open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rânesee

In **rânesee** (net te betiizjen mei in binnensee) is in see oan 'e râne fan in oseaan, deunby de kust fan in kontinint. Sokke seeën wurde gauris troch skiereilannen, eilannen, eilannegroepen of ûnderseeske berchrêgen fan 'e iepen oseaan skaat. It ferskil mei in binnensee is dat dy hielendal of frijwol hielendal troch lân omsletten wurdt. Nettsjinsteande dat kin in binnensee ek tagelyk in rânesee wêze as der in direkte ferbining bestiet mei de iepen oseaan (lykas yn it gefal fan 'e Middellânske See, dat sawol in binnensee is, as in rânesee fan 'e Atlantyske Oseaan). 'Echte' binnenseeën (lykas de Kaspyske See) wurde folslein troch lân omsletten.

*Foarbylden fan râneseeën fan 'e Atlantyske Oseaan binne: de Chesapeakebaai, Eastsee, Golf fan Biskaje, Golf fan Guinee, Golf fan Meksiko, Ierske See, It Kanaal, Karibyske See, Keltyske See, Labradorsee, Middellânske See, Noardsee, Noarske See en Skotske See.
*Foarbylden fan râneseeën fan 'e Stille Oseaan binne: de Arafuerasee, Beringsee, Eastsineeske See, Floaressee, Golf fan Alaska, Golf fan Kalifornje, Golf fan Tailân, Japanske See, Koraalsee, Salisjaanske See, See fan Ochotsk, Súdsineeske See en Tasmansee.
*Foarbylden fan râneseeën fan 'e Yndyske Oseaan binne: de Andamaanske See, Arabyske See, Golf fan Aden, Golf fan Bingalen, Perzyske Golf, Reade See, Strjitte fan Mozambyk en Timorsee.
*Foarbylden fan râneseeën fan 'e Noardlike Iissee binne: de Baffinbaai, Barentssee, Beaufortsee, Eastsibearyske See, Grienlânsee, Hudsonbaai, Karasee, Laptevsee, Lincolnsee en Tsjûktsjensee.
*Foarbylden fan râneseeën fan 'e Súdlike Oseaan binne: de Amundsensee, Davissee, Grutte Australyske Bocht, Ross-see en Weddellsee.

Guon 'lytsere' seeën hawwe sels ek wer râneseeën, dy't dan yndirekte râneseeën binne fan 'e oseaan dêr't de 'memmesee' ta heart. Men kin dan tinke oan 'e Finske Golf, de
Botnyske Golf en de Golf fan Riga, dat râneseeën binne fan 'e Eastsee, it Skagerrak en it Kattegat, dat râneseeën binne fan 'e Noardsee, de See fan Azov, in rânesee fan 'e Swarte See, en de Adriatyske See, Alboransee, Baleaarske See, Egeyske See, Golf fan Sirte, Ioanyske See, Levantynske See, Libyske See, Ligueryske See, See fan Sardynje en Tyrreenske See, dat râneseeën binne fan 'e Middellânske See.
De Klokslag

**De Klokslag** is in fabryk yn 'e Fryske stêd Boalsert, dêr't masines boud wurde foar gebrûk yn yndustriële bedriuwen. De Klokslag hie yn 2019 74 minsken oan it wurk.

## Skiednis
De Klokslag waard yn 1989 oprjochte. It bedriuw waard yn 2014 oernommen troch de Dútske beursnotearre masinebouwer GEA Group, dêr't De Klokslag doe al jierren mei gearwurke. Yn dy tiid hie De Klokslag ferskate topjierren, benammen troch in grutte ynvestearringsweach yn 'e Jeropeeske tsiissektor. Sa makke it bedriuw û.m. tsiisproduksjelinen en pikellokalen foar it nije molkfabryk fan A-ware op It Hearrenfean. Om oan dy oarder te foldwaan, dy't ien fan 'e grutste wie út 'e skiednis fan De Klokslag, moast der in nije loads byboud wurde en waard ekstra personiel oannommen.

Fan 2015 ôf rekke it mei De Klokslag lykwols yn it neigean, om't grutte nije ynvestearrings yn 'e suvelyndustry útbleaune. Nei ferrin fan tiid die bliken dat it Boalserter bedriuw de holle mar amper mear boppe wetter hâlde koe mei de strange regels dy't fanút de GEA Group oplein waarden en de fierstente grutte overheadkosten, dy't in behinderjende útwurking op 'e pleatslike bedriuwsfiering hiene. Yn 2019 bea GEA de eardere eigner Evert Yntema oan om De Klokslag werom te keapjen. Yn 'e mande mei âld-abbekaat Jan Dijkema, dy't ek al fan it begjin ôf by it bedriuw belutsen west hie, besleat Yntema dat oanbod oan te gripen. Nei de keap, dy't begjin novimber 2019 troch in oerdracht fan oandielen syn beslach krige, waard De Klokslag wer in selsstannich bedriuw.

## Keppelings om utens
*Webside fan De Klokslag
Himelsblau

**Himelsblau** is in kleur dy't beskôge wurdt as in tint fan ljochtblau. It is de kleur fan 'e ûnbewolke loft om 'e middeisoere hinne. Himelsblau is standerdisearre ûnder it X11-systeem fan webkleuren, mar eins kinne der ferskate tinten ta rekkene wurde, mei't de loft net altyd deselde kleur blau is. As kleuroantsjutting is himelsblau al teminsten sûnt de iere achttjinde iuw yn gebrûk, mei't de earste Ingelske ferwizing nei *sky blue* datearret út 1704. In eardere ferwizing út 1585 nei in *sky coloured* ("himelskleurige") tulbân yn in wurk fan Nicolas de Nicolay bewiist lykwols dat de kleur earder ek al brûkt waard.

## Kleurtechnyk
By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is himelsblau in tertiêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch it mingen fan alle trije primêre kleuren (read, grien en blau). By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it lykwols in sekundêre kleur, dy't produsearre wurdt troch it fermingen fan 'e primêre kleuren syaan en maginta (en yn 'e praktyk ek wat swart). 

## Heraldyk
Yn 'e heraldyk is himelsblau in heraldyske kleur en stiet it ek wol bekend ûnder de Frânske oantsjutten *bleu-celeste*. It is as sadanich sûnt de njoggentjinde iuw yn gebrûk rekke en komt benammen foar yn 'e Frânske heraldyk.

## Foarkommen
Eins is de loft trochsichtich; it blau dat it minsklik each sjocht, is it gefolch fan in optysk effekt dat Rayleigh-ferstruiïng hjit. De sinne stiet dan frij heech oan 'e himel, wat betsjut dat it ljocht it koartste paad ôfleit om it each fan 'e taskôger te berikken. Rayleigh-ferstruiïng, wêrby't guon kleuren út 'e sinnestriel wei ferstruid wurde troch luchtdieltsjes, is dan swak, mei as gefolch dat de loft blau liket. By sinne-opgong en sinne-ûndergong is de ôfstân dy't it ljocht ôflizze moat it langst en is Rayleigh-ferstruiïng it sterkst, mei as gefolch dat blau en grien ljocht dan folle sterker ferstruid wurde en read ljocht oerbliuwt. Dat bestjut dat it minsklik each dan in reade himel sjocht.

