open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Feitsmastate (Hallum)

**Feitsmastate** is in eardere state dy't eartiids in eintsje noardwest fan Hallum stie oan de Hege Hearewei 35 yn de gemeente Ferwerderadiel. Fan de state is tsjintwurdich neat mear werom te finen. Op it plak fan de state stiet no in  pleats.

It stichtingsjier in ûnbekend mar it waard pas healwei de 16e iuw in aadlik hûs. It soe dan 52 pûnsmiet en 5 "grazen" grut west hawwe. Taco Mockema ferhierde dat yn 1511 foar fl. 24 oan Harmen Jeppema; yn 1540 wie Wyger Feytsma de eigener en brûker derfan. Wyger wie troud mei Auck Marckla, de widdo fan neamde Taco Mockema. Wygers plak yn de famylje Feitsma is ûndúdlik; hy soe yn it earstoan Auck har feint west hawwe en wie mooglik in bastertsoan fan Jelger Feytsma.
Yn 1556 wie Jelger fan Feytsma, de soan fan Wyger en Auck, eigener en bewenner fan Feitsmastate. 

Syn dochter Tieth testearret der yn 1576; hja wie troud mei Hajo fan Rinia en dêrnei mei Minne fan Scheltinga. Neffens Cannegieter wie der op Feitsmastate in glêsrútsje mei de nammen fan har stoarne bern. Yn 1613 wie de state fan efterneef Jelger Hessels fan Feitsma, dy't it goed mooglik kocht hie. Ta oantinken oan dy syn soan Hessel fan Feitsma en syn frou Frouck fan Douma is er by de pleats noch in wapenstien mei it jiertal 1602. 

Op de ôfbylding fan Stellingwerf wie Feitsmastate in inkelfâldich hûs, dat noch it hûs wêze kin dat Hessel fan Feitsma boude. It bestie út in troch in sealtek dekt hûs sûnder ferdjipping, wêrfan de linkerhelte ûnderkeldere wie. Boppe de tagong, mei in trepke berikber, wie in saneamde Flaamske topgevel. Fan in treptoer is neat te sjen.

Om it omgrêfte stee stiet no in grutte kop-hals-romppleats. It kopdiel hie earder yn de midden in kelder mei opkeamer. Oan de topgevels sitte oansetkrollen dy't mooglik fan it eardere poartegebou komme, krekt as de stien mei alliânsjewapen Feitsma-Douma en de inisjalen H.v.F en F. V. D. en it jiertal 1602.

; Bewenners
* 1511 Taeke Mockema en Auck Marckla
* 1540 Wyger Feytsma en Auck Marckla
* 1556 Jelger fan Feytsma
* 1576 Tieth Feitsma
* 1602 Hessel fan Feitsma en Frouck fan Douma
* 1613 Jelger Hessels fan Feitsma
* 1640, 1650 Ruurd fan Feitsma en Machteld fan Roorda
* Julius fan Eysinga / Feitsma
* 1722 frou A. fan Sytzama, widdo Fan Vos fan Beesten
Albada

persoanen (soms ek: *Albarda*):
* Aggaeus Albada, jurist en politikus
* Bruno Lieuwes van Albada, skoalhaad Aldebiltsyl
state of stins:
* Albadahûs
* Albadastins
Andringa

As persoan:
* Goaitsen Andringa, skûlnamme Arjan Hut
* Greet Andringa, Frysk skriuwster.
* Tjeerd Andringa, portretskilder

De namme fan in state:
* Andringahûs (Grutte Tsjerkestrjitte) yn Ljouwert.
* Andringahûs (Oksekop) yn Ljouwert
* Andringahûs (Oentsjerk)
* Andringastate (Akkrum)
* Andringa State (Marsum)
* Andringa State (Aldeboarn)
Auckama

persoanen:
* Piter Sybrands Auckama, jurist

State of stins:
* Auckamahûs yn Ljouwert
* Auckama State of Grut-Auckemastate yn Turns
Israël Kiek

**Israël David Kiek** (Grins, 22 april 1811 - Leien, 14 maaie 1899) wie in Nederlânske fotograaf. Syn efternamme is yn Nederlân synonym wurden foar in foto sûnder pretinsjes: it *kiekje*.

## Libbensrin
Kiek wie it fyfde bern fan de joadske horloazjemakker David Kiek en Lea Pinto. Yn Grins hied er kistemakker, skrynwurker, slachter, lotterij-kollektant en keapman west. 
Earst op letter jierren waard fotograaf Kiek syn haadberop. Dat wie yn Leien, dêr't Kiek en syn frou Hendrica de Leeuw (1812-1892) hinne gien wienen doe't Kiek 44 jier wie. Yn Leien begûn Kiek yn 1855 in sigarewinkel, inkelde jierren dêrnei begûn er ek te fotografearjen. Yn 1858 wurdt syn bedriuw neamd yn it *Adresboekje van Leiden*: 'J.D. Kiek & Zoons, portraiteurs'. In jier letter komt syn âlste soan ek yn de saak. It berop fan fotograaf waard yn joadske famyljes faak keazen, krekt as bygelyks slachter en keapman, omdat dy harren frij festigje koenen. Fan de njoggen bern fan Kiek waarden der fiif fotograaf. Israël Kiek hat oant 1892 warber west as fotograaf; dêrnei naam syn soan Lion de saak oer. 

Kiek makke meast portretfoto's, foaral foar visitekaartsjes, mar is bekend wurden troch syn groepsfoto's fan studinten. Dat wie net út reden fan syn artistike kwaliteiten, mar mear fanwegen it spontane karakter en de selsbetochte opstelling: studinten yn in dakgoate, op in keukentrep of mei gekke bekken fan tichteby naam. 

Faak waard de âlde Kiek by neare nacht, nei in dispút, troch dronken studinten fan 't bêd ôf helle. Faaks wie dat ek de reden dat de kiekjes faak faach wienen, hastich makke mei in sliepperige holle. Kiek hold net fan dy studinteplaatjes; hy makke se mei de rêch nei de keet skoppende lju takeard. Nettsjinsteande dat, of faaks mei dêrom, spilet Kiek faak in rol yn letter publisearre koartswillige oantinkens fan âld-studinten.

## Neitins
Op ynisjatyf fan it Leidse gemeenteriedslid Bernard Stöxen fan de stedspartij *Leiden Weer Gezellig* is dêr yn 1990 in monumint foar Israël Kiek kaam. 

Yn Amsterdam is yn 2004 op it nije wen/wurkeilân IJburg in strjitte ferneamd nei Israël Kiek, de *Kiekstraat*.

In yn 1993 troch de Belgyske astronoom Eric Elst ûntdekte planetoïde nûmer 17521, is *Kiek* nei him neamd.


Ofbyld:Israël David Kiek, circa 1885.png|In "kiekje" makke om 1885 
Ofbyld:Reünie dispuut Humbold Sociëteit Minerva.png|Reüny fan it dispút Humbold fan Sosjiteit Minerva, perioade 1875-1885 
Ofbyld:Beierle en Keijser - Kiekmonument - 2001.JPG|It "Kiekmonumint" fan Norman Beierle en Hester Keijser út 2001, oan it Kiekpaad yn Leien.
LogoKiekLeiden.JPG|Logo fan Kiek


## Keppeling om utens
*Israel David Kiek, Joadsk Histoarysk Museum
Nieuwsblad van het Noorden

It **Nieuwsblad van het Noorden** wie in krante út Noard-Nederlân. Op 1 april 2002 gie it Nieuwsblad van het Noorden op yn it Dagblad van het Noorden, yn 'e mande mei it Groninger Dagblad en de Drentse Courant.

## Skiednis
It earste eksimplaar ferskynde op 2 juny 1888. De net-partijbûne krante kaam yn it earstoan allinnich op woansdei en sneon út en koste 2 sinten per los eksimplaar.

