open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tekst

In **tekst**, breed definiearre, is in lange rige talige tekens, lykas letters, symboalen of lûden, dy’t yn in kommunikative situaasje as ienheid beskôge wurde. In tekst kin dus sawol skreaun, as net-skreaun wêze.

Der binne dus, by de ûndergrins, teksten dy’t út mar ién teken of lûd besteane. Yn in soad gefallen bestiet in tekst lykwols út in tal mei ferdrach oardere wurden en sinnen, dy’t min ofte mear koherinsje en koheezje sjen litte. Oan de boppegrins ha jo dan bygelyks in romantekst, of in lang petear of gewoan in dialooch tusken twa minsken.

De gearhing en it kommunikative funksjonearjen fan teksten wurdt bestudearre yn de tekstlinguïstyk resp. de pragmatyk (taalkunde).

Tekst wurdt ek brûkt as synonym foar it beprate, behannele ûnderwerp.
* Do moatst net fan ‘e tekst reitsje → net oer wat oars begjinne.
* Tekst en útlis jaan → fierder ferdútse

## Digitale tekst
In **digitale tekst**, **elektroanyske tekst** of **e-tekst** bestiet yn prinsipe út in beskate koade foar elts teken (yn tsjinstelling ta in grafyske werjefte lykas by in letter op papier, en yn tsjinstelling ta in lûd), eventueel oanfolle mei opmaakkoades. (De meast basale koades dy’t gjin sichtbere tekens represintearje binne dy foar de spaasje en de nije rigel.) Dat makket effisjinte elektroanyske opslach mooglik, bygelyks as in txt-, html-, doc- of pdf-bestân, of yn ien fan de spesjale formats foar e-boeken.

Foardielen fan in digitale tekst foar in tekst op papier oer binne (ien en oar foarsafier’t dy mooglikheden net beheind binne, lykas by Digital Rights Management, en fierder ôfhinklik fan it bestânstype en software) de trochsyk-, bewurk-, kopiear- en ferstjoerberens (ûnder oare e-post en sms), de lytse massa en it lytse folume fan de gegevensdrager, de ynstelberens fan de lettergrutte mei automatysk oanpassen fan de hoemannichte tekst op in rigel oan de skerm- of finsterbreedte sadat safolle mooglik tekst op ien rigel stiet sûnder dat horizontaal scrollen nedich is, en de mooglikheid ta it kiezen fan in lettertype.

In neidiel is dat in apparaat of software nedich binne om in tekst lêze te kinnen (de koades wurde dêrfoar weromlêzen nei de grafyske werjefte op in byldskerm) of te annotearjen/bewurkjen/skriuwen.

In tuskenfoarm dêr’t de foardielen foar in part by fan tapassing binne is it as ôfbylding opslaan fan ynskende tekstsiden. Dat wurdt tapast as de tekst oarspronklik op papier stie en it tefolle wurk is om de tekst te digitalisearjen (eventueel mei OCR, of as jo de oarspronklike opmaak sekuer sa hâlde wolle. Yn it lêste gefal wurdt ek wol in kombinaasje tapast fan digitalisearring om it trochsykjen mooglik te meitsjen, mar mei werjefte as in ôfbylding.

Omsetten fan digitale tekst nei tekst op papier bart mei in printer.
Lettertype

In **lettertype**, ek wol oantsjut mei de Ingelske term **'font**', is yn de typografy in stilistysk gearhingjende set tekens dy’t meast letters, sifers en lêstekens útbyldzje. De set kin ek oare symboalen yn hawwe of dêr hielendal út bestean, lykas it gefal fan wiskundetekens. In soad tekstbewurkers jouwe de brûker de mooglikheid ferskatee lettertypen te kiezen, lykas 'Times New Roman*, *Calibri*, *Helvetica*, *Arial* of *Courier*.

In lettertype is in ferskiningsfoarm fan in letterfamylje (Inelsk: typeface). It lettertype *Times'' koe foarkomme yn ferskate fonts, lykas 10 punts kursyf, 7 punts fet, ensfh. It wurd ‘font’ hinget gear mei it Latynske wurd foar jitte, en ferwiist nei de yn lead, antimoan en tin getten setletters.
Lêsteken

In **lêsteken** is in teken dat yn tekst brûkt wurdt om de lêsberens te ferbetterjen. Inkeld jout in lêsteken ek oanwizings foar de betsjutting fan in sin. De samling en it brûken fan lêstekens hjit ynterpunksje.

