open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Froukje Wartena

**Froukje Wartena**, eins **Frouwkje Wartena** (Akkrum, 28 july 1855 - Laren (Noard-Hollân), 14 april 1933) wie in Nederlânske skilderesse, tekener en etser.

## Libben en wurk
Froukje Wartena wie in dochter fan dr. Auke Herres Wartena (1823-1882) en Joukje Luitzens van der Sluis (1829-1914). Har heit wie dokter yn Akkrum en Huzum. Nei syn ferstjerren ferhuze de húshâlding nei Grins; se krige dêr les fan J.H. Egenberger.

Yn 1883 ferhuze Warten nei Amsterdam, dêr't se studearre oan de *Rijksnormaalschool voor Teekenonderwijzers* (1883 -1890) by J.R. de Kruijff en Georg Sturm . Paul Bodifée, Suze Fokker en A.M. Gorter sieten by har yn de klasse. Warten folge dêrnjonken tegearre mei ûnder oaren Augustine Obreen de jûnskursus oan de Ryksakademy foar Byldzjende Keunsten (1888-1889) by Ferdinand Oldewelt.   Se wurke in skoft as ûnderwizeres om troch de tiid te kommen ear't hja har folslein oan de keunst wije koe. 

Warten skildere, tekene en etste ynterieurs, sjenrestikken, stedsgesichten en lânskippen. Se wie lid fan Arti et Amicitiae, Sint Lucas, de Pulchri Studio en it genoatskip Kunstliefde en eksposearre meardere kearen, ûnder oare by de tentoanstellingen fan Levende Meesters, op de ynternasjonale tentoanstelling yn Berlyn (1905) en op De Vrouw 1813-1913. 

Froukje Wartena ferstoar yn'e âldens fan 77 jier.

## Galery

Portret van Rosalie, RP-T-1938-100.jpg|*Portret fan Rosalie*, kryttekening, Ryksmuseum Amsterdam
Straatje in een Duits dorp, RP-T-1938-101.jpg|*Strjitsje yn in Dútsk doarp*, kryttekening, Ryksmuseum Amsterdam
F. Wartena - Het schillen van de piepers in het zonnetje.jpg|*It skilen fan'e jirpels yn it sintsje*, pasteltekening
F. Wartena - Meisje met pop (1909).jpg|*Famke mei pop* (1909), skilderij


## Keppeling om utens
*  ARTindex Lexicon Online
Winterkobben

**Winterkobben** (*Rissa*) foarmje in fûgelskaai yn 'e famylje seefûgels (*Laridae*). It skaai telt mar twa soarten. 

De fûgels út it skaai ûnderskiede harren dúdlik fan oare miuwen troch in pear morfologyske en ekologyske eigenskippen. In unike eigenskip is dat de eftertean by de soarten fan it skaai ûntbrekt. Dêrfandinne ek de soartenamme *tridactyle* fan 'e typesoarte, itjinge mei *trije teannen* betsjut. 

It binne kompakte miuwen dy't yn tichte koloanjes op kliffen boppe see briede. Se binne mear op see as oare miuwen en komme mar selden op lân en dan allinnich yn 'e briedtiid. 

De typesoarte is de winterkob. De ûnderkant is wyt en it boppeliif is ljochtgriis. De wjukpunten binne folslein swart.  De gewoane winterkob hat swarte poarten, de oare soarte yn it skaai, de readpoatwinterkob hat sa't de namme al oanjout reade poaten. Beide soarten ha in griengiele snaffel.    

## Soarten
Andrew Mountbatten-Windsor

**Andrew Albert Christian Edward Mountbatten-Windsor**  (Londen, 19 febrewaris 1960) is it tredde bern en de twadde soan út it houlik fan de Britske keninginne Elizabeth II en prins Philip, de hartoch fan Edinburgh.

Fan 1979 ôf wie Andrew yn tsjinst fan de Britske keninklike marine dy't er yn 2001 ferliet mei de rang fan vice-admiraal. Fan 1986 oant 1996 wie Andrew troud mei Sarah Ferguson en krige mei har twa dochters.

Yn jannewaris 2022 waarden syn militêre titels en beskermhearskippen troch him ynlevere, nei oanlieding fan in doe sivile proseduere tsjin him fanwegen de fertinking fan seksueel misbrûk fan in minderjierrige. Ein oktober 2025 makke it Britske keningshûs bekend dat ek syn keninklike titels him ûntnaam binne.

## Stambeam
Readpoatwinterkob

De **readpoatwinterkob** (*Rissa brevirostris*) is in fûgelsoarte yn it skaai winterkobben (*Rissa*) út de famylje seefûgels (*Laridae*).

## Skaaimerken
De soarte is tige nau besibbe oan 'e winterkob (*Rissa tridactyla*) en is ek in lytse, langwjukige seefûgel mei koarte poaten en grize wjukken mei swarte punten. De readpoatwinterkob is lykwols wat lytser (35-39 sintimeter lang) en hat in gruttere, rûnere kop en koartere snaffel.

It meast karakteristike skaaimerk binne de reade poaten, wylst de winterkob swarte poaten hat. Fierder is de boppekant fan 'e wjukken donkerder by de folwoeksen fûgels en ûntbrekt it trijekleurich effekt fan 'e blekere fearren fan 'e winterkob. De ûnderkant fan 'e wjukken is griis ynstee fan wyt. De juvenilen fan 'e readpoatwinterkob ferskille skraachwurk fan 'e folwoeksen fûgels, mar ha gjin swarte sturtbân en ek gjin swarte W-markearing oer de wjukken lykas de gewoane winterkob. 

## Fersprieding
Hast de hiele wrâldpopulaasje briedt op eilannen yn 'e Beringstrjitte op 'e Pribilofeilannen, it Bogoslofeilân en Buldir yn 'e Feriene Steaten en de Komandorski-eilannen yn Ruslân. Lytsere koloanjes binne ek fûn yn 'e jierren 1990 en 2000 op 'e Aleoeten op 'e eilannen Unalga, Koniuji, Amak en Chagulak. De fûgel oerwinteret yn it noarden fan 'e Stille Oseaan.

## Ekology
De soarte briedt lykas de gewoane winterkob yn koloanjes op rotsige richels, meastentiids op richels fan hegere kliffen. Yn april komt er yn 'e koloanje oan en hy giet yn septimber wer fuort.

De soarte siket benammen nachts boppe de iepen oseaan nei fiskjes, ynklusyf de Alaska-koalfiskjes en lantearnfiskjes, en dêrnjonken ek inketfisken en oare wringeleazen. 

## Status
De readpoatwinterkob hat in relatyf grutte wrâldpopulaasje foar sa'n beheind ferspriedingsgebiet. Yn 'e jierren 1970 en 1990 naam de populaasje yn rap temo ôf, mooglik troch klimaatferoaring of oerbefiskjen, en dêrom kategorisearret de Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) him as kwetsber (*VU*, ). De delgong liket lykwols wat ôfflakke te wêzen, sadat de populaasje mooglik no stabyl is. De wrâldpopulaasje waard yn 2017 rûsd op 100.000 oant 500.000 folwoeksen fûgels, wêrfan't nei alle gedachten it grutste part op 'e Pribilofeilannen briedt.
Pescara

**Pescara** is in stêd yn 'e provinsje mei deselde namme yn 'e Italjaanske regio Abruzzen oan 'e Adriatyske See. It is in populêr baaiplak. De gemeente grinzet oan 'e gemeenten Chieti, Francavilla al Mare, Montesilvano, San Giovanni Teatino en Spoltore.

