Han Solo

**Han Solo** is in ferneamd fiktyf personaazje út 'e ''Star Wars''-franchise, dat mids 1970-er jierren betocht waard troch de Amerikaanske filmmakker George Lucas. Hy is in smokkelder fan 'e planeet Corellia en letter in lieder fan it Rebelleferbûn tsjin it skrikbewâld fan it Galaktysk Keizerryk, "lang ferlyn yn in stjerrestelsel fier, fier fuort". Han Solo makke it alderearst syn opwachting yn *[[Star Wars: From the Adventures of Luke Skywalker]]*, de ferboeking fan 'e earste ''Star Wars''-film, dy't yn 1976 útkaam, in jier foàr de film. Hy is lykwols it bekendst út 'e oarspronklike ''Star Wars''-filmtrilogy (1977-1983), wêryn't er spile waard troch akteur Harrison Ford. Krapoan fjirtich jier letter spile Ford deselde rol wer yn 'e film *[[Star Wars: Episode&nbsp;VII&nbsp;– The Force Awakens]]* (2015) fan 'e ''Star Wars''-ferfolchtrilogy. Yn 'e spin-off-film **' ([[2018]]) waard de rol oernommen troch [[Alden Ehrenreich]]. Han Solo is ûnlosmaklik ferbûn mei syn dierbere [[romteskip]] de ''[[Millennium Falcon]]'' en syn [[hier (begroeiïng)|hierrige]] [[piloat|ko-piloat]], de [[Wookiee]] [[Chewbacca]].

==Fiktive biografy==
===Oarspronklike ''Star Wars''-trilogy===
Yn ''[[Star Wars: Episode IV – A New Hope]]'' ([[1977]]) wurde de [[Jedi|Jedi-master]] [[Obi-Wan Kenobi]], syn jonge learling [[Luke Skywalker]] en de beide [[androïde]]n [[R2-D2]] en [[C-3PO]] op 'e [[planeet]] [[Tatooine]], oan 'e [[beskaving|ûnbeskaafde]] râne fan it [[Stjerrestelsel]], socht troch [[stoarmtroeper (Star Wars)|stoarmtroepers]] fan it [[Galaktysk Keizerryk]]. Yn 'e wetteleaze [[stêd]] [[Mos Eisley]] nimme se de lytse [[krimineel]] en [[gokker]] Han Solo yn 'e earm om fan 'e planeet te ûntsnappen. Han (spile troch [[Harrison Ford]] yn syn trochbraakrol) is in [[minske]] dy't ôfkomstich is fan 'e planeet Corellia. Hy en syn maat en [[piloat|ko-piloat]], de reuseftige [[Wookiee]] [[Chewbacca]], lizze har ta op it [[smokkeljen]] fan djoer guod yn harren [[romteskip]], de ''[[Millennium Falcon]]''.


Obi-Wan en Luke wolle nei de planeet [[Alderaan]] ta, dat dêr bringt Han harren hinne. As se dêr oankomme, ûntdekke se lykwols dat de planeet ferneatige is troch in reuseftich Keizerlik [[romtestasjon]] dat de [[Deadsstjer]] hjit. De ''Millennium Falcon'' komt fêst te sitten yn in [[lûkstriel]] fan it romtestasjon, mar Han en de oaren witte oan [[finzen]]skip te ûntkommen en rêde [[prinsesse Leia]], dy't op 'e Deadsstjer fêstholden wurdt. Obi-Wan Kenobi [[selsopoffering|offeret himsels op]] om 'e oaren de kâns te jaan om te ûntsnappen. Luke, Leia, Han, Chewbacca, R2-D2 en C-3PO leverje de [[blaudruk]]ken fan 'e Deadsstjer, dy't Leia earder yn R2-D2 ferstoppe hie, ôf by it [[Rebelleferbûn (Star Wars)|Rebelleferbûn]], wêrnei't Luke dielnimt oan in oanfal dy't de Deadsstjer ferneatigje moat. Han wegeret him earst by de rebellen te jaan, om't er dêr neat mei fertsjinje kin, mar úteinlik blykt dat mar grutspraak te wêzen, en as Luke him it meast nedich hat, komt Han him te help. 

