open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
MULO

**Mulo** (ek **Ulo**) wie de ôfkoarting foar **(mear) útwreide leger ûnderwiis**, in Nederlânske skoalfoarm dy't ûntstie ûnder de Underwiiswet fan 1857, in skoalle foar fuortset ûnderwiis nei de legere skoalle. 

Nei de fjouwerjierrige Mulo koe trochstreamd wurde nei de mfs of hbs. It skriftlike en mûnling eksamen bestie út Nederlânsk, Frânsk, Ingelsk, Dútsk, algebra, mjitkunde, ierdrykskunde, skiednis en natuerkunde. Ek waard in sifer jûn foar skriuwen (hânskrift of fersoarging skriftlik wurk), dat lykwols net meitelde foar de útslach. Neist dizze eksamenfakken waard ek lesjûn yn biology, hannelskennis, boekhâlden, bedriuwsrekkenjen en gymnastyk. In R.K. Mulo hie ek noch godstsjinstlear op it programma. 

Neist de gewoane Mulo, ek wol Mulo-A neamd, wie der de Mulo-B; yn it lêste jier, it eksamenjier waard ekstra algebra, mjitkunde (o.a. goniometry) en fysika (natuerkunde mei meganika) jûn en eksaminearre. As tagelyk eksamen foar Mulo en Mulo-B dien waard, koe ien fan de frjemde talen en ierdrykskunde of skiednis ferfalle. Fansels ferfoel dan ek de 'normale' algebra, mjitkunde en natuerkunde. Fierders koe eksamen dien wurde yn boekhâlden, bedriuwsrekkenjen, hannelskennis, bedriuwslear en rjochts- en wetskennis. Yn sa'n gefal krige men in oantekening op it diploma, dat lykweardich oan it middenstânsdiploma wie. Dan wienen der skoallen dêr't fakultatyf eksamen dien wurde koe yn tekenjen of skiekunde (mei in ienfâldiger en in moeiliker programma).  

It skoaltype Mulo waard yn 1968 ferfongen troch de Mafû.

Ulo en Mulo wurdt ek skreaun as ULO en MULO of ulo en mulo.

## Mulo-B diploma (1965) mei hannelsoantekening (=middenstânsdiploma)

Ofbyld:Diploma_Mulo-B_voorkant.jpg|foarkant
Ofbyld:Diploma_Mulo-B_achterkant_handelskennis_(middenstands_diploma).jpg|efterkant (hannelsoantekening)
Bromberch (Poalen)

**Bromberch** (Poalsk: **Bydgoszcz**) is in stêd yn it noardwesten fan Poalen. It is de grutste stêd fan it woiwodskip Koejaavje-Pommeren. De stêd foarmet in agglomeraasje mei it 30 km eastliker lizzende Toruń. Bydgoszcz leit oan de rivier de Brda, in sydrivier fan de Wisła. Fan 1772 oant 1920 wie de stêd efterelkoar Prusysk en Dútsk.

## Ynwennertal
* 2009 - 358.029
* 2004 - 368.235

## Underwiis
* Muzykakademy Bydgoszcz (*Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy*)

## Kultuer
Bydgoszcz húsmannet it grutste operafestival fan Poalen, it Bydgoszcz Opera Festival.

## Berne yn Bydgoszcz
* Marian Rejewski (19 augustus 1905 - 13 febrewaris 1980), Poalsk wiskundige en kryptograaf, de earste dy't de Enigma briek.
* Radosław Sikorski (23 febrewaris 1963), Poalsk politikus en sjoernalist
* Kurt Tank, fleantúchûntwerper en testpiloat
Lublin

**Lublin** is in plak yn it easten fan Poalen, de haadstêd fan it nei de stêd neamde woiwodkip (provinsje) Lubelskie. Lublin is de grutste stêd be-easten de Wisła, sa'n 150&nbsp;km súdeastlik fan de haadstêd Warsjau en 180&nbsp;km noardwestlik fan de Oekraynske stêd Lviv. It is in wichtich yndustrieel-, administratyf-, kultuereel- en wittenskiplik sintrum.

Fanwege Heinrich Himmler waard yn 1941 it konsintraasjekamp Majdanek boud op sa'n fjouwer kilometer fan it sintrum fan de stêd Lublin.

## Ynwennertal
* 2014 - 343.144
* 2009 - 350.392
* 2004 - 355.998

## Berne yn Lublin
* Henryk Wieniawski (10 july 1835), fioelist en komponist († 1880)
* Johann Zukertort (7 septimber 1842), skaker († 1888)
* Jacek Bąk (24 maart 1973), fuotballer
* Arkadiusz Onyszko (12 jannewaris 1974), fuotballer
* Krzysztof Cugowski (30 maaie 1950), sjonger
* Urszula (7 febrewaris 1960), sjonger
* Beata Kozidrak (4 maaie 1961), sjonger

## Keppelings om utens
*  www.lublin.eu
* Filmke oer Lublin op youtube
Jan Peter Balkenende

**Jan Pieter (Jan Peter) Balkenende** (Biezelinge, 7 maaie 1956) is in Nederlânske rjochtsgelearde en politikus. Fan 22 july 2002 oant 14 oktober 2010 wie er minister-presidint fan Nederlân. Hy is lid fan it CDA. Sûnt 14 oktober 2022 is er minister fan steat.

## Keppeling om utens
*  Prof.Dr. J.P. (Jan Peter) Balkenende, Parlement.com
Ria Postma-Stolk

**Ria Postma-Stolk** (Maasland, 15 novimber 1927 - Hurdegaryp, 31 maaie 2008), sette oer en skreau yn it oanlearde Frysk en droech deryn foar.

## Libben
Postma-Stolk learde pas Frysk doe't se om redenen fan sûnens by har famylje yn Gytsjerk kaam te wenjen. Yn 1956 skreau se it ferhaal *Fiif minuten is to lang* yn *[[De Tsjerne (tydskrift)|De Tsjerne]]*, dat letter ek as boek feskynde. Begjin jierren sechtich skreau dse ek gedichten en koarte ferhalen yn de Ljouwerter Krante.

Alve jier lang hie se in bernerubryk yn Frysk & Frij ( oant 1966) en wurke dêrnei acht jier mei oan de RONO, benammen foar it berneprogramma.

Yn 1969 ferskynde it boek ‘Peter goes to Holland', skreaun op fersyk fan Wereldcontact. Dat boek jout in byld fan Nederlân, foar bern en pakesizzers fan emigranten. Se hie ha hjirfoar ferdjippe yn de ferskillende Nederlânske streken, *sa mar út de fantasije te skriuwen kin ik net*, sei se destiids. It boek ferskynde yn in oplage fan 8000 stiks en de skriuwster krige der in reis fan seis wiken troch de FS en Kanada foar as beleanning.

## Wurk
* *Fiif minuten is to lang* (1956)
* *De frouwe fan starum* (1965)
* *Peter goes to Holland* ( 1969)
* *De P(u)ozzebokken* (oersetting fan Bouke Jagt: De Pozzebokken, 1973)
Legere skoalle

** Legere skoalle** is  in foarm fan basisûnderwiis dy't yn de hiele wrâld foarkomt.

De legere skoalle as begryp yn de wetjouwing waard yn 1985 ferlitten. Tegearre mei de beukerskoalle (of: 'lytse skoalle') is de legere skoalle in foarrinner fan de basisskoalle.