Himelsblau is de nasjonale kleur fan sawol Oerûguay as Argentynje (yn 'e foarm fan Argentynsk blau). De kleur wurdt yn dy beide Súdamerikaanske lannen in protte brûkt. Men sjocht it benammen werom yn in soad sporttenu's.

## Tinten himelsblau
De wichtichste tinten himelsblau binne:

## Sjoch ek
*blau
*syaan
Jean Jacques Engelenburg

**Jean Jacques Engelenburg** (Diphoorn, 15 desimber 1880 – Grins, 7 novimber 1956) wie in Nederlânske boargemaster.

## Wurkpaad
Engelenburg wie in soan fan de boargemaster fan Sleen Lucas Engelenburg en Maria Coenradina van der Lelij. Hy waard lyk as syn heit boargemaster. Yn 1914 waard er beneamd ta boargemaster fan Zweeloo. Yn 1920 ruile er mei de boargemaster fan Anloo, Jan Hendrik Herman Römelingh, fan gemeente. Hy waard boargemaster fan Anloo en Römelingh gie werom nei syn eardere gemeente Zweeloo. 
Engelenburg bleau 25 jierren boargemaster fan Anloo oant 1945, mei in ûnderbrekking fan 1943 oant 1945 ûnder de Twadde Wrâldoarloch, doe't er dien krige fan de Dútske besetter en er ferfongen waard troch de NSB-er Jan Kooistra.

## Keppeling om utens
* Artikel yn biografyskportaal fan Nederlân, mei foto
Rhodesbeurs

In **Rhodesbeurs** (Ingelsk: *Rhodes Scholarship*) is prestizjeuze ynternasjonale stúdzjebeurs foar in ferfolchstúdzje oan 'e bekende Britske Universiteit fan Oxford. Hy wurdt takend foar twa jier en kin yn it twadde jier ûnder beskate betingsten ferlinge wurde oant trije jier. De beurs bestiet út it fereaske kolleezjejild plus in ienris yn 'e moanne útbetelle talage foar ferbliuwskosten en libbensûnderhâld.

De Rhodesbeurs is ferneamd nei de Britske koloniaal sir Cecil Rhodes (nei wa't ek it eardere Rodeezje neamd wie), en wurdt betelle út in fûns, The Rhodes Trust, foar de oprjochting wêrfan't Rhodes yn syn testamint jild oan 'e kant lein hie. De Rhodesbeurs bestiet sadwaande sûnt it ferstjerren fan Rhodes yn 1902, en wurdt sûnt 1904 elts jier oan guon studinten útbetelle. De dêrfoar jildende kritearia binne rjochtlinen dy't Rhodes sels yn syn testamint fêstlizze liet. Dêrby giet it om:
* goede prestaasjes op it mêd fan ûnderwiis;
* it fermogen om 'e eigen talinten hielendal te benutten, wat ta útdrukking komme moat yn leafde foar en súkses op it mêd fan sport;
* it beskikken oer de karakterskaaimerken earlikheid, lef, plichtsgetrouwens, freonlikheid, ûnbaatsuchtigens en kammeraatskip, sawol as sympaty foar it ûnderstypjen fan 'e swakkeren;
* it beskikken oer moreel oardielsfermogen, in liedersynstinkt en belangstelling foar oaren.

Oarspronklik kamen inkeld manlike studinten út 'e (eardere) Britske koloanjes, de Feriene Steaten en Dútslân yn oanmerking foar in Rhodesbeurs. Omreden fan 'e Earste Wrâldoarloch en de Twadde Wrâldoarloch waarden studinten út Dútslân fan 1914 oant 1932 en fan 1939 oant 1970 útsletten. Fan 1977 ôf komme ek froulike studinten yn oanmerking foar in Rhodesbeurs. Anno 2019 wurde ek wol oanfragen yn behanneling nommen út lannen dy't net ta it eardere Britske Ryk hearre. Ien kear, yn 1993, is in Rhodesbeurs oan in Nederlanner kakend.

Bekende Rhodes-alumny (Ingelsk: *Rhodes scholars*) binne: Pete Buttigieg (Amerikaansk politikus), Wesley Clark (Amerikaansk generaal), Bill Clinton (presidint fan 'e Feriene Steaten), John Eccles (Australysk neurolooch en Nobelpriiswinner), Bob Hawke (premier fan Austraalje), Edwin Hubble (Amerikaansk astronoom), Bobby Jindal (Amerikaansk politikus), Kris Kristofferson (Amerikaansk sjonger), Dom Mintoff (premier fan Malta), George Stephanopoulos (Amerikaansk politikus), en Naomi Wolf (Kanadeesk skriuwster).

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan The Rhodes Trust
Woeste Hoeve

**Woeste Hoeve** (Nedersaksysk: *Weuste Hoeve*) is in útbuorren in de gemeente Apeldoarn, yn de Nederlânske provinsje Gelderlân. It plak bestiet út in restaurant, in hotel en in stikmannich huzen.

## Skiednis
Woeste Hoeve ûntstie op it krúspunt fan de âlde Hânzewei fan Arnhim nei Deventer en de hessewei fan Steenderen nei Barneveld. 

Op itselde plak waard al yn de Midsiuwen in útspanning set, dêr't letter in buorskip "op Woest Hoef" ûntstie. Fan dy buorskip is hast neat mear oer, mar de útspanning, fannijs boud yn 1771 nei't de âlde herberch ôfbaarnd wie, stiet der noch. 

Yn 1811 wie keizer Napoleon Bonaparte yn de Woeste Hoeve mei Marie Louise. Ek kening Willem III stiek dêr geregeldwei oan, ûnderweis nei paleis it Loo.

Under Woeste Hoeve wie yn de nacht fan 6 op 7 maart 1945 de oanslach op SS-generaal Hanns Albin Rauter. It wie de bedoeling fan it ferset in Dútske legerwein te bemachtigjen; se wisten net dat Rauter yn de auto siet. Rauter rekke swier ferwûne, mar oerlibbe it fjoergefjocht. De Dútsers lieten as represaille in pear hûndert finzenen eksekutearje, dêrfan 117 by Woeste Hoeve. It Monumint Woeste Hoeve waard ta oantins fan dat barren oprjochte.

## Ekodukt
Tichtby Woeste Hoeve leit Wyldwiksel Woeste Hoeve, in ekodukt oer de A50.

## Keppelingen om utens
* Stichting Ynformaasje Wrâldoarloch Twa: ''"Onbedoelde aanslag op Rauter bij Woeste Hoeve"''
* Stichting Monumint Woeste Hoeve: Nammen fan de 117 slachtoffers
* Nasjonaal Komitee 4 en 5 maaie: Monumint "De Woeste Hoeve"
Akwa (kleur)

**Akwa** (fan it Latynske *aqua*, "wetter") is in kleur dy't yn 'e regel beskôge wurdt as in tint fan blau of fan grien. It is in grienblauwige of blaugrienige kleur, dy't him yn 'e kleuresirkel persiis healwei tusken blau en grien yn befynt. As webkleur is akwa identyk oan syaan. Tradisjoneel waard de kleur dy't werjûn wurdt mei de heksadesimaal #00FFFF en yn it RGB-kleursysteem mei (0,255,255) nammentlik 'syaan' neamd, mar yn 'e 1980-er jierren is troch it X11-systeem fan webkleuren ynstee de namme 'akwa' yntrodusearre.

