open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aar van de Werfhorst

**Aar van de Werfhorst**, pseudonym fan **Pieter Gerhardus (Piet) Jansen** (Gronau, 3 maart 1907 - Wassenaar, 20 jannewaris 1994), wie in Nederlânsk auteur en sjoernalist.

## Biografy
Aar van de Werfhorst wie in bern fan Nederlânske âlden dy't in drogisterij yn Gronau hiene. Hy groeide meartalich op, mei Nederlânsk, Dútsk en Nedersaksysk. Yn syn jonkheid hâlde er in soad ta yn it Ruhrgebiet. Yn de fakânsjes kaam er faak oan de Oeriselske Fecht dêr't syn pake en beppe wennen, yn Beerzerveld. De Fecht is wichtich yn syn (benammenlik regionale) romans. Nei in Winterswijk ferfear de húshâlding Van de Werfhorst nei Vriezenveen. Aar van de Werfhorst gie nei de kweekskoalle, mar waard sjoernalist; yn 't earstoan yn Dútslân.
Letter brocht er it troch selsstúdzje ta letterkundige. De skûlnamme Van der Werfhorst ûntliende er oan de achtername fan syn beppe.

Yn de Twadde Wrâldoarloch moast Van de Werfhorst ûnderdûke, dêrnei wenne er by syn freon SDAP/PvdA-politikus en -minister Hein Vos. Hy wie ek syn sektaris.
Nei de oarloch waard Van de Werfhorst syn wurk populêr en syn boeken waarden mear as ien kear fannijs printe. In tal fan syn  romans en ferhalen waard bondele yn in diel fan de *Omnibus*-rige fan útjouwerij De Arbeiderspers. Foar it skriuwen wie Aar van de Werfhorst it leafst allinnich. Hy skreau ûnder oare yn in mûne yn Hellendoorn en in hûske yn Ommen.

Nei de publikaasje fan it lêste diel fan de romansyklus *de Eenzame* yn 1956 skreau Van de Werfhorst hast net mear en publisearre goed tweintich jier gjin nij wurk. Earst by gelegenheid fan syn 70e en 80e jierdei kamen der lytse bibliofile útjeftes mei relatyf nij wurk.
De lêste jierren wie Van de Werfhorst bûn oan in rolstoel.

It wurk fan Van de Werfhorst wurdt ta de Nieuwe Zakelijkheid rekkene.

## Bibliografy
* *Jennechien* (1932)
* *De groote, stille knecht* (1936)
* *Volcmar de Ommelandvaarder* (1938)
* *Madame Jatzkowa* (1941)
* *De winterkraaien* (1945)
* *De Eenzame *(earste diel fan de romansyklus *De Eenzame*, 1949)
* *De steenen kamer* (1952)
* *Het laatste huis* (twadde diel fan de romansyklus *De Eenzame*, 1952)
* *'Aar van de Werfhorst Omnibus* mei dêryn: *De grote, stille knecht*, *Madame Jatzkowa*, *De winterkraaien*, *De opstandige Scholtenboer*, *Twee rode reeën* (1953)
* *Twee rode reeën* (1954)
* *De Reis* (tredde/fjirde diel fan de romansyklus *de Eenzame*, 1956)
* *Tranen der dingen* (poëzy, 1977)
* *Herfsttijloos* (1987)
* *Die Damen Lion*; in ferhaal (1988)

## Keppeling om utens
* Aart van de Werfhorst yn de DBNL
Ru van Veen

**Ru van Veen** (Amsterdam, 15 desimber 1912 - Poarmerein, 26 maaie 1988) wie in Nederlânsk musikus. 

Sûnt 1953 wie er ferneamd as fêste begelieder (oan de piano) fan kabaretier Wim Kan. De útdrukking: *Wim Kan met [[Corry Vonk|Corry]] aan zijn zijde en Ru van Veen aan zijn vleugel* wie eartiids bekend. Tegearre mei Wim Kan komponearre er ûnder mear de lietsjes: *Waar gaan we in het nieuwe jaar naar toe?*, *Waardig over de drempel*, *Met me vlaggetje, me hoedje en me toeter* en *Spoken in Amsterdam*.
O. Geerling

**O. (Otto Johan) Geerling** (Schaerbeek, 12 maaie 1879 - nei 1930)  wie in Flaamsk yllustrator.  

## Keppeling om utens
* [Wurk fan Geerling yn de [DBNL]]
Robin Thicke

**Robin Thicke** (útspr.: [θɪk]; Los Angeles, 10 maart 1977) is in Amerikaansk sjonger, lietsjeskriuwer en akteur. Hy is de soan fan 'e Kanadeeske akteur Alan Thicke en de Amerikaanske sjongster en aktrise Gloria Loring, dy't faninoar skieden doe't er sân jier wie.

## Libben en karriêre
Thicke krong de muzykyndustry binnen doe't er noch mar in tsiener wie, en die dat sûnder de stipe fan syn heit (dy't wegere om foar it opnimmen fan syn earste demo te beteljen), om't dy leaver sjoen hie dat syn soan him ynstee op syn stúdzje talein hie. Yn 't earstoan wie Thicke benammen as lietsjeskriuwer foar oare artysten aktyf, en hied er yn dy hoedanichheid gedoente mei ferneamde popstjerren as Christina Aguilera, Usher en Mary J. Blige. Letter, nei't er sels in beskieden súkses berikt hie mei syn earste albums, wurke er ek gear mei Pharrell Williams en Nicki Minaj.

Ynternasjonale ferneamdheid krige Thicke troch syn single *[[Blurred Lines]]*, fan it album mei deselde namme, dy't er yn gearwurking mei Pharrell Williams en T.I. yn maart 2013 útbrocht. Yn 'e byhearrende fideoklip sprongen trije modellen (Emily Ratajkowski, Jessi M'Bengue en Elle Evans) topless om, en mei dêrtroch wie it liet tige kontroversjeel, wat lykwols de ferkeapsifers allinnich mar te'n goede lieken te kommen. Williams, dy't it nûmer skreau, liet him dêrby ynspirearje troch it ferske *[[Got to Give It Up]]*, fan Marvin Gaye, út 1977, wat neitiid late ta in bittere juridyske striid mei de erven Gaye oer de fraach oft *Blurred Lines* ynbrek makke op harren auteursrjochten. Yn maart 2015 besliste in Amerikaanske federale sjuery dat dat yndie sa wie, en waarden Thicke en Williams feroardiele ta it beteljen fan $7,4&nbsp;miljoen oan skeafergoeding.

## Priveelibben
Robin Thicke wie foarhinne troud mei aktrise Paula Patton, dy't er foar it earst met hie yn in útgeansgelegenheid foar minderjierrigen yn 1991, doe't er fjirtjin jier wie. Hy begûn yn 1993 serieus mei har om te gean, en troude yn 2005 mei har. Hja krigen in soan, Julian Fuego Thicke, dy't berne waard yn 2010. Yn febrewaris 2014 giene Thicke en Patton lykwols útinoar en nettsjinsteande it feit dat Thicke dat jiers syn album *Paula* útbrocht, dat er opdroech oan syn frou (mei û.m. it nûmer *Get Her Back*), fregen se yn oktober 2014 in skieding oan. Harren leafdesperikelen waarden breed útmetten yn 'e rabbersblêden.

