James Bond

**James Bond** is in ferneamde fiktive Britske geheim agint (mei koadenûmer **007**, útspr.: *double oh-seven*) yn 'e tsjinst by de bûtenlânske ynljochtingetsjinst MI6, dy't yn 1953 skepen waard troch auteur Ian Fleming. Syn romansearje oer James Bond, dy't úteinlik tolve romans en twa bondels mei koarte ferhalen omfieme, genoat yn 'e 1950-er jierren in beskate populariteit. Yn 1962 waard de earste filmadaptaasje fan syn wurk makke, dy't útsûnderlike súksesfol wie. Oant en mei 2021 soene der yn 'e ''James Bond''-filmsearje yn totaal 28 films ferskine, wêryn't de rol fan Bond fertolke waard troch sokke ikoanyske akteurs as Sean Connery en Roger Moore. Nau mei Bond ferbûn binne de Bond girls, de tsjeppe jonge froulju dêr't de geheim agint yn elts fan syn aventoeren mei omgiet en net selden ek mei omslacht. 

## Namme
Ian Fleming bewearde dat er de namme 'James Bond' ûntliend hawwe soe oan in wiere James Bond (1900-1989), in Amerikaanske ornitolooch. Dyselde wie de skriuwer fan it non-fiksjeboek *Birds of the West Indies*, dat Fleming yn 'e boekekast stean hie doe't er nei in gaadlike namme foar syn geheim agint socht. Nij ûndersyk hat lykwols útwiisd dat Fleming eins de namme skoan ûntliend hawwe kin oan in Welske geheim agint mei wa't er sels ûnder de Twadde Wrâldoarloch tsjinne hie, in James C. Bond.

## Persoanlikheid
Syn geastlike heit, auteur Ian Fleming, stalde James Bond gear út 'e fysike skaaimerken en karaktertrekken fan in stikmannich kommando's mei wa't er ûnder de Twadde Wrâldoarloch sels tsjinne hie by de Ynljochtingedifyzje fan 'e Britske Keninklike Marine. Dêr foege er syn eigen styl en smaak oan ta. 

De James Bond dy't op dy wize ûntstie, is in Ingelsman dy't as geheim agint foar de Britske bûtenlânske ynljochtingetsjinst MI6 wurket. Hy is de soan fan Andrew Bond en Monique Delacroix, in Switserse. Hy wennet yn Londen, mar is ynternasjonaal aktyf. Hy is lang fan stal, mei in atletysk lichem en in knap uterlik. Syn leeftyd is ûnbeskaat, mar kin earne yn 'e tritich of fjirtich rûsd wurde, hoewol't er yn Fleming syn romans nea âlder wurdt. 

Hy hâldt fan drinken, smoken, gokken, flugge auto's en seks mei tsjeppe froulju. Syn favorite drankje is oer it algemien in martini, dy't skodde wurde moat en net omret (*shaken, not stirred*). Syn foarleafde foar smoken is troch de feroarjende hâlding sûnt de 1980-er jierren yn 'e films sterk op 'e eftergrûn rekke sa net alhiel útbant, mar de oarspronklike Bond fan Fleming smookte 60 oant 70 sigaretten deis. De auto dy't it meast mei Bond assosjearre wurdt, is de Aston Martin.

Bond is in útsûnderlik skerpskutter en in tige feardich fjochter yn man-tsjin-mangefjochten. Ek is er in ekspêr yn skyen, swimmen en it spyljen fan poker en golf. As Bond immen deadet docht er dat sûnder te wifeljen of der letter emosjoneel mei om te pakken. Soks komt meastal foar as er syn oarders útfiert of as er himsels ferdigenet, mar soms hannelet er ek út wraak.

## Ferskinings
### Romansearje

#### Wurken fan Fleming

* 1953 – *[[Casino Royale (roman)|Casino Royale]]*
* 1954 – *[[Live and Let Die (roman)|Live and Let Die]]*
* 1955 – *[[Moonraker (roman)|Moonraker]]*
* 1956 – *[[Diamonds Are Forever (roman)|Diamonds Are Forever]]*
* 1957 – *[[From Russia, with Love (roman)|From Russia, with Love]]*
* 1958 – *[[Dr. No (roman)|Dr. No]]*
* 1959 – *[[Goldfinger (roman)|Goldfinger]]*
* 1960 – *[[For Your Eyes Only (ferhalebondel)|For Your Eyes Only]]* (ferhalebondel)
** *[[From a View to a Kill]]*
** *[[For Your Eyes Only (koart ferhaal)|For Your Eyes Only]]*
** *[[Quantum of Solace (koart ferhaal)|Quantum of Solace]]*
** *[[Risico (koart ferhaal)|Risico]]*
** *[[The Hildebrand Rarity]]*
* 1961 – *[[Thunderball (roman)|Thunderball]]*
* 1962 – *[[The Spy Who Loved Me (roman)|The Spy Who Loved Me]]*
* 1963 – *[[On Her Majesty's Secret Service (roman)|On Her Majesty's Secret Service]]*
* 1964 – *[[You Only Live Twice (roman)|You Only Live Twice]]*
* 1965 – *[[The Man with the Golden Gun (roman)|The Man with the Golden Gun]]*
* 1966 – *[[Octopussy and The Living Daylights]]* (ferhalebondel)
** *[[Octopussy (koart ferhaal)|Octopussy]]*
** *[[The Living Daylights (koart ferhaal)|The Living Daylights]]*
** *[[The Property of a Lady]]* (net yn 'e oarspronklike edysje, mar tafoege oan lettere edysjes)
** *[[007 in New York]]* (net yn 'e oarspronklike edysje, mar tafoege oan lettere edysjes)

#### Wurken fan oare skriuwers
*troch Kingsley Amis (ûnder it pseudonym Robert Markham)
**1968 – *[[Colonel Sun]]* (roman)
*troch Christopher Wood (senarioskriuwer) 
**1977 – *[[James Bond, The Spy Who Loved Me]]* (ferboeking)
**1979 – *[[James Bond and Moonraker]]* (ferboeking)
*troch John Gardner
**1981 – *[[Licence Renewed]]* (roman)
**1982 – *[[For Special Services]]* (roman)
**1983 – *[[Icebreaker (roman)|Icebreaker]]* (roman)
**1984 – *[[Role of Honour]]* (roman)
**1986 – *[[Nobody Lives for Ever]]* (roman)
**1987 – *[[No Deals, Mr. Bond]]* (roman)
**1988 – *[[Scorpius (roman)|Scorpius]]* (roman)
**1989 – *[[Win, Lose or Die]]* (roman)
**1989 – *[[Licence to Kill (roman)|Licence to Kill]]* (ferboeking)
**1990 – *[[Brokenclaw]]* (roman)
**1991 – *[[The Man from Barbarossa]]* (roman)
**1992 – *[[Death is Forever]]* (roman)
**1993 – *[[Never Send Flowers]]* (roman)
**1994 – *[[SeaFire]]* (roman)
**1995 – *[[GoldenEye (roman)|GoldenEye]]* (ferboeking)
**1996 – *[[Cold (roman)|Cold]]* (roman)
*troch Raymond Benson
**1997 – *[[Blast from the Past (koart ferhaal)|Blast from the Past]]* (koart ferhaal)
**1997 – *[[Zero Minus Ten]]* (roman)
**1997 – *[[Tomorrow Never Dies (roman)|Tomorrow Never Dies]]* (ferboeking)
**1998 – *[[The Facts of Death]]* (roman)
**1999 – *[[Midsummer Night's Doom]]* (koart ferhaal)
**1999 – *[[Live at Five (koart ferhaal)|Live at Five]]* (koart ferhaal)
**1999 – *[[The World Is Not Enough (roman)|The World Is Not Enough]]* (ferboeking)
**1999 – *[[High Time to Kill]]* (roman)
**2000 – *[[DoubleShot]]* (roman)
**2001 – *[[Never Dream of Dying]]* (roman)
**2002 – *[[The Man with the Red Tattoo]]* (roman)
**2002 – *[[Die Another Day (roman)|Die Another Day]]* (ferboeking)
*troch Sebastian Faulks
**2008 – *[[Devil May Care (roman fan Sebastian Faulks)|Devil May Care]]* (roman)
*troch Jeffery Deaver
**2011 – *[[Carte Blanche (roman)|Carte Blanche]]* (roman)
*troch William Boyd
**2013 – *[[Solo (roman fan William Boyd)|Solo]]* (roman)
*troch Anthony Horowitz
**2015 – *[[Trigger Mortis]]* (roman)
**2018 – *[[Forever and a Day (roman)|Forever and a Day]]* (roman)

#### Spin-off-searjes
**[[Young Bond]]*
**troch Charlie Higson
***2005 – *[[SilverFin]]* (roman)
***2006 – *[[Blood Fever]]* (roman)
***2007 – *[[Double or Die]]* (roman)
***2007 – *[[Hurricane Gold]]* (roman)
***2008 – *[[By Royal Command]]* (roman)
***2009 – *[[A Hard Man to Kill (koart ferhaal)|A Hard Man to Kill]]* (koart ferhaal)
**troch Steve Cole
***2014 – *[[Shoot to Kill (roman)|Shoot to Kill]]* (roman)
***2016 – *[[Heads, You Die]]* (roman)
***2016 – *[[Strike Lightning]]* (roman)
***2017 – *[[Red Nemesis]]* (roman)
**[[The Moneypenny Diaries]]*
**troch Samantha Weinberg (ûnder it pseudonym Kate Westbrook)
***2005 – *[[The Moneypenny Diaries: Guardian Angel]]* (roman)
***2006 – *[[The Moneypenny Diaries: Secret Servant]]* (roman)
***2008 – *[[The Moneypenny Diaries: Final Fling]]* (roman)

### Filmsearje

#### Films fan Eon Productions
* 1962 – *[[Dr. No (film)|Dr. No]]*
* 1963 – *[[From Russia with Love (film)|From Russia with Love]]*
* 1964 – *[[Goldfinger (film)|Goldfinger]]*
* 1965 – *[[Thunderball (film)|Thunderball]]*
* 1967 – *[[You Only Live Twice (film)|You Only Live Twice]]*
* 1969 – *[[On Her Majesty's Secret Service (film)|On Her Majesty's Secret Service]]*
* 1971 – *[[Diamonds Are Forever (film)|Diamonds Are Forever]]*
* 1973 – *[[Live and Let Die (film)|Live and Let Die]]*
* 1974 – *[[The Man with the Golden Gun (film)|The Man with the Golden Gun]]*
* 1977 – *[[The Spy Who Loved Me (film)|The Spy Who Loved Me]]*
* 1979 – *[[Moonraker (film)|Moonraker]]*
* 1981 – *[[For Your Eyes Only (film)|For Your Eyes Only]]*
* 1983 – *[[Octopussy (film)|Octopussy]]*
* 1985 – *[[A View to a Kill (film)|A View to a Kill]]*
* 1987 – *[[The Living Daylights (film)|The Living Daylights]]*
* 1989 – *[[Licence to Kill (film)|Licence to Kill]]*
* 1995 – *[[GoldenEye (film út 1995)|GoldenEye]]*
* 1997 – *[[Tomorrow Never Dies (film)|Tomorrow Never Dies]]*
* 1999 – *[[The World Is Not Enough (film)|The World Is Not Enough]]*
* 2002 – *[[Die Another Day (film)|Die Another Day]]*
* 2006 – *[[Casino Royale (film út 2006)|Casino Royale]]*
* 2008 – *[[Quantum of Solace (film)|Quantum of Solace]]*
* 2012 – *[[Skyfall (film)|Skyfall]]*
* 2015 – *[[Spectre (film út 2015)|Spectre]]*
* 2021 – *[[No Time to Die (film út 2021)|No Time to Die]]*

#### Oare films
* 1954 – *[[Casino Royale (film út 1954)|Casino Royale]]*
* 1967 – *[[Casino Royale (film út 1967)|Casino Royale]]*
* 1983 – *[[Never Say Never Again (film)|Never Say Never Again]]*

#### Bond-fertolkers
* Barry Nelson
* Sean Connery
* David Niven
* George Lazenby
* Roger Moore
* Timothy Dalton
* Pierce Brosnan
* Daniel Craig

## Besibbe personaazjes
Oare bekende personaazjes út 'e boeken en films oer James Bond binne M, de sjef fan 'e Britske ynljochtingetsjinst MI6 (en Bond syn baas), syn (of har) sekretaresse Miss Moneypenny, dy't smoarfereale is op Bond, en Q, in geniale útfiner yn 'e tsjinst fan MI6 dy't ferantwurdlik is foar alle technyske snufkes dêr't Bond gebrûk fan makket om syn aventoeren te oerlibjen. Fierders komt ek de mei Bond befreone Amerikaanske CIA-agint Felix Leiter yn ferskate boeken en films foar. 

De manlike smjunten tsjin wa't Bond it opnimme moat, binne faak ekstreme psychopaten, mei trewanten mei bysûndere fermogens, hoewol't er ek geregeldwei kreaze froulike tsjinstanners op syn paad fynt, dy't him ornaris besykje te ferlieden. Dêrnjonken wurket Bond faak gear mei in like kreaze froulike meistanner, wylst der ek net selden froulike personaazjes yn 'e films foarkomme dy't harren moeting mei Bond letter troch omstannichheden mei de dea bekeapje moatte. Sokke kreaze froulike personaazjes om James Bond hinne wurde oantsjut as Bond girls. Yn iere *James Bond*-films hiene se faak dûbelsinnige nammen, lykas Honey Ryder, Pussy Galore, Plenty O'Toole, Xenia Onatopp of Holly Goodhead. Foar de aktrises dy't sa'n rol spylje, betsjut it faak it begjin fan in grutte opgong yn 'e filmwrâld.

Foarbylden fan Bond girls binne:
* Ursula Andress
* Maud Adams
* Grace Jones
* Maryam d'Abo
* Famke Janssen
* Michelle Yeoh
* Denise Richards
* Halle Berry
* Rosamund Pike
* Eva Green
* Olga Kurylenko