open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Boeing 377 Stratocruiser

De **Boeing 377 Stratocruiser** wie in grutte lange-ôfstâns ferkearsfleanmasine dy't ûntwikkele waard út de militêre frachtfleanmasine C-97 Stratofreighter, dy't wer ôflaat wie fan de B-29 Superfortress. It ûntwerp wie modern yn dy tiid. Sa hie it tastel twa passazjiersdekken en in drukkabine, in betreklik nij ferskynsel by ferkearsfleantugen yn dy tiid. De Stratocruiser hie plak foar oant 100 passazjiers op it grutte dek en plak foar 14 op it salondek dêr ûnder. 

De Stratocruiser wie grutter as de Douglas DC-6 en de Lockheed Constellation, dêr't er mei konkurrearje moast, en wie ek djoerder yn gebrûk. Hy wie bekend om syn goede prestaasjes, de grutte kapasiteit en de lúkse kabine, mar syn betrouberens foel tsjin, fral fanwege swierrichheden mei de fjouwer 28-sylinder Pratt & Whitney Wasp Major radiaalmotors en harren fjouwerblêdige propellers. Der waarden mar 55 Model 377s boud foar loftfeartmaatskippijen.

Meiïoar 13 tastellen giene by ûngemakken ferlern, wêrby't tusken 1951 en 1970 totaal 140 deaden foelen.

## Brûkers

;
* Línea Internacional Aérea
;
* Israelyske Loftmacht
;
* British Overseas Airways Corporation
;
* American Overseas Airlines
* Northwest Airlines
* Pan American World Airways
* Transocean Air Lines
* United Airlines
;
* Rutas Aéreas Nacionales SA
;  
* Scandinavian Airlines System (net levere - trochferkocht oan BOAC)

## Keppelings om utens
* Boargerloftfeart: Boeing 377 ''Stratocruiser''
* Aviation History: Boeing 377 ''Stratocruiser''
* Boeing 377 - Stratocruiser
Ferdivedaasjepark

In **ferdivedaasjepark**, **attraksjepark**, **amusemintspark**, **temapark** of *pretpark* (hollanisme) is in rekreaasje-oard dêr't men jin tsjin betelling fermeitsje kin mei almeast grutskalige attraksjes lykas achtbanen, reuzerêden, mearketunen en wyldwetterbanen. Sa'n park ûnderskiedt him fan in merke trochdat it net ferpleatsber is, en fan in boarterstún trochdat it oer (folle) gruttere attraksjes beskikt. Dêrby binne ferdivedaasjeparken rjochte op it fermeitsjen fan grutte groepen minsken, almeast toeristen, mei't sa'n park te grut en djoer is om inkeld bestean te kinnen fan besyk troch de pleatslike befolking.

Ferdivedaasjeparken hawwe har ûntjûn út 'e Jeropeeske tradysje fan it hâlden fan in jierlikse merke. Ek de wrâldtentoanstellings fan 'e njoggentjinde iuw hawwe der har ynfloed op hân. Faak hat in ferdivedaasjepark in beskaat tema (dêrfandinne de oantsjutting "temapark"), dêr't alle attraksjes mei te krijen hawwe. Yn guon parken betellet men by de yngong in alomfetsjende tagongspriis wêrnei't alle attraksjes fierders frij besocht wurde kinne; yn oare parken is de yntreepriis leech, mar moat foar alle attraksjes apart bybetelle wurde. Hoewol't ferdivedaasjeparken besocht wurde troch minsken fan alle leeftydskategoryen, lizze se har dochs benammen ta op it fermaak fan bern. 

Guon fan 'e bekendste ferdivedaasjeparken fan 'e wrâld binne Disneyland, yn Anaheim, Disney World, yn Orlando, Euro Disney, yn Parys, en Warner Bros. Movie World, yn it Dútske Bottrop. Yn Nederlân is de Efteling, yn it Brabânske Keatsheuvel, fierwei it bekendste ferdivedaasjepark. Oaren binne Duinrell, yn Wassenaar (Súd-Hollân), Attraksjepark Slagharen, yn Slagharen (Oerisel) en Walibi Holland (de eardere Flevohof), yn Biddinghuzen (Flevolân). 

## Galery

Ofbyld:Sleepingbeautycastle50.jpg|It kastiel fan Toarnroaske (*Sleeping Beauty*), yn Disneyland
Ofbyld:Mountain at Canada's Wonderland.jpg|*Wonder Mountain*, yn Canada's Wonderland (Vaughan, Ontario)
Hellendoorn - Tornado looping.jpg|Balagos – Flying Flame yn Avonturenpark Hellendoorn
Ofbyld:Wild West Falls Adventure Ride PD.jpg|De *Wild West Falls Adventure Ride* yn Warner Bros. Movie World (Oxenford, Queenslân)
Ofbyld:Front Entrance of Disneyland.JPG|Yngong fan Hong Kong Disneyland (Hongkong)
Ofbyld:Hudsonbay-Walibiworld.jpg|*Pirate Ship Hudson Bay*, yn Walibi Holland
Ofbyld:Cinderella Castle.jpg|It kastiel fan Jiskepûster (*Cinderella*), yn Disney World
|*Thunder Mesa Riverboat Landing*, yn Euro Disney (Parys)


## Sjoch ek
* List fan ferdivedaasjeparken yn Nederlân
Samira El Idrissi

**Samira El Idrissi** (Drachten, 14 desimber 1992) is in studinte, fjochtsportster en model fan mingd Frysk-Marokkaansk komôf. Hja waard yn 2015 wrâldkampioene taekwondo by de froulju.

## Libben en karriêre
El Idrissi waard yn 1992 berne yn Drachten, as de dochter fan in Fryske mem en in Marokkaanske heit. Hja hat altyd tige sportyf west, en siet as bern op fuotbal, follybal en tennis, wylst se ek as majorette aktyf wie. Mei alve jier keas se lykwols foar de fan oarsprong Koreaanske fjochtsport taekwondo. Se beoefenet de saneamde "hurde" fariant fan dy sport, dêr't gjin maskers by droegen wurde (oars as de "sêfte" fariant, dy't in Olympyske status hat).

Oarspronklik wie El Idrissi oansletten by de Drachtster sportskoalle *Art of Defense*, mar fanwegen in brekme oan begelieding hat hja har no by *Kassem Gym* jûn. Hoewol't dy sportskoalle alhiel yn Alfen oan de Ryn stiet, kriget hja dêr goede begelieding fan 'e eigners, de bruorren Khalid en Habib Kassem. Yn in fraachpetear foar de *[[Ljouwerter Krante]]*, mids july 2015, sei El Idrissi dêroer: *"Sy binne Marokkaansk. Ik ek. Wy begripe inoar."* Har yn sportfermiddens wat ûngewoane sponsor, Slachterij Rypma út Gytsjerk, is El Idrissi oan kommen om't de eigner fan dat bedriuw famylje fan har mem is.

Yn 2013 wûn El Idrissi in brûnzen medalje op it wrâldkampioenskip taekwondo yn it Ingelske Coventry. Yn 2015 folge goud (op twa ûnderdielen) op it wrâldkampioenskip yn it Italjaanske Rimini. Dêrnjonken hat se ek twaris it earste plak behelle op it Jeropeesk kampioenskip en yn eigen lân ferskate medaljes wûn.