## Lêstekens oan de ein fan in sin
* Punt ( . )
* Fraachteken ( ? )
* Utropteken ( ! )

## Lêstekens yn in sin
* Stipskrapke of puntkomma ( ; )
* Skrapke of komma( , )
* Gedachtestreekje ( – of — )
* Underbrekkingsstippen ( ... ), faak brûkt by de ellips
* Dûbele punt ( : ), foar in opsomming of sitaat
* Fuotnoatteken (obelisk) ( † ), wurdt ek brûkt as einnoat foar stjergefallen en stjerdatums.

De spaasje, de romte tusken twa wurden, is op ‘e keper beskôge gjin lêsteken.

## Lêstekens oan wjerskanten fan in wurd of part fan in sin
* Klammerke ( ' (inkeld) of " (dûbeld))
* Heakje ( **(** (iepenje) of **)** (slute))

## Lêstekens yn in wurd
* Apostrof ( ' ), ôfkappingsteken of fuortlitteken. Yn it Frysk bygelyks **yn ‘e**. Hast alle tekstbewurkers hawwe de foar it Frysk ferfelende eigenskip in apostrof nei in spaasje lykas yn dit foarbyld ferkeard om te setten.
* Keppelteken ( - )
* Ofbrekstreekje ( - )

## Lêstekens op in spesifike letter
* Skerpteken *(accent aigu)* ( ´ ) ûnder oare yn Fryske stavering (skerpteken) en yn Frânske stavering en lienwurden  
* Klamteken *(accent grave)* ( ` ) ûnder oare yn Frânske stavering en lienwurden
* Breedteken of kapke ( ^ ) ûnder oare yn Fryske stavering (dakje) en yn Frânske stavering en lienwurden
* Sedille ( Çç ) (ça va?)  (garçon) (reçu)

## Spaasjes
Oer it generaal skriuwe jo fóár in lêsteken gjin spaasje (mar by de Fryske apostrof dus hiel faak krekt wol) en der efter wol.
Dêr binne in tal útsûnderings op: by heakjes en oanhellingstekens oan it begjin fan in tekst is it oarsom.
In gedachtestreekje wurdt inkeld mei, inkeld sûnder spaasjes oan wjerskanten skreaun.

Yn it Frânsk wurdt in spaasje skreaun fóár in útroptekens, fraachteken, puntkomma of dûbelde punt.

## Spaanske lêstekens
*Yn it Spaansk wurdt oan it begjin fan in freegjende sin in omkeard fraachteken(¿) set.
*Ferlykber mei it foargeande wurdt yn it Spaansk oan it begjin fan in sin dy’t op in útropteken einiget, in omkeard útropteken(¡) set.
NPO 1

**NPO 1** (oant 19 augustus 2014 **Nederland 1**) is ien fan de trije telefyzjestjoerders fan de Nederlânske Publike Omrop en is it âldste telefyzjekanaal fan Nederlân. De stjoerder, dy't al yn 1951 úteinsette, rjochtet him tsjintwurdich op in breed publyk. Netkoördinator fan NPO 1 is Frans Klein.

Yn 2014 wie it de bêst besjoene stjoerder fan Nederlân, mei in gemiddeld merkoandiel fan 24.2% (doelgroep 6+, tiidrek 18:00 - 24:00 oere).
Martin Mans

**Martin Mans** (Melissant, 28 jannewaris 1965) is in Nederlânsk organist, komponist en dirigint.

## Biografy
Martin Mans krige syn earste oargellessen doe't er sân jier âld wie. Mei alve jier begong hy al mei it beglieden fan koaren en in jier letter waard er tsjerke-organist yn syn berteplak. Yn dizze perioade brocht er boppedat ferskate oargelkonkoersen op syn namme. Op syn fjirtjinde bespile hy foar it earst it oargel foar de NCRV-radio. Sûnt 1995 is Mans organist yn 'e Breepleintsjerke yn Rotterdam.

Yn de rin fan de jierren die Mans mei oan mear as 400 cd-opnames. Ek makke er ferskate dvd's. Hy jout sa'n 200 konserten it jier en makket bûtenlânske konsertreizen troch Europa, Kanada, Amearika, Australië en Súd-Afrika. Hy treedt geregeldwei op foar radio en TF yn it programma 'Nederland Zingt'.