By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is akwa in sekundêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch it mingen fan gelikense hoemannichten blau en grien ljocht (krekt sa't syaan by additive kleurminging ek produsearre wurdt). By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is akwa yn prinsipe in primêre kleur as it beskôge wurdt as identyk oan syaan. Lykwols is it sa dat printersyaan net alhiel deselde kleur is as de webkleur syaan, en dêrmei dus ek net as de webkleur akwa.

## Besibbe tinten

## Sjoch ek
*syaan
Akwa

* akwa-, it earste diel fan beskate Fryske wurden (lykas akwadukt), fan it Latynske *aqua*, dat "wetter" betsjut
* akwa (kleur), in blaugrienige kleur
* Akwa (folk), in folk yn 'e Sintraal-Afrikaanske Republyk
** Akwa (taal), de taal fan dat folk
* Akwa United FC, in Nigeriaanske fuotbalklub út Uyo
Bank

"**Bank**" (fan it Frânske *banque*) hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* bank (sitmeubel), in meubelstik dêr't twa of mear persoan op sitte kinne
* bank (wurktafel), in langwerpige tafel om oan te wurkjen of om dingen op út te stallen
** skoalbank, in sitmeubel yn skoallen mei in skriuwflak en in opberchfak
* bank (finansjele ynstelling), in bedriuw dêr't men jild sparje en liene kin
* bank (gebou), in gebou dêr't sa'n bedriuw fêstige is
* bank (grûn), in hurde laach yn 'e grûn
* sânbank, in ferhef fan 'e boaiem ûnder wetter
* mistbank, in pleatslike fertichting fan mist of dize
* sniebank of sniedún, in opheaping fan stosnie
* databank, in sintraal plak dêr't ynformaasje oer in beskaat ûnderwerp opslein en bewarre wurdt
* bank (kaartspul), de ynset fan immen dy't tsjin alle oaren spilet
Abraham Fock

**Abraham Fock** (Amsterdam, 2 augustus 1793 – dêre, 24 septimber 1858) wie presidint fan *[[De Nederlandsche Bank]]* (DNB) dy't yn 1814 oprjochte waard. 

Fock wie in soan fan de eardere DNB-topman Jacob Fock. Hy beklaaide it presidintskip fan DNB fan 1844 oant 1858. Hy wie de lêste presidint dy't fuortkaam út de Amsterdamske finansjele elite.
Hy late de Nederlânske Bank yn in tiid fan herfoarmingen, sanearring fan it muntjild, ynfiering fan de sulveren standert, heakjende ekonomyske groei en in dreech 'Den Haach'. Fock seach de ekonomy oan de ein fan syn presidintwêzen oplibjen nei jierren fan stagnaasje. 

Fock wie teffens meioprjochter fan de Koninklijke Noord- en Zuid-Hollandsche Redding Maatschappij. It Maritym Sintrum Abraham Fock yn Hollum op It Amelân waard nei him ferneamd.
Visible Light

***Visible Light*** is in ferhalebondel fan 'e hân fan 'e Amerikaanske skriuwster C.J. Cherryh. De titel betsjut: "Sichtber Ljocht".

It boek befettet seis koarte ferhalen wêrfan't guon ta it sjenre fan 'e fantasy hearre, wylst oaren ta science fiction rekkene wurde moatte. It foarwurd, neiwurd en de passaazjes tusken de ferhalen yn foarmje in trochrinnend fraachpetear fan Cherryh mei harsels, dat oanklaaid is as in sêne út ien har wurken. Fan 'e ferhalen wiene fiif al earder publisearre, foar it meastepart yn ferskate blomlêzings mei wurk fan oare auteurs. 

*Visible Light* waard yn 1986 publisearre troch Phantasia Press yn West Bloomfield yn Michigan. It waard werpublisearre troch de New&nbsp;Yorkske útjouwerij DAW Books en foar de Jeropeeske merk troch de Britske útjouwerij Methuen.

## Ferhalen
**[[Cassandra (koart ferhaal)|Cassandra]]* (wûn de Hugo Award foar bêste koarte ferhaal yn 1979)
**Threads of Time*
**Companions*
**A Thief in Korianth*
**The Last Tower*
**The Brothers*
Cassandra (koart ferhaal)

***Cassandra*** is in koart ferhaal fan it fantasysjenre fan 'e hân fan 'e Amerikaanske skriuwster C.J. Cherryh. De titel ferwiist nei it personaazje Kassandra út 'e *[[Ilias]]* fan Homearus, dy't de jefte fan profetearjen hie, mar op wa't de flok rêste dat nimmen har warskôgings ea leauwe woe. *Cassandra* wie it twadde koarte ferhaal dat Cherryh ea skreau. It waard yn 1978 publisearre yn it tydskrift *[[The Magazine of Fantasy & Science Fiction]]* en wûn yn 1979 de prestizjeuze Hugo Award yn 'e kategory bêste koarte ferhaal. *Cassandra* is neitiid ferskate kearen werpublisearre. It ferhaal is oerset yn it Dútsk, Frânsk, Poalsk, Italjaansk en Roemeensk.

## Eftergrûn
C.J. Cherryh is it bekendst om har romans op it mêd fan fantasy en science fiction, dy't fierwei it meastepart fan har oeuvre beslane. Koarte ferhalen skriuwt se oer it algemien inkeld as se dêr troch in útjouwer of in redakteur fan in blomlêzing om frege wurdt, of as se ynspiraasje hat foar it útwurkjen fan in idee dat himsels net lient foar de langere foarm fan in roman. Dat se mei *Cassandra* de Hugo Award wûn, kaam foar har sadwaande as in folsleine ferrassing.

## Ynhâld

De jefte fan foarwittenskip is in flok foar Alis dêr't se gjin behearsking oer hat. Hja sjocht oanhâldend de takomst as in dúdliker wurklikheid as de tinne, dizenige sitewaasje fan no dêr't de bylden oerhinne lizze. Se kin dêr neat tsjin dwaan, en de takomst is skriklik. Eltse moarn ferlit se har baarnende appartemint en rint troch de ruïne fan in stêd nei it iennichste kafee dat alteast noch foar in diel oerein stiet. Oeral dêr't se giet, komt Alis minsken tsjin dy't der foar har as ferkoalde liken útsjogge. Se wit dat de bylden dy't se sjocht, wurklikheid wurde sille, mar se besiket net mear om dêrfoar te warskôgjen, want de lju beskôgje har as sljochtsinnich. As de bommen úteinlik falle, wit se har eigen libben te rêden troch beskûl te sykjen yn 'e kelder ûnder it kafee. Neitiid falle de bylden fan 'e ferwoastge stêd en de deade ynwenners gear mei de wurklikheid, en kin Alis einlings en te'n lêsten in 'normaal' bestean liede middenmank de ruïnes en de liken.

