open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Finn (sylboat)

De **Finn** is in ienmans sylboat dy't ûntstie út in priisfraach út 1949, útskreaun foar de Olympyske Spullen fan 1952 yn Helsinki, om te kommen ta in nij ienmans-boattype foar manlju. Rickard Sarby wûn. Hy neamde de boat Finnjol. Sûnt de Spullen yn 1952 wie de ienmansboat oanwêzich op alle Olympyske Spullen. In bekende Fryske siler is Pieter-Jan Postma.

## De boat

De Olympyske Finn is in midswurdboat. De earste útfierings hienen in houten romp, letter waard dit kombinearre mei polyester. Tsjintwurdich wurde romp en dek inkel út polyester makke. De lingte is 4,50 m. en de breedte 1,51 m.

De orizjinele mêst wie fan hout, mar yn de sechtiger een santiger jierren waard meast oerstapt op aluminium, dat troch syn gruttere fleksibiliteit mear kontrole oer it seil oplevere. Tsjintwurdich hawwe de wedstryd-Finns mear en mear in mêst fan koalstof. It seil is meast fan Kevlar.

De syleigenskippen wurde foar in grut part bepaald troch de mêst/seil-kombinaasje en de ferschillende trimmooglikheden. Troch de ynternasjonale foarskriften foar de Finn en troch syn relatyf hege gewicht (140 kilo) giet de boat lang mei en binne de ûnderlinge ferskillen wat faasje oanbelanget lyts.
Rûgila

**Rûgila** (2e helte 4e iuw – 434), ek wol *Rugila, Rua, Rugula, Rhuas, Ruga, ΄Ρούγας, ΄Ροϋνας, ΄Ρωίλας*, wie in kriichshear dy't oan de basis stie fan de macht fan de Hunnen. 

Yn 432 feriene hy alle Hunse stammen, maar koe net lang wurkje oan syn ryk. Yn 434 ferstoar hy en waard opfolge troch syn neven Attila en Bleda. Rua, de omke fan Bleda en Atilla wie in belangryk famyljelid foar harren. Troch Rua binne Atilla en Bleda oan de macht komd.

Flavius Aetius de lettere *magister militum* fan it Romeinske leger groeide op as gizelder oan it hof fan Rua.
Slach by Appingedam

De **slach by Appingedam** wie in Fryske fjildslach en ûnderdiel fan it Saksyske Skeel. De slach fûn plak yn 1514 tusken de legers fan de Eastfryske greve Edzard de Grutte en de hartoch George fan Saksen dy't it bewâld oer Westlauwersk Fryslân, de stêd Grins en de Ommelannen hie.

## Oanrin
Op 't lêst fan de 15e iuw is der in fûle striid tusken de Skieringers en Fetkeapers. Beide sykje stipe by oare machtige hearen. Sa reitsje de Ommelannen en de stêd Grins yn in machtstriid fersile mei Appingedam as frontstêd. Yn 1501 besocht de stêd Grins fergees om Appingedam yn te nimmen. Appingedam kiest dan de kant fan Edzard de Grutte fan Eastfryslân. Wylst leit George fan Saksen syn oanspraken oangeande Appingedam foar oan it *Reichskammergericht* dat sûnt 1495 de heechste rjochterlike autoriteit fan it Hillige Roomske Ryk is. 

## Slach
It *Reichskammergericht* steld George fan Saksen yn 't gelyk. Mei stipe fan it Hillige Roomske Ryk falt George fan Saksen it Fryske Appingedam yn augustus 1514 oan. Appingedam wurdt ferdigene troch manlju en froulju fan alle leeftiden. De boargers fan Appingedam brûke siedend wetter, tarre en pikkrânsen. Mar it sterkste diel fan de fêsting, 't Bolwurk, wurdt troch de ûnderbefelhawwer ferret. De Saksen kringe ta de stêd yn en makken de Damsters ôf. Mei-inoar wienen goed 1100 Friezen dearekke troch de slach.

## Neirin
De Slach by Appingedam wie de begjinfase fan it Saksyske Skeel. Troch it ferlies fan Appingedam hie Edzard de Grutte amper noch ynfloed yn de Ommelannen en sa wienen de kânsen foar in moderne Fryske steat ferlern.

Yn 1536 feroverje troepen fan Karel fan Gelre de stêd. Mar as Karel V Grinslân ta ûnderdiel fan syn ryk makket, wurdt Appingedam gewurde litten. De stedsmuorren fan Appingedam wurde wol fuorthelle. Appingedam is dan gjin fêsting mear.

## Sjoch ek
*Fryske fjildslaggen
Holwierde

**Holwierde** (Grinslânsk: *Holwier*) is in doarp yn de gemeente Iemsdelta yn de provinsje Grinslân yn Nederlân. Hol slacht op 'lege', hoewol't 'hillige' ek wol as ferklearring foarkomt. Oarspronklik hawwe der trije wieren west.

It doarp bestiet út trije parten oan beide kanten fan de Groote Heekt. Katmis wie de namme fan it doarpke oan de westouwer, Holwirth en Bansum leinen oan de eastouwer.

Holwierde hat in tsjerke út de 11e iuw. Oant 1854 stie der in Juffertoer by de tsjerke, dy't fan fierrens te sjen wie. Ald en nij fan 1853/1854 is de bongel fan de klok fallen by it lieden. De bongel fan sa'n 900 kilo rekke de trije jonges dy't oan de touwen stienen; hja oerlibben dat net. Omdat de toer doe al min wie, is er nei it ûngemak ôfbrutsen.
De Folgeren

**De Folgeren** is in buorskip benoarden Drachten yn de gemeente Smellingerlân. It 'sintrum' fan de buorkip is de krusing fan de Folgeren mei de Folgeraleane en de Kletsterleane dêr't fanâlds ek Vreewijk stiet. Eastlik fan de buorskip leit wenwyk De Folgeren. Fierders wurdt de buorskip omjûn troch de wenwiken Fennepark, Burmania en Vrijburch (noch yn ûntwikkeling). De Folgeraleane rint fan de buorskip oer in sânrêch nei de grins mei Grinslân.

## Skiednis
### Namme
De namme De Folgeren, ek wol Folgelen, komt al yn de 16e iuw yn stikken foar. It betsjut soksawat as ‘lân dat folget op stikken lân oan in wetter of in wei’. Doe wie it noch in heechfeangebiet, letter meast lân fan mindere kwaliteit. It oanswettend lân under De Pein waard ek Folgeren neamd.

### Vreewijk
Vreewijk is yn 1855 as bûtenhûs troch Lambertus Dorhout boud. De tún waard yn de Ingelske lânskipsstyl oanlein troch  túnarsjitekt Lucas Pieters Roodbaard. (Fan it oarspronklik ûntwerp is neat mear oer). Yn de 20e iuw wie de filla it langste skoft in yn de fiere omkriten bekend hotel, konferinsje-, dûns, en troulokaasje. It âlde Vreewijk is ôfbrutsen. Yn 2008 waard it nije Vreewijk iepene, in appartemintekompleks, oplutsen yn de styl fan it âlde gebou.

Ofbyld:Dragten.Folgeren.Huize Vreewijk, 1908.jpg|*Filla Vreewijk yn 1908*
Ofbyld:Hotel Vreewijk te Drachten, 1932.jpg|*Hotel Vreewijk yn 1932*

### Tram
De tramlinen út Grins (de lettere Philipsline) en Burgum wei kamen eartiids byelkoar yn De Folgeren, dêr't ek de lêste halte foar Drachten wie. De eardere spoarwei-oergong is no yn it plaveisel fan de dyk oanjûn en der binne fjouwer sabeare spoarbeammen neist de oergong set.

