open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Savannemosk

De **savannemosk** (*Passer shelleyi*) is in sjongfûgel út 'e famylje moskfûgels (*Passeridae*). Earder waard de fûgel as in ûndersoarte beskôge fan 'e **Masaimosk** (*Passer rufocinctus*).

## Ferskining
De savannemosk is in fûgel mei in streke rêch, in grize kroan en nekke en in swarte slabbe. Yn 'e flecht binne de readbrune boppedielen goed te sjen. De skaaien binne wat fearrekleed oanbelanget wakker allyk, mar it mantsje is oeral helderder fan kleur en hat mear readbrún op 'e kop. De soarte liket op 'e Somalyske mosk, mar it mantsje ferskilt troch in grize kroan en it wyfke troch folle mear kleur op 'e fearren. De Masaimosk is ek tige ferlykber, mar oerlapet it ferspriedingsgebiet fan 'e savannemosk net en hat ljochte en gjin tsjustere eagen. De rop is in fleurich tsjilpen lykas oare soarten yn it skaai.

## Fersprieding
De fûgel komt foar yn súdeastlik Súd-Sûdan, noardlik Uganda, súdlik en eastlik Etioopje, noardwestlik Somaalje en it westlikste part fan Kenia. Hy wurdt as monotypysk behannele, wat betsjut dat der gjin ferdieling yn ûndersoarten is. 

Savannemosken wurde lokaal oantroffen op drûge savannes, mar ek yn lânbougebieten en soms om delsettings hinne, mar it is net in echte stedsfûgel. 

## Hâlden en dragen
It foerazjearjen wurdt meast op 'e grûn dien en hy yt meast sied en ynsekten. 

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in stabile ûntwikkeling fan 'e populaasje. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) klassifisearret de fûgel as net bedrige (*Least Concern*, 2018) op 'e Reade list.

## Namme
De spesifike namme is ferneamd nei de Ingelske geolooch en ornitolooch George Ernest Shelley.
Livius Boelens

**Livius Boelens**, ek wol **Lieuwe Boelens** (Bûtenpost, 10 maaie 1630 - dêre, 10 febrewaris 1653) wie in Fryske bestjoerder.

## Biografy
Boelens wie in soan fan Pieter Boelens (1609-1639), grytman fan Achtkarspelen, en Eelckien fan Haersma (1610-1643). Livius wie in telch út de famylje Fan Boelens. Dit geslacht út Olterterp hie in tûke yn Achtkarspelen dy't grutte belangen hie yn de ferfeaning. Al yn de perioade 1526-1549 komt in Sythie Boelis foar as grytman fan dy gritenij. Piter wie moai wis in neikommeling fan dizze Sythie.  Yn Bûtenpost stichte de famylje Boelens de Boelensstate dy't letter ek bekend stie as de Haersmastate.  Ek it doarp Boelensloane tanket syn namme oan dizze famylje.

Yn 1648 folge Livius syn pake, Tsjerk Boelens, op as grytman fan Achtkarspelen nei't syn pake hjiroer oerlein hie hie mei Willem Frederik van Nassau-Dietz. Dêrnei komt Livius yn it jier dêrop foar as lid fan de Steaten fan Fryslân. Dêrneist wie er kommittearre yn de Keamer fan Finânsjes yn De Haach en meunsterkommissaris fan Fryslân.  Ek kaam er tusken 1649 en 1652 foar as folmacht foar de lândei út namme fan Achtkarspelen. Nei syn ferstjerren yn 1653 waard er as grytman fan Achtkarspelen opfolge troch Livius fan Scheltinga (1632-1670). It rouboerd foar Livius Boelens is yn de kolleksje fan it Frysk Museum. Hy waard beïerdige yn de Mariatsjerke yn Bûtenpost.


Grafbord met wapens van Livius Boelens.jpg|Rouboerd foar Livius Boelens, kolleksje Frysk Museum.
Grafbord met wapen Boelens.jpg|Rouboerd foar Livius syn heit, Pieter Boelens, kolleksje Frysk Museum.
Rouwbord - Buitenpost - 20044840 - RCE.jpg|Rouboerd foar Livius syn mem, Eelckien fan Haersma, yn de Mariatsjerke te Bûtenpost.


## Houlik
Boelens troude yn 1649 te Ljouwert mei Aaltje van Douma (†> 1655), dochter fan Epe fan Douma, grytman fan Ferwerderadiel, en Sjouck van Hiddema. Aaltje soe nei it ferstjerren fan Livius fannijs trouwe mei Zeino van Welvelde, ûntfanger-generaal fan Drinte. 

## Sjoch ek
* List fan grytmannen fan Achtkarspelen
Sindmosk

De **Sindmosk** (*Passer pyrrhonotus*) is in sjongfûgel út 'e famylje moskfûgels (*Passeridae*).

## Ferskining
De Sindmosk hat in soad fan 'e nau besibbe húsmosk, mar is lytser. Mantsjes ha in heldere kastanjebrune eachstreek, in grize kroan en nekke en grize wangen, in swart plakje op it kin en in swarte snaffel. Wyfkes ha in minder konstrastearjend gesicht mei in grizere kop en wangen as húsmosken.

## Fersprieding
De fûgel wurdt fan súdeastlik Iran oant Pakistan en noardwestlik Yndia oantroffen. Yn syn ferspriedingsgebiet yn 'e Indusrivierdelling libbet de Sindmosk op plakken oan 'e iggen fan wettergebieten mei reid, heech gers en toarnstrûken. Bûten it briedseizoen migrearje guon fûgels nei drûgere gebieten tichteby de briedplakken of oan 'e kust fan westlik Pakistan oant eastlik Iran.

## Hâlden en dragen
Sindmosken binne koloanjefûgels dy't faak mei oare mosken en finken sjoen wurdt.

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling en wurdt net as bedrige beskôge. Dêrfandinne kategorisearret de Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) de soarte as net bedrige (*LC*) op 'e Reade list. Der is gjin rûzing fan 'e wrâldpopulaasje, mar de fûgel wurdt omskreaun as lokaal algemien.

## Namme
Sind ferwiist nei de Pakistaanske provinsje Sind (of Sindh).
Tsjoksnaffelmosk

De **tsjoksnaffelmosk** (*Passer gongonensis*) is in fûgel yn it skaai mosken (*Passer*) út 'e famylje moskfûgels (*Passeridae*).

## Ferskining
De tsjoksnaffelmosk is in grutte mosk fan 18 sintimeter lang en weaget 42 gram. It is de grutste mosk yn it skaai. Hy hat in grize kop en ûnderkant en is brún op 'e rêch en wjukken mei oranjebrún op 'e boppestút. De fûgel hat in soad fan 'e jiskemosk en de noardlike griiskopmosk, mar is grutter mei in foarsere snaffel en in tsjusterder ûnderkant.   

## Fersprieding
De fûgel komt yn drûge leechlângebieten fan súdeastlik Súd-Sûdan, súdlik Etioopje, eastlik Uganda, súdlik Somaalje, Kenia en noardeastlik Tanzania foar en wurdt faak as in ûndersoarte fan 'e húsmosk behannele en guon dogge dat noch jimmeroan. 

## Hâlden en dragen
De soarte wurdt yn drûge gebieten mei toarnstrûken en iepen bosk oantroffen. Somtiden wurdt er ek by gebouwen waarnommen.

