open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rasselear

De **rasselear** is in teosofyske lear dy't diel útmakket fan de esotearyske wiisbegearte.

Betiizjend is de term "ras" dy't in folslein oare begrypsynhâld hat as yn it wenstige taalgebrûk. By de (teosofyske) rasselear wurdt mei ras de totaliteit fan minsken dy't de ierde befolkje yn in langere termyn fan evolúsje: yn de oarder fan grutte fan hûnderten miljoenen jierren. Der binne ek ûnderferdielings dy't woartelrassen neamd wurde; in woartelras soe etlike miljoenen jierren bestean. Mei minsken wurde net de lichaamlike ferskiningsfoarmen bedoeld, lykas yn it normale spraakgebrûk, mar de geastlike yndividualiteit. By de teosofy wurdt derfan útgien dat de geast de oarsprong is, dus primêr, wylst de stof foarme en konstruearre wurdt troch in hiërargy fan geastlike wêzens. Totaal oars dus as de hjoeddeiske wittenskip dy't der fanút giet dat de stof primêr bestiet en by in bepaalde (tafallige) struktureardens (lykas by de harsens) "bewustwêzen" of "geast" fertoanen giet.

It earste ras dat yn ús universum "ûntweitsje" soe tige fyn west hawwe en soe ek miljarden jierren lyn bestien hawwe.

Nei de Twadde Wrâldoarloch kamen de teosofen yn in kwea deiljocht te stean fanwege de skynbere oerienkomst mei de rasselear fan de nazy's. (Sjoch ek Arysk ras) Dy rasselear learde dat der superieure rassen en ynferieure rassen wêze soene, wat úteinlik late ta ferfolging fan "minderweardige" rassen, wêrûnder Roma en Joaden. De destiidske lieders fan de teosofyske organisaasjes hawwe tsjin dizze ideeën stelling nomd omdat rasisme as uteringsfoarm dêrfan hielendal yngiet tsjin it boadskip fan de teosofy, nammentlik dat alles wat bestiet yn essinsje ien is en der yn werklikheid dus in bruorskip bestiet.
Teodoarus fan Koaten

Dr. **Teodoarus fan Koaten** (**Theodorus van Kooten**) (Ljouwert, 22 oktober 1749 – Bennebroek, 1 febrewaris 1813) wie in Nederlânsk dichter, heechlearaar en politikus.

## Biografy
Teodoar fan Kooten wie de soan fan in koster út Ljouwert. Hy ferbjustere de besite fan syn heit troch in willekeurige passaazje út de Grykske bibel flot yn it Nederlânsk oer te setten. Fan Koaten waard yn 1772 rektor yn Kampen en yn 1779 rektor in Middelburch. Fanôf 1782 of 1784 wie er heechlearaar  Latynse taal en skiednis oan de Hegeskoalle fan Frjentsjer. Hy waard lykwols yn 1787 twongen ûntslach te nimmen fanwege syn patriottistyske sympatyen. Dêrnei wenne er oant 1795 yn ballingskip yn Sint-Omaars, dêr't er gedichten yn it Latyn skreau.

Yn de Bataafske Republyk wie Fan Koaten mei Wybo Fijnje en Samuel Iperusz Wiselius lid fan it komitee foar de ûntmanteling fan de VOC. Yn 1798 waard Fan Koaten op oanstean fan Johannes Henricus Nieuwold Agint foar Nasjonale Opfieding, wat te beskôgjen is as de earste minister fan ûnderwiis. In jier letter naam er ûntslach út reden fan teloarstelling. Hy frege ferskate kearen om in stêf en in budzjet, mar dat waard troch de Direkteuren negeare. Hy waard oan de kant set en ferfongen troch Johannes van der Palm. Hy ferfarde nei Madrid as sekretaris fan Johan Valckenaer dy't dêr bûtengewoan-ambassadeur wurden wie. Yn 1801 kamen sy werom. Fan Koaten gie by Valckenaer yn Bennebroek yn, wylst syn frou en bern yn Kampen wennen. 

*Dorus Droefheid*, sa't er ek wol neamd waard, stoar yn de âldens fan 63 jier.
Frânske tún

In **Frânske tún** (*Jardin à la Française*) of **baroktún** is in formele tún, yn in styl basearre op symmetry en it prinsipe fan beoardering fan de natuer. De Frânske styl is ûntstien neffens it model fan de Italjaanske Renêssânse-tún. In bekend foarbyld binne de Frânske tunen yn Versailles.

## Koarte skiednis
De eigentlike Frânske tún waard skepen troch André Le Nôtre by it Kastiel fan Vaux-le-Vicomte; letter waard er beneamd ta arsjitekt fan de kening oan it hof fan Versailles. It slagge Le Nôtre en bring symmetry oan, troch grutte gersfjilden mei parterres en strak knipte hagen yn strakke linen en buksushaachjes te ferwurkjen yn in harmonieus lânskip.

Neidat Le Nôtre syn namme ynternasjonale klank krige hie, wreide dy túnstyl him rillegau út nei oare Europeeske hoven. Yn in protte lannen ferskynden pompeuze paleizen mei in strakke Frânske tún.

Flak foar de Frânske Revolúsje rekke de styl yn de nederklits; in soad arsjitekten keazen doe foar de Ingelske tún.

In protte Frânske kastielen, benammen de grutte Renêssânsekastielen in de Loirefallei, hawwe no noch Frânske tunen.

## Bekende Frânske tunen
* Tún yn Château de Versailles troch André Le Nôtre, túnarsjitekt fan de kening.
* Tunen fan it Kastiel fan Villandry yn de Loirefallei.
* Tún fan Diane de Poitiers fan it Kastiel fan Chenonceau.
* Guon tunen fan de kastielen fan de Loire.
* Tún fan Paleis it Loo yn gemeente Apeldoarn.
* Jardin des Tuileries Parys
Súd-Tarawa

**Súd-Tarawa**, yn it Kiribatysk en het Ingelsk **Teinainano Urban Council** of ôfkoarte **TUC**, is de offisjele haadstêd fan Kiribaty op it atol Tarawa yn de Grutte Oseaan.
De stêd bestiet út alle eilantsjes tusken Bairiky en Bonriky dêr't ek de ynternasjonale lofthaven is. Alle eilannen binne mei brêgen oan elkoar ferbûn sadat it ien eilân liket. It plak Bikenibeu is part fan Súd-Tarawa.

De namme **Teinainano** betsjut *ûnder de mêst*; dat fanwege de seilfoarm fan de atol.

It parlemint is op it eilân Ambo fêstige. Der is in learareoplieding foar Kiribati en in kampus fan de Universiteit fan de Súd-Pasifyk.


Ofbyld:KiribatiParliamentHouse.jpg|*Parlemintsgebou*
Ofbyld:Tarawa, Kiribati.jpg|*Tarawa*


### Befolkingsûntjouwing

## Keppeling om utens
* Toeristyske kaart fan Súd-Tarawa Kiribati National Tourist Office
Paulo Dias de Novais

**Paulo Dias de Novais** (± 1510 - 9 maaie 1589, Massangano, Angoala) wie in ealjeman oan it Portugeeske hof en ûntdekkingsreizger yn Afrika yn de 16e iuw en teffens de earste kaptein-gûverneur fan Angoala. Hy wie in pakesizzer fan de ûntdekkingsreizger Bartolomeu Diaz.

Novais krige fan kening Sebastian I. yn 1571 in skinkingsoarkonde (*Carta de Doação*), dy't him de titel *Governador e Capitão-Mor, conquistador e povoador do Reyno de Sebaste na Conquista da Etiópia ou Guiné Inferior* opsmiet. Op 23 oktober 1574 sette er út Lissabon wie ôf nei Afrika en lâne by de *Ilhas de Cabras* by Lûanda yn it Angoala fan no op 11 febrewaris 1575. Oanlutsen troch it foarútsjoch fan de ferneamde sulverminen fan Kambambe, stifte er in delsetting by *São Paulo*, tichtby de Ilha do Cabo.

