open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Boeing B-29 Superfortress

De **Boeing B-29 Superfortress** wie in swiere Amerikaanske bommesmiter mei fjouwer propellermotors. De B-29 waard (as Boeing Model 345) neffens de easken fan de Amerikaanske loftmacht ûntwurpen. Dy hie ferlet fan in langeôfstânsbommesmiter dy't op grutte hichte operearje kinne moast. De earste flecht wie op 21 septimber 1942 (XB-29). It type waard bekend troch 6 augustus 1945 in atoombom Hiroshima te smiten; dat tastel hiet *[[Enola Gay]]*. De atoombom op Nagasaky waard troch de B-29 "Bockscar" smiten.
  
## Koarte skiednis
De B-29 waard (as Boeing Model 345) ûntwurpen neffens de easken fan de Amerikaanske loftmacht, dy't ferlet hie fan in langeôfstânsbommesmiter dy't op grutte hichte operearje kinne moast. De earste flecht wie op 21 septimber 1942 (XB-29).

De B-29 wie de earste swiere bommesmiter fan de Amerikanen mei drukkabines, sadwaande koe de bemanning noflik har wurk dwaan op grutte hichte. De geskutskoepels koene allegearre op ôfstân betsjinne wurde, dat wie ek nij.

De B-29 is allinnich brûkt by de fronten yn de Stille Oseaan. Hie de oarloch langer duorre wiene se nei alle wierskyn ek yn Jeropa op it toaniel ferskynd. It tastel waard fan novimber 1944 ôf yn grutte oantallen ynset by bombardeminten op Japanske stêden, en smieten dus ek de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki. De B-29 wie ek yn de Koreaanske Oarloch operasjoneel.

Likernôch 80 tastellen hawwe yn de peroade 1950-1953 ûnder de namme Washington B.1 foar de Britske Royal Air Force (RAF) flein,; sy waarden ferfongen troch de  Canberra mei stielmotoren. Ek by de Royal Australian Air Force haww twa eardere RAF Washington B.1 tsjinne. Yn Rusland hat Tupolev de B-29 neiboud mei de type-oantsjutting Tu-4 *Bull*, dy't ek tsjinne hawwe yn Sina.

Der binne sa'n 3970 eksimplaren fan de B-29 boud; 2756 troch Boeing, 668 troch Bell Aircraft Corporation en 536 troch Glenn Martin. Fan 1960 ôf oan waarden se ferfongen troch de Convair B-36 en de Boeing B-52.

De B-29 wie de foarrinner fan in rige troch Boeing makke bommesmiters, transportfleantugen, tankers, ferkenningsfleantugen en trainers. In transportfleanmasine dy't ôflaat waard fan de B-29 wie de C-97 (earste flecht yn 1944), folge troch de kommersjele fariant Boeing Model 377 Stratocruiser yn 1947. De tankerfariant fan de B-29 kaam yn 1948 as KB-29 en de fan it Model 377 ôflate KC-97 ferskynde yn 1950.

## Technyske feiten

## De B-29 yn museums

File:B29 March AFB 01.jpg|Boeing B-29 Superfortress fan it March Field Air Museum, 2007.
File:SDC10258.JPG|Boeing B-29 Superfortress tesjen yn it New England Air Museum.
File:Boeing B-29 "Bockscar" (6693337159) (3).jpg|*[[Bockscar]]* by NMUSAF yn Dayton, OH yn 2011


## Keppeling om utens
* Ynformaasje oer dizze fleanmasine op de webside www.warbirdsresourcegroup.org
Assiniboin en Sû fan it Fort Peck Yndianereservaat fan Montana

De **Assiniboin en Sû fan it Fort Peck Yndianereservaat fan Montana** (Ingelsk: *Assiniboine and Sioux of the Fort Peck Indian Reservation of Montana*) is in federaal erkende Yndiaanske stamme-organisaasje yn 'e Feriene Steaten, mei in eigen reservaat yn 'e steat Montana.

## Demografy
De organisaasje, dy't oprjochte waard yn 1871, hat 11.000 leden, en it haadkertier is fêstige yn Poplar, yn Montana. De leden besteane út etnyske Sû (*Sioux*) en Assiniboin. Dêrby kinne de Sû, sa'n 8.600 yn oantal, fierder opdield wurde yn Eastlike Dakota fan 'e Sisseton- en Wahpeton-stammen, Westlike Dakota fan 'e Opper-Janktonai-substamme fan 'e Janktonai, en Lakota fan 'e Hûnkpapa-stamme. De Assiniboin fan Fort Peck, dêr't der likernôch 2.400 fan binne, hearre ta de Hudesabina-, Wadopabina-, Wadopahnatonwan-, Sahiyaiyeskabi- en Inyantonwanbina-substammen.

## Reservaat
It reservaat fan 'e Assiniboin en Sû is it Fort Peck Yndianereservaat (*Fort Peck Indian Reservation*) fan noardeastlik Montana. Dêr wennen yn 2000 likernôch 10.300 minsken, wêrûnder sa'n 6.000 Yndianen. It reservaat hat in oerflak fan goed 8.500 km², wêrfan't lykwols mar 3.750 km² yn Yndiaanske hannen is, mei't de rest ferkocht is oan blanken doe't de reservaatgrûnen ûnder druk fan 'e Amerikaanske oerheid tusken 1913 en 1930 frijjûn waarden foar kolonisaasje. Likegoed hat it stammeregear sizzenskip oer de measte aktiviteiten dy't binnen de grinzen fan it reservaat plakfine. Sa hat de stamme-organisaasje in eigen rjochtbank, tichthûs, sikehûs en krante. Yn 2012 wiene de Assiniboin en Sû fan Fort Peck ien fan 'e earste stammen dy't op 'e nij wylde bizons útsetten yn harren reservaat.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e Assiniboin en Sû fan it Fort Peck Yndianereservaat fan Montana
Keninginne Sjarlotte-eilannen

De **Keninginne Sjarlotte-eilannen** (Haida: *X̱aayda Gwaay*; Ingelsk: *Queen Charlotte Islands*; Frânsk: *Îles des Reine Charlotte*) binne in arsjipel yn 'e Stille Oseaan, dy't in eintsje út 'e westkust fan Kanada leit en ta de provinsje Britsk-Kolumbia heart. Sûnt 2010 is de lânseigen namme fan 'e Haida-Yndianen, stavere as ***Haida Gwaii*** (dat "Eilannen fan 'e Haida" betsjut), de offisjele namme fan 'e eilannen. Op 'e arsjipel hearsket in seeklimaat dat tige liket op it klimaat oan 'e westkust fan Skotlân.
__TOC__
## Geografy
De Keninginne Sjarlotte-eilannen omfetsje twa haadeilannen, it noardlike Graham en it súdlike Moresby, en dêrnjonken likernôch 150 lytsere eilantsjes, dy't mei-inoar in lânoerflak fan 10.180 km² hawwe. De arsjipel wurdt oan 'e eastkant skaat fan it fêstelân fan Britsk-Kolumbia troch de Hekatestrjitte, en oan 'e súdkant fan Vancouvereilân troch de See-ingte fan Keninginne Sjarlotte. Yn it noarden skiedt de omstriden Dixonyngong de eilannen fan 'e Amerikaanske steat Alaska.