## Publikaasjeskiednis

## Prizen en nominaasjes

Yn 1999 waard *Cassandra* fierders troch it tydskrift *[[Locus (tydskrift)|Locus]]* beneamd ta ien fan 'e 50 bêste koarte ferhalen aller tiden op it mêd fan fantasy en science fiction.
Unorganisearre territoarium

In **ûnorganisearre territoarium** is yn 'e Feriene Steaten in krite lân ûnder Amerikaanske soevereiniteit dy't net binnen de grinzen fan in Amerikaanske steat leit en likemin in eigen regear hat dat oprjochte is troch in wet fan it Amerikaanske Kongres. Dizze oantsjutting waard yn it ferline brûkt foar:
*lân dat noch mar krekt yn Amerikaanske hannen kommen wie, lykas barde troch de Oankeap fan Louisiana yn 1803 of de Oankeap fan Alaska yn 1867 
*in regio dy't earder ûnderdiel útmakke hie fan in organisearre territoarium, mar dêr no troch in bestjoerlike herfoarming los fan kommen wie te stean (sa foarme in grut part fan it eardere Missoeryterritoarium ferskate jierren lang in ûnorganisearre territoarium nei't it súdeastlikste diel dêrfan yn 1821 de steat Missoery wurden wie)
Anno 2019 hat de Feriene Steaten de soevereiniteit oer 10 ûnorganisearre territoaria:
*Amerikaansk-Samoä
*Baker (eilân)
*Howland (eilân)
*Jarvis (eilân)
*Johnston (atol)
*Kingman Reef
*Midway (atol)
*Navassa (eilân)
*Palmyra (atol)
*Wake (eilân)
Op Amerikaansk-Samoä nei binne dat allegear ûnbewenne gebieten. Op Navassa nei (dat yn 'e Karibyske See eastlik fan Porto Riko leit) binne it allegear eilannen yn 'e Stille Oseaan. Palmyra, dat oant 1959 diel útmakke fan it Territoarium Hawaï, is it iennichste fan 'e tsien dat in ynkorporearre status hat. 

## Sjoch ek
*ûnynkorporearre territoarium
*organisearre territoarium
Mercury Press

* Mercury Press (Britske útjouwerij), in útjouwerij yn it Feriene Keninkryk
* Mercury Press (Amerikaanske útjouwerij), in alternative namme brûkt foar de Amerikaanske útjouwerij Mercury Publications
Mercury Publications

* Mercury Publications (Amerikaanske útjouwerij), in útjouwerij yn de Feriene Steaten
* Mercury Publications (Kanadeeske útjouwerij), in útjouwerij yn de Kanada
Mercury Publications (Amerikaanske útjouwerij)

**Mercury Publications**, ek bekend as **Mercury Press**, wie in Amerikaanske útjouwerij fan tydskriften, dy't fêstige wie oan 570 Lexington Avenue yn New York. It bedriuw waard yn 1937 oprjochte troch útjouwer Lawrence E. Spivak. Dyselde sette yn 1933 mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske útjouwerijsektor útein as manager fan it tydskrift *[[The American Mercury]]*. Yn 1935 waard er de útjouwer fan dat blêd. Mei de oprjochting Mercury Publications, dat nei *The American Mercury* ferneamd wie, wreide Spivak syn útjouwerswurk út nei oare titels.

Mercury Publications publisearre benammen blêden wêryn't detektiveferhalen en moardmystearjes ferskynden, mar dêrnjonken ek tydskriften oer wiere misdriuwen, humor, en fantasy en science fiction. Mercury Publications hie as ymprints **Mystery House**, **Fantasy House** (fan 1949 ôf) en **Jonathan Press Mysteries** (fan 1942 ôf). De wichtichste tydskriften fan Mercury Publications wiene:
**Bestseller Mystery Magazine*
**Bestsellers: Authorized Book Condensations* (fan 1945 ôf)
**The Book of Wit & Humor*
**[[Ellery Queen's Mystery Magazine]]* (fan 1941 ôf)
**[[The Magazine of Fantasy & Science Fiction]]* (fan 1949 ôf)
**Mercury Mystery* (fan 1940 ôf; ek bekend as *Mercury Mystery Book Magazine* en *Mercury Mystery Magazine*; gie úteinlik op *Bestseller Mystery Magazine*)
**True Crime Detective*
Spivak publisearre fan 1938 ôf in boekesearje mei as titel *Mercury Library*, dy't er yn 1940 opspjalte yn *Mercury Mysteries* en *Bestseller Mysteries*. 

Yn 'e hjerst fan 1950 ferkocht Spivak *The American Mercury* oan 'e ynvestearringsbankier Clendenin J. Ryan. Fan 1940 oant 1950 wie Joseph W. Ferman de bedriuwslieder fan Mercury Publications. Dyselde kocht it bedriuw yn 1952 fan Spivak oer. Syn soan Edward L. Ferman behold de útjouwerij oant de opheffing yn 2001.
Spiraalpuzel

In **spiraalpuzel**, ek wol koarkelûkerpuzel neamd, is in wurdpuzel yn de foarm fan in spiraal. In spiraalpuzel is yn wêzen in lange keatling fan wurden in twa rjochtingen: Linksom, nei binnen ta tsjin de wizers fan de klok yn, en rjochtsom nei bûten ta, tsjin de wizers fan de klok yn. De rigen binne as in serpentine oprôle.

De  oplossingswurden linksom moatte ynfold wurde yn de hokjes fan 1 oant 100. De rjochtsom draaiende wurden foarmje in oare rige wurden dy’t fan 100 oant 1 ynfold wurde moatte.  

De einoplossing kin bestean út in tal hokjes dy’t bytiden yn in kleure horizontale, fertikale of diagonale rige steane.

## Oanwizings

In omskriuwing mei in tafoeging as bygelyks “20-26” betsjut dat de earste letter yn hokje 20 en de lêste letter yn hokje 26 ynfold wurde moat. It frege antwurd hat yn dat foarbyld dus 7 letters. De neikommende oanwizing begjint dan yn hokje 27 en sa fierder nei hokje 100 yn’e midden fan de spiraal. Elk hokje fan in spiraalpuzel wurdt dus twaris brûkt: ien kear nei binnen en ien kear nei bûten ta. By it oplossen kin yn twa rjochtingen puzele wurde. It ûntbrekken fan krusende wurden makket spiraalpuzels lestiger oplosber. By slimmere soarten spiraalpuzels misse de nûmers yn de spiraal.

## Spiraalpuzzels yn ien rjochting

Der besteane ek  spiraalfoarmige puzels dêr’t wurden mar yn ien rjochting ynfold wurde moatte. De lêste letter fan it iene oplossingswurd is tagelyk de earste letter fan it folgjende wurd. Sûnder oerlaapjende letters is sa’n puzel net mear as in kwis mei it uterlik fan in puzel. By slimmere soarten spiraalpuzels ûntbrekke de nûmers yn de spiraal. 

## Farianten

* Der besteane el lispuzels dêr’t mei puzelstikjes in spiraal lein wurde moat.
* Trijediminsjonale spiraalpuzels kinne út elkoar helle wurde. Dêrnei moate de losse stikjes wer yn elkoar setten wurde. De goede wize fan draaien, triuwen en skowen hat by sokke 3D-puzels te krijen mei ‘spiraal’.
Sint-Joariskatedraal (Istanbûl)

De **Sint-Joariskatedraal** (Gryksk: Καθεδρικός ναός του Αγίου Γεωργίου; Turksk: *Aya Yorgi Kilisesi*) is de wichtichste eastersk-otterdokse katedraal yn Istanbûl dy't noch altiten yn gebrûk is. Sûnt likernôch 1600 is it de sit fan it troch de *primus inter pares* bestjoerde Oekumenysk Patriarchaat fan Konstantinopel. De patriarch is de spirituele lieder fan 'e yn 'e wrâld likernôch 300 miljoen leden tellende otterdokse mienskip.