Hy stoar as frijfeint en wie de lêste manlike neisiet fan Bartolomeu Diaz. Hy waard begroeven yn Massangano. Syn stoflik omskot waard yn 1609 nei Luanda oerbroch en dêr byset yn de Jesuïtetesjerke.
Japanske tún

In **Japanske tún** (Kanji 日本庭園, *nihon teien*) is in tún yn tradisjoneel Japanske styl. Sy komme foar op partikuliere grûn, yn wenwiken, stedsparken, Boedistyske timpels en by yn it lânskip opfallende gebouwen sa as âlde kastielen.

Lânskipsarsjitekt Seyemon Kusumoto hat skreaun dat de Japanners by steat binne om "it bêste hânwurk fan de natuer yn in beheinde romte" stâl te jaan. Guon fan de meast bekende Japanske tunen yn it Westen, mar ek yn Japan sels, binne saneamde drûge tunen of rotstunen, *karesansui*. De tradysje fan de Teemasters hat in tige ferfine oare túnstyl opsmiten dy't in sfear fan plattelâns ienfâld opropt. Yn de Japanese kultuer wurdt túnkjen as in hege keunst beskôge, te fergelykjen mei keunsten sa as kalligrafy en inketskilderjen. Sûnt ein 19e iuw wurde Japanske tunen ek oanpast foar oanlis yn Westlike situaasjes.

De ûntjouwing fan Japanske tunen hat ynfloed ûndergien fan de klassike Sineeske tún.  

De tradysje fan Japansk túnkjen waard fanâlds fan master (*sensei*) op learling oerdroegen. Tsjintwurdich wurdt dat ûnderrjocht oanfold troch ferskate fakskoallen. Lykwols seit Zōen yn de ynlieding fan syn boek oer túnoanlis út 1466: "At jo gjin mûnlinge oerdracht hân hawwe, moat jo gjin tunen meitsje"; en as lêste warskôget er: "Jo moatte dit geskrift net oan bûtensteanders sjen litte. Hâld it geheim".

Meast foarkommende plantesoarten yn de Japanske tún:
* Bamboe
* Japanske esdoarn
* Farens
* Ginkgo biloba (Japanske nútebeam)
* Azalea
* Rodendrum
* Kalmia
* Cornus
* Spirea
* Moassen
* Kamellia

Typyske eleminten fan in Japanske tún binne:
* Wetter
* In eilân
* In brêge nei it eilân
* In lantearne (meast fan stien)
* In (tee)hûs

## Foarbylden
Yn Nederlân:
*Yn it park Clingendael by De Haach
*Yn it Amstelpark yn Amsterdam
*Yn DierenPark Amersfoart
*Yn De Helder
*Yn Lelystêd sit de *Tsubo-en* tún, in moderne Zen of karesansui (drûge stien) tún, dêr't in soad foarm-snoei yn tapast wurdt. 
*In lytse Japanske tún, de Entoshof, yn Rijssen.

Yn Belgje:
*De Japanske tún in Hasselt is de grutste yn Europa.
*Yn Oostende
Barbara Bel Geddes

**Barbara Bel Geddes** (New York City, 31 oktober 1922 - Northeast Harbor (Maine), 8 augustus 2005) wie in Amerikaanske aktrise. Se waard by de measten bekend fan har rol as Miss Ellie yn de sjipperige Dallas.

Geddes krige in Oscarnominaasje foar 'Bêste aktrise yn in byrol' foar har rol yn de film *I remember mama* út 1948. 

Geddes stoar yn de âldens fan 82 jier oan longkanker.

## Filmografy
* *Dallas* (1978-1991) TV
* *Our Town* (1977) TV 
* Spencer's Pilots (1976) TV
* The Todd Killings (1971) 
* Summertree (1971) 
* *Journey to the Unknown* (1969) TV
* *Daniel Boone* (1969) TV
* *Dr. Kildare* (1965) TV
* *Death Valley Days*(1962) TV
* By Love Possessed (1961) 
* *Alfred Hitchcock Presents* (1958-1960) TV
* Branded Women (1960) 
* *Riverboat* (1959) TV
* The Five Pennies (1959)
* *The DuPont Show of the Month* (1958) TV
* *The United States Steel Hour* (1958) TV
* Vertigo (1958)
* *Playhouse 90* (1958) TV
* *Studio One*
* *Schlitz Playhouse of Stars* (1957) TV
* *Campbell Playhouse* (1954) TV
* Fourteen Hours (1951) 
* *Nash Airflyte Theatre* (1950) TV
* *Pulitzer Prize Playhouse* (1950) TV
* *Robert Montgomery Presents* (1950) TV
* Panic in the Streets (1950)
* Caught (1949) 
* Blood on the Moon (1948) 
* I Remember Mama (1948) 
* The Long Night (1947)
Emma-Piramide

De **Emma-Piramide** is in âlde útsjochhichte yn Velp yn de gemeente Rheden op de grins mei de gemeente Rozendaal. It leit oan de Klûzenerswei. De top leit op 98 m. +NAP.

## Skiednis
Yn 1891 waard der foar wurkferskaffing op de Klûzenersberch in útsjochtoer boud. Fan dizze berch ôf waard sjoen oft der boskbrânen earne yn de omkriten wienen. Letter feroare de namme fan de útsjochberch yn Emmaheuvel, nei de doe regearende keninginne Emma. Letter waard der op de Emmaheuvel in houten útsjochtoer setten om noch fierder sjen te kinnen. Troch de houten wâlen dy't op de heuvel setten waarden om grûnfersakkings foar te kommen, hie de heuvel wol wat wei fan in piramide. Dêrom waard der hieltiten faker tsjin de Emmaheuvel "Emma-Piramide" sein, wêrtroch't dat geandewei de echte namme waard. 

## No
Tsjintwurdich is de pyramide net mear yn gebrûk as brântoer. De beammen der omhinne binne heech opgroeid wêrtroch't allinnich Arnhim en Velp noch te sjen binne. By de Emma-Piramide is in monumint setten foar de manlju dy't dêr yn 1944, yn de Twadde Wrâldoarloch, eksekutearre binne.
Sint-Martinustsjerke

In **Sint-Martinustsjerke** of in **Sint-Maartenstsjerke** is in tsjerke dy't neamd is nei de hillige Martinus fan Toers. In soad fan sokke tsjerken steane yn Sint-Martinusparochy's. 

* Foar **Martinytsjerke**, sjoch: Martinytsjerke.

Dit binne inkele Sint-Martinustsjerken:
## Nederlân

## Oare lannen
Ek in oare lannen binne Sint-Martinustsjerken te finen, bygelyks yn Andorra, Belgje, Frankryk en Kroaasje.
Rederij Doeksen

**Rederij Doeksen** is in Nederlânske rederij dy't feartsjinsten útfiert tusken Harns en de Waadeilannen Flylân en Skylge. It logo fan de rederij is in seehûn, dy't harket nei de namme *Doekie*.
Fan 8 novimber 2008 ôf mei de Doeksen Transport Group B.V., dêr't Rederij Doeksen in part fan is, har 'Keninklik' neame.

## Boaten
### Eardere boaten

### Hjoeddeistige boaten


* S-F, Skylge - Flylân
* H-S, Harns - Skylge
* H-F, Harns - Flylân
* H-S-F, Harns - Skylge - Flylân


## Keppelings om utens
*Keninklike Doeksen
*Webside Rederij Doeksen
*Foto's fan skippen fan Doeksen
Siep Posthumus

**Sijbrandus Auke (Siep) Posthumus** (Frjentsjer, 29 april 1910 - Nootdorp, 25 febrewaris 1987) wie in Nederlânsk politikus.