De legere skoalle hie seis klassen:
* earste klasse: foar bern fan 6-7 jier (komt oerien mei groep 3 fan de basisskoalle)
* twadde klasse: 7-8 jier (groep 4)
* tredde klasse: 8-9 jier (groep 5)
* fjirde klasse: 9-10 jier (groep 6)
* fyfde klasse: 10-11 jier (groep 7)
* sechsde klasse: 11-12 jier (groep 8)

Nei de seisde klasse waard in skoaladvys foar it fuortset ûnderwiis jûn, meastal op grûn fan it resultaat fan it CITO Einhifkjen Basisûnderwiis

Somtiden wie der ek in sânde en achtste klasse, bedoeld om learlingen op skoalle te hâlden salang at se learplichtich wienen. Guon learlingen gienen fierder nei it fglû (fuortset gewoan leger ûnderwiis). It gie dan meast om learlingen dy't nei it leger ûnderwiis oan it wurk gienen.

Kombinaasjeklassen kamen ek foar as der te min learlingen op in skoalle wienen om seis klasselokalen mei te foljen.

In skoalhaad ('haadmaster') hie de deistige lieding; faak wie dy ek ûnderwizer fan in klasse yn de boppebou, útsein op tige grutte skoallen.

At klassen meiïnoar yn ien lokaal sitte hat men it oer in kombinaasjeklasse of kombinaasjegroep.
Underwiiswet fan 1857

De **Underwiiswet fan 1857** wie in Nederlânske wet út 1857 dy't in ein besocht te meitsjen oan de skoallestriid tusken de foarstanners fan iepenbier en bysûnder ûnderwiis, dy't ûntstien wie troch de Underwiiswet fan 1806. De wet wie troch Van Rappard útsteld. Dizze wet regele dat allinnich it iepenbier ûnderwiis fan it Ryk stipe wurde soe, dat it ûnderwiis tagonklik wêze moast foar bern fan alle godstsjinstige gesinten en dat it neutraal wêze moast.

Fierders skreau dizze wet foar it earst foar hokker fakken yn it leger ûnderwiis yn Nederlân jûn wurde moasten.

Dizze wet kende trije ûnderwiisfoarmen:
* de legere skoalle;
* it mear útwreide leger ûnderwiis (mulo);
* de Hegere Boargerskoalle (hbs)

Yn 1878 waard de wet oanpast.

Der wiene fjouwer soarten skoallen: de Earmeskoalle, de Herhellingsskoalle, de Twadde Boargerskoalle foar fral middenstânsbern en de Earste Boargerskoalle foar begoedigen. Utsein de Herhellingsskoalle wienen se foar jonges en famkes ornearre, dy't wol apart sitte moasten.
Underwiiswet fan 1806

De **ûnderwiiswet fan 1806** (of skoallewet fan 1806) regele fan 1806 oant 1857 it leger ûnderwiis yn Nederlân. De wet waard ferfongen troch de Underwiiswet fan 1857.

De wichtichste saken dy't yn dizze wet fêstlein waarden:
* Leararen waarden ferplichte om fan 1806 ôf klassikaal les te jaan; de âlde menier fan lesjaan, it saneamde *haadlik ûnderwiis*, waard ferbean.
* It ûnderwiis wie bedoeld om sawol maatskiplike as kristlike deugden te ûnderwizen. 
* Nei 1806 moasten ûnderwizers it foech ta ûnderwizen hawwe. Hja moasten eksamens ôflizze om dat sjen te litten.
* Lanlike inspeksje hold tafersjoch op it neilibjen fan de nije skoalregels. 
* Alden waarden ferplicht om skoaljild te beteljen. Der waard noch wol ûnderskie makke tusken iepenbier ûnderwiis en bysûnder ûnderwiis.

## Keppeling om utens
Tekst fan de wet
Kees van der Staaij

**Cornelis Gerrit (Kees) van der Staaij** (Flaardingen, 12 septimber 1968) is in Nederlânske jurist en politikus. Hy is lid fan de Steatkundich Grifformearde Partij (SGP). Hy siet sûnt 19 maaie 1998 út namme fan de SGP yn de Twadde Keamer en wie der fan 27 maart 2010 oant 25 augustus 2023 de partijlieder. 

Kees van der Staaij studearre rjochten oan de Universiteit Leien (steatsrjocht en bestjoersrjocht). Hy is troud en hat twa adoptearre bern. Hy is lid fan de Ald Grifformearde Gemeenten yn Nederlân en wennet yn Benthuizen.

## Keppeling om utens
* Mr. C.G. (Kees) van der Staaij, Parlement & Politiek
*Kees van der Staaij, Tweede Kamer der Staten-Generaal
Sybrecht Regtdoorzee Greup-Roldanus

Dr. **Sybrecht Clasina Regtdoorzee Greup-Roldanus** (Amsterdam, 24 septimber 1893 - 1984) wie in Nederlânsk skriuwster en histoarika.

## Libben
Regtdoorzee waard berne yn Amsterdam, mar brocht in grut part fan har jeugd troch yn Middelburch. Hja woe it leafst sjongster wurde, mar dochs begûn se in stúdzje (ûnderwiisakte) Nederlânsk MO. Al mei jonge jierren skreau hja novellen, ûnder oaren yn it populêre blêd *"Eigen Haard".* Sy brûkte ûnder oaren de skûlnamme Sini Greup-Roldanus. 

Hja waard lykwols learares en letterkundige. Yn 1922 troud hja mei de jurist Jan Regtdoorzee Greup. Yn 1925 is se learares Nederlânsk, skiednis en steatsrjocht oan it Gemeentlik Lyseum te Amsterdam. Oer it lesjaan seit hja: "... Ik fyn it wichtich dat de dosint syn of har stof behearsket, nee der boppe stiet, sadat jo har mei koartswyl bringe kinne. ...".

Yn 1936 promovearre hja *cum laude* op de *Geschiedenis der Haarlemmer Bleekerijen*. Yn dat jier waard hja ek bestjoerslid fan It Ynternasjonaal Argyf foar de Frouljusbeweging, dat yn 1935 oprjochte wie.  

Yn har boek *Sandra Tjallinga in het eeuwjaar 1700* jout hja in beskriuwing fan it libben yn de Akademystêd Frjentsjer.

## Wurk
In kar.
* *Sandra Tjallinga in het eeuwjaar 1700*, Histoaryske roman (1949) 
* *Een vrouw in rook en regen.* Histoaryske roman (1954).
* *De humeuren in de straat der weduwen*. Histoaryske roman (1953); waard op 2 septimber 1954 bekroane mei de Literatuerpriis fan de stêd Middelburch.
List fan Nederlânske militêren omkommen ûnder in fredesmisje

Dizze **List fan Nederlandse militêren omkommen ûnder in fredesmisje** jout in oersjoch fan de militêren dy't stoarn binne yn tsjinst fan it Nederlânske leger yn in fredesoperaasje. Ek selsmoardgefallen wurde yn de list neamd.
De Wytsing

**De Wytsing** is in byld yn Amersfoart en stiet by de rotonde fan de krusing Van Randwijckleane /Sjongfûgelwei. It is der delsetten by gelegenheid fan de Keistêdfeesten yn 1978, doe't Sweden it tema wie. De Sweedske keunstner Calle Örnemark makke it 12 meter hege byld fan sloophout, dat kaam fan in 17e iuwske Sweedske pleats.

Op de foet waard in tekst oanbrocht: *gud bevara ass för vikingen* ('God hoedzje ús foar de Wytsings'). Yn 'e mande mei de Amersfoartske skoalbern hat er it byld skildere. De Wytsing is neamd nei Björn Järnsida, in Sweedske wytsing dy't yn Nederlân plondere hat. Spitigernôch bedoar it hout al hurd troch rein en wyn. Yn 1986 is it restaurearre, mar it byld blykte net mear te rêden. Yn 1993 is der in nije, ympregnearre Wytsing fan Örnemark delsetten op fersyk fan de wykbewenners.

