open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dùn (eilân)

**Dùn** of **Dun** is ien fan de eilannen fan Sint-Kilda, súdeast fan it haadeilân Hiort (as Hirta). Troch de lizzing fan Dùn leit de *Village Bay* fan Hirta by de oerhearksjende súdweste wyn yn de leite.

Dùn sie yn it ferline fêst oan Hiort, mar is troch eroazje fan dat eilân losrekke. Der leit no in 'seestrjitte' tusken beide eilannen, *Caolas an Dùin*, fan mar inkelde tsientallen meter breed. Dùn is ferlike mei de oare Sint-Kildaanske eilannen leech; it heechste punt is 178 m. It is in langhalich eilân, dat fan noardwest nei súdeast krapoan twa kilometer mjit. Besuden Dùn leit de rots Hamalan. Dun hat de grutste koloanje mallemokken (*fulmars*) fan Grut-Brittanje. Teffens briede dêr seepappegaaien. It eilân hat relatyf in soad fegetaasje meidat er gjin Soayskiep binne.

Hiel Sint-Kilda, dat ek Dùn, wurdt beheard troch de National Trust for Scotland en is erkend as Wrâlderfgoed.
Soay

*Soay (Sint Kilda) (Skotsk-Gaelysk: *Soaigh*), in eilân fan de Sint Kilda-arsjipel
*Soay (skiep), in skiepperas op it eilân Soay
*Soay (Binnen-Hebriden), it Skotsk eilân Soay, besuden Skye
National Trust for Scotland

De **National Trust for Scotland** (NTS) (Skotsk-Gaelysk: *Urras Nàiseanta na h-Alba*) is in woldiedichheids ynstelling yn it Feriene Keninkryk, oprjochte yn 1931, mei as doel it behâld fan "plakken fan histoarysk belang of natuerlike skientme" yn Skotlân. De National Trust docht itselde yn it Feriene Keninkryk bûten Skotlân. De National Trust for Scotland is sa'n bytsje itselde as Monumintesoarch en de Feriening Natuermonuminten yn Nederlân.

De organisaasje wurdt net stipe troch de oerheid, mar moat it hawwe fan entreejild fan de 1,7 miljoen besikers, abonneminten fan de 290.000 leden, donaasjes, legaten en de winst dy't út kommersjele aktiviteiten helle wurdt. It deistich wurk wurdt foar it grutste part dien troch goed 500 wurknimmers.

De NTS besit en beheart goed 127 lokaasjes en 760 km² grûn, histoaryske huzen, tunen en sels buorskippen.

Ferneamde plakken dy't beheard wurde troch de National Trust for Scotland binne ûnder oaren Sint Kilda, dat de wrâlderfgoedstatus hat, Glen Coe en Craigievar Castle

It Culzean Castle en it besikerssintrum by it slachfjild fan Culloden binne grutte publykslûkers.

## Keppeling om utens
* ''The National Trust for Scotland''
Hippolyte Mège-Mouriés

**Hippolyte Mège-Mouriés** (Draguignan, 24 oktober 1817 – Parys, 31 maaie 1880) wie in Frânsk skiekundige. Hy wie de útfiner fan de bûterferfanger margarine.
Mildred L. Batchelder Award

De ***Mildred L. Batchelder Award*** is in Amerikaanske literatuerpriis dy't elts jier útrikt wurdt oan 'e útjouwer fan 'e as bêste beoardiele Ingelsktalige en yn 'e Feriene Steaten publisearre oersetting fan in oarspronklik oars-talich berneboek. De tawizing en útrikking fan 'e priis wurdt beävensearre troch de *[[Association for Library Service to Children]]* (ALSC), de berne-ôfdieling fan 'e *[[American Library Association]]* (ALA). De earste útrikking fûn plak yn 1968; yn 1978 en 1993 waard der gjin *Mildred L. Batchelder Award* útrikt. De priis is ferneamd nei Mildred L. Batchelder, in eardere direkteur fan 'e ALSC, dy't har der o sa op talei om 'e barriêres fan misbegryp tusken lju fan ferskillende kultueren, rassen, folken en talen op te heffen. 

De *Mildred L. Batchelder Award* is troch de jierren hinne seis kear útrikt foar in fan oarsprong Nederlânsktalich berneboek, de lêste kear yn 2015, foar *Mikis and the Donkey* (in oersetting troch Laura Watkinson fan *Mikis, de Ezeljongen*, fan Bibi Dumon Tak, út 2011). Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Mildred L. Batchelder Award''
Stac Lee

**Stac Lee** (Skotsk-Gaelysk: *Stac Lí*) is in 2,3&nbsp;hektare, 165–172&nbsp;meter boppe de seespegel útstekkend rotseilân (*Stack* of brâningspylder) yn de St. Kilda-arsjipel 150 km út de westkust fan Skotlân. De arsjipel wurdt ta de Bûten-Hebriden rekkene. Nei de Stac an Armin (191&nbsp;meter) is Stac Lee de heechste Stac yn it Grut-Brittanje.

Martin Martin neamde it eilantsje "Stac-Ly", oare boarnen sprekke fan "Stac Lii."

De rots leit sa'n 7,5&nbsp;kilometer noardwestlik fan it haadeilân Hirta en 550&nbsp; meter bewesten Boreray. Op de stac stiet in lytse skûlhutte (*cleit*), dy't eartiids troch aaisikers en fûgelfangers brûkt waard at hja om reden fan in ûnrêstige see net werom nei it doarp op Hirta komme koene. It lânjen op de Stac wie út soarte in drege en gefaarlike ûndernimming.

Der wurdt rûsd dat goed 10.000&nbsp;fûgels (Ganten) in briedplak op de rots hawwe. As diel fan de Sint-Kilda-arsjipel heart de Stac ta it Wrâlderfgoed fan de UNESCO.


File:Stac an Armin and Boreray.jpg|Stac an Armin mei Boreray lofts en Stac Lee rjochts
File:Ropingpeg.jpg|Fan links nei rjochts: Stac an Armin, Stac Lee en Boreray
Soay (Sint-Kilda)

**Soay** (Skotsk-Gaelysk: *Soaigh*) is it fierst westlike eilân fan Sint-Kilda.

Soay leit benoardwesten it haadeilân Hirta, dêr't fan skieden is troch in seestrjitte fan in heale kilometer breed. Yn dat wetter leit de Stac Shoaigh. Súdwestlik fan de Stac Shoaigh (61 m), tichteby de kust van Soay, leit de Stac Dona, de „minne rots“. Fan west nei east is Soay nearne twa kilometer breed. It eilân dat lykas de hiele arsjipel in oerbliuwsel fan in âlde fulkaan is, is rotsich en hat frijwat steile skeanten. It heechste punt is de *Cnoc Glas*, de „grize hichte“, mei 376 meter. Bewesten de top leit is dobbe, Tobar Ruadh, mei rûnom in stiensirkel en wat fegetaasje. Benoarden Soaigh leit noch it rotseilantsje Am Plastair. De hiele Sint-Kilda-arsjipel wurdt beheard troch de National Trust for Scotland en binne part fan it wrâlderfgoed.

De bewenners fan Hirta besochten Soay, lykas ek de oare eilannen en Stacs, geregeldwei om Noardske stoarmfûgels en Seepappegaaien te fangen om har' fleis en fearren. Sy holden dêr ek in apart skiepperas foar harren wol, it tige behurde Soay-skiep. Alinne út need waard der wolris ien slachte. Dy skiep, dy't der oars no noch libje, hawwe it eilân syn namme besoarge: de Wytsingen neamden it eilân Soay, wat 'skieppe-eilân' tige betsjut. It is net witten oft de skiep dêr doe al wiene of dat de Wytsingen se yntrodusearre hawwe. Op it eilân Boreray libbet in besibbe Soaysoarte.