Posthumus wie in Fryske notarissoan dy't nei syn stúdzje gemy yn Delft lange tiid in ynfloedrike posysje hie yn de fraksje fan de PvdA yn de Twadde Keamer. Hy wie ûnder mear fraksjesekretaris. Yn syn studintetiid wy hy aktyf yn de frijsinnich-demokratyske jongereinorganisaasje. Hy wie deskundich op it mêd ferfiers- en enerzjyfraachstikken. Hy rûn yn de jierren fyftich in wethâlderskip yn Rotterdam mis troch in ferkearsoertreding. Posthumus waard steatssekretaris fan ferfierssaken yn it kabinet-Cals. Letter ek lid fan it Jeropeesk Parlemint foar Nederlân.
Eastfriezen

**Eastfriezen** (Dútsk: *Ostfriesen*) binne, yn rûmere betsjutting, de ynwenners fan East-Fryslân yn it noardwesten fan de Dútske dielsteat Nedersaksen. Yn de lytsere betsjutting binne de **Eastfriezen** de eastlike tûke fan de Friezen, in Germaansk folk en beheart, mei de Denen, Sorben, Sinty en Roma ta de erkende minderheden yn Dútslân. Hja binne nau besibbe mei de Sealterfriezen, dy't ôfkomstich binne út East-Fryslân en ferfearn binne fan de kuststreek nei it binnenlân.

De Eastfriezen binne ek besibbe oan de Noardfriezen en de Westerlauwerske Friezen út Westerlauwersk Fryslân. Eastfriezen komme fan East-Fryslân yn it noardwesten fan Dútslân. Somtiden wurde alle Friezen út de eastlike Fryske gebieten (Eastfriezen, Sealterfriezen, Bûtjadingers, Woerstfriezen, Jeverfriezen, Aldenboarchfriezen, Rüstringenfriezen) oantsjutten as Eastfriezen.

Nei alle gedachten wurdt de mearderheid fan East-Fryslân noch bewenne troch de Eastfriezen. Krekte sifers binne der lykwols net fan, omdat it oansluten by in bepaalde etnyske groep frij is en de tellings net freegje nei etnisiteit. De Eastfriezen hawwe, yn tsjinstelling ta de Noard en West Friezen, harren Fryske taal gau ferlern. It pleatslike dialekt is no Plat East Frysk. Der is noch ien Eastfrysk dialekt oer: it Sealterfrysk dat mei sa'n 2.250 sprekkers praat wurdt yn Sealterlân. 

Hoewol't de Eastfriezen harren eigen taal ferlern binne, hawwe se harren eigen, Fryske identiteit oant hjoed de dei ta witten te behâlden. Sa hawwe de Eastfriezen harren eigen tradysje yn it teedrinken: de East-Fryske tee is sterk en gleonhjit en wurdt dronken mei in grou klûntsje sûker en mei in leppelfol slachrjemme. Dêrby wurdt faak porsleinguod út it Thüringske Wallendorf brûkt, mei de eigen East-Fryske roas derop. Ek beöefenet mannich Eastfries tradisjonele sporten as "Boßeln" en "Klootschießen".  De Eastfriezen binne noch faak grutsk op harren Fryske komôf. Yn East-Fryslân waard, ta behâld fan dy eigen identiteit, yn 1949 sels de *Ostfriesische Landschaft*, foarhinne de Eastfryske stannen, omfoarme ta in kulturele organisaasje, dy't min of mear funksjonearret lykas yn Westerlauwersk Fryslân de Fryske Akademy. Yn de Fryske Rie binne hja opnommen as de *East* seksje. 

## Bekende Eastfriezen

* Ludolf Bakhuizen, skilder út 1630. Hy ûndergong sterk de ynfloed fan de Nederlânske skilderkeunst. 
* Hermine Edenhuizen, froulike gynekolooch (1872 - 1955). Waard yn Pewsum berne. Sy wie de earste, offisjeel registearre, froulike dokter yn Dútslân.
* Rudolf Eucken, filosoof. Berne yn 1846 yn Auwerk. Hy wie winner fan de Nobelpriis foar de Literatuer fan 1908.
* Henri Nannen, sjoernalist en útjouwer. Berne yn 1913 yn Emden.
* Philipp Fürchtegott Reemtsma, tabaksfabrikant (1893 - 1959. Waard berne yn Osterholz-Scharmbeck.
* Arp Schnitger, fan 1648 is ien fan de meast ferneamde oargelbouwers.
* Rudolf von Jhering, rjochtslearde. Berne yn 1818 yn Auwerk, sûnder mis ien fan de aldergrutste rjochtslearden mei ynternasjonale ynfloed.
* Otto Waalkes, komyk, sjonger en toanielspiler. Berne yn 1948 yn Emden. Waalkes is ferneamd wurden om syn shows, boeken en films.

## Boarnen
Sibrand Gratama

**Sibrand Gratama** (Harns, 20 maaie 1784 – Assen, 9 jannewaris 1858) wie in jurist en boargemaster.

Gratama waard berne as soan fan abbekaat mr. Seerp Gratama en Aafke Talma. Hy studearre yn Grins, dêr't syn heit koart dêrfoar heechlearaar wurden wie. Nei syn stúdzje abbekaat en prokureur yn Assen. Hy wie de heit fan Lucas Oldenhuis Gratama.

Gratama waard yn 1810 troch kening Loadewyk oansteld as iepenbier notaris en yn 1811 beneamd ta rjochter-plakferfervanger yn de rjochtbank fan Assen. Hy liet yn dizze perioade it Gratamahûs bouwe. Hy wie yn 1812 trijje wiken maire fan Assen as opfolger fan I. Collard. Fan septimber 1816 oant 1824 wie hy ien fan de trije boargemasters fan de stêd. Yn 1824 waard Gratama beneamd as rjochter fan ynstruksje en yn 1832 waard hy ferheft ta presidint fan de rjochtbank.

Mr. Gratama wie yn 1823 oprjochter en haadredakteur fan de Provinciale Drentsche en Asser Courant (yn 2001 opgien yn it Dagblad van het Noorden). Hy waard troch Willem II beneamd ta Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw (1824) en troch Willem III ta Kommandeur yn de Oarder fan de Ikekroan (1854).

Sibrand Gratama yn de âlden fan 73 jier yn Assen, dêr't er beïerdige waard op it Noarderbegraafplak. De Boargemaster Gratamastrjitte waard nei him ferneamd.
Gratamahûs

It **Gratamahûs** is in earder hearehûs yn Assen. It waard om 1810 aan de súdkant fan de Drintske Haadfeart boud yn opdracht fan rjochter Sibrand Gratama. Neist rjochter wie hy redakteur fan de *Provinciale Drentsche en Asser Courant*. De drukkerij fan de krante waard troch soan Jan yn 1858 efter it hûs fêstige.

It hûs hie in symmertryske foargevel, mei yn it middenrisalyt in trije traveeën brede entree. Boppe de doar siet in balkon,, dy is letter ferdwûn. It oarspronklike hûs waard oan it begjin fan de 20e iuw yn trijen splitst. Yn it linkerdiel kaam yn 1919 in fytswinkel, in rjochterdiel waard yn 1924 ferboud foar in molksalon. Troch de bou fan de winkelpui yn 1924 waard de symmetry fan de gevel ferbrutsen. It pân is ûnderdiel fan it beskerme stedsgesicht en is in erkend ryksmonumint.
Asunción

**Asunción** (folsleine namme: **La Muy Noble y Leal Ciudad de Nuestra Señora Santa María de la Asunción**) is de haadstêd fan Paraguay. De agglomeraasje mei de namme *Gran Asunción*, omfiemet de stêden San Lorenzo, Fernando de la Mora, Lambaré, Luque, Mariano Roque Alonso, Ñemby en Villa Elisa en hat sa'n 2.1 miljoen ynwenners. De stêd leit oan de rivier de Paraguay. 

