open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fungus (band)

**Fungus** wie in Nederlânske Folkband oprjochte yn Flaardingen en wie aktyf tusken 1972 en 1979. De band brocht yn 1974 syn debútalbum *Fungus* út. Hoewol't de band folk muzyk spile seagen de bandleden de band sels dochs foaral as popgroep. Fungus hat fiif studio-albums útbrocht.

## Skiednis
Yn 1972 waard Fungus te Flaardingen oprjochte troch Fred Piek en Bob Dekenga, en justjes letter oanfolle mei Kees Maat. Yn 1973 kamen Sido Martens en Koos Pakvis de band fersterkjen, wylst toetsenist Dekenga de groep ferliet. Ynearsten spile de groep Angelsaksyske folk, Mar nei't Piek him ferdjippe hie yn de thúsopnamen fan fjildwurker Ate Doornbosch, gearstaller fan it NOS radioprogramma *Onder de Groene Linde*, waard yn 1974 in earste album útbrocht mei foar de helte Ingelske en foar de helte Nederlânske tradisjonele muzyk. Yn 1974 kaam drummer Louis Debij by de groep, en kearde Dekenga werom as ferfanger fan Maat, om yn 1976 de groep definityf te ferlitten. Yn 1975 hie Martens de groep al ferlitten en wie ferfongen troch Rens van der Zalm. It twadde album (1975) en tredde album (1976) fan Fungus befettet allinnich mar Nederlânske tradisjonele muzyk, mar it fjirde album (1977) befettet inkeld Britske tradisjonele muzyk. Nei't drummer Debij Fungus ferlitten hie yn 1978, wiene allinnich Piek, Pakvis en Van der Zalm noch oer, en waard ein dat jier besletten de band op te heffen. Yn 1979 kaam noch in sechsde album út, dat foar de helte Ingelske en foar de helte Nederlânske tradisjonele muzyk befettet. Yn 1984 wie der noch in ienmalich reünykonsert en yn 2000 ferskynde der noch in Kompilaasje-album. Yn in nije besetting joech Fungus sels wer inkelde konserten. Fan de orizjinele besetting wiene yn alle gefallen Fred Piek, Sido Martens en Louis Debij fan de partij.

## Diskografy
### Studio-albums

### Kompilaasje-album

## Keppeling om utens
* Fungus bio
* Fred Piek en Fungus webside
Haniastate (Weidum)

De **Haniastate** stie yn Weidum, earder de gemeente Baarderadiel, no Littenseradiel. De State grinze oan de Dekemastate en lei der fuort ten suden fan, tusken de hjoeddeiske huzen Hegedyk 1 en 3. Op dit stee stiet no in pleats.
 
De state waard om 1200 boud. Doe wenne hjir Viglius (Wigle) Hania, dy't yn 1199 de tsjerke fan Weidum boude mei help fan de konversen fan it kleaster Lúntsjerk.
Om 1400 wenne dêr Gaele Hania, de sibbe freon fan Sytse Dekema.

Nei 1640 waard de state meastal ferhierd. Yn 1977 waard de pleats dy't no op it stee stiet bewenne troch in family Holtrop.
 
;Bewenners
* ± 1200 Viglius Hania
* ± 1400 Gaele Hania
* om 1977 fam. Holtrop
Borniastate

De **Borniastate** is in eardere state en lei besuden de tsjerke fan Weidum, foarhinne gemeente Baarderadiel, no Littenseradiel, neist de Papingastate. Fan de state is neat mear werom te finen. Op it stee stiet no in boerespultsje mei net fier dêr ôf in rêsthûs.

It earste hûs stie al op dat stee foar 1763. Borniastate wie, neidat it hûs earne foar 1763 werboud wie, krektas Dekemastate in sieraad foar it doarp. Yn 1768 wenne hjir de riedshear Hamerster en yn 1818 mr. Bernhardus Buma.

Yn 1864 is it hûs foar ôfbraak ferkocht en fjouwer jier letter waard it mei de grûn lyk makke. Op de pleats wenne yn 1977 Auke Schotanus, wylst der tichtby it rêsthûs "Nij Dekema" stiet. De state stie oan de ein fan de hjoeddeiske Kuperssteech.

;Bewenners 	
* 1768 riedshear Hamerster
* 1818 mr. Bernhardus Buma
Andre Bralts

**Andre Bralts** (Ekslo, 1945 - De Wylgen, 29 augustus 2010)  wie in polemist, redakteur en muzikant.

Nei in net-ôfmakke stúdzje Nederlânsk yn Grins begûn er letter mei it (Ald)-Frysk, ek oan de RUG. Hy studearre ôf op in skripsje oer de poëzij fan Jan J. Bijlsma. Yn 1987 helle syn eardere stúdzjemaat Jan Pieter Janzen him by tydskrift De Strikel. Dêr hie er oant de ein yn 1995 in fêste polemyske rubryk, 'Koartsein'. 

Nei't De Strikel ferdwûn, stoarte hy him op it skriuwen fan Grinzer jankfoddemuzyk. Bralts waard yn de jierren santich bekend as André Barré, de helte fan it Tragysk Duo Paul (Morelli) & André. Letter kaam akkordeonist Joop Douwma der by. Yn 2000 gienen Bralts en Douwma fierder yn de band Woarom Nait. Harren bekendste nûmer is 'Hol mie tegen'. Mei Sido en Trienke Martens makke er yn eigen behear de CD 'De keuning te ryk'. 

Doe't Janzen einredakteur fan Trotwaer/De Moanne waard, frege er Bralts wer. Hy skreau dêryn ûnder mear oer himsels. Bralts wurke mei oan de Rink-special foar it septimbernûmer fan opinyblêd De Moanne. Dêrfoar ynterviewde hy Hindrik en Joukje Visser, de 'behearders' fan it arkje, mei wa't er alle jierren ek de Boekemerk yn Drachten mei opboude.

## Diskografy
* *De keuning te ryk*
* *Wat ik altied mooi von* (mei Sido Martens, 2009)
Wupper

De **Wupper** is in rivier yn Noard-Rynlân-Westfalen, Dútslân, dy't as *Wipper* ûntspringt by Börlinghausen yn it Bergisches Land. De mûning fan de rivier leit by Leverkusen yn de Ryn. De lingte fan de Wupper is 113 km.
De Wupper/Wipper hat syn namme jûn oan twa Dútske stêden: Wuppertal en Wipperfürth.
Boelensstate

De **Boelensstate**, ek **Grut Schepper** of **Haersmastate** is in eardere state en stie bewesten Bûtenpost op it stee dêr't no it gemeentepark leit, yn de gemeente Achtkarspelen. Fan de state is neat mear werom te finen.

Meidat Bûtenpost it haadplak fan de gemeente wie, stiene der in soad staten. Elke family dy 't in grytman hie boude dêr in eigen state. Sa binne der de Herbrandastate, Leltingastate en Scheltingastate. De meast bekende family wie de family Boelens.
De family Boelens wie hast de hiele perioade fan 1618 - 1673 grytman fan Achtkarspelen. Se hiene grutte belangen yn de ferfeaningen yn dizze gritenij. Yn of nei 1673 stjert de family Boelens út en wurdt de state fan Isaac de Schepper. Hy hat fan 1677 - 1688 ek grytman fan Achtkarspelen west. Sûnt dy tiid wurdt de state ek wol Grut Schepper neamd.

Isaac wurdt opfolge troch syn neef Eelco fan Haersma. Hy is grytman en eigener fan de state. Opnij kriget de state in oare namme: Haersmastate.
De folgjende bekende eigenares fan de state is Catharina Wilhelmina, dochter fan grytman Daniël de Blocq fan Haersma. Hja troude yn 1794 mei Jan Minnema de With. De lêste grytman, dy't Boelensstate bewenne wie harren soan Jhr. Daniël de Blocq fan Haersma de With. As er yn 1857 stjert blykt út syn testamint, dat er de state fermakket oan de gemeente.  