Fierder is er begelieder fan it Urker Mannen Ensemble en it Holland Boys Choir út Elburch, beide laat fan Pieter-Jan Leusink. Ek oan klassike projekten as it *Requiem* fan Gabriel Fauré en de Bachkantates joech er syn meiwurking. Mei panfluitiste Noortje van Middelkoop foarmet er it ‘Duo Gavotte' en teffens fersoarget er alle jierren in rige konserten mei pianist Jan Vayne. 

Mans is dirigint fan twa grutte manljuskoaren yn Nederlân, ‘De Gouwestem' út Waddinxveen en CSMK ‘Noord-West Veluwe' út Nijkerk. Dêrnjonken is er dirigint fan it manljusensemble 'The Martin Mans Formation' en it 'One Day Male Choir', wilens it grutste manljuskoar fan Kanada. Fierder is er dirigint fan in tal projektmanljuskoaren, ûnder oare it Groot Mannenkoor Noord Nederland. Mei sjongster Petra Berger, Jan Vayne en syn koaren besiket Mans alle jierren ferskate katedralen yn it ramt fan de 'Kathedraalconcert met Allure'-toer. As komponist skriuwt er muzyk foar oargel, koar en orkest yn ferskate besettingen.

## Keppeling om utens
*Webside fan Martin Mans
NPO 2

**NPO 2** (earder **Nederlân 2** en **TV 2**) is ien fan de trije telefyzjestjoerders fan 'e Nederlânske Publike Omrop. De stjoerder waard oktober 1964 oprjochte en profilearre him ein tachtiger jierren as in stjoerder fan benammen sport, amusemint en wichtige eveneminten. Tsjintwurdich binne dizze ûnderdielen te finen op NPO 1 en rjochtet NPO 2 him op keunst, kultuer, polityk, mienskip en relygje.

Yn 2008 hie NPO 2 (doe Nederlân 2) in merkoandiel fan 7,1% en wie dêrmei wat publyk oanbelanget de fyfde stjoerder fan Nederlân. Netkoördinator is sûnt 1 oktober 2012 Gijs van Beuzekom.
NPO 3

**NPO 3** (oant 19 augustus 2014 **Nederlân 3**) is ien fan 'e trije telefyzjestjoerders fan de Nederlânske Publike Omrop. De offisjele start fan de stjoerder wie 4 april 1988.

De earste eksperimintele útstjoerings begongen 13 febrewaris 1988 om 19:12 oere en wienen yn in part fan Nederlân te ûntfangen. De NOS stjoerde doe twa wiken lang streekrjocht fan de Olympyske Winterspullen yn Calgary ôf út.
Nederlânske Publike Omrop

De **stifting Nederlânske Publike Omrop**, meastentiids ôfkoarte ta **NPO**, is, neffens artikel 2.2 fan de Mediawet 2008, oant 2020 oanwiisd as bestjoersorganisaasje fan it Nederlânske publike-omropbestel. Dizze organisaasje is oprjochte yn 2000. De top fan de organisaasje bestiet út in rie fan bestjoer en in rie fan tafersjoch.

De taken fan 'e NPO kinne gearfetten wurde as "it befoarderjen fan de gearwurking en koheezje tusken de lânlike omroppen, it programmearjen fan it media-oanbod, it ferdielen fan 'e budzjetten foar de ferskillende omroppen, it fersoargjen fan distribúsje, it stypjen fan omroppen by it ûndertiteljen, oankeap en ferkeap fan programma's en it útfieren fan selsstannich ûndersyk nei de kwaliteit en it imago fan radio, telefyzje en ynternet."

## Keppeling om utens
*Offisjele webside fan 'e NPO
RTV Noord

**RTV Noord** is de regionale telefyzje- en radiostjoerder fan 'e Nederlânske provinsje Grinslân. De stjoerder waard 19 oktober 1977 oprjochte doe't de eardere RONO opdield waard yn Radio Fryslân (foar Fryslân), Radio Noord (foar Grinslân en Drinte) en Radio Oost (foar Gelderlân en Oerisel). Sûnt 1989 is Radio Noord in omrop eksklusyf foar de provinsje Grinslân.

## Radio Noord
De radioôfdieling fan RTV Noord stjoert 24 oeren deis út op 97,5 MHz. De programmearing befettet in protte nijs út 'e regio, mar hat ek muzykprogramma's en útstjoerings yn it Grinslânsk dialekt. Tusken 6:00 en 19:00 oere binne der presintearre programma's; jûns en nachts wurdt oan ien stik troch muzyk draaid.