## Kultuer
Asunción is de sit fan it regear, wichtichste lofthaven en ekonomysk en kultureel sintrum fan Paraguay. De wichtichste yndustryen binne tekstyl en tabak. De stêd hat in tal opmerklike gebouwen, wêrûnder it *Panteón Nacional* – in lytsere ferzje fan it *Hôtel des Invalides* – dêr't de nasjonale helden begroeven binne. Dêrneist binne it *Catedral Metropolitana* en de *Casa de Independicia* foarbylden fan it koloniale erfgoed. De âlde koloniale stêd is foar it meastepart ferdwûn yn de jierren 70 en 80 fan de 20e iuw troch renovaasje.
Marloes Bolman

**Marloes Maria Hilde (Marloes) Bolman** (Harns, 8 novimber 1977), is in roeister. Se fertsjintwurdige Nederlân by meardere grutte ynternasjonale wedstriden. Sa die se ien kear mei oan de Olympyske Spullen, mar wûn hjirby gjin medalje.

Yn 2000 makke se op 22-jierrige leeftiid har Olympysk debút by de Olympyske Spullen fan Sydney op it ûnderdiel Twa sûnder stjoerfrou. De Olympyske roeiwedstriden waarden hâlden op it Regatta Centre fan Penrith Lake, in spesjaal foar de Olympyske Spullen oanleine roei- en kanobaan. 

Yn har aktive tiid wie se oansletten by de Amsterdamske studinteroeiferiening *[[ASR Nereus]]*. 

## Palmares
### roeien (twa sûnder stjoerfrou)
* 2000: 6e Wrâldbeker I - 7.49,35
* 2000: 10e OS - 7.27,22

### roeien (acht mei stjoerfrou)
* 1999:  Wrâldbeker I - 6.28,83
* 1999:  Wrâldbeker III - 6.04,20
* 1999: 4e WK - 6.55,57
Sippie Tigchelaar

**Sippie Tigchelaar** (Frjentsjer, 11 july 1952) is in earder reedrydster en ferslachjouster út Frjentsjer.
Yn 1975 ferovere se de Nederlânske titel op it NK allround en yn 1972 kaam se foar Nederlân út op de Olympyske Winterspullen.

Tigchelaar is anno 2011 bestjoerslid by de KNSB mei ûnder oare kommunikaasje yn har takepakket.

Al sûnt 1976 ûnskiedber ferbûn mei Klaas Jansma by de ferslachjouwing fan it Skûtsjesilen foar Omrop Fryslân.

## Resultaten

## Persoanlike rekords
* 500 m: 45,91 (1 maart 1975, Ynzell)
* 1000 m: 1.31,44 (6 jannewaris 1975, Inzell)
* 1500 m: 2.19,50 (14 febrewaris 1975, Thialf)
* 3000 m: 4.41,01 (27 febrewaris 1975, Inzell)
Martinytsjerke (Easterein)

De **Martinytsjerke** of **Martinustsjerke** is in tsjerkegebou en ryksmonumint yn Easterein, neamd nei de hillige Sint-Martinus of Sint Merten. De aadlike famyljes Bonnema, Eysinga, Rispens, Tsjaarda, Mylema, de Gavere, Bonga, Donia, Heeringa hawwe har stimpel drukt op it sosjale libben fan Easrein tusken 1500 en 1900. Op de kreake is in soad fan de ferhâlding tusken adel en geastlikheid ôf te lêzen. 

Ien fan de âldste polders oan de eardere Middelsee wie it "Eilân fan Easterein ". Op it eastlike part kaam in tsjerkje mei it koardiel nei Jeruzalim troch it opheegjen mei klaaigrûn. Ein 11e iuw waard by dit tsjerkje in stins boud. Yn de 14e iuw is de hjoeddeiske tsjerke mei toer boud. De parochy Easterein is boud mei help fan in tal omlizzende kleasters, benammen dy fan de haadtsjerke yn Boalsert. Letter waard de Eastereinder tsjerke sels haadtsjerke. Nei de Reformaasje bleau de tsjerke yntakt al hawwe der sûnttiids meardere restauraasjes west. Mids 19e iuw is de tsjerke ynrjochte as herfoarme steatstsjerke. 

Yn de toer hingje twa liedklokken, ien fan Steven Butendiic út 1468 en ien fan Jacob Noteman út 1645. It ynterieur hat in 19e iuwske wytferve preekstoel en fjouwer 17e iuwske hearebanken. It oargel is fan 1870 en is makke troch oargelbouwer Willem Hardorff.

De skiednis fan de tsjerke is yn boekfoarm (480 s.) ferskynt en yn de tsjerke te besetten.

## Galery

Ofbyld:Martinikerk Easterein toren.jpg|*Toer Martinitsjerke*
Ofbyld:Martinikerk Easterein interieur.jpg|*Ynterieur Martinitsjerke*
Ofbyld:Martinikerk Easterein doksaal.jpg|*Doksaal Martinitsjerke*
Ofbyld:Martinikerk Easterein detail doksaal.jpg|*Doksaal Martinitsjerke*
Ofbyld:Gedenksteen Andries Joustra.jpg|*Tinkstien foar fersetsman [[Andries Joustra]] yn de muorrre fan de tsjerke*


## Literatuer
* , *Een heiligdom binnenstebuiten gekeerd*. Oer de skiednis fan de tsjerke (2014)
Jaap-Jelle Feenstra

**Jaap-Jelle Feenstra** (Ljouwert, 24 oktober 1954) is in politikus foar de Partij fan de Arbeid en earder Twadde Keamerlid. Oarspronklik wie hy oplaat ta dosnint yn de natuerkunde en biology. Yn 1977 waard hy lid fan de Partij fan de Arbeid, en yn 1979 waard hy beliedsmeiwurker yn it Europeesk Parlemint. Fan 1981 - 1988 wie hy meiwurker en koördinator by it Sintrum foar Enerzjybesparring en Skjinne Technology te Delft. Yn 1987 waard hy foar de PvdA lid fan de Provinsjale Steaten fan Utert. Jannewaris 1988 waard hy lid fan de Twadde Keamer, en yn 1989 (mei in yntermezzo fan inkele moannen) nochris. Yn 1994 ferliet hy de Keamer foar inkele jierren en waard hy sekretaris by it Ynter Provinsjaal Oerlis, wêrnei't hy yn 1997 wer weromkaam yn de Keamer, om lid te bliuwen oant 2002. 

Hy wie yn de Twadde Keamer wurdfierder miljeu, romtlike oardering, wetter, lânbou (benammen it dongbelied) en foar it dossier Betuweline en hie al yn syn jeugd belangstelling foar natoerstúdzje, sa't ûnder mear bliken docht út syn lidmaatskip fan it Kristlik Jeugdbûn foar Natoerstúdzje en syn bestjoerslidmaatskippen by natoerbehâldferienings. Nei syn Keamerlidmaatskip wie Feenstra inkele jierren foarsitter fan it Fytsersbûn (2001 - 2007) en aktyf by de PvdA ôfdieling Rotterdam.
Edzard fan Grovestins

**Edzard fan Grovestins** (doopt Wommels, 7 jannewaris 1655 - 30 desimber 1729) wie grytman fan Hinnaarderadiel en deputearre fan Fryslân.

## Libben en wurk
Jonker Fan Grovestins, doopt as Idsert fan Grovestins, wie de soan fan de grytman fan Hinnaarderadiel Oene fan Grovestins en van Idske fan Hottinga. Hy folge yn 1671 syn heit op as grytman fan Hinnaarderadiel. Omdat hy op dat stuit noch minderjierrich wie waard syn heit yn it begjin fan syn abtsperioade oanwiisd as subtsitút (plakferfanger). Yn de perioade 1689 - 1692 wie hy deputearre fan Fryslân foar Westergoa. Yn 1706 waard hy opfolge as grytman troch Idzard fan Sminia. Dy syn heit Hobbe Baerdt fan Sminia, yn 1697 de ien nei rykste Fries mei in rûsd fermogen fan 450.000 gûne, hie it grytmanskip fan Hinnaarderadiel foar 38.000 gûne fan Grovestins kocht foar syn soan.

Grovestins troude yn 1677 mei Orsel fan Burmania, dochter fan kolonel Feijo fan Burmania en Sjouk fan Hania. Yn de tsjerke fan Stynsgea is in jûnsmielbeker, dy't yn 1683 oan de tserke skonken waard troch it echtpear Fan Grovestins. Op de beker it jiertal 1683 mei de kroane alliânsjewapens Grovestins-Burmania en in ynskripsje:
:*IO. Edzardt A. Grovestins grietman ower Henaarderadeel an. 1683* 
:*Jr. Orsel van Burmanie sijn frou*

Yn de tsjerketoer fan Easterein sit in tinkstien foar Fan Grovestins (sjoch ôfbyld). Hy joech yn 1688 de opdracht om de tsjerketoer, dy't troch de bliksem troffen wie en skuorren fertoande, te werstellen:
:*Ter Gedachtenisse**De Hoogh.Edel Gebooren Heer Jr. Edsardt van**Grovestins Grietman van Hennaarderadeel, en meede**Gedeputeerde Staat van Frieslandt, heeft volgens**sijn Ed: wyse directie en gegeven ordere dese tooren<br />van godt door den donder gescheurt ofte aent spleeten**geraeckt laten herstellen, decken en oprechten door**de E: ontfanger Doekle Hettes en Wybbe Ulbes, kerck**vooghden tot Oosterendt, gesterkt met de gecommit-**teerde ingesetenen ten overstaen van Do Duco Silvius**predikant aldaer in den jare 1688.*
Idzard fan Sminia

**Idzard fan Sminia** (Ljouert, 31 jannewaris 1689 - Wommels, 22 juny 1754) wie grytman fan Hinnaarderadiel, rekkenmaster en deputearre fan Fryslân.

## Libben en wurk
Fan Sminia wie in soan út it earste houlik fan de riedshear Hobbe Baerdt fan Sminia mei Tetje Gerroltsma. Yn 1706 waard hy grytman fan Hinnaarderadiel. Dit grytmanskip wie troch syn heit foar 38.000 gûne kocht fan Edzard fan Grovestins, dy't dit amt oant 1706 beklaaide. Syn heit wie ien fan de rykste Friezen yn dy tiid. Fan Sminia wie fan 1719 - 1722, fan 1734 - 1737 en fan 1746 - 1749 deputearre fan Fryslân. Yn de rol fan deputearre begroete hy yn 1734 it krekt-troude steedhâlderlik pear Willem IV en Anna fan Hannover by harren yntocht yn Fryslân.

Fan Sminia troude op 6 maaie 1714 mei Tjallinga Edonia fan Eisinga, dochter fan Tjalling Edo Johan fan Eijsinga en Sijts Aebinga fan Humalda. Ut dit houlik kamen njoggen bern. Se wennen yn Wommels op de Sminiastate. Hy ferstoar yn juny 1754 yn de âldens fan 65 jier. Hy waard yn 1754 as grytman opfolge troch syn soan Tjalling Aedo.

As neitins oan syn frou, dy't yn 1733 op 43-jierige leeftiid ferstoarn wie, ferskynde in dichtbondel mei de titel *Ter eeuwiger geheugenisse van de hoog-eedel-welgeboorene vrouwe, mevrouwe Tjallinga Edonia Van Eisinga, in een bloejenden ouderdom van haaren echtgenoot, den welgebooren heere Idzard Van Sminia, grietsman over Hennaarderadeel, reekenmeester van Vriesland, etc., etc., weggerukt den 27sten van Hooimaand 1733 en ter aarde besteld den 4den van Oogstmaand* skreaun troch Albertus Lyklama à Nyeholt en útjûn yn 1733 troch Jakobus Ennema yn Frjentsjer.

Yn de súdmuorre fan de toer fan de Remigiustsjerke fan Spannum sit in tinkstien as oantinken oan de fernijing fan de toer yn 1742. Yn de stien it wapen fan Fan Sminia, dy't as grytman ferantwurdlik wie foar it werstel fan de toer. De tekst hjirfan is:

:*In 't jaar 1742 is deze toren*
:*vernieuwd en verbetert onder*
:*de ed: de heer EDZARD van SMINIA*
:*Grietman over Henneradeel*
:*en Gentius Hesselius predikant te*
:*Edens en Spannum de kerkv[oogden] Jan*
:*Leenerds [en] Frans Baukes*

Yn de muorre fan de tsjerke Waaksens sit ek soksoarte tinkstien. Ek hjir waard de tsjerketoer yn 1742 fernijd ûnder ferantwurdlikheid fan grytman Fan Sminia. De tekst dêrfan is:

:*Int jaer 1742 is dese tooren ver*
:*neuit onder de ed: HEER EDZARD*
:*Van SMINIA Grietman over Hen*naarderadeel
:*en Petrus Horreus Predikant*
:*ende kerkvoogden Johannis Wigles*
:*Schulthetus en Anne Aukes*

## Sjoch ek
* List fan grytmannen yn Hinnaarderadiel
Tsjerke fan Spannum

De **Sint-Remigiustsjerke** yn Spannum is de tsjerke fan de herfoarme gemeente Spannum-Iens. De gemeente is oansletten by de PKN. De tsjerke is in ryksmonumint.

## Skiednis
De patronaatsrjochten fan de tsjerke wiene fan kleaster Lidlum. Oant fier yn 'e 16e iuw wiene koarhearen fan Lidlum pastoar fan Spannum.  

De letgoatyske oan Sint-Remigius wijde tsjerke ferfong om 1500 hinne de foargonger. By de ynfal fan de Spanjerts yn 'e winter fan 1586 waard de tsjerke mei it doarp yn 'e brân stutsen. Nei de reformaasje yn 1580 waard de tsjerke in protestantske tsjerke en foar de protestantske earetsjinst geskikt makke.

Yn 'e 19e iuw folge de ommitseling fan it koer en de súdlike muorre. Oan de noardlike kant fan de tsjerke is noch it oarspronklike bou materiaal fan kleastermoppen te sjen. Ek binne oan de noardlike kant twa foarse steunbearen oanbrocht om de muorre tsjin fersakking te kearen. De oanbou oan de noardlike kant is 19e-iuwsk. Yn 'e noardlike muorre is ek it mei gieltsjes tichtmitsele noardlike portaal noch te sjen.   

De trijelidde sealtektoer is noch oarspronklik en heart mei syn nissen ta de moaiste sealtektuorren fan Fryslân. Yn de toer hingje twa klokken: in klok út 1590 fan Thomas Both en in klok út 1620 fan Hans Falck. De klokken ferfongen eartiids de âlde klokken dy't ferlern gyngen nei't de Spanjerts de tsjerke yn 'e brân stieken. 

