open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
New Brunswick (Nij Jersey)

**New Brunswick** is in stêd yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Nij Jersey. It is it haadplak fan Middlesex County. Yn 2010 wennen der 55.181 minsken yn New Brunswick. Yn New Brunswick is in part fan de Rutgers Universiteit festige.

## Demografy
Gearstalling fan de befolking yn 2010:

## Klimaat
New Brunswick hat in fochtich subtropysk klimaat (Klimaatklassifikaasje fan Köppen *Cfa*) mei hjitte, wiete simmers en kâlde winters, mei in reedlike oant sterke delslach it hiele jier troch.

## Stedsbyld

File:NJ 27 at CR 527 in New Brunswick.jpg|Earne yn it sintrum
Ofbyld:The Heldrich New Brunswick New Jersey.jpg|It Heldrich Hotel yn New Brunswick
Ofbyld:Route 91 heading northbound along Jersey Avenue.jpg| *Route 91* rint troch de stêd
Ofbyld:State Theatre NJ.jpg|It Steatsteäter fan New Jersey yn New Brunswick
Ofbyld:Johnson & Johnson HQ - IMG 2615.JPG|Haadkantoar fan de ûndernimming Johnson & Johnson


## Berne yn New Brunswick
* Stanley Kamel (1943-2008), akteur
* Michael Douglas (1944), akteur, filmregisseur en senarioskriuwer
* Linda Emond (22 maaie 1959), aktrise
William Strang

**William Strang** (Dumbarton, 13 febrewaris 1859 – Bournemouth, 12 april 1921) wie in Skotsk etser en keunstskilder. Strang wurdt beskôge as ien fan de wichtichst Skotske keunstskilders út syn tiid.

Syn soannen Ian (1886-1952) en David (1887-1967) wiene ek keunstners.

## Galery

File:William-Strang-Sindbad-AliBaba-28b.JPG|Boekyllustraasje, Sindbad de Seeman en Ali Baba
File:Thomas Hardy by William Strang 1893.jpg|Thomas Hardy, 1893
File:Vita sackville west by william strang.jpg|*Lady with Red Hat* (Vita Sackville-West)
File:William Strang03.jpg|De Wite Roas
File:WStrang49.jpg|It Buffet
File:William strang - The Japanese Fan.jpg|De Japanske waaier
Ofbyld:William Strang portrait Cynthia 1917.jpg|Portret fan Cynthia 1917.jpg
Ofbyld:William Strang - Bank Holiday, 1912.jpg|*Bank Holiday*, 1908
Ofbyld:William Strang The meeting Place.jpg|It moetingsplak
Ofbyld:William Strang - The Temptation - Google Art Project.jpg|It ferlied, 1899, út de Adam en Eva-syklus
File:Rudyard Kipling No. 1 by William Strang 1898.jpg|Rudyard Kipling, 1898
File:William Strang, Self-portrait, No. 6 (Strang No. 116), 1885. Etching on paper. National Gallery of Scotland.jpg|William Strang, selsportret, No. 6 (Strang No. 116), 1885


## Literatuer
* Chisholm, Hugh, (ed.): Encyclopædia Britannica (11e ed., 1911). Cambridge University Press.

## Keppelings om utens
*  Strang's ''Sinbad the Sailor and Ali Baba and the Forty Thieves''
*  Strang op Answers.com
Dumbarton (Skotlân)

**Dumbarton** (Skotsk-Gaelysk: *Dùn Bhreatainn*) is in stêd (*town*) yn Skotlân mei sa'n 20.550 ynwenners (2001). De stêd leit oan de Firth of Clyde, oan de mûning fan de rivier de Leven.

Op de fulkanyske basaltrots *Dumbarton Rock* stiet *Dumbarton Castle*, dat as âldste boarch fan Skotlân jildt. Dumbarton wie yn de 5e iuw it haadplak fan it ier-midsiuwske Keninkryk Strathclyde en dêrnei haadstêd fan it tradisjonele greefskip Dunbartonshire. Dumbarton is no it haadplak fan it kiesdistrikt West- Dunbartonshire. Fan de 18e iuw oant likernôch 1960 wie de skipsbou ekonomysk wichtich yn Dumbarton.

Dumbarton is it berteplak fan de keunstskilders George Harcourt en William Strang, fan de sjonger en muzikant fan de Talking Heads David Byrne en de Formule 1-koereur Jackie Stewart.


Dumbarton High Street W - geograph.org.uk - 366279.jpg|Yn 't sintrum
The High Flats at West Bridgend - geograph.org.uk - 928292.jpg|Wenten oan 'e igge fan de Leven
Dumbarton Rock, from Levengrove Park.jpg|Dumbarton Rock


## Keppelings om utens
*[[Robert Burns], keppelings mei Dumbarton]  
*Skotsk Maritym Museum
Leven (Skotlân)

De **Leven** (Skotsk-Gaelysk:*Uisge Leamhna*) is in 7 km lange rivier yn West-Dunbartonshire, Skotlân. Hy streamt tusken Loch Lomond yn it noarden nei de rivier Clyde yn it suden.

Hoewol't it in koarte rivier is, is er de op de Spey nei de fluchst streamende rivier fan Skotlân.

## Keppeling om utens
* Skiednis fan de Leven - Clyde Waterfront Heritage
Applikaasje

In **applikaasje**,** **of yn kompjûtertaal in **app***,*** **is in tapassingsprogramma rjochte op in beskaat mêd. In applikaasje is in beheind programma om oer it ynternet te kommunisearjen. Jo kinne bygelyks in applikaasje brûke om alle artikels fan in boumerk te besjen en nei te gean oft dy boumerk soks op it stuit yn foarried hat. Mar der binne ek applikaasjes om alles fan en om in tillefyzjeprogramma hinne te folgjen.

### Feiligens
Om't applikaasjes nochal wat privee saken fan jo hinne en wer stjoere en it net altiten like dúdlik is oft de kompjûterkoaden genôch fersifere binne, is it saak om tige hoeden mei sokke applikaasjes te wêzen. Ommers yn guon gefallen ferstjoere jo (bank)rekkennûmers, wachtwurden ensfh.
Tarbagan

De **tarbagan** of **Mongoalske marmot** (Latynske namme: *Marmota sibirica*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*) en it skaai fan 'e marmotten (*Marmota*), dat foar it earst wittenskiplik beskreaun waard yn 1862, troch de Dútske biolooch Gustav Radde. Dizze soarte komt foar yn noardlik en westlik Mongoalje; yn Ruslân yn súdwestlik Sibearje, Tûva en de Transbaikal-regio; en yn 'e Sineeske autonome regio Binnen-Mongoalje en de provinsje Heilongdjiang. Yn 'e Mongoalske Altai oerlapet it ferspriedingsgebiet fan 'e tarbagan dat fan 'e Altaimarmot (*Marmota baibacina*). Om't er yn 'e knipe kommen is troch habitatferlies, hat de tarbagan yn 2008 de IUCN-status fan "bedrige" krigen.

## Relaasje mei de minske
It fleis fan 'e tarbagan foarmet in wichtich ûnderdiel fan 'e Mongoalske koken, en yn 't bysûnder fan it gerjocht *boodog*. Dêrby wurdt in slachte tarbagan fan syn bonken ûntdien, wêrnei't it fleis sean wurdt troch stiennen dy't yn 't foar gleonhjit makke binne yn in fjurke, yn 'e búkholte fan it karkas yn te bringen. De hûd wurdt dan byinoar bûn, sadat it gehiel wol wat wei hat fan in pûde. Tradisjoneel wurde tarbagans yn Mongoalje inkeld oan it begjin fan 'e hjerst bejage, as se har de hiele simmer troch grou fretten hawwe by wize fan tarieding foar de wintersliep.

