open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hendrik Bulthuis Akwadukt

It **Hendrik Bulthuis Akwadukt** is in akwadukt oan de súdwestkant fan Burgum yn de provinsje Fryslân. De Kromme Ie rint dêr oer de provinsjale wei 356. It akwadukt mei in lingte fan 70 meter wurdt beheard troch Rykswettersteat. 

It akwadukt waard ferneamd nei hierknipper en skipsbouwer Hendrik Bulthuis (1892-1948) dy't yn Burgum berne waard. De bou fan it akwadukt duorre fan 2014 oant yn 2016 en waard op 7 oktober 2016 offisjeel iepene.

De Fryske keunstner Ids Willemsma hat in keunstwurk makke by it akwadukt, 'Earbetoan oan Hindrik Bulthuis', basearre op de troch Bulthuis ûntwurpen boaten.
Richard Hageman Akwadukt

It **Richard Hageman Akwadukt** is in 50 meter lang akwadukt yn de Heak om Ljouwert (N31) westlik fan Ljouwert by de buorskip Ritsumasyl. It Van Harinxmakanaal rint oer it akwadukt. 

It akwadukt waard op 18 desimber 2014, tagelyk mei de Heak om Ljouwert, iepene. 

It akwadukt waard ferneamd nei komponist en muzikant Richard Hageman dy't yn Ljouwert berne waard.
Akwadukt Van Harinxmakanaal

**Akwadukt Van Harinxmakanaal** is in 80 meter lang akwadukt oan de eastside fan de stêd Harns yn de Nederlânske provinsje Fryslân. 

It akwadukt yn de Waadseewei (N31) waard fan 2014 ôf oan boud en op 7 novimber 2017 iepensteld. It Van Harinxmakanaal rint oer it akwadukt. Der binne totaal fjouwer akwadukten ûnder it Van Harinxmakanaal oanlein. Mei de komst fan it akwadukt is de Keningsbrêge renovearre.
Margaretha Zelle Akwadukt

It **Margaretha Zelle Akwadukt** is in akwadukt oan de westkant fan Ljouwert yn it ferlingde fan de Fahrenheitwei en de Johannes Brandsmawei. It Van Harinxmakanaal rint oer it akwadukt. 

It bouwurk is ferneamd nei de yn Ljouwert berne dûnseres Margaretha Zelle, de wiere namme fan Mata Hari. It akwadukt waard op 18 december 2014 offisjeel iepensteld. De Swettebrêge wie sûnt de oanlis fan de Heak om Ljouwert (N31) en it akwadukt net mear yn gebrûk en waard dêrom yn 2016-17 sloopt.
Dormitio-basilyk

De **Dormitio-basilyk**' is in roomsk-katolike tsjerke op 'e berch Sion yn Jeruzalim yn Israel, súd fan 'e âlde ommuorre binnenstêd. De basilica minor is de abdijtsjerke fan 'e Dútsktalige Benediktynske Dormitio-abdij en falt ûnder de jurisdiksje fan it Latynske Patriargaat fan Jeruzalim. 

Neffens de oerlevering is op it plak Jezus' mem Marije ferstoarn. Dêr komt ek de namme *Dormitio Mariae* wei, itjinge de ûntsliepenis fan Marije betsjut, dat in âlde oantsjutting is fan it feest fan it opnimmen fan Marije yn 'e himel.

## Foargongers
Al yn 'e 5e iuw stie op it plak fan 'e hjoeddeiske tsjerke de Byzantynske basilyk Hagia Sion, dy't troch de Perzyske kening Chosrau II yn 614 ferneatige waard. Yn 'e 12e iuw stiften de krúsfarders op 'e ruïnes in tsjerke ûnder de namme *Sancta Maria in Monte Sion*, dy't nei't de krúsfarders de slach ferlearen om 1200 hinne troch de islamityske hearskers ferneatige waard.

## Skiednis

Doe't keizer Wilhelm II yn 1898 it Hillige Lân besocht foar de ynwijing fan 'e lutherske Ferlossertsjerke kocht de keizer in lape grûn foar de Dútske katoliken en droech it oan 'e *Deutscher Verein vom Heiligen Lande* oer. Yn 'e jierren dêrnei ûntstienen neffens de ûntwerpen fan Heinrich Renard de Dormitio-tsjerke en de Dormitio-abdij, in Dútsk Benediktynsk kleaster. De tsjerke waard op 10 april 1910 wijd oan 'e opname fan Marije yn 'e himel.  

Op 19 july 1957 waard de tsjerke de status fan *[[basilica minor]]* ferliend.

## Beskriuwing
De tsjerke is sirkelfoarmich mei ferskate nissen mei alters en in koer. Twa slingertreppen liede nei de oargelgalerij en nei de krypte, it plak dêr't fan sein wurdt dat Marije dêr ferstoarn is. Fanôf de oargelgalerij binne twa fan 'e fjouwer tuorren fan 'e tsjerke tagongklik.

Ut respekt foar de tichteby lizzende tombe fan David is de klokketoer apart fan 'e tsjerke boud, sadat de klokketoer net it grêf fan David oerskaadzje kin.    

## Oargels
It lytse koeroargel út 1979 mei twa manualen en pedaal en 8 registers en it haadoargel fan 1982 mei trije manuaelen en pedaal en 40 registers ferdield oer haadwurk, swelwurk en rêchposityf stamme fan 'e oargelbouwer Oberlinger.
M.C. Escher Akwadukt

It **M.C. Escher Akwadukt** is in akwadukt oan de súdkant fan Ljouwert yn it ferlingde fan de Drachtsterwei. It Van Harinxmakanaal rint oer it akwadukt. 

It akwadukt is ferneamd nei de yn Ljouwert berne keunstner Maurits Cornelis Escher en waard offisjeel iepene op 31 augustus 2017. Op 7 augustus wie de easlike rydbaan al foar auto's iepensteld. It bouwurk kaam der as ferfanging fan de Drachsterbrêge. Yn it ramt fan Masterplan Kunst Vrij-Baan waarden tegeltablo's makke neffens ûntwerp fan keunstner Jan van der Ploeg.

Tegeltableaus M.C.Escher Akwadukt.jpg|Tegeltablo's fan Jan van der Ploeg
Marije Magdalenatsjerke (Jeruzalim)

De **Marije Magdalenatsjerke** (Russysk: Храм Марии Магдалины) is in russysk-otterdokse tsjerke op 'e Oliveberch by de hôf fan Getsémané yn it eastlike diel fan Jeruzalim.

## Skiednis
De tsjerke waard boud yn opdracht fan tsaar Aleksander III en syn bruorren ta oantinken fan syn mem keizerin Maria Aleksandrovna. De tsjerke waard boud yn 'e styl fan 'e russyske barok fan 'e 16e en 17e iuw en hat sân fergulde sipels. 

By de konsekraasje fan 'e tsjerke yn 1988 wiene út namme fan 'e tsaar gruthartoch Sergej Aleksandrovitsj en syn frou gruthartogin Elizabeth oanwêzich. De gruthartogin joech de Russyske skilder Sergej Ivanov (1864-1910) opdracht om de grutte skilderijen foar de tsjerke te meitsjen oer it libben fan Marije Magdalena. Yn 'e ikonostaze fan brûns mei wyt moarmer binne ikoanen fan 'e ferneamde keunstner Vasili Veresjtsjagin (1842-1904) ferwurke.

It oan 'e tsjerke ferbûne otterdokse kleaster leit yn 'e delling fan 'e Kidron. Yn it kleaster wennet in ynternasjonale mienskip fan otterdokse nonnen. 