De Keninginne Sjarlotte-eilannen binne ferneamd nei Sjarlotte fan Meklenboarch-Strelitz, de frou fan 'e Britske kening George III. Guon fan 'e eilannen hawwe tsjintwurdich in beskerme status as it Nasjonaal Parkreservaat Gwaii Haanas en it Provinsjaal Park Naikoon. Der libbet in oerfloed oan fauna op 'e eilannen, wêrûnder de Keninginne-Sjarlotte-eilânske swarte bear (*Ursus americanus carlottae*), de grutste ûndersoarte fan 'e Amerikaanske swarte bear, en de Keninginne-Sjarlotte-eilânske harmeling (*Mustela erminea haidarum*), in ûndersoarte fan 'e harmeling. It swartsturthart en de waskbear binne eksoaten dy't tsjintwurdich ek rûnom op 'e arsjipel foarkomme.

## Demografy en skiednis
Neffens gegevens út 2008 hiene de Keninginne Sjarlotte-eilannen doe krapoan 4.800 ynwenners, wat in befolkingstichtens opsmiet fan 0,5 minsken de km². Likernôch 70% fan 'e befolking bestiet út 'e lânseigen Haida, dy't de eilannen ek al bewennen foar de komst fan 'e earste Jeropeänen. Dat wiene de leden fan 'e ekspedysje fan 'e Spaanske ûntdekkingsreizger Juan Pérez, yn 1774. De earste Brit dy't op 'e eilannen foet oan lân sette, wie James Cook, yn 1778. De Haida lieten doedestiden net mei har spotte, en yn 1794 kaapten se twa Jeropeeske skippen, de *Ino* en de *Resolution*, dy't se neitiid ta sinken brochten. Harren befolking op 'e eilannen waard doedestiden rûze op sa'n 10.000, mar yn 'e njoggentjinde iuw waarden se slim troffen troch ferskate grutte epidemyen fan 'e pokken en oare útlânske sykten, dêr't se gjin ymmuniteit tsjin hiene, sadat se slim yn oantal belunen.

De Keninginne Sjarlotte-eilannen wiene yn 'e njoggentjinde iuw wichtich foar de lukrative hannel yn see-otterpelzen, en behalven de Spanjerts en de Britten makken ek de Amerikanen oanspraak op 'e arsjipel. Alle Spaanske bemuoienissen stoppen doe't Meksiko yn 1821 ûnôfhinklik waard. By in ferdrach út 1846 joegen de Amerikanen harren oanspraken op. Nei't der troch de Goudkoarts fan Moresby, yn 1851, in grutte befolkingsgroei plakfûn hie, foarmen de Keninginne Sjarlotte-eilannen fanôf 1853 in aparte Britske koloanje, mar yn 1863 gie dy op yn it gruttere Britsk-Kolumbia.
Feriene Sû Stammen

De **Feriene Sû Stammen** (Ingelsk: *United Sioux Tribes*) is in koepelorganisaasje fan alve federaal erkende Yndiaanske stamme-organisaasjes fan 'e Sû (Ingelsk: *Sioux*) yn 'e Feriene Steaten. Dêrby giet it om alle Sû-stammen yn 'e Amerikaanske steaten Súd-Dakota, Noard-Dakota en Nebraska. Sels genietsje de Feriene Sû Stammen gjin erkenning fan it Amerikaanske regear. De organisaasjes dy't mei-inoar de Feriene Sû Stammen foarmje, binne:

*  de Cheyenne River Sû Stamme
*  de Crow Creek Sû Stamme
*  de Flandreau Santy Sû Stamme fan Súd-Dakota
*  de Jankton Sû Stamme
*  de Neder-Brulee Sû Stamme
*  de Oglala Sû Stamme fan it Pine Ridge Reservaat fan Súd-Dakota
*  de Rosebud Sû Stamme
*  de Santy Sû Naasje (foarhinne de Santy Sû Stamme fan Nebraska)
*  de Sisseton en Wahpeton Sû Stamme
*  de Spirit Lake Stamme
*  de Standing Rock Sû Stamme

Oarspronklik wie de organisaasje inkeld bedoeld foar de Sû-stammen fan Súd-Dakota, mar sûnt binne ek dy fan Noard-Dakota en Nebraska deryn opnommen. De Santy Sû Naasje wie de lêste stamme dy't lid waard, om 2000 hinne. De alve lidorganisaasjes wurde op 'e flagge fan 'e Feriene Sû Stammen ôfbylde troch alve tipys.

De Feriene Sû Stammen waarden oprjochte yn maaie 1970, neffens eigen sizzen om it algemien wolwêzen, de sûnens, de ekonomyske ûntjouwing en de mooglikheden oangeande it folgjen fan ûnderwiis fan 'e lidorganisaasjes en harren leden te befoarderjen, en om help te bieden op alderlei mêd. Teffens is it in gearwurkingsferbân dat mei ien mûle foar alle Sû-stammen yn Noard- en Súd-Dakota en Nebraska sprekke kin (mar net foar dy yn Montana en Minnesota, dy't der net by oansletten binne). 

## Keppelings om utens
* Ynformaasje oer de Feriene Sû Stammen
Cheyenne River Sû Stamme

De **Cheyenne River Sû Stamme** (Ingelsk: *Cheyenne River Sioux Tribe*) is in federaal erkende Yndiaanske stamme-organisaasje yn 'e Feriene Steaten, mei in eigen reservaat yn 'e steat Súd-Dakota.

## Demografy
De organisaasje, dy't oprjochte waard yn 1868, hat 16.000 leden, en it haadkertier is fêstige yn Eagle Butte, yn Súd-Dakota. De leden besteane út etnyske Sû (*Sioux*) fan fjouwer substammen fan 'e Lakota, nammentlik de Minnikonzjû, Sâns Arks, Swartfuotten (net te betiizjen mei it bekendere Algonkwynske folk fan 'e Swartfuotten) en Twatsjettels. De Cheyenne River Sû Stamme foarmet mei tsien oare Sû-organisaasjes de Feriene Sû Stammen.

## Reservaat
It reservaat fan 'e Cheyenne River Sû Stamme is it Cheyenne River Yndianereservaat (*Cheyenne River Indian Reservation*) fan sintraal Súd-Dakota, dat in oerflak hat fan goed 11.000 km², en dêr't yn 2000 8.500 minsken wennen, ynkl. sawol Yndianen as blanken, want troch de Lânwetten fan 1909 en 1910 meie blanken har ek op reservaatlân fêstigje.

Oarspronklik makke it Cheyenne River Reservaat diel út fan it Grutte Sû-reservaat, dat yn 1868 stifte waard, mar nei de nederlaach fan 'e Sû yn 'e Flakte-Yndiaanske Oarloggen fan 'e 1860-er en 1870-er jierren waard de helte dêrfan troch de Amerikanen ôfnommen, wylst de rest yn 1889 opdield waard yn fiif lytsere reservaten, wêrfan't Cheyenne River ien wie. De oarspronklike noardgrins mei it Standing Rock Yndianereservaat lei oan 'e Grand River, mar yn 1909 waard troch de Amerikaanske oerheid in stripe lân súdlik dêrfan oerhevele fan Cheyenne River nei Standing Rock.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Cheyenne River Sû Stamme
Eagle Butte (Súd-Dakota)

**Eagle Butte** (útspr.: ['iːɡəl ˈbju:t], likernôch: "ii-gul bjûût"; Arikara:* Neetahkaswaá’u’*; Lakota: *Waŋbli Paȟd*; útspr.: [wãbli paχd], likernôch: "ûang-bli pacht") is in stêd dy't op 'e grins leit fan 'e *countys* Dewey en Ziebach, yn it noardwesten fan 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota. Hoewol't it noch it haadplak Dewey County, noch fan Ziebach County is (dat binne Timber Lake, resp. Dupree), is it wol it haadplak fan it Cheyenne River Yndianereservaat (*Cheyenne River Indian Reservation*), fan 'e Cheyenne River Sû Stamme (*Cheyenne River Sioux Tribe*). Eagle Butte (de Ingelske namme betsjut "earneklif") hie neffens in offisjele skatting út 2012 doe krapoan 1.400 ynwenners.

## Skiednis
Yn 1868, doe't as gefolch fan it twadde Ferdrach fan Fort Laramie, tusken de Lakota en de Amerikanen, it Grutte Sû Reservaat stifte waard, fêstige it Buro fan Yndiaanske Saken (BIA) syn agintskip foar fjouwer substammen fan 'e Lakota (de Minnikonzjû, Sâns Arks, Swartfuotten en Twatsjettels) te Eagle Butte. Yn 1889 waard it Grutte Sû Reservaat de helte lytser makke, wylst it restant opdield waard yn fiif lytsere reservaten. Ien fan dy fiif wie it Cheyenne River Yndianereservaat. 

## Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Eagle Butte 4,9% âlder as 65 jier en 41,3% jonger as 18 jier. Fierders bestie 27,3% fan 'e húshâldings út ien persoan. Neffens âldere sifers, út 2000, libbe doe 47,9% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins (foar it befolkingssegmint fan ûnder de 18 jier sels 58,9%). Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 89,2% Yndianen; 4,3% Latino's; 2,5% blanken; 0,3% swarten; 0,2% Aziaten; 3,5% oaren of fan mingd etnysk komôf.

## Sjoch ek
* it Cheyenne River Yndianereservaat
Cheyenne River Yndianereservaat

It **Cheyenne River Yndianereservaat** (Ingelsk: *Cheyenne River Indian Reservation*) is it reservaat fan 'e federaal erkende Cheyenne River Sû Stamme (*Cheyenne River Sioux Tribe*), yn it noardwesten fan 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota. 

## Geografy
It reservaat leit oan 'e westigge fan 'e rivier de Missoury en de noardigge fan 'e rivier Cheyenne (dêr't it nei ferneamd is), wylst de rivier de Moreau der dwers trochhinne streamt. Yn it noarden grinzget it oan it Standing Rock Yndianereservaat. It Cheyenne River Reservaat omfiemet Dewey County en Ziebach County suver folslein, wylst bûtenreservaatsk beheargebiet sitewearre is yn 'e oanswettende *countys* Stanley, Haakon en Meade. Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2000 wennen der doe krapoan 8.500 minsken yn it reservaat, dat in oerflak fan mear as 11.000 km² hat en dêrmei yn grutte it fjirde fan 'e Feriene Steaten is. It haadplak is Eagle Butte, mar North Eagle Butte, dat fuort benoarden dêrfan leit, hat mear ynwenners.

## Skiednis
It Cheyenne River Reservaat makke oarspronklik diel út fan it Grutte Sû-reservaat yn westlik Súd-Dakota, dat yn 1868 stifte waard. Nei de nederlaach fan 'e Lakota yn 'e Flakte-Yndiaanske Oarloggen fan 'e 1860-er en 1870-er jierren waard de helte dêrfan lykwols troch de Amerikanen ôfnommen, wylst de rest yn 1889 opdield waard yn fiif lytsere reservaten, wêrfan't Cheyenne River ien is. It oarspronklike Cheyenne River Reservaat hie in oerflak fan krapoan 13.000 km². Dêrby rûn de noardlike grins mei it Standing Rock Reservaat by de Grand River lâns. Mar yn 1909 waard troch de Amerikaanske oerheid in stripe lân besuden dy rivier oerhevele fan Cheyenne River nei Standing Rock. Yn 1910 waarden de dielen fan it Cheyenne River Reservaat dy't mienskiplik eigendom fan 'e stamme wiene, frijjûn foar kolonisaasje troch blanken.

## Hjoed de dei
Hjoed oan 'e dei binne de libbensomstannichheden yn Cheyenne River tige dreech. Der binne alve lytse wenkearnen yn it reservaat, wêrfan't de measten sels noch net iens oansletten binne op 'e wetterlieding. Mei't der net in protte wurk te finen is yn it reservaat sels, noch yn 'e plakken deromhinne, is in grut part fan 'e befolking wurkleas. Selsmoard, benammen ûnder de jongerein, komt rûnom foar. Neffens sifers dy't publisearre binne yn it tydskrift *Indian Country Today* hat ien op 'e fiif famkes yn Cheyenne River it yn har omgean litten om harsels tekoart te dwaan, wylst ien op 'e tsien it ek wier-wier besocht hat.
Grutte Earn

**Grutte Earn** (Dakota: **Waŋbdí Tháŋka**, útspr.: [wãb'di: 'tʰã:ka]; Ingelske oersetting: **Big Eagle**; ±1827 – 1906), wie in opperhaad fan 'e Mdewakanton-substamme fan 'e Eastlike Dakota-Sû (*Sioux*), in Yndiaansk folk út it gebiet bewesten de Grutte Marren en fan it easten fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Hy waard benammen bekend troch syn belutsenens by de Dakota-Oarloch fan 1862, doe't er ien fan 'e oanfierders fan syn folk wie.

## Libben
Grutte Earn waard berne yn 'e omkriten fan it hjoeddeistige plak Eagan, yn 'e Amerikaanske steat Minnesota. Yn 1857 folge er syn heit Griis Izer (Máza Ȟóta; útspr.: ['ma:za 'χo:ta]) op as opperhaad fan harren Mdewakanton-troep. Mei oare lieders fan 'e Eastlike Dakota reizge er yn 1858 alhiel nei it fiere Washington, D.C., foar ûnderhannelings mei de Amerikanen.

Yn 1862 kamen de Eastlike Dakota yn Minnesota ûnder lieding fan Lytse Krie yn opstân, dêrta dreaun troch in mislearre rispinge nei in winter wêryn't in protte fan harren al de hongerdea stoarn wiene. Yn dy needsitewaasje lieten de jierlikse betellings mar op har wachtsje (dy't it Amerikaanske regear de Dakota neffens de ferdraggen skuldich wie), en de pleatslike keaplju wegeren kâldwei om harren op 'e pof iten te ferkeapjen. Grutte Earn joech him mei syn krigers by de opstannelingen en focht mei yn 'e fjildslaggen by New Ulm, Fort Ridgeley, Birch Coulee en Wood Lake.

Uteinlik moast Grutte Earn him oan 'e Amerikanen oerjaan, wêrnei't er foar de Amerikaanske kriichsrie sleept en mei 302 oare Dakota ta de deastraf feroardiele waard. Op lêst fan presidint Abraham Lincoln waard syn deafûnis lykwols mei dat fan 264 oaren omset yn in finzenisstraf. Rom twa jier siet er fêst yn it tichthûs te Davenport, yn Iowa, oant er yn novimber 1864 amnesty krige en op 3 desimber fan dat jier frijlitten waard. Letter feroare er syn namme yn Jerome Big Eagle, en waard syn ferslach fan 'e Dakota-Oarloch optekene yn *A Sioux Story of the War*, út 1894. Grutte Earn ferstoar yn 1906, likernôch 79 jier âld.
Fjildnamme

In **fjildnamme** is de toponym (namme) dy't in eigner oan in beskaat stik lân joech ta ûnderskieding fan oare stikken lân. Dy nammen kamen ek wol foar yn registers fan kavels dy't bygelyks by in pleats hearden. Dat jin soene it as in foarrinner fan de kadastrale oantsjutting beskôgje kinne.
Ad van Luyn

**Adrianus Herman (Ad) van Luyn** (Grins, 10 augustus 1935) is in Nederlânsk Roomsk-katolyk geastlike. Hy wie fan 1994 oant 2011 biskop fan Rotterdam en dêrnei biskop-emeritus.
 
## Libbensrin
Van Luyn ûntfong syn prysterwijing op 9 febrewaris 1964 troch Giuseppe Beltrami, titulêr aartsbiskop fan Damaskus. Hy waard 27 novimber 1993 ta biskop fan Rotterdam beneamd. 12 febrewaris 1994 waard er ta biskop wijd troch Adrianus Johannes Simonis, aartsbiskop fan Utert, mei Hubertus Cornelis Antonius Ernst, biskop-emeritus fan Breda, en Tarcisio Pietro Evasio Bertone, aartsbiskop fan Vercelli, as ko-konsekrators. 11 jannewaris 2011 gong er mei emeritaat.

## Konsekrator
Hy wie konsekrator fan: 
*Wilhelmus Adrianus Josephus Maria de Bekker (2005)

## Publikaasjes
**Modern en devoot. Geloven in de Randstad*. Baarn 1999 
**Solidair en sober. Dienstbaar in de Randstad*. Kampen 2001 
**Geroepen en verantwoordelijk. Luisteren in de Randstad*. Kampen 2003 
**Jongeren op weg. Brieven aan een jonge pelgrim*. Antwerpen/Rotterdam2004 
**Samenwerken voor het Evangelie*. Antwerpen 2004
**Samen verder. Wegen naar vergeving en verzoening*. Tielt 2006 
**Waarden en deugden. Zorgvuldig in de Randstad*. Kampen 2006 
**Politiek en metapolitiek. Gewetensvol in de Randstad*. Kampen 2008 
**Autonoom en heteronoom. Evenwichtig in de Randstad*. Utert 2011

## Keppelings om utens
*Biografy by Catholic Hierarchy
Motyf (fiksje)

Yn literatuer, films, tillefyzjesearjes, harkspullen, fideospultsjes en oare wurken fan fiksje wurdt **motyf** brûkt yn in inge en in romme betsjutting.

Yn romme sin slacht it op in ûnderwerp dat yn ferskate fiksjewurken, faak yn hiel ferskillende tiden, behannele wurdt. Bygelyks it motyf fan de heitemoard, it ûnbewenne eilân, de jonkfrou yn need, ensafh. 

Yn de ferhaalanalyze wurdt motyf yn de ingere betsjutting brûkt. It giet dan om in foarwerp, ferskynsel of barren dat ferskate kearen yn in ferhaal foarkomt en in mear as gewoane (symboalyske) betsjutting hat. 

Dan is der ek noch de term liedmotyf (Dútsk: *Leitmotiv*), in term dy't oarspronklik út de muzyk komt. Dêrfan wurdt sprutsen as beskate wurden of wurdkombinaasjes (dy't faak oer in personaazje geane) yn de tekst fan in literêr wurk geregeldwei werhelle wurde. Dat betsjut net dat elke wurdwerhelling in liedmotyf is. It is pas in liedmotyf as dy werhelling begjint op te fallen.
Motyf

* Motyf (patroan), in him werheljend patroan
* Motyf (muzyk), in diel fan in tema dat in karakteristyk ritme en melodysk of harmonysk materiaal befettet.
** Liedmotyf (út it Dútsk,*Leitmotiv*), in koarte melodij yn in komposysje dat geregeld weromkomt.
* Motyf (literatuer), in liedmotyf (inge betsjutting) of motivaasje (algemien).
* Motivaasje, de reden om eat te dwaan (as te litten).
** Motyf (misdied), de reden om in misdied te dwaan.
Danuta Rinn

**Danuta Rinn** (Krakau, 17 july 1936 - Warsjau, 19 desimber 2006) wie in Poalske sjongster en aktrise.

## Keppeling om utens
*Internet Movie Database
A.M. de Jong-museum

It **A.M. de Jong-museum** is in museum yn Nieuw-Vossemeer dat wijd is oan de in Nieuw-Vossemeer berne skriuwer A.M. de Jong en de tiid dêr't er yn libbe. It museum húsmannet yn it 'A.M. de Jong-hûs', Voorstraat 29. It waard yn 1974 iepene.

Fierder hat it museum in âld kafee-ynterieur, in âld winkelsje en in seal dêr't âlde films toand wurde, ûnder mear de film *Merijntje Gijzens Jeugd* út 1936. Der binne ek útstallings mei wikseljende tema's.

## Keppeling om utens
*Offisjeel webstee
Johan Vegelin fan Claerbergen

Jonkhear **Johan Vegelin fan Claerbergen** (Aldeboarn, 27 augustus 1690 - Langwar, 27 july 1773) wie riedshear en grytman fan Doanjewerstâl (oant 1772) en lid fan Deputearre Steaten.

Johan Vegelin fan Claerbergen (ek *Vegilin van Claerbergen*), lid fan de famylje Vegelin van Claerbergen, wie in soan fan Hessel Vegelin fan Claerbergen (1655-1715) en Anna Maria van Vierssen (1653-1696).

Johan hie niget oan it sels meitsjen fan kaarten en krige ûnderrjocht fan Willem Loré. 1713 tekene er in kaart fan Herema State. Hy liet in grutte wandkaart meitsje fan de provinsje Fryslân. Dy Vegelinkaart wie 1739 klear. De kaarten fan de gritenijen Doanjawerstâl en Haskerlân jouwe in sekuer byld fan de stewaasje yn de earste helte 18e iuw. Hy skreau *Een dagverhaal van Jhr. Johan Vegelin van Claerbergen: omtrent de troubelen van het jaar [[1748]]*. It waard yn 1899 útjûn troch G.H. van Borssum Waalkes. Vegelin van Claerbergen wie anneks mei ynpolderingen by Langwar en de Koudumer Slieperdyk. Hy fersette him tsjin it ferkeard útfeantsjen fan stikken lân.

Yn syn testamint joech er oan dat syn grutte grûnbesit, en dêrtroch syn politike macht, net yn ien hân komme mocht. Dat nei syn fertsjerren yn 1773 gie zijn grûnbesit yn Doanjewerstâl nei syn pakesizzer Frâns Julius Johan fan Eysinga (1752-1828) en it besit yn Haskerlân nei dy syn suster Catharina Lucia.

## Sjoch ek
* Oer it laach Vegelin fan Claerbergen‎
P. Noordhoff

**P. Noordhoff** wie in útjouwerij yn Grins. It bedriuw waard 1858 stichte troch Popko Noordhoff (1833-1903) en letter fuortset troch syn soan  Jaap. De útjouwerij siet yn de Oude Boteringestraat, fuort njonken grutte konkurrint J.B. Wolters. Yn 1968 fusearren beide Grinzer útjouwers ta Wolters-Noordhoff. 2008 waard de namme fan it fúzjebedriuw wizige yn Noordhoff Uitgevers; dat wie fanwege de ferkeap fan de edukative útjouwerij troch memmeconcern Wolters Kluwer.
Nûnatûkavût

**Nûnatûkavût** (Inûttût: *Nunatuĸavut*, útspr.: ['nu:nətu:həvu:t]; Ingelsk: *NunatuKavut*) is in net erkend, útsteld autonoom gebiet fan 'e *Nunatuĸavummiut*, de Súdlike Inûyt fan 'e regio Labrador, yn 'e Kanadeeske provinsje Nijfûnlân en Labrador. It moat net betize wurde mei Nûnavût, ien fan 'e trije noardlike territoaria fan Kanada, noch mei Nûnavik, dat it noardlike part fan 'e oangrinzgjende provinsje Kebek beslacht, noch mei Nûnatsiavût, in besteand autonoom gebiet yn Labrador. *Nunatuĸavut* betsjut "ús oerâlde lân" yn it Inûttût, de pleatslike Inûyt-taal (*nuna* betsjut dus "lân", en dêrom begjinne de nammen fan sa'n protte Inûyt-gebieten dêrmei, krekt sa't yn it Frysk in protte gebietsnammen einigje op "-lân").

## Skiednis
Oan 'e ein fan 'e 1970-er jierren waard de Labradorske Métis Feriening (*Labrador Metis Association*, LMA) oprjochte troch de lânseigen bewenners fan 'e súdlike kust fan Labrador, om erkenning te krijen as in ûnderskate etnyske en kulturele groep. Dy lju waarden doedestiden Inûyt-*[[Métis]]* neamd, en waarden inkeld beskôge as de ôfstammelingen fan 'e Inûyt fan noardlik Labrador dy't har fierhinne oanpast hiene oan 'e Westerske maatskippij. Om't der sa'n bytsje oer harren skiednis bekend wie, sels ûnder harrensels, sette de LMA yn 2006 útein mei in projekt wêrby't de oantinkens, kennis en oerlevering fan 'e âlderein fêstlein en kombinearre waard troch de *Community-University Research Association* (CURA). Ut dat seis jier duorjende ûndersyk die úteinlik bliken dat de "Inûyt-Métis" de neikommelingen wiene fan 'e oarspronklike Inûyt-befolking fan súdlik Labrador, dy't him yn it iere koloniale tiidrek fermongen hie mei Frânske en Baskyske walfiskfarders.

Sadwaande feroare de LMA ein 2012 syn namme yn 'e Mienskipsrie fan Nûnatûkavût (*Nunatuĸavut Community Council*, NCC). Op grûn fan in ferdrach dat yn 1765 sletten wie tusken fertsjintwurdigers fan 'e Britske Kroan en de Inûyt fan súdlik Labrador waard der doe in lânrjochteclaim by it Kanadeeske regear en it provinsjale regear fan Nijfûnlân en Labrador yntsjinne. Dêr wol it provinsjale regear lykwols pas oer prate as it federale regear beoardiele hat oft de *Nunatuĸavummiut* yn dizze saak yndie yn har rjocht steane. Sadwaande wurdt der op 't heden inkeld mei it federale regear ûnderhannele.

## Lânrjochteclaim
It doel fan 'e NCC is om in autonoom gebiet binnen de provinsje Nijfûnlân en Labrador te krijen, krekt sa't de noardlike Inûyt fan Labrador dat yn 2005 krigen hawwe yn 'e foarm fan Nûnatsiavût. Dêrta meitsje se oanspraak op in gebiet dat it súdlike trêdepart fan Nûnatsiavût beslacht, en dêrwei by de kust lâns rint, alhiel oan Lodge Bay ta, oan 'e Labradorske súdkust. Fierders hâlde se út dat it gebiet yn it binnenlân by de rivier de Churchill lâns ek ta har lân heart, dêr't Happy Valley-Goose Bay (Inûttût: Vâli) leit, ien fan 'e grutste en wichtichste plakken fan Labrador. Streamop dêrfan soene de Muskrat Falls en de wetterkrêftsintrale oan 'e ûnderrin fan 'e Churchill ek ta Nûnatûkavût hearre.

## Sjoch ek
* Nûnavik
* Nûnavût
* Nûnatsiavût
Ladogamar

De **Ladogamar** (Russysk: Ладожское Озеро, *Ladožskoje Ozjero*, útspr.: ['ladəʂskəjə 'ozʲɪrə]; Finsk: *Laatokka*; Karelysk: *Luadogu*; Wepsysk: *Ladoganjärv*), is in grut binnenwetter dat yn it noardwesten fan it Jeropeeske diel fan Ruslân leit, yn it binnenlân noardeastlik fan 'e eastpunt fan 'e Finske Golf. It is de grutste mar fan Jeropa, mei in oerflak fan 17.700 km². Op 'e ranglist fan 'e grutste marren fan 'e wrâld nimt it it 14de plak yn. It djiptegemiddelde is 51 m, mei in djipste punt op 230 m ûnder it wetteroerflak. Op it breedste punt mjit dit wetter 138 km (fan west nei east), en op it langste punt 219 km (fan noard nei súd).
__TOC__
## Geografy
De Ladogamar wurdt oan 'e noardkant omsletten troch de autonome republyk Kareelje en oan 'e súdkant troch de provinsje Leningrad. Tusken 1919 en 1940 lei de mar op 'e grins fan Finlân en de Sovjet-Uny, mar nei de Winteroarloch (of Twadde Finsk-Russyske Oarloch) fan 1939-1940 moasten de Finnen (ûnder mear) de noardwest- en noardkust fan 'e mar opjaan en waard de grins opskood nei it westen ta. Yn it súdwesten rikt de Ladogamar suver oan 'e eastlike bûtenwiken fan 'e stêd Sint-Petersburch ta. Yn it westen wurdt dit binnenwetter skaat fan 'e Finske Golf, dat in earm fan 'e Eastsee is, troch de Karelyske Lâningte. Oan 'e eastkant skiedt in bredere lâningte it fan in oar grut binnenwetter, de Onegamar.

Yn 'e Ladogamar lizze likernôch 660 lytse eilantsjes, wêrûnder de Valaam-arsjipel, Kilpola en Konevets. Foar it meastepart binne dy yn it noardwestlike part fan 'e mar sitewearre. De Ladogamar wurdt fet troch de rivieren de Svir, de Volchov en de Vuoksi, en wetteret ôf fia de rivier de Njeva, dy't te Sint-Petersburch útmûnet yn 'e Finske Golf. De Ladogamar is befarber, en makket ûnderdiel út fan it Wite-Seekanaal, dat de Eastsee ferbynt mei de Wite See, dy't ûnderdiel útmakket fan 'e Noardlike Iissee. It Ladogakanaal, dat súdlik fan 'e mar oanlein is, ferbynt de rivieren de Njeva en Svir sûnder dat binnenfeartskippen wat feitliks in lytse binnensee is, hoege oer te stekken.

## Fiskerij
Der sit hiel wat fisk yn 'e Ladogamar, fan 48 ûnderskate soarten, wêrûnder foarn, brazem, snoekbears, bears, poask en spjirring. Inkeld wurdt der ek de bedrige steur noch waarnommen. De kommersjele fiskerij wie dan foarhinne ek altyd in wichtige boarne fan ynkomsten foar de doarpen en stedsjes dy't oan 'e marsigge leine, oant der tusken 1945 en 1954 fanwegen de krapte fuort nei de Twadde Wrâldoarloch slimme oerbefisking plakfûn, mei as gefolch dat de fiskstân ynstoarte. Sadwaande is de fiskerij sûnt 1956 oan strange regels bûn. Tsjin 'e santiger jierren liek de fiskstân fierhinne wer bekommen te wêzen, mar de beheinings fan 'e fiskerij binne noch altyd fan krêft. Yn 'e mar libbet fierders in lânseigen ûndersoarte fan 'e ringelrob, dy't de Ladogaseehûn neamd wurdt.
Onegamar

De **Onegamar** (Russysk: Онежское Озеро, *Onežskoje Ozjero*, útspr.: [ɐ'nʲeʂskəjə 'ozʲɪrə]; Finsk: *Äänisjärvi*; Karelysk: *Oniegu-järve*; Wepsysk: *Änižjärv*), is in grut binnenwetter dat yn it noardwesten fan it Jeropeeske diel fan Ruslân leit, likernôch healwei tusken de eastpunt fan 'e Finske Golf en de súdpunt fan 'e Wite See. Mei in oerflak fan 9.700 km² is it de op ien nei grutste mar fan Jeropa (nei de Ladogamar) It djiptegemiddelde is 30 m, mei in djipste punt op 127 m ûnder it wetteroerflak. Op it breedste punt mjit de Onegamar 91½ km (fan west nei east), en op it langste punt 245 km (fan noard nei súd).
__TOC__
## Geografy
De Onegamar wurdt oan 'e noardkant omsletten troch de autonome republyk Kareelje en oan 'e súdkant troch de provinsjes Leningrad en Vologda. Yn it noardwesten leit de stêd Petrozavodsk, de haadstêd fan Kareelje, oan 'e kust. Oan 'e noardkant hat de mar ferskate lange earms dy't djip yn it omlizzende lân trochkringe. Oan 'e westkant skiedt in brede lâningte de Onegamar fan in oar grut binnenwetter, de Ladogamar.

Yn 'e Onegamar lizze likernôch 1.650 foar it meastepart lytse eilantsjes, dy't konsintrearre binne yn it noardlike diel. Fierwei it grutste is it eilân Grut Klimenetski, mei 147 km², dat yn it middennoarden fan 'e mar leit. It dêr deun tsjinoan leine eilantsje Kizji is beboud mei in histoarysk kompleks fan 89 houtene otterdokse tsjerken en oare religieuze gebouwen datearjend út 'e fyftjinde oant de tweintichste iuw, dy't op 'e Wrâlderfgoedlist fan 'e UNESCO steane. 

De Onegamar wurdt fet troch mar leafst 58 ûnderskate rivieren en rivierkes, en wetteret ôf fia de rivier de Svir, yn 'e rjochting fan 'e Ladogamar. Dêrwei giet it wetter fierder troch de rivier de Njeva, dy't te Sint-Petersburch útmûnet yn 'e Finske Golf. De Onegamar is befarber, en makket ûnderdiel út fan it Wite-Seekanaal, dat de Eastsee ferbynt mei de Wite See, dy't ûnderdiel útmakket fan 'e Noardlike Iissee. It Onegakanaal, dat yn twa fazen yn 1818-1820 en 1845-1852 súdlik fan 'e mar oanlein is, ferbynt de rivieren de Svir en de Vytegra sûnder dat binnenfeartskippen wat feitliks in lytse binnensee is, hoege oer te stekken. Fral by stoarmeftich waar skeelde dat yn it ferline in slok op in boarrel.
Poplar (Montana)

**Poplar** (Assiniboin: Cąšúška Wakpá, útspr.: [ʧã'ʃu:ʃka wak'pa:]; Dakota: Waȟnéča Wakpá, útspr.: [waχ'ne:ʧa wak'pa:]) is in stêd yn Roosevelt County, yn it noardeasten fan 'e Amerikaanske steat Montana .Neffens in offisjele skatting út 2012 bedroech it ynwennertal fan Poplar doe krapoan 850 minsken. It plakje is ferneamd nei de rivier de Poplar, dy't deunby streamt.

## Algemien
Hoewol't it net it haadplak fan 'e county is (dat is Wolf Point), is Poplar wol it haadplak fan it Fort Peck Yndianereservaat (Ingelsk: *Fort Peck Indian Reservation*), fan 'e federaal erkende Assiniboin en Sû fan it Fort Peck Yndianereservaat fan Montana (*Assiniboine and Sioux of the Fort Peck Indian Reservation of Montana*). Yn Poplar binne de measte tsjinsten fan it reservaat fêstige (hoewol't Wolf Point in stik grutter is), lykas de middelbere skoalle, it kolleezje en de klinyk.  

## Skiednis
Doe't it Fort Peck Reservaat yn 1871 oprjochte waard, stifte it Buro fan Yndiaanske Saken (BIA) syn agintskip op in plak dat, sa die letter bliken, by 't maityd yn it oerstreamingsgebiet fan 'e rivier de Poplar lei. Pas yn 1878 joech men de striid tsjin 'e natoer deroan, en ferhuze it hiele spul nei heger lân. Dêr groeide it doarp Poplar om it agintskip hinne.

## Demografy
Neffens in offisjele skatting troch it Amerikaanske Folkstellingsburo op grûn fan gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 hie Poplar yn 2012 in befolking fan 845 minsken. De befolkingstichtens bedroech 1.117 minsken de km².

Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Poplar 8,4% âlder as 65 jier en 30,7% jonger as 18 jier. Fierders bestie 41,8% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst yn 2000 31,5% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 71,4% Yndianen; 25,2% blanken; 0,2% Aziaten; 3,2% oaren of fan mingd etnysk komôf.

### Berne yn Poplar

* William S. Yellow Robe jr. (1950), toanielskriuwer en dichter

## Sjoch ek
* it Fort Peck Yndianereservaat
Crow Creek Sû Stamme

De **Crow Creek Sû Stamme** (Ingelsk: *Crow Creek Sioux Tribe*) is in federaal erkende Yndiaanske stamme-organisaasje yn 'e Feriene Steaten, mei in eigen reservaat yn 'e steat Súd-Dakota.

## Algemien
De organisaasje, dy't oprjochte waard yn 1862, hat 3.400 leden, en it haadkertier is fêstige yn Fort Thompson (Westlik Dakota: Čuŋkičakse), yn Súd-Dakota. De leden besteane út etnyske Sû (*Sioux*), allegearre Westlike Dakota fan 'e Neder-Janktonai substamme fan 'e Janktonai. De Crow Creek Sû Stamme foarmet mei tsien oare Sû-organisaasjes de Feriene Sû Stammen.

## Reservaat
It reservaat fan 'e Crow Creek Sû Stamme is it Crow Creek Yndianereservaat (*Crow Creek Indian Reservation*) fan sintraal Súd-Dakota, dat in oerflak hat fan goed 500 km², en dêr't yn 2004 likernôch 1.200 minsken wennen. Oars as de oare fiif Sû-reservaten yn sintraal en westlik Súd-Dakota, dy't oarspronklik diel útmakken fan it yn 1868 stifte Grutte Sû Reservaat, hat it Crow Creek Reservaat dêr altyd los fan bestien. Feitliks is Crow Creek âlder as it Grutte Sû Reservaat, mei't it al yn 1862 stifte is. Mei in eigen kasino en ferskate archeologyske opgravings lûkt Crow Creek in soad toeristen.

## Keppelings om utens
● Offisjele webside fan 'e Crow Creek Sû Stamme
Fort Thompson (Súd-Dakota)

**Fort Thompson** [fɔɹt 'θɔmsǝn] (Westlik Dakota: Čuŋkičakse; útspr.: [ʧũkiʧakse]) is in plak yn Buffalo County, yn it sintrale part fan 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota. Hoewol't it net it haadplak fan 'e *county* is (dat is Gann Valley), is it wol it haadplak fan it Crow Creek Yndianereservaat (*Crow Creek Indian Reservation*), fan 'e Crow Creek Sû Stamme (*Crow Creek Sioux Tribe*). Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 lei it ynwennertal fan Fort Thompson doe op krapoan 1.300 minsken.

Fort Thompson stiet fierders bekend om 'e *[[Fort Thompson Mounds]]* (of "Terpen fan Fort Thompson"), in stikmannich prehistoaryske troch de oarspronklike befolking fan it gebiet opsmiten ierdbulten. Dy foarmje in archeologysk fynplak en hawwe sûnt 1964 de (beskerme) status fan *national historic landmark*. 
__TOC__
## Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2000 wie doe fan 'e befolking fan Fort Thompson 4,7% âlder as 65 jier en 45,0% jonger as 18 jier. Fierders bestie 18,2% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst 64,6% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe (foar it befolkingssegmint fan ûnder de 18 jier sels 70,1%). Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2000 sa: 96,4% Yndianen; 2,1% blanken; 0,5% Latino's; 0,1% swarten; 0,9% oaren of fan mingd etnysk komôf.

## Sjoch ek
* it Crow Creek Yndianereservaat
Flandreau Santy Sû Stamme fan Súd-Dakota

De **Flandreau Santy Sû Stamme fan Súd-Dakota** (Ingelsk: *Flandreau Santee Sioux Tribe of South Dakota*) is in federaal erkende Yndiaanske stamme-organisaasje yn 'e Feriene Steaten, mei in eigen reservaat yn 'e steat Súd-Dakota.

## Algemien
De organisaasje, dy't oprjochte waard yn 1934, hat 740 leden, en it haadkertier is fêstige yn Flandreau, yn Súd-Dakota. De leden besteane út etnyske Sû (*Sioux*), allegearre Eastlike Dakota (Santy), foar it meastepart fan 'e Mdewakanton-stamme, mar ek guon Wahpekûte en Wahpeton. De Flandreau Santy Sû Stamme fan Súd-Dakota foarmet mei tsien oare Sû-organisaasjes de Feriene Sû Stammen.

## Reservaat
It reservaat fan 'e Flandreau Santy Sû Stamme is it Flandreau Yndianereservaat (*Flandreau Indian Reservation*) fan eastlik Súd-Dakota, dat in oerflak hat fan mar 20 km², en dêrmei fierwei it lytste reservaat fan 'e steat is. Hast alle stammeleden, sa'n 730 fan 'e 740, wenje yn it reservaat, dêr't se û.m. wurk fine yn in eigen kasino.

## Skiednis
De skiednis fan 'e Flandreau Santy Sû Stamme fan Súd-Dakota giet werom op 'e Dakota-Oarloch fan 1862, eins mear in opstân as in oarloch, wêrby't de Eastlike Dakota yn Minnesota út honger en brekme mei geweld fanwegen kamen tsjin 'e benammentlik Dútske kolonisten yn harren wengebiet. Nei't de Dakota yn 'e earste pear wiken 300 oant 400 blanken deade hiene, waard de opstân lykwols yn bloed smoard. Hûnderten Eastlike Dakota waarden út harren foarâlderlik lân nei Súd-Dakota deportearre, dêr't likernôch 1.300 fan harren fan honger en kjeld omkamen yn it Crow Creek Yndianereservaat. In grutte kloft fan dyselden waard yn 1866 tastien om har yn it Santy Yndianereservaat yn Nebraska te fêstigjen. Yn 1869 keazen 25 famyljes der lykwols foar om harren rjocht op ûnderhâld troch de Amerikaanske oerheid op te jaan en gewoane boargers te wurden. Se setten harren op in klútsje nei wenjen yn it easten fan Súd-Dakota, dêr't hjerstmis datselde jiers nochris 15 famyljes har by har joegen. Pas 65 jier letter waard de sa ûntstiene boerekoloanje ûnder de Yndiaanske Reorganisaasje Wet fan 1934 organisearre as in federaal erkende stamme.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Flandreau Santy Sû Stamme fan Súd-Dakota
Jankton Sû Stamme

De **Jankton Sû Stamme** (Ingelsk: *Yankton Sioux Tribe*; Westlik Dakota: *Iháŋktȟuŋwaŋ Dakȟóta Oyáte*, útspr.: [I'hã:ktˣũwã Da'kˣo:ta O'ja:te]) is in federaal erkende Yndiaanske stamme-organisaasje yn 'e Feriene Steaten, mei in eigen reservaat yn 'e steat Súd-Dakota. De organisaasje, dy't oprjochte waard yn 1858, hat 12.000 leden, en it haadkertier is fêstige yn Marty, yn Súd-Dakota. De leden besteane út etnyske Sû (*Sioux*), allegearre Westlike Dakota fan 'e Jankton-stamme. De Jankton Sû Stamme foarmet mei tsien oare Sû-organisaasjes de Feriene Sû Stammen.

## Reservaat
It reservaat fan 'e Jankton Sû Stamme is it Jankton Sû Yndianereservaat (*Yankton Sioux Indian Reservation*) fan súdlik Súd-Dakota, dat in oerflak hat fan goed 1.700 km². Yn 2010 wennen dêr likernôch 6.500 minsken.

## Skiednis
Yn 'e twadde helte fan 'e 1850-er wie de druk om Súd-Dakota foar kolonisaasje troch de blanken frij te jaan sa sterk wurden, dat in Jankton-delegaasje fan in stikmannich opperhaden ûnder lieding fan Slein-troch-de-Ree (Padáŋya Pápi) nei de Amerikaanske haadstêd Washington ôfreizge om mei de Amerikaanske oerheid oer in ferdrach te ûnderhanneljen. In goed fearnsjier wiene se dêrmei besteld, en it Ferdrach fan Washington waard op 19 april 1858 tekene.

Doe't er út it easten weromkearde sei Slein-troch-de-Ree tsjin syn folk dat de blanken sa machtich as maitsen wiene en dat it sinleas wie om har tsjin har te fersetten. Dat it wie foar de Jankton de baas om mar op 'e bêste betingsten in ferdrach mei de Amerikanen te sluten en har dan sa goed mooglik oan 'e nije tiden oan te passen.

Under it ferdrach, dat troch de Amerikanen yn febrewaris 1859 ratifisearre waard, joegen de Jankton harren tradisjonele wengebiet oan 'e noardoere fan 'e rivier de Missoury op yn ruil foar in reservaat yn it suden fan Súd-Dakota en in bedrach fan $1,6 miljoen, út te kearen oer in perioade fan fyftich jier. It ferdrach betong fierders spesifyk dat de Amerikanen de Jankton helpe soene troch ûnderwiis op it mêd fan lânbou en ambachten. Yn july 1859 ferfearen de Jankton nei harren nije reservaat.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Jankton Sû Stamme
Flandreau (Súd-Dakota)

**Flandreau** (Amerikaansk-Ingelske útspr.: ['flændɹu:], likernôch "flendrûû") is in stêd yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota, en it haadplak fan it omlizzende Moody County. De stêd is sitewearre oan 'e rivier de Grutte Sioux. Neffens in offisjele skatting út 2012 hie Flandreau doe likernôch 2.300 ynwenners. Fuortby it stedsje leit it Flandreau Yndianereservaat.