## Sjoch ek
* De Bolle fan Amersfoart

## Keppeling om utens
* loftkaart mei bysûnderheden yn Amersfoart
Prins Hendriksoard

**Prins Hendriksoard** is in bûten mei lânskipstún oan de Soestdikerwei yn Den Dolder oan de kant fan Lage Vuursche. 

De bûtenpleats Ewijckshoeve fan 574 hektare waard op 10 july 1871 iepenbier kocht troch Prins Willem Frederik Hendrik. Doe't hy op 13 jannewaris yn Lúksemboarch ferstoar, kaam de Ewijckshoeve yn besit fan kening Willem III en prinses Wilhelmina. It gedielte benoarden fan de Soestdikerwei waard yn 1883 fan de Ewijckshoeve ôfsplitst en kaam yn hannen fan de bankier A. Boissevain. Hy liet op it terrein in bûtenferbliuw bouwe mei in Ingelske lânskipstún. Op it terrein besuden fan de Soestdikerwei kaam in grut koetshûs mei stâl en tsjinstwenning.

It lângoed waard yn 1926 yn trije stikken splitst. It koetshús mei stâl en wenningen kaam mei in grut terrein yn hannen fan it *Nederlandsche Jongelingsverbond*, dat it pân ferbouwe liet ta tehûs en it omdoopte yn Ernst Sillem Hoeve. It terrein noard fan de wei waard yn twaen splitst: Prins Hendriksoard sels mei it park en it nije lângoed Vijverhof, dat kocht waard troch G.H. Crone út Amsterdam.

Prins Hendriksoard kaam yn hannen fan it Nederlânske Protestantenbûn. It is no in herstellingsoard Geastlike Sûnenssoarch.
;Vijverhof
Op it lângoed Vijverhof fan ein 19e iuw is in park fan 52 hektare oanlein mei in soad lânsfrjemde beammen. Yn it noardlike diel fan de Vijverhof leit in einefiver mei eilantsje. Dizze plasse wie der by de oanlis fan it lângoed net, mar is fan 1980. Mei't it lângoed yn in brede leechte fan de stuwâl leit leit, is it frijwat wiet. De wetterpartijen en fennen op it lângoed wurde benammen fieden troch reinwetter, wêrtroch't in soere, fiedselearme biotoop ûntstiet. Yn 1999 is de wiete biotoop útwreide. De eienepoel hat flauwe ouwers krigen, it eilantsje is natoerliker makke en fan it persiel dernjonken is de fruchtbere boppelaach ôfhelle. Sa ûntstie in soer miljeu, gaadlik foar de ûntwikkeling fan fochtige heide.
 
## Keppeling om utens
* Foto fan de tún fan Vijverhof
Carice van Houten

**Carice Anouk van Houten** (Leiderdorp, 5 septimber 1976) is in Nederlânsk aktrise, radiopresintatrise en ambassadrise fan it Wrâld Natoer Fûns. Se is winner fan fiif Gouden Keallen, trije Rembrandt Awards en tal fan oare prizen. Har mei in Gouden Keal bekroane rol yn de film *Zwartboek* (2006) betsjutte it begjin fan in ynternasjonale karriêre.

Van Houten studearre oan de *Kleinkunstacademie* yn Amsterdam. Hja die mei yn de Amerikaanske films Valkyrie (2008), en Repo Men (2010), wat har tige positive kritiken opsmiet en wurdearring fan guonts as Paul Verhoeven en de aktrise Sharon Stone

## Priveelibben
Van Houten hat fan 2006 oant 2009 in ferhâlding mei de Dútske akteur Sebastian Koch hân. Carice is de âldere suster fan Jelka van Houten.
Carice hat ferklearre dat hja har yn Hollywood net lokkich fielt: "Ik haw Hollywood sjoen, en hoewol't ik der neat op tsjin haw is myn soarte libben net. Myn agint is ferbjustere om't ik yn Jeropa bliuwe wol", seit hja. "At Hollywood my in grutte rol oanbiedet, dan doch ik dat fansels wol, mar ik wol dêr gewoan net wenje."

## Filmografy
In kar.
* 1997: *3 Ronden*
* 1998: *Ivory Guardians*
* 1999: Suzy Q
* 2000: *Goede daden bij daglicht: Op weg* (TV-Film)
* 2001: *Storm in mijn hoofd*
* 2001: *AmnesiA*
* 2001: *De Acteurs* (TV-Searje)
* 2001: *Minoes*
* 2002: *Het Everzwijn*
* 2002: *The Wild Boar* (Koarte film)
* 2002: *Luifel & Luifel – De Krottenkoning* (TV-ôflevering)
* 2003: *De Passievrucht*
* 2003: *Father's Affair*
* 2004: *Russen – De Zevende Getuige* (TV-ôfl.)
* 2004: *Kopspijkers – Dance-4-Life (TV-Episode)
* 2005: *Boy Meets Girl Stories #1 – Smachten* (TV)
* 2005: *Zwarte Zwanen*
* 2005: *Lepel* 
* 2005: *Knetter*
* 2006: *Ik Omhels Je Met 1000 Armen*
* 2006: *Zwartboek*
* 2007: *Alles is liefde*
* 2008: *Valkyrie*
* 2010: *Repo Men*
* 2010: *De gelukkige huisvrouw*

== Teaterfoarstellingen ==
* *Mijn Elektra* ([[1999]]) ...Koor/Carice
* *Driestuiversopera* (2001) ...Polly
* *Foxtrot (musical)* (2002) ...Josien (regy: [[Ruut Weissman]])
* *Hedda Gabler* (toanielstik) (2003) [[De Theatercompagnie]] (regy: [[Theu Boermans]])
* *De Meeuw* (Tsjechov) (2003)...Macha
* *Ren Lenny Ren* (2004)...freondinne Paul (regy: [[Ruut Weissman]], tekst: [[Thomas Acda]], [[Paul de Munnik]] en Rob de Graaf)
* *Twelfth Night/Driekoningenavond* (2006) ...Cesario/Viola, De Theatercompagnie (regy: Theu Boermans)
* *Het Bewijs* (2006)...Catherine, [[Joop van den Ende produksjes]] (regy: [[Peter Oosthoek]])
* *De Gravin van Parma'' (2008) ...Francesca (regy: Ursul de Geer)

## Keppeling om utens
* Webstee fan Van Houten
Maidstone

**Maidstone** is in stêd en (sûnt 1974) in Ingelsk distrikt yn it greefskip Kent en hat 138.948 ynwenners.

De rivier de Medway rint troch it sintrum fan de stêd en ferbynt Maidstone mei Rochester en it estuarium fan de Teems. Eartiids wie de rivier in wichtige hannelsrûte. Maidstone wie it sintrum fan it agraryske greefskip Kent, ek wol bekend as de ´Tún fan Ingelân´. Der binne oanwizings foar bewenning yn de krite om Maidstone út de iere Stientiid of sels earder.

## Demografy

## Keppeling om utens
*Maidstone keunst en kultuer
Benthuizen

**Benthuizen** is in doarp yn de gemeente Alfen oan de Ryn yn de provinsje Súd-Hollân. Benthuizen hat neistenby 3400 ynwenners (2007).

## Berne yn Benthuizen
* Kees van der Staaij (1968), politikus
Knokkel

In **knokkel** is in plak dêr't in finger of tean bewege kin troch de knokkellidden. De knokkels wurde goed sichtber as in fûst makke wurdt. 

It hearber kreakjen fan de knokkels komt troch de synoviale floeistof dy't it fakuüm folt dat troch de beweging feroarsake wurdt.
;Taal
**Stive/Tsjokke knokkels hawwe*: fûl, neperteftich wêze
**Net oan 'e knokkels ta yn it jild taastte*: net folle jild hawwe.
Piktyske stien

**Piktyske stiennen **binne monumintale stiennen, faak fersierd, makke en oprjochte troch de Pikten. De stiennen wurde fûn yn Skotlân en wurde datearre op de 6e- oant en mei de 9e iuw.