Likernôch trije jier letter is der, yn ''[[Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back]]'' ([[1980]]), in [[trijehoeksferhâlding]] om prinsesse Leia hinne ûntstien, wêrby't Han en Luke allebeide nei har geunst tingje. By de [[evakuaasje]] fan in wichtige rebellebasis op 'e [[iisplaneet]] [[Hoth]] kriget Han de opdracht en bring Leia, dy't ien fan 'e lieders fan it Rebelleferbûn wurden is, yn feilichheid. Mei Chewbacca en C-3PO brekke se yn 'e ''Millennium Falcon'' troch de Keizerlike [[blokkade (militêre strategy)|blokkade]] fan 'e planeet hinne. Nei gâns aventoeren, wêrby't de oanhâldend kibjende Han en Leia tichter nei-inoar ta groeie, rekket it romteskip stikken, en binne se sadwaande twongen om oan te stekken yn 'e Stêd yn 'e Wolkens op 'e planeet [[Bespin]], om 'e ''Millennium Falcon'' reparearje te litten. 

De Stêd yn 'e Wolkens wurdt bestjoerd troch Han syn âlde freon [[Lando Calrissian]], dat se wurde [[gastfrijens|gastfrij]] ûnthelle. It blykt lykwols in [[mûklaach]] te wêzen, mei't Lando ûnder ien tekken skûlet mei [[Darth Vader]], de wichtichste hantlanger fan 'e [[kwea|boasaardige]] [[keizer]] [[Palpatine]]. Vader lit Han [[marteling|martelje]] en dêrnei ynfrieze yn (de [[fiktive]] stof) karbonyt, om te testen oft er op dy wize súksesfol immen finzen hâlde kin (hy is ntl. fan doel om itselde mei Luke te dwaan). Mei't er fierders gjin belang mear by de beferzen Han hat, jout er dy oan 'e [[preemjejager]] [[Boba Fett]], dy't in rol fan krúsjaal belang spile hat by it opspoaren fan 'e ''Millennium Falcon''. Boba Fett nimt Han mei werom nei Tatooine, dêr't er him ôfleveret by de [[gangster]] [[Jabba de Hutt]]. Dy hat in hege [[preemje (opspoaringsmetoade)|preemje]] op syn holle set om't Han (foarôfgeande oan 'e foarfallen yn ''[[Star Wars: Episode&nbsp;IV&nbsp;– A&nbsp;New Hope]]'') in lading [[smokkelwaar]] fan him  kwytrekke is.


Oan it begjin fan ''[[Star Wars: Episode&nbsp;VI&nbsp;– Return of the Jedi]]'' ([[1983]]), dat likernôch in jier letter spilet, is Han noch altyd beferzen yn karbonyt. Hy befynt him yn it [[haadkertier]] fan Jabba de Hutt, dy't him as in wandornamint brûkt. Prinsesse Leia en Chewbacca ûndernimme in befrijingsaksje, mar hoewol't se Han witte te ûntteien, wurde se alle trije finzen nommen troch Jabba syn trewanten. Nei in nije skynber mislearre rêdingsmisje troch Luke, feroardielet Jabba Han, Chewbacca en Luke ta de [[deastraf]] troch se yn 'e ''[[sarlacc]]'' te smiten, dêrt se libben [[fertarring|fertard]] wurde sille. It docht lykwols bliken dat Lando Calrissian, C-3PO en R2-D2 de [[entoeraazje]] fan Jabba ynfiltrearre hawwe, en dyselden en de fernimstige Luke, dy't no in [[Jedi]] is, witte al harren [[freonskip|freonen]] te befrijen.

Underwilens is keizer Palpatine úteinset mei de bou fan in nije Deadsstjer, dêr't er yn eigen persoan it tafersjoch oer hâldt. Dat liket it Rebelleferbûn in útsochte kâns ta om twa miggen yn ien klap te slaan troch tagelyk mei de nije Deadsstjer en de keizer sels ôf te weven. Om in [[float]] fan romteskippen de kâns te jaan it romtestasjon te ferneatigjen, moat lykwols earst de generatorfasiliteit op 'e [[moanne (byplaneet)|boskmoanne]] [[Endor (Star Wars)|Endor]] útskeakelje wurde, dy't it [[enerzjyfjild|enerzjyskyld]] foar de Deadsstjer opwekket. Han en Leia krije de lieding oer de [[kommando]]-ienheid dy't dat oprêde moat. Mar it blykt in falstrik te wêzen, en Han-en-dy wurde finzen nommen. Se krije lykwols ûnferwachts help fan 'e [[Ewoks]], de lânseigen bewenners fan 'e Boskmoanne. Dêrtroch witte se de Keizerlike stoarmtroepers op 'e moanne te ferslaan en de generatorfasiliteit te [[sabotearjen]]. De rebellefloat kin dan dochs noch de oanfal op 'e Deadsstjer útfiere, dy't dêrtroch fatale skea oprint. Nei de oerwinning, as de rebellen en de Ewoks feestfiere, seit Han tsjin Leia dat er der alle begryp foar hat as sy Luke as [[frijer]] kiest ynstee fan him. Leia fertelt him lykwols dat sy en Luke ûnderwilens ûntdutsen hawwe dat se [[broer]] en [[suster]] binne, en dêrnei [[tút|tutet]] se him. 

===''Star Wars''-ferfolchtrilogy===
Yn 'e [[Star Wars-ferfolchtrilogy|''Star Wars''-ferfolchtrilogy]] ([[2015]]-[[2019]]) is it tritich jier nei de ferneatiging fan 'e twadde [[Deadsstjer]] en de [[dea]] fan [[keizer]] [[Palpatine]] yn 'e Slach by Endor. Dat barren hat it [[Galaktysk Keizerryk]] ûnder fuotten helle, en yn it stee dêrfan hawwe de eardere [[rebel]]len in [[Galaktyske Republyk|Nije Republyk]] oprjochte. De restanten fan it Keizerryk binne ûnderwilens gearklofte ta de [[Earste Oarder (Star Wars)|Earste Oarder]], dy't de Nije Republyk besiket te ferdylgjen om fannijs it Keizerryk te fêstigjen. Dat stribjen kantet it [[Ferset (Star Wars)|Ferset]] him tsjin oan, in organisaasje dy't oanfierd wurdt troch Leia. 

Yn ''[[Star Wars: Episode&nbsp;VII&nbsp;– The Force Awakens]]'' ([[2015]]) binne Han en Leia noch wol [[troud]], mar se binne faninoar ferfrjemde rekke nei't harren [[soan]] Ben ûnder de [[namme]] [[Kylo Ren]] [[oerrinnen|oerrûn]] is nei de Earste Oarder. Foar de foarfallen yn 'e film wiene Han en Chewbacca de ''[[Millennium Falcon]]'' kwytrekke oan [[seerôverij|piraten]], mar se spoare it skip op om it werom te krijen. Op dat stuit wurdt it krekt op 'e nij [[dieverij|stellen]], diskear troch de rommelsykster [[Rey (Star Wars)|Rey]], de eardere stoarmtroeper [[Finn (Star Wars)|Finn]] en de androïde [[BB-8]]. Han en Chewbacca jouwe har by harren en bringe har yn kontakt mei it Ferset. Neitiid ûntjout Han him ta in [[mentor]] en in heitefiguer foar Rey. As se finzen nommen wurdt troch de Earste Oarder, giet mei er mei Chewbacca en Finn op in misje nei in basis fan 'e fijân om har te befrijen. Wylst se dêr binne, sjocht er syn soan Kylo, dy't er oansprekt en besiket oer te heljen om mei werom te gean en him wer by it Ferset te jaan. Kylo fertelt syn heit dat er wol wit wat er dwaan moatte soe, mar dat er dêr de krêft net ta hat. Hy freget Han om him te helpen, mar as dy dêrmei ynstimt, stekt Kylo him dea mei syn [[ljochtsabel]] yn in gefal fan [[patriside]].  


===''Solo: A Star Wars Story''===
De [[spin-off]]-film **' (2018) spilet tsien jier foarôfgeande oan 'e foarfallen yn *[[Star Wars: Episode&nbsp;IV&nbsp;– A&nbsp;New Hope]]*. De jonge Han Solo (spile troch Alden Ehrenreich), in ynfanterist yn 'e kriichsmacht fan it Galaktysk Keizerryk, jout him by in kriminele binde dy't ûnder lieding stiet fan Tobias Beckett. Fia Beckett rekket Han befreone mei in Wookiee dy't Chewbacca hjit, en ek komt er yn kontakt mei Qi'ra, in freondinne út syn bernetiid, en mei de smokkelder Lando Calrissian. Mei-inoar sette se útein mei in riskant plan om ûnraffinearre 'coaxium', in fossile brânstof, te stellen út 'e minen op 'e planeet Kessel.

### Tillefyzje
Han Solo (spile troch Harrison Ford) hie ek in wichtige rol yn 'e *[[Star Wars Holiday Special]]* (1978), wêryn't er syn maat Chewbacca helpt om op 'e tiid werom te kearen nei Kashyyyk, de thúswrâld fan 'e Wookiees, om in hjeldei te fieren dy't 'Libbensdei' hjit. De tillefyzjespecial omfettet ek in animearre segmint, wêryn't Ford stim jout oan in animearre foarm fan Han Solo.

Fierders ferskynt Han Solo ek yn 'e ôflevering *Tracker Trouble* (2017) fan 'e tekenfilmsearje *[[Star Wars: Forces of Destiny]]*, dêr't er ynsprutsen waard troch Kiff VandenHeuvel.

### ''Star Wars Legends''
Om 'e oarspronklike ''Star Wars''-trilogy hinne groeide in hiele universum fan literatuer en fideospultsjes wêryn't de ferhalen fan Han Solo en de oare haadpersoanen fierder útwurke waarden nei de oerwinning yn 'e Slach om Endor oan 'e ein fan *[[Star Wars: Episode&nbsp;VI&nbsp;– Return of the Jedi]]*. Nei't filmstudio Lucasfilm fan *Star Wars*-betinker George Lucas yn 2012 oernommen wie troch The Walt Disney Company, waard it meastepart fan dy oanfoljende ferhalen út 'e *Star Wars*-kanon retcond om't Disney foar de ''Star Wars''-ferfolchtrilogy in hiele oare kant út woe mei de ferhaalline. Yn april 2014 waarden alle skraste ferhalen omneamd ta *Star Wars Legends*, "leginden", dy't dus net wier bard wiene.

Brian Daley publisearre yn 1979 en 1980 in trilogy wêryn't er de smokkelaventoeren fan Han en Chewbacca foarôfgeande oan *[[Star Wars: Episode&nbsp;IV&nbsp;– A&nbsp;New Hope]]* beskreau, mei as titel *[[The Han Solo Adventures]]*. Yn *[[The Han Solo Trilogy]]* (1997-1998) waard it eftergrûnferhaal fan Han mear yn detail beskreaun troch Ann C. Cripin. Dêryn is te lêzen hoe't er him omheech klaut fan bidler fia bûsehifker nei piloat. Hy jout him by de Keizerlike Striidkrêften, mar wurdt dêr wer út smiten as er wegeret in befel op te folgjen om in finzen nommen Wookiee dy't Chewbacca hjit, te strûpen foar syn pels om't er in skipslading Wookiee-bern stellen hat dy't as slaven ferhannele wurde soene. Neitiid swart Chewbacca in 'libbensskuld' oan Han, en mei syn beiden begjinne se in nij bestean as smokkelders, wylst Han ek aktyf is as gokker. By in kaartspul wint er op dy manear de *[[Millennium Falcon]]* fan Lando Calrissian.

Yn 'e roman *[[The Courtship of Princess Leia]]* (1994), fan Dave Wolverton, nimt Leia yn omtinken om út praktyske redens te trouwen mei de smoarrike prins Isolder fan 'e machtige planeet Hapes, mar op 't langelêst sjocht se dêrfan ôf en kiest se foar Han Solo. En Yn 'e *[[Thrawn Trilogy]]* (1991-1993) fan Timothy Zahn, is Leia troud mei Han en befalt fan in twilling, Jaina en Jacen. Yn 'e roman *[[Vector Prime]]* (1999), fan R.A. Salvatore, dy't ta de romansearje *[[The New Jedi Order]]* (1999-2003) heart, komt Chewbacca om wylst er it libben rêdt fan Anakin, de jongste soan fan Han en Leia. Neitiid rekket Han yn in djippe depresje. Yn in folgjend diel, *[[Star by Star]]* (2001) komt Anakin dochs ek noch om, wat de Han syn sitewaasje noch oanboazje lit. Uteinlik wit er him lykwols mei syn ferliezen te fermoedsoenjen. 

Yn 'e romansearje *[[Legacy of the Force]]* (2006-2008) falt Jacen, de soan fan Han en Leia, ta proai oan 'e tsjustere kant fan de Krêft en stoart it Stjerrestelsel yn in nije boargeroarloch. Nei't Jacen troch syn suster Jaina ombrocht is yn 'e roman *[[Invincible (roman fan Troy Denning)|Invicible]]* (2008) fan Troy Denning, nimme Han en Leia harren pakesizzer Allana, de dochter fan Jacen, as bern oan.

## Spilers fan 'e rol yn 'e ''Star Wars''-filmsearje