### [[Frijsteat Folgeren]]
Yn 1963 fregen in tal bewenners  mear omtinken en selsstannigens foar harren plak fan de gemeente Smellingerlân troch in ludike aksje: it útroppen fan de ‘Frijsteat Folgeren’. Folle letter kaam der in selsmakke monumint yn de foarm fan twa FF-en, dat in plakje krigen hat op de rotonde fan no (sjoch foto). Elts jier freget de âldjiersploech 'Frijsteat Folgeren'  mei in opfallende âldjiersstunt, dy’t meast ferwiist en kommintaar jout op de lokale polityk en dy’t altyd omtinken kriget yn de pleatslike media, fannijs omtinken foar de buorskip. Sa hawwe der alris in wiere ‘sweeftrein’ en in ‘Starfighter’ yn de tún fan Vreewijk stien. Yn 2007 waard  "It byld fan in swimmende walfisk"  fan Anne Woudwijk by de pier fan Holwert wei ûntfierd nei De Folgeren.

## Oer de Folgersters
* , *Folgeren, mensen door de tijd*. Utjouwerij Elikser, Ljouwert 2010.
Vrijheidklasse

De **Vrijheid** is een kylsylboat mei in oan de wyns seiloerflak fan 12 m². De maatfiering is ôflieden fan de BM.

It skipke hat in gaffeltúch mei in spinnaker (9,8 m²). It hat in sierlike foarm mei in skerpe stjûne. 

It wie yn de Twadde Wrâldoarloch dat de "Ferbûne Nederlânske Wettersport Ferienings" (no Keninklik Nederlânsk Wettersport Bûn) in priisfraach útskreau foar it ûntwerpen fan in ienheidsklasse mei tolve kante meter seil. Der kamen 55 ûntwerpen binnen, en nei bestudearring fan de ûntwerpen waarden der trije bekroand. De earste priis gie nei S.M. van der Meer mei it ûntwerp "Zomerweelde". Spitigernôch foar de winner fûn de technyske kommisje fan de "VNWV" dat dit ûntwerp úteinlik net foldie as ienheidsklasse. De kommisje gie sels oan it wurk, lei wat útgongspunten fêst en úteinlik waard it definitive ûntwerp tekene troch Willem de Vries Lentsch. Yn 1944 waard der in proefboat boud om de syleigenskippen te bestudearjen. Der waarden lytse oanpassings oan it ûntwerp dien en op 15 juny 1946 waard de nije klasse oan Nederland bekendmakke. It seilteken waard in V. De nûmers V1 en de V2 waarden noait útjûn omdat dy yn de neioarlochske jierren tefolle oan Dútske raketten tinken diene.

Yn it register binne anno 2010 sa'n 1568 boaten opnomd. De ferwachting is dat dêrneist ek noch ris sa'n 500 boaten neffens it oarspronklik ûntwerp boud binne. De eigeners dêrfan hawwe lykwols nea in seilnûmer oanfrege.

Wedstrijd zeilen op het Buiten IJ te Amsterdam, de Vrijheidsklasse in actie, Bestanddeelnr 916-5391.jpg|Vrijheid (Amsterdam, 1964)
Internationale Holland Week I begonnen, de Vrijheidsklasse op de Loosdrechtse pl, Bestanddeelnr 918-0235.jpg|Loosdrecht, 1965
Internationale Holland Week I begonnen, de Vrijheidsklasse op de Loosdrechtse pl, Bestanddeelnr 918-0239.jpg|Loosdrecht, 1965
Polyester Vrijheid 1571.jpg|Polyester ferzje

## Keppeling om utens
* Vrijheidsklasse organisaasje
Efsiks

De **Efsiks** (offisjeel **Efsix**) is een middelgrutte iepen sylboat, in twamans wedstriidklasse boud fan polyester mei ophelbere kyl. It hat in spinnaker fan 22,3m².
 
## Eigenskippen
De boat is sloeptúgd mei toertúch en fiert in grutseil fan 12 m². It roer is oanhong. De kyl waacht 150 kg en is maklik folslein ophelber middels in liere. Hjirtroch is de Efsiks ienfâldich trailerber.

De Efsiks is in snelle en tagelyk komfortabele boat, wêrby't de hichte fan in gongboard en de ûnderdekse skoatfiering foar in goede ergonomy soargje. Fierders is de Efsiks mearsidich, hat in boartlik karekter en is tige goed te stjoeren.

Troch de ergonomysk foarme kúprâne, de ynrjochting fan de kúp en de ûnderdekse montaazje fan it beslach sit en beweecht men him tige noflik yn de boat. By toersilen is der romte foar 4 persoanen. It gedieltlik ferhege foardek, de flakke kúpflier en de soad berchromte, biede mooglikheden foar kampearen oan board. De sterke rubberen stjitrâne beskermet de boat tsjin skansearrings.

De Efsiks is in ûnderhâldsfrije boat.

Sûnt de earste boat wurde de eigenskippen sekuer beskreaun en hanthavene yn de klassefoarskriften. Hjirtroch binne alle boaten standert itselde útrêste. Dit hat as gefolch dat by it NK in boat út 1975 noch prima mei in nije boat om in eareplak sile kin.

De Efsix Klasse Organisaasje Nederlân (EKON) is in feriening dy't sûnt 1976 jierliks ferskate eveneminten en wedstriden organisearret. Ek wurde der geregeldwei trenings jûn yn de spesifike knepen fan it wedstriidsilen.
Neist wedstriden yn Nederlân kinne der ek wedstriden yn Dútslân en Belgje syld wurde. Foarbylden fan wedstriden dêr't Efsiksen oan meidogge binne: Snitswike, Krús fan Heech, North Sea Regatta en Nasjonale en Dútske kampioenskippen.

## Skiednis
It ûntwerp fan de Efsiks komt út 1975 en is fan E.G. van de Stadt. De produksje fan de earste 325 boaten is troch de Hollânske werf Foacon dien, mei de bedoeling de boat sa gau mooglik as offisjele wedstrydklasse erkend te krijen. Dat waard binnen 3 jier berikt. De boat blykte yn Dútslân in grut súkses. Dit wie oanlieding foar it Dútske Fritzmeier de bou oer te nimmen, oant in totaal fan ûngefear 600 boaten berikt wie. Fan 1991 - 2005 boude de werf J. Ter Veen op De Lemmer de Efsiks 2000 rige. Fan 2006 - 2009 hat Hoora út Heech de Efsiks 2100 searje boud. Hoora hat ferskillende ferbetterings oanbrocht, lykas in ûnderdeks rôlfok systeem en fêste kasten yn de gongboarden. Sûnt 2010 bout De Kloet út Kortenhoef de Efsiks.

## Keppeling om utens
* Efsix Klasse Organisaasje Nederlân
Koerden

De **Koerden** binne in folk dat ferspried libbet oer ferskillende lannen, mei goed 30 miljoen minsken dy't benammen yn it Midden-Easten wenje. Tsjintwurdich ferbleauwen nei skatting ien miljoen Koerden yn Jeropa. De Koerden hearre by de Iraanske folken en sprekke it Koerdysk yn meardere farianten en dialekten.