De oan Sint-Joaris wijde katedraal stiet yn it distrikt Fener, noardwest fan it histoaryske sintrum fan Konstantinopel. De ûnopfallende katedraal is wat de status fan it gebou en it belang foar de otterdokse mienskip oanbelanget relatyf lyts. Dat hat te meitsjen mei de islamityske wetten fan it Ottomaanske Ryk, dy't ek oer de rjochten fan 'e kristenen gyng en oplei dat alle net-islamityske gebouwen lytser wêze moastsen dan moskeeën. Foar de Turkske oermastering fan Konstantinopel yn 1453 wie de Hagia Sofia (ek bekend ûnder de namme Katedraal fan de Hillige Wiisheid) de tsjerke fan it patriarchaat.

De tsjerke is oerdeis iepen foar publyk, mar fanwegen de oanhâldende driging fan ekstremistyske oanslaggen binne der strange maatregels foar de feiligens. Benammen pylgers út Grikenlân en oare otterdokse lannen bringe in besite oan de katedraal. Efter de katedraal binne kantoaren fan it patriarchaat en in bibleteek. De tsjerke wie foar de tiid dat it de katedraal fan it patriarchaat wie in kleastertsjerke.
 
## Skiednis

Patrarich Mattéus II (1596–1603) ferhûze yn 1597 it patriarchaat nei it Sint-Joariskleaster yn in stedsdiel, dêr't nei de oermastering fan 'e stêd troch de Turken restearjende Gryksk-otterdokse mienskip harren nei wenjen sette. Troch ferbouwings en meardere brannen is der net in soad oerbleaun fan it oarspronklike gebou. Yn 1941 waard de tsjerke foar it lêst troch in brân skeind en fanwegen politike redenen duorre it oant 1991 ear't in restauraasje foltôge wie.

Under de meast weardefolle objekten is de partriarchale troan, dy't nei alle gedachten út de fyfte iuw stamt en alle brannen oerlibbe. Ek wurde der in tal seldsume ikoanen en reliken fan Sint-Gregoarius en Jehannes Krysostomos bewarre. Guon fan dy reliken wiene by de Fjirde Krústocht yn 1204 stellen en meinommen nei Rome, maar waarden yn 2004 troch paus Jehannes Paulus II werom jûn.
Trije Hierargen

Mei de **Trije Hierargen** (Gryksk: Οι Τρεις Ιεραρχες, *hoi treis hierarches*) wurde de trije biskoppen Basilius de Grutte († 379), Gregoarius de Teolooch († 389) en Jehannes Krysostomos († 407) oantsjut. De biskoppen foarmje foar it kristendom in wichtich haadstik yn de tsjerkeskiednis troch yn de 4e iuw in beslissende rol te spyljen yn de kristlike teology. 

De trije biskoppen wurde as hilligen fereare, benammen yn de otterdokske tsjerken, mar ek yn it katolisisme en it anglikanisme. De otterdokske tsjerke fiert op 30 jannewaris it feest fan de Hillige Trije Hierargen.

## Skiednis
Yn de 11e iuw ûntstie yn Konstantinopel in fûleindich debat oer de fraach wa fan de trije biskoppen de grutste west hie. Elkenien wist wol kwaliteiten fan harren foarkar te neamen om dêrmei it bewiis te leverjen dat har foarkar de grutste wie. Alle trije hawwe elk harren eigen feestdei: Basilius op 1 jannewaris, Gregoarius op 25 jannewaris en Jehannes op 27 jannewaris. De doedestiidske metropolyt Mauropos makke him tige drok oer de striid yn de Tsjerke en krige in dream, wêryn't de trije hierargen ferklearren foar God alletrije likefolle wurdearre waarden. Om 1100 hinne fierde keizer Aleksios I Komennos in feestdei yn foar de trije hierargen. Dy dei falt op 30 jannewaris.
Amerikaansk territoarium

*ûnynkorporearre territoarium, in gebiet dat direkt of yndirekt bestjoerd wurdt troch it regear fan 'e Feriene Steaten sûnder dat it feitlik diel útmakket fan (ynkorporearre is yn) de Feriene Steaten
*ûnorganisearre territoarium, in gebiet ûnder Amerikaanske soevereiniteit dat net binnen de grinzen fan in Amerikaanske steat leit en likemin in eigen regear hat dat oprjochte is troch in wet fan it Amerikaanske Kongres
*organisearre territoarium, in gebiet ûnder Amerikaanske soevereiniteit dat net binnen de grinzen fan in Amerikaanske steat leit, mar wol in eigen regear hat dat oprjochte is troch in wet fan it Amerikaanske Kongres
Martial fan Limoges

**Martial fan Limoges** (of **Martialis**) wie de earste biskop fan de Frânske stêd Limoges. Hy wie ôfkomstich út de Oriënt en waard yn opdracht fan de paus yn de 3e iuw nei Kristus nei Limoges stjoerd. Sint-Martial wurdt ek wol de apostel fan de Galjers of de apostel fan Akwitaanje neamd.

## Libben
Neffens Gregoarius fan Tours wie Martial ien fan de san biskoppen dy't yn it regear fan keizer Desius (249–251) yn Galje it evangeelje preken. Dionysius gyng nei Parys, Gatianus nei Tours, Trofimus nei Arles, Paulus nei Narbonne, Saturninus nei Toulouse, Stremonius nei Auvergne, Austremonius nei Clermont-Ferrand en Martial nei Limoges. Martial wist de ynwenners  ta it kristendom te bekearenen oant tsjintwurdich wurdt er dêr noch jimmeroan fereare. 

Yn de rin fan de tiid ûntstie der in soad legindefoarming en Martial waard fierder yn de tiid werom set. No soe Petrus him sels nei Galje stjoerd ha om net allinne yn Galje te preekjen, mar yn hiel Akwitaanje. Hy soarge foar it iene nei it oare mirakel en wist sels in deade man op te wekken troch him mei in stok oan te reitsjen dy't Petrus him meijûn hie. Yn de 11e iuw waard dêr nochris oan tafoege dat Martial doopt wie troch Petrus, ien fan de 72 dissipels west hie en ek noch oansitten hie by it Lêste Nachtmiel.

Martial ferstoar yn Limoges en waard bûten de romeinske stêd begroeven. De help fan Sint-Martial waard ynroppen by epidemiën, lykas yn 994 doe't Limoges troffen waard troch in epidemy as gefolch fan skimmel op it nôt.

## Ferearing

Syn grêf waard jimmeroan mear besocht troch pylgers en yn 848 waard der in abdij boud dy't nei Martial ferneamd waard. De abdij krige in skriptoarium en in grutte bibleteek, sa grut dat allinne dy fan Cluny grutter wie. De 12e iuwske kronykskriuwer Godfried fan Vigeois wurke yn dy bibleteek. 

De gebouwen fan dy abdij waarden yn it begjin fan de 19e iuw mei de Frânske Revolúsje ferneatige. Yn 1960 waard de krypte wer ûntdutsen mei de tombe fan Sint-Martial en dy fan Sint-Valeria, in legindaryske martler foar it leauwe út de 3e of 4e iuw.