## Status
It ferspriedingsgebiet fan 'e fûgel is grut en de populaasjeûntwikkeling is stabyl. Dêrfandinne klassifisearret de Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) de soarte as net bedrige (*Least Concern*).
Súdlike griiskopmosk

De **súdlike griiskopmosk** (*Passer diffusus*; synonym: *Passer griseus diffusus*) is in fûgel yn it skaai mosken (*Passer*) út 'e famylje moskfûgels (*Passeridae*).

## Ferskining
De súdlike griiskopmosk is effen griis op 'e kop en ûnderkant, wylst de boppekant, de mantel en de wjukken brún binne mei in fariabele wite wjukbân ûnder it skouder. De snaffel is swart yn it briedseizoen en hoarnkleurich yn 'e rest fan it jier. De soarte liket tige op 'e noardlike griiskopmosk, mar dy hat in tsjusterder kop, in kontrastearjender wite kiel en in foarsere snaffel dy't it hiele jier troch tsjuster is.

De rop is in tsjilp, sêfter en melodieuzer as de rop fan 'e húsmosk. It sjongen bestiet út in searje ferlykbere tsjilpen, dy't op inoar folgje.

## Fersprieding
De súdlike griiskopmosk wurdt fan Angoala en Sambia oant Súd-Afrika fûn. Hy wurdt yn fjouwer ûndersoarten ferdield mei de folgjende fersprieding: 

* *Passer diffusus diffusus* - Angoala nei Namybje, súdwestlik Sambia, westlik Simbabwe en westlik Súd-Afrika.
* *Passer diffusus luangwae* – eastlik Sambia (boppe-Luangwa-delling).
* *Passer diffusus mosambicus* - súdeastlik Malawy, noardlik Mozambyk en súdeastlik Tanzania.
* *Passer diffusus stygiceps* – súdeastlik Sambia, súdwestlik Malawy en súdlik Mozambyk oant eastlik Súd-Afrika.

Earder waard de soarte ek wol as in ûndersoarte fan 'e noardlike griiskopmosk (*Passer griseus*) behannele.

## Hâlden en dragen
Súdlike griiskopmosken libje yn iepen akasiabosken, faak by delsettings en se wurde ek yn beboude gebieten sjoen. Yn it noarden komt er yn in drûgere omjouwing foar, dêr't er hiel faak te sjen is yn mopane-beammen. Syn dieet bestiet út gerssied en ynsekten, mar ek knoppen, beien en nektar. Hy foerazjearret yn pearkes en lytse kloften. Wat net gewoan is foar de soarten yn it skaai is dat de fûgel sawol hipt as kuieret.

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling en der binne gjin bedrigingen bekend. Dêrfandinne kategorisearret de Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN ) de soarte as net bedrige (*Least Concern*). De wrâldpopulaasje is net rûsd, mar de fûgel wurdt as gewoan en wiidferspraat beskreaun.
Rustmosk

De **rustmosk** of **roastmosk** (*Passer motitensis*) is in fûgel yn it skaai mosken (*Passer*) út 'e famylje moskfûgels (*Passeridae*).

## Ferskining
It 15 oant 16 sintimeter lange mantsje fan 'e rustmosk hat in griiseftige kroan, in grize nekke en grize wangen, in foarse snaffel en readbrune boppedielen mei in ljochtgrize ûnderkant. Tusken de boppekant fan it each en de snaffel sit in griis plak. It wyfke hat in blekere kop mei in swarte team en boppe it each nei efteren in sânkleurige wynbraustreek.

## Fersprieding
De soarte komt foar yn súdlik Afrika en hat trije ûndersoarten:

* *Passer motitensis benguellensis*: súdwestlik Angoala en noardwestlik Namybje.
* *Passer motitensis motitensis*: Namybje, westlik en sintraal Botswana en noardwestlik Súd-Afrika.
* *Passer motitensis subsolanus*: eastlik Botswana, súdwestlik Simbabwe, noardlik, sintraal en noardeastlik Súd-Afrika.

De rustsmosk libbet yn drûge boskeftige savannes en komt ek yn stêden foar. 

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) klassifisearret de fûgel dêrom as net bedrige (*Least Concern*).
The Accountant

*''The Accountant'' (tydskrift), in Britsk fakblêd op it mêd fan boekhâlden
*''The Accountant'' (film út 2001), in Amerikaanske koarte film út 2001, winner fan 'e Oscar foar Bêste Koarte Film fan 2002
*''The Accountant'' (film út 2016), in Amerikaanske aksjefilm út 2016
**[[The Accountant 2]]*, in Amerikaanske aksjefilm út 2025, in ferfolch op 'e film út 2016
Swahilymosk

De **Swahilymosk** (*Passer suahelicus*) is in fûgel yn it skaai mosken (*Passer*) út 'e famylje moskfûgels (*Passeridae*).

## Ferskining

De Swahilymosk is in relatyf kleurleaze grize fûgel mei brune wjukken en in ljochtere rustbrune boppekant en skouders. De fûgel liket in soad op 'e noardlike griiskopmosk, mar hy ûnderskiedt him dêrfan troch de tsjustere ûnderkant, in minder kontrastearjende ljochte kiel en in grizere rêch. Ek liket er op 'e tsjoksnaffelmosk, mar hy is lytser, hat in lytsere snaffel en in ljochtere ûnderkant. De rop is in fleurich tsjirpen en it liet bestiet út soartgelikense noaten.

## Fersprieding en systematyk
De fûgel komt foar fan súdlik Kenia oant westlik Tanzania, Malawy en noardwestlik Mozambyk en waard earder faak as in ûndersoarte fan 'e gewoane húsmosk behannele en guon dogge dat noch jimmeroan. De fûgel is monotypysk, wat sizze wol dat der gjin ûnderfieling yn ûndersoarten is. 

## Hâlden en dragen
De Swahilymosk komt algemien foar op savannes, yn lânbougebieten en om delsettings hinne. 

## Status
De fûgel hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) klassifisearret de fûgel as net bedrige (*Least Concern*).
Masaimosk

De **Masaimosk ** (*Passer rufocinctus*) is in fûgel yn it skaai mosken (*Passer*) út 'e famylje moskfûgels (*Passeridae*).

## Ferskining
De Masaimosk is in typyske mosk mei in streke rêch, in grize krún en nekke en in swart plak op it boarst. Yn 'e flecht is dúdlik de oranjereade boppestút te sjen. De skaaien ha in soad fan inoar, mar it mantsje syn boarstplak is mear útsprutsen swart en hy hat mear oranjeread op it gesicht. Beide skaaien ha ljochte eagen, itjinge de soarte ûnderskiedt fan 'e savannemosk (*Passer shelleyi*). De rop is in fleurich tsjilpen, lykas by oare mosken.

## Fersprieding
Masaimosken komme yn Kenia en Tanzania foar en ha in foarkar foar drûge, boskrike savannes en lânbougebieten.

De soarte waard earder as in ûndersoarte fan 'e rustmosk (*Passer motitensis*). Oaren behannelje de Masaimosk tegearre mei de rustmosk as in ûndersoarte fan 'e Kordofanmosk (*Passer cordofanicus*). Hy wurdt as monotypysk behannele, itjinge betsjut dat er net yn ûndersoarten ûnderferdield wurdt.