## Algemien
De Koerden wenje ûnder oare yn Turkije, Syrje, Irak, Iran en yn de eardere Sowjet-Uny. It is in folk dat wol in eigen taal en kultuer hat, mar gjin eigen steat. Yn Irak hawwe de Koerden, nei de fal fan Saddam Hoessein fiergeande autonomy krigen. 

Oan de begjin fan de 20e iuw, doe it Ottomaanske Ryk opdield waard, wie yn it Ferdrach fan Sèvres foarsjen yn autonomy foar de Koerden, mei de mooglikheid ta ûnôfhinklikens nei inkele jierren. Dêrfan is lykwols neat terjochte kaam troch de opstân fan de Turkse patriotten ûnder lieding fan Atatürk. De Frede fan Lausanne yn 1923, dêr't de grinzen fan it moderne Turkije yn fêstlein binne, repte mei gjin wurd oer de Koerden.

De komôf fan de Koerden is net hielendal wis. Mooglik binne sy besibbe oan de Meden út de Aldheid. Har taal, it Koerdysk, is in Yndo-Iraanske taal, krekt as it Perzysk.

## Religy
De measte Koerden binne religieus. Sirka 90% is moslim en ek binne in protte Jezidi's. Mar in lyts part, sirka 5% is kristlik en der bestiet ek noch in lytse joadske minderheid. Dizze lêste kloft is sûnt de ûnôfhinkens fan Israel sawat alhiel nei dat lân emigreare. 

Nei de Arabyske ynvaazje yn de 7e iuw hawwe de measte Koerden har bekeard ta de islam. Dêrfoar hienen sy it Zoroastrisme as leauwen en noch hieltyd wurde alle jierren it zoroastryske nijjier útlitten fierd. Newroz is it feest dêr't de komst fan de maaitiid by fierd wurdt.

## De hjoeddeiske situaasje
It stribben om te kommen ta in eigen Koerdyske steat, "Koerdistan", wurdt troch ferskate lannen sjoen as in bedriging foar de yntegriteit fan it eigen grûngebiet en de stabiliteit fan dizze steaten. 

## Keppelingen om utens
* Ferdrach fan Sèvres
* Ferdrach fan Lausanne

## Fuotnoat
Kobus Gaat naar Appelscha

**Kobus Gaat naar Appelscha** wie in punkband út Fryslân dy't aktyf wie yn it tiidrek 1985-1989. De namme fan de Ingelske band Frankie Goes to Hollywood joech de ynspiraasje foar de namme. Yn 1985 wint er de *Kleine Prijs van Sneek*, in Fryske talintejacht, wêrnei't harren debútalbum útbrocht wurdt. It bekendste nûmer fan Kobus is net represintatyf foar syn wurk: it is in cover fan 'Non, non, rien n'a changé' fan it Frânske jeugdkoar Les Poppys.

Yn 1988 besochten de leden mei de band yn it bûtenlân súkses te krijen, mar doe't dat net slachje woe binne sy yn 1989 mei de band opholden. De measte bandleden geane dan fierder mei oare projekten sa as Pigmeat en Trio Hell. In plande reuny healweis de jierren njoggentich waard in teloarstelling en waard al nei ien repetysje opjûn. Der ferskynde yn 2000 noch wol in cd-box *"Today Appelscha Tomorrow The World"* mei alle Kobus-opnamen.

Anno 2010 binne allinnich bassist/gitarist/komponist Jan Seunnenga (solo), gitarist Sytse Haima (û.o. Suskes) en drummer Gilbert Terpstra (William Seen's Transport Music) noch warber yn de muzyk. Pigmeat joech yn maart 2009 syn lêste optreden.

## Albums
* *Leave This World* (lp)
* *All Smooth Faces In A Fantasy World* (lp)
* *All The World And His Wife* (lp)
* *The World According To...* (lp/ks)
* *Today Appelscha Tomorrow The World* (3ks - kompilaasje)

## Besetting
* Gilbert Terpstra - drums
* Jan Seunnenga - basgitaar/gitaar
* Kees Dijker - gitaar/basgitaar
* Menno Bakker (Menno Hatzmann) - sang
* Reinder Kerkhof - gitaar
* Sytse Haima - gitaar

## Keppelings om utens
*YouTube, Non, non, rien n'a changé
*YouTube, Dokumintêre Reaklif fan Omrop Fryslân (2007)
Hepie en Hepie

**Hepie en Hepie** wie in Fryske jankfoddeduo oprjochte yn Twizelerheide en wie aktyf tusken 1980 en 1983, fan 2007 oant 2011 wie it duo koarte tiid wer byinoar. It duo brocht yn 1980 syn debútalbum *Ik lig op m'n kussen stil te dromen* út. Hepie en Hepie ha twa studio-albums útbrocht.

Hepie en Hepie bestie út de nichten Hepie Hiemstra (6 augustus 1961) en Hepie Postma (26 novimber 1956) fan Twizelerheide. 

De blûne Hepie song ek by De Wiko's, by *The Moonlight Stars* en *Orkest Sphinx*. Hja hat ek solo singles opnomd.
De beide nichten treden earst op ûnder de namme *De Hésole's*, mei Hiekus Hiemstra (elektroanysk oargel) en Tjipke Heidstra (drums). Tjipke waard letter ferfongen troch Andries Akkerman. Hiekus is de heit fan Hepie Hiemstra.

It duo skoarde yn 1980 yn Nederlân in hit mei *Ik lig op m'n kussen stil te dromen*, in *[[Cover (muzyk)|cover]]* fan Hank Locklin syn *Send me the pillow that you dream on*. It liet wie yn 1962 ek alris opnomd troch Ria Valk.(Fontana TF 266 366) 

Yn 1981 hie it duo noch in stikmannich lytse hits. Yn 1983 gienen hja útelkoar omdat Hepie Hiemstra in eigen karriêre begjinne woe.

Yn 1989 nimme Hepie en Hepie dochs wer inkelde nije nûmers op. Ek waard fan *Ik lig op m'n kussen stil te dromen* in house-ferzje útbrocht, dat de top 10 helle. Dy housefariant wie de earste Nederlânsktalige househit. Nei dit súkses giene sy wer solo.

Yn 2007 makke it duo in comeback, mar dat waard gjin grut súkses, en yn 2011 setten se in punt efter harren karriêre.

## Diskografy
### Studio-albums

### Kompilaasje-albums
It Dockumer Lokaeltsje

**It Dockumer Lokaeltsje** is in band út Ljouwert. De namme fan de groep waard ûntliend oan in Fryske hit út de jierren 60, skreaun troch de doetiidske postkantoarhâlder fan Koatstertille, Anne van der Mark, dy't ferhelle fan it doe ferdwûne spoar tusken Dokkum en Ljouwert (it Dokkumer Lokaeltsje).

## Skiednis
De groep ûntstie yn 1982 op it Stêdsk Gymnasium yn Ljouwert ûnder de namme *Tropical Suicide*. De band song yn ferskate talen mar wurke ek oan in Frysk repertoire. Yn 1985 spile de groep yn it Stedsk Gymnasium, mar no as It Dockumer Lokaeltsje. Letter folgen noch optredens foar de radio en yn it VPRO-programma *Jonge Helden*.

It Dockumer Lokaeltsje bestiet út Peter Sijbenga, Sytze van Essen en Fritz de Jong. De earste gie letter by de band Deinum. De lêste twa makken ek diel út fan de *hardcore*band Lul, dy't fierders bestie út de Ljouwerters Klaas Schippers en Empee Holwerda. Peter Sijbenga's koartswilige opmerking dat Lul einliks in ôfkoarting fan "Lui uit Leeuwarden" wie, waard benammen troch de skreaune media tankber oanpakt om de band L.U.L. te neamen.

