open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
FHM

***FHM*** (in ôfkoarting fan *For Him Magazine*) is in ynternasjonaal tydskrift foar manlju fan tusken de 18 en 30 jier âld. It stiet benammen bekend om syn fraachpetearen mei en sensuële (mar net neaken) fotoreportaazjes fan bekende froulju, lykas aktrises, sjongsters en modellen. Ek trêdet it blêd op 'e foargrûn troch sûnt 1995 op jierlikse basis in list fan 'e hûndert meast seksy froulju fan 'e wrâld gear te stallen. *FHM* is in moanneblêd, wêrfan't de oarspronklike edysje de Britske is, mar dat no yn 18 ferskillende nasjonale edysjes ferskynt, wêrûnder in Nederlânskenien. Yn 2013 hie de Britske edysje in oplaach fan goed 106.000 eksimplaren.

## Skiednis
*FHM* begûn yn 1985 yn Grut-Brittanje ûnder de namme *For Him* as in fearnsjierblêd. It waard yn 1994 omneamd ta *FHM*, doe't de publikaasje oernommen waard troch de útjouwerij Emap Consumer Media. Lykwols stiet de namme *For Him Magazine* noch altyd op 'e rêch fan eltse edysje. Neitiid kaam it de Britske merk foar manljusblêden te dominearjen, en troch dat súkses begûn it ek oan in ynternasjonale opmars. Hjoed de dei ferskynt it yn achttjin ûnderskate nasjonale edysjes (mar **net** yn in Amerikaansken-ien). Yn febrewaris 2008 ferkocht Emap it blêd oan 'e Dútske útjouwerij Bauer Media Group. De Nederlânske edysje wurdt op 'e merk brocht troch de Free Media Group.

## Lannen mei in eigen ''FHM''-edysje

## 1e plak yn 'e ''FHM'' Top 100 Meast Seksy Froulju fan 'e Wrâld
*1995:  Claudia Schiffer
*1996:  Gillian Anderson
*1997:  Teri Hatcher
*1998:  Jenny McCarthy
*1999:  Sarah Michelle Gellar
*2000:  Jennifer Lopez
*2001:  Jennifer Lopez
*2002:  Anna Kournikova
*2003:  Halle Berry
*2004:  Britney Spears
*2005:  Kelly Brook
*2006:  Keira Knightley
*2007:  Jessica Alba
*2008:  Megan Fox
*2009:  Cheryl Cole
*2010:  Cheryl Cole
*2011:  Rosie Huntingdon-Whiteley
*2012:  Tulisa Contostavlos
*2013:  Mila Kunis
*2014:  Jennifer Lawrence
*2015:  Michelle Keegan
*2016:  Margot Robbie
*2017:  Gal Gadot

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan ''FHM''
Mishanneling

**Mishanneling** is it tabringen fan ferwûnings, pine of oare skea of skansearrings oan immen oars as jinsels. Dêrby wurdt yn 'e regel ûnderskie makke tusken lichaamlike mishanneling en geastlike mishanneling. By lichaamlike mishanneling wurde ferwûnings en/of pine tabrocht oan it lichem fan in oar (bgl. troch immen te slaan, skoppen, knipen, klauwen, ensfh.) wylst by geastlike mishanneling mentale pine oan in oar tabrocht wurdt (bgl. troch immen út te skellen, bang te meitsjen of te fernederjen). Dêrnjonken besteane der noch ferskate bysûndere foarmen fan mishanneling:
* âldereinmishanneling
* bernemishanneling
* bistemishanneling
* seksuële mishanneling

Yn Nederlân is mishanneling in misdriuw, dat strafber steld is yn 'e kêsten 300-306 fan it Wetboek fan Strafrjocht. Dêrby wurdt ûnderskie makke tusken fjouwer ferskillende soarten mishanneling. Ofhinklik fan it tabrochte letsel stiet op 'gewoane' mishanneling in finzenisstraf fan 3-6 jier; op 'gewoane' mishanneling mei opsetsin 4-9 jier; op swiere mishanneling 8-10 jier; en op swiere mishanneling mei opsetsin 12-15 jier. It ferskil tusken 'gewoane' en swiere mishanneling wurdt bepaald troch de fraach oft it slachtoffer der bliuwend letsel troch oprûn hat. De maksimumstraf fan 10, resp. 15 jier by swiere mishanneling wurdt inkeld oplein as it slachtoffer oan syn ferwûnings stoarn is. Mishanneling mei de dea ta gefolch wurdt yn it Nederlânske strafrjocht ûnderskaat fan moard, deaslach en dea troch skuld.
Synagoge fan Landau in der Pfalz

De **synagoge** fan Landau in der Pfalz, in stêd yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts, waard yn 'e jierren 1882-1884 boud en yn novimber 1938 ferwoastge. De synagoge stie foarhinne oan de *Kaiserstraße 3*.

## Skiednis
Mei wissens is fêststeld dat der yn alle gefallen al yn 1435 in synagoge yn Landau stien hat. Der wennen lykwols al langer joaden yn 'e stêd, dat nei alle gedachten hie dy synagoge al in âldere foargonger. Om't de synagoge te lyts waard, begûnen de joaden tsjin it ein fan 'e 18e iuw plannen te meitsjen foar de bou fan in nije synagoge. 

Yn it ramt fan de stedsútwreiding skonk de stêd de joadske gemeente doe in 2500 m² grut stik boulân en koe der útein set wurde mei de bou. It ûntwerp foar de nije synagoge waard makke troch Heinrich Staudinger, dy't him by de tekeningen beynfloedzje liet troch de yn 1877 troch Adolf Wolff boude synagoge fan Heilbronn. 

Op 5 en 6 septimber 1884 wie de plechtige wijing fan de synagoge. De kosten fan it bouwurk bedroegen likernôch 200.000 Mark.

## De synagoge yn de tiid fan it nasjonaal-sosjalisme
De synagoge waard op 9 novimber 1938 yn brân stutsen en fan 12 oant 15 novimber 1938 opblaasd.

## Arsjitektuer
It bouwurk hie in oerflak fan 390 m² en in hichte fan 16 meter. De styl gie werom op eleminten fan de midsiuwske tsjerken fan Itaalje. De kûpels wiene ynspirearre op de Italjaanske renêssânse.

## Monumint
In monumint hâldt sûnt 1968 de synagoge en de eardere joadske gemeente fan Landau yn oantinken. 

## Keppeling om utens
*  Side oer de skiednis fan 'e joaden yn Landau
Philippe Geubels

**Philippe Geubels** (Dendermonde, 15 april 1981) is in Flaamske stand-upcomedian. 

Hy waard bekend doe't er yn 2007 yn de finale fan *[[Comedy Casino Cup]]* stie, in programma fan de Flaamske telefyzjestjoerder Canvas. Geubels falt op troch syn nasale en stadige menier fan praten.

## Biografy
Geubels studearre ynearsten oan it ateneum, mar gie nei it tredde jier oer nei de hotelskoalle. Under syn stúdzje wurke Geubels ûnder oare as ferkeaper. Sadwaande koe er syn pleinfrees oerwinne.