It wurdt ûnwierskynlik achte dat Soay ea fêste bewenne west hat.


File:Soay ewe.jpg|Soayskiep
Image:Slopes of Soay - geograph.org.uk - 1435854.jpg|Op it eilân
Image:Sound of Soay.jpg|Seestrjitte tusken Soay en Hirta
Image:The Island Of Soay - geograph.org.uk - 1379919.jpg|Soay yn de mist
Berthold von Bernstorff

**Berthold Hartwig Arthur Eduard Graf von Bernstorff-Wehningen** (Berlyn, 21 jannewaris 1842 - Höllwangen, 12 febrewaris 1917) wie in aadlik grutgrûnbesitter en lid fan de Dútske Ryksdei.

## Libben en wurk
Bernstorff gie nei it gymnasium yn Aldenburch, Grimma en Luneburch, en dêrnei ek nei de boskbouskoalle (*Forstakademie*) yn Eisenach en de Universiteit fan Göttingen. Hy wie oant nei 1866 as boskwachter (*Forster*) oan 't wurk en makke in lânboukundige stúdzje ôf. Fan 1869 oant 1883 wie er haad fan de Gartower boskwachterij (*Forstverwaltung*). Sûnt 1877 wie er lid fan de Central-Ausschusses der Königlich landwirtschaftlichen Gesellschaft yn Hannover en nei de ynfiering fan de lânboukeamer (*Landwirtschaftskammer*) lid fan it bestjoer dêrfan. Fierder wie er sûnt 1883 presidint fan de Lünebürger Provinzial-Vereins. Yn 1883 kaam it famyljebesit yn Wehningen op syn namme en yn 1892 kocht er it eilân Skiermûntseach. Hy wie lid fan de Kreistage Dannenberg en Bleckede, en ek Kreisôffurdige oant 1891. Dêrnjonken wie er lid fan de evangelysk-lutherske lânsynoade sûnt 1890 en Landschaftsrat fan de Lüneburgischen Ritter- und Landschaft, lid fan de Königlich Landes-Ökonomie-Kollegiums en de Dútske Lânbouried.

Fan 1893 oant 1907 hie er in sit yn de Dútske Ryksdei foar it kiesdistrikt Provinsje Hannover 15 (Kreis Lüchow, Landkreis Uelzen, Kreis Dannenberg, Landkreis Bleckede) en de *Deutsch-Hannoversche Partei*.

## Sjoch ek
* Von Bernstorff

## Keppelings om utens
* Greve Bernstorff, Berthold Hartwig Arthur 
*  Biografy Berthold Graf-Comte Bernstorff
Margaret Mahy Award

De ***Margaret Mahy Award*** (offisjeel de ***Storylines Margaret Mahy Medal and Lecture Award***) is in Nijseelânske literatuerpriis dy't elts jier útrikt wurdt oan in skriuwer dy't in wichtige bydrage levere hat op it mêd fan berneliteratuer, of op it mêd fan it fersoargjen fan berneliteratuer of mei aktivisme om bern oan it lêzen te krijen. Dizze priis waard ynsteld yn 1991, en wurdt útrikt troch de *[[Storylines Childrens Literature Charitable Trust of New Zealand]]*, dy't de priis ferneamde nei de earste winner, de berneboekeskriuwster Margaret Mahy. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Margaret Mahy Award''
Prime Minister's Award for Literary Achievement

De ***Prime Minister's Awards for Literary Achievement*** binne in trijetal Nijseelânske literatuerprizen dy't op jierlikse basis útrikt wurde foar de as bêste beoardiele Nijseelânske literêre wurken op it mêd fan fiksje, non-fiksje en poëzij. Dizze prizen waarden yn 2003 ynsteld troch de *Arts Council of New Zealand Toi Aotearoa* (no *[[Creative New Zealand]]*), it ûntwikkelingsburo foar de skiene keunsten fan it Nijseelânske regear. Foar elk fan 'e trije jierlikse winners is oan 'e priis in jildbedrach fan NZ$60.000 ferbûn. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Prime Minister's Awards for Literary Achievement''
James Tait Black Memorial Prize

De ***James Tait Black Memorial Prizes*** ("James Tait Black Betinkingsprizen") binne in trijetal Britske literatuerprizen dy't elts jier útrikt wurde oan 'e skriuwers fan it as bêste beoardiele Ingelsktalige wurk yn 'e kategoryen fiksje, biografy en toanielstik. Dizze prizen waarden yn 1919 ynsteld troch frou Janet Coats Black ta oantins oan har man silger, James Tait Black, in partner yn 'e útjouwerij *[[A. & C. Black Ltd]]*. Hjoed de dei wurde de *James Tait Black Memorial Prizes* tawiisd en útrikt troch de learstoel retoarika en belletry oan 'e Universiteit fan Edinburch. Yn 'e mande mei de *[[Hawthornden Prize]]* binne it de âldste Britske literatuerprizen.

Fan it begjin ôf oan waard de útrikking fan dizze prizen beävensearre sûnder dêrfoar mediapublisiteit te sykjen, al kaam dat yn 'e earstoan fral om't Edinburch tige ôfhandich lei foar lju út Londen, doedestiden it iennichste literêre sintrum fan it Feriene Keninkryk. De prizen foar bêste fiksje en bêste biografy besteane sûnt 1919; de priis foar bêste toanielstik waard pas yn 2012 tafoege (en foar it earst útrikt yn 2013).

Troch de jierren hinne hawwe der fjouwer winners fan 'e Nobelpriis foar de Literatuer west, dy't earder yn har karriêre de *James Tait Black Memorial Prize* wûn hiene: William Golding, Nadine Gordimer en J.M. Coetzee yn 'e kategory fiksje, en Doris Lessing yn 'e kategory biografy. Fierders ûntfong sir Ronald Ross, de winner fan 'e Nobelpriis foar de Fysiology of Genêskunde fan 1902, yn 1923 de *James Tait Black Memorial Prize* foar syn autobiografy *Memoirs, Etc.* Oare ferneamde winners wiene û.m.: Hugh Walpole, D.H. Lawrence, E.M. Forster, Siegfried Sassoon, C.S. Forester, Aldous Huxley, Graham Greene, Evelyn Waugh, John le Carré en Maurice Gee. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''James Tait Black Memorial Prizes''
Portesham

**Portesham** is in plak en *[[civil parish]]* yn it distrikt West-Dorset, yn it Ingelske greefskip Dorset. It leit sa'n 10 noardwest fan Weymouth, 10 km súdwestlik fan it haadplak Dorchester en 2 km benoardeasten de saneamde Jurassic Coast (Wrâlderfgoed) oan Chesil Beach. It karspel frijwat grut, mei ferskate bûten doarpkes, buorskippen en eartydske bûtenpleatsen (*manors*). By de folkstelling fan 2011 wennen dêr 685 minsken, ferdield oer 316 húshâlings en stiene der 342 wenten.

## De tsjerke

De Sint-Pitertsjerke docht mei oan it *Living Churchyard Project* fan de Dorset Wildlife Trust, dy't it tsjerkhôf beheard fanwege syn floara en fauna. In part fan it gers wurdt net meand om wylde blommen in bettere kâns te jaan; mear as 70 ferskillende soarten binne identifisearre. By in ûndersyk yn 1994 waarden goed 50 soarten koarstmoassen (*Lichenen*) fûn. 