## Doel en betsjutting
De bedoeling fan de stiennen is ûnwis. Faaks wienen it persoanlike tinkstiennen. As dat sa is, dan moatte de symboalen útlein wurde as clan- of famyljesymboalen. Guon stiennen ferbyldzje rituelen. De stiennen soenen ek as grêfstien brûkt wêze kinne, mar dat liket net it primêre doel west te hawwen. In oare teory ûnderstelt dat it grinsstiennen west hawwe kinne om de grinzen tusken clans of bloedlinen oan te jaan.

De brûkte symboalen soenen ek in byldskrift wêze (lykas de hiëroglifen). Der binne likernôch 35 ferskillende symboalen erkend. De abstrakte symboalen hawwe nammen krige sa as *V-foarmige stêf* en *dûbele skiif*. Dêrneist wurde der bisten ôfbylde, bygelyks it hart, de salm en de wolf. Der kinne ek deistige gebrûksfoarwerpen ûnderskaat wurde lykas de kaam en de spegel. Tige seldsum komme dy symboalen ek op Piktyske sieraden foar.

## Klassifikaasje
Yn *The Early Christian Monuments of Scotland* (1903) beskriuwe J. Romilly Allen en Joseph Anderson in klassifikaasje fan Piktyske stiennen dy't no noch brûkt wurdt.

* *Klasse 1*: ûnbewurke stiennen mei ynkurven symboalen, sûnder krusen. Klasse 1-stiennen datearje fan de 6e iuw oant de 8e iuw.
* *Klasse 2*: soart fan rjochthoekige stiennen mei in grut krús en ien of mear symboalen oan ien of beide siden. De symboalen binne yn reliëf kurven en it krús is opfolle mei alderlei patroanen. Klasse 2-stiennen binne fan de 8e iuw en 9e iuw.
* *Klasse 3*: stiennen sûnder piktyske symboalen. Dat kinne krúsfoarmige stiennen wêze, grêfmonuminten, frijsteande stiennen of stiennen skrinen. Klasse 3-stiennen datearje fan de 8e en 9e iuw.


Image:Aberlemno.jpg|*Klasse II Kirkyard stien c800AD, [[Aberlemno]]*
Image:Serpent stone.JPG|*Aberlemno, De Slange Stien, klasse I* 
Image:Pictishstones dunblane.jpg|*Klasse III Piktyske stien yn Dunblane Cathedral*
Image:NiggReverse.jpg|De *Nigg Stone*, 790-799 AD, *klasse II, ferbyldet in Piktyske harp, bisten en krigers yn in 19e iuwske yllustraasje.*

## Keppelings om utens
*University of Strathclyde Syksysteem foar Piktyske stiennen.
*Aberdeenshire Council Oersjoch fan Piktyske stiennen yn Aberdeenshire, Skotlân.
Postfleanmasine

In **postfleanmasine** is in fleanmasine dy't meast of alline mar brûkt wurdt foar it ferfier fan post.

Fleanmasines ornearre foar inkeld postferfier komme eigentlik alinne foar de Twadde Wrâldkriich foar. De earste en twadde generaasje fleanmasines hiene noch te min motorfermogen om fracht mei te nimmen, mar wiene te djoer yn 't gebrûk om "economy class"-passazjiers mei te nimmen, dat de wichtichste sivile rol foar doetiidske fleantugen wie it bringen fan brieven en pakjes fan A nei B, folle flugger as de besteande post mei hynder, auto en trein helje koe. 

De fleanmasines wiene faak dúdlik te herkennen oan in offisjeel embleem op de romp.

Yn in ûnbidich grut lân as de Feriene Steaten waard de loftpost in súkses. Dêr wie de Douglas M-1 en de Boeing Model 40 bekende en betroubere tastellen. Koloaniale machten hienen in posttsjinst op harren koloanjes. Nederlân fleach op Nederlânsk-Ynje; Frankryk op Noard-Afrika, mar ek op Súd-Amearika; Ingelân hie loftlinen mei Yndia en it Fiere Easten.

Ein jierren 1940 waarden postfleanmasines hieltyd seldsumer doe't de tastellen grutter en krêftiger waarden en sa ekonomysker yn it wurk te hâlden wiene. Frachtferfier en grutskalich passazjiersferfier koe doe wol út en de post waard der gewoan op ta nomd. Anno 2010 is dat noch de praktyk. Dochs wurdt der noch wol post mei in hege prioriteit apart troch de loft ferfierd. Lytse tastellen as de Cessna 208 en Piper PA-31 Navajo ferfolle noch dy spesjale rol.

## Foarbylden

File:PWS54.jpg|De Poalske *PWS-54*
File:Ryan M-1 NX2073 HARM Creve Coeur 2006.jpg|De AmerikaanskeRyan M-1
Image:DH.88 Comet G-ACSS Farnborough 10.09.88R.jpg|Restaurearre De Havilland Cornet, de G-ACSS *Grosvenor House*, septimber 1988
Image:Monomail.jpg|Boeing 221 Monomail
Boeing 221 Monomail

De **Boeing Model 200 Monomail** wie in Amerikaanske postfleanmasine út de iere jierren 30 fan de 20e iuw dy't syn earste flecht op 6 maaie 1930 makke. 

## Untwerp en ûntwikkeling
Yn 1930 kaam Boeing mei in spektakulêre nije postfleanmasine dêr't in soad nijmoadrichheden yn ferwurke wienen. In inkelde wjuk (benedendekker), metalen wjukken en streamline romp (ek de motor mei in saneamde *cowling*), ynlûkber lâningstsjellen. It tastel wie súnich en prestearre goed foar dy tiid. 

Der waard ynearsten ien eksimplaar boud foar evaluaasje troch Boeing en it Amerikaanske leger (de **Y1C-18**). Dat late net ta in gruttere produksje; it tastel kaam telâne yn de Boeingfloat op de San Fransisko-Chicago loftpostrûte yn july 1931. 

In twadde ferzje waard ûntwikkele as it **Model 221**, mei in 20 sm ferlingde romp mei romte foar seis passazjiers yn in tichte kabine op kosten fan wat laadromte, de fleander siet yn in iepen cockpit. Dit model fleach foar it earst op 18 augustus 1930. Sawol **Model 200** en **Model 221** waarden úteinlik oanpast foar transkontinintale tsjinst, **Model 221A** neamd, mei in bytsje langer makke kabine, gaadlik foar acht passazjiers. Dizze masines fleagen op United Air Lines syn Cheyenne-Chicago rûte.

De prestaasjes fan dit technysk foaroprinnend tastel waarden behindere troch brek oan in gaadlike motor (dy't no te licht wie) en it ûntbrekken fan avansearre propellertechnology. Doe't de nije propeller kaam, dêr't de blêden fan yn ferskillende hoeken set wurde koenen, en men krêftiger motoren ta syn foldwaan krige, waard de Monomail technysk rillegau ynhelle, ûnder oaren troch Boeing's eigen twamotoarige 247 en de Douglas DC-2.

