open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vinita Nair

**Vinita Nair** (Evanston (Illinois), 8 septimber 1981) is in Amerikaansk nijslêzeresse, sjoernaliste en ferslachjouster fan etnysk Yndiaask komôf.

## Libben en karriêre
Nair waard yn 1981 berne yn Evanston, yn 'e Amerikaanske steat Illinois, mar se groeide op yn Colleyville, yn Teksas. Nei in stúdzje sjoernalistyk oan 'e Noardwestlike Universiteit, yn har berteplak Evanston, wie Nair in hoart sjoernaliste by it tydskrift *Today's Chicago Woman*, en dêrnei ferslachjouster foar *Talk Radio News* yn 'e Amerikaanske haadstêd Washington, D.C.

Har tillefyzjekarriêre begûn Nair as algemien ferslachjouster by WGEM-TV, in pleatslike stjoerder yn Quincy (Illinois), dy't liëarre wie oan it nasjonale netwurk NBC. Letter wurke hja by WYCC-TV yn Chicago en it *Evanston Community Cable Channel* yn Evanston, foar't se ferfear nei Lincoln, yn Nebraska, dêr't se by KOLN/KGIN-TV foar it earst as nijslêzeresse wurksum wie, yn útstjoerings op 'e moarn en de middei. Har earste jûnsnijsútstjoerings presintearre Nair by KWGN-TV yn Denver, dêr't se yn july 2004 kaam te wurkjen.

Yn desimber 2007 krige Nair har grutte trochbraak doe't se in baan wist te besetten by de Amerikaanske lanlike stjoerder ABC, as nijslêzeresse/ferslachjouster fan it *ABC News* op 'e digitale fariant fan 'e stjoerder. Fan 2008 ôf wie se by ABC ek gewoan op 'e tillefyzje te sjen as nijslêzeresse fan *World News Now* en *America This Morning*. Yn beide programma's waard hja keppele oan ko-presintator Jeremy Hubbard, en letter oan Rob Nelson. Op 18 febrewaris 2011 fersoarge Nair by ABC har lêste útstjoering, wêrnei't se in hoartsje nijslêzeresse wie by MSNBC/New York, yn 'e programma's *Early Today on NBC* en *First Look on MSNBC*, dy't beide op 'e iere moarn útstjoerd waarden. 

Nei't Nair yn 2012 befallen wie fan in jonkje, fûn se yn jannewaris 2013 in nije baan by de nasjonale stjoerder CBS, as nijslêzeresse fan *CBS This Morning:Saturday*, dat se presintearret mei Anthony Mason. Dêrnjonken wurket se as korrespondinte foar it programma *CBS Newspath* en as ynfalpresintatrise fan *Up to the Minute*.
William Browder

* Bill Browder (eins: William Felix Browder), in Amerikaansk-Britsk sakeman en aktivist
* William Browder (wiskundige), in Amerikaansk wiskundige (en omke fan Bill Browder)
List fan boargemasters fan Barradiel

Dit is in **list fan [[boargemaster]]s fan de eardere Fryske gemeente [[Barradiel]]** oant dy gemeente op 1 jannewaris 1984 opheft waard en it grutste part dêrfan oan de gemeente Frjentsjerteradiel kaam.

Foar de ynfiering fan de gemeentewet yn 1851 hie Barradiel gjin boargemasters, mar grytmannen; sjoch list fan grytmannen fan Barradiel.

## Sjoch ek
* List fan boargemasters fan Frjentsjerteradiel
Wigerus Wigeri

**Wigerus Wigeri** wie yn de 18e iuw in boekhanneler yn Ljouwert.

Hy wie ûnder mear de útjouwer fan *De ware christelĳke religie onderzocht en nagespoort uit Matth* fan Hermannus Venema   en *Frisia Nobilis, of Lijk- en Grafsambt Mengeldigten op diverse Friesche edelen enz.* (1755). Opdroegen oan 'e riedshear E.M. van Burmania, mei foaryn in lofdicht fan Foeke Sjoerds.
Goree

**Goree** (faak: **Gorée**) is in eilantsje op fjouwer kilometer fan Dakar, foar de kust fan Senegal. It eilân is mar 900m by 300m grut. It waard yn de 15e iuw ûntdutsen troch de Portugeeske ûntdekkingsreizger Bartolomeus Diaz.

De befolking op 31 jannewaris 2005 waard offisjeel rûsd op 1.056 ynwenners, dat betsjut 5.802 ynwenners de km², sa'n bytsje e helte fan de befolkingstichtens fan Dakar. Gorée is de lytste fan de 19 *communes d'arrondissement* fan Dakar.

Goree is ferneamd as reisoel fan minsken dy't ynteresse hawwe yn de Atlantyske slavehannel, mar der binne dêrwei relatyf in bytsje slaven op transport set. De wichtige plakken foar de slavehannel leine yn it noarden, yn Saint- Louis, of súdliker yn Gambia, oan de mûningen fan grutte rivieren. It eilân stiet op de list fan it wrâlderfgoed fan UNESCO.

## Skiednis
It eilân Gorée wie ien fan de earste plakken yn Afrika dêr't de Jeropeanen harren festigen, dat barde foar it earst yn 1444 troch de Portegezen. It waard troch de Feriene Nederlannen ferovere yn 1588, dêrnei wer troch de Portegezen en doe nochris troch de Nederlanners yn 1617. Sy kochten it eilân foar in habbekrats fan in lokaal opperhaad en ferneamden it nei it Súdhollânske eilân Goeree.

Goree wie in skoft yn it besit fan de West-Yndyske Kompanjy. De WIC boude twa forten op it eilantsje: fort Nassau op de Hichte en fort Oranje. It eilantsje wie fan de 16e oant de 19e iuw ien fan de sintrums fan de Trans-Atlantyske slavehannel, mar der waard ek hannele yn bijewaaks, hûden en nôtan. De Nederlanners ferlearen it eilân earst oan Ingelân yn 1664 ûnder Robert Holmes. It jier dêrop ferovere Michiel de Ruyter it fannijs. Yn 1677 kaam it eilantsje yn Frânske hannen. Yn 1758 waard it wer Ingelsk. Letter kamen de Frânsken wer dy't it by harren koloanje Senegal foegen, oant de ûnôfhinklikens fan Senegal yn 1960.

Troch de ynfloeden fan al dy ferskillende oerhearskers (Portugezen, Hollanners, Ingelsken en Frânsken) hat it eilân in bysûnder  karakter krigen. De felkleurde huzen jouwe it in mediteraan oansjen, de arsjitektuer hat ek Arabyske skaaimerken. Op it eilân wenje anno 2010 sa'n 1200 minsken dêr't 800 fan moslim en 400 kristenen binne; der stiet sawol in moskee as in tskerke.

## Galery

File:Ile goree.jpg|Fort op Goree
Dakar skyline da gorè 2.jpg|Stedssilhûet fan Dakar sjoen fan Gorée
File:Senegalese boy in Gore Island.jpg|Senegaleeske jonge op Goree
File:Street in Goree.jpg|Strjitte op Goree


## Keppelings om utens
* UNESCO
* Fotoos fan Goree by Flickr
* Archeologysk ûndersyk op Gorée, Rice Universiteit 
* Gorée and the Slave Trade, Philip Curtin, African Threads, History Net
* De besite fan George W. Bush oan Goree
Roel Sluiter

**Roel Sluiter** (folút: **W. Roelof Sluiter**; De Haach, 17 jannewaris 1954) is in Frysk politikus en ûnderwiisman fan Nederlânsk komôf.