## Skiednis

Yn 'e Romeinske tiid hiet Pescara Aternum en it plak hie in haven foar de hannel mei it easten fan it Romeinske Ryk, mar argeologyske fynsten, lykas in delsetting op 'e Olando-heuvel, toane oan dat it gebiet al bewenne wie yn de Neolityske tiid.  

Yn 'e iuwen nei de fal fan it Westromeinske Ryk waard it plak 'Piscarius' neamd en sûnt de 11e iuw Pescaria, itjinge safolle betsjut as dat it wetter by it plak ryk oan fisk wie. Yn 1140 waard it gebiet troch Rogier II fan Sisylje oernommen en ûnderdiel fan it Keninkryk fan Sisylje. Yn 'e feodale tiid bestjoerden ferskate hearen de stêd en waarden der ferdigeningsmuorren boud. Tusken de 13e en 19e iuw hearde it tegearre mei de rest fan 'e Abruzzen ta it Keninkryk Napels.

Yn 'e Twadde Wrâldkriich wie de stêd in strategysk punt. Alliearden bombardearren de stêd swier om de befoarrieding fan 'e Dútsers te treffen. Tusken augustus 1943 en maaie 1944 waarden in rige grutte loftoanfallen útfierd, wêrmei't in grut part fan 'e hitoaryske stêd fereatige waard. De oarlochshannelingen kosten teminsten 3.000 minsken it libben. 

Nei de oarloch is Pescara werboud en de stêd ûntwikkele him ta in moderne stêd mei in promenade, strannen, havens, toerisme en yndustry.

## Berne
* Gabriele D’Annunzio (1863–1938, dichter en sjoernalist).
Lytse miuw

De **lytse miuw** (*Hydrocoloeus minutus*) is in fûgel út de famylje fan 'e seefûgels (*Laridae*).

## Skaaimerken

Lytse miuwen wurde 25–27 sm lang en ha in spanwiidte fan 75–80 sm. Se weage 68 oant 133 gram. De lytse miuw is ien fan 'e lytste miuwen. Simmerdeis hat de fûgel in folslein swarte kop. De rêch is ljochtgriis en de nekke, mantel, stút en sturt en de ûnderkant binne wyt. Karakteristyk binne de donkere ûnderwjukken en de ljochtgrize boppewjukken. Winterdeis wurdt de kop wyt útsein op 'e kroan en in plak by it each. De snaffel is tin en readbrun en de poaten binne donkerread. 

Jonge fûgels hawwe in swartbrúnbûnte boppekant mei in dúdlike swarte W-markearing op 'e boppewjukken (of V-markearing op 'e boppewjuk). Ek hat er in swart earplak, in griisswarte kroan, in grize nekke en in griisswarte markearing op 'e mantel. Hy hat in swarte sturtbân. Syn bealchje en ûnderkant fan 'e wjuk binne foar it meast wyt. Syn snaffel is swart en hy hat ljochtrôze poatsjes.

De lytse miuw liket frijwat op 'e kob en de swartkopmiuw, mar is in stik lytser.

## Taksonomy
Earder waard de lytse miuw yn it skaai *Larus* klassifisearre, mar nei ûndersyk fan it mitochondriaal DNA koe oantoand wurde dat de fûgel minder besibbe is oan dat skaai. De lytse miuw is dêrom yn it monotypyske skaai *Hydrocoloeus* set. Pons et al. (2005) stelde út om de lytse miuw mei de rôze miuw yn ien skaai te setten. Nettsjinsteande de lytse miuw in tige grutte fersprieding hat, is der gjin ferdieling yn ûndersoarten.

## Fersprieding
De lytse miuw hat in tige grut ferspriedingsgebiet, dat yn ferskillende isolearre gebieten om it Holarktysk gebiet hinne leit, mar benammen yn it Palearktysk gebiet. De soarte briedt yn Noardeast-Jeropa en op fersprate plakken yn Sintraal-Europa, dielen fan Sibearje, Kazachstan, Mongoalje en tige lokaal ek op 'e Grutte Marren fan Noard-Amearika. It is in trekfûgel dy't winterdeis oan 'e kust of op 'e pelagyske sône trochbringt, mar de oerwinteringsgebieten binne min bekend. Yn jannewaris 1990 waarden 52.000 lytse miuwen waarnommen yn 'e Egyptyske Nyldelta, it heechste oantal lytse miuwen dat ea waarnommen is. Se oerwinterje om 'e kusten fan 'e Middellânske See, de Atlantyske kust en in pear om 'e kusten fan Grut-Brittanje en Noard-Afrika hinne. De Noardamerikaanske populaasje oerwinteret oan 'e  eastkust fan 'e Feriene Steaten.

### Nederlân
De fûgel briedt út en troch yn Nederlân en de briedgefallen dy't bekend binne lizze om 'e Iselmar. As wintergast en fral as trekfûgel komt de soarte yn gruttere getallen yn ús lân foar en dan benammen oan 'e kust en Fryske Waadkust. Om 't de soarte in tige seldsume briedfûgel yn Nederlân is, stiet er as earnstich bedrige op 'e Nederlânske Reade list.

## Status
Oannommen wurdt dat de oantallen fan 'e soarte tanimme. De Europeeske populaasje wurdt rûsd op 23.700 oant 45.200 pearkes, itjinge oerienkomt mei 47.400 oant  90.500 folwoeksen fûgels (BirdLife International 2015). In rûzing yn 2006 gyng út fan in wrâldpopulaasje fan 97.000 oant 270.000 fûgels. De IUCN klassifisearret de fûgel as net bedrige (*Least Concern*, 2018) op 'e Reade list.
Lolke van der Bij

**Lolke van der Bij** (Rinsumageast, 24 maaie 1949) is in Nederlânske byldhouwer en keunstskilder fan Frysk komôf.

## Techniken
Van der Bij makket skulptueren, ynspirearre troch mjitkunde, yn abstrakte, geometryske foarmen. Hy wurket foaral mei rustfrij stiel, dat er soms kombinearret mei hurdstien, kortenstiel, messing, glês of in kombinaasje dêrfan.

## Wurk
In karút:
* *Baken van Overijssel*, Olst
* *Communicatie* (1996), by it gemeentehûs yn Capelle aan den IJssel
* *It Gordykster skûtsje* (2003) oan de Lagewal op De Gordyk
* Zonder titel (2007), Burgemeester Wuiteweg, Drachten

## Galery

File:Capelle vdBij 01.jpg|*Communicatie* (1996)
File:Ridderkerk kunstwerk Lolke Van Der Bij.jpg|Ridderkerk
File:Baken overijssel1.jpg|*Baken van Overijssel*, Olst
File:202-03-01 — Coalitie (Lolke van der Bij, 2006) – Diepenheim - 3.jpg|*Coalitie*, Diepenheim (2006)
File:It Gordykster skûtsje.JPG|*It Gordykster skûtsje*
Argentynske miuw

De **Argentynske miuw** (*Larus atlanticus*), ek: de **olrogmiuw** of **Olrogs miuw**, is in Súdamerikaanske fûgel út 'e famylje fan 'e miuwen (*Larus*) yn 'e famylje seefûgels (*Laridae*).