## Diskografy
;studio-albums
* 2003 – *A Beautiful World*
* 2006 – *The Evolution of Robin Thicke*
* 2008 – *Something Else*
* 2009 – *Sex Therapy: The Session*
* 2011 – *Love after War*
* 2013 – *Blurred Lines*
** mei dêrop it nûmer *[[Blurred Lines]]*
* 2014 – *Paula*
Foar de folsleine diskografy fan Robin Thicke (ynklusyf singles en fideoklips), sjoch op dizze side op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Robin Thicke
*Biografy en filmografy fan Robin Thicke yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Camille Muffat

**Camille Muffat** (útspr.: [ka'mijə my'fa], "ka**my**je múf**fa**"; Nice, 28 oktober 1989 – by Villa Castelli (Argentynje), 9 maart 2015) wie in Frânsk swimster, dy't in gouden medalje helle op 'e Olympyske Spullen fan Londen, yn 2012. Hja kaam yn 2015 mei ferskate oare Frânske topsporters om by in helikopterûngemak yn Argentynje.

## Libben en karriêre
Op 'e Frânske nasjonale kampioenskippen swimmen fan 2008 behelle Muffat mei Joanne Andraca in dield earste plak op 'e 400&nbsp;m yndividuële wikselslach, mei in nij Frânsk rekôr fan 4:28,23. Op 'e nasjonale kampioenskippen fan 2009 sette se op 'e 200&nbsp;m wikselslach in nij Frânsk rekôr fan 2:09,34. Op 'e Olympyske Spullen fan Peking, yn 2008, die se mei oan 'e 200&nbsp;m wikselslach, de 400&nbsp;m wikselslach en de 4×200&nbsp;m wikselslachestafette, mar behelle gjin medaljes.

Foar de Olympyske Spullen fan Londen, yn 2012, hie Muffat har kwalifisearre op trije ûnderdielen. Se wûn de gouden medalje op 'e 400&nbsp;m frije slach mei in nij Olympysk rekôr fan 4:01,45; de sulverne medalje op 'e 200&nbsp;m frije slach; en mei Charlotte Bonnet, Ophélie-Cyrielle Étienne en Coralie Balmy de brûnzene medalje op 'e 4×200&nbsp;m frije-slachestafette. Dêrmei waard se de trêde Fransêze ea (nei atlete Micheline Ostermeyer en swimster Laure Manaudou) dy't fan alle trije medaljes ien wûn op ien edysje fan 'e Olympyske Spullen.

Op 1 jannewaris 2013 waard Muffat beneamd ta Ridder (*Chevalier*) yn it *[[Légion d'Honneur]]*. Op 12 july 2014 makke hja bekend dat hja ophold mei wedstrydswimmen. Begjin 2015 soe se mei ferskate oare Frânske sporthelden dielnimme oan *Dropped*, in nij realitytillefyzjeprogramma fan 'e Frânsk stjoerder TF1, wêrby't it de bedoeling wie dat de meidoggers yn 'e Argentynske wyldernis dropt wurde soene en dan dêr op eigen manneboet oerlibje moatte soene. Op 9 maart dat jiers siet Muffat mei û.o. bokser Alexis Vastine en sylster Florence Arthaud yn ien fan twa helikopters dy't ûnder de opnames fan *Dropped* yn 'e neite fan Villa Castelli yn 'e loft mei-inoar yn botsing kamen. Beide tastellen stoarten del en alle tsien ynsittenden kamen om it libben.
Gina Tolleson

**Gina Tolleson** (folút: **Gina Marie Tolleson**; Spartanburg (Súd-Karolina), 4 juny 1970) is in Amerikaansk model.

## Miss World
Yn 1989 helle hja it twadde plak by de *Miss USA*-ferkiezing fan dat jier. Se wûn yn 1990 de titel *Miss South Carolina USA*, en waard dêrnei keazen ta *[[Miss World United States]]*. Doe't se yn dy hoedanichheid de Feriene Steaten fertsjintwurdige op 'e *[[Miss World]]*-ferkiezing, wûn se ek dy skientmewedstryd, wêrby't se coacht waard troch C.B. Mathis, fan *CB's Limited*, út Lancaster yn Súd-Karolina.

As *Miss World* wie Tolleson de opfolchster fan 'e Poalske Aneta Kręglicka en waard se sels opfolge troch de Fenezolaanske Ninibeth Leal. Yn it jier dat se de titel yn besit hie, reizge se nei Grut-Brittanje, Dútslân, Kanada, de Dominikaanske Republyk, Súd-Afrika, Poalen, Belize, El Salvador en Gûatemala, en besocht ek alle hoeken fan har heitelân.

## Priveelibben
Yn 1994 troude Tolleson mei de 23 jier âldere Kanadeeske akteur Alan Thicke, mei wa't se in soan krige, Carter William Thicke. Yn 1999 rûn it houlik lykwols út op in skieding.
Topless

De term **topless** (út it Ingelsk; letterlik: "sûnder boppestikje") wurdt ornaris brûkt om oan te jaan dat in frou har boppelichem (te witten har boarsten) ûntbleate hat. Almeast wurdt dêrby ferwiist nei it sinnebaaien, yn 'e regel op in strân, dêr't soks net-eroatysk fan aard is. Dêrby giet it eins hast altyd om froulju yn bikiny, dy't it boppestikje útdien hawwe; dêrfandinne *topless* ("top(ke)-leas").

Yn it ferlingde hjirfan wurdt de oantsjutting topless ek wol brûkt foar alle sitewaasjes wêrby't froulju de boarsten ûntbleate hawwe. Yn guon sitewaasjes giet it dêrby om eksplisite seksualiteit, lykas yn guon bars en nachtklubs, dêr't de servearsters topless wurkje. Der binne lykwols ek in protte net-seksuële gefallen, lykas yn guon tradisjonele kultueren yn Afrika, Aazje, Oseaanje en de Amearika's, dêr't it foar froulju wizânsje is om topless te wêzen. Yn Afrika wie dit sa by in protte folken en komt it by tradisjonele plechtichheden noch altyd foar by û.m. de Sûlû en Swazy fan Súdlik Afrika. By folken lykas de Himba, fan Namybje en Angoala, dy't noch altyd amper kontakt mei de bûtenwrâld hawwe, rinne de froulju der noch eltse dei sa hinne. Yn Aazje stiene foarhinne de (legere kasten fan 'e) Malajaly fan súdlik Yndia, en ek de Tai en fral de Balinezen derom bekend, yn Oseaanje de Tahitianen en yn Noard-Amearika û.m. de Witsjita (*Wichita*) fan 'e súdlike Grutte Flakten. Pas nei't Westerske misjonarissen sokke gebieten berikten, waarden sokke gebrûken seksualisearre (en nei ferrin fan tiid útband). Tsjintwurdich wurdt topless-heid soms troch aktivisten oangrepen as feministysk symboal om 'e eigen seksualiteit en it selsbeskikkingsrjocht fan froulju op te easkjen, sa't de Oekraynske protestgroep FEMEN docht.

## Galery

Ofbyld:La Liberté guidant le peuple - Eugène Delacroix - Musée du Louvre Peintures RF 129 - après restauration 2024.jpg|Wierskynlik it bekendste topless ôfbyld út 'e keunst: Marianne dy't de Frânske Revolúsje oanfiert.
Ofbyld:Bare breasts are our weapons crop.jpg|In aktiviste fan 'e Oekraynske protestgroep FEMEN jout in ynterview.
Ofbyld:Noies wichita.jpg|Twa Witsjita-froulju út Noard-Amearika yn tradisjonele simmerklaaiïng (1870).
Ofbyld:Reed Dance Festival 2006-003.jpg|Topless famkes op it Reiddûnsfestival yn Swazylân, yn 2006.
Ofbyld:Princess at the Reed Dance in Eswatini.jpg|Prinsesse Sikhanyiso Dlamini, dochter fan 'e kening fan Swazylân (midden, foaroan), topless op it Reiddûnsfestival fan 2006.
Ofbyld:COLLECTIE TROPENMUSEUM Balinese vrouwen met waterkruik voor een tempelpoort TMnr 10005337.jpg|In groepke Balineeske froulju yn tradisjonele klaaiïng by de poarte fan in timpel (kolleksje Tropemuseum).
Ofbyld:Xerente 1809a.JPG|In jonge frou fan de Sjerente (*Xerente*), út Brazylje (2009).
Ofbyld:Namibie Himba 0708a.jpg|In Himba-frou út Namybje (2007).
Ofbyld:3 Samoan girls-1902.jpg|Trije Samoaanske fammen yn 1902.
Ofbyld:Zulu woman kneeling topless.png|In Sûlû-faam út Súd-Afrika by de útfiering fan in tradisjonele dûns (2007).
Cresson (Pennsylvania)

**Cresson** is in plak (*[[borough]]*) yn de Amerikaanske steat Pennsylvania, 130 km beëasten  Pittsburgh, en falt bestjoerlik ûnder Cambria County.