## TV Noord
De telefyzjeôfdieling fan RTV Noord makke fan 1995 oant 2012 deis in oere telefyzje mei dêryn romte foar in healoere nijs, sport en eftergrûnen. Yn it oare healoere wienen ferskate programma's te besjen lykas *Kunstschatten*, *Vrouger*, en *Cunera op vrijdag*. Sûnt 2012 is de programmearing ynkoarte ta in healoere, dat bestimd is foar it programma *Noord Vandaag*. Nei it nijs en it waar is sûnt febrewaris 2013 wol wer it kwisprogramma *Klouk* te besjen.
NPO Radio 1

**NPO Radio 1** is in nasjonale radiostjoerder fan 'e Nederlânske Publike Omrop mei benammen nijs, sport en eftergrûnnen. Fan 1947 oant 1 desimber 1985 hiet de stjoerder Hilftersom 2 en dêrnei Radio 1. Fan 19 augustus 2014 ôf steane de letters NPO foar Radio 1.

## Skiednis
Oant 1995 hienen de omroppen harren eigen aktualiteiteprogramma's. Dit soarge foar in protte oerlapping en jildfersmiterij. Sûnt septimber 1995 wurkje de omroppen dêrom ûnder de NOS gear yn it Radio 1 Journaal. Dit gong yn 2005 op yn 'e ôfdieling NOS Nijs, de nijsorganisaasje fan 'e NOS.

De stjoerderkoördinator is Laurens Borst. Yn 2016 stjoerden de folgjende omroppen út op Radio 1: NOS, AVROTROS, KRO-NCRV, BNN-VARA, WNL, EO, NTR, VPRO, MAX, PowNed en Human.
NPO Radio 2

**NPO Radio 2** is in nasjonale radiostjoerder fan 'e Nederlânske Publike Omrop. It stasjon rjochtet him mei muzyk út 'e jierren '80 en '90, oanfold mei sawol resintere ferskes as âldere platen út 'e jierren '60 en '70, yn earste ynstânsje op harkers fan 35 oant en mei 54 jier. Dochs berikt de stjoerder ek genôch jonger publyk.

De folgjende omroppen stjoere út op Radio 2: AVROTROS, BNN-VARA, EO, KRO-NCRV, NTR, VPRO en WNL.
NPO Klassiek

**NPO Klassiek** oant 2022 **NPO Radio 4** is in nasjonale radiostjoerder fan 'e Nederlânske Publike Omrop mei klassike muzyk. Oerdeis wurde meastentiids fragminten fan ferneamde klassike muzykstikken útstjoerd; jûns is dat faak in folslein konsert en sneontejûns gauris in streekrjochte útstjoering fan in opera.
NPO Radio 5

**NPO Radio 5** is in nasjonale radiostjoerder fan 'e Nederlânske Publike Omrop mei lichte muzyk, ynformaasje, spultsjes en tsjinsten. Wykeins kinne hja fan 19:00 ôf harkje nei inkelde programma's mei in libbensskôgjend tema.
NPO Radio 6

**NPO Radio 6** wie in nasjonale radiostjoerder fan 'e Nederlânske Publike Omrop dat tusken 4 septimber 2006 en 1 jannewaris 2016 útstjoerde op it kabel-, satellyt-, DVB-T-, en DAB+-kanaal dat brûkt waard troch de Konsertstjoerder. De Konsertstjoerder is útstjoeren bleaun op in eigen kanaal.

De studio fan NPO Radio 6 wie fêstige op 'e tredde etaazje fan it gebou *De Peperbus* op it Mediapark yn Hilfertsom. Dit is de eardere studio fan NPO 3FM. Op 1 jannewaris 2016 hat NPO Soul & Jazz it plak fan NPO Radio 6 ynnommen.
Hilfertsom 1

**Hilfertsom 1** of **Hilfertsom I** wie in Nederlânske publike radiostjoerder dy't útstjoerde tusken 1947 en 1985, wêrnei't er omneamd waard ta Radio 2. Oer it algemien waard op 'e AM-bân útstjoerd, mar jûns ek op 'e FM-bân.
RTL 4

**RTL 4** (***R'''adio '''T'''élévision '''L'''uxembourg '''4***) is in kommersjele Nederlânsktalige Lúksemboarchske telefyzjestjoerder dy't sûnt 1989 op 'e Nederlânske telefyzje útstjoert. Wat merkoandiel oanbelanget stiet RTL 4 al inkelde jierren op in twadde plak, nei NPO 1.