## Skaaimerken

De Argentynske miuw is in grutte miuw fan 50–56 sm lang, dy't 900–960 gram weaget en in spanwiidte fan 130 oant 140 sm hat. Hy hat in wite kop en wite ûnderkant, wylst de rêch en wjukken swart binne, útsein wite rânen oan 'e wjukken. De wite sturt hat in brede swarte bân mei oan 'e ein in wite bân. De snaffel is giel mei in swarte bân op 'e ein en in reade punt. De eagen binne brún mei in reade orbitale ring en de poaten binne ljochtgiel. Mantsjes binne wat grutter as wyfkes. Jonge fûgels hawwe donkere koppen en in brúnich fearrekleed. Bûten it briedseizoen hawwe de folwoeksenen ek in donkere kop en wyt om 'e eagen hinne. 

De rop wurde omskreaun as nasaal en kielfoarmich.

## Fersprieding
De Argentynske miuw hat in relatyf beheind ferspriedingsgebiet oan 'e Atlantyske kust fan noardeastlik Argentynje en oerwinteret fierder nei it noarden yn Oerûguay. Hy briedt yn beheinde oantallen yn koloanjes tusken 38.49° en 45.11°S, wêrfan twatredde yn 'e Bahia Blanca ("Wite Baai"). Hy briedt op 'e grûn op lytse eilannen. Fierder wurdt er oan rotskusten, yn havens, op sânstrannen, kustlagunes en gebieten mei brak wetter oantroffen. 

## Hâlden en dragen
Yn it briedseizoen bestiet de kost fral út krabben. Dêrbûten folt er syn dieet oan mei weakdieren, ynsekten, slakken, fisken, wjirms. De Argentynske miuw bringt ek besites oan stoartplakken. 

It brieden begjint yn septimber en oktober. De Argentynske miuw is meast monogaam en briedt yn tichte koloanjes op rotsen, sân of grint. It nêst is beklaaid mei planten, seewier, fearren en oar materiaal. Der wurde twa of trije oliifbrune aaien mei brune plakken lein, dy't yn 30 dagen útbret wurde. De jongen fleane tusken novimber en jannewaris út. 

## Status
De IUCN kategorisearret de soarte as hast bedrige op 'e Reade list fanwegen syn beheinde ferspriedingsgebiet en ferlies fan habitat. Oannommen wurdt dat de oantallen stabyl binne. De wrâldpopulaasje wurdt tusken de 4.800 en 7.800 pearen rûsd.
Armeenske miuw

De **Armeenske miuw** (*Larus armenicus*) is in grutte miuw, dy't oantroffen wurdt yn 'e Kaukasus en it Midden-Easten. De fûgel waard earder as in ûndersoarte fan 'e sulvermiuw behannele.

## Beskriuwing

In folwoeksen Armeenske meeuw liket op 'e gielpoatmiuw (*Larus michahellis*), mar is wat lytser mei in wat donkerder rêch. It swarte gebiet op 'e wjukpunten is grutter en de wite sturtfearren binne lytser. De snaffel is giel en koart mei in swarte bân foar de wite snaffelpunt. De fûgel hat in donker each mei in swarte iris en in donkerreade eachring. Jonge fûgels binne yn har earste winter meast brún mei in wite boppestút, en in smelle, goed te ûnderskieden swarte bân op 'e sturt. Lykas alle oare miuwen kriget er it folwoeksen fearrekleed yn it fjirde libbensjier.

## Taksonomy
De Armeenske meeuw waard foar it earst yn 1934 troch Sergei Aleksandrovitsj Bûtoerlin beskrean mei in type-eksimplaar fan 'e Sevanmar yn Armeenje. Earder waard de soarte as in ûndersoarte fan 'e sulvermiuw (*Larus argentatus*) of de gielpoatmiuw (*Larus michahellis*) behannele. Hjoed-de-dei wurdt de fûgel meast as in aparte soarte behannele. It ferspriedingsgebiet leit frij isolearre fan 'e oare grutte miuwen, mar der binne gefallen fan krusing mei de gielpoatmiuw (*Larus michahellis*).

## Briedgedrach

De fûgel briedt benammen yn tige tichtbefolke koloanjes. De nêst sitte deun opinoar en konflikten oer romte komme faak foar. It nêst is in lyts heuveltsje op 'e grûn op in eilân of oan 'e wâl fan in mar, dat makke is fan fegetaasje. It wyfke leit meast yn ein april trochstrings trije aaien, dy't troch beide âlden útbret wurde.

## Fersprieding
De Armeenske miuw briedt op of by berchmarren yn Georgje, Turkije, Armeenje en westlik Iran. De grutste koloanjes binne te finen op 'e Sevanmar en de Arpimar yn Armeenje. It is foar in part in trekfûgel en in soad oerwinterje oan 'e de kusten fan Turkije, Libanon en Israel. Lytsere oantallen oerwinterje op Syprus, Egypte en de Perzyske Golf.

Waarnimmings fan 'e soarte bûten it ferspriedingsgebiet binne seldsum. Dat kin ek komme om't de soarte yn it fjild dreech te identifisearjen is, fral yn it noch net folwoeksen fearrekleed.

## Status
De Armeenske stern hat in rûsde wrâldpopulaasje fan 45.000–73.000 folwoeksen fûgels (2021). Tusken 2015 en 2021 waard er troch de IUCN as hast bedrige (*Near Threatened*) klassifisearre op basis fan gegevens dy't oantoanden dat er yn oantal ôfnaam. Yn Israel, dêr't de soarte oerwinteret, binne de oantallen ôfnommen fan sawat 60.000 fûgels yn 'e lette jierren 1980 nei 22.000–26.000 yn 2009–2014. Der waard ek rapportearre dat de oantallen yn Turkije ôfnamen. Ek op 'e Urmiamar yn Iran, dêr't de soarte earder yn grutte oantallen briede, waarden minder fûgels sjoen. Dêrfoaroer soe de populaasje tusken 2009 en 2018 yn Armeenje yn 2009–2018 mei 13 oant 27% tanommen wêze. De populaasje yn Turkije wurdt ek as stabyl beskôge. Der wurdt no fanút gien dat de soarte net ôfnimt, mar earder tanimt. De IUCN klassifisearret de soarte dêrfandinne sûnt 2021 as net bedrige (*Least Concern*, 2021).
Japanske miuw

De **Japanske miuw** (*Larus crassirostris*) of **swartsturtmiuw** is in East-Aziatyske fûgel yn it skaai miuwen (*Larus*) út de famylje seefûgels (*Laridae*).

## Skaaimerken

De Japanske miuw is in middelgrutte miuw mei in lingte fan 43-51 sm en in spanwiidte fan 126–128 sm. De kop is wyt, de boppekanten binne laaigriis en de wjukpunten binne folslein swart, mei gjin of allinich lytse wite plakken op 'e ein, lykas in soad oare miuwen yn it skaai hawwe. Njonken de swarte bân op 'e sturt is in oare typyske karakteristyk it reade en swarte plak oan 'e ein fan 'e relatyf lange snaffel. De poaten binne giel.

## Fersprieding
De soarte briedt yn súdeastlik Sibearje (ynklusyf de Koerilen en Sachalin), Japan, it Koreaanske Skiereilân en eastlik Sina (Shandong, Zhejiang en Fujian). Winterdeis is it ferspriedingsgebiet grutter en wurdt er yn it suden oant de noardlike Eastsineeske See oantroffen. Ut en troch binne der ek waarnimmings op Taiwan, yn Fjetnam, Tailân en de Filipinen oant sels Austraalje, Kanada, Meksiko en de Feriene Steaten. De Japanske miuw wurdt as monotypysk behannele, wat betsjut dat er net ferdield is yn ûndersoarten.