## Farianten

;Model 200
:mailplane (1 boud)
;Model 221
:mailplane mei romte foar 6 passazjiers (1 boud)
;Model 221A
:Model 200 en 221 gaadlik makke foar 8 passazjiers

## Spesifikaasjes (Model 221)
;Algemien
:Bemanning: 1
:Passazjiers: 6
:Lingte: 18 m
:Spanwiidte: 12.75
:Hichte: 3,81 m
:Wjukoerflak: 49,7 m²
:Gewicht leech: 2.260 kg
:Maks. startgewicht: 3.628,7 kg
:Oandriuwing: 1 Pratt & Whitney Hornet B stjermotor fan 575 hk
:Propeller: 1 fêste propeller
;Prestaasjes
:Maks. faasje: 254 km/o
:Krúsfaasje: 217 km/o 
:Fleanberik: 925 km
:Plafont: 4.480,5 m
:Startbaan: ± 240 m 
:Lâningsbaan: ± 210 m

## Ferlykbere tastellen
* Lockheed Orion
* Northrop Alpha
Pro Juventute

**Pro Juventute** is in yn 1912 oprjochte fâdijferiening. Nei 1954 is PJ benammen dwaande mei werving, foarljochting en begelieding fan gesinsfâden. Nei de reorgainisaasje  fan de  fâdijrieden krige se in eigen buro yn Ljouwert en waard de gesinsfâdij de haadtaak. Dizze waard benammen útfierd troch it jaan fan kursussen foar frijwilligers, it hâlden fan kontaktjûnen en it organisearjen fan ekskurzjes. Foarútrinnend op in neistribbe fúzje tusken alle jeugdbeskermingsynstellings, waard in gearwurkingsferbân oangien mei  "Kinderzorg Friesland", wylst de feriening in wichtige ynbring hie by in mienskiplike opset fan it advyswurk. "Kind en U" wie it ferieningsorgaan.
Boeing 247

De **Boeing 247** wie in fleanmasine fan Boeing dy't beskôge wurdt as it earste wier moderne passazjierstastel. It tastel is in twamotoarige leechdekker dat ôflaat is fan de ienmotoarige B200 en de twamotoarige B215. It tastel wie hielendal fan aluminium, wie streamline, hie in tichte cockpit en hie in ynlûkber lâningsgestel. De kabine hie plak foar tsien passazjiers en der waard flein mei twa fleanders. Fierders hie dit tastel foar it earst trimflakken oan de wjukken, in automatyske piloat en in systeem fan opblaasbere rubberen hoezen om iisôfsetting kwyt te reitsjen. 

De Boeing 247 makke de earste flecht op 8 febrewaris 1933 en it wie suver fuortendaliks in súkses. De earste klant wie it Amerikaanske *United Airlines*, dat 15 masines besteld hie, hoewol't der doe al fraach nei tastellen dy't mear as tsien man meinimme koene wie. It meast avensearre model wie de B-247D dat ferstelbere propellerblêden krige en sa it motorfermogen ekonomysker benutsje koe. Doe't yn maart 1934 de DC-2 op it toaniel ferskynde wie it feitlik al dien mei de kommersjele karriêre fan de 247. De prestaasjeferskillen wienen te grut, sa't ek bliken die yn de McRobbertson Airrace fan 1934 dêr't beide tastellen oan meidienen.

De 247 waard wol brûkt troch de loftmacht (USAAF) as transporttastel, foar troepeferfier en as treningstastel oant de ein fan de Twadde Wrâldkriich ta. 
Der binne totaal 75 boud. 

Neikommende ûntwerpen lieten gruttere, fjouwermotoarige ferkearsfleanmasines sjen, mar de basisformule feroare feitlik net oant Boeing begjin jierren 1940 mei de Boeing B307 Stratoliner kaam dy't foar it earst foarsjoen wie fan in drukkabine.

## Technyske feiten
* Lingte 15,72 m
* Breedte 22,65 m
* Hichte 3,60 m
* Motor 2× Pratt & Whitney S1H1-G Wasp stjermotors, 550 hk (410 kW) it stik
* Maks. startgewicht 6193 kg
* Maks. faasje 325 km/o
* Krúsfaasje 250 km/o
* Fleanberik 1200 km
Douglas DC-2

De **Douglas DC-2** (DC is *Douglas Commercial*) wie in fleanmasine mei twa motors foar 14 passazjiers, boud troch de Douglas Aircraft Company fan 1934 ôf. Yn 1936 kaam Douglas mei in gruttere ferzje, dy't as Douglas DC-3 wrâldferneamd waard en de meast boude fleanmasine út de loftfeartskiednis waard.

## Skiednis
Oant de jierren 1930 bestiene fleanmasines meast út in ramt fan hout, bespand mei linnen. Nei inkelde slimme ûngemakken waard de rop om metalen tastellen hieltyd grutter, omdat oannaam waard dat dy feliger wêze soene. It earste folslein metalen fleantúch wie de Boeing 247, dêr't sawt he hiele produksje fan nei United Airlines gong. Dat hie fan gefolgen dat de maatsckippij Transcontinental and Western Air, it lettere *Trans World Airlines*, in oprop oan in tal oare fabrikanten die om in metalen tastel te ûntwikkeljen. Douglas' antwurd wie de Douglas DC-1, dy't yn in bytsje wizige foarm as de DC-2 yn produksje gie.
It tastel makke in soad yndruk. TWA bestelde 20 tastellen, en oare Amerikaanske en ek Jeropeeske maatskippijen, sa as KLM, LOT en Swissair, folgen. Ek de KNILM (Keninklike Nederlânsk-Ynjyske Loftfeart Maatskippij) kocht trije eksimplaren. De tastellen foar de Europeeske merk waarden makke troch Fokker.

De earste DC-2 fan de KLM, de PH-AJU "Uiver" waard wrâldferneamd troch it winnen fan de handikepklasse fan de lofttrace Londen - Melbourne yn 1934. Yn it algemien klassemint fan de race waard de Uiver twadde. Allinne de spesjaal foar dizze wedstriid boude De Havilland DH.88 "Grosvenor House" wie earder. Noch foar de ein fan 1934 (en noch foar de levering fan mear DC-2's oan de KLM) gie de Uiver by in fleanramp yn de Syryske woastyn ferlern.

## De DC-2 no

Anno 2009 binne der noch fjouwer DC-2's oer, dêr't ien fan de loft yn mei:
* c/n 1404: It Aviodrome yn Lelystêd hat de ienichste DC-2 dy't noch fleane kin. Yn july 2005 is it tastel troch it lâningsstel sakke, mar yn juny 2007 mocht it wer fleane. Dit tastel, earst eigendom fan de Amerikaanske Marine, is skildere yn de kleuren fan de wiere "Uiver", en hat ek syn namme en syn registraasjenûmer PH-AJU oernaam.
* c/n 1368: In earder Pan Am tastel stiet in it *Museum of Flight* yn Seattle.
* c/n 1288: De Dutch Dakota Association hat in DC-2, dy't fier fan ree om te fleanen is. It is de bedoeling om ek dit tastel de loft wer yn te krijen. De earste eigner wie *Eastern Air Lines*.
* It Central Finland Aviation Museum hat de lêste DC-2 op 'e noed. Ek stiet der noch in romp sûnder wjukken yn it Finnish Aviation Museum.

## Technyske feiten
 

## Literatuer
* : *Douglas DC-2, de eerste blikken vogel van de KLM en de KNILM*. Bonneville, Bergen (N.H.), 1997. 335 p. ISBN 90-73304-19-9
Recreana

De **Recreana** wie in rekreaasjetentoanstelling dy 't fan 1966 oant 1980 jierliks yn april hâlden waard yn de Fryslânhal te Ljouwert.

Yn 1966 wienen der 42 standhâlders en 15.000 besikers. Yn 1975 270 standhâlders ( 1974: ± 200 ) op 40.000 m². By de Recreana organisearren de Hydronauten de saneamde Recreanaloop lâns de Rûnwei fan Ljouwert en waarden der rûnflechten hâlden. Yn 1975 wienen der mear as 100.000 besikers.
Pim Regnery

**Simon Jan (Pim) Regnery** (Ljouwert, 1908 - dêre, oktober 1967) wie eigner fan it troch syn heit yn 1911 oprjochte Hotel De Kroan. 