RTL 4 falt ûnder RTL Nederlân (earder *RTL* en *Holland Media Groep*), tegearre mei RTL 5, RTL 7, RTL 8 en RTL Z.
RTL 5

**RTL 5** (***R'''adio '''T'''élévision '''L'''uxembourg '''5***) is in kommersjele Nederlânsktalige Lúksemboarchske telefyzjestjoerder dy't sûnt 2 oktober 1993 op 'e Nederlânske telefyzje útstjoert. Lange tiid rjochte RTL 5 him op 'e manlike sjogger mei in protte saaklike en sportrelatearre programma's. Sûnt 12 augustus 2005 wurdt ek foar in breder publyk útstjoerd, mar foaral foar jonge minsken fan 15 oant en mei 35 jier.
Solvang (Kalifornje)

**Solvang** (/ˈsɒlvæŋ/; Deenske útspraak:  [ˈsoːlʋɑŋˀ]; Deensk foar 'sinnefjild') is in stêd yn 'e Amerikaanske steat Kalifornje. Yn 2010 wennen der 5.245 minsken, in bytsje minder as tsien jier earder.

Solvang waard yn 1911 stifte troch in groep Denen dy't nei it westen ta lutsen om in nij plakje te finen, fier fan de kâlde winters fan it Midwesten ôf. Yn de stêd binne ferskate bakkerswinkels, restaurants en oare saken dy't Deensk oandogge. Ek de arsjitektuer fan in protte gebouwen is typysk Deensk.
RTL Nijs

**RTL Nijs** is it nijsprogramma fan telefyzjestjoerder RTL en makket tegearre mei ûnder mear Edysje NL, RTL Z, RTL Waar & Ferkear en Buienradar diel út fan 'e *RTL Nijsgroep*.

## Skiednis
RTL Nijs begong 2 oktober 1989 om 18:00 oere as *Véronique Nijs*. Tidens de *Véronique Moarnsitensshow*, dy't presintearre waard troch Catherine Keyl en Marc Jacobs tusken 07:00 en 09:00 oere, lies Jan de Hoop elts healoere it nijs. Jûns wie der om seis oere in útstjoering mei Jeroen Pauw en om tsien oere noch ien mei it duo Jeroen Pauw en Loretta Schrijver. Op 14 febrewaris 1990 waard de útstjoering van 22:00 oere ferpleatst nei 19:30 oere en kaam der een lette útstjoering om 23:00 oere by.

Juny 1990 waard Véronique Nijs omdoopt ta *RTL 4 Nijs*. Ek waard de Véronique Moarnsitensshow ferfongen troch it *RTL Moarnsitensnijs*, dat ôfwikseljend presintearre waard troch Jan de Hoop en Marc Jacobs. Yn 1995 krige RTL 4 Nijs de namme *RTL Nijs*.

Sûnt 6 juny 2001 bringt RTL Nijs ek finansjeel-ekonomysk nijs mei it programma RTL Z. Dit programma waard de earste jierren op RTL 5 útstjoerd, mar op 12 augustus 2005 ferhuzen de nijsberjochten nei RTL 7. Doe't 7 septimber 2015 RTL Z in eigen kanaal krige, waarden de berjochten net langer op RTL 7 útstjoerd.
RTV Drenthe

**RTV Drenthe** is de regionale radio- en telefyzje-omrop fan 'e Nederlânske provinsje Drinte. Hy is ûntstien nei de opdieling fan Radio Noord (oant dan de regionale stjoerder fan Grinslân en Drinte) yn 1989. De omrop is fêstige yn Assen, sûnt 2004 yn de eardere Ryks Hegere Burgerskoalle oan de Beilerstrjitte.

Radio Drenthe stjoert 24 oeren deis út en bringt sawol nijs-, muzyk- as praatprogramma's, wêrfan't in lyts part yn it Drintsk presintearre wurdt. TV Drenthe fersoarget in goed oere stjoeringstiid deis, en dat is meastentiids in kombinaasje fan it deiske nijs út 'e regio en alle wiken in temaprogramma. De útstjoerings begjinne krekt foar 18:00 oere. De rest fan 'e jûn en nachts wurde de útstjoerings werhelle of is der *teksttelefyzje* te sjen.

RTV Drenthe is de regionale kalamiteitestjoerder fan Drinte. 

Yn 2014 bestie RTV Drenthe 25 jier, wat fierd waard mei in 25 oeren duorjende útstjoering mei favorite ferskes fan harkers op 25 en 26 oktober en in iepen dei op 1 novimber, dy't troch goed 3000 minsken besocht waard. Ek wiene der optredens fan de Drintske artysten Tim Roos, René Karst, Erika Karst en de Drintske band Mooi Wark.