## Hâlden en dragen
De soarte komt lokaal foar yn drûge savannes mei iepen bosken en akasiabeammen, mar ek yn lânbougebieten en yn doarpen of stêden. De fûgel foerazjearret lykas oare mosken op 'e grûn en yt sied. Oan jonge fûgels fuorje se ek ynsekten. It nêst wurdt troch it mantsje en it wyfke boud en it wyfke leit trije oan fiif aaien.

## Status
De soarte is gewoan yn syn ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom as net bedrige (*Least Concern*).
Kordofanmosk

De **Kordofanmosk** (*Passer cordofanicus*; synonimen *Passer motitensis cordofanicus*, *Passer rufocinctus cordofanicus*) is in fûgel út 'e famylje fan 'e moskfûgels (*Passeridae*).

## Ferskining
De Kordofanmosk is in typyske mosk mei in streke rêch, in grize kroan en nekke en in donker boarstplak. De eachstreek, rêch en stút binne oranjeread. De skaaien lykje in soad op inoar, mar mantsjes binne oer it generaal helderder fan kleur en it boarstplak is swarter en dúdliker oanwêzich.

## Fersprieding en systematyk
De fûgel komt foar fan eastlik Tsjaad oant west-sintraal Sûdan. De Kordofanmosk libbet op drûch lân, faak by doarpen en op kultivearre lân. 

Earder waard de fûgel as in ûndersoarte fan 'e Masaimosk (*Passer rufocinctus*) behannele, dy't op syn bar wer as in ûndersoarte fan 'e rustmosk (*Passer motitensis*) behannele waard.

## Hâlden en dragen
Oer it iten fan 'e fûgel is net it measte bekend, mar der wurdt fan út gien dat it bestiet út nôt en sied. 

## Status
De soarte hat in relatyf grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) klassifisearret de fûgel as net bedrige (*Least Concern*, 2018).

## Namme
Kordofan  is in regio yn Sûdan .
Sokotramosk

De **Sokotramosk** (*Passer insularis*) is in fûgel yn it skaai mosken (*Passer*) út 'e famylje moskfûgels (*Passeridae*).

## Ferskining
De Sokrotamosk hat in streke rêch mei in grize krún, nekke en stút. Mantsjes ha in swart boarstplak en binne oer it generaal helderder fan kleur mei mear readbrún op 'e kop en de skouders. De rop is in fleurich tsjirpen, faak yn in stadige rige. De soarte liket op 'e Abd-al-Kurimosk (*Passer hemileucus*), mar ferskilt yn ferspriedingsgebiet.

## Fersprieding
De fûgel wurdt op it Jemenityske eilân Sokotra foar de kust fan Somaalje oantroffen. Meastentiids wurdt er as monotypysk behannele, itjinge betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn ûndersoarten is. Guon nimme lykwols de Abd-al-Kurimosk as ûndersoarte op.

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje is stabyl. Der binne gjin bedrigingen bekend en op basis fan dy kritearia kategorisearret de Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN ) de soarte as net bedrige (*Least Concern*). De fûgel it talryk op Socotra, mei in rûsde wrâldpopulaasje fan in fearn miljoen fûgels.
Livius fan Scheltinga (1632-1670)

**Livius fan Scheltinga** of **Lieuwe fan Scheltinga** (Ljouwert, 4 augustus 1632 - Bûtenpost, 16 juny 1670) wie in Frysk bestjoerder.

## Biografy

Fan Scheltinga wie in soan fan Livius fan Scheltinga (sa'n 1589-1650), kurator fan de Akademy te Frjentsjer en sekretaris fan de Rekkenkeamer en fan de Steaten fan Fryslân, en Anna de Blocq (1593-1666). Livius wie lid fan de famylje Fan Scheltinga. Syn broer, Daniël de Blocq fan Scheltinga, wie grytman fan Skoatterlân. Livius waard yn Ljouwert as Lieuwe doopt op 27 july 1656.  

Fan Scheltinga folge Livius Boelens yn 1653 op as grytman fan Achtkarspelen. Fan dat jier ôf kaam er ek op as Folmacht foar de lândei út namme fan Achtkarspelen. . Oare amten dy't Fan Scheltinga besette, wiene kommittearre fan de Generaliteitsrekkenkeamer en kommittearre fan de Ried fan Steat.  Yn Bûtenpost bewenne de famylje Fan Scheltinga de Scheltingastate, dêr't fierder net folle oer bekend is.  

Nei syn ferstjerren yn 1670 waard Fan Scheltinga as grytman fan Achtkarspelen opfolge troch Tsjerk Boelens.

## Houlik en bern
Livius boaske yn 1654 yn Stiens mei Wisck fan Kinnema (1633-1668), dochter fan Cornelius van Kinnema, advokaat en letter riedshear oan it Hof fan Fryslân, en Romckjen Fockens. It pear krige acht bern, ûnder oaren:
* Livius van Scheltinga (1655-1699), troude mei Sophia Catharina Broersma, in dochter fan Gajus Botnia fan Broersma, sekretaris fan Kollumerlân en Nijkrúslân.
* Martinus fan Scheltinga (1656-1726), troude mei Jetske Wisckia Broersma, in dochter fan Gajus Botnia fan Broersma, sekretaris fan Kollumerlân en Nijkrúslân.
* Eritia van Scheltinga, boaske oan Hessel fan Sminia, sekretaris fan de Rekkenkeamer en ried by de Admiraliteit yn it Noarderkertier.
* Anna fan Scheltinga (1665-1726), troude mei Aulus fan Haersma (1670-1717), grytman fan Smellingerlân.
* Romelia fan Scheltinga (1668-1702), troude mei Eelco fan Haersma, grytman fan Achtkarspelen.

## Roubuorden

Rouwbord - Buitenpost - 20044838 - RCE.jpg|Rouboerd fan Livius fan Scheltinga út 1670 yn de Marijetsjerke yn  Bûtenpost.
Rouwbord - Buitenpost - 20044837 - RCE.jpg|Rouboerd fan Wisck fan Kinnema út 1668 yn de tsjerke fan Bûtenpost.
Herenbank C met wapenbord - Buitenpost - 20044826 - RCE.jpg|Hearebank mei it alliânsjewapen Fan Scheltinga-Van Kinnema.


## Sjoch ek
* List fan grytmannen fan Achtkarspelen
Abd-al-Kurimosk

De **Abd-al-Kurimosk** (*Passer hemileucus*) is in fûgel yn it skaai mosken (*Passer*) út 'e famylje moskfûgels (*Passeridae*).

## Ferskining
Abd-al-Kurimosken wurde 13 oant 14 sm lang en ha in soad fan 'e Sokrotamosk. Eartiids waard de fûgel ta deselde soarte rekkene. Ek hat er in soad fan 'e Sindmosk. It mantsje hat grize boppedielen en in streke rêch. De boppedielen fan 'e wjukken binne swarteftich oant donkerbrún, mei bêzje oant waarmbrune rânen oan 'e fearren, kastanjebrune lytse dekfearren, grize úteinen oan 'e middelse dekfearren, smelle bêzje úteinen oan 'e grutte dekfearren en in lyts ljocht plak oan 'e basis fan 'e hânfearren. Op 'e kop is in kastanjebrune wynbraustreek te sjen boppe in swarteftige eachstreek, dy't beide nei efteren bûgje om 'e earfearren. It wyfke is wat lytser mei ljochtbrún of waarmbêzje yn stee fan kastanjebrún. 