;Bewenners  
* 1618 - 1673 family Boelens
* ± 1673 - 1688 Isaac de Schepper
* 1688 Eelco fan Haersma
* Catharina Wilhelmina de Blocq fan Haersma
* - 1857 Jhr. Daniël de Blocq fan Haersma de With
* 1857 gemeente Achtkarspelen
Splash (sylboat)

De **Splash** is in ienmanssylboat dy't yn Grou makke wurdt.
De Splash is al jaren de grutste wedstrydklasse yn Nederlân. Al sûnt 1998 is de Splash troch de ISAF erkend as ynternasjonale ienheidsklasse. De Flash is in fergrutte útjefte fan de Splash.

Yn de wrâldwide klassenopbou foar ienmansboaten foel oant in tsiental jierren ferlyn in grut gat boppe de optimist, want foar de Laser en Europe binne de Optimist-ferlitters faak noch te licht en te ûnerfaren. Krekt foar dizze kategory silers, fan 12 - 19 jier, wie der gjin passende ferfolchboat te finen mei genôch performance.

## Keppeling om utens
* Webside fan de bouwer
* Webside fan de SKON
* Webside fan it SCIA (Ynternasjonaal)
Botniastate (Marrum)

**Botniastate** is in eardere state en stie by Marrum oan de Hege Hearewei. Dêr't de Tsjerkewei op dizze dyk oanslút leit in ferhege midsiuwsk wenplak, dat archeologysk beskerme is. De state bestie nei alle gedachten al foar 1200 mar wurdt yn 1418 foar it earst neamd, it lângoed as *als tho Bottingen* yn 1511. It wie it stamhûs fan de haadlingefamily Botnia, dy't har wenplak letter ferlei. It bleau oant it útstjerren fan dy family om 1708 eigendom fan de Botnia's, mar it wie doe al iuwen in gewoane buorkerij.

Troch de iere "ferhuzing" fan de Botnia's fan Eastergoa nei Westergoa is Botnia nei 1511 allinnich as pleats bekend en net as represintative ‘residinsje’ fan aadlik laach. Cannegieter besocht yn 1862 nei in ôfbyld op in sulveren leppel in rekonstruksje te tekenjen. It resultaat, in gebou fan ien wenlaach en in nuver raketeftich tuorke, is net botte befredigjend. Tsjintwurdich is it stee net beboud.  

;Bewenners  
* 1400 Ode Botnia (?)
* 1418 Yornd Bottyngha
* 1422 Fecke Botnya
* oant 1462 Tzaling Botnia
* 1481, 1487, 1491 Fecke Botnia
* 1511, 1524 Juw Botnia
* 1547 Fecke Botnia
* oant 1606 Fokel Botnia
* 1610 Juw (Douwes) Botnia
* 1621 Doecke Botnia
* 1640 – 1673 Fokel van Botnia, brûker Dirk Taeckes
* 1673 – 1708 Helena (Douwesdr) fan Botnia en Watze fan Burmania
* fam. Botnia fan Burmania
* fam. Van Idsinga
Flash (sylboat)

De **Flash** is in ienmanssylboat. De Flash waard yn earst yn Grou makke, letter yn Snits. 

De Flash is de gruttere útjefte fan de Splash. De romp en mêst binne gelyk oan dy fan de Splash. De giek is ferlinge en it seil is grutter is groter. 
Faak stappe âld- Splash silers oer neidat se de maksimum leeftyd foar de Splash berikt hawwe. Allinnich in nij seil en gyk folsteane dan.
 
De Flash is leverber yn trije útfierings:
* Flash One
* Flash Race
* Flash Pro Race
## Keppeling om utens
*Webside fan de bouwer
*Webside fan de SKON
*Webside fan it SCIA (Ynternasjonaal)
Ekslo

**Ekslo** (Drintsk: *Eksel*, Nederlânsk: *Exloo*) is in doarp yn Drinte, gemeente Borger-Odoorn, op de Hûnsrich. Ekslo hie (neffens ynformaasje fan de gemeente Borger-Odoorn) op 1 jannewaris 2007 1767 ynwennners (869 manlju en 898 froulju). Yn it doarp stiet it gemeentehûs fan de gemeente, hoewol't it net it grutste plak is.

Ekslo is in karakteristyk iesdoarp op de Drintske sângrûnen, wyls útwreide mei inkele nijbouwiken, dat tsjintwurdich in soad toeristen lûkt. Inkele attraksjes binne Kabouterlân, in bernebistepark, en it Kultuerhistoarysk Museum Bebinghehoes. Dêrneist wurde troch de Feriening Doarpsbelangen Ekslo meardere aktiviteiten op tou setten. De twa belangrykste binne it Skieppeskeardersfeest mei in Nederlânsk kampioenskip ambachtlik skieppeskearen, en it Festival fan Alde Ambachten.

It doarp hat meardere foarsjennings, wêrûnder in iepenbiere basisskoalle, sportfjilden, in maneezje, in swimbad, in VVV-kantoar, in supermerk en ferskate winkels en hoarekagelegenheden. Yn de buert fan it doarp leit bungalowpark de Hunzebergen. 

   
 
It lânskip om Ekslo hinne wurdt kenmerke troch iessen, bosken (Boswachterijen Ekslo en Odoorn, Hunzebos), heide (Molenveld) en fean (Zoersche Landen).

Sûnt 2005 wurdt der by Ekslo boud oan in saneamd LOFAR. Dit is in nij type radioteleskoop dy't úteinlik bestean sil út sa'n 25.000 lytse antennes yn Nederlân en Dútslân. By Ekslo is al in testfjild.

## Skiednis
De namme Ekslo tsjut op de iere oanwêzichheid fan bosk yn it gebiet. De namme fan it doarp is nei alle gedachten ûntstien út de Ald-Saksyske wurden *ek* (iik) en *loo* (bosk). Hoewol't Odoorn it sintrum wie fan it karspel dêr't ek Ekslo en Valthe ta hearden, wie Ekslo lange tiid wat ynwennertal oanbelanget it wichtichste doarp fan de gemeente Odoorn. It doarp hie yn 1612 112 ynwenners, tsjin Odoorn 92 en Valthe 61. Doe't de ûntginning fan de Eksloër- en Valthervenen begûn, waard it doarp al gau te boppe gien Twadde Eksloërmond en benammen Valthermond. 

In soad Drintske sândoarpen waarden eartiids teistere troch grutte doarpsbrânen. Ek Ekslo ûntkaam dêr net oan: yn 1884 baarnden achttjin wenningen yn it doarp finaal ôf. Ek it gemeentehûs, dat yn 1870 ferhuze waard fan Odoorn nei Ekslo en ûnderbrocht wie yn loazjemint Bussemaker, waard proai fan de flammesee. Dêrfoar hie de gemeent sit it yn Valthe, mar ek yn Odoorn, yn in part fan in pleats.

Oan it begjin fan de 20e iuw krige ek Ekslo in halteplak oan it spoar Emmen-Gasselternijveen fan de *[[Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij]]*. Yn dy tiid waard ek diskusjearre oer it plak dêr't it gemeentehûs fan Odoorn komme moast. Bussemaker krige it klear dat it gemeentehûs yn Ekslo bleau troch de dêrfoar needsaaklike grûn oan de gemeente te skinken. De ynwenners fan Twadde Eksloërmond, dy't hurd striden hiene foar in gemeentehûs yn harren doarp, wienen min te sprekken oer dizze beslissing. Yn 1943 waard it gemeentehûs yn Ekslo opnij troffen troch brân. Troch it yn de brân stekken fan it gemeentehûs besocht it ferset it befolkingsregister te ferneatigjen, wat lykwols net slagge.
Archeologyske opgraving

In **Archeologyske opgraving** is in aktiviteit dy't as doel hat, it bleatlizzen fan, of it sykjen nei spoaren of oerbliuwsels fan eardere minsklike bewenning. Meastentiids giet oan de feitlike opgraving in fynst foarôf, mar dat hoecht net. In archeologysk fynplak kin bygelyks in ruïne wêze, mar ek troch minske makke ferhegings op it lân. 

