open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Flânsumerstins

De **Flânsumerstins** wie in stins by de buorskip Flânsum by  Raerd, gemeente Boarnsterhim. De stinswier lei foar de pleats op Flânsum 1. Fan de stins en stinswier is neat werom te finen.

Oer it ûntstean fan de stins is neat bekend. By Flânsum wurdt yn 1718 neist dy fan Piersmastins noch in stinswier oanjûn. Hjir wurdt yn de 15e iuw ek in adelshûs neamd. In oare suster fan Onne van der Cappelle/Oenema (sjoch ek: Inhimrenstins) soe hjir oan it begjin fan de 15e iuw yntroud wêze. Letter hearde it hûs yn Flânsum oan de Albada's.
Der wurdt wol suggerearre dat in suster fan Onne Oenema de mem fan Renick Albada thoe Flansum wie.

## Bewenners
* 15e eeuw famylje Albada
* 2011 Hoite Harinxma
Inhimrenstins

De **Inhimrenstins** of **Stins by Inhimren** wie in stins yn de buorskip Inhimren by Raerd yn de gemeente Boarnsterhim. De stins stie yn oan de hjoeddeiske súdeastrâne fan Raerd. Fan de stins en stinswier is neat oer.

De stins soe foar 1400 boud wêze. By Inhemren, krekt besuden it doarp, wurdt yn 1718 en yn 1850 in stinswier oanjûn. Dat hjir in stins stien hat komt oerien mei de fermelding troch Jancko Douwama oan it begjin fan de 16de iuw dat hjir in *schoen huis was, ende oock wal genoech starck*. Ien fan de susters fan âlde Onne van der Cappelle, de stamfaar fan de Oenema's wie dêr yntroud. It hûs soe troch Albrecht fan Beieren om 1400 ynnomd wêze. Upcke fan Burmania fernijdt yn syn genealogyske hânskrift dat yn it begjin fan de 15de iuw Hapke yn Hem troude mei Epe NN; harren dochter Iouk soe Inhemren troch har houlik mei Ulke Douma oan de Douwema's brocht hawwe. Harren soan Sicke neamde him wol Douma mar ek wol Inhem(st)ra.

## Bewenners
* begjin 15de iuw Hapke in Hem
* dochter Iouk troude mei Ulke Douma
* Sicke Douma / Inhem(st)ra
Gebuirtestins II

**Stins II in ’t gebuirte** of **De Beyer** wie in stins yn de buorren fan Holwert , gemeente Dongeradeel.

Yn de buorren fan Holwert stiene inkele huzen dy't as "stins" oantsjutten wurde. Unbekend is oft it om midsiuwske gebouwen giet. Wol blykt út it stimkohier fan 1640 om huzen mei oansjen gie: der wie doe stimrjocht oan ferbûn. De lizzing wurdt dan omskreaun as *staende ten zuiden van de Hoogebuiren*. Eigenaresse wie doe juffer Frouck fan Popma. Yn 1698 wurdt dit hûs de Beyer neamd.
Gebuirtestins I

***Stins I in ’t gebuirte*** (**Stins yn de buorren**) wie in stins yn Holwert yn de gemeente Dongeradiel. Yn de buorren fan  Holwert stiene in oantal huzen dy't as "stins" oantsjutten waarden. Unbekend is oft it om midsiuwske gebouwen giet. Neffens it stimkohier fan 1640 gie it om grutte huzen: der wie doe stimrjocht oan ferbûn. 

Yn 1640 wie de gritenijsekretaris dr. Cornelius Vermees eigener en bewenner. Hy hie *dit stens huys ende langhuys, boomen ende plantagie, stecken mitsgaders leedighe plaetse inde gebuierte van Holwert, strekkende van de strate tot achter aende schipvaert* yn 1631 kocht fan de erfgenamten fan jonker Worp fan Tjessens en dy syn frou Ursel fan Scheltema.
Ek de opfolgjende sekretarissen Zacharias Huber, Gerlacus van Scheltinga en yn de 18e iuw Claes Jilles Hulshuijs wennen der. Yn 1640 wie der al in *olde huijsinge ten westen van de stins* bijkocht en yn 1647 kocht Huber een *hoff, tuin, bomen en plantagie* besuden syn hûs, oan de noardkant begrinze troch eigendom fan Hessel fan Meckema. By de keap fan it hûs yn 1645 wie dit omskreaun as *seeckere stins en huijsinge, sampt koecken terzijde met de plaets ende hovinge daer bij zijnde* en oandiel oan de *put ende steige*. Yn 1784 ferkocht in neisiet fan Cl. J. Hulshuijs de *stins inde buuren* oan Jacob Reinders Bleinsma. It hûs waard doe omskreaun as in *schoone, stemgeregtigde en rojale huysinge, voorsien met drie onder en drie boven camers, waaronder een groot zaale en een vertrek met een schoonen Sweedse vloer van wit albasten steenen*. It hûs wie wielderich ynrjochte en hie fierders in keuken, hynstestâl, weinhûs, twa putten, in dowetille, in grutte hôvinge en tunen dy't mei in ringmuorre  beskutte wiene. Under de Bleinsma's is it gebou yn ferfal rekke en brûkt as jeneverstokerij, dy't yn 1806 noch bestie (reëelkohier).

## Bewenners
* oant 1631 erfgenamten fan jonker Worp fan Tiessens
* 1640 dr. Cornelius Vermees
* 1645 Zacharias Huber
* Gerlacus fan Scheltinga
* Claes Jilles Hulshuijs
* oant 1784 fam Hulshuijs
* 1784 Jacob Reinders Bleinsma
Treene (rivier)

De **Treene** (Dútsk:Trenen) is in 73 km lange rivier yn it noarden fan Sleeswyk-Holstein. Hy begjint yn it noarden fan Angelen, súdeast fan Flensboarch, en rint foar it grutstepart yn súd-súdwestlike rjochtin om by Friedrichstadt yn de Eider út te mûnjen.
 
De midseksje tusken Oeversee en Langstedt en Treia hat him ûntjûn ta in populêr kanowetter; fierder de rivier del is de Eider-Treenedelling in ekologysk weardefol rêstgebiet foar terkfûgels ("eibertdoarp" Bergenhusen). Yn Schwabstedt is in iepenbier 'rivierswimbad'; en fierder streamôf wurdt in protte farre mei plesierboaten.

Yn de iere histoarje wie it drûge goa tusken Treene (Niederung) en Schlei in soarte fan isthmus, part fan de súdgrins fan Denemark, dy't doe 20 km fierder nei it suden nei de Eider rûn. De rûte Eider - Treene - Rheider Au (in sydrivier fan de Treene) - Schlei wie in skipfeartferbining tusken de Noardsee en de Eastsee (Baltikum). Wierskynlik moasten de boaten op plakken oer it lân tôge wurde, as oars hat de Kograben faaks as kanaal tsjinne (sjoch kaart), mar wis is dat net.
Stinstrastate (Ealsum)

**Stinstrastate** of **Syptsma-goed** wie in state ûnder Ealsum gemeente Noardeast-Fryslân. Oer it ûnstean fan de state is neat bekend. De state stie tsjin de grins mei Wetsens en fuort beëasten de terp Sibrandahûs op in omgrêfte terrein dêr't hjoed-de-dei de pleats Stinstera stiet.

De earste kear dat Stinsterastate neamd waard wie yn 1583. De pleats waard doe omskreaun yn in weesboek as in aldfrysk langhûs: *lanck omtrent VI vack het voerhuijs mitten coecken, ende ‘t achterhuijs lanck omtrent XII vack mit drie opgaende gevels ende een peerdegevel mit een melckkaemer ter sijden daer aen ende noch een cleijn huijs tsijden achter daer aen lanck omtrent VI vack, een groete hoyberch van VII roeden.*
It hea waard bewarre ûnder in frijsteande heakape. Fan de ynboel wurde neamd ûnder oare ' sân tafrielen fan de sân planeten '. Fan de stins dêr 't de famylje nei hjit is nammers neat bekend; Schotanus jout allinne in stimhawwende pleats.