Njonken har sportkarriêre is El Idrissi ek aktyf as fotomodel en as mannekên. By fotoshoots of moadeshows moat hja geregeldwei mei make-up har blauwe plakken kamûflearje. Fierders studearret El Idrissi *[[Jeropa|European Studies]]*, wêrfoar't se staazje rûn hat yn it Jeropeesk Parlemint. Earder studearre se in healjier businesskommunikaasje yn it Frânske Cannes. Yn 'e simmer fan 2015 ferhuze hja fan Drachten nei Amsterdam, dêr't hja oant febrewaris 2016 dwaande wie mei har ôfstudearstaazje.

Yn it neijier fan 2016 rjocht El Idrissi de stifting LaForsa op, wêrmei't se jonge, kwetsbere famkes yn 'e leeftyd fan 12 oant 17 jier helpt om sterker te wurden en mear selsfertrouwen te krijen. Dat docht se troch de famkes taekwondo te learen, mar ek troch it fieren fan petearen en it troch harren by har modellewurk (bgl. it rinnen fan moadeshows) te belûken. El Idrissi begûn mei dit wurk yn Amsterdam, mar yn febrewaris 2018 sette se yn gearwurking mei de organisaasje Maatschappelijke Ondersteuning Smallingerland (MOS), de GGD en de gemeente Smellingerlân in soartgelikens projekt op yn har berteplak Drachten.
John Herschel

**John Frederick William Herschel** (Slough (Buckinghamshire), 7 maart 1792 – Hawkhurst (Kent), 11 maaie 1871) wie in Ingelsk wiskundige, astronoom,  apteker, botanikus en eksperimintele fotograaf/útfiner. Hy wie in soan fan astronoom William Herschel. Ut reden fan syn grutte maatskiplike fertsjinsten waard er beïerdige yn  Westminster Abbey.

Herschel wie de earste dy't de Juliaansk dei yn de astronomy ynbrocht. Hy beneamde sân moannen fan de planeet  Saturnus en fjouwer fan Uranus. Fierder hat bydroegen op it mêd fan de fotografy, û.m. troch de útfining fan 'e blaudruk, en die er ûndersyk nei kleureblinens en de gemyske krêft fan ultraviolette strieling.

Yn 1821 en 1847 krige Herschel de Copley Medalje.

## Keppelings om utens
*  Biografyske ynformaasje
*  R. Derek Wood (2008), ''Fourteenth March 1839, Herschel's Key to Photography''
*  Herschel Museum of Astronomy
Harlingen

* Harlingen (Teksas), in plak yn de steat Teksas (FSA)
* Harlingen (Nij Jersey), in plak yn Nij Jersey (FSA)
* Hr. Ms. Harlingen, in Nederlânske minejager fan de Alkmarklasse
Transavia

**Transavia** (offisjeel: **Transavia Airlines C.V.**) is in Nederlânske loftfeartmaatskippij dy't yn 1965 oprjochte waard. It bedriuw makket diel út fan de Air France-KLM-groep en is nei de KLM de grutste maatskippij fan Nederlân. De wichtichste thúshaven fan Transavia is Skiphol, mar ek op de lofthavens fan Rotterdam en Eindhoven binne fleantugen stasjonearre. Fierders wurde fan Eelde ôf ferskate fleanferbinings ûnderholden. De bestimmings fan Transavia lizze yn Jeropa, Afrika en Aazje.

Yn Frankryk hat Transavia in sustermaatskippij: Transavia France.

## Float
De float fan Transavia bestiet sûnt jannewaris 2019 út 42 fleanmasines fan it type Boeing 737:

Yn juny 2018 liet topman Mattijs ten Brink witte dat Transavia yn 2021 graach mei de nije Boeing 737 MAX fleane wol. Dy moatte de âldere tastellen yn de float dan ferfange.

Yn it ferline fleach de maatskippij mei de Douglas DC-6, de Caravelle, de Boeing 707-320, de Boeing 737-200 en -300, de Boeing 757-200 en de Airbus A300-B4.
Frekwintfleanerprogram

In **frekwintfleanerprogram** (Ingelsk: *frequent flyer program*) is in loyalensprogram dat oanbean wurdt troch in protte loftfeartmaatskippijen, mei as doel minsken dy't faak fleane oan harren te binen. Dielnimmers kinne meastentiids punten garje troch mei de oangeande maatskippij te fleanen. Mei mear punten krijt hja mear privileezjes, lykas foarrang by it tawizen fan stuollen en it rjocht om ekstra bagaazje mei te nimmen.
Avant Browser

**Avant Browser** is in webblêder, dy't programmaûnderdielen fan Internet Explorer, Firefox of Chrome brûkt om ynternetpagina's wer te jaan. De oarspronklike ferzje is út 2004.

## Oersetting nei it Frysk
Yn septimber 2006 is de oersetting fan de Avant Browser útbrocht. Dy Avant-blêder wurdt as skyl oer de Internet Explorer-blêder/motor hinne plakt. Foar minsken dy't graach dy bewende blêder brûke, is soks no dochs yn it Frysk te dwaan.

## Fryske staveringshifker
Yn de gruttere ferzjes wurde Firefox en Chrome ek stipe, en sille har staveringshifkers, mei wurdlisten Frysk fan Hunspell/Myspell, ek yn Avant wurkje.

## Sjoch ek
* List fan Frysktalige kompjûterprogramma's
Sânjes Safary

**Sânjes Safary** (Nederlânsk en offisjeel: *Sanjes Safari*), foarhinne **Boarters- en Bistepark SânjesFertier** (Nederlânsk en offisjeel: *Speel- en Dierenpark SanjesFertier*), is in lytsskalich ferdivedaasjepark mei in dieretún derby, sitewearre yn Dantumadiel, deunby De Westereen, mar yn 'e himrik fan Feanwâlden. It park waard yn 1998 oprjochte as SânjesFertier en waard yn 2020 omneamd ta Sânjes Safary.

## Akkomodaasjes
Sânjes Safary bestiet út twa ôfdielings, in boarterspark of ferdivedaasjepark mei as namme SânjesFertier, en in lytse dieretún dy't Dierepark SânjesZoo hjit. Dêrnjonken beskikt it park ek oer in kafetaria dêr't men telâne kin foar in hapke en in snapke. In diel fan it park  is oerdutsen om ek by reinich waar oantreklik te wêzen foar toeristen en deitoeristen. Yn totaal hat it park in oerflak fan 10.000&nbsp;m² bûtendoar en 2.000&nbsp;m² binnen. Yn it bistepark wurde likernôch 40 ferskillende bistesoarten holden, wêrûnder kamielen, strúsfûgels, stôksturtsjes, kavia's en kninen. Teffens is yn it bistepark it Natoermuseum Bruinenberg fêstige (sjoch ek Natuermuseum Dokkum).

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Sânjes Safary
* Sânjes Safary op Facebook
Loftfeartmuseum Aviodrome

It **Loftfeartmuseum Aviodrome** is it grutste Nederlânsk museum foar loft- en romtefeart. Sûnt 2003 húsmannet Aviodrome yn Lelystêd op it fleanfjild dêre. Earder siet it museum ûnder de namme **Aviodome** op Skiphol.

## De samling
### Fleanmasines

Net alle hjir ûnder neamde fleanmasines binne op in stuit yn it museum oanwêzich. It Aviodrome hat ek geregeldwei fleantugen dy't net ta de eigen kolleksje hearre.