Yn 1986 kaam de LP *"[[Wil Met U Neuken!]]"* út, dy't in soad omtinken fan de VPRO op radio en telefyzje krige.
Yn 1987 ferskynde *"[[Moddergat (album)|Moddergat]]"* en yn 1990 *"[[It Dockumer Totaeltsje]]"* op CD, in samling fan harren twa eardere LP's, mar ek oar wurk makke foar ûnder oare de radio.

Sûnt it begjin fan 2014 spilet de band sa no en dan wer live. Yn 2017 brocht de band har tredde studio-album út, opnaam yn de Sing Sing Studio te Mitselwier, ûnder de namme *"[[Tonger (album)|Tonger]]"*.

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Wire

**Wire** is in Ingelske punkband oprjochte yn 1976 yn Londen. De band brocht yn 1977 syn debútalbum *Pink Flag* út.   Yn 1980 waard de band opheft, mar yn 1985 waard in trochstart makke, om yn 1992 der wer mei op te hâlden. Fanôf 1999 is de band wer aktyf. Wire hat santjin studio-albums en seis live-albums útbrocht. 

## Gearstalling
Colin Newman is de foaroanman fan de formaasje; de oare trije leden binne Bruce Gilbert as gitarist, Robert Grey (alias Robert Gotobed) as drummer en Graham Lewis as bassist en meisjonger. Gotobed ûntsloech himsels yn 1990 om't er himsels net mear noadich achte doe't de groep in kar makke foar elektroanika — dêrop feroare de band har namme ta trije letters: *Wir*, lykwols sûnder de útspraak /waıə/ te wizigen. As *Wir* wurdt ien album útbrocht. Nei de weromkomst fan Robert Grey yn 2000 waard de namme feroaring wer ûngedien makke. 

## Punkrock
Wire wie ynearsten in punkrockgroep. Har earste album *Pink Flag*, út 1977, is in skoallefoarbyld fan simpele punk mei aparte net regelmjittige songstrukturen en in grut oantal tige koarte nûmers, fan soms amper in heale minút. Op dat album stie ek it nûmer 'Mannequin', dat in ier new wave-ikoan wurden is. Yn 1978, mei *Chairs Missing*, waard de simpele punk al wat tebek set. Producer Mike Thorne soarge foar fernijende syntesizerkonstruksjes dy't it stimmige, evokative karakter fan de groep stal joech. 

## Eksperiminteel
Fan it album *154* ôf yn it dêrop folgjende jier waard noch mear eksperimintearre. Soks is goed te hearren oan de ynmoedige tsjustere nûmers 'A Touching Display' en 'The Other Window' en oansteklike popdeuntsjes as 'Map Ref. 41°N 93°W' en 'The 15th'. Lykwols late dizze twaspjalt ta ferskillende stilistyske rjochtingen, wat opfalt yn it live-album *Document and Eyewitness* is dat it fol stiet mei eksperiminteel materiaal.

## Soloprojecten
Nei 1981 foel Wire de fakto út elkoar en gongen de bandleden har eigen wei. Colin Newman gie solo, Gilbert en Lewis foarmen de band Dome. Yn 1985 kaam de band wer by elkoar. It wurk dat se fan doe ôf makken gong hieltyd mear de kant út fan elektroanyske muzyk, wêrtroch't drummer Gotobed oerstallich waard. Yn de 90-jierren wurken de bandleden meast oan har eigen projekten, it ienige album fan it trijemanskip is *The First Letter* dat mei mingde reaksjes ûntfongen waard. Pas yn 1999 geane de bandleden har wer mear mei Wire bemuoien en ûntwikkelje in oare styl mei hoekige gitaarpartijen en snelle drums. Twa EP's en it album *Send* wurde útbrocht. 

## Ynfloed
Wire wurdt troch in protte letter rockgroepen sjoen as in wichtige ynspiraasjeboarne. Nettsjinsteande in lytske tal platen dat fan de band ferkocht binne, is har reputaasje mânsk en falt te fergelykjen mei bands as The Velvet Underground. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums

## Keppeling om utens
* Webside fan Wire
* It nûmer mannequin fan it album Pink Flag
* It nûmer Map Ref. 41°N 93°W fan it album 154 op Youtube
* It nûmer The 15th fan it album 154 op Youtube
Foyingastate

**Foyingastate** of **Foyinga heerd** stie benoardwesten Kollum yn de gemeente Kollumerlân, by de buorskip De Pomp, no in doarp mei deselde namme. Fan de state is neat mear werom te finen. 

Faaks al yn de 14e iuw ûntstien as stins, mar hat gjin hegere status krigen as ‘eigenerfde state’. Wygher Foyngha besluet yn 1464 tegearre mei Pyba Eernsma op Meckema, mei Buwa Meckema, eigener fan Ter Lune, en mei de abt fan Gerkeskleaster by need geweld te brûken by it ferkrijen fan it har takommende grûnbesit. Hy wie dus in man dy't selsstannich drige geweld brûke te sillen ta hanthavening fan syn rjochten. Dat rjocht bestie destiids út it eigendom fan it oan de lannen grinzjende bûtendykske lân, dat meastentiids ek troch de eigener fan dy lannen oanwûn wie. Ek bygelyks de states Aysma- en Buma ûnder Bitgummole bestienen foar in (tige) grut part út sok oanwûn lân. Wygher skynt mear west te hawwen as in eigenerfde boer omdat hy kleardernôch by steat wie om mei geweld te drigen. Hy sil dan ek it nedige kriichsfolk yn tsjinst hân hawwe om dy driging wiermeitsje te kinnen en in ferdigenber hûs om net al te licht troch eventuele tsjinstanners oerfallen wurde te kinnen.

In oare Wiger Foyinga wie yn 1531 subprior fan Gerkeskleaster en yn 1552 pastoar fan Boerum.
De erfgenamten en beppesizzers fan Jancke Foyinga waarden yn 1529 neamd ûnder de belanghawwenden by de bediking fan Nij Krúslân.
Yn 1604 wie de state eigendom fan Abraham Sijbes en Sara Engelbarti. Dy lêste bewenne as widdo de pleats noch yn 1630.
Yn 1847 waard de state ferkocht wêrby't de gritenij it terrein dêr't de state stie oankocht hat en op in diel dêrfan in skoalle stichte hat. 

## Bewenners
* 1464 Wygher Foyngha
* 1604 Abraham Sijbes en Sara Engelbarti
Jeppemastate (Kollum)

**Jeppemastate** of **Scheltingastate** stie bewesten Kollum, yn de gemeente Kollumerlân. Fan de state dy't al bestie yn de earste helte fan de 16e iuw is neat werom te finen.  

In eintsje westlik fan Tademastins stie eartiids Jeppemastate of *Jeppema-huijs* dat yn 1543 neamd wurdt en yn 1560 nei alle gedachten bewenne waard troch Aebe Jeppema, dy't alteast yn Kollum wenne en troud wie mei Sjuw fan Beijma.
Reijdt Jeppema wie yn 1555 eigener fan dizze state of “heert opt west van Colmerbuyren”. Mooglik wie hy de heit fan Aebo Jeppema en de pake fan Reijdt Jeppema of Ipema dy't yn 1623 te Westergeast wenne. Dizze lêste ferkocht yn dat jier in sate dy't er erfd hie fan syn âlden en lei “ter Laen” oan Aett Gaetzedr., widdo fan Sjoerd an Boelens. Harren bern hienen it goed noch yn 1700.