Johan Derksen dy't yn Grolloo wennet presintearret it radioprogramma *Muzyk voor volwassenen* en presintator Loes van der Laan fersoarget sûnt 2015 alle dagen in waarberjocht opnommen op in Drintske lokaasje yn it Feankoloniaalsk dialekt.
L1 (omrop)

**L1** is de regionale radio- en telefyzjestjoerder fan 'e Nederlânske provinsje Limburch.

## Skiednis
De earste regionale radiostjoerder yn Limburch, de *Regionale Omrop Súd* (ôfkoarte yn it Nederlânsk ta *ROZ*), begong 1945 mei útstjoeren. Oant 1989 makke de ROZ diel út fan 'e nasjonale NOS. Doe't yn 1988 de nije Mediawet kaam, gong de ROZ fierder as selsstannige regionale omrop ûnder de namme *Omrop Limburch*.

Yn jannewaris 1997 wie de earste útstjoering fan it nije kommersjele stasjon TV8 Limburch. Omrop Limburch folge datselde jier mei publike regionale telefyzje. Beide stjoerders moasten lykwols harren frekwinsje diele: fan 07:15 oant 19:15 oere waard it kanaal brûkt troch Omrop Limburch; fan 19:15 oant 07:15 stjoerde TV8 Limburch út.

Doe't it Kommissariaat foar de Media bepaald hie dat tusken beide stasjons it byld in healoere op swart moast, ûntstie der in ûnwurkbere sitewaasje. Sa waard der al gau praat oer in gearwurking, dy't der yn juny 1999 ek kaam, mar ûnder in nije namme: *L1 Radio en Telefyzje*. Ta in fúzje koe it net komme, om't it neffens de Mediawet net mooglik wie foar in publike en in kommersjele omrop te fusearjen.
Utropteken

In **útropteken** is in lêsteken dat brûkt wurdt om klam te jaan oan in wurd of sin. **!** is it symboal dêr’t in útropteken mei stal jûn wurdt. Yn de wiskunde wurdt it symboal brûkt foar it begryp fakulteit.

* Hee, do dêr!
* Wêr hast it oer? Dêroer!

Mear útroptekens efterinoar jouwe mear klam:

* Hy wit wier net wêr’t er mei dwaande is!!!
* Jûn feest!!!

Inkeld folget op in flater yn in sitaat in útropteken tusken heakjes. Dat jout oan dat jo de flater net foar eigen rekken nimme en betsjut safolle as (sic).

* “Myn kuozze Frânske dichter", skriuwt N., "is Beaudelaire". (!)

In oar gebrûk fan it útropteken tusken heakjes is it oanjaan fan sarkasme of irony. Benammen by dôve-ûndertiteling wurdt dat faak brûkt:

* "Gerard? Dy is dochs wol sa aardich. (!)”

Dêrfoar wurdt it ironyteken ek wolris brûkt.

## Spaansk
Yn it Spaansk begjint in part fan in sin dat einiget op in útropteken mei in omkeard útropteken (¡), bygelyks *¡Hola!* Foar it útropteken wurdt de toetskombinaasje Alt+173 brûkt om ¡ te meitsjen.

## Trivia
Drs. P hat in liet oer it útropteken skreaun.
Louis Daguerre

**Louis Jacques Mandé Daguerre** (Cormeilles (by Parys), 18 novimber 1787 - Bry-sur-Marne, 10 july 1851) wie in Frânsk keunstner en fotograaf; hy wurdt beskôge as ien fan de útfiners fan de fotografy.

Hoewol't er it meast ferneamd waard fan syn bydragen oan de fotografy, wie er ek in fertsjinstlik keunstskilder en de betinker fan it diorama. Yn 1826 makke er tegearre mei de Frânsman Nicéphore Niépce de earste slagge foto. Dêrnei lei er him ta op it ûntwikkeljen fan in metoade om flugger foto's te meitsjen.

Yn 1837 (nei de dea fan Niépce) fûn Daguerre de *[[daguerreotypy]]* út, in metoade wêrmei't op grutte skeal foto's ûntwikkele wurde koene. It wie in prosedee wêr't in glânzge, mei kwikdampen preparearre plaat by brûkt waard dy't positive, spegele bylden opsmiet dy't net reprodusearre wurde koene. De bylden wiene wol tige detaillearre.

Louis Daguerre waard opnaam yn de eksklusive Oarder "Pour le Mérite". Hy is ien fan de 72 Frânsen waans nammen op de Eiffeltoer skrast steane.

## Iepenbiere kolleksjes (kar-út)
* Ryksmuseum Amsterdam
Stipskrapke

In **stipskrapke** of **puntkomma** is in lêsteken dat bestiet út in punt en in skrapke (of komma) ûnderinoar. Omdat de puntkomma midden yn in sin skreaun wurdt komt der dan ek nea in haadletter efter.  Neffens skriuwadviseur Jan Renkema is de puntkomma it lestichste lêsteken, om’t it ûnderskied mei de komma oan de iene kant en de punt oan de oare kant hiel lyts is, wylst boppedat betizing mei de dûbele punt mooglik is.

De ynformaasje oan wjerskanten wurdt troch it brûken fan de puntkomma sterk meiïnoar ferbûn, folle steker as wannear’t der in punt brûkt wêze soe. By it brûken fan de komma is it ferbân tusken de twa parten fan sinnen noch sterker. As yn in sin twa kear de kombinaasje ûnderwerp/ferbûge tiidwurd/saaklik foarwerp foarkomt en dy twa parten dúdlik yn inoars ferlingde lizze of sûnder elkoar net folle sizze dan kin, om de lêsberens te fergrutsjen, in puntkomma brûkt wurde. Dat is mar in rjochtline en helpt om it ferskil tusken de twa parten oan te jaan en om parten byinoar te belûken.

Guon fine it brûken fan in soad puntkomma’s yn in tekst driuwerich oerkommen; in foardiel is dat troch midsmjittich brûken de tekst mear begjint te libjen en eventuele toarrens ferlieze soe.

**Foarbylden:**
* "Wy ha in moaie simmer hân; benammen augustus hie prachtich sinneskynwaar.”
* "Elkenien is wolkom op myn jierdei; mar ik hoopje dat neef Pyt net komt.”
* "Jakob wie alinnich; it wiif wie by him weigien.”
* "Jakob wie alinnich; Jantsje wie by him weigien.” (Hjir dus wol in haadletter, om’t Jantsje in eigennamme is.)

De puntkomma wurdt ek brûkt yn opsommings, wêrby’t de leden út mear as in pear wurden besteane of sels komma’s yn hawwe. Bygelyks: Der binne op elts mêd wol in Grutte Trije: W.F. Hermans, Gerard Reve, Harry Mulisch; Toon Hermans, Wim Sonneveld, Wim Kan; Bach, Mozart, Beethoven; Tetman de Vries, Rients Gratama; Teake van der Meer (*Lytse Teake*). By folsleine sinnen hâlde dy mei in punt op. Opsommings wêrby’t de leden út in pear wurden besteane krije gjin puntkomma.

**Foarbyld:**

Hjirby koene wy der foar kieze om: 
* mei te dwaan oan it skaaktoernoai;
* in fytstocht te meitsjen;
* koekjes te bakken;
* ferskes te sjongen.

De puntkomma hat ASCII-teken 59, of 0x003B

## Programmeartalen
Yn in soad kompjûtertalen wurdt de puntkomma (;) brûkt om de ein fan in statement oan te jaan(C, Java, PHP, Actionscript) of om twa statements faninoar te skieden (Algol, Pascal). Yn in soad assembleartalen skiedt de puntkomma de ynstruksje fan it kommentaar.

## Emoticons
De puntkomma hat de ôfrûne jierren in soad oan populariteit wûn troch it brûken fan emoticons (smileys).
Dêrby wurdt de puntkomma yn kombinaasje mei in **)** gauris brûkt om in knypeagjende smiley oan te tsjutten.
Philip Bloemendal Priis

De **Philip Bloemendal Priis** is in priis foar talintfolle jonge radio- en telefyzjemakkers dy't om it jier takend wurdt. De priis, dy't yn 2002 foar it earst útrikt waard, is ferneamd nei Philip Bloemendal, waans stim bekend is fan it Polygoon-sjoernaal. De priis bestiet út in fakoplieding en 3500 euro. De stichting Philip Bloemendal Fûns wol mei dizze priis kwaliteitsbesef by nije generaasjes presintators yn de media befoarderje.

## Priiswinners
De Hoekstien (Hallum)

**De Hoekstien** is de eardere grifformearde en tsjintwurdige PKN-tsjerke fan de protestantske gemeente Mariëngaarde yn Hallum.

## Skiednis
De tsjerke waard oan it begjin fan de 20e iuw boud foar de grifformearde tsjerke fan Hallum neffens in ûntwerp fan de arsjitekt Tjeerd Kuipers. Mei de fúzje fan de grifformearde tsjerke en de herfoarme tsjerke gie it gebou oer oan de nij stifte protestantske gemeente Mariëngaarde, dy't yn Hallum no twa tsjerken yn gebrûk hat.

Yn jannewaris 2009 waard it âlde meubilêr út de tsjerke weibrutsen en waard de tsjerke op 'en nij ynrjochte.

## Oargel
It oargel fan De Hoekstien waard yn 1926 boud troch de Ljouwerter oargelmakkerij Bakker & Timmenga.

## Keppeling om utens
* Disposysje oargel
Maxime Verhagen

**Maxime Jacques Marcel Verhagen** (Maastricht, 14 septimber 1956) is in Nederlânsk bestjoerder en politiekus foar it CDA. Hy wie fan febrewaris 2007 oant 14 oktober 2010 minister fan Bûtenlânske Saken yn it kabinet-Balkenende IV en fan 14 oktober 2010 oant 5 novimber 2012 sawol minister fan Eknomyske Saken, Lânbou en Ynnovaasje as fise-minister-presidint yn it kabinet-Rutte I.
Ministearje fan Algemiene Saken

It Nederlânske **ministearje fan Algemiene Saken**, ôfkoarte ta **AZ** (*Algemene Zaken*), is it ministearje fan 'e minister-presidint fan Nederlân. It is mei likernôch 400 meiwurkers fierwei it lytste ministearje.

## Politike lieding
Sûnt syn oantreden yn 2024 is Dick Schoof minister-presidint en jout er dus lieding oan it ministearje fan Algemiene Saken. 

## Amtlike lieding
Amtlik lieder (sikretaris-generaal) wie Paul Huijts en is sûnt 2020 Gert-Jan Buitendijk.

## Taken
De wichtichste taken binne it stypjen fan 'e minister-presidint by de koördinaasje fan it algemiene regearbelied en wurdfiering dêroer, mar ek de koördinaasje fan it algemiene kommunikaasjebelied.

Ta it ministearje fan Algemiene Saken hearre ûnder oare it kabinet fan 'e minister-presidint, de Ryksfoarljochtingstsjinst (RVD) en de Tsjinst Publyk en Kommunikaasje. Dêrneist regelt it ministearje saken foar it buro fan 'e Wittenskiplike Rie foar it Regearbelied (WRR) en de Kommisje fan Tafersjoch op de Ynljochtings- en Feiligenstsjinsten, en is it ferantwurdlik foar it kabinet fan de Kening.

Tusken 1945 en 1947 wie der gjin ministearje fan Algemiene Saken. De minister-presidint liede doe it ministearje fan Algemiene Kriichsfiering fan it Keninkryk, in yn 1942 yn Londen ynsteld departemint. Minister-presidint Louis Beel hefte dat ministearje yn 1946 op en waard minister fan Binnenlânske Saken. Doe't dúdlik waard dat de kombinaasje te swier wie, kaam yn 1947 it ministearje fan Algemiene Saken dochs werom.

## Keppeling om utens
*Ministearje fan Algemiene Saken
Ministearje fan Binnenlânske Saken en Keninkryksrelaasjes

It Nederlânske **ministearje fan Binnenlânske Saken (of Ynlânske Saken) en Keninkryksrelaasjes**, ôfkoarte ta **BZK** (*Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties*, is de opfolger fan it eardere ministearje fan Binnenlânske Saken (ôfkoarte ta BiZa). It taheaksel 'Keninkryksrelaasjes' hat te krijen mei de oerseeske ryksdielen Arûba, Kurasau en Sint-Marten, dy't foar 1998 ûnder it Kabinet foar Nederlânsk-Antiljaanske en Arûbaanske Saken foelen.

## Politike lieding
Yn it kabinet-Rutte III wie Kajsa Ollongren (D66) de minister en Raymond Knops (CDA) de steatssikretaris.

Yn it kabinet-Rutte IV wie Hugo de Jonge (CDA) de minister (wie minister sûnder portefúlje foar folkshúsfesting en romtlike oardering) (minister wie Hanke Bruins Slot, CDA) en Alexandra van Huffelen (D66) de steatssekretaris.

Yn it kabinet-Schoof is