Yn noardeastlik Sina en Mongoalje hawwe tarbagans histoarysk sjoen ferantwurdlik west foar ferskate pestepidemyen. Dêrby giet it om 'e longpest, de deadlikste foarm fan 'e sykte, dy't tusken de bisten ûnderling ferspraat wurdt troch har hoastjen. De pest kin oerspringe nei de minske troch de byt fan 'e tarbaganflie (*Ceratophyllus silantievi*) of troch de konsumpsje fan tarbaganfleis. 

## Undersoarten
Der binne twa erkende ûndersoarten fan 'e tarbagan:
* de gewoane tarbagan (*Marmota sibirica sibirica*)
* de grize tarbagan (*Marmota sibirica caliginosus*)
Wâldsteppemarmot

De **wâldsteppemarmot** (Latynske namme: *Marmota kastschenkoi*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*) en it skaai fan 'e marmotten (*Marmota*), dat foar it earst wittenskiplik beskreaun waard yn 1956, as in ûndersoarte fan 'e Altaimarmot (*Marmota baibacina*). Yn 2012 waard lykwols fêststeld dat it hjir om in selsstannige marmottesoarte giet. De wâldsteppemarmot komt foar yn súdlik sintraal Sibearje, yn 'e krite besuden de stêden Novosibirsk, Kemerovo en Tomsk. Dizze soarte moat net betize wurde mei de steppemarmot (*Marmota bobak*), dat in hiel oar bist is.

## Uterlike skaaimerken
De wâldsteppemarmot hat trochinoar in kop-romplingte fan 49½-64&nbsp;sm, mei in sturtlingte fan sa'n 12½-20&nbsp;sm en in gewicht fan 4½-9&nbsp;kg. De pels is dûnkerbrún op 'e rêchside mei in justjes ljochtere bealchkant. Soms sitte der gielige plakken op 'e wangen en/of in witich plak op it kin. 

## Hâlden en dragen
Wâldsteppemarmotten libje op heuvelskeanten yn steppegebieten oan 'e râne fan wâldlân, dêr't se ûndergrûnske hoalen oanlizze. Ek komme se wol foar yn of deunby greiden, en op tsjerkhôven. Soms belûke se ferlitten gebouwen. Sân oant acht moannen fan it jier hâlde wâldsteppemarmotten in wintersliep. Fierders binne se deis aktyf en libje se yn koloanjes dy't besteane út famyljegroepen fan ien dominant mantsje, 2-3 wyfkes en 4-8 jongen fan ferskillende jiergongen. It territoarium fan sa'n famyljegroep bedraacht likernôch 1&nbsp;ha.
Fin (lichemsdiel)

In **fin** (Latyn: *pinna*) is ien fan in stikmannich útstykjende lichemsdielen fan in fisk. Finnen besteane út beweegbere bonkige stikels dy't op ferskillende plakken út it lichem fan in fisk stekke en oerdutsen en mei-inoar ferbûn binne troch in faak mei skobben begroeid stik taaie hûd. Dêrby kinne se de foarm hawwe fan in swimflues, lykas by de measte bienfisken, of mear wei hawwe fan in peddel, lykas by haaien.

Bienfisken (in groep dêr't fierwei de measte fiskesoarten ta hearre) beskikke oer yn totaal oant njoggen finnen: twa boarstfinnen oan wjerskanten fan it foarliif; twa búkfinnen ûnderoan it foarliif; in rêchfin op 'e rêch, likernôch healwei it liif; in fetfin, ek op 'e rêch, mar fierder nei efteren; twa earsfinnen ûnderoan it efterliif; en in sturtfin oan 'e útein fan 'e sturt. Ofsjoen fan 'e sturtfin hat net ien fan 'e finnen in direkte ferbining mei de wringe, en wurde se inkeld ûnderstipe troch spieren. 

De wichtichste funksje fan finnen is om foar fisken swimmen mooglik te meitsjen. De finnen op 'e ferskillende plakken fan it lichem tsjinje ferskillende doelen, lykas beweging foarút, beweging efterút, draaien, stopjen, en soargjen dat de fisk yn bewegend wetter syn lichem yn juste posysje (mei de goede kant omheech) hâlde kin. De measte fisken soene sûnder finnen net swimme kinne. Guon fisken brûke finnen om har op oare wizen fuort te bewegen. Sa hawwe fleanende fisken (*Exocoetidae*) ekstreem lange boarstfinnen, dêr't se in beskate ôfstân mei sweve kinne as se út it wetter springe. Fierders brûke fielerfisken (*Antennariidae*) har búkfinnen om mei te krûpen.

Los fan foarmen fan fuortbeweging kinne finnen ek ynset wurde foar oare saken. Sa brûke manlike haaien in oanpaste fin om har sperma ôf te setten, wylst stienfisken (*Synanceia verrucosa*) skerpe stikels yn har finnen hawwe dêr't se gif mei ynjektearje kinne, en finearmigen (*Lophiiformes*) de foarste stikel fan har rêchfin brûke om in wjirm nei te bearen en sa har proai nei har ta te lokjen.

Ek de swimpoaten fan seesûchdieren, lykas walfisken, dolfinen en seehûnen, wurde wol finnen neamd. Dat binne lykwols lichemsdielen fan in hiel oar kaliber, dy't besteane út stevige leareftige hûdflappen dy't ôfhinklik fan 'e soarte en posysje op it lichem ek noch bonkestruktueren omfiemje.
Fin

* Fin, in lid fan 'e etnyske groep groep fan 'e Finnen (folk)
* FIN, de lannekoade foar Finlân
* fin (lichemsdiel), in lichemsdiel by fisken en guon sûchdieren
* fin (útsteksel), in útstekkend diel fan in gruttere struktuer
Alaskaskiereilân

It **Alaskaskiereilân** (Ingelsk: *Alaska Peninsula*) is in skerp útstykjend skiereilân, dat him fanôf de súdwestkust fan 'e Amerikaanske steat Alaska oer in ôfstân fan sa'n 800&nbsp;km útstrekt nei it súdwesten, dêr't it úteinlik oergiet yn 'e  eilannegroep fan 'e Aleoeten. De namme fan 'e steat Alaska giet feitliken tebek op 'e namme fan it skiereilân (en net oarsom, sa't wolris tocht wurdt).

## Geografy
It Alaskaskiereilân foarmet mei de (krektlyk ta Alaska hearrende) Aleoeten, de Russyske Kommandeurseilannen en it Russyske Kamtsjatka-skiereilân de skieding tusken de Stille Oseaan en de Beringsee. It wurdt omjûn troch de Bristolbaai, in earm fan 'e Beringsee, yn it noarden, en de iepen Stille Oseaan yn it suden. Yn it noardeasten sit it fêst oan it fêstelân fan Alaska, wylst yn it súdwesten de Unimak-passaazje it skiereilân skiedt fan 'e Aleoeten. It binnenlân fan it Alaskaskiereilân wurdt dominearre troch it Aleoetysk Berchtme, in keatling fan tige aktive fulkanen, dy't him oer de hiele lingte fan it skiereilân útstrekt. Teffens lizze dêr it Nasjonaal Park en Reservaat Katmai en ferskate wyldreservaten mei in legere status.

Oan 'e noardkant fan it Alaskaskiereilân lizze frijwol gjin eilannen (útsein Amak), mar oan 'e súdkant lizze der nammenste mear, wêrûnder de Shumagineilannen en de Sanakeilannen en it grutte eilân Kodiak. It skiereilân sels wurdt op teminsten fjouwer plakken hast midstwa snien troch ynhammen fan itsij de Bristolbaai, itsij de Stille Oseaan, en bestiet dêr mar út tige smelle lâningten. Unimak, it meast eastlike eilân fan 'e Aleoeten is by False Pass ("ûnechte passaazje") ek noch hàst mei it skiereilân ferbûn.