## Berne yn Cresson
Robert Edwin Peary (6 maaie 1856), ûntdekkingsreizger

## Keppeling om utens
* Keamer fan Keaphannel Cresson Area
Laïla Abid

**Laïla Abid** (Meknes (Marokko), 21 maart 1977) is in Nederlânsk-Marokkaansk sjoernaliste, ferslachjouster en nijslêzeresse.

## Libben en karriêre
Abid waard yn 1977 berne yn it Marokkaanske Meknes, mar emigrearre op jonge leeftyd mei har âlden nei Nederlân ta. Hja studearre fan 1998 ôf Ingelske taal- en letterkunde oan 'e Hegeskoalle fan Amsterdam, en dêrnei fan 2001 oant 2003 sjoernalistyk oan 'e Hegeskoalle fan Utert, in oplieding dy't hja ôfrûne mei it beheljen fan in bachelorstitel. Yn 2008 behelle se har masterstitel oan 'e Frije Universiteit. 

Har sjoernalistike karriêre begûn Abid by de AVRO, dêr't se ferslachjouster op lokaasje wie foar it misdieprogramma *[[Opsporing Verzocht]]*. Sûnt febrewaris 2005 wurke se  as nijslêzeresse by de regionale omrop RTV Noard-Hollân, en fanôf 2007 by de kommersjele radiostjoerder *[[BNR Nieuwsradio]]*. Fan 2008 oant 2011 wie hja wurksum by de NOS, as nijslêzeresse fan it NOS Sjoernaal. Dêrby naam se trije dagen yn 'e wike benammen de moarns- en middeisútstjoerings foar har rekken. Fierders wurke hja op 'e bûtenlânredaksje fan 'e NOS. De rûnboarstige Abid rekke tige populêr ûnder in grut part fan it manlike publyk, doe't se it NOS sjoernaal ris presintearre mei in útsûnderlik djip dekolletee. Yn 2011 waard se keazen as nûmer 88 op in list fan 'e hûndert ynfloedrykste Arabyske froulju.

## Keppelings om utens
*Laïla Abid har dekolletee (filmke op YouTube)
Casting

It Ingelske wurd ***casting*** ferwiist nei it selektearjen fan artysten (yn 'e regel akteurs of dûnsers) foar in spesifike rol. De groep artysten dy't úteinlik útkeazen wurdt, foarmet de ***cast*** oftewol **rolbesetting** of **rolferdieling** fan 'e oangeande film of it tillefyzjeprogramma of teäterstik. It wurd *casting* kin ek tsjutte op 'e seleksje fan fotomodellen. By in castingproses binne der by de eigentlike audysjes ornaris trije partijen oanwêzich: de opdrachtjouwer (lykas in filmregisseur of tillefyzje- of teäterprodusint) dy't immen siket foar in beskate put; de artyst dy't wurk siket; en in tuskenpersoan dy't it kontakt tusken de oare beide partijen yn goede banen liedt en dy't de hiele casting organisearret.

Sa'n tuskenpersoan fertsjintwurdiget in castingburo, en wurdt in *[[casting director]]* (letterlik in "*casting*-regisseur") neamd. De rol fan 'e *casting director* is twafâldich: yn it foarste plak nimt hy of sy de opdrachtjouwer in protte wurk út 'e hannen, mar oan 'e oare kant wurket de oanwêzigens fan in *casting director* ek as in rem op mooglik misbrûk troch de opdrachtjouwer fan 'e kwetsbere posysje fan artysten dy't om wurk ferlegen sitte. It is nammentlik wol foarkommen dat opdrachtjouwers fan kreaze froulike artysten of modellen seksuële tsjinsten ferlangen yn ruil foar it takennen fan in rol of in modelleputsje (sok dwaan stiet bekend as de *[[casting couch]]*).

Om yn oanmerking te kommen om cast te wurden, moatte artysten harren ynskriuwe by in castingburo of reägearje op in spesifike iepen castingoprop. Profesjonele castings binne altyd fergees, mar lang net eltsenien dy't him opjout of dy't ynskreaun stiet, sil ek wier-wier útnûge wurde. En fan 'e lju dy't wol útnûge wurdt, kin fansels mar in lyts persintaazje oannommen wurde.

By guon castingsesjes, benammen dy foar modellewurk of by rollen dêr't net by sprutsen hoecht te wurden, kin it dermei ta dat de opdrachtjouwer en de *casting director* in stikmannich foto's fan 'e artyst of it model besjogge. It komt lykwols faker foar dat gadingmakkers audysje dwaan moatte troch in lyts stikje út 'e film of de foarstelling op te fieren. Dêrby kinne se dan sjen litte wat harren talinten binne en hokker útstrieling oft se hawwe. Op grûn fan 'e resultaten fan sokke audysjes fynt de eigentlike casting dan plak. Dêrby hat de *casting director* in advisearjende rol en de opdrachtjouwer it lêste wurd.
Dokumintêre

In **dokumintêre** (fan 'e eigenskipswurdlike ferbûging fan it Midfrânske *document*, "dokumint") is in non-fiksjefilm of -radioprogramma, wêrby't de makker oan 'e sjoggers of harkers in byld besiket te jaan oer in aspekt fan 'e reäliteit. Soks kin bgl. gean oer in ûnderwerp út 'e polityk, de wittenskip, de skiednis of oer in maatskiplik ûnderwerp. Dokumintêres ûnderskiede har fan registraasjes (fan bgl. in sportwedstryd of in keninklik besyk) troch de wize dêr't it ûnderwerp op beljochte wurdt, kompleet mei eftergrûnen en faak ek mei kommentaar fan 'e belutsenenen. Om in dokumintêre te meitsjen is sadwaande in protte ûndersyk foarôf nedich. De regisseur fan in dokumintêre wurdt in dokumintêremakker neamd.

Hoewol't der eins technysk gjin inkele reden wêrom't men gjin hiel koarte of lange dokumintêres meitsje soe, is de lingte fan in dokumintêre trochinoar in healoere oant trije kertier. Langere dokumintêres wurde yn 'e regel yn sikken knipt en as dokumintêresearje op 'e tillefyzje brocht. Koartere dokumintêres neamt men reportaazjes, en dy wurde feitliks allinnich mar makke as ûnderdiel fan in aktualiteiterubryk. In dramatisearre dokumintêre wurdt in dokudrama neamd. In apart soarte dokumintêre, dat eins gjin dokumintêre is, is de saneamde *[[mockumentary]]* (in gearlûking fan 'e Ingelske wurden *to mock*, "bespotte", en *documentary*, "dokumintêre"). Dat is in parody op in dokumintêre, wêrby't in echt of fiktyf ûnderwerp op in dokuminêre-eftige manear foar it fuotljocht brocht wurdt, mar op sa'n wize dat der net folle fan op feiten berêst.
Paide

**Paide** (Estysk: *Paide linn*, Dútsk: *Weißenstein*) is in plak en gemeente yn de Estlân en haadstêd fan de  provinsje Järvamaa. De gemeente hie 9.764 ynwenners yn 2011 en yn 2020 7.793.