* Aérospatiale Dauphin 2
* Agusta - Bell 204B UH-1
* Alsema Sagitta
* ANR-1 loftskip gondel
* Antonov An-2
* Auster J.1 Autocrat
* BAC Jet Provost (de cockpit)
* 4 gondels fan loftballonnen
* Ballonkapsule Dutch Viking
* Beechcraft D-18
* Birdman Cherokee
* Blackburn Buccaneer (de cockpit)
* Boeing 747-206SUD (de PH-BUK)
* Bölkow Bo 105
* Cierva C.30A Autogyro
* Consolidated PBY5A Catalina Eigner: Stichting "Exploitatie van de Catalina"
* Cessna 172 (brûkt foar loftfotografy)
* De Havilland Canada Beaver (de cockpit)
* De Havilland DH.82A Tiger Moth
* 2x De Havilland DH.104 Dove (ien kompleet en ien cockpit)
* DFS Olympia
* 2x Douglas DC-2 (ien fleanree tastel, Uiver)
* Douglas DC-3
* Douglas C-54 Skymaster
* Evans VP-1 Volksplane
* V-1 "Fleanende bom" (replika)
* Firebird ultralight
* 2x Fokker Spin
* Fokker Dr.I
* Fokker F.II
* Fokker B.IV 
* Fokker C.V
* Fokker F.VII
* Fokker F.VIII "Duif"
* Fokker S.IV (net kompleet)
* 2x Fokker S.11 Instructor (ien is fleanree)
* Fokker S.12
* Fokker S.13 (allinne de sturt)
* Fokker S.14 machtrener
* 2x Fokker F-27 Friendship (ien fleanree, de PH-FHF)
* Fokker F-27-050 (F-50 prototype op basis fan in oanpaste F-27)
* Fokker 100 (allinne cockpit)
* Mock-up cockpit Fokker 100
* Fokker 100
* Fouga Magister
* 2x Grumman S2N Tracker
* Grunau Baby
* Hawker Hunter Mk.4
* Hawker Seahawk útliend oan Traditiekamer Marineluchtvaartdienst, Martiem Vliegkamp De Kooy
* Junkers Ju 52 (yn lisinsje boud troch CASA)
* Lilienthal Gleitflugzeug (sweeffleantúch) replika
* Lockheed L-749 Constellation
* 2x Lockheed F-104 Starfighter
* Lockheed SP2H Neptune
* MiG-21 PFM Fishbed-F
* 2x Mignet HM.14 Pou du Ciel
* N.H.I. H.2 Kolibri
* N.H.I. H.3 Kolibri
* Noorduyn C-64 Norseman
* Noorduyn Harvard (yn lisinsje boude North American Harvard)
* North American B.25 Mitchell (net kompleet)
* Pander Zögling
* Piper J-3 Cub
* Raytheon Hawk loftdoelraket
* Rienks R-1B giroglider
* Saab 91D Safir
* Saab J37 Viggen
* 3x Schleicher Ka-4 Rhönlerche 
* Schleicher Ka-8B
* Sikorski S-55
* 3x Stearman Hammond Y-1S
* Sud Aviation SE.210 Caravelle (allinne de cockpit)
* Supermarine Spitfire (replika)
* Van Ommeren VO-3
* Westland WS-51 Dragonfly (yn lisinsje makke Sikorsky S-51)
* Wright Flyer replika
* Wright Flyer (orzjineel út 1921)

### Romtefeart

* Astronomyske Nederlânske Satellyt 
* Ynfraread Astronomyske Satellyt (replika)
* Huygens sonde (wyntunnel model)
BerneBoel

**BerneBoel** is in edukatyf platfoarm yn 'e foarm fan in softwareprogramma dat troch Mediaheads, de provinsje Fryslân en Cedin/Taalsintrum Frysk mei-inoar ûntwikkele is. It waard yn 2014 útbrocht. BerneBoel is in digitale Fryske learomjouwing foar de groepen 1 en 2 dy’t oanslút by de tema’s fan de taalmetoade Studio F.

## Sjoch ek
* List fan Frysktalige kompjûterprogramma's

## Keppelings om utens
* De Flash-ferzje fan BerneBoel op ynternet
Deluge

Deluge is in iepenboarne BitTorrent-programma foar ferskate bestjoeringssystemen. De oarspronklike ferzje is út 2006.

## Oersetting nei it Frysk
De teksten yn it programma binne foar in grut diel oerset nei it Frysk.

## Sjoch ek
* List fan Frysktalige kompjûterprogramma's
Lea Ackermann

**Lea Ackermann** (* Völklingen, Saarlân op 2 febrewaris 1937 - † Trier op 31 oktober 2023) wie in Dútske suster fan de *Susters Misjonarissen fan Us-Leaffrou fan Afrika*. Hja wie benammen yn Dútslân ferneamd as immen dy't har tige ynsette tsjin it seksueel útrûpeljen fan froulju en is de stiftster fan 'e ynternasjonale helporganisaasje *SOLWODI*.

## Persoansbeskriuwing
Lea Ackermann waard berne yn Völklingen, mar woeks op yn Klarenthal by Saarbrücken. Nei't Lea Ackermann in bankoplieding folge yn Saarbrücken, naam hja it beslút om har yn 1960 by de oarder fan de Susters Misjonarissen fan Us-Leaffrou fan Afrika te jaan, de saneamde Wite Susters. Hja studearre dêrnei taalkunde, teology, pedagogy en psychology en promovearre yn 1977 oan 'e Ludwig Maximilians-Universiteit yn München. 

Yn har wurk yn Rûanda en Kenia makke Ackermann kennis mei de wize hoe't froulju slachtoffers waarden fan seksuele eksploitaasje en minskehannel. Yn 1985 stifte hja yn Mombasa (Kenia) de organisaasje SOLWODI (*Solidarity with women in distress*; Solidariteit mei froulju yn need). Dizze organisaasje wol froulju, dy't earder slachtoffer waarden fan seksuële slavernij en minskehannel helpe om it libben wer op it rjochte spoar te krijen. It wurk fan Ackermann ferhûze letter ek nei Jeropa en yn Dútslân binne yntusken tal fan plakken mei in SOLWODI-kantoar. Yn Dútslân rjochtet it wurk fan de suster him fral op frouljy dy't lokke binne mei moaie praatsjes oer it krijen fan wurk of in houlik, mar sa it slachtoffer waarden fan twongen prostitúsje.

Foar har wurk waard Lea Ackermann mannich kear ûnderskieden, û.o mei de Oarder fan Fertsjinste fan de Bûnsrepublyk Dútslân, it Grutkrús fan Fertsjinste en tal fan oare ûnderskiedings fan organisaasjes, universiteiten en Dútske dielsteaten. Ek skreau Ackermann ferskate boeken yn 'e Dútske taal oer de ûnderwerpen dy't har sa nei leine.

Ackermann wenne yn 'e pastorije fan it doarp Hirzenach, likernôch 30 kilometer súdlik fan Koblenz. De lêste tiid naam har sûnens ôf en moast hja ferhûzje nei in ferpleechhûs yn Trier. Hja ferstoar dêr doe't hja by in operaasje op 31 oktober 2023 net mear út de narkoaze wekker waard.

## Keppelings om utens
* /// Ynternet-adres fan SOLWODI
Air France

**Air France** (formele namme: **Société Air France, S.A.**) is de grutste loftfeartmaatskippij fan Frankryk. De maatskippij is part fan 'e Air France-KLM-groep en is mei-oprjochter fan SkyTeam, in ynternasjonale alliânsje foar loftfeartmaatskippijen. It haadkertier fan it bedriuw stiet by de lofthaven Charles de Gaulle, benoarden Parys. Air France ferfiert passazjiers en fracht nei 204 bestimmings yn 93 lannen.

## Float
De float fan Air France bestiet út 231 fleanmasines mei in gemiddelde âldens fan 11,4 jier (18 juny 2015).
Martinair

**Martinair** (formiele benamming: **Martinair Holland N.V.**) is in Nederlânske loftfeartmaatskippij, dy't sûnt 2011 allinnich fracht ferfiert. It bedriuw waard 1958 oprjochte troch Martin Schröder en John Block ûnder de namme *Martin's Air Charter*.