De pleats fan no is in ryksmonumint.

## Bewenners
* 1511 Tieska Syptsma en syn suster
* Gercke Tyessens alias Hemminga
* 1543 Eesk Tiessens
* 1583 Jan Peterss. toe Stins
* 1640 Thomas Allerts
* 1700 Joannis Gerloffs
* 1728 Gerloff Johannes
* 1832 Dirk Fontein
* 1978 famylje Meindertsma
Swart Slot

't **Swart Slot** wie in stins yn Pitersbierrum, gemeente Barradiel.

It boujier is ûnbekend. De namme 't Swart slot stiet yn 2010 noch op de homeiepeallen fan in pleats. 
It kastiel wie fan oarsprong grif in stins. Op de kaart fan Schotanus fan Barradiel stiet besuden de pleats, yn de rjochting fan Rie, in lytse hichte tekene. Oan de hân fan de ferklearring fan tekens dy' der by steane, soe dizze hichte in wier fan in sljochte stins west hawwe.

Yn 1693 wurdt yn de argiven neamd, dat Gerryt Ypes Hollander de sate (mei wier) keapet. Fan in stins is dan al gjin sprake mear.
Fokker C.V

De **Fokker C.V.** wie in ferkenningsfleanmasine/bommesmiter dy't troch Fokker fan 1924 ôf boud waard. It wie in fuortsette ûntjouwing fan de Fokker C.IV dy't in soad súkses hie.

It fleantúch waard útrist mei in ferskaat oan motors fan 450 hk as mear. Deselde fleanmasine mei in lichtere motor hjitte C-VI. De C.V waarden fiif ferskillende ferzjes fan makke, mei ferskillende fleugelspanwiidten.

De C.V waard yn 1925 troch de **Nederlânske** Loftfeartôfdieling oanskaft. Yn 1936 waarden in stikmannich bybesteld, totaal wienen it 67 C.V's. Maaie 1940 wienen der noch 34 yn it wurk. Tusken 10 en 14 maaie hawwe dy âlderwetske tastellen ferskate missy's útfierd, ûnder oaren boppe de Grebbeliny. Dochs giene der net folle ferlern.
De Marine Loftfearttsjinst en de ML-KNIL hawwe ek mei de C.V. flein..

**Denemarken** kocht 19 eksimplaren en boude der 23 yn lisinsje. A.P. Botved fleach dêrmei fan Kopenhagen oer Yndia nei Tokyo, en oer Sibearje werom nei Kopenhagen.

De **Sweedske** Loftmacht kocht 1927 ien Fokker C.V-D en ien Fokker C.V-E.
Begjin 1928 waard in oerienkomst tekene dy't Sweden it rjocht joech om beide farianten yn lisinsje te meitsjen. Dat barde yn fabriken te Malmen. Teffens waarden seis C.V-D'S en fjouwer C.V-E's by Fokker kocht. Sweden boude 35 Fokkers fan 1929 oant en mei 1935.  In Sweedske C.V mei sky's rêde de Italjaanske poalûndersiker Umberto Nobile doe't er yn 1928 op in iisskosse fêst siet.

1928 helle de **Noarske** loftmacht 5 Fokker C.V's oan. *Haerens Flyvemaskinfabrikk* (HF) yn Kjeller krige it foech om de C.V yn lisinsje te bouwen. HF levere 15 C.V-E' s en 27 C.V-D' s oan de Noarske loftmacht.

April 1940, wiene noch sa'n 40 Fokkers C.V, ferspraat oer Noarwegen, aktyf. De âldfrinzige C.V foldie net mear as jager, mar koe sines noch wol dwaan by it bombardearjen fan doelen yn en om Narvik hinne.

Yn Itaalje waard it tastel makke as I.M.A.M.(Romeo) Ro.1. It fleantúch is brûkt yn Somaalje, Lybje en yn de Twadde Italjaansk-Etiopyske Kriich.

## Spesifikaasjes
* Rol: Ferkenner/lichte bommesmiter/escortejager
* Bemanning: 2
* Lingte: 9,53 m
* Spanwiidte: 12,50 m
* Hichte: 3,30 m
* Fleugeloerflak: 46,10 m²
* Gewicht leech: 1315 kg
* Maks. gewicht: 1915 kg
* Motor: Rolls-Royce Kestrel XI, 388  
* Krúsfaasje; 205 km/o
* Topfaasje: 225 km/0
* Aksjeradius: 1000 km
* Tsjinstplafond: 5500 m
* Bewapening:
** Boardgeskut: 1 masinegewear (kaliber 7.9 mm.), nei foaren rjochte en 1 op ring foar waarnimmer
** Bommen: 16 fan 8 kg of 4 fan 50 kg.
De Overval (film)

**De Overval** is in Nederlânske swart-wytfilm út 1962, produsearre troch Rudolf Meyer en regissearre troch Paul Rotha. It is ien fan de súksesfolste films yn de Nederlânske sinema mei sa'n 1.474.000 besikers. It hat as ynternasjonale titel *The Silent Raid*.

Lou de Jong skreau it senario op basis fan it *Herinneringsalbum* dat yn 1945 útkommen wie by de earste betinking fan 'e kreak, de oerfal op 'e Blokhúspoarte yn Ljouwert, in barren dat wol ta de grutste fersetsdieden yn de Twadde Wrâldoarloch rekkene wurdt. Yn WOII wiene wol 80 befrijingsaksjes út finzenissen.

## Ferhaal
It is 8 desimber 1944. Yn it Hûs fan Bewar yn Ljouwert liket alles rêstich, mar it is bedroch. In groep Nederlânske fersetslju sil 51 fan harren fersetsmaten op spektakulêre wize befrije.

## Literatuer
Yn 2019 brocht skriuwer Hessel de Walle by de 75-jierrige betinking it boek *De Mannen van de Overval* út mei libbenbeskriuwingen fan alle 26 dielnimmers. Yn 2022 kaam syn biografy fan Piet Oberman - de lieder by de Oerfal - út ûnder de titel *Piet Oberman De man en de mythe*. Yn beide boeken is wiidweidich omtinken foar de film.

## Rolferdieling
* Rob de Vries: Piet Oberman alias Piet Kramer
* Kees Brusse: Ynspekteur Bakker (basearre op Jurjen Dreeuws)
* Yoka Berretty: Mies (Diny Sprock)
* Jan Blaaser: Gerard Reeskamp, alias Harry
* Hans Culeman: Grundmann
* Frans Kokshoorn: Walther
* Christine Schouten: Grundmann syn sekretaresse
* Els Bouwman: Frou Lammers
* Piet Römer: Eppie Bultsma
* Thera Verheugen: Jannie Bultsma
* Sacco van der Made: Keapman
* Chris Baay: Vos
* Bernhard Droog: Jellema
* Pieter Lutz: plysje Turksma
* Hans Boswinkel: Wim Douma (Willem Stegenga alias Wim Boersma)
* Riek Schagen: Mem fan Wim

## Literatuer
*――, *"Bevrijding", 8 December 1944: Herinneringsalbum van de "Overval" op de Strafgevangenis*, Ljouwert, 1946 (Prov. Lieding f.d. Fryske K.P.), gjin ISBN.
*, *De Overval*, Amsterdam, 1962 (Querido), gjin ISBN.
*, *Bert Haanstra. Filmer van Nederland, s. 131-143*, Amsterdam 2009 (Mets & Schilt), ISBN 978 90 5330 666 6.
*, *De Mannen van de Overval*, Dokkum, 2019 (Wijdemeer), ISBN 9789492052599.
*, *Piet Oberman. De man en de mythe*, Dokkum, 2022 (Wijdemeer), ISBN 9789492052872.

