open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brigitta Boccoli

**Brigitta Boccoli** (Rome, 5 maaie 1972) is in Italjaansk tillefyzje-, film- en toanielaktrise.

## Libben en karriêre
Boccoli waard yn 1972 berne yn Rome, yn in gesin dat ôfkomstich wie út Milaan, yn it Noarditaljaanske Lombardije, en koart foar har berte nei Rome ferfearn wie. Har âldere suster Benedicta Boccoli is ek aktrise.

Brigitta Boccoli begûn har karriêre op 'e tillefyzje, yn it programma *Pronto, Chi Gioca?*, dêr't har suster ek foar wurke. Hja aktearret yn films, op 'e tillefyzje (ûnder mear út en troch yn soapsearjes) en treedt ek op yn teäters. Hja is troud mei de sirkusartyst Stefano Nones Orfei (1966), dy't hja moete hat by it programma *Reality Circus*. Mei him hat se in soan, dy't fan Manfredi hjit.

## Hichtepunten út Boccoli's karriêre
;films
*1982: *Manhattan Baby* (reg.: Lucio Fulci)
*1985: *La ragazza dei lillà* (reg.: Flavio Mogherini)
*1987: *Com'è dura l'avventura* (reg.: Flavio Mogherini)
*1991: *Nostalgia di un piccolo grande amore* (reg.: Antonio Bonifacio)
*2003: *Gli angeli di Borsellino* (reg.: Rocco Cesareo)
*2006: *Olè* (reg.: Carlo Vanzina)
*2008: *Pietralata* (reg.: Gianni Leacche)

;teäter
*1993–1994: *Scanzonatissimo* (reg.: Dino Verde)
*1998: *The Owl and the Pussycat* (reg.: Furio Angiolella)
*1999: *L'ultimo Tarzan* (reg.: Sergio Japino)
*1999–2001: *Il padre della sposa* (reg.: Sergio Japino)
*2001: *Anfitruo*, (Plautus), (reg.: Michele Mirabella)
*2002: *La schiava* (reg.: Claudio Insegno)
*2002–2003: *Uscirò dalla tua vita in taxi* (reg.: Ennio Coltorti)
*2003: *Il Paradiso può attendere* (reg.: Anna Lenzi)
*2010: *La mia miglior nemica* (reg.: Cinzia Berni)

;tillefyzje
*1987–1991: *Domenica in*
*2000–2001: *Ricominciare*
*2001: *Una donna per amico*, season 3
*2002: *Cuori rubati*
*2004: *Don Matteo*, season 4, 23RD episode
*2006-2007 *Reality Circus* (realitytillefyzjeprogramma)

## Keppelings om utens
* Brigitta Boccoli yn de IMDB
Charles Kingsford Smith

Sir **Charles Edward Kingsford Smith**, *Smithy* (Brisbane, 9 febrewaris 1897 - boppe de Andamaanske See, 8 novimber 1935) wie in ferneamd Australysk loftfeartpionier. Yn 1928 wie er de earste dy't in transpasifyske flecht fan de Feriene Steaten nei Austraalje folbrocht.
Ek makke er de earste flecht sûnder te stopjen oer it Australysk fêstelân en ûnder mear de earste (kommersjele) flechten tusken Austraalje en Nij-Seelân.

By syn besykjen syn faasjerekord tusken Ingelân en Austraalje te ferbetterjen ferdwûn er mei syn fleantúch boppe de Andamaanske See by Birma.

## Priveelibben
Charles Edward Kingsford Smith wie de fyfde fan sân bern fan William Charles Smith, in bankdirekteur, en Catherine Mary Kingsford. Fan 1903 oant 1907 wenne de hûshâlding yn Vancouver yn Kanada. Werom yn Austraalje gie er nei de *St Andrew's Cathedral School* yn Sydney. Dêrnei studearre er elektromeganika oan it *Sydney Technical College* fan 1911 oant 1912.

Yn 1930 boaske er oan Mary Powell; sy krigen in soan.

Yn de tritiger jierren wie er lid fan de faksystyske Australyske organisaasje New Guard.

## Trans-Pasifyske flecht
Op 31 maaie 1928 om 8:54 oere, setten Kingsford Smith en syn ko-piloat Charles Ulm út Oakland wei ôf foar de earste trans-pasifyske flecht nei Austraalje. Syn Fokker F.VII/3m hie de namme *[[Southern Cross]]* (nei it Suderkrús). Dat diene se yn trije etappes: sy fleagen fan Oakland nei Honolulu op Hawaï (27 oere en 25 minuten) , doe nei Suva, Fidzjy (34 oere en 30 minuten) en dêrnei nei Brisbane (20 oeren) dêr't se acht dagen letter lânen.

## Keppelings om utenss
*  Frederick Howard: ''Kingsford Smith'', Sir Charles Edward Smith (1897 - 1935) op gutenberg.net.au)
*  Charles Kingsford Smith as fleanende aas
*  Charles Kingsford Smith op syn trans-Tasmaansk flechten
*  Charles Kingsford Smith (ôfbylden fan Smith en syn fleantúch, de ''Southern Cross''
Reggio nell'Emilia (stêd)

**Reggio Emilia** of **Reggio nell'Emilia** is in stêd yn de Italjaanske regio Emylje-Romanje en haadstêd fan de provinsje Reggio nell'Emilia. De stêd hat 172.525 ynwenners (2013).

## Berne yn Reggio nell'Emilia
* Ludovico Ariosto (1474-1533), poëet, toanielskriuwer en hofling oan it hartochlik hôf fan Ferrara, skriuwer fan *Orlando Furioso*
* Silvio d'Arzo (1920-1952), skriuwer
* Serge Reggiani (1922-2004), Frânsk akteur
* Romolo Valli (1925-1980), akteur
* Zucchero (1955), Italjaansk rocksjonger
* Benny Benassi (1967), Italjaanske DJ en producer
* Hachim Mastour (1998), Marokkaansk fuotballer
Stefano Nones Orfei

**Stefano Nones Orfei** (1966) is in Italjaansk sirkusartyst en dompteur.

## Libben en karriêre
Nones Orfei waard yn 1966 berne as de soan fan Moira Orfei en Walter Nones. Hy is boaske oan 'e aktrise Brigitta Boccoli.

Stefano Nones Orfei is ferbûn oan it famyljesirkus, *Moira*, dêr't er no mei direkteur fan is. Hy docht dêr as artyst fral optredens mei hynders en mei tigers, mei as bysûnderheid in wite tiger, mar ek wol mei oare, somtiden tige eksoatyske bisten. Dêrfoar hat er by it sirkusfestival fan Monte Carlo ferkate prizen wûn. Nones Orfei hat lykwols ek optreden op 'e hege koarde, oan 'e trapeze en op 'e trampoline.

Nones Orfei wurdt ek út en troch frege foar in rol op tillefyzje, en hy wie yn 2006-2007 by it Italjaanske tillefyzjeprogramma *Reality Circus* de beglieder fan 'e kandidaten dy't sikusacts learden.

## Keppeling om utens
* Side oer Stefano Orfei op it webstee fan Sirkus ''Moira''
Sonnet 17

***Sonnet 17*** is it lêste yn in rige fan santjin saneamde "fuortplantingssonnetten", dy't it earste part fan de Sonnetten fan Shakespeare út 1609 foarmje. Yn dizze sonnetten puonnet Shakespeare in feint oan in húshâlden te begjinnen en bern te krijen, want syn moaiens hawwe net it ivige libben. Nei dit gedicht ferskowt de tematyk ynienen nei de romantyk fan it ferneamde Sonnet 18.

## Shakespeares tekst

## Oersetting
:Wa sil al sa skielk myn fers noch leauwe
:As it oprjocht dyn wiere goedens neamt?
:Wylst de himel wit, dat it krekt in grêf is,
:Dat dyn libben dekt; net heal dyn lof sjongt.
:As ik dyn swide eagen sketse koe,
:Lykas yn ferzen dyn moaiens, stik foar stik,
:Dan sei hja skielk: "Dizze poëet dy lycht,
:Sokke himelske pracht giet foarby oan minsken."
:Dan waard myn skrift, fergield troch syn âldens,
:Fersmaad, lyk âlde manlju mei praatsjes,
:En wat dy rjocht die, waard in mâl ferlet,
:In poffige klank út in fier ferline.

::Mar wie der mei de tiid in bern as dy,
::Dan wienen der twa: dêr en yn myn rym.

## Besjoch ek
* Sonnetten fan Shakespeare
Iraanske gizelderskrisis

De **Iraanske gizelderskrisis** wie in gizeling yn de Amerikaanske ambassade yn Teheran, dy't yn 1979 begûn en 444 dagen (sa'n 14 moannen) duorre. De gizeling hie te krijen mei de tanimmende ynfloed fan Amerika yn Iran, wêrmei't it Iraanske folk oer it algemien net al te bliid wie.

By de gizeling waarden 63 diplomaten en boargers fêstholden. De aksje duorre fan 4 novimber 1979 oant 20 jannewaris 1981. Sa no en dan lieten de gizelnimmers minsken frij, mar 52 moasten de ein fan de gizeling útsitte.
Sonnet 18

***Sonnet 18*** of ***Shall I compare thee to a summer's day?*** is ien fan de bekendste fan de 154 Sonnetten fan William Shakespeare. It tema is de fergonklikens fan ierdske moaiens en de ivichheid fan de poëzy. Hjoeddedei wurdt jamk te praat brocht dat it oarspronklike ûnderwerp fan it gedicht, Shakespeares leafste, foar wa't it gedicht skreaun is, in man wie, wylst mannichien it sonnet brûkt ta it beskriuwen fan in frou.

## Shakespeares tekst

## Oersetting
:Sil ik dy ferlykje mei in simmerdei?
:Do bist noch swider en noch sêfter.
:Rûge winen skodzje de leaflike maitiidsknoppen,
:En sa gau is dy tiid fan simmer wer foarby.
:Somtiden skynt it himmeleach te fel,
:En faak is syn gouden glâns beskûle,
:Alles wat pronket wurdt in kear wei,
:By tafal of troch natuerlik ferfal;
:Mar dyn ivige simmer giet net oer
:Noch sil dyn moaiens ea fergean,
:Noch sil de dea opsprekke datsto yn syn skaad wanderst
:Want mei dizze rigels bisto ferivige.

::Salang't men azemet en sjocht,
::Salang sil dit gedicht libje en libben oan dy jaan.

## Besjoch ek
Sonnetten fan Shakespeare
Luma Carioca

**Luma Carioca**, echte namme ûnbekend (Rio de Janeiro, 9 maaie 1966), is in rêstend Brazyljaansk neakenmodel en pornografysk aktrise, dy't ek wol wurke hat ûnder de skûlnamme Luma Tropical. 

## Libben en karriêre
Luma Carioca waard yn 1966 berne yn 'e Brazyljaanske wrâldstêd Rio de Janeiro, dêr't hja ek opgroeide. Yn 1995, doe't se 29 jier wie, makke se har debút yn in pornografyske film. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile se yn totaal yn seis pornofilms, wêrûnder twa fan it Sweedske *[[Private (filmstudio)|Private]]*-label (*Private Castings X 20* en *Samba*), en ien fan 'e foaroansteande Amerikaanske studio *[[VCA Pictures]]* (*Tropica Erotica*). Ek wurke se foar de minder bekende Amerikaanske labels *Video Team* en *Leisure Time Entertainment*. 

Njonken har aktearwurk wie Carioca ek as neakenmodel aktyf. Neffens har offisjele opjefte wie hja ûnder har karriêre 1.65&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 50&nbsp;kg en kupmaat 34D, dêr't se oan kommen wie troch in boarstfergruttingsoperaasje te ûndergean. Uteinlik loek se har yn 1996, nei in jier, oardel, út 'e pornoyndustry werom.

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Luma Carioca yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Luma Carioca yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Luma Carioca op ''FreeOnes''
Sandy Milz

**Sandy Milz**, echte namme ûnbekend (12 maart 1990), is in Russysk neakenmodel en pornografysk aktrise, dy't ek wol wurke hat ûnder de skûlnammen Maria K., Maggie, Dora, Kapriznaya, Tammy en Tijana.

## Libben en karriêre
Milz waard yn 1990 berne yn Ruslân. Hja makke yn 2009, doe't hja 19 jier wie, har debút yn 'e pornoyndustry. Dêrby foel se al gau op troch har lichte lichemsbou, mei in lingte fan 1.62&nbsp;m, in gewicht fan 41&nbsp;kg en natuerlik A-kupboarsten. Se lei har benammen ta op it meitsjen fan lolitapornografy. 

Milz hat fral yn 't spier west foar pornoblêden en websiden op it ynternet, wêrûnder ClubSeventeen.com, TeenSexMania.com, TeenStarsOnly.com, FuckStudies.com en 21Sextury.com. Dêrnjonken hat se neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn acht pornografyske films spile, ûnder mear foar de studio's Cherry Vision, Juicy Entertainment, Sunset Media, Sinful Pictures en Wildlife.

## Keppelings om utens
* Biografyske gegevens en filmografy fan Sandy Milz yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Sandy Milz op ''FreeOnes''
Wilhelmina Bladergroen

**Wilhelmina Johanna Bladergroen** (Amsterdam, 12 july 1908 - Glimmen, 25 desimber 1983) wie in Nederlânsk heechlearaar yn de ortopedagogyk.

## Libben en wurk
Wilhelmina Bladergroen wie in dochter fan kantoarboekhanneler Willem Frederik Bladergroen en Hendrika Maria Bruchner. Sy  studearre nei it Barlaeus Gymnasium yn Amsterdam, MO-lichaamlike opfieding. Neist har wurk as dosinte sette hja yn 1932 út ein mei in stúdzje psychology.

Yn de Twadde Wrâldoarloch siet Wilhelmina Bladergroen in skoft fêst yn kamp Vught fanwege har help by de ûnderdûk fan Joadske bern.

Nei de oarloch ûntjoech se har ta in autoriteit op it mêd fan de ortopedagogyk. Hoewol't hja net promovearre wie waard se efter elkoar ta lektor en gewoan heechlearaar beneamd oan de Ryksuniversiteit Grins. Se wie de oprjochtster fan it Psychologysk Pedagogysk Ynstitút yn Amsterdam en fan de Stichting Ynstitút foar Remedial Teaching yn Grins. Beide ynstituten rjochten harren op bern mei swierrichheden by it learen en opbringen. Bladergroen har stribjen wie hieltyd om teöry en praktyk by elkoar te bringen. Kritisy fan har wurk wiene lykwols fan betinken dat har ideeën net genôch wittenskiplik ûnderboud wiene.

Wilhelmina Bladergroen stoar yn de âldens fan 75 jier yn Glimmen.

## Bibliografy
In kar:
*Bladergroen, Wilhelmina J. (16e druk 1983, 1e druk 1966) *Lichamelijke en geestelijke ontwikkeling van het kind* ISBN 90-295-0210-X - Amsterdam - Arbeiderspers
*Bladergroen, Wilhelmina J. (1978) *Nooit òf-òf, altijd èn-èn* (ôfskiedskolleezje) ISBN 90-01-08251-3 - Grins - Wolters-Noordhoff
*Bladergroen, Wilhelmina J. (1967) *Verantwoording van verkenning* (ynaugurele rede Grins) - Grins - Wolters
*Bladergroen, Wilhelmina J. (1961) *Waarmee spelen onze kleuters?* - IJmuiden - Vermande
*Bladergroen, Wilhelmina J. (1960) *Wie is "stout"?* - Nijkerk - Callenbach
*Bladergroen, Wilhelmina J (1959) *Bakvis en brasem* - Nijkerk - Callenbach
*Bladergroen, Wilhelmina J. (1957) *Speel goed met speelgoed* - De Haach - Van Stockum
*Bladergroen, Wilhelmina J. (1949) *Problemen der kinderdiagnostiek* (ynaugurele rede Grins) Grins - Wolters
Jove Books

**Jove Books** (foarhinne **Pyramid Books**) is in Amerikaanske útjouwerij fan *[[paperback]]*-boeken, dy't fêstige is yn New York. It bedriuw is tsjintwurdich in ymprint fan Berkley Books, dat wer ta de Penguin Group heart.

## Skiednis
Pyramid Books waard yn 1949 oprjochte troch útjouwers Afred R. Plaine en Matthew Huttner. Ein jierren sechstich diene dy it bedriuw fan 'e hân oan 'e Walter Reade Organization, wêrnei't it yn 1974 oankocht waard troch Harcourt Brace. As ymprint fan dy útjouwerij waard Pyramid Books yn 1977 omneamd ta Jove Books. Yn 1979 waard de ymprint ferkocht oan G.P. Putnam's Sons, dy't Jove ûnderbrocht by syn difyzje Berkley Books. Yn 1996 waard Putnam oernommen troch de Britske Penguin Group.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Jove Books
Berkley Books

**Berkley Books** is in Amerikaanske útjouwerij dy't fêstige is yn New York. It bedriuw makket ûnderdiel út fan it Britske útjouwersconcern de Penguin Group. De bekendste ymprint fan Berkley is Ace Books, dêr't science fiction en fantasy ûnder útjûn wurdt.

## Skiednis
Berkley Books waard yn 1955 as in selsstannich bedriuw oprjochte troch Charles Byrne en Frederic Klein, twa boekeredakteurs dy't earder by Avon Publications wurke hiene. De útjouwerij droech yn 't earstoan de namme Chic News Company, mar waard noch yn itselde jiers omneamd ta Berkley Publishing Co. Al rillegau begûn it bedriuw him ta te lizzen op 'e publikaasje fan science fiction-literatuer. Yn 1965 waard Berkley oernommen troch G.P. Putnam's Sons, wêrnei't it de *[[paperback]]*-ymprint fan dy útjouwerij waard.

Yn 1982 naam Putnam ek Grosset & Dunlap en Playboy Press oer, en doe waarden de Ace Books- en Jove Books-ymprints fan Grosset & Dunlap, mei dêropta Playboy Press as gehiel oan Berkley tafoege. Playboy Press gie úteinlik folslein op yn Berkley, sadat de namme yn ûnbrûk rekke, mar Ace en Jove waarden beholden as aparte ymprints. Meitiid ûntjoech Ace him ta de science fiction-ymprint, wylst Berkley sels him almar mear begûn ta te lizzen op militêre romans, lykas it troch de ferfilming ferneamd wurden *The Hunt for Red October*, fan Tom Clancy.

Hjoed de dei makket Berkley ûnderdiel út fan 'e Amerikaanske difyzje fan 'e Britske Penguin Group, dy't yn 1996 Putnam oernaam. De útjouwerij publisearret sawol *paperbacks* as *[[hardcover]]*-edysjes.

## Ymprints
* Ace Books
* Charter Books
* Jove Books
* Playboy Press (yn ûnbrûk)
* Signet Mysteries

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Berkley Books
Bandûng

**Bandûng** (Yndonezysk: **Bandung**) is de haadstêd fan de provinsje West-Java op it Yndonesysk eilân Java. Har bynamme is de blommenstêd (*Kota Kembang*). Bandûng is de net-offisjel haadstêd fan de Sûndanezen, dy't yn West-Java oerhearksje. Njonken it Yndonesysk wurdt dêr ek in protte Sûndaneesk sprutsen.

## Berne yn Bandûng
* Johan Fabricius (1899-1981), Nederlânsk skriuwer en sjoernalist
* Henk Badings (1907-1987), Nederlânsk komponist
* Eppo Doeve (1907-1981), Nederlânsk tekener-yllustrator
* Jan Hanlo (1912-1969), Nederlânsk dichter en skriuwer
* Roderik de Man (1941), Nederlânsk komponist
* Olaf Douwes Dekker (1941-2018), Nederlânsk dichter
* Liesbeth List (1941-2020), Nederlânsk sjongster
* Sandra Reemer (1950), Nederlânsk sjongster en presintatrise
Renee LaRue

**Renee LaRue**, echte namme: **Tracy Renee Evans** (St. Louis, 14 augustus 1970), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel, pornografysk aktrise en pornoregisseur, wa har skûlnamme oft wol op ferskate manearen ferhaspele is, ta Renee Larue, Rene LaRue, Rene Larue, Renee La Rue, Rene La Rue en Renee LeRue. Ek hat se wol wurke ûnder de namme Ray. Neffens har offisjele opjefte is LaRue 1.70&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 54&nbsp;kg en kupmaat 34D, dêr't se oan kommen is troch in boarstfergruttingsoperaasje te ûndergean.

## Libben en karriêre
LaRue waard yn 1970 berne yn St. Louis, yn 'e steat Missoury. Yn 1998, doe't se 28 jier wie, makke se har debút yn in pornografyske film.

Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile se dêrnei yn totaal yn 219 pornofilms, û.m. foar sokke foaroansteande labels as *[[Wicked Pictures]]*, *[[Vivid Entertainment]]*, *[[Jill Kelly Productions]]*, *[[VCA Pictures]]*, *[[New Sensations (filmstudio)|New Sensations]]*, *[[Elegant Angel]]*, *[[Sin City (filmstudio)|Sin City]]*, *[[Adam & Eve (bedriuw)|Adam & Eve]]* en *[[Devil's Film]]*. Ek wurke se wol foar minder bekende studio's, wêrûnder *[[Extreme Associates]]* en *[[Afro-Centric Productions]]*. 

Njonken har aktearwurk posearre LaRue ek wol foar neakenblêden. Yn 2005 regisearre hja fierders twa films, ntl. *Elements of Desire*, foar de studio *Wildlife*, en *Sex Illusions 1*, foar *X-Worx*. LaRue waard twaris nominearre foar in *[[AVN Award]]* (de *[[Oskar]]* fan 'e pornowrâld): yn 2002, yn 'e kategory bêste groepsekssêne, foar har optreden yn 'e film *X-Rated Auditions 3*, en yn 2003, yn 'e kategory bêste lesbyske groepsekssêne, foar har rol yn 'e film *Paying the Piper*. Uteinlik loek LaRue har yn 2006 út 'e pornoyndustry werom.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Renee Larue
* Biografy en filmografy fan Renee Larue yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Renee Larue yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Renee Larue op ''FreeOnes''
Moersia (stêd)

**Moersia** (Spaansk: *Ciudad de Murcia*) is in stêd en gemeente yn it súdeasten fan Spanje. It is de haadstêd fan de regio Moersia. Op 1 jannewaris 2014 hie de stêd 439.712 ynwenners, en is dêrmei de sânde stêd fan Spanje.
Keunsttaal

In **keunsttaal** is in taal dy't útfûn is om oan in beskaat ferlet te foldwaan. Sa binne ferskate keunsttalen gearstald om te tsjinjen as medium foar ynternasjonale kommunikaasje, om sa it probleem fan 'e spraakbetizing op te lossen. Sokke keunsttalen wurde gauris oantsjut as "universele talen" of "helptalen". Dêrby moat oantekene wurde dat soks net bjuster súksesfol west hat. In foarbyld fan sa'n soarte keunsttaal is yn it foarste plak it Esperanto, dat yn 1887 troch de Poalsk-Joadske taalkundige Ludwik Lejzer Zamenhof skepen waard. Tsjintwurdich sprekke wrâldwiid mear as 2 miljoen minsken floeiend Esperanto, en dêrmei is dy taal fierwei it súksesfolst fan alle keunsttalen. Soartgelikense talen binne it Ynterlingua (1.500 brûkers); it Ido (100-200 brûkers); it Volapük (20 brûkers); en it Novial. In foarbyld fan in helptaal dy't net as wrâldtaal ornearre is, is it Ynterslavysk, in saneamde zonale keunsttaal, d.w.s. in taal foar kommunikaasje tusken sprekkers fan ien bepaalde taalfamylje.

Fierders binne guon keunsttalen ek yn it libben roppen om kompjûters mei te programmearjen (bgl. BASIC), om mei robots te kommunisearjen, of om minsken mei learswierrichheden te helpen (bgl. blissymbolics). Dêrnjonken binne beskate keunsttalen betocht en útwurke by wize fan it jaan fan eftergrûn oan wurken fan literatuer, film en tillefyzje. Dêrby moat men tinke oan it Quenya, de taal fan 'e elven yn J.R.R. Tolkien syn *[[The Lord of the Rings]]*, of oan it Klingon, in taal fan bûtenierdske wêzens út 'e Amerikaanske tillefyzjerige *[[Star Trek]]*, dy't útwurke waard troch de taalkundige Marc Okrand.
Pidgin

In **pidgin** of **pidzjin** is in taal mei in sterk ferienfâldige grammatikale struktuer, in beheind leksikon en in frij lyts skala oan stylfoarmen. Pidgins binne de memmetaal fan net ien, mar ûntsteane as de leden fan twa ûnderling ûnfersteanbere taalmienskippen mei-inoar besykje te kommunisearjen sûnder dat se dêrby har taflecht nimme kinne ta in trêde taal. Soks resultearret yn in mingfoarm fan 'e beide oarspronklike talen, wêrby't dy werombrocht wurde ta in tige simpele foarm. Om't de driuw ta kommunikaasje yn sokke gefallen yn it ferline almeast hannel wie, wurde pidgins ek wol **hannelstalen** neamd.

De measte pidgintalen binne basearre op Westjeropeeske talen, in gefolch is fan 'e koloniale skiednis fan 'e measte Westjeropeeske lannen, dy't yn it ferline gebieten yn Afrika, Súd- en Súdeast-Aazje, Oseaanje en de Amearika's bemasteren. Guon pidgintalen binne sa nuttich bleken, dat se in semy-offisjele status bemachtige hawwe; sokke talen wurde "útwreide pidgins" neamd, fanwegen de ekstra foarmen dy't se ûntwikkele hawwe om oan it ferlet fan 'e sprekkers te foldwaan.

Pidgintalen moatte net betize wurde mei kreoalske talen, dy't ûntsteane as pidgintalen safolle sprutsen wurde dat se memmetaalsprekkers krije. Mei't der dan in ferlet ûntstiet ta it útdrukken fan in folle grutter ferskaat oan dingen, nimt de kompleksiteit fan 'e grammatika en de omfang fan 'e wurdskat yn sokke gefallen navenant ta. Dêrmei ferlieze sokke talen dan de wichtichste skaaimerken fan pidgintalen.

Foarbylden fan pidgintalen binne it Fanagalo, in pidginisearre foarm fan it Sûlû mei in beheinde ynbring fan it Ingelsk en it Afrikaansk, dy't benammen troch mynwurkers yn Súd-Afrika sprutsen wurdt; it Namibysk Swart Afrikaansk (of *Küchendeutsch*), in pidginfoarm fan it Dútsk dy't (grutdiels foarhinne) troch de swarte befolking fan Namybje ûnderling sprutsen waard; en it Russenoarsk, in taal dy't foarhinne yn noardlik Noarwegen sprutsen waard troch de pleatslike fiskersbefolking en Russyske keaplju (sjoch: Pomoaren).

## Sjoch ek
* kreoalske taal
* mingtaal
Museum van Bommel van Dam

**Museum van Bommel van Dam** is in museum foar moderne keunst yn Fenlo yn de Nederlânske provinsje Limburch dêr't skilder- en tekenkeunst, byldhoukeunst en fotografy útstald wurdt. It is in ûntwerp fan Jos van Hest 

It museum is 16 oktober 1971 oprjochte troch it Amsterdamse pear Maarten en Reina van Bommel-van Dam, dy't nei de Twadde Wrâldoarloch út ein setten mei sammeljen fan keunst. Maarten van Bommel wie bankier en in leafhawwer fan keunst.

Yn 1969 wie harren wente yn Amsterdam te lyts wurden foar de kolleksje. It pear besleat doe om harren goed 1100 skilderijen, tekeningen, printen en bylden oan de gemeente Fenlo te skinken ûnder it betingst dat de samling plak yn in museum krije soe, der in wenning njonken it museum foar it pear beskikber kaam en se frije tagong ta it museum krigen fia in binnendoar.
Yn 1971 waard it nei it pear ferneamde museum iepene.

Maarten van Bommel is yn 1991 ferstoarn. Syn frou Reina van Bommel (Voorthuizen, 31 desimber 1910), rekke op 29 july 2008 wei. It museum die mei oan it Dútsk-Nederlânsk gearwurkingsprojekt Crossart tusken 2004 en 2010.

Sûnt 2014 kin elts dy't dat wol in stik muorre yn it museum hiere.

## Ferhuzing en privatisearring
Sûnt 1 novimber 2017 is it museum tydlik sletten fanwegen de ferhuzing nei it tsjinoerlizzende eardere Haadpostkantoar Keulse Poort. Neffens it plan hie it museum ein 2019 wer iepen wêze moatten. Tagelyk waardt it museum privatisearre. De museumstichting woe in oare koers farre om mear besikers te lûken. Op 5 septimber 2021 waard it museum op de nije lokaasje weriepene.
Crossart

**Crossart** of folút **Crossart Route-Moderne-Kunst** wie in gearwurkingsferbân fan fjouwer Nederlânske en seis Dútske musea yn it grinsgebiet fan de provinsjes Gelderlân en Limburch oan de iene kant en de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen oan de oare kant. It measte omtinken krige de bydzjende keunst, lânskip en arsjitektuer.

It projekt krige stal tusken 2004 en 2010 en wie in inisjatyf fan twa ministearjes yn Düsseldorf yn oerlis mei it Nederlânske ministearje fan Underwiis, Kultuer en Wittenskip. It projekt waard finansiere troch de EU (Euregio Ryn-Maas Noard), troch de museüms, de boppe neamde provinsjes en troch it Ministearje fan Ekonomyske Saken fan Noardryn-Westfalen. 

Der waard mienskiplik publisiteit oan jûn yn de foarm fan meartalige folders en websides mei wiidweidige rûtebeskriuwings. Fierders waard in mienskiplike útstalling realisearre yn de Bundeskunsthalle yn Bonn mei in mânske katalogus yn fjouwer talen.

## Museüms dy't meidiene
### Nederlân
* Arnhim: Museum foar Moderne Keunst Arnhim mei byldepark
* Nymwegen: Museum Het Valkhof
* Otterlo: Kröller-Müller Museum mei byldepark
* Fenlo: Museum van Bommel van Dam

### Dútslân
* Bedburg-Hau: Museum Schloss Moyland mei byldepark
* Dúsburch: Lehmbruck-Museum mei Byldepark fan it Lehmbruck-Museum
* Kleef: Museum Kurhaus Kleef mei park
* Krefeld: Krefelder Kunstmuseüms: Kaiser Wilhelm Museum, Museum Haus Lange en Museum Haus Esters mei byldepark
* Mönchengladbach: Museum Abteiberg mei byldepark
* Neuss: Museum Insel Hombroich, en ek de Langen Foundation

## Galery

File:Museum Moderne Kunst Arnhem mei 2007.jpg|Museum foar Moderne Keunst Arnhim
File:20071118 Museum Het Valkhof.jpg|Museum *Het Valkhof*
Ofbyld:Entrance Kröller-Müller Museum.JPG|Kröller-Müller Museum
File:Slot Moyland Byars Spinning Oracle PM05.jpg|Museum Schloss Moyland
Ofbyld:Lehmbruck-Museum 03.JPG|Lehmbruck-Museum
Ofbyld:Kleve Museum Kurhaus PM05.jpg|Museum Kurhaus Kleef
Ofbyld:Krefeld kaiser wilhelm museum.jpg|Kaiser Wilhelm Museum
Ofbyld:Krefeld haus lange esthers 9.jpg|Haus Esters (l), Haus Lange (rjochts)
Ofbyld:Mönchengladbach museum mit skulpturengarten.jpg|Museum Abteiberg
Ofbyld:PICT0466.jpg|Museum Insel Hombroich: Graubner Pavillon
File:Langen Foundation Neuss 02.jpg|Langen Foundation


## Literatuer
* *Crossart - Van Gogh bis Beuys - Van Gogh tot Beuys*, de Crossart-katalogus (Dútsk/Nederlânsk/Ingelsk/Frânsk)

## Keppeling om utens
*    Webside fan Crossart
Sonnet 1

***Sonnet 1*** is ien fan de 154 sonnetten fan de Ingelske poëet William Shakespeare. It is it earste fan de 17 "fuortplantingssonnetten", wêryn't hy in feint oanpuonnet bern te krijen foar't syn jeugd foarby is.

## Shakespeares tekst
Flint (Wales)

**Flint** (Welsk: *Y Fflint*) is in plak in Wales, yn it bestjoerlik greefskip Flintshire en yn it seremoanjele behâlden greefskip Clwyd.

De stêd leit oan de mûning fan de rivier de Dee (*Dyfrdwy*). Flint krige yn 1284 as earste plak fan Wales in town charter (in fariant fan stedsrjochten). 
Flint is ûnder mear bekend fan Flint Castle. Yn dit kastiel spilet in sêne út in stik fan Shakespeare, Richard II  


Ofbyld:Flint Castle 01.JPG|Ruïne fan kastiel Flint
Ofbyld:Dee Estuary.JPG|It estuarium fan de Dee  by Flint
Ofbyld:Benkid77 Residential tower blocks, Flint 290609.JPG|Flats yn Flint
Akron (Ohio)

**Akron** (bynamme *Rubber Capital of the World*) is in stêd yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Ohio. It is it haadplak fan Summit County. Ynwennertal: 198.100 (2013).
Abraham van der Hart

**Abraham van der Hart** (Amsterdam, 1747 - dêre, 1820) wie in Nederlânsk arsjitekt. 

## Wurk
Fan 1777 ôf oant syn dea yn 1820 wie Van der Hart stedsboumaster fan Amsterdam. Hy realisearre yn dy tiid ferskate grutte wurken, lykas it Maagdenhuis en it Nieuwe Werkhuis, beide útfierd yn in klassisistyske styl. Ek waarden ûnder syn lieding yn 1829 twa Amsterdamske tuorren sloop dy't frijwat beskiedend foar it oansjen fan de stêd wiene. Dat wiene de Jan Roodenpoortstoer en de Haringpakkerstoer. Der binne plannen om de Haringpakkerstoer op 'en nij te bouwen. Van der Hart hat fanwege partikulieren in tal steatlike patrysjerswenten ûntwurpen. Dy binne fral te finen yn Amsterdam en Haarlim. Foarbylden yn Haarlim binne it Hûs Hodshon en Hûs Barnaart. Van der Hart waard as stedsboumaster opfolge troch Jan de Greef.

## List mei sy wurk
*1779-1782 Amsterdam: Nije Wurkhûs, Weesperveld
*1783-1787 Amsterdam: Maagdenhuis, Spui 21
*1794-1795 Haarlim: Hûs Hodshon
*1801 Haarlim: Teekoepel Bellevue, Spaarne
*1803-1808 Haarlim: Hûs Barnaart
*1810-1813 Amsterdam: Oranje-Nassau Kazerne
*1815 Soestdijk: Nille fan Waterloo


Ofbyld:Haarlem-Vredenburg-theekoepel abraham van der hart.jpg|Teekoepel fan it Haarlimske Bellevue út 1801
Ofbyld:Haarlem-huis-barnaart-nieuwegracht7.jpg|It Hûs Barnaart yn Haarlim
Ofbyld:Nille fan Waterloo Soestdyk 53.JPG|De nille fan Waterloo


## Sjoch ek
*List fan Nederlânske arsjitekten
Pealgat

In **pealgat** is in kûle yn de grûn dêr't in peal yn set wurdt.

Yn de archeology binne pealgatten werom te kennen as ferkleuringen yn de boaiem. De ferkleuring ûntstiet troch it fergean fan in peal yn it gat. De ferrotte peal of de ierde dy't it gat opfolde, is fan in oare gearstalling as de grûn derom hinne en hat dêrom in oare kleur. Pealgatten binne wichtich yn de archeology meidat se faak de iennige oerbliuwsels binne fan bouwurken dy't makke binne fan fergonklik materiaal lykas hout.
San Bernardinopas

De **San Bernardinopas** (Italjaansk: **Passo San Bernardino**) is in Switserske berchpas dy't it Dútsktalige Hinterrheintal mei it Italjaansktalige Valle Mesolcina ferbynt. De pas waard al brûkt troch de Romeinen en is ferneamd nei de hillige Bernardinus fan Siena. It hjoeddeistige trajekt waard oanlein yn 'e iere njoggentjinde iuw (1818-1823), en is bûten de winterperioade, dy't meastentiids duorret fan oktober oant en mei maaie, frij tagonklik foar ferkear.
Wite-Seekanaal

It **Wite-Seekanaal** (eins it **Wite-See-Eastseekanaal**; Russysk: Беломо́рско-Балти́йский кана́л (ББк), *Belomorsko-Baltijski kanal (BBK)*), dat op 2 augustus 1933 iepene waard, is in 227 kilometer lang skipfeartkanaal dat de Wite See ferbynt mei de Eastsee, by Sint-Petersburch. Offisjeel hjitte it: *Belomorsko-Baltijski kanal imeni Stalina* dat betsjut 'Wite-See-Eastseekanaal ferneamd  nei Stalin', mar bekend ûnder de ôfkoarting *Belomorkanal* ('Wite-Seekanaal).

It kanaal bestiet foar in grut part út al besteande wetterwegen; rivieren en trije marren: de Ladogamar, de Onegamar en de Vygozeromar.

It oare part fan 48 km waard hielendal mei de hân oanlein yn 20 moannen sa't Stalin hjitten hie. Teminsten 12.000 twangarbeiders út de *[[Goelag]]* ferlearen it libben by de oanlis, neffens offisjele rapporten. It krekte tal deaden is net bekend. Guonts rûze it deadetal op 25.000 - 100.000


Ofbyld:Canal Mer Blanche.jpg|Finzenen oan it wurk, 1932
Oerd (skip út 2003)

De **Oerd** is in skip fan rederij Wagenborg en wurdt tegearre mei susterskip Sier brûkt foar de feartsjinsten tusken Holwert en It Amelân en is in justjes wizige ferzje fan de Sier.

It is it twadde skip dat by Wagenborg ûnder dizze namme fart. It earste skip waard omdoopt ta *[[Oerd (skip út 1985)|Monnik]]* en wurdt sûnt 2003 ynset op 'e ferbining tusken Lauwerseach en Skiermûntseach.

## Keppelings om utens
* De ''Oerd'' op faktaomfartyg.se
* aktuele posysje fan de Oerd
Eppo Doeve

**Joseph Ferdinand ('Eppo') Doeve** (Bandûng (Nederlânsk-Ynje), 2 july 1907 - Amsterdam, 11 juny 1981) wie in tekener, ûntwerper en boekbânûntwerper.

Yn 1927 ferfear Doeve fan Bandûng nei Wageningen yn Nederlân, dêr't er oan de Lânbouhegeskoalle studearje woe. Yn syn stúdzjetiid wie er lid fan de Wageningske Studinten Feriening Ceres en mei-oprjochter fan de Ceresband.
Al foar de Twadde Wrâldoarloch wurke er foar in stikmannich opinyblêden; fan koart nei de befrijing fan Nederlân oant syn dea wie dat foar Elseviers Weekblad. Hy foarseach it blêd wykliks fan in politike print en makke yllustraasjes by reportaazjes. Yn 1948 ûntwurp er it earste affysje fan it doe krekt oprjochte Holland Festival.

Doeve yllustrearre reklamekampanjes fan ûnder oare Heineken en Philips. Teffens makke er dekôrs en bankbiljetten en tekene omslaggen foar in protte iere Prisma Pockets. Hy skildere ek portretten.

Hy wie lid fan *[[Arti et Amicitiae]]* yn Amsterdam.

## Keppeling om utens
* www.eppodoeve.nl
Liu Gang

**Liu Gang** (Liaoyuan, 30 jannewaris 1961) is in Sineesk natuerkundige, filosoof, wiskundige en letter ek dissidint.

Hy wurdt beskôge as ien fan de oanfierders fan de studinteopstân op it Plein fan de Himelske Frede yn Peking op 4 juny 1989. Yn maaie 1996 kaam er yn de Feriene Steaten te lâne op de Universiteit fan Columbia dêr't er ynformatika studearre.

## Literatuer
* : *Standoff at Tiananmen*, Utj. Eddie Cheng (2009), 308 siden, ISBN 0982320302
* : *From Comrade to Citizen: The Struggle for Political Rights in China*, Utj. Harvard University Press (2008), 286 siden, ISBN 0674018907
* : *Modern China: A Guide to a Century of Change*, Utj. Harvard University Press (2003), 530 siden, ISBN 0674012402
* : *Chinese Lessons: Five Classmates and the Story of the New China*, Utj. Macmillan (2006), 315 siden, ISBN 0805076158
* : *Lake with No Name: A True Story of Love and Conflict in Modern China*, Utj. Simon and Schuster (2009), 320 siden, ISBN 1439150524

## Sjoch ek
* Andrej Sacharov
Wiebe Bergsma

**Wiebe Bergsma** (Haulerwyk, 2 maart 1955 - Ljouwert, 28 juny 2015) wie in Frysk histoarikus.

## Wurkpaad
Bergsma studearre yn 1981 ôf as kultureel antropolooch en histoarikus oan de Ryksuniversiteit Grins en wie sûnt 1985 ferbûn oan 'e Fryske Akademy as histoarikus foar de iermoderne tiid. 

Bergsma hat tsientallen publikaasjes op syn namme brocht. Under oaren oer hoe't it kalvinisme him nei de reformaasje yn Fryslân ûntjoech, iermoderne gelearden en it hoflibben en de stêdlike kultuer yn Ljouwert yn de Gouden Iuw. 

Hy wie lid fan de Fryske Akademy en fan de *[[Maatschappij der Nederlandse Letterkunde]]*. Njonken dat wie er lange tiid redakteur by it *Tijdschrift voor Nederlandse Kerkgeschiedenis*.

## Bibliografy
* *Tussen Gideonsbende en publieke kerk. Een studie over het gereformeerd protestantisme in Friesland, 1580-1650* (Utjouwerij Verloren, 1999)
* *Gelovigen, dominees en geleerden. Opstellen over Friese en Nederlandse geschiedenis in de vroegmoderne tijd*. Postúm bondele wurk ûnder redaksje fan Klaas van Berkel, Hans Cools, Hans Mol. (Utjouwerij Verloren, 2019)

## Keppelings om utens
* Wiebe Bergsma yn de DBNL
* [Bergsma Oersjoch fan Bergsma syn publikaasjes by [Tresoar]]
Fairey Swordfish

De **Fairey Swordfish** wie in Britske torpedobommesmiter út de jierren tritich, dy't yn de Twadde Wrâldoarloch by de Fleet Air Arm fan de Royal Navy yn gebrûk wie. Hy waard troch de bemanningen ek wol *Stringbag* neamd.

De Swordfish wie yn 1939 al ferâldere, mar brocht dochs in tal wapenfeiten op syn namme dy't it neamen wurdich binne, ûnder oaren de ferneatiging fan de Italjaanske Marine (*Regia Marina*) by de Slach fan Tarente (1940) - de earste seeslach dy't allinne mei fleantugen fierd waard - en it útskeakeljen fan it Dútske slachskip de ''Bismarck'' (1941). Hy waard fral as floatoanfalsfleantúch ynset, mar nei it ferskinen fan modernere fleantugen yn lettere jierren ek brûkt as ûnderseeboatbestrider en foar treningen. De Swordfish bleau oan it seefront yn Jeropa oant de ein fan de kriich.

## Spesifikaasjes

## Farianten

**Swordfish**
:Earste produksjesearje
**Swordfish I**
:Utrist mei driuwers
**Swordfish II**
:Fersy mei ûnderste wjukken fan metaal, sadat raketten meinommen wurde koene, yntrodusearre yn 1943.
**Swordfish III**
:Ferzje mei radar, 1943
**Swordfish IV**
:Lêste searjeferzje mei in tichte kabine boud foar Kanada

## Keppelings om utens
*  It ferhaal oer de oanfal op de Bismarck
*  "Stringbag Plus" In artikel oer it fleanen mei de Swordfish yn *Flight* 1946
Oxfordshire

**Oxfordshire** is in tradisjoneel en net-stedlik greefskip yn it súdeasten fan Ingelân, dat oprjochte waard yn 'e iere 10e iuw. It grinzet oan de greefskippen Berkshire, Buckinghamshire, Gloucestershire, Northamptonshire, Warwickshire en Wiltshire.

De haadstêd is Oxford mei syn ferneamde universiteit. Oare wichtige plakken binne Abingdon, Bicester, Banbury, Kidlington en Wantage. It westen fan it greefskip wurdt soms wol ta de saneamde *[[home counties]]* rekkene.

It greefskip hat in grutte toeristeyndustry. Oxfordshire is ien fan de meast bloeiende gebieten yn de Jeropeeske Uny.

## Skiednis
Oxfordshire as administrative regio giet werom oant de 11e iuw, doe't it noch hielendal benoarden de rivier de Teems lei. Sûnt is it gebiet altyd fan belang west; de fruchtbere lânbougrûn koe de stêden yn súdlik Ingelân fan fiedsel foarsjen en yn  1089 waard yn Oxford de earste universiteit fan it lân oprjochte. De namme komt fan it  Angelsaksyske *Oxenaford* ('furde fan de oksen').

Fan de 13e iuw ôf oan hearde it greefskip by de Cotswolds, in gebiet mei in protte hichten yn sintraal Ingelân, dêr't in soad wol produsearre waard. Yn 1839 kaam Didcot oan it spoar te lizzen. It automerk Morris waard yn 1912 opjochte yn Oxford. It distrikt fan Oxfordshire besuden de Teems, *[[Vale of White Horse]]*, waard yn 1974 oan it greefskip taheakke. Dêrfoar behearde it ta it oanswettende Berkshire.

## Oerheid
### Distrikten

## Geografy
It greefskip is foar it grutste part in lanlik gebiet, mei mar in inkelde delsetting fan boppe de 10.000 ynwenners. Sintraal Oxfordshire wurdt foarme troch de leechlizzend klaaigrûnen oan de rivier de Teems. It noarden fan it greefskip bestiet út kalkstien en beheart ta Area of Outstanding Natural Beauty (nasjonaal park) de Cotswolds, dat de krite fan  Somerset oant Worcestershire beslacht. Mei Berkshire en Buckinghamshire ûnderhaldt Oxfordshire in totaal fan njoggentich natuerreservaten.

### Oanswettende greefskippen

## Demografy
Fan de befolking is 14,5% âlder as 65 jier. De wurkleazens beslacht 1,8 % fan de beropsbefolking.
It ynwennertal gie omheech fan likernôch 576.100 yn 1991 nei 605.488 yn 2001. Oxfordshire is it tinstbefolke greefskip fan it súdeasten fan Ingelân.

## Delsettings
Kursyf skreaune pakken behearden oant 1974 by Berkshire.

**[[Abingdon (Ingelân)|Abingdon]]*
* Banbury
* Bicester
* Burford
* Carterton
* Chipping Norton
**[[Didcot]]*
**[[Faringdon]]*
* Henley-on-Thames
* Oxford
* Thame
**[[Wallingford (Ingelân)|Wallingford]]*
**[[Wantage]]*
* Witney
* Woodstock

## Ut Oxfordshire
* John Owen (1616-1683), puriteinsk teolooch
* Henry Rawlinson (1810-1895), archeolooch

## Keppelings om utens
* Oxfordshire County Council
* Nijs út Oxfordshire
Rodos

**Rodos** (Gryksk: Ρόδος, *Ródos*) is in Gryksk eilân en gemeente yn de Egeyske See. De gemeente beslacht sûnt de weryndieling fan 2011 it hiele eilân en hat 115.290 ynwenners (2011). De haadstêd fan it eilân is Rodos-stêd.

Rodos is it fjirdgrutste eilân fan Grikelân en is part fan de eilânnekloft Dodekanesos. It leit in pear kilometer besuden it Turkske fêstelân, en is dêrmei ien fan de meast eastlike eilannen dy't ta it Grykske lân hearre.

Der binne fêste fearferbinings tusken Rodos en it Grykske fêstelân, mar ek tusken Rodos en eilannen as Simi, Kos, Patmos, Santorini en Karpatos.
Jonestown (Guyana)

**Jonestown** wie in delsetting yn 't oerwâld fan Noardwest-Guyana, ôfsletten fan 'e rest fan 'e wrâld. It waard yn 1977 boud ûnder lieding fan Jim Jones, dy't de leden fan syn sekte, People's Temple, hjirta twong. Jonestown waard ynternasjonaal ferneamd, doe't op 18 novimber 1978 mear as 900 minsken om it libben kamen yn 'e delsetting, op 'e tichteby lizzende lâningsbaan yn Port Kaituma en yn Georgetown, de haadstêd fan Guyana. De namme Jonestown is ynherint wurden oan 'e ynsidinten dy't dêr plakfûn hawwe.

In totaal fan 909 Amerikanen stoar yn Jonestown, fan wa 907 troch syanide-fergiftiging. Dy praktyk waard troch Jones en inkelde oanhingers "revolúsjonêre selsmoard" neamd. De fergiftigings yn 'e delsetting waarden útfiert nei't fiif oaren by Port Kaituma fermoarde wienen, ûnder wa kongresman Leo Ryan. Fjouwer oare leden fan 'e sekte kamen om yn Georgetown op befel fan Jones.
Rodos (stêd)

**Rodos** (Gryksk: Ρόδος) is de haadstêd fan it Grykske eilân Rodos. De stêd leit yn it uterste noarden fan it eilân, en yn it jier 2011 hie it 50.636 ynwenners.
Johannes Albertus Boer

**Johannes Albertus (Jo) Boer** (Grins, 22 febrewaris 1895 - dêre, 12 febrewaris 1971), yn fakliteratuer meast **J.A. Boer** neamd, wie in Nederlânsk arsjitekt.

## Libben en wurk

Jo Boer wenne en arbeide syn hiele libben in de stêd Grins, dêr't er tusken 1926 en 1956 in grut tal gebouwen ûntwurp. Bygelyks ferskate grutte wenningkompleksen, fral yn de Korrewegwijk. Ta de bekendste dêrfan wurde rekkene de wenten om it *Bernouilliplein* hinne (1926). Ek it *Pythagorascomplex* (1930) yn de Oranjewyk is fan syn hân. Fierder ûntwurp Boer yn Grins it Noarderbad (1933) en teater *De Beurs* (1938) oan it Akerkhof. Syn eigen wen-wurkhûs (1939) oan de Hereweg wie ek fan syn hân. Ek bûten Grins wie Boer acktyf: hy tekene ûnder mear lânhuzen en filla's yn Haren en Snits. Yn Snits ûntwurp er ek it fabryk fan snobbersguodfabrikant *Tonnema* (1954).

Boer liet him fral ynspirearje troch de Amsterdamske Skoalle en de Nije Saaklikheid. Guon fan syn bouwurken binne oanwiisd as ryksmonumint, ferskate oare stean op de monumintelist fan de gemeente Grins.

Op 12 febrewaris 1971 bedarren Boer en de frou mei de auto yn it Ferbiningskanaal tsjinoer it haadstasjon fan Grins nei in útwykmanoeuvre. It slagge omstanners en de brânwar net om harren te rêden: beide ferlearen it libben.

## Priuwke fan syn wurk

Ofbyld:100923 Stationsweg 20 (Het Uilennest) Haren Gn NL.jpg|Filla *Het Uilennest* (1928) yn Haren 
Ofbyld:110327 Pythagorascomplex Groningen NL.jpg|It *Pythagorascomplex* (1930) yn Grins 
Ofbyld:Tonnemafabriek Sneek 03.JPG|It Tonnemafabryk (1954) yn Snits 
Ofbyld:100710_Hereweg_82_(woon-werkhuis_JA_Boer)_Groningen_NL.jpg|Jo Boer syn wen-wurkhûs (1939) oan de Hereweg yn Grins (2010) 


## Literatuer
* Overbeek, Rita M.H., en Marieke van der Heide (2006). *Jo Boer (1895-1971): architect uit het Noorden*. Noordboek, Grins. ISBN 90-330-0567-0, ISBN 978-90-330-0567-1

## Sjoch ek
* List fan Nederlânske arsjitekten
Lemster Manljuskoar

It **Lemster Manljuskoar** is in kristlik koar mei likernôch 125 leden út Lemmer en syn wide omkriten. It koar waard oprjochte op 11 jannewaris 1965, en wurdt al hast fjirtich jier begelied troch dirigint Harm van der Meer. It repertoire bestiet benammen út Fryske folksmuzyk, geastlike muzyk en algemien klassike muzyk.
Mar fan Allos

De **Mar fan Allos**, of **Allossermar**, (Frânsk *Lac d'Allos*), is de heechst lizzend natuerlike mar yn Jeropa (2228m) mei in oerflak fan 54 ha en in djipte fan 48m. Dominearre troch de Mont Pelat (3050m) yn it noarden en yn it suden troch tuorren fan sânstien, leit de mar yn in sirkel foarme troch de tei fan gletsjers yn in earder tiidrek. De mar wurdt fuorre troch raanwetter en herberget Forel en Trekzalm (*Salvelinus alpinus*).
Robin Williams

**Robin McLaurin Williams** (Chicago, 21 july 1951 – Paradise Cay, 11 augustus 2014) wie in Amerikaansk akteur.

Hy begûn syn karriêre mids jierren 70 as stand-up comedian yn San Francisco en Los Angeles. Williams stie bekend om syn protte imitaasjes en de ferskate stimkes dy't er brûkte by syn optredens. Syn alderearste tf-rol waard dy fan alien Mork yn de rige *Mork & Mindy*. Foar syn byrol yn *Good Will Hunting* krige er yn 1998 in Academy Award, nei 't er dêrfoar trije kear earder nominearre wie. Dêrneist krige er mear as fjirtich oare aktearprizen takend, wêrûnder Golden Globes foar* Mork & Mindy*, *Good Morning, Fjetnam*, *The Fisher King*, *Aladdin*, *Mrs. Doubtfire* en Emmy Awards foar *Carol, Carl, Whoopi and Robin* en *ABC Presents: A Royal Gala* en Saturn Awards foar *Aladdin* en *One Photo Photo*.

## Keppelings om utens
* Robin Williams yn de IMDb
*  Webside Robin Williams
Jo Boer (skriuwster)

**Johanna Maria (Jo) Boer** (Soerabaja (Nederlânsk-Ynje), 4 desimber 1907 – Capelle aan den IJssel, 14 april 1993) wie in Nederlânsk romanskriuwster. Sy wenne it grutste part fan har libben mei har freondinne yn Parys.

Boer hie in avontuerlik libben. Mei har fêste freondinne Joffer Roelofswaert wenne hja ek alve jier yn Noard-Afrika, ûnder mear fiif jier yn de stêd Bou Saâda yn Algerije. Yn de oarloch tsjinne se by de Royal Navy en nei de oarloch wurke Boer op de Nederlânske ambassade yn Parys. Boer skreau har literêre wurk yn de jierren fjirtich. Yn ddy jierren ferskynden ek har fertalingen fan skriuwers as Vercors, D.H. Lawrence, Sartre en Gore Vidal.
Yn 1948 krige Jo Boer de Fiverberchpriis foar har boek *Kruis of munt*. Bordewijk, dy't yn de sjuery siet, wie tige te sprekken oer dy roman.
 
## Prizen
*1948 - Fiverberchpriis foar *Kruis of Munt*

## Bibliografy
*1938 - *Catharina en de magnolia's*
*1939 - *Wereldtentoonstelling
*[[1947]] - *De erfgenaam*
*[[1947]] - *De vertroosting van het troosteloze*
*[[1948]] - *Melancholie der verzonken jaren*
*[[1948]] - *Beeld en spiegelbeeld*
*[[1949]] - *Kruis of munt*
*[[1949]] - *Een zachtmoedige''

## Keppeling om utens
* Jo Boer yn de DBNL
Rosenheim (stêd)

**Rosenheim** is in stedsdistrikt (*kreisfreie Stadt*) yn Opper-Beieren, in regio yn 'e Dútske dielsteat Beieren. Mei mear as 60.000 ynwenners is Rosenheim nei München en Ingolstadt de tredgrutste stêd fan Opper-Beieren.

## Berne yn Rosenheim
* Hermann Göring (1893-1946), politikus, militêre lieder fan nazy-Dútslân en oprjochter fan de Gestapo en de Luftwaffe
* George Dzundza (1945), akteur

## Stoarn yn Rosenheim
* Hans-Ulrich Rudel (1916-1982), de meast ûnderskieden Dútske piloat út de Twadde Wrâldoarloch
* Ray Manzarek (1939-2013), mei-oprjochter en toetsenist fan rockgroep The Doors
Knossos

**Knossos** (Gryksk: Κνωσός, *Knōsos*) is it grutste brûnstiidske archeologyske fynplak op Kreta en wurdt beskôge as Jeropa's âldste stêd.

## Skiednis fan 'e opgravings
Yn de njoggentjinde iuw waard fakentiids materiaal fan in terrein besuden de eilânhaadstêd Heraklion brûkt ta it bouwen fan huzen yn dy stêd. Der waard fermoede dat dêr oerbliuwsels leinen fan it kolossale Minoyske paleis fan Knossos. Yn 1878 fûn archeolooch Arthur John Evans it de muoite wurdich en ûndersykje hokker gebou hjir stien hie, foar't alle oerbliuwsels troch de huzebou weifage wêze soenen. Hy begûn mei opgravings by Knossos en al gau seach men dat op it terrein in Minoysk paleis stien hie, nei alle gedachten dat fan de legendaryske kening Minos. By de opgravings waard it westlike part fan it paleis ûntdutsen, en dêrby waard in protte ierdewurk út dy tiid fûn.
Leo Ryan

**Leo Joseph Ryan, Jr.** (Lincoln (Nebraska), 5 maaie 1925 - Jonestown (Guyana), 18 novimber 1978) wie in Amerikaansk politikus foar de Demokratyske Partij.

Ryan wie ôffurdige fan it Alfde Kongresdistrikt fan Kalifornje fan 1973 oant er deasketten waard yn Guyana troch leden fan de People's Temple yn Jonestown koart skoft foardat sy harren kollektyf te koart diene. Hy is it earste en ienige Amerikaanske kongreslid oant no ta dy't ûnder it útoefenjen fan syn funksje fermoarde is.

Yn 1962 wie er boargemaster fan South San Francisco.
Lagardère SCA

**Lagardère SCA** is Frânsk bedriuw wêrfan't it haadkertier fêstige yn it sechstjinde arrondisemint fan Parys. Foarhinne besloech it wurkmêd fan dizze multinational in grut ferskaat oan sektors, mar tsjintwurdich is it fierhinne beheind ta multymediaproduksje en -útjefte. Op dat terrein is it ien fan 'e liedende korporaasjes fan 'e wrâld.

## Skiednis
Jean-Luc Lagardère wie in Frânsk ûndernimmer, dy't yn 1963 oan it haad kaam te stean fan it bedriuw Matra, in fleantúchprodusint dy't yn 1945 oprjochte wie. Yn 1981 naam Matra de foaroansteande Frânske útjouwerij Hachette SA oer, en waard Lagardère ek dêr de foarman fan. Yn 1992 waarden de beide bedriuwen gearfoege ta Lagardère SCA, dat him fanôf dy tiid benammen talei op 'e publikaasje fan multymedia-útjeften fia de "papierrene" útjouwersbrâns, mar ek fia tillefyzje, radio en it ynternet.

## Difyzjes
Tsjintwurdich is Lagardère aktyf yn fjirtich ûnderskate lannen, en bestiet it konglomeraat út fjouwer grutte difyzjes:
* Lagardère Publishing: publikaasje fan boeken, e-boeken en audioboeken
** Hachette Livre (yn Frankryk)
*** Hachette UK (yn Grut-Brittanje)
** Hachette Book Group (yn 'e Feriene Steaten)
* Lagardère Active 
** Hachette-Filipacchi Médias: publikaasje fan kranten, tydskriften en digitale media
** Hachette TV & Radio: radio- en tillefyzjeproduksje en -útstjoering en reklametsjinsten
* Lagardère Services: detailhannel (benammen yn lofthavens en op grutte spoarstasjons)
* Lagardère Unlimited: ympressariaat op it mêd fan sport- en oar talint; sportbegelieding, evenemintmanagement, marketing fan útstjoerrjochten en management fan sportparken en -stadions

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Lagardère SCA