De Abd-al-Kurimosk ferskilt fan 'e Sokotramosk troch in ljochter en in minder grut plak op 'e kiel, in wyteftige yn stee fan griisswarte boppekant fan it boarst en in hast folslein wite ûnderkant yn stee fan ljochtgrize ûnderkant. Oan 'e boppekant hat er in opfallende wite wjukbân, in smellere eachsstreek en ljochter griis op 'e krún mei minder dúdlike streken. It wyfke hat gjin griis kielplak lykas it wyfke fan 'e Sokotramosk. 

## Fersprieding
Abd-al-Kurimosken binne endemysk op it Jemenityske eilân Abd Al-Kuri foar de kust fan Somaalje. Foarhinne waard de fûgel as ûndersoarte fan 'e Sokotramosk (*P. insularis*) behannele en guon dogge dat noch jimmeroan.

## Status
De soarte hat in tige lyts ferspriedingsgebiet en in wrâldpopulaasje fan neffens rûzing 250 oant 1000 folwoeksen fûgels. Der wurdt boppedat oannommen dat de soarte yn oantal ôfnimt. De IUCN klassifisearret de soarte as kwetsber (*Vulnerable*, 2022).
Karakûmmosk

De **Karakûmmosk** of **Aziatyske woastynmosk** (*Passer zarudnyi*) is in fûgel yn it skaai mosken (*Passer*) út 'e famylje moskfûgels (*Passeridae*).

## Ferskining

De Karakûmmosk is in lyts moskfûgel fan 13,5 oant 15 sintimeter en liket in soad op syn neiste sibbe, de woastynmosk (*Passer simplex*), en hat ek in ljocht fearrekleed mei in swart boarstplak. De Karakûmmosk hat lykwols in dúdliker swart masker, in wite foarholle en mear grize as sânkleurige boppedielen. Dêrnjonken is de sturt langer en binne de wjukken koarter. 

De skaaien fan 'e Karakûmmosk ha fierder itselde fearrekleed (wylst dy fan 'e woastynmosk fan inoar ferskille).

## Fersprieding en systematyk
De soarte wurdt allinnich yn Oezbekistan en Turkmenistan oantroffen. Eartiids kaam de fûgel ek yn eastlik Iran foar, dêr't er sûnt 1901 net mear waarnommen is. Earder waard de soarte as in ûndersoarte fan 'e woastynmosk beskôge, mar nei stúdzjes wurdt de fûgel jimmeroan faker as aparte soarte ûnderskieden. De fûgel wurdt as monotypysk behannele, itjinge betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn ûndersoarten is.

## Hâlden en dragen

De Karakûmmosk komt foar yn ferlitten rotsige of sânige gebieten mei fersprate beammen en strûken. Hy yt meast sied fan woastynstrûken en begroeiïng fan 'e grûn,  fral fan 'e *Aristida pennata*. De fûgel briedt faak twa kear en docht dat allinnich of yn koloanjes fan april oant augustus.

## Status
It ferspriedingsgebiet is relatyf grut. Der wurdt oannommen dat de soarte yn oantal ôfnimt fanwegen habitatferneatiging, mar net sa slim om as bedrige beskôge te wurden. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) kategorisearret de soarte dêrom as net bedrige (*Least Concern*, ), mar dêrby wurdt oantekene dat fierdere stúdzjes nedich binne om de bedrigingsstatus krekter te beöardieljen. De wrâldpopulaasje is net rûsd, mar de fûgel wurdt as seldsum omskreaun.

## Namme
De Karakûmwoastyn is in woastyn yn súdwestlik Sintraal-Aazje dêr't de fûgel foarkomt. De wittenskiplike soartenamme fan 'e fûgel eart Nikolai Aleksejevitsj Zarûdny (1859–1919), in Russyske soölooch en samler fan eksimplaren yn Turkestan en Perzje.
Nachtsweleftigen

De **nachtsweleftigen** (wittenskiplike namme: *Caprimulgiformes*) foarmje in skift fan 'e klasse fan 'e fûgels (*Aves*) en fan it boppeskift fan 'e nije fûgels (*Neoaves*). 
De **nachtswelfûgels** (wittenskiplike namme: *Caprimulgidae*) foarmje de ienige famylje yn it skift fan 'e nachtsweleftigen. Dizze famylje befettet 22 skaaien fan nachtswellen en deisliepers.  Yn it Frysk binne ‘nachtswel’, ‘jûnsswel’ en ‘deislieper’ synonymen. 
## Skiftopbou
Mosken

It fûgelskaai **echte mosken** (*Passer*) heart ta de famylje moskfûgels (*Passeridae*) en omfiemet ek de by ús bekende húsmosk (*Passer domesticus*) en fjildmosk (*Passer montanus*).

De soarte komme foar yn Euraazje en Afrika, mar in pear soarten (fral de húsmosk) komme troch yntroduksje ek yn oare dielen fan 'e wrâld foar. 

Echte mosken binne lytse oant middelgrutte sjongfûgels fan 12 oant 17 sintimeter. Se ha koarte poaten en in sterke, tsjokke snaffel dy't oanpast is oan it iten fan sied. Yn 'e briedtiid ite de mosken foar it grutbringen fan 'e jongen ek ynsekten. It binne lykwols opportunistyske iters en se meitsje ek gebrûk fan iten dat minsken oanbiede. 

Mosken binne sosjaal en libje faak yn groepen of koloanjes. Bûten it briedseizoen foarmje se ek grutte swarmen. In soad soarten binne echte kultuerfolgers en hawwe har goed oanpast oan it libben yn stêden en agraryske gebieten. In soad soarten binne kultuerfolgers.

De nêsten fan mosken sitte yn holtes fan beammen, gebouwen en nêstkasten. It nêst bestiet út gers, strie, fearkes en oar sêft materiaal. De aaien binne faak ljocht mei donkere spikkels. 

It fearrekleed fan 'e soarten bestiet meastentiids út brún, griis en swart. Yn 'e regel binne mantsjes wat kontrastriker as wyfkes. De sang is ienfâldich en bestiet út koarte ropkes, it tsjilpen.

## Soarten
It skaai telt 28 soarten:
Rotsmosk

De **rotsmosk** (*Petronia petronia*) is in fûgel út 'e famylje fan ' e rotsmosken (*Petronia*).

## Ferskining
De rotsmosk is in grutte en krêftige moskfûgel fan 15 oant 17 sintimeter en in spanwiidte fan 21 oant 23 sintimeter. Underskiedend is in tige dúdlike rjemmekleurige wynbraustreek en in fletsere streek oer de krún. Op 'e rêch hat de soarte sânkleurige streken en de sturt is brún mei ljochte plakjes. De donkere fearren fan 'e wjukken ha ljochte rânen. De ûnderkant is ljocht mei lange grize streken. Op 'e kiel hat er in giel plak, dy't net altiten goed te sjen is. Dat plak is belangryk yn it briedseizoen om de status te markearjen. De skaaien binne lyk oan inoar.