## Demografy en klimaat
Der lizze gjin grutte plakken op it Alaskaskiereilân, hoewol't de doarpen Cold Bay, King Cove, Chignik, Chignik Lake, Chignik Lagoon en Port Moller in beskate bekendheid genietsje, alteast yn Alaska. De befolking bestiet benammentlik út Inûyt en is foar syn libbensûnderhâld fierhinne ôfhinklik fan 'e fiskerij.

It klimaat op it Alaskaskiereilân is ferlykber mei dat yn Iislân of Fjoerlân, mei simmertemperatueren fan 6-15&nbsp;°C en wintertemperatueren fan –11-+1&nbsp;°C. Der falt jiers 610-1.650&nbsp;mm delslach.
Alaska (betsjuttingsside)

De term **Alaska** ferwiist almeast nei de Amerikaanske steat **[[Alaska]]**.

Alaska kin lykwols ek ferwize nei:

## Geografy
### Algemien
* Alaska (territoarium), de steat Alaska foar't it ta de Amerikaanske Uny talitten waard, fan 1912 oant 1959
* Alaska-berchtme, in berchtme yn Kanada en de Feriene Steaten
* Alaska-skiereilân, in grut skiereilân dat diel útmakket fan 'e Amerikaanske steat Alaska
* Alaskastream, in waarmwetterstreaming yn 'e Stille Osean

### Plakken
#### Feriene Steaten
* Alaska (Indiana), in plak yn 'e Amerikaanske steat Indiana
* Alaska (Michigan), in plak yn 'e Amerikaanske steat Michigan
* Alaska (Nij-Meksiko), in plak yn 'e Amerikaanske steat Nij-Meksiko
* Alaska (Jefferson County, Pennsylvania), in plak yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania
* Alaska (Northumberland County, Pennsylvania), in plak yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania
* Alaska (West-Firginia), in plak yn 'e Amerikaanske steat West-Firginia
* Alaska (Wiskonsin), in plak yn 'e Amerikaanske steat Wiskonsin

* Alaska Township (Minnesota), in plak yn 'e Amerikaanske steat Minnesota

#### Simbabwe
* Alaska (Simbabwe), in plak yn Simbabwe

## Keunsten
### Film
*''Alaska'' (film út 1944)
*''Alaska'' (film út 1996)
***, in dokumintêre út 1997

### Muzyk
*Alaska!, in Amerikaanske rockband
*Alaska (sjongster), in Spaanske sjongster
*''Alaska'' (album), in album út 2005 fan *[[Between the Buried and Me]]*
**Alaska*, in liet fan *Shadow Gallery*
**Alaska*, in liet fan *UK*

### Literatuer
*''Alaska'' (roman), in roman fan James A. Michener, út 1988

## Oar
*''Alaska'' (tydskrift), in tydskrift oer en út de Amerikaanske steat Alaska
*Alaska-oankeap of de *Alaska Purchase*, de oankeap fan Alaska troch de Feriene Steaten, yn 1867
Aleoeten

De **Aleoeten** (Ingelsk: *Aleutian Islands*) foarmje in 1.900&nbsp;km lange keatling fan 14 grutte fulkanyske eilannen en 57 lytseren yn it noarden fan 'e Stille Oseaan. De arsjipel heart ta de Amerikaanske steat Alaska. Mei it Alaska-skiereilân, dat ûnderdiel fan it Alaskaanske fêstelân útmakket en skerp útstiket yn 'e rjochting fan 'e eastlikste eilannen fan 'e groep, en yn 'e mande mei de Russyske Kommandeurseilannen en it skiereilân Kamtsjatka foarmje de Aleoeten de skieding tusken de gruttere Stille Oseaan, yn it suden, en de Beringsee, yn it noarden.

## Geografy
Mei-inoar beslane alle Aleoeten in grûngebiet fan 17.670&nbsp;km². Foar 1867 stiene se bekend ûnder de namme fan 'e Katerine-eilannen, ferneamd nei de Russyske keizerinne Katerine de Grutte, mar doe't se dat jiers troch de Alaska-oankeap oergiene yn Amerikaanske hannen, waarden se omneamd. De Aleoeten besteane út fiif lytsere eilannegroepen, fan it easten nei it westen de Fokse-eilannen, de Eilannen fan de Fjouwer Bergen, de Andreanofeilannen, de Rotte-eilannen en de Neie Eilannen. De grutste eilannen binne Attu, dat it fierste fan it fêstelân fan Alaska ôf leit, en fierders Unimak, Unalaska, Umnak en Akun, dy't allegear ûnderdiel foarmje fan 'e Fokse-eilannen.

De Aleoeten wurde dominearre troch it Aleoetysk Berchtme, dat 57 fulkanen teld wêrfan't guon aktyf binne, mei in maksimale hichte fan omtrint 1.900&nbsp;m. De eilannen meitsje ûnderdiel út fan 'e saneamde *[[Ring of Fire]]*, in seismologysk aktive keatling fan berchtmen en fulkanen om 'e Stille Oseaan hinne, dêr't geregeldwei ierdbevings foarkomme. Mei't de Aleoeten oer de 180ste lingtegraad hinne geane, binne se it meast westlike diel fan 'e Feriene Steaten, en, ôfhinklik fan wêr't men de datumgrins leit, ek it meast eastlike.

## Demografy
Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2000 hiene de Aleoeten doe in befolking fan 8.162 minsken, wêrfan't 4.283 yn Unalaska wennen. Dat is it grutste plak fan arsjipel, dat op it eilân mei deselde namme leit. It is bekender ûnder de namme Dutch Harbor, al ferwiist dy oantsjutting eins inkeld nei de pleatslike havenfasiliteiten. De lânseigen befolking fan 'e eilannen binne de Aleoeten, in etnyske groep dy't nau besibbe is oan 'e Inûyt.

## Klimaat
De trochsneed temperatuer op 'e Aleoeten is yn augustus 11&nbsp;°C, en yn jannewaris –1&nbsp;°C. Rekôrtemperatueren binne 26&nbsp;°C en –15&nbsp;°C. De eilannen krije jiers sa'n 2.000&nbsp;mm delslach, en binne dêrmei ien fan 'e reinichste dielen fan 'e Feriene Steaten.
Sierra Nevada (Feriene Steaten)

De **Sierra Nevada** (Spaansk foar "Snieïge Bergen") is in berchtme yn it westen fan 'e Feriene Steaten, dat foar it grutste part binnen de grinzen fan 'e steat Kalifornje leit, mei in lytse útrinder, it Carsonberchtme, yn it uterste westen fan Nevada. Dit berchtme is likernôch 650&nbsp;km lang fan noardnoardwest nei súdsúdeast en op it breedste punt sa'n 110&nbsp;km breed. It foarmet de skieding tusken de Sintrale Delling fan Kalifornje yn it westen en de Grutte Dobbe yn it easten, en omfiemet û.m. de Tahoemar, de grutste berchmar fan Noard-Amearika, en de pittoreske Yosemite-delling. It heechste punt is de Mount Whitney, mei in hichte fan 4.421&nbsp;m.

