamlike pine, dy't sterk tinken docht oan in klinyske depresje. Men fielt jin lamliddich en minderweardich, en hat lêst fan pineholle, wurgens, sliepeleazens, in ûnfermogen ta konsintraasje, gjin sin oan iten hawwe, mislikheid en it takennen fan in byleauwige wearde oan beskate foarwerpen en/of hannelingen. De doer fan leafdesfertriet rint sterk útinoar, fan in pear dagen oant lingte fan jierren. Om leafdesfertriet tsjin te gean is it goed om utering te jaan oan jins gefoel fan fertriet, mar tagelyk moat men ek in fêst deiritme oanhâlde mei wurk of oare beuzichheden. Om jin mei oare dingen dwaande te hâlden, jout ôflieding en bedimmet it fertriet wat.
Dryade

In **dryade**, fan it Grykske Δρυάδες, *dryádes* (inkeltal: Δρυάς, *dryás*), is in mytysk wêzen út 'e Grykske mytology, dat letter oernommen waard troch de Romeinske mytology. Sokke wêzens waarden foarsteld as beamnimfen yn 'e foarm fan tsjeppe froulju. Yn it Gryksk betsjut *drys* 'iik', en wiene dryaden sadwaande spesifyk ferbûn mei ikebeammen, mar dat ferbân gie letter ferlern, benammen doe't it wurd yn oare talen oernommen waard. Sadwaande wurde de term 'dryade' tsjintwurdich ornaris brûkt om mei te ferwizen nei alle soarten beamnimfen. Yn 'e Grykske mytology waarden dryaden beskôge as tige bleue wêzens, útsein as se yn 'e neite fan 'e goadinne Artemis wiene. Se beskikten oer elemintêre krêften, mar wiene net ûnstjerlik; ynstee libben se like lang as de spesifike beam dêr't se mei ferbûn wiene: as dy deagie, stoar de dryade ek. Fierders stiene dryaden derom bekend dat se minsken straften as dy tûken fan harren beammen ôfbrieken of der op oare wize skea oan tabrochten.

## Soarten dryaden
* dryaden of hamadryaden: beskermsters fan 'e iik
* alseïden: beskermsters fan lytse boskjes beammen yn it algemien
* auloniaden: beskermster fan 'e berchdellings
* dafniaden: beskermsters fan 'e laurierbeam
* epimeliaden: beskermsters fan 'e fruchtbeammen
* meliai: beskermsters fan 'e esk
* napaia: beskermsters fan 'e iepen plakken yn bosken
* oreäden: beskermsters fan 'e bergen
Evelyn De Morgan

**Evelyn De Morgan**, berne as **Mary Evelyn Pickering** (Londen, 30 augustus 1855 – dêre, 2 maaie 1919) wie in Ingelsk skilderesse waans wurk beynfloede waard troch de beweging fan de Prerafaeliten.

## Biografy
De Morgan wie de dochter fan de jurist Percival Andree Pickering en Anna Maria Wilhelmina Spencer-Stanhope, in suster fan de skilder John Rodham Spencer Stanhope. De húshâlding wie begoedige en se waard goed opbrocht oan hûs.

Doe't se fyftjin wie krige se tekenles en mei 17 jier sette se út ein mei in stúdzje oan in keunstakademy (*Slade School of Fine Art*) yn Londen, dêr't se in tal prizen foar har wurk bemachtige. Har earste tentoanstelling wie yn 1876 yn de Dudley Gallery, folge troch in útstalling yn de Grosvenor Gallery.

Har omke John Rodham Spencer-Stanhope, dy't in soad ynfloed op har wurk hân hat, kocht in filla yn Florâns, wat har fan 1875 ôf oan de gelegenheid joech gereldwei nei Italië te reizgjen en dêr de keunst te bestudearjen yn Rome, Perugia, Assisy en Florâns.

Yn 1887 troude sy mei de keramist William De Morgan, in freon en meiwurker fan William Morris. It pear ferdjippe him ûnder mear yn in spiritisme, Se wiene foarfjochters fan sosjale herfoarmings lykas it frouljuskiesrjocht en hiene ynteresse yn morele kwestjes. De Morgan stoar yn 1917, sy twa jier letter yn Londen. Se waard beïerdige op it Brookwood Cemetery, ûnder Woking yn Surrey.

Evelyn de Morgan liet har yn har wurk ynspirearje troch ûnder oaren de prerafaelyt Edward Burne-Jones, Dante Gabriel Rossetti en de troch har bewûndere Sandro Botticelli. Har temas (fan ljocht en tsjuster as metafoaren; libben en dea) ûntliende se oan bibelske en allegoaryske figueren en tafrelen en sterke frouljusfigueren, faak mei it boadskip fan hope en moed. De Twadde Boerekriich en it útbrekken fan de Earste Wrâldoarloch laten ta it meitsjen fan goed fyftjin wurken mei anty-oarlochssentimint. Yn 1916 organisearre se in tentoanstelling fan 13 wurken ta stipe fan it Reade Krús.

## Galery

File:Evelyn de Morgan - The Crown of Glory, 1896.jpg|*The Crown of Glory*
File:EvelyndeMorgan.jpg|*Flora* 
File:Helen of Troy.jpg|*[[Helena (mytology)|Helena]] fan Troje*
File:Cassandra1.jpeg|*Cassandra*
File:CadmusHarmoniaEvelynMorgan.jpg|*Cadmus and Harmonia*
File:Eos.jpg|*[[Eos]]*
File:Evelyn de Morgan - Hero Holding the Beacon for Leander, 1885.jpg|*Hero Holding the Beacon for Leander*
File:Morgan Evelyn de - Clytie - 1887.jpg|*Clytie*


## Keppelings om utens
* Webstee fan de De Morgan Foundation
* Biografy op artmagick.com
* Ofbylden yn de Wikigallery
Stroomstjitwapen

In **stroomstjitwapen**, ek wol in **elektroskokwapen** of soms in ***stun gun*** neamd, is in wapen dêr't elektryske skokken mei tatsjinne wurde kinne. Dit apparaat is yn 1974 ûntwikkele troch Jack Cover, in Amerikaanske wittenskipper fan de NASA. Lichte ferzjes, lykas de feepripper, bringe lichte skokken ta, dy't mear bedoeld binne om it slachtoffer skrikke te litten en sadwaande earder ferlike wurde kinne mei skriktried as mei in wier wapen. Sokke lichte stroomstjitwapens wurde brûkt troch feehâlders om grutfee (almeast kij) foarút te krijen as se it dêrtsjin yn 'e kant sette. Dêrby moat men tinke oan it twingen fan in ko om 'e laadbarte fan in feewein op te rinnen. Ek yn slachthuzen wurdt soksoarte ark wol brûkt.

Swierdere ferzjes fan stroomstjitwapens binne bedoeld om tsjin oare minsken ynset te wurden. (Yn Nederlân is soks inkeld foar de plysje tastien.) Dêrtroch ferliest it slachtoffer tydlik de behearsking oer syn of har spieren, sadat hy of sy oermastere wurde kin. De bekendste foarm fan sokke stroomstjitwapens is de taser, dy't anno 2017 yn omtinken nommen is om yn Nederlân as algemien plysjewapen ynfierd te wurden, sa't er yn bygelyks de Feriene Steaten al jierren yn gebrûk is. De oansjenlike elektryske skok dy't mei dit wapen tabrocht wurdt, hat as sydeffekt dat it slachtoffer ek slimme pine ûnderfynt. Hoewol't soks foar de measte minsken gjin duorjende skea opsmyt, kin de elektryske skok foar lju dy't hertproblemen hawwe, fatale gefolgen hawwen.

Yn 'e simpelste foarm bestiet in streamstjitwapen út in yn 'e hân holden, op in batterij wurkjend apparaatsje mei twa metalen pjukken dêr't elektrisiteit tusken komt te stean as men in knopke yndrukt. As men dy pjukken by immen tsjin 'e hûd oantriuwt en dan it knopke yndrukt, giet de elektrisiteit dy persoan troch de lea hinne. In feepripper hat foar de feilichheid fan 'e brûker faak in langere stâle, om't in ko wolris nei efteren ta wâdzje kin as men him in skokje tatsjinnet. Tasers hawwe de foarm fan in pistoal, kompleet mei kolf, loop en trekker. As men de trekker oerhellet, sjit it wapen twa pylkjes ôf dy't mei elektryske triedden mei it wapen ferbûn bliuwe, en krekt sa wurkje as de beide pjukken by ienfâldiger foarmen fan stroomstjitwapens. Hjirmei kin immen op in ôfstân fan trije oant fiif meter útskeakele wurde. Der binne ek elektroskokprojektilen ûntwikkele foar de lange ôfstân, dy't gjin triedden nedich binne en ôfsketten wurde kinne út in gewoan jachtgewear.
Kreambêd

It **kreambêd** (Latyn: *puerperium* of *postpartum*) is de gebrûklike beneaming foar in perioade fan acht dagen dy't in frou in nei de befalling (*partus*) rêstend trochbringe moat. Hjirby jildt de deis fan 'e befalling as de earste fan 'e acht dagen. De beneaming komt fan 'kream', in âld wurd foar "befalling", en 'bêd', dat oantsjut dat it om in rêsttiid giet. Yn dizze perioade fine der yn it lichem fan 'e kreamfrou feroarings plak fan in sitewaasje fan swierwêzen nei in normale tastân. De measten fan dy feroarings betreffe de búkspieren en de weefsels fan it bertekanaal en it limoer.

Men kin de kreambêdtiid thús trochbringe, yn it sikehûs of foar in diel yn it sikehûs en foar in diel thús. Ek besteane der saneamde kreamhotels foar kreamfroulju dy't gjin medyske needsaak hawwe om yn it sikehûs te bliuwen, mar bygelyks thús nimmen hawwe om harren te fersoargjen. Wa't der wol foar kiest om dizze perioade thús troch te bringen, kin op fêste tiden besiken fan 'e kreamfersoarchster regelje. Yn in kreamhotel en yn 'e thússitewaasje fynt medyske begelieding plak troch de ferloskundige, wylst yn it sikehûs in gynekolooch bystien troch ferpleechkundigen dêrfoar ferantwurdlik is. 

Yn it ferline kamen in protte froulju yn it kreambêd te ferstjerren troch komplikaasjes dy't se by de befalling oprûn hiene. Sadwaande waard yn earder tiden it kreambêd foar froulju wol ferlike mei wat oarloch foar manlju wie. Sels tsjintwurdich noch komme elts jier wrâldwiid likernôch 500.000 froulju yn it kreambêd te ferstjerren, reitsje 7 miljoen froulju troch in befalling oanhelle mei earnstige, duorjende sûnensswierrichheden, en hat in befalling foar 50 miljoen froulju in sûnensnegative ynfloed. Fierwei it grutste part fan dy gefallen docht him foar yn ûntwikkelingslannen. Spesifike gefaarlike komplikaasjes op dit mêd binne obstruksje by de befalling, post-partumblieding, eklampsy en post-partumynfeksje. 

Sadwaande is it fan grut belang dat de kreamfrou ek nei de befalling goede medyske begelieding kriget. De wichtichste medyske kontrôles foar froulju op it kreambêd binne: it opnimmen fan 'e temperatuer, it kontrolearjen op floeiïng en bloedklûnten, it yn 'e rekken hâlden fan it krimpen fan it limoer, en it kontrolearjen en ferwiderjen fan eventuële hechtings en bloeddrukmjittings. Dat lêste is fral fan belang foar kreamfroulju dy't in Hellp-syndroom op pre-eklampsy trochmakke hawwe. Dêrnjonken wurdt ek begelieding jûn by de earste boarstfieding en wurdt by de poppe de temperatuer en it pisjen en ûntlêstjen goed yn 'e rekken holden.
Finster (betsjuttingsside)

"**Finster**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* finster, in iepening yn in muorre dy't deiljocht tagong jout ta in romte yn in gebou
----
* finster (gat), in iepening dêr't men troch yn eat sjen kin
* finster (ear), in iepening yn it labyrint fan it ear
* finster (kompjûter), in part fan in byldskerm dêr't in kompjûterprogramma, bestânsgegevens, prosesgegevens, ensfh. yn toand wurde