Nei opliedings yn De Haach, Dublin en Brussel naam er doe't er 23 jier wie Hotel De Kroan fan syn heit oer.

Regnery wie keunstsamler, haadbestjoerslid fan it Horecaf en bestjoerslid fan de Maatskippij ta Befoardering fan de Skilder- en Tekenkeunst yn Ljouwert. Ek wie er in protte jierren lid fan it algemien bestjoer fan de VVV-Ljouwert. 

Yn it bekende *[[Liber Amicorum]]* fan him steane in soad nammen fan keunstskilders, skakers, toanielspilers ensfh., dy't nei in útfiering yn Ljouwert oernachten yn hotel De Kroan.

Regnery ferkocht syn bedriuw om reden fan sûnens op 1 novimber 1966 oan NV Kats boubedriuw. Hy stoar mei 59 jier oan in hertynfarkt.
Riemer Renkema

**Riemer Renkema** (Oldekerk, 1924 - Feankleaster) wie in politikus fan de ARP.

Lid fan it Kolleezje fan Deputearre Steaten sûnt oktober 1968, lid fan Provinsjale Steaten foar de ARP sûnt 1966. Hy wurke sûnt 1939 as gemeentesekretaris fan Achtkarspelen (1957-1967) en hie De portefúlje fan Romtlike Oardering en Folkshûsfesting.
Jacob Ritzema van Ikema

**Jacob Bernard Ritzema van Ikema** (Westernieland, 17 maaie 1912 - Bennekom, 30 desimber 1983) wie presidint-direkteur fan de Frico en CCF. 

Nei in stúdzje yn Wageningen wie er lânbouatasjee yn Washington (1946-1950), dêrfoar by de Oeriselske Maatskippij fan Lânbou (1938-1942) en de Bedriuwsgroep Fiedings- en Genotmiddelyndustry. Hy folge by de CCF S. Hepkema op, by de Frico S. Nijholt. De titel presidint-direkteur ûntstie by de CCF yn 1962, by de Frico yn 1966. Troch syn protte funksjes, ek lanlike, yn de koöperative suvelyndustry hat hy in grutte rol spile yn it nasjonale en regionale suvelbelied.

Yn 1966 krige er de provinsjale Fryske Parsepriis.
Klaas Rienks

**Klaas Arjens Rienks** (Easterein, 15 juny 1898 - Ljouwert, 24 jannewaris 1973) wie sivyl yngenieur ( sûnt 1930 by de gemeente Ljouwert ), sûnt 1947 by Provinsjale Wettersteat, (fan 1960 ôf as haadyngenieur-direkteur); oant 1967 adviseur Monumintesoarch fan Deputearre Steaten, bestjoerslid fan It Fryske Gea, Feriening foar Terpenûndersyk, Bûn Heemschut en Feriening De Hollandsche Molen.

Hy wie einredakteur fan it Frysk Tinkboek Ljouwert 1435-1935 dat ûntstie omdat Fryske bydragen foar it earste offisjele tinkboek wegere waarden. Skreau mei yr. G.L. Walther it standertwurk *Binnendiken en Slieperdiken yn Fryslân* (2 dielen, 1954) en mei syn frou bydragen yn *De Alderhelljenfloed fan 1570* (1970).

Hy troude op 8 maart 1927 mei Durkje Rienks-Wallinga.
Jacob Rinzema

**Jacob Rinzema** (Wageningen, 17 july 1927 - Beetstersweach, 22 desimber 2020)   wie ryksargivaris fan de provinsje Fryslân sûnt 1 febrewaris 1969. Hy wenne ûnder oare yn Dronryp. 

Hy studearre Rjochten yn Utert, wie 1957/1958 kursuslieder oan de Folkshegeskoalle Allardseach yn Bakkefean en sûnt 1961 sjartermaster oan it Ryksargyf fan Gelderlân. Yn febrewaris 1975 waard er keazen ta foarsitter fan de Fryske Nasjonale Partij.

Teffens hat er bestjoerslid west fan it Feitsma Fûns.
Boeing 307 Stratoliner

De **Boeing Model 307 Stratoliner** wie it earste kommersjele transportfleanmasine mei in drukkabine. Dizze eigenskip makke it mooglik om mei passazjiers op hichte fan 6,000m te fleanen, dat wol sizze boppe it waar. It drukdifferensjaal wie 2.5 psi (17kPa), sadat op in hichte fan 4.480 m de kabinedruk dy fan 2.440 m wie. Model 307 hie romte en foarsjennings foar in bemanning fan fiif en 33 passazjiers. De kabine wie sa'n 3.6 m trochsneed. It wie de earste fleanmasine mei in boardwurktúchkundige as bemanningslid.

It Model 307 wie in fuortsette ûntwikkeling fan it Model 299 (de lettere Boeing B-17 'Fleanend Fort'). Totaal binne der mar tsien fan makke fanwege it útbrekken fan de Twadde Wrâldoarloch. Ien tastel waard kocht troch filmprodusint en loftfeartpionier Howard Hughes om dêrmei in wrâldsnelheidsrekord te festigjeen.

## Farianten
;307
:Wright Cyclone GR-1820-G102 motors mei ien superoanjager. 5 bemanningsleden
;307B
:Wright Cyclone GR-1820-G105A motors mei twa superoanjagers foar bettere prestaasje op gruttere hichte. 7 bemanningsleden
;C-75
:Fiif Trans World 307Bs yn tsjinst fan de USAAF as militêre transporttastellen; 307B-1 standerd mei B-17G wjukken, in grutter sturtflak, 4 Wright Cyclone GR-1820-G606 motors en sûnder drukkabine.

## Technyske feiten (Boeing 307)
Ut Jane's AWA 1942 (útsein wjukoerflak en laadfeiten)
Bemanning: 5, dêrfan twa piloaten en in boardwurktúchkundige
:Kapasiteit: 33 passazjiers by deiljocht, 25 nachts
:Lingte: 22,6 m
:Spanwiidte: 32,63 m
:Hichte: 6,33 m
:Totaal oerflak: 138 m² 
:Leechgewicht: 13.608 kg
:Laadgewicht maks.: 20.420 kg
:Motor: 4 Wright GR-1820-G102 stjermotoren, 1100 hk it stik (=820 kW)
:Maks faasje: 387 km/o op 1,830 m
:Krúsfaasje: 344 km/o op 3,050 m
:Fleanberik: 2.820 km
:Plafond maks.: 7.110 m
:Belesting: 138 kg/m²
:Krêft/massa ferhâlding: 0.098 hk/pûn

## Sjoch ek
Besibbe fleanmasines:
*  Boeing B-17 'Fleanend Fort'
* Boeing C-75
Fergelykbere fleanmasines:
* Douglas DC-4
* C-46 Commando, CW-20 ferzje

## Keppelings om utens
* Boeing 307 yn de Online-Ensyklopedy ''Historylink''
* Loftfeartskiednis: Boeing 307 Stratoliner
* Reklamefilm fan de TWA oer de Boeing 307
Ford Trimotor

De **Ford Trimotor** (ek wol "Tri-Motor", bynamme **"The Tin Goose"**) wie in Amerikaanske sivyle transportfleanmasine mei trije motors dy't sûnt 1925 boud waard troch Henry Ford. De produksje gie troch oant 7 juny 1933; doe wienen der 199 fan makke. Hoewol ûntwurpen foar de boargerloftfeart waard it tastel ek brûkt troch militêren en it waard oer de hiele wrâld ferkocht. Ford makke de motors net sels, wat wol it gefal wie by syn T-Ford, frachtweinen en trekkers. 