Utjouwer wie sjoernalist en amtner Joan Nieuwenhuis (1856-1939). Inkele moannen letter soe printer Ruurt Hazewinkel Jzn. (1855-1940) de krante oernimme.
## Oarlochsjierren
Yn de earste fjouwer jierren fan de Twadde Wrâldoarloch bleau it Nieuwsblad van het Noorden ferskinen tanksy in goergeunstige hâlding nei de Dútsers ta. Doe't de akseptaasje fan in NSB -haadredakteur wegere waard, folge yn july 1944 in ferskiningsferbod. Op 26 jannewaris 1946 ferskynde de krante pas wer, earst yn in oplage fan 35.000 eksimplaren. 

De Grinzer publisist Johan van Gelder wijde yn 2001 in boek oan de oarlochsperioade ûnder de titel *Het Schandaal, de "aanpassing" fan it Nieuwsblad van het Noorden*. Hy wiist op in pro-Dútske hâlding en antisemityske artikels en mient dat it ferskinen fan de krante staakt wurde moatten hie. Van Gelder ferwyt de útjouwers, de bruorren Hazewinkel, dat se allinnich harren famyljebedriuw yn stân hâlde woene. Dat wie gjin *daad van bovengronds verzet*, lykas de Hazewinkels bewearden. By de ferskining fan it boek neamde directeur Gijs Lensink fan Hazewinkel Pers de oantigings fan Van Gelder "swier" en "net terjochte"
Fan 1961 - 1987 wie Ger Vaders haadredakteur. Vaders krige lanlike bekendheid trochdat hy as tafallige passazjier yn de trein siet dy't desimber 1975 by Wijster troch Molukkers kaapt waard. Ein jierren santich rekke hy yn konflikt mei de redaksje, wêrnei't hy de deiske lieding fan de krante oerdroech.

## Kantoar
It Nijsblêd siet jerrenlang yn in Jugendstilpand oan it Gedempte Zuiderdiep yn Grins. It gebou út 1903, ûntwurpen troch Gerrit Nijhuis, is in ryksmonumint. De krante ferhuze yn 1997 nei nijbou op it bedriuwenterrein oan de Sontweg.
Aebinga

;persoan
* Hette fan Aebinga, grytman fan Menameradiel
* Idsert Aebinga van Humalda, gûverneur fan Fryslân
* Take fan Aebinga, abt fan it kleaster Mariëngaard
;state of stins
* Aebingahûs, oan de Grutte Tsjerkestrjitte yn Ljouwert
* Aebingastate (Blije) of Humaldastate by Blije
* Aebingastate (Hallum)
* Aebingastate (Huzum), ek Abbemahûs of Abbingastate, yn Huzum (Ljouwert)
* Aebingastate (Ie) of 'Oudt-Fenne sate' oan de Humaldawei ûnder Ie
* Aebingastins yn Hijum
Aerovisio

**Aerovisio** is in bedriuw dat sûnt 2000 loftfoto's makket boppe Nederlân. 

Meastentiids wurdt troch Aerovisio flein fan Drachten ôf, mar ek fan fleanfjilden as Lelystêd, Eelde, Oostwold, Teuge en Hilfertsom ôf binne der mooglikheden om op te stappen. De foto's wurde levere oan media, bedriuwen en by spesjale gelegenheden as bygelyks in Oldtimerrit. Fan de foto's is in argyf oanlein fan tûzenen foto's.
De foto's kinne levere wurde as Poster, op foto/ doek, mar ek opplakt op pvc of multipleks, laminearre of oars.

## Keppeling om utens
* Webstee Aerovisio
Wim Ruska

**Willem (Wim) Ruska** (Amsterdam, 29 augustus 1940 – Hoarn, 14 febrewaris 2015) wie in  Nederlânske judoka. Hy wurdt troch in soad minsken as de bêste judoka dy't Nederlân ea hân hat beskôge.

## Karriêre

Ruska wûn twa Olympyske titels, twa wrâldtitels (1967 en 1971), sân Europeeske titels en waard ferkate kearen Nederlânsk kampioen. 

Ruska syn grutte prestaasjes by de Olympyske Simmerspullen 1972 yn München, dêr't er yn it swiergewicht en alle kategoryen it goud helle, hawwe him net sa'n protte bekendheid opsmiten. De spullen yn München binne altyd yn it skaad bleaun fan it omtinken foar de oanslach op de Israelyske ploech, dy't koart dêrfoar bard wie.

Yn 2001 krige Ruska in harsenynfarkt. Hy rekke dêrtroch foar in part ferlamme en syn spraakfermogen gie ek foar in grut part ferlern.

Yn 2013 waard Ruska troch de ynternasjonale judofederaasje (IJF) yn de Hall of Fame opnaam. Ruska stoar yn 2015 mei 74 jier.

## Ferneaming
Yn maart 2017 waard op it Sportsintrum Papendal yn Arnhim in nije judohal iepene dy't nei Ruska neamd is.

## Literatuer
* Wim Koesen, *Ruska: Triomf En Tragiek Van Een Judokampioen*, Utjouwerij Thomas Rap, 2011, ISBN 9789400403314

## Keppelings om utens
* Offisjele Wim Ruska hiemside
* Wim Ruska yn de Earegalery fan Holland Sport
* Judo Resultaten fan Willem Ruska

## Fideomateriaal
* Willem Ruska (NED) - Vitali Kuznetsov (RUS) 1972 Olympyske Spullen yn München
* Klaus Glahn (GER) - Willem Ruska (NED) 1972 Olympyske Spullen yn München
* Willem Ruska (NED) - Givi Onashvili (RUS) 1972 Europeeske Kampioenskippen yn Voorburg
* Judodemonstraasje Willem Ruska
* Willem Ruska tsjin in berneteam
Willem Muurling

**Willem Muurling** (Boalsert, 27 april 1805 - De Haach, 9 desimber 1882) wie in Nederlânsk teolooch.

## Teolooch
Muurling waard troch de predikant J. J. Lorgion fan De Lemmer op it spoar fan de teology brocht.
Hy studearre teology yn Utert, promovearre dêr op 14 April 1831 mei de dissertaasje *De [[Wessel Gansfort|Wesseli Gansfortii]] vita*; hy waard dêr tige beynfloede troch de teolooch Ph. W. van Heusde. 
Fan 1832 oant 1837 wie er Herfoarme dûmny yn Stiens. Neikommend joech er les oan it *Rijksatheneum* yn Frjentsjer, mar yn 1840 waard er professor yn de teology oan de Universiteit fan Grins; dit amt besette er oant 1872 doe't er út reden fan sûnens ophâlde moast. Muurling wie in foaroansteand lid fan de saneamde "Grinzer rjochting", in progressive beweging yn de Nederlânske Herfoarme Tsjerke. Nei syn heechlearaarskip bleau er warber foar de frijsinnige begjinsels yn de feriening *Licht, Liefde, Leven* en yn de ôfdieling fan it Nederlânske Protestantebûn.

## Persoanlik libben

Muurling wie in soan fan Jochem Muurling, winkelman, en Wiepkje de Haas. Syn âlden stoaren doe't er noch jong wie, dat hy waard grutbrocht by syn pake en beppe op De Lemmer. Hy wie de skoanheit fan de teolooch Abraham Kuenen (1828-1891). Op 14 oktober 1832 boaske er oan Ite Westerbaan (1808-1848). Yn 1850 troude er op 'en nij mei de widdo Dijxhoorn, berne Maria van der Loeff (1812, dy't yn 1882 in pear dagen nei him stoar).

