Kieskring Fryslân

**Kieskring Fryslân** (offisjeel: **Kieskring 2** of **Kieskring Ljouwert**) is ien fan de Nederlânske kiesdistrikten foar de ferkiezings fan de Twadde Keamer. It bestiet sûnt 1917 en waard foar it earst brûkt by de ferkiezings fan 1918. De kieskring beslacht de hiele provinsje Fryslân en hat syn haadstimburo yn Ljouwert.

## Wurking
Yn tsjinstelling ta de measte lannen, kin in kieskring yn it Nederlânske kiesstelsel meastentiids net op eigen fertsjintwurdiging yn de Twadde Keamer rekkenje. Partijen kinne yn eltse regio in unike list yntsjinje, mar kieze der trochstrings foar om oeral deselde lanlike list te brûken. Kieskringen spylje sa benammen in rol by it ynleverjen fan stipeferklearrings en by it tellen fan de stimmen. It haadstimburo yn Ljouwert stelt de totale útslach foar Fryslân fêst en jout dy troch oan de Kiesried. De útslach fan eltse kieskring wurdt lanlik opteld wêrnei de sitten evenredich oer de partijen ferdield wurde.

## Bekende ferkeazen Friezen yn de Twadde Keamer

Der binne ferskate bekende Twadde Keamerleden dy't Fryslân troch de jierren hinne fertsjintwurdige hawwe:

* Fedde Schurer (Drachten) - lid fan de Twadde Keamer (1956-1963) foar de PvdA; ek bekend as skriuwer en taalstrider.
* Anne Vondeling (Appelskea) - PvdA-politikus yn de jierren '40 oant en mei '60; lettere foarsitter fan de Twadde Keamer yn de jierren '70.
* Jelle Zijlstra (Easterbierrum) - lid fan de Twadde Keamer (1948-1952); letter minister en minister-presidint (1966–1967).
* Joop Atsma (Surhústerfean) - lid fan de Twadde Keamer tusken 1998 en 2017 foar it CDA; letter steatssekretaris.
* Lutz Jacobi (Ketlik) - lid fan de Twadde Keamer (2006-2017) foar de PvdA.
* Habtamu de Hoop (Wommels) - Twadde Keamerlid fanôf 2021 foar GL-PvdA.
* Aant Jelle Soepboer (Nijewier) - Twadde Keamerlid tusken 2023 en 2025 foar NSC.

Dizze politisy waarden net keazen fia in regionale sit, mar fia lanlike listferkiezings. Ek al wennen se net altyd yn Fryslân; hja waarden en wurde lykwols faak sjoen as fertsjintwurdigers fan Fryske belangen binnen de lanlike polityk.

## Skiednis binnen de Nederlânske steatsynrjochting

#### Iere ûntwikkeling (1814–1848)
Nei de oprjochting fan it Keninkryk fan de Nederlannen yn 1815 waard de Twadde Keamer yndirekt keazen. Lansdielen fungearren as kiesdistrikten, en de leden waarden fia in trapt systeem keazen troch de Provinsjale Steaten. Fryslân hie yn dizze perioade gjin eigen kieskring yn moderne sin, mar makke diel út fan dit provinsjale systeem.

#### Mearderheidsstelsel (1848–1917)
Nei de grûnwetwiziging fan 1848 waard in distriktestelsel ynfierd. It lân waard sa folle mooglik opdield yn gelikense kiesdistrikten, dêr’t yn elk distrikt ien Twadde Keamerlid keazen waarden mei in absolute mearderheid. Ek yn Fryslân bestiene ferskate distrikten, faak rjochte op stêden en regio’s. De fertsjintwurdiging wie streekrjocht keppele oan it distrikt, wat in sterke regionale bân joech, mar ek late ta skeve fertsjintwurdiging op groepsnivo.

#### Oergong nei evenredige fertsjintwurdiging (1917–1918)
Mei de grûnwetwiziging fan 1917 waard it mearderheidsstelsel ôfskafd. Sûnt de ferkiezingen fan 1918 jildt yn Nederlân it systeem fan evenredige fertsjintwurdiging. Dêrmei ferlearen de âlde distrikten harren direkte politike funksje. De hjoeddeiske kieskringen, lykas Ljouwert, ûntstiene letter as bestjoerlike ienheden foar de ferkiezingsproseduere.

#### Moderne perioade
Yn de 20e en 21e iuw waard it systeem fan kieskringen behâlden foar organisatoryske doelen. De Kieskring Ljouwert beslacht struktureel de hiele provinsje Fryslân en hat gjin feroaringen yn grinzen kend. Kieskring Fryslân wurdt ek by Jeropeeske ferkiezings brûkt.

## Ferwizings