## Libben en karriêre
Nei't er in oplieding oan 'e kweekskoalle ôfrûne hie, studearre Sluiter skiednis oan 'e Ryksuniversiteit Grins. Fan 1981 oant 1994 wied er learaar yn 'e fakken skiednis en maatskippijlear oan 'e Stedske Skoallemienskip yn Ljouwert. Dêrnei wied er oant 2000 ôfdielingsdirekteur fan Aldlân by de Iepenbiere Skoallemienskip "De Delta", en doe (nei in fúzje en reorganisaasje) oant 2001 adjunkt-direkteur fan 'e skoallemienksip "Piter Jelles". 

Yn syn studintetiid wie Sluiter aktyf binnen de kommunistyske CPN, en ek nei't er yn 1984 nei Ljouwert ferhuze wie, hold er dy bannen noch ferskate jierren oan. Om 1990 hinne sleat er him lykwols oan by de PvdA, en fan 1994 oant 2001 siet er foar dy partij yn 'e Ljouwerter gemeenterie. Ein 2001 folge er syn ôftreden partijgenoate Hermien de Haan op as wethâlder. Yn 2010 kearde er yn 'e funksje fan beliedsadviseur werom by syn âlde wurkjouwer, skoallemienskip "Piter Jelles", mar dy betrekking wie lykwols mar fan koarte doer.

Begjin 2012 waard Sluiter nammentlik beneamd ta waarnimmend boargemaster fan Harns, as opfolger fan Paul Scheffer. Harns keas doe foar in waarnimmend boargemaster mei it each op 'e mooglike gemeentlike weryndieling, mar yn 2014 waard dúdlik dat Harns foarearst net yn in gruttere gemeente opgean sil. Dêrom droech de gemeenterie Sluiter op 4 maart 2015 foar foar it "gewoane" boargemasterskip fan 'e havenstêd. Yn maaie 2015 waard er dêr as sadanich ynstallearre.

Mids desimber 2020 makke Sluiter bekend dat er ophâlde woe as boargemaster. Ein desimber waard syn opfolger bekend: Ina Sjerps, de oarspronklik út West-Fryslân ôfkomstige âld-gemeentesekretaris fan Rotterdam. Sluiter naam op 26&nbsp;juny 2021 formeel ôfskied as boargemaster. Sjerps waard op 31&nbsp;maaie ynstallearre as de nije boargemaster fan Harns.

Nei't er it boargemasterskip fan Harns oerdroegen hie, gie Sluiter mei pinsjoen. Hy ferfear werom nei Ljouwert, dêr't er foarsitter waard fan 'e histoaryske feriening Aed Levwerd. Yn dy hoedanichheid kante er him oan tsjin plannen fan 'e oerheid en partikulieren dy't it pontinsjeel hiene om 'e stêd skea ta te bringen. Yn 'e mande mei lykstimden rjochte er dêrom begjin desimber 2024 de wurkgroep Waakhond op.
Reinier Vinkeles

**Reinier Vinkeles** (Amsterdam, 1741 &ndash; Amsterdam, 1816) wie in 18e iuwsk keunstskilder en graveur yn Nederlân, dy't letter learaar wie fan tal bejeftige keunstners.

## Biografy
Vinkeles studearre sa'n tsien jier by Jan Punt en gie yn 1762 nei de Amsterdamske Stedstekenakademy. Yn 1765 reizget er nei Brabân mei Jurriaen Andriessen en Izaak Schmidt. Yn 1770 ferfear er nei Parys, dêr't er in jier studearre by Jacques-Philippe Le Bas en ek by de Nederlânske keunstners Hermanus Numan en Izaak Jansz de Wit (1744-1809). Werom yn he Amsterdam makke er platen foar boekyllustraasjes, ek portretten, topografyske en arsjitektoanyske platen, kopiearre er Nederlânske masters en makke er teäterdekors. Hy waard direkteur fan de Stedstekenakademy en wie lid fan de keunstnersklup *Pax Artium Nutrix*. Vinkeles waard ek de learaar fan Jacob Ernst Marcus, Jacobus Millies, syn soan Abraham Vinkeles, syn broer Harmanus Vinkeles (1745-1804), syn soan Johannes Vinkeles en Daniël Vrijdag.

Vinkeles syn enoarme produktiviteit - syn oeuvre wurdt rûsd op sa'n 2.500 printen - hie somtiids oerflakkigens fan gefolgen, mar syn bêste wurk (fral it iere) wurdt tige wurdearre.

Vinkeles lettere wurk foar útjeften lykas *Kok's Vaderlandsch Woordenboek*, it *Vervolg van Wagenaar* en oare soksoarte wurken, mar ek syn protte stedsgesichten en lânskippen, binne fan histoarysk belang.


File:Oih amsterdam.jpg|East-Yndysk Hûs, 1768
File:Rasphuis0.jpg|In Rasphûs wie tagelyk finzenis en earmhûs.
Ofbyld:Reinier Vinkeles - Sicco Douwes van Aijlva.jpg|Sicco Douwe fan Aylva, 1794


## Literatuer
* J. Knoef: *Het grafisch werk van Reinier Vinkeles*. Elseviers Geïllustreerd Maandschrift 43 (1933) 86 (july/des.) 374-382 (Digitalisearre)
* C. M. Jung: *Reinier Vinkeles (1741–1816). Leven en werk van de grootste achttiende-eeuwse graveur*. (dissertaasje, Radboud Universiteit) Nymwegen 2005
Albertus van Harinxma thoe Slooten

* Albertus van Harinxma thoe Slooten (politikus) (1836-1881)
* Albertus van Harinxma thoe Slooten (jurist) (1872-1940)
Katharine Mary Briggs

**Katharine Mary Briggs** (Londen, 8 novimber 1898 – Burford, 15 oktober 1980) wie in Ingelsk skriuwster dy't bekend waard troch har publikaasjes fan en oer mearkes en folksferhalen. Har bekendste wurken binne it wittenskiplike *The Anatomy of Puck* en it fjouwerdielige *Dictionary of British Folk-Tales*.

## Libben en karriêre
Briggs waard berne yn Hampstead, yn 'e Britske haadstêd Londen, as de âldste fan 'e trije oerlibjende dochters fan Ernest Edward Briggs, in telch út in begoedige koalemyneignersfamylje út Yorkshire, en dy syn frou Mary Cooper. Har beide susters hieten Winifred en Elspeth. Har heit wie in keunstskilder mei wetterferve, dy't benammen Skotske lânskippen skildere, en syn bern graach ferhalen fertellen mocht. Yn 1911 ferfear it gesin nei it Skotske Perthshire, dêr't Ernest Edward Briggs it Dalbeathie House sette liet. Twa jier letter, yn 1913, kaam er dêr te ferstjerren. Katharine Mary Briggs wie doe fjirtjin jier. Se studearre fan 1918 ôf Ingelske taal- en letterkunde oan *Lady Margaret Hall* fan 'e Universiteit fan Oxford, dêr't se yn 1922 har bachelorstitel en yn 1926 har masterstitel behelle.