## Keppeling om utens
* De folsleine film op Youtube
Wetterskip De Himpensermarpolder

**Wetterskip De Himpensermarpolder** wie in lyts wetterskip fan 89 hektare yn de gemeente Idaarderadiel.

It wetterskip waard oprjochte yn 1890 en bestie út it gebiet fan de yn 1784/1785 drûchmealde Himpensermar. Yn 1971 waard troch de oanlis fan de wei Ljouwert-Drachten it oanbuorjende wetterskip De Hond yn twa dielen splitst. In diel fan 8 ha kaam by De Himpensermarpolder.

It gebiet fan it eardere wetterskip is sûnt 2004 ûnderdiel fan it Wetterskip Fryslân.

## Sjoch ek
* Himpenserpoldermûne
Lancelot Volders

**Lancelot Volders** (Brussel, doopt op 10 maart 1636 – dêre beïerdige op 23 maart 1723) wie in Flaamsk keunstskilder. Hy wurke fan ûngefear 1700 ôf oan it Steedhâlderlik Hof yn Ljouwert. Yn de literatuer wurde **Louis Volders**, Jan en Lancelot Volders faak ferwiksele. Oare boarnen helje de trije skilders, harren wurk, data en nammen troch elkoar. Neffens it Ryksburo foar Keunsthistoaryske Dokumintaasje (RKD) is dizze Lancelot sa goed as wis deselde persoan as Louis Volders Earder waard dêr oer twifele en soe it om heit en soan gean. Yn de literatuer komt Lancelot Volders ek mei de foarnammen 'Jan' en 'François' foar, dat op grûn fan in ferkearde lêzing fan syn inisjaal. De measte oan him taskreaune skilderijen binne sinjearre mei "L Volders" en yn ien gefal "Louis Volders". Op in portret is "L. Volders pinxit Bruxelles 1691". 

Lancelot Volders syn aktiviteiten as skilder leine benammen tusken 1657 en 1675.

Lancelot Volders wie in learling fan Gaspard de Crayer en waard yn 1657 in master yn it Brusselske gilde. Victor Honoré Janssens (Brussel, 1658 - 1736) wie op syn beurt de learling fan Lancelot Volders.

## Wurk
Kar-út:
Neffens *Artfact* skildere de om 1660 berne ûnder oare:
* De *Hillige Aya yn oanbidding foar de Hillige Triniteit* (1673) yn de Brusselske Us Leaffrou Terkapelletsjerke.
* It groepsportret fan de Famylje Bathurst yn de Finchcocks Collection yn Goudhurst (Kent).

File:Volders 1666.png|*Famyljeportret mei prins op it binnenplein fan in Brusselsk paleis* (1666)
File:Henriëtte Amalia van Anhalt - Dessau.jpg|*Prinses [[Henriëtte Amalia fan Anhalt-Dessau]]* (om 1695)
File:Maria Louise van Hessen-Kassel.jpg|*[[Maria Louise fan Hessen-Kassel]]*
Frans van der Beek

**Frans van der Beek** (Ljouwert, 3 febrewaris 1947) is in Nederlânske sjoernalist en konseptbetinker.
Van der Beek begûn nei syn skoaloplieding en militêre tsjinst as ferslachjouwer by it regionale deiblêd De Gooi- en Eemlander yn Hilfertsom op de streek- en de keunstredaksje. By Radio Veronica presintearre hy yn dy tiid de 'Frans van der Beek Show' en wie hy einredakteur fan it Veronicablêd.

Yn 1975 waard hy parsefoarljochter en programmamakker by de Veronica Omrop Organisaasje. Yn 1978 gie Van der Beek foar twa jier nei VNU, dêr't hy as freelance-sjoernalist foar mear as ien media- en reklamebureaus oan it skriuwen gie. Yn 1983 begûn hy syn eigen útjouwerij en it tydskrift *Schrijven*. 

Wyls skreau hy 22 boeken oer in ferkaat oan ûnderwerpen. Yn 1973 skreau hy tegearre mei *[[De Telegraaf|Telegraaf]]*-sjoernalist Berry Zand Scholten it boekje *Veronica, speelbal der golven*. Ek skreau hy yn 1987 it boek *[[Ronnie Brunswijk]]; dagboek van een verzetsstrijder*.
Yn 1996 organisearre  hy syn earste tema-eksposysje *Koe & Kunst* yn de Beurs fan Berlage yn Amsterdam, folge  troch 'Lang Leve de Koningin' en 'Het Jezus Mysterie'. Fan dy eksposysjes brocht hy keunstboeken út.
Greet Hommes

**Greet Hommes** (Ljouwert, ±1944) is in Nederlânsk politika.

Yn 1978 waard se lid fan de provinsjale steaten en yn 1987 waard se deputearre foar de PvdA yn de provinsje Seelân. Begjin 1993 folge har beneaming ta boargemaster fan de gemeente Nijefurd. Op 1 jannewaris 1998 ferwikselen de boargemasters fan Skiermûntseach en Nijefurd fan harren funksje; offisjeel giene beide mei ferlof en waarden waarnimmend boargemaster yn de oare gemeente. De posysje fan Hans Boekhoven wie op Skiermûntseach troch ûnder oare de saak om plysjesjef René Lancee problematysk wurden wêrtroch't foar dizze tydlike útwikseling keazen waard. De bedoeling wie dat se yn april 1999 werom komme soe mar koart dêrfoar waard se al boargemaster fan Middelharnis. Se hie langstme nei súdwest Nederlân en har ein 2002 ferstoarne man Hannes de Vries koe yn de  buert fan Middelharnis syn grutte hobby silen útoefenje. Begjin 2009 gie se mei pinsjoen.
Harmen Cnossen

**Harmen Cnossen** (Snits, 4 april 1965) is in Nederlânsk dirigint.

Cnossen krige syn earste piano- en slachwurklessen doe't hy sân jier wie. Hy studearre slachwurk en piano oan de Muzyk Pedagogyske Akademy yn Ljouwert, it Sweelinck Konservatoarium yn Amsterdam en pauken oan de Herbert von Karajan Akademy by it Berliner Philharmoniker. Cnossen folge kursussen âlde musyk yn Weimar (Turingen) en Utert.

Al yn syn stúdzjetiid spile Cnossen yn it Europeesk Jeugd Orkest en dirigearre hy keamermuzyk, opera, oratoarium, symfonyorkesten, musical en tsjerkemuzyk. 

## Karrêre
Cnossen wie fêste dirigint by it *Tchaikovsky Chamber Orchestra of Belgium* en yn Nederlân fan it amateurorkest *Coro e Orchestra di Giuseppe Verdi* yn Grins wêrmei't hy muzyk fan de komponisten as Giacomo Puccini en Giuseppe Verdi utfierde. Fan 1996 - 1998 wie hy dirigint fan it studintenorkest Bragi yn Grins, dat hy nei spul mei it bestjoer ferliet. Sûnt 2006 is Cnossen dirigint fan it amateurorkest *Kerkraads Symfonie Orkest* en fan septimber 2007 ôf fan it *UvA-Orkest J. Pzn Sweelinck*. 

Fan 1 novimber 2008 ôf is Cnossen dirigint fan de Marinierskapel fan de Keninklike Marine. Op 12 jannewaris 2009 begjint hy oan syn militêre foarming oan it Keninklik Ynstitút Marine (KIM) yn De Helder. Medio maart 2009 sil hy klear wêze mei syn oplieding en sil hy yn de rang fan Majoar fan de Marinierskapel oantrede by de kapel.