Paide leit middenyn it lân, dêrfandinne it motto 'Hert fan Estlân' (*Eestimaa süda*).

It stedsje hat oerbliuwsels fan it kastiel dat boud waard troch de Oarder fan de Swurdbruorren. Paide is bekend as berteplak fan de komponist Arvo Pärt.

## Berne yn Paide
* Harald Kaarman (1901-1942), fuotballer
* Arvo Pärt (1935), komponist
* Carmen Kass (1978), in Estysk supermodel.
* Tarmo Neemelo (1982), fuotballer
Ai Tominaga

**Ai Tominaga** (Sagamihara, prefektuer Kanagawa, 1 augustus 1982) is in Japansk model en aktrise.

## Karriêre
Sy ferkynde op de omslach fan *[[Vogue (magazine)|Vogue]]* yn har heitelân en op de *[[catwalk]]* foar ûnder oaren John Galliano, Vivienne Tam, Anna Sui, Christian Dior, Karl Lagerfeld, Gucci, Michael Kors, Ralph Lauren, Dolce and Gabbana, Givenchy, Elie Saab, Alexander McQueen en Valentino. Tominaga hat yn tal fan moadeblêden te sjen west, lykas *[[Vogue (magazine)|Vogue]]* (yn Amearka, Frankryk, Grut-Brittanje, Japan, Ruslân en Dútslân), *[[Harper's Bazaar]]*, *[[i-D]]* en waard fotogravearre troch fotograven mei in protte ynfloed sa as Annie Leibovitz, Nick Knight, Steven Meisel, Ellen von Unwerth, Mert and Marcus en Peter Lindbergh. Earder hie se al in grutte rol yn reklamekampanjes foar Yves Saint Laurent (mei topmodellen Jacquetta Wheeler, Carmen Kass en Caroline Ribeiro), Gucci, Hermès, Tag Heuer, Banana Republic, en se is no it gesicht fan Moschino. Yn 2004 stie hja op de Pirelli-kalinder.

## Persoanlik
Ai boaske yn 2004 oan in Japanske sjef-kok en krige in soan yn 2005. It pear gie út elkoar yn 2009.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside
* Ai Tominaga yn de IMDb
* Ai Tominaga by Adversus.asia
Angelique Midthunder

**Angelique Midthunder** (folút: **Angelique Roehm Midthunder**; Bangkok, 1970) is in Amerikaansk aktrise, stuntfrou en *[[casting director]]* fan Taisk-Dútsk komôf.

## Libben en karriêre
Midthunder waard berne yn 'e Taiske haadstêd Bangkok út in Taiske mem en in Dútske heit, mar emigrearre op jonge leeftyd mei har âlden en har broer Mark nei de Feriene Steaten. Hja begûn yn 'e filmyndustry doe't hja begjin njoggentiger jierren út klearbare nijsgjirrigens besleat te reägearjen op in iepen oprop foar in Japanske film, foar figuranten dy't hynsteride koene. Nei't se as aktrise yn ferskate Amerikaanske en bûtenlânske films spile hie, sette se ek útein mei te wurkjen as stuntfrou, en letter ûntdiek se har belangstelling foar it castingproses (it sykjen fan gaadlike akteurs foar de beskikbere rollen) en waard se *casting director*. 

Midthunder kombinearre alletrije funksjes en wurke lange tiid yn Los Angeles, mar yn 2005 ferfear se nei Santa Fe, de haadstêd fan 'e súdwestlike Amerikaanske steat Nij-Meksiko, dêr't har *Midthunder Casting* al rillegau it wichtichste en ynfloedrykste castingburo fan 'e steat waard. Dêrby hat se har spesjalisearre yn it casten fan Yndiaanske rollen (dy't se sels ek gauris spile hat), en lit se har foarstean op it kombinearjen fan it behâld fan 'e kulturele yntegriteit fan 'e Yndianen mei de kreätive frijheid fan 'e filmmakkers.

Sûnt de iuwwiksel hat Midthunder ek wurksum west as regisseur, filmprodusinte, dokumintêremakster, senarioskriuwster en filmeditor. Yn 2006 wûn se op it Filmfestival fan Fargo de priis foar de bêste ferheljende koarte film (foar it troch har regisearre *Reservation Warparties*), en yn 2010 waard se (yn 'e mande mei David Rubin en Richard Hicks) nominearre foar in *[[Emmy]]* (de wichtichste Amerikaanske tillefyzjepriis) foar har casting fan 'e minysearje *[[Georgia O'Keeffe (minysearje)|Georgia O'Keeffe]]*. Hja is lid fan 'e *[[Casting Society of America]]* en de *[[Academy of Television Arts & Sciences]]*. Angelique Midthunder is troud mei de Yndiaanske akteur David Midthunder, dy't fan mingd Sû- en Assiniboin-komôf is. Harren dochter Amber Midthunder is ek aktrise.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan ''Midthunder Casting''
*Biografyske gegevens en filmografy fan Angelique Midthunder yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Stuntman

In **stuntman** of **stuntfrou** is immen dy't foar syn berop gefaarlike stunts úthellet, faak yn konneksje mei de filmyndustry. In heechdravender beneaming foar stuntman is **kaskadeur**.

It bekendste soarte stuntlju binne de saneamde ***stunt doubles***, dy't yn it stee fan bekende akteurs de gefaarlikste stikjes fan beskate film- of tillefyzjerollen foar har rekken nimme. Mar der besteane ek stuntlju dy't op eigen manneboet optrede as entertainer, troch foar in *live*-publyk gefaarlike huzarestikjes op te fieren. Wer oare stuntlju wurkje (ek) as stuntkoördinator, wêrby't se dus de stunts yn in film of tillefyzjeprogramma betinke, plenne en koördinearje.

Guon bekende stuntlju binne Evel Knievel, in Amerikaan dy't ferneamd waard troch de lange-ôfstânssprongen dy't er makke mei motors; de Hongaarsk-Amerikaanske boeienskening Harry Houdini, dy't wrâldferneamd waard troch syn gefaarlike ûntsnappingsacts; en de Hongkongske topakteur Jackie Chan, dy't syn karriêre begûn as stuntman.
Boer

In **boer**, **boerinne** of **agrariër** is immen dy't him dwaande hâldt mei lânbou. Der wurdt ornaris ûnderskied makke tusken ikkerbou en feehâlderij. In boer mei in bytsje lân of in bytsje bisten wurdt in gernier neamd. In grutboer is dêrfoaroer in boer mei soad lân of in soad bisten en hawwe boere-arbeiders yn tsjinst.

## Fryslân
### Sifers
It tal boereberdiuwen is yn de lêse fjirtich jier ôfnaam en bliuwt foarearst ôfnimmen mei de skaalfergrutting en strangere regels dat it miljeu oanbelanget. 

Yn 2019 wiene der yn de provinsje Fryslân 4252 boerebedriuwen, wylst der yn 2000 noch 7109 wiene. It totale oerflak lânbougrûn yn de provinsje wie yn 2019 224.780 bunder, wêrfan't der 21.534 bunder ikkerbou, 1625 bunder túnkerij en 201.622 bunder greidelân en foer grienfoergewaaksen wie.

Yn 2018 wiene der yn totaal 14.264 banen yn de lânbou, dat 4,8% fan de totale wurkgelegnheid is.

### Oplieding
Foar agrarysk ûnderwiis binne der yn Fryslân ferskate mooglikheden. It Nordwin Kolleezje hat opliedings foar tariedend middelber beropsûnderwiis (Nederlânsk: *VMBO*), en foar middelber beropsûnderwiis (Nederlânsk: *MBO*) mei lokaasjes yn Ljouwert, Snits, It Hearrenfean en Bûtenpost.