De Trimotor wie Ford syn antwurd op de Fokker F.VII(3m), dêr't er ek in protte op like, mar de Trimoter wie folslein fan metaal en neffens Ford "the safest airliner around."  De romp en wjukken wienen fan aluminium ribbeltsjeplaten (om it sterker te meitsjen). Dy ribbels hienen lykwols wol fan gefolgen dat de luchtwjerstân slim tanaam, dat de fleanprestaasje frijwat fermindere. *Transcontinental Air Transport*, dat letter part fan *Trans World Airlines* wurde soe, begûn mei dit tastel de transkontinintale lofttsjinst fan San Diego nei New York yn 1929.

Yn de jierren nei de oarloch bleaunen de Ford Trimotors yn tsjinst by lytse, regionale maatskippijen. Ien fan de ferneamdste tastellen wie de Ford Trimotor N414H fan Scenic Airways dy't 65 jier lang brûkt is foar rûnflechten boppe de Grand Canyon. Dizze fleanmasine wurdt anno 2010 noch ynset foar promoasjewurk en filmopnames. 

Piloaten fûnen it tastel guodlik yn 'e omgong, betrouber foar syn tiid. Hy koe goed op twa motors fleane en de fier út inoar steande tsjillen makken de lâning aardich feilich. Fierders wie dit tastel geweard, tige breed tapasber en duorsum. Hjoed-de-dei fleane noch ferskate eksimplaren.

## Technyske feiten

## Ynterieur

NC8407 Ford 4-AT Tri-Motor MD1.jpg|De cockpit fan de Trimotor.
NC8407 Ford 4-AT Tri-Motor MD2.jpg|It ynterieur.
Rivella

**Rivella** is in koalsoerhâldende frisdrank dy't foar in part út waai makke wurdt. Dizze frisdrank bliuwt oer by de tsiisproduksje.

## Skiednis
It produkt waard yn 1952 yn Switserlân troch dr. Robert Barth útfûn. 

It wurdt sûnt 1957 yn lisinsje yn Nederlân makke troch NV Concentra, foarme troch Koöperative Kondinsfabryk Fryslân en in Switserske molkfabryk. It waard doe produsearre troch it eardere Lijempf-fabryk yn Wolvegea. Anno 2008 makke troch Vrumona. Lange tiid wie Rivella der yn twa farianten: de 'gewoane' Rivella (mei in benammen read label), mei sûker as swietstof, en in ferzje sûnder sûker, "Rivella Light" (op oare plakken bekend as Rivella Blau).

Sûnt 2005 wurdt yn Nederlân ek Rivella mei griene tee-ekstrakten ferkocht, wer mei sûker as swietstof. It is yn oare lannen bekend as Rivella Grien.

Rivella kin beskôge wurde as de nasjonale drank fan Switserlân mei in merkoandiel fan 15% (2002) en is fierder eigentlik allinnich bekend yn de regio's om Switserlân (Súd-Dútslân, Eastenryk, East-Frankryk) en Lúksemboarch en Nederlân. Wat no Rivella Light hjit waard foar it earst yn Nederlân yntrodusearre yn 1958 foar diabetisi en hat dêr it grutste merkoandiel bûten Switserlân.

Rivella brûkte lange tiid de reklameslogan "Rivella, in bytsje frjemd, mar wol lekker", dy't tige bekend wurden is.
Cornelis Roersma

**Cornelis Sijmen Roersma** (Dronryp, 1901 - Frjentsjer, 1997) wie in transportûndernimmer en redakteur.

Cornelis S. Roersma waard berne yn Dronryp yn 1901. Yn 1925 waard er frachtrider yn Frjentsjer. Syn bedriuw ûntjoech him ta in beurttsjinst fan Frjentsjer nei Ljouwert (en oarsom) oer Skalsum, Peins, Skingen, Slappeterp, Menaam en Marssum. Foar WO II wie er bestjoerslid fan de *Vrachtrijdersvereniging Leeuwarden*. Teffens wie er 14 jier sekretaris fan Keatsferiening Jan Bogtstra en organisearre er goed 33 jier de jeugdkeatskompetysje fan dy feriening

Nei de oarloch waard er redakteur fan it Frjentsjerter Nijsblêd fan 1945 - 1972 en keatspublisist (ek foar NOS en Algemien Deiblêd).

Fierder fersoarge er: *Kent U ze nog .....De Franekers* en skreau *Franeker in vertellingen* (1974). Hy hie ek funksjes yn it pleatslike ferieningslibben (Fryske Krite, Oranje Nasjonaal, begraffenisferiening, frijsinnich-kristlike manljusferiening), wylst hy foar party net-kristlike begraffenissen de wijing fersoarge.

## Keppeling om utens
* http://worldcat.org/identities/lccn-n80102132/ WorldCat.Identities. Oersjoch fan syn publikaasjes
Jaap Romijn

**Jacob Pieter Romijn**, (Utert, 29 maart 1912 - Ellesdyk, 23 maaie 1987), wie in Nederlânsk skriuwer, ûnderwizer en sûnt 1964 direkteur fan it Gemeentlik Museum Princessehof yn Ljouwert. It museum waard ûnder syn lieding restaurearre, útwreide en saneard ta in algemien keramysk stúdzjesintrum.

Hy hearde foar 1940 ta de redaksje fan *Opwaartse Wegen* (Protestantsk-kristlik) en publisearre yn it earstoan ûnder de skûlnamme E. Legrand. Yn de Twadde Wrâldoarloch besoarge hy in fjirtichtal yllegale útjeftes en rjochte it literêre tydskrift *[[Ad Interim]]* op (1944) dat yn 1950 mei 'De Gids' fusearre. Fan 1934 - 1950 wie hy ûnderwizer en wurke as keunst- en muzykredakteur yn Utert. Fan 1944 - 1960 as direksje-sekretaris en dêrnei fjouwer jier as direkteur fan A.W. Bruna en Soannen Utjouwersmij. NV.

## Wurk
* *Punt van Uitgang* (ferhalen, 1946)
* *Rechtvaardiging van Don Juan* (novimber 1954)
* *De ondergang van Maria-Louise* (1966)
* *[[Nanne Ottema]], Chinese keramiek* (bewurke troch Jaap Romein, 1970)
* tentoanstellingskatalogussen
Rudi Koopmans

**Rudi Koopmans** (Ljouwert, 30 jannewaris 1948) is in earder Nederlânsk bokser en Jeropeesk kampioen.

Koopmans bokste yn 1977 foar de earste kear om de Jeropeeske titel yn it healswiergewicht. Hy ferlear dat gefjocht fan de Italiaan Aldo Travesaro. It jier derop fersloech er Travesaro wol en waard Jeropeesk kampioen. Hy behâlde dizze titel oant 1984 en bleau yn de tsien partijen dat er útdage waard oerein. Yn 1984 rekke hy syn titel lykwols kwyt oan Frânsman Richard Caramanolis doe't er opjoech. 

Op 28 novimber 1980 bokste Koopmans om de wrâldtitel tsjin de Amerikaan Eddie Mustafa Muhammad. Yn dat gefjocht hie der lykwols net folle yn te bringen en ferlear. Al nei trije rûnen staakte skiedsrjochter omdat fierder boksen net ferantwurde wie foar Koopmans. Neffens Koopmans hied er in kopstjit fan syn tsjinstanner krigen. 