It biotoop bestiet út kustkriten, baaien en estuaria. It iten is ôfhinklik fan 'e tiid fan it jier en it plak dêr't it bist is. Se binne net tier en frette fiskjes, kreeften, slakken en wringeleaze dieren. De fûgel folget faak fiskersboaten en fertoant kleptoparasitêr gedrach, dat wol sizze dat er it fretten fan oare bisten stelt.

De soarte briedt yn koloanjes oan sân- of rotskusten of op rotsige eilannen. Koloanjes kinne wol mear as 10.000 pearkes telle.

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling, dy't net bedrige wurdt. Op basis fan dy kritearia kategorisearret de Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) de soarte as net bedrige (*Least Concern*, 2018). De wrâldpopulaasje wurdt op 1,1 miljoen fûgels rûsd (2006).

## Kabushima jinja

Yn de Japanske havenstêd Hachinohe stiet op it eilân Kabushima it Sjinto-hillichdom Kabushima jinja. Dat hillichdom waard yn 1269 troch fiskers stifte om dêr te bidden foar in goede feart en rispinge op 'e see. It hillichdom is ferbûn mei de Japanske miuw (海猫, umineko, "seekat" yn it Japansk) dy't tusken maart en augustus yn grutte oantallen op it eilân komme om dêr te nesteljen. De miuwen wurde assosjearre mei de boeddhistyske goadinne Benzaiten. De timpel baarnde yn 2015 ôf, mar ward tusken 206 en 2020 werboud.
Sevanmar

De **Sevanmar** (Armeensk: Սևանա լիճ) is de grutste mar fan Armeenje en fan 'e Kaukasus. It is 1.242 km² grut en maksimaal 80 m djip en leit yn it easten fan it lân yn 'e provinsje Gegharkûnik op in hichte fan 1914 meter. Dêrmei is de mar ien fan 'e heechstlizzende grutte marren fan 'e wâld. De mar leit yn it Nasjonaal Park Sevan en waard eartiids it "blauwe each fan Armeenje" neamd.

Eartiids stie de mar bekend as de Geghamsee. Ferskillende rivieren soargje foar de tafier fan wetter, dat troch de rivier de Hrazdan yn it noardwestlike diel fan 'e mar wer ôffierd wurdt. Troch de Hrazdan heart de mar ta it streamgebiet fan 'e Aras, dy't oer de Koera yn 'e Kaspyske See útmûnet.   

Troch yrrigaasje en enerjyprojekten yn 'e Sovjet-tiid is it wetter fan 'e mar likernôch 20 meter sakke. Dêrtroch koenen der oan 'e iggen fan 'e mar in soad archeologyske fynsten dien wurde. De ekologyske skea wie lykwols grut en de fiskpopulaasjes sakken dramatysk. Sûnt de jierren 1990 wurdt it peil stadichoan troch wetteroanfier út oare rivieren ferhege.   

It gebiet is in wichtich ekosysteem foar fûgels, fisksoarten en planten. Bekend is benammen de Sevan-forel, in seldsume endemyske fisk dy't allinnich hjir foarkomt. As fûgelreservaat is it wichtich en in soad trekfûgels rêste of briede hjir.

Op in earder eilân dat troch de wetterpeilferleging no in skiereilân is, leit it Sevan-kleaster, in ferneamd kultureel monumint út de 9e iuw.

File:AR459 - Monastero Sevan.jpg
Sevan

De stêd **Sevan** (Armeensk: Սևան) leit yn it eastlike diel fan Armeenje yn 'e provinsje Gegharkûnik oan 'e Sevanmar, ien fan 'e grutste en heechstlizzende berchmarren fan 'e wrâld. 

De stêd leit likernôch 1.925 meter boppe seenivo op likernôch 65 km noardeastlik fan Jerevan. 

Eastlik Armeenje waard yn 1828 ûnderdiel fan it Russyske Keizerryk. Yn 1842 stiften Russyske âldleauwigen yn it gebiet it doarpke Jelenovka om sa oan ferfolging yn eigen lân te ûntkommen. Oant de ein fan 'e 19e iuw bleau Jelenovka in Russysk plak. Nei de Earste Wrâldkriich waard it plak yn 1918 ûnderdiel fan it ûnôfhinklike Armeenje oant yn 1920, doe't Armeenje ûnderdiel waard fan 'e Sovjet-Uny. Yn 1930 waard Jelenovka it sintrum fan 'e stifte Sevan-rajon fan 'e Armeenske SRR en yn 1935 krige it plak de hjoeddeiske namme Sevan, nei de mar dêr't it plak oan leit.      

Tichtby leit it ferneamde Sevanavank, in kleaster dat yn 'e 9e iuw stifte waard troch prinses Mariam, de dochter fan kening Ashot I. It is ien fan 'e bekendste toeristyske lokaasjes fan Armeenje, mei útsjoch oer de mar en de bergen.

Sevan libbet foar in grut part fan toerisme (benammen simmerdeis), fiskerij, en hout- en fiedselferwurking. It klimaat is drûch, mei snie yn 'e winter en waarme simmers mei in soad sinne.
Arpimar

De **Arpimar** (Armeensk: Արփի լիճ) leit yn 'e heechlannen fan noardwestlik Armeenje, tichteby de grinzen mei Turkije en Georgje, yn 'e provinsje Shirak. De mar is folle lytser as de bekende Sevanmar, mar hat in bysûndere betsjutting foar de natuer fan it lân.

De mar leit op in hichte fan goed 2.000 meter boppe seenivo en kriget it wetter fan berchstreamkes en ranende snie. Yn 'e Sovjettiid is it wetterpeil keunstmjittich ophege troch in daam, sadat de mar hjoed-de-dei ek as wetteropslach foar yrrigaasje en wetterkrêft tsjinnet. It wetter streamt fuort oer de Achûrjanrivier, in sydrivier fan 'e Aras.

De omkriten fan 'e mar binne heechflakten mei greiden en sompen en útroppen ta in nasjonaal park. It is ien fan 'e wichtichste fûgelgebieten fan Armeenje. Om de mar hinne binne mear as 140 ferskillende fûgelsoarten waarnommen, wêrfan't sa'n 85 soarten nestelje. Dêrûnder pilekanen, ferskillende soarten einen en trekfûgels. De mar is ek it plak fan 'e grutste koloanje Armeenske miuwen. 

It park hat ek wearde foar hoeders en ekologysk toerisme. Winterdeis is de mar beferzen.
Anne Mountbatten Windsor

**Anne Elizabeth Alice Louise Mountbatten Windsor** (Londen, 15 augustus 1950) prinses fan Grut-Brittanje en Noard-Ierlân, is it twadde bern en de iennige dochter fan de Britske keninginne Elizabeth II en prins Philip. Prinses Anne draacht sûnt 1987 de dynastike titel Princess Royal. Dizze titel is reservearre foar de âldste dochter fan 'e Britske monarch. Anne is achttjinde yn line foar Britske troanopfolging.

## Libbensrin
Prinses Anne krige earst priveeles op Buckingham Palace en gie dêrnei nei in kostskoalle yn Kent. 
As ruter hat se meidien oan de Olympyske Simmerspullen 1976. Sûnt 1988 is se lid fan it Ynternasjonaal Olympysk Komitee. Sûnt 1994 is se Lady of the Garter (LG) yn de Oarder fan de Hoasbân.