## Publikaasjes
Ien fan syn meast bekend wurden wurk is in hânbook oer praktyske teology mei de titel *Practische Godgeleerdheid of beschouwing van de Evangeliebediening*. 
Oar wurk fan Muurling is:
* *Louis Gerlach Pareau: Een Levensbeeld*;  
* *Hervormde Kerk: Een handboek bij de Acad. lessen, Groningen 1851-'57*
* *Resultaten van onderzoek en ervaring op godsdienst gebied, Groningen 1865-'67*
Joris Pieters van den Broeck

**Joris Pieters van den Broeck** (1610 - 27 augustus 1652) wie in Fryske marine-ofsier yn tsjinst fan  de Admiraliteit fan Fryslân. 

## De Slach by Duins

Yn de dagen foar de Slach by Duins hie Maarten Harpertssoan Tromp posysje keazen foar de kust by Dúntsjerk. Joris Pieters van den Broeck, dy't it kommando hie oer in Frysk roeifregat, de *Rotterdam*, wie ien fan syn kapteins. Fanwegen Tromp gong it skip op ferkenning út en waard de Spaanske float fûn by La Coruña. Nei it ferslach fan Van den Broeck besleat Tromp om oan 'e slach te gean. 
Yn de seeslach waard Van den Broeck nei Calais stjoerd om in nije foarrie krûd te heljen. Op in letter stuit slagge it Van den Broeck in Spaansk galjoen mei 140 man en achtjin kanonnen te feroverjen. In huzarestik, om't syn skip mar tsien stik geskut hie.

## Oare aksjes
Op 18 oktober 1640 slagge it him om in fregat fan de Dúntsjerker kapers mei 72 man en acht kanons te feroverjen en werom te farren nei Dokkum. Yn maaie 1642 ferôvere er net allinne in stki as wat Dúntsjerker fiskersboaten, mar ek wer in Dúntsjerker fregat fan tachtich koppen en tolve kanons. Yn augustus 1642 twong er in  fregat mei 14 kanons oan de grûn, mar ek ferôvere er in fregat mei 140 man en tweintich stikken, en dat mei in folle lytser skip. Yn 1644 waard Van den Broeck ekstra-ordinaris kapitein, in soarte fan fêste oprop, nei alle gedachten ek by de admiraliteit fan Fryslân.

## De Slach by Plymouth
Yn de oanrin fan de Earste Ingelske Oarloch waard Van den Broeck op 3 maaie 1653 wer beneamd ta gewoan kaptein. Yn de Seeslach by Plymouth op 26 augustus 1652 farde er ûnder Michiel de Ruyter mei it skip *De Westergo*. De Ruyter wie fise-kommandeur fan it eskader, Van den Broeck wie mei de rang fan waarnimmend skout-by-nacht de twadde man. De jûns nei de slach, op 27 augustus stoar Van den Broeck oan de gefolgen fan in sykte.
Prûmtabak

**Prûmtabak** is rûchsniene tabak, dy't net smookt wurdt, mar kôge of sobbe (*prûmke*). Nei in skoft wurdt de tabak útspuid. Somtiids wurdt dêr in spesjaal bakje foar brûkt, in kwispeldoar. Guonts sjogge prûmtabak as in alternatyf foar it smoken fan tabak, mar it kôgjen op prûmtabak kin kanker yn de mûle jaan en ek alle oare skealike stoffen út de tabak komme yn it lichem telâne. Somtiids wurdt prûmtabak tapast troch guonts dy't fan it smoken ôf wolle, it is dan in alternatyf foar nikotineplasters en nikotinekaugom.

Prûmtabak is yn ferskillende smaken te krijen: drop-, hunning-en krinte- smaak.

## Yn Drachten
Eartiids waard yn Drachten, oant oktober 1989, de ferneamde healswiere 'Drachtster Kei'-prûmtabak, ferneamd nei de mânske balstien Drachtster Kei, makke troch tabaksfabryk Van der Meulen. Foar 1970 (Fokke van der Meulen fan de 'Erven van der Meulen': *Wij steane der fersteld fan, dat der noch safolle prûmke wurdt*) foarmen de tabaksferwurkjende bedriuwen, mei de skipswerven en Philips de wichtichste yndustry yn Drachten. Firma S. S. Osinga en J. B. van der Meulen, alle trije yn Drachten, produsearren ek prûmtabak. Fierders hie Fryslân noch prûmtabak fan de merken *De Bijekoer*, *O. Zoveele's Pruim* en *Goudbloem*.
Byzantium (betsjuttingsside)

"**Byzantium**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

*Byzantium, in stêd oan 'e Bosporus, dy't nei 330 (n.Kr.) Konstantinopel kaam te hjitten en nei 1453 offisjeel Istanbûl (hoewol't de namme "Konstantinopel" yn it Westen oant 1919 yn gebrûk bleau)
*Byzantynske Ryk, in Gryksk ryk yn Midsiuwen, mei Konstantinopel (fan âlds Byzantium) as haadstêd
Hispanje

**Hispanje** wie yn de klassike âldheid de Latynske namme fan it Ibearysk Skiereilân (no Spanje, Portugal, Gibraltar, Andorra en in lyts stik fan Frankryk) dy't fral troch de Romeinen ûnder it bewâld fan keizer Diokletianus brûkt waard.

Yn it Romeinske Ryk waard Hispanje yn twa provinsjes opdield: *Hispania Citerior* en *Hispania Ulterior*. Under it Prinsipaat waard *Hispania Ulterior* wer opdield yn de twa nije provinsjes *Baetica* en *Lusitania*. De namme *Hispania Citerior* waard feroare nei *Tarraconensis*. Dêrnei waard it westlike diel fan *Tarraconensis* ôfskieden. Dat gebiet waard earst *Hispania Nova* neamd, letter krige it de namme *Gallaecia* (letter Galysje neamd). Nei de Tetrargy (284 nei Kristus) waard it suden fan de oerbleaune *Tarraconensis* ôfskieden en *Carthaginensi* neamd. Letter binne de Balearen wierskynlik ek in selsstannige bestjoerlike ienheid yn it Romeinske Ryk wurden.
Kleurpotlead

In **kleurpotlead** of **kleurpoatlead** is in stik skriuw- of tekenark mei in kleure kearn. As omskot foar de kearn wurdt ornaris lakke hout brûkt, krekt as by potleaden, mar dan yn 'e kleur fan 'e kearn.
Matilde fan Fryslân

**Matilde fan Fryslân** (ek wol: Mathildis) (1024- 1044) wie de twadde frou en de earste keninginne fan kening Hindrik I fan Frankryk. 

Sy wie in dochter fan Liudolf fan Breunswyk en fan Gertrudis fan Egisheim. Nei it ferstjerren fan syn ferloofde Matildis fan Franken, in dochter fan Koenraad II (dy't noch mar seis jier wie), trout Hindrik I fan Frankryk yn 1034 mei Matildis fan Fryslân (hja wie doe tsien jier). Matildis wurdt yn 1044 mem fan in dochter fia in keizersneed, mar beide komme dêrnei koart efterinoar te ferstjerren. Matilde waard yn de basilyk fan St.Denis byset, mar fan har grêf is neat oerbleaun.

Hindrik troude opnij mei Anna fan Kiëv.
Esens

**Esens** is in gemeente en stêd yn East-Fryslân yn de Dútske dielsteat Nedersaksen, en is part fan de samtgemeinde mei deselde namme yn it landkreis Wittmund.
Esens leit sa'n fjouwer km fan de Waadsee ôf. 

## Twadde Wrâldkriich
Nettsjinsteande it feit dat Esens militêr sjoen net wichtich wie, hie de stêd op 27 septimber 1943 swier te lijen fan in alliëard bombardemint dêr't 65 deaden by foelen. Letter die bliken dat de bommen foar Emden ornearre wienen.

Oant yn 1940 hie Esens ek in joadske mienskip. De eardere synagoge en de Joadske skoalle binne der noch; de synagoge is no in garaazje.