## Prizen en ûnderskiedingen
Cnossen wûn in gouden medalje yn 1995 op it *Lovro von Matacic* konkoers yn Zagreb, wêrnei't hy it Zagreb Filharmoanysk Orkest dirigearde yn it Requiem fan Wolfgang Amadeus Mozart. Yn 2005 wûn Cnossen de *Hong Kong Philharmonic Orchestra Fellowship Award*.
Akademy foar Popkultuer

De **Akademy foar Popkultuer** is in ûnderdiel fan de 'School of Performing Arts' fan de Hânzehegeskoalle Grins en sit yn Ljouwert. Hjoeddeisk direkteur is Dorothea Van der Meulen. De akademy makket diel út fan it regionale netwurk foar popmuzyk *Fries Popnet*, dêr't ek de Fryske poppoadia by oansluten binne. 

## Opliedingen
De akademy hie oant 2015 twa opliedings; ien rjochte op byldzjende foarmjouwing en ien op muzyk, sûnt 2015 binne dy twa opliedingen gearfoege ta Bachelor Popular Culture. Dy nije oplieding is de earste fan de wrâld. De stúdzje omfettet konfrontaasjes mei meardere keunstdissiplines lykas muzyk, foarmjouwing, teätrale wurkfoarmen en literatuer.

De earste lichting studinten studearre simmer 2007 ôf. Earste studint Muzyk wie dêrby de elektropopartyst Krause.

## Oare bands dy't fan de Akademy komme

* Adept
* Bonne Aparte
* Cesqeaux
* d'Ici
* Dat Schilt
* Elske DeWall
* Exitlight Empire
* Geschikte Gasten
* Kraantje Pappie
* Kim Janssen
* Marije Kuiper
* Pioneers of Love
* Plunder
* Thomas Azier

## Cd's
De akademy jout yn eigen behear ek cd's út om in byld te jaan fan de ûntwikkeling fan de kultuer en as stipe oan begjinnende artysten. De neikommende cd's binne útbrocht: Urban Heroes, Get Loaded Vol.1, Get Loaded Vol.2, Get Loaded Vol. 3 en resint ek diel 4. Diel 3 en 4 binne beide op it Eurosonic Noorderslag festival lansearre.
Frede fan Utert (1474)

De **Frede fan Utert** wie in frede dy't yn 1474 sletten waard en in ein makke oan in lange perioade fan hannelsoarloggen yn Noardwest-Europa, mar yn 't bysûnder oan 'e Ingelsk-Hanzeätyske Oarloch.

De Hânze wie yn de lette midsiuwen in duchtich gearwurkingsferbân tusken in grut oantal stêden yn Europa. Dy Hânzestêden leine benammen yn Dútslân, East-Nederlân, Poalen, Flaanderen en de Baltyske steaten. De hannelgebieten wiene de lannen om de Noard- en Eastsee. Sûnt ûngefear 1430 brutsen der ferskate kaperoarloggen út tusken dizze stêden en frije hannelers út stêden dy't gjin lid wienen fan it bûn, benammen út de greefskippen Hollân, Seelân en Ingelân. De Frede fan Utert makke net allinnich in ein oan de oarloggen mar ek in ein oan de hegemony fan de Hânze.
Lykdicht

In **lykdicht** is in gedicht as neitins oan in ferstoarne. Meidat it nei oanlieding fan in stjergefal ûntstiet, is it fansels in gelegenheidsgedicht. It kin yn opdracht skreaun wêze, en is faak in opsomming fan de deugden en kwaliteiten fan de ferstoarne. Dit makket sokke gelegenheidspoëzie net selden formeel en plichtmjittich, en se wurdt dêrom wol ûnderskiede fan de elegy, dy't, yn de betsjutting fan "kleisang", trochstrings emoasjoneler fan aard is.

Mar ek lykdichten kinne ta grutte literê hichte komme. In foarbyld is *Kinder-Lijck* fan Vondel, tagelyk in klacht om syn ferstoan bern, "Constantijntje, 't zalig kijndtje", en in bespegeling oer de ivichheid en oer de goedheid fan God.

## Sjoch ek
* Grêfskrift
Kokadorus

**Kokadorus** (Ljouwert, 22 maart 1867 - Amsterdam, 27 maaie 1934) wie de namme fan in Amsterdamsk-Joadske merkekeapman.

## Libben
**Meyer Linnewiel** (in ferbastering fan it Frânske Luneville) sa't syn echte namme wie, waard berne yn 1867 yn Ljouwert, mar ferhuze al gau nei Amsterdam. Dêr ferkocht hy al om syn tsiende op de Kalverstraat lúsjefers. Hy hie der hannichheid yn en is syn libben lang stânwurker bleaun, meastal wurkjen ûnder de namme Kokadorus.

Op it Amstelveld ferkocht hy galgen (*Zó goed! Om je schoonmoeder aan op te hangen!*) en toiletartikels, mar wie benammen bekend om syn politike kommentaren en syn mûlripe konversaasje. Kening Willem III fernom derfan en nûge him út om yn Apeldoorn op It Loo sprekken te kommen, mar yn it sjike selskip foel de oars sa snedige stânwurker stil.

Yn 1906 fierde hy syn sulveren jubileum; sûnttiids neamde hy him 
"professor Kokadorus", in titel dy't hy honoris causa krigen hawwe soe fan de Amsterdamske Gemeente-universiteit. Hy wist ek te fertellen dat de Britske kening Eduard VII yn Londen in plein nei him ferneamd hie, Kokadorus Square.

Yn 1934 ferstoar de man dy't troch syn kollega's oanpriizge waard as "keizer fan de stânwurkers", en dy't himsels — mei in knypeachje nei in bekend toanielstik fan Shakespeare — oantsjutte as "de Keapman fan Noard-Feneesje". Der stiet in beskieden stânbyld fan Kokadorus op it Amstelveld, dêr't Kokadorus op te sjen is by it aanprijzen fan galgen.

## Trivia
Kokadorus is opnomd yn de top-100 fan bekende Ljouwerters, opsteld troch it Histoarysk Sintrum Ljouwert.

## Literatuer
* Jan Feith, *Op het Amstelveld. Mémoires van professor Kokadorus (den Echte!)* (1909)
Benjamin Pieter Liese

**Benjamin Pieter Liese** (Ljouwert, 4 oktober 1909 – Haarlim 27 april 1985) wie in Nederlânske boargemaster fan de Partij fan de Arbeid.

Hy wenne yn Leien en Veendam foardat hy op 1 jannewaris 1947 beneamd waard ta waarnimmend boargemaster fan de destiidske Grinslanner gemeente Wildervank. Yn 1951 waard hy definityf beneamd as boargemaster fan dy gemeente. Hy fersette him yn de jierren sechtich fan de 20e iuw tsjin de opheffing fan syn gemeente. It die gjin fertuten, want de gemeente Wildervank waard per 1 jannewaris 1969 opheft en kaam foar in diel by Veendam en in oar diel by Stadskanaal. Yn jannewaris 1969 waard Liese beneamd as boargemaster fan de gemeente Ten Boer dêr't er oant syn pinsjoen yn 1975 stean soe.

By syn boargemasterskip fan Wildervank boude de marine in kustminefeier Hr. Ms. Wildervank. It skip waard troch syn frou J. Liese-Letterboer te wetter litten. Liese bea de kommandant fan it skip in skipsbelle mei it wapen fan de gemeente Wildervank oan mei in jierlikse attinsje foar de bemanning fan it skip.
Maurits Troostwijk

**Mozes (Maurits) Troostwijk** (Ljouwert, 10 maart 1914 - Driebergen, 8 febrewaris 1991) wie in Nederlânske jurist en politikus.