## Float
De float fan Martinair bestiet july 2015 út 8 tastellen.

## Ungemakken
*4 desimber 1974 fleach in Douglas DC-8 fan Martinair yn Sry Lanka tsjin in berch. Alle ynsittenden, 184 Yndonezyske passazjiers en 7 Nederlânske bemanningsleden, kamen om hals.
*21 desimber 1992 ferûngelokke in Douglas DC-10 fan Martinair tidens de lâning op 'e lofthaven fan Faro yn it suden fan Portugal. It tastel hie 13 bemanningsleden en 327 passazjiers oan board, dy't de krystfakânsje oan 'e Algarve slite woenen. 54 passazjiers en 2 bemanningsleden kamen om hals.
Firefox OS

Firefox OS is in bestjoeringssysteem fan Mozilla, dat draaie kin op Android-compatible mobyltsjes en tablets en yn 'e oarspronklike ferzje útbrocht waard yn 2013. It wurdt kant-en-klear ferkocht, mar kin ek sels op besteande Android-tastellen ynstalleare wurde. Ek in pear telefyzjes wurkje op firmware mei Firefox OS. Foar pc's binne der simulator- en/of emulatorferzjes.

## Ynstallaasje
Sels ynstallearjen is in behyplik putsje, om't net sa folle typen offisjeel stipe wurde, en de standertynstallaasje dêrom sels oanpast wurde moat foar it tastel. Fierders kin in simulator- of emulatorferzje maklik kompilearre wurde, of ynladen as add-on yn Mozilla Firefox.

## Oersetting nei it Frysk
De programma's binne foar in part yn it Frysk beskikber.

## Fryske staveringshifker
De Fryske staveringshifkers fan Hunspell/Myspell en Aspell wurde stipe.

## Sjoch ek
* List fan Frysktalige kompjûterprogramma's
Ryanair

**Ryanair** is in Ierske loftfeartmaatskippij dy't kontinintale flechten útfiert yn Jeropa. It haadkertier fan it bedriuw stiet in Dublin, de haadstêd fan Ierlân. De wichtichste thúshavens fan Ryanair binne lofthaven Dublin en lofthaven Londen Stansted.
KLM Cityhopper

**KLM Cityhopper** is in Nederlânske loftfeartmaatskippij, en dochterûndernimming fan 'e KLM. Ut namme fan it memmebedriuw fiert KLM Cityhopper flechten út nei 44 Jeropeeske bestimmings.

## Float
De float fan KLM Cityhopper bestiet july 2015 út 47 fleanmasines.

De Fokker 70-tastellen waarden tusken 2016 en 2018 stadichoan út 'e float helle.

De KLM Cityhopperfloat bestiet ein febrewaris ít de neifolgjende tastellen:
GNOME

**GNOME** is in grafyske skyl foar Linux. Dêrneist bestean der ports foar Mac OS X (û.o. MacPorts) en Microsoft Windows (fia Cygwin). de oarspronklike ferzje is fan 1999.

## Oersetting nei it Frysk
Der bin oersetters nei it Frysk aktyf, mar foar de resinte ferzjes is der noch in protte wurk te dwaan.

## Fryske staveringshifker
De staveringshifker 'GtkSpell' kin wurdlisten fan Hunspell/Myspell, Aspell of beide tagelyk tapasse, ôfhinklik fan wat ynboud is yn it subprogramma Enchant.

## Sjoch ek
* List fan Frysktalige kompjûterprogramma's
Nesse (Reiderlân)

**Nesse** wie in delsetting yn it midsiuwske lânskip Reiderlân, noardeastlik fan de Punt fan Reide. De oerbliuwsels fan Nesse lizze no yn it havengebiet fan Emden, yn it Dútske East-Fryslân. Nesse wurdt neamd yn in let-15e iuwske list fan kerspelen fan it bisdom Münster. Nesse behearde ta it dekanaat (proasdij) Hatzum alias Nes.

It doarp Nesse bleau noch lang bestean nei it ûntstean fan de Doalert. Hoewol't Nesse in protte te lijen hân hat fan de ynfloed fan de Dollard, is it doarp net fersûpt en bleau it bestean oant yn de 19e iuw. De Iems roan oarspronklik benoarden om it plak hinne. Nei it ûntstean fan de Dollard hat de Iems in nij paad fûn oan de súdkant fan it doarp, dat Nesse waard in eilân: Nesserlân. De stêd Emden ferlear dêrtroch de direkte ferbining mei de Iems. Emden hat noch wol besocht de rin fan de Iems te beynfloedzjen troch it oanlizzen fan in daam fan Nesse nei it Reiderlân, mar dat feroare de saak net. 

Oan de ein fan de 18e iuw waard it eilân mei in dyk oan it fêstelân ferbûn, sadwaande waard it in oerde. It eilân hie fral bot te lijen fan de stoarmfloed fan 1825. De tsjerke, dy't doe al lang gjin predikant mear hie, waard dêrnei ôfbrutsen. Yn 1834 stiene der yn Nesse noch sân huzen, yn 1855 wiene dat noch mar trije.

## Keppeling om utens
* Oersjoch fan alle midsiuwske doarpen yn it Dollardgebiet
* Histoaryske geografy fan de Dollardkrite (webside wurdt noch oan boud)
British Airways

**British Airways**, faak ôfkoarte ta **BA**, is de grutste loftfeartmaatskippij fan Grut-Brittanje en is mei-oprjochter fan 'e loftfeartalliânsje Oneworld. Tegearre mei Iberia foarmet British Airways de International Airlines Group.

## Float
De float fan British Airways bestiet july 2015 út 260 fleanmasines mei in gemiddelde âldens fan 12,8 jier.
LibreOffice

**LibreOffice** is in ûnôfhinklike ûntwikkeling fan OpenOffice, wêrfan't de oarspronklike ferzje útkaam yn 2011. It is in iepenboarne kantoarpakket mei û.o. in tekstbewurker, rekkenblêd- en presintaasjeprogramma.

## Oersetting nei it Frysk
Sûnt 2015 is der wurke oan de Fryske Oersetting. Mei LibreOffice 6.1 is it dan safier. It earste Fryske kantoarpakket. Ferbetteringen en oanfollingen gean troch.

## Fryske staveringshifker
In Fryske staveringshifker kin apart tafoege wurde. De staveringshifker wurdt levere troch Hunspell/Myspell dy't op it systeem ynstallearre is (Fryske wurdlist hânmjittich tafoegje), of in losse ekstinsje fan LibreOffice. Yn de lytsere Android-ferzje sit gjin staveringshifker.

## Sjoch ek
* List fan Frysktalige kompjûterprogramma's

## Keppelings om utens
* Staveringshifker fan de Fryske Akademy
* Staveringshifker Frysk fan OpenOffice
* Staveringshifker yn de fraachbaak
* Meidwaan oan de oersetting fan LibreOffice
MATE

**MATE** is in grafyske skyl foar Linux, BSD en Windows (fia Cygwin), en in ûnôfhinklike trochûntwikkeling fan GNOME 2. De oarspronklike ferzje datearret fan 2011.

## Oersetting nei it Frysk
It liket dat de Fryske oersettingen noch net ûnderhâlde wurde.

## Fryske staveringshifker
De staveringshifker 'GtkSpell' kin wurdlisten fan Hunspell/Myspell, Aspell of beide tagelyk tapasse, ôfhinklik fan wat ynboud is yn it subprogramma Enchant.