Sa'n tachtich jier letter wie it stee fan de eardere Jeppemastate it eigendom fan Willem Livius fan Bouricius, dy't hjir in bûtenferbliuw stichte mei de namme Nijenburgh. Bouricius wie kaptein-ter-see by de Admiraliteit fan Fryslân en kommandant fan in kompanjy mariniers. Hy boaske Cecilia, suster fan grytman Martinus fan Scheltinga. Yn maart 1793 kaam hy om it libben by in brân oan board fan syn skip, de hulk “de Dwinger”, op de ree fan Flylân. Dêrby kamen 67 fan de 140 opfarrenden om it libben, wêrûnder Willem. Syn widdo bewenne de state oant ± 1840 doe't L.G.A. greve van Limburg Stirum en syn frou Cecilia Johanna fan Scheltinga harren bûten Feartsicht yn Aldwâld foar Nijenburg ferruilen. Cecilia erfde Nijenburg fan har muoike doe't dy yn 1848 yn Ljouwert ferstoar.
Letter waard it bewenne troch Bonifacius Hendrik van der Haer en dêrnei troch mr. Bernhardus Hopperus Buma (sjoch ek Buma (laach)) dy't boargemaster fan Kollumerlân wie.
Yn it neijier fan 1875 waard it hûs op ôfbraak ferkocht en sloopt. De singels en it park waarden rûge en sljochte.

; Bewenners
*  1543 Aebe Jeppema
* 1555 Reijdt Jeppema
* Aebo Jeppema
* oant 1623 Reijdt Jeppema of Ipema
* sûnt 1623 Aett Gaetzedr., widdo fan Sjoerd fan Boelens
* 1700 harren bern
* 1780 – 1793 Willem Livius fan Bouricius
* 1793 – 1848 Cecilia Johanna fan Bouricius-van Scheltinga
* sûnt 1848 L.G.A. greve van Limburg Stirum en Cecilia Johanna van Scheltinga
* Bonifacius Hendrik van der Haer
* mr. Bernardus Hopperus Buma
Homoseksualiteit

**Homoseksualiteit** is in seksueel aard mei as skaaimerk in foarkar foar persoanen fan deselde sekse(*ὅμοιος*, *(homoios)* is Gryksk foar *gelyk*). Minsken mei dizze seksuele foarkar wurde *homoseksueel* neamd. In frou mei romantyske of seksuele foarkar foar froulju wurdt ek wol *[[lesbysk]]* neamd. De term homoseksualiteit wurdt ek brûkt foar seksueel hâlden en dragen tusken minsken fan deselde sekse. 

It wurd 'homoseksueel' waard betocht troch de Hongaarske sjoernalist Karl Maria Kertbeny, en foar it earst troch him brûkt yn 1869. 

It langstme fan in man of frou nei immen fan itselde geslacht, dat net spesjaal seksueel hanneljen hoecht te betsjutten, wurdt wol homofily neamd. Immen dy't sosjaal kontakt mei persoanen fan itselde geslacht it leafst hat, wurdt homososjaal neamd.

## Keppeling om utens
* Dokumintaasje oer allerhanne foarmen fan homoseksualiteit
Mirror (sylboat)

De **Mirror** is in houten ien- of twapersoans sylboat mei is stekswurd. De romp is dúdlik werkenber oan it knikspant en de ôfflakke stjûne. De Mirror is in sylboat dy't gaffeltuge is, de seilen fan de Mirror binne meastal read fan kleur. De spinnaker is 4,4m²

De Mirror is ûntwurpen troch Jack Holt as ynstjoering foar in ûntwerpers wedstriid fan de Ingelske krante de Daily Mirror. Dêrfoar wienen de easken dat de boat op it dak fan in auto meinomd wurde koe, net te djoer wie en maklik te bestjoeren wie.
## Keppeling om utens
* Mirror Club Nederlân
Feytsmastate (Kollum)

**Feytsmastate** stie westlik fan Kollumerterp, benoarden Kollum, gemeente Kollumerlân, tichtby it Dokkumer Djip en wat fierder fan Kollum as Grut Bama. Op it stee fan de state stiet in pleats dy't fan partikulieren bewenne wurdt. 
Feytsmastate waard begjin 17e iuw boud; de pleats op dat plak hiet yn 1883 noch sa en waard troch mr. Andreae beskreaun as in state mei grêften en singels. 

## Skiednis
Nei it ferstjerren fan Scipio fan Meckama yn 1599 wie Bocko, soan fan syn foargonger Jelger fan Feytsma, yn 1600 as grytman oansteld. Bocko fan Feytsma boaske yn dat selde jier mei Haring fan Burmania. Blykber wie der foar it jonge span gjin represintative wente yn de buert beskikber. Yn it houlikskontrakt fan 29 juny 1600 krige hy dêrom fan syn âlden in *Sate Landts, geleegen bij Collumersyl, groot 70 pdm. met noch een Sate Landts mede aldaar bij de syl geleegen, groot omtrent 30 pdm.* Yn totaal 36,74 hektare, mar dat wie net alles, want fierder stiet beskreaun dat *dese bovengescreven Landen niet gelegen, noch met bequame huisinge ende hoovinge versien sijn, omme bij de voorn. Jonge luiden selfs naa haarluyder qualiteit bewoont te worden. Soo hebben wij Jelger van Feytsmx ende J. Auck van Heerma den voorsz. onsen soon Bocco van Feytsma ende Haring van Burmania, in plaetse van huysinge mede belooved ende aengenomen in gereeden gelde op te tellen ende te betalen de summe van twee dusend gouden guldens eens, van acht ende twintich stuivers ’t stuc*. Se krigen dus as houlikskado net allinnich twa pleatsen, mar ek noch ris nei 2010 omrekkene in rûchwei twa miljoen euro om foar harsels in optrekje bouwe te litten. Mei dat jild waard yndie op de earstneamde “sate” in represintatyf hûs boud, mei grêften en singels, dêr't de namme Feytsmastate oan jûn waard.
Bocko stoar yn 1627 en waard yn de tsjerke fan Kollum begroeven. Syn widdo liet it goed troch in meier (bedriuwslieder) beheare.

Nei alle gedachten is de state koart na de dea fan Bocko ôfbrutsen, mar de poarte is noch inkele jierren stean bleaun. Yn 1649 kocht Menno Houwerda fan Meckama, dy't mei in dochter fan Bocko troud wie, fan syn snoar Machteld fan Roorda, widdo fan Bocko syn soan Ruurdt fan Feytsma *de helft vant hoornleger, huysinge, schuyre, singell, grafft ende poort, sampt boomen en plantagie met 62 pdm. land, alles gelegen bij Collumersijl*. Yn 1690 ferkocht Catharina fan Burmania, pakesizzer fan Houwerda fan Meckama, de heule sate foar 2.145 karolusgûnen oan Gosse Eetes, ûntfanger fan Kollumerlân. Gosse wie in pakesizzer fan de eardere meier fan de sate en bewenne de pleats al mei syn frou. Harren soan Folckert Gosses naam de namme Feytsma oan en stoar yn 1739 as prokureur-postulant fan it gerjocht fan Kollumerlân.  
;Bewenners  
* 1600 - 1627 Bocko fan Feytsma en Haring fan Burmania
* 1627 – ± 1640 Haring fan Burmania
* ± 1640 de erfgenamten: soan Ruurdt fan Feytsma en dy syn suster
* 1649 Menno Houwerda fan Meckama
* oant 1690 Catharina fan Burmania
* sûnt 1690 Gosse Eetes
Olivia (sjongster)

**Olivia**, (wiere namme **Olivia Longott**, Brooklyn (New York), 15 febrewaris 1981) is in Amerikaansk sjongster fan Kubaansk en Jamaikaansk komôf, dy't meast warber is yn de hiphop. Olivia komt der foar út dat hja kristlik is.