Sint-Martial waard benammen fereare yn Bordeaux, dêr't syn biskopsstêf bewarre waard en yn prossesjes troch de stêd droegen waard om syn help yn te roppen as de stêd teheistere waard troch de pest. De hillige wurdt ek fereare yn Itaalje, dêr't de katedraal fan Colle di Val d'Elsa oan him wijd is. 

Yn de lette midsiuwen ûnstie it ek tsjintwurdich noch libbene gebrûk om de reliken fan Martial ienris yn de sân jier troch de strjitten fan Limoges te dragen.  

De feestdei fan Sint-Martial is op 30 juny.
Mandingo

* Mandingo (folk), ek bekend as Mandinka (gongberder), Malinke, Maninka, Manding, Mandenka en Mandinko, in etnyske groep fan sa'n 27 miljoen minsken yn West-Afrika
** Mandingo (taal) of Mandinka (gongberder), de taal fan dat folk
* Mandingo-oarloggen, in rige wapene konflikten tusken Frankryk en it Wassûlû-Ryk fan 'e Mandingo/Mandinka (1883-1898)
* ''Mandingo'' (roman), in roman út 1957 fan Kyle Onstott
** ''Mandingo'' (toanielstik), in toanieladaptaasje troch Jack Kirkland út 1961 fan dy roman 
** ''Mandingo'' (film), in Amerikaanske ferfilming út 1975 fan dy roman 
*Mandingo (band), in Britske funkband dy't bestie fan 1972 oant 1975
*Mandingo (pornografysk akteur), in Amerikaansk pornografysk akteur
Fal fan Konstantinopel (1453)

De **Fal fan Konstantinopel** wie de oermastering fan 'e haadstêd fan it Byzantynske Ryk troch it Ottomaanske leger op 29 maaie 1453. De oanfal stie ûnder lieding fan 'e doe 21 jier âlde sultan Mehmed II, dy't it leger fan keizer Konstantyn XI Palaiologos fersloech en de keizerlike haadstêd ynnaam. Dêrmei kaam in ein oan in belis fan 53 dagen, dat begûn op 6 april 1453. 

Nei de oermastering fan 'e stêd ferfongen de Ottomanen Edirne as haadstêd troch Konstantinopel en waard Konstantinopel de nije hôfstêd fan 'e sultan. De oermastering fan Konstantinopel leverde de sultan de bynamme "Mehmet de Oermasterer" op. 

Mei de oermastering fan 'e stêd (en al gau dêrnei ek de oare Byzantynske besittings) kaam in ein oan it Romeinske Ryk, in steat dy't sûnt 27 foar Kristus en hast 1.500 jier bestien hie. De troepen fan Mehmet II mochten de stêd nei de oermastering trije dagen plonderje en de likernôch 30.000 ynwenners fan 'e stêd waarden as slaven ferkocht. De grutste tsjerke fan it Byzantynske Ryk, de Hagia Sofia, waard yn in moskee feroare. De Ottomanen bleaune de stêd Konstantiniyye neamen, de Arabyske namme fan Konstantinopel. Net earder as yn 1930 krige de stêd offisjeel de hjoeddeiske namme Istanbûl.

It oermasterjen fan 'e stêd troch de Ottomanen sloech ek in ûnbidich gat yn 'e ferdigening fan it Europeeske kontinint. Sûnder lykweardige tsjinstanner koene de islamityske legers no sûnder grutte wjerstân fierder trochstjitte yn it kristlike Europa.

Dêrnjonken wie it ferlies fan Konstantinopel in kearpunt yn 'e militêre skiednis. Foar lange tiid foarmen stiennen muorren en hege wâlen de ferdigening fan stêden tsjin ynkringers. De ymponearjende muorren fan Konstantinopel hiene model stien foar de stêden yn Europa en it Middellânske Seegebiet. Mar de Ottomanen wisten mei it brûken fan buskrûd de stêd lang om let op de knibbels te krijen.     

De oermastering fan Konstantinopel en de ein fan it Byzantynske Ryk betsjutte in wichtich barren yn 'e skiednis en neffens guon skiedkundigen foarmet de fal fan de stêd ek de ein fan 'e midsiuwen.
Kapteyn Ynstitút

It **Kapteyn Ynstitút** is de ôfdieling stjerrekunde fan de Ryksuniversiteit Grins. De ôfdieling húsmannet yn de Kapteynborg op it Zernikekompleks yn de stêd Grins. 

It ynstitút is ferneamd nei syn oprjochter, Jacobus Cornelius Kapteyn (1851–1922). Kapteyn waard yn 1878 heechlearaar yn de astronomy en teoretyske meganika doe't der noch gjin observatoarium yn Grins bestie. Kapteyns earste *"Astronomische laboratorium"* waard yn 1896 iepene. Yn 1913 ferhuze it laboratoarium nei de Broerstrjitte op it terrein fan it Akadeemjegebou yn it sintrum fan de stêd. Yn 1970 ferhuze it ynstitút nei in nij gebou op it Zernikekompleks en sûnt 1983 sit it ynstitút yn it hjoeddeistich gebou, Kapteynborg, dat dield wurdt mei de ôfdieling *Low-Energy Astrophysics* fan SRON. 

Fan 1965 oant 1995 wie der in observatoarium tichtby Roden dat de namme *Kapteyn Stjerrenwacht* hie. De gebouwen binne der noch, mar wurde net mear troch de universiteit brûkt. 

It âlde gebou oan de Broerstrjitte fleach op 2 febrewaris 1988 yn 'e brân. It pân waard doe al hast net mear brûkt en waard dêrom net op 'e nij boud. It terrein fan it pân waard in parkearplak. 

## Keppeling om utens
* Kapteyn Ynstitút
Inger Nilsson

**Karin Inger Monica Nilsson** (Kisa, 4 maaie 1959) is in Sweedske aktrise. As bern waard se wrâldferneamd fan har haadrol yn de telefyzjerige Pippi Langhoas (oarspronklik Sweedsk: *Pippi Långstrump*, mar yn Nederlân bekender as *Pippi Langkous*) 
neffens de ferhalen fan Astrid Lindgren. De searje rûn fan 1969 oant 1971.

Nilsson studearre ôf oan de toanielakadeemje, mar waard as folwoeksen aktrise hast foar gjin rol mear frege. Sels wijt hja dat oan har bekendheid as Pippi: neffens har is it foar minsken ûnmooglik wurden om noch in oaren as Pippi yn har te sjen. Sy fertsjinnet de kost as sekretaresse en wennet yn Stockholm.

Yn 2000 waard se oerhelle troch de Switserske regisseur Xavier Koller om in rol te spyljen yn de film *Gripsholm*, grûnfêste op in roman fan Kurt Tucholsky. Sûnt waard hja wer frege foar rôlen yn telefyzjesearjes. 