## Karriêre
Troostwijk waard berne yn Ljouwert as soan fan in Joadske antikêr. Hy gie nei de hbs en wurke fan 1931 ôf as klerk by de gemeente Menameradiel en fan 1933 - 1935 yn Ljouwert. Hy helle yn 1934 it diploma gemeenteadministraasje en die in jier letter it steatseksamen oan it gymnasium. Fan 1935 oant 1940 studearre hy rjochten oan de Ryksuniversiteit Grins. Hy wie lid fan de Frijsinnich-Demokratyske Jongerenorganisaasje (V.D.J.O.), dêr't hy lokaal en lanlik aktyf foar wie.

Oan it begjin fan de Twadde Wrâldoarloch wie hy adjunkt-kommys op de siktary fan de gemeente It Hearrenfean. Hy wie dêrneist sekretaris fan de Joadske Ried yn Ljouwert (1941-1943). Hy waard troch de besetter ûntslein by de gemeente. Yn 1943 dûkte hy ûnder yn Donkerbroek. Ferskate famyljeleden, wêrûnder syn heit en healsuster, waarden yn de konsintraasjekampen ombrocht.
Nei de oarloch waard Troostwijk haad fan de politike opspoaringstsjinst yn Fryslân, oant hy ein 1945 nei Almelo gie. Hy waard haad algemiene saken op it gemeentehûs en pakte dêrneist syn stúdzje wer op. Yn 1947 promovearre hy op syn proefskrift *Gemeentelijk strafrecht*. 

Yn 1948 waard dr. Troostwijk gemeentesekretaris fan Grins, in funksje dy't hy oant 1964 ferfolde. Hy wie dêrneist lid fan de Earste Keamer fan de Steaten-Generaal (1962-1975) en fan de Provinsjale Steaten fan Grinslân (1962-1970). Yn de Keamer wie hy ûnder mear ficefraksjefoarsitter fan de Partij fan de Arbeid (1970-1975). Yn 1964 waard hy beneamd ta heechlearaar oan de Grinzer Universiteit. Yn 1971 ruile hy it heechlearaarskip foar it amt fan boargemaster fan Amersfoort.  Fjouwer jier letter ferliet hy de gemeentepolityk foar syn beneaming ta lid fan de Ried fan Steat. Hy waard yn 1982 foarsitter fan de ôfdieling rjochtspraak fan de Ried. Yn 1984 waard hy santich jier, wat betsjutte dat hy syn funksje by de Ried fan Steat dellizze moast. Troostwijk ferstoar doe't er 76 jier âld wie.

Troostwijk waard meardere kearen ûnderskieden, hy waard beneamd ta Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw (1972), Kommandeur yn de Oarder fan Oranje-Nassau (1982) en Grutoffisier yn de Oarder fan Oranje-Nassau (1984).
Binne Pieter van der Veen

**Binne Pieter van der Veen** (Ljouwert, 20 desimber 1916 - dêre, 10 jannewaris 1981) wie VVD-politikus en abbekaat.

Nei in stúdzje Sivyl Rjocht yn Grins waard er yn 1945 abbekaat yn Ljouwert. Plakferfangend kantonrjochter yn 1946 en fan 1946 - 1974 gemeenteriedslid fan Ljouwert. Fan 1946 - 1974 lid fan Provinsjale Steaten fan fryslân en fan 1959 - 1963 lid fan de Twadde Keamer.

## Oare funksjes
* 1933: meioprichter fan de ôfdieling Ljouwert fan de Vrijzinnig-Democratische Jongeren Organisatie (VDJO)
* goed 10 jier foarsitter fan de Wenningkorporaasje *Vereniging voor Volkshuisvesting* yn Ljouwert
* 20 jier lang oerste fan de Oarder fan Advokaten yn Ljouwert
Gauke Loopstra

**Gauke Loopstra** (Ljouwert, 19 augustus 1925 – Swol, 31 oktober 2000) wie in Nederlânske boargemaster.

Loopstra studearre nei syn middelbere skoaloplieding Rjochten yn Leien, in stúdzje dy't hy ûnderbrekke moast fanwege de Twadde Wrâldoarloch, syn militêre tsjinst en in lang ferbliuw yn Yndoneezje. Yn 1953 helle hy dochs noch syn masterstitel en kaam yn tsjinst by de gemeente Ljouwert en dêrnei de gemeente Eaststellingwerf.
Fan 1957 oant en mei 1962 wie hy boargemaster fan de gemeente Finsterwolde, fan 1962 oant en mei 1973 boargemaster fan de gemeente Vlagtwedde, fan 1973 oant en mei 1980 boargemaster fan de Noardeastpolder en fan 1980 oant en mei 1990 boargemaster fan Swol. Nei it beëinigjen fan it boargemasterskip fan Swol wie hy noch koarte tiid waarnimmend boargemaster fan Iselham.

## Militêr oefenterrein in East-Grinslân
Yn 1971 rûnen de emoasjes yn de gemeente Vlagtwedde heech op nei oanlieding fan de plannen om in militêr oefenterrein yn East-Grinslân oan te lizzen. Loopstra, dy't in foarstanner fan it plan wie, waard mei de dea bedrige en moast ûnder plysjebegelieding, nei ôfrin fan de riedsgearkomst, nei hûs ta brocht wurde. Al rillegau ferruile er yn 1973 it boargemastersamt yn Vlagtwedde foar de Noardeastpolder. Dat de saak gefoelich lei yn Vlagtwedde die bliken út it feit, dat trije riedsleden wegeren om by syn ôfskiedsgearkomst te wêzen.

## Swol
Yn 1984 ferbea boargemaster G. Loopstra in oanstjit jouwend affysje op it raam fan de hal fan it stêdhûs foar de eksposysje "Homohaat en fascisme", ynrjochte yn de hal fan it stedhûs. De tentoanstelling wie makke by gelegenheid fan it Ynternasjonale Flikkerfestival op 23 juny 1984. It ferbod fan de boargemaster late ta lyts opskuor  yn de parse.
Tiberius Cornelis Winkler

**Tiberius Cornelis Winkler** (Ljouwert, 28 maaie 1822 - Haarlim, 18 july 1897) wie in Nederlânk anatoom, soölooch en natoerûndersiker, en de earste konservator fan de geology-, paleontology- en mineralogy- ôfdielingen fan Teylers Museum yn Haarlim. Neist it oersetten fan de easrte edysje fan Charles Darwin syn *The Origin of Species* (1860), skreau hy in grut oantal wurken oer popularisearring fan de wittenskip, benammen dan foar de biology. 
Hy skreau mear as hûndert artikels, in soad dêrfan rjochte op de edukaasje fan it grutte publyk, lykas hy himsels oplaat hie. In soad fan dizze wurken ferskynden yn *Album der Natuur*.

Like wichtich wiene syn oersettings fan wittenskiplike wurken yn it Nederlânsk. De ferneamdste dêrfan wie Charles Darwin syn baanbrekkende *[[De oarsprong fan de soarten]]*, dat yn it Nederlânsk ferskynde in jier nei it ferskinen yn it Ingelsk yn 1859. Winkler wie ek in krêftige ferdigener fan de evolúsjeteory, en wol sa dat hy - yn tsjinstelling mei op dat stuit troch Darwin sels - it plak fan de mins yn de evolúsje ta diskusje stelle woe.

Winkler wie in aktive foarstanner fan Volapük, in konstruearre taal útfûn troch de katolike preester Johann Martin Schleyer. Syn jongste broer wie de dokter, sjoernalist en publisist Johan Winkler.
Sytse Douma

**Sytse Wybren (Sytse) Douma** (Ljouwert, 1942) is in Nederlânsk bedriuwskundige en eardere heechlearaar ûndernimmingsstrategy oan de Tilburg University. 

Nei it Steedlik Gymnasium Ljouwert studearre Douma yn 1967 ôf in tapaste wiskunde oan de Ryksuniversiteit Grins. Yn 1981 promovearre er dêr op it bedriuwsekonomysk proefskrift *De financiële steun door de overheid aan individuele ondernemingen in moeilijkheden*.