Nei't se har stúdzje ôfrûne hie, kearde Briggs werom nei hûs, want fanwegen it famyljefortún bestie der foar har gjin needsaak om wurk te sykjen. Thús sette hja útein mei it skriuwen en yn famyljefermidden opfieren fan toanielstikken, wylst se har dêrnjonken ferdjippe yn folksferhalen en de skiednis fan Ingelân yn 'e santjinde iuw. Yn 'e Twadde Wrâldoarloch hie se oare dingen by de ein hân; sa stie se foar de klasse yn in skoalle foar Poalske flechtlingen en wurke se foar de medyske tûke fan 'e *[[Women's Auxiliary Air Force]]* ("Frouljus-Helploftmacht"; WAAF). Yn 1969 wûn se in doktoraat yn 'e letteren mei in proefskrift oer folkferhalen út 'e regearperioade fan kening Jakobus I (1603-1625).

Nei har earste boek oer Britske mearkefigueren, *The Personnel of Fairyland*, skreau Briggs noch in grut tal oare boeken oer folksferhalen en mearkes, wêrûnder it fjouwerdielige *A Dictionary of British Folktales in the English Language* (1971), dat in standertwurk wurden is; *The Anatomy of Puck* en it ferfolch dêrop, *Pale Hecate's Team* (1962); en *An Encyclopedia of Fairies* (1976). Njonken wittenskiplike útjeften publisearre hja ek berneboeken, lykas *The Legend of Maiden-Hair*, *Hobberdy Dick* en *Kate Crackernuts*. Katharine Mary Briggs, dy't nea troude, libbe it lêste part fan har libben yn *Barn House*, yn Burford, yn 'e mande mei har beide susters en withoefolle katten. Hja wie tige warber foar de Britske *Folklore Society*, dy't nei har ferstjerren de *Katharine Briggs Prize* nei har ferneamde. Hja stoar yn 'e âlderdom fan 82 jier op 15 oktober 1980. De foaroansteande Ingelske letterkundige, archeologe en antropologe H.R. Ellis Davidson publisearre yn 1996 in livige biografy fan Briggs ûnder de titel *Katharine Briggs: Story-teller*.
Cheshire (betsjuttingsside)

"**Cheshire**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
*Cheshire (greefskip), in greefskip yn Ingelân
*Cheshire (tsiis), in tsiis ferneamd nei it greefskip

;Plakken
*Cheshire (Konnetikut), in plak yn de Amerikaanske steat Konnetikut
*Cheshire (Massachusetts), in plak yn de Amerikaanske steat Massachusetts
*Cheshire (Ohio), in plak yn de Amerikaanske steat Ohio
Hannes Weiss

**Hannes Weiss** (1928 – 19 juny 2011) wie in Nederlânsk Roma-lieder, dy't benammen fan 'e sechtiger jierren fan 'e tweintichste iuw ôf fan grutte betsjutting wie foar syn folk.

## Libben
Weiss waard yn 1928 berne yn in wenweinkamp fan 'e Sinty, in subgroep fan 'e Roma, yn 'e provinsje Noard-Brabân. Yn 'e Twadde Wrâldoarloch ferlear er 21 famyljeleden oan 'e Porajmos, de genoside fan 'e nazys op 'e Roma, mar ûntkaam dêr sels oan troch ûnder te dûken. Fan syn iere middeljierren yn 'e jierren sechtich ôf ûntjoech er him ta ien fan 'e wichtichste lieders fan syn folk yn Nederlân. Sa late er in grut tal beafearten fan 'e Sinty (dat fromme roomsen binne) nei it bûtenlân.

Yn 1982 slagge it him om yn 'e mande mei Sinty-lieder Dirk Wagner en de marianityske pater Jan van der Zandt de earste binnenlânske beafeart foar sawol Sinty as (etnysk Nederlânske) wenweinbewenners te organisearjen, te witten nei de Kapel in 't Zand yn Roermûn. Sûnt 1982 fynt dit barren op jierlikse basis en mei meiwurking fan 'e Roermûnske befolking elts jier plak. Hichtepunt fan dizze beafeart is de prosesje mei in Marijebyld út 'e kapel, itselde dat noch yn 1982 út eangst foar dieverij foar de Roma op in sideplak brocht waard.

Hast tritich jier lang wie Hannes Weiss organisator en lieder fan dizze pylgertocht. As útfloeisel dêrfan hied er gedoente mei premier Dries van Agt en mette er sawol keninginne Beatrix as paus Jehannes Paulus II. Hy ferstoar yn 'e âlderdom fan 83 jier yn 2011. Syn dochter Lalla Weiss is ek in foaroansteand Sinty-lieder en de ûnoffisjele wurdfierster fan 'e Roma-mienskip yn Nederlân.
Cheshire

**Cheshire** (/ˈtʃɛʃɚ/) is in greefskip yn it noarden fan Ingelân, yn it Feriene Keninkryk, dat nei alle gedachten yn of omtrint 920 oprjochte waard troch kening Edwert de Aldere. It greefskip grinzet oan Merseyside, Grut-Manchester, Derbyshire, Staffordshire, Shropshire en ek oan de greefskippen Flintshire en Wrexham yn Wales. Cheshire hat in befolking fan 1.006.100 minsken (2008), en is dêrom it 19e greefskip neffens grutte fan it lân. De haadstêd is Chester, mar de grutste stêd fan Cheshire is Warrington.

## Oerheid
### Distrikten

## Grutste stêden

* Warrington
* Chester
* Northwich
* Crewe
* Wilmslow
* Ellesmere Port
* Macclesfield
* Runcorn
* Widnes
Lalla Weiss

**Lalla Weiss** (folút: **Zielwa Weiss**; Dieren, 1961) is in Nederlânsk aktiviste en bestjoerster fan Roma-komôf, dy't har al in fearnsiuw ynset foar de rjochten fan 'e Sinty en Roma yn Nederlân.

## Libben
Weiss waard yn 1961 berne yn in wenweinkamp yn Noard-Brabân, as de dochter fan Hannes Weiss, in lieder fan 'e Sinty-subgroep fan 'e Roma. Nettsjinsteande de manljuskultuer mank de Roma en hoewol't hja al op har alfde fan skoalle gie, ûntjoech hja har ta ien fan 'e meast foaroansteande Roma-lieders yn Nederlân. Yn 1989 stie hja oan 'e widze fan 'e Lanlike Sinty Organisaasje (LSO), dy't fan 2005 ôf de Stifting Lanlike Sinty/Roma Organisaasje (LSRO) hiet. Dat wie in non-gûvernemintele organisaasje dy't opkaam foar de rjochten fan 'e Sinty en Roma yn Nederlân en fêstige wie yn Best. Lalla Weiss wie koördinatrise en die nei bûten ta it wurd.

De direkte oanlieding foar de oprjochting fan dizze belange-organisaasje wie dat de Roma yn Nederlân ein tachtiger jierren noch altyd gjin erkenning genoaten as oarlochstroffenen. Yn 1999 waard se einlings as sadanich erkend troch de regearing-Kok, wêrnei't harren by wize fan kompinsaasje yn 2000 ƒ30 miljoen taparte waard, dy't yn behear kaam fan 'e *Stichting Rechtsherstel Sinti en Roma* (SRSR) yn De Bosk (dy't sûnt 2009 de namme Nederlânsk Ynstitút Sinty en Roma draacht). Behalven mei it oarlochsferline sette de LSO him ek yn foar it ferbetterjen fan 'e relaasjes tusken de Sinty en Roma en de "gewoane" Nederlanners, en foar de yntegraasje fan 'e eardere nomaden yn 'e sedintêre Nederlânske maatskippij. Sa wist de organisaasje learplichtamtners yn Noard-Brabân te twingen om Roma-âlden te bekeuren as hja har bern net nei skoalle stjoerden, om't men soks earder ornaris gewurde mei as gefolch dat in grut part fan 'e Roma gjin oplieding krige en letter dus gjin wurk hie, wat ta alderhanne problemen en spannings late.