Geubels waard nijsgjirrich nei stand-upcomedy nei't in kollega him in dvd fan Hans Teeuwen sjen liet. In entûsjast wurden Geubels besleat om de workshop *"123 Comedy Club"* te folgjen, dêr't er fral learde wat er net dwaan moast sei er letter. Yn 2006 die Geubels mei oan de Lunatic Comedy Award, in wedstriid foar begjinnende komiken, organisearre troch The Lunatic Comedy Club. Yn de finale op 1 desimber fersloech er Xander De Rycke en Joost Van Hyfte, sadat er de fyfde winner fan dy twajierlikske wedstriid waard. Bert Kruismans (1998), Gunter Lamoot (2000), Lieven Scheire (2002) en Sven Eeckman (2004) wiene de eardere winners.

Beugels is troud mei Leen Corluy dy't jierrenlang in poezehotel yn Boechout hie. Sy hawwe tegearre in dochter. Geubels fiert 'mijn vrouw' faak op yn syn konferênses.

## Kabaretprogramma's
* 2009: *Droog*
* 2011: *Hoe moet het nu verder?*
* 2013: *Made in Belgium*
* 2016: *Gabbers - Live in ZiggoDome* (mei Jandino Asporaat, Roue Verveer en Guido Weijers)
* 2016: *Bedankt voor alles*
* 2017: *Gabbers 2 - Live in ZiggoDome* (mei Jandino Asporaat, Roue Verveer en Guido Weijers)
* 2022 : *Geubels gaat in bad*
Will Poulter

**Will Poulter** (folút: **William Jack Poulter**; Hammersmith, 28 jannewaris 1993) is in Britsk akteur.

## Filmografy

|-

|-
| 2007
| *[[Son of Rambow]]*
| Lee Carter
| 
|-
| 2010
| *[[The Chronicles of Narnia: The Voyage of the Dawn Treader]]*
| Eustace Scrubb
| 
|-
| 2012
| *[[Wild Bill (2012)|Wild Bill]]*
| Dean
| 
|-
| 2013
| *[[We're the Millers]]*
| Kenny Rossmore
|
|-
| 2014
| *[[Plastic (film)|Plastic]]*
| Fordy
| 
|-
| 2014
| *[[The Maze Runner]]*
| Gally
| 
|-
| 2014
| *[[Glassland]]*
| Shane
| 
|-
| 2015
| *[[The Revenant (film út 2015)|The Revenant]]*
| Jim Bridger
|
|-
| 2016
| *[[Kids in Love]]*
| Jack
|
|-
| 2017
| *[[War Machine (film)|War Machine]]*
| Ricky Ortega
|
|-
| 2017
| *[[Detroit (film)|Detroit]]*
| Krauss
|
|-
| 2018
| *[[Maze Runner: The Death Cure]]*
| Gally
|
|-
| 2023
| *[[Guardians of the Galaxy Vol. 3]]*
| Adam Warlock
|
|-
|}

## Keppelings om utens
* Will Poulter yn de IMDb
*  Webside Will Poulter
List fan Yslânske ambassadeurs yn Koeweit

Dit is in **list fan [[Yslân]]ske ambassadeurs yn [[Koeweit]]**.

## Keppeling om utens
*Oersjoch fan Yslânske ambassadeurs, utanrikisraduneyti.is
Neustadt an der Weinstraße

**Neustadt an der Weinstraße**, oant 1936 en fan 1945 oant 1950 "Neustadt an der Haardt", is in kreisfreie Stadt yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. De stêd leit oan 'e Dútske wynrûte (*Deutsche Weinstraße*) en is in sintrum fan wynbou. Alle jierren wurdt hjir it wynfeest organisearre en in wynkeninginne keazen. 

Neustadt is in plaknamme dy't in soad foarkomt yn it Dútsktalige gebiet en dêrom stiet der regelmjittich in ôfkoarting efter de namme (bygelyks: a.d.W., .../Wstr.). 

Yn it stedsgebiet, mar bûten de bebouwing, leit it kastiel fan Hambach (*Hambacher Schloss*). It slot wie yn 1832 it toaniel fan in stikmannich toochdagen fan 'e boargerlike opposysje tsjin de restauraasje fan it Dútske Bûn, dêr't de kym lein waard foar de maartrevolúsje yn 1848 yn 'e steaten fan 'e Dútske Konfederaasje en ferskate oare revolúsjes yn Jeropa. 

## Stedsyndieling

Njonken de kearn Neustadt bestiet it stedsgebiet út noch in tal oare plakken. Winzingen heart al sûnt de 19e iuw by Neustadt en is hjoeddedei in gewoane wyk yn Neustadt. It wie in doarp fan wynboeren, dat al yn 774 neamd waard en dêrmei folle âlder is as it yn 'e 13e iuw stifte *Neue Stadt*. Oant 1969 wiene de ûndersteande plakken noch selsstannich. Duttweiler waard yn 1974 as lêste plak by Neustadt foege.

* Diedesfeld
* Duttweiler
* Geinsheim 
* Gimmeldingen
* Haardt 
* Hambach an der Weinstraße
* Königsbach an der Weinstraße
* Lachen-Speyerdorf
* Mußbach
* Winzingen

## Toerisme
Neustadt hat in âlde binnenstêd mei tal fan fakwurkhuzen. Ek de goatyske Egidiustsjerke út de 14e iuw mei in diel foar protestanten en in diel foar katoliken, de eardere *Universität Casimirianum * en it *Steinhäuser Hof* binne it besjen wurdich.

Bûten de bebouwing lizze meardere kastielen: it kastiel fan Hambach, de Wolfsburg, de boarch Winzingen, it kastiel fan Haardt en wat fierderop it kastiel Spangenberg.  

Ek yn 'e doarpen binne gebouwen dy't it besjen wurdich binne, lykas de *Johanneskirche*, it *Herrenhof* en it *Weiße Haus* yn Mußbach en de *Nikolauskirche*, it *Mithras-Heiligtum*, de *Alte Burg* en it *König-Ludwig-Pavillon* yn Gimmeldingen. 
 
De stêd hat de folgjende musea: it Stadtmuseum Villa Böhm, it Otto-Dill-Museum, it Pfälzische Bibelmuseum, it Weinbaumuseum Getreidekasten en it Eisenbahnmuseum. 

## Berne
* Gregor Braun (1955- ), hurdfytser
* Malu Dreyer (1961- ), earste froulike minister-presidint fan Rynlân-Palts
* Mario Basler (1968- ), fuotballer
* Dominique Heintz (1993- ), fuotballer
* Kevin Akpoguma (1995- ), fuotballer
Kleau

In **kleau**, **ravyn** of yn it Ingelsk **canyon** is in djippe, steile en relatyf smelle delling, dy't ornaris oer in geologyske tiidsskaal troch in wetterstream yn it lânskip útsliten is. Sadwaande streamt der oer de boaiem fan in kleau almeast in rivier of beek. De wanden oan wjerssiden fan 'e kleau binne kliffen. Mei de beneaming 'kleau' kin dêrnjonken ek in leechte tusken twa berchtoppen oantsjut wurde, sa't gauris foarkomt yn berchtmen as de Alpen, de Rocky Mountains, de Andes en de Himalaya. Kleauwen liene har treflik foar de oanlis fan keardammen foar de opwekking fan wetterkrêftenerzjy. Fierders foarmet in kleau faak de iennichste (relatyf maklik) begeanbere rûte troch in berchtme, wat him fan grut strategysk belang meitsje kin.