## Bysettings
Nei't har man Sergej Aleksandrovitsj by in oanslach yn 1905 fermoarde waard, stifte gruthartogin Elizabeth in kleaster en waard non. Yn 1918 waard se tegearre mei oare leden fan 'e keizerlike famylje troch de bolsjewiken yn in skacht smiten om dêr te stjerren. Har oerbliuwsels en dy fan suster Varvara Jakovleva waarden nei Jeruzalim brocht en yn 'e krypte ûnder de Marije Magdalenatsjerke byset. Beide nonnen waarden yn 1981 hillich ferklearre troch de Russysk-Otterdokske Tsjerke yn it Bûtelân, folge troch de Russysk-Otterdokske Tsjerke yn 1992. Yn it ramt fan dy hillichferklearring binne de reliken fan 'e nonnen út de krypt nei de boppe-tsjerke ferhûze.
  
Yn 1988 waard op har fersyk prinses Alice fan Battenberg (1885-1969), de mem fan 'e hartoch fan Edinburgh en troch syn houlik de skoanmem fan Elisabeth II, njonken har muoike Elisabeth begroeven.

## Keppeling onm utens
* Side Russysk-Otterdokse Missy yn Jeruzalim.
Heldersjendheid

**Heldersjendheid** of **klearsjendheid**, soms ek wol omskreaun mei de Ingelske term fan Frânsk komôf ***clairvoyance***, is in paranormaal fermogen dat beskate persoanen sizze te hawwen, om op bûtensintúchlike wize bylden te sjen fan foarfallen dy't har op in oar plak en/of op in oare tiid foardogge. Faak giet it dêrby om dingen dy't noch barre moatte, wêrmei't sokke heldersjendheid in reitsflak kriget mei wiersizzerij. Dat hoecht lykwols net sa te wêzen, want it is ek mooglik dat it giet om bylden fan eat dat yn it ferline bard is. Immen dy't sa'n fermogen hawwe soe, wurdt in **heldersjende** neamd, of ek wol in paragnost. Oan heldersjendheid besibbe, mar folle minder bekende bûtensintúchlike fermogens binne helderhearrendheid, helderrûkendheid en helderfielendheid.

Heldersjenden miene (of sizze te mienen) dat se wat oer ûnbekende minsken en sitewaasjes gewaarwurde kinne troch harren paranormale fermogen. Sa wolle se bygelyks faak hawwe dat se gedachten, gefoelens, oantinkens of fisualisaasjes fan in kliïnt of groep kliïnten opfange kinne. Faak jouwe heldersjenden fierders op eigen inisjatyf advizen oan 'e plysje as der bygelyks in foarwerp of in persoan (net selden in bern) fermist wurdt. Hiel inkeld komt it foar dat de plysje sels kontakt mei in heldersjende of paragnost opnimt om't se net fierder komme mei in saak. Ut in ûndersyk yn Ingelân die lykwols bliken dat by saken dy't oplost wiene nei advys fan in paragnost de oplossing fan 'e saak net ien kear it gefolch fan dat advys wie. Yn 2012 liet minister fan Justysje Ivo Opstelten op fragen fan 'e KristenUny witte dat de Nederlânske plysje, yn tige seldsume gefallen, de ynset fan "ûnotterdokse opspoaringsmetoaden" (d.w.s. de ynset fan in paragnost) net útslút.

De tûke fan 'e wittenskip dy't ûndersyk docht nei de mooglikheid fan heldersjendheid is de parapsychology. Dy hat oant no ta lykwols gjin bewiis fine kinnen foar it bestean fan bûtensintúchlike fermogens. Oer de jildichheid fan beskate eksperiminten mei heldersjendheid bestiet, sels binnen de parapsychology, ûniennichheid. It bestean fan alles dat paranormaal is, wurdt net akseptearre troch serieuze wittenskippers, dy't de parapsychology faak yn ferbân bringe mei pseudowittenskip. Dat byld wurdt noch fuortsterke om't in soad heldersjenden yn it ferline ûntmaskere binne as oplichters of yn elts gefal as bedragers.

Guon bekende heldersjenden binne:
*Robbert van den Broeke (1980), in Nederlânske heldersjende dy't sûnt 2004 geregeldwei op 'e tillefyzje wie. Yn 2006 ferskate kearen ûntmaskere as oplichter troch de Stichting Skepsis, *Dossier X* en *[[De Telegraaf]]*.
*Char Margolis (1951), in Amerikaanske spiritiste dy't seit troch har yntuysje kontakt lizze te kinnen mei ferstoarne dierbaren fan har kliïnten. 
*Derek Ogilvie (1965), in Skot dy't bekend stiet as "de babyflústerer" en troch telepatysk kontakt begripe kinne soe wat der yn poppen omgiet. Yn 2007 ûntmaskere troch de Amerikaanske ûndersiker en gûchelder James Randi en yn 2012 jitris troch it VARA-programma *Rambam*.
Patolooch

In **patolooch** (fan it Aldgrykske πάθος, *páthos*, dat "sykte" betsjut, en -λογία, *-logía*, mei de betjutting "stúdzje fan") is in dokter dy't kennis hat fan 'e lichaamlike ôfwikings feroarsake troch sykten. De wichtichste taak fan 'e patolooch is it (benammen mikroskopysk) ûndersykjen fan weefselmeunsters fan pasjinten, mei as doel om it aard fan harren ôfwiking fêst te stellen. Sokke medysk spesjalisten wurkje yn sikehuzen en wurde klinysk patolooch neamd.

Patologen dogge ek autopsys. Yn dy funksje wurdt faak sprutsen fan in **patolooch-anatoom**. Sokken fiere obduksjes en seksjes út. In obduksje is in klinysk ûndersyk dat nei it ferstjerren fan in pasjint oanfrege wurdt troch de behanneljend dokter. Foar sa'n ûndersyk is altyd de tastimming fan 'e famylje fan 'e ferstoarne nedich. Seksjes binne gerjochtlike prosedueres dy't ûnderdiel útmeitsje fan it forinsysk ûndersyk nei in (eventueel) misdriuw. Sokke ûndersiken wurde útfierd op lêst fan 'e ofsier fan justysje en dêrfoar is gjin tastimming fan 'e famylje nedich. Sawol in obduksje as in seksje is in foarm fan autopsy of lykskôging.
Mexican standoff

***Mexican standoff*** is Ingelske sprektaalterm dy't yn in soad oare talen oernommen is. It betsjut letterlik: "Meksikaanske ympasse", en ferwiist nei in konfrontaasje wêrby't der foar gjin inkele partij in strategy bestiet om 'e oerwinning te beheljen. Fan gefolgen moatte alle partijen de strategyske spanning behâlde oant de ympasse trochbrutsen wurdt troch in persoan of barren fan bûtenôf. De term *Mexican standoff* waard oarspronklike bedoeld yn 'e kontekst fan it gebrûk fan fjoerwapens en hat hjoed de dei noch altyd de ymplikaasje fan in sitewaasje wêrby't alle partijen ûnder de iene of oare bedriging steane fan alle oare partijen.

De *Mexican standoff* is in gauris weromkearend tema yn films, wêrby't trije of mear wapene personaazjes inoar ûnder skot hâlde. De ympasse bestiet der dan út dat as partij A it fjoer iepenet en partij B delsjit, partij C dan partij A delsjitte sil. Gjinien fan 'e partijen kin dus begjinne te sjitten, mar in oare útwei út 'e ympasse is faak ek net te finen. Ien fan 'e bekendste filmfoarbylden fan in *Mexican standoff* is de sêne oan 'e ein fan 'e klassike westernfilm *[[The Good, the Bad and the Ugly]]*, wêrby't de personaazjes spile troch Clint Eastwood, Eli Wallach en Lee Van Cleef in trijefâldich ''quick draw''-duël útfjochtsje. Yn dy film wurdt de sitewaasje oplost trochdat it personaazje fan Eastwood de jûns tefoaren temûk de revolver fan it personaazje fan Wallach leechhelle hat, sadat er wit dat er fan dy kant neat te freezjen hat en sûnder swierrichheden it personaazje fan Van Cleef delsjitte kin.

De útdrukking *Mexican standoff* krong oan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw de Ingelske taal binnen. Neffens it *Cambridge Advanced Learner's Dictionary* soe de term oarspronklik út it Australysk-Ingelsk komme, mar foar dy bewearing jout dat wurdboek fierders gjin ûnderbouwing. Neffens oare boarnen soe de term út it Amerikaansk-Ingelsk komme, en yn 'e sprektaal ûntstien wêze yn 'e tiid fan 'e Meksikaansk-Amerikaanske Oarloch (1846-1848) of mooglik koart dêrnei, yn 'e tiid fan it Wylde Westen, doe't Meksikaanske banditen, dy't *[[bandolero]]s* neamd waarden, gauris de Feriene Steaten binnenkrongen. De ierst bekende boarne fan skriftlik gebrûk fan 'e útdrukking *Mexican standoff* is in koart ferhaal fan F. Harvey Smith dat op 19&nbsp;maart 1876 ferskynde yn 'e krante de *Sunday Mercury*.
Fersteuring fan de iepenbiere oarder

**Fersteuring fan de iepenbiere oarder** is yn in soad lannen in misdriuw. It kin definiëarre wurde as it moedwillich fersteuren fan 'e natuerlike gong fan saken yn 'e iepenbiere romte. It is in oerkoepeljende term dêr't in protte asosjaal hâlden en dragen ûnder beflapt wurde kin. Men kin dan tinke oan it meitsjen fan in soad leven troch fjochtsjen of it útdaagjen fan oaren ta in gefjocht, it oanhâldend útflokken en útskellen oare persoanen, it ûnreedlik lûd oan hawwen fan in radio, of oanhâldend klaksonearjen. Faak is der by sokke kwestjes drank of drugs yn it spul. Fersteuring fan 'e iepenbiere oarder wurdt oer it algemien beskôge as in licht fergryp, dat, ôfhinklik fan 'e jurisdiksje, bestraft wurde kin mei in boete of in koarte perioade (bygelyks in nacht) fan opsluting yn in sel op it plysjeburo. Yn 'e measte lannen wurdt fersteuring fan 'e iepenbiere oarder net opnommen yn it strafblêd fan 'e dieder.
Grêf fan Marije

It **Grêf fan Marije** is in hillichdom yn 'e delling fan Kidron by Jeruzalim, dêr't neffens de tradysje de dissipelen Marije, de mem fan Jezus, begroeven hawwe. It grêf leit oan 'e foet fan 'e Oliveberch, fuort by de Tsjerke fan alle Naasjes.  

## Skiednis
Op it plak waard yn 'e 4e of 5e iuw oer it grêf fan Marije in lytse tsjerke boud. Neffens de oerlevering wie hja dêr te rêste lein nei't se op 'e Sionberch ferstoarn wie, op it plak dêr't tsjintwurdich de Dormitio-basilyk stiet. Yn 'e 7e iuw waard de tsjerke troch de Perzen fernield, mar neitiid wer opboud. De wrede kalyf Al-Hakim makke de tsjerke tagelyk mei hast alle oare kristlike hillichdommen lykas de Grêftsjerke mei de grûn lyk yn 1009.

De krúsfarders bouden yn 'e 12e iuw in iergoatyske tsjerke en setten der in Benediktynsk kleaster del. Kleaster en tsjerke waarden nei de ferovering fan Jeruzalim troch Saladin yn 1187 ferneatige. De foargevel fan 'e tsjerke waard lykwols sparre en de krypte bleau yntakt, om't ek moslims Marije (*Maryam*) ferearje.   

## Beskriuwing

Efter de gevel rint in steile trep fan 47 trêden nei ûnderen, dêr't Marije in pear dagen oant har opname yn 'e himel lein hawwe soe. Ek lizze dêr de grêven fan Marije's âlden Anna en Joachim en it grêf fan har man Joazef.    

Njonken de yngong fan 'e tsjerke leit de tagong fan 'e katolike "Grot fan it Ferried". Op dat plak soene de Romeinen Jezus finzen nommen hawwe.  

It behear fan 'e tsjerke is tabetroud oan 'e gryksk-otterdokske en de Armeensk-apostoalyske tsjerke. It is ek de syrysk-otterdokske, de koptysk-otterdokske en de etiopysk-otterdokske tsjerken tastien om it hillichdom te brûken. 

Alle jierren fynt in pear dagen foar it feest fan Marije-Himelfeart (neffens de Juliaanske kalinder) in prosesje fan 'e stêd nei it grêf plak.

## Efeze
In oare tradysje wol ha dat Marije yn Efeze yn it hjoeddeiske Turkije stoarn is en dat har grêf dêr leit. Neffens Jehannes 19:27 droech Jezus oan it krús de soarch foar Syn mem oan Jehannes oer. Doe't Jehannes fanwegen de kristenferfolging flechte nei Efeze soed er grif ek de mem fan Jezus meinommen ha. Dêr soe hja oant har dea by Jehannes wenne ha. De ruïnes fan it hûs fan Marije yn Efeze waarden op 18 oktober 1881 troch de Frânske preester Julien Gouyet út Parys lokalisearre oan 'e hân fan in beskriuwing fan 'e Dútske non Anna Catharina Emmerich, dy't yn in fizioen it hûs sjoen hie dêr't Marije ferstoarn wie.
Tsjerke fan alle Naasjes

De **Tsjerke fan alle Naasjes** is in roomsk tsjerkegebou op 'e Oliveberch by de hôf fan Getsémané yn Jerusalim, Israel. Yn 'e tsjerke leit yn 'e flier foar it alter in stik rots, dêr't fan sein wurdt dat Jezus dêr bidden hat foar Syn arrestaasje troch de Romeinen (Markus 14:32-42). De tsjerke wurdt dêrom ek wol **Basilyk fan 'e Deadseangst** neamd. Fransiskanen drage de soarch foar de Tsjerke fan alle Naasjes.
## Skiednis
De tsjerke stiet op 'e fûneminten fan twa foargongers: in 4e-iuwske Byzantynske basilika, dy't yn 746 troch in ierdskodding ferneatige waard en in 12e-iuwske krúsfarderskapel, dy't yn 1345 bûten gebrûk rekke. 

Yn 1920, by it wurk foar de fûneminten foar de hjoeddeiske tsjerke, waard twa meter djip in pylder fûn fan 'e midsiuwske krúsfarderskapel. Ek binne fragminten fan in mozayk fûn. Nei dy fynsten liet de arsjitekt fuortendaliks de nije fûneminten ferwiderje om opgravings út te fieren. Nei't de resten fan 'e Byzantynske tsjerke hielendal bleatlein wiene, waarden de plannen foar de nije tsjerke oanpast. De bou fan 'e hjoeddeiske tsjerke duorre fan 19 april 1922 oant juny 1924, doe't de konsekraasje plakfûn.     

De tsjerke waard mei jild út tolve ferskate lannen boud. De wapens fan dy lannen binne yntegrearre yn 'e ferwulften fan 'e tsjerke, elts yn in eigen lytse koepel, en ek yn 'e mozaiken fan 'e tsjerke. Fan east nei west begjinnend fanôf de noardlike apsis (fan it alter oant de yngong) binne dat: Argentynje, Brazylje, Sily, Meksiko; yn 'e midden fan 'e tsjerke: Itaalje, Frankryk, Spanje en it Feriene Keninkryk; en rjochts: Belgje, Kanada, Dútslân en de Feriene Steaten fan Amerika. 

De jeften út al dy ferskillende lannen droegen by oan 'e namme fan it godshûs: Tsjerke fan alle Naasjes.
Beskermgeast

In **beskermgeast** is in geast of in oarsoartich mytysk wêzen dat de beskermer is fan in beskate stêd, in oar geografysk plak (lykas in berch), in persoan, in geslacht, in folk, in kultuer of in beropsgroep. Ien fan 'e bekendste foarbylden fan in beskermgeast is de patroangod, dy't yn in protte godstsjinsten foarkomt. Yn it kristendom is út dat idee letter de beskermhillige ûntstien. In oare foarm fan 'e beskermgeast dy't yn it kristendom foarkomt, is de beskermingel. 

## Aazje
Beskermgoaden fan stêden en bergen komme rûnom foar yn bygelyks it Sineeske universalisme. Yn it sjamanisme fan it Koreaanske Skiereilân waarden foarhinne *[[jangseung]]* en *[[sotdae]]* oan 'e rânen fan doarpen pleatst om demoanen ôf te skrikken. Sokke wijde pylders of toatempeallen waarden ek fereare as godheden. Yn it sjintoïsme fan Japan wurde de geasten fan 'e ferstoarne foarâlden, de *[[kami]]*, beskôge (en fereare) as beskermgeasten. Yn it animisme fan 'e Filipinen binne *[[diwata]]* geasten dy't as beskermers fan bgl. bergen fungearje. In bekendenien is Maria Makiling, in goadinne dy't de Makiling bewekket.

Yn it boedisme fan Tailân hat suver eltse húshâlding in lytse skryn foar de beskermgeast, dy't bekendstiet as it 'geastehûs'. Yn it lamaïsme fan Tibet is Dakini bgl. de beskermjende godheid fan in elk dy't kennis siket. Yn it hindoeïsme steane sokke godheden bekend as *[[ishta-devata]]*, en hat hast elts doarp in eigen beskermgeast. In bekendenien is bgl. de goadinne Mumbadevi, de patronesse fan 'e stêd Bombay (Mumbai).

## Jeropa en it Middellânske-Seegebiet
De bekendste beskermgeast út 'e ûnderskate heidenske religyen fan it Middellânske-Seegebiet is de goadinne Pallas Atene, dy't de patronesse fan 'e Grykske stêd Atene wie.

Yn 'e religy fan it Romeinske Ryk namen beskermgeasten in tige wichtich plak yn. Eltse Romein leaude nammentlik dat hy of sy in persoanlike beskermgeast hie. De beskermgeast fan in man wie syn *[[genius (mytology)|genius]]*, wylst de beskermgeast fan in frou oantsjut waard as har *[[juno (mytology)|juno]]*. Yn 'e tiid fan it keizerryk wie de *genius* fan 'e keizer it mulpunt fan 'e keizerskultus.

In keizer koe ek ien fan 'e grutste goaden foar syn persoanlike beskermgeast oannimme, sa't Augustus die mei Apollo. Soks wie in fuortsetting fan 'e praktyk út 'e tiid fan 'e Romeinske Republyk, doe't foaroansteande politisy soms oanspraak makken op in god as beskermgeast. In foarbyld dêrfan wie de diktator Sulla, dy't de goadinne Fiktoaria as persoanlike beskermster hie en spullen (*[[ludi]]*) ta har eare organisearre.

Behalven persoanen hiene ek Romeinske stêden in beskermgeast of soms mear as ien. Fral yn gefal fan oarloch en belegering waard de beskerming fan sa'n godheid fan fitaal belang achte. De stêd Rome sels waard beskerme troch in goadinne fan wa't de namme ritueel geheim holden wurde moast; op it neamen fan har namme stie de deastraf. De stêd stie fierders ek ûnder de beskerming fan 'e saneamde Kapitolynske Triade fan Juno, Jupiter en Minerva. Juno wie ek de beskermgoadinne fan in soad oare Italyske stêden.

## Sjoch ek
*beskermhillige
*beskermingel
Westerwijtwerd

**Westerwijtwerd** (Grinslânsk: *Wietwerd*) is in doarpke ien kilometer besuden Middelstum yn de gemeente Iemsdelta, foar 2021 gemeente Loppersum yn de provinsje Grinslân. It doarp hie 85 ynwenners yn 2021. It doarp bylâns rint it Westerwijtwerdermaar dy't dêr de grins tusken Hunsingo en Fivelingo foarmet.

It doarpsbyld wurdt oerhearske troch de 13e-iuwske tsjerke fan Westerwijtwerd en de 19e-iuwske nôt- en pelmûne *[[Zeldenrust (Westerwijtwerd)|Zeldenrust]]*. It doarp hie fan 1959 oant 2010 ien fan de lêste húskeamerkafees fan Nederlân: kafee Hazekamp. Dat siet yn in pân út om 1880, in smidterij mei kafee anneks. Yn 1959 gie it oer op Tinus Hazekamp, dy't tagelyk ek brêgewachter waard en yn dy tiid ek de mûne fan syn heit oernaam. Yn 1986 joech er de mûne út hannen en yn 2010 rekke er wei. It kafee waard yn 2011 fuortset troch de nije eigeners.

Meidat Westerwijtwerd betreklik leech leit, wiene der by it doarp eartiids in protte poldermûnen foar de wetterbehearsking. Allinnich poldermûne *[[De Palen (mûne)|De Palen]]*, justjes súdlik fan it doarp, is dêrfan oerbleaun.

Op 22 maaie 2019 wie der by Westerwijtwerd in ierdskodding mei in magnitude fan 3,4 op de skaal fan Richter, de oant doe ta swierste yn Grinslân, as gefolch fan de ierdgaswinning. 


Westerwijtwerd - silhouet vanaf Dorpsweg.jpg|Silhûet fan Westerwijtwerd fan de Doarpswei ôf sjoen
Westerwijtwerd - kerk - uitzicht vanuit de toren.jpg|Sicht op it doarp út de tsjerketoer wei
Westerwijtwerd - pastorie.jpg|Pastorij (fannijs boud yn 1863)
Zeldenrust-Westerwijtwerd.jpg|Nôtmûne *Zeldenrust*
Westerwijtwerd - café.jpg|It húskeamerkafee (1880)
Westerwijtwerdermaar.jpg|It doarp oan it Westerwijtwerdermaar
Douwe Tammingapriis

De **Douwe Tammingapriis** is in Fryske literêre priis foar debutanten dy 't ynsteld waard yn 2013. 

De priis is ferneamd nei de skriuwer en taalkundige Douwe Annes Tamminga (1909-2002). De priis waard ynsteld neidat de provinsje Fryslân ophold mei it takennen fan de Fedde Schurerpriis yn 2012. 

De priis wurdt yn prinsipe elts foarjier útrikt oan ôfwikseljend in proaza- en poëzy-debút. De priis bestiet út in oarkonde en in jildbedrach fan 3000 euro en wurdt bekostige út it Tamminga-Piebengafûns dat beheard wurdt troch de stichting FLMD (Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum). 

De debuten moatte ferskynd wêze yn de twa foarôfgeande jierren. It bestjoer kin beslute om de priis yn in bepaald jier net út te rikken as it tal debuten te lyts is om útrikking te rjochtfeardigjen. De debuten fan dat jier skowe dan automatysk troch nei de folgjende perioade. It bestjoer fan de stifting FLMD beneamt in ûnôfhinklike sjuery fan trije leden.

## Winners
* 2022 - Paul van Dijk foar de dichtbondel *famke fan snie*
* 2019 - Baukje Zijlstra foar de roman *De koma-korrektor*
* 2017 - Geart Tigchelaar foar it boek *leech hert yn nij jek*
* 2015 - Net útrikt fanwege te min kwaliteit.
* 2014 - Ale S. van Zandbergen foar it boek *Littenser merke*
Tsjerke fan Westerwijtwerd

De **tsjerke fan [[Westerwijtwerd]]** is in romanogoatyske sealtsjerke út de 13e iuw.

## Skiednis

De tsjerke waard oarspronklik wijd oan Marije. It skip hie oarspronklik twa traveeën, mar waard yn 'e 16e iuw langer makke, sadat de ynearsten lossteande toer oan 'e tsjerke fêst kaam te sitten. 

De noardmuorre yn de tsjerke hat in opmerklike muorreskildering fan twa Fryske kampfjochters út de 13e of 14e iuw. 

Yn 1971 waard de tsjerke oerdroegen oan 'e Stifting Alde Grinslânske Tsjerken.

## Oargel
Yn 'e tsjerke is in skynfront fan in oargel yn 'e styl fan Van Oeckelen. It is yn 1902 yn 'e tsjerke set, mar it hat nea in ynstrumint hân. 

## Ofbylden ynterieur

Westerwijtwerd - kerk - interieur naar het oosten vanaf de orgelgalerij.jpg|Ynterieur nei it easten ta sjoen
Westerwijtwerd - kerk - interieur naar het westen.jpg|Ynterieur nei it westen ta
Westerwijtwerd - kerk - 13e eeuws siermetselwerk.jpg|Ferwulft mei 13e iuwsk siermitselwurk
Westerwijtwerd - kerk - orgelkas.jpg|It oargelfront sûnder oargel dêrefter
Westerwijtwerd - kerk - binnenzijde orgelkas.jpg|Binnenkant oargelfront
Westerwijtwerd - kerkklok.jpg|Liedklok út 1630 fan André Aubertin en Nicolas Rovier
Westerwijtwerd - kerk - preekstoel.jpg|Neogoatyske preekstoel
Westerwijtwerd - kerk - balkenzoldering.jpg|19e iuwske balkesouder boppe de yngong. Mooglik earder in konsistoarje.
Nijeveen

**Nijeveen** is in doarp en eardere gemeente yn it súdwesten fan de Nederlânske provinsje Drinte. Sûnt 1998 makket de eardere gemeente Nijeveen diel út fan de gemeente Meppel en omfieme de doarpen Kolderveen, Nijeveense Bovenboer en Kolderveense Bovenboer. It doarp Nijeveen hat  ynwenners ().

## Skiednis
De skiednis fan Nijeveen giet tebek oant 1477. Yn 1977 waard it 500-jierrich bestean fan it doarp fierd. 
Fan âlds bestiet Nijeveen út lintbebouwing by de *Dorpsstraat* del mei grutte pleatsen. Dy binne benammen noch yn gebrûk foar de feetylt. Nijeveen en omkriten skaaimerket him as dûbellint. Oan de súdkant rint it lint fan de *Dorpsstraat* oer de *Nieuweweg* troch nei de útbuorren Kolderveen. De noardlike lintbebouwing omfiemet de útbuorrens Nijeveense Bovenboer en Kolderveense Bovenboer.

*Havelterveen* en *Hesselternijeveen* binne âlde nammen fan it doarp. It âlde doarp Hesselte benoardeasten fan Nijeveen feroare syn namme yn de santjinde iuw ta Darp, dat "doarp" betsjut.

Yn de santiger jerren waard in grut stik by Nijeveen boud. Oan de ein fan de tweintichste iuw waard de *Vogelbuurt* (Fûgelbuert) boud, dat in nijbouwyk mei grutte wenten. De strjitten krigen allegear nammne fan fûgels, fandêr de namme fan de wyk. Daliks nei it jier 2000 sette de gemeente Meppel út ein mei in nijbouplan: *Daninge Erve*. Om't der om 2005 hinne in soad fraach nei gruttere wenten wie, waard der in fillawyk stifte yn Nijeveen. Dy wyk krige de namme *Daninge Erve-Zuid*. Begjin 2008 kaam de gemeente Meppel mei it plan om Daninge Erve-Zuid út te wreidzjen. 

Tusken Nijeveen en Meppel wurdt in grut nijbouprojekt boud: de *Nieuwveense Landen*. Dat plan sil om 2050 hinne ree wêze moatte.

Tusken 1946 en 1962 wie de út Fryslân ôfkomstige Douwe Weima boargemaster fan de gemeente Nijeveen

## Geografy
Nijeveen leit yn it súdwesten fan Drinte tichteby de plakken Meppel en Stienwyk. Troch Nijeveen rint de *Nijeveense Grifte*. Dy wetterwei is net mear te befarren. Eartiids waarden oer dy farwei produkten nei de merk yn Meppel ferfierd.

Nijeveen leit oan de A32 fan Ljouwert nei Meppel.

## It besjen wurdich
* Nederlânsk-herfoarme tsjerke mei dernjonken de eardere skoalle 
* Mûne *[[De Sterrenberg]]*
* *Albert Vink Dierenweide*
* *Burg v d Woudepark*

## Galery

Ofbyld:P1020139copyDorpsstraat Nijeveen.jpg|*Dorpsstraat* (foar de weryndieling)
Ofbyld:P1020144copyDorpsstraat Nijeveen.jpg|Eardere C1000
Ofbyld:Nijeveen - oorlogsmonument.JPG|Kriichsmonumint
Ofbyld:P1020143copyOpenlucht zwembad Nijeveen.jpg|Iepenloft natuerswimbad
Ofbyld:P1020142copySkeelerbaan Nijeveen.jpg|Skeeler- en iisbaan
Ofbyld:P1020137copymolen Sterrenberg.jpg|Mûne *De Sterrenberg*
Ofbyld:Kerk_Kolderveen.jpg|Nederlânsk Herfoarme Tsjerke yn Kolderveen


## Keppeling om utens
* Doarpsferiening Nijeveen
* Webstee fan de gemeente Meppel
* NijeveenOnline
Gruttegast (plak)

**Gruttegast** (Grinslânsk: Grodegast, Nederlânsk en offisjeel: Grootegast) is in doarp yn de gemeente Westerkwartier yn de provinsje Grinslân yn Nederlân. It plak wie oant 2018 it haadplak fan de gemeente Grootegast. It doarp hie 3.405 ynwenners yn jannewaris 2013. 

## Skiednis
It doarp (as 'Majorgast') ûnstie om 1000 hinne en komt fan 1400 ôf nei foaren as tsjinhinger fan Lutjegast. It doarp hat in 17e-iuwske tsjerke, it saneamde *[[Wite Tsjerkje (Gruttegast)|Witte Kerkje]]*. De tsjerke waard yn 1829 restaurearre.

## Taal
It dialekt dat yn Gruttegast praat wurdt, it Westerkertiersk, is taalkundich in grinsgefal mei ynfloeden út trije provinsjes: it dialekt is in fariant fan it Grinslânsk, mar wat fersteanberens oanbelanget liket it mear op it Drintsk; it aksint en de grammatika klinke lykwols nochal Frysk.

## Gallery

Stolpboerderij, Hoofdstraat 13, Grootegast.JPG|*[[Stjelp]] yn Gruttegast, in [[ryksmonumint]] oan 'e Hoofdstraat (2015)*
Gruttegast, grifformeard-frijmakke tsjerke De Morgenster.jpg|*Grifformeard-frijmakke tsjerke De Morgenster (2017)*
Gruttegast, grifformearde tsjerke.jpg|*Grifformearde tsjerke (2017)*


## Literatuer
* Geert Feringa & Frans E. Banga (2002), *Grootegast: door de jaren heen*. Grins: Banga Book Productions. ISBN 9076840105

## Keppeling om utens
* Offisjeel wenstee fan de gemeente Westerkwartier
Oaljeslaggerij De Boer (De Jouwer)

**Oaljeslaggerij E.A. de Boer en Zonen** wie in oaljeslaggerij oan de Slachtedyk op De Jouwer. Oprjochter fan it fabryk wie Eelke Annes de Boer (1808-1886). Hy waard opfolge troch syn soan Anne Eelkes de Boer dy’t neist fabryksdirekteur ek wethâlder fan Haskerlân wie. Anne Eelkes wenne fan 1885 oant 1897 yn de nijboude filla Jamja.It “De Boersfabryk” stie rjocht foar de tsjintwurdige yngong fan de Jouster passantehaven oer. 

## Oaljeslaggerij
Yn it fabryk waard oalje parst út lynsied of oare oaljehâldende siedden. It ôffal waard yn koeken parst. Dy parste lynsiedkoeken waarden as feefoer jûn oan de kij om de molkeopbringst te ferheegjen. Ornaris keallen de kij yn de maitiid en joegen simmerdeis de measte molke. De kij rûnen dan yn it lân en joegen goedkeape molke. Omdat der winterdeis net folle oanbod fan molke wie, gie de molkpriis flink omheech. Yn de moles oan de Oostzaan waard it ôffal fan de lynoaljemûnen brûkt as goed en goedkeap krêftfoer.. In soad Oostzaanse boeren leine har dêrom ta op wintermolke om te profitearjen fan de hege molkpriis. 

## Brân
It earste fabryksgebou fan De Boer waard yn 1913 troch brân ferwoaste. Oarsaak wie nei alle gedachten broei yn de palmpitten yn it magazyn. Der kaam doe in grutter fabryk mei in leger middenstik en twa toerfoarmige úteinen. Dat nije fabryk soe fyftjin jier letter yn de nacht fan 18 op 19 april 1928 opnij ôfbaarne. Troch de hurde wyn waarden ek Zijlstra's Meubelfabryk, in pleats en trije arbeiderwennings yn de jiske lein. De ûnderste ferdjipping fan de oaljeslaggerij bleau stean en waard letter brûkt troch Douwe Egberts. It âlde stik waard noch lang "de Boersfabryk" neamd. Troch de brân rekken sa’n tachtich Jousters sûnder wurk. De bedriuwen fan De Boer en Zijlstra blykten boppedat net tsjin brân fersekere te wêzen. 

Oare grutte brannen yn de skiednis fan De Jouwer wiene op 27 oktober 1886 en 4 septimber 1912.
Meunster (wêzen)

**Meunster** of **mûnster** is in algemiene beneaming foar in ûnhuer en wanskepen organisme, dat grut fan stal en ornaris ek kweadaardich is. Yn 'e regel giet it dêrby om in mytysk wêzen, lykas in oger of in bûzeman. It kin yn oerdrachtlike sin ek ferwize nei in woest en gefaarlik bist of in mismakke minske. De wittenskiplike stúdzje nei meunsters en kulturele ideeën omtrint meunsters is de monstrofy. De beneaming 'meunster' komt fan it Latynske *monstrum* (mei deselde betsjutting), dat ôflaat is fan it tiidwurd *moneo*, "warskôgje". It giet tebek op 'e Midsiuwen, doe't men leaude dat uterlike lilkens wol wjerspegele wurde moast troch inerlike kweadaardigens. In meunster soe yn dy gedachtegong dus fuortendaliks syn boasaardige ynboarst oan 'e beskôger sjen litte.

Meunsters komme in soad foar yn myten, leginden, mearkes en oare folksferhalen. Yn 'e Grykske en Romeinske mytology waarden meunsters oer it algemien sjoen as tekens fan godlike lulkens. Yn 'e bekende myte fan 'e minotaurus wegeret kening Minos fan Kreta en offerje de wite bolle dy't de god Poseidon him foar dat doel stjoerd hat. Poseidon wurdt dêrtroch lulk en soarget derfoar dat Pasifaé, de frou fan Minos, fereale rekket op 'e bolle. Hja hat seksuële omgong mei it bist, rekket swier en skinkt it libben oan in jonkje mei in de holle fan in bolle: de minotaurus. Oare meunsters út 'e Grykske mytology, lykas de Hydra fan Lerna en Medusa, binne gjin natuerlike wêzens, mar godheden. Hja lykje troch de âlde Griken urven te wêzen fan in earder Proto-Yndo-Jeropeesk heidendom, dat minder skerpe skiedslinen hie tusken geasten, meunsters en goaden.

Oare bekende 'klassike' meunsters binne bgl. de syklopen dy't foarkomme yn 'e Aldgrykske *[[Odyssee]]* fan Homearus; de wolf Fenrir en de wrâldslange út 'e Noardske mytology; Grendel yn it Midsiuwske Aldingelske epos *[[Beowulf]]*; de bûzehappert Jenny Greenteeth út 'e folkloare fan Ingelân; de oger út it mearke *[[Jaap en de Beanestaak]]*; en de Golem fan Praach út 'e Joadske folkloare. Yn 'e moderne tiid komme meunsters faak foar as antagonisten yn fiksje dy't ta de sjenres fan horror, fantasy of (soms) science fiction heart. Men kin dan tinke oan wearwolven, fampieren (bgl. Dracula), it Meunster fan Frankenstein, it Japanske seemeunster Godzilla, mummys en sombys.

## Sjoch ek
*Meunster fan Loch Ness
Parkearkelder

In **parkearkelder** is parkearterrein foar it parkearjen fan persoane-auto's, dat yn 'e kelder fan in gebou oanlein is. It is dêrmei in foarm fan in parkeargaraazje, mei it ferskil dat in parkeargaraazje ek boppe de grûn boud wêze kin en in hiele gebou beslaan kin. Om 'e auto's yn en út in parkearkelder te krijen is ferlet fan in lange skeante by de yn- en útgong. Parkearkelders komme faak foar ûnder winkelsintra, kantoargebouwen en appartemintekompleksen.

Parkearkelders hawwe faak mar ien parkearlaach, mar se komme ek foar mei twa of mear ferdjippings, ôfhinklik fan hoefolle auto's oft der burgen wurde moatte en hoefolle jild oft dejinge dy't it gebou sette lit, oan 'e parkearkelder útjaan wol. In skaaimerk dat in protte parkearkelders gemien hawwe, is dat se in leech plafon hawwe, sadat lange minsken der mar amper of net rjochtop stean kinne. Soks wurdt dien om romte út te sparjen. Bestelbuskes binne dan faak al te heech om der yn te passen. 

Troch de auto's ûnder it gebou sels te parkearjen wurdt bûten it gebou romte útsparre dy't oars beskikber wêze moast om as parkearterrein te fungearjen. Dat besparret (úteinlik) op 'e kosten. Bykommende foardielen binne dat de auto's út it sicht fan foarbygongers en omwenjenden steane, wat estetysk oannimliker is, en dat de auto's net de hiele dei bleatsteane oan delslach, wyn en sinneskyn. Fral dat lêste is noflik foar bestjoerders en meiriders, mei't op in waarme sinnige dei de temperatueren yn in auto dy't op 'e sinne stiet, ûnoangenaam heech oprinne kinne.

De earste parkearkelder waard yn 1964 boud yn Los Angeles troch projektûntwikkelder Louis Lesser. Dêrby gie it om in parkearkelder fan twa ferdjippings ûnder elts fan 'e seis flatgebouwen fan tsien ferdjippings heech foar bewenning troch studinten op 'e kampus fan 'e Kalifornyske Steatsuniversiteit, Los Angeles. It idee om in parkearkelder oan 'e flats ta te foegjen waard út need berne, om't de universiteit gjin romte hie foar parkearterreinen by de flats. Anno 2018 is de parkearkelder ûnder it Nathan Phillips Square yn Toronto, dêr't romte is 2.400 auto's, ien fan 'e grutsten (en mooglik de grutste) fan 'e wrâld. 

Op ferskate plakken yn Fryslân binne ek parkearkelders boud om romte foar parkearterreinen yn stêden út te sparjen. Sa is der yn Ljouwert ien ûnder it Saailân en in oarenien ûnder it Aldehoustertsjerkhôf.
Nachtmerje

In **nachtmerje** is in tige benearjende dream mei in ynhâld dy't by de dreamer in sterke emosjonele reäksje opropt, meastal op it mêd fan eangst, mar mooglik ek oangeande wanhope, noed of fertriet. In nachtmerje wurdt ek wol oantsjut as in **boaze dream**. De psychology makket lykwols ûnderskie tusken de beide beneamings, mei't de dreamer (úteinlik) wekker skrikt fan in nachtmerje, mar by in boaze dream trochsliept. Nachtmerjes dogge har yn 'e regel ûnder de REM-sliep foar, en kinne mank gean mei fysike bewegings troch de dreamer. Der komme faak ûnoangename sitewaasjes yn foar, dy't de dreamer skrikke litte of sels yn in steat fan panyk bringe. Fan gefolgen kin it wêze dat de slieper langere tiid nei it wekker skrikken út in nachtmerje net mear yn 'e sliep komme kin.

Oant yn 'e achttjinde iuw waarden nachtmerjes faak as it wurk fan demoanen beskôge. Dy waarden ûndersteld op it boarst te sitten fan dejinge dy't de nachtmerje hie, en mei opsetsin, út kweadaardigens, de dream te feroarsaakjen. As alternative útlis waarden ek betsjoenings en demoanyske besetting wol oandroegen. Yn 'e njoggentjinde iuw waard benammen yn Jeropa wol ûndersteld dat nachtmerjes feroarsake wurde koene troch in ferkeard diëet. Tsjintwurdich wit men dat nachtmerjes eins troch fysiologyske of psychologyske redens komme. Sa kinne in ûnnoflike sliephâlding of hege koarts ta it hawwen fan nachtmerjes liede, en kinne se ek feroarsake wurde troch in trauma of troch stress. Ek swier iten koart foar't men op bêd giet, kin ta it hawwen fan nachtmerjes liede, mei't it fertarringsproses gruttere harsensaktiviteit opwekket. It út en troch foarkommen fan nachtmerjes is normaal, mar it oanhâldend hawwen fan nachtmerjes, faak oer in weromkearend ûnderwerp, en mei sliepeleazens of eangst om te sliepen ta gefolch, kin oanlieding wêze om 'e help fan in psycholooch of psychiater te sykjen.
Kolderveen

**Kolderveen** is in doarp yn de gemeente Meppel yn de Nederlânske provinsje Drinte. It doarp hie yn 2015 220 ynwenners. It doarp wie in delsetting yn in gebiet dêr't fanâlds fean oanmakke waard. De namme kaam yn 1362 foar as *Coldervene* en betsjut sokssawat as "by it kâlde fean". Kolderveen foarmet in twillingdoarp mei it oangrinzgjende Nijeveen.

Kolderveen wie eartiids in part fan it dingspel fan Diever. Hjoed-de-dei is de herfoarme gemeente fan Kolderveen meiïnoar gien mei dy fan it neiere Dinxterveen. Ek hearde Kolderveen by it wetterskip Nijeveen-Kolderveen, dat op 7 novimber 1862 oprjochte waard. Dat wetterskip gie yn 1996 op yn it wetterskip Wold en Wieden en yn 2000 yn it wetterskip Reest en Wieden.

Oant healwei de njoggentiger jierren wie Suvelfabryk *De Venen* fêstige yn Kolderveen. Nei it sluten yn 1998 kaam it fabryksgebou yn hannen fan koöperaasje *De Venen* en dy hat der wen- en wurkateliers en in eksposysjeromte yn boud. Ferskate keunstners hawwe harren yn it gebou fêstige.

Nijsgjirrich is de tsjerke fan Kolderveen, dy't net yn it doarp sels boud waard, mar oan 'e ein fan de 400 meter lange *Thijs van Urklaan*, itjinge in moai gesicht jout.

De útbuorren Kolderveense Bovenboer hearde eartiids by Kolderveen, mar is no part fan Nijeveen, dêr't Kolderveen no sels winliken ek by heard.

De Drintske skriuwer Klaas Kleine is berne yn Kolderveen.

## Keppeling om utens
Meppelerdjip

It **Meppelerdjip** (Nederlânsk: *Meppelerdiep*) is in kanaal dat rint fan Meppel oant Swartslûs, dêr't it útmûnet yn it Swarte Wetter. It kanaal is 11 kilometer lang en rint troch de Nederlânske provinsjes Drinte en Oerisel.

It Meppelerdjip foarmet de rin nei ûnderen fan trije rivierkes: Wold Aa, de Reest en de Beilerstroom en wie earst ek in natuerlike wetterwei, dat eartiids de *Sethe* neamd waard. De namme *Sethe* komt noch werom yn it *Gemaal Zedemuden*, dat wer neamd wie nei in ferdronken delsetting oan de mûning fan de Sethe.

It Meppelerdjip ferbynt tsjintwurdich de Drintske Haadfeart en de Hoogeveense Vaart mei de Iselmar en is wichtichfoar it wetterbehear yn Drinte.

## Skiednis
Yn 1134 wurdt de *Sethe* foar it earst neamd. It Meppelerdjip is yn de rin fan de tiid stikmannich kear útgroeven. Yn 1664 waard der al mei úteinset, mar iuwenlang fielde net ien him ferantwurdlik foar it kanaal. Yn 1859 naam it Ryk by einbeslút it kanaal oer fan partikuliere eigeners, wêrnei't it djipper makke, ferbrede en rjochtlutsen waard. Dat wie ek nedich foar it turfstekken en wetterôffier. It Meppelerdjip waard in wichtige wetterwei foar it ferfieren fan turf, dat yn de fyftjinde oant en mei de njoggentjinde iuw in wichtige brânstof wie. Meppel en Swartslûs wiene doe wichtige trochfierhavens, dêrwei't de turf ferfierd waard nei Hollân. Troch it turfstekken krige it Meppelerdjip mear wetter te ferwurkjen, dat gauris ta wetteroerlêst late. Dêrom is yn 1974 it Gemaal Zedemuden njonken de Meppelerdjipslûs yn gebrûk naam.

## Gebrûk
Meppel is oer it Meppelerdjip te berikken foar skippen dy't maksimaal 110 x 12 x 3,25 meter (by NAP) mjitte. Foarby de Kaapbrêgen nimt de maksimale tastiene omfang ôf ta 90 x 11,50 x 2,75m by NAP (mei ûntheffing en ûnder spesjale betingsten: 100 x 10,50 x 2,50m). It Meppelerdjip is part fan it nasjonale haadfarwegenet en is gaadlikfoar skippen oant 3000 ton.

### Swartslûs
Oan it begjin fan it Meppelerdjip leit de stêd Swartslûs. In grutte skipswerf foar nijbou en reparaasje leit daliks njonken it Meppelerdjip. Dernjonken binne der noch ferskate jachtwerven en dêroan besibbe bedriuwen by de ouwers del en op yndustryterrein *De Kranerweerd*.

### Meppel
Yn Meppel giet it Meppelerdjip oer yn de Drintske Haadfeart en Hoogeveense Vaart. Oan de ouwers fan it Meppelerdjip lizze yndustryterreinen. In spesjaal nij *wiet yndustryterrein Oevers D*, mei dêryn de nije haven *[[Sethehaven]]* is te berikken fan skippen oant 2000 ton en biedt bedriuwskavels in eigen loskaai.

Utsein op- en oerslachbedriuwen binne der ek skipswerven fêstige yn Meppel. Foar de beropsfeart is der bygelyks skipswerf *De Kaap* en binne der ferskate werven foar plezierfeart, dy't benammen ornearre binne foar nijbou en reparaasje.

## Slûzen
Der binne trije slûzen en ien gemaal yn it Meppelerdjip en dy binne allegear by Swartslûs:
* Staphorsterslûs
* Grutte Kolkslûs
* Meppelerdjipslûs
* Gemaal Zedemuden

## Keppeling om utens
* Aktuele ynformaasje - Rykswettersteat
Tsjerke fan Betfage

De **Tsjerke fan Betfage** (wat "hûs fan 'e iere figen" betsjut) is in Fransiskaanske tsjerke op 'e Oliveberch yn Jeruzalim. Yn 'e tsjerke is in stien te sjen, dy't neffens de tradysje brûkt waard troch Jezus om oan it begjin fan syn tocht nei Jeruzalim op 'e ezel te klimmen.

## Skiednis

De hjoeddeiske tsjerke, boud yn 1883, rêst op 'e fûneminten fan in 12e-iuwske krúsfarderskapel, dy't yn it âlde doarp Betfage stie. Tsjintwurdich leit de lokaasje yn Jeruzalim, mar twatûzen jier tebek wie it in apart doarp tusken Betanië en Jeruzalim. De krúsfarderskapel stie wer op 'e resten fan in 4e-iuwsk Byzantynsk hillichdom, dat de moeting tusken Marta en Jezus betocht, nei't Lazarus ferstoarn wie.

Yn 1867 waard by de bou fan in Fransiskaansk kleaster op 'e lokaasje, in mei stúkwurk oerdutsen kubusfoarmige stien fûn. Dy stien wie in yntegraal ûnderdiel fan 'e 12e-iuwske krúsfarderskapel en leit no by de noardlike muorre fan 'e tsjerke. De krúsfarders dekorearren de stien en skreaune der yn it Latyn bibelske ferhalen op, dy't plakfûnen yn 'e omkriten fan Betfage en Jeruzalim. De fersierings waarden yn 1950 restaurearre en fiif jier letter waarden de muorren en it plafond fan 'e tsjerke mei fresko's beskildere. 

Krekt as yn 'e 12e iuw hâlde pylgers alle jierren op Palmpeaske in prosesje, dy't by de tsjerke fan Betfage útein set.

## Untwerp

Resten fan 'e krúsfarderskapel binne te sjen by de flier fan 'e apsis. Yn 'e koepel boppe it alter is in fresko fan Jezus op in ezel mei syn dissipels te sjen. It plafond fan 'e tsjerke is fersierd mei tekenings fan blommen en bledwurk. De muorren binne yn brune kleuren útfierd en stelle minsken út it Nije Testamint foar, dy't harren tariede op 'e prossesje. Oan 'e iene kant fan 'e muorre is in groep rabinen skildere mei in boekrôle, dêr't it twadde diel fan Jehannes 12:19 op stiet. Yn it Latyns om de ramen hinne binne de wurden skreaun, dy't de minsken oer Jezus seine doe't Er de yntocht nei Jeruzalim makke.   

De Stêle fan Betfage, sa't de yn 1867 ûntdutsen stien ek neamd wurdt, leit efter in smei-izeren hekwurk. In spegel efter de stien makket it de besikers mooglik om de stien ek fan 'e oare kanten te besjen. Op 'e stien steane de foarstellings fan Jezus en Marta, twa dissipels dy't Jezus in ezel en in fâle bringe, Lazarus dy't út de dea opstiet en op 'e side oan 'e kant fan it alter in groep minsken dy't palmtûken fêsthâlde.
Dirk van Weelden

**Dirk van Weelden** (Zeist, 22 novimber 1957) is in Nederlânsk skriuwer.

## Libben en wurk
Van Weelden waard grutbrocht yn Alkmaar, dêr't er nei it gymnasium gie. Hy studdearre yn de jierren '70 en '80 filosofy oan de Ryksuniversiteit Grins. Nei syn ôfstudearjen yn 1983 ferfear er nei Amsterdam. Yn dy tiid publisearre er yn ferskate tydskriften en wurke er as skriuwer op mei byldzjende keunstners.

Hy krige kunde oan Martin Bril yn syn studintetiid yn Grins en sy waarden dêrnei in skriuwersduo. Yn 1987 debutearren se mei *Arbeidsvitaminen. Het ABC van Bril & Van Weelden*. De roman *Tegenwoordigheid van geest* út 1989 wie syn solodebút. Foar *Mobilhome* út 1991 krige Van Weelden yn 1992 de Multatulipriis. Yn 1999 ûntfong er de Frans Kellendonk-priis.

Van Weelden wie fan 1991 ôf redakteur fan it keunsttydskrift *[[Mediamatic]]*. Fan 1999 ôf oan siet er yn de redaksje fan it literêre tydskrift *[[De Gids]]*. Van Weelden is foaroansteand lid fan de Nederlânske Akadeemje foar Patafysika.

## Bibliografy
* *Arbeidsvitaminen. Het ABC van Bril & Van Weelden* (De Bezige Bij, 1987)
* *Tegenwoordigheid van geest* (De Bezige Bij, 1989)
* *Piano & Gitaar. De vooruitgang volgens Bril & Van Weelden* (De Bezige Bij, 1990)
* *Terugwerkende Kracht. Een leesgeschiedenis van de Tweede Wereldoorlog* (De Bezige Bij, 1991)
* *Mobilhome* (De Bezige Bij, 1991)
* *Pyrrho reist naar Athene* (De Bezige Bij, 1994)
* *Antonius Servadac* (De Bezige Bij, 1994)
* *Oase* (De Bezige Bij, 1994)
* *Orville* (Meulenhoff, 1997)
* *Van hier naar hier* (Meulenhoff, 1999)
* *Het Refrein* (Meulenhoff, 2000)
* *Looptijd* (Augustus, 2003)
* *Straatsofa* (Augustus, 2005)
* *Tempo* (Augustus, 2007)
* *Het Middel* (Augustus, 2007)
* *De wereld van 609* (Augustus, 2008)
* *Een maand in Manhattan* (Augustus, 2009)
* *Het laatste jaar* (Atlas Contact, 2013)
* *Het voorbeeld van hun liefde* (De Bezige Bij, 2022)

## Keppelingen om utens
* Webloch Dirk van Weelden
* Wurk, teksten en sekundêre literatuer, DBNL