Neffens in gevelstien yn 'e toer mei it famyljewapen fan Edzard fan Sminia, grytman fan Hinnaarderadiel, waard de toer yn 1742 fernijd:

: *In 't jaar 1742 is deze Toren*
:*vernieuwd en verbetert onder<br />*
:*de Ed: Heer EDZARD van SMINIA,*
:*Grietman over Hennaarderadeel<br />*
:*en Gentuis Hesselius Predikant te*
:*Edens en Spannum de Kerkv[oogden] Jan*
:*Leenerds & Frans Baukes*

De tsjerke waard yn 2014 foar it lêst restaurearre. By de restauraasje binne in grut tal âlde grêven foar it ljocht kommen wêrfan it bestean net bekend wie. 

## Ynterieur
De tsjerke besit in 17e-iuwske preekstoel mei in efterskot en klankboerd. It doopstek is sletten en der steane twa hearebanken. Fierder hingje yn 'e tsjerke de Tsien Geboaden en trije kroanluchters. 

## Oargel
It oargel út 1911 is makke troch Bakker & Timmenga. it oargel waard yn 1926 útwreide en yn 1959 troch de firma Reil út Heerde restaurearre.

## Sjoch ek
* Tsjerken yn Fryslân

## Keppeling om utens
* Disposysje oargel
Bakker & Timmenga

**Bakker & Timmenga** is in oargelmakkerij út Ljouwert.

## Skiednis
De oargelmakkerij waard yn 1880 mei úteinset troch twa oargelbouwers: Fokke Bakker (1842-1904) en Arjen Timmenga (1854-1920). Beide krigen har' oplieding by Willem Hardorff. It wie neist Adema, Van Dam en Hardorff de fjirde oargelmakkerij yn Ljouwert. It kompanjonskip waard yn 1902 ûntbûn; Timmenga sette it bedriuw allinnich fuort. Yn 1919 giet er in kompanjonskip oan mei syn soan Bernard Timmenga (1889-1972), dy't it bedriuw oant 1960 liede soe. Dan wurdt de oargelmakkerij oernomd troch Wopke Yedema en Harm Pieter Dam. Sûnt 1991 is Bert Yedema eigener.

Yn 2005 (by it 125-jierrich jubileum) waard it bedriuw bekroand mei it Predikaat Hofleveransier.

Yn 2023 waard it bedriuw troch Bert Yedema ferkocht oan Oargelmakkerij Reil yn it Gelderske Heerde. Op termyn is Oargelmakker Reil fan doel om de wurkpleats oan de Kleine Kerkstraat yn Ljouwert te sluten. 

;Oargels (kar-út)

## Sjoch ek
*List fan oargelbouwers

## Keppeling om utens
* http://www.bakker-timmenga.nl/
Aleksandertsjerke (Rinsumageast)

De **Aleksandertsjerke** oan de Juckemawei in protestantske tsjerke yn Rinsumageast.

## Skiednis
De tsjerke wie oarspronklik in trijebeukige dowestiennen tsjerke út de 12e iuw en wijd oan paus Aleksander I. Yn de 16e iuw waard de tsjerke twabeukich, troch't de lytse sydbeuken ferfongen waarden troch in nije gruttere sydbeuk oan de súdkant. De sealdaktoer út de 13e iuw waard yn 1610 foar it grutste part fernijd. De klok út 1620 is getten troch Hans Falck. 

De tsjerke hat ek ûnderdielen dy't út tichtbylizzende eardere gebouwen komme: twa pylders út it yn 1580 ophefte kleaster Klaarkamp en in poartsje fan Eysingastate. De tsjerke is in ryksmonumint. It oargel út 1892 is makke troch Bakker & Timmenga.

## Sjoch ek
* List fan ryksmonuminten yn Rinsumageast
* Tsjerken yn Fryslân
Krypt

De **krypt** is in ûndergrûnske romte ûnder in tsjerke, bedoeld om relikwyen yn te bewarjen. It wurd "krypt" betsjut "ferburgen". De krypt ûntstie út de grêfkelder fan martlers yn it Romeinske Ryk. Boppe de it grêf waard faak in tsjerke boud, wijd oan dy martler. Letter waard sa'n kelder ek by oare tsjerken boud, dêr't de reliken fan hilligen en benammen fan martlers in plak by krigen yn de krypt. Fierders wie de krypt in begraafplak mei privileezjes foar hege geastliken.

Krypten waarden it meast boud yn de perioade dat it romaansk de oerhearskjende boustyl wie, mar der binne ek âlder krypten, en in inkele jongere, goatyske krypt. Neidat it yn de 12e iuw wisânsje waard om reliken yn relykskrinen sichtber foar de leauwigen yn de tsjerke sels te toanen, is der al gau in ein komd oan de bou fan krypten.

Yn Nederlân binne de bekendste krypten dy fan de Sint-Servaasbasilyk en de Basilyk fan Us Leaffrou Tenhimelopnimming yn Maastricht, dy't der beide meardere hawwe, en fierders dy fan de Abdij Roldúk, de Piterstsjerke yn Utert en de Lebuïnustsjerke yn Dimter. De Aleksandertsjerke fan Rinsumageast hat ûnder it koar in foar Nederlân unike krypt.

## Oare bekende krypten
* Sint-Baafskatedraal yn Gint
* Sint Pitersbasilyk yn Rome
* Cripta Colònia Güell fan Antoni Gaudí yn Santa Coloma de Cervelló.
* Krypte fan Henry Clews en Marie Clews yn it Chateau de la Napoule by Cannes
* Sint-Hermestsjerke yn Ronse (Belgje)
*Sint-Gertrudistsjerke yn Nijvel (Belgje)

### moderne krypten
* Belgyske Keninklike Krypt fan it paleis yn Laken
* De krypt by de Izertoer yn Diksmuide

## Sjoch ek
* De Krypt, religieus museum yn Ginnep
Doarpsmûne Reduzum

De **Doarpsmûne fan Reduzum** is in wynturbine dy't stroom leveret foar de doarpen Reduzum, Friens en Idaerd. De mûne wurdt eksploitearre troch de stichting Doarpsmûne Reduzum mei as doelstelling it ferbetterjen fan it miljeu, it befoardering fan besparring en it brûken fan duorsume enerzjy.

De MICON M700 wynmûne hat in fermogen fan 225 kW. Boppedat hat de stichting 3 PV-ynstallaasjes, 1 fan 4,4 kWp op it dak fan de Trije Doarpen skoalle, 1 fan 5,5 kWp op de sportseal en 1 fan 3.3 kWp op de sportkantine. 

De mûne wurket sûnt oktober 1995 en leveret jierliks tusken de 450.000- en de 500.000 kWh oan it net.

De PV-ynstallaasjes binne mei-elkoar 36 kante meter grut en leverje har enerzjy fia in omfoarmer oan oan it net. Sa wurdt jierliks 8000 - 10000 kWh produsearre.

Nei goed 25 jier wie de mûne oan ferfanging ta. De ferfanging fan solitêre wynturbines woe de provinsje Fryslân ynearsten net oan, mar yn septimber 2019 krige Reduzum dochs tastimming fan de gemeente Ljouwert foar in nije mûne nei't de saak foarlein wie oan de Rie fan Steat.
Alvestêdemonumint

It **Alvestêdemonumint** is in keunstwurk ûnder de namme *It Sil Heve* fan Maree Blok en Bas Lugthart, oanbrocht op de Kanterlânsbrêge, yn de folksmûle 'tegelsjebrêge', oer de De Moark by Gytsjerk.