Foar heger beropsûnderwiis (Nederlânsk: *HBO*) is de Hegeskoalle Van Hall Larenstein yn Ljouwert en Wageningen University & Research yn Wageningen. De lêste fersoarget ek wittenskiplike opliedings en liedt net streekrjocht ta it berop fab boer, wylst guon dy't der ôfstudearre hawwe, al in boerebedriuw hawwe.

## Skiednis
De boer ûntstie yn de neolityske revolúsje doe't de minske oergie fan in maatskippij fan nomadyske jager-samlers ta in agraryske mei in fêste plak. In stik bosk waard platbaarnd en waard in skoft beplante of beweide. Sadree de grûn tenein wie, ferfear men nei in oar stik. Troch it útfinen fan bedongjen waard it mooglik en festigje jin op in fêst plak. Sa ûntstiene boeredoarpen dêr't lânbou en feehâlderij holden waard.

Yn 'e Midsiuwen ferlearen in soad boeren yn Jeropa harren frijheid troch it feodale stelsel. Yn Fryslân wie der lykwols gjin sprake fan in feodaal systeem (Fryske Frijheid), want der wie in jildekonomy en koe der mei jild betelle wurde yn plak fan in part fan de rispinge sa as by it feodale systeem. Sa koene de frije boeren lân hiere fan eallju of fan grutgrûnbesitters. Guon mei it measte lân yn besit, hiene ek de measte stimmen om in grytman te kiezen. Yn Dútslân wiene der ek wol boeren dy't harren frijheid en hiem hâlde koene, en waarden warboeren (*Wehrbauer*) neamd. De lytse boeren folgen letter ek en sa ûntstie yn benammen Grinslân en East-Fryslân en minder yn Westerlauwersk Fryslân in grut ferkil tusken grutboeren, gernieren en boere-arbeiders. Yn de njoggentjinde iuw late dat ta sosjale spannings.
Roxy Gordon

**Roxy Gordon** (7 maart 1945 – 7 febrewaris 2000) wie in Amerikaansk dichter, romanskriuwer, muzikant, útjouwer en aktivist fan Yndiaansk komôf. Hy wie foar in diel Tsjoktau (*Choctaw*) en foar in diel Assiniboin (*Assiniboine*), en wenne yn it Teksaanske Talpa. Yn 'e 1970-er jierren joech er yn Albuquerque, yn Nij-Meksiko, in tydskrift oer countrymuzyk út, mei as titel *Picking up the Tempo*. Syn earste cd neamde er *Smaller Circles*. Tegearre mei syn frou Judy Gordon runde er in lytse útjouwerij, dy't fan Wowapi hiet.

## Wurk (in kar)
* 19?? – *Crazy Horse Is Alive* (gedicht)
* 1984 – *Breeds* (roman)
* 1993 – *Tales of the Troubadours* (artikel oer countrysjonger Townes Van Zandt, yn de *Coleman Chronicle & Democratic Voice*)
Boer (betsjuttingsside)

* boer (lânbou), immen dy't in eigen bedriuw hat yn 'e lânbousektor
* Boer (plak), in doarp yn De Waadhoeke
Hiroshige Ando

**Hiroshige Ando** (Japansk: 安藤 広重, *Andō Hiroshige*), ek bekend as **Hiroshige Utagawa** (歌川 広重, *Utagawa Hiroshige*), (1797 - 12 oktober 1858, Edo) wie in Japansk keunstner.

Hy makke ukiyo-e (Japanske houtfyk-druk) printen. Hy waard it meast bekend fan syn lânskippen. Hy waard in ferneamd keunstner yn de perioade 1831-1834 mei de publikaasje fan *De 53 halteplakken fan de Tōkaidō*, in rige fan 55 printen mei de haltes en it begjin- en einpunt fan de Tōkaidō, de wichtichste dyk tusken Edo en Kyoto. Syn grutte súkses siet him efter en hie in perioade fan delgeande artistisiteit yn de jierren 1840-1850 fan gefolgen. Yn 1856 sette er út ein mei syn lêste grutte wurk, 'Hûndert ferneamde gesichten fan Edo'.

Katsushika Hokusai hat in boarne fan ynspiraasje west foar Hiroshige, mar Hiroshige hat sels it lânskipssjênre op briljante wize fierder ûntwikkele. De man fan Hiroshige syn adoptearre dochter folge him op as Hiroshige II.

## Vincent van Gogh en Hiroshige

Vincent van Gogh wie wei fan Hiroshige en hat in tal kopyen fan syn wurk makke, lykas *Kameido Ume* (lofts it orzjineel, Van Gogh syn kopy rjochts). Oer syn bewûndering foar de Japanske houtfiken skreau er op 24 septimber 1888 oan syn broer Theo:

## Wurk

Hiroshige11 hakone.jpg|Print 11: *Hakone*
Hiroshige16 kanbara.jpg|Print 16: *Kanbara*
Hiroshige, Travellers surprised by sudden rain.jpg|Print 46: *Reinbui by Shōno*




De pruimenboomgaard te Kameido-Rijksmuseum RP-P-1956-743.jpeg|*Edo*, print 30: *De prûmehôf yn Kameido*
100 views edo 063.jpg|*Edo*, print 63: *De Suidō-brêge en it Bridge Surugadai-kertier*

03 - Sukiyagahsi.jpg|*Fuji*, print 3: *Sukiyagashi yn de Eastlike Haadstêd*
Hiroshige, Futamigaura in Ise Province, 1858.jpg|*Fuji*, print 27: *De Futamibaay yn de provinsje Ise*
Steward

### Geografy
* Steward (Illinois), in plak yn 'e Amerikaanske steat Illinois

### Funksjes
* stewardess (manlike foarm: steward), in reisbegelieder yn 'e loftfeartyndustry
* steward (skipfeart), in funksje yn 'e skipfeart
* steward (spoar), in funksje by it spoar
* fuotbalsteward, immen dy't belêstge is mei befeiligingswurk by in fuotbalwedstryd
* steward (autosport), in funksje by û.m. Formule 1-wedstriden
Ida Psiloritis

De **Ida Psiloritis** (ek wol *Ida* of *Psiloritis*; Gryksk Ψηλορείτης *psèloreitès*, 'heechste') is mei 2456 meter  de heechste berch op it Grykske eilân Kreta. De berchtop leit yn it Idaberchtme, yn it departemint Rethimnon. Hy leit 35 kilometer fan de Minoyske opgraving Knossos en der waard yn de âldheid goud, koper en izer wûn. Afrodite en Seus waarden hjir teffens ferearre; de lêste soe yn in grot op dizze berch fieden wêze doe't er noch in lytse poppe wie.

De Ida stekt trije meter boppe de top fan de Pachnes út, in berch yn de Lefka Ori yn it westen fan Kreta.
Heraklion (stêd)

**Heraklion** (Gryksk: Ηράκλειο, *Iraklio*) is de haadstêd en grutste gemeente fan it Grykske eilân Kreta. It plak leit sintraal oan de noardkust fan it eilân, oan de Egeyske See.

## It besjen wurdich
De stêd hat in archeologysk museum dat in bulte fynsten fan de Minoyske beskaving hat. Yn it museum binne in protte bylden fan bollen te finen út de bollekultus fan dy beskaving. De myte fan de Minotaurus herinnert hier nog aan. It museum hat ek in makette fan Knossos. Fierder is der in ferskaat oan fynsten út it archeologysk plak Faestus, lykas de wrâldferneamde Skiif fan Faistos, yn dit museum. In tige bekend byldsje is dat fan de slangegoadinne, dy't yn eltse hân in slang yn de loft hâldt (sjoch foto).