## Jeugd
Longott har mem is fan Jamaikaansk komôf en har heit komt fan Kuba.

## Diskografie
### Albums
* *Olivia* (2001) 
* *Behind Closed Doors*
* *Second Chance* (2007)
Olivia's debútalbum, útbrocht troch 50 Cent's G-Unit Records (Behind Closed Doors), wurdt no fannijs makke, wierskynlik sûnder de singles "So Sexy" en "Twist It" (mei Lloyd Banks). Dit album sil no "Second Chance" hjitte.

Der wurdt sein dat 50 Cent Olivia dien jûn hat, dat se sit net mear by G-Unit. 50 Cent seit dat hja mear koste as opsmiet.

### Singles
* 2001 "Bizounce"
* 2001 "Are U Capable (mei Eve)
* 2004 "Cloud 9" (met 50 Cent)
* 2005 "Candy Shop" (50 Cent mei Olivia) 
* 2005 "Twist It" (met Lloyd Banks)
* 2005 "Wild 2Nite" (Shaggy mei Olivia)
* 2005 "So Sexy"
* 2005 "Wild 2Nite" (Shaggy mei Olivia)
* 2006: "Best Friend (Remix)" (50 Cent mei Olivia)
* 2007: "My Daddy" 
* 2007: "Cherry Pop" (mei Missy Elliott)

## Keppeling om utens
* Offisjeel webstee
Olivia de Havilland

**Olivia Mary de Havilland** (Tokyo, 1 july 1916 - Parys, 25 july 2020) wie in Britsk-Amerikaansk film- en toanielaktrise fan Guernseyaansk komôf. Sy wie de âldere suster fan aktrise Joan Fontaine. De Havilland wie ien fan de lêste grutte Hollywoodaktrises út de jierren 1930 dy't oant 2020 noch libben.

## Jonkheid
Olivia de Havilland waard berne yn Tokyo, Japan út Ingelske âlden. Har mem, Lilian Augusta Ruse (1886–1975), wie in aktrise bekend ûnder de namme Lillian Fontaine, en har heit, Walter Augustus de Havilland (1872–1968), wie in advokaat mei in praktyk yn Japan. Har âlden trouden yn 1914 en gienen út elkoar yn 1919.

De de Havilland hushâlding ferhûze fan Tokyo nei Saratoga, Kalifornje doe't hja twa jier wie, út reden fan de minne sûnens fan har suster, dy't dêrnei yndie better waard. Beide susters gien nei de Los Gatos High School en Olivia gie ek nei de Notre Dame High School, Belmont. Yn Los Gatos is in aktearpriis nei har neamd. Har neef fan heite kant is Sir Geoffrey de Havilland, ûntwerper fan de fleanmasine de Havilland Mosquito.

## Persoanlik libben
### Ferhâldingen
Fan De Havilland en Errol Flynn waard ornearre dat hja in ferhâlding hienen, hja ferskynden tegearre yn acht films, mar it die letter bliken dat it net kloppe.

De Havilland ferklearre: *He never guessed I had a crush on him. And it didn't get better either. In fact, I read in something that he wrote that he was in love with me when we made *The Charge of the Light Brigade* the next year, in 1936. I was amazed to read that, for it never occurred to me that he was smitten with me, too, even though we did all those pictures together.*  Mar yn in oar yntervieuw seit sy dat de fereallens fan beide kanten kaam, mar dat hja net fierder gean woe omdat Flynn doe noch troud wie mei aktrise Lili Damita.

### Lettere libben
De Havilland wie goed befreone mei Bette Davis, dêr't hja mei spile yn *Hush… Hush, Sweet Charlotte* (1964), *The Private Lives of Elizabeth and Essex* (1939), *It's Love I'm After* (1937), en *In This Our Life* (1942). Sy is noch goed befreone mei aktrise Gloria Stuart.

Hja wenne yn Parys sûnt de 1950-er jierren; de Havilland ferskynde hast net mear yn it iepenbier.

## Filmografy

### Lytse rollen

### Telefyzje

## Keppelings om utens
* Olivia de Havilland
* Foto's en bibliografy

## Literatuer
* .  *No Bed of Roses*.  Morrow, 1978, 319 pages.  Fontaine's autobiografy, mei in protte nijsgjirrichheden oer it grut wurden mei har suster.
* .  *Sisters: The Story of Olivia De Haviland and Joan Fontaine*.  Coward McCann, May 1984, 257 siden.
* .  *The Films of Olivia de Havilland*.  Citadel Press, 1983, 255 sd.  Faorwurd fan Bette Davis.
Bennemastate (Kollum)

**Bennemastate** wie in state by de buorskip De Pomp, no in doarp. De state soe yn de 14e iuw ûntstien wêze, der is neat fan werom te finen.

Bennema State by De Pomp hat mooglik nea in hegere status hân as ‘eigenerfde state’. Yn in oarkunde út 1441 wurdt sprutsen fan *elka guede Bennema*. Dat betsjut eat as ‘it goed fan Eelke neamd Bennema’. De state wurdt yn dat jier oanjûn as lizzend yn *Colmerlant to Amgadorpe* binnendyks. Dit soe letter ‘Kollumerterp’ wurden wêze en frij oersetten ‘doarp yn in streek by streamend wetter’ betsjut, wat yn dit gefal raak typearre is. Hast 220 jier letter, yn 1660, wurdt it goed ‘Bennema-zathe’ neamd op de Uterdiken.

Yn 1529 waard de state fermoedlik bewenne troch Reijndt en Mack Bennema, dy't belanghawwende wienen by de yndiking fan it Krúslân. Yn 1580 komt Binnert Bennema foar as grûnbesitter yn Colmerlant.
Letter kaam it yn hannen fan de famylje Fan Ipema, want yn 1660 ferkocht Jr. Hessel fan Ipema it wyls yn in pleats feroare goed oan Pibo fan Doma. Dy lêste wie al sûnt 1640 eigener fan de tichtbylizzende Brongersma ‘state’. Pibo foege de beide pleatsen gear wêrby't Bennema ophâlde te bestean.  
;Bewenners  
* 1441 Eelke Bennema
* 1529 Reijndt en Mack Bennema
* fam. Fan Ipema
* 1660 Pibo fan Doma
Grut- en Lyts-Bamastate

**Grut-Bamastate** en **Lyts-Bamastate** stienen westlik fan Kollumerterp benoarden Kollum, eardere gemeente Kollumerlân, ticht by it Dokkumer Djip. Fan beide states is neat werom te finen.