Nei syn ôfstudearjen waard Douma yn 1967 organisaasje-adviseur by Berenschot. Fan 1974 oant 1977 wie er haad fan de ôfdieling finansjele tsjinsten by de bank Pierson, Heldring en Pierson. Yn 1977 gie hy werom nei de universiteit as wittenskiplik haadmeiwurker by de ynterfakulteit Bedriuwskunde, dêr't hy ek promovearre. Fan 1983 oant 1987 wie hy heechlearaar Bedriuwsekonomy oan de Iepen Universiteit, en fan 1987 oant 2007 wie hy heechlearaar "Organisatie van de Onderneming" oan de Katolike Hegeskoalle Tilburg. Fan 2003 oant 2007 wie Douma ek dekaan fan de fakulteit Technology Management oan de Technyske Universiteit Eindhoven.  

De ûndersyksynteresses fan Douma lizze op it mêd fan de ûndernimmingsstrategy en ekonomyske organisaasjeteory. Dêr hat er  njoggen boeken en in soad artikels oer skreaun.

## Publikaasjes, in kar-út
* 1979. *Lineaire programmering als hulpmiddel bij de besluitvorming*. De Haach : Academic service.
* 1981. *Ondernemingsfinanciering en de financiële steun door de overheid aan individuele ondernemingen in moeilijkheden*. Leien ; Antwerpen : Stenfert Kroese.
* 1984. *Concurrentie: analyse en strategie*. Mei Herman Daems. Dimter : Kluwer.
* 1991. *Economic Approaches to organizations*. Mei Hein Schreuder. 
* 1992. *Analyse van een fusie : strategische, financieel-economische en juridische aspecten van de fusie tussen Nationale-Nederlanden en de NMB Postbank Groep*. Mei H.G. Barkema en B.T.M. Steins Bisschop. Schoonhoven : Academic Service, Economie en Bedrijfskunde
* 1993. *Ondernemingsstrategie*. Mei Harry Commandeur. Dimter : Kluwer Bedrijfswetenschappen.
* 1994. *Basisboek bedrijfskunde : een inleiding in management en ondernemerschap* (red.). Schoonhoven : Academic Service, Economie en Bedrijfskunde
Bedriuwskunde

**Bedriuwskunde** is it fakgebiet dat him rjochtet op de organisaasje en merkomjouwing fan bedriuwen. It jonge fakgebiet makke gebrûk fan ynsichten út oare dissiplines lykas bedriuwsekonomy, ekonomy, psychology en sosjology. Boppedat is it sterk op de praktyk rjochte; in soad ynsichten wurde ûntliend oan de praktyk en brûkt om de strategy en organisaasje fan bedriuwen en oare organisaasjes oan te passen.    

Bedriuwskunde hâldt him benammen dwaande mei ynkeap, ferkeap en marketing, kwaliteitssoarch, ûndernimingsfinansiering, management fan bedriuwsprosessen, personielssaken en bedriuwsstrategy. Ek juridyske, psychologyske en technyske prosessen yn bedriuwen komme oan bod.
Hans Monderman

**Johannes Iebe (Hans) Monderman** (Ljouwert, 19 novimber 1945 - Oerterp, 7 jannewaris 2008) wie in Nederlânsk ferkearskundige.

Monderman ûntwikkele yn de jierren njoggentich in nije fyzje op ferkearsfeilichheid. Neffens him wurde troch it weiheljen fan ferkearstekens ferkearsdielnimmers stimulearre om mear om elkoar te tinken. Mei dit konsept, dat bekend waard as Shared Space, krige hy ynternasjonale bekendheid. Yn 2006 waard hy útroppen ta *Innovator fan it Jier*.

## Wurkpaad
* 1969: ferkearskundige by de provinsje Fryslân
* 1979: meiwurker *Regionaal Orgaan verkeersveiligheid Friesland* (ROF)
* 1996: ferkearskundige by de gemeente Smellingerlân
* 1999: konsultant foar de provinsjes Fryslân, Grinslân en Drinte
* 2000: meiwurker Van Keuning Ynstitút yn Grins

## Literatuer
* Harm Jan Stalman en Allard Wiersma, *Openbare ruimte in Fryslân - 20 jaar Regionaal Orgaan verkeersveiliheid Fryslân* (2001).
Arie van der Vlis

**Adrianus Kornelis (Arie) van der Vlis** (Ljouwert, 20 augustus 1940) is in Nederlânsk bestjoerder en in generaal bûten tsjinst fan de Ferbiningstsjinst. Om syn útstrieling wurdt hy troch guon aktive militêren wol *De Laitsjende generaal* neamd. 

## Bestjoersfunksjes
* lid Keninklike Feriening ta Beoefening fan de Kriichswitenskip.
* Foarsitter Nasjonaal Kommitee Betinking Kapitulaasje 1940 Wageningen fan 1995 o/m 2001.
* lid Kommitee ta oanrikkemandaasje Stichting Taptoe Katwijk.
* lid Nederânsk ynstitút Ynternasjonale betrekkingen.
* lid Advysried Ynternasjonale fraachstikken. 
* Foarsitter Ried fan Tafersjoch Legermuseum te Delft fan 2003 - juny 2010

## Underskiedings
* Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw.
* Offisierskrús foar Langduorjende Tsjinst as Offisier, sifer XXX
* Krús fan Fertsjinste fan de Keninklike Feriening fan Nederlânske Reserve-Offisieren
* Commandeur in de Legion of Merit fan Amearika
* Grutoffisier yn de Oarder fan Fertsjinste fan de Bûnsrepublyk Dútslân
Feike Alles Clock

**Feike Alles Clock** (Ljouwert, wierskynlik berne ein 1604, doopt dêre op 1 jannewaris 1605 - wierskynlik Oude Pekela, hjerst 1653) wie in ferfeanter yn de East-Grinslanner Feankoloanjes.

Clock wie de twadde soan út it houlik fan Alle Feickes en Talke Pieters Clock, dy't op 15 oktober 1603 yn Ljouwert troud wiene. Op 19 jannewaris 1623 boaske hy op It Hearrenfean mei Tieets Boelens. Clock wie sûnt 1629 ferfeanter yn Oude Pekela. Van 1630 oant 1635 en yn 1644 kaam hy ek foar as offisier yn it leger.

De gemeenteried fan de op 1 jannewaris 1990 nijfoarme gemeente Pekela hat de herinnering oan Clock libben hâlden troch yn it nije gemeentewapen in ôfbyld fan in klok op te nimmen. Al foar de weryndieling fan Oude en Nieuwe Pekela, waarden in strjitte, in skoalle en in âldereinsintrum yn de Pekela's nei him ferneamd.
Titia Bergsma

**Titia Bergsma** (Ljouwert, 13 febrewaris 1786 oan de Nijstêd -  De Haach, 2 april 1821) wie de earste westerske frou yn Japan. 

Se wenne de earste helte fan har frijwat koarte libben yn Ljouwert. Hja boaske de Haachske keapman Jan Cock Blomhoff (Amsterdam, 5 augustus 1779 - Amersfoart, 15 augustus 1853) , dy't yn 1816 it Japanske Desima as stânplak krige. Tsjin de regels yn reizge Titia mei har man en soantsje moannen troch Japan. Dêrmei kin sy sjoen wurde as de earste Europeeske frou yn dat lân.