De langste kleauwen fan 'e wrâld binne:
* de Grutte Kleau fan Grienlân, dy't op Grienlân ûnder it lâniis 750&nbsp;km lang is;
* de Yarlung Tsangpo, in ravyn yn 'e Himalaya fan Tibet, mei in lingte fan rom 496&nbsp;km;
* de Grand Canyon, yn 'e Amerikaanske steat Kolorado, mei in lingte fan 446&nbsp;km.

Kleauwen komme ek op oare himellichems as de Ierde foar. De grutste kleau fan it hiele sinnestelsel is de Valles Marineres op Mars. Fierders binne ek de 20&nbsp;km djippe ravinen op 'e lytse moanne Miranda (fan 'e planeet Uranus) opfallend, mei't dy moanne mar in diameter hat fan 471&nbsp;km en de djipte fan 'e ravinen dêre dus rom 4,2% fan yn beslach nimt.
Grand Canyon (betsjuttingsside)

"**Grand Canyon**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* Grand Canyon, in reuseftich ravyn yn 'e súdwestlike Feriene Steaten
** Nasjonaal Park de Grand Canyon, in nasjonaal park dat in grut diel fan 'e Grand Canyon omfiemet
** Grand Canyon Village (Arizona), in doarp yn it nasjonaal park

## Oare betsjuttings
### Geografy
* Grand Canyon fan it Easten, in ravyn yn 'e Amerikaanske steat New York
* Grand Canyon fan de Fraser, in ravyn yn Kanada (net te betiizjen mei de Fraser Canyon)
* Grand Canyon fan Grienlân, in ravyn ûnder it lâniis fan Grienlân
* Grand Canyon fan de Yellowstone, in ravyn yn 'e Amerikaanske steat Wyoming
* Grand Canyon fan de Liard, in ravyn yn Kanada
* Grand Canyon fan de Nechako, in ravyn yn Kanada
* Grand Canyon fan Pennsylvania, in ravyn yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania, better bekend as Pine Creek Gorge
* Grand Canyon fan de Stikine, in ravyn yn Kanada
* Grand Canyon fan de Stille Oseaan, in ravyn op it Hawaïaanske eilân Kauaï
* Grand Canyon fan de Tuolomne, in ravyn yn 'e Amerikaanske steat Kalifornje

### Media
* ''Grand Canyon'' (film út 1958), in Amerikaanske film út 1958
* ''Grand Canyon'' (film út 1991), in Amerikaanske film út 1991 (mei Kevin Kline, Danny Glover en Steve Martin)
* ''Grand Canyon'' (liet), in liet fan 'e band The Magnetic Fields fan harren album *69 Love Songs* út 1999
* *[[Grand Canyon Suite]]*, in klassyk muzykstik foar in orkest fan 'e Amerikaansk komponist Ferde Grofé, út 1931
* *[[Grand Canyon: A Different View]]*, in boek út 2003 ûnder redaksje fan Tom Vail

### Kommersje
* Grand Canyon (winkelsintrum), in winkelsintrum yn 'e Israelyske stêd Haifa
* Grand Canyon Parkway, in winkelsintrum yn 'e Delling fan Las Vegas, yn 'e Amerikaanske steat Nevada

### Oar
* Grand Canyon Universiteit, in universiteit yn Phoenix (Arizona)
** *[[Grand Canyon Antilopes]]*, oantsjutting foar de ûnderskate sporttiims fan dy universiteit
* Grand Canyon Limited, letter ferkoarte ta Grand Canyon, in passazjiersspoartsjinst fan 'e Atchison, Topeka & Santa Fe Railway fan 1929 oant 1971
Grutte Kleau fan Grienlân

De **Grutte Kleau fan Grienlân** is in kleau (Ingelsk: *canyon*) op it eilân Grienlân.

De kleau is 750 kilometer lang en oant 800 meter djip en 10 kilometer breed (op dit stuit de grutste op ierde). De kleau leit ûnder in dikke iislaach fan goed oardel kilometer en is neffens in skatting op syn minst 4 miljoen jier âld. De ûntdekking middels radioweagen waard yn augustus 2013 fan grute yn it tydskrift *[[Science]]* troch wittenskippers fan de Universiteit fan Bristol, de Universiteit fan Kelgery en de Universiteit fan Urbino.

Der binne lykwols kleauwen dy't djipper binne, lykas de Grand Canyon yn Arizona en de Grutte Kleau fan Yarlung Tsangpo  yn Tibet.
Fjouwersprong

* fjouwersprong, in krusing fan fjouwer wegen, sjoch ek: krúspunt
* fjouwersprong (hynstegong), de fluchste fan 'e fjouwer manieren fan fuortbewegen fan hynders (Nederlânsk: *galop*)
* Fjouwersprong (útbuorren), in útbuorren yn Wûnseradiel
Korrupsje

**Korrupsje** (fan it Frânske *corruption*, "ferrotting") is in foarm fan ûnearlik, ûnoprjochte of ûnetysk hâlden en dragen troch in persoan dy't in posysje fan gesach beklaait, yn 'e regel mei as doel om der sels better fan te wurden. It kin ek bedoeld wurde om nauwe bûnsgenoaten (lykas famylje, freonen of kunde) der better fan wurde te litten; dy spesifike foarm fan korrupsje wurdt nepotisme neamd (as it om famylje of goede freonen giet) of kliïntalisme (as it om kunde of kunde fan kunde giet). Korrupsje kin in ferskaat oan yllegale aktiviteiten omfiemje, lykas omkeaping, fertsjustering en fraude, hoewol't it ek in protte dingen omfetsje kin dy't yn in protte lannen legaal binne.

Politike korrupsje komt foar as in oerheidsfunksjonaris beslissings nimt en aktiviteiten ferrjochtet mei as doel om der sels better fan te wurden ynstee fan om it publike belang te tsjinjen. Behalven yn 'e polityk komt korrupsje ek foar by de plysje, de rjochterlike macht, yn it ûnderwiis, by fakbûnen en op oare plakken. Omkeaping (sjoen fanút it eachpunt fan 'e persoan dy't wat fan 'e korrupte funksjonaris wol) of it oannimmen fan in omkeapsom (sjoen fanút it eachpunt fan 'e korrupte funksjonaris sels) is de meast foarkommende soarte fan korrupsje, wêrby't de omkeapsom net in jildbedrach hoecht te wêzen, mar ek in foarm yn natuera oannimme kin fan bygelyks seksuële hannelings, reiskes en/of fakânsjes op oarmans kosten, ferbliuwen yn it fakânsjehûs fan dejinge dy't wat fan men wol, ensfh. Behalven sokke 'positive' foarmen fan korrupsje, bestiet der ek in 'negative' foarm, wêrby't de oangeande funksjonaris sjantearre wurdt om korrupte dingen te dwaan.

Guon ûntwikkelingslannen steane bekend as de meast korrupte lannen fan 'e wrâld. Benammen lannen as Nigearia en Afganistan hawwe datoangeande in tige minne reputaasje. De Skandinavyske lannen, Nederlân, Switserlân, Kanada en Nij-Seelân komme by ûndersiken op dit mêd ornaris as de minst korrupte lannen út 'e bus. Korrupsje is lykwols in ferskynsel fan alle tiden en alle maatskippijen, en sil oeral de kop opstekke as men jin der net foar te wacht nimt.
Ms Damn

**Ms Damn** (útspr.: [mɪs dɛ:m], likernôch: "mis dêm"; New Orleans, 11 novimber ±1990) is in Amerikaansk hiphopmodel en dûnseresse. Hja is benammen bekend wurden fanwegen har ûnbidich grouwe stuten. Har (Amerikaanske) maten binne 34DD-28-48.

## Libben en karriêre
Ms Damn waard omtrint 1990 berne yn New Orleans, yn 'e Amerikaanske steat Louisiana, as de dochter fan in Nigeriaanske heit en in mem dy't fan mingd Hondoereesk en Louisiaansk-Kreoalsk etnysk komôf wie. Har wiere foarnamme is Arianne. Yn har jonkheid krige se al in protte oandacht fanwegen har stuten, en meitiid besleat se dêromhinne in karriêre op te bouwen.

Se keas de skûlnamme 'Ms Damn', om't manlju har faak neistoarren as se op 'e strjitte rûn, en dan *Damn!* ("Ferdomme!") seine. As hiphopmodel wurke Ms Damn mei oan in grut tal fideoklips en dûnse hja yn nachtklubs yn 'e hiele Feriene Steaten en dêrbûten. Ek ferskynden der pikante (mar net neakene) fotoreportaazjes fan har yn ferskate tydskriften, lykas *Straight Stuntin Magazine*, *Smooth* en *SHOW*.

Ms Damn wennet yn Houston, yn 'e steat Teksas. Hja hat plannen om in boek te skriuwen oer har ûnderfinings as hiphopmodel en teffens wol se in eigen moadebûtyk en fitness-sintrum begjinne.

## Keppelings om utens
*  Offisjele webside fan Ms Damn
Monteur

In **monteur** is immen dy't goed technysk ûnderlein en meastal ek yn dy rjochting oplaat is, en dy't technyske ynstallaasjes en/of apparaten boud, ûnderhâldt en sa nedich reparearret. In froulike monteur wurdt soms in **monteuze** neamd, mar dat heart men mar selden. De bekendste spesjalisaasje foar monteurs is dy op it mêd fan auto's, en de measte minsken sille dan ek oan in automonteur tinke as se it wurd 'monteur' hearre. Oare spesjalisaasjes binne:
*elektro-monteur
*fleantúchmonteur
*servicemonteur
*bannemonteur
*befeiligingsmonteur
*CV- of ferwaarmingsmonteur
*ynstallaasjemonteur
*steuringsmonteur
*ûnderhâldsmonteur
Yn 'e skipfeart sprekt men yn dit ramt fan in skipswurktúchkundige, en yn 'e loftfeart fan in boardwurktúchkundige.
Superheld

In **superheld** (Ingelsk: *superhero*) is in soarte fan protagonist dy't fan oarsprong benammen yn stripferhalen foarkomt, mar tsjintwurdich ek wol yn op sokke stripferhalen basearre tekenfilms of spylfilms. In superheld kin omskreaun wurde as in heldhaftich personaazje mei boppeminsklike krêften. In froulike superheld wurdt in **superheldinne** neamd. De earste superhelden ûntstiene yn 'e Feriene Steaten mei de opkomst fan 'e earste strips, yn 'e 1930-er jierren. It tsjinstelde fan in superheld is in **supersmjunt** (Ingelsk: *super villain*), in antagonist mei soartgelikense boppeminsklike krêften, tsjin wa't de superheld it opnimme moat.

In faak foarkommend skaaimerk fan in superheld is dat er in dûbellibben liedt, wêrby't er yn syn deistich bestean in ûnopfallende persoanlikheid hat, wylst er him as bestrider fan 'e misdie ferklaait yn in pakje fan lykra of in oar straksittend materiaal dêr't syn spieren troch te sjen binne. Teffens draacht er yn syn heldefoarm yn 'e regel in masker, sadat syn identiteit foar it omsteand laach geheim bliuwt. Superhelden nimme it yn 'e regel op tsjin supersmjunten, rike en tige súksesfolle misdiedigers dy't net selden út binne op 'e oerhearsking fan 'e hiele wrâld en dêrta snoade plannen smeie yn in ferburgen haadkertier. 

Foarbylden fan superhelden út stripferhalen binne Superman, Batman, Spider-Man, Captain America, Wolverine, de Green Lantern, de Hulk, de Flash, Iron Man, ensfh. De bekendste superheldinne is Wonder Woman. Personaazjes dy't net út stripferhalen ôfkomstich binne, mar dochs sterk beskate karakteristiken fan superhelden fertoane, binne bygelyks Zorro, Tarzan en Conan de Barbaar.

## Sjoch ek
*superheldefilm
Ommelânske Seedyk

De **Ommelânske Seedyk** (*Ommelanderzeedijk*) is de namme fan de seedyk de Noard-Grinslanner kust by lâns.

De namme ferwiist nei de Ommelannen, it gebiet dat troch de dyk beskerme wurdt. It gebiet is part fan dykring 6. De dyk rint fan de Nije Steatesyl oant Lauwerseach ta en is yn de jierren 80 op deltahichte brocht.

Meidat Grinslân mar ien seedyk hat, is der yn de deistige praktyk einegentlik gjin ferlet fan in eigen namme, dêrfandinne dat de namme hast net bekend is.

Der rint in 90 kilometer lang fyts- en kuierpaad lâns de dyk. Op ferskate plakken is in Toeristysk Oerstappunt makke. Oan it paad lizze ûnder mear Noardpoldersyl en de Noardkaap.

### Wetterskip

**De Ommelânske Seedyk** (*Waterschap Ommelanderzeedijk*) is ek de namme fan it eardere dykwetterskip, oprjochte yn 1967, dat yn 1994 opgien is yn de wetterskippen Noardersylfest en Hunze en Aa's.
Skerpskutter

In **skerpskutter** is in militêr of plysjeman dy't spesjalisearre is yn it fan grutte ôfstân ôf reitsjen fan syn of har doel mei in projektylwapen. Dêrby giet it yn 'e regel om in gewear, en faak om in spesjaal oanpast skerpskuttersgewear. De termen 'skerpskutter' en 'slûpskutter' wurde gauris trochinoar brûkt, hoewol't se in danich ferskillende betsjutting hawwe. Skerpskutters operearje ornaris yn groepsferbân mei oare skerpskutters en/of mei oare troepen. Slûpskutters, oan 'e oare kant, wurkje folslein selsstannich en dogge alle war om ferburgen te bliuwen. Boppedat leverje skerpskutters inkeld presyzjefjoer oer lange ôfstannen, wylst slûpskutters ek geregeldwei ynset wurde foar militêre ferkenning en om koördinaten troch te jaan foar artilleryfjoer of bombardeminten troch de loftmacht.

## Yn it leger
Yn it leger makket in skerpskutter diel út fan in seksje mei oare soldaten. Syn taak is om doelen op 'e lange ôfstân út te skeakeljen; dêrfoar is hy yn syn seksje de spesjalist. Militêre skerpskutters meitsje yn 'e regel gebrûk fan in repeteargewear, wêrby't eltse patroan hânmjittich laden wurde moat. Sokke wapens hawwe de foarkar om't se stabiler binne by it oerheljen fan 'e trekker. Semy-automatyske wapens foar skerpskutters besteane wol, mar wurde net folle brûkt om't se minder akkuraat binne. Foar 'gewoane' soldaten makket dat net safolle út, om't it ferskil op 'e koartere ôfstân minym is, mar by de ôfstannen dy't skerpskutters oerbrêgje moatte, komt it der op oan.

## By de plysje
Skerpskutters by de plysje meitsje meastal diel út fan in tiim mei oare skerpskutters. It is harren taak om, as dat nedich achte wurdt, gefaarlike misdiedigers dy't har middenmank oare minsken befine, mei ien skot bûten gefjocht te stellen. Soks komt bygelyks foar by ûntfierings en gizelings. It útskeakeljen fan misdiedigers troch it ynsetten fan skerpskutters is foar de plysje de alderlêste opsje, dêr't inkeld gebrûk fan makke wurdt as der akkút gefaar driget foar ûnskuldige omstanners en as alle oare mooglikheden, lykas ûnderhannelings, op 'e non rûn binne. De ynset fan plysjeskerpskutters bestiet der sadwaande út om lange tiid efterinoar op strategyske plakken (lykas dakken) postearre te wurden en de sitewaasje fanút dy, faak ferburgen, posysje te observearjen en op oarders te wachtsjen.

## As artyst
Ek bûten de kriichsmacht en de plysje sjocht men soms wol skerpskutters, dy't dan faak as artyst aktyf binne yn in sirkus of in soartgelikens fermidden. Foarhinne kaam soks mear foar as hjoed de dei. In ferneamde skerpskutter út it ferline wie Annie Oakley, dy't oan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw mei de Wyldwestshow fan Buffalo Bill Cody troch de hiele Feriene Steaten en teffens troch Jeropa toerde.
Ien Bolle

**Ien Bolle** (Lakota: *Tȟatȟáŋka Waŋžíla*, útspr.: [tˣa'tˣã:ka wã'ʒi:la], likernôch: "tchatchaanka û-angzjiila"); Ingelske oersetting: *One Bull*; op 'e noardlike Grutte Flakten (Feriene Steaten), ±1853 – yn it Standing Rock Reservaat (Noard-Dakota), 1947) wie in kriger fan 'e Lakota, in Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Hy waard benammen bekend om't er yn 1876 meifocht yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn, en om't er de omkesizzer en oannommen soan fan 'e foaroansteande sjamaan Sittende Bolle wie.

## Libben
Ien Bolle waard omtrint 1853 berne yn it noardlike diel fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika, mooglik yn 'e Dakota's, Nebraska, Wyoming of Montana. Hy wie in telch út in foaroansteande Lakota-famylje. Syn heit wie Makket-Romte, in haadman fan 'e Minnikonzjû-stamme en in broer fan it opperhaad Ien Bolle, wylst syn mem ta de Hûnkpapa-stamme hearde en in suster wie fan 'e foaroansteande medisynman Sittende Bolle. Ien Bolle hie ek in bekendere âldere broer dy't fan Wite Bolle hiet.

Under de Grutte Sû-Oarloch fan 1876 focht Ien Bolle op 25 en 26 juny 1876 mei yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn, yn it suden fan Montana, wêrby't in grut diel fan it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint fan luitenant-kolonel George Armstrong Custer besingele en oan 'e lêste man ta útrûge waard troch in koälysje fan Lakota, Noardlike Sjajinnen en Noardlike Arapaho. Yn dy fjildslach droech Ien Bolle it skyld fan syn omke Sittende Bolle, wat in grutte eare wie.

Neitiid wiek Ien Bolle yn maaie 1877 mei syn omke út nei Kanada om oan 'e ferfolging troch it Amerikaanske Leger te ûntkommen. Yn 1881 kearde er yn 'e mande mei syn omke en guon oare fertroulingen fan Sittende Bolle werom nei de Feriene Steaten. Nei harren oerjefte yn Fort Buford, yn Montana, waarden se oant 1883 as kriichsfinzenen fêstholden yn Fort Randall, wêrnei't se har nei wenjen setten yn it Standing Rock Yndianereservaat. Dêr kaam Ien Bolle yn 1947 te ferstjerren, yn 'e hege âlderdom fan 94 jier.

## Keppelings om utens
*Artikel yn 'e ''Reading Eagle'' út Reading (Pennsylvania) fan 16 jannewaris 1910.
*Artikel yn 'e ''Billings Gazette'', út Billings (Montana) fan 24 juny 2006
Naïn

**Naïn** (Hebriuwsk: ניין‎; Arabysk نين‎ ) is in doarp yn Israel. It plak wurdt yn it Nije Testamint yn it evangeelje fan Lukas neamd.

Naïn leit likernôch 20 km súdeastlik fan 'e Mar fan Tiberias en 7 km súdwestlik fan 'e berch Tabor yn in bercheftige omjouwing oan 'e súdlike grins fan Galiléa mei Samaria. Yn 'e rin fan 'e tiid naam de betsjutting fan Naïn ôf. Op in gegeven stuit wie it net mear as in buorskip, dêr't heechút in pear famyljes wennen. Oan 'e ein fan 'e 19e iuw waard Naïn omskreaun as in lyts doarp.

Yn 1880 bouden de Fransiskanen hjir in tsjerke ta neitins oan Jezus' opwekking fan 'e soan fan in widdo. Hjoeddedei komme der regelmjittich pylgers en toeristen yn Naïn.

## De opwekking fan de soan fan de widdo (Lukas 7:11-16)

Neffens it evangeelje fan Lukas 7:11-17 gyng Jezus tegearre mei syn dissipels en in grutte mannichte nei Naïn. By de poarte fan Naïn kamen Jezus en syn folgers in lykstaasje tsjin, dy't it lichem fan 'e iennichste soan fan in widdo meidroech. Jezus libbe tige mei de earme widdo mei en hiet de deade jonge oerein te kommen. En wylst de rouwende widdo en de mannichte ta seagen, kaam de jonge oerein en begûn te sprekken. De lju stiene fersteld fan dit wûnder. It waard sjoen as in teken dat ûnder it folk in grut profeet wie opstien en it nijs waard gau ferspraat oer hiel Judéa en omkriten.
Wite Bolle

**Wite Bolle** (Lakota: *Tȟatȟáŋka Ská*, útspr.: [tˣa'tˣã:ka ska:], likernôch: "tchatchaanka skaa"; Ingelske oersetting: *White Bull*; yn 'e Black Hills (Súd-Dakota), april 1849 – yn Súd-Dakota, 21 juny 1947) wie in opperhaad fan 'e Hûnkpapa-substamme fan 'e Lakota-Sû (*Sioux*), in Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Hy waard ferneamd troch syn dielname oan 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn, wêrby't de Yndianen it Amerikaanske Leger in ferpletterjende nederlaach tabrochten.

## Libben
Wite Bolle waard yn 1849 berne yn 'e Black Hills, yn it súdwesten fan wat no de Amerikaanske steat Súd-Dakota is. Hy wie in telch út in foaroansteande Lakota-famylje. Syn heit wie Makket-Romte, in haadman fan 'e Minnikonzjû-stamme en in broer fan it opperhaad Ien Bolle, wylst syn mem ta de Hûnkpapa-stamme hearde en in suster wie fan 'e foaroansteande medisynman Sittende Bolle. Wite Bolle hie ek in jongere broer dy't fan Ien Bolle hiet.

Under de Grutte Sû-Oarloch fan 1876 joech Wite Bolle him by syn omke Sittende Bolle, dy't doe de wichtichste Yndiaanske oanfierder yn 'e striid tsjin 'e Amerikanen wie. Hy waard bekend doe't er op 25 juny 1876 dielnaam oan 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn, wêrby't in koälysje fan Sû, Noardlike Sjajinnen en Noardlike Arapaho it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint fan luitenant-kolonel George Armstrong Custer in ferpletterjende nederlaach tabrocht en foar in diel útrûge. Under de slach fierde Wite Bolle tegearre mei it Oglala-opperhaad Mâl Hynder de oanfal oan dy't troch de Amerikaanske linys briek op 'e heuveltop dêr't de lêste oerlibbenen fan Custer syn detasjemint har weromlutsen hiene. Neitiid waard der jierrenlang fan grute dat Wite Bolle dejinge west hie dy't Custer sels deade hie, hoewol't lju dy't Wite Bolle persoanlik koene, hawwe wolle dat er sels nea sein hat dat er Custer deade hie, mar inkeld dat er mei Custer fochten hie.

Nei de slach beselskippe Wite Bolle syn omke Sittende Bolle, ek doe't dy yn it foarjier fan 1877 fanwegen de oanboazjende ferfolging troch de Amerikaanske autoriteiten yn ballingskip gean moast yn Kanada. Wite Bolle bleau lykwols net lang om utens, mar kearde datselde jiers noch werom nei de Feriene Steaten, dêr't er him oan 'e autoriteiten oerjoech. Nei it ferstjerren fan syn heit folge er dyselde op as lid fan 'e ried fan opperhaden fan syn folk. Letter beklaaide er it amt fan rjochter by it Yndiaansk Gerjochtshôf fan syn reservaat. Wite Bolle wurke mei oan it boek *Warpath: The True Story of the Fighting Sioux Told in a Biography of Chief White Bull*, dat Stanley Vestal oer syn libben skreau. Hy kaam yn 1947 yn Súd-Dakota te ferstjerren, yn 'e hege âlderdom fan 98 jier.

## Keppelings om utens
*Lakota-skiednis yn ôfbyldings (it manuskript fan Wite Bolle) oan 'e Universiteit fan Noard-Dakota
*''The Man Who Killed Custer'', in artikel yn ''American Heritage Magazine''
William Henry Christman

**William Henry Christman** (Pocono Lake (Pennsylvania), 1 oktober 1843 – Washington, D.C., 13 maaie 1864) wie in Amerikaansk soldaat dy't yn 'e Amerikaanske Boargeroarloch focht. Hy is bekend wurden om't er de earste persoan wie dy't begroeven waard op it nije Nasjonaal Begraafplak Arlington.

## Libben
Christman wie in sljochtwei arbeider út Pocono Lake, yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania, dy't berne wie yn 1843. Hy naam op 25 maart 1864 tsjinst yn it Noardlike Leger, om yn 'e Amerikaanske Boargeroarloch tsjin 'e Súdlike Konfederearre Steaten fan Amearika te fjochtsjen. Op 1 maaie, fiif wiken letter, waard er mei de mûzels opnommen yn it Lincoln General Hospital yn Washington, D.C., dêr't er op 11 maaie kaam te ferstjerren. Christman waard tweintich jier âld. Twa dagen dêrnei, op 13 maaie 1864 wie hy de earste persoan dy't beïerdige waard op it nije Nasjonaal Begraafplak Arlington. Troch it wurk fan histoarikus Rick Bodenschatz is koartby syn libbensferhaal bekend wurden.

## Keppelings om utens
*  ''The William Henry Christman Story'', troch Rick Bodenschatz (pdf-bestân)
Black Jack (hynder)

**Black Jack** (Fort Reno (Oklahoma), 19 jannewaris 1947 – Fort Myer (Firginia), 6 febrewaris 1976) wie in hynder yn it besit fan it Amerikaanske Leger, dat yn 'e Feriene Steaten lanlike bekendheid krige troch syn dielname oan 'e lykprekaasjes fan ferskate Amerikaanske presidinten.

## Libben
Black Jack kaam op 19 jannewaris 1947 te wrâld yn 'e kavalerystâlen fan Fort Reno, yn 'e Amerikaanske steat Oklahoma. Hy wie in swarte krusing tusken in Morgan en in quarter horse. Hy waard ferneamd nei generaal John J. "Black Jack" Pershing, dy't de Amerikaanske troepen oan it Westfront oanfierde ûnder de Earste Wrâldoarloch. Black Jack wie de lêste fan 'e Amerikaanske kavaleryhynders dy't brânmurken waard mei it brânmerk fan it Amerikaanske Leger op it lofterskouder en syn legersearjenûmer (2V56) op 'e lofterside fan syn hals.

Op 22 novimber 1952 waard Black Jack oerbrocht nei Fort Myer, yn Firginia, dat de rest fan syn libben syn thús wêze soe. Hy tsjinne dêr yn it affuitpeloton fan it Amerikaanske 3e Ynfanteryrezjimint, byneamd de Alde Garde (*the Old Guard*). As ruterleas hynder naam Black Jack diel oan mear as tûzen seremoniële begraffenissen, wêrfan de measten op it Nasjonaal Begraafplak Arlington, ûnder de reek fan 'e Amerikaanske haadstêd Washington, D.C. 

By ferskate gelegenheden waard er as ruterleas hynder foarsjoen fan lege learzens, dy't mei de teannen nei efteren wizend yn 'e stiichbûgels pleatst waarden (it symboal foar in fallen lieder). Sa naam er diel oan fjouwer steatsbegraffenissen, nammentlik dy fan generaal Douglas MacArthur, yn 1964, en dy fan 'e presidinten John F. Kennedy yn 1963, Herbert Hoover yn 1964 en Lyndon B. Johnson yn 1973. 

Op 6 febrewaris 1976 gie Black Jack dea nei in glânsrike militêre karriêre. Hy waard kremearre en syn jiske krige in lêste rêstplak yn Summerall Field, by Fort Myer, op 60&nbsp;m noardeastlik fan 'e flaggemêst yn 'e súdeastlike hoeke fan it paradefjild. Black Jack wie ien fan mar twa hynders út 'e skiednis fan 'e Feriene Steaten dy't in militêre útfeart mei folsleine militêre eare krigen (it oare hynder wie Comanche, de iennichste oerlibbene fan Custers detasjemint yn 'e Slach oan de Little Bighorn).
Myles Keogh

* Myles Keogh (militêr) (1840-1876), Amerikaansk militêr
* Myles Keogh (politikus) (18??-1952) Iersk politikus
James Porter

* James Porter (jakobyt) (16??-1???), ûnderkeamerhear fan kening Jakobus II fan Ingelân, dy't mei syn master yn ballingskip gie
* James Porter (diplomaat) (1720-1786), Ingelsk diplomaat
* James Porter (Amerikaansk politikus) (1787-1839), Amerikaansk politikus út New York
* James Madison Porter (1793-1862), Amerikaansk politikus
* James D. Porter (1828-1912), Amerikaansk politikus, gûverneur fan Tennessee
* James Porter (cricketer) (fl. 1844-1845), Ingelsk cricketer
* James Porter (Kanadeesk politikus) (1846-1926), Kanadeesk politikus út Nij-Breunswyk
* James Porter (militêr) (1847-1876), Amerikaansk militêr
* James E. Porter (1857-1946), Amerikaansk politikus, boargemaster fan Kansas City (Kansas)
* James Madison Porter III (1864-1928), Amerikaansk yngenieur
* James A. Porter (1905-1970), Amerikaansk keunsthistoarikus en publisist
* James Porter (preester) (1935-2005), Amerikaansk roomsk-katolyk preester en berneferkrêfter
* James W. Porter II (1949), Amerikaansk bestjoerder, foarsitter fan 'e NRA
* James Porter (Australysk politikus) (1950), Australysk politikus
* James Porter (cricketer, berne yn 1993) (1993), Ingelsk cricketer

## Sjoch ek
*Jim Porter
Jim Porter

* Jim Porter (Australysk fuotballer) (1892-1936), Australysk fuotballer
* Jim Porter (rugbyspiler) (1949), Australysk rugbyspiler

## Sjoch ek
*James Porter
Gabriella Bond

**Gabriella Bond**, echte namme ûnbekend (Miskolc (Hongarije), 7 septimber 1976), is in rêstend Hongaarsk neakenmodel en pornografysk aktrise. Hja waard ûntdutsen troch de Frânske pornoregisseur Pierre Woodman. Bond sette yn 1996 útein mei in fjouwerjierrige karriêre yn 'e pornoyndustry, wêrby't se benammen foar Jeropeeske filmstudio's wurke. 

## Libben en karriêre
Bond waard wierskynlik op 7 septimber 1976 berne yn Miskolc, yn Hongarije, hoewol't de Internet Movie Database (IMDb) as iennichste boarne in bertedatum fan 18 july 1975 oanhâldt. Hja waard yn 1996 ûntdutsen troch de Frânske pornoregisseur Pierre Woodman, wêrnei't hja datselde jiers noch, mei 20 jier, har debút yn in pornografyske film makke. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile Bond neitiid yn totaal yn 22 pornofilms, hoewol't dêr teminsten trije kompilaasjefideo's by lykje te sitten dy't gearstald binne út earder brûkt materiaal. 

Bond wie ûnder har pornokarriêre benammen yn 't spier foar de Sweedske *[[Private (filmstudio)|Private]]*-studio, wêrby't se ferskate kearen gearwurke mei Pierre Woodman. Sa spile se yn 'e films *Sweet Baby 2* (1997) en *The Fugitive 1* en *2* (1997), en hie se in net-pornografyske rol yn *[[The Pyramid 1]]* en *[[The Pyramid 2]]* (1996). Fierders wurke Bond ek foar minder bekende labels, lykas Pink'O en LuXx Video, en spile se yn ien film foar de foaroansteande Amerikaanske studio VCA Pictures. Uteinlik loek hja har yn 2000 werom út 'e pornoyndustry, hoewol't neitiid noch ferskate films mei earder opnommen materiaal fan har útbrocht waarden.

## Lichemsskaaimerken
Gabriella Bond is blank en hat blûn hier en griene eagen. Neffens har offisjele opjefte is se 1.65&nbsp;m lang en hie se ûnder har karriêre yn 'e pornoyndustry in gewicht fan 50&nbsp;kg. Hja hie kupmaat 36D, wêrfoar't hja in boarstfergruttingsoperaasje ûndergien hie. Bond hie tatoeaazjes noch piercings.

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Gabriella Bond yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Gabriella Bond yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Gabriella Bond op ''FreeOnes''
Ferwegend Klaad

**Ferwegend Klaad** (Lakota: *Tȟašína Máni*, útspr.: [tˣa'ʃi:na 'ma:ni], likernôch: "tchasjiina maany"; Ingelske oersetting: *Moving Robe* of *Moving Robe Woman*; op 'e noardlike Grutte Flakten (Feriene Steaten), ±1856 – yn 'e Dakota's of Montana, 1???) wie in Yndiaanske frou dy't yn 1876 meifocht yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn.

## Libben
Ferwegend Klaad waard omtrint 1854 berne yn it noardlike diel fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika, mooglik yn 'e Dakota's, Nebraska, Wyoming of Montana. Hja hearde ta de Hûnkpapa-substamme fan 'e Lakota en wie de dochter fan 'e haadman Krûper (*Crawler*). Sadwaande naam se letter de Ingelske namme Mary Crawler oan.

Om 'e dea fan har broer, Ien Hauk, te wreekjen, dy't earder yn 'e striid omkommen wie, focht Ferwegend Klaad ûnder de Grutte Sû-Oarloch fan 1876 op 25 en 26 juny 1876 side oan side mei har heit mei yn 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn, yn it suden fan Montana, wêrby't fiif kompanjyen fan it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint fan luitenant-kolonel George Armstrong Custer besingele en oan 'e lêste man ta útrûge waarden troch in koälysje fan Lakota, Noardlike Sjajinnen en Noardlike Arapaho.

Neitiid fertelde in Oglala-Lakota-kriger dy't fan Flugge Earn hiet, dat hy Custer syn earms fêstholden hie, wylst Ferwegend Klaad de ofsier yn 'e rêch stiek en him dêrmei deade. Fan ferskate oare krigers, wêrûnder Wite Bolle en Rein-yn-'t-Gesicht, waard lykwols ek sein dat se Custer deadien hiene. Boppedat waarden yn Custer syn stoflik omskot doe't dat nei de fjildslach troch de Amerikanen ûndersocht waard, gjin stek-, mar skotwûnen oantroffen. It is dêrom net dúdlik wat der fan it ferhaal fan Flugge Earn oan is. Mooglik dat hy en Ferwegend Klaad in oare Amerikaanske ofsier deade hiene, dy't se foar Custer oanseagen. 

It is ûnbekend wat der nei de slach fan Ferwegend Klaad waard. Wierskynlik joech hja har úteinlik mei de oare Lakota oer oan 'e Amerikanen en sette hja har nei wenjen yn ien fan 'e Lakota-reservaten yn 'e Dakota's of Montana.

## Sjoch ek
*Bizonkeallepaadfrou
*Minnie Hollow Wood
*Rint-mei-de-Stjerren
*Tsjeppe Noas
Garaazje

* garaazje (berging), in hok om 'e auto yn te bergjen
* garaazje (bedriuw), in bedriuw dat him taleit op it ûnderhâld (en mooglik de ferkeap) fan auto's
Garaazje (bedriuw)

In **garaazje** is in ûndernimming dy't him taleit op it ûnderhâld fan en reparaasjes oan auto's. Sa'n bedriuw bestiet út in wurkplak dêr't auto's behannele wurde en in kantoar foar de administraasje. Faak hâlde garaazjes har ek dwaande mei it ferkeapjen fan nije of twaddehâns auto's en/of mei de ferkeap fan brânstof. Garaazjes hawwe har benammentlik ûntjûn út eardere smidderijen, dêr't ambachtlik smidswurk ferrjochte waard, wêrûnder it meitsjen fan hoefizers en it oanbringen dêrfan by hynders. De earste moderne garaazjes ferskynden yn 'e 1920-er jierren.

Sûnt de 1990-er jierren binne der hieltyd mear garaazjebedriuwen dy't har&nbsp;– al of net ûnder in franchiseformule&nbsp;– spesjalisearje op in beskaat terrein binnen de autoyndustry. Sa binne der no bygelyks garaazjes dy't harsels bannespesjalisten neame en ek almar mear garaazjes dy't inkeld auto's fan ien beskaat merk behannelje, of fan ien beskate kategory, lykas oldtimers. Foar sawol ûnôfhinklike as by in formule oansletten garaazjes besteane der yn Nederlân mooglikheden om lid te wurden fan in brânsorganisaasje. De Bovag is de brânsorganisaasje foar universele garaazjes (dêr't men foar alderhanne reparaasjes telâne kin), wylst der bgl. foar bannespesjalisten de Vereniging Vaco bestiet. It lidmaatskip fan sa'n brânsorganisaasje wurket faak as in karmerk dat de kwaliteit fan 'e útfierde reparaasjes garandearret.
Oergongskalinder foar 1701 (Fryslân, Grinslân, prot. Switserlân)

Dit is de oergongskalinder foar **[[1701]] fan [[Fryslân]], [[Grinslân]] en [[protestantsk]]e dielen fan [[Switserlân]]**.
}" style="text-align:center;" cellpadding=2 cellspacing=0
|- style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ccccff;background-color:#ffcccc;"
|}
|colspan="6" style="text-align: center;"| **[[Jannewaris]]**
|}
|- style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ccccff;border: none; background-color:#ffcccc;"
|width="16%"| w.
|width="12%"| mo
|width="12%"| ti
|width="12%"| wo
|width="12%"| to
|width="12%"| fr
|width="12%"| so
|width="12%"| si
|-
|style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ddddff;background-color:#ffdddd;"|1
|        ||        ||<span style="background: yellow;">12</span>||13||14||15||16
|-
|style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ddddff;background-color:#ffdddd;"|2
|17||18||19||20||21||22||23
|-
|style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ddddff;background-color:#ffdddd;"|3
|24||25||26||27||28||29||30
|-
|style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ddddff;background-color:#ffdddd;"|4
|31||||||||||||
|-
|style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ddddff;background-color:#ffdddd;"|&nbsp;
|||||||||&nbsp;
colspan=2&nbsp;

|- style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ccccff;}"

|- style="padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center;background:#ccccff;}"

|}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|- style="vertical-align: top;"
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|- style="vertical-align: top;"
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|- style="vertical-align: top;"
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|
   |ld=}|dl=}
   |lm=}|ml=}
   |tm=}|mt=}
 }}
|}

## Sjoch ek
* Jier earder: Juliaansk skrikkeljier 1700
* Jier fierder: Gregoriaansk gewoan jier 1702
* List fan ynfieringsdata fan 'e Gregoriaanske kalinder per lân
Sleepauto

In **sleepauto** of **sleepwein**, yn 'e bredere sin ek wol **bergingsfiertúch** neamd, is in auto of frachtwein dy't ynset wurdt om oare auto's fuort te slepen of te bergjen. Sokke fiertugen wurde ynset wannear't in auto net mear by steat is om sels te riden, bygelyks troch maleur of trochdat er belutsen west hat by in ferkearsûngemak en slim skansearre rekke is. Ek wurde se brûkt as in auto ferkeard parkearre stiet of om oare redens yn beslach nommen wurde moat (bgl. om't de eigner skulden hat en de bank of de rjochter beslach lizze lit op syn besittings). As in frachtwein of oar type swierder ferfiersmiddel fuortsleept wurde moat, wurdt sprutsen fan in bergingstruck of in *heavy wrecker*. De earste sleepauto waard yn 1913 troch Ernest Holmes sr. yn 'e Amerikaanske steat Alabama ûntwikkele.

Der besteane trije soarten sleepauto's:
* De kraanwein: In soarte sleepauto dy't gebrûk makket fan in heak oan in útskobere kraanearm, dy't oan 'e fuort te slepen auto befêstige wurdt, sadat de foarein in stikje ophyst wurde kin.
* De leppelwein: In soarte sleepauto dy't de foar- of eftertsjillen fan 'e fuort te slepen auto troch middel fan in hydraulysk oandreaune 'leppel' (ek wol 'bril' neamd) fan 'e grûn tilt, sadat de auto fuortsleept wurde kin.
* De opriidwein (of *rollback*): In soarte lytse frachtwein, dy't mei in hydraulyske lier de fuort te heljen auto oer in pear útskobere riidbarten yn syn gehiel efterop 'e laadflier sleept.
Boat

In **boat** is in fartúch dat ûntwurpen is om te driuwen op in oerflaktewetter lykas in sleat, feart, kanaal, mar of see. By sokke fartugen wurdt faak ûnderskie makke tusken in boat en in skip, wêrby't in boat behindiger is en in skip grutter. It is lykwols ûndúdlik wêr't krekt de grins lutsen wurde moat. In kotter kin dêrom sawol in 'fiskersboat' as in 'fiskersskip' neamd wurde. De oantsjutting boat wurdt tsjintwurdich lykwols faak beheind ta fartugen dy't foar de plezierfeart yn gebrûk binne. Yn marinejargon is in boat in fartúch dat lytsernôch is om oan board fan in oar fartúch mei te fieren, hoewol't omreden fan tradysje grutte ûnderseeërs dan wol wer oantsjut wurde as dûkboat. Boaten wurde faak oandreaun troch spierkrêft (mei roeirimen of in kloet) of troch in bûtenboardmotor. 

## Soarten boaten