## Bensersyl
Bensersyl leit oan de noardkust fan East-Fryslân, op 4 kilometer fan Esens, dêr't it ek ta heart.
It kustplak is in kueroarde (*Seeheilbad*) en hat in jacht- en fiskershaventsje.
Mei in fearboat is it eilân Langereach út Bensersyl wei te berikken.

## Galery


Ofbyld:Esens4.JPG|*Tsjerke*
Ofbyld:Sibet Attena Sarkophag.JPG|*Sarkofaach fan [[Sibet Attena]] yn de tsjerke*
Ofbyld:Synagogeesens.jpg|*De eardere synagoge (mei op de eftergrûn de joadske skoalle)*
Ofbyld:Balthasar Brunnen Esens.JPG|*[[Baltasar Oomkens fan Esens|Junker-Balthasar]]-boarne*
Ofbyld:Bensersiel-hafen.JPG|*Bensersiel*
Ofbyld:Bahnhof Esens.jpg|Stasjon Esens
Wappen Amt Esens.jpg|



## Bekende ynwenners
* Balthasar fan Esens († 1540), frijheidsstrider en seerôver
* David Fabricius (1564–1617), teolooch, amateurastronoom en kartograaf
* Johann Hülsemann (1602–1661), luthersk teolooch
* Philipp Heinrich Erlebach (1657–1714), komponist
* Christian Eberhard, (1665–1708), foarst fan East-Fryslân út it hûs Sirksena
* Johann Gottfried Rohlfs (1759–1847), oargelbouwer
* Gerhard Moritz Roentgen (1795–1852), Nederlânsk see-offisier, yngenieur en skipsbouwer
* Arnold Rohlfs (1808–1882), oargelbouwer
* Gerd Sieben Janssen (1802–1899), oargelbouwer
* Theodore Thomas (1835–1905), komponist, stifter fan it Chicago Symphony Orchestra
* Ernst Christian Carl Kruse (1836–1900), dokter en politikus
* Johann Gerhard Behrens (1889–1979), evangelysk-lutersk predikant en astronoom

## Keppeling om utens
* Webstee fan Esens
Sibet Attena

**Sibet ([[Latyn]]: Sibo) Attena** (± 1425 - † 8 novimber 1473) wie in eastfryske haadling. Hy wie in soan fan Sibet fan Dornum (*âlde Sibet*) († 1433) en Frouwa fan Manslagt, in dochter fan Enno Sirksena.

Nei de dea fan syn heit erve Sibet Attena de boarch Osterburch yn Dornum. Fia syn  earste frou, Onna von Stedesdorf, dochter fan Hero Omken d.Ä., krige er yn 1447 Stedesdorf en koe yn 1454 as neef en trouwe neifolger fan Ulrik Sirksena syn rjocht op Esens jilde litte. Fan syn memme-erfenis yn Manslagt seach er ôf.

Yn  1454 stipe er Ulrik Sirksena tsjin Tanne Kankena yn Wittmund, besette de boarch en ferdreaun harren. Sân jier letter krige er Dornum as skeafergoeding. Sibet Attena neamde him al yn 1455 haadling fan Esens, Stedesdorf en Wittmund. Dêrmei wie er feitlik hear fan it Harlingerlân. Neidat Onna fan Stedesdorf 1464 ferstoarn wie, troude er twaddens mei Margarete fan Westerwolde.

Sibet wie yn 1464 oanwêzich by de feestlike takenning fan it ryksgreefskip oan Ulrik Sirksena yn de Gasthauskirche yn Emden en waard by dy gelegenheid riddere. Nei syn dea yn 1473 krige er yn de tsjerke fan Esens, de Sint-Magnustsjerke fan no, in pracht fan in sânstiennen sarkofaach.

## Bern
Ut syn earste houlik:
* Wibet, * ..., trout Tyader fan Jever (gjin bern),
* Hero fan Dornum = Hero Omken, boaske mei Armgard, grevinne fan Aldenburch,
* Frouwa, troud mei Edo Wiemken d.J., haadling fan Jever (gjin bern)

Ut syn twadde houlik:
* Ulrik fan Dornum
* Sibo (gjin neiteam)
Thomas Eakins

**Thomas Cowperthwait Eakins** (Philadelphia, 25 july 1844 - dêre, 25 juny 1916) wie in Amerikaanske realistysk keunstskilder, byldhouwer en fotograaf. Hy is ien fan de wichtichste persoanen yn de Amerikaanske keunstskiednis.

Yn syn hiele profesjonele karriêre, fan it begjin fan de jierren 1870 ôf oant syn sûnens sa'n 40 jier letter begûn ôf te takeljen, wurke Eakins sekuer nei it libben en keas er as ûnderwerp de minsken fan syn bertestêd Philadelphia. Hy skildere in pear hûndert portretten, meastal fan freonen, famyljeleden of promininte minsken út de keunst, wittenskip, genêskunde en geastlikheid. De portretten jouwe in oersjoch fan it yntellektuele libben yn it Philadelphia fan ein 19e en begjin 20e iuw.

Dêrneist makke Eakins in tal grutte skilderijen dy't it portret út it atelier hellen en nei de kantoaren, strjitten, parken, rivieren en arena's fan syn stêd brochten. Dy aktive bûtenlokaasjes stelden him by steat om it ûnderwerp te skilderjen dat him it meast ynspirearre: de neakene, of figuer mei in bytsje klean oan, yn beweging. Dêrby koe er de foarmen fan it lichem yn it folle sinneljocht modelleare en bylden fan de djippe romte kreëarje troch gebrûk te meitsjen fan syn stúdzjes yn perspektyf. Eakins wie tige ynteressearre yn de nije bewegingsfotografy (*footage*), in mêd dêr't er no yn beskôge wurdt as in fernijer.

Eakins wie ek in pedagooch en syn lessen wiene fan grutte ynfloed op de Amerikaanske keunst. De swierrichheden dy't er as keunstner ûnderfûn hie kamen troch de portretten en figueren dy't er besocht sa realistysk as koe te skilderjen, wylst syn hâlden en dragen en seksuele skandalen syn sukses beheinden en syn reputaasje op'e proef stelden.

Eakins wie in kontroversjeel figuer waans wurk by syn libben net folle erkenning krige. Sûnt syn dea is er troch Amerikaanske keunsthistoarisy fierd as de 'sterkste, meast djipgeande realist yn de njoggentjinde - en ier-tweintichste-iuwske Amerikaanske keunst'. 

Bekend wurk fan him is *Max Schmitt in a Single Scull* (1871), *The Gross Clinic* (1875), *The Agnew Clinic* (1889) en *William Rush and His Model* (1908).

## Wurk

Ofbyld:Max Schmitt in a Single Scull.jpg|*Max Schmitt im Einer*, 1871
Ofbyld:Sailing thomas eakins.jpeg|*Sailing*, 1875
Ofbyld:Baseball Players Practicing Thomas Eakins 1875.jpeg|*Baseball players Practicing*, 1875
Ofbyld:Thomas Eakins, American - Portrait of Dr. Samuel D. Gross (The Gross Clinic) - Google Art Project.jpg|*Portret fan Dr. Samuel D. Gross (The Gross Clinic)*, 1875
Ofbyld:the_dancing_lesson_thomas_eakins.jpeg|*The Dancing Lesson*, 1878
Ofbyld:a_may_morning_in_the_park_thomas_eakins.jpeg|*A May Morning in the Park*, 1879
Ofbyld:Eakins,_Thomas_(1844-1916)_-_1883_-_Eakin's_art_studens_bathing_2.png|Baaiende studinten fan Eakins, foarstúdzje *Swimming*
Ofbyld:Cowboys in the bad lands thomas eakins.jpeg|*Cowboys in the Bad Lands*, 1888
Ofbyld:Eakins, Thomas (1844-1916) - 188 - old man, said to be Walt Whitman.jpg|Stúdzje fan Whitman
Ofbyld:§Whitman, Walt (1819-1892) - 1887 - ritr. da Eakins, Thomas - da Internet.jpg|*[[Walt Whitman]]*, 1887
Ofbyld:Taking the count thomas eakins.jpeg|*Taking the Count*, 1898
Lycklama

* Lycklama-Bosch yn Nijemardum
* Lycklamahûs yn Beetstersweach
* Lycklama state of Lycklamastins yn Wolvegea
Botniastate

* Botniastate (Damwâld) yn Dantumadiel
* Botniastate (Marrum) yn Marrum
* Grut-Botnia yn de stêd Frjentsjer
* Lyts-Botnia yn de stêd Frjentsjer
Juwsmastins

* Juwsmastins (Ljouwert) yn de stêd Ljouwert
* Juwsmastins (Rinsumageast) yn Rinsumageast
* Juwsmastate (Wurdum) yn Wurdum
Martenahûs

* Martenahûs (Frjentsjer) yn Frjentsjer   
* Martenahûs I (Ljouwert), of Zorgvlied
* Martenahûs II (Ljouwert) of Starckenborghshûs,ek: Haniahûs oan de Nijstêd yn Ljouwert
* Martena State yn Koarnjum
Dekema State

* Dekema State (Baard) yn Baard
* Dekema State (Huzum) yn Huzum
* Dekema State (Jelsum), ek Museum Dekema State yn Jelsum
* Dekema State (Weidum) yn Weidum
* Dekemahûs (I) oan de Grutte Tsjerkestrjitte yn Ljouwert
Appie Baantjer

**Albert Cornelis (Appie) Baantjer** (Urk, 16 septimber 1923 – Alkmar, 29 augustus 2010) wie in Nederlânsk skriuwer fan detektiveromans en âld-plysje. 

Baantjer wie de skepper fan resersjeur De Cock (mei CeeOooCeeKaa) yn Amsterdam. Hy skreau 70 Baantjers, wêrfan mear as 7 miljoen eksimplaren fan ferkocht binne.
De op Urk berne Baantjer wie sels plysjeman, earst yn Amsterdam-East en letter op it buro Warmoesstraat yn de rosse buert fan Amsterdam. Dêr die hy ynspiraasje op foar syn boeken.

Yn 1995 begûn de tv-rige Baantjer, mei Piet Römer yn de haadrol. It wie tolve seizoenen lang in súkses. Der binne mear as 120 ôfleverings makke.
Ayngastate

* Grut Ayngastate of **Anye goed**  as eardere state ten noardwesten fan de tsjerke fan Jislum
* Lyts Ayngastate yn Jislum
Camstra State

* Camstrastate (Furdgum) yn Furdgum
* Camstrastate I (Wurdum) yn Wurdum
* Camstrastate II (Wurdum) yn Wurdum
* Camstrahûs oan de Grutte Tsjerkestrjitte yn Ljouwert
* Dekemastate (Jelsum)
Dotingastate

* Dotingastate (Dronryp) yn Dronryp ek wol It Readhûs neamd.
* Dotingastate (Marsum) yn Marsum, tichtby it Poptaslot.
Eysinga State

* Eysingastate (Berltsum) yn Berltsum
* Eysingastate (Boerum) yn Boerum
* Eysingastate (Sint Nyk) yn Sint Nyk
* Eysingastate (Oentsjerk) yn Oentsjerk
* Eysingastate (Rinsumageast) yn Rinsumageast
mar ek nei:
* Eysingahûs (Beetstersweach) yn Beetstersweach
* Eysingahûs (Ljouwert) yn Ljouwert
Willem Diemer

**Willem Diemer** (Borger, 9 april 1837 - Apeldoarn, 10 maart 1926), wie teolooch en grifformeard predikant.

Hy wie in soan fan Frederik Hendrik Diemer en Hillechien Mos. Willem waard op 1 maaie 1837 yn Borger doopt troch Ds. Hendrik de Cock, de man fan de Ofskieding fan 1834. Yn de tsjinst kaam de boargemaster mei de plysje yn tsjerke en sei: *In den naam des konings gebied ik dat dit kind niet gedoopt zal worden*. Ds. De Cock anderde :*In den Naam van den Koning der Koningen gebied ik dat dit kind wel gedoopt zal worden*; it dopen gie troch. Willem Diemer is it earste bern dat yn it doopboek fan de Kristlike Ofskieden gemeente yn Borger ynskreaun stiet.

Diemer troude mei 24 jier, op 01-08-1861 yn Swol mei Netta Arendina Hendrika van Beek, doe 19 jier âld.

Hy wie by de earste studinten oan de teologyske skoalle yn Kampen, waard resp. kristlik ôfskieden-, kristlik grifformeard- en grifformeard predikant yn Sluis (1860), Stadskanaal (1861), Alfen oan de Ryn (1864), Dokkum (1874) en Wijhe (1891); hy gong yn 1897 mei emeritaat.

Diemer wie predikant yn Dokkum fan 1874 oant 1891. Hy wie yn dy tiid ek polityk tige warber. Sa wie er redakteur fan it A.R.-blêd 'Het Noorden'.
Haersmastate

* Haersmastate (Aldegea) yn Aldegea (ôfbrutsen).
* Haersmastate (Bûtenpost) yn Bûtenpost.
* Haersmastate (Drachten) yn Drachten.
* Haersmastate (Jelsum) yn Jelsum.
* Haersmastate (Eastermar) yn Eastermar.
Harinxma State

* Harinxmastate (Beetstersweach) yn Beetstersweach.
* Harinxmastate (Jelsum) yn Jelsum.
* Harinxmastate (Snits) yn Snits, eartiids fallend ûnder Loaiïngea
* Harinxmastins (Sleat) yn de stêd Sleat
* Harinxmastins (Snits) of Bonningastins yn de stêd Snits,
Holdingastate

* Ald Holdingastate yn Grut Midhuzen ûnder Ie.
* Holdingastate (Ealsum)
* Holdingastate (Eanjum)
* Holdingastate (Feinsum)
* Holdingahûs oan de Grutte Tsjerkestrjitte yn Ljouwert.
Hottinga State

* Hottingastate (Minnertsgea), oare namme foar Sixma fan Andlastate
* Hottinga State (Nijlân)
* Hottinga State (Pitersbierrum)
* Hottinga State (Wommels)
Laurent Fignon

**Laurent Fignon** (Parys, 12 augustus 1960 – Parys, 31 augustus 2010) wie in Frânsk hurdfytser dy't yn 1983 en 1984 de Omgong fan Frankryk wûn.

Grutte bekendheid krige er ek yn de Omgong fan Frankryk fan 1989 doe't hy nei in senuwslopende tiidrit op 8 tellen efter Greg Lemond twadde waard yn de Tour. 
Fignon makke fan 1982 - 1993 diel út fan it profpeloton. Neist twa kear de Tour wûn er ûnder mear de Omgong fan Itaalje, twa kear de Waalske Pylk en twaris Milaan-San Remo., Yn total wûn 'Le Professeur' njioggen ritten yn de Omgong fan Frankryk, twa yn de Omgong fan Itaalje en twa yn de Omgong fan Spanje.

**1982**
* Criterium International

**1983**
* 4de etappe Omgong fan Spanje
* 21ste etappe Omgong fan Frankryk
*  Einklassemint Omgong fan Frankryk
*  Wite trui Omgong fan Frankryk
* Boucles de l'Aulne

**1984**
*  Frânsk nasjonaal kampioenskip
* 2de etappe Omgong fan Itaalje
* 2e plak in einklassement Omgong fan Itaalje
*  Winner berchklassemint Omgong fan Itaalje
* 7de etappe Omgong fan Frankryk
* 16de etappe Omgong fan Frankryk
* 18de etappe Omgong fan Frankryk
* 20e etappe Omgong fan Frankryk
* 22ste etappe Omgong fan Frankryk
* Einklassemint Omgong fan Frankryk

**1986**
* Waalse Pylk

**1987**
* 19de etappe Omgong fan Spanje
* 3e plak einklassemint Omgong fan Spanje
* 21ste etappe Omgong fan Frankryk

**1988**
* Milaan-San Remo
* Parys-Camembert

**1989**
* Milaan-San Remo
*  Einklassemint Omgong fan Itaalje
* Einklassemint Omloop fan Nederlân
* 2e plak Omgong fan Frankryk
* Kritearium fan de Azen

**1990**
* Criterium International

**1992**
* 11de etappe Omgong fan Frankryk

**1993**
* Omloop fan Meksiko

## Dielname oan grutte omgongen
### Dielname oan de Omgong fan Frankryk
* 1983 -   1ste; winner 21e etappe
* 1984 -  1ste; winner 7e, 16e, 18e, 20e en 22e etappe
* 1986 - net finisht;
* 1987 - 7de; winner 21e etappe
* 1988 - net finisht;
* 1989 -  2de; winner 18e etappe
* 1990 - net finisht;
* 1991 - 6de
* 1992 - 23ste; winner 11e etappe
* 1993 - net finisht;

### Dielname oan de Omgong fan Spanje
* 1983 - 7e; winner 4e etappe
* 1986 - 7e; 
* 1987 - 3e; winner 19e etappe

### Dielname oan de Omgong fan Itaalje
* 1982 - 15e;
* 1984 -  2e; winner 20ste etappe
* 1989 -  1e; winner 20ste etappe
* 1990 - net finisht;
* 1991 - 6e;
* 1992 - 23ste; winner 11e etappe
* 1993 - net finisht;

## Ploegen
* 1982 - Renault-Gitane
* 1983 - Renault-Gitane
* 1984 - Renault-Elf
* 1985 - Renault-Elf
* 1986 - Système U
* 1987 - Système U
* 1988 - Système U
* 1989 - Super U-Raleigh
* 1990 - Castorama
* 1991 - Castorama
* 1992 - Gatorade-Chateau d'Ax
* 1993 - Gatorade-Mega Drive
Johann Heinrich Diemer

**Johann Heinrich** (**Harry**) **Diemer** (Dronryp, 7 novimber 1904 – Neuengamme, juny 1945) wie in Frysk biolooch.

Diemer syn heit wie de herfoarme dûmny N. Diemer, dy't yn Fiifhuzen stie. Hy studearre biology oan de Universiteit fan Leien. Fierders bestudearre er de ideeën fan Abraham Kuyper, Herman Bavinck en Jan Woltjer en waard rillegau in oanhinger fan Herman Dooyeweerd's en D. H. Th. Vollenhoven's reformatoryske wiisbegearte. 

Hy bestege in soad frije tiid oan de Stifting foar Reformatoaryske Wiisbegearte; hy wie sekretaris yn de redaksje fan har blêd *Philosophia Reformata*, fan de oprjochting yn 1936 ôf.

Jannewaris 1945 waard Diemer troch de Nazis arrestearre en nei it konsintraasjekamp Neuengamme stjoerd. Hy stoar efkes nei de befrijing fan it kamp troch de Ingelsken. 

## Publikaasje
**Nature and Miracle* (Wedge: Toronto, 1977). ISBN 0889060150.
Oenema State

* Oenema State (Damwâld)
* Oenema State (It Hearrenfean) of Oenemastate (It Hearrenfean)
mar ek:
* Grut-Oenema State (Wurdum)
* Ald-Oenema State (Wurdum)
Saeckma

As famyljenamme, lykas
* Johannes Saeckma
mar ek op in stins of state fan dy famylje:
* Saeckma State yn it eardere Ikkerwâld
* Saeckma Stins yn Ljouwert.
Siccamastate

* Siccamastate (Stynsgea)
* Siccamastate (Makkum)
* Siccamastate (Readtsjerk)
of:
* Sikkemastate (Hjerbeam)
Tadema

As eigennamme:
* Laurens Alma Tadema
of as stins fan dizze famylje:
* Tadema State (Kollum)
* Tadema Stins (Kollum)
Waltahûs

* Waltahûs (Ljouwert), it twadde stêdhûs fan Ljouwert, op de hoeke fan de Nijstêd en "It Hearrewâltsje". 
* Waltahûs (Snits), de stêdsstins yn de stêd Snits.
Siercksma

As famyljenamme Siercksma of Sierxma:
*Fokke Sierksma
*Klaas Sierksma
Of in wentte fan dizze famylje:
* Sierxma State
* Siercksmahûs
Oostenstein

**Oostenstein**, ek: **Wassenberg** of **It sintimeterfabryk**, wie in state oan it eastlike ein fan destiidske beboude kom fan Kollum, gemeente Kollumerlân. Fan it bûten is neat werom te finen.

It bûten waard yn 1829 stichte troch Hermanus Klugkist Hesse op sawat itselde stee dêr't de Juma State alias Buma State stien hie. Hy hat lang wille fan syn nije hûs hân, want yn 1883 wenne hy der noch stees. Letter wenne der in notaris.
Algra skreau om 1960 dat der “thans” noch Oostenstein bestie, mar dat de gloarjetiid foarby wie. It park wie al foar it meastepart ferdwûn. Dêr wie in sportpark foar yn 't plak komd. It âlde hearehûs waard doe gedieltlik brûkt as pleats, der wennen meardere húshâldings yn en ek it sintimeterfabryk siet der yn.

It hûs waard yn 1972 ôfbrutsen. Der liket noch in lyts stikje fan it park oer te wêzen.
;Bewenners
* Hermanus Klugkist Hesse

Ofbyld:Kollum Oostenstein tún mei fiver Tresoar.jpg|*tún mei fiver*
Ofbyld:Kollum Oostenstein hotel-pensjon Tresoar.jpg|*hotel-pensjon*
Unia State

* Uniastate (Bears)
* Uniastate (Hallum)
* Uniastate (Mitselwier)
* Uniastate (Oentsjerk)
* Uniastate (Stiens)
* Uniastate (Wurdum)
Bauke Roolvink

**Bauke Roolvink** (Wytgaard (gem. Ljouwerteradiel), 31 jannewaris 1912 - Baarn, 25 novimber 1979) wie in Nederlâns politikus.

Bauke Roolvink wie in soan fan Dirk Roolvink (1884-1963) en Elske Hoekstra (1880-1970). 
 
De grifformearde Roolvink wie in ARP-politikus. Hy wie in eardere metaalarbeider en fakbûnsbestjoerder, dy't him yn 1959 troch Zijlstra oerhelje liet om steatssekretaris yn it kabinet-De Quay. Earder hie er noch krityk utere op de gearstalling fan dat kabinet. Yn it kabinet-Cals/Vondeling wie er fraksjelieder. Hy stimde tsjin de moasje-Schmelzer, hoewol't er it der ynhâldlik mei iens wie. As minister van Sosjale Saken yn it kabinet-De Jong kaam syn minne ferhâlding mei de fakbeweging ta in djiptepunt nei skeel oer de Leanwet wêrmei't er yngripe koe yn de leanen. 
Yn 1971 kaam er werom yn de Twadde Keamer. Yn 1977 naam er ôfskied fan de aktive polityk.

## Literatuer
* D. Schaafsma: *Bauke Roolvink, zijn levensverhaal en politieke terugblik*, 1978
* Jan H. Kompagnie: *Roolvink, Bauke (1912–1979)*, yn: *Biografisch Woordenboek van Nederland, diel II*, s. 470 (Online)

## Keppeling om utens
* Biografy op www.inghist.nl
Nicolaas Baur

**Nicolaas Baur**, ek Nicolaus Bauer, Nicolaus Baur (Harns, 12 septimber 1767 - dêre, 28 maart 1820), wie in keunstskilder. 

Hy wie de soan fan portretskilder Henricus Antonius Baur (1736 - 1817). Hy skildere lânskippen en stedsgesichten. Hy makke ek moanneljocht- en wintertafrelen, mar wie it meast súksesfol mei syn seeskilderijen. Hy wurdt beskôge as ien fan de bêste lettere Nederlânske skilders fan seegesichten. Hy makke oaljeferven en wie behangskilder. Hy stoar yn Harns yn 1820.

Wurk fan him is te finen yn it Ryksmuseum Amsterdam, it Frysk Museum en it Hannemahûs yn Harns, mar ek noch yn âlde wenhuzen.
## Wurk

Ofbyld:Schaatswedstrijd voor vrouwen op de Stadsgracht in Leeuwarden - 21 januari 1809 - Nicolaas Baur - 1809 - SK-A-5020 - Rijksmuseum.jpg|*Hurdrydwedstriid foar froulju op de Stedsgrêft yn Ljouwert - 21 jannewaris 1809*, 1810, Ryksmuseum
Ofbyld:Baur, Schaatswedstrijd voor vrouwen.jpg|*Hurdrydwedstriid foar froulju op de Westersingel yn Ljouwert, 21 jannewaris 1809*, 1809, Frysk Museum Ljouwert (eardere ferzje)
Ofbyld:Nicolaas Baur - Schepen bij stormweer in de Buitenhaven in Harlingen.jpg|*Skippen by stoarmwaar yn 'e bûtenhaven fan Harns*, om 1811 hinne, Hannemahûs
Ofbyld:Nicolaas Baur - De Franeker poort te Harlingen.jpg|*De Frjentsjer poarte te Harns*, 1813, Hannemahûs
Ofbyld:Nicolaas Baur - Oorlogsschip 'Amsterdam' op het IJ voor Amsterdam.jpg|*VOC-skip 'Amsterdam' op it [[IJ]] foar Amsterdam*, 1807, 1807, Ryksmuseum
Ofbyld:De Engels-Nederlandse vloot onder Lord Exmouth en vice-admiraal Jonkheer Theodorus Frederik van Capellen stelt de Algerijnse fortificaties buiten gevecht, 27 augustus 1816. Rijksmuseum SK-A-1380.jpeg|*De Ingelsk-Nederlânske float ûnder Lord Exmouth en [[fice-admiraal]] Jonkhear Theodorus Frederik van Capellen skeakelet de Algerynske fortifikaasjes út, 27 augustus 1816*, 1818, Ryksmuseum
Jean Nelissen

**Jean Nelissen** (Geleen, 2 juny 1936 - Maastricht, 1 septimber 2010) wie in Nederlânske sportsjoernalist.

Hy wie jierrenlang sjef sport bij deiblêd De Limburger mar waard benammen bekend as hurdfytsferslachjouwer by Studio Sport. *De Neel*, sa't syn kollega Mart Smeets hem steefêst oantsjutte, is ien fan de bekendste fytskommentators en -ferslachjouwers fan Nederlân. Hy is ferneamd om syn ensylopedyske kennis fan de hurdfytsskiednis.

Nelissen skreau 23 boeken, wêrûnder *De bijbel van de Tour de France*, wêryn't ek alle útslaggen út Tourskiednis opnomd binne. 
Oan en mei 2007 ferskynde hy noch op telefyzje as ûnderdiel fan it programma *De Avondetappe*. Hy skreau kollumns foar deiblêd De Limburger en artikels foar it moanneblêd Wieler Revue.

Nelissen betocht ek de bekende hurdfytsútdrukking: *reglementêr út it tsjil ride.*

Jean Nelissen ferstoar nei in lang siikbêd op 74-jierrige leeftiid yn Maastricht.

## Wurk (kar út)
* *Het intrigerende wielerleven van Jan Nelissen*. Autobiografy. 2010.
* *De 100 beste wielrenners van de wereld*, 2000.
* *Doping. Het duivelse spel met leven en gezondheid*, 2002.
Baudina Stinstra

**Baudina Stinstra** (Harns, 26 april 1739 – dêre, 13 augustus 1821) wie in amateurtekeneresse. 

Baudina wie in dochter fan Gooitjen Stinstra (1703-1764?), dokter, en Anna Willems Mouter (1711-1782); hja hearden ta it (begoedige) minniste fermidden fan Harns, dêr't keunst en kultuer wichtich wie en dy't maatskiplik en polityk belutsen wiene. Baudina Stinstra troude op 11 juny 1769 yn Harns mei Jelle Wildschut (1741-1814), keapman, út itselde miljeu. It houlik bleau sûnder bern. De Harnzer skilder Hendricus J.A. Baur hat har yn 1768 portretearre.

Baudina’s ierste wurk binne kopyen nei printen fan oare keunstners sa as: Abraham Bloemaert, foarstellende ‘De moanne april’ en ‘De moanne maaie' (1764 en 1765) en Jacob van Ruysdael, tekeningen fan de Blauwbrug yn Amsterdam (1767). Fan Baudina is mar ien tekening bekend fan nei har houlik: in foarstelling fan de tsjerke fan Aldeberkeap (1776), kopiearre nei Cornelis Pronk.

Baudina wie yn 1796 ien fan de ûndertekeners fan in petysje oan de Nasjonale Fergadering oer it optreden fan de revolúsjonêren yn Fryslân dêr't omtinken yn frege waard foar û.o. it rjocht fan froulju om ûnbehindere oer de strjitte gean te kinnen en foar it rjocht op briefgeheim.

## Wurk
It Stedsargyf Amsterdam hat fiif tekeningen fan Baudina Stinstra, dy't út de kolleksje Van Eeghen komme. It wurk is hjir te besjen: Byldbank Stedsargyf Amsterdam

## Literatuer
* , De verzameling Van Eeghen. Amsterdamse tekeningen 1600-1950 (Zwolle/Amsterdam 1989) 206-207.
* , ‘Friese kunstkabinetten en Hollandse relaties: schilderijencollecties van Stinstra’s uit Harlingen’, yn: Ph.H. Breuker en A. Janse red., Negen eeuwen Friesland-Holland. Geschiedenis van een haat-liefdeverhouding (Sutphen/Ljouwert 1997) 213-226.
* , ‘“Onbeholpen kopieën als tijdverdrijf”. De Friese kunstenares Baudina Stinstra (1739-1821)’, De Vrije Fries 85 (2005) 160-177.
* , ‘Merchants, mennonites & marriages. Commercial, religious and kinship networks in the Dutch port town of Harlingen in the 17th and 18th centuries’, op: www.harlingerrijkdom.nl/merchants_mennonites_marriages.pdf .
Henricus Antonius Baur

**Henricus Antonius Baur** (Hückeswagen (Noardryn-Westfalen), 1737 - Harns, 1820) wie in keunstskilder fan Dútsk komôf dy't yn Harns libbe en arbeide, oan de Foarstrjitte.
Baur makke portretten en histoarjestikken. Hy wie de heit fan skilder Nicolaas Baur.

It Frysk Museum en it Hannemahûs te Harns hawwe wurk fan him. Yn it lêste museum is de keunsthannel fan Baur en syn soan Nicolaas ta libben brocht.

## Kar út syn wurk

H.J.A. Baur - Portret fan Elske Schaaf (1735-1768) en har dochters.jpg|Elske Schaaf (1735-1768) en har dochters
Hylke Jans Kingma.jpg|Hylke Jans Kingma en...
Ytje Hayes.jpg|...syn frou Ytje Hayes (1778)
Familieportret H A Baur 1789.jpg|Famyljeportret (1789)
Oostenburg (Kollum)

**Oostenburg** wie in state út ±1773 yn Kollum en stie súdeast fan de tsjerke op it stee fan it eardere Jellema steenhuys. It hjoeddeiske gebou stiet yn de westlike hoeke fan de Oostenburgstrjitte en it Heech Pypke.

;Bewenners:
* 1773 – 1780 Eyso de Wendt
* 1780 – 1809 Eco de Wendt
* 1809 – 1834 Leonardus de Wendt
* 1834 – 1836 Anne Regnerus de Wendt en mei-erfgenamten 

Yn 1838 waard it gebou (foar in part) ôfbrutsen en de grutte tún ferkavele. Op de oerbliuwsels fan Oostenburg feriisde in wurkhûs. Letter hat it gebou noch oare sosjale funksjes hân en yn de jierren 1982-1984 is it restaurearre en jeugdsintrum wurden.
Op in stik fan it terrein waard yn 1925 de troch E. Reitsma ûntwurpen grifformearde tsjerke set.


Ofbyld:Kollum Oostenburg strjitkant maart 1982.jpg|*Strjitkant maart 1982*
Ofbyld:Kollum Oostenburg súdeastside maart 1982.jpg|*Súdeastside maart 1982*
Ofbyld:Kollum Oostenburg by de restauraasje.jpg|*Nei de restauraasje*
Naomi Watts

**Naomi Ellen Watts** (Shoreham (Kent), 28 septimber 1968) is in yn Ingelân berne en yn Austraalje grutbrochte aktrise. Watts begûn hâr karriêre op de Australyske telefyzje, dêr't sy ferskynde yn reklamespotsjes en yn tv-rigen, sa as de soap *Home and Away*, *Brides of Christ* en de 'sitcom' *Hey Dad..!*.

Sy is bekend fan har rollen yn films as *Mulholland Drive* (2001), *The Ring* (2002) en *21 Grams* (2003), dy't har wrâldwiid omtinken en in Academy Award nominaasje opsmieten. Fierders hie sy in haadrol yn *King Kong* (2005), *Eastern Promises* (2007), en *The International* (2009). Yn totaal hat hja 25 filmprizen krige.

## Priveelibben
Watts hat in românse hân mei Heath Ledger en is ferloofd mei Liev Schreiber. Watts en Schreiber krigen op 25 july 2007 in soan, Alexander Pete Schreiber. Op 13 desimber 2008 krigen se in twadde soan, Samuel Kai Schreiber. Watts rekkent Nicole Kidman, ek in Australyske aktrise, ta har freonen

## Filmografy
* *[[Birdman (film)|Birdman]]* (2014)
* *[[The Impossible]]* (2012)
* *[[The International]]* (2009)
* *[[Funny Games U.S.]]* (2007)
* *[[Eastern Promises]]* (2007)
* *[[The Painted Veil]]* (2006)
* *[[Inland Empire]]* (2006, stim)
* *[[King Kong 2005|King Kong]]* (2005)
* *[[Stay]]* (2005)
* *[[The Ring Two]]* (2005)
* *[[Ellie Parker]]* (2005)
* *[[I Heart Huckabees]]* (2004)
* *[[The Assassination of Richard Nixon]]* (2004)
* *[[We Don't Live Here Anymore]]* (2004)
* *[[21 Grams]]* (2003)
* *[[Le divorce]]* (2003)
* *[[Ned Kelly (film)|Ned Kelly]]* (2003)
* *[[The Outsider]]* (2002)
* *[[Plots with a View]]* (2002)
* *[[The Ring (film)|The Ring]]* (2002)
* *[[Rabbits]]* (2002)
* *[[Mulholland Drive (film)|Mulholland Drive]]* (2001)
* *[[Down (film)|Down]]* (2001)
* *[[Ellie Parker]]* (2001)
* *[[Never Date an Actress]]* (2001)
* *[[Strange Planet]]* (1999)
* ** (1998, stim)
* *[[Dangerous Beauty]]* (1998)
* *[[A House Divided (film)|A House Divided]]* (1998)
* *[[Under the Lighthouse Dancing]]* (1997)
* *[[Persons Unknown]]* (1996)
* *[[Children of the Corn IV: The Gathering]]* (1996)
* *[[Tank Girl]]* (1995)
* *[[The Custodian]]* (1993)
* *[[Gross Misconduct]]* (1993)
* *[[Wide Sargasso Sea]]* (1993)
* *[[Matinee]]* (1993)
* *[[Flirting]]* (1991)
* *[[For Love Alone]]* (1986)

## Keppelings om utens
* Naomi Watts by IMDB
* Offisjele webside Naomi Watts op MySpace
Hückeswagen

**Hückeswagen** is in gemeente yn de Dútske dielsteat Noard-Rynlân-Westfalen, yn it distrikt Oberbergischer Kreis. It plak telt 15.800 ynwenners.

De ynwenners fan Hückeswagen sizze leafdefol: "Oh du mien leiw Heukeshowwen, wenn eck deck seih', mott eck deck lowwen!"

## Geografy
Hückeswagen leit oan de rivier Wupper. De Bevertaldam en de Wuppertaldam lizze yn de omkriten fan de stêd. Hückeswagen leit yn in nauwe delling, dêrboppe út ferriisd in kastielberch. It plak leit sa'n 40 km fan Keulen. Oare plakken yn de omkriten binne Radevormwald, Wipperfürth, Wermelskirchen en Remscheid.

## Keppeling om utens
* www.hueckeswagen.de
Nicolas Sarkozy

**Nicolas Paul Stéphane Sarközy de Nagy-Bocsa** (Parys, 28 jannewaris 1955) wie fan 2007 oant 2012 presidint fan Frankryk. Hy wie abbekaat, boargemaster, Jeropeesk Parlemintslid en minister.

Begjin 2021 waard er foar korrupsje oant trije jieren finzenisstraf feroerdiele, dêrfan twa jieren ûnder betingsten.

## Publikaasjes
* *Georges Mandel, le moine de la politique*, Grasset, 1994
* (mei Michel Denisot), *Au bout de la passion, l'équilibre...*, Albin Michel, 1995.
* *Témoignage*, 2006
* *Ensemble*, 2007
Thomas Robinson, 1e baron Grantham

**Thomas Robinson, 1e baron Grantham**, (1695 – 30 septimber 1770) wie in Britsk diplomaat en politikus. 

## Iere karriêre
Nei syn stúdzje oan it Trinity College, Cambridge, hie Thomas Robinson syn earste ûnderfining as diplomaat yn Parys en gie doe nei Wenen, dêr't er Ingelsk ambassadeur wie fan 1730 oant 1748. Yn 1741 besocht er keizerinne Maria Theresa en Freark de Grutte te fermoedsoenjen, mar dat mislearre; yn 1748 fertsjintwurdige er syn lân by it kongres fan Aix-la-Chapelle. Hy waard riddere yn 1742. 

Werom yn Ingelân waard er parlemintslid foar it distrikt Christchurch fan 1749 oant 1761. Yn 1750 folge syn beneaming oan de *Privy Council of the United Kingdom*.

## Ministerskip
Yn 1754 waard Robinson minister foar it Sudlik Departemint en lieder fan it Legerhûs ûnder premier Thomas Pelham-Holles, Hartoch fan Newcastle. Yn novimber 1755 jout er syn amt oer en yn april 1761 wurdt er **Baron Grantham** makke.

## Lettere karriêre
Hy wie *Master of the Great Wardrobe* fan 1749–1754 en nochris fan 1755–1760, en wie ien fan de twa ministers fan de Post yn 1765 en 1766. Hy stoar yn Londen op 30 septimber 1770.

Hy troude mei Frances, dochter fan Thomas Worsley fan Hovingham, op 13 july 1737, en krige twa soannen en seis dochters. Syn aadlike titel gie oer op syn âldste soan, Thomas.

De stêd Grantham yn de Feriene Steaten fan Amerika is neamd nei Robinson.