## Literatuer
* René P. Bersma. (2003) *Titia: de eerste westerse vrouw in Japan*. 
* *Jan Cock Blomhoff (1779 - 1853); van Deshima naar Amersfoort.* Yn: Flehite 1983 (XV), nr. 1, s. 10

::
* *Mededeling in "Kroniek"* oer it romjen fan Jan Cock Blomhoff syn grêf. Yn: Flehite 1979 (XI), nr. 1, s. 10
::
* Flonk, Albert - *Decima, het venster naar het Westen.* Yn: Flehite 1976 (VIII) nr. 1, s. 8 - 15
::

## Keppelings om utens
* Oer Desima mei moaie plaatsjes, in list fan alle opperhaden en ek wat ynformaasje oer Cock Blomhoff.
* Over de "hofreis" van (o.a.) Cock Blomhoff in 1818 naar Edo op dezelfde site.
* Oer Titia Bergsma op de webside fan de wurkgroep 18e iuw).
* Biografy fan Titia Bergsma
Roland Moreno

**Roland Moreno** (Kaïro, 11 juny 1945 – Parys, 29 april 2012) wie in Frânsk wittenskipper. Hy kin beskôge wuerde as de útfiner fan de chipkaart, in plestyk kaart mei in mikroprosessor.

Roland hat meardere elektroanyske *gadgets* ûntwikkele, wêrûnder de basis foar de tsjipkaart yn 1974. De chipkaart krige talleaze tapassings. as betelkaart, telefoankaart en as simkaart yn mobile telefoans. Op de chipkaart hie Moreno mear as 45 patinten, dat – troch de royalty's dy't oare bedriuwen oan him betelje maosten – him in rûsd fermogen fan 100 miljoen euro oplevere.

Hy spile ek inkele koarte rollen yn ferskillende films.
Henk Woldring

**Hendrik Egbert Sipke (Henk) Woldring** (Ljouwert, 25 july 1943) is in Nederlânsk politikus en heechlearaar en wie fan 1999 - 2007 lid fan de CDA-fraksje yn de Earste Keamer. Hy is sûnt 1986 heechlearaar politike filosofy oan de Frije Universiteit yn Amsterdam. Yn de Earste Keamer hâlde Woldring him dwaande mei witttenskipsbelied, ûnderwiis en kultuer.

Nei it folgjen fan de ulo (1955 - 1958) en de hbs (1958 - 1963) studearre Woldring sosjology oan de Ryksuniversiteit Grins. Hjirnei studearre hy ek noch filosofy oan de Frije Universiteit Amsterdam fan 1968 - 1971 en in skoftlang oan de Goethe Universität yn Frankfurt. Hy wie tagelyk fanôf 1969 wittenskiplik meiwurker oan de Frije Universiteit. Yn 1976 promovearre hy oan de FU yn de wiisbegearte.

Yn 1986 waard Woldring beneamd as heechlearaar politike filosofy on dyselde universiteit. Fan 1970 ôf wie hy lid fan de ARP en siet hy yn it partijbestjoer doe't dy fusearre ta it CDA yn oktober 1980. Hy wie ek bestjoerslid fan it Wittenskiplik Ynstitút fan de ARP (de Dr. Abraham Kuyperstichting), in funksje dy't hy noch twa jier fuortsette soe by it Wittenskiplik Ynstitút foar it CDA. Dêrneist wie hy ek lid fan it bestjoer fan de Stichting CDA-hûsfêsting, en by de CDA-ôfdieling Amstelveen (1983-1985).

Yn juny 1999 waard Woldring keazen as lid fan de Earste Keamer fan de Steaten-Generaal, wat hy oant syn ôftreden om persoanlike redenen yn 2007 bliuwe soe.

Op 20 oktober 2010 makke er bekend syn CDA-lidmaatskip opsein te hawwen om de gearwurking dy't dy partij mei de diskriminatware PVV oangien wie en de anty-yntellektuele ynterne machtstriid dy't dêrmei anneks gie..
Cornelis Adriaan Lobry van Troostenburg de Bruyn

**Cornelis Adriaan Lobry van Troostenburg de Bruijn** (Ljouwert, 1 jannewaris 1857 - Amsterdam 23 july 1904) wie in gemikus.

## Libben en wurk
Hy wie de soan fan Nicolaas Lobry van Troostenburg de Bruijn, arts, en Maria Agneta IJsabella Bergsma. Hy troude 21 july 1887 mei Maria Elisabeth Adriana Simon Thomas. Ut it houlik waarden twa soannen en twa dochters berne. 

Lobry van Troostenburg de Bruyn waard grutbrocht yn it hûs fan syn pake en beppe Bergsma op de Friesmastate yn Idaard en gie dêr nei de doarpsskoalle. Yn Ljouwert gie er nei de legere skoalle en fan 1869 oant 1874 nei de HBS. Sûnt 1875 studearre Lobry de Bruyn gemy en promovearre op it proefskrift *Verhouding der drie dinitrobenzolen tegenover cyaankalium in alcoholische oplossingen*. Dêrnei studearre er op de laboratoariums fan C.A. Wurtz en C. Priedel yn Parys. Nei in jier assistintskip waard er 1885 skiekundige fan de Nederlânske Keninklike Marine yn De Helder. It gie dêrby fral om de keuring fan sjitkatoen foar de torpedotsjinst. Lobry de Bruyn die lykwols ek in soad ûndersikings op organysk en analytysk mêd. Dat late ta it meitsjen fan de kristalline hydroksylamine (1891) en it wetterfrije hydrazine (1894). Hy ferbettere ek it meitsjen fan knalkwik en dat late úteinlik ta de ûntdekking fan de saneamde osaminen.

Yn 1896 waard hy beneamd as heechlearaar yn de organyske en de farmaseutyske gemy oan de Universiteit fan Amsterdam. Mei W. Albarda van Ekenstein krige er it chitosamine as kristalline ferbining en koe fêststelle dat de ferskillende sûkers har yn elkoar omsetten. Hy wurke ek oan de skiekunde fan de kolloïden, hie belangstelling foar technyske fraachstikken (lykas in ûndersyk fan it ûntflammingspunt fan piteroalje, 1896) en wie adviseur wis-, natuer- en skiekundige saken oan it departemint fan Finânsjes. 

Om syn wittenskiplike fertsjinsten waard er beneamd ta lid fan de Keninklike Akademy fan Wittenskippen yn Amsterdam (1897).
Abraham van den Tempel

**Abraham Lamberts van den Tempel** (Ljouwert, ± 1622 - Amsterdam, 8 oktober 1672) wie in Nederlânske keunstskilder fan portretten, allegoryen en Bibelske foarstellings. 

## Biografy
Abraham wie de soan fan Lambert Jacobs, in skilder dy't him fanút Amsterdam yn Ljouwert fêstige hie as ûndernimmer en keunsthanneler en foargonger by de menisten. Nei de dea fan syn heit yn 1636 gie Abraham nei Amsterdam. Tegearre mei syn broer fêstige hy him as lekkenhanneler. 

Hy krige syn oplieding mei Jan van Noordt en Jan de Baen by Jacob Backer. Nei fjouwer jier gie hy nei Leien. Dêr wenne hy yn in pân mei in timpel yn de gevel en troude yn 1647. 

Op 10 maart 1648 rjochte hy it Leiense Sint Lukasgilde op, yn de mande mei Gabriel Metsu, Jan Steen, Joris van Schooten, David Bailly en Pieter de Ring. Hy skildere trije wurken foar de Leienske Lekkenhal. 

Syn learlingen wiene Frans van Mieris, Michiel van Musscher, Carel de Moor en Ary de Vois. By syn ynskriuwing as studint wiskunde oan de Universiteit fan Leien op 7 febrewaris 1653 sei hy 30 jier âld te wêzen. Van den Tempel wie haadman en deken fan it gilde, mar yn 1660 wie hy werom yn Amsterdam en konkurrearre mei Bartholomeus van der Helst.

As keunstkenner waard hy ynskeakele by it beoardielen fan 35 Italjaanske skilderijen dy't troch Gerrit Uylenburgh ferkocht wiene oan Frederik Willem fan Brandenburg, de karfoarst fan Brandenburg. 