Prinses Anne boaske op 14 novimber 1973 mei Mark Phillips. It pear krige twa bern Peter berne yn 1977 en Zara berne yn 1981. It houlik rûn yn 1992 op 'e non. Prinses Anne boaske op 12 desimber 1992 mei Tim Laurence, in adjudant fan keninginne Elizabeth. Se moasten yn in Skotske tsjerke trouwe, om't de Ingelske Tsjerke skieden minsken ferbiedt om op 'e nij te trouwen yn 'e tsjerke, salang't de eks-partner noch libbet.

## Stambeam
Ringbekmiuw

De **ringbekmiuw** (*Larus delawarensis*) is in fûgelsoarte yn it skaai miuwen (*Larus*) út de famylje seefûgels (*Laridae*).

## Skaaimerken
De ringbekmiuw hat in soad fan in sulvermiuw, mar is wat grutter, swierder en hat in dikkere snaffel. Hy wurdt 41–49 sm lang en hat in spanwiidte fan 112–124 sm. De fûgel weaget tusken de 400 en 590 gram. De westlike populaasje is grutter as de eastlike populaasje. 

Folwoeksen ringbekmiuwen ha simmerdeis in wite kop, nekke en ûnderliif. De rêch en wjukken binne sulvergriis en de poaten binne giel. De giele snaffel hat in dúdlike swarte bân oer de ljochtgiele punt fan 'e snaffel. De ringbekmiuw hat in giel iris mei in reade eachring.

De ringbekmiuw kriget pas nei trije jier syn folwoeksen dracht en hat as juvenyl in foar in grut part brún fearrekleed. Mei it ferfearjen feroaret it fearrekleed. 

Ringbekmiuwen wurde as se folwoeksen wurde trochstrings likernôch alve jier âld. 


Larus-delawarensis-016.jpg|Juvenyl.
Gull at US Capitol by Swatjester.jpg|Earste winterdracht.
Larus delawarensis -San Francisco Bay Area, California, USA-8.jpg|Twadde winterdracht.


## Fersprieding
It briedgebiet fan 'e soarte leit by marren, rivieren en de kust fan it grutste part fan Kanada en it noarden fan 'e Feriene Steaten. Ringbekmiuwen binne faak te sjen op parkearplakken, dêr't se faak yn grutte oantallen by inoar komme. It binne trekfûgels, dy't nei it suden nei de Golf fan Meksiko en de kusten fan 'e Atlantyske- en Stille Oseaan fan 'e Feriene Steaten en noardlik Meksiko migrearje. Guon bliuwe lykwols yn Kanada yn 'e gebieten mei de minst strange wintertemperatueren yn súdwest Britsk-Kolumbia en oan 'e Atlantyske kust yn Nova Scotia.

## Hâlden en dragen
Ringbekmiuwen foerazjearje yn 'e flecht of helje proaien op by it swimmen of rinnen. Se stelle ek iten fan oare fûgels en frette ek ies. It binne opportunistyske omnivoaren en se passe it dieet oan as dat sa útkomt. Se skarrelje ek by ôfeart en binne brutaal genôch om iten fan minsken op in ûnbewekke stuit te stellen.

Lykas oare soarten fan it skaai briede se yn koloanjes op 'e grûn, faak op eilannen, mar ek hieltyd faker op platte fabryksdakken. De fûgel is meastentiids trou oan syn nêstplak en is monogaam.

## Status
Tsjin de ein fan 'e 19e iuw waard der op 'e fûgel jage foar de fearren. De populaasje is sûnt wer groeid en hjoed-de-dei is it de meast gewoane miuw fan Noard-Amearika. De populaasje waard yn 2006 op 2,55 miljoen fûgels rûsd. Yn 2021 waard lykwols yn in stúdzje in oantal fan 1,2 miljard fûgels rûsd, sadat it ien fan 'e talrykste fûgels fan 'e wrâld is. De fûgel wurdt as net bedrige (*Least Concern*, ) op 'e Reade list fan 'e IUCN klassifisearre.
Olympyske Winterspullen 2026

De **Olympyske Winterspullen 2026**, ek wol de XXVe Olympiade neamd, waarden yn **[[2026]]** fan 6 oant en mei 22 febrewaris. holden yn Milaan & Cortina d'Ampezzo Noard-Itaalje. 

## Tawizing
Op 24 juny 2019 keas it Ynternasjonaal Olympysk Komitee yn Lausanne de gaststêd. Twa kear earder waarden de Olympyske Winterspullen yn Itaalje hâlden; yn 1956 yn Cortina d'Ampezzo en yn 2006 yn Turyn.

## Fryske dielnimmers
Oan de Winterspullen yn Milaan & Cortina d'Ampezzo diene tsien Friezen mei, sân langebaan riders, en twa shorttrackers, en ien die oan sawol it langebaanriden as oan it shorttracken mei. Der waarden troch de Fryske dielnimmers tsien medaljes wûn, fiif gouden, trije sulveren en twa brûnzen medailles.

## Sporten
Formeel wurde der op 'e Olympyske Winterspullen fan 2026 8 sporten beoefene, om't it Ynternasjonaal Olympysk Komitee inkelde oansletten sportbûnen telt. Dêrfan binne der yndie acht: biatlon, curling, iishockey, reedriden, rodeljen, skyen (ynkl. skyskânsspringen en snowboarden), slydzjen (bobslydzjen en skeleton) en sky-alpinisme. Yn 'e praktyk waarden der lykwols 16 sporten ûnderskaat, sa't hjirûnder werjûn is, mei it tal ûnderdielen tusken heakjes.

Nije ûnderdielen dy't op 'e Olympyske Winterspullen fan Milaan & Cortina d'Ampezzo foar it earst oan it offisjele wedstrydprogramma tafoege wurde, binne moguls syngroan (M/F), de dûbeld foar froulje by it roadeljen, de grutte delgong foar froulju by it skânsspringen, en de mingde estafette yn it skeleton. De sport sky-alpinisme mei trije ûnderdielen is in folslein nije sport op it programma.

## Kalinder

## Dielnimmende Lannen

## Medaljespegel

### Fryske medaljes

## Sjoch ek
* Paralympyske Winterspullen 2026

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e Olympyske en Paralympyske Winterspullen fan 2022
* Offisjele webside Ynternasjonaal Olympysk Komitee
Charles Coste

**Charles Gustave Léonce Coste** (Ollioules, 8 febrewaris 1924 - 30 oktober 2025) wie in Frânsk hurdfytser en Olympysk kampioen. 

Hy die yn 1948 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen hy kaam út op de baan, hy waard yn Londen Olympysk kampioen op de Efterfolging mei Serge Blusson, Pierre Adam en Fernand Decanali. Nei de spullen waard er prof op de dyk en ried twa kear de Omgong fan Frankryk en die fjouwer kear mei oan de Omgong fan Itaalje. Coste einige yn de Omgong fan Itaalje fan 1958 as lêste. Hy hold yn 1959 op mei hurdfytsen.

Op syn hûndertste jierdei, yn 2024, waard bekend makke dat Coste de olympyske fakkel drage mocht by de iepeningsseremoanje fan de Olympyske Simmerspullen 2024 yn Parys. Hy wie op dat stuit de âldste noch libjende manlike olympysk kampioen.

Charles Coste ferstoar op 30 oktober 2025, yn 'e âldens fan 101 jier. As âldste noch libjende Olympiër mei goud wurdt hy opfolge troch Nikita Simonjan, Armeensk fuotballer dy't yn Melbourne goud wûn mei de Sovjet-Uny.

## Dielname oan grutte omgongen
### Dielname oan de [[Omgong fan Frankryk]]
* 1952 - net finisht; 
* 1956 - net finisht; 

### Dielname oan de [[Omgong fan Itaalje]]
* 1953 - net finisht; 
* 1956 - 40ste;
* 1957 - 72ste;
* 1958 - 77ste;

## Ploegen
* 1949-1951 - Peugeot-Dunlop
* 1952-1954 - Dunlop
* 1955-1958 - Hutchinson
* 1959 - Peugeot-BP-Dunlop
Joost Prinsen

|
|-
|
|}
**Joseph Jules Thomas (Joost) Prinsen** (Vught, 9 juny 1942 - 3 novimber 2025) wie in Nederlânsk akteur, presintator, sjonger en skriuwer.

## Libbensrin
Joost Prinsen wie in soan fan boargemaster Claudius Prinsen dy't yn 1952 ferstoar. Hy groeide op mei syn mem, fjouwer susters en in broer. Nei it Stedsk Gymnasium De Bosk, wêrfan't seis jier op it ynternaat fan it Biskoplik Kolleezje yn Weart, folge Prinsen de oplieding oan de Toanielskoalle yn Amsterdam.

Grutte bekendheid geniete er mei syn tf-optredens yn searjes as De Stratemakeropzeeshow, De Zevensprong, Peter en de vliegende autobus, De Legende van de Bokkerijders, J.J. De Bom voorheen De Kindervriend en Otje. Jierrenlang wie er te sjen yn Het Klokhuis, presintearre oant 2015 de mei troch him betochte tf-kwis Met het mes op Tafel. Yn 2015 liet Prinsen, fanwegen sykte fan syn frou, it presintearjen fan it kwisprogramma *Met het mes op Tafel* nei goed fjouwerhûndert ôfleveringen oer oan Herman van der Zandt.

Syn frou Emma ferstoar yn 2020 nei in houlik fan 46 jier. Tegearre hiene se twa adoptearre dochters. Prinsen fûn yn 2021 in nije leafde by Noraly Beyer, earder nijslêzeres. Dy relaasje hold stân oant syn ferstjerren. Joost Prinsen ferstoar op 3 novimber 2025, yn 'e âldens fan 83 jier, oan de gefolgen fan blaaskanker.

## Bibliografy
*2007: *De scharrelaar* (L.J. Veen)
*2008: *Een goede speler is niet eerlijk* (Atlas)
*2020: *Mijn vrouw pikt zeepjes* (Nijgh & Van Ditmar)
*2021: *Na Emma*, ferslach fan de tolve moannen nei de dea fan syn frou (Nijgh & Van Ditmar)
*2023: *Een bevoorrecht mens* (Nijgh & Van Ditmar)
Eastsibearyske miuw

De **Eastsibearyske miuw**  (*Larus vegae*), ek wol de **Vegamiuw**, is in grutte miuw út Noardeast-Aazje. De klassifikaasje fan 'e soarte is noch jimmeroan in kwestje fan strideraasje en ûnwis. De fûgel wurdt as aparte soarte behannele, mar ek as ûndersoarte fan 'e Amerikaanske sulvermiuw (*Larus smithsonianus*) en de Europeeske sulvermiuw (*Larus argentatus*). Earder waard de Mongoalske miuw (*Larus mongolicus*) as ûndersoarte fan 'e Eastsibearyske miuw beskôge. De fûgel waard yn 1887 beskreaun mei eksimplaren dy't yn 'e jierren 1878–1880 sammele waarden op it Sweedske skip SS Vega.

## Beskriuwing
De soarte liket in soad op 'e sulvermiuw, mar is op 'e boppekant minder ljochtgriis. Winterdeis is de kop wyt mei in soad brune streken en fral ek op 'e rêch en siden fan 'e nekke, sadat in kraach ûntstiet. Se kinne wurde maklik mei de Kamtsjatkamiuw betize, mar de Eastsibearyske miuw is ljochter oan 'e boppekant. De poaten binne meastentiids rôze, wylst de snaffel giel is mei in read plak. De eachkleur fariëarret, mar is meast donker mei in reade orbitale ring. Fûgels yn it noardwestlike diel fan it ferspriedingsgebiet binne bleker oan 'e boppekant en wurde somtiden as *birulai* ûnderskieden as in aparte ûndersoarte.

It duorret fjouwer jier foardat ûnfolwoeksen fûgels it wite en grize fearrekleed fan folwoeksen fûgels krije. Foar dy tiid binne se brún en wytbûnt. It earste en twadde winterkleed fan 'e Eastsibearyske miuw is donkerder as dat fan 'e Mongoalske miuw, benammen op 'e kroan.  De snaffel is hast hielendal donkergriis of swart.

## Fersprieding
De soarte briedt yn noardeastlik Sibearje en migrearret nei it suden om te oerwinterjen yn Japan, Koreä, eastlik Sina en Taiwan. Se wurde ek regelmjittich op St. Lawrence Island en Nome, Alaska sjoen en kinne dêr briede. Der binne ek meldingen út oare dielen fan westlik Alaska en in pear fotodokumintearre meldingen út Washington en Kalifornje. Yn har winterferspriedingsgebiet wurde se faak waarnommen yn havens, op rotsige kusten en by riviermûningen.
Kelpmiuw

De **kelpmiuw** (*Larus dominicanus*) is in fûgel yn it skaai miuwen (*Larus*) út de famylje seefûgels (*Laridae*).

## Skaaimerken

Kelpmiuwen wurde 54 oant 65 sm lang en ha in spanwiidte fan 128 oant 142 sm. Se weage 0,9 oant 1,3 kg. De kelpmiuw hat in soad fan 'e lytse sjouwerman (*Larus fuscus*), mar hat gjin grize mar giele poaten en de bou is wat swierder. Ek is syn snaffel foarser.

## Fersprieding
Meiïnoar binne der fiif erkende ûndersoarten mei de foljende fersprieding:

* *Larus dominicanus dominicanus*: Súd-Amearika, de Falklâneilannen, Súd-Georgje en de Súdlike Sandwicheilannen, Austraalje en Nij-Seelân.
* *Larus dominicanus vetula*: súdlik Afrika en oan 'e westkust fan Afrika oant Senegal.
* *Larus dominicanus judithae*: de subantarktyske eilannen fan 'e Yndyske Oseaan.
* *Larus dominicanus melisandae*: súdlik en súdwestlik Madagaskar.
* *Larus dominicanus austrinus*: Antarktika en de Antarktyske eilannen.

De kelpmiuw briedt oan 'e kusten en eilannen fan it súdlik healrûn. Bûten it briedseizoen is de Afrikaanske ûndersoarte beheind ta kustgebieten. Earne oars, benammen yn Súd-Amearika, komt de fûgel ek faak op grutte marren, oan rivieren, op greiden en binnenlân foar. Yn Nij-Seelân wurdt de fûgel sels fûn by berchmarren. 

## Briedgedrach
It wyfke leit twa of trije aaien en beide âlden fuorje de jongen.

## Status
De wrâldpopulaasje waard op 3,3 oant 4,3 miljoen fûgels yn 2012 rûsd. Der wurdt tocht dat de soarte yn oantallen tanimt. Dêrfandinne wurdt de kelpmiuw as net bedrige (*Least Concern*, 2018) op 'e Reade list fan 'e IUCN.
Grousnaffelmiuw

De **grousnaffelmiuw** (*Larus pacificus*) is in Australyske fûgel yn it skaai miuwen (*Larus*) út de famylje seefûgels (*Laridae*).

## Skaaimerken
 
De grousnaffelmiuw is in grutte miuw mei in lingte fan 62 sm en in spanwiidte fan 147 sm. De miuw is foars grutter as de kelpmiuw, de iennige oare soarte fan it skaai dy't yn Austraalje fûn wurdt. De soarte is meast wyt, mei donkere wjukken en in donkere rêst en in foarse, sterke giele snaffel mei in read plak. De sturt is wyt mei in swarte bân. It jong is wat donkerder as de kelpmiuw, fral ûnder, en hat in foars dikkere snaffel mei in donkere punt.

## Fersprieding
De grousnaffelmiuw is te ferdielen yn twa ûndersoarten mei de folgjende fersprieding:

* *Larus pacificus georgii* - kust fan West-Austraalje nei Súd-Austraalje en Kangaroo Island.
* *Larus pacificus pacificus* - súdeastlik Austraalje (Fikoaria) en Tasmaanje, út en troch ek Queenslân.

## Hâlden en dragen

De grousnaffelmiuw briedt yn tinbefolke koloanjes oan kusten en op eilannen tusken septimber en jannewaris. 

It iten bestiet út in oantal ferskillende fisksoarten en wringeleazen. Se ite faak krabben, meastentiids fan 'e soarten *Ovalipes australiensis* en *Paragrapsus gaimardii* mar ek ôfeart, ynsekten, aaien en piken fan oare seefûgels. Se wurde faak by slachthuzen sjoen, dêr se nei slachtôfeart sykje.

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in stabile populaasje. Op basis dêrfan kategorisearret de IUCN de soarte as net bedrige (Least Concern, 2018) op 'e Reade list. De populaasje is lykwols relatyf lyts en in rûzing hâldt de folsleine populaasje op 11.000 fûgels.
John Nichols

*John Nichols (drukker) (1745–1826), in Ingelsk drukker en skriuwer
*John Bowyer Nichols (1779–1863), in Ingelsk drukker en skiedkundige
*John Gough Nichols (1806–1873), in Ingelsk drukker en skiedkundige
*John G. Nichols (1812–1898), in Amerikaansk politikus, boargemaster fan Los Angeles
*John Nichols (politikus út Noard-Karolina) (1834–1917), in Amerikaansk politikus út Noard-Karolina
*John A. Nichols (1848–1924), in Amerikaansk boer en politikus út New York
*John Nichols (cricketer) (1878–1952), in Ingelsk cricketer
*John Treadwell Nichols (1883–1958), in Amerikaansk ichtyolooch
*John Nichols (Britsk ofsier) (1896–1954), in Britsk legerofsier
*John Conover Nichols (1896–1945), in Amerikaansk politikus út Oklahoma
*John Nichols (plysjeman) (1918–1998), in Amerikaansk plysjeman en politikus
*John B. Nichols (1931–2004), in Amerikaansk piloat en skriuwer
*John Nichols (skriuwer) (1940–2023), in Amerikaansk romanskriuwer
*John Nichols (sjoernalist) (1959), in Amerikaansk sjoernalist en media-aktivist
Kamtsjatkamiuw

De **kamtsjatkamiuw** (*Larus schistisagus*) is in fûgel út de famylje Laridae.

## Skaaimerken
De Kamtsjatkamiuw wurdt 55 oant 67 sm lang en hat in spanwiidte fan 132 oant 148 sm en weaget 1.050–1.670 kg. It folwoeksen simmerkleed hat laaigrize boppewjukken mei wite rânen efter en swarte bûtenste wjukpunten. De fûgel hat in sterke giele snaffel mei in read plak op 'e ûndersnaffel en in readrôze orbitale ring mei in giel iris. Yn it winterkleed is de kop bêzjebûnt. 

It duorret fjouwer jier foardat de soarte de folwoeksen dracht kriget. It fearrekleed fan 'e fûgel feroaret dan fan meast brún yn it earste jier nei folslein wyt en griis yn 'e folwoeksen dracht. 

## Fersprieding
De soarte komt foar fan noardeastlik en eastlik Sibearje oant yn noardlik Japan en it meast westlike stikje fan it Sewardskiereilân yn Alaska. Noardlike briedfûgels migrearje winterdeis nei it suden nei iisfrije gebieten en yn 'e winter komt de soarte foar fan 'e Kommandeurseilannen en Hokkaido oant Noard- en Súd-Koreä en Taiwan.

## Ekology
De Kamtsjatkamiuw briedt yn koloanjes op isolearre gerseilannen, op kliffen, oan sân- en rotskusten en lokaal ek op dakken. Winterdeis  bliuwt er by iisfrije kusten, by riviermûningen en havens.

## Status
De wrâldpopulaasje waard yn 2006 op 25 tûzen oant ien miljoen fûgels rûsd ((Delany en Scott). Op 'e Reade list fan 'e IUCN had de soarte de status fan net bedrige (Least Concern, 2018).
Meksikaanske miuw

De **Meksikaanske miuw** (*Larus livens*) is in fûgel yn it skaai miuwen (*Larus*) út de famylje seefûgels (*Laridae*). 

## Skaaimerken
Folwoeksen fûgels ha in soad fan 'e Kalifornyske miuw. Earder waard de soarte dan ek as in ûndersoarte fan 'e Kalifornyske miuw (*Larus occidentalis*) behannele. Se ha in wite kop en in donkere, in laaigrize rêch, laaigrize wjukken en in foarse giele snaffel mei in read plak op 'e ûndersnaffel. De poaten binne giel, alhoewol't de jonge winterfûgels ek wol rôze poaten ha lykas dy fan 'e Kalifornyske miuw. As er trije wurdt kriget er de folwoeksen dracht. 

## Fersprieding
De fûgel komt foar yn Meksiko, dêr't er briedt op eilannen yn 'e Golf fan Kalifornje. Bûten it briedseizoen migrearret er nei it noarden oant Saltonsee yn súdlik Kalifornje en nei it suden nei Sonora. 

Se wurde op sân- en rotskusten of eilannen mei yn 'e regel net in soad fegetaasje oantroffen. 

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling. Op basis fan dy kritearia kategorisearret de IUCN de soarte as net bedrige (Least Concern, 2020) op 'e Reade list. De wrâldpopulaasje wurdt op 40.000 folwoeksen fûgels rûsd (2020).
The Milagro Beanfield War

*''The Milagro Beanfield War'' (roman), in roman fan John Nichols út 1974
*''The Milagro Beanfield War'' (film), in Amerikaanske film út 1988 op basis fan dy roman, regissearre troch Robert Redford
Kalifornyske miuw

De **Kalifornyske miuw** (*Larus occidentalis*) is in fûgel út de famylje seefûgels (*Laridae*).

## Beskriuwing

De Kalifornyske miuw is in grutte miuw dy't 55 oant 68 sm lang wurde kin, in spanwiidte fan 130 oant 144 sm en in gewicht fan 800 oant 1.400 gram hat. De fûgel is wyt mei donkergrize boppedielen. De kop bliuwt oer it algemien it hiele jier wyt. De grutte giele snaffel hat in bolfarmige punt mei in read plak op 'e ûndersnaffel. Syn eachkleur fariëarret, trochstrings bleekgiel by de súdlike ûndersoarte en donkerder by de noardlike ûndersoarte. Oars as by de Meksikaanske miuw binne syn poaten rôze yn stee fan giel. 

Kalifornyske miuwen dogge der fjouwer jier oer om it folwoeksen fearrekleed te krijen. 

## Fersprieding
Der wurde twa ûndersoarten erkend mei de folgjende fersprieding:

* *L. o. occidentalis* - de noardlike ûndersoarten, komt foar tusken Sintraal-Washington en Sintraal-Kalifornje, hat donkergrize boppekanten.
* *L. o. wymani* - de súdlike ûndersoarte, komt foar tusken Sintraal- en Súd-Kalifornje.

De Kalifornyske is in stânfûgel yn Kalifornje, Oregon, Baja California en súdlik Washington. Yn oare dielen is de soarte in trekfûgel, dy't foar it oerwinterjen migrearret nei noardlik Washington, Britsk-Kolumbia en Baja California Sur.

## Hâlden en dragen
De soarte is selden fier yn it binnenlân te sjen. Se bliuwe by de kust en boud it nêst op eilannen foar de kust of yn estuaria. Koloanjes binne op Ano Nuevo Island, Anacapa Island, Santa Barbara Island yn it Channel Islands National Park en Alcatraz Island yn San Francisco. De fûgels binne meast monogaam. 

Der wurde trije aaien lein, dy't yn in moanne útbret wurde. De piken bliuwe yn it territoarium oant se útfleane. Piken dy't troch oare  territoaria omswalkje wurde yn 'e regel deade troch it pear fan dat territoarium. Sadwaande is de stjerte ûnder piken heech.   

De fûgel hybridisearret yn Washington en it noarden fan Oregon regelmjittich mei de Beringmiuw.

## Status
Yn 'e 19e iuw hie de fûgel in soad te lijen fan it aaisykjen foar de groeiende stêd San Francisco. De koloanjes waarden boppedat fersteurd troch de bou fan bygelyks in fêsting lykas Alcatraz of fjoertuorren. De soarte is kwetsber foar klimatologyske barrens lykas El Niño en oaljelekkaazjes. De IUCN klassifisearret de soarte as net bedrige (*Least Concern*, 2018) op 'e Reade list. Oannommen wurdt dat de fûgel yn oantallen tanimt.
Beringmiuw

De **beringmiuw** (*Larus glaucescens*) is in fûgel yn it skaai miuwen (*Larus*) út de famylje seefûgels (*Laridae*).

## Beskriuwing

Beringmiuwen binne relatyf grutte miuwen en like grut as Amerikaanske sulvermiuwen. De fûgel wurdt 50 oant 68 sintimeter lang, hat in spanwiidte fan 120–150 sintimeter en weaget 730–1.690 gram. De kop, nekke, it boarst en de búk fan folwoeksen fûgles binne wyt, wylst de rêch en wjukken pearelgriis binne. De punten fan 'e wjukken binne griis en net swart lykas by oare miuwesoarten, dêr't se swart binne. De poaten binne rôze en de snaffel is giel mei it typyske reade plak ûnder de snaffel. De irissen binne donker en omfieme troch in rôze eachring.

Winterdeis wurdt de kop, de nekke en it boarst fan folwoeksen fûgels smoarch bêzjebûnt en de snaffel is doffer. De kop is wat platter yn ferlikening mei oare miuwen. 

Jonge fûgels binne brún of griis mei swarte snaffels en it duorret fjouwer jier foardat se folwoeksen fearren berikke.

## Ferprieding
De soarte briedt fan 'e Beringsee oant noardwestlik Oregon en oerwinteret súdlik oant respektivelik Japan en noardwestlik Meksiko. De soarte is in tige seldsume dwaalgast yn Jeropa. De earste bekende waarnimmings wiene op it eilân El Hierro op 'e Kanaryske Eilannen yn 1992 en sûnt dy tiid is de fûgel in pear kear waarnommen yn Noardwest-Europa.

## Hâlden en dragen

De soarte hybridisearret regelmjittich mei de Kalifornyske miuw (*Larus occidentalis*) fral yn 'e Puget Sound, wêrtroch problematyske tuskenfoarmen ûntsteane. Yn Alaska hybridisearret er ek mei de Noardamerikaanske sulvermiuw.

## Status
De fûgel wurdt op 'e Reade list troch de IUCN as net bedrige (*Least Concern*, 2018) klassifisearre. De populaasje waard yn 2006 op 506.000 fûgels rûsd (Delany en Scott). Oannommen wurdt dat de populaasje groeid.
Paralympyske Winterspullen 2026

De **XIVe [[Paralympyske Spullen|Paralympyske Winterspullen]]** wurde fan 6 oant en mei 15 maart 2026 holden yn Milaan & Cortina d'Ampezzo Noard-Itaalje. 

## Tawizing
Op 24 juny 2019 keas it Ynternasjonaal Paralympysk Komitee yn Lausanne de gaststêd. Twa kear earder waarden de Paralympyske spullen yn Itaalje hâlden; yn 1960 de simmerspullen yn Rome en yn 2006 de winterspullen yn Turyn.

## Sporten
Op 'e Paralympyske Winterspullen fan 2026 wurd troch de atleten dielnommen oan yn totaal 79 ûnderdielen dêr't medaljes foar útrikt wurde, ferdield oer 6 offisjele sporten. 

## Iepeningsseremoanje
In protte lannen wiene net fysiek oanwêzich by de iepeningsseremoanje yn de Arena fan Verona om't atleten út Ruslân en Wyt-Ruslân ûnder de eigen flagge meidwaan mochten oan de spullen mei dwaan mochten. Fan dizze lannen waard in fideo toant yn it stadion.

## Kalinder
Rjochts stiet in kolom hoefolle gouden medaljes per sport der útdield wurde. En op de ien nei ûnderste rigel stiet hoefolle gouden medailjes der op in dei wûn wurde kinne.

## Dielnimmende Lannen

## Medaljespegel

## Sjoch ek
* Olympyske Winterspullen 2026

## Keppeling om utens
*  Offisjele webside fan 'e Olympyske en Paralympyske Winterspullen fan 2026
*  offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Súdaailân

**Súdaailân** of **Súd-Aailân** (Nederlânsk: *Zuid-Eierland*) is in buorskip fan it doarp De Cocksdoarp yn gemeente Teksel yn de provinsje Noard-Hollân. Súdaailân leit yn de Aailânske polder fan it waadeilân Teksel. It stee leit yn it súdlike part fan de polder. Fan oarsprong, lei it yn de kwelder tussen de eilanden Aailân en Teksel.
East (Teksel)

**East** (Nederlânsk: *Oost*; Teksels: *Óóst*) is in buorskip op Teksel. East leit krekt east fan it doarp de Easterein op it waadeilân Teksel.

East is al in âlde buorskip op Teksel, mei pleatsen, mar ek mei in skiednis fan fiskerlju.
Seegat

In **seegat** is in priel dy't ek by leechwetter net droech falt, en in  dy ’t in sterke streaming hat. 

Foarbylden fan seegatten binne de iepeningen tusken de Waadeilannen. It Brouwershavense Gat en it Veerse Gat wiene ek foarbylden fan seegatten, mar troch it ôfdamjen yn it ramt fan de Deltawurken binne se dat net mear.
Six Flags America

**Six Flags America** wie in attraksjepark yn Largo, Marylân yn de Feriene Steaten. It lei 23 km eastlik fan Washington, D.C. en 48 kilometer súdwestlik fan Baltimore. 

## Achtbanen