## Sjoch ek
* List fan Frysktalige kompjûterprogramma's
Ynternasjonale Loftfeartassosjaasje

De **Ynternasjonale Loftfeartassosjaasje** (Ingelsk: *International Air Transport Association* of **IATA**) is in brânzje-organisaasje foar loftfeartmaatskippijen oer de hiele wrâld. It foarnaamste doel fan IATA is it fertsjinwurdigjen en fuortsterkjen fan 'e folsleine loftfeartsektor. Hjoeddedei binne 250 loftfeartmaatskippijen oansletten by de organisaasje.

## Leden
De folgjende loftfeartmaatskippijen binne IATA-lid:
Omrop Fryslân (app)

Mei de Omrop Fryslân-app, dy't sûnt 2015 bestiet, kin it nijs folge, en útstjoeringen (werom)sjoen wurde.

## Sjoch ek
* Omrop Fryslân
* List fan Frysktalige kompjûterprogramma's
Berum (Reiderlân)

**Berum** is in net mear besteande midsiuwske delsetting yn it noardeasten fan Nederlân. It doarp lei yn it midsiuwske lânskip Reiderlân, benoardeasten de Punt fan Reide tusken Easterreide en Fletum.

Berum waard ferswolge troch de Doalert. It doarp lei oan de Iems hast tsjinoer Larrelt yn East-Fryslân. Stratingh en Venema neame Berum op grûn fan ûnbetroubere kaarten út de 16e iuw in grut en ryk doarp, mei in tsjerke en frijwat hege toer. It doarp wurdt yn de njoggende iuw foar it earst neamd as *Burion*. Yn ferdraggen fan 1391 en 1420 wurdt Kampo, haadling yn Berum, neamd. Berum komt ek noch foar yn in let-15e-iuwske list fan kerspelen fan it bisdom Múnster. Ut de ynkomsten yn dy list docht bliken dat it gjin ryk doarp wie. Westerreide en Easterreide hiene nammentlik beide 13 skellingen en Berum waard oanslein foar mar 4 skellingen. Berum hearde ta it dekanaat (proasdij) Hatzum alias Nes.

## Keppelings om utens
* Oersjoch fan alle midsiuwske doarpen yn it Dollardgebiet
* Historische geografy fan it Dollardgebiet (webside wurdt noch oan wurke)
Microsoft Office

**Microsoft Office** is in kantoarpakket mei û.o. in tekstbewurker, rekkenblêd- en presintaasjeprogramma. De oarspronklike ferzje is fan 1990.

## Programma's
Microsoft Office bestiet hjoed-de-dei út in oantal produkten mei elk tagong ta ferskate programma's. De meast gongbere produkten mei byhearrende programma's steane hjirûnder beskreaun:

De standalone-ferzjes fan Office 2019 binne in ienmalige oanskaf. Office 365 is allinne yn abonnemintsfoarm beskikber. 

## Fryske staveringshifker
Sûnt 5 july 2019 is der in nije en ferbettere Fryske staveringshifker foar Microsoft Office beskikber. Op it stuit is dizze staveringshifker der allinne noch mar foar Windows, ferzjes foar macOS en oare bestjoeringssystemen komme nei ferwachting foar it ein fan 2019. Brûkers fan macOS kinne ta oan dy tiid de âlde staveringshifker fan de Fryske Akademy brûke.

## Sjoch ek
* List fan Frysktalige kompjûterprogramma's

## Keppelings om utens
*Nije staveringshifker foar Microsoft Office
*Alde staveringshifker foar Microsoft Office
Aegean Airlines

**Aegean Airlines** (Gryksk: *Αεροπορία Αιγαίου*) is de grutste loftfeartmaatskippij fan Grikelân nei passazjiers, bestimmings en floatgrutte. Sûnt juny 2010 makket it bedriuw diel út fan 'e loftfeartalliânsje Star Alliance.

## Float
De float fan Aegean Airlines bestiet 1 july 2015 út 44 fleanmasines mei in gemiddelde âldens fan 7,4 jier.
Aer Lingus

**Aer Lingus** is de nasjonale loftfeartmaatskippij fan Ierlân. It bedriuw waard 1936 oprjochte en is fêstige by de lofthaven fan Dublin. Aer Lingus is foar tritich persint yn hannen fan Ryanair, de grutste loftfeartmaatskippij fan Jeropa.

## Float
De float fan Aer Lingus bestiet 22 july 2015 út 51 fleanmasines mei in gemiddelde âldens fan 10,4 jier.

*Fan 2018 oant en mei 2020 wurde alle jierren trije fleanmasines fan it type Airbus A350-900 ôflevere.
OpenTeacher

**OpenTeacher** is sûnt 2013 in iepenboarne programma om kennis/feardichheden oan te learen, en te testen. De ûnderwerpen binne û.o. (frjemde) taal, topografy, en type.

## Oersetting nei it Frysk
It programma hat in Fryske oersetting fan ien fan de ûntwikkelders.

## Fryske staveringshifker
De staveringshifker kin wurdlisten fan Hunspell/Myspell, Aspell of beide tagelyk tapasse, ôfhinklik fan wat ynboud is yn it subprogramma Enchant.

## Sjoch ek
* List fan Frysktalige kompjûterprogramma's
Opera (browser)

**Opera** is in webblêder mei in lange steat fan tsjinst. De oarspronklike ferzje datearret út 1995.

## Oersetting nei it Frysk
Sûnt oktober 2005 wurdt Opera 8.5 en heger yn it Frysk offisjeel stipe troch Opera-programmatuer yn Noarwegen. Yn de lytsere mobyle ferzje Opera Mini foar Android, sit sûnt 2014 ek in Fryske oersetting.

## Fryske staveringshifker
Foar de staveringshifker wurde de Hunspell/Myspell-wurdlisten dy't op it systeem ynstallearre binne brûkt. Yn de lytsere mobyle ferzjes sit gjin staveringshifker.

## Sjoch ek
* Opera Mail
* List fan Frysktalige kompjûterprogramma's

## Keppelings om utens
* Offisjele Fryske taaltriem foar Opera 9.xx
Sauna

In **sauna** is in lytseftich apart gebou of in romte yn in grutter gebou, ûntwurpen om te fungearjen as in plak dêr't minsken drûge of wiete hjittens ûndergean kinne. It kin ek in gelegenheid wêze dêr't ferskate sokke fasiliteiten beskikber binne foar iepenbier gebrûk.

De sauna komt oarspronklik út Finlân, in lân dat in echte saunakultuer hat, en dêr't frijwol eltse wente fan in eigen lytse sauna foarsjoen is. De lânseigen Yndiaanske folken fan Midden-Amearika hawwe in eigen foarm fan 'e sauna, de *[[temazcal]]*. Ek de swithutte of *sweat lodge* fan 'e Noardamerikaanske Yndianen is besibbe oan 'e sauna.

Der besteane tsjintwurdich twa soarten sauna's: tradisjonele sauna's, dêr't streekrjocht de lucht opwaarme wurdt, en ynfrareadsauna's, dêr't objekten lykas stiennen of stikken houtskoal opwaarme wurde, dy't dan de lucht opwaarmje. De temperatuer yn in moderne drûge sauna kin oprinne oant boppe de 100º&nbsp;C, wat inkeld ferdroegen wurde kin om't de luchtfochtichheid keunstmjittich tige leech holden wurdt; as der mear wetter yn 'e lucht sitte soe, soe dat by sa'n temperatuer begjinne te sieden.
Wray (Kolorado)

**Wray** is in plak (*city*) in de Amerikaanske steat Kolorado. It plak heart bestjoerlik ûnder Yuma County.
Apache OpenOffice

**Apache OpenOffice** is in iepenboarne kantoarpakket mei û.o. in tekstbewurker, rekkenblêd- en presintaasjeprogramma. De oarspronklike ferzje is fan 2012.