## Skiednis
It is ûnbekend wannear't de stinzen boud binne. Doe't yn 1467 Kollumerlân en de stêd Grins beslueten ta de bou fan kastiel of blokhûs yn Kollum, fersetten inkele haadlingen har dêr tsjin: yn Kollum Pybe Eernsma yn Meckemabuorren en Pybe Bawama. Yn 1516 waarden fan Anth Bauwema fan Kollum alle goed “reppellick ende onreppelick, waar die gelegen zijn” beslach op lein fanwegen syn ferset tsjin it Boergondysk gesach en skonken oan de fjildoerste Joost fan Buren. Anth Bauwema en sy frou Anna Sythjema hienen tegearre twa bern, Rytse en Anna. Anna boaske mei Sappo Bauwema (mooglik in efterneef) dy't tusken 1531 - 1554 gritenijfolmacht op de Fryske lândei, tsjerkfâd en dykgraaf fan Kollumerlân wie.  
In tiidgenoat en sib fan Sappe wie Adzert Bauwema. Hy boaske mei Gerland Foppinga (Adzert soe in soan fan Sappe west hawwe). Harren soan Ofcke fan Bauwema hie út syn houlik mei Anna fan Eminga in dochter Bjuck, berne yn 1579 "bij Kollum", dy't de beide saten Bama erfde. Mei har man Gerrit fan Wytsma wenne se op Obbema by Ie. Bama wie sûnttiid gjin aadlik hûs mear. Yn 1628 wurdt oer ôfbraak fan ien fan de saten Bama ”op het Torp” sprutsen; útsein “de stien ende metselerye aan het binnenhuis ofte stins”, dy't fan Gerrit fan Wytsma bleaune. Yn 1640 wienen Gerrit fan Wytsma en syn frou eigeners fan beide saten. Se stoaren beide yn 1652 te Ie en lieten de saten nei oan harren dochter Maria Clara fan Wytsma dy't se yn 1676 ferkocht. Yn de ferkeapakten wurden beide betitele as in “heerlijcke eigenerfde sathe landts”.
Yn 1664 wurdt Bama as aadlike state oanjûn; yn 1718 Grut en Lyts Bama as gewoane pleatsen. Yn de tiid fan de ynfiering fan it kadaster wienen beide saten ûnbehuze.

; Bewenners 	
* 1467 Pybe Bawama (?)
* 1516 Anth Bauwema
* 1531 - 1554 Sappo Bauwema
* Adzert Bauwema
* Ofcke fan Bauwema
* Gerrit fan Wytsma
* oant 1676 Maria Clara fan Wytsma
Riddersmastate (Lytsewâld)

**Riddersmastate** of **Riddersma-heert** stie yn de buorskip De Bey beëasten Lytsewâld. Fan de state is neat werom te finen.

Oer it ûntstean fan de state is neat bekend, mar dy wie yn 1566 eigendom fan Henne Riddersma en faaks ek fan Ballinck Riddersma. Ballinck hie by Heiligerlee fochten tsjin de Spanjerts en wie dêrom ferbanne. Yn syn banfûnnis wurdt hy fermelden as ynwenner fan Lutkewolde. Se wienen grif bruorren fan Jilt Riddersma oan wa't dy heert letter tahearde, blikens in fermelding út 1573 fan Jilt Riddersma-huys dêre.
Mooglik waard dat hûs yn 1580 bewenne troch Tjerck Phaesma dy't doe om syn roomske gesindheid banne waard. As syn wenplak wurdt neamd *op de Bey in Colmerlandt*. Syn dochter Saes Riddersma en har man Cornelis Dercks wennen dêr letter. 

Yn 1621 wurdt melding makke fan in state op de Bey dêr't by hearde *een poorte achter thuys op den dam, met een hoff, bomen ende plantagie ende een schone gracht omt heem met 50 pondemaat land dat toen eigendom was van Jildert Romptsz. en syn voorsoen Jacob Jildertsz. (Rosema)*. It hûs hie bewenne west troch Johannes Rompts dy't yn it jier dêrfoar ferstoan wie.
Yn 1640 wie de state eigendom fan de erfgenamten fan Jildert Rompts en waard it hûs bewenne troch Metsche Rompts, nei alle gedachten in broer fan Jildert. Metsche wie troud mei Antje Alma, dy't nei syn dea wertroude mei Derck Cornelis Riddersma, soan fan boppeneamde Cornelis Dercks.
;Bewenners
* 1566 Henne Riddersma
* 1573 Jilt Riddersma
* 1580 Tjerck Phaesma
* Saes Riddersma en Cornelis Dercks
* 1621 Jildert Rompts en Jacob Jilderts Rosema
* 1640 Jildert Rompts erven (eigener), Metsche Rompts en Antje Alma (bewenners)
* Antje Alma en Derck Cornelis Riddersma
Bennemastate

* Bennemastate (Hurdegaryp), state oan de Rykswei yn Hurdegaryp. 
* Bennemastate (Kollum), state by buorskip De Pomp, it hjoeddeiske Kollumerpomp.
Buma State

* Bumastate (Bitgummole) by Bitgummole
* Bumastins (Kollum), by Kollum, oare nammen Iwema State of Juma State
Bruorren Montgolfier

De **Bruorren Montgolfier**, **Joseph Michel Montgolfier** (26 augustus 1740 – 26 juny 1810) en **Jacques Étienne Montgolfier** (6 jannewaris 1745 – 2 augustus 1799), binne de útfiners fan de loftballon. Se wiene soannen fan Pierre Montgolfier (1700-1793), in grutte en rike papierfabrikant yn de Ardèche, heit fan sechtjin bern. In opboljend en tichtknope himd, tichtby de iepen hurd, brocht de bruorren op in idee.
Welmoed

**Welmoed** (ek wol "Welmoet" of "Welmoedtsje") is in Fryske famkesnamme. Hoewol't dizze namme foarhinne ek wol yn Noard-Hollân foarkaam, soe dat bêst ris weromgean kinne op 'e Fryske oarsprong fan dat gebiet.

De namme is fan oarsprong in saneamde twastammige Germaanske namme, besteande út de stammen "wil" (wilskrêft, stribjen) en "mud" (moed(ich), stimming, lilkens). Hoewol't de namme fan Frysk komôf liket te wêzen, kaam dizze namme eartiids ek frij faak foar yn Noard-Hollân, ek yn de foarmen *wolmet* en *wolmoed*. Anno 2006 wurdt de namme net folle mear oan bern jûn. 

Tsjintwurdich wurdt de namme wer wat bekender troch de wyn 'Welmoed' út Stellenbosch yn Súd-Afrika.
Jumastate

**Jumastate**, ek **Iwemastate** of **Bumastate** stie oan it eastlike ein fan de destiidske beboude kom fan Kollum yn de gemeente Kollumerlân. Fan de state en it bûten is neat werom te finen. 

De earste persoan út it laach Juma/Iwema (útspraak Joeëma) is Menno Iwema, waans namme yn 1493 en 1543 fermelden wurdt. Oft beide fermeldings deselde persoan oangeane is net dúdlik. Wol is dúdlik dat yn 1527 Broer Iwema, mooglik in soan fan Menno, mei syn frou Jelck Phaesma dizze state bewennet. Broer stoar foàr 1543 en syn frou ± 1554. Se hienen mar ien bern, dochter Auck. Hja komt yn 1550 en 1555 foar as frou fan Sije Buwema of Buma, nei alle gedachten kommend fan Westergeast. Hja krigen yn elts gefal ien soan, Broer, dy't earst Juma en letter Buma neamd wurdt. Hy komt û.o. yn 1566 en 1579 foar as troud mei Tjetscke Groestra. Fan harren is fermelden dat se wennen op *Iwema State leggende opt oesterzijde van Collumer buren*. Broer is om 1585 ferstoarn. Dochter Auck stoar as frijfaam yn 1595 neidat se har mem ta universele erfgenamt beneamd hie. Tjetscke Groestra wertroude yn 1589 mei de substitút grytman Johan fan Schevinchoven en nei dy syn dea troude se om 1600 hinne foar de tredde kear. Diskear mei Lieuwe Lieuwes dêr't se ek de state mei bewenne. Lieuwe libbe noch yn 1616, mar in 1618 komt Tjetscke foar as syn widdo.