De Sierra Nevada wurdt karakterisearre troch syn granytstiente, dat mear as 100 miljoen jier lyn by geologyske prosessen djip ûnder de grûn foarme is. It berchtme sels ûntstie sa'n 4 miljoen jier lyn, doe't it troch de beweging fan 'e tektoanyske platen fan 'e ierdkoarst omheech staat waard. Neitiid waard it granyt bleatlein troch eroazje dy't feroarsake waard troch de bewegings fan gletsjers, sadat de ljochtkleure bergen en kliffen ta wêzen kamen dy't hjoed de dei de Sierra Nevada opmeitsje.

Archeologyske fynsten bewize dat der yn 'e Sierra Nevada al teminsten fan 3.000 f.Kr. ôf bewenning troch lânseigen groepen foarkaam. Yn 'e histoaryske perioade waard it gebiet bewenne troch de Noardlike Pajût oan 'e eastkant, de Mono en Miwok oan 'e westkant en de Kawaiïsû en Tûbatûlabal yn it suden. Ferskate yntertribale hannelsrûtes rûnen troch de bergen. Yn 'e njoggentjinde iuw foarme it westlike foarlân fan 'e Sierra Nevada fan 1848 oant 1855 it toaniel fan 'e Kalifornyske Goudkoarts, wêrby't it gebiet oerstreamd waard troch likernôch 300.000 goudsikers, dy't de oarspronklike bewenners suver útrûgen om har lân yn besit te krijen. It berchtme sels wie lykwols lange tiid ûnferkend, om't it sa dreech tagonklik wie. Pas yn 1912 waard it lêste stikje fan 'e Sierra Nevada yn kaart brocht. Sûnt hawwe ferskate dielen fan it berchtme de status fan nasjonaal park krigen.
Sierra Nevada

## Berchtmen
* Sierra Nevada (Spanje), in berchtme yn súdlik Spanje
* Sierra Nevada (Feriene Steaten), in berchtme yn de Feriene Steaten, op 'e grins fan 'e Amerikaanske steaten Kalifornje en Nevada
* Sierra Nevada (Meksiko), in berchtme yn Meksiko
* Sierra Nevada de Lagunas Bravas, in berchtme yn Sily en Argentynje
* Sierra Nevada de Mérida, in berchtme yn Fenezuëla
* Sierra Nevada de Santa Marta, in berchtme yn Kolombia

## Bergen
* Sierra Nevada (fulkaan), in berch yn Sily

## Nasjonale parken
* Nasjonaal Park De Sierra Nevada (Spanje), in nasjonaal park yn Spanje
* Nasjonaal Park De Sierra Nevada (Fenezuëla), in nasjonaal park yn Fenezuëla

## Oar
*Sierra Nevada Brewing Company, in Amerikaanske bierbrouwerij út Kalifornje
*Sierra Nevada Corporation, in Amerikaanske produsint fan romtefeartmaterieel
*Skystasjon Sierra Nevada, in skyresort yn súdlik Spanje
Juneau (Alaska)

**Juneau** is de haadstêd fan de Amerikaanske steat Alaska. It leit yn Súdeast-Alaska, ek wol de Alaskaanske *Panhandle* neamd, de smelle stripe lân tusken de Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia en de Stille Oseaan. De stêd hie yn 2000 30.711 ynwenners, yn 2010 31.275 en waard ferneamd nei Joe Juneau, dy't yn de omkriten goud fûn. Yn 1906 waard Juneau ta haadstêd fan Alaska keazen.

## Keppeling om utens
Juneau

* Juneau (Alaska)
* Juneau (Wiskonsin)
* It Juneau-iisfjild, of de Juneau-iiskap, yn Alaska
* Juneau (band), pop-punkband út Houston, Teksas
Flaamsk

**Flaamsk** is in term dy't foar mearderlei útlis fetber is. Almeast wurdt dermei ferwiist nei de taalsitewaasje yn Belgje (sûnt 1830) of yn 'e Súdlike Nederlannen (foàr 1830). Der wurde fjouwer ferskillende betsjuttings ûnderskaat.

* De namme Flaamsk wurdt wol brûkt as beneaming foar de justjes ôfwikende foarm fan it Nederlânsk dy't yn Flaanderen yn gebrûk is. In sekuerdere term foar dat begryp is Belgysk-Nederlânsk (of Súdnederlânsk, as it om 'e sitewaasje fan foàr 1830 giet).
* Mei it Flaamsk wurdt ek wol de saneamde tuskentaal oantsjutten, in foar Nederlanners dreech te folgjen min ofte mear standerdisearre foarm fan it Nederlânsk sa't dat yn Belgje sprutsen wurdt.
* Under de term Flaamsk wurde ek wol alle Nederlânske dialekten beflapt, dy't yn it gewest Flaanderen (it hiele Nederlânsktalige diel fan Belgje) sprutsen wurde; dêrta hearre dan net inkeld it Westflaamsk en it Eastflaamsk, mar ek it Brabânsk en soms sels it Limboarchsk, al is dat eins in selsstannige taal, dy't net mear ta it Nederlânske taalgebiet rekkene wurde mei.
* Yn in ingere sin en histoarysk wurde mei de namme Flaamsk oer it algemien de Nederlânske dialekten fan it eardere greefskip Flaanderen oantsjut, dus it Eastflaamsk en it Westflaamsk.
Regiolekt

In **regiolekt** is in lichtlik ôfwikende fariëteit fan in standerttaal, dy't yn syn fersprieding beheind is ta in beskaat diel fan it taalgebiet fan dy standerttaal. Men sprekt yn dit ferbân ek wol fan in "regionaal kleure fariant" fan in taal. Regiolekten nimme in tuskenposysje yn tusken in dialekt en in taal, mar niigje dêrby dúdlik mear nei de standerttaal as nei it dialekt.
Joseph Juneau

**Joseph (Joe) Juneau** (Saint-Paul-l'Ermite ( Kebek), 1836 - Dawson City (Yukon), 1899) wie in Kanadeesk goudsiker en mynwurker. Hy is it meast bekend fan it yn 'e mande mei Richard Harris stiftsjen fan de stêd Juneau yn Alaska. De earste grutte goudfynst dêre wie op it eilân Douglas foar Juneau oer.

Joe syn neef Solomon Juneau wie de stichter fan Milwaukee, Wiskonsin.

## Keppelings om utens <small></small>
*Ferhalen oer de ''Gold Rush''
*Joe Juneau by Find-A-Grave
*Fotoos fan Alaska 1880-1890
Pânserfisken

De **pânserfisken** (wittenskiplike namme: *Placodermi*) foarmje in útstoarne klasse fan it ûnderryk fan 'e echte dieren (*Metazoa*), de stamme fan 'e rêchstringdieren (*Chordata*), de ûnderstamme fan 'e wringedieren (*Vertebrata*) en de tuskenstamme fan de kaakdieren (*Gnathostomata*). De namme fan dizze groep komt fan it Grykske πλάξ, *plax* ("plaat") en δέρμα, *dherma* ("hûd"), en betsjut letterlik "plaathûdigen". Dêrmei wurdt ferwiist nei de hurde bonkige platen dêr't de kop en it boppelichem fan dizze fisken mei bedutsen wie. De rest fan it lichem wie glêdhûdich of mei skobben oerdutsen, al neigeraden de soarte. 

## Taksonomy
De pânserfisken hearden ta de earste fisken mei kaken. Dy kaken ûntjoegen har by dizze bisten nei alle gedachten út 'e eardere kiuwbôgen. Pânserfisken wiene ek de earste bisten dy't echte tosken krigen en dy't búkfinnen ûntwikkelen, dêr't by lettere kaakdieren de efterpoaten út fuortkomme soene. Fossilen fan soarten út trije ûnderskate skaaien (*[[Incistoscutum]]*, *[[Materpiscis]]* en *[[Austroptyctodus]]*) fan 'e pânserfisken fertsjintwurdigje de ierst bekende foarmen fan libbene berte (ynstee fan it lizzen fan aaien).