It krewearjen fan 'e LSO waard yn 2001 bekroane mei de Geuzepenning, dy't útrikt waard troch prinsesse Margriet, mar it fan oerheidswegen tichtdraaien fan 'e subsydzjekraan late yn 2008 ta it opdoeken fan 'e organisaasje. Sûnt is Weiss de ûnoffisjele wurdfierster fan 'e fierders tige sletten Nederlânske Roma-mienskip, en dêrmei in ûnmisbere skeakel tusken har etnyske groep en de polityk. Ek bûten Nederlân wurdt har saakkundichheid erkend; sa waard se yn 2007 útnûge om in kommisje fan it Jeropeesk Parlemint ta te sprekken. Fierders organisearre Weiss ek ferskate betinkingsreizen nei it konsintraasjekamp Auschwitz, dêr't yn 'e Twadde Wrâldoarloch hûnderten Nederlânske Roma troch de nazys fergast waarden. Yn 2006 waard hja foar har ynset ta Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau makke. Lalla Weiss is troud mei in etnysk Nederlânske man en wennet yn Best.
Cornelis van Aerssen

* Cornelis van Aerssen (1543-1627), abbekaat, pinsjonaris fan Brussel en griffier fan de Steaten-Generaal
* Cornelis van Aerssen (1600-1662), militêr en gûverneur van Nimwegen
* Cornelis van Aerssen van Sommelsdijck (1637-1688), ûndernimmer en gûverneur fan Suriname
* François Cornelis van Aerssen (1725-1793), bestjoerder fan de VOC en de WIC
* François Cornelis van Aerssen Beijeren van Voshol (1883-1968), diplomaat
Meral Polat

**Meral Polat** (Amsterdam, 25 febrewaris 1982) is in Nederlânsk aktrise fan Koerdysk komôf, dy't û.m. bekend is fan har rollen as Anne Frank yn it toanielstik *Anne en Goebbels*, en Mel yn 'e telefyzjesearje *[[De Luizenmoeder]]*.

## Libben en karriêre
Polat waard yn 1982 yn Amsterdam berne út etnysk Koerdyske âlden dy't oarspronklik út Dersim, yn Turksk-Koerdistan, kamen. Hja groeide op yn Saandam, dêr't har heit in fideoteek runde. Yn 2004 studearre se ôf oan 'e Toanielskoalle fan Amsterdam, en dêrnei spile se yn foarstellings fan û.o. Titus Tiel Groenestege, Anke Boersma en Annechien Koerselman, en Don Duyns. Polat wie ien fan 'e aktrises dy't yn 2007 mei it stik *Gesluierde Monologen*, fan Adelheid Roosen, yn 'e Feriene Steaten op toernee giene. Yn 2008 hie se de haadrol yn 'e foarstelling *Kamp Holland*, fan kabaretgroep Orkater, en teffens yn *Hollandse Spoor*, fan it Nasjonaal Toaniel, dêr't se de Guido Moor-priis foar ûntfong.

Yn 2010 krige Polat bekendheid by in breder publyk fanwegen har yn 'e media breed útmetten fertolking fan Anne Frank yn it stik *Anne en Goebbels*. Dat wie in rûnom priizge foarstelling dy't basearre wie op 'e deiboeken fan Holokaustslachtoffer Anne Frank en de nazy-minister fan Propaganda Joseph Goebbels, produsearre troch Pim baron Bentinck van Schoonheten en ûnder rezjy fan Ebby Habbema. Teffens hat Polat meispile yn 'e toanielstikken *Moord in de Kerststal*, *Les Enfants du Paradis* en *Hoogwater Voorheen Laagwater*, fan Wim T. Schippers. Yn 2015 brocht se yn gearwurking mei har toanielskoalfreon Eran Ben-Michael har eigen stik *Who's Afraid of Romeo & Julia* op 'e planken, in ferfolch op it ferneamde toanielstik fan Shakespeare, mei as útgongspunt de fraach wat der bard wêze soe as de haadpersoanen oan 'e ein fan Shakepeare syn stik net deagien wiene.

Njonken har toanielwurk wie Polat ek geregeldwei op 'e tillefyzje te sjen, mei rollen yn searjes as *[[Keyzer en De Boer Advocaten]]*, *[[Lijn 32]]*, *[[Sprint (telefyzjesearje)|Sprint]]* en *[[Hard tegen Hart]]*. Op it wite doek spile se û.m. mei yn 'e films *[[Vreemd Bloed]]* (2010), *[[Brammetje Baas]]* (2012) en *[[Undercover (film út 2015)|Undercover]]* (2015), en yn 'e koarte film *[[Mina Moes]]* (2011). Yn 2015 spile Polat de rol fan Günay yn 'e tillefyzjesearje *[[Noord Zuid]]*, en yn 2016 wie se te sjen as juffer Pauline yn 'e bernesearje *[[Mees Kees (telefyzjesearje)|Mees Kees]]*. Yn 2018 fertolke hja de rol fan Mel yn 'e rige *[[De Luizenmoeder]]*, dy't ûnferwachts in spektakulêr súkses waard. Behalven as aktrise is Polat ek aktyf as sjongster enn lietsjeskriuwer, mei har eigen band Merals Harem. Dêrmei makket hja in kombinaasje fan Easterske en Westerske muzyk.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e band Merals Harem
*Biografyske gegevens en filmografy fan Meral Polat yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Leendert fan der Cooghen

**Leendert fan der Cooghen** (1632 – 1681) wie in Nederlânsk tekener, skilder en printmakker. Hy arbeide fral yn Haarlim.

## Libben en wurk

Hy wie in telch út in begoedige Haarlimske famylje en hie sadwaane genôch jild om it skilderjen as leafhawwerij te beöefenjen, hu hoechde er net fan te libjen. Der wurt wol tocht dat er yn 't foarste plak tekene om himsels en syn freonen te fermeitsjen.  
Dat is wierskynlik ek de reden wêrom't er net safolle wurken makke hat om ek bûten Haarlim bot bekend te wurden.  Hy krige syn oplieding by  Jacob Jordaens.  Hy wie in goefreon fan Cornelis Bega en wenne yn de Schagelstraat yn Haarlim, dêr't er bekend wie as "omke Leendert". 

Fan der Cooghen wie befreone mei de Haarlimske skilder Vincent fan der Vinne.  Van der Vinne brûkte in tekening dy't Fan der Cooghen fan Fan der Vinne makke hie yn in fanitasstillibben mei in selsportret fan Van der Vinne.

## Wurken
Hy makke fral tekeningen, in stikmannich etsen en skilderijen. It soe kinne dat er ferantwurdlik wie foar de yntroen dt'tduksje yn Haarlim fan de wize fan tekenjen sa't Rubens en Jordaens it diene en dy't bestie in kombinaasje fan read en swart kryt, soms op donker paper. Hy brûkte hast nea in pinne. De ûnderwerpen fan syn wurk binne lânskippen, portretten, sjênrefoarstellingen en figueren.