Yn Fryslân en Grinslân hawwe in protte terpen ûnderwerp west fan in opgraving.

## Sjoch ek
* Terp Tsjitsma
Wim Braakman

**Wim Braakman** (Steggerda, 1956) is in Frysk skilder wenjend yn Grins. Dêr studearre hy oan de Ryksuniversiteit Grins Rjochtsgeleardheid en Teology. Fierders folge hy de oplieding Skoalle foar Keunsten en Hânfeardichheid.

It iere wurk fan Braakman eaget hiel bot symbolistysk. Letter waard de betsjutting ferhoalen yn lagen en minder goed te tsjutten. Yn de rin fan de jierren feroaren ek de formaten. De lêste jierren skilderet er op houten panielen yn de formaten 125 x 62,5 sm.

## Ynfloeden
Yn it wurk fan Braakman binne ferskillende ynfloeden werom te finen. Syn lânskippen binne krekt as de Dútske Romantisy grutsk en ferlitten. En de natuer by him is in iepenbiering fan in godlike werklikheid. Dêr is besibbens mei de skilderijen fan Caspar David Friedrich yn te werkennen. De bylden dy't er skilderet litte lânskippen sjen ûnder of nei it reinen, mar likegoed, en yn de tradysje fan de romantyk, spegels fan de siel. 

Wat opfalt yn syn wurk is it brûken fan de kleur swart. De tins dy't dêr efter leit is dat fan it transendinte gjin byld te meitsjen is, útsein in net-byld. Hjirmei stiet er yn de tradysje fan de negative teology dy't fan wichtige ynfloed west hat op de boukunde yn de midsiuwen en de rop om byldleazens yn tsjerken en moskeeën ta te rieden. Fertolkers dêrfan yn it Westen binne Master Eckhart en Juan de la Cruz.

Yn de 20e iuw hawwe keunstners as Arnulf Rainer, Mark Rothko en Ad Reinhardt dat net-ôfbyldzjen ûntdutsen. Sy skilderje bygelyks har wurk mei swarte ferve oer. De skilderijen fan Braakman slute oan by dat net-ôfbyldzjen. 

Gaos is it prinsipe fan de lettere skilderijen, in gaos dy't dochs laat nei oarder en betsjutting. Dat wurk is ynspirearre troch de teoryen fan de Nobelpriis-winner Ilya Prigogine.
Sake Lieuwe Tiemersma

**Sake Lieuwe Tiemersma** (Wommels, 16 maart 1912 – Ljouwert, 13 juny 1987) wie in Fryske komponist, oargelist en dirigint. Foar guon wurken brûkte er de skûlnamme *Selté* en *Emil Kas*. 

## Biografy
Tiemersma wie mei 18 jier al dirigint fan ferskate harmony- en fanfareorkesten yn de omkriten fan Wommels. Ek wie er organist. Yn 1947 kaam er yn de kunde mei de ferneamde muzykútjouwer Jan Molenaar út Wormerveer, dy't him frege om bewurkingen fan klassike muzyk foar blaasorkesten te skriuwen. Letter binne ek eigen komposysjes foar harmony- en fanfareorkesten ûntstien.

## Dirigint fan fanfareorkesten sûnt 1930

## Komposysjes
### Wurk foar harmony- en fanfareorkesten
* *De Psalmen der Reformatie*
* *Rondom de Kribbe*
* *Harmonie in fanfare*
* *Intrada en fughette: Dat ons loflied*
* *Hymne a la nuit*
* *Muziek bij een volksfeest* (1955)
* *Psalm 150*
* *Holy City (De heilige stad)*
* *Paraphrase over gezang 221*
* *1e Koraal-suite*
* *Koraal fantasie over het Lutherlied*
* *Gij hebt Uw land o Heer* (Ps 85)
* *Rondom de kribbe*
* *Divertimento* (pseudonym: Emil Kas)
* *Mars voor Den Helder*
* *Drie variaties over: Gelukkig is het land*
* *Lied zonder woorden*
* *Praeludium en Hymne*
* *Sonatine voor 2 cornets*
* *Des Hirten Sonntagslied*
* *Mars en Hymne*
* *Trumpet Voluntary voor Harmonie*
* *Trumpet Voluntary voor 2 trom. en Piano*
* *Kleine Partita: ick wil mij gaen vertroosten*
* *De Parelvissers* (1955)
* *Voorspel en bruidskoor Lohengrin*
* *Friesland raps nr. 1* (pseudonym: Emil Kas)
* *Friesland raps nr. 2* (pseudonym: Emil Kas)
* *De Findels Heech* (pseudonym: Emil Kas)
* *Ouverture in Franse vorm* (Ps 33)
* *Z.W.H. lied*
* *Jubel ouverture*
* *Drie variaties 15de-eeuws adventslied*
* *Inventionen op de finalis A*
* *Mars van de stad Dokkum*
* *Fransosische Lustspiel Ouverture*
* *Kommt ein Fogel geflogen*
* *Selectie vijf kerstliederen*
* *Fantasie Het Kroningslied*
* *My truly fair* (pseudonym: Selte)
* *Montevideo* (pseudonym: Selte)
* *Suikerbossie* (pseudonym: Selte)
* *The Shepherd song* (pseudonym: Selte)
* *Lied van de ijssel* (pseudonym: Selte)
* *Die Forsterlieserl* (pseudonym: Selte)
* *Intrada en Fughette* (1981)
Marne (rivier)

De **Marne** is in rivier yn Frankryk, dy't ûntspringt op it plato fan Langres en by Charenton-le-Pont  yn de Seine útkomt. Hy hat dan 514 km ôflein.

Yn de regio Champagne wurdt in part fan it wetter troch in keunstmjittich mar laat (Lac du Der-Chantecoq), om de wetterlossing regelje te kinnen. Sa kinne oerstreamings en in leech wetterpeil yn de ûnderrin fan de rivier foarkaam wurde.

Yn de Earste Wrâldkriich (WK I) wie de Marne it toaniel fan twa fjildslaggen.  De earste slach, yn 1914, betsjutte in omkear yn WK I.  De twadde slach wie yn 1918.

Yn de 19e- en de 20e iuw hat de Marne in protte keunstners ynspirearre, sa as:
* Camille Corot
* Paul Cézanne
* Camille Pissarro
* Henri Rousseau, dit " Le Douanier Rousseau"
* Albert Marquet
* Raoul Dufy
* André Dunoyer de Ségonzac
* Louis Vuillermoz
* Maurice Boitel
* Daniel du Janerand

## [[Departeminten fan Frankryk|Departeminten]] en stêden oan de Marne
* Haute-Marne : Chaumont, Saint-Dizier
* Marne: Châlons-en-Champagne, Épernay
* Aisne: Château-Thierry, Marne-la-Vallée (ville nouvelle)
* Seine-et-Marne: Meaux,
* Seine-Saint-Denis: Neuilly-sur-Marne
* Val-de-Marne: Nogent-sur-Marne, Créteil, Charenton-le-Pont

## Sydrivieren
* Saulx
* Ourcq
* Petit Morin
* Grand Morin
Trijntje Jansma-Boskma

**Trijntje Aukes Jansma-Boskma** (Feanwâldsterwâl (Tytsjerksteradiel), 3 febrewaris 1882 – dêre, 5 maart 1991) wie fan 7 jannewaris 1990 ôf de âldste noch libjende ynwenner fan Nederlân, sûnt it ferstjerren fan Jan Machiel Reyskens. Hja hat dat 1 jier en 57 dagen west.

