Eed fan Straasburch

De **Eed fan Straasburch** (Latyn: *Sacramenta Argentariae*; Frânsk: *Les Serments de Strasbourg*; Dútsk: *Die Straßburger Eide*) wie in plechtige alliânsje tusken de healbruorren Loadewyk de Dútser, kening fan East-Frânsje, en Karel de Keale, kening fan West-Frânsje tsjin harren (heal)broer Lotarius I, kening fan Midden-Frânsje en hâlder fan de keizerstitel fan it Frankyske Ryk. De Eed waard tekene op 14 febrewaris 842. Hja binne skreaun yn trije ferskillende talen: Midsiuwsk Latyn, Galloromaansk en Aldheechdútsk allegear yn Karolingyske minuskel. It Romaanske diel is oer it algemien bepaald dat dat ien fan de earste teksten is yn in taal dy't him ûnderskiedt yn in Galloromaanske. De tekst is opsteld troch Nithard.

## Eftergrûn
De oarsprong fan it konflikt wie by keizer Loadewyk de Fromme, de heit fan de trije striidzjende bruorren. Loadewyk woe de ienheid fan it ryk wis wêze, dat net gebrûklik wie neffens Frankyske gewoanten, dêr't eltse soan rjocht hie op in part fan de eigendom fan harren heit. Yn 817 stelde Loadewyk de *[[Ordinatio Imperii]]* op dy't de oplossing fan dat probleem wêze moast. Hy bepaalde dêryn dat Lotarius I, de âldste soan, de keizerstitel en opperkening wêze soe, mei syn twa bruorren Loadewyk de Dútser en Pepyn I fan Akwitaanje as ûnderkeningen. Doe't yn 823 in fjirde soan út syn twadde houlik, Karel de Keale berne waard, woe Loadewyk him ek yn de erfenis opnimme. Loadewyk de Dútser en Pepyn wiene al net wiis dat hja mar ûnderkeningen wurde soene en waarden brûkel dat hja mei in fjirde erfgenamt noch minder krije soene.

Yn 838 ferstoar Pepyn lykwols, twa jier foar't Loadewyk de Fromme ferstoar. Dêrmei waard it tal erfgenamten werombrocht ta trije. De trije bruorren smieten de *Ordinatio Imperii* fuort en kamen op 30 maaie 839 yn Worms ta in nije regeling. Elts soe syn eigen keninkryk krije. Nei't Loadewyk de Fromme yn 840 ferstoar easke Lotarius nettsjinsteande de útfiering fan de *Ordinatio Imperii*. De oaren wegeren en ferklearren him de kriich. Yn 841 fersloegen hja Lotarius yn de Slach by Fontenoy yn Boergonje. It bleau lykwols gefaarlik foar de oerwinners Loadewyk de Dútser en Karel de Keale en op 14 febrewaris 842 yn Straasburch dêr't hja foar harren ferienige legers plechtich in eed ûnthieten en taseine inoar stypje te bliuwen. Dat tasizzen waard ferneamd as de Eed fan Straasburch.

De Eed fan Straasburch late streekrjocht ta it Ferdrach fan Ferdun yn 843, dêr't it Karolingyske Ryk ferparte waard yn trije keninkriken: it West-, Mid- en Eastfrankyske Ryk

## De eed
De eed waard dus skreaun troch Nithard, in pakesizzer fan Karel de Grutte. De boarne fan de eed is yn syn *De dissensiobus filiorum Hludovici pii libri quatuor* en waarden weromfûn yn in kopy fan syn kronyk (18 *folia*) dat yn de tsiende of alfde iuw skreaun is, dus hast twa iuwen letter as de oarspronklike. Nithard wie wierskynlik sels oanwêzich by it ôflizzen fan de eed.
Nithard spruts oer in eed yn de *Romana lingua* (Galloromaansk) en ien yn de *Teudisca lingua* (Dútsk of Germaansk). It diel dat yn it Romaansk skreaun wie, wie wierskynlik in dialekt dat yn it noarden fan West-Frânsje sprutsen waard en kin as in foarrinner fan it Aldfrânsk sjoen wurde. Troch de tekst kin sjoen wurde dat it Galloromaansk him ûnderskiedt fan it Latyn en oare Romaanske talen. It Dútske diel wie stellich in Aldheechdútsk of Rynfrankysk dialekt en waard sprutsen yn de omkriten fan Straasburch. Karel en Loadewyk wiene beide Frankysk, dus hja sprutsen wierskynlik in Frankysk/Dútsk dialekt en harren legers sprutsen Frankysk en Galloromaansk (it lêste benammen yn West-Frânsje).
Loadewyk de Dútser, de âldste fan beide bruorren, spruts syn leger ta yn it *Teudisca* om harren it byld te jaan en Karel die itselde yn it *Romana* nei syn leger. Dêrnei spruts Loadewyk, kening fan East-Frânsje (it hjoeddeiske Dútslân), him út yn it *Romana* en meitsje himsels dúdlik oan de manlju fan syn healbroer Karel de Keale, kening fan West-Frânsje (it hjoeddeiske Frankryk). Karel die itselde yn it *Teudisca* oan de manlju fan Loadewyk. Dêrnei leine beide legers in eed ôf yn harren eigen taal om it tasizzen fan harren lieder te befêstigjen. 

### Tekst
De transkripsjes binne oanpasse. De ôfkoartings binne útwurke en lêstekens tafoege.

It folgjende is it part fan it oarspronklike manuskript yn de Romaanske lânstaal sûnder bewurkings:

## Sjoch ek
*Slach by Fontenoy
*Ferdrach fan Ferdun
*Ferdrach fan Prüm
*Ferdrach fan Meerssen
*Ferdrach fan Ribemont