Hja moat foar 1625 ferstoarn wêze, want yn dat jier komt har sib Orck fan Doijum foar as eigener fan *Juma-state en zaete opt oost van Collum*. Nettsjinsteande dat er riedshear en letter foarsitter fan it Hof fan Fryslân wie en dus syn wurk yn Ljouwert hie, skynt er (almeast) op Juma State wenne te hawwen. Hy stoar yn 1641 en nei alle gedachten waard de state dêrnei sloopt. De buorkerij bleau ynearsten eigendom fan syn erfgenamten, mar letter waard it goed bûten de famylje ferkocht.

Yn 1829 waard op dit stee it bûten Oostenstein stichte troch Hermanus Klugkist Hesse.  
;Bewenners :
* 1493 Menno Iwema (?)
* 1527 – 1543 Broer Iwema en Jelck Phaesma
* 1550 Auck Iwema en Sije Buwema
* 1566 Broer Juma/Buma en Tjetscke Groestra
* 1585 – 1595 Auck Buma
* 1595 – 1625 Tjetscke Groestra
* 1625 – 1641 Orck fan Doijum
Conny Stuart

**Conny Stuart** (Wijhe, 5 septimber 1913 - Amsterdam, 22 augustus 2010), pseudonym fan **Cornelia van Meijgaard**, wie in Nederlânsk sjongster, aktrise, kabaretjêre en *[[musical]]*stjer.

Stuart waard grut yn Den Haach yn de omkriten fan it Fredespaleis. Se gie nei de famkes-HBS yn Bleyenburg. Yn dy tiid brûkte hja de efternamme Stuart en krige sy de bynamme "Puck". Sy sette útein as artyst as sjansonniêre en trede ûnder oaren op mei de band fan Freddy Johnson. Har earste radio-optreden wie op 25 july 1939.
 
Yn de Twadde Wrâldkriich moete se Wim Sonneveld, mei wa't hja de planken opgie. Stuart wie ien fan de earsten yn Nederlân dy't, goed fyftich jier letter, iepenlik tajoech dat hja mei it hiele selskip lid fan de Kultuerkeamer west hat, "want der moast dochs brea op de planke komme?"
Ek yn de jierren 50-60 bleau sy in foaroansteand lid fan Sonneveld syn selskip. Hja wie yn dy tiid troud mei Henri Hofman. Hja gienen  elkoar en yn 1957 boaske sy oan de acht jier jongere Joop Doderer, in houlik dat yn 1960 op 'e non rûn.

In 1966 waard hja nasjonaal radiobekend troch har single "Wat voor weer zou het zijn in Den Haag?".

Har aktearkwaliteiten, dy't hja by Sonnefjild ûntwikkele hie kamen earst ta harren rjocht yn de musicals dy't Annie M.G. Schmidt en Harry Bannink foar har skreaunen. *Heerlijk duurt het langst* wie yn 1965 fuortendaliks in súkses. Letter folgen noch ferskate oare musicals, sa as *Wat een planeet*, *Met man en muis*, *En nu naar bed*, *Madam* en *De dader heeft het gedaan* (1983).

Yn 1985 sette hja in punt efter har karriêre mei *De Stuart Story*, in samling âlde nûmers.

## Diskografy
*	1959	-	Conny Stuart Zingt Liedjes Van Annie M.G. Schmidt: Neem Je Vos Terug + In M'n Pyjama / Zonder Jou + Ik Ben Zo Moe	-	7-inch-ep	-	Philips	-	422 376 PE
*	1961	-	Hoezenpoes / Yvonne De Spionne	-	7-inch-ep	-	Philips	-	433 078 PE
*	1962	-	Wiegeliedje (Je Vader Is Naar Venus) / Waterlooplein	-	7-inchsingle	-	Philips	-	318 722 PF
*	1964	-	Daar Komen De Schutters / Daar Stak Op 'nen Morgend ('t Maseurken)	-	7-inchsingle	-	Philips	-	JF 327 681
*	1966	-	Het Is Over / Kleine Zwakke Vrouw (Uit De Musical Heerlijk Duurt Het Langst)	-	7-inchsingle	-	Philips	-	JF 327 987
*	1966	-	Van Chanson Tot Musical	-	12-inchelpee	-	Philips	-	P 12723 L
*	1967	-	Sterrit Met Conny Stuart	-	12-inchelpee	-	Philips	-	P 12749 L
*	1967	-	Herr Heinzelmann / Wat Voor Weer?	-	7-inchsingle	-	Philips	-	JF 333 661
*	1968	-	Zeur Niet / Temperament	-	7-inchsingle	-	Philips	-	JF 333 994
*	1970	-	Conny Stuart Successen	-	12-inchelpee	-	Philips	-	6402 010
*	1975	-	Amsterdam Is Jarig	-	12-inchelpee	-	Philips	-	6343 254
*	1977	-	Cabaret - Vandaag Gisteren Morgen 14 - Conny Stuart	-	12-inchelpee	-	Philips	-	9286 800
*	1980	-	Conny Stuart Zingt Annie Schmidt	-	12-inchelpee	-	EMI	-	1A 062 26604 (produsint: Coen van Vrijberghe de Coningh)
*	1984	-	Louis Van Dijk & Conny Stuart	-	MC	-	Varagram	-	?
*	2002	-	Portret Compleet 	-	4 cd's	-	Brigadoon Vocal	-	BIS 041
*	2003	-	Portret 	-	2 cd's	-	Brigadoon	-	BIS 048
*	2003	-	Portret Twee 	-	2 cd's	-	Brigadoon	-	BIS 049

## Keppelings om utens
* Biografy
* Conny Stuart op de webstee fan Muziek Centrum Nederland
Lucy Gordon

**Lucy Gordon** (Oxford, 22 maaie 1980 – Parys, 20 maaie 2009) wie in Ingelsk aktrise en model.

Gordon begûn har filmkarriêre yn 2001 mei in byrol yn *Perfume*. Yn 2005 spile sy in haadrol yn *The Russian Dolls*. Yn in film dy't noch útkomme moat, *Serge Gainsbourg, vie héroique* spile sy de rol fan Jane Birkin. Twa dagen foar har 29e jierdei  die Gordon harsels tekoart; hja hinge har op yn har appartemint yn Parys. Se skreau har testamint op 19 maaie 2009, en ferdielde dêryn har erfskip oer de Frânske filmer Almeras, har freonen, har âlden en har suster.

## Filmografy
* 2001: *Perfume* (as Sarah)
* 2001: *Serendipity* (as Caroline Mitchell)
* 2002: *The Four Feathers* fan Shekhar Kapur (as Isabelle)
* 2005: *The Russian Dolls* fan Cédric Klapisch (as Celia Shelburn)
* 2007: *Serial* fan Kevin Arbouet en Larry Strong (as Sadie Grady)
* 2007: *Spider-Man 3* fan Sam Raimi (as Jennifer Dugan)
* 2008: *Frost* fan Steve Clark (as Kate Hardwick)
* 2009: *Brief Interviews with Hideous Men* fan John Krasinski (as liftster)
* 2009: *Cinéman* (as Fernandel's freondinne)
* 2010: *Serge Gainsbourg, vie héroïque* (as Jane Birkin)

## Keppelins om utens
* Hollywood.com webside