## Fersprieding
De rotsmosk wurdt yn Súd-Europa en Noard-Afrika eastlik troch it noardlike Midden-Easten oant Mongoalje oantroffen. It Ynternasjonaal Ornitologysk Kongres (IOC) ferdielt de fûgel yn sân ûndersoarten mei de folgjende fersprieding: 

* *Petronia petronia petronia* – Kanaryske Eilannen en Madeira, lykas ek Europa eastlik oant Bulgarije en fierder yn westlik Anatoalje.
* *Petronia petronia barbara* – Noard-Afrika fan Marokko oant Algerije, Tuneezje en westlik Lybje.
* *Petronia petronia puteicola* – súdlik Turkije oant súdlik Syrje noardlik Israel en Jordaanje.
* *Petronia petronia exigua* – Sintraal-Turkije oant de noardlike Kaukasus, noardlik Irak en noardlik Iran.
* *Petronia petronia kirhizica* - Beneden-Wolga nei de Turgay-delling yn Kazachstan en de Aralmar.
* *Petronia petronia intermedia* – Transkaspyske regio oant Iran, noardlik Afganistan, Pamir en westlik Kunlunberchtme.
* *Petronia petronia brevirostris* – eastlik Sibearje oant Mongoalje, noardwestlik Mantsjoerije en noardlik Sichuan yn súdwestlik Sina.

De fûgel is benammen in stânfûgel, yn it easten foar in part in trekfûgel. Nei it brieden ferspriedt de soarte him wat en yn 'e winter siket er legere gebieten. Benoarden syn ferspriedingsgebiet is er in tige seldsume dwaalgast.

## Ekology
De rotsmosk libbet yn beamleaze lânskippen, fan woastyneftige steppes oant rotsige hellingen en ravinen. Yn Spanje komt er ek faak foar yn iepen bosk- of parklânskip mei bygelyks *Pinus pinaster*. Hy wurdt ek faak sjoen op syk nei iten yn lânbougebieten, wyngerds, olivebosken, om âlde gebouwen hinne en yn guon gebieten tichtby minsken. De rotsmos yt benammen sied, mar ek lytse beien en yn it briedseizoen ek termiten en kevers.

De fûgel briedt fan maaie oant augustus yn pearen of yn losse koloanjes. It wyfke leit fjouwer oant sân aaien yn in suterich gersnêst yn in rotsspjalt of yn in gat yn in gebou.

## Status en bedrigingen
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje en der wurdt oannommen dat de populaasje groeit. Dêrfandinne wurdt de soarte troch de IUCN as net bedrige klassifisearre. De wrâldpopulaasje wurdt op 21,6 oant 46,7 miljoen folwoeksen fûgels rûsd.
Sniemosken

**Sniemosken** (*Montifringilla*) foarmje in fûgelskaai yn 'e famylje moskfûgels (*Passeriformes*). It skaai omfiemet trije soarten dy't yn bercheftige regio's fan 'e Pyreneeën oant Nepal en Sina foarkomme.

De soarten fan it skaai libje yn 'e heechberchtmes fan Euraazje. Oars as dy fan it skaai *[[Passer]]* binne it gjin kultuerfolgers, mar dúdlik alpine fûgels. Se libje op alpine gerslân en op hellingen oant boppe de beamgrins (3.000–5.000 m). Winterdeis is der somtiden sprake fan hichtemigraasje nei legere gebieten.

Se binne mei 16 oant 19 sm foarser en langer is de measte *Passer*-soarten. De wjukken binne lang en spits en se ha in sterke, kegelfoarmige snaffel. De fearren binne foar it measte ljochtgriis oant wyt mei swarte aksinten. Tusken mantsjes en wyfkes binne de ferskillen lyts.

It iten bestiet út sied en fral yn 'e briedtiid wringeleazen. Se foerazjearje op iepen terrein. Nêsten wurde boud yn rotsen, op kliffen of yn gebouwen lykas kleasters en berchhutten. It nêst is komfoarmich en makke fan moas, gers en fearren. Se briede yn 'e regel ienris yn 't jier.
Swartwjuksniemosk

De **swartwjuksniemosk** (*Montifringilla adamsi*) is in sjongfûgel yn it skaai sniemosken (*Montifringilla*) út de famylje fan 'e moskfûgels.

## Ferskining
De swartwjuksniemosk is in 17 sintimeter lange griisbrune fûgel mei wyteftige of bêzjewite wjukdekfearren op 'e fierder donkere wjukken. De folwoeksen fûgel hat wat swart op 'e kiel. 

## Fersprieding en systematyf
De swartwjuksniemosk wurdt yn twa ûndersoarten mei de folgjende fersprieding ferdield:

* *Montifringilla adamsi adamsi* – noardlik Kasjmir en Ladakh, nei it noardeasten by it noardlike Tibetaanske Plato lâns en súdeastlik by de Himalaya lâns oant Sikkim.
* *Montifringilla adamsi xerophila* – sintraal Sina, fan it noardeastlike diel fan 'e grins tusken Qinghai en Gansu (Qilian Shan) nei it suden oant  it eastlike Tibetaanske Plato en súd-sintraal Sichuan (Litang).

Foarhinne waard de swartwjuksniebosk as in ûndersoarte behannele fan sawol de sniemosk (*Montifringilla adamsi*) as de Tibetaanske sniemosk (*Montifringilla henrici*).

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling, wêrfan't gjin bedrigingen bekend binne. Dêrfandinne kategorisearret de Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) de soarte as net bedrige (*Least Concern*, 2018). Der is gjin rûzing fan 'e grutte fan 'e  wrâldpopulaasje, mar de soarte wurdt omskreaun as seldsum oant niet algemien. 

## Namme
De wittenskiplike soartenamme fan 'e fûgel eart Andrew Leith Adams (1826-1882), in sjirurch yn it Britske leger yn Yndia yn 1848, dy't sels de soarte yn 1858 beskreau.
Tibetaanske sniemosk

De **Tibetaanske sniemosk** (*Montifringilla henrici*) is in sjongfûgel yn it skaai sniemosken (*Montifringilla*) út de famylje fan 'e moskfûgels. De fûgel briedt op it eastlike Tibetaanske Plato yn Sina en is besibbe oan 'e sniemosk.  

## Ferskining

De Tibetaanske sniemosk is in 17 sm lange fûgel, dy't in soad hat fan 'e gewoane sniemosk. De Tibetaanske sniemosk is oan 'e boppekant lykwols donkerbrún yn stee fan griiseftich sânbrún en swierder streke. Op 'e flanken is de soarte waarmbrún, dêr't de sniemosk wytgriis is. De wjukken en sturt binne brún yn stee fan swart en hy hat folle mear wyt op 'e wjukken.   

## Fersprieding
De Tibetaanske sniemosk komt foar op it eastlike Tibetaanske Plato. Faak wurdt de Tibetaanske sniemosk as in ûndersoarte fan 'e sniemosk en somtiden ek fan 'e swartwjuksniemosk behannele. Mei de lêste oerlapet de fûgel syn ferspriedingsgebiet sûnder hybridisaasje. De fûgel wurdt as monotypysk beskôge, itjinge betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn ûndersoarten is. 

## Hâlden en dragen
De Tibetaanske sniemosk libbet yn 'e steppes fan it heechlân boppe de beamgrins op hichtes tusken 2500 en 4500 meter en is endemysk yn Sina. Hy yt sied en plantaardich materiaal, mar fuorret mei ynsekten en harren larven. Pearkes binne yn april/maaie yn it briedgebiet en briede fan juny oant augustus.

## Status
Der wurdt oannommen dat de soarte in stabile ûntwikkeling hat en gjin grutte bedrigingen kent. Dêrfandinne klassifisearret de IUCN de soarte as net bedrige (*Least Concern*, 2024). Der is gjin rûzing fan 'e grutte fan 'e wrâldpopulaasje, mar tocht wurdt dat de fûgel algemien foarkomt.
Feale rotsmosk

De **feale rotsmosk** (*Carpospiza brachydactyla*) is in sjongfûgel yn it skaai feale rotsmosken (*Carpospiza*) út de famylje fan 'e moskfûgels.