Jansma-Boskma stoar mei 109 jier en 30 dagen. Har opfolger wie Johanna Zandstra-Giezen.

## Sjoch ek
* List fan âldste Friezen
Horatio Nelson

** Ficeadmiraal Horatio Nelson, boarchgreve Nelson, hartoch fan Bronte** (29 septimber 1758 – 21 oktober 1805) wie in Britsk admiraal en wurdt sjoen as de wichtichste Britske tsjinstanner op see fan Napoleon Bonaparte.

## Jonge jierren
Horatio Nelson waard berne yn Burnham Thorpe, Norfolk, Ingelân as sechde fan de alve bern fan Edmund Nelson en syn frou Catherine. Syn mem stoar op 26 desimber 1767, doe't er njoggen jier wie. Nelson krige oant syn tolvde ûnderrjocht oan de *Paston Grammar School* yn North Walsham en dêrnei oan *King Edward VI’s Grammar School* yn Norwich.

Nelson syn karriêre begûn 1 jannewaris 1771 doe't er him as *[[Ordinary Seaman]]* oanmelde op de HMS Raisonnable. De kaptein fan dat skip wie syn omke, Maurice Suckling. Rillegau waard er adelborst en sette er mei syn ofsiersoplieding út ein.

## Militêr wurkpaad
*Matroas: 1 jannewaris 1771
**[[Adelborst|Midshipman]]:
**Luitenant-op-see*: april [[1777]]
**Commander*: 8 desimber [[1778]]
**Rear Admiral of the Blue*: 20 febrewaris [[1797]]
**Rear Admiral of the Red*: 14 febrewaris [[1799]]
**Vice Admiral of the Blue*: 1 jannewaris [[1801]]
**Vice Admiral of the White*:  23 april [[1804]] (op see befoardere)
**Colonel'' yn de Royal Marines
Johanna Zandstra-Giezen

**Johanna Francina Zandstra-Giezen** (Ljouwert, 7 septimber 1882 – Den Haach, 16 septimber 1993) wie fan 5 maart 1991 de âldste noch libjende ynwenner fan Nederlân, nei it ferstjerren fan Trijntje Jansma-Boskma. Sy hat dizze 'titel' 2 jier en 195 dagen droegen.

Zandstra-Giezen stoar yn de âldens fan 111 jier en 9 dagen. Op har lêste jierdei - hja moast doe al op bêd bliuwe - krige hja noch in flesse eau-de-cologne fan de Haachske boargemaster Ad Havermans. Har opfolger wie Ann Flower.
## Sjoch ek
* List fan âldste Friezen
Geertje Roelinga-De Groot

**Geertje Roelinga-De Groot** (Weinterp (Wynjewâld), 29 juny 1887 – It Hearrenfean, 14 augustus 1997) wie sûnt 15 july 1996 de âldst libjende ynwenner fan Nederlân, nei it ferstjerren fan Cornelia Hendrikse-Maas. Hja hat dat 1 jier en 30 dagen west.

Roelinga-De Groot stoar mei 110 jier en 46 dagen. Har opfolger wie Catharina van Dam-Groeneveld.

## Sjoch ek
* List fan âldste Friezen
Grut-Ayngastate

**Grut-Ayngastate** of **Anye goed** is in eardere state dy't noardwestlik fan de tsjerke fan Jislum yn de gemeente Ferwerderadiel lei. Der is neat fan de state werom te finen. 

Yn 1465 makke Romko Aynga syn testamint. Hy liet dêrby twa lângoeden en in stins (*castrum unum et castristadium cum redditibus*) nei. De stins is net te lokalisearjen; de beide goeden leinen yn Jislum. Foar it gemak oan te tsjutten as "Grut"- en "Lyts-" Aynga. Syn eigen goed Anye-goed (*allodium Anye gued*) oftewol Grut-Aynga liet hy nei oan Gayko Aynga, de soan fan syn broer. Op grûn fan de eigendomsferhâldingen sil dat nei alle gedachten sate FC1 wêze. It sil dan fia Kinsck Aynge, troud mei Kempo Itsma, harren dochter Tiets Itsma, troud mei Gabbo Scheltema, en de familys Scheltema en Aylva fererve wêze op Ulbe en Sioerd fan Aylva, de eigeners yn 1640. Yn 1543 waard it goed as Angia saete te Jeslum, takommende de erfgenamten fan Gabbe Scheltema neamd.

Yn 1698, 1700 en 1728 wie it goed, sa'n 80 pûnsmiet (sa'n 30 hektare) grut, eigendom fan Jeepke fan Douma, frou fan de ûntfanger jonker Sjuck fan Burmania en yn gebrûk by Sytse Wybes.  

;Bewenners  
* 1465 Romko Aynga
* Gayko Aynga
* Kinsck Aynge, troud mei Kempo Itsma
* Tiets Itsma, troud mei Gabbo Scheltema
* 1543 erfgenamten fan Gabbe Scheltema
* family Scheltema
* family Aylva
* 1640 Ulbe en Sioerd fan Aylva
Lyts-Ayngastate

**Lyts-Ayngastate** lei fuort noardwestlik fan de tsjerke fan Jislum yn de gemeente Ferwerderadiel.  De state is mooglik al foar 1200 ûntstien, op it stee stiet no in pleats.  

Romko Aynga fermakke yn 1465 in oar goed yn Jislum, dêr't Anne Jukes wenne (*allodium in villa vocata Jesselem, quod Anna Jukonis possidet*), oan syn suster Bauk dy't by de Grauwe susters yn Fiswert by Ljouwert yntreden wie. Omdat de Fiswerter goeden nei de Reformaasje oan de Ljouwerter stedsearmen kamen, is dat goed krekt te lokalisearjen: it giet om de sate dy't fermelden stiet ûnder nûmer 4 yn it floreenkohier en grinze oan Grut Ayngastate (FC1).

Yn 1640 wie it eigendom fan de “Stadsarmen van Leeuwarden” en wie Gaitse Ruirts brûker. Yn 1698 en 1700 wie de doe 60 pûnsmiet (± 22 ha) grutte pleats noch fan deselde eigener, mar de brûker hiet Johannes Jeppes. Tusken 1700 - 1728 hat de stêd Ljouwert it goed ferkocht, want yn it lêstneamde jier is de pleats eigendom fan jonker Julius Ritske van Sixma en is Lieuwe Jans brûker. Yn 1832 is it eigendom fan de erven Du Tour van Bellinchave.  
;Bewenners  
* 1465 Romko Aynga
* Bauk Aynga
* 1640, 1698 en 1700 Ljouwerter stedsearmen
* 1728 jonker Julius Ritske fan Sixma
* 1832 erven Du Tour van Bellinchave
Saakje Huisman

**Saakje Huisman**, berne as *Saakje Venema* (Goutum, 4 maart 1951 - Grou, 21 novimber 2001) wie in Frysk skriuwster.

## Libben
Saakje Huisman is hikke en tein op in pleats yn Goutum, lykas har twalingsuster de skriuwster Doete Venema. Nei de Mulo yn Ljouwert waard hja dêr learling-ferpleechster. Sy troude yn 1971 en krige twa bern. Doe't dy noch lyts wienen helle hja in ûnderwiisfoech Frysk. Hja joech kursussen Frysk oan de Afûk. Yn 1991 waard se museum-assistinte by it Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum (FMLD) yn Ljouwert. Yn 1997 waard, in wike nei't hja foar de tredde kear de Alvestêdetocht útriden hie, boarstkanker by har fêststeld. Oan de gefolgen dêrfan is sy yn novimber 2001 stoarn.

## Wurk
Op har sechtjinde begûn Huisman Nederlânskstalige gedichten te skriuwen dy't hja lykwols letter ferbaarnd hat. Ek har Frysktalige publisearre sy lykwols hast net. Yn dy persoanlike ferzen, faak yn de hjerst skreau', utere sy itjinge dat har dwers siet. Inkele fan har Fryske gedichten binne yn it twatalige tydskrift Vogelaar ferskynd. Oaren ferskynden yn de De Lyrische Courant, de Skriuwerskalinder en (postúm) yn de sammelbondel *Leave deade*.

Har earste ferhaal, dêr't sy in earste priis yn in pleatslike priisfraach wûn, waard publisearre yn it literêre tydskrift Absint, dêr't letter ek oare ferhalen fan har yn opnaam waarden. Teffens ferskynden har ferhalen yn Frysk & Frij en, fan 1996 oant 1997, yn it Friesch Dagblad. Ek de sammelbondels mei ferhalen foar jongerein *Skroei* (1987), *Broei* (1991) en *It Nachtboek* (1992) brochten Huisman's ferhalen.

Huismans debút yn boekfoarm wie de ferhalebondel *Sûnder hûd* (1998), in kombinaasje fan âld en nij wurk, ferdield yn de stikken *Libje* - *Op 'e râne* - *Fan it bestean*, titels dy't ek as motto foar it hiele boek opfette wurde kinne. It earste ferhaal út de bondel, *Bestean*, is autobiografysk. Huisman fertelt hjiryn op in hast ôfstanlike, realistyske, mar ek koartswillige, oer it wjerfarren fan in frou mei boarstkanker. De oare ferhalen hannelje oer meast froulju dy't in bytsje oars as oars binne.

Yn 2000 ferskynde Huismans iennige roman, *Losse hannen*. Twa froulju stienne dêryn sintraal: it puberfamke *Tessa*, dy't mei allerhanne problemen wrakselt, en in frou mei de namme *Sjerda*, dy't in fyn laachje hier oer har hiele lichem hat. It boek jout in soad omtinken foar de psychologyske ûntjouwing fan beide haadpersoanen en kritisi priisgen fral de libbene dialogen.

## Publikaasjes
*1987: ferhaal yn *Skroei* (ferhalebondel) 
*1991: ferhaal yn *Broei* (ferhalebondel)
*1992: ferhaal yn *It Nachtboek* (ferhalebondel)
*1998: *Sûnder hûd* (ferhalebondel)
*2000: *Losse hannen* (roman)
*2003: gedicht yn *Leave deade*

## Keppeling om utens
*Literair Magazine Meander #164, 9 desimber 2001 - Gedicht fan Saakje Huisman-Venema
Heemstrastate

* Heemstrastate (Eanjum), state by Eanjum
* Heemstrastate (Moarre), de eardere state súdwestlik fan Moarre
* Heemstrastate (Oentsjerk), de state by Oentsjerk
Jongemastate

**Jongemastate** wie in state dy't oan de noardkant fan Raerd, (Boarnsterhim) stien hat. Tsjintwurdich stiet allinne it poartegebou út 1603 noch oerein en ek de grêft is noch yntakt.

Fan Jongemastate is wis dat dêr al sûnt de 15e iuw bewenning west hat. Sa waard it slot yn 1461 bewenne troch Kempo Jongema. Letter hat Jongemastate iuwenlang yn eigendom west fan it bekende Fryske geslacht Van Eyzinga. Lêste bewenner fan it slot wie boargemaster Hobbe Baerdt van Slooten, soan fan Adrianus Henricus van Slooten, boargemaster fan de gemeente Raerderhim fan 1872 oant 1896, en jonkfrou Maria Clara van Sminia, dy't ek op de state wenne hawwe. Jongemastate is yn 1912 ôfbrutsen.

## Park Jongemastate
It terrein, dat yn 'e folksmûle as *Raerder Bosk* oantsjutten wurdt, is tsjintwurdich eigendom fan It Fryske Gea, dy't ek it behear docht. Yn it parke steane in soad beammen en stinzeplanten lykas de holwoartel. Utsein yn de maitiid is it park frij tagonklik foar it publyk.

Ofbyld:Corydalis solida (17574229844).jpg|Holwoartel op Jongemastate
Ofbyld:Poarteraarderbosk.jpg|Poarte Raerder Bosk	


## Sjoch ek
* States en Stinzen

## Keppeling om utens
* Park Jongemastate, It Fryske Gea
Ripperdastate

**Ripperdastate** wie in state besuden de tsjerke fan Boarnwert yn de gemeente Dongeradiel. Besuden Boarnwert leinen twa states by in terp, de eastlike wie Ripperda. Op it plak fan de state stiet no in pleats.

Mooglik binne twa haadlingen Ripperda, dy't yn 1422 en 1444 yn Dongeradiel neamd wurde, hjirmei yn ferbân te bringen. Yn 1422 waarden earst Willeke Roorda (Ginnum), Gherbet Cammingha (Ferwert), Syppe Nyttynghe (Moarre?), Ryppert Rypperde, Meynold Ubbynghe, Syric Mellama (Eastrum), Focko Ropta (Mitselwier), Saspet (Stenstera) te Foudgum en dan Douwe Siuxma (Waaksens), Yweke Wybalda (Mitselwier) en Azeghe te Boarnwerterhuzen as Skieringer haadlingen neamd dy't mei Fokko Ukena in ferbûn slueten. Ostfriesisches Urkundenbuch, I, nr. 302. Yn 1444 tekene Abbo Ripperda mei oare Dongeradielster haadlingen in ferdrach mei Grins. Pax, nr. 10. Wennen Rippert en Abbo Ripperda op Ripperda by Boarnwert?

De state dy't bekend stiet as Ripperda wie yn 1640 eigendom fan jonker Aleff Aggama. It stimkohier fan 1698 boekte *de kinderen en erven van Hobbe Esaias van Aylva in leven Grietman van Oostdongeradeel* as mienskiplike eigener fan it goed dat yn 1700 50 pûnsmiet (rom 18 hektare) grut wie en brûkt waard troch Foecke Jouckes. Yn 1728 wie de state ferdwûn en de pleats eigendom fan Folkert Sjoerds dy't him ferhierde oan de widdo fan Boele Sipkes. 

Direkt benoardeasten it hiem fan en op it lân jout de kaart fan Schotanus yn 1718 in wier oan. De Tegenwoordige Staat seit oer 1787:* weleer waren hier ook verscheiden adelyke staten, onder anderen eene te zuiden der kerke, alwaar nog een boerenhuis met een wier overig is*.

;Eigeners/Bewenners 
* 1422 Ryppert Rypperde ?
* 1444 Abbo Ripperda ?
* 1640 Aleff Aggama
* 1698 Esaias fan Aylva erven
* 1728 Folkert Sjoerds
Bornhuysterastate

**Bornhuysterastate** (ek: **Bornhuystera** of **Borndahusen**), wie in state dy't fier eastlik fan Boarnwert lei yn de gemeente West-Dongeradiel, yn it eardere doarp Boarnwerterhuzen, mar de krekte lizzing is ûnbekend.

Yn Boarnwerterhuzen wenne yn 1422 de haadling Azeghe to Borndahusen, dy't doe mei oare Skieringer haadlingen, wêr't in diel fan út de omkriten kaam, him oansluet by it ferbûn mei Fokko Ukena. Tagelyk soe Eteke Bornhuystera libbe hawwe, dy't de frou waard fan Feye Eysinga; har âlden hieten Liwa en Eteka. Yn 1511 wienen inkele saten te Boarnwerterhuzen eigendom fan eallju: neist it Kleaster Klaarkamp wienen de wichtichste eigeners Tialling Entes Bolta, de erfgenamten Hania-Tjessens, Bernsck Heslinga, Jeppe Stania, en Lolcke Heslinga tegearre mei Werp Donia. Der binne gjin oanknopingspunten om it hûs fan Azeghe yn 1422 mei ien fan dy saten te identifisearjen.

It hûs fan Eteke Bornhuystera soe de sate wêze kinne dêr't yn 1511 Lolcke Heslinga en Werp Donia eigner fan wienen. Se wienen nammentlik elk mei in pakesizzer fan Eteke troud (Ayl en Frau Juwsma fan Rinsumageast). Dy sate soe it âlde hûs fan de family Bornhuystera west hawwe kinne.

;Eigeners/bewenners
* 1422 Azeghe to Borndahusen
* 1511 Lolcke Heslinga en Werp Donia
Haniastate (Boarnwert)

**Hania State** wie in state fier beëasten Boarnwert, gemeente Dongeradiel, yn it eardere doarp Boarnwerterhuzen. Op it stee fan de state stiet no in pleats.

It goed op Boarnwerterhuzen, dêr't de erfgenamten Hania-Tjessens eigeners fan wienen, kaam fan de Hania's fan Holwert en oarspronklik mooglik út de family Sypsma, dy't ek oan de oare kant fan de Peazens lân lizzen hie. Yn it begjin fan de 16e iuw waard it in skoft troch Sypt Hania fan Holwert bewenne. Fanwege it grutte floreenbedrach fan fl. 28 yn 1511 en 1700 sil it grif de sate FC5 west hawwe. Dy wie yn 1700 eigendom fan “Gerryt fan Cammingha, wenjend by "Franequer tot Rodenburgh” dy't yn 1698 net stimme mocht omdat hy “papist” wie. De pleats hie doe 100 pûnsmiet lân (hast 37 hektare) blykber prima boulân dat brûkt waard troch Ebeltie Sjoerds, widdo fan Fedde Tjeerds. Yn 1728 wie Tjeerd Feddes eigener, nei alle gedachten in soan fan de foarige pachter, mar dy hie blykber goed buorke want hy ferhierde de pleats oan Rein Johannes en wenne sels yn Hallum.

Krektas Minnoltsmastate wie dit goed yn 1832 eigendom fan de stienrike Pieter Cats, lid fan de ried fan Ljouwert.
Om dizze sate lei yn 1718, 1832 en ek no noch in royale grêft. 

;Eigeners/Bewenners
* family Sypsma
* family Hania
* 1700 Gerryt fan Cammingha
* 1832 Pieter Cats
Bieroproer

It **Bieroproer** wie in gewelddiedich konflikt yn Ljouwert yn de partijtiid, it tiidrek út de Fryske skiednis dêr't Fryslân tige te leien hie fan de ûnderlinge twisten tusken Skieringers en Fetkeapers. It konflikt wie oanlieding foar de Skieringer partij om de stêd yn te nimmen

## Eftergrûn
Yn maaie 1487 wied der in ein kaam oan it Trijestêdebûn dat foar in oantal jierren frede soarge hie yn Westerlauwersk Fryslân. In rige fan nije konflikten bruts út tusken de Skieringen en Fetkeapers. Ljouwert en Boalsert dy't ûnder ynfloed fan de Fetkeapers stienen kamen tsjinoer Snits en Frjentsjer te stean. 

In oantal jierren tebek, yn 1481 wienen meente en gilde fan Ljouwert deryn slagge om in ein te meitsjen oan de supremasy fan de haadlingen oer de stêd en ferwurven sels grutte ynfloed op it stedsbestjoer. It gefolch dêrfan wie dat de polityk fan Ljouwert fan dat stuit ôf yn wichtige mjitte foarskreaun waard troch it ekonomysk belang fan dizze stêd. Sa waard it ferbean om bier fan bûten de stêd yn te fieren en te konsumearjen. Doe't yn 1487, troch inkele plattelanners dy't de stêd besochten dat ferbod oertrêden waard en sy Haarlims bier dronken, dêr't efterôf fan bliken die dat it fan in folle bettere kwaliteit wie as de eigen (siltige) bier, ûntstie der spul mei in pear kroechbazen. 

It sinnige de kroechbazen net dat oar bier dronken waard en sy feroarsaken in fjochtpartij dy't bot út de hân rûn. De plattelanners flechten nei it Amelânhûs fan haadling Piter Cammingha dat dêrop belegere waard troch in grut oantal ynwenners út de stêd. Cammingha rop de help fan syn Skieringer freonen yn dy't mei in grutte legermacht ûnder lieding fan Worp Juckema Ljouwert oanfoelen. 

Twa oanfallen waarden troch de boargerij ûnder lieding fan âlderman Piter Sybrands Auckama ôfslein. Doe foelen de Skieringers Ljouwert fan it easten út oan. Dat gong in stik makliker om't dêr noch net in grêft en stedswallen oanlein wienen.  

Neidat Ljouwert troch de Skieringers ynnomd wie, waard it plondere en rike boargers foar losjild finzen set yn Snits. Auckama en in oantal fan syn meistanners waarden deaslein. Juckema krige it foar it sizzen oer de stêd en hat blykber in oantal jierren in wier skrikbewâld oer de stêd fierd.
Sybemastate

**Sybema State** wie in state op Sweagerfean by Westergeast. Fan de state is neat werom te finen.

It is ûnbekend wannear't de state boud is. Yn syn boek oer Kollumerlân meldt mr. Arnoldus Johannes Andreae dat der yn in oantekening fan 1587 skreaun wurdt oer “Sybemastate opt Feen". Nei alle gedachten waard de state doe bewenne troch Gayke Sybema dy't om dy tiid hinne rjochter wie yn Westergeast.

;Eigeners
* 1587 Gayke Sybema
Feartsicht

**Feartsicht** wie in state oan de Dokkumer Trekfeart yn Aldwâld. 
De state waard boud om 1775 hinne en hie in brede oprydleane nei de tagong fan it hûs. Boppe de kelders hie it gebou mar ien ferdjipping en  oan beide kanten wie in oanboude fleugel.

It lângoed waard oan de ein fan de 18e iuw stifte troch Lucia Catharina fan Scheltinga, widdo fan Hector Livius fan Heemstra dy't yn 1783 ferstoarn wie en syn Fogelsanghstate yn Feankleaster neilitten hie oan syn dochter Cecilia Johanna. Lucia wenne op Feartsicht oant har dea yn 1818, wêrnei't Catharina Louise Antoinette Anna baronesse du Tour van Bellinchave, de widdo fan Martinus fan Scheltinga it erfde en der mei har beide dochters wenne. Beide dochters trouwe op Feartzicht: Cecilia Johanna mei Louis Gaspard Adrien greve fan Limburg Stirum en Constantia Wilhelmina mei Hans Willem baron fan Aylva van Pallandt, hear fan Waardenburg en Neerijnen. Cecilia en Louis bleaunen nei harren houlik by mem op Feartsicht wenjen, want harren 7 bern waarden yn dit hûs berne. Nei it ferstjerren fan Catharina du Tour van Bellichave op 27 novimber 1837 bleaunen se noch in skoft yn it hûs wenjen oant se har yn 1840 op Nijenburgh fêstigen.
Dêrnei waard it hûs bewenne (hierd) troch mr. J.J. Bolman en letter troch mr. B. Hopperus Buma. Yn de lêste jierren foar de ôfbraak waard it hûs troch Otto Ernst Gelder greve fan Limburg Stirum brûkt as simmerferbliuw.
Doe't it hûs yn hannen kaam fan “Baron fan Pallandt”, syn foarnammen wurde der net by fermelden mar hy sil grif boppeneamde Hans Willem of dy syn soan west hawwe, hat dy it yn de simmer fan 1877 op ôfbraak ferkocht.

;Eigeners en bewenners
* <1818 Lucia Catharina van Scheltinga
* 1818 – 1837 Catharina L.A.A. baronesse du Tour van Bellinchave
* 1837 – 1840 Louis Gaspard Adrien graaf fan Limburg Stirum 
* 1840 - ? mr. J.J. Bolman
* mr. B. Hopperus Buma
* Otto Ernst Gelder greve fan Limburg Stirum
* Baron van Pallandt
Aebingastate (Huzum)

De **Aebingastate**, (ek: **Abbemahûs** of **Abbinga State**) is in eardere state en stie súdeast fan Huzum, yn de gemeente Ljouwerteradiel. Dêr lizze no it Aebingapark en it Drachtsterplein. 

De Aebingastins wurdt foar it earst om 1400 neamd as in Abba Abbingha hjir wennet. Yn 1511 wie it yn besit fan Hessel fan Abbingha (of Abbema) dy't de state werboude nei de ferwoasting yn 1498.

De eallju dy't yn de himrik fan Huizum wennen, stienen yn de striid tusken de Skieringers en Fetkeapers meast oan de kant fan de Skieringers. Yn 1419/1420 waard Huzum platbaarnd troch de Ljouwerters. Yn 1481 slagge it de Skieringers om Ljouwert te plonderjen. Yn datselde jier waard de frede wer tekene, mar dy duorre net lang. By it Bieroproer yn 1487 foelen de Skieringers opnij de stêd binnen. De Skieringer Worp Lieuwes Juckema bestjoerde dêrnei Ljouwert oant de Saksyske hartoggen it bewâld oernamen. Dêrnei waarden yn 1498 in soad stinzen yn de omjouwing fan de stêd ôfbrutsen om mei it sloopmateriaal de wâlen fan Ljouwert te fersterkjen en der in blokhûs yn de stêd mei te bouwen.

By de wurksumheden oan it Drachtsterplein yn Ljouwert binne yn 2012 resten weromfûn fan de âlde Abbingastate. It giet om parten fan de muorren en de damwand, mar ek om bygelyks potten en pannen.
 
;Bewenners  
* ± 1400 Abba Abbingha
* 15e iuw Lutze Abbama / Abbingha
* 15e iuw Hessel Abbama troud mei Wick Oenema
* 14xx - 1506 Keympe Abbema (ek neamd Keympo Abbis)
* 1506 - 1550 Hessel Abbama / fan Abbingha
* 1550 - 1577 Wick fan Aebinga troud mei 
* 1577 - 1581 Gosse Epes fan Douma
* 1581 - 1607 Epo fan Douwma, soan fan Wick en Gosse
* 1608 - 1620 Thet fan Douwma, troud mei Sydts fan Botnija
* 1623 Hessel fan Bootsma, troud mei in dochter fan Thet en Sydts
* 1624 - 1627 Sijdts fan Botnia, soan fan Sydts en Thet
* 1628 - 1640 Jan Kingma
* 1641 Wiglius fan Aytta, ferhiert it oan Abraham van Schurman
* 1642 - 1650 Abraham van Schurman en Maria van Vierssen
* 1652 - 1681 Abraham van Schurman en Aemilia van der Haer
* 1681 - 1731 Johan Abraham van Schurman en Jacoba Gercama
* 1731 - 1752 Abraham Frederik van Schurman
* 1752 - 1763 Albertus Emilius Lamoraal Rengers
* 1763 - 1781 Wilhelmina Frederica van Unia, wed. Rengers
* 1781 - 1785 Iskjen Catharina Bourboom, wed. W.A. van Sloterdijck
* 1785 - 1815 Jacob Frederik van Sloterdijck
* 1815 - 1832 Iskjen Catalina van Sloterdijck
* 1832 state wurdt ferkocht
* 1859 state wurdt ôfbrutsen
Aebingastate (Hallum)

**Aebingastate** soe oan de Hegebuorren op de doarpsterp fan Hallum stien hawwe, gemeente Ferwerderadiel, krekt east fan Offingaburgch.  

It hûs wie der al yn de 17e iuw, mooglik hat in grut hearehûs west, sûnder de status fan state. De eardere pastorije wurdt no bewenne. Cannegieter skriuwt yn syn artikel oer Offingastate (F.V.A. 1897) dat der in Aebingastate stien hawwe soe oan de Hegebuorren mei útrit fan de stallingen oan de Langebuorren mei in paad dat letter De Baaierd neamd waard.

Op de kadastrale minút is in iepen, hast rjochthoekich terrein te werkennen dat it stee fan de state west hawwe kin. Dat perseel grinze oan de eastlike grêft fan Offingaburch. Aebinga soe itselde west hawwe as "Het Hooghuis". Dat komt yn it 'Register van den Aanbreng' fan 1511 foar op namme fan Sypke to Haghehuus. Ut de namme "Hooghuis" falt ôf te lieden dat dit de wenning wie fan de (doarps)rjochter en sil dan yn 1511 al in beskate status hân hawwe. Nei de Fan Aebinga’s soe de family Fan Burmania it hûs yn eigendom hân hawwe. Jonkhear Sjuck fan Burmania ferkocht it hûs Aebinga yn 1716 oan Jacob Jansen IJssel.

It soe yn 1783 noch bestien hawwe en doe yn eigendom west hawwe fan Frou W. E. fan Aylva dûariêre fan Sixma. Hja stoar yn dat jier. Yn de stimkohieren binne beide nammen net werom te finen. Wol besieten suster en bruorren Sixma as erfgenamten fan harren mem ferskate stimdragende pleatsen en hoarnlegers yn Hallum.
De famylje Waslander hat der tusken 1740 - 1803 wenne. De luitenant-generaal Abraham Waslander ferstoar dêr op 24 april 1803.
Yn 1874 kocht de destiidske kristlik-grifformearde tsjerke in pân en liet it ôfbrekke. Op it stee waard yn dat jier in pastorije boud. De earste bewenner fan it nije hûs wie dûmny J. van Anker, dy't der mar twa jier wenne hat.  
;Bewenners
* 1511 Sypke to Haghehuus
* Famylje Fan Aebinga
* Famylje Fan Burmania
* 1740 - 1803 fam. Waslander
* 1874 kristlik-grifformearde tsjerke
Jurjen Bosch

**Jurjen Bosch** (Hallum, 14 desimber 1985) is in Nederlânske oanfaller dy't op it heden by sneonstreddeklasser Wykels Hallum spilet. Earder splile er foar SC Cambuur-Leeuwarden, ONS BOSO Sneek en PKC '83.

Bosch makke syn debút yn it betelle fuotbal 21 desimber 2007 tsjin Go Ahead Eagles. In blessuere jage lykwols de boel yn 'e bulten en behindere in fierdere profkarriêre. Dêrnei gie er werom nei de amateurs.

## Karriêrere
Ondersmastate

**Ondersmastate**, ek: **Jongestalstate** en it **Hûs fan Berou**  stie besúdwesten Hallum, gemeente Ferwerderadeel, op de grins fan dy gemeente mei Ljouwerteradiel. Op it diels noch mei grêften derom hinne terrein stiet in stjelppleats, mooglik fan koart nei 1870. It yn 1843 boude wenhûs fan de pleats soe doe ôfbrutsen wêze om nei Ljouwert oerbrocht te wurden. De skuorre wie yn 1838 werboud, neidat de foarige ôfbaarnd wie.

De state wurdt begjin 17e iuw foar it earst neamd. Cannegieter tinkt dat Walter de Underthum, dy't neamd wurdt yn it libben fan abt Ethelger fan Mariëngaarde ôfkomstich is fan in plak dêr't ek Ondersma nei neamd is. De buorskip dêr't Ondersmastate lei hiet yn de 13e iuw Underthum, in namme dy't him fia foarmen as Underda en Ondersmaterp (1511) ta Ondersmabuorren ûntwikkelde. Ondersma wie dus in buorskipsnamme en gjin familynamme.

Pas yn de 17e iuw ûntwikkele de bûtenpleats Ondersmastate him. Dizze state is sûnt 1640 yn stimkohieren en floreenkohieren te folgjen; hy koe (noch) net mei gegevens út it Register fan Oanbring fan 1511 en 1540 en út oare âlde boarnen yn ferbân brocht wurde. De grutte wie 100 pûnsmiet (± 37 hektare), oanslein foar 33 floreen. Yn 1640 wie dr. Allard Pieter fan Jongstal  (Starum, 1612 – Hallum, 1676), riedshear yn it Hof fan Fryslân eigener. Hy wie ek de bouhear fan it grutte klassisistyske hûs op dizze sate: 't slot Ondersma, bynamme Jongestal of it Hûs fan Berou.

Neffens in troch Cannegieter neamde akte soe it hûs *poorten, gragten, cingels, homeyen, ringmuren, boomen en plantagien, mitsgaders bloemen- en keukentuinen, schiphuis c.a* hân hawwe. Op it mei sink besleine platdak wie in *bassin met goudvisschen*. De namme fan it hûs waard yn de folksmûle al gau 'It Hûs fan Berou' neamd trochdat Allard Pieter hast syn hiele fermogen oan it hûs bestege hie en blykber spyt krige, ek omdat hy gjin begoedige frou troude.

## Bewenners

* 1648 - 1676 Allard Pieter Jongestal en Margrieth fan Haren
* 1676 – 1688 (?) Gellius Wybrandus Jongestal en Ida Lezaen fan Wissema
* 1688 – 1708 Pieter Jongestal en Wilhelmina Coenders
* 1708 - 1739 Pieter Jongstal II
* 1741 - 1751 bern fan Gellius Wybrandus fan Aytta en Wilhelmina Coenders
Dokkumer Ferbûn

It **Dokkumer Ferbûn** wie in ferbûn tusken geastliken, haadlingen en gemeenten fan Eastergoa en de stêd Grins. It ferbûn waard sletten op 17 septimber 1491 en hie as doel te soargjen foar lânsfrede. Wiidweidige bepalingen waarden opsteld om it geweld tsjin te gean en de stêd Grins krige it foech takend om yn te gripen by neilittigens fan de pleatslike rjochters. Boppedat krige Grins rjocht op in part fan de opleine boetes.
Algersmastate

**Algersmastate** of **Algersmastins** en **Ouwe Algersma up der Treme** wie in state op De Trieme yn Kollumerlân. De lizzing is ûnbekend.

Oer it ûntstean is neat bekend, mar yn 1467 hearde er ta de hearskippen dy't har tsjin in it ferdrach mei Grins fersetten. Faaks is syn hûs identyk mei dat thoe Algersma, neamd troch Andreae, dêr't yn 1488 Tyaerck thoe Algersma en syn frou Bauck Wybetsma wennen. 
Andreae fermoede dat dizze stins wolris deselde wêze koe as Alckemasaete of –heerd ûnder Feankleaster wêrfan't yn 1562 Tyardt Alckema eigener wie en yn 1591 nei alle gedachten dy syn pakesizzer Tyardt Alckes Alckema.

;Eigeners
* 1467 Ouwe Algersma
* 1488 Tyaerck thoe Algersma
* 1562 Tyardt Alckema (?)
* 1591 Tyardt Alckes Alckema (?)
Cannegieter (laach)

**Cannegieter** wie in predikantelaach fan Dútsk komôf. 

Hendrik Cannegieter (1691 - 1770), soan fan in boargemaster út Steinfort, waard rektor te Arnhim en fernederlânske syn namme 'Kannegieser'. Ut dit laach kamen in protte dûmnys, medisy en notarissen, ûnder oaren Herman Cannegieter (1723-1804), jurist en heechlearaar yn Frjentsjer, en Hendrik Gerrit Cannegieter (1804-1881), dokter en skiedskriuwer (oer Ferwerderadiel) te Hallum.

;Oaren út dit laach:
* Dominicus Cannegieter (Hallum, 23 oktober 1842 - Tsjom, 11 maart 1909), notaris en skiedkundige.
* Hendrik Gerrit Cannegieter (Wytmarsum, 28 maaie 1804 - Hallum, 15 maaie 1881), dokter. Skreau oer skiednis fan Ferwerteradiel.
* Hendrik Gerrit Cannegieter (Tsjom, 17 augustus 1880 - ?) sjoernalist-letterkundige dy't as herfoarme predikant yn Jelsum stie (1906-1914) en oer Fryske saken skreau.
* Petrus Cannegieter (Tsjom, 24 july 1883 - ?), predikant yn Koaten (1911-1917) en Idaerd (1917-1932). Hy wie 30 jier lang algemien sekretaris fan de 'Nederlandse Vereniging van Vrijzinnige Zondagsscholen' en 25 jier redakteur fan it frijsinnich godstsjinstich wykblêd 'Nieuw Leven'.
Corneille

**Guillaume Cornelis Beverloo**, better bekend as **Corneille**, (Luik, 3 july 1922 - Auvers-sur-Oise (Île-de-France), 5 septimber 2010) wie in Nederlânske Cobra-skilder en byldhouwer.

## Libben en wurk
Corneille wie foar it meastepart autodidakt, mar folge keunstkursussen oan de Amsterdamse Akademy, tusken 1940 en 1942. Yn 1946 hold hy yn Grins syn earste eksposysje.

Earst sterk beynfloede troch it wurk fan Picasso, makke hy him yn 1948 hjirfan los en kaam by de Cobra-beweging; hy is dêrfan mei-oprjochter, tegearre mei ûnder oaren Karel Appel, Jan Nieuwenhuys en dy syn broer Constant Nieuwenhuys.

Yn 1950 ferhuze Corneille fan Amsterdam nei Parys. Dêrnei reizge hy meardere kearen nei oare dielen fan de wrâld: Noard-Afrika, Noard-Amearika, de Antillen en Súd-Amearika. Dizze reizen bepale tige de aard fan syn wurk. Lyryske eksposysjes yn in waarm en nuansearre koloryt drukke syn spontane emoasjes út. Sûnt 1960 foel hy werom op figurative keunst, wêrby't froulju, fûgels, blommen en personaazjes faak ûnderwerp binne.

Corneille blykte medio 2005 noch like warber as eartiids, ek al waard der berjochte dat hy *"depressyf"* wêze soe. Sels beweart er dat skilderjen gjin hobby of wurk is, mar earder in ropping. Oant syn dea hie er syn atelier yn Parys. Besikers woe er meastentiids net oer de flier hawwe. Yn 2006 is in rekordbedrach betelle fan € 215.000 foar in skilderij fan Corneille. 

Hy makke de lêste jierren in minne tiid troch; hy siet sa't it liek yn in ynrjochting en waard (neffens in troch syn frou lykwols tsjinsprutsen berjocht) ûnder kuratele steld troch syn frou en soan, omdat hy jild ferkwânsele hawwe soe, feroarsake troch in manyske-depresje. Corneille's freonen en galeryhâlders beweare lykwols dat syn húshâlding him opslute litten hat omdat se jild woenen. Yn juny 2007 like hy der wer boppen-op te wêzen; hy wie persoanlik oanwêzich by de iepening fan in tentoanstelling yn it CoBrA-museum yn Amstelveen.

## Wurken
Syn keunstwurk *Au sein de désert, il y a encore de la place pour les yeux* (1949) hat by in feiling yn Kopenhagen (2006) € 281.000 opbrocht. Noch nea earder is foar ien fan syn wurken sa'n bedrach betelle.

Corneille hat ek libbensgrutte skulptueren makke. Syn wurk 'Le Bateau de L'espoir' waard yn 1993 ferkocht foar HFL 70.000 en is tsjintwurdich in mannichfâld fan dat bedrach wurdich.

## Grêf fan Corneille

Ofbyld:S3790043.jpg|Grêf fan Corneille yn Auvers-sur-Oise
Ofbyld:S3790044.jpg|Grêfstien Corneille 


## Underskiedingen
* Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau 1969
* Kommandeur yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw