open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Weenske oester

De **Weenske oester** is in sekshâlding dy't klassifisearre wurde moat as in fariant fan 'e bekendere misjonarishâlding. De frou leit hjirby op har rêch mei de skonken oplutsen, sadat se har knibbels ter hichte fan har boarsten hâldt. De man befynt him boppe har; hy leit net op har, mar ûnderstipet himsels op syn knibbels en earms, sadat de frou har ûnderskonken oer syn skouders hinne lizze kin. Har fuotten befine har dan efter de holle fan 'e man. Yn dizze lichemshâlding komme de stuten fan 'e frou los fan it bêd (of hokker oare ûndergrûn dan ek mar sprake fan is), sadat de man har hast rjocht omleech (en dêrtroch hiel maklik) penetrearje kin. 

De oantsjutting "oester" is ôflaat fan 'e foarm dy't de fulva fan 'e frou yn dizze posysje oannimt. It is net dúdlik wat dizze sekshâlding krekt mei de Eastenrykske haadstêd Wenen te krijen hat, mar it is yn elts gefal in hiel algemiene namme, dy't ek yn it Ingelsk (*Viennese oyster*), Dútsk (*Wiener Auster*) en Nederlânsk (*Weense oester*) foarkomt.

De Weenske oester ferget fan 'e frou frijwat linigens. As it de frou net hielendal slagget om har fuotten yn 'e nekke fan 'e man te lizzen, kin de man har helpe troch har skonken beet te hâlden. De man kin yn dizze posysje djip yn 'e frou trochkringe, wat foar de frou pynlik wêze kin as de penis sa grut is dat er by it stjitten de limoerhals rekket. Foar de man kin de Weenske oester oangenaam wêze om't er hielendal by syn sekspartner nei binnen komme kin, mar ek om't syn testikels yn dizze hâlding, oars as by de normale misjonarishâlding, net hieltyd frij hingje, mar tsjin 'e stuten fan 'e frou oan wriuwe.

By de ejakulaasje fan 'e man befynt de penis him by de Weenske oester lyk foar de iepening fan 'e limoerhals. De ôfstân dy't de siedsellen ôflizze moatte om in aaisel te berikken is dêrtroch koarter as by de measte oare sekshâldings. Dêrom wurdt de Weenske oester soms oanrikkemandearre foar froulju dy't graach swier wurde wolle.

## Sjoch ek
*misjonarishâlding
*sekshâlding
Not-for-profit

In **not-for-profit** (letterlik: "net-foar-winst") of in **not-for-profitorganisaasje** is in rjochtspersoan dy't de makke winst net útkeart oan syn leden, mar ferplichte is om dy wer yn 'e organisaasje te ynvestearjen. Tagelyk is it in organisaasje dy't opset is om beskate doelen te ferfoljen. Hoewol't de not-for-profitorganisaasje en de non-profitorganisaasje faak trochinoar helle wurde, bestiet der in dúdlik ûnderskie, mei't non-profits altyd it algemien nut ûnderstypje moatte, wylst dat mei not-for-profits net sa hoecht te wêzen. 

## Sjoch ek
*non-profit
Chad Diamond

**Chad Diamond**, echte namme: **Chad Burns** (4 july 1982), is in Amerikaansk pornografysk akteur. Neffens syn offisjele opjefte wie hy ûnder syn pornokarriêre 1.80 m, mei in gewicht fan 70 kg. Diamond sette yn 2010 útein mei syn karriêre, en hat sawol heteroseksuële as biseksuële en transseksuële pornografy makke.
 		
## Keppelings om utens
* Chad Diamond yn 'e ''Internet Movie Database''
* Chad Diamond yn 'e ''Internet Adult Film Database''
* Chad Diamond yn 'e ''Adult Film Database''
Rio

*rio* of *río*, it Spaanske, Portegeeske, Italjaanske en Malteeske wurd foar "rivier"

## Ferfier en ferkear
### Loftferfier
*Avian Rio, in Britsk merk hangglider

### Auto's
*Kia Rio, in model fan it Koreaanske automerk Kia
*Panther Rio, in model fan it Britske automerk Panther
*Premier Rio, in model fan it Yndiaaske automerk Premier
*Ford Del Rio, in model fan it Amerikaanske automerk Ford

## Fideospultsjes
*''Rio'' (fideospultsje), in fideospultsje út 2011 op basis fan 'e film út dat jier
**[[Angry Birds: Rio]]*, in edysje fan *Angry Birds* út 2011 yn ferbân mei de film út dat jier

## Films
*''Rio'' (film út 1939), in Amerikaanske film út 1939
*''Rio'' (film út 2011), in Amerikaanske lange tekenfilm út 2011
**[[Rio 2]]*, in Amerikaanske lange tekenfilm út 2014, in ferfolch op 'e film út 2011

## Geografy
*Rio, in ferkoarte foar fan Rio de Janeiro, in grutte stêd yn Brazylje
*Rio (Grikelân), in plak yn op it Grykske skiereilân Peloponnesos
*Rio (Itaalje), in plak op it Italjaanske eilân Elba

### Feriene Steaten
*Rio (Firginia), in plak yn 'e Amerikaanske steat Firginia
*Rio (Floarida), in plak yn 'e Amerikaanske steat Floarida
*Rio (Georgia), in plak yn 'e Amerikaanske steat Georgia
*Rio (Illinois), in plak yn 'e Amerikaanske steat Illinois
*Rio (West-Firginia), in plak yn 'e Amerikaanske steat West-Firginia
*Rio (Wiskonsin), in plak yn 'e Amerikaanske steat Wiskonsin

## Muzyk
### Bands
*R.I.O. (band), in Dútske danceband
*Los del Río, in Spaansk muzykduo

### Albums
*''Rio'' (album fan Lee Ritenour), in album fan Lee Ritenour út 1979
*''Rio'' (album fan Duran Duran), in album fan Duran Duran út 1982
*''Rio'' (album fan Uri Caine), in album fan Uri Caine út 2001
*''Rio'' (album fan Aterciopelados), in album fan Aterciopelados út 2008
*''Rio'' (album fan Keith Jarrett), in album fan Keith Jarrett út 2011
*''Rio'' (album fan Joyce), in album fan Joyce út 2012
**R.I.O.*, in ôfkoarting foar ''Rock in Rio'' (album), in live-album fan Iron Maiden út 2001
**R.I.O.*, in ôfkoarting foar *[[Rush in Rio]]*, in live-album fan Rush út 2003

### Lieten
*''Rio'' (liet fan de Dizzy Man's Band), in liet fan de Dizzy Man's Band út 1977
*''Rio'' (liet fan Michael Nesmith), in liet fan Michael Nesmith út 1977
*''Rio'' (liet fan Maywood), in liet fan Maywood út 1981
*''Rio'' (liet fan Duran Duran), in liet fan Duran Duran út 1982 
*''Rio'' (liet fan Hey Marseilles), in liet fan Hey Marseilles út 2008
*''Rio'' (liet fan Ledri Vula), in liet fan Ledri Vula út 2019

## Oar
*Rio, in ferkoarte foarm fan it Rio All Suite Hotel and Casino, in hotel-resort en kasino yn Las Vegas
*Rio (Britsk drinken), in Britsk merk frisdrinken
*Rio (Sineesk drinken), in Sineesk merk sterke drank
*Rio Groep, in ynternasjonale organisaasje fan Latynsk-Amerikaanske lannen
*R.I.O., in ôfkoarting foar Rock in Rio, in rige muzykfestivals yn Brazylje en Portegal
King of Kings

"**King of Kings**" of "**The King of Kings**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

**King of Kings*, de Ingelske foarm fan "kening der keningen", in keningstitel dy't bgl. droegen waard troch de sjahs fan Perzje; ek in kristlike oantsjutting foar Jezus Kristus

## Fideospultsjes
*''King of Kings'' (fideospultsje út 1988), in fideospultsje út 1988
**[[King of Kings: The Early Years]]*, in fideospultsje út 1991

## Films
*''The King of Kings'' (film út 1927), in Amerikaanske film út 1927
*''King of Kings'' (film út 1961), in Amerikaanske film út 1961
**The King of Kings*, de ynternasjonale titel fan 'e Tsjechoslowaakske film *[[Král Králů]]* út 1963 
*''King of Kings'' (film út 1969), in Hongkongske film út 1969

## Literatuer
**King of Kings*, in fers út it gedicht *[[Ozymandias]]* fan Percy Shelley út 1818
*''King of Kings'' (roman), in roman fan Harry Sidebottom út 2009, it twadde diel fan 'e romansearje *Warrior of Rome*

## Muzyk
### Albums
*''King of Kings'' (album fan Don Omar), in album fan Don Omar út 2006
*''King of Kings'' (album fan Leaves' Eyes), in album fan Leaves' Eyes út 2015
**[[King of KingZ]]*, in album fan Bushido út 2001

### Lieten
*''King of Kings'' (liet fan Jimmy Cliff), in liet fan Jimmy Cliff út 1963
*''King of Kings'' (liet fan Echo & the Bunnymen), in liet fan Echo & the Bunnymen út 2001
*''King of Kings'' (liet fan Royce Da 5′9″), in liet fan Royce Da 5′9″ út 2002
*''King of Kings'' (liet fan Motörhead), in liet fan Motörhead út 2006
*''King of Kings'' (liet fan Manowar), in liet fan Manowar út 2007
*''King of Kings'' (liet fan ''Hillsong Worship''), in liet fan *Hillsong Worship* út 2019

## Persoanen
*King of Kings, in bynamme fan Triple H (1969), Amerikaanske showwrakselder
*King of Kings, in bynamme fan Henrik Larsson (1971), in Sweedsk fuotballer by û.m. Celtic F.C.

## Oar
*King of Kings (hynder) (1995-2015), in Iersk racehynder
*''King of Kings'' (stânbyld), in stânbyld fan Jezus Kristus yn Monroe (Ohio)
Middelbrêge

De **Middelbrêge** is in piip in Snits oer de Stedsgrêft. Der binne trije Middelbrêgen yn Snits dy't sa oantsjut wurde, fanwegen dat harren trije ferbinings yn *it midden* fan harren strjitten lizze.
* De Middelbrêge yn de Heechein, sûnt 2018 de Komerkbrêge.
* De Middelbrêge yn it Lytssân, sûnt 2017 de Bysketoerbrêge.
* De Middelbrêge yn it Grutsân, sûnt 2016 ûnder dy namme.

Yn 2016 is de namme fêststeld foar de brêge dy't de twa kaaien fan it Grutsân ferbynt, en dêrmei de Koarte Piipsteech ferbynt mei de Skernestrjitte.

Doe 't yn de 21ste iuw de leafdesslotsjes populêr waarden, waard de Middelbrêge fan it Grutsân dêr geskikt foar makke.
Jezebeth

**Jezebeth**, echte namme ûnbekend (3 juny 1997), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Iraansk en Russysk komôf. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2018. Neffens har offisjele opjefte is se 1.60 m lang, mei in gewicht fan 65 kg en kupmaat 36E.

## Keppelings om utens
*  Biografyske gegevens fan Jezebeth op ''FreeOnes''
*  Biografyske gegevens fan Jezebeth op ''Internet Adult Film Database''
*  Biografyske gegevens fan Jezebeth op ''Adult Film Database''
*  Biografyske gegevens fan Jezebeth op ''IMDb''
Us-Leaffrouwebasilyk (Dadizele)

De **Basilyk fan Us Leaffrou fan Dadizele** (Nederlânsk: *Basiliek Onze-Lieve-Vrouw van Dadizele*) is in roomsk-katolike tsjerke yn 'e gemeente Moorslede, Belgje. De Us Leaffroutsjerke stiet yn it bisdom Brugge en hat de status fan in basilica minor.

## Skiednis
Al yn 'e 14e iuw wie Dadizele in ferneamd pylgersplak. De hjoeddeiske basilyk ferfong in letgoatyske pylgertsjerke út de 15e iuw. De bou wie nei oanlieding fan 'e ôfkundiging fan it dogma fan 'e Unbesmodzge Untfinzenis fan de Jongfaam Marije op 8 desimber 1854 in inisjatyf fan biskop Joannes-Baptista Malou. De earste stien foar it tsjerkegebou waard op 8 septimber 1857 lein en op 18 septimber 1867 waard de earste hillige misse opdroegen.

Paus Leo XIII ferliende de tsjerke op 31 jannewaris 1882 de rang fan in basilyk; njonken de Hillige Bloedbasilyk yn Brugge de iennige basilyk fan it bisdom Brugge. 

De basilyk wurdt benammen besocht by de pylgertochten yn maaie en septimber. Fral mei de beafearten yn 'e moannen maaie en septimber is der in soad drokte yn de basilyk.

De tsjerke is ferskillende kearen restaurearre. 

## Beskriuwing
De basilyk waard yn 'e neogoatyske styl fan 'e Ingelske arsjitekt Augustus Pugin boud troch syn soan Eduard Welby Pugin, werby't der eigen stylkenmerken tapaste. Nei dy syn dea yn 1875 foltôge Jean-Baptiste Bethune de tsjerke. 

De tsjerke hat fiif skippen, in dwersskip, in koer en in krypte. 

## Ynterieur

Yn 'e tsjerke stiet in 15e-iuwsk albasten byld fan Us Leaffrou fan Dadizele. It twamanualige oargel út 1924 waard troch Jules Anneessens boud mei 24 registers en pedaal. 

De brânskildere ramen binne oarspronklik fan A. Verhaegen, dy't ek de yn 1895 foltôge krusingstoer ûntwurp.

Yn 'e krypte is it grêf fan 'e boargemaster fan Dadizele, Jan van Veerdeghem. Hy waard riddere troch aartshartoch Maksimiliaan fan Eastenryk yn 1479 en op leffe wize fermoarde yn Antwerpen yn 1481. Hy spile in belangrike rol by it regeljen fan 'e konflikten tusken de aartshartoch en 'e stêden en tusken de aartshartoch en 'e Frânske kening Loadewyk XI.

Op 1 july 2020 waard foar de nije reliken fan paus Jehannes Paulus II in nij alter ynwijd. De reliken binne in pear hieren fan 'e eardere paus. It retabel yn 'e kapel toant Jehannes Paulus yn it midden, Us Leaffrou fan Dadizele oan 'e lofterkant en de basilyk oan 'e rjochterkant. Ek wurde ferskillende moderne hilligen op it retabel ôfbylde.
Broeretsjerke (Swol)

De **Broeretsjerke** (Nederlânsk: *Broerenkerk*) is in tsjerkegebou yn de Oeriselske haadstêd Swol. It gebou stiet oan de Broeretsjerkeplein en wurdt hjoe-de-dei is boekewinkel brûkt.

## Skiednis
Yn 1465 waard op dat plak in Dominikanekleaster stifte, dy't doe justjes bûten de stedsgrêften lei. By it kleaster waard in tsjerke oanboud. Yn 1580 waard it kleaster sletten en fan 1640 waard de tsjerke foar protestantske tsjinsten holden.  Fan likernôch 1760 brûkte de Joadske mienskip fan Swol parten fan it kleaster as synagoge. Dêr is hjoed-de-dei it ArtEZ-Konservatoarium yn fêstige. Yn 1983 waard de tsjerke sletten foar tsjerketsjinsten en dêrnei kaam it gebou leech te stean.

De tsjerke waard doe fiif jier lang restaurearre. By it restauraasjewurk kamen ûnder de plasterlagen tsjin it plafond in grut tal plafondskilderings nei boppe, dy't hjoed-de-dei noch hieltud te sjen binne. Fan 1988 oant 2010 waard it gebou brûkt as útstallings- en eveneminteromte.

Fan 2005 ôf waard úteinset mei it ynrjochtsjen as boekhannel, kombinearre mei in kultureel sintrum en hoarekagelegenheid. Sûnt 2013 is útjouwerij Waanders yn it gebou fêstige, dy't *Waanders in de Broeren* hjit.

### Plafondskilderings

INTERIEUR, GEWELFSCHILDERING - Zwolle - 20270041 - RCE.jpg|
Interieur gewelfschildering noordwand noordbeuk - Zwolle - 20229371 - RCE.jpg|
Interieur gewelfschildering noordwand noordbeuk - Zwolle - 20229351 - RCE.jpg|
Interieur gewelfschildering in zuiderzijbeuk - Zwolle - 20229522 - RCE.jpg|
Interieur gewelfschildering noordwand noordbeuk - Zwolle - 20229373 - RCE.jpg|


## Oargel
It oargel is noch hieltyd yn de tsjerke en kin ek noch bespile wurde. It is in Scheuer-oargel út 1824. Yn 1912 waard er troch Flentrop feroare. Dy feroarings waarden by in restauraaasje yn 1972 troch deselde oargelbouwer fannijs weromdraaid. Yn 1988 waard it oargel wer troch Flentrop opholpen en yn 2001 himmele.

It oargel waard op in kreake pleatst dêr't op de balustrade it folgjende gedicht oanbrocht is:
*Treed, Sterv'ling, treed eerbiedig nader<br />En wijd bij Orgeltoon, uw Lied;<br />Aan Hem die als weldadig Vader,<br />Op al zijn Scheps'len nederziet*.

## Galery

Ofbyld:Waanders_in_de_Broeren_DSCF3787.jpg|Scheuer-oargel
Ofbyld:Waanders_in_de_Broeren_DSCF3786.jpg|Boekwinkel Waanders yn de Broeretsjerke
Ofbyld:Interieur_naar_het_westen_-_Zwolle_-_20229207_-_RCE.jpg|It ynterieur yn 1971


## Keppelings om utens
* Broeretsjerke op kennisbankherbestemming.nu
* waandersindebroeren.nl
Sperwer Groep

De **Sperwer Groep**, of **Sperwer Holding**, is in Nederlânske detailhannelsorganisaasje dy't ferantwurdlik is foar de supermerkformules PLUS en Spar. De organisaasje leveret guod en tsjinsten oan de oaniensletten selsstannige ûndernimmers fan har formules, dêr falt de kommersjele stipe op sawol lanlik as lokaal nivo ûnder. De ynkeap is, mei oare ûnôfhinklike detailhannelsorganisaasjes, konsintrearre binnen de ynkeaporganisaasje Superunie.

De Sperwer Groep waard yn 1928 oprjochte en hat in koöperative struktuer. Har aktiviteiten binne ûnderbrocht yn ôfsûnderlike wurkmaatskippijen, mei in eigen winstferantwurdlikheid.

Sperwer wie tegearre mei de Spar, de Centra, De VéGé en de ViVo ien fan de grutte Nederlânske frijwillige filiaalbedriuwen. Nei 1960 waarden de Sperwer winkels omboud ta selsbetsjinningswinkels ûnder de namme 4=6 en yn de jierren '80 omboud ta Plusmarkt-supermerken.

Nei de ûndergong fan Edah en Konmar yn 2006 naam Sperwer tegearre mei Sligro Food Group de Edah-supermerken fan Laurus oer. De Edah-supermerken dy't Sperwer bemachtige hie (sa'n 80) waarden omboud ta PLUS. Yn 2002 en 2003 waarden der ek al goed 80 Laurus-supermerken oernaam troch Sperwer.

De Sperwer Groep is foar 45% eigener fan Spar, de oare oandielen binne foar 45% yn hannen fan Sligro Food Group en foar 10% yn eigendom fan de selsstannige Spar-ûndernimmers.
Broeretsjerkeplein

It **Broeretsjerkeplein** (Nederlânsk: *Broerenkerkplein*) is in park yn de âlde binnenstêd fan de Oeriselske haadstêd Swol.

It park wie eartiids part fan in Dominikaner-kleasterkompleks, dêr't de Broeretsjerke en *De Librije* noch fan oerbleaun binne. Tusken 1758 en 1899 wie der in synagoge yn it pân fan *De Librije* fêstige. De *[[Wijndragerstoren]]*, in midsiuwske poarte fan de âlde stedsmuorre stiet by it plein.

Hjoed-de-dei is it park in grien plein mei gers, beammen en in lytse blommetûn oan de râne fan it winkelgebiet yn it sintrum fan Swol. Der stiet in byld op it plein dy't troch de Frânske keunstner Eugène Dodeigne makke waard. It doopfont fan de yn 1965 ôfbrutsen Sint-Michaeltsjerke waard yn 2003 op it plein pleatst. It hat lykwols te lijen fan oanhâldend fandalisme.
Sint-Michaeltsjerke (Swol)

De **Sint-Michaeltsjerke** wie in Roomsk-katolike tsjerke yn de Oeriselske haadstêd Swol en stie oan de *Roggenstraat*. 

De hjoeddeistige Grutte of Sint-Michaeltsjerke wie oarspronklik ek oan de aartsingel Michael wijd, mar dy tsjerke gie by de reformaasje oar nei it protestantisme. Nei't der earst twa skûltsjerken brûkt waard, waard yn 1841 oan de *Nieuwstraat 41* in nije tsjerke boud, nei in ûntwerp fan Theo Molkenboer. Dat gebou wie lykwols nei 50 jier al te lyts foar de waaksende katolike mienskip.

De nije tsjerke waard yn 1890-1892 boud. Arsjitekt Nicolaas Molenaar ûntwurp in trijeskippige halletsjerke yn neogoatyske styl. Oan de rjochterkant fan de foargevel stie de 79 meter hege toer, mei in achtkantige lantearne en in nullespits. Binnendoar wie de tsjerke oerkape mei in krúsribferwulft. Under yn de toer stie de relykskryn fan Thomas a Kempis. De skryn waard yn in 8 meter heech neogoatysk grêfmonumint pleatst dat om 1897 hinne makke waard troch de firma F.W. Mengelberg. It tsjerke-oargel waard yn 1926 boud troch Joseph Adema út Amsterdam.

Yn 1963 waard de tsjerke sletten, dy't ûnderwilens boufallich wurden wie. De gemeente Swol woe op dat plak in winkelsintrum bouwe. Der wie in soad tsjinstân tsjin it slopen en in soad wiene fan betinken dat op syn minst de karakteristike toer mei it Thomas a Kempis-monumint behâlden wurde soe, dochs dat helle neat út. De tsjerke waard yn 1965 mank mei de gebouwen fuortendaliks njonken de stjerke sloopt. Op dat plak waard in nij pân boud dêr't ynearsten de V&D yn hûsmanne wie, en dêrnei *Hudson's Bay*.

In nije Sint-Michaeltsjerke waard yn 1964 iepene oan de *Bisschop Willebrandlaan*. It oargel en de relykskryn fan Thomas a Kempis waard nei de nije tsjerke oerbrocht, mar it monumint fan Mengelberg waard ôfbrutsen. De skryn waard nei it sluten fan de nije Michaeltsjerke yn 2005 nei de Basilyk fan Us-Leaffrou-te'n-Himelopnimming brocht. It oargel stiet yn de Krúsferheffingstsjerke yn Raalte.
Oksemerk (Swol)

De **Oksemerk** is in plein en strjitte yn de âlde binnenstêd fan de Oeriselske haadstêd Swol. Wichtige gebouwen oan de Oksemerk binne de Basilyk fan Us-Leaffrou-te'n-Himelopnimming mei syn ferneamde toer de Piperbus. Op Oksemerk 9 stiet in histoarysk pân, it Lokaal Atlas, dêr't op 26 augustus 1894 de SDAP oprjochte waard.
Spoar fan Viersen nei Venlo

}

|}
|}
De **Spoarline fan Viersen nei Venlo** is in yn 1866 iepene grinsoerskriedende spoarline dy't de Dútske stêd Viersen mei Venlo yn Nederlân ferbynt. It Nederlânske part is de neffens de Wet op de Oanlis van Steatsspoarwegen fan 18 augustus 1860 troch de Steat fan de Nederlannen oanlein as de fiif kilometer lange **Steatsline G**: Venlo - Kaldenkirchen. It Dútske part fan de spoarline is oanlein troch de Bergisch-Märkische Eisenbahn-Gesellschaft en as spoarline DB 2510 ûnder behear fan DB Netze. In part fan it trajekt op Dútsk grûngebiet is op guon plakken inkeldspoar.

## Steatsline G
Steatsline G is de neffens de "Wet op de Oanlis van Steatsspoarwegen" fan 18 augustus 1860 troch de Steat fan de Nederlannen oanleine spoarwei dy't eins net mear is as in ferbiningswei tusken it Nederlânske en it Dútske spoarnetwurk. It is dan ek in lyts part fan it spoar fan Viersen nei Venlo. Steatsline G is yn 1968 elektrifisearre mei de Dútske boppeliedingsspanning fan 15 kV en is hjirtroch net mei Nederlânsk elektrysk materieel te beriden. Dêrom is der krekt foar it stasjon fan Venlo in spanningsslûs. Neist it reizgersferfier is de spoarline fan belang foar it frachtferfier tusken de Rotterdamske haven en it Ruhrgebiet. Ek nei de iepening fan de Betuwerûte rydt in grut tal frachttreinen noch altyd fia de âlde rûte oer Steatsline G nei it Dútske Ruhrgebiet.

## Treintsjinst
;NS en DB
Oant 1995 ried der tusken De Haach en Keulen alle twa oeren in trochgeande buorlântrein. Yn 1995 waard dy tsjinst beheind ta Eindhoven Sintraal om yn 1999 alhiel te ferdwinen. Dêrneist rieden der ek oare ynternasjonale treinen lykas D-treinen en boattreinen.

;DB Regio
De Deutsche Bahn fersoarge dêrnei oant desimber 2009 it persoaneferfier op dit trajekt mei RE-treinen. Tusken desimber 2009 en juny 2010 ried DB Regio yn opdracht fan de EuroBahn oant april 2010 tusken Venlo en Mönchengladbach, dêrnei tusken Venlo en Kaldenkirchen, omdat de FLIRT-treinstellen fan EuroBahn op it Nederlânske diel noch net talitten waarden.

;Eurobahn
Yn maart 2007 waard bekend dat eurobahn de oanbesteging fan de Maas-Rhein-Lippe-Netz wûn hie. De eurobahn fersoarget sûnt 2009 de treintsjinst foar it regionaal persoaneferfier Fan juny ôf meie de Eurobahn treinstellen fan it type Stadler FLIRT ek trochride nei Venlo.

## Stasjons en gebouwen
Oan it spoar lizze hjoed-de-dei 6 stasjons:
*(kursyf: earder stasjon)*

## Sjoch ek
* Steatslinen
* Standertstasjons fan de Steatsspoarwegen
Adrianus Eversen

**Adrianus Eversen** (Amsterdam, 13 jannewaris 1818 - Delft, 1 desimber 1897) wie in Nederlânske keunstskilder.

Adrianus Eversen waard yn de 19e iuw al wurdearre om it typysk Hollânske sfearbyld dat er yn syn wurk oproppe koe. As lid fan Arti et Amicitiae yn Amsterdam hearde er ta de keunstnerselite fan syn tiid.

Eversen wie in gelikens fan Cornelis Springer - beide wiene om deselde tiid learling fan H.G. ten Cate - en skildere krekt as dy meast Ald-Hollânske stedsgesichten. Yn de kar fan syn ûnderwerpen stie er him lykwols mear frijheden ta. Hy skildere foar it grutste part tinkbyldige stedsbylden, gearstald út besteande en betochte fragminten, yn tsjinstelling ta de mear neffens de wierheid skilderjende Springer. Hy wie ek in learling fan Cornelis de Kruyff.

Minsken yn it deistich libben, Nederlânske arsjitektuer yn de stêd en op it plattelân en de ljochtfal fan de sinne spilen in grutte rol yn syn wurk.

Eversen wurke yn Amsterdam (oant 1889), Rotterdam (nei 1889) en Hurderwyk.

## Galery

File:Adrianus Eversen - A Dutch Canal Town, With Figures and Boats.jpg|*Nederlânske stêd, mei grêft, figueren en boaten*
File:Adrianus Eversen Markttreiben unter einem Torgebäude.jpg|Merk ûnder in poarte
File:Adrianus Eversen A Sunlit Street On A Market Day.jpg|Adrianus Eversen, *Sinneskynwaar op merkdei* 
File:Adrianus Eversen A View In Delft.jpg|Delft
File:Adrianus Eversen Blick in einer holländische Vorstadtstraße.jpg|Gesicht op foarstêd


## Literatuer
, *Adrianus Eversen 1818-1897. Schilder van stads- en dorpsgezichten* (2010), Pictures Publishers, Woudrichem, 

## Keppelingen om utens
* Adrianus Eversen by it *[[Ryksburo foar Keunsthistoaryske Dokumintaasje|RKD]]*
* Adrianus Eversen by *artnet.com*
* Adrianus Eversen by Galery *Tromopenburgh*
Gaia (pornografysk aktrise)

**Gaia**, echte namme ûnbekend (20 septimber 1983), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel, pornografysk aktrise en dominatriks fan Koreaansk etnysk komôf. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2011. Neffens har offisjele opjefte is se 1.55 m lang, mei in gewicht fan 52 kg en kupmaat 36E.

## Keppelings om utens
*  Biografyske gegevens fan Gaia op ''FreeOnes''
*  Biografyske gegevens fan Gaia  op ''Internet Adult Film Database''
*  Biografyske gegevens fan Gaia op ''Adult Film Database''
*  Biografyske gegevens fan Gaia op ''Internet Movie Database''
*  Biografyske gegevens fan Gaia yn 'e ''Boobpedia''
Ruckus XXX

**Ruckus XXX**, echte namme ûnbekend (1 desimber 1988), is in Amerikaansk neakenmodel, pornografysk akteur, fetysjmodel en prostituee. Neffens syn offisjele opjefte wie hy ûnder syn pornokarriêre 1.90 m, syn gewicht is net bekend. Ruckus sette yn 2013 útein mei syn karriêre, en hat sawol heteroseksuële as homoseksuële, biseksuële en transseksuële pornografy makke.
 		
## Keppelings om utens
* Ruckus XXX yn 'e ''Internet Movie Database''
* Ruckus XXX yn 'e ''Internet Adult Film Database''
* Ruckus XXX yn 'e ''Adult Film Database''
Danny Mountain

**Danny Mountain**, echte namme: **Daniel Reginald Mountain** (18 july 1984), is in Britsk neakenmodel en pornografysk akteur. Neffens syn offisjele opjefte wie hy ûnder syn pornokarriêre 1.91 m, mei in gewicht fan 93 kg. Danny D sette yn 2004 útein mei syn karriêre, en hat sawol heteroseksuële as homoseksuële pornografy makke.
 		
## Keppelings om utens
* Danny Mountain  yn 'e ''Internet Movie Database''
* Danny Mountain  yn 'e ''Internet Adult Film Database''
* Danny Mountain  yn 'e ''Adult Film Database''
Jessy Dubai

**Jessy Dubai**, echte namme ûnbekend (12 novimber 1989), is in transseksuële Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Meksikaansk komôf. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.73 m, mei in gewicht fan 61 kg.

## Keppelings om utens
* Jessy Dubai yn 'e ''Internet Movie Database''
* Jessy Dubai yn 'e ''Internet Adult Film Database''
* Jessy Dubai yn 'e ''Adult Film Database''
Christian XXX

**Christian XXX**, echte namme: **Michael Wians** (8 maaie 1974), is in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk akteur. Neffens syn offisjele opjefte wie hy ûnder syn pornokarriêre 1.96 m, mei in gewicht fan 100 kg. Christian XXX sette yn 2003 útein mei syn karriêre, en hat sawol heteroseksuële as homoseksuële, biseksuële en transseksuële pornografy makke.
 		
## Keppelings om utens
* Ruckus XXX yn 'e ''Internet Movie Database''
* Ruckus XXX yn 'e ''Internet Adult Film Database''
* Ruckus XXX yn 'e ''Adult Film Database''
Baruch Lopes de Leao Laguna

**Baruch Lopes de Leão Laguna** (Amsterdam, 16 febrewaris 1864 – Auschwitz, 19 novimber 1943) wie in Nederlânske keunstskilder dy't assosjearre wurdt mei de Larenske Skoalle. Hy is benammen bekend fan portretten, genretafrielen en blomstillibbens. Hy en syn frou waarden beiden fermoarde yn de Holocaust. Hy sinjearre syn wurk mei *B. Laguna*.

## Biografy
### Oplieding en wurk

Baruch Lopes de Leão Laguna wie de soan fan Salomon Lopes de Leão Laguna en Sara Kroese. Doe 't er tsien jier wie waard er wees en kaam er telâne yn it Portugeesk-Israëlitysk Weeshûs yn Amsterdam. Op syn fjirtjinde gie er nei de Quelliniusskoalle, dêr 't er oplaat waard ta dekoraasjeskilder. Yn 1880 waard er talitten ta de Ryksakademy fan Byldzjende Keunsten, dêr 't er les krige fan August Allebé en Barend Wijnveld.

Op syn santjinde moast Baruch Lopes de Leão Laguna it weeshûs ferlitte. Oant syn tweintichste wenne en wurke er yn de Amsterdamske joadebuert, ûnder oare yn it atelier fan Meijer de Haan. Hy krige wat bekendheid troch yllustraasjes te leverjen oan Elseviers Maandschrift.

Yn 1884 ferliet Baruch Lopes de Leão Laguna de Ryksakademy. In jier letter, yn 1885, waard er lid fan de keunstnersferiening Arti et Amicitiae, dêr 't er dat jier ek foar it earst eksposearre. Hy wie ek lid fan de keunstnersferiening Sint Lucas yn Amsterdam.

Baruch Lopes de Leão Laguna skildere in soad portretten fan wichtige persoanen neffens de werklikheid, lykas politikus Ferdinand Domela Nieuwenhuis en Hendrik Colijn, opperrabbyn Abraham van Loen, akteur Louis de Vries en sakeman Sylvain Kahn. Dêrneist spesjalisearre er him yn it skilderjen fan blommen en ynterieurs. Ut en troch skildere er ek lânskippen, mar allinnich op fersyk fan de Larenske keunsthannel, omdat dy goed wiene foar eksport nei de Feriene Steaten.

### Persoanlik libben
Baruch Lopes de Leão Laguna troude mei Rosa Asscher, de dochter fan in diamantsliper, mei wa't er mear as ien bern krige. Om reden fan har sûnensproblemen ferhuze de húshâlding nei it Goai; sy wennen ûnder oare yn Laren en Blaricum.

Yn de Twadde Wrâldoarloch dûkte de húshâlding Lopes de Leão Laguna ûnder yn Laren. Op 23 april 1943 waard Baruch Lopes de Leão Laguna finzen naam en fuortfierd nei Kamp Vught. Dêrnei waard er nei Auschwitz-Birkenau deportearre, dêr't er op 19 novimber 1943 fermoarde waard. Rosie, syn frou, waard ek fermoarde yn Auschwitz op 11 febrewaris 1944.

## Kar út syn wurk

Sally Berg (Laguna, Baruch 1922).jpg|Moadeûntwerper Sally de Berg
File:P-portret van Evert Pieters.jpg|Evert Pieters 
File:Laguna-Feeding the Kitten.jpg|Poes krijt iten
File:Laguna-Man reading the Gooi-en Eemlander.jpg|Man dy't De Gooi- en Eemlander lêst
Grutte Merk (Swol)

De **Grutte Merk** (Nederlânsk: *Grote Markt*) is it sintrale plein yn it âlde sintrum fan de Oeriselske haadstêd Swol.

## Skiednis
It plein is ien fa de âldste parten fan de stêd en leit op it plak dêr't eartiids in oerstekplak oer it rivierke de *Grote Aa* wie. Yn de fjirtjinde iuw waard dy rivier tichtsmiten en waard der om dat plak hinne boud dêr't de hjoeddeistige foarm troch ûntstie.

Iuwenlang waarden der fonnissen op it plein útfierd. By de haadwacht fan de Grutte of Sint-Michaelstsjerke stien in skandepeal. Misdiedigers waarden dêr ûnder oaren mei de swipe slein en brânmerke. De deastraf waard útfierd troch middel fan rêdbraken, ûnthalzgjen of ophingjen. Dat barde foar de lêste kear yn 1837 doe't Albert Wetterman ferhongen waard foar de moard op syn frou.

Oant yn de njoggentjinde iuw waarden der sneins nei tsjerketiid foar de haadwacht de saneamde tsjerkespraken holden. Dêr waard yn buorkundich makke hokker keapen en pachten dy wyks wêze soene.

Yn 1840 ferhûze de molkhannel fan de *Melkmarkt* (Molkemerk) nei de Grutte Merk. Dy merke duorre oant 1909.

Yn 1929 waard der in rotonde op it plein oanlein om it oanboazjende ferkear yn goede banen te lieden. Dy rotonde is ûnderwilens al wer fuorthelle en it plein is hjoed-de-dei autofrij, mei útsûndering fan taksys en foar itbefoarriedzjen fan de winkels.

## Strjitten en gebouwen oan it plein
Omreden syn sintrale lizzing, komme der in soad strjitten út op it plein dêr't de bekendste faaks de Diezerstrjitte (*Diezerstraat*) fan is. De *Korte Ademhalingssteeg* ferbynt it plein mei it Grutte Tsjerkeplein (*Grote Kerkplein*).
Oan it plein steane in soad âlde gebouwen, wêrûnder de Grutte of Sint-Michaelstsjerke. De gebouwen oan de Grutte Merk hawwe oarspronklik ek saneamde hûsnammen. By guon gebouwen is dy hûsnamme fannis opmakke en te sjen op de gevelmuorre. Der waard yn 2006 ûndersyk dien nei de hûsnammen. Net fan alle pannen wie doe in namme bekend.

Yn it midden fan it plein stiet in glêzen byld fan aartsingel Michael dy't de beskermhillige fan de stêd Swol is.

### Hûsnammen

## Galery

Ofbyld:Zwolle Grote Markt 1782.jpg|De Grutte Merk yn 1782 op in skildering fan Derk Jan van Elten
Ofbyld:Grote markt zwolle 1834.jpg|De Grutte Merk yn 1834 op in skildering fan Adrianus Serné
Ofbyld:Zwolle Grote Markt 1893.PNG|De Grutte Merk yn 1893 op in âlde ansicht
Ofbyld:Zwolle Grote Markt 1921.PNG|De Grutte Merk yn 1921 op in âlde ansicht
Ofbyld:Zwolle_Grote_Markt_2006.JPG|De Grutte Merk yn 2006, sjoen fan de treppe fan *De Harmonie* ôf
Volksbond tegen Drankmisbruik

De ***Volksbond tegen Drankmisbruik*** waard yn 1875 troch Louis Philippona oprjochte as de ***Multapatior's Bond ter bestrijding van bedwelmende dranken***. Yn 1882 waard de namme feroare yn *Volksbond, Vereeniging tegen Drankmisbruik*.

## Skiednis
### Oprjochter
Louis Philippona (1827-1879) waard yn Rotterdam berne, mar groeide nei it ferstjerren fan syn heit op yn in kostskoalle yn Roosendaal en in kleaster yn Uden. Yn 1863 begûn syn karriêre as sjoernalist, earst by de liberale *Nieuwe Noordbrabander* en yn 1868 by it *Handelsblad*. Hy skreau ûnder de namme Multapatior (oersetting: 'ik lij in soad'). Hy wie tige sosjaal begien en rjochte yn 1875 de *Multapatior Bond* op. Nei syn ferstjerren waard er opfolge troch mr Hendrik Goeman Borgesius.

### It Bûn
De namme fan it bûn waard rillegau ferienfâldige. It Bûn hie neffens oare organisaasjes út dy tiid in reedlike en liberale oanpak. It bûn ivere foar in matich gebrûk fan drank. Doel wie troch opfieding en ûntwikkeling fan it folk it drankmisbrûk te bestriden. Se woene foaral misbrûk fan sterke drank foarkomme. Der waarden kofjehuzen, wacht- en itenslokalen oprjochte, dêr 't alkoholfrije dranken te krijen wiene. Ek waard omtinken jûn oan lichaamlike aktiviteiten en it stimulearjen fan hobby's. Der waarden lêzingen jûn en biblioteken oprjochte.

It bûn hie yn 1875 fiif ôfdielingen, yn 1878 wiene der al santjin ôfdielingen bykaam. De nije foarsitter, Goeman Borgesius, wie ek Twadde Keamerlid foar de Liberale Uny. Hy joech de oanset ta it stal jaan fan it drank-fergunningestelsel.

Yn it begjin fan de 20ste iuw waard foaral in soad omtinken jûn oan de húshâlding. Faak wiene der finansjele problemen troch it drankgebrûk fan de heit. Der kamen ûnderrjocht yn itensieden en itensiedersboeken om te learen goedkeape mar sûne mielen te meitsjen. Der waarden wenningbouferieningen oprjochte en folkstúntsjes ta foldwaan jûn. Der waarden yn 'e striid tsjin drankmisbrûk kursussen jûn yn it meitsjen fan húsflyt, om de minsken by steat te stellen om harren frije tiid nuttich te besteegjen ynstee fan de flesse te pakken. Yn 1910 organisearre it Folksbûn de *Nationale tentoonstelling voor huisvlijt*.

Nei de Twadde Wrâldoarloch naam it alkoholgebrûk wer ta. Yn 1969 waard it earste alkoholfrije weirestaurant iepene. Doe't it Folksbûn syn iuwfeest fierde en it predikaat 'Keninklik' krige, wiene der 300 kantines dy't beheard waarden troch it bûn. De omset wie ûnder mear 48.000.000 kopkes kofje it jier.

Hjoed-de-dei is it bûn opsplitst yn in paer selsstannige organisaasjes, lykas de *Stichting Volksbond Amsterdam* en de *Stichting Volksbond Rotterdam*.

## Kosthuzen
It Folksbûn wie ek aktyf belutsen by de opfang fan âld KNIL-militêren yn tehuzen lykas Bronbeek te Arnhim en it *Grijze Huis* yn Putten. It Grize Hûs hie in grut eksploitaasjetekoart en waard sletten en yn 1973 ôfbrutsen. De bewenners waarden oerpleatst nei Bronbeek.

## Bestjoer
Bestjoersleden wienen ûnder oare:
* Louis Philippona (1875-1879)
* mr Hendrik Goeman Borgesius (1879-?)
* mr A.J. Roest Crollius (1972-1974) 
* P.M. Tiesema (1974-1982).
* Nico Broekhuysen

## Sjoch ek
* Drankbestriding
* Hielûnthâlding
Aabenraa

**Aabenraa** (lokale foarkarstavering) of **Åbenrå** (foarkarstavering fan de Deenske Taalried; beide kearen útspraak: obenroo; Dútsk: *Apenrade*) is in stêd yn de regio Súd-Denemark yn it suden fan Jutlân en mei likernôch 16.000 ynwenners it grutste plak fan de gemeente Aabenraa. De stêd leit bewesten it fjord fan Aabenraa oan de Lytse Belt.

## Skiednis
Oarspronklik in doarpke oan de rivier waard it plak foar it earst yn 1231 neamd. 

Aabenraa makke syn heechtijdagen yn de jierren 1750 oant 1864 mei, doe't de skipfeart in grutte bloei meimakke troch de hannel op de Middellânske See, Sjina, Súd-Amearika en Austraalje. Op Kopenhagen en Flensburg nei hie Aabenraa de grutste keapfardersfloat fan it Keninkryk Denemark. De skipswerven stiene bekend om de skippen dy't boud waarden, it meast bekend wie de klipper 'Cimber', dy't fan 1857 yn 111 dagen fan Liverpool nei San Fransisco farde.  

Oant 1864 hearde Aabenraa ta it Deenske hartochdom Sleeswyk, dat nei de Twadde Sleeswykske Kriich troch Denemark oan Prusen ôfstien wurde moast. Nei de Earste Wrâldkriich mocht de befolking troch it Ferdrach fan Versailles yn in referindum kieze foar oansluting by Dútslân of Denemark. Yn Aabenraa keas in mearderheid (55,1%) foar Dútslân, mar om't it resultaat foar it hiele gebiet fan sône 1 gau, waard Aabenraa krekt lykas de rest fan Súd-Jutlân wer mei Denemark ferienige. 

## It besjen wurdich
* De histoaryske binnenstêd: de strjitten Slotsgade, Nygade, Store Pottergade en Vægterpladsen foarmje in sletten rige fan 18e-iuwske hûzen fan ambachtslju. Karakteristyk binne de hûzen mei ien ferdjipping en in puntgevel nei de strjitte ta mei in erker mei grutte ramen, sadat de wurkjende ambachtslju op 'e strjitte sjoen wurde koene. 
* De oarspronklik 13e-iuwske Nikolaitsjerke.
* Slot Brundlund mei de âlde wettermûne.
* It letklassisistyske gemeentehûs út 1840.
* De *Galgenberg* is in útsjochpunt oer de stêd en de haven.

### Musea
* Keunstmuseum Brundlund Slot (webstee) mei in keunstsamling fan nei 1920 en wat 19e-iuwsk wurk.
* Kultuerhistoarysk Museum Aabenraa (webstee), kultuerhistoarysk en seefeartmuseum/
* Sønderjysk Spejdermuseum (lyts museum oer de paadfinerij).

## Oargelmakkerij
Yn 1806 waard yn Aabenraa de tsjintwurdich ferneamde oargelbouwer Marcussen & Søn stifte, dy't oer de hiele wrâld oargels boudt.

## Keppeling om utens
* Gegevens toeristeburo
Diezerstrjitte (Swol)

De **Diezerstrjitte** (Nederlânsk: *Diezerstraat* of *Diezerpromenade*, Swolsk: *Diesstraote*, útsprutsen mei "ii", ferâldere) is in strjitte yn de âlde binnenstêd fan de Oeriselske haadstêd Swol. De strjitte rint fan de Grutte Merk nei de eardere stedsmuorre dêr't oant 1829 de Diezerpoarte stie. De strjitte is de wichtichste winkelstrjitte fan de stêd.

De strjitte waard boud op in deksânrêch en dêr binne spoaren weromfûn út de Karolingyske tiid. De strjitte hie fan 1892 oant 1919 in hynstetram.

## Histoaryske gebouwen

Oan de Diezerstrjitte binne ferskate pannen fan histoaryske wearde. Ryksmonumint *De Witte Leeuw* op nûmer 58 waard yn 1666 boud foar bierbrouwer Albert Brouwer. It gebou wie goed twa iuwen lang in bierbrouwerij en oant 1873 in likeurstokerij. Dat is noch hieltyd werom te finen oan de bylden bierfetten oan wjerskanten fan it dakkapel. Yn de earste helte fan de tweintichste iuw wie it pân in klean- en huoddesaak. Hjoed-de-dei is der yn it gebou in fêstiging fan in parfumkeatling yn fêstige.

Ryksmonumint *Het Witte Kruis*, nûmer 93 en 93a) út de njoggentjinde iuw is fan histoaryske wearde troch syn listgevel en benammen de ûnderkant. Dy waarden yn 1904 yn Jugendstil boud. Yn it midden fan de ûnderkant fan de gevel is in ôfbyld fan Asklepios oanbrocht, yn de Grykske mytology in god fan de genêskunde en genêzen. Oan de úteinen binne twa bylden fan froulju yn hurdstien oanbrocht. Hjoed-de-dei is er in kleanwinkel yn it pân fêstige.
Andor

*''Andor'' (tillefyzjesearje), in Amerikaanske tillefyzjesearje út 2022-2024 yn it ramt fan 'e *Star Wars*-franchise
**Cassian Andor, it titelpersonaazje út dy searje
*Andor (foarnamme), in Hongaarske jongesnamme
*Andor Technology, in Noardierske fabrikant fan fototastellen en kamera's
*Andor, in fiktyf lân yn 'e ''Wheel of Time''-romansearje fan Robert Jordan
*Andor of Númenor, in fiktyf lân en eilân yn Midierde, de optochte wrâld út it wurk fan J.R.R. Tolkien
*Andor of Andoria, in fiktive planeet út 'e ''Star Trek''-franchise, de thúswrâld fan 'e Andorianen, in ras fan bûtenierdske wêzens
**and/or*, in Ingelske foechwurdkonstruksje: "en/of"
T-sekshâlding

De **T-sekshâlding** is in net faak foarkommende sekshâlding dy't yn it Ingelsk ek wol de *T-square* neamd wurdt. Hjirby leit de frou plat op 'e rêch mei de knibbels oplutsen en de skonken in stikje útinoar. De man leit op 'e side mei syn heupen ûnder har knibbels en penetrearret har dus op in hoeke fan 90°. Dizze sekshâlding kin behalven foar faginale seks ek foar anale seks brûkt wurde en behalven troch in manlike en in froulike sekspartner ek troch twa homoseksuele manlju.

By in oanpaste foarm fan 'e T-sekshâlding leit de frou op 'e side mei de knibbels oplutsen yn in lichemshâlding dy't wol wat op 'e foetushâlding liket. Se kin op bêd lizze, mar it is handiger as se wat heger leit, bgl. op 'e bank of op in tafel. De man sit op knibbels of stiet rjochtop en penetrearret har dêrby ek wer op in hoeke fan 90°.

## Sjoch ek
*sekshâlding
Karakterisearring

**Karakterisearring** of **karakterisaasje** is hoe't persoanen (of bisten of oare wêzens) werjûn wurde yn ferheljende en dramatyske wurken. As de karakterisearring geandewei it wurk feroaret om't de persoan troch wat er belibbet beynfloede wurdt, sprekt men fan **karakterûntwikkeling**. In persoan dy't karakterisearre wurdt, hjit in personaazje. De term 'karakterisearring' waard pas yn 'e rin fan 'e njoggentjinde iuw yntrodusearre.

De Aldgrykske wiisgear Aristoteles woe hawwe dat de plot yn in ferheljend wurk wichtiger is as de personaazjes, en dat men dus fêsthâlde moat oan in 'troch de plot oandreaun ferhaal'. Yn syn *[[Poëtika (Aristoteles)|Poëtika]]* skreau er dat toaniel "in represintearring is, net fan minsken, mar fan aksje en it libben." Mear as twatûzen jier bepaalde dat hoe't men yn 'e Westerske wrâld nei toaniel (en oare wurken fan fiksje) seach. Pas yn 'e njoggentjinde iuw waard it omdraaid en waard oan it personaazje mear belang takend yn in 'troch it personaazje oandreaun ferhaal'. Dat begûn mei de reälistyske roman en fersprate him dêrwei nei oare foarmen fan fiksje. It nije idee waard letter fuortsterke troch ynfloedrike ûntwikkelings yn 'e psychology, û.m. troch it wurk fan Carl Jung.

De winske karakterisearring fan in personaazje kin op twa manearen oan it publyk oerbrocht wurde:
*troch direkte of eksplisite karakterisearring
*troch yndirekte of ymplisite karakterisearring

By direkte of eksplisite karakterisearring wurdt oan it publyk streekrjocht ferteld hoe't in personaazje yninoar stekt. Yn in roman kin soks dien wurde fia in ienfâldige beskriuwing. By aktearjen, lykas yn in toanielstik of in film, is it in stik lestiger. Dêr kin soks oanpakt wurde troch in voice-over yn te setten dy't it plublyk sokke dingen fertelt (bgl. "Jan is koppich"), mar dat is net bepaald subtyl. Moaier is om bygelyks it personaazje sels tsjin in oar personaazje sizze te litten: "Ik bin koppich." Of wat ek kin, is om twa oare personaazjes mei-inoar prate te litten, wêrby't de iene tsjin 'e oare seit: "Dy Jan, dy is wol sà koppich." 

By yndirekte of ymplisite karakterisearring moat it publyk sels oanfiele hoe't in personaazje yninoar stekt troch in beoardieling fan wat er docht en seit en hoe't oare personaazjes har foar him oer hâlde en drage. Der wurdt dan bgl. nea sein fan "Jan is koppich", mar troch hoe't er him yn ferhâlding ta oare personaazjes hâldt en draacht, tinkt it publyk dan op in stuit: "Poe, dy Jan is wol koppich, hear."
Wijndragerstoren

De ***Wijndragerstoren*** is in wâltoer yn de âlde stedsmuorre fan de Oeriselske haadstêd Swol. De toer steit eastlik fan de *Vistoren* oan it wetter fan de Thorbeckegrêft oan ien kant en de Broeretsjerkeplein oan oatre kant.

Nei alle gedachten wie de stedsmuorre oan de kant fan de Thorbeckegrêft ree om 1500 hinne. De toer moat fan 1475-1500 komme. It dak hie ynearsten in spitsigere foarm. Omreden nije belegeringstaktiken besleat it stedsbestjoer fan Swol en befêstigje in leger dak. Yn 2017 waard it dak ferfongen.

Yntiid fan frede tsjinne de toer as wente fan in troch de stêd oanstelde wyndrager en wie it gilde fan de wyndragers dêre fêstige. Dêr komt de namme fan de toer dus wei. Ek wie de wyndrager de bestjinner fan de stedskraan.

Hjoed-de-dei is der hoareka yn de toer fêstige.
Stienpoarte (Swol)

De **Stienpoarte** (Nederlânsk: *Steenpoort*) is in eardere poarte yn de âlde stedsmuorre fan de Oeriselske haadstêd Swol. De poarte stiet oan de ein fan de *Steenstraat* (Stienstrjitte) en dêr is noch mar in bytsje oer fan de poarte.

De poarte waard yn 1488 boud en waard wijd oan Sint-Joaris. Der koe yn kriichstiid in besettingsmacht fan tsien manlju yn de toer. Yn 1846 waard de toer ôfbrutsen en it oerbliuwsel waard letter restaurearre.
Sassenpoarte

De **Sassenpoarte** (Nederlânsk: *Sassenpoort*) is in stedspoarte yn de âlde stedsmuorre fan de Oeriselske haadstêd Swol. De poarte stiet oan de ein fan de *Sassenstraat* en heart ta de Top 100 fan de Rykstsjinst foar de Monumintesoarch. De poarte is de iennige noch folsleine oerbliuwende gebou fan it fêstingwurk fan Swol.

## Skiednis
De namme "Sassenpoarte" ferwiist nei de Saksen dy't eartiids yn de omkriten wennen. Yn 1409 moast de bou fan de poarte ree wêze, want Swol waard yn 1407 lid fan de Hânze, in hannelsbûn fan Noarddútske stêden mei as gefolch woltierigens en rykdom. De Sassenpoarte liet de rykdom fan de stêd Swol yn de fyftjinde iuw, de Swolske Gouden Iuw, sjen. De poarte wie winliken in binnenpoarte, wylst de bûtenpoarte mei in ophelbrêge likernôch op it plak stie fan de hjoeddeistige Sassenpoartebrêge stie. Dy bûtenpoarte wie ferbûn mei de Sassenpoarte troch in rûn plein. Dat plein wie it plak dêr't ynfierd guod ynspektearre waard ear't it talitten waard yn de stêd. Dat plein wie fan grut belang doe't hartoch Karel fan Gelre yn 1524 Swol ynnimme woe. De Swolsters betochten in snoad pla en lieten d ehartoch ta op it plein en sleaten de bûtenpoarte. Sa wie er finzen dêr en skaat fan syn leger dy't oan oare kant de bûtenpoarte legere wie. Karel die de tasizzing dat er him weromlûke soe. Dêrnei lieten de Swolsters him gean, dochs kaam er syn tasizzing net nei. In moanne letter, op 4 april dat jiers kaam er werom en belegere er de stêd fjouwer wike lang. Hy koe de stêd lykwols net ynnimme en luts him dêrnei werom. 

Nei't it fêstingwurk yn de santjinde iuw modernisearre waard, ferlear de poarte syn ferdigeningsfunksje. De poarte tsjinne doe as finzenis, dêr't de grûnferdjipping as wente fan de finzenishâlder tsjinne. Yn 1739 waard it ynterieur yngeand feroare en waard de poarte ynrjochte as hûsfêsting foar earme hûshâldings. Doe waard ek de dakruter ferfongen troch in klassisistysk koepeltuorke mei in oerwurk.

## De poarte
De Sassenpoarte is in fjouwerkante bakstiennen gebou mei fjouwer hoektuorren. De tuorren oan de lânkant binne fan ûnderen rûn boud en gean oer nei in achtkantige foarm. Dy beide tuorren flankearje in útbou mei smytgatten yn de flier. Ut dy smytgatten wei koe de ynfallende fijan mei gleonhjitte oalje of pik bestookt wurde. De tuorren oan de stedskant binne erkertuorren op pylders.

Foar de bou fan de poarte is natoerstien brûkt, lykas trachyt, dowestien en Bentheimer sânstien. 101.000 stiennen binne yn de poarte ferwurke. 

De poarte wie part fan de stedsmuorre fan Swol. Bûten de poarte wie in rûnen ommuorre plein dy't mei de bûtenpoarte ferbûn. De bûtenpoarte waard yn 1839 ôfbrutsen.

## Keppeling om utens
* Webside fan de Sassenpoarte
Longmire

*Longmire (efternamme), in Ingelsktalige efternamme mei de betsjutting "Langmoeras"
*Longmire (Washington), in plak yn 'e Amerikaanske steat Washington
*''Longmire'' (tillefyzjesearje), in Amerikaanske plysjesearje, basearre 'e romansearje *The Walt Longmire Mysteries* fan Craig Johnson
*Walt Longmire, de haadpersoan fan 'e tillefyzjesearje en de romansearje
*35197 Longmire, in asteroïde
Diezerpoarte

De **Diezerpoarte** (Nederlânsk: *Diezerpoort*) wie in stedspoarte yn de stedsmuorre fan de Oeriselske haadstêd Swol dy't om 1475 hinne boud waard. De poarte stie op it plak dêr't de Diezerstjitte, hjoed-de-dei in wichtige winkelstrjitte, einiget en útrint op de Diezerpoartebrêge. Yn 1828 en 1829 waard de poarte ôfbrutsen en hjoed-de-dei docht de omfieming fan de eardere poarte yn it dykdek noch oan de poarte weromtinken. Ek de rûngeare foarm yn 'e muorre docht weromtinken wêr't de poarte eartiids stie.

Op de poarte stie in byld fan de patroanhillige fan Swol, Sint-Michael. Dat byld is bewarre bleaun en is hjoed-de-dei te sjen yn de Basilyk fan Us-Leaffrou-te'n-Himelopnimming (de tsjerke fan de Piperbus).

De wenwyk Diezerpoort bûten de stedsgrêft is nei de poarte neamd, mar stie eartiids ek bekend as de Dieze of de Nijstêd.

Bûten de Diezerpoarte hie it Diezerpoartebolwurk op it hjoeddeistige Noardereilân, in ravelyn, in fiifkantich fersterke eilân bûten de stedsmuorren, dy't foar 1606 boud waard. Dat ekstra ferdigeningswurk moast de fijân fan de Nije Wetering, hjoed-de-dei it Almeloosk Kanaal, behinderje. Yn 1842 waard op it eardere bolwurk in badhûs boud. Hjoed-de-dei steane op it plak fan it bolwurk wenten en winkels. It strjitsje dy't der bylâns rint hjit de *Badhuiswal*.
Nederlandse Radio Unie

De ***Nederlandse Radio Unie*** (NRU) wie in yn 1947 oprjochte gearwurkingsferbân fan de Nederlânske omropferieningen dy't útfieringen fan  de radio-útsjoeringen fan de omroppen stipe. Yn 1969 binne de NRU en de *[[Nederlandse Televisie Stichting]]* (NTS) opgien yn de nije  *[[Nederlandse Omroep Stichting]]* (NOS).

Nei it mislearjen fan it besykjen om ta in nij omropbestel te kommen mei ien nasjonale omrop, waard de *[[Stichting Radio Nederland in den Overgangstijd]]* (dy't yn 1945 oprjochte wie om de útstjoerings fan *[[Radio Herrijzend Nederland]]* oer te nimmen yn de oergong nei in nij omropbestel) opheft. Dêrfoar yn it plak kaam in federaasje fan omropferieningen, de Nederlandse Radio Unie.

De NRU wie in fasilitêr bedriuw fan de Nederlânske omropferieningen. De ferieningen fersoargen sels de radio-útstjoeringen, mar saken as orkesten, reportaazjeweinen en technyske tsjinsten, dy't foar de Twadde Wrâldoarloch by de ôfsûnderlike ferienings ûnderbrocht wiene, kamen ûnder behear fan de NRU. Ek de fêste harkspulkearn wie part fan de RNU.

## Literatuer
* , *Hallo hier Hilversum: driekwart eeuw radio en televisie*, Weesp: Fibula-Van Dishoeck, 1985