## Ferskining
De feale rotsmosk is in relatyf slanke mosk mei in lytse kop en in lingte fan 14,5 oant 15,5 sintimeter. It fearrekleed is ljochtbêzje-griis, mei in swakke en ljochtere wynbraustreek en twa ljochtere, net hiel dúdlike wjukbannen. De sterke mar koarte snaffel is yn it briedseizoen donkergriis yn winterdeis ljochter bêzjegriis. De sturt hat wite plakken op 'e punt, dy't te sjen binne yn 'e flecht. 

## Fersprieding
De feale rotsmosk is in trekfûgel, dy't fan Súdeast-Turkije en de súdlike Kaukasus nei it easten oan Iran en fierder nei it suden troch it Midden-Easten en lokaal op it Arabysk Skiereilân, útsein yn it súdwesten. De fûgel oerwinteret yn it súdwesten fan it Arabyske Skiereilân en yn Noardeast-Afrika. Eksimplaren wurde út en troch ek waarnommen op Syprus, Egypte, Jemen en Dagestan in Ruslân.

## Systematyk
De soarte waard foarhinne yn it skaai *[[Petronia]]* set, mar út DNA-ûndersyk die bliken dat de soarte fierder fan dy soarten ôf stiet. Der is op basis fan it nêst, de aaien en de útkommen piken, de sang en it feit dat de jonge fûgel mar foar in part ferfearret ek útsteld dat de fûgel besibbe is oan 'e famylje *[[Fringillidae]]*. De plasse fan 'e feale rotsmosk liket lykwols op dy fan 'e *[[Passeridae]]*. De soarte wurdt as monotypysk beskôge, itjinge betsjut dat se net yn ûndersoarten ferdield wurdt.

## Ekology
De fûgel komt op keale hellingen met fersprate strûken yn drûge berchgebieten foar. It nêst wurdt leech yn in beam of strûk boud en is in suterich heal boltsje fan tûkjes, stangels en gers. It wyfke leit trije oant seis aaikes, dy't nei 13 oant 14 dagen brieden útkomme. 

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling, dy't nei alle gedachten gjin grutte bedrigingen kent. Dêrfandinne klassifisearret de Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld (IUCN) as net bedrige (*Least Concern*, 2018). De lytse Europeeske populaasje wurdt op 6.000 oant 18.300 pearkes rûsd en oannommen wurdt dat de oantallen tanimme.
Feale rotsmosken

**Feale rotsmosken** (*Carpospiza*) binne in fûgelskaai fan sjongfûgels út 'e famylje moskfûgels (*Passeridae*).

## Soarten
It skaai is monotypysk en bestiet dus út mar ien soarte.
Strewelmosken

De **strewelmosken** of **strewellemosken** (*Gymnoris*) is in fûgelskaai fan lytse, sieditende sjongfûgels yn 'e famylje moskfûgels (*Passeridae*). De fûgel is oanpast oan drûge of strûkrike lânskippen. De soarte omfiemet fjouwer erkende soarten mei in fersprieding yn Afrika en ien soarte yn Súdwest-Aazje.

De fûgels ha slankere en finere snaffels as dy fan in soad soarten yn it skaai *[[Passer]]*. Se libje faak yn drûge en healdrûge kriten. Guon taksonomen behannelje sette de soarten yn it besibbe skaai *[[Petronia]]*, moderne listen hâlde lykwols *Gymnoris* oan. 

## Soarten
Yndyske strewelmosk

De **Yndyske strewelmosk** (*Gymnoris xanthocollis*) is in sjongfûgel yn it skaai strewelmosken (*Gymnoris*) út de famylje fan 'e moskfûgels.

## Ferskining

De fûgel is 12,5 oant 14 sm lang en weaget 14 oant 20 gram en is relatyf lyts en slank, mar de snaffel is frij lang, sterk, spits en kegelfoarmich. It fearrekleed is brúngriis, de búk is ljochter en der binne twa dúdlike wjukbannen. It mantsje hat yn 'e briedtiid ek kastanjebrune wjukdekfearren, in donkere team, in swarte snaffel en in giele kiel.    

## Fersprieding en systematyk
De fûgel is ferdield yn twa ûndersoarten:

* *Gymnoris xanthocollis transfuga* – komt foar fan Súdeast-Turkije oant Irak, Súd-Iran, Súd-Pakistan en Noardwest-Yndia.
* *Gymnoris xanthocollis xanthocollis* – komt foar fan East-Afganistan oant Noard-Pakistan.

De Yndyske strewelmosk is in trekfûgel yn it noardwesten en noarden fan it ferspriedingsgebiet (Turkije nei it easten oant Pakistan en Noard-Yndia), wylst yn it súdlike diel in part fan 'e populaasje nei it suden migrearret. De soarte wurdt út en troch waarnommen yn Bachrein, Egypte, Israel, Jordaanje en Libanon.

## Ekology
De fûgel wurdt yn iepen heuvellân oantroffen mei beammen of hagen, mar ek yn doarpen of parken. It briedseizoen ferskilt geografysk en is fan ein april oant ein july yn Irak, fan april oant july yn Afganistan en fan febrewaris oant maaie yn Yndia. Yn it nêst, dat yn in gat fan in muorre of yn in beamholte boud wurdt, wurde trije oant fjouwer aaikes lein. It iten bestiet út sied, nôt, lytse beien en nektar, yn 'e brietiid ek út ynsekten.   

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in ûnbekende ûntwikkeling. Dêrfandinne kategorisearret de IUCN de soarte as net bedrige (*Least Concern*, 2025).
Wytbraustrewelmosk

De **wytbraustrewelmosk** (*Gymnoris superciliaris*, synonym *Petronia superciliaris*) is in sjongfûgel yn it skaai strewelmosken (*Gymnoris*) út de famylje fan 'e moskfûgels.

## Ferskining

De wytbraustrewelmosk wurdt likernôch 15 sm lang en is te werkennen oan 'e brede, krêmkleurige wynbraustreek. Lykas oare soarten yn it skaai hat de soarte in giel plak ûnder de kiel, mar dy is allinnich ûnder de krekte omstannichheden te sjen.

## Fersprieding en systematyk
Fan 'e fûgel wurde fjouwer ûndersoarten erkend:

* *G. s. bororensis* - komt foar fan Tanzania, súdlik Malawy, noardlik Mozambyk oant noardeastlik KwaZulu-Natal en eastlik Swazylân.
* *G. s. flavigula* -komt foar yn súdlik Sambia, Simbabwe, westlik Mozambyk, eastlik Botswana en noardlik Súd-Afrika.
* *G. s. rufitergum* - komt foar fan 'e súdlike Demokratysk Republyk Kongo oant súdwestlik Tanzania , noardlik Malawy, Sambia, Angoala en noardwestlik Botswana.
* *G. s. superciliaris*  - komt foar yn Súd-Afrika (fan 'e Eastkaap oant KwaZulu-Natal).

It habitat fan 'e fûgel bestiet út healiepen, heuveleftich gea en savannes mei hjir en dêr wat boskjes. Ek komt de fûgel op kultuerlân foar oant 1500 m boppe seenivo. 

Earder waarden de soarten fan it skaai *Gymnoris* opnommen yn *[[Petronia]]*, mar neffens DNA-stúdzjes binne de soarten yn skaai *Gymnoris* in sustergroep fan 'e mosken (*Passer*), wylst de rotsmosk (*Petronia petronia*) tichter by de sniemosken (*Montifringilla*) stiet.

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling. Der binne gjin earnstige bedrigingen bekend en dêrfandinne wurdt de soarte troch de Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN, 2024) as net bedrige (Least Concern, ) behannele. De wrâldpopulaasje is net rûsd, mar de fûgel wurdt as algemien of lokaal algemien omskreaun.
Grûnmosken

**Grûnmosken** (*Pyrgilauda*) binne in fûgelskaai yn 'e famylje moskfûgels (*Passeridae*) en se wurde faak ek as sniemosken oantsjut. De fûgels yn it skaai binne oanpast oan in libben op heechlizzend, iepen en rotseftich gebiet, faak boppe de beamgrins. De fjouwer soarten komme alle fjouwer foar yn Sintraal- en Súd-Aazje, lykas op it Tibetaanske Plato, yn 'e Himalaya, de Hindu Kush en oangrinzgjende gebieten fan Sina, Nepal, Mongoalje en Afganistan.

It binne lytse oant middelgrutte moskfûgels en se ite meastentiids sied. Earder waarden sniemosken yn *Montifringilla* set en somtiden wurdt dat noch dien, mar op basis van morfology en DNA-ûndersyk waarden guon soarten yn *Pyrgilauda* set.

De typesoarte is de lytse grûnmosk (*Pyrgilauda davidiana*).
Afgaanske grûnmosk

De **Afgaanske grûnmosk** (*Pyrgilauda theresae*) is in sjongfûgel yn it skaai grûnmosken (*Pyrgilauda*) út de famylje fan 'e moskfûgels.

## Ferskining
Afgaanske grûnmosken binne 13,5 oant 15 sm lange grûnmosken. Tusken mantsjes en wyfkes binne ferskillen. It mantsje is griisbrún mei wite eleminten op 'e wjukken, in swart masker en in twadielich swart plak op 'e kiel. It wyfke skaait mear de bêzjebrune kant út en hat in minder dúdlik masker en minder wyt op 'e wjukken. Op 'e rêch binne donkere streken te sjen en de sturt hat in wite bân, útsein op 'e twa middelste sturtfearren.     

## Fersprieding
De fûgel is endemysk foar Afganistan en komt allinnich foar yn it noardlike diel fan 'e Hindu Kush. Dêr wurdt er oantroffen yn bercheftich gebiet op hichten tusken 2.575 oant 3.000 m. Winterdeis migrearret er fral nei swiere sniefal nei de legere dielen en wat mear nei it noarden oant somtiden súdlik Turkmenistan. 

## Hâlden en dragen
De soarte yt sied fan planten lykas *Carex pachystylis*, *Convolvulus divaricatus* en *Thuspeinantha persica*, mar ek ynsekten. Winterdeis foarmet er grutte groepen fan tsientallen oant hûnderten fûgels, tegearre mei oare soarten sniemosken, rotsmosken en ljurkfûgels.

It nêst sit yn hoalen dy't groeven binne troch kjifdieren lykas  marmotten en fral fan giele grûniikhoarntsjes. It wurdt mei fearkes en hier fan geiten of oare bisten beklaaid.

## Status
De soarte hat net in grut ferspriedingsgebiet en in lytse populaasje. De populaasje is lykwols stabyl en der binne gjin grutte bedrigingen bekend. Dêrfandinne klassifisearret de Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld de soarte as net bedrige (*Least Concern*, 2025). De wrâldpopulaasje is net rûsd, mar wurdt as net in soad foarkommend oant lokaal algemien omskreaun.

## Namme
De spesifike namme fan 'e fûgel ferwiist nei Theresa Rachel Clay (1911-1995), in Britske parasitolooch, in saakkundige op it mêd fan fûgelluzen.
Lytse grûnmosk

De **lytse grûnmosk** (*Pyrgilauda davidiana*) is in Aziatyske sjongfûgel yn it skaai grûnmosken (*Pyrgilauda*) út de famylje fan 'e moskfûgels.

## Ferskining
De lytse grûnmosk is lykas de namme seit in relatyf lytse soarte yn it skaai fan 12 oant 15 sm. De fûgel hat in swarte foarholle en in sânbrune krún en nekke en ek in wyt plak op 'e hânfearren. De mantel is streke.    

It is in relatyf stille fûgel.

## Fersprieding
De soarte wurdt yn twa ûndersoarten mei de folgjende fersprieding ferdield:

* *P. d. davidiana* – komt foar fan Binnen-Mongoalje oant westlik Sina (Gansu en Qinghai)
* *P. d. potanini* – komt foar fan it súdeastlike Altaiberchtme oant Mongoalje en noardeastlik Sina.

Lykas oare soarten yn *[[Pyrgilauda]]* waard de fûgel earder yn *[[Montifringilla]]* set.

## Hâlden en dragen
Lytse grûnmosken komme foar yn healwoastinen op grutte hichten (1000-3000 m), rotseftige gebieten mei koart, drûch gers. Se briede tusken maaie en july of begin augustus yn pearkes of losse koloanjes. It is in stânfûgel, mar guon fûgels kinne nei it brieden nei legere gebieten migrearje. It dieet fan 'e soarte is net goed ûndersocht, mar bestiet út lyts sied fan gers en alpine planten en ynsekten.

## Status
It ferspriedingsgebiet fan 'e soarte is grut en der is in stabile ûntwikkeling. Dêrfandinne klassifisearret de IUCN de soarte as net bedrige (''Least Concern, 2025). 

## Namme
De wittenskiplike namme fan 'e fûgel ferwiist nei Armand David (1826-1900), in Frânske misjonaris en natuerûndersiker dy't yn 'e jierren 1858 oant 1874 yn Sina wurke.
Tibetaanske grûnmosk

De **Tibetaanske grûnmosk** (*Pyrgilauda blanfordi*) is in sjongfûgel yn it skaai grûnmosken (*Pyrgilauda*) út de famylje fan 'e moskfûgels.

## Ferskining
De Tibetaanske grûnmosk is in relatyf effen fûgel fan 15 sm lang mei wite en brune kleuren. Op 'e wite foarholle en by it wyt om it each hat de fûgel in swart plak en fierder is de nekke en de sydkanten fan 'e nekke kanielkleurich. By de fûgel ûntbrekke de wite bannen op 'e wjukken.  

## Fersprieding
Lykas oare sniemosken hat de Tibetaanske grûnmosk in foarkar foar iepen gebiet op heechlizzende steppes, mar oer it generaal drûgere gebieten as oare soarten. 

Der wurde trije ûndersoarten erkend:

* *Pyrgilauda blanfordi ventorum* - komt foar yn bercheftige regio's fan west-sintraal Sina (fan súdeastlik Xinjiang oant westlik Qinghai).
* *Pyrgilauda blanfordi barbata* - komt foar yn bercheftige regio's fan westlik Sina (fan noardeastlik Qinghai oant de bergen fan Nan Shan.
* *Pyrgilauda blanfordi blanfordi* - komt foar yn bercheftige gebieten fan Tibet oant Sikkim en westlik Sina; migrearret nei Yndia.

Lykas oare soarten yn *[[Pyrgilauda]]* waard de Tibetaanske grûnmosk ek wol yn *[[Montifringilla]]* set.

## Hâlden en dragen
De soarte libbet tige heech tusken 4000 en 5500 meter, op drûge sânflakten en yn rotsige omjouwings by gerssteppes en delsettings. Se binne in soad op 'e grûn en grave mei de poatsjes en snaffel nei sied en ynsekten. Winterdeis wurde se ek by huzen sjoen. De fûgel boud syn nêst faak yn hoalen fan kjifdieren en se nêstelje meast yn losse koloanjes.

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling. Op basis dêrfan kategorisearret de Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN ) de fûgel as net bedrige (*Least Concern*, 2024). De wrâldpopulaasje is net rûsd, mar de fûgel wurdt as lokaal algemien omskreaun.

It is in relatyf nuete fûgel dy't him maklik troch minsken fuorje lit.
## Namme
De wittenskiplike soartenamme fan 'e fûgel eart William Thomas Blanford (1832–1905), in Ingelske geolooch, soölooch en samler fan eksimplaren yn û.o. Yndia.
Readhalsgrûnmosk

De **readhalsgrûnmosk** (*Pyrgilauda ruficollis*; synonym: *Montifringilla ruficollis*) is in sjongfûgel yn it skaai grûnmosken (*Pyrgilauda*) út de famylje fan 'e moskfûgels.

## Ferskining
Readhalsgrûnmosken wurdt likernôch 15 sm grut en binne kleurriker as oare soarten fan it skaai. Folwoeksen fûgels ha in wyteftich gesicht mei in swarte team en kastanjebrune fearkes by it ear en op 'e sydkanten fan 'e nekke. De rest fan it fearrekleed is ljochtbrún mei tsjustere streekjes op 'e rêch en skouderfearren. De wjukken ha twa wite wjukstreken, dy't troch de úteinen fan 'e dekfearren foarme wurde. Juvenilen binne ljochter as folwoeksen fûgels en ha gjin markearings op it gesicht.    

## Fersprieding
De soarte wurdt yn twa ûndersoarten ferdield mei de folgjende fersprieding:

* *P. r. isabellina*: westlik diel fan sintraal Sina en noardlik Tibet.
* *P. r. ruficollis* : fan súdlik en eastlik Tibet en Nepal oant sintraal Sina.

It habitat fan 'e fûgel bestiet út alpine gerslân en keale steppes en se binne ek by minsken te finen. It binne stânfûgels dy't ôfhinklik fan 'e waarsomstannichheden ûnregelmjittich nei legere dielen migrearje.

Lykas oare soarten yn *[[Pyrgilauda]]* waard de fûgel earder ek yn *[[Montifringilla]]* set.

## Hâlden en dragen
De soarte komt lokaal in soad foar en wurdt yn it briedseizoen oantroffen mei kjifdieren. Hy makket gebrûk fan 'e hoalen fan dy bisten om te brieden. Nei de briedtiid kin er gauris tegearre mei oare moskfûgels yn groepkes sjoen wurde. De fûgel foerazjearret op 'e grûn en siket nei sied en ynsekten. 

## Status
Readhalsgrûnmosken ha in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling. Op basis fan dy kritearia kategorisearret de Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) de soarte as net bedrige (Least Concern, 2018). Der is gjin rûzing fan 'e wrâldpopulaasje, mar de soarte wurdt omskreaun as lokaal tige algemien.
Wytstútsniemosk

De **wytstútsniemosk** (*Onychostruthus taczanowskii*) is in sjongfûgel yn it skaai grûnmosken (*Pyrgilauda*) út de famylje fan 'e moskfûgels.

## Ferskining
De wytstútsniemosk is in grutte sniemosk fan 15 oant 17 sintimeter lang. Hy hat in spitse snaffel en lange poaten. De kop hat in griisbrune krún en in skierdere foarholle mei in donkere team. De nekke en boppedielen binne griisbrún mei donkere streken op 'e mantel en bopperêch en in wite stút. De sturt is donkerbrún wylst de bûtenste fearren witer nei de punt ta binne. De snaffel is hoarnkleurich mei in donkere punt. De skaaien binne fierder allyk. Jonge fûgels ha waarmbrunere kleuren.

## Fersprieding en systematyk
De fûgel libbet fan Súdeast-Ladakh en it súdlike en eastlike Tibetaanske Plato nei it easten oant Noardeast-Qinghai (Qilian Shan en it gebiet om Qinghai Hu hinne), súdlik Gansu en noardwestlik Sichuan, yn Sintraal-Sina en súdlik oant noardlik Nepal en Sikkim.

De fûgel wurdt meastentiids as ien soarte yn *Onychostruthus* set, mar wurdt ek somtiden yn *Montifringilla* opnommen. De fûgel is monotypysk, itjinge betsjut dat der gjin ferdieling is yn ûndersoarten.

## Hâlden en dragen
De wytstútsniemosk komt yn heechberchtmes tusken 3800 en 4900 meter foar yn drûge en rotseftige gebieten foar, mar ek op flakke steppes. Se wurde faak sjoen by koloanjes fluithazzen. De fugel yt meast lyts sied en ynsekten. It binne stânfûgels dy't allinnich winterdeis op lytse ôfstannen nei legere gebieten migrearje. In lechsel bestiet út 3 oant 5 aaien.

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling en der binne gjin earnstige bedrigingen bekend. Dêrfandinne klassifisearret de IUCN de fûgel as net bedrige (*Least Concern*, 2018). Der is gjin rûzing fan 'e wrâldpopulaasje, mar de soarte wurdt beskreaun as algemien, mar seldsum yn it suden (Ladakh en Nepal).
Wytstútsniemosken

**Wytsniemosken** (*Onychostruthus*) foarmje in fûgelskaai yn 'e famylje moskfûgels (*Passeridae*).

It binne 15 oant 17 sm lange moskfûgels en se ite meastentiids sied. Der is mar ien soarte yn it skaai, dy't somtiden ek yn *Montifringilla* set wurdt.

## Soarten
Amerikaanske deisliepers

It fûgelskaai **Amerikaanske deisliepers** (*Antrostomus*) heart ta it skift fan ‘e nachtsweleftigen (*Caprimulgiformes*) en de famylje fan ‘e nachtswelfûgels (*Caprimulgidae*). Oant 2010 waarden de Amerikaanske deisliepers oer it algemien klassifisearre yn it skaai *Caprimulgus* fan deisliepers fan ‘e Âlde Wrâld.

## Soarten
It skaai fan ‘e Amerikaanske deisliepers telt 12 soarten, dy ‘t alle yn Amearika foarkomme.
* Karolinadeislieper (*Antrostomus carolinensis*)
* readbrune deislieper (*Antrostomus rufus*)
* Kubaanske deislieper (*Antrostomus cubanensis*)
* Hispanjoaladeislieper (*Antrostomus ekmani*)
* brúnnakkedeislieper (*Antrostomus salvini*)
* Jûkatandeislieper (*Antrostomus badius*)
* sidesturtdeislieper (*Antrostomus sericocaudatus*)
* halsbândeislieper (*Antrostomus ridgwayi*)
* krytdeislieper (*Antrostomus vociferus*)
* Kostarikaanske deislieper (*Antrostomus saturatus*)
* Meksikaanske deislieper (*Antrostomus arizonae*)
* Portorikaanske deislieper (*Antrostomus noctitherus*)