Oan de haven leit it fort Koulés. It archeologysk fynplak Knossos leit tichtby de stêd.

## Underwiis
Heraklion hat in dependânse fan de Universiteit fan Kreta (Gryksk: Πανεπιστήμιο Κρήτης). Yn dy festiging húsmannet de Fakulteit fan Geasteswittenskippen en de Fakulteit fan Natuerwittenskippen, Wiskunde en Ynformatika.

## Ynternasjonale organisaasjes
Sûnt 2005 is it Europeesk Agintskip foar netwurk- en ynformaasjebefeiliging ("ENISA") yn Heraklion fêstige. It ENISA funksjonearret as kennissintrum dêr't EU-lidstaten en EU-ynstellingen advys krije kinne oer fraachstikken dy't netwurk- en ynformaasjebefeiliging oanbelangje krije.

## Demografy
Troch de bestjoerlike weryndieling fan begjin 2011 waard Heraklion in fúzjegemeente yn de Grykske bestjoerlike regio (*periferia*) Kreta en de fjird grutste stêd fan Grikelân nei ynwennertal.

## Berne yn Heraklion
* Odýsseas Elýtis (2 novimber 1911 - 18 maart 1996), dichter en Nobelpriiswinner
* Nikos Kazantzakis (18 febrewaris 1883 - 26 oktober 1957), skriuwer/dichter/filosoof
* Joseph Sifakis (1946), ynformatikus en winner fan de Turing Award
Woerster Noardseekust

**Woerster Noardseekust** (Dútsk: *Wurster Nordseeküste*) is in frije gemeente yn de distrikt Cuxhaven yn de Dútske dielsteat Nedersaksen. De gemeente is ûntstien op 1 jannewaris 2015 nei in weryndieling fan de gemeente Nordholz en de dielnimmende gemeenten Cappel, Dorum, Midlum, Middelwarden, Mulsum, Padingbüttel en Wremen, dy't meiïnoar de gearwurkjende gemeente Samtgemeinde Lân Woersten foarmen. De eardere gearwurkjende gemeente Lân Woersten komt nammers oerien mei it âlde Fryske Lân Woersten. 
Yn de midsiuwen wurken de gemeenten, of leaver sein de doarpen al gear yn it ramt fan dykbou en wetterhûshâlding. 
Reden fan de weryndieling wie dat de finansjele posysje fan de gemeenten swak wie en dat sûnder in fúzje de problemen net oprêden wurde koene. Dizze nije gemeente is in frije ienheidsgemeente wurden en dat betsjut dat de gemeente alle taken selsstannich útfiert. Yn tsjinstelling ta in *Samtgemeinde*, dy't bepaalde taken útbesteget oan de dielnimmende gemeenten. Op 2 novimber 2014 waarden de boargemaster  en gemeeenteried keazen. De sit sil yn Dorum en Nordholz bliuwe. 
De gemeente grinzget yn it westen oan de Noardsee en leit benoarden de mûning fan de rivier de Wezer. Yn it noarden grinzget it oan de stêd Cuxhaven, oan Wanna yn it noardeasten, oan de ek op 1 jannewaris 2015 foarme gemeente Geestland yn it easten en suden en Bremerhaven leit 19 kilometer besuden de gemeente. 

## Keppeling om utens
Webside Woerster Noardseekust

## Boarne
Martin Ros

**Martin Ros** (Hilfertsom, 2 jannewaris 1937 - Amersfoart, 8 desimber 2020) wie in Nederlânsk útjouwer, redakteur, boekenresensint, radiopresintator, skriuwer en publisist.

## Biografy
Ros waard grutbrocht yn in tige katolike Hilfertsomske arbeiderswyk Klein Rome. Syn net altyd postive ûnderfinings yn syn jonkheid dêre hat er yn 1997 beskreaun yn it boek *Herinneringen aan mijn rijke roomse jeugd*.

Yn 1964 waard er redakteur by útjouwerij De Arbeiderspers, wêrfoar't er ek it tal boekerigen makke. De bekendste binne *[[Privé-Domein]]* en *Oorlogsboeken*. Ros wie ek redakteur fan it literêr tydskrift *[[Maatstaf (tydskrift)|Maatstaf]]*. Sûnt 1996 wurket er as freelance-publisist en fertaler. Ros skreau sels ek boeken, fral oer syn passy hurdfytsen.

Ros waard by it grutte publyk bekend fanwege syn boekresinsjes yn het radioprogramma TROS Nieuwsshow op Radio 1, dy't er fan 1985 ôf alle wiken fersoarge. Omdat de TROS it programma ferjongje woe, moast Ros dêr mei ophâlde. Dat levere ferdielde reaksjes op ûnder de 800.000 fêste harkers fan it programma. Op 22 desimber 2007 wie syn lêste útstjoering. Yn 2008-2010 wie er wer as kollumnist te beharkjen, no oer it ynternet by de doetiidske boekwinkelkeatling Selexyz.

Martin Ros wenne de lêste jierren fan syn libben yn in ferpleechhûs yn Amersfoart. Hy stoar dêr yn de âldens fan 83 jier oan de gefolgen fan in ynfeksje troch it koroanafirus.

## Bibliografy
**Heldenlevens*, 1987
**Gerrit Schulte*, 1987
**Bloednacht Mayerling*, 1989
**Wielerhelden*, 1991
**Vuurnacht*, 1991
**Liefde en ouderdom*, 1993
**Fausto Coppi, een heldenleven*, 1994
**Jakhalzen van het derde rijk*, 1995
**Herinneringen aan mijn rijke roomse jeugd*, 1997
**Heersers van de Tour*, 1997, Martin Ros & Wout Koster
**De wonderlijke Tour*, 2000
**Triomf*, 2001
**Een vergeten oorlog*, 2003
**Elisabeth*, 2005
**De klimmers*
**Rose verhalen*, Martin Ros & J. Bernlef
**Ik herinner mij*, Martin Ros & Emile Brugman
**Het dagboek van een kamermeisje*, O. Mirbeau & Martin Ros
**De zondebok*, August Strindberg, Martin Ros & Rita Tornqvist-Verschuur
**De duizendkunstenaar van Lublin*, Nico Polak & Martin Ros
**Climax* (karlêzing)
Jack Campbell

* Jack Campbell (Yndiaan) (18??-????), foaroanman fan 'e Sû dy't in oanfal op Mankato late
* Jack M. Campbell (1916-1999), Amerikaansk politikus
* Jackie Campbell (1946), Skotsk fuotballer
* Jack Campbell (skriuwer) (1956), Amerikaansk science fiction-skriuwer
* Jack Campbell (akteur) (1970), Australysk akteur
* Jack Campbell (iishokkyer) (1992), Amerikaansk iishokkykeeper

## Sjoch ek
*John Campbell
*Jock Campbell
Cuxhaven (distrikt)

**Cuxhaven** is in distrikt (Landkreis) yn it noarden fan de Dútske dielsteat Nedersaksen. It leit oan de Noardsee en it Waad. De haadstêd en grutste stêd is Cuxhaven.  
It distrikt hat in oerflak fan 2073 km² en 196.607 ynwenners (31 desimber 2013). It distrikt grinzget oan de distrikten Stade, Rotenburg (Wümme), Osterholz, Wesermarsch en de stêd Bremerhaven. 
It distrikt is yn 1977 stifte nei de fúzje fan de distrikten Hodelerlân, Wesermünde. De stêd Cuxhaven ferlear doe de status fan kreisfreie stêd en waard de haadstêd fan it nije distrikt.
 
It distrikt hat ek wol de bijnamme *Cuxland*.

## Stêden en gemeenten
De neikommende stêden en gemeenten lizze yn it distrikt:

## Keppeling om utens
*Hiemside fan Landkreis Cuxhaven
Kasjûben

De **Kasjûben** (Kasjûbysk *Kaszëbi*) binne in Westslavysk folk yn 'e Poalske lânstreek Kasjûbje, dat ôfstammet fan de Pommeranen. 

## Sjoch ek
* Kasjûbysk
Militêre science fiction

**Militêre science fiction** is in subsjenre fan science fiction wêrby't it ferhaal him (benammen) taleit op it gebrûk fan science fiction-technology, yn it bysûnder wapentechnology, foar militêre doelen, wylst de wichtichste personaazjes leden fan in militêre organisaasje binne dy't belutsen binne of reitsje by militêre aktiviteiten. Sokke ferhalen kinne plakfine yn 'e romte, mar ek op 'e grûn op ferskate (fiktive) planeten. In detaillearre beskriuwing fan it oangeande militêre konflikt heart ek ta de skaaimerken fan militêre science fiction. Yn 'e ferhalen binne fierders faak ferwizings werom te finen nei wiere oarloggen út it ferline of it hjoed, wêrby't it plak fan lannen ynnommen is troch planeten of stjerreriken, wylst seeskippen ferfongen binne troch romteskippen.

De klam leit yn 'e militêre science fiction yn 'e regel op tradisjonele wearden, lykas moed, plichtsbesef, selsopoffering en freonskip tusken soldaten. De militêre operaasjes wurde ornaris beskreaun fanút it eachpunt fan in soldaat, ofsier of ûnderofsier. De technology is in stik mear avansearre as tsjintwurdich, en wurdt faak oant yn detail beskreaun. Yn guon militêre science fiction-ferhalen binne der gjin grutte feroarings op it mêd fan 'e technology, mar binne krekt oare aspekten fan 'e hjoeddeiske maatskippij feroare; bgl. dat froulju akseptearre wurde as folslein gelikens oan manlju, ek yn militêre gefjochtsrollen.

In diel fan 'e militêre science fiction, wêryn't har grutskalige romteslaggen mei futuristyske romteskippen foardogge, oerlapet mei in oar subsjenre fan 'e science fiction, de saneamde *[[space opera]]*. It wichtichste ûnderskie tusken militêre science fiction en *space opera's* is dat by dat lêste subsjenre de haadpersoanen gjin leden fan militêre organisaasjes binne, mar boargers of mooglik paramilitêren. Fierders fynt militêre science fiction net altyd plak yn 'e romte en/of op ferskate planeten, wat mei *space opera's* wol sa is.

Foarbylden fan militêre science fiction binne *The Lost Fleet*-rige, fan Jack Campbell; de *[[Vatta's War]]*-searje fan Elizabeth Moon en de *Valor*-rige fan Tanya Huff. Ek de roman *[[The Vor Game]]* en de novelle *[[The Borders of Infinity (novelle)|The Borders of Infinity]]*, fan Lois McMaster Bujold, kinne ta militêre science fiction rekkene wurde.
Alternate history

***Alternate history*** (Ingelsk foar "oare skiednis" of "feroare skiednis"), ek wol ***alternate reality*** neamd ("oare" of "feroare wurklikheid"), is in subsjenre fan science fiction dat bestiet út ferhalen dy't yn it ferline spylje, mar wêrby't ien of mear krúsjale histoaryske foarfallen feroare is, sadat de hiele fierdere skiednis oars útpakt. Ornaris wurdt dit sjenre ta de science fiction rekkene, mar it soe ek sjoen wurde kinne as hearrend ta literêre fiksje of ta histoaryske fiksje. De namme *alternate history* wurdt soms ek wol ôfkoarte ta AH. De Frânske namme foar dit subsjenre is *uchronie* (fan it Grykske ου-, *ou-*, "gjin", en χρόνος, *chronos*, "tiid"), wat yn it Ingelsk oernommen is as *uchronia*.

Tradisjoneel feroaret de auteur yn *alternate history*-ferhalen in histoarysk elemint, wêrnei't er ekstrapolearret wat dat foar konsekwinsjes hawwe soe foar it fierdere ferrin fan 'e skiednis. Foarbylden fan dizze oarspronklike foarm fan *alternate history* binne de *Small Change*-trilogy fan Jo Walton (wêryn't Winston Churchill yn 1940 ôfset wurdt troch Britske faksisten); de novelle *The Last Full Measure*, fan Jack Campbell (wêryn't de Súdlike plantaazje-eigners it al foar de Amerikaanske Boargeroarloch yn 'e Feriene Steaten foar it sizzen krije en Abraham Lincoln en Joshua Chamberlain yn it tichthús smiten wurde); en it rûnom priizge *The Years of Rice and Salt*, fan Kim Stanley Robinson (wêryn't de pest net in trêde fan 'e befolking fan Midsiuwsk Jeropa útrûget, mar 99%, sadat de hiele fierdere skiednis fan it wrâlddiel útwiske wurdt).

Sûnt de 1950-er jierren is it *alternate history*-sjenre lykwols fierhinne fermongen rekke mei oare science fiction-subsjenres, wêryn't dwersoer troch de tiid reizge wurdt tusken ferskillende skiednislinen of "diminsjes"; of wêryn't men fanút it hjoed de tiid op (it ferline yn) of de tiid del (de takomst yn) reizget en dêrby in spjalting yn 'e tiid feroarsaket dy't ta it ûntstean fan ûnderskate skiednislinen liedt. Sokke tema's binne no sa nau ferweven rekke mei *alternate history*, dat it frijwol ûndwaanlik is om se noch te ûnttiizjen of om se los faninoar te besprekken.
Wiert Berghuis

**Wiert Pauwel Berghuis** (Easterein, 25 april 1911 – Kampen, 29 desimber 1989) wie in Nederlânsk politikus, lid fan de Anty-Revolúsjonêre Partij en de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân.

## Biografy
Hy wie in soan fan Jakob Albertus Berghuis, grifformeard dûmny, en Kornelia Klazina Veenkamp. Hy boaske op 3 july 1940 oan  Margaretha Talina Helena Groenveld. Sy krigen 2 soannen en 3 dochters. 

Berghuis studearre rjochten oan de Frije Universiteit yn Amsterdam, en promovearre yn 1937 op in proefskrift mei de titel *Het rechtskarakter der ambtenaarsverhouding*. Op 9 maaie 1940 waard Berghuis boargemaster fan Smilde. Novimber 1941 joech er dat amt oer nei in slim konflikt mei de NSB en de besettersautoriteiten. Yn 1942-1944 waard er gizele yn it kamp Sint-Michielsgestel. Doe't er frij kaam dûkte er ûnder fanwege syn belutsenens by de groep om de yllegale fersetskrante Trouw. Nei de oarloch waard er op 'en nij boargemaster fan Smilde, en fan 1952 ôf fan Kampen.

Yn 1956 waard er lanlik foarsitter fan de ARP. Yn 't earstoan wie er konservatyf, mar, ûnder mear troch de saak Nederlânsk Nij-Guneä, skode er op nei lofts, wat yn 1965 late ta syn betinken dat oparbeidzjen mei de PvdA winslik wie. Ut reden fan sûnens trede er yn 1968 ôf as partijfoarsitter; yn 1970 joech om deselde reden syn boargemasterwêzen fan Kampen oer. Hy naam ôfskied fan de polityk yn 1977 doe't er nei 20 jier de Earste Keamer ferliet. In jier letter, yn de affêre-Aantjes, liet er noch ien kear fan him hearre.

Doe't yn 1980 it CDA foarme waard, wegere Berghuis der lid fan te wurden.

## Keppeling om utens
* Biografy fan Wiert Berghuis yn it Biografysk Wurdboek fan Nederlân
St. Francis (Súd-Dakota)

**St. Francis** is in plak (*[[town]]*) yn de Amerikaanske steat Súd-Dakota, yn de Rosebud Indian Reservation, yn Todd County.
Haaien en roggen

De **haaien en roggen** (wittenskiplike namme: *Elasmobranchii*) foarmje in ûnderklasse fan 'e stamme fan 'e rêchstringdieren (*Chordata*), de ûnderstamme fan 'e wringedieren (*Vertebrata*), de tuskenstamme fan 'e kaakdieren (*Gnathostomata*) en de klasse fan 'e kreakbienfisken (*Chondrichthyes*). Dit is in taksonomyske groep fan fisken dy't fan uterlik tige by tige op "echte" fisken (oftewol bienfiskeftigen) liket, mar kwa ynterne lichemsbou sa sterk fan harren ferskilt dat se yn in apart klasse pleatst binne. Sa't de namme al oanjout, hearre ta de haaien en roggen de haaien (*Selachii*) en de roggen (*Batoidea*).

## Skaaimerken
De haaien en roggen binne ien fan 'e beide ûnderklassen fan kreakbienfisken; de sustergroep wurdt foarme troch de seekateftigen (*Holocephali*). Haaien en roggen ûnderskiede har fan oarsoartige fisken trochdat se gjin swimblaas hawwe. Ynstee hawwe se grutte levers dy't fol sitte mei in oaljige substânsje, en dêrmei behâlde se har driuwfermogen, krekt sa't de measte bienfiskeftigen dat dogge mei in swimblaas. By djipseehaaien kin de lever sadwaande oant wol 20% fan it lichemsgewicht útmeitsje. Haaien en roggen beskikke oer fiif oant sân kieuspjalten dy't yndividuële horizontale iepenings oan wjerskanten fan it foarlichem foarmje. Fierders hawwe se in stive rêchfin en lytse skobplaatsjes, dy't har hûd tige rûch makket. Haaien en roggen komme rûnom foar yn tropyske en tuskenbeiden wetters, mar binne seldsum yn 'e poalseeën.

## Klassifikaasje
Underklasse (taksonomy)

In **ûnderklasse** of **subklasse** (Latyn: *subclassis*) is in taksonomyske rang dy't tusken in klasse en in skift yn sit. Dit is net ien fan 'e haadrangen fan 'e taksonomy, mar in takson dat brûkt wurdt as helpmiddel foar fierdere yndieling fan klassen.

## Sjoch ek
* Taksonomy
* Takson
Echte haaien en roggen

De **echte haaien en roggen** (wittenskiplike namme: *Euselachii*) foarmje in tuskenklasse fan 'e stamme fan 'e rêchstringdieren (*Chordata*), de ûnderstamme fan 'e wringedieren (*Vertebrata*), de tuskenstamme fan 'e kaakdieren (*Gnathostomata*), de klasse fan 'e kreakbienfisken (*Chondrichthyes*) en de ûnderklasse fan 'e haaien en roggen (*Elasmobranchii*). Dit is in taksonomyske groep fan fisken dy't de haaien (*Selachii*), de roggen (*Batoidea*) en al harren fossile sibben omfiemet, útsein de tuskenklassen fan 'e *[[Cladoselachimorpha]]* en de *[[Xenacanthimorpha]]* en de skiften fan 'e *[[Squatinactiformes]]* en de *[[Protacrodontiformes]]*.

## Klassifikaasje
Moderne haaien en roggen

De **moderne haaien en roggen** (wittenskiplike namme: *Neoselachii*) foarmje in difyzje fan 'e stamme fan 'e rêchstringdieren (*Chordata*), de ûnderstamme fan 'e wringedieren (*Vertebrata*), de tuskenstamme fan 'e kaakdieren (*Gnathostomata*), de klasse fan 'e kreakbienfisken (*Chondrichthyes*), de ûnderklasse fan 'e haaien en roggen (*Elasmobranchii*) en de tuskenklasse fan 'e echte haaien en roggen (*Euselachii*). Dit is in taksonomyske groep fan fisken dy't alle moderne haaien (*Selachii*) en roggen (*Batoidea*) omfiemet, mar net harren fossile sibben en foarâlden.

## Klassifikaasje
Roggen

De **roggen** (wittenskiplike namme: *Batoidea* of ek wol *Rajomorphii*) foarmje in ûnderdifyzje fan 'e stamme fan 'e rêchstringdieren (*Chordata*), de ûnderstamme fan 'e wringedieren (*Vertebrata*), de tuskenstamme fan 'e kaakdieren (*Gnathostomata*), de klasse fan 'e kreakbienfisken (*Chondrichthyes*), de ûnderklasse fan 'e haaien en roggen (*Elasmobranchii*), de tuskenklasse fan 'e echte haaien en roggen (*Euselachii*) en de difyzje fan 'e moderne haaien en roggen (*Neoselachii*). Dit is in taksonomyske groep fan fisken dy't sa'n 560 ûnderskate soarten omfiemet. De roggen binne nau besibbe oan 'e haaien (*Selachii*), en men soe se wol omskriuwe kinne as ôfplatte haaien. De earste roggen ûntjoegen har út fossile haai-eftigen oan it begjin fan it Trias, sa'n 252 miljoen jier lyn.

## Skaaimerken
Roggen kinne ûnderskaat wurde troch harren ôfplatte liif en har fergrutte boarstfinnen, dy't by guon soarten rûnich binne en har in bytsje in platfiskeftich uterlik jouwe, wylst se by oare soarten puntich fansiden útstekke en op wjukken lykje. Karakteristyk foar roggen is fierders dat de kieuspjalten en de bek by har oan 'e búkside (oftewol de ûnderkant fan it lichem) sitte. Se hawwe gjin earsfinnen. Roggen binne nau besibbe oan haaien, en hawwe krekt as haaien in skelet dat útslutend út kreakbien bestiet.

De measte soarten roggen libje op 'e seeboaiem (dêrfandinne de ôfplatte lichemsfoarm), mar se komme foar yn in ferskaat oan geografyske regio's, fan tropyske en subtropyske wetters oant seeën yn gebieten mei in tuskenbeiden of sels in kâld klimaat. De measte roggen libje deunby de kust, mar guon komme foar yn djipper wetter oant teminsten 3.000&nbsp;m djipte. In hantsjefol soarten hat him oanpast oan 'e iepen see; dat binne ek krekt dy soarten dy't net op 'e seeboaiem libje. De bekendste dêrfan is de reuzemanta (*Manta birostris*), dat ek de grutste roch is, mei in spanwiidte (fan finpunt oant finpunt) fan 9&nbsp;m en in gewicht fan 1.350&nbsp;kg. Inkele roggen komme foar yn swiet wetter en guon oaren kinne yn brak wetter libje, benammen yn riviermûnings.

Roggen beskikke oer sterke, rûne tosken, dy't bedoeld binne om skaaldieren lytsman mei te meitsjen, lykas moksels, oesters, slakken, krabben en kreeften. Datoangeande binne se foar minsken folslein ûngefaarlik, mar in protte soarten hawwe in gemiene stikel oan 'e sturt sitten, en dêr kinne se, as se provosearre wurde, rare wûnen mei meitsje. Soms falle dêrby deadlike slachtoffers, lykas yn 2006 barde mei de ferneamde Australyske natoerfilmer Steve Irwin, dy't troch in stikelroch yn it boarst stutsen waard. De grutste soarten, de manta's, hawwe gjin gebit en binne folslein ûngefaarlike wetterfilterders, dy't libje fan it plankton dat se út it seewetter seve.

## Klassifikaasje