## Trivia
Yn de Eineksamens Havo en VWO 2011 stie in fraach dêr't it skilderij "De Stêd Leien ûntfangt de Lekkenniverheid" sintraal yn stie.
Gerbrandus van der Haven

**Gerbrandus van der Haven** (Ljouwert, foar 1690 - Grins, 1765) wie in Nederlânske byldhouwer.

## Libben en wurk
Gerbrandus (ek: Gerbrand) van der Haven wie byldhouwer yn Ljouwert, yn 1713 wurdt hy ek fermeld as master-mitseler. Hy wurke mei hout en mei stien. Yn 1757 fêstige hy him yn Grins. Hy makke dêr ûnder oare byldhouwurk foar it Sichtermanhûs, dat boud waard troch syn broer Theodorus.

## Inkele wurken
* 1715 bylden *Frede* en *Gerjochtichheid* boppe yntree fan it Stedhûs fan Ljouwert.
* 1718 barokke preekstoel yn de Sint-Gertrudistsjerke yn Warkum. Mooglik makke hy ek de froedskipsbank (1716) foar de tsjerke.
* 1725 bylden *Leauwe*, *Hoop* en *Leafde* foar it haadoargel yn de Jakobinertsjerke yn Ljouwert
* 1730 Sint Michael yn topgevel fan it Stedhûs fan Harns
* byldhouwurk oan it Sichtermanhûs yn Grins.


Ofbyld:Orgel Grote Kerk Leeuwarden.jpg|Grutte- of Jakobinertsjerke Ljouwert
Ofbyld:Nordholland Harlingen 2004 086a.jpg|Sint Michael (fergulde) yn Harns
Egbert Jans fan Ljouwert

**Egbert Jans van Leeuwarden** (Ljouwert, 1608 – Utert, febrewaris 1674) wie klokmakker yn de stêd Utert.

## Libben en wurk
Egbert Jans fan Ljouwert wurket yn 1630 yn Amsterdam as oerwurkmakker, wat bliken docht út in akte fan ûndertrou mei Grietje Vlug, wêryn't syn berop neamd wurdt. Mei Grietje krijt er yn Amsterdam minstens fjouwer bern, eardat er him yn Utert fêstiget. Yn elk gefal wurket hy yn 1652 yn Utert.

Egbert Jans ûntjout him as in eigentiidsk klokmakker, want yn 1665 lit hy as learmaster fan Simon Lachez kontraktueel fêstlizze dat hy him it slingerwurk bybringe sil:
*Egbert Jans van Leeuwaerden heeft voor den tijt van vier jaeren aengenomen om (…) voort hantwerck te leeren soo van groot als cleyn werck slingerwerck ende sall boven vrij gereetschap vrij schorteldoeck ende yder jaer een daelder in de spaerbus noch elck jaer betaelen ses silver ducaten. Actum ut supra Symon Symons. Egbert Jans van Leeuwaerden.*  
It slingeroerwurk is in pear jier dêrfoar, yn 1656, útfûn troch de natuerkundige Christiaan Huygens en de kennis hjiroer is grif troch Salomon Coster meinomd nei Utert ya doe't dy yn 1658 yn de Domtoer soksoarte slingeroerwurk joech.

Op 18 septimber 1667 wertrout Egbert Jans mei Maria Helmont yn de Dom. By har krijt hy noch in soan, Jan fan Ljouwert. Dy sil op syn beurt de learling wurde fan Simon Lachez.

Egbert Jans stjert yn febrewaris 1674 en is begroeven yn de Buurkerk yn Utert.

## Oerbleaune klokken
Ut syn Uertske perioade binne minstens twa klokken bewarre bleaun:
* Fjouwerkant tafelklokje.
* Fjouwerkant wekker-tafelklokje.
Thomas Peters

**Thomas Peters** (Ljouwert, 6 april 1745 - Arnhim, 26 maart 1857) jildt as de earste persoan op de wrâld dy't âlder as 110 jier âld wurden is, hoewol't dy kleem net hielendal frij fan diskusje is. Yn *De Navorscher* fan 1864 wurdt skreaun: 
:*"In 1857 overleed te Arnhem zekere THOMAS PETERS, gelijk men zeide, 112 a 113 jaren oud. Op 42jarigen leeftijd was hij soldaat geworden, doch wist niet op te geven wat er vroeger met hem was voorgevallen. Schrijver dezes heeft in der tijd in een onzer dagbladen een artikel ingezonden met de vraag, welk wettig bewijs er bestond dat de te Arnhem overleden persoon dezelfde was als THOMAS PETERS, die den 6den april 1745 te Leeuwarden was geboren. - Die vraag is onbeantwoord gebleven."*

Hoewol't hy 11 dagen foar syn kenlik 112de jierdei ferstoar, fermeldet syn ferstjerrensakte mei ekstra moai skreaune letters, "(in den ouderdom van) 'Honderd en twaalf Jaren'".

Peters wie troud mei Theodora Reijnen, dy't ferstoar op 28 septimber 1849 yn Arnhim ferstoar doe't se 87 jier wie.
Wittenskiplik Ynstitút foar it CDA

It **Wittenskiplik Ynstitút foar it CDA** is it Wittenskiplik buro fan it CDA. It buro docht stúdzjes nei politike fraachstikken, dy't de deistige politike petearen te boppe geane. It Wittenskiplik buro foar it CDA jout, al as net frege advys oer dy fraachstikken.

it Wittenskiplik Ynstitút is ûnôfhinklik. It ûntwerpt har ûndersyksprogramma yn oerlis mei it CDA en har folksfertsjintwurdigers. It Ynstitút jout it blêd *Christen Democratische Verkenningen* út. Raymond Gradus is direkteur fan it Ynstitút en Theo Bovens foarsitter.

## Keppeling om utens
* Wittenskiplik Ynstitút foar it CDA
Wittenskiplik buro

In **wittenskiplik buro** is in mei in Nederlânske politike partij ferbûne tinktank.

At in lanlike politike partij yn de Twadde Keamer of Earste Keamer fertsjintwurdige is, krijt sy subsydzje spesjaal foar in wittenskiplik buro. De hichte fan dy subsydzje hinget fan it tal Twadde Keamerleden fan de partij ôf. Sa'n wittenskiplik buro moat wol in ûnôfhinklike stifting wêze. Wittenskiplike buro's bestean fan 1945 ôf.

In wittenskiplik buro is een tinktank, dêr't de partij nije ideeën helje kin. It buro bringt meast in blêd út dêr't it ynterne debat yn hâlden wurdt, analyses makke wurde of útstellen foar konkrete problemen dien wurde en spylje faak in rol by it meitsejn fan nije ferkiezingsprogramma's of begjinselprogramma's.

Wittenskiplike buro's binne ek kweekfivers foar polityk talint. Jan Peter Balkenende arbeide foar it wittenskiplike buro fan it CDA. Joop den Uyl wie direkteur fan it buro fan de PvdA. Femke Halsema en Ayaan Hirsi Ali hawwe wurke foar it wittenskiplik buro fan de PvdA. André Rouvoet foar dy fan de RPF. Arjan Vliegenthart is Earste Keamerlid foar de SP en direkteur fan it wittenskiplik buro. Jozias van Aartsen wie direkteur fan de Teldersstichting, it wittenskiplik buro fan de VVD.

Yn Belgje is de stúdzjetsjinst fan in partij te fergelykjen mei in Wittenskiplik buro.

## List fan wittenskiplike buro's
Claes Bockes Balck

**Claes Bockes Balck** (Ljouwert, doopt 29 july 1683 - dêre, 18 oktober 1748) wie stedstimmerman fan Ljouwert (1711). 

Hy boude yn 1715 it Stedhûs fan Ljouwert, boude ek slûzen fan Dokkumer Nije Silen, by Ingwierrum, mei Willem Loré (1729) en yn de Koudumer slieperdyk (1732). Yn Ljouwert is in strjitte nei him ferneamd.