Dat is de lêste brêge yn de Alvestêdetocht, op it stik tusken Aldtsjerk en Ljouwert, by Gytsjerk op de grins fan de gemeenten Tytsjerksteradiel en Ljouwert. Op de brêge binne yn de perioade 2001-2008 tûzenen blau glazuere tegeltsjes fan Makkumer Ierdewurk oanbrocht mei dêrop de ôfbylding, namme en jiertal fan dielnimmers oan de tocht. Op gruttere ôfstân foarmje de tûzenen tegelportretten in nij byld fan riders dy't efter elkoar ride. De brêge foarmet sa in earebôge by de finish fan de Alvestêdetocht en stiet yn de folksmûle ek bekend as "de tegeltjebrêge". By it neistlizzende parkearplak stiet in ynformaasjeboerd. De yndividuele tegels binne werom te finen middels in koördinatestelsel en fia in dêrta oanleinde steiger kinne se fan tichtby besjoen wurde.

It projekt wie ynearsten bedoeld foar de brêge oer de Aldtsjerkster Feart by Bartlehiem, mar ûnder protest fan de pleatslike befolking (bang foar oerlêst fan besikers) is útfiering op dat plak destiids ôfwiisd.

## Keppelings om utens
* Film fan de besite fan Prins Willem-Alexander en Prinses Maxima oan it Alvestêdemonumint
* Filmbylden fan it Alvestêdemonumint yn de winter fan 2012
De Bjirmen (natoergebiet)

**De Bjirmen** is in natoergebiet fan 54 hektare fan klaaiputten en greiden yn de gemeente Frjentsjerteradiel by Seisbierrum en Doanjum. It gebiet wurdt beheard troch It Fryske Gea. De klaaiputten binne ein 19e iuw ûntstien troch de klaaiwinning foar it opheegjen fan de seedyk, ûnder oare by Roptasyl, Fiskerspaad en Furdgum.

It binne heechwetterflechtplakken foar fûgels, it Doanjumerleech in wichtich greidefûgelgebiet mei ûnder oare koloanjes blaustirns en Wytstirns. Der binne fierders fegetaasjes fan sâltige greiden.

It behear fan de Dyksputten troch It Fryske Gea wol de heechwetterflechtplakken behâlde en de fâlige floara te behâlden of út te wreidzjen. Dongje en meane is net tastien. De grûnen wurde ekstinsyf beweide troch skiep en kij. It wetterbehear is sa oanpast dat it iepen wetter fan de klaaiputten net yn ferbining stiet mei it lânbouwetter. Yn it Doanjumerleech en it Bûtlân by Boer wurdt omtinken jûn as greidefûgelgebiet.
Olympyske Winterspullen 1948

De **Olympyske Winterspullen 1948**, ek wol de Ve Olympiade neamd, waarden yn **[[1948]]** yn Sankt-Moritz, Switserlân hâlden. Dat wie fan 30 jannewaris oant en mei 8 febrewaris. It wiene de earste Winterspullen yn tolve jier. De edysjes fan 1940 en 1944 giene net troch fanwegen de Twadde Wrâldkriich. yes

## Akkommodaasjes

## Sporten

Op de Spullen fan 1948 stiene fjouwer sporten op it programma en 22 ûnderdielen ferdield oer 9 dissiplines. De Militêre patrûlje en de Winter fiifkamp wiene demonstraasjesporten.

## Medaljes
### Medaljespegel

## Dielnimmende lannen

Achtentweintich lannen diene mei oan de Spullen, likefolle as oan de foarige edysje yn 1936. Fiif lannen debutearren: Sily, Denemark, Yslân, Libanon en Súd-Korea. Dútslân en Japan wiene net útnûge fanwegen harren rol yn de Twadde Wrâldkriich. Estlân en Letlân wiene ûnderwilens republiken fan de Sowjetuny wurden en soene pas yn 1992 wer op 'e nij meidwaan. Fierder ûntbrutsen yn ferliking mei de foarige edysje Austraalje en Lúksemboarch. Argentynje die wer mei nei't it by de twa foarige edysjes ûntbruts. 

## Keppeling om utens
* De webstee fan NOC*NSF oer de Winterspullen fan 1948
Sikko Berent Drijber

**Sikko Berent Drijber** (Grypskerk, 1 maart 1849 - Hurdegaryp, 9 jannewaris 1936) wie in Nederlânsk boargemaster.

## Famylje
Drijber waard berne yn Grypskerk yn Grinslân as soan fan dûmny Berent Drijber en Catharina Sipka Willemina Oltkamp. Hy waard ferneamd nei syn pake Sikke Berends Drijber, ûnderdirekteur fan de Maatskippij fan Woldiedichheid. Hy wie in folle neef fan boargemaster Koos Drijber en luitenant-generaal Sipko Drijber. 

## Wurkpaad
Drijber wie fan 1873 oant 1876 stedssekretaris fan Warkum en waard dêrnei boargemaster fan Ezinge. Nei in jier ferruile er Ezinge foar East-Dongeradiel. Yn 1880 waard er beneamd as boargemaster fan Tytsjerksteradiel. Hy wenne yn Tytsjerksteradiel oan de Ryksstrjitwei yn Hurdegaryp. Neist boargemaster wie Drijber ûnder mear lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân en sekretaris-ûntfanger fan it wetterskip It Suawâldsterfjild. Hy waard beneamd as Offisier yn de Oarder fan Oranje-Nassau (1935).

## Sjoch ek
* Drijber (famylje)
Philip Houben (politikus)

Mr. **Philippus Josephus Ignatius Maria (Philip) Houben** (De Haach, 29 jannewaris 1941 - Maastricht, 23 april 2017), is in âld-politikus fan de KVP en letter fan it  CDA. 

Yn april 1972 waard er boargemaster fan de doetiidske Fryske gemeente Haskerlân en sân jier letter waard er foarsitter fan it gewest Twinte. Syn lêste funksje wie it boargemasterskip fan Maastricht. Hy wie dat fan 1985 oant 2002. Syn opfolger wie yn 2002 Gerd Leers.

Houben hat it lanlike nijs meardere kearen helle. Sa wie er twa kear gasthear by in *Eurotop*, ûnder oare yn 1992 dêr't de komst fan de Euro fêstlein waard yn it Ferdrach fan Maastricht. Ek helle er yn it begjin fan de jierren 90 fan de 20e iuw it nijs fanwegen it skjinfeien fan in iepenbier ferbliuwplak foar ferslaafden (lokaal better bekend as it *junkepark*) yn it stedsdiel Wyck fan Maastricht.

Philip Houben stoar yn 2017 yn de âldens fan 76 jier oan kanker nei in koart siikbêd. 

## Ferskaat
Houben hie in soad gefoel foar teater en kabaret. Dat die ûnder oare bliken út syn jierrenlange optredens by de *kaai-oerlanging* op de sneon foar karnaval op it stedhûs fan Maastricht.
Drijber

** Drijber ** is in doarpke yn de provinsje Drinte, hearrend ta de gemeente Midden-Drenthe. It leit súdeast fan Wijster. Oan it Binnenfjild leit in pingo.

## Skiednis
Al om 300 hinne moat hjir in delsetting west hawwe mei sa'n fjirtich wenten. Nei 425 is de delsetting ferdwûn om yn de Midsiuwen wer te ûntstean. It gebiet bestie út grutte ikebosken op de hege grûnen en ûnbegeanbere broekbosken oan de rivierkes en fierders feanen en grutte heidefjilden. Hjir waard skiep hâlden dy't de heide koart hâlden. It groeiende ferlet fan hout makke lykwols dat de bosken geande wei ferdwûnen. As ien fan de lêste stikken bosk ferdwûn yn 1878 de Drijberske bosk.

De boeren dy't de essen en miedlannen bewurken libben yn lytse mienskippen en foarmen sa de boer- of buorskippen. Yn de 12e en 13e iuw waarden de woeste grûnen as offisjeel besit fan in buorskip beskôge en ûntstienen de saneamde boermarken. De memmeboerskippen foarmen soms mei de dochterboerskippen ien boermarke. Sa hawwe ek Spier, Wijster en Drijber mei elkoar ien marke útmakke.

Der besteane meardere ferklearrings foar de namme. De útgong -burd (buorskip soe wize kine op it tredde buorskip neist Wijster en Spier. Mar it Rynlânske wurd ‘dreibord’, in boatsje fan trije planken, as fear om it Oude Diepje oer te stekken soe kinne. En dan is der noch de namme Triburd wat in konneksje hawwe kin mei de lânnamme Hulzedink besuden it doarp. Yn de twadde iuw fêstigen har mooglik in soad Friezen yn dizze kontreien. 

Pas begjin 20e iuw wurdt in begjin makke mei de ûntginning fan grutte stikken heidefjild. Yn 1923 wurdt it Linthorst Homankanaal groeven troch wurkleaze feanarbeiders út Emmen. Troch de komst fan it kompostearingsbedriuw fan de VAM yn Wijster waarden yn Drijber foar it earst in tal boargerwenten setten en kamen der ek net-boeren yn it buorskip. Yn 1929 ferskynt der sels in skoaltsje yn Drijber.

## Sjoch ek
* Drijber (famylje)
Sint-Martinustsjerke (Bitgum)

De **Sint-Martinustsjerke** is in tsjerke yn Bitgum yn Fryslân.

## Beskriuwing
De tsjerke (it skip) waard boud yn 1669-1672 op de fûneminten fan in midsiuwske tsjerke dy't yn 1669 ôfbrutsen wie en dy't foar de reformaasje wijd wie oan de hillige Martinus. De toer bleau stean mar waard wol feroare en fersierd mei bline nissen. Yn 1862 waard it sealtek fan de midsiuwske toer ferfongen troch in spits. 

Tusken 1972 en 1980 binne tsjerke, toer en oargel restaurearre. 

Om de tsjerke foar de takomst te behâlden is de tsjerke yn 2013 tagelyk mei de tsjerke fan Ingelum mei de begraafplakken en it lân oan de Stifting Tsjerken Bitgum en Ingelum oerdroegen. 

## Ynterieur
De tsjerke hat in geve ynrjochting út it midden fan de 17e iuw. De preekstoel is út it jier 1673. Ek it doophek en de mei fykwurk fersierde wangen fan de frouljusbanken datearje út dy tiid. Fierder is der in 18e-iuwske hearebank en in renêssânse epitaaf fan sânstien foar Joh. Onuphrius Schwartzenberg († 1584)  en Maria von Grombach († 1564). 

Under it koar is de grêfkelder fan de famylje Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, inisjatyfnimmer ta de herbou fan de tsjerke. De grêfkelder is dutsen troch in stjerferwulft. Yn de grêfkelder stiet ek de kiste fan de Sweedske greve Gustaaf Carlson († 1708), in soan fan kening Karel X Gustaaf, dy't mei Isabella Susanna von Schwarzenberg († 1723) troud, dy't de earste stien foar de tsjerke lei.

## Oargel
It oargel út 1726 fan Christian Müller waard yn 1862 ferpleatst nei de Stefanustsjerke yn Westerbork. It nije oargel út 1862 fan Petrus van Oeckelen waard yn 1979 restaurearre troch Bakker & Timmenga út Ljouwert.

## Keppeling om utens
* Orgelsite: disposysje en lûdsfragminten oargel

## Sjoch ek
*List fan ryksmonuminten yn Bitgum
*Tsjerken yn Fryslân

## Literatuer
*  "Toer en tsjerke fan Bitgum" (1980)
*  *"St Martinuskerk te Beetgum"* (1980)
Georg Wolfgang thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg

**Georg Wolfgang thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg** (1690 - Ljouwert, 28 desimber 1738) wie de soan fan Wilco Holdinga en fan Fed Sophia fan Goslinga.
Doe't er sân jier wie waard hy op 30 oktober 1697 oansteld as tonneboeier foar de provinsje Fryslân, mar wiksele dat amt mei dat fan grytman fan Barradiel dêr't syn heit op 8 febrewaris 1703 ôfstân fan die. Hy krige lykwols fergunning om syn gritenij waarnimme te litten en te begjinnen oan syn stúdzje. 

Op 11 jannewaris 1713 waard hy grytman fan Dantumadiel, op 8 desimber 1729 fan Menameradiel en op 12 febrewaris 1737 waard hy beneamd ta deputearre foar Westergoa. Hy hie sitting yn hast alle hege kolleezjes.

Boaske yn Voorburg op 10 april 1729 mei Françoise Wlson de St. Maurice (Ljouwert, 10 septimber 1705 - dêre 3 juny 1780, dochter fan François en fan Susanna fan Leyden fan Leeuwen. Ut dit houlik kamen ien soan, George Frederik  en fjouwer dochters.

Syn portret mei frou en bern, skildere troch  in ûnbekend keunstner, wie by douairiêre baronesse thoe Schwarzenberg en Hohenlansberg te Darmstadt.

## Sjoch ek
* Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg
George Wolfgang Carel Duco thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg

**George Wolfgang Carel Duco thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg** (Ljouwert, 26 jannewaris 1766 - Bitgum, 23 septimber 1808) wie de ienige soan fan George Frederik en fan S.E. d'Aumale.

Hy folge syn heit yn 1783 op as grytman fan Menameradiel, wie lid fan de Steaten fan Fryslân en boaske op 7 septimber 1790 mei Juliana Agatha thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg (Ljouwert, 27 maaie 1772, - dêre, 10 augustus 1843 ), dochter fan Wilco Holdinga Camstra thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, en fan Christina Geertruida Helena Meckema fan Burmania. Ut dit houlik kamen 11 bern.
Boppesmilde

**Boppesmilde** (Nederlânsk en offisjeel: **Bovensmilde**) is in doarp yn Drinte yn de gemeente Midden-Drenthe. It dorp leit oan de Drintske Haadfeart en de N371, ûngefear healwei tusken Smilde en Assen. It oantal ynwenners leit anno 2008 boppe de 3000.

Op 23 maaie 1977 waard Boppesmilde hoopstoops wrâldnijs meidat bern en learkrêften fan in legere skoalle dagenlang gizele waarden troch fjouwer Súd-Molukse jongeren.
Boppesmilde wie ek it plak dêr't de measte Molukse gizelnimmers fan de him tagelyk ôfspyljende treinkaping by De Punt wei kamen.
Brunsting

**Brunsting** is in doarpke yn de provinsje Drinte, fallend ûnder de gemeente Midden-Drinte. It leit tusken de rykswei A28 en de provinsjale wei N381, noardwestlik oan Beilen.
Abuja

**Abuja** is de haadstêd fan Nigeria yn westlik Afrika sûnt 1991. Doe't yn 1976 besletten waard dat Lagos net langer nasjonale haadstêd wêze soe, waard in stêd keazen tichteby it sintrum fan it lân. De plande stêd kaam yn it sintrum fan it *Federal Capital Territory*, it federaal haadstêdlik territoarium.

De measte lannen brochten harren ambassades oer nei Abuja en hanthavenen har grutte eardere ambassades as konsulaten yn Lagos, it grutste plak en wichtichste ekonomyske sintrum fan it lân.

Under Nabuja leit it ynternasjonale fleanfjild Nnamdi Azikiwe International Airport.

Abuja leit op it plak dêr't de rivieren Bénoué en Niger by elkoar komme, yn in gebiet mei in myld savanneklimaat.

## Literatuer
*  Nnamdi Elleh, *Abuja : the single most ambitious urban design project of the 20th century*, VDG, Weimar, 2001, 97 sdn.  

## Berne yn Abuja
* John Owoeri (1987), fuotballer