## OpenOffice.org opfolger
'Apache OpenOffice' is formeel de opfolger (yn namme) fan it programma 'OpenOffice.org', nei de oername troch Apache. In oantal ûntwikkelders wie it net mei de nije koers iens, en is troch gien mei syn eigen ferzje, LibreOffice. Troch de ferskillende lisinsjes, mei LibreOffice de ferbetteringen oan de OpenOffice-boarnekoade oernimme, mar oarsom net. Dat sil yn de takomst yn it foardiel wurkje fan LibreOffice.

## Fryske staveringshifker
In Fryske staveringshifker kin apart tafoege wurde. De staveringshifker wurdt levere troch Hunspell/Myspell dy't op it systeem ynstallearre is (Fryske wurdlist hânmjittich tafoegje), of in losse (ferâldere) ekstinsje yn OpenOffice sels. In losse ekstinsje fan LibreOffice, dy't wol by de tiid is, kin ek ynstallearre wurde.

## Sjoch ek
* List fan Frysktalige kompjûterprogramma's

## Keppelings om utens
* Staveringshifker Frysk fan OpenOffice
* Staveringshifker fan de Fryske Akademy (LibreOffice)
Opera Mail

**Opera Mail** is sûnt 2013 in los e-mailprogramma fan de makkers fan de Opera-webblêder. It programma wie altiten ûnderdiel fan de Presto-ferzjes fan de webblêder, mar is dêrnei ôfsplitst.

## Oersetting nei it Frysk
Der is in Fryske oersetting beskikber foar it programma.

## Fryske staveringshifker
Foar de staveringshifker wurde de Hunspell/Myspell-wurdlisten dy't op it systeem ynstallearre binne brûkt.

## Sjoch ek
* Opera (browser)
* List fan Frysktalige kompjûterprogramma's
Karaoke

**Karaoke** (yn it Japansk カラオケ, *karaoke*, fan 空, *kara*, "leech", en オーケストラ, *ōkesutora*, "orkest") is in foarm fan ynteraktyf amusemint, wêrby't amateursjongers meisjonge mei besteande (en yn 'e regel rûnom bekende) muzyknûmers troch it gebrûk fan in mikrofoan en in lûdssysteem. De muzyk fan it oangeande nûmer wurdt dan ôfspile sûnder it sjongen fan 'e *lead*-sjong(st)er, wylst de amateursjonger de tekst fan it nûmer op in byldskerm ôflêze kin. Dêrby feroaret de tekst letter foar letter fan kleur om oan te jaan wêr't de sjonger op dat stuit yn it nûmer wêze moat. Tradisjoneel fynt karaoke plak yn iepenbiere gelegenheden, yn spesjalisearre saneamde karaokebars of yn gewoane bars of nachtklubs dy't in karaokejûn organisearre hawwe. Der besteane tsjintwurdich lykwols ek fideospultsjefarianten fan karaoke, dy't men thús brûke kin. Tsjintwurdich wurdt der jiers wrâldwiid krapoan $1 miljard fertsjinne oan karaoke.
Alloway

* Alloway (Nij Jersey), plak yn de Amerikaanske steat Nij Jersey.
* Alloway (Skotlân), in plak yn Skotlân (berteplak fan Robert Burns).
Haikû

In **haikû** (fan it Japanske 俳句, *haikai*, "fers", meartal: *haiku*) is in koarte, fan oarsprong Japanske foarm fan dichtkeunst, dy't karakterisearre wurdt troch de folgjende skaaimerken:
* 3 dichtregels, wêrfan't de earste bestiet út 5, de twadde út 7 en de trêde wer út 5 wurdlidden;
* de *kiru* ("it snijen"), de essinsje fan 'e haikû, wurdt ornaris werjûn troch it njonkeninoar pleatsen fan twa bylden of ideeën, dy't ferbûn wurde troch in *kireji* ("snijwurd"), in soarte fan ferbaal ynterpunksjeteken dat de oergong fan it iene byld of idee nei it oare oanjout, en fertsjutsket wat de beide njonkeninoar pleatste eleminten mei-inoar te krijen hawwe;
* in *kigo*, in ferwizing nei de tiid fan it jier, dy't yn 'e regel ûntliend wurdt oan in *saijiki*, in lange mar fêste list fan sokke wurden.

Yn it Japansk wurde haikûs tradisjoneel yn ien inkele fertikale line ôfprinte, mar yn Westerske talen is it wizânsje om se yn trije ûnderinoar steande dichtregels wer te jaan.

## Skiednis
De haikû ûntstie yn 'e santjinde iuw út 'e ûnderlinge wediver fan ferskate grutte Japanske dichters, dêr't Matsuo Bashi de meast ferneamde fan is. Lange tiid fungearre it ûnder de beneaming *[[hokku]]* as de oanset ta it langere keatlingdicht *[[renga]]*. Pas oan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw ferselsstannige de dichter Masaoka Shiki de haikû ûnder syn hjoeddeistige namme. Moderne Japanske haikû's, of *gendai-haiku*, stappe wat langer wat mear ôf fan it idee dat in fers mar 17 wurdlidden hawwe mei, of dat it ûnderwerp de natoer wêze moat. De njonkeninoarpleatsing bliuwt lykwols fan grut belang. Fierders bestiet der in frij algemien, mar relatyf resint, gefoel dat de beide njonkeninoar pleatste eleminten dingen of foarfallen wêze moatte dy't yn it aldendeiske libben waarnommen wurde kinne. 

## Foarbyld
Ien fan 'e meast ferneamde haikû's (eins in *hokku*), skreaun troch Matsuo Basho, giet sa:
Angelica Mirai

**Angelica Mirai**, echte namme ûnbekend (23 april 1976), is in rêstend Letsk pornografysk aktrise, wa har artystenamme oft ek wol stavere wurdt as Angelica Marai.

## Libben en karriêre
Angelica Mirai waard yn 1976 berne yn Letlân. Mids njoggentiger jierren waard hja ûntdutsen troch de Frânske pornoregisseur Pierre Woodman, wêrnei't hja yn 1996, mei 20&nbsp;jier, har debút yn in pornografyske film makke. Woodman caste har yn ferskate films foar it Sweedske *[[Private (filmstudio)|Private]]*-label, wêrfan't de bekendsten de trije dielen fan 'e trilogy *The Pyramid* wiene, út 1996.

Dêrnjonken spile Mirai yn *Private Stories 24* en *Triple X 25*, wylst se in net-pornografyske rol hie yn *Triple X 20*. Yn 1997 loek hja har alwer út 'e pornoyndustry werom, mar it jiers dêrop brocht Woodman *Private Castings X 12* út, wêryn't Mirai har alderearste audysje te sjen wie.

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Angelica Mirai yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Angelica Mirai yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Ferri Somogyi

**Ferri Somogyi** (folút: **Ferenc Imre Somogyi**, útspr.: ['fɛrɛnʦ 'imrɛ so'moʤi], likernôch "ferrents imrè sòmmòdzjy"; Hilfertsom, 3 juny 1973) is in Nederlânsk akteur en ''live''-discjockey fan mingd Nederlânsk-Hongaarsk etnysk komôf. Hy is benammen bekend wurden mei syn rol as Rik de Jong yn 'e RTL-soapsearje *Goede Tijden, Slechte Tijden*.

## Libben en karriêre
Somogyi waard yn 1973 berne yn Hilfertsom. Hy is foar in fjirdepart fan Hongaarsk etnysk komôf, mei't syn pake oan heitekant in Hongaarske ymmigrant wie. Syn heit is de sjoernalist Imre Somogyi. Nei it ôfrûnjen fan 'e HAFU studearre Somogyi in jier kompjûterkunde oan it *Mesa Community College* yn it Amerikaanske San Diego. Neitiid kearde er werom nei Nederlân om syn tsjinstplicht te ferfoljen.

Wylst er in kear mei ferlof wie, die Somogyi audysje foar *Goede Tijden, Slechte Tijden*, wat der úteinlik ta late dat him, nei't er in jier by it castingburo fan Harry Klooster wurke hie, de rol fan Rik de Jong taparte waard, dy't spesjaal foar him skreaun wie. Somogyi spile dêrnei fan 1995 oant 2003 mei yn *Goede Tijden, Slechte Tijden*, wylst er ûnderwilens ek gastrollen yn 'e searjes *Baantjer*, *De Garage*, *Bon Bini Beach* en *Het Glazen Huis* ferfolle en meispile yn 'e film *Jezus Is een Palestijn* (1999).

Yn 2002 emigrearre Somogyi nei de Feriene Steaten mei as doel om in aktearkarriêre yn Hollywood te begjinnen. Wylst er om utens ferbleau, wied der dochs noch geregeldwei op 'e Nederlânsk tillefyzje te sjen, û.m. yn it realitytillefyzjeprogramma *Hotel Big Brother*. Nei't syn Amerikaanske aventoer mislearre wie, kearde Somogyi wer werom nei Nederlân, dêr't er yn 2007 syn âlde rol yn *Goede Tijden, Slechte Tijden* wer weromkrige. Dêrby wie it earst de bedoeling dat dat foar fjouwer moannen wêze soe, mar syn kontrakt waard hieltyd wer ferlinge, oant er yn jannewaris 2014 dochs noch út 'e searje skreaun waard.

Njonken syn aktearwurk is Somogyi ek aktyf as ''live''-discjockey. Ek died er yn 2008 mei oan 'e kwis *Ranking the Stars* en wied er yn 2011 lid fan in tiim dat dielnaam oan 'e spulshow *Fort Boyard*.

## Keppelings om utens
*  Offisjele webside fan Ferri Somogyi
*  Folsleine filmografy fan Ferri Somogyi yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Grenadakapibara

De **Grenadakapibara** (Latynske namme: *Hydrochoerus gaylordi*) is in útstoarn sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e kavia-eftigen (*Caviidae*) en it skaai fan 'e kapibara's (*Hydrochoerus*), dat yn it Let-Plioseen op it Karibyske eilân Grenada libbe.

Dizze soarte hie in boppekaak mei trije kiezzen. Fossile resten fan 'e Grenadakapibara waarden yn 1991 ûntdutsen troch de paleöntologen Ronald Singer, Ross MacPhee en Michael Diamond, dy't it bist yn 2000 foar it earst wittenskiplik beskreaune. De wittenskiplike namme, *Hydrochoerus gaylordi*, is in tankbetsjûging fan Singer oan syn mentor Joseph Gaylord.

Ynsafier't fêststeld wurde kin mei de beheinde resten dy't fûn binne, ferskilde de Grenadakapibara mar yn ien opsicht fan 'e oare beide, noch libbene kapibarasoarten (de gewoane kapibara en de lytse kapibara): der bestie ntl. in ferbining tusken de lamellen op 'e twadde kies. By de oare beide soarten ferdwynt dy ferbining as de bisten folwoeksen wurde.
Alloway (Skotlân)

**Alloway** (Skotsk-Gaelysk *Allmhaigh*) is in earder doarp yn Skotlân dat opnaam is yn de stêd Ayr. It plak is ferneamd as berteplak fan de dichter Robert Burns en as it plak dêr't syn gedicht *Tam o' Shanter* him ôfspilet.

Alloway en omkriten waarden 1935 opnaam yn de eardere *Royal Burgh of Ayr* en it is no in foarstêd fan Ayr oan de rivier de  Doon.

## Robert Burns
It bertehûs fan Robert Burns, de "Burns Cottage", stiet yn Alloway, no njonken in museum dat de oarspronklike manuskripten fan syn poezy op 'e noed hat. Njonken de tsjerke stiet in 19e iuwsk betinkteken foar Burns, in ûntwerp fan de arsjitekt Thomas Hamilton.

De tichteby lizzende (ruïne) *Alloway Auld Kirk* en de âlde brêge oer de Doon (*[[Brig o' Doon]]*) komme foar yn it gedicht *Tam O'Shanter* en lûke no in protte toeristen. Burns syn heit, William Burnes, waard beïerdige yn de Auld Kirk. Om in 'spûkeftige sfear' te krijen, skynt der nachts in grien ljocht oer de ruïne.

Al de boppeneamde plakken en gebouwen dy't te meitsjen hawwe mei Burns wurde beheard troch de National Trust for Scotland en it Robert Burns Birthplace Museum.

## Keppelings om utens
* About Ayr - Oer Ayr, webstee South Ayrshire Council
*  Video recital of Tam o' Shanter  by Alloway's auld haunted kirk
Lytse kapibara

De **lytse kapibara** (Latynske namme: *Hydrochoerus isthmius*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e kavia-eftigen (*Caviidae*) en it skaai fan 'e kapibara's (*Hydrochoerus*), dat foarkomt yn it uterste noardwesten fan Súd-Amearika en op 'e lâningte fan Panama. Hoewol't dit bist foar it earst wittenskiplik beskreaun waard yn 1912, troch de soölooch Edward Alphonso Goldman, waard it doe klassifisearre en lange tiid beskôge as in ûndersoarte fan 'e gewoane kapibara (*Hydrochoerus hydrochaeris*). Pas yn 1991 waard de lytse kapibara op grûn fan nij ûndersyk erkend as in selsstannige bistesoarte.

## Fersprieding
De lytse kapibara is lânseigen yn it noardlike en noardwestlike diel fan Kolombia, ynkl. in stripe by hast de hiele westkust fan it lân del, en fierders yn it uterste noardwesten fan Fenezuëla en de eastlike helte fan Panama. Yn Fenezuëla is dit bist seldsum, wylst er yn Panama rûnom foarkomt. De status yn Kolombia is ûndúdlik.

Sûnt de jierren fjirtich fan 'e tweintichste iuw hat de lytse kapibara syn ferspriedingsgebiet yn westlike rjochting útwreide oant yn it bekken fan it Panamakanaal. Populaasjes komme dêrsanne û.m. foar by de rivier de Chagres lâns en op 'e eilannen yn 'e Gatúnmar. Underwilens is de lytse kapibara it kanaal oerstutsen en komt er ek foar yn Colón, oant de rivieren de Índio en de Miguel de la Borda.

## Uterlike skaaimerken
De lytse kapibara hat trochinoar in totale lichemslingte fan 80-100&nbsp;sm, mei in skofthichte fan 50-60&nbsp;sm en in gewicht fan 20-45&nbsp;kg. Dêrmei is it nei de gewoane kapibara it grutste kjifdier fan 'e wrâld. De lytse kapibara ûnderskiedt him fan syn gruttere famyljelid troch in stompere kop en in pels dy't koarter en dûnkerder is.

## Hâlden en dragen
De lytse kapibara bringt in grut part fan 'e tiid yn ûndjip wetter troch, dêr't er him feilich fielt foar rôfdieren as de jagûar. Sadwaande komt it bist fral yn moerasgebieten en by riviersiggen lâns foar. Krekt as gewoane kapibara's libje lytse kapibara's fierhinne fan blêden en gerzen. Se plantsje har it hiele jier rûn fuort, wêrby't se nêsten fan trochinoar 3-4 jongen smite. Se kinne sawol deis as nachts aktyf wêze en solitêr of yn groepen libje, al neigeraden de jiertiid, har habitat en de druk dy't mei bejaging op har populaasje útoefene wurdt.

## Status
Foar de lytse kapibara is noch gjin de IUCN-status beskikber, om't der te min oer it bist bekend is. Wol is dúdlik dat er bedrige wurdt troch potinsjele oerbejaging, de ferwuostging fan rivierwâlden en it drûchlizzen fan sompen, yn it bysûnder fan 'e moerassen by de rivier de Magdalena lâns.
Kristina Schwartz

**Kristina Schwartz**, echte namme ûnbekend (Boedapest, 11 febrewaris 1975), is in rêstend Hongaarsk neakenmodel en pornografysk aktrise, wa har skûlnamme oft ek wol stavere wurdt as Krisztina Schwartz of Kristina Swarcz, en dy't ek wol wurke hat ûnder de artystenammen Kristina Black, Christina Black en Kristie. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.63&nbsp;m, mei in gewicht fan 50&nbsp;kg en kupmaat 34B.

## Libben en karriêre
Schwartz waard yn 1975 berne yn 'e Hongaarske haadstêd Boedapest. Hja waard yn 1995 ûntdutsen troch de Frânske pornoregisseur Pierre Woodman, wêrnei't hja yn 1996, mei 21 jier, har debút yn in pornografyske film makke. Schwartz spile dêrnei yn in fyftjintal films foar de Sweedske Private-studio, wêrfan't de bekendsten diel 1 en 2 fan *The Pyramid*-trilogy wiene, út 1996, ûnder rezjy fan Woodman, en diel 1 en 2 fan *Summer Wind*, út 1997, ûnder rezjy fan François Clousot. 

Fierders spile Schwartz ek yn 5 dielen fan *Private Triple X*, 3 dielen fan *Private Stories* en yn *Private Castings X 14*. Behalven foar *Private* wie Schwartz ek ferskate kearen yn 't spier foar oare pornografyske filmstudio's, wêrûnder it Italjaanske FM Video en sokke foaroansteande Amerikaanske labels as Wicked Pictures en Anabolic Video. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) wurke hja yn totaal mei oan 19 pornofilms foar't hja har yn 1999 út 'e pornoyndustry weromloek.

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Kristina Schwartz yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Kristina Schwartz yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Kristina Schwartz op ''FreeOnes''
Sacco van der Made

**Sacco van der Made** (folút: **Gerhard Johannes van der Made**; Rotterdam, 4 april 1918 – dêre, 21 desimber 1997) wie in Nederlânsk akteur en stimartyst, dy't bekend stie as de "Master fan 'e Lytse Rol". By it moderne publyk is er fral bekend fan syn byrol yn 'e komeedzjerige *Het Zonnetje in Huis*, wylst bern him kenne as de stim fan Dagobert Duck yn 'e tekenfilmrige *DuckTales*.

## Libben en karriêre

Van der Made waard yn 1918 berne yn Rotterdam, mar groeide op yn Seelân. Hy wie in healbroer fan akteur Jan van der Made. Nei't er de HBS trochrûn hie, ferfolle er yn 't earstoan in grut ferskaat oan baantsjes, oant er yn 'e kunde kaam mei it aktearfak troch by it toanielselskip fan Pierre Balledux in swijende rol te spyljen yn it stik *Joseph in Dothan*. Yn 1947 joech er him by de saneamde *hoorspelkern*, in groep akteurs dy't benammen harkspulen fersoargen.

Syn film- en tillefyzjekarriêre begûn Van der Made yn 1960 mei in rol as haadplysje yn 'e film *Hunted in Holland*. Op it toaniel spile er jierrenlang by *[[Noorder Compagnie|Toneelgroep Noorder Compagnie]]* en by de *Haagse Comedie*. By it grutte publyk krige er fanôf 1974 bekendheid as plysje-adjudant Mudde yn 'e tillefyzjesearje *Q & Q*. Ek hied er rollen yn searjes as *Ja Zuster, Nee Zuster* (1967), *[[Floris (telefyzjesearje)|Floris]]* (1969), *Kunt U Mij de Weg naar Hamelen Vertellen, Mijnheer?* (1973), *[[Pommetje Horlepiep]]* (1976-1979), *De Fabriek* (1981), *Medisch Centrum West* (1988 en 1991) en *Vrouwenvleugel* (1994-1995). Op it wite doek wied er û.m. te sjen yn *[[De Overval (film)|De Overval]]* (1962), *Wat Zien Ik?!* (1971), *Dokter Pulder Zaait Papavers* (1975), *De Ratelrat* (1987) en *Honneponnetje* (1988). Meitiid wûn Van der Made de bynamme fan "Master fan 'e Lytse Rol", om't er altyd it uterste út sels it miniskúlste byroltsje wist te heljen. 

Op jierren wist Van der Made nije bekendheid te winnen mei syn byrol as Bert Jansen, ien 'e beide drinkmaten fan it personaazje fan 'e dwerse skoanheit (spile troch Johnny Kraaijkamp sr.) yn 'e komeedzjerige *Het Zonnetje in Huis* (1995-1997). Njonken syn fysike aktearwurk wie Van der Made belutsen by it meitsjen fan withoefolle harkspullen, en mei dy ûnderfining sette er yn 'e tachtiger jierren ek útein mei wurk as stimakteur. Sa waard er by in jong publyk bekend as de stim fan 'e rike nepert Dagobert Duck, yn 'e hûndert ôfleverings fan 'e Disney-tekenfilmrige *DuckTales* (1988-1991) en yn 'e dêrfan ôflate film *DuckTales de Film: Het Geheim van de Wonderlamp* (1990).

Van der Made ferstoar op 21 desimber 1997 yn syn berteplak Rotterdam, yn 'e âlderdom fan 79 jier. Syn lêste optreden wie in gastrol yn 'e ôflevering *De Cock en de Moord onder Nul*, fan 'e detektivesearje *Baantjer*.

## Keppelings om utens
*  Folsleine filmografy fan Sacco van der Made yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Sandra Dark

**Sandra Dark**, echte namme ûnbekend (22 maart 1975), is in rêstend Litousk neakenmodel en pornografysk aktrise, dy't ek wol wurke hat ûnder de namme Sandra. 

## Libben en karriêre
Sandra Dark waard yn 1975 berne yn Litouwen (en net Letlân, sa't in inkele boarne hawwe wol). Mids njoggentiger jierren waard hja ûntdutsen troch de Frânske pornoregisseur Pierre Woodman, wêrnei't hja mei 21 jier, yn 1996, har debút yn in pornografyske film makke.

Woodman caste Dark yn ferskate films foar it Sweedske *[[Private (filmstudio)|Private]]*-label, wêrfan't de bekendsten *The Pyramid 1*, út 1996, en *Tatiana 2*, út 1998, binne. Yn totaal spile Dark neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn in njoggental pornofilms, wêrûnder ek fjouwer dielen fan 'e *Private Triple X*-rige, ien diel fan 'e *Private Triple X Files* en twa dielen fan *Private Castings X*. Fan dy lêste beide films waard *Private Castings X 30* (mei earder opnommen materiaal) pas yn 2001 útbrocht, hoewol't Sandra Dark har al yn 1998 út 'e pornoyndustry weromlutsen hie.

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Sandra Dark yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Sandra Dark yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Profyl fan Sandra Dark yn 'e ''Adult Film Database'' (AFD)