De earste pânserfisken ûntstiene yn it lette Siluer, en de groep diversifiëarre him yn it iere en midden-Devoan yn in grut tal rjochtings, mar stoar tsjin 'e ein fan dat tiidrek, sa'n 360 miljoen jier lyn, út. Lykwols komme ek alle lettere kaakdieren (wêrûnder sûchdieren, reptilen, fûgels, amfibyen en de measte fisken) út dizze groep fuort, dat wat dat oangiet libje de pânserfisken noch altyd fuort.

## Klassifikaasje
Sliepmûzen

De **sliepmûzen** (wittenskiplike namme: *Gliridae*) foarmje in famylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*) en it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (*Sciuromorpha*). Dizze famylje omfettet 29 libbene soarten, wêrfan't de sânslieper, de ikelmûs, de hazzemûs en de beamslieper it bekendst binne.

## Skaaimerken
Sliepmûzen binne lytsige kjifdieren mei in lichemslingte fan 6-19&nbsp;sm en in gewicht fan 15-180&nbsp;g. Hoewol't se folle nauwer oan iikhoarntsjes besibbe binne as oan mûzen, lykje se mear op mûzen, útsein wat har swierbehierre sturt oangiet, dy't mear tinken docht oan 'e plomsturt fan in iikhoarntsje. De measte (mar net alle) soarten sliepmûzen libje yn 'e beammen, en foar it meastepart binne it nachtdieren. Se hawwe allegear in treflik gehoar. Sliepmûzen binne omnivoaren, dy't benammen fruchten, beien, blommen, nuten en ynsekten frette. By 't winter hâlde sliepmûzesoarten dy't foarkomme yn noardliker kontreien in wintersliep dy't wol sân moanne duorje kin. De wyfkes produsearje ien of soms twa nêsten jongen jiers. Har libbensferwachting is oant fiif jier.

## Famylje-opbou
Afrikaanske sliepmûzen

De **Afrikaanske sliepmûzen** (wittenskiplike namme: *Graphiurus*) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (*Sciuromorpha*), de famylje fan 'e sliepmûzen (*Gliridae*) en de lyknammige ûnderfamylje fan 'e Afrikaanske sliepmûzen (*Graphiurinae*). Dit skaai omfiemet 15 ûnderskate soarten, dy't allegear foarkomme yn Afrika besuden de Sahara.

## Skaai-opbou
Echte sliepmûzen

De **echte sliepmûzen** (wittenskiplike namme: *Glirinae*) foarmje in ûnderfamylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (*Sciuromorpha*) en de famylje fan 'e sliepmûzen (*Gliridae*). Dizze ûnderfamylje omfettet mar 2 libbene soarten, ferdield oer 2 skaaien. Dêrûnder is ek de sânslieper (*Glis glis*), de bekendste sliepmûzesoarte, dy't yn grutte dielen fan Jeropa foarkomt.

## Klassifikaasje
Jeraziatyske sliepmûzen

De **Jeraziatyske sliepmûzen** (wittenskiplike namme: *Leithiinae*) foarmje in ûnderfamylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (*Sciuromorpha*) en de famylje fan 'e sliepmûzen (*Gliridae*). Dizze ûnderfamylje omfettet 12 libbene soarten, ferdield oer 6 skaaien. Dêrûnder binne ek de beamslieper (*Dryomys nitedula*), de hazzemûs (*Muscardinus avellanarius*) en de ikelmûs (*Eliomys quercinus*), dat guon fan 'e bekendste sliepmûzesoarten binne, dy't yn grutte parten fan Jeropa foarkomme.

## Klassifikaasje
Baleaarske sliepmûzen

De **Baleaarske sliepmûzen** of **Baleaarske reuzesliepmûzen** (Latynske namme: *Hypnomys*) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (*Sciuromorpha*), de famylje fan 'e sliepmûzen (*Gliridae*) en de ûnderfamylje fan 'e Jeraziatyske sliepmûzen (*Leithiinae*). Dit skaai omfiemet twa útstoarne soarten, wêrfan't fossilen oantroffen binne op 'e eilannegroep fan 'e Baleären, yn 'e westlike Middellânske See.

## Skaai-opbou
Surinaamsk-Nederlânsk

It **Surinaamsk-Nederlânsk** (Surinaamsk-Nederlânsk: *Surinaams-Nederlands*) is in regiolekt fan 'e Nederlânske standerttaal, dat sprutsen wurdt yn Suriname. Yn dat lân hat mar in tige lyts diel fan 'e befolking it Nederlânsk as memmetaal, mar it is wol de iennichste offisjele taal fan it lân en wurdt sadwaande yn formele fermiddens, lykas it ûnderwiis, de rjochtspraak en it bestjoer rûnom (as twadde taal) sprutsen. Oer it generaal is it Surinaamsk-Nederlânsk foar Nederlanners en Flamingen goed te ferstean, mar guon ôfwikende leksikale foarmen kinne foar swierrichheden soargje.

## Status
Yn 2005 trede Suriname ta de Nederlânske Taaluny ta, mei as gefolch dat in protte typysk Surinaamsk-Nederlânske wurdfoarmen opnommen binne yn 'e *Woordenlijst Nederlandse Taal*, better bekend as *[[Het Groene Boekje]]*, dat algemien akseptearre wurdt as de autoriteit op it mêd fan 'e Nederlânske stavering. Fia de strjittaal wurde tsjintwurdich trouwens, benammen yn 'e Rânestêd, ek ferskate Surinaamsk-Nederlânske wurden en útdrukkings yn it algemien taalgebrûk yn Nederlân opnommen. Yn 1989 is it *Woordenboek van het Surinaams-Nederlands* ferskynd, dat gearstald wie troch J. van Donselaar.

## Ferskillen mei it Standertnederlânsk
It Surinaamsk-Nederlânsk ûnderskiedt him fan it Nederlânsk sa't dat yn Jeropa sprutsen wurdt benammen troch de fia it Surinaamsk-Kreoalsk sterk troch it Ingelsk beynfloede útspraak. Dêrby falt fral op dat de w altyd op 'e Ingelske manear útsprutsen wurdt as [w] (lykas yn "skowe") en nea lykas yn Nederlân as [ʋ] (lykas yn "wat"). Faak wurdt dizze konsonant dêrby noch wat oprutsen, sadat der in û-klank ûntstiet (*Oeaarom doe jij dat?*). 

Fierders hat it Surinaamsk-Nederlânsk, op 'e nij benammen fanút it Surinaamsk-Kreoalsk, in grut tal ôfwikende leksikale foarmen ûntwikkele, soms foar begripen dêr't al in Nederlânsk wurd foar bestie, lykas *zwamp* ("sompe") foar *moeras*, mar faak ek foar spesifyk Surinaamske begripen, lykas *bacove* foar in banaan dy't rau iten wurde kin (yn tsjinstelling ta in bakbanaan) en *roti* foar in Surinaamsk gerjocht fan riisde bôle mei fleis en grienten.

Dêrnjonken hat it Surinaamsk ek nije gearstallings foarme op grûn fan besteande Nederlânske wurden, lykas *buitenvrouw* foar "mêtresse", *schoonbroer* foar "sweager", *voetéren* foar "rinne", en *cellulair*, in eigenskipswurd oangeande finzenskip. Guon typysk Surinaamsk-Nederlânsk steande útdrukkings binne fierders *geslagen vijanden*, dêr't it Standertnederlânsk *gezworen vijanden* ("swarde fijannen") hat en *getrouwde vrouw* (yn tsjinstelling ta in *buitenvrouw*) foar *wettige echtgenote* ("wettige frou").
Beamsliepers

De **beamsliepers** of **bosksliepmûzen** (Latynske namme: *Dryomys*) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (*Sciuromorpha*), de famylje fan 'e sliepmûzen (*Gliridae*) en de ûnderfamylje fan 'e Jeraziatyske sliepmûzen (*Leithiinae*). Dit skaai omfiemet trije soarten, dy't foarkomme yn Jeropa en westlik Aazje. Dêrûnder is ek ien fan 'e bekendste sliepmûzesoarten, de beamslieper (*Dryomys nitedula*).

## Skaai-opbou
Echte dieren

De **echte dieren** (wittenskiplike namme: *Metazoa*) foarmje yn 'e taksonomy in ûnderryk fan it ryk fan 'e dieren (*Animalia*). Hast alle bisten hearre ta dizze groep, útsein de sturtselligen (*Choanozoa*). Hjirby moat oantekene wurde dat de taksonomyske yndieling op dit nivo noch net alhiel útkristallisearre is. Dêrom wurde de "echte dieren" ek wolris definiëarre as bisten mei folslein differinsjearre weefsels, wat ek de spûnsdieren (*Parazoa*) útslút. Teffens wurdt de namme *Metazoa* wol as synonym mei *Animalia* beskôge. Hokker foarm fan yndieling oft brûkt wurdt, ferskilt per boarne en leit oan hokker teory oft folge wurdt.

## Klassifikaasje
Wilmslow

**Wilmslow** is in plak en *[[civil parish]]* in het distrikt East Cheshire, yn it Ingelske greefskip Cheshire. It plak leit 18 km besuden Manchester.

## Demografy

## Stoarn yn Wilmslow
* Alan Turing (1912-1954), wiskundige.
Billungers

De **Billungers** wienen in aadlik Saksysk laach út de iere midsiuwen. Der wurdt ûnderskied make yn âlde en jonge Billungers, dêr't de famyljebannen fan net altiten helder by binne.

## Ade Billungers
De *âlde Billungers* kamen fan Wetigau en hearden by de wichtichste famylje fan East-Saksen yn de tiid fan Karel de Grutte. De earst bekende Billunger wie greve Wichman Billung (Wychmannus), dy't yn 811 ûnderhannele hawwe soe oan de Eider. Wichman II wie greve yn Hamalân. In soan fan him, greve Egbert, de letter heit fan Herman Billung (-973), en Wichman de Alde, krige fan kening Arnulf (850-899) gebieten yn Bardengoa tawiisd. By de famylje hearden ek de "princeps" Billung, dy't fia syn dochter Oda (-913) de skoanheit fan de Saksyske greve Liudolf (-866) waard, de stamheit fan de Liudolfingers.

## Jonge Billungers
Yn de earste helte fan de 10e iuw waard de ynfloed fan de *jonge Billungers* yn it gebiet grutter. Machtsbasis wiene de eigen besittingen fan de famylje, lykas de greeflike rjochten op de Elbe, op Lüneburg en op de Boppe-Wezer. Herman Billung waard yn 936 fan kening Otto I opdroegen mei de beskerming fan de Under-Wezer, de nei him ferneamde Billungermark. De regelmjittige ferfanging troch de kening waard yn 961 foltôge mei de  rjochten op it hartochdom Saksen. Hy waard as hartoch troch syn soan Bernhard opfolge (om-ende-by 950-1011), dy't troch syn houlik mei Hildegard fan Stade it lân Hadeln krige. Ut dat houlik stamme hartoch Bernhard II. Syn soan Ordulf regearre oant 1072.

De lêste Billunger wie Ordulf syn soan hartoch Magnus. Hy hie tusken 1073-1075 spul mei de Saaljers, mei as gefolch dat de ynfloed fan de famylje op de ein fan de 11e iuw tebek rûn. Nei syn dea waard it famyljebesit ferdield. It hartochdom wie foar Lotarius fan Supplinburg, de letter keizer, oare goederen kamen troch houliken fan de dochters oan de Askaanjers en de Welfen, dy't dêrmei harren oerhearskjende posysje yn Saksen en Thüringen fêstigen.
Derbyshire

**Derbyshire** is in greefskip yn de Ingelske regio East Midlands en hat 734.585 ynwenners. It oerflak beslacht  2546,7 km². Derbyshire bestiet sûnt de midden of de ein fan 'e 10e iuw.

Derbishire grinzet oan Grut Manchester, West-Yorkshire, Súd-Yorkshire, Nottinghamshire, Leicestershire, Staffordshire en Cheshire.

It haadplak fan it greefskip is Matlock.

## Distrikten

## Ferneamde lju út Derbyshire
* Lord Melbourne (1779-1848), politikus
* Thomas Cook (1808-1892), reisorganisator
* Vivienne Westwood (1941), moade-ûntwerper
Wartsjerke

In **Wartsjerke** is in tsjerke dy't ferdigene wurde koe. De doarpsbewenners koene har yn sa'n tsjerke warre tsjin plonderjende binden lykas de fiktaaljebruorren. Faak waarden tsjerken earst yn de 15e of 16e iuw foar in part fersterke, of somtiden mei beskate ferdigeningseleminten optúgd. Hat de tsjerke in massive muorre dy't geskikt is om jin te ferdigenjen, sa't dy ek by oare festingswurken te sjen is, dan wurdt der sprutsen fan in Tsjerkeboarch.
Fauna yn Fryslân

**Fauna yn Fryslân **is in fergese Frysktalige ynternet-applikaasje. Hy beskriuwt goed 200 bistesoarten dy’t karakteristyk of wichtich foar Fryslân binne. Soks giet fan (hast 100) fûgels fia fisken en sûchdieren oant amfibyen en ynsekten. 

De applikaasje befettet boppedat de earste folsleine, yntegrale list fan de hast 1500 bistesoarten dêr’t op ’t heden in Fryske namme foar bestiet; dy list is sawol Nederlânsk > Frysk as oarsom te rieplachtsjen. En foar de jongerein is in natoerkwis opnaam om de kennis te testen en út te bouwen. Boppedat wurdt in boekprojekt op priemmen set dêr’t deselde 200 soarten yn behannele wurde; boek en app binne ûnderdiel fan in grutter projekt, Natoer yn Fryslân.

De applikaasje is in inisjatyf fan Taalburo Popkema en Utjouwerij Wijdemeer; Naturalis út Leien hat de technyske ûntwikkeling op syn noed naam en gâns biologyske ynformaasje levere. De applikaasje is fierder mooglik makke troch û.o. de provinsje Fryslân, it Fryske Gea en de BFVW.

Yn de App Store en de Play Store is de app te finen mei de stekwurden: Fauna Fryslan.

## Sjoch ek
* List fan Frysktalige kompjûterprogramma's
Sierra Saint

**Sierra Saint** is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk en Angelsaksysk&nbsp;Amerikaansk komôf, dy't berne is yn 'e steat Noard-Dakota.

## Keppelings om utens
* Sierra Saint yn 'e ''Internet Movie Database''
* Sierra Saint yn 'e ''Internet Adult Film Database''
* Sierra Saint op ''FreeOnes''
Brie Simone

**Brie Simone** (1 jannewaris 1989) is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf.

## Filmography

*Black Cheerleader Gang Bang 23 (2014)
*24 XXX: An Axel Braun Parody (2014)

## Keppelings om utens
* Brie Simone yn 'e Internet Movie Database
* Brie Simone yn 'e Internet Adult Film Database
* Brie Simone yn 'e Adult Film Database
* Brie Simone op Twitter
Universiteit fan Lausanne

De **Universiteit fan Lausanne** of **UNIL** (Frânsk: *Université de Lausanne*) is in universiteit yn Lausanne yn Switserlân. Yn 1890 krige hy de status fan universiteit; oarspronklik wie it in teologyske skoalle.

De universiteit hat 7 fakulteiten: teology, rjochten, geasteswittenskippen, sosjale- en politike wittenskippen, geowittenskippen, biology, genêskunde en letteren

De Universiteit fan Lausanne makket mei de Technyske Hegeskoalle fan Lausanne in kampus, oan de Mar fan Sjenêve.
Łobez

**Łobez** (Dútsk: *Labes*) is in stêd yn it noardwesten fan Poalen mei 10.409 ynwenners (2015) en in gebiet fan 12,84 km². It plak leit oan de rivier de Rega.

## Ut de skiednis
De namme **Łobez** komt fan it Aldpoalske *łobuzie* (dat betsjut 'strewel', 'strûken').
Łobez waard foar it earst neamd yn in dokumint fan 1271, dêr't in ridder mei de namme Borko de besitter fan de stêd yn neamd wurdt. Yn 1295 krige Łobez stedsrjochten. De stêd hat de offisjele namme Łobez sûnt 1946. Boargemaster is op 't heden Piotr Ćwikła.

## Demografy

ImageSize = width:440 height:320
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:11000
ScaleMajor = unit:year increment:11000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:20 align:center
  bar:1680 from:0 till:800
  bar:1740 from:0 till:1191
  bar:1749 from:0 till:1339
  bar:1831 from:0 till:2443
  bar:1861 from:0 till:4756
  bar:1895 from:0 till:5187
  bar:1925 from:0 till:5994
  bar:1933 from:0 till:6947
  bar:1939 from:0 till:7310
  bar:1945 from:0 till:1710
  bar:1946 from:0 till:4144
  bar:1957 from:0 till:6026
  bar:1970 from:0 till:7355
  bar:1990 from:0 till:10953
  bar:2014 from:0 till:10440
PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1680 at: 800 text: 0,8 shift:(0)
  bar:1740 at: 1191 text: 1,2 shift:(0)
  bar:1749 at: 1339 text: 1,3 shift:(0)
  bar:1831 at: 2443 text: 2,4 shift:(0)
  bar:1861 at: 4756 text: 4,8 shift:(0)
  bar:1895 at: 5187 text: 5,2 shift:(0)
  bar:1925 at: 5994 text: 6 shift:(0)
  bar:1933 at: 6947 text: 7 shift:(0)
  bar:1939 at: 7310 text: 7,3 shift:(0)
  bar:1945 at: 1710 text: 1,7 shift:(0)
  bar:1946 at: 4144 text: 4,1 shift:(0)
  bar:1957 at: 6026 text: 6 shift:(0)
  bar:1970 at: 7355 text: 7,4 shift:(0)
  bar:1990 at: 10953 text:11 shift:(0)
  bar:2014 at: 10440 text:10,4 shift:(0)
  
## Boargemaster

## Ferneamde ynwenners
* Franz Andreas von Borcke (1693–1766),  Prusysk generaal
* Ferdinand Nemitz (1805–1886), Dútsk jurist en politikus
* Felix Genzmer (1856–1929), Dútsk arsjitekt
* Otto Puchstein (1856–1911), Dútsk archeolooch
* Walter Goehtz (1878–1946), Dútsk politikus

## Keppelings om utens
* Webside Łobez
* Łobez - You Tube
Rega (rivier)

De **Rega** is in rivier yn it noardwesten fan Poalen, dy't ûntspringt op 146 meter hichte út de mar Jeziora Resko yn it Pommersk Marreplato en nei 168 km by Dzwirzyno útmûnet yn de Eastsee. De rivier hat in streamgebiet fan 2725 km², dat hielendal yn Poalen leit. Underweis rint de rivier de stêden Świdwin, Łobez, Gryfice en Trzebiatów troch en bylâns.

De mûning fan de Rega bestiet út twa rivieren: de Alde Rega (*Stara Rega*) bûget foar Mrzeżyno nei it westen ôf en rint troch de mar Resko Przymorskie (oant 1945 *Kamper See*) nei Dźwirzyno. De Nije Rega is útdold en mûnet fuort ûnder Mrzeżyno yn de Eastsee út.

De grutste sydrivier is de Mołstowa, dy't tusken Gryfice en Trzebiatów yn de Rega útmûnet.

## Plakken oan de Rega
* Świdwin
* Łobez
* Resko
* Płoty
* Gryfice
* Trzebiatów
* Mrzeżyno


File:Rega w Świdwinie.jpg|Świdwin
File:Zakole Regi.jpg|Łobez
File:Rega bridge Resko 2007-08.jpg|Resko
File:Rega bridge Ploty 2007-08.jpg|Płoty
File:Gryfice 2007 bird's-eye view 12.jpg|Gryfice
File:Trzebiatow Old Town bird's-eye view 2007-10b.jpg|Trzebiatów
File:East Mrzezyno bird's-eye view 2007-10.jpg|Mrzeżyno - (Baltyske see)
G.G. Kloeke

**G.G. Kloeke** (folút: **Gesinus Gerhardus Kloeke**; Skagen, 10 july 1887 - Leien, 5 novimber 1963) wie in taalûndersiker dy't bekend waard troch syn wurk *De Hollandsche Expansie*, oer de ynfloed fan prestiizjieuze dialekten op minder prestiizjeuze dialekten.

## Wurkpaad
Kloeke syn heit, Willem Kloeke, wie fan Swol en waard troch syn soan oantrune om syn weromtinken oan dy stêd op te skriuwen. Dat late ta de *Zwolsche sketsies* (1931).

Kloeke hat ferskate jierren yn Dútslân studearre en wurke. Hy promovearre yn Leipzig (1914) en oan de Universiteit fan Amsterdam (1922) op ien en it selde  proefskrift, *Der Vokalismus der Mundart von Finkenwärder bei Hamburg*. Yn de tiid dat Kloeke learaar Dútsk yn Wynskoat wie, samle er feiten oer dialekten yn de omkriten en krige er grutte niget oan de eastlike dialekten.

Yn 1925 waard Kloeke lektor en letter heechlearaar Nederlânsk yn Hamburg. Yn 1926 boaske er oan de neerlandika M.J. van Lessen. Yn 1934 waard er heechlearaar Nederlânsk oan de Universiteit Leien.

Om it ûndersyk nei dialekten ienfâldiger te meitsjen, ûntwurp er in systeem fan koades foar tûzenen plakken en buorskippen yn Dútslân, Nederlân, Flaanderen en Frânsk Flaanderen (yn 'e mande mei de Flaamske dialektolooch L.J.J. Grootaersen). Dat koadearringssysteem, de saneamde Kloeke-tabel of Kloeke-koade, wurdt noch hieltyd brûkt, bygelyks troch it Meertens Ynstitút om dialektologyske gegevens te ûntsluten.

## Publikaasjes
* *De dialecten en de klankwetten* (1921)
* *De ondergang van het pronomen du* (1926)
* *Handleiding bij het Noord- en Zuid-Nederlandsch dialectonderzoek* (1926, mei L.J.J. Grootaers)
* *De Hollandsche expansie in de zestiende en zeventiende eeuw en haar weerspiegeling in de hedendaagsche Nederlandsche dialecten: Proeve eener historisch-dialectgeographische synthese* (1927)
* *Ostniederländische Diminutiva* (1929)
* *Zum Ingwäonismenproblem* (1932)
* *De Noordnederlandse tegenstelling West-Oost-Zuid weerspiegeld in de a-woorden, een dialectgeografische excursie om de Zuiderzee* (1934)
* *Herkomst en groei van het Afrikaans* (1950)
* *Gezag en norm bij het gebruik van verzorgd Nederlands* (1951)
* *Het taallandschap van onze noordoostelijke provinciën* (1955)
* *Een oud sjibboleth: de gewestelijke uitspraak van ‘heeft’* (1956)

## Literatuer en boarnen
* en bibliografisch lexicon van de neerlandistiek'', ûnder redaksje fan de *Commissie voor Taal- en Letterkunde van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde*
*  (2006), *Mörn! Taalgids Overijssel*, Assen: In Boekvorm Uitgevers bv. (p.64-65)
*  (2004), *Taal als mensenwerk. Het ontstaan van het ABN*, De Haach: Sdu Uitgevers

## Keppelings om utens
* Biografyske skets yn de Digitale Bibleteek foar de Nederlânske Letteren
* Kloeke koades sykje by it Meertens Ynstitút
Willem Kloeke

**Willem Kloeke** (Swol, 24 juny 1852 - Haarlim, 5 novimber 1934) wie in Swolsk ûnderwizer, skriuwer en kartograaf. 

Hy waard grutbrocht yn Swol en folge dêr ek de kweekskoalle. Kloeke wie ûnderwizer yn ferkate plakken en waard yn 1876 haad fan de iepenbiere skoalle yn Weidum. Dêrnei wie er skoalhaad yn Vreeswijk (1880-1882) en Skagen (1882-1893). Fan 1893 oant syn pinsjoen yn 1921 wie er haad fan de Ulo yn Haarlim. Letter hat er ek gastdosint west yn België en Frankryk.

Yn 1901 ferskynde fan Kloeke de *Schoolatlas der Geheele Aarde*. Teffens makke er in geologyske kaart fan Noard-Hollân, hold er foardrachten en skreau er oer wettersteatkunde en ierdrykskunde.

Fan likernôch 1910 ôf skreau Kloeke (ûnder de skûlnamme 'Willem') yn de *[[Driemaandelijkse Bladen]]* ferhaaltsjes yn 't Swolsk oer it Swol fan syn bernetiid, yn 1931 útjûn ûnder de titel *Zwolsche Sketsies*.

Willem Kloeke wie de heit fan de taalkundige G.G. Kloeke.

## Sitaat
:*"De tael, die 'k 't eerste eb eleerd was chien Ollans, maer Zwols, de tael van miej moeder, van miej vaeder en van zoo wat alle mensen, die 'k in de eerste joeuren van miej léven te zien en te euren krege. Is 't dan wonder da-'k die tael graeg in eere olle? 'k Wonne now al meer dan fieftig joeur in 'n eel andere oek van 't land, maer 't Zwols bin 'k toch nog lange niet vergeten en doeur bin 'k bliej umme, want 't is toch zo'n ekfetieve mooie tael; 't ef zokke mooie, zachte klanken; jö, 't is miej vaeke of't selde vertelseltien in 't Zwols mooier is as in 't Ollans."
:Willem Kloeke yn de [[Zwolsche Courant]], 9 april 1925

== Keppeling om utens ==
*[http://www.wieiswieinoverijssel.nl/details2.asp?Id=122* Wie is Wie in Overijssel: Willem Kloeke'']
Suriname (rivier)

De **Suriname** of **Surinamerivier** is in 480 km lange rivier yn de midden en easten fan Suriname. De rivier ûntspringt yn it heechlân op de grins tusken it Wilhelminaberchtme en it Eilerts de Haangeberchtme en hjit dêr Gran Rio.

Nei de Brokopondo-opslachmar streamt de rivier lâns Brokopondo, Berg en Dal, de transmigraasjedoarpen Klaaskreek en Nij-Lombé, Joadesavanne, Karolina, Ornamibo en Domburg, eardat er de haadstêd Paramaribo op de linkerigge en Meerzorg oan de oare igge berikt. By Nij-Amsterdam komt de Kommewijne by de Suriname, en flak dêrnei mûnet de Suriname by de sânplaat Braamspunt út yn de Atlantyske Oseaan.

De rivier is breed en ûndjip en hat ferkate streamfersnelling. Teffens sitte der in tal keardamen yn de rivier dêr't de Afobakadaam fan, by de Brokopondo-opslachmar, de grutste is. De bopperin rint benei hielendal troch it Sipaliwini en de ûnderin giet troch of by de distrikten Brokopondo, Para, Kommewijne, Wanika en Paramaribo lâns.

## Keppelings om utens
* Foto's fan de Boppe-Suriname en de Pikin Rio
* Marieke Roeleveld: *Heibel rond een brug*, yn: Parbode, febrewaris 2008, jiergong 2, nr. 22, s. 22-23
Jan Kooistra (skilder)

**Jan Kooistra** (Damwâld, 3 febrewaris 1950 - Ljouwert, 21 jannewaris 2021) wie in keunstskilder, bekend wurden mei akwarellen fan blommen, de Waadsee, Fryske lânskippen en oare ûnderwerpen. 

Hy makke ek oaljeferveskilderijen. Syn wurk is figuratyf mei dúdlike details. Sels neamde er syn styl 'ferdreamde werklikheden' of bytiden 'skildereftich realisme'.

Jan Kooistra wie in autodidakt dy’t, foardat er him folslein op it skilderjen talei, in kleanwinkel yn Damwâld hie. Hy hie in galery yn Dokkum oan de Djipswâl.

Hy hie grutte eksposysjes yn ûnder oaren Kastiel Groeneveld yn Baarn, it Singer Museum yn Laren, Hotel Des Indes yn De Haach en de Floriade yn Zoetermeer. Hy wie te sjen yn telefyzjeprogramma's, lykas by de Avro, en de EO makke in portret fan syn wurk yn it programma ''In beeld ... Jan Kooistra.

Kooistra stoar op 21 jannewaris 2021 nei in koart siikbêd yn de âldens fan 70 jier yn it MCL.
Jan Kooistra (NSB-boargemaster)

**Jan Kooistra** (Mitselwier, 22 novimber 1894 - ?) wie in Nederlânsk boargemaster fan Frysk komôf yn de Twadde Wrâldoarloch foar de NSB.

## Libben en wurk
Kooistra waard 1894 yn Mitselwier berne as soan fan timmermansfeint Jan Kooistra en Minke Jans Fransbergen. Nei syn beropsoplieding wie Kooistra ûnder mear boukundich opsichter yn Veendam en yn Emmen en gemeenteopsichter yn Hoogeveen. Yn Emmen wie er learaar tekenjen oan in faktekenskoalle. Kooistra wie lid fan de NSB. Augustus 1943 waard er beneamd ta boargemaster fan it Drintske Anloo. Hy ferfong boargemaster Engelenburg dy't troch de Dútske besetter dien krige hie. Kooistra wie tige pro-Dútsk en in fûleindich NSB'er. As boargemaster fan Anloo krewearre er foar it twongen oan 't wurk setten fan arbeiders út syn gemeente yn Dútslân, de saneamde Arbeitseinsatz.

Nei de oarloch waard er fêstset. In fersyk om fuortendaliks frij litten te wurden waard yn 1947 troch it Asser tribunaal ôfwiisd.

Kooistra troude op 24 septimber 1920 yn Veendam mei Stientje Luken.
Djûmû

**Djûmû** (ek **Djoemoe**) is in doarp yn Suriname. Djûmû leit yn it distrikt Sipaliwini op it plak dêr't de rivier Gran Rio gearrint mei de Pikin Rio. Tegearre foarmje se dêrnei de Surinamerivier. It doarp hat in medyske post foar earste help en in lyts fleanfjild.