## Keppelings om utens
* Skiednis fan Portesham 
* Portesham Village Website (mei skiednis)
Aventoereroman

In **aventoereroman** is in literêr sjenre mei as haadtema in aventoerlike en spannende útdaging, dy't foar de haadpersoan(en) aksje, risiko's en fysyk gefaar fan gefolgen hat. De aventoereroman bestiet al salang't der fiksje west hat; de *[[Odyssee]]* fan Homêros, út ±750 f.Kr., soe bygelyks as aventoereroman lêzen wurde kinne. De plot fan aventoereromans kin yn 't koart sa beskreaun wurde: de held(inne) giet op reis, rekket yn gefaar, mar oerwint úteinlik alle obstakels, en keart triomfearjend werom nei hûs.

Der bestiet in oansjenlike oerlaping fan 'e aventoereroman mei oare literêre sjenres, benammen mei de oarlochsroman, de maritime roman en de misdieroman, mar ek mei in protte wurken dy't ta de science fiction, fantasy, horror en western hearre. Ferneamde foarbylden fan aventoereromans binne *Voyage au Centre de la Terre* ("Reis nei it Mulpunt fan 'e Ierde"), *Vingt Mille Lieues sous les Mers* ("Tweintichtûzen Milen ûnder See") en *[[Le Tour du Monde en Quatre-vingts Jours]]* ("In Wrâldreis yn Tachtich Dagen"), alletrije fan 'e Frânske skriuwer Jules Verne, en *The Lost World*, fan 'e Britske auteur Arthur Conan Doyle.
Stac an Armin

**Stac an Armin** (Skotsk-Gaelysk: *Stac an Àrmainn*) is in rotspylder (*stac*) fan 196 meter hichte yn de St. Kilda-arsjipel. It is de heechste stac fan Grut-Brittanje.

Stac an Armin betsjut 'rots fan de soldaat/strider'. Der binne oerbliwsels fan tydlik, net frijwillich ferbliuw, op de stac foar de jagers dy't dêr aaisochten en fanwege rûge see net fuortkomme koene. De rots wurdt hjoed oan de dei wol brûkt troch klimsporters. Stac an Armin hie eartiids in koloanje  Grutte Alken dy't no útstoarn binne. Tsjintwurdich wurdt it fûgellibben dêr beskerme.

Stac an Armin leit 400 meter benoarden Boreray en tichtby de 172 meter hege Stac Lee.
Miguel de Cervantespriis

De **Miguel de Cervantespriis**, of koartwei de **Cervantespriis** (Spaansk: *Premio de Literatura en Lengua Castellana Miguel de Cervantes*; letterlik: "Miguel de Cervantespriis foar Literatuer yn de Kastyljaanske Taal"), is de wichtichste literatuerpriis yn 'e Spaansktalige wrâld. Dizze priis waard yn 1976 ynsteld en wurdt op jierlikse basis útrikt ta erkenning fan it folsleine oeuvre fan in Spaansktalich skriuwer of dichter.

De priis is ferneamd nei de grutte sechstjinde-iuwske Spaanske skriuwer Miguel de Cervantes, de geastlike heit fan Don Quichot. De kandidaten foar de Cervantespriis wurde oandroegen troch de Feriening fan Spaanske Taalakademys, en de eigentlike tawizing en útrikking wurdt fersoarge troch it Spaanske Ministearje fan Kultuer. Oan 'e priis is in jildbedrach fan €125.000 ferbûn, wêrmei't it ien fan 'e grutste prizen fan 'e wrâld is.

Oant en mei 2014 wie de Cervantespriis 40 kear útrikt, wêrfan 21 kear oan in Spanjert; 5 kear oan in Meksikaan; 4 kear oan in Argentyn; 3 kear elk oan in Kubaan en in Sileen; en 1 kear elk oan in Kolombiaan, in Oerûguayaan, in Paraguayaan en in Perûviaan. Under de winners wiene sokke grutte nammen as Jorge Luis Borges, Octavio Paz, Carlos Fuentes en Mario Vargas Llosa. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, yn 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e Miguel de Cervantespriis
Presidinsjele Frijheidsmedalje

De **Presidinsjele Frijheidsmedalje** (Ingelsk: *Presidential Medal of Freedom*) is in Amerikaanske priis dy't ferliend wurdt troch de Amerikaanske presidint. Tegearre mei de ferlykbere Gouden Medalje fan it Amerikaanske Kongres (*Congressional Gold Medal*) is it de heechste en wichtichste Amerikaanske ûnderskieding foar boargers. 

De Presidinsjele Frijheidsmedalje wurdt neffens de offisjele omskriuwing útrikt ta erkenning fan lju dy't *"in bysûnder fertsjinstlike bydrage levere hawwe oan 'e feilichheid of de belangen fan 'e Feriene Steaten, oan 'e wrâldfrede, of oan kulturele of oare publike of private ûndernimmings."* Hoewol't it in boargerlike priis is, binne militêren net fan útrikking útsletten, en ek bûtenlanners komme derfoar yn oanmerking. De Presidinsjele Frijheidsmedalje waard yn 1963 ynsteld troch presidint John F. Kennedy, ta ferfanging fan 'e eardere Frijheidsmedalje (*Medal of Freedom*), dy't yn 1945 troch syn foargonger Harry Truman ynsteld wie om boargers te earjen dy't har fertsjinstlik makke hiene foar de Amerikaanske oarlochsynset yn 'e Twadde Wrâldoarloch.

Under de winners fan 'e Presidinsjele Frijheidsmedalje binne lju fan alle mêd fan 'e maatskippij: arsjitektuer, diplomasy, dûns, film, fotografy, genêskunde, godstsjinst, keunst, literatuer, media, muzyk, polityk, rjocht, romtefeart, it sakelibben, sport, ûnderwiis, wittenskip, ensfh. Bekende winners binne bygelyks: Isabel Allende, Tony Blair, Warren Buffett, Jimmy Carter, Doris Day, Walt Disney, Placido Domingo, T.S. Eliot, Kirk Douglas, Ella Fitzgerald, Aretha Franklin, Audrey Hepburn, paus Jehannes Paulus II, Danny Kaye, Martin Luther King (postúm), Henry Kissinger, Yo-Yo Ma, Nelson Mandela, Rosa Parks, Gregory Peck, Norman Schwarzkopf, Frank Sinatra, John Steinbeck, Aung San Suu Kyi, Mem Teresa, Desmond Tutu, Lech Wałęsa, John Wayne, Oprah Winfrey en Stevie Wonder. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, yn 'e Ingelske Wikipedy.
Convair 240

De **Convair 240** wie in Amerikaanske ferkearsfleanmasine, makke troch Convair yn it tiidrek 1947-1956. Convair makke totaal 571 tastellen.

Maaie 2004 wiene der noch 14 Convair 240's, 7 wien dat jier noch fleanree. 78 giene ferlern by ûngemakken.

## Untwerp
It fleantúch waard ûntwurpen as konkurrint fan de Douglas DC-3. It tastel hie in drukkabine en twa sûgermotoren en hie plak foar 40 passazjiers.

## De 240 by de KLM
De Nederlânske KLM wie de earste Jeropeeske maatskippij dy't de Convair 240 oanhelle. De masine tsjinne dêr fan 1948 oant 1959 en waard letter opfolge troch ûnder oaren de Convair 340.