## Gallery


Leendert van der Cooghen - Portrait of a Young Man, Bust, Likely a Self-Portrait.jpg|Portret fan in jongkeardel, faaks in selsportret
Leendert van der Cooghen - Adoration of the Shepherds 1656.JPG|Oanbidding fan de harders
Ofbyld:Leendert van der Cooghen - Bust of a boy.jpg|Búste fan in jonge
Ofbyld:Leendert van der Cooghen, Constance (Preciosa) Abducted by the Gypsies (J. Cats, Het Spaans heidinnetje), 1652–1681, oil on canvas, 131×167.5 cm.png|Constance ûntfierd troch sigeuners
Johan Sippo van Harinxma thoe Slooten

* Johan Sippo van Harinxma thoe Slooten (1714-1799), generaal
* Johan Sippo van Harinxma thoe Slooten (1848-1904), boargemaster fan Ljouwert en De Haach
Skiednis fan de Friezen

De **Skiednis fan de Friezen** is it ferhaal fan it folk fan de Friezen, in Germaansk folk dat eartiids it kustgebiet bewenne fan it hjoeddeiske Nederlân, fan it Swin yn Belgje oant en mei de Weser yn Dútslân. Ek it noardlike kustgebiet tusken Noard-Dútslân en Denemark waard troch harren bewenne. 

## Romeinske tiid
De Friezen setten har yn Frisia om 500 foar Kristus. Neffens Plinius de Jongere, libben de Friezen (of misskien harren buorren de Sjauken) yn de Romeinske tiid op terpen. Neffens oare boarnen, libben de Friezen lâns in brede streek oan de Noardsee, doe Mare Frisicum neamd yn dy tiid.

Frisia bestie yn dy tiid út de hjoeddeiske provinsjes Fryslân en Noard-Hollân.

## Prinsdom East-Fryslân
Yn 'e rin fan de 14e iuw kaam it Upstalbeam-ferbân oan 'e ein. Dit hie te krijen mei ûnder oaren de pest en stoarmfloeden. Yn East-Fryslân krigen wichtige famyljes de kâns om yn hearskippijsysteem yn te fieren, dêr't haadlingen, "hovedlinge", de sizzenskip krigen oer beskate gebieten. Der wie net in feodaal systeem, dat de ynwenners wienen frij om krityk te uterjen en wienen noch hieltyd frije minsken. Yn 1654 waard Enno Ludwig de earste prins fan East-Fryslân. It prinsdom East-Fryslân kaam yn 1744 by Prusen.
Sybrand van Haersma Buma

* Sybrand van Haersma Buma (1830-1886), stamheit fan it laach Van Haersma Buma
* Sybrand van Haersma Buma (1965), CDA-politikus, sûnt 2019 boargemaster fan Ljouwert.

;Sjoch ek:
* Sybrand van Haersma, grytman fan Achtkarspelen
Willem van Vierssen

*Willem van Vierssen (1563-1641), muntmaster
*Willem van Vierssen (1621-1678), riedshear fan it Hof fan Fryslân
H.R. Ellis Davidson

**H.R. Ellis Davidson** (folút: **Hilda Roderick Ellis Davidson**; Bebington (Cheshire), 1 oktober 1914 – Kent, jannewaris 2006) wie in Ingelsk skied-, taal- en letterkundige, archeologe en antropologe dy't in autoriteit wie op it mêd fan it Germaansk en it Keltysk heidendom. 

## Libben en karriêre
Davidson waard yn 1914 berne as Hilda Roderick Ellis, yn it doarp Bebington, yn it Ingelske greefskip Cheshire. Hja gie nei de *Park High School for Girls* yn Birkenhead en studearre letter Ingelske taal- en letterkunde, archeology en antropology oan 'e Universiteit fan Cambridge. Foar har doktorale dissertaasje ferdjippe hja har yn 'e heidenske godstsjinst fan Midsiuwsk Skandinaavje. Under har akademyske karriêre, dy't in perioade fan hast santich jier omfieme, skreau hja withoefolle artikels en oare publikaasjes. Har earste boek, *The Road to Hel: A Study of the Conception of the Dead in Old Norse Literature*, brocht se yn 1943 ûnder har famkesnamme út; lettere publikaasjes soene ferskine ûnder har trounamme: H.R. Ellis Davidson. Ien fan har bekendste en meast ynfloedrike boeken wie *Gods and Myths of Northern Europe*, út 1964.

Davidson wie fan 1939 oant 1944 dosinte oan it *Royal Holloway College* fan de Universiteit fan Londen, en dêrnei oan it *Birbeck College*, oant se yn 1969 as wittenskiplik ûndersykster telâne koe oan it *Lucy Cavendish College* fan 'e Universiteit fan Cambridge. Yn 1971 waard hja dêr beneamd ta dosinte, yn 1974 ta *fellow* en fan 1975 oant 1980 wie hja fise-presidinte fan dat kolleezje. Fan 1980 ôf wurke Davidson njonken har akademyske aktiviteiten oan in livige biografy fan 'e Ingelske mearkeskriuwster Katharine Mary Briggs (1898-1980), dy't yn 1996 einlings en te'n lêsten útkaam ûnder de titel *Katharine Briggs: Story-teller*. Yn 1984 krige se de *Coote Lake Medal* fan 'e Britske *Folklore Society* (dêr't se sûnt 1949 al lid fan wie), en yn 1988 wûn se de *Katharine Briggs Prize* foar har wurk *Myth and Symbols of Pagan Europe*. Fanôf 1985 wie se earelid fan 'e *Folklore Society*, en yn 1987 rjochte se de *Katharine Briggs Club* op.

Davidson wie ek tige ynteressearre yn 'e skiednis fan 'e beskriuwing fan myten en folksferhalen, en dat late ta har redakteurskip (mei Carmen Blacker) fan 'e essaybondel *Women and Tradition: A Neglected Group of Folklorists* (2000). Yn har lettere wurk joech Davidson fral omtinken oan 'e kulturele en religieuze konneksjes tusken de Germanen en de Kelten (en ek oare groepen, lykas de Balten). Yn 'e njoggentiger jierren wie hja sadwaande in fêste sprekster op 'e konferinsjes oer sokke saken yn Ierlân en Kopenhagen. Yn 2005 koe se sa'n selde konferinsje net mear bywenje om't se slim yn 'e minnichte rekke wie. Davidson stoar yn jannewaris 2006 yn it Súdingelske Kent yn 'e âlderdom fan 91 jier. Hja hie doe twa bern en tsien bernsbern.

## Wurk
Lara Baldesarra

**Lara Baldesarra** (Toronto, 2 april 1985) is in Kanadeesk sjoernaliste, presintatrise en sportferslachjouster fan Italjaansk komôf. Sûnt 2013 wurket hja foar de Amerikaanske nijsstjoerder CNN International.

## Libben en karriêre
Lara Baldesarra waard yn 1985 berne yn Toronto, yn 'e Kanadeeske provinsje Ontario, yn in tige sportyf gesin fan Italjaansk komôf. Sawol har heit as har mem diene op universiteitsnivo oan fuotbal en basketbal. Sels begûn Baldesarra mei fuotbaljen doe't se noch mar trije jier âld wie, en har hiele jonkheid troch wie se tige aktyf yn in ferskaat oan sporten, wylst se de simmerfakânsjes ornaris foar in diel op in sportkamp trochbrocht.

Baldesarra die de middelbere skoalle oan it Appleby Kolleezje, in ynternaat yn Oakville, dêr't se yn 2003 har diploma helle. Dêrnei studearre se stedske en ekonomyske geografy oan 'e Universiteit fan Toronto, in stúdzje dy't se yn 2008 ôfrûne. Neitiid folge se noch in sjoernalistike oplieding oan 'e Universiteit fan Guadalajara yn it Meksikaanske Guadalajara, en oan it Ynstitút fan Touraine yn it Frânske Tours.

Har tillefyzjekarriêre begûn Baldesarra by de Kanadeeske sportstjoerder TSN, dêr't se as ferslachjouster wurke en teffens ûnderfining opdie mei wurk efter de skermen, lykas ûndersyk en ûntwikkeling fan nijsitems. Letter wie se in skoft presintatrise fan in sportprogramma op in lokale radiostjoerder yn Toronto, wêrnei't se troch Rogers TV (ek yn Toronto) ynhierd waard om it sportprogramma *Game Day* te presintearjen. Nei ferrin fan tiid waard se dêr ek ynset as ferslachjouster en ynterviewster by iishokkywedstriden. Teffens presintearre hja it sportprogramma *Sportszone*, en dêrnjonken wie se kommentator en analyste by de troch Rogers TV útstjoerde fuotbalwedstriden.

Fan desimber 2009 oant septimber 2010 wurke Baldessara as presintatrise fan it fuotbalprogramma *Fox Soccer Report*, by de Amerikaanske stjoeder FOX. Yn 2011 kaam hja by de Kanadeeske sportstjoerder *[[Sportsnet]]* te wurkjen, dêr't hja mei *Sportsnet World Connected* har eigen moarnsshow hie. Yn 2012 stapte Baldesarra oer nei de Amerikaanske golfstjoerder *[[Golf Channel]]*, dy't assosjearre is mei de grutte lanlike stjoerder NBC. Dêr wie se presintatrise fan 'e programma's *Grey Goose 19th Hole* en *Golf Central*. Yn novimber 2013 feroare Baldesarra op 'e nij fan wurkjouwer. Diskear stapte se oer nei de Amerikaanske nijsstjoerder CNN, dêr't se fanôf desimber dat jier presintatrise is fan it sportprogramma *World Sport*. Baldesarra wennet op 't heden yn Atlanta, yn 'e Amerikaanske steat Georgia, dêr't it CNN-wrâldhaadkertier sitewearre is. Fan 2015 ôf wurket se mear foar HLN, in susterstjoerder fan CNN.

## Keppelings om utens
*Profyl fan Lara Baldesarra op ''CNN.com''
Stichting Fryslân Boppe Oranjewâld

De **Stichting Fryslân Boppe Oranjewâld** (faak ôfkoarte ta **FB Oranjewâld**, de eardere **Stichting Friesland Bank**, is in Nederlânske stichting fêstige op It Oranjewâld. De stichting wol de Noard-Nederlânse ekonomy en identiteit befoarderje. De stichting is mearderheidsoandielhâlder (51%) fan de NDC Mediagroep, de útjouwer fan de noardlike deiblêden Ljouwerter Krante, Dagblad van het Noorden en sûnt 1 july 2013 ek fan it Friesch Dagblad''.

## Skiednis

De stichting ûntstie yn 2012 doe't de Rabobank de Friesland Bank oernaam. De Friesland Bank hat foardat er oernaam waard in part fan syn fermogen oerdroegen oan de Stichting Friesland Bank.

It besit fan de stichting wie fan mjitte ôf oan in diel fan it fermogen fan Friesland Bank: 11 persint fan it oandielepakket Van Lanschot Bankiers, it Lângoed It Oranjewâld, de keunst fan Friesland Bank en sa'n € 25 miljoen ree jild. Totaal wie der fuort 100 miljoen euro yn kas.

Yn juny 2018 kocht Fryslân Boppe Oranjewâld it ferneamde Hotel Lauswolt yn Beetstersweach oer fan 'e Bilderberggroep foar €6,8 miljoen.

## Keppeling om utens
*Offisjele webside
H.H. ter Balkt

**H.H. (Herman Hendrik) ter Balkt** (*Harry*, Usselo, 17 septimber 1938 – Nymwegen, 9 maart 2015) wie in Nederlânsk dichter. Hy wie oplaat ta ûnderwizer, mar hold dêr yn 1983 mei. De lêste jierren libbe er sober en wie er bot op himsels. Yn 2005 makke er yn in kranteynterview bekend dat er oanhelle wie mei in bipolêre steurnis.

Hy brocht syn earste bondels út ûnder de skûlnamme *Habakuk II de Balker*.

Ter Balkt wenne yn de wyk Neerbosch-Oost yn Nymwegen.

## Prizen
* 1973 - Herman Gorterpriis foar *De gloeilampen, de varkens*
* 1975 - Kabouter van het Oosten-priis foar *Boerengedichten, Uier van het Oosten*
* 1980 - Henriette Roland Holst-priis foar *Waar de burchten stonden en de snoek zwom*
* 1988 - Jan Campert-priis foar *Aardes deuren*
* 1993 - Charlotte Köhler-priis foar *In de kalkbranderij van het absolute*, *Laaglandse hymnen* en *Ode aan de grote kiezelwal*
* 1997 - Karel de Grote-priis foar syn hiele oeuvre
* 1998 - Constantijn Huygens-priis foar syn hiele oeuvre
* 2003 - P.C. Hooft-priis foar syn hiele oeuvre
* 2014 - Earepeinje fan de gemeente Nymwegen

## Bibliografy
* 1969 - *Boerengedichten ofwel Met de boerenbijl*
* 1970 - *Uier van het Oosten*
* 1972 - *De gloeilampen, De varkens*
* 1973 - *Groenboek*
* 1973 - *Zwijg* (roman, ûnder de skûlnamme *Foel Aos of Habakuk II*). Yn 2007 op 'en nij printe.
* 1974 - *Ikonen*
* 1975 - *Oud gereedschap mensheid moe*
* 1976 - *De vliegen dragen de zomer*
* 1977 - *Helgeel landjuweel*
* 1978 - *Joseph Beuys*
* 1979 - *Waar de burchten stonden en de snoek zwom*
* 1982 - *Machines!: maai ons niet, maai de rogge*
* 1983 - *Hemellichten*
* 1984 - *How to Start a Wine Cellar, selected poems 1969-1984* (Ingelske karlêzing)
* 1986 - *Verkeerde raadhuizen*
* 1987 - *Aardes deuren*
* 1990 - *Het Strand van Amsterdam*
* 1990 - *In de kalkbranderij van het absolute*
* 1991 - *Laaglandse hymnen*
* 1992 - *Ode aan de grote kiezelwal en andere gedichten*
* 1993 - *Het bonenstro*
* 1998 - *Tegen de bijlen: oden en anti-oden*
* 2000 - *In de waterwingebieden* (gedichten 1953-1999)
* 2002 - *Laaglandse hymnen II*
* 2003 - *Anti-canto's*
* 2003 - *Laaglandse hymnen I - III*
* 2004 - *Anti-canto's en De Astatica*
* 2007 - *Zwijg / De gedenatureerde delta* (roman út 1973 en samle kritiken)
* 2008 - *Vuur*
* 2010 - *Onder de bladerkronen*
* 2011 - *Vliegtuigmagneet*
* 2014 - *Hee hoor mij ho simultaan op de brandtorens* (samle gedichten)

## Keppeling om utens
* Biografiyen, wurk en teksten yn de [Digitale Bibleteek foar de Nederlânske Letteren] (dbnl)
Prix Aurora

De **Prix Aurora**, foarhinne de **Canadian Science Fiction and Fantasy Award**, is in Kanadeeske priis dy't elts jier útrikt wurdt foar de as bêste beoardiele wurken op it mêd fan 'e science fiction en fantasy fan it foargeande jier. Der binne ferskate kategoryen, mei dêrûnder Ingelsk- en Frânsktalige literatuer, omslachûntwerpen en aktiviteiten fan fans. De prizen wurde sûnt 1980 útrikt troch de Canadian SF and Fantasy Association (CSFFA) op 'e saneamde Canvention, de Kanadeeske nasjonale science fiction- en fantasykonvinsje. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Kategoryen
;profesjonele prizen foar Ingelsktalich wurk (*Prix Aurora*)
* bêste roman
* bêste jeugdroman
* bêste koarte fiksje
* bêste grafyske roman
* bêste poëzij/liet
* bêste besibbe wurk
* bêste omslachkeunstner
;profesjonele prizen foar Frânsktalich wurk (*Prix Aurora Boréal*)
* bêste Frânsktalige roman
* bêste Frânsktalige koarte fiksje
* bêste Frânsktalige grafyske roman
* bêste Frânsktalige poëzij/liet
* bêste Frânsktalige besibbe wurk
;fanprizen (foar sawol Ingelsk- as Frânsktalich wurk)
* bêste publikaasje troch (in) fan(s)
* bêste tydskrift troch (in) fan(s)
* bêste *[[filk]]*-liet troch (in) fan(s)
* bêste besibbe wurk troch (in) fan(s)

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Prix Aurora''
Maurice Gee

**Maurice Gee** (Whakatane, 22 augustus 1931) is in foaroansteand Nijseelânsk skriuwer fan romans, koarte ferhalen en berneboeken, dy't yn 1978 de *[[James Tait Black Memorial Prize]]* wûn foar syn roman *Plumb*. Yn 2002 wûn er fierdersoan de *[[Margaret Mahy Award]]*, en yn 2004 de *[[Prime Minister's Award for Literary Achievement]]* ("Priis fan de Minister-Presidint foar Literêre Prestaasjes"). Syn boek *Under the Mountain*, út 1979, waard yn 1981 adaptearre ta in achtdielige minysearje, en yn 2009 ta in film. Ek syn boeken *In My Father's Den* (1972) en *Crime Story* (1994) binne ferfilme (beide yn 2004; *Crime Story* ûnder de titel *Fracture*).

Gee waard yn 1931 berne yn Whakatane, yn 'e Nijseelânske Bay of Plenty-regio, mar groeide op yn Henderson, in foarstêd fan Auckland. In grut diel fan syn lettere wurk spilet yn dyselde krite. Gee behelle in bachelors- en in masterstitel yn Ingelske taal- en letterkunde oan 'e Universiteit fan Auckland, en troude mei in bibletekaresse. Hja hawwe trije bern; ien dochter, Emily Gee, is ek skriuwster, fan romantyske fiksje en fantasyliteratuer. De Universiteit fan Auckland skonk yn 1998 erkenning oan Maurice Gee syn oeuvre troch him de *Distinguished Alumni Award* ta te kennen, en yn 2004 waard him troch itselde ynstitút teffens in earedoktoraat yn de letteren skonken. Gee is earelid fan 'e Nijseelânske Feriening fan Rasjonalisten en Humanisten.

## Wurk
;Romans

;ferhalebondels
* 1986 – *Collected Stories*
;koarte ferhalen
Anne Anema

**Anne Anema** (Minnertsgea, 10 febrewaris 1872 - Haarlim, 18 febrewaris 1966) wie in Nederlânsk politikus.

## Wurkpaad
Anne Anema studearre in skoftke klassike talen oan de Frije Universiteit Amsterdam en dêrnei rjochten oan de Universiteit Leien. Dêrnei wie er advokaat yn Ljouwert en Amsterdam en waard er yn 1904 heechlearaar boargerlik rjocht oan de FU.

Anema waard yn 1921 lid fan de Earste Kamer foar de ARP. Fan jannewaris 1925 oant septimber 1926 en fan septimber 1929 oant septimber 1960 wie er fraksjefoarsitter. Doe't er yn 1960 de senaat ferliet wie er 88 jier. Sadwaande is er it âldste parlemintslid dat yn de Eerste of de Twadde Keamer sitten hat. (yn 2015)

Fan 1934 ôf wie er lid fan de KNAW. Yn 1961 krige Anema de Sulveren Anjer fan it Prins Bernhardfûns.

Anne Anema boaske yn 1906 oan Anetta Albertha Gertzen, sy krigen in dochter.
Truus Schröder-Schräder

**Geertruida Antonia (Truus) Schröder-Schräder** (Dimter, 23 augustus 1889 - Utert, 12 april 1985) wie in byldzjend keunstner dy't ferneamd waard as opdrachtjouwer en bewenner fan it Rietveld Schröderhûs yn Utert.

## Biografy

Schröder wie in dochter fan tekstylkeapman Bernardus Johannes Schräder en Johanna Geertruida Mentzen. Oant har houlik wie se aptekersassistinte. Sy boaske oan de abbekaat Adriaan Frederik Christiaan (Frits) Schröder (1878-1923) en krige trije bern, twa dochters en in soan. Frou Schröder liet om 1921 hinne in keamer yn har hûs yn Utert, Biltstrjitte 423, ferbouwe troch Gerrit Rietveld. Nei de dea fan har man joech se nei in skofte wifeljen Rietveld de opdracht foar it ûntwerp fan in nije went, dy't wrâldferneamd waard ûnder de namme Rietveld Schröderhûs. Oant har dea yn 1985 hat Truus Schröder dat hûs bewenne. Dêrne waard it laat fan Bertus Mulder restaurearre en iepensteld foar it publyk.

## Bibliografy <small>(in kar)</small>
* 2018 - Jessica van Geel, *I love you, Rietveld* (Lebowski) 
* 2007 - Groot, M., *Vrouwen in de vormgeving 1880-1940*. Rotterdam: 010. ISBN 9789064505218
* 2001 - Zijl, I. van, *Rietveld In Utrecht*. Utert.
* 1987 - Nagtegaal, C., *Tr. Schröder-Schräder, bewoonster van het Rietveld Schröderhuis*. Utert.

## Externe links
* Biografyske feiten by it Ryksburo foar Keunsthistoaryske Dokumintaasje
Ruft

In **ruft**, hjoed-de-dei ek wol oantsjut mei **pamper** (eigentlik de merknamme fan de babyruften fan it bedriuw Procter & Gamble dy’t in soartnamme wurden is), is absorbearjend ûnderguod dat yn ’e regel brûkt wurdt troch minsken en somtiids troch laboratoarium- en húsbisten. It giet dan om babys en lytse bern dy’t noch yn ’e broek poepe en pisje, of om minsken dy’t it wetter trochstrings net ophâlde kinne, lykas yn it gefal fan âlderen dy’t lichaamlik of mentaal beheind binne. Teffens kinne ruften brûkt wurde troch persoanen dy’t net op ’e tiid by it húske komme kinne (djipseedûkers, astronauten en sa).

Smoarge ruften moatte op ’e tiid ferskjinne wurde, meast troch in fersoarger, meidat oars yrritaasje fan de hûd ûntstean kin (ruftútslach).

Ruften binne makke fan tekstyl of syntetysk materiaal. Ruften fan tekstyl hawwe ien of mear lagen fan katoen, himp, bamboe of mikrotried en kinne meardere kearen wosken en fannijs brûkt wurde, faak droegen mei in plestik broek deromhinne. Weismytruften befetsje absorbearjende materialen en gemikaliën, hawwe in wettertichte plestik bûtenkant, en wurde weismiten nei gebrûk.

Yn gefal fan gebrûk troch folwoeksenen (of âldere bern) wurdt faak praat fan ynkontininsjemateriaal omdat in ruft yn ferbân brocht wurdt mei lytse bern.

## Seksualiteit
Ruften, al of net spesjaal útfierd, wurde ek droegen of brûkt troch minsken mei bernige gefoelens, faak yn de setting fan in saneamd *Ageplay* (ruftfetisjisme).

## Ut de skiednis
Earst yn de 19e iuw krige it moderne ruft foarm en brûkten memmen op in protte plakken op ’e wrâld katoenen doeken, al of net fêstset mei in feilichheidsspjelde. Katoenen ruften waarden foar it earst massaal makke yn 1887 troch Maria Allen yn de Feriene Steaten.

It weismytruft waard útfûn troch Marion Donovan (1917-1998) nei’t se eksperimintearre mei wettertichte broekjes foar babys.
Blarney

**Blarney** (Iersk: *An Bhlarna*) is in lytse stêd en *townland* (*bally*) yn it greefskip Cork, op sa'n 11 kilometer noardwestlik fan de stêd Cork yn it suden fan Ierlân. De meast bekende toeristyske attraksje fan Blarney is it kastiel mei de legendaryske "Blarney Stone".

## Keppeling om utens
* Webside fan Blarney Castle
Weintsjer

In **weintsjer** of **weinmakker** (Nederlânsk: *wagenaar* of *wagenmaker*) wie foarhinne in ambachtsman dy't him derop talei om weinen en karren te meitsjen of te reparearjen. Yn it Ingelsk waard sa'n man in *wainwright* neamd, fan *wain*, in argaysk wurd foar "wein", en *wright*, in âld wurd foar "makker". Sawol de efternammen Wagenaar en Wielinga (yn it Nederlânsk) as Wainwright (yn it Ingelsk) komme tsjintwurdich noch rûnom foar, mar faak wurdt net mear begrepen wat dy nammen eins betsjutte.

In master-weintsjer hie yn it ferline faak feinten yn 't wurk mei ferskillende feardichheden, dy't allegear nedich wiene om in kreaze wein te produsearjen: tsjillemakkers, smidden en fervers. Lytsere weintsjers diene al dat wurk sels of bestegen dielen fan it wurk út oan oare faklju.
Feilichheidsspjelde

In **feilichheidsspjelde** of **slútspjelde** is in gebrûksfoarwerp om twa stikken stof oan inoar fêst te meitsjen. In iere foarrinner fan de feilichheidsspjelde is de Romeinske fibula, oarspronklik fan de Mysenen yn Grikelân, nei alle gedachten yn de perioade 30 -1200 foar Kristus. De fibula hie deselde funksje as de hjoeddeistige feilichheidsspjelde.

Eartiids waarden se in soad brûkt om ruften te befêstigjen, tsjintwurdich mear as tydlike oplossing by stikkene klean of as befêstigingsmiddel foar dekoraasjes lykas korsaazjes.

## Utfining fan de feilichheidsspjelde
De Amerikaanske monteur Walter Hunt wurdt beskôge as de útfiner fan de moderne feilichheidsspjelde. De feilichheidsspjelde befette in sluting dy 't de punt beduts en derfoar soarge dat er net iepen gean koe, en in sirkelfoarmige draai yn 'e bocht om as in fear te wurkjen en him te plak te hâlden. Charles Rowley (Birmingham, Ingelân) patentearre ûnôfhinklik in soartgelikense feilichheidsspjelde yn oktober 1849, hoewol 't se net mear makke wurde.
Hunt die de útfining om in skuld fan $ 15 by in freon ôf te lossen. Nei 't er op 10 april 1849 it Amerikaanske patint # 6.281 krigen hie, ferkocht Hunt it patint oan *W.R. Grace and Company* foar 400 (rûchwei 14.000 yn Amerikaanske dollars fan 2022). Mei dat jild betelle Hunt de $ 15 oan syn freon en hold er it bedrach fan 385 euro dat oerbleau foar himsels. Yn de jierren dy 't folgen, soe *W.R. Grace and Company* miljoenen dollars winst meitsje mei syn útfining.

## Tradysje
Feilichheidsspjelden hawwe in wearde yn beskate kultueren en tradysjes. Yn Yndia wurde spjelden generaasjes lang bewarre en trochjûn oan dochters. Oekraïners brûke spjelden as in wize om kweageasten te kearen as se oan berneklean fêstmakke wurde. Yn oare lannen bringt in feilichheidsspjelde gelok.

## Punk
Yn de jierren 70 fan de 20e iuw waard de feilichheidsspjelde ien fan de ikoanen fan de punkbeweging en binnen dy streaming ûnder oare as piercing brûkt.

## Sjoch ek
* Fibula
* Krammerke
Fairchild

*Fairchild (fleanmasinebouwer)
*Fairchild (Wiskonsin)
*Fairchilds (Teksas)
*Fairchild Air Force Base
*Fairchild Tropical Botanic Garden
Skroar

In **skroar** (mt. skroaren) of **kleanmakker**, of foarhinne ek wol **snider**, is fan âlds in ambachtsman dy't boppeklean makket. Ek tsjintwurdich komt dit berop noch foar, benammen foar op maat makke (en tige djoere) hearekostúms en damesjûpen. Men sprekt no ek wol fan in **kûpeur** (fr. **kûpeuze**) of in **taljeur**.

Skroaren besteane al salang't der lju binne dy't it barre mei en betelje oaren om klean foar harren te meitsjen. It ambacht giet yn elts gefal tebek oant de Alde Griken en de Romeinen, mar nei alle gedachten noch folle fierder.

In master-skroar hat ien of mear learjonges yn 't wurk, oan wa't er geandewei it fak trochdocht. Tradisjoneel sieten skroaren faak yn 'e saneamde kleanmakkerssit op in tafel te wurkjen, om in skjin en flak wurkoerflak om har hinne te hawwen.
Canadian Screen Award

De **Canadian Screen Awards** (Frânsk: *les Prix Écrans Canadiens*) binne in groep Kanadeeske prizen dy't jierliks útrikt wurde foar de as bêste beoardiele prestaasjes op it mêd fan Ingelsk- en Frânsktalige film, fan Ingelsktalige tillefyzje en fan digitale media fan it foargeande jier. Dizze prizen binne de wichtichsten op har terrein yn Kanada, en kinne datoangeande ferlike wurde mei de Amerikaanske Oscars en Emmys. De Canadian Screen Awards binne ûntstien troch de fúzje fan 'e Gemini Awards en de Genie Awards, dy't foarhinne de wichtichste Kanadeeske prizen wiene op it mêd fan film, resp. Ingelsktalige tillefyzje.

De útrikking fan 'e Canadian Screen Awards, dy't foar it earst plakfûn yn 2013, wurdt organisearre troch de Academy of Canadian Cinema and Television (ACCT), dy't dêrnjonken ek ferantwurdlik is foar de organisaasje en de takenning fan 'e Prix Gémeaux, foar de bêste Frânsktalige tillefyzje. De Canadian Screen Awards wurde útrikt yn 116 kategoryen: 22 foar film, 89 foar Ingelsktalige tillefyzje en 5 foar digitale media. Foar in opsomming fan alle kategoryen, sjocht op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e ''Canadian Screen Awards''