## Filmografy
* 1969–1971 – *[[Pippi Langkous (telefyzjerige)|Pippi Langkous]]* (telefyzjerige)
* 1969 – *[[Pippi Langkous (film út 1969)|Pippi Langkous]]* (film)
* 1969 – *[[Pippi gaat van boord]]* (film)
* 1970 – *[[Pippi in Taka-Tukaland]]* (film)
* 1970 – *[[Pippi zet de boel op stelten]]* (film)
* 2000 – *Gripsholm* (film)
* 2006 – *AK3* (telefyzjerige)
* 2006–2010 – *Kommissarien och havet* (telefyzjerige)
* 2008 – *Sommartid* (tf-rige)
* 2009 – *Kändisdjungeln* (Sweedske ferzje fan *Ik Ben Een Ster, Haal Me Hier Uit!*)
* 2015 – *Efterskalv* (film)
* 2019 – *Svart cirkel* (film)
Gouden Bear

De **Gouden Bear** (Dútsk: *Goldener Bär*) is in wichtige Dútske priis op it mêd fan ynternasjonale films dy't útrikt wurdt op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn. It is de heechste priis fan dat filmfestival. De Gouden Bear waard yn 1951 foar it earst útrikt, op 'e earste edysje fan it Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn. De priis bestiet út in gouden byldsje fan in bear, it symboal fan Berlyn, dat ek prominint op it wapen en de flagge fan dy stêd stiet. De Gouden Bear wurdt útrikt yn trije kategoryen: bêste film (sûnt 1951), bêste koarte film (sûnt 1956) en yn 'e foarm fan 'e Gouden Earebear as oeuvrepriis foar akteurs en filmmakkers (soms oan ferskate persoanen tagelyk).

## Gouden Bear foar bêste film
### Takenning
De winners fan 'e Gouden Bear op 'e earste edysje fan it Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn yn 1951 waarden útornearre troch in Westdútske faksjuery. Der wiene fiif winners, ferdield oer fiif ferskillende kategoryen. Fan 1952 ôf wie der noch mar ien kategory: bêste film. De winner dêrfan waard fan 1952 oant en mei 1955 keazen troch it publyk. Yn 1956 waard it filmfestival formeel akkreditearre troch de Ynternasjonale Federaasje fan Ferienings fan Filmprodusinten (FIAPF). Sûnt dy tiid wurdt de Gouden Bear foar bêste film tawiisd troch in ynternasjonale faksjuery.

### Winners

## Gouden Earebear
Yn 1982 waard njonken de Gouden Bear foar bêste film en dy foar bêste koarte film ek noch in Gouden Bear yntrodusearre by wize fan oeuvrepriis foar lju dy't in útsûnderlike bydrage levere hawwe oan 'e filmyndustry. Dy priis wurdt de Gouden Earebear (*Goldener Ehrenbär*) neamd.

### Winners

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan it Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn
Diederanalyze

**Diederanalyze**, of yn it Ingelsk ***offender profiling*** of ***criminal profiling***, is in opspoaringstechnyk dy't troch in soad plysjekorpsen en resjerzje-ienheden yn 'e wrâld brûkt wurdt om swiere misdriuwen op te lossen. Dêrby wurdt in diederprofyl opsteld troch in saneamde **profiler**, dat ta doel hat om:
*it tal mooglike dieders te beheinen
*de plysje oanwizings te jaan omtrint wêr't de dieder socht wurde moat;
*eventuële eardere of oare misdriuwen fan deselde dieder oan it aktuële misdriuw te keppeljen; en
*foarsizzings te dwaan oer eventuële takomstige misdriuwen begien troch deselde dieder.
Diederanalyze ûntstie yn 'e 1970-er jierren yn 'e Feriene Steaten. Doedestiden wiene de measte saakkundigen fan betinken dat dizze technyk inkeld relevant wie yn it ramt fan sedemisdriuwen lykas seksuële oantaasting, ferkrêfting en moard mei ferkrêfting. Letter kamen dêr 'gewoane' gefallen fan searjemoard by en ek ûntfiering. Sûnt de ein fan 'e 1990-er jierren wurdt diederanalyze ek wol ynset foar gefallen fan brânstifting (sûnt 1998), terrorisme (sûnt 2000) en sels ynbraak (sûnt 2017). 

Diederanalyze is in metoade fan diederidentifikaasje dy't de geastlike en emosjonele skaaimerken en de persoanlikheid fan in dieder besiket fêst te stellen op basis fan 'e dingen dy't dyselde dieder dien en efterlitten hat op in plak delikt. It fundamintele útgongspunt is dêrby dat út hâlden en dragen persoanlikheidsskaaimerken ôf te lieden binne. Twa fierdere oannames fan diederanalyze binne gedrachskonsistinsje en homology. Gedrachskonsistinsje is it idee dat de misdriuwen dy't troch deselde dieder begien binne, wol beskate dúdlike oerienkomsten mei-inoar fertoane moatte, om't de dieder syn of har persoanseigen hâlden en dragen inkeld op oerflakkige manearen feroarje kin. Homology is it idee dat misdriuwen dy't opinoar lykje, begien wêze moatte troch dieders dy't opinoar lykje.

Dy oannames, benammen de homology-oanname, wurde troch de hjoeddeistige psychology en gedrachswittenskippen as efterhelle beskôge. Ek wurdt it meastepart fan 'e metoades foar diederanalyze karakterisearre troch de oanname dat hâlden en dragen fan in dieder benammen ôfhinget fan syn of har persoanlikheid, en net fan faktoaren dy't eigen binne oan 'e spesifike sitewaasje fan it oangeande misdriuw. Dat is in oanname dy't de psychology al sûnt de 1960-er jierren as in flater beskôget. Kritisy fan diederanalyze hawwe dizze praktyk sadwaande omskreaun as in pseudowittenskip en ferlike mei astrology. Nettsjinsteande dat nimt it gebrûk fan diederanalyze troch plysjetsjinsten wrâldwiid noch altyd ta.
Obie Award

De **Obie Awards** of **Obies** binne in groep Amerikaanske prizen dy't elts jier útrikt wurde foar off-Broadway- en off-off-Broadway-toaniel yn New York. It binne de meast prestizjeuze prizen foar produksjes dy't net op Broadway te sjen binne, en sadwaande net meitingje kinne nei de noch prestizjeuzere Tony Awards. De Obie Awards (fan O.B. = Off-Broadway Awards) waarden yn 1956 oprjochte. De tawizing en útrikking wurdt tsjintwurdich fersoarge troch de American Theatre Wing yn gearwurking mei de krante *[[The Village Voice]]*. Foar de útrikking fan 'e Obie Awards wurde gjin nominaasjes bekendmakke.

## Skiednis
De Obie Awards waarden mids fyftiger jierren yn it libben roppen troch Ed Fancher, de útjouwer fan 'e krante *[[The Village Voice]]*, fan The Village, in wyk yn 'e New&nbsp;Yorkske borough Manhattan. Syn reden dêrfoar wie dat der doedestiden wol prizen (te witten: de Tony Awards) wiene foar toanielproduksjes dy't op Broadway draaiden, mar neat foar toaniel dat off-Broadway, yn 'e "twadderangs" skouboargen fan New York, op 'e planken brocht waard.

De Obie Awards waarden yn 1956 foar it earst útrikt ûnder tafersjoch fan teäterkritikus Jerry Tallmer. Fan 1964 ôf kamen ek off-off-Broadway-produksjes (yn skouboargen fan 'e "trêde rang") foar in Obie Award yn oanmerking. Yn 2014 waard de útrikking fan 'e Obie oernommen troch de American Theatre Wing (ATW) yn gearwurking mei *The Village Voice*. De ATW hat de ferantwurdlikheid foar alle praktyske omtinkens yn ferbân mei de organisaasje fan 'e útrikking, wylst de krante de eigentlike tawizing fan 'e prizen fersoarget.