## Technyske gegevens

## Sjoch ek
* Curtiss C-46 Commando

## Keppeling om utens
* Convair 240, in soad technyske feiten op Fliegerweb.com
Lisa Tiffian

**Lisa Tiffian** (30 maaie 1989), echte namme **Lydia Offord**, is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf. Neffens har offisjele opjefte is se 1.70 m, mei in gewicht fan 64 kg.

## Filmografy

*2013 - Round and Brown 28 (Reality Kings)
*2014 - Angelic Black Asses 2 (Devil's Film)
*2015 - Thick Ebony Pussy Gets Railed (bangbrosnetwork.com)

## Keppelings om utens
*  Lisa Tiffian yn 'e 'Boobpedia'.
*  Lisa Tiffian yn 'e ''Internet Movie Database''
*  Lisa Tiffian yn 'e ''Internet Adult Film Database''
*  Lisa Tiffian op ''FreeOnes''
*  Lisa Tiffian yn 'e ''Twitter''
Carstensz-ekspedysje

De **Carstensz-ekspedysje** wie yn 1936 in ûndernimming fan Anton Colijn, Jean Jacques Dozy en Frits Wissel. 

Sy giene op 29 oktober 1936 op paad út Aika wei, in plak oan de súdkust fan Nederlânsk-Nij-Guinee en kamen op 24 desimber werom. It doel fan de ekspedysje waard berikt: it beklimmen fan de heechste top fan it Carstenszberchtme.

Dozy wie de geolooch fan it selskip en hy ûntduts de Ertsberch: de grutste goudôfsetting yn de wrâld. Fanwege de ôfhandigens en ûnberchsumens fan it gebiet duorre it noch jierren ear't út ein set waard mei it dylgjen fan it goud.

## Literatuer
*Colijn, A.H., *Naar de eeuwige sneeuw van tropisch Nederland; de bestijging van het Carstenszgebergte in Nederlandsch Nieuw Guinee*. Amsterdam: Scheltens & Giltay, 1937 (5e printinge: 1949).

## Keppelings om utens
* Byldferslach Carstensz-ekspedyske 1936
* Ynterview mei Jean Jacques Dozy yn 2002.
Frits Wissel

**Frits Julius Wissel** (Snits, 21 jannewaris 1907 - Arnhim, 9 oktober 1999) wie in Nederlânsk marinepiloat dy't yn 1936 út de cockpit wei in marrekomplex yn Nederlânsk Nij-Guinee ûntduts dat dêrnei nei him ferneamd waard: de Wisselmarren.

## Biografy
Frits Wissel wie in soan fan de Snitser hûsdokter F.W. Wissel. Hy studearre yn 1929 ôf as yngenieur in Zürich, mar door de mondiale depresje slagge it him net om wurk yn syn fak te finen. Hy melde him dêrnei oan by de Keninklike Marine, dêr't er oplaat waard ta piloat. Hy tsjinne in koart skoft tiid yn Nederlânsk-Ynje en waard dêrnei oerpleatst nei Nij-Guinee, der´t er detachearre waard by de *[[Nederlands Nieuw-Guinea Petroleum Maatschappij]]* (NNGPM) as ien fan de piloaten fan de twa Sikorsky-wetterfleanmasines dy't de maatskippij hie.

Wissel spile in wichtige rol in de oanrin fan de legindaryske Carstensz-ekspedysje fan 1936, wêr't er sels ek oan meidwaan soe. Troch syn ferkenningsflechten makke er it Anton Colijn en Jean Jacques Dozy mooglik harren rute nei de "iuwige snie" fan Nij-Guinee, it eindoel fan de ekspedysje, sekuer te bepalen.

Nei 1936 wie Wissel stasjonearre op it eilân Japen yn de Geelvinkbaai (no Teluk Cenderawasih). By in flecht oet it ynlân seach er ûnfersjoens in mar mei kano's ûnder him. Mei syn Leica-kamera makke er de earste foto's fan wat er út de loft wei seach; by in twadde flecht koe fêststeld wurde dat er in fan minsken bewenne ûnbekend diel fan het Sintrale Berchlan ûntdutsen hie.

Yn de Twadde Wrâldoarloch wurke er in skoft yn Austraalje foar de *Allied Geographical Section*. Nei de oarloch gie er as marinepiloat werom nei Nij-Guinee, mei as basis it Molukske eilân Morotai. Nei syn marinetiid wie er fan 1957 oant syn pinsjoen yn 1972 as dosint ferbûn oan de Hegere Technyske Skoalle yn Delft, De Haach en Arnhim.
Vixen Vanity

**Vixen Vanity** (New York, 21 jannewaris 1987) is in rêstend Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk en Latino komôf, dy't berne is yn 'e New Yorkske borough Brooklyn. Neffens har offisjele opjefte is se 1.55 m, mei in gewicht fan 68 kg.

## Keppelings om utens
*  Biografyske gegevens fan Vixen Vanity op ''Internet Adult Film Database''
*  Vixen Vanity yn 'e 'Boobpedia'. (*I do a lot of fetish modeling, foot fetish, ass worship, flogging, bdsm, girl girl work, tickling, balloons, domination, strap on play, hand job/foot job, smother, face sitting, ball bust. I am not a pornstar i do not do any gig having to do with boy/girl sex or penetration*)
*  Vixen Vanity yn 'e ''Model Mayhem''
*  Vixen Vanity op ''FreeOnes''
*  Vixen Vanity yn 'e ''Twitter''
Ertsberch

De **Ertsberch** (*Gunung Bijih*) is in berch fan 3600 meter hichte op it eilân Nij-Guinee, yn de provinsje Papûa, it westlik diel dat oan Yndoneezje heart. De berch waard ûntdutsen troch Jean Jacques Dozy by de Carstensz-ekspedysje en hat in tige grut mannich kopererts, mei spoaren goud.

Yn 1973 sette it Amerikaanske mynboubedriuw Freeport út ein mei it dylgjen fan it erts. Yn 1988 wie de berch skraachwurk ôfgroeven. Dêrnei begûn Freeport mei de eksploitaasje fan tichteby lizzende Grasberch.
Denbigh

**Denbigh** (Welsk: *Dinbych*) is in plak (*town*) yn Wales, yn it greefskip Denbighshire (dêr't it oant 1888 de haadstêd fan wie) en it seremoniële greefskip Clwyd.

## Berne yn Denbigh
* Rhoda Broughton (1840–1920), skriuwster
* Henry Morton Stanley (1841–1904), sjoernalist, skriuwer en ûntdekkingsreizger.
Sjoerd Andringa

**Sjoerd Andringa** (Sint-Anne, 22 maaie 1921 - Wurdum, 5 febrewaris 2017) wie in Frysk fotograaf, tekener en keunstskilder. As fotograaf publisearre er benammen yn it Frysk Deiblêd fan 1950 oant 1983. Teffens wie er freelance fotograaf.

## Boek
* *Sjoerd Andringa. Een poëtisch beeld van Friesland* by de tentoanstelling fan 2015 yn Tresoar en Histoarysk Sintrum Ljouwert.

## Keppeling om utens
*  Oer Andringa en syn wurk
Horatius Nieubuur Ferf

**Horatius Nieubuur Ferf** (Ljouwert, 17 septimber 1776 - Burgum, 6 septimber 1859) wie in frijsinnich herfoarme predikant en skoalopsjenner.