## Skiednis
Flandreau waard stifte yn 1857, en (misstaverjend) ferneamd nei de Yndiaanske agint Charles Eugene Flandrau, dy't letter, doe't er opklommen wie ta de posysje fan rjochter, ûnder de Dakota-Oarloch fan 1862 it stedsje New Ulm, yn Minnesota, fan 'e ûndergong rêde soe. De delsetting Flandreau waard lykwols yn 1858 al wer opjûn, fanwegen de driging fan in wapene konflikt mei de Jankton-Dakota. Tsien jier letter, yn 1869, waard it stedsje fannijs stifte, doe't in stikmannich famyljes fan Eastlike Dakota-etnisiteit harren der nei wenjen setten. De kolonisaasje fan 'e krite troch blanke Amerikanen sette wer útein yn 1872. Doe't Moody it jiers dêrop ta *county* makke waard, waard Flandreau it haadplak. Yn 1902 krige it de status fan stêd.

## Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Flandreau 18,6% âlder as 65 jier en 25,9% jonger as 18 jier. Fierders bestie 40,1% fan 'e húshâldings út ien persoan. Neffens âldere sifers, út 2000 libbe doe 12,2% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 60,7% blanken; 27,7% Yndianen; 3,5% Latino's; 2,3% Aziaten; 0,5% swarten; 5,3% oaren of fan mingd etnysk komôf.

## Sjoch ek
* Flandreau Yndianereservaat
* Flandreau Santy Sû Stamme fan Súd-Dakota
Flandreau Yndianereservaat

It **Flandreau Yndianereservaat** (Ingelsk: *Flandreau Indian Reservation*) is it reservaat fan 'e federaal erkende Flandreau Santy Sû Stamme fan Súd-Dakota (*Flandreau Santee Sioux Tribe of South Dakota*) yn it easten fan 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota, yn Moody County. 

## Algemien
Neffens offisjele gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2000 wennen der doe likernôch 730 minsken yn it reservaat. It haadkertier fan 'e stamme is fêstige yn Flandreau, dat feitliken fuort bûten it reservaat leit. It Flandreau Reservaat hat in oerflak fan 20 km², wêrmei't it fierwei it lytste reservaat fan Súd-Dakota is.

## Skiednis
Doe't nei de bloedige Dakota-Oarloch fan 1862 hast alle Eastlike Dakota út har foarâlderlike heitelân yn súdlik Minnesota ferdreaun waarden, kamen de measten yn Súd-Dakota terjochte. Dêr bedarren se yn it Crow Creek Yndianereservaat, dêr't tusken 1863 en 1865 likernôch 1.300 fan harren omkamen fan honger en kjeld.

In grutte kloft fan harren waard yn 1866 tastien om har yn it Santy Yndianereservaat yn Nebraska te fêstigjen. Yn 1869 keazen 25 famyljes der lykwols foar om harren rjocht op ûnderhâld troch de Amerikaanske oerheid op te jaan en gewoane boargers te wurden. Se setten harren op in klútsje nei wenjen yn it easten fan Súd-Dakota, dêr't hjerstmis datselde jiers nochris 15 famyljes har by har joegen.

Pas 65 jier letter waard de sa ûntstiene boerekoloanje ûnder de Yndiaanske Reorganisaasjewet fan 1934 organisearre as in federaal erkende stamme. Datselde jiers waard ek it Flandreau Reservaat stifte. Sûnt de tachtiger jierren hat de Flandreau Santy Sû Stamme, krekt as in protte oare Yndianestammen, in eigen kasino yn syn reservaat sette litten, mei't dat útsûndere is fan it Súddakotaanske steatsferbod op gokken. Hast alle stammeleden, sa'n 730 fan 'e 740, wenje no yn it reservaat, dêr't se benammentlik wurkje yn it *Royal River Casino*.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan it Flandreau Yndianereservaat
Marty (Súd-Dakota)

**Marty** (útspr.: ['ma:ɹɾi]) is in plak yn Charles Mix County, yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota, dêr't it deunby de grins mei Nebraska leit. Hoewol't it net it haadplak fan 'e *county* is (dat is Lake Andres), is it wol it haadplak fan it Jankton Sû Yndianereservaat (*Yankton Sioux Indian Reservation*), fan 'e Jankton Sû Stamme (*Yankton Sioux Tribe*). Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 hie Marty doe in ynwennertal fan om 'e 400 minsken hinne.

## Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2000 wie doe fan 'e befolking fan Marty 5,5% âlder as 65 jier en 46,6% jonger as 18 jier. Fierders bestie 16,7% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst 40,9% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe (fan it befolkingssegmint fan ûnder de 18 jier sels 44,2%). Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2000 sa: 90,3% Yndianen; 4,5% blanken; 0,2% swarten; 5,0% oaren of fan mingd etnysk komôf.

## Sjoch ek
* it Jankton Sû Yndianereservaat
Jankton Sû Yndianereservaat

It **Jankton Sû Yndianereservaat** (Ingelsk: *Yankton Sioux Indian Reservation*) is it reservaat fan 'e federaal erkende Jankton Sû Stamme (*Yankton Sioux Tribe*) yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota.

## Algemien
It Jankton Sû Reservaat leit oan 'e noardigge fan 'e rivier de Missoury, dy't dêr de grins mei Nebraska foarmet, yn Charles Mix County. It is it op ien nei grutste reservaat dat hielendal yn ien *county* leit (nei it Osadzje Yndianereservaat). Neffens offisjele gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 wennen der doe krapoan 6.500 minsken yn it reservaat, dat goed 1.700 km² beslacht. It haadplak, dêr't sawol it haadkertier fan 'e stamme as it agintskip fan it Buro fan Yndiaanske Saken (BIA) fêstige binne, is Marty, mar it grutste plak fan it reservaat is it stedsje Wagner. De fjouwer oare wenkearnen binne: Dante, Lake Andes, Pickstown en Ravinia.

## Skiednis
Yn 1858 ûndertekenen de lieders fan 'e Jankton-substamme fan 'e Westlike Dakota mei it Amerikaanske regear it Ferdrach fan Washington, wêrby't se harren tradisjonele wengebiet op 'e Grutte Flakten opjoegen yn ruil foar in reservaat yn it suden fan Súd-Dakota en in bedrach fan $1,6 miljoen, út te kearen oer in perioade fan fyftich jier. It Jankton Sû Yndianereservaat waard sadwaande yn 1859 formeel oprjochte.

It reservaat wurdt bestjoerd troch in demokratysk keazen stammeried. De oarspronklike grûnwet waard yn 1891 oannommen. Mei't reservaatlân útsûndere is fan it Súddakotaanske steatsferbod op gokken, hat de stamme yn it reservaat in eigen kasino, it *Fort Randall Casino and Hotel*, yn Pickstown, sette litten, en teffens it *Lucky Lounge and Four Directions Restaurant*. Oare grutte wurkjouwers yn it reservaat binne de stamme sels, de pleatslike klinyk, it Buro fan Yndiaanske Saken (BIA) en de pleatslik middelbere skoalle. Der wurdt ek in wylde bizon-keppel yn it reservaat holden.

## Sjoch ek
* Jankton Sû Stamme
* Jankton
List fan postale ôfkoartings foar Australyske steaten en territoaria

Yn Austraalje is foar de ûnderskate Australyske steaten en territoaria in offisjeel systeem fan postale ôfkoartings yn gebrûk, wêrby't alle 6 steaten en de beide grutte territoaria op it fêstelân in eigen twa- of trijeletterige koade tawiisd krigen hawwe. 

## Sjoch ek
* List fan postale ôfkoartings foar Amerikaanske steaten
* List fan postale ôfkoartings foar Kanadeeske provinsjes en territoaria