## Kategoryen
*treflik optreden fan in akteur
*treflik optreden fan in aktrise
*treflik optreden fan in cast
*priis foar oanhâldende prestaasjes (Sustained Achievement Award)
*priis foar bêste nije Amerikaanske teäterwurk (Best New American Theatre Work Award)
*toanielskriuwpriis (Playwriting Award)
*ûntwerppriis (Design Award)
*earfolle fermeldings (Special Citations)
*Obie beurzen (Obie Grants)
*Ross Wetzsteon Award

## Winners
Under de akteurs en aktrises dy't alris in Obie Award wûn hawwe, binne: Dustin Hoffman (1970, 1978), Groucho Marx (1972), Morgan Freeman (1980, 1984, 1987), Kevin Kline (1981), Sigourney Weaver (1981), Alan Arkin 1991), Mary McDonnell (1994), Héctor Elizondo (1995), Cynthia Nixon (2008) en David Hyde Pierce (2011).

Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Obie Awards
Direct-to-video

**Direct-to-video** (Ingelsk foar "direkt-op-fideo") is in term út 'e filmyndustry dy't dernei ferwiist as in film net yn 'e bioskopen draait, mar dy stap oerslacht en fuortendaliks op fideo útbrocht wurdt. Synonimen binne **straight-to-video** (mei deselde betsjutting) en **direct-to-dvd** of **straight-to-dvd** (om't dvd in foarm fan fideo is).

Filmstudio's kinne ferskate redens hawwe om in film net yn 'e bioskopen út te bringen. Sa kin der in te lyts budget wêze om in marketingkampanje te beteljen dy't it publyk nei de bioskoop bringe moat; sûnder sa'n kampanje hat men wol de kosten fan bioskoopfertoanings, mar net de baten. Ek kin it wêze dat ornearre wurdt dat de film gewoan net fan in goed genôge kwaliteit is om yn 'e bioskopen te draaien, dat der yn 't foar al in soad negative resinsjes komme, of dat de film op in oare wize kontroversjeel (wurden) is. Oare redens kinne wêze dat der gjin stipe is fan in grut tillefyzjenetwurk (benammen wichtich yn 'e Feriene Steaten), dat de film inkeld ynteressant is foar in lyts part fan it filmpublyk, of dat der gewoan hielendal gjin belangstelling foar bestiet. Dêrby moat ek yn 'e rekken holden wurde dat filmstudio's mar in beheind tal bioskoopreleases yn 't jier fersoargje kinne, en dat se dêr de meast ûnthjittende films foar útsykje.

Direct-to-video-films binne faak kwalitatyf minne ferfolgen of prequels fan grutte bioskoopfilms. Sadwaande wurdt der oer soksoarte films faak wat delbûgend praten. Mar direct-to-video-films foarmje ek in winstjaande merk foar lytsere filmstudio's en makkers fan ûnôfhinklike films. It is net ûngewoan dat in direct-to-video-film, benammen as der in bekende filmstjer oan meiwurke hat, wrâldwiid in opbringst generearret fan mear as $50&nbsp;miljoen.

In bekend type film dat men faak direct-to-video útbringt, wurdt foarme troch ferfolgen op ferneamde tekenfilms. Foarbylden binne *[[The Lion King&nbsp;II: Simba's Pride]]* en *[[The Lion King&nbsp;III: Hakuna Matata]]*, de ferfolgen op *[[The Lion King (film út 1994)|The Lion King]]*, en *[[The Return of Jafar]]* en *[[Aladdin and the King of Thieves]]*, de ferfolgen op *[[Aladdin (film út 1992)|Aladdin]]*. In oar soarte film dat fan 'e 1980-er jierren ôf hiel faak as direct-to-video útbrocht wurdt, wurdt foarme troch pornofilms (hoewol't dy fan 'e twadde helte fan 'e 1990-er jierren ek wol fia betelwebsiden op it ynternet ferspraat wurde). Pornofilms waarden yn it Gouden Tiidrek fan de Pornografy, yn 'e 1970-er jierren, oer it algemien as bioskoopfilms publisearre, mar oan 'e ein fan dat desennium, doe't de fideotechnology yntrodusearre waard, begûn dat te feroarjen. Direct-to-video is ideaal foar pornofilms om't it publyk sokke films dochs leaver yn 'e privacy fan it eigen hûs besjocht, wylst it tagelyk de filmmakkers by steat stelt om mei ekstreem lege budgetten te wurkjen.
Ridderfilm

De **ridderfilm** is in sjenre fan films dy't geane oer ridders of dêr't ridders in wichtige rol yn spylje. De setting is yn 'e regel Midsiuwsk. De ridderfilm kin beskôge wurde as in subsjenre fan 'e histoaryske film. Hy is nau besibbe oan 'e swurd-en-sandalefilms dy't de Aldheid as eftergrûn hawwe en de mantel-en-degenfilms dy't de sechstjinde oant de iere njoggentjinde iuw as eftergrûn hawwe. Foarbylden fan ridderfilms binne:
Sjeik

In **sjeik** (fan it Arabyske: شيخ‎, sekuere transliteraasje: *šayḫ*, útspr.: [ʃe:x], likernôch: "sjeech"; meartal: شيوخ, translit: *šuyūḫ*, útspr.: [ʃuju:x], likernôch: "sjûjûûch") is in Arabyske titel. It betsjut safolle as "master" of "wize", en is dêrmei net spesifyk foarbeholden oan 'e adel, hoewol't er dêr wol it meast mei ferbûn is. In sjeik is in manlik lid fan in keninklike of aadlike famylje, de hearsker oer in stamme of gewoan in âldere man dy't op maatskiplik mêd in protte oansjen wûn hat. Yn 'e earste beide gefallen is it in titel dy't fan heit op soan oerdroegen wurdt. De froulike foarm **sjeika** (Arabysk: شيخة, translit: *šayḫa*, útspr.: [ʃe:xa], "sjee-cha") wurdt troch froulike leden fan in keninklike of aadlike famylje droegen.

In sjeik is yn it foarste plak in lieder fan in Arabyske stamme (wêrby't it almeast om in bedoeïnestamme giet) of in lid fan in aadlike of keninklike famylje. As yn it gebiet fan 'e famylje ierdoalje fûn is, en de famylje dêrtroch ryk wurden is, sprekt men yn 'e folksmûle ek wol oer in **oaljesjeik**. Yn 'e foarm fan 'e stamlieder giet de titel 'sjeik' werom op in pre-islamitysk ferline.

Der binne ek pleatslike sjeiks, dy't yn 'e praktyk faak islamityske learaars binne, oan it haad fan in moskee steane of omdoarmjende prekers binne. Mei it tal folgelingen fan sokken nimt ek harren maatskiplike en politike macht ta. Ek de learmasters fan soefistyske oarders (*[[tarika (oarder)|tarika's]]*) wurde troch harren oanhingers oantsjut as sjeiks. Dêrby giet it om 'e hoeders fan 'e kennis dy't inkeld foar ynwijden bedoeld is, en dy't fia in spesifyk keatling fan ynwijingen (*[[silsila]]*) by wichtige hilligen lâns tebekgean soe op 'e profeet Mohammed sels.