Hy studearre teology yn Utert en promovearre op it proefskrift *De fide et auctoritate Matthaei in referenda Jesu oratione cap. V-VII* (Traj. ad Rh. 1799). Maaie 1802 waard er predikant yn Molkwar en yn 1806 yn Burgum, dêr't er oant syn emeritaat yn 1848 bleau. Ek hat er 43 jier lang skoalopsjenner west en wie er fan 1821 oant 1824 foarsitter fan it provinsjaal tsjerkebestjoer fan Fryslân.

Ferf boaske yn 1806 yn Molkwar oan Anna Eldering dy't 3 july 1862 yn Burgum ferstoar. 

## Publikaasjes
* *Redevoering over het allergrootst belang van eene echt godsdienstige vorming der jeugd in de lagere scholen* (Ljouwert, 1841) hjir te lêzen.
* *Het Godsbestuur zigtbaar in het vijftigjarig bestaan van het verbeterd onderwijs in de lagere scholen van ons Vaderland*. Feestrede (Ljouwert 1852).
* Oersetting fan K.G. Bretschneider syn *De godgeleerdheid en de onwenteling....* (Ljouw., 1838; 2de pr. Grins 1846). 
* *Noodige bijlagen tot het stuk, getiteld: De geestlijkheid ontmaskerd....*, mei Ds. H.W.C.A. Visser fan Warns, (Snits 1805). 
* Preken: *Leerrede over Joh. 11:35* (Ljouw., 1810), en *Hulde aan God en Jezus*. (Burgum, 1851).

## Literatuer
* J.J. Kalma, *Horatius Nieubuur Ferf (1776-1859): dominee-schoolopziener : bibliografie* 1981

## Keppeling om utens
* [Wiidweidige biografy yn de [DBNL]]
Boekhâlder

In **boekhâlder** is immen dy't de boekhâlding docht foar ien of mear ûndernimmings of partikulieren. De term boekhâlder wurdt ornaris lykslein mei accountant, mar yn 'e praktyk is der in ferskil yn funksje: in boekhâlder beheint him ta gearstallend wurk, wylst in accountant wetlik machtige is om in ferklearring ôf te lizzen oangeande de betrouberheid fan 'e sammele gegevens. Kontrôleplichtige bedriuwen en ynstallings binne ferplichte om in accountantsferklearring oan 'e Belestingtsjinst (en soms oan oare belanghawwenden) oer te langjen, mar in boekhâlder mei sa'n ferklearring net ôfjaan. Oars sein: in accountant mei alle wurk dwaan dat in boekhâlder docht mei noch wat deropta, mar in boekhâlder mei net alle wurk dwaan dat in accountant docht.

It wurk fan in boekhâlder omfiemet yn 'e regel it boeken en ferwurkjen fan alle gegevens, debiteurebehear en krediteurebetellings, mar dêrnjonken ek it opstellen fan rapportaazjes en it ferrjochtsjen fan 'e measte belestingoanjeften. By gruttere bedriuwen wurdt sok wurk faak dien troch in fiskaal jurist of útbestege oan in belestingadviseur. By lytsere bedriuwen wurdt de hiele administraasje faak byholden troch ien persoan.

Yn Nederlân hawwe boekhâlders trochstings in diploma op MBO- of HBO-nivo, as administrateur, resp. bachelor. Oare typyske diploma's foar boekhâlders binne de Assosjaasjediploma's Praktykdiploma Boekhâlden en Moderne Bedriuwsadministraasje. Mei't de titel lykwols gjin wetlike beskerming genietet, mei yn prinsipe elkenien him in boekhâlder neame. Dat yn tsjinstelling ta accountants, dy't registrearre binne yn in iepenbier register en har hawwe te hâlden oan gedrachs- en beropsregels. Boppedat binne accountants ferplichte om har oanhâldend byskoalje te litten, wylst boekhâlders net sa'n ferplichting hawwe.
Ajaa Xxx

**Demi Sutra**, echte namme ûnbekend, is in Amerikaansk pornografysk aktrise fan mingd komôf, dy't berne is yn Washington, D.C..

## Keppelings om utens
*  Biografyske gegevens fan Demi Sutra op ''Internet Adult Film Database''
*  Biografyske gegevens fan Demi Sutra op ''Adult Film Database''
*  Demi Sutra op ''FreeOnes''
*  Demi Sutra yn 'e ''Twitter''
Pappegaaiebuert

De **Pappegaaiebuert** is in lytse wenwyk oan wjerskanten fan de Toerstrjitte yn Drachten.

In tal wenten en in skoalle waarden ûntwurpen troch gemeente-arsjitekt Cees Rienks de Boer. It houtwurk fan dy huzen waard beferve neffens in ûntwerp fan Theo van Doesburg út 1921. Fanwege de primêre kleuren dy't Van Doesburg foarskreau, wurdt de wyk de 'Pappegaaiebuert' neamd. Dy kleuren foar de bûtenkant joegen frijwat opskuor yn Drachten, dat de oarspronklike kleuren waarden rillegau oerferve.

Yn de jierren tachtich besleat de gemeente om it read, giel en blau fan De Stijl werom te bringen, wêrby't útgien waard fan in bouûntwerp dat Van Doesburg begjin jierren tweintich út Dútslân wei nei de gemeentearsjitekt stjoerd hie. De kleuren dêrop hie er oanjûn mei plakkaatferve. Dat ûntwerp waard as basis brûkt foar de restauraasje yn 1988, doe't in kleurewaaier njonken de tekening holden waard om dêrnei te sjen hokker kleur út it doetiidske Sikkens-ferfassortimint dêr it bêste by paste.

Yn 2018 waard ien fan de wenten as museumwente ynrjochte, it Van Doesburg-Rinsemahûs, dat fan maart 2019 ôf oan iepen foar it publyk wie.

## Sjoch ek
* Rykslânbouwinterskoalle (Drachten)

## Keppeling om utens
* Museum 8888, museumwent
Huntsville (Alabama)

**Huntsville** (*City of Huntsville*) is in stêd yn de Amerikaanske steat Alabama.

Yn Huntsville sit it Redstone Arsenal, in rakette-ûnwikkelingssintrum; de stêd is sadwaande ek bekend as *Rocket City*. OP 8 septimber 1960 waard troch presidint Dwight D. Eisenhower it Marshall Space Flight Center fan de NASA yn Huntsville iepene. Ein 50er jierren waard dêr ûnder lieding fan Wernher von Braun de Saturnusraketten en it Apollo-programma ûntwikkele.
 
## Ekonomy en yndustry
De yndustrysektor yn Huntsville bestiet út goed 220 firmas dy't oan sa'n 32.000 minsken wurk jouwe. In protte dêrfan binne yn de beriuwen sels oplaat en heechkwalifisearre om it heechtechnologyske presisywurk dwaan te kinnen.

It romtefeartprogramma fan de Feriene Steaten is sûnt mids 50er jierren nau ferbûn mei de stêd. Meiïnoar sitte der mear as 300 ynternasjonale en nasjonale ûndernimmings, dy't dwaande binne mei ûntwikkeling en produksje fan elektronika en IT-technology. It Cummings Research Park yn Huntsville is it twadsgrutste yn syn soarte yn de FS mei 225 ûndernimmingen en goed 23.000 wurknimmers.

## De grutste wurkjouwers

## Demografy
Fan de befolking is 13,4% âlder as 65 jier en bestiet foar 32,3% uit ienpersoanshúshâldings. De wurkleazens berint 2,9% (sifers folkstelling 2000).

Likernôch 2% fan de befolking fan Huntsville bestiet út hispanics en latino's, 30,2% is van Afrikaansk komôf en 2,2% fan Aziatyske oarsprong.


Ofbyld:Downtown Huntsville, Alabama.jpg|Huntsville
Ofbyld:Huntsville city hall.jpg|It stedhûs fan Huntsville
Ofbyld:Huntsville Museum of Art.jpg|Keunstmuseum Huntsville


## Klimaat
Yn jannewaris is de trochsneed temperatuer 3,8&nbsp;°C, yn july is dat 26,1&nbsp;°C. Jierliks is de delslach trochstrings 1452,4 mm (gegevens op basis fan de mjitperioade 1961-1990).

## Berne yn Huntsville
* Michael E. Brown (1965), heechlearaar planetêre astronomy 
* Jimmy Wales (1966), Amerikaansk oprjochter fan Wikipedia
* Debby Ryan (1993), Amerikaansk aktrise en sjongster
Cuxton

**Cuxton** is in plak en *[[civil parish]]* yn it bestjoerlik distrikt Medway, yn it Ingelske greefskip Kent. It plak leit 13 km fan Maidstone ôf en 43 km fan it sintrum fan Londen.
Rane Revere

**Rane Revere** (22 desimber 1984), is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf. Neffens har offisjele opjefte is se 1.70 m, mei in gewicht fan 58 kg. Hja hat yn it ferline ek wol oare artystenammen brûkt, lykas Rane Reeves, Rain Rivere en Rain Rivera.

## Keppelings om utens
*  Rane Revere yn 'e 'Boobpedia'.
*  Rane Revere yn 'e ''Internet Movie Database''
*  Rane Revere yn 'e ''Internet Adult Film Database''
*  Rane Revere op ''FreeOnes''
*  Rane Revere yn 'e ''Twitter''
Gouden Griffel

De **Gouden Griffel** is in Nederlânske literatuerpriis dy't op jierlikse basis útrikt wurdt oan it as bêste beoardiele Nederlânsktalige berneboek fan it foargeande jier. Dizze priis waard yn 1971 ynsteld, en de útrikking derfan wurdt bewurkmastere troch de CPNB, as ûnderdiel fan 'e Nederlânske Berneboekewike. Oan 'e Gouden Griffel is in jildpriis fan wikseljende hichte ferbûn (€1500 in 2014).

Njonken de Gouden Griffel rikt deselde organisaasje tagelyk ek de Sulveren Griffel út (dêr't ek oersettings nei it Nederlânsk foar yn oanmerking komme) en it Gouden en it Sulveren Pinseel foar de bêst yllustrearre berneboeken. Sûnt 1997 besteane fierders ek de Gouden en de Sulveren Tút (*Gouden* en *Zilveren Zoen*), foar de bêste boeken foar tiners. Fan 1954 oant 1970 bestie der ek al in berneboekepriis, mar doe waard der mar ien inkeld berneboek bekroane, dat dan útroppen waard ta it *Kinderboek van het Jaar*.

Bekende berneboekeskriuwers dy't alris in Gouden Griffel wûn hawwe, binne û.m. Jan Terlouw, Paul Biegel, Jaap ter Haar, Guus Kuijer, Els Pelgrom, Annie M.G. Schmidt, Toon Tellegen en Willem Wilmink. Foar in list mei alle winners fan 'e Gouden Griffel, sjoch op dizze side, op 'e Nederlânske Wikipedy.

## ''Griffel der Griffels''
Op 6 oktober 2004 waard, by de fiering fan fyftich jier berneboekeprizen, de " Griffel der Griffels" takend, keazen út de boeken dy 't earder in Gouden Griffel wûn hiene of *Kinderboek van het jaar* west hiene. It winnende boek waard *De brief voor de koning* fan Tonke Dragt, winner yn 1963. [ 2 ] De Griffel der Griffels waard oan de skriuwster útrikt troch prins Constantijn en syn frou Laurentien. De oare nominearre boeken wiene *Kruistocht in spijkerbroek*, *Het sleutelkruid*, *De kleine kapitein*, *Krassen in het tafelblad* en *Kleine Sofie en Lange Wapper*.
ANV-Visser Neerlandia-priis

De **ANV-Visser Neerlandia-priis** (ek wol koartwei de **Visser Neerlandia-priis** neamd) is in Nederlânske priis dy't op jierlikse basis yn in fiiftal kategoryen útrikt wurdt troch it Algemien-Nederlânsk Bûn (ANV). De winners wurde dêrta troch spesjalisearre sjuerys útornearre binne. Dizze priis waard yn 1958 ynsteld en finansiere troch it Visser Neerlandiafûns, dat foarme is út it beërf fan mr. Herman Visser. Visser wie in Joadske filosoof en jurist dy't ûnder de Twadde Wrâldoarloch sels in ein oan syn libben makke om net troch de nazys nei de konsintraasjekampen stjoerd te wurden. De helte fan syn fermogen liet er dêrby nei oan it ANV.

## Kategoryen en winners
De Visser Neerlandiapriis wurdt útrikt yn 'e folgjende kategoryen:
* drama
* kultuer (d.w.s. keunst)
* muzyk (d.w.s. klassike muzyk)
* wolwêzen
* persoanlike fertsjinste
Foar dizze prizen komme sawol persoanen as organisaasjes yn oanmerking. Under de winners út it ferline wiene bygelyks: Abel Herzberg, Harry Mulisch, Hella Haasse, Theun de Vries en Haye van der Heyden foar drama; taalkundige Nicoline van der Sijs, de Iepenbiere Bibleteek Kurasau en de Toanielakademy Maastricht foar kultuer; Rudolf Escher en Luc Rombouts foar muzyk; de Lanlike Feriening ta Behâld fan de Waadsee en *[[Amnesty International]]* foar wolwêzen; en Jules de Corte, Liesbeth List en Robert Long foar persoanlike fertsjinste. 

Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Nederlânske Wikipedy.
Henriëtte Roland Holst-priis

De **Henriëtte Roland Holst-priis** is in Nederlânske literatuerpriis dy't op trijejierlikse basis útrikt wurdt foar in wurk dat *"der útspringt troch sosjale befleinens en literêr nivo"*, yn 'e geast fan 'e dichteresse Henriëtte Roland Holst-Van der Schalk. Dizze priis waard yn 1957 ynsteld troch útjouwerij De Arbeiderspers, en de útrikking wurdt beävensearre troch de Maatskippij fan de Nederlânske Letterkunde. Yn 't earstoan waard de Henriëtte Roland Holst-priis elts jier útrikt, fan 1980 ôf iens yn 'e twa jier, en fan 1984 ôf iens yn 'e trije jier. Oan dizze priis is in jildbedrach ferbûn fan €2.500.

Winners fan 'e Henriëtte Roland Holst-priis wiene yn it ferline û.m.: Hugo Claus, Theun de Vries, Wim de Bie en Geert Mak. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Nederlânske Wikipedy.
Ghat

**Ghat** (Arabysk: غات) is in stêd yn it fierste súdwesten fan Libië yn de regio Fezzan en de wichtichste stêd yn de gemeente Ghat. Yn it ferline wie it it bestjoerssintrum fan Fezzan en in wichtige halte op de trans-sahara karavaanrûte fan Tripoly oer Ghadames nei Niger.

Ghat is bekend as de stêd fan de Tûareks en is it haadplak fan de gemeente Ghat.

Hjoed de dei is Ghat in bekend toeristesintrum foar lju dy't nei it tichteby lizzende Akakus-berchtme yn de Tadrart Acacus-woastyn wolle.

It besjen wurdich is de medina en it âld fort.

## Ferfier
Ghat hat in fleanfjild.
Clinton (Oklahoma)

**Clinton** is in plak (*[[city (stêd)|city]]*) yn it westen fan de Amerikaanske steat Oklahoma, en heart bestjoerlik ta Custer County en Washita County.

## Berne yn Clinton

*Gordon Gore (1913-1987), Amerikaansk fuotbalspiler
*Meg Randall (1926), aktrise
*Scott Hendricks (1956), muzykprodusint
*Toby Keith (1961), sjonger

## Keppelings om utens
*  Statistiken, kaarten en oare ynformaasje oer Clinton op city-data.com
*  museum Route 66
Jan van Steenbergen

**Johannes Hendrik "Jan" van Steenbergen** (Hoarn (Noard-Hollân), 3 juny 1970) is in Nederlânsk taalkundige, sjoernalist en tolk/oersetter. Hy is de auteur fan ferskate keunsttalen, by namme Ynterslavysk en Wenedyk.

Van Steenbergen wennet yn IJmuiden. Hy is troud en hat trije bern.

## Oplieding
Van Steenbergen trochrûn it Murmelliusgymnasium yn Alkmaar en studearre fanôf 1988 East-Jeropeeske talen oan de Universiteit fan Amsterdam, mei as haadfak Slavyske talen en -kultueren. Dêrnjonken studearre hy musikology. Hy ferfolge syn oplieding oan de Universiteit fan Warsjau en wurke dêr ek mei oan in muzykfestival.

Yn 1997 waard hy yn Nederlân tolk/oersetter Poalsk.

## Keunsttalen
Yn 1996 begûn er te wurkjen oan in fiktive Noardslavyske taal, *Vuozgašchai*. Yn 2002 kreëarre er in oare keunsttaal, Wenedyk. Dy lêste is in rekonstruksje fan hoe it Poalsk west kinnen hie as it troch fulgêr Latyn beynfloede west hawwe soe. Yn 2006 wie Van Steenbergen ien fan de inisjatyfnimmers fan de Pan-Slavyske taal Ynterslavysk. Teffens wie hy koördinator fan in projekt foar it meitsjen fan in elektroanysk Ynterslavysk wurdboek. 

Yn novimber 2013, ûntfong er de Josef Dobrovský-medalje foar syn bydragen oan de Slavyske kultuer en wittenskip, neamd nei de grûnlizzer fan de Tsjechyske skriuwtaal.

## Keppeling om utens
* Offisjeel webstee
* Towards a Unified Slavic Language — Lêzing yn Grins, by de fjirde Konferinsje oer it skeppen fan in taal, 2011]
Fenus (mytology)

**Fenus** is de Romeinske goadinne fan de leafde. Oarspronklik is se in fegetaasje-goadin, beskermster fan túnen en wyngerds. Sy wurdt as identyk beskôge ta de Grykske goadinne Afrodite. Har Etruskyske ekwifalint is Turan. Sy waard yn de Romeinske kultuer faak ôfbylde as in frou mei in rûn foarwerp yn 'e hân, bygelyks in apel of in spegel, mar somtiden mei Kupido of Fiktoaria op har hân.

## Sjoch ek
* Afrodite
* Fenus, planeet

## Trivia
* It wurd "fenearyske sykte", as synonym foar geslachtssykte, komt fan "Fenus".
Chris Wolfe

**Chris Wolfe** is in Amerikaansk astronoom en ûntdekker fan asteroiden.

Al yn syn stúdzje oan it Rose-Hulman Ynstitút fan Technology yn Terre Haute (Indiana) ûntduts er yn de jierren 2000 en 2001 totaal 28 asteroiden.
Santos Dumont (Minas Gerais)

**Santos Dumont** is in gemeente en stêd yn de Braziljaanske dielsteat Minas Gerais. De gemeente hie 47.244 ynwenners (skatting 2009).

De stêd hjitte yn 't earstoan Palmira, mar waard letter ferneamd nei de loftfeartpionier Alberto Santos-Dumont, waans berteplak it wie.

## Ferkear en ferfier
It plak leit oan de radiale snelwei BR-040 tusken Brasilia en Rio de Janeiro en ek oan de dyk  BR-499.
Santos-Dumont nûmer 6

De **N° 6** wie in loftskip boud yn 1901, ornearre om de Deutsch de la Meurthe-priis te winnen (op 19 oktober 1901). Alberto Santos-Dumont wie de makker.

## Sjoch ek
* Henri Deutsch de la Meurthe
Henri Deutsch de la Meurthe

**Henri Deutsch de la Meurthe** (Parys, 25 septimber 1846 - Ecquevilly, Departemint Yvelines, 24 novimber 1919), echte namme **Henri Deutsch**, wie in Frânsk yndustrieel.

Henri Deutsch de la Meurthe wie ûndernimmer yn de oaljeyndustry. Hy wie ien fan de stichters fan de Automobile Club de France. Hy wie in leafhawwer fan loftskippen en motorisearre fleanmasines. Teffens wie er komponist fan ûnder oare de opera *Icare* (1911). Hy wie de stifter fan de Deutsch prizen en de *Grand Prix d'Aviation* .
Fêreuske Literatuerpriis

De **Fêreuske Literatuerpriis** is in jierliks útrikte Fêreuske priis foar literatuer, dy't yn 1958 ynsteld is troch de gemeenterie fan 'e Fêreuske haadstêd Tórshavn. Dizze priis stiet ek wol bekend as de *Mentanarvirðisløn M.A. Jacobsens* ("M.A. Jacobsen Kultuerpriis"), nei de Fêreuske bibletekaris en politikus Mads Andreas Jacobsen, in boargemaster fan Tórshavn en Fêreusk parlemintslid dy't dêrnjonken jierrenlang oan it haad stie fan 'e Nasjonale Bibleteek fan de Fêreu-eilannen (doedestiden yn it Deensk de *Færø Amts Bibliotek*, mar neitiid omneamd yn it Fêreusk ta de *Landsbókasavnið*).

Yn 't earstoan wie de Fêreuske Literatuerpriis inkeld foar skriuwers fan fiksje, mar fânôf 1969 waard der in twadde kategory foar non-fiksje tafoege, en fanôf 1983 in trêdenien om erkenning te skinken oan oare kulturele prestaasjes. De beide literêre kategoryen binne bedoeld foar literatuer fan 'e Fêreu-eilannen, en net inkeld foar Fêreusktalige literatuer. Yn 2012 wie oan 'e priis in jildbedrach fan 35.000 Deenske kroanen ferbûn. De bekendste winner fan 'e Fêreuske Literatuerpriis yn 'e fiksjekategory is de (Deensktalige) skriuwer William Heinesen. Foar in folsleine list fan alle winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.
Alfred Leblanc

**Alfred Leblanc** (Parys, 13 april 1869 - 22 novimber 1921) wie in Frânsk loftfeartpionier (ballonfarder en piloat) en yngenieur. Hy wie piloat n° 17 fan Frankryk, dy't op 16 desimber 1909 syn fleanbrevet helle. Hy waard beïerdige op Père-Lachaise yn Parys .

## Rekôrs
*1910 - de earste piloat dy't syn fleanbrevet helle by in offisjeel eksamen. 
*1910 - snelheidsrekord op de ien myl.


File:Alfred LeBlanc congratulated.jpg|Leblanc wurdt lokwinske troch Henri Deutsch de la Meurthe, yn Nancy nei de Circuit de l'Est d'Aviation
Image:Alfred LeBlanc.jpg|
Jackie Brown (pornografysk aktrise)

**Jackie Brown**, echte namme: **Tommineka Babers** (30 maart 1988) is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn Houston, yn 'e steat Teksas. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2006, en har namme wurdt ek wol misstavere as Alize Marie, Jacky Brown en Alize. Neffens har offisjele opjefte is se 1.68 m lang, mei in gewicht fan 58 kg en kupmaat 34C.

## Keppelings om utens
*  Jackie Brown yn 'e 'Boobpedia'.
*  Jackie Brown yn 'e ''Pornopedia''
*  Jackie Brown yn 'e ''Internet Movie Database''
*  Jackie Brown yn 'e ''Internet Adult Film Database''
*  Jackie Brown yn 'e ''Adult Film Database''
*  Jackie Brown yn 'e ''FreeOnes''
Crystal Knight

**Crystal Knight** (31 desimber 1973) is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Kubaansk en Dominikaansk komôf, dy't berne is yn New York, yn 'e steat New York. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 1994, en har namme wurdt ek wol misstavere as Chrystal Knight, Crystal K en Crystal Night. Neffens har offisjele opjefte is se 1.63 m lang, mei in gewicht fan 50 kg en kupmaat 34C.

## Keppelings om utens

*  Crystal Knight yn 'e ''Internet Movie Database''
*  Crystal Knight yn 'e ''Internet Adult Film Database''
*  Crystal Knight yn 'e ''Adult Film Database''
*  Crystal Knight yn 'e ''FreeOnes''
Ross Macpherson Smith

**Sir Ross Macpherson Smith** KBE, MC & Bar, DFC & Two Bars, AFC (Semaphore (Súd-Austraalje), 4 desimber 1892 - Weybridge (Ingelân), 13 april 1922) wie in Australysk fleander. Hy en syn broer, Sir Keith Macpherson Smith, wiene de earste piloaten dy't fan Ingelân nei Austraalje fleagen yn 1919.

Ross Smith jildt as Austraaljes earste grutte fleanpionier en as meast ûnderskieden piloat fan de Australian Imperial Force.

## Biografy
Heit Smith emigrearre fan Skotlân nei West-Austraalje en waard skieppeboer yn Súd-Austraalje. Syn mem waard berne ûnder New Norcia, West-Austraalje, as dochter fan in Skotsk pionier. De bruorren gien yn Adelaide en letter noch twa jier ynSkotlân nei skoalle.

Hy gie yn 1914 by it *3rd Light Horse Regiment* en wie by de lâning by Gallipoli op 13 maaie 1915. Yn 1917 joech er him frijwillich op by it Australian Flying Corps. Letter waard er twa kear ûnderskieden mei it *Military Cross* en trijeris mei it *Distinguished Flying Cross*. Mei alve befestige oerwinnings fan in loftgefjocht waard er in ace.

Smith wie ek piloat foar T.E. Lawrence ('Lawrence 'fan Arabië') en fleach by ferskate militêre missys yn it Heine Easten. Lawrence neamt him mear as ien kear yn syn boek *Seven Pillars of Wisdom*.

Hy en syn broer Keith, mei de sergeanten James Mallett (Jim) Bennett en Wally Shiers, setten op 12 novimber 1919 fan fleanfjild Hounslow Heath, Ingelân, ôf yn in Vickers Vimy nei Darwin Australia dêr't hja op 10 desimber, yn krapoan 28 dagen, yn in tiid fan 135 oeren, oankamen. De mannen ferparten it priisjild, £10.000, dat it Australysk regear beskiber steld hie.

Smith ferlear it libben by in testflecht (tegearre mei luitenant Bennett) mei in Vickers Viking-amfibysk fleantúch yn Byfleet, krekt nei it opstigen fan Brooklands op 13 april 1922. Testpiloat foar Vickers Stanley Cockerell, hie de beide manlju in dei earder as passazjiers meinaam op de earste flecht fan it tastel en ferklearre letter dat der doe neat mei it tastel te rêden wie.  De lichems waarden nei Austraalje brocht en Smith krige in steatsbegraffenis en kaam 15 juny te hôf yn Adelaide.

## Keppelings om utens
*  Biografy by "Digger History"
*  ''Australian Dictionary of Biography''
Carl August Fischer (komponist)

**Carl August Fischer** (Ebersdorf, 25 july 1828 - Dresden, 25 desimber 1892 ) wie in komponist en oargelist fan de Trijekeningstsjerke en de Ingelske tsjerke te Dresden.

## Wurk
In kar:
* *Gretchen vor der Mater Dolorosa*
* *Ach neige, du Schmerzen reiche*
* *Präludium und Fuge über "Ein feste Burg" für Orgel mit Blasinstrumenten*.
Weybridge

**Weybridge** is in plak (*town*) yn it distrikt Elmbridge, yn it Ingelske greefskap Surrey. De namme komt fan de rivier Wey, dy't yn Weybridge yn de Teems útmûnet; it plak ûntstie dêr meidat de rivier dêr maklik oerstutsen wurde koe.

Weybridge is bekend fan it Brooklands Racing Circuit, ien fan de earste racesirkwys fan de wrâld. Dêr stiet ek in  motorsport- en loftfeartmuseum.

## Bekende lju út Weybridge
* James Somerville (1882–1949), admiraal
* Jacqueline Bisset (* 1944), aktrise
* Paul Casey (* 1977), golfspiler
* Richard Hughes (1900–1976), skriuwer
* Colin Davis (1927–2013), dirigint
* R.C. Trevelyan (1872–1951), skriuwer en oersetter
John Lennon, Tom Jones, Engelbert en Cliff Richard hawwe in skoft yn Weybridge wenne. Warwick Deeping, in bekende Britske skriuwer, libbe en arbeide dêr oant syn dea ta. E.M. Forster skreau syn bekendste boek, *Howards End*, yn Weybridge, 1908–10

## Keppelings om utens
*  Skiednis fan Weybridge
*  Loftfoto's fan Weybridge
Karl Jatho

**Karl Jatho** (Hannover, 3 febrewaris 1873 - dêre, 8 desimber 1933) wie in Dútsk pionier en útfiner en amtner yn de stêd Hannover.

Fan augustus oant ein novimber 1903 makke Jatho bytsje by bytsje langere flechten mei in trijedekker, letter twadekker, op de  Vahrenwalder Heide bûten Hannover. Syn earste flecht, sûnder tsjûgen, wie mar oer 18 meters op sa'n 1 meter hichte. Jatho joech doe yn 't earstoan belies, hy skreau: 'Nettsjinsteande faak besykjen, slagget it my net en meitsje langere flechten of hegere flechten. Motor swak.'. Letter, mei in oare masine hie er mear súkses. Novimber 1903 helle er 60 meter op 3–4 meter hichte, ien moanne earder as de Bruorren Wright.

Hy stifte teffens in fleanskoalle en fleantúchfabryk, mar dat slagge net bot.

## Film
* *Sorry Mister Wright – Der Flugpionier Karl Jatho.* Dokumintêre, Dútslân, 2006. Regy en draaiboek: Gunter Hartung.
* *Wir waren die Ersten – Die Luftfahrt begann in Hannover.* Dokumintêrefilm, Dútslân, 2009. Regy en draaiboek: Gunter Hartung.

## Keppelings om utens
*  Webside mei foto's fan syn fleanmasine
*  ''The Pioneers : An Anthology : Karl Jatho (1873 - 1933)''