Koopmans stoppe mei boksen yn 1984 en waard letter bodyguard en ûndernimmer. Hy wie in sakepartner fan de yn 2003 likwidearre fêstgoedhanneler Bertus Lüske.
Junkers F.13

De **[[Junkers]] F.13** (ek bekend as F 13) wie de earste transportfleanmasine dy't hielendal fan metaal wie, boud yn Dútslân oan de ein fan de Earste Wrâldkriich. It wie in avansearre iendekker mei in wjuk út ien stik, mei in tichte ferwaarme kabine foar fjouwer passazjiers. De fleander siet yn in heal iepen cockpit, sûnder sydruten. Der binne sa'n 330 fan ferkocht, 110 dêrfan fleagen yn Dútske tsjinst. It tastel waard 13 jier lang makke en hat hast 20 jier kommersjeel tsjinst dien.

De F.13, Junkers syn earste kommersjele fleanmasine, wie doetiids tige nijmoadrich mei syn ribbeltsjeplaat beklaaing fan de romp, leech pleatste en earodynamysk ferantwurde wjukken sûnder triedden om se te skoarjen. Yn 't earstoan wie men hoeden mei it tapassen fan in lege wjuk om't men tocht dat it swiertepunt fan it tastel dan te heech lizze soe. Ek letter yn de jierren 1920 wienen fleanmasinen noch twadekkers mei skoarlinen en latten oan de bûtenkant. Mei Fokker syn passazjiersfleanmasines wienen dy fan Junkers de moderne tastellen dy't de toan oanjoegen yn de loftfeart.

## Technyske feiten (1919)

### Fierder lêze
* Stroud: *Wings of Peace: The Junkers F13 (Aeroplane Monthly)*
* Pohlmann: *Prof. Junkers nannte es "Die Fliege"* (ISBN 3-87943-982-6)
* Wagner: *Junkers F13 und ihre Vorlaeufer* (ISBN 3-88064-015-7)
* Endres: *The Junkers F13 in Poland (Air Pictorial)*

## Keppeling om utens

* Junkers F 13
* Junkers F 13 fotos fan it Budapest Aviation Museum 
* Hugo Junkers hiemside
Herodianus

**Herodianus** (± 170 oant 240) wie in Gryksktalige skriuwer dy't in skiednis beskreau fan it Romeinske Ryk dat it tiidrek beslacht tusken 180 en 238.

## Skiednis
Fan Herodianus persoanlik libben is sawat neat bekend en wat wy al witte is basearre op ferûnderstellings. Hy wie fan Gryksk komôf, mooglik út Antiochje yn Syrje en kaam út ienfâldich laach. Yn de Romeinske haadstêd Rome beklaaide er, nei it skynt, in legere amtlikte funksje en hat ferskillende wichtige foarfallen út dy tiid sels meimakke. 

Syn eigen herinneringen foarmje, mei de tsjûgenissen fan eachtsjûgen, de basis fan syn wurk. In inkele kear, bygelyks by de beskriuwing fan Septimius Severus syn suksesfolle kampagnes tsjin de Parten, liket der in boarne te wêze (yn dit gefal de Bôge fan Septimius Severus op it Forum Romanum). Nettsjinsteande dat er gjin tagong hie ta offisjele dokuminten jout syn skiednis in betrouber byld fan dy tiid.

## Wurk
Yn it Gryksk skreau hy oer de Romeinske skiednis fan it regear fan keizer Markus Aurelius oan de troansbestiging fan Gordianus III. De ynhâld is wat ûnevenwichtich ferdield, de acht haadstikken wurde nei it ein hieltyd koarter en de meast oandacht giet út nei it fiifkeizersjier 193 en it seiskeizersjier 238.

It wurk fan him befettet in protte nijsgjirrige en wichtige details, bygelyks de skitterjende beskreauwing fan de troansbesiging fan Heliogabalus (218-222) tidens it yn Rome fierde Akitufestival. It ferslach dat Herodianus fan syn bewâld jout is gâns minder kleurd as dat fan syn tiidgenoat en kollega, de deftige senator Kassius Dio.

Omdat *De skiednis fan it Romeinske Keizerryk sûnt Markus Aurelius* skreaun is yn flot Gryksk, hat it altyd in protte lêzers hân. Lykwols hat syn reputaasje lange tiid in soad te lijen hân troch it feit dat er foar de earste helte fan syn wurk konkurrinsje hie yn de foarm fan Kassius Dio, dy't better oanskreaun stie. Mar yn distiid is dat sterk ferbettere en wurdt him net langer neidragen dat er by de maatskiplike elite hearde. 

## Resinte literatuer
* , *Herodian. Geschichte des Kaisertums nach Marc Aurel: Griechisch und Deutsch*, Stuttgart, 1996.

## Keppeling om utens
* Herodianus, yn , ''De Oudheid in het Nederlands: repertorium en bibliografische gids voor vertalingen van Griekse en Latijnse auteurs en geschriften'', Baarn, 1992, pp. 197-198.
* Herodian's ''Roman History'' Folsleine Ingelske oersetting,
* , art. Herodian, Livius.org, 2005.
Jouster Kuierke

It **Jouster Kuierke** is in histoaryske rûnlieding mei gids (gildemaster) troch De Jouwer. De kuierrûte giet lâns histoaryske plakken en farwetters. Underweis binne ek âlde gevels, smelle strjitsjes en oare moaie plakjes op De Jouwer te besjen.

It Kuierke, fan hast oardel oere, wurdt simmerdeis hâlden op tongersdeitemiddeis. De organisaasje wurdt dien troch it Gilde Skarsterlân, mar de oanmeldings rinne fia de VVV fan De Jouwer.
Ellewoutsdijk

**Ellewoutsdijk** (Siuwsk *Ellesdiek*), is in doarp yn de gemeente Borsele, yn de provinsje Seelân. Oant 1 jannewaris 1970 wie it in selsstannige gemeente. It doarp is mei syn 410 ynwenners (2010) de lytste kearn fan de gemeente.

It doarp leit oan de Westerskelde, yn de súdlikste punt fan Súd-Bevelân, net fier fan de noardlike ynrit fan de Westerskeldetunnel. Oan de Westerskelde leit in lytse jachthaven, in tijhaven, dy't by eb drûchfalt. Ten suden fan it doarp, efter de seedyk leit in earder fort út 1837. Dit fort wie oait bedoeld as ferdigening fan de Skelde en is hjoeddeisk eigendom fan Feriening Natoermonuminten.

In opfallend plak yn de buorren hawwe twa hearehuzen yn in parkeftich lânskip, dy't troch de ambachtshear fan Ellewoutsdijkboud binne op it terrein fan in yn de Twadde Wrâldoarloch ferwoaste bûtenplak.

Op de fûneminten fan de let-goatyske doarpstsjerke waard yn 1950/51 it nije Tsjerkje fan Ellewoutsdijk boud. Meidat it sa'n lytse gemeente wie, kaam se yn 2001 by de gemeente Driewegen en kaam it tsjerkje leech te stean. Sûnttiids wurdt it brûkt foar oekumenyske tsjerketsjinsten en foar ferskate dialekt-aktiviteiten.


Ofbyld:EllesdiekKerke.jpg|Tsjerkje fan Ellewoutsdijk
Ofbyld:Fort Ellewoutsdijk.jpg|Fort Ellewoutsdijk
Fort Ellesdyk

**Fort Ellesdyk** is in ferdigeningswurk út 1839 yn de gemeente Borsele. 
Sûnt 1981 is it eigendom fan Feriening Natoermonuminten.

It Ferdrach fan Londen (1839) is de oanlieding foar de bou fan it fort:
Nederlân moast de tagong ta de haven fan Antwerpen oer de Westerskelde garandearje.

By Ellesdyk kaam in seishoekich kustfort, om de skipfeart op de Westerskelde te behearskjen.
Aldeweisterfeart

**Aldeweisterfeart** is in turfdelsetting yn de himrik fan Gersleat yn de gemeente It Hearrenfean.

De namme komt ek foar as *d'Oude weg* en *Oudewegstervaart*
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings