open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mayday (radiosinjaal)

**Mayday** is yn de radiotelefony it gebrûklike needsinjaal. It is it ekwifalint fan it S O S yn de radiotelegrafy. De term is in ferbastering fan it Frânske *m'aidez* ('help my').

Om misbrûk foar te kommen en de help sa fluch en effisjint at kin op it plak te krijen is it gebrûk fan 'Mayday' oan protokollen en regels bûn. De term 'Mayday' kaam yn de jierren tweintich fan de 20e iuw yn 'e swang.

### Loftfeart
Yn de boargerloftfeart is de ynternasjonale needfrekwinsje 121,500 MHz. De militêre loftfeart brûkt 243,000 MHz as needfrekwinsje. Njonken dat hat Nederlân de sekundêre needfrekwinsje 120,875 MHz foar de boargerloftfeart, offisjeel *Netherlands Discrete Emergency Frequency* neamd. 

### Skipfeart
Yn de skipfeart wurdt it Mayday-signaal ek brûkt foar in needsituaasje foar skip as (in lid fan de) bemanning. De needkanalen foar de skipfeart op see binne VHF-kanaal 16, en de Middenweach 2182 kHz of op it binnenwetter VHF-kanaal 10 of it blokkanaal dat op'n stuit oanwiisd is.

## Oare needsinjalen
Foar urginte gefallen dêr't it libben net faai stiet wurdt it sinjaal "Pan-pan" brûkt; "Securité" wurdt brûkt foar warskôgings yn it generaal.
Postbank

De **Postbank** wie yn Nederlân sûnt 1881 in bank dy't fia de posttsjinst útfierd waard. 

Yn Nederlân wie de Postbank in kombenaasje fan de Rykspostspaarbank, de Postsjek en Girotsjinst en de Gemeentegiro fan Amsterdam. Yn 2009 is de Postbank opgien yn 'e ING.
Tsien Geboaden

De **Tsien geboaden** (Hebriuwsk: *עשׂרת הדברות* (*asèrèt hadiwrot*) letterlik: 'Tsien wurden' of 'Tsien útspraken') jouwe de tsien regels om te libjen dy't neffens it joadendom en kristendom troch God oan de minsken jûn is.

Oare beneamings binne: 'Tsien wurden', of 'dekalooch' (Hebriuwsk:*עשרת הדברים* (*asèrèt hadewariem*); Gryksk: *deka logos*), 'De stiennen tafels', 'De tafels fan de Wet', 'Wet fan de Heare'.

## De ''Tsien geboaden''

1  Doe spriek God al dizze wurden, sizzende:

2  Ik bin de Heare, dyn God, dy't dy út it tjinsthûs, laet hat.

3  Dû silst gjin oare goaden foar myn antlit hawwe.

4  Dû silst gjin snien byld noch hokfor likenis meitsje fan itjinge dat boppe yn 'e himel is, noch fan itjinge dat ûnder op 'e ierde is, noch fan itjinge dat yn 'e wetters ûnder de ierde is.

5  Dû silst dy dêr net foar bûge noch har tsinje; hwant Ik de Heare, dyn God, bin in oergunstich God, dy't de misdied fan 'e âffears bisiikje oan 'e bern, oan it trêdde en oan it fjirde slachte fan dyjingen, dy't My haetsje;

6  en doch barmhertichheit oan tûzenen fan dyjingen, dy't My leafhawwe en myn geboaden ûnderhâlde.

7  Dû silst de namme fan 'e Heare dyn God net idel brûke, hwant de Heare sil net ûnskuldich hâlde dy't syn namme idel brûkt.

8  Bitink de sabbatdei, datstû dy hilligest.

9  Seis dagen silstû arbeidzje en al dyn wurk dwaen;

10 Mar de sawnde dei is de sabbat fan 'e Heare dyn God: dan silstû gjin wurk dwaen, dû, noch dyn soan, noch dyn dochter, noch dein tjinstfeint, noch dyn tjinstfaem, noch dyn fé, noch dyn frjemdling dy't yn dyn poarten is;

11 hwant yn seis dagen hat de Heare himel en de ierde makke, de sé en alles hwat dêryn is, en Hy rêstte de sawnde deis: dêrom seinge de Heare, de sabbatdei, en hillige him.

12 Earje  jimme heit en jimme mem, dat dyn dagen forlange wurde meije yn it lân, dat de Heare, dyn God, dy jowt.

13 Dû silst net deaslaen.

14 Dû silst net troubrekke.

15 Dû silst net stelle.

16 Dû silst gjin falsk tsjûgenis sprekke tsjin dyn neiste.

17 Dû silst net bigeare dyn neiste syn hûs, dû silst net bigeare dyn neiste syn frou, noch syn tsjinstfeint, noch syn tjinstfeim, noch syn okse, noch syn ezel, noch eat dat dyn neiste sines is.

Exodus 20, fers 1 - 18.
Registan

It **Registan** (*[[Perzysk]]: plak fan sân*) is in plein yn it sintrum fan Samarkand.

It wie in publyk plein, In ûntwerp fan Timoer Lenk, it stee dêr't keninklike besluten ferkondige waarden mar ek it stee dêr't eksekúsjes útfierd waarden. Oan trije kanten steane madrassas, dy't it Registan in werkenber, islamitysk oansjen jouwe: De Ulug-Bek Madrassa oan de westkante, Tilla-Kari Madrassa oan de noardkante en Sjer-Dor Madrassa oan de eastkante.

It plein en de gebouwen binne ferfallen mei it ferfal fan Samarkand. Yn de 20e iuw binne de gebouwen lykwols restaurearre. Yn 2014 waard it gebiet gerekonstruearre.


Ofbyld:Registan Tillya-Kari madrasah2009.JPG|Registan 2009
Ofbyld:Registan square2013.JPG|Registan 2013
Ofbyld:Registan square 2014.JPG|Registan 2014
Ofbyld:Registan Ulugbek madrasah2014.JPG|Ulug-Bek Madrassa
Ofbyld:Registan Tillya-Kari madrasah2014.JPG|Tilla-Kari Madrassa
Ofbyld:Registan Sherdor madrassah2014.JPG|Sher-Dor Madrassa
Big Sandy Creek (Kolorado)

**Big Sandy Creek** is in 360 km lange sydrivier fan de rivier de  Arkansas dy't ferneamd waard fan it Bloedbad fan Sand Creek yn Kiowa County, Kolorado. 

Grutte stikken fan de stream lizze meastentiids drûch oan it oerflak, hoewol't der ûnder de grûn dan noch wol wetter rint.  Big Sandy Creek begjint by Peyton yn El Paso County en rint troch Elbert County, Lincoln County, Cheyenne County en Kiowa County foardat er op in hichte fan 1081 m, eastlik fan Lamar, yn de Arkansas útmûnet.
Immanuel Fichte

**Immanuel Hermann von Fichte** (Jena, 18 july 1797 - Stuttgart, 8 augustus 1879) wie in Dútsk filosoof. Hy wie in teïst en in fûl tsjinstanner fan de Hegeliaanske Skoalle.

## Biografy
Immanuel Fichte wie de soan fan de filosoof Johann Gottlieb Fichte. Hy studearre yn Berlyn en waard yn 1836 heechlearaar filosofy oan de universiteit fan Bonn. Yn 1842 naam er in learstoel oer oan de Eberhard-Karls-Universiteit yn Tübingen . 

Fichtes fisy op de filosofy feroare frijwat yn de rin fan syn libben. Hy arbeide op mei Christian Hermann Weisse, mar ferskilde mei him fan miening oer de lear fan Georg Wilhelm Friedrich Hegel, dy't neffens Fichte grutte fouten befette; benammen hie er in grutte ôfkear fan it pantheïsme en it leechlizzen fan de minske dat in skaaimerk fan de Hegeliaanse fisy. Oan de hân fan de monadology fan Leibniz besocht Fichte it monisme fan Hegel te ferienigjen mei it yndividualisme fan Johann Friedrich Herbart. Op letter jierren wie er fral oanhinger fan de teösofy. 

It hat bliken dien dat Fichte syn ynfloed net grut is, as gefolch fan syn ynkonsistinsjes en it eklektisisme.

## Wurk
* *Beiträge zur Charakteristik der neueren Philosophie*, 1829
* *Die Idee der Persönlichkeit und der individuellen Fortdauer*, 1834. 
* *Die Grundzüge zum System der Philosophie* (3 b. 1833 *Erkennen als Selbsterkennen*, 1836 *Ontologie*, 1846 *Die speculative Theologie*)
* *System der Ethik, 1-2*, 1850-1853
* *Anthropologie, [[1856]]
* *Psychologie, 1-2*, [[1864]]-[[1973]]
* *Die theistische Weltansicht und ihre Berechtigung*, [[1873]]
* *Fragen und Bedenken über die nächste Fortbildung deutscher Speculation*, [[1876]].
* *Der neuere Spiritualismus'', 1878

## Keppeling om utens
*  Biografy
WSF-bibleteek

Een **WSF-bibleteek** of **Plusbibleteek**, oprjochte yn 2009, is in bibleteek mei in 'wittenskiplike stipe-funksje' yn Nederlân. Der is in netwurk fan 16 iepenbiere bibleteken dy't in grutte kolleksje foar dat doel hawwe. De WSF-bibleteken soargje foar kolleksjes en ynformaasjefoarsjenning op HBO- en heger nivo foar alle brûkers  fan iepenbiere bibleteken. 

WSF-bibleteken binne: Iepenbiere Bibleteek Amsterdam, Stedsbibleteek Haarlim en omkriten, Bibleteek Arnhim, OB Grins, Iepenbiere Bibleteek Almeare, Tresoar (Ljouwert), Stedsargyf en Ateneümbibleteek Dimter, Iepenbiere bibleteek Enskedee, Bibleteek De Haach, Bibleteek Utert, Bibleteek Rotterdam, Siuwske Bibleteek (Middelburg), OBT; Bibleteek foar Midden-Brabân, Iepenbiere Bibleteek Eindhoven en de Centre Céramique (Stedsbibleteek Maastricht).

## Keppeling om utens
*  Webstee Plusbibleteken
Wim van den Heuvel

**Wim van den Heuvel** (Amsterdam, 20 oktober 1928 - 2 maart 2025) wie in Nederlânsk akteur.

Hy wie soan fan Lutgerdina Koster en amtner Jan van den Heuvel. Syn mem ferstoar yn 1930, wêrnei't heit fannijs troude mei Elisabeth Dieuwertje Zwart.
 
Nei de Toanielskoalle, dêr't Van den Heuvel yn 1952 eineksamen die, sleat er him oan by it toanielselskip Puck. Fiif jier letter spile er de boef Cesare Argento yn it telefyzjespul *[[Cesare]]* en hy waard bekend fan syn rol as plysje Douwe yn de film Fanfare, dy't fereale wie op Marije (Ineke Brinkman). 

Van den Heuvel spile fierders ûnder oare by toanielselskip Ensemble, De Nederlânske Komedy, Toanielgroep Sintrum, de Haachske Komedy en It Nasjonale Toaniel.

Hy boaske yn 1955 mei aktrise Karin Haage en yn 1972 mei Guusje Westermann.
Wim van den Heuvel ferstoar op 2 maart 2025, yn 'e âldens fan 96 jier

## Rollen
* *Cesare* - Cesare Aribaldo Argento (1958)
* *[[Fanfare (film)|Fanfare]]* - Douwe (1958)
* *De bloeiende perzik* - Cham (1960)
* *Claudia en David* - Tony Anton (1960)
* *De Huzaren* - Pietro Lippi (1960)
* *Spooksonate* - Studint (1961)
* *Kermis in de Regen* - Hans van den Toorn (1962)
* *Marguerite Gautier* - Gaston Rieux (1963)
* *Het Grote Begin* - Simon Van (1963)
* *De man, de vrouw en de moord* - Kiki (1963)
* *[[De Vlucht van de Duif]]* - Tony Graham (1964)
* *[[Romeo & Julia]]* - Mercutio (1964)
* *Ongewijde aarde (1967)
* *Koning Bolo* - Kening Bolo (1977)
* *De schat* - Mozes (1984)
* *Medisch Centrum West* - Menear Klaassen (1990)
* *Meeuwen* - Resjersjeur (1991)
* *Pleidooi* - Plysjerjochter Kieboom (1993)
* *Een spoor van blauw zand* (1994)
* *Alle kinderen de deur uit* - Tobias van West (1994)
* *Coverstory* - Karel van Tellingen (1995)
* *Flodder 3* - Lid komitee foar útsetting Flodders (1995)
* *Minoes* - Menear Pastoar (2001)
* *Bergen Binnen* - Ricardo van den Oever (2003-2004)

==Gastrol==
* *Rikkel Nikkel de avonturen van een robot* - Kommandant (1962)
* *Mik-Mak* - Antonio Crascado de Toreador (1963)
* *Herrie om Harrie* - Arthur (1964)
* *Uit de wereld van Roald Dahl* - Arnold van Gelder (1975)
* *Tijdschrift* - Heit (1977)
* *Mensen zoals jij en ik* - Boer (1981), Polysjesjef (1983)
* *Ha, die Pa!* - Berend de Bruyn (1992)
* *Toen was geluk heel gewoon* - Menear van der Loos (1994)
* *Flodder* (ôflevering [[Laatste Eer]]) - Man yn auto (1995)
* *Unit 13* - Keunsteigner (1996)
* *Russen* - Opa (2001)
* *All stars - De serie* - Man by de doar (2001)
* *Hartslag* - Mr. Krant (2004)
* *Missie Warmoesstraat - Ds Van der Vaart (2004)
* *[[Keyzer & de Boer advocaten]] - Abbey court chairman (2007)
* *Voetbalvrouwen* - Dokter Rosenbaum (2007)
* *Flikken Maastricht* - Dirk (2010)
* *De co-assistent - Menear van Leupen (2010)
Isidoarus fan Milete

**Isidoarus fan Milete** (Gryksk: Ισίδωρος ο Μιλήσιος, *Isodoros o Militios*) (berne 442 yn Milete, no yn Turkije; stoarn 537) wie in arsjitekt, fysikus en wiskundige út de lette âldheid. 

Yn 'e mande mei Anthemios fan Tralles ûntwurp en boude er de tsjerke Hagia Sophia yn Konstantinopel (no Istanbûl) fanwege keizer Justianus I. Dat wie ien fan de meast wichtige en grutste tsjerken fan de lette âldheid. 

Isidoarus joech ûnderjocht yn de natuerkunde yn Alexandrië en letter oan de Universiteit fan Konstantinopel. Hy skreau in kommentaar op it wurk fan Heron fan Alexandrië yn it Ald-Gryksk 

Isidoarus syn neef Isidoarus fan Milete de Jongere, boude de koepel fan de Hagia Sophia, dy't op 7 maaie 558 ynstoarten wie,  opnij op.
Nederlânske Boekewike

De **Nederlânske Boekewike** is in wike (mei beide wykeinen) foar de promoasje fan it boek, benammen it boek yn it Nederlânsk. De wike wurdt organisearre yn Nederlân en Flaanderlân. Dy wike jouwe de boekwinkels dy't meidogge in boekewikegeskink oan klanten dy genôch jild útjouwe yn 'e boekwinkel.

De boekewike is yn 1932 opsetten yn Nederlân nei de Boekedei fan 1930. Yn 2014 waard yn Flaanderenlân de Literêre Maaitiid ferfongen troch de Nederlânske Boekewike.

## Sjoch ek
* Fryske Boekewiken
Soundtrack

In ***soundtrack*** is eins it lûdsspoar (letterlike fertaling út it Ingelsk) fan in film, tillefyzjeprogramma of kompjûterspultsje, mei dialogen, eftergrûnlûden, lûdseffekten en filmmuzyk.

Yn it gewoane spraakgebrûk wurdt dizze term lykwols ornaris brûkt as oantsjutting foar it gehiel oan muzyk dat yn in film, searje of kompjûterspul te hearren is, mei dêrby sawol de titelsong as de eftergrûnmuzyk. By films wurdt dizze muzyk faak yn 'e foarm fan in saneamd *soundtrack*-album op cd útjûn omtrint deselde tiid dat de byhearrende film yn premiêre giet. Soms omfiemet sa'n *soundtrack*-cd ek ien of mear nûmers dy't in hit wurde, en op dy manear de film ekstra promoasje jouwe.
Ferloving

In **ferloving** is it troch beide partijen jaan fan in ûnthjit om te trouwen. It feit dat men in ferloving oangien is, kin lykwols net brûkt wurde om in persoan te ferplichtsjen om it dêrmei ûnthjitten houlik ek wier-wier te sluten. Ferlovings jouwe dus gjin rjochtsfoardering ta it oangean fan in houlik, noch jouwe se rjocht op skeafergoeding as ien fan 'e partijen fan it foarnommen houlik beslút ôf te sjen. Sadwaande is it oangean fan in ferloving in ynformeel barren, dêr't gjin offisjele hannelings foar ferrjochte hoege te wurden.

## Terminology
It wurd 'ferloving' is as it derop oankomt eins net alhiel geef Frysk, al is it tsjintwurdich hielendal ynboargere en wurdt it troch eltsenien brûkt. It is in lienwurd út it Nederlânsk, dat yn it Frysk oarspronklik sjoen waard (en troch guon strange puristen noch wol) as in hollanistyske ynterferinsje. (Lykwols stie it al yn 'e âlde fertaalwurdboeken Frysk-Nederlânsk en Nederlânsk-Frysk, en wurdt it ek fernijd yn it Frysk Hânwurdboek.) De âlde foarm 'jin fersizze oan' (foar 'jin ferloovje mei') is Frysker, mar yn lang net alle sinskonstruksjes gaadlik, om't de ferbûging ta in haadwurd ("fersizzing") net bestiet. It *Frysk Wurdboek (Nederlânsk-Frysk)* jout ek noch de argayske foarm 'boask' (foar 'ferloving') en 'boaskje oan' (foar 'jin ferloovje mei'), mar dy foarmen kinne ek 'houlik', resp. 'trouwe mei' betsjutte, sadat men dêr net folle mei opsjit.

## Ferlovingsperioade
De perioade wêryn't in pearke tawurket nei in houlik wurdt de ferlovingsperioade neamd. Yn Nederlân fynt yn dat tiidsbestek de ferplichte ûndertrou (houliksoanjefte) plak. Oant yn 'e 1970-er jierren wie it oangean fan in ferloving as tarieding op it sluten fan in houlik frij algemien, benammen yn 'e stêden. Tsjintwurdich wurdt de ferloving faker oerslein, al wurdt der yn relaasjes ek faker hielendal net troud.  

## Symbolyk
De ferloving is bedoeld om publyklik tynge te dwaan fan it feit dat men fan doel is om te trouwen. In troudatum hoecht by it oangean fan in ferloving lykwols noch net bekend te wêzen. Soms giet it sluten fan in ferloving mank mei it útwikseljen fan ferlovingsringen. Sokke ringen wurde ornaris oan 'e ringfinger droegen, tradisjoneel oan 'e lofterhân, behalven by roomsen, dy't de ferlovingsring oan 'e rjochterhân hearre te dragen. Ofhinklik fan it budget en oare omtinkens wurdt de ferlovingsring by it sluten fan it houlik befoardere ta trouring of ferfongen troch in trouring. Dêrby ferhuzet er nei de ringfinger fan 'e rjochterhân (foar roomsen nei dy fan 'e lofterhân).
Fransiskus

* Fransiskus (namme), in Latynske jongesnamme, ekwifalint oan it Fryske Frâns

## Persoanen
* Fransiskus (paus), roomsk-katolike paus fan Rome
* Fransiskus fan Assisy, in roomsk-katolyk hillige
Lichte yndustry

De **lichte yndustry** is dat diel fan 'e yndustry, dat konsumpsjeguod produsearret, lykas klean, meubulêr, konsuminte-elektroanika en húshâldlike apparaten. De lichte yndustry is ornaris minder kapitaalyntinsyf as de swiere yndustry, en mear op 'e konsumint rjochte. De produkten fan 'e lichte yndustry wurde makke foar de einbrûkers, en binne meastal gjin healfabrikaten dy't dan nochris troch oare bedriuwen ferwurke wurde moatte. De lichte yndustry is sadwaande meastal folle minder fersmoargjend as de swiere yndustry.
Swiere yndustry

De **swiere yndustry** is dat diel fan 'e yndustry, dat de materialeprodusearjende sektor omfiemet. De oantsjutting 'swier' komt fan 'e grûnstoffen dy't yn 'e swiere yndustry swier en grut (en soms ek gefaarlik) binne. Yn dizze foarm fan 'e yndustry wurdt dus oars as yn 'e lichte yndustry gjin konsumpjeguod foar einbrûkers makke, mar produksjemiddels foar oare fabriken en saneamde healfabrikaten dy't dan nochris troch oare bedriuwen ferwurke wurde moatte.

De wichtichste subsektors fan 'e swiere yndustry binne de mynbou, de stielyndustry (heechovens), de masineyndustry en de petrogemyske yndustry (raffinaderijen). De swiere yndustry is tige kapitaalyntinsyf en meastal ek folle fersmoargjender as de lichte yndustry. Om't de easken dy't yn 'e swiere yndustry oan 'e wurknimmers steld wurde, heger binne, lizze ek de salarissen dêr heger as yn 'e lichte yndustry.
Mitsubishi Ki-20

De **Ki 20** wie in Japanske swiere bommesmiter mei fjouwer motors, ûntwikkele troch de Dútske fleantúchmakker Junkers op basis fan de Junkers G 38 passazjiersfleanmasine. Mitsubishi boude seis tastellen ûnder lisinsje. De Ki 20 waard yn 1938 al as ferâldere beskôge en waard net mear as bommesmiter ynset yn de Twadde Wrâldoarloch. De Ki-20 spile noch wol in rol as transporttastel.

## Technyske gegevens
* Spanwiidte: 44,00 m
* Fleugeloerflak: 290,00 m²
* Langte: 23,20 m
* Hichte: 7,20 m 
* Gewicht leech: 16.400 kg
* Gewicht laden: 23.000 kg
* Topfaasje: 210 km/o
* Krúsfaasje: 206 km/o
* Tsjinstplafond: 3.400 m
* Motors: 4 × Junkers L88a (startfermogen 3.200 hk), letter ek 4 x Junkers Jumo 204 V-12 fan 750 hk it stik 
* Bemanning: 10
* Bewapening: 
** Yntern: 1 kanon fan 20 mm en 5 masinegewearen fan 7,7 mm 
** Ekstern: 5.000 kg bommen
Ynfantery

De **ynfantery** (fan it Frânske *infanterie*), foarhinne ek wol it **fuotfolk** neamd, is in ûnderdiel fan 'e lânmacht fan 'e legers fan alle lannen. It omskriuwt dy legerûnderdielen wêrfan't de soldaten te foet fjochtsje. De ynfantery hat it op it slachfjild yn 'e regel it swierst te ferduorjen en lijt ornaris de grutste ferliezen yn 'e striid.

De ynfantery ûnderskiedt him fan 'e oare beide tradisjonele lânmachtûnderdielen, de artillery (it swiere geskut) en de kavalery (foarhinne it hynstefolk, no de tanks en loftmobile troepen). Histoarysk sjoen is de ynfantery de âldste fan dy trije ûnderdielen, en ek hjoed de dei noch is de ynfantery foar in leger fan grutte wearde, mei't soldaten har geandefoets yn gebieten en op terreinen bejaan kinne dy't ûntagonklik binne foar ridend materieel (bergen, sompen, oerwâlden, ensfh.).

Moderne ynfantery beweecht him meastal net mear geandefoets fuort fan it iene slachfjild nei it oare, mar wurdt oer lân ferfierd mei meganisearre transport (legerfrachtweinen), oer wetter mei amfibyske lâningsfartugen, of troch de loft yn helikopters.

## Soarten ynfantery
Histoarysk wiene der ferskate soarten ynfantery:
* Aldheid:
** hopliten: bewapene mei lange spearen
* Renêssânse:
** musketiers: bewapene mei musketten
** pikeniers: bewapene mei piken, oftewol lange spearen
* 1700-1900:
** fuseliers: bewapene mei gewearen (fan it Frânske *fusil*, "gewear")
** grenadiers: karsoldaten of swiere ynfantery
** jagers: lichte ynfantery, dy't û.m. ynset waard foar ferkenning
** tirailleurs: lichte ynfantery dy't ta taak hie it front en de flanken fan swierdere ynfanteryformaasjes te bewekjen en foarôfgeande oan it eigentlike treffen in skermutseling mei de fijân oan te gean om te sjen hoe sterk oft dy wie
Junkers (fleantúchfabrikant)

**Junkers Flugzeug- und Motorenwerke AG** wie in Dútske fabrikant fan fleantugen en fleantúchmotors.

It bedriuw waard yn 1895 troch Hugo Junkers yn Dessau stichte as fabryk foar ferwaarmingstsjettels en radiators. Yn de Earste Wrâldoarloch waard begûn mei de produksje fan fleantugen. Junkers makke yn 1915 it earste fleantúch dat hieledal fan metaal makke wie, de J1, in licht jachtfleantúch fan aluminium. Nei de Earste Wrâldoarloch boude Junkers de F13, it earste spesjaal foar passazjiersferfier ornearre fleantúch dat yn produksje gie. Yn 1933 waard Hugo Junkers troch de nazi's twong om syn bedriuw oer te jaan, dat dêrnei ien fan de wichtichste produsinten foar de nij Luftwaffe waard. (Hermann Göring hie nei de Earste Wrâldoarloch sollisitearre op de funksje fan testpiloat by Junkers, mar waard net oannaam.) 

Ferneamde ûntwerpen fan Junkers wiene ûnder oaren it Ju-52/3m transport- en passazjierstastel, de Ju-87 *[[Stuka]]* dûkbommesmiter en de Ju 88 (jacht)bommesmiter.

Nei de fúzje mei Messerschmitt-Bölkow-Blohm (1968-1989) is Junkers no part fan de Airbus Group.

## Fleanmasines fan Junkers
* Junkers F.13
* Ju 52/3m
* Ju 86
* Ju 87
* Ju 88
* Ju 89
* Ju 188
* Ju 248
* Ju 252
* Ju 187 - 287
* Ju 290
* Ju 352
* Ju 388
* Ju 390

## Projekten oant 1945

## Junkers (Jumo) fleanmasinemotors

## Keppeling om utens
*  Offisjeel webstee makke troch Bernd Junkers, Hugo Junkers syn pakesizzer
*  Junkers Museum yn Dessau 
*  Hugo Junkers
Yndustry

De **yndustry** (fan it Latynske *industria*, 'iverigens', 'warberens'), mei in âld wurd ek wol **niverheid** neamd, is dat diel fan 'e ekonomy dat karakterisearre wurdt troch de produksje en ferwurking fan materieel guod yn fabriken en oare ûndernimmings. In skaaimerk fan 'e yndustry is ornaris in hege gradaasje fan meganisearring en automatisearring (yn tsjinstelling ta ambachtlike foarmen fan produksje). It proses wêrby't troch meganisearring en de byhearrende feroarings yn 'e produksje-organisaasje oerstapt wurdt fan ambachtlike foarmen fan produksje nei yndustry wurdt yndustrialisaasje neamd.

## Skiednis
De yndustry ûntjoech him yn 'e achttjinde en njoggentjinde iuw ûnder de Yndustriële Revolúsje yn Jeropa en Noard-Amearika ta de wichtichste sektor fan 'e ekonomy. Dêrby ûntwikkelen eardere feodale en hannelsekonomyen har ta yndustrialisearre maatskippijen. Oan 'e grûnslach fan 'e Yndustriële Revolúsje leine ferskate fluch opinoar folgjende technologyske feroarings, lykas de yntroduksje fan stienkoal as foarm fan enerzjy en de grutskalige produksje fan stiel as grûnstof foar oare produkten.

De yndustrialisaasje stelde ferskate Jeropeeske lannen (fral Grut-Brittanje en Frankryk, mar yn minder mjitte ek Nederlân, Belgje, Dútslân en Itaalje) by steat om grutte koloniale riken op te setten, wêrby't yn 'e koloanjes goedkeap grûnstoffen wûn wurde koene, wat de yndustrialisaasje yn it memmelân noch wer in nije ympuls joech. In protte ûntwikkelingslannen (faak de eardere koloanjes) makken pas yn 'e twadde helte fan 'e tweintichste iuw (of sels oan it begjin fan 'e ienentweintichste iuw) in eigen yndustriële revolúsje troch. Wylst yn Westerske lannen de yndustrysektor no yn 'e regel krompen is ta in lytser part fan 'e ekonomy yn it foardiel fan 'e tsjinstesektor, makket yn lannen as Sina en Yndia de yndustry noch in tige grut part fan 'e ekonomy út.

## Yndieling
De yndustry wurdt yn 'e regel yndield yn 'e swiere yndustry en de lichte yndustry. De swiere yndustry omfiemet de materialeprodusearjende sektor, mei as wichtichste komponinten de metaalyndustry (heechovens) en de petrogemyske yndustry (raffinaderijen). Dit is ek mei-iens de meast fersmoargjende foarm fan yndustry. De lichte yndustry omfettet de sektor wêryn't de eigentlike einprodukten fabrisearre wurde.

## Oerdrachtlik gebrûk
Der binne ek sektors fan 'e ekonomy dy't net foldogge oan 'e definysje fan it begryp 'yndustry', mar wol sa neamd wurde; bygelyks de muzykyndustry, de entertainmentyndustry of de pornoyndustry. Yn sokke gefallen wurdt it wurd 'yndustry' yn oerdrachtlike sin brûkt, synonym mei 'brâns', 'sektor' of 'bedriuwstûke'. Dizze foarm fan gebrûk fan it wurd 'yndustry' is oernommen út it Ingelsk.
Jacht

* jacht (aktiviteit), it sykjen nei of lokjen fan wylde bisten mei as bedoeling om se te deadzjen of te fangen
* jacht (fartúch), in lytseftich skipstype foar de rekreaasje
* jacht (fisken), in groep fisken fan deselde soarte dy't deun byinoar swimme
* jacht (sykte), in epidemy (allinnich brûkt foar lichte sykten)
Camille Winbush

**Camille Winbush** (folút: **Camille Simoine Winbush**; Culver City (Kalifornje), 9 febrewaris 1990) is in Amerikaansk aktrise en sjongster fan Afro-Amerikaansk komôf. Hja is benammen bekend wurden yn 'e rol fan pleechdochter Nessa yn 'e tillefyzjekomeedzjesearje *The Bernie Mac Show*.

## Libben en karriêre
### Aktearkarriêre
Winbush is hikke en tein yn Culver City, ûnder de reek fan Los Angeles, yn it suden fan 'e Amerikaanske steat Kalifornje, dêr't se yn 1990 berne waard. Har earste aktearrol hie se al doe't se noch mar fjouwer jier wie, as Lucy Wilkes yn trije ôfleverings fan 'e tillefyzjesearje *Viper*. Yn 1996 en 1997 hie se in weromkearende gastrol yn seis ôfleverings fan 'e rige *7th Heaven*. Har filmdebút makke se yn 1999, yn *Ghost Dog: The Way of the Samurai*.

Yn dyselde snuorje hie Winbush gastrollen yn searjes as *NYPD Blue*, *Ladies Man* en *The Norm Show*, wylst se yn 2000 te sjen wie yn 'e muzikale tillefyzjefilm *Geppetto*. Har trochbraak kaam yn 2001, doe't se cast waard yn 'e fêste rol fan pleechdochter Vanessa 'Nessa' Tomkins yn 'e tillefyzjekomeedzjesearje *The Bernie Mac Show*, mei Bernie Mac en Kellita Smith. Foar har fertolking fan dy rol wûn Winbush trije *[[NAACP Image Award]]s* yn 'e kategory 'treflike byrol fan in aktrise yn in komeedzjesearje' en in *[[Young Artist Award]]* foar 'bêste optreden yn in tillefyzjesearje (komeedzje of drama)&nbsp;– haadrol fan in jonge aktrise'. Fierders waard se nominearre foar noch fjouwer oare prizen.

Nei't *The Berne Mac Show* yn 2006 ophold, hie Winbush gastrollen yn û.m. de sikehûssearje *ER*, de plysjesearje *Criminal Minds* en de soapsearje *Grey's Anatomy*. Fan 2008 oant 2013 hie se fierders in weromkearende gastrol as Lauren Treacy yn 'e searje *The Secret Life of the American Teenager*.

### Sjongkarriêre
Yn 2000 song Winbush op 'e *[[soundtrack]]* fan 'e Disney-musical *Geppetto*. Yn 2002 naam Winbush twa nûmers op foar it kompilaasje-album *School's Out! Christmas*. Foar it iene nûmer, *One Small Voice*, wurke hja gear mei de sjongsters Myra en Taylor Momsen. It oare nûmer, *The Night Before Christmas Song*, song se allinnich. 

## Keppelings om utens
*  Folsleine filmografy fan Camille Winbush yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Saturn Award

De ***Saturn Awards*** binne in groep Amerikaanske prizen dy't ienris yn it jier útrikt wurde op it mêd fan film, tillefyzje en dvd fan 'e sjenres science fiction-, fantasy- of horror. Oarspronklik (en soms noch wol) waarden dizze prizen oantsjut as de ***Golden Scrolls*** (de "Gouden Boekrôlen"). Hoewol't se oarspronklik oprjochte binne om wurken fan science fiction, fantasy en letter ek horror te wurdearjen, binne der ek *Saturn Awards* takend oan *mainstream*-dramawurken.

## Skiednis en nominaasjeproses
De *Saturn Awards* waarden yn 1972 betocht en ynsteld troch Donald A. Reed, dy't fûn dat science fiction- en fantasyfilms doedestiden net serieus nommen waarden. De útrikking en takenning fan 'e prizen wurdt fersoarge troch de Academy of Science Fiction, Fantasy and Horror Films, en út 'e nominearre kandidaten wurde de winners útornearre fia in stimming ûnder de leden fan dy organisaasje. De útrikkingsseremoanje fynt yn 'e regel plak yn ein juny yn Burbank, ûnder de reek fan Los Angeles, yn súdlik Kalifornje. 

Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy, ûnder it kopke *Year-by-year results*.

## Kategoryen
### Spesjale prizen
**The George Pal Memorial Award*
**The Life Career Award*
**The President's Memorial Award*
**Special Recognition Award*

### Filmprizen

Teffens wied er yn 1980 in priis foar bêste bûtenlânske film en fan 1980 oant 1982 in priis foar bêste low-budgetfilm

### Tillefyzjeprizen

### Dvd-prizen
* bêste publikaasje op dvd of blu-ray
* bêste spesjale edysje fan in publikaasje op dvd of blu-ray
* bêste publikaasje fan in filmklassiker op dvd of blu-ray
* bêste publikaasje fan in kolleksje op dvd of blu-ray
* bêste tillefyzjepublikaasje op dvd of blu-ray
* bêste publikaasje fan in retro-tillefyzjesearje op dvd of blu-ray

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e ''Saturn Awards''
Juwelier

In **juwelier** is immen dy't juwielen en sieraden makket en/of deryn hannelet. Alle goud- en sulversmidden binne dus juweliers, mar net alle juweliers binne goud- of sulversmid. Oarspronklik makken juweliers inkeld juwielen op bestelling en hiene se selden ferkeapartikelen op foarried (wol toanstikken, om potinsjele klanten harren feardichheid sjen te litten). Ut eangstme foar dieverij hiene se abslút gjin ferkeapstikken útstald yn fitrines, sa't hjoed-de-dei wizânsje is.

Tsjintwurdich wurdt it wurd 'juwelier' of 'de juwelier' ek wol brûkt as oantsjutting foar in winkel (of juwelierssaak) dêr't men juwielen, sieraden, horloazjes en oanbesibbe guod keapje kin of oanpasse of reparearje litte kin. By guon juwelierssaken kin men ek terjochte foar it sjitten fan gatsjes yn 'e earlellen om it dragen fan earbellen mooglik te meitsjen.
Young Artist Award

De ***Young Artist Awards*** binne in groep Amerikaanske prizen dy't op jierlikse basis útrikt wurde oan nije talinten op it mêd fan film, tillefyzje, teäter en muzyk. Dizze prizen wurde ek wolris de "*[[Oscar]]s* foar bern" neamd. De tawizing en útrikking fan 'e prizen wurdt dien troch de Young Artist Association, in non-profitorganisaasje dy't dêrta yn 1978 oprjochte waard, doe noch ûnder de namme fan Youth in Film Association.

## Skiednis
De *Young Artist Awards* hieten oarspronklik *Youth in Film Awards*, en waarden yn 1979 foar it earst útrikt. De útrikkingsseremoanje fynt plak yn súdlik Kalifornje, ornaris yn Los Angeles (mar yn 1983 yn Beverly Hills). Sûnt 2012 wurdt de seremoanje holden yn begjin maaie. Oarspronklik wiene der alve kategoryen wêryn't de *Young Artist Awards* takend waarden, mar meitiid binne der almar mear bykommen. Boppedat binne de measte kategoryen tsjintwurdich opspjalte tusken jonge artysten ûnder en boppe de tsien jier.

## Tawizingsproses
Kandidaten foar de *Young Artist Awards* moatte tusken de 5 en 21 jier âld wêze, en wurde yn 'e regel oandroegen troch film-, tillefyzje-, teäter- of muzykprodusinten, of troch harren eigen ympressariaat. It kandidearringsproses wurdt oan 'e ein fan jannewaris of it begjin fan febrewaris ôfsletten, wêrnei't de organisaasje út 'e kandidaten in oersichtlik tal artysten nominearret foar de eigentlike prizen. Dêrút wurde de winners útornearre troch in stimming ûnder de leden fan 'e Young Artist Association.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e ''Young Artist Awards''
Ried fan Fjouwerenfjirtich

De **Ried fan Fjouwerenfjirtich** (neamd nei it tal leden) wie fan oarsprong ien fan 'e beide sintrale bestjoersynstellings fan 'e Sjajinnen, in Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan 'e Feriene Steaten.

## Skiednis
As oerlisorgaan fan 'e opperhaden, dy't fierhinne ta de âlderein hearden, funksjonearre de Ried fan Fjouwerenfjirtich tradisjoneel njonken de Sjajinske krigersgenoatskippen, lykas de Hûnskrigers, dêr't de jongerein yn fertsjintwurdige wie. Geandewei de njoggentjinde iuw, neigeraden dat de blanke kolonisten almar fierder it lân fan 'e Sjajinnen ynkrongen en stielen, ferlear de almeast freedsume Ried fan Fjouwerenfjirtich oan ynfloed wylst de folle radikalere krigersgenoatskippen machtiger waarden. Dy ûntwikkeling waard yn 'e hân wurke troch ferskate slachtings dy't de blanken ûnder de Sjajinske befolking oanrjochten, lykas it Bloedbad fan Sand Creek, fan 1864. Doe't stadichoan bliken die dat de Amerikanen harren neat gelegen lizze lieten oan 'e ferdraggen dy't se mei de opperhaden sletten hiene, betsjutte dat de deastek foar de macht fan 'e Ried fan Fjouwerenfjirtich.

## Gearstalling
De Ried fan Fjouwerenfjirtich wie gearstald út opperhaden dy't de tradisjonele tsien subgroepen fan 'e Sjajinnen fertsjintwurdigen:

Eltse subgroep wie yn 'e Ried fan Fjouwerenfjirtich fertsjintwurdige troch fjouwer opperhaden, en de lêste fjouwer leden waarden foarme troch de saneamde 'heechste opperhaden' of "âlde mannen", dy't har earder ûnderskaat hiene mei har rol yn 'e Ried as fertsjintwurdiger fan ien fan 'e tsien subgroepen. De leden fan 'e Ried wiene ornaris âldere manlju dy't grut respekt ôftwongen hiene yn harren respektivelike groepen. Mei-inoar wiene hja ferantwurdlik foar it deistich bestjoer fan it Sjajinske folk en droegen se der teffens soarch foar dat ynterne strideraasjes tusken de Sjajinske subgroepen net oanboazje koene ta wapene konflikten. De leden fan 'e Ried waarden net keazen, mar oanwiisd troch harren foargongers, en se tsjinnen yn 'e regel tsien jier, wêrby't eltse fjouwer jier in gearkomste fan 'e hiele Ried organisearre waard. In protte leden hiene earder ta ien fan 'e krigersgenoatskippen heard, mar as se oanwiisd waarden as lid fan 'e Ried fan Fjouwerenfjirtich waarden se achte har genoatskipslidmaadskip op te jaan.

## Moderne weroplibbing
Tsjinwurdich ûnderhâlde de beide federaal erkende Sjajinnestammen, de Noardlike Sjajinne Stamme (fan Montana) en de Sjajinne en Arapaho Stamme fan Oklahoma, allebeide harren eigen Ried fan Fjouwerenfjirtich as tradisjonele bestjoersynstelling. De opperhaden wurde no keazen troch de leden fan 'e oangeande stamme. De Ried fan Fjouwerenfjirtich fan 'e Noardlike Sjajinne Stamme omfettet û.m. de eardere senator Ben Nighthorse Campbell, wylst de Ried fan Fjouwerenfjirtich fan 'e Sjajinne en Arapaho Stamme fan Oklahoma û.o. bestiet út 'e eardere plysjeman Harvey Pratt en âld-museumdirekteur W. Richard West jr.
Skai Jackson

**Skai Jackson** (New York, 8 april 2002) is in Amerikaansk berne-aktrise fan etnysk Afro-Amerikaansk komôf. Hja is it bekendst wurden mei har rol as Zuri Ross, yn 'e tillefyzjekomeedzjesearje *[[Jessie (telefyzjesearje)‎|Jessie]]*, dy't produsearre wurdt troch de Disney-studio's.

## Libben en karriêre
Jackson waard yn 2002 berne yn New York. Hja sette har karriêre útein as bernemodel en wurke as sadanich mei oan withoefolle Amerikaanske reklamespotsjes.

Har earste grutte aktearrol hie Jackson yn 'e film *Liberty Kid*, út 2007, doe't se noch mar fiif jier wie. Neitiid spile se ek yn films as *Rescue Me*, út 2008, en *The Rebound*, út 2009. Ek yn 2009 wie Jackson as stimaktrise belutsen by de animearre pjuttesearje *Bubble Guppies*, yn 'e rol fan Little Fish. Yn 2010 en 2011 hie se gastrollen yn 'e tillefyzjesearjes *Team Umizoomi*, *Royal Pains* en *Boardwalk Empire*. Fierders wie se as figurante te sjen yn 'e films *Arthur* en *The Smurfs* (beide út 2011).

Yn 2011 waard Jackson cast yn 'e rol fan Zuri Ross, yn 'e Disney-komeedzjesearje *[[Jessie (telefyzjesearje)‎|Jessie]]*, mei yn 'e titelrol Debby Ryan, en mei Peyton List as Jackson har âldere suster Emma Ross. Fierders hie Jackson yn 2013 in *crossover*-gastrol (as Zuri Ross) yn 'e Disney-rige *Good Luck, Charlie*. En yn 2014 wurke se as stimaktrise mei oan 'e earste ôflevering fan *Ultimate Spider-Man*. Yn 2015 waard bekendmakke dat de rige *Jessie* nei dat seizoen ophâlde soe, mar dat Jackson, List en Karan Brar deselde rollen wer opnimme soene yn in noch ûntitele *[[spin-off]]*-rige.

## Keppelings om utens
*  Folsleine filmografy fan Skai Jackson yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Dojo

In **dojo** (útspr.: ['doʊ:ʤoʊ:], "doodzjoo") is de beneaming foar in treningssintrum foar Japanske fjochtsporten, lykas judo, karate, aikido, jiu jitsu of kendo. Dizze oantsjutting komt fan it Japanske 道場 (*dōjō*; útspr.: ['do:ʤo:], "doodzjoo", mar sûnder de ferbûging nei in û-klank op 'e ein), dat letterlik "plak fan 'e wei" betsjut en oarspronklik ferwiisde nei godstsjinst. Yn it ferline wiene dojo's yn Japan dan ek ferbûn mei sjintoïstyske of boedistyske timpels. Dy âlde konneksje blykt noch út it feit dat yn guon dojo's ek oan *[[sen-boedisme|zazen]]*, dien wurdt, in Japanske foarm fan meditaasje.

In dojo is ynrjochte mei spesjale matten, dêr't de sporters by it fallen sêft op delkomme. Fierders binne der ornaris klaaikeamers, helpmiddels (lykas stjitkjessens) en eventueel wapens oanwêzich. De learmaster fan in dojo wurdt in *[[sensei]]* neamd. Yn dojo's wurde yn 'e regel Japanske termen foar gewoane dingen (bgl. begroetings en gefjochtstechniken) oanholden.
Independent Spirit Award

De ***Independent Spirit Awards*** binne in groep Amerikaanske filmprizen dy't op jierlikse basis útrikt wurde oan ûnôfhinklike filmmakkers (dy't dus net wurkje foar ien fan 'e grutte Hollywood-studio's) en harren produksjes. Dizze prizen waarden yn 1984 ynsteld en foar it earst útrikt, en hieten oarspronklik de *Friends of Independent Film Awards* of *FINDIE's*. Yn 1986 krigen se har hjoeddeistige namme. 

De *Independent Spirit Awards* wurde útrikt troch de organisaasje Film Independent. De útrikkingsseremoanje fûn oarspronklik plak yn in tinte op it strân by Santa Monica, yn súdlik Kalifornje. Dat is noch altyd de lokaasje fan 'e seremoanje, mar it wurdt no net mear yn in strântinte dien. Sûnt 1999 wurde de *Independent Spirit Awards* útrikt op 'e dei foar de útrikking fan 'e *[[Oscar]]s*; foartiid waard it dien op 'e sneon foar de *Oscar*-útrikking. Sûnt 1994 wurdt de seremoanje *live* útstjoerd troch it Bravo Network en it Independent Film Channel.
__NOTOC__
## Kategoryen
* bêste film
* bêste regisseur
* bêste earste film
* bêste manlik haadrol
* bêste froulike haadrol
* bêste manlike byrol
* bêste froulik byrol
* bêste senario
* bêste earste senario
* bêste bûtenlânske film
* bêste dokumintêre
* bêste sinematografy
* bêste montaazje

### Spesjale prizen
* *John Cassavetes Award*
* *Robert Altman Award*
* *Acura Someone to Watch Award*
* *Piaget Producers Award*
* *Truer than Fiction Award*
* *Special Distinction Award*

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan ''Independent Spirit Awards''
Leisure Time Entertainment

**Leisure Time Entertainment** (LTE) (letterlike betsjutting: "Frijetiids Fermaak") wie in Amerikaanske pornografyske filmstudio dy't yn 1984 oprjochte waard troch pornoprodusint Mark Carriere. It bedriuw wie fêstige yn sawol de Los Anzjelynske wyk Van Nuys, as yn Merrillville, yn 'e Amerikaanske steat Indiana.

Yn 'e 1990-er jierren wie *Leisure Time Entertainment* ien fan 'e meast foaroansteande produsinten en distributeurs fan hurde pornografy yn 'e Feriene Steaten. It grutste kommersjele súkses fan it bedriuw wie de film *John Wayne Bobbitt Uncut*, út 1994, it pornofehikel fan John Wayne Bobbitt, in Amerikaan fan wa't syn frou Lorena de penis ôfsnie, wêrnei't dy der letter yn it sikehûs wer oanset waard. Dy film, dêr't fierders û.m. de aktrises Veronica Brazil, Crystal Gold en Jasmine Aloha oan meiwurken, waard produsearre troch Carriere en regisearre troch pornoleginde Ron Jeremy.

Leisure Time Entertainment waard yn 2006 opdoekt.

## Keppelings om utens
*Bedriuwsprofyl yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Focke-Wulf

**Focke-Wulf** (folút *Focke-Wulf Flugzeugbau AG*; letter *Focke-Wulf Flugzeugbau GmbH*) wie in Dútske fleantúchbouwer yn it ynterbellum, de Twadde Wrâldoarloch en de Kâlde Oarloch. It bekendste ûntwerp fan it fabryk is de Fw 190 *Würger*.

Op 23 oktober 1923 waard Focke-Wulf yn Bremen oprjochte troch door prof. Henrich Focke, Georg Wulf en dr. Werner Naumann ûnder de namme *Bremer Flugzeugbau AG*. Rillegau waard de namme feroare yn Focke-Wulf Flugzeugbau AG. Yn 1931 fusearre Focke-Wulf, twongen troch it doetiidsk regear, mei Albatros út Berlyn. Doe kaam ek yngenieur Kurt Tank by it bedriuw. Ut reden fan de bombardeminten op Bremen yn de Twadde Wrâldkriich waard de produksje oerbrocht nei East-Dútslân en Poalen. Yn 1964 fusearre Focke-Wulf mei Weserflug ta Vereinigte Flugtechnische Werke.

## Fleanmasines fan Focke-Wulf

* Focke-Wulf A 16
* Focke-Wulf A 21
* Focke-Wulf A 43 *Falke*
* Focke-Wulf Fw 40
* Focke-Wulf Fw 44 *Stieglitz*
* Focke-Wulf Fw 47
* Focke-Wulf Fw 55
* Focke-Wulf Fw 56

* Focke-Wulf Fw 57
* Focke-Wulf Fw 58 *Weihe*
* Focke-Wulf Fw 62
* Focke-Wulf Fw 159 *Stösser*
* Focke-Wulf Fw 187 *Falke*
* Focke-Wulf Fw 189 *Uhu*
* Focke-Wulf Fw 190 *Würger*
* Focke-Wulf Fw 191 *Fliegendes Kraftwerk*

* Focke-Wulf Fw 200 *Condor*
* Focke-Wulf Fw 300
* Focke-Wulf Fw 400
* Focke-Wulf Kranich III
* Focke-Wulf L 101 *Albatros*
* Focke-Wulf P 149 D (Piaggio P.149 – Lisinsje)
* Focke-Wulf Ta 152
* Focke-Wulf Ta 154 *Moskito*
* Focke-Wulf Ta 183
* Focke-Wulf Ta 254
* Focke-Wulf S 1
* Focke-Wulf S 24
* Focke-Wulf S 39
* Focke-Wulf W 4

## Literatuer
* Johannes Müller: *Die Flugzeuge der deutschen Lufthansa 1926–1945&nbsp;– Focke Wulf A 16.* Flug Revue, juny 1965, s.&nbsp;90&nbsp;en folgjende.

## Keppeling om utens
Ragman Rolls

De ***Ragman Rolls*** is de oantsjutting foar in samling dokuminten wêryn't de hege en lege adel fan Skotlân oan 'e ein fan 'e trettjinde iuw trou swarde oan kening Edwert I fan Ingelân. De namme ferwiist nei twa ûnderskate dokuminten, it iene út 'e perioade tusken de Konferinsje fan Norham, yn 1291, en de kroaning fan Jan fan Balliol, yn novimber 1292, en it oare datearjend út 1296, foarôfgeande oan 'e Earste Skotske Unôfhinklikheidsoarloch. Fan it earste dokumint binne twa kopyen oerlevere yn it argyf fan Westminster Abbey, dy't no bewarre wurde yn it Nasjonaal Argyf fan Grut-Brittanje, te Kew. In trêde kopy, dy't út 'e Toer fan Londen komt, leit no ek yn it Nasjonaal Argyf. Fan it twadde dokumint, dat ferskate eden fan trou en ûnthjitten fan fazalskip omfiemet dy't Edwert mei driging fan geweld fan 'e Skotten ôftwong, is ien kopy fan oerlevere yn 'e Toer fan Londen (no yn it Nasjonaal Argyf).

Yn 'e namme *Ragman Rolls* slacht it lêste part perfoarst op in boekrôle, mar de betsjutting fan *ragman* is ûndúdlik, al hat dat histoarisy der net fan wjerholden om deroer te spekulearjen.
Beskermhear fan Skotlân

De **beskermhearen fan Skotlân** wiene reginten en *de facto* steatshaden dy't ûnder it Earste Keningsleaze Tiidrek (1290-1292) en it Twadde Keningsleaze Tiidrek (1296-1306) oer it keninkryk Skotlân regearren. Yn 'e rest fan 'e Skotske skiednis kaam it gauris foar dat in kening of keninginne minderjierrich op 'e troan kaam, sadat der in regint oansteld wurde moast, mar dy waarden neitiid inkeld ûnder it regear fan kening David II oantsjutten as 'beskermhearen'.

## Under it Earste Keningsleaze Tiidrek (1290-1292)
* William Fraser, biskop fan St. Andrews (1290-1292)
* Robert Wishart, biskop fan Glasgow (1290-1292)
* Jan II Comyn, hear fan Badenoch (1290-1292)
* Jakobus Stewart, 5e grutsteedhâlder fan Skotlân (1290-1292)
* Aleksander Comyn, greve fan Buchan (1290-1292)

## Under it Twadde Keningsleaze Tiidrek (1296-1306)
* Andréas fan Moray (1297)
* William Wallace (1297-1298)
* Robert fan Bruce, greve fan Carrick (1298-1300)
* John III Comyn, hear fan Badenoch (1298-1300 & 1302-1304)
* William Lamberton, biskop fan St. Andrews (1299-1301)
* Ingram fan Umfraville (1300-1301)
* Jan fan Soules (1301-1304)
* John fan Bretanje, greve fan Richmond (1305-1307 & 1307-130?) (oansteld troch Edwert I fan Ingelân)

## Under de minderjierrigens fan David II fan Skotlân
* Tomas Randolph, 1e greve fan Moray (1329-1332)
* Donald II, greve fan Mar (1332, 10 dagen)
* Andréas Murray (1332-1333, oant er finzen nommen waard troch de Ingelsen)
* Archibald Douglas (1333, in fearnsjier)
* Andréas Murray (1335-1338, foar de twadde kear)
* Robert de Steedhâlder (omkesizzer fan, mar âlder as David II, wie fjouwer kear beskermhear, soms mei oaren, en de lêste kears fan 1345-1357, doe't David II kriichsfinzen wie yn Ingelân; mei't David sûnder manlike erfgenamt stoar, folge Robert him op as kening)
Mulde

De **Mulde** is in sydrivier fan de Elbe yn de Dútske dielsteaten Saksen en Saksen-Anhalt. De rivier is 124 km lang (of 290 km, at de langste boarnerivier meirekkene wurdt) en is net befarber: it is de fluchst streamende rivier fan Midden-Jeropa.

De Mulde ûntstiet justjes benoarden de gemeente Colditz út de gearrin fan de westlike **Zwickauer Mulde** (166 km) en de eastlike **Freiberger Mulde** (124 km), dy't beide yn it Ertsberchtme ûntspringe.

De Zwickauer Mulde hat twa boarnen yn it Vogtland: de Reade Mulde (*Rote Mulde*) en de Wite Mulde (*Weiße Mulde*), dy't byelkoar komme yn in opslachmar, de Muldenberger Talsperre. De Zwickauer Mulde streamt oer Aue, Zwickau en Glauchau nei it noarden.

De Freiberger Mulde ûntspringt yn it Eastlik Ertsberchtme, noch krekt yn Tsjechje, dêr't er *Moldavský potok* hjit. Freiberg en Döbeln binne de grutste plakken oan de rivier.

De ferienee Mulde rint nei it noarden en mûnet in stikje foarby Dessau út yn de Elbe. Op dit trajekt leit it stedsje Grimma, dat yn 2002 by de *Jahrhundertflut*, de grutte oerstreamings yn it ôfwetteringsgebiet fan de Elbe, swier skea oprûn.

Beëasten Bitterfeld leit sûnt 1975 in opslachmar, de Muldestausee.


Ofbyld:Mulde in Zwickau - big.jpg|De Zwickauer Mulde by Zwickau
File:Mulde dueben.jpg|De Mulde by Bad Düben


## Keppelings om utens
*   Ynformaasje oer lânskip, kultuer en toerisme
*  it Muldeportaal
Kerman

*Kerman (Kalifornje), in plak yn de Feriene Steaten
*Kerman (provinsje), in provinsje fan Iran
*Kerman (stêd), in stêd in Iran
*Kerman (Rockgroep), in rockgroep út België
Digitale Wrâldbibleteek

De **Digitale Wrâldbibleteek** (Ingelsk: *World Digital Library*, WDL) is sûnt 2009 in gearwurking fan UNESCO en in tal bibleteken, argiven, en organisaasjes fan kultuer en ûnderwiis. It doel is om op ien webstee unike en seldsume dokuminten gear te bringen, dy't fertelle oer de kulturen fan 'e wrâld. Op dy wize wurde boeken, hânskriften, kaarten, printen, foto's, fideo's, films, en lûdsopnammen beskikber makke oan studinten, dosinten, ûndersikers en wa der fierders mar belang yn stelt. It webstee is yn ferskate faak-brûkte talen, mar de dokuminten binne yn de oarspronklike taal.

## Keppeling om utens
*Offisjele webside fan 'e Digitale Wrâldbibleteek
Fers2

***Fers2*** is in online literêr tydskrift dat belutsen is by de hjoeddeiske literatuer, kontekstualisearre mei it gruttere kulturele ramt. 

It tydskrift is ein 2014 oprjochte troch Abe de Vries en Friduwih Riemersma yn it Amsterdamske teaterkafee-restaurant De Smoeshaan, dat syn namme krige fan it toanielstik fan de Romeinske skriuwer Plautus. De opfiering fan it stik waard yn 1968 troch de boargemaster fan Haarlim ferbean as 'zedenkwetsend' en sûnt is de namme assosjearre mei kontroversjeel en klandestyn. De namme *Fers2* ferwiist nei it eardere literêre tydskrift *[[Farsk]]*, ek oprjochte en laat troch De Vries en ek yn de Amsterdamske krite foarmjûn. *Farsk* gie yn 2009 op yn literêr tydskrift *[[Ensafh]]*.

*Fers2* propagearret in fisy op literatuer as keunst, dat net as taalbefoarderingsmiddel, noch as polityk bewegersynstrumint. It tydskrift ûntlokket in debat oer de wichtichste Fryske aktualiteiten, of oer de ûnûntkombere, lykas it besprekken fan wurk fan auteurs dy't men persoanlik ken. It biedt in farsk perspektyf op de Fryske kulturele minderheidssituaasje yn de hjoeddeiske minderhedebeskermingspolityk fan de Europeeske Uny. Sa sei skriuwer en literatueraktivist Josse de Haan oer *Fers2*: "Satire, Knillis, satire, dat is de koark fan ‘e literatuer -it hele logofeest fan Lwrd.18 is satire…, want gjin literatuer". Karakteristiken fan *Fers2* binne, yn neifolging fan *Farsk*, in diskursive beneiering fan literêre krityk en anty-opiniëardheid. 

*Fers2* is ûnôfhinklik, fergees, ûntfangt gjin oerheidssubsydzje, hat in webmanagement dat hielendal yn hannen fan de redaksje is en brûkt prinsipieel de Steatestavering fan 1980 en net de Bewegersstavering fan 2015.

## Keppeling om utens
* Fers2 Frysk literêr tydskrift
Rob Roy

* Rob Roy MacGregor (1671-1734), Skotsk folksheld

## Fiksje basearre op it libben fan Rob Roy MacGregor
*''Rob Roy'' (roman), in roman út 1817 fan sir Walter Scott
**[[Rob Roy Uvertuere]]*, in muzykstik út 1831 fan Hector Berlioz
*''Rob Roy'' (operette), in operette út 1894 fan Reginald De Koven en Harry B. Smith
*''Rob Roy'' (film út 1922), in stomme film út 1922
**[[Rob Roy, the Highland Rogue]]*, in Disney-film út 1953
*''Rob Roy'' (film út 1995), in film út 1995 fan regisseur Michael Caton-Jones

## Oare persoanen
* Rob Roy, bynamme fan John MacGregor en teffens fan 'e boaten dy't hy ûntwurp

## Geografy
*Rob Roy (Indiana), in plak yn 'e Amerikaanske steat Indiana
*Rob Roy (Fiktoaria), in wyk fan 'e stêd Christmas Hills, yn 'e Australyske steat Fiktoaria
*Rob Roy (eilân), in eilân yn 'e Salomonseilannen
*Rob Roy-wei, in lange-ôfstânskuierpaad yn Skotlân

## Oar
*Rob Roy (cocktail), in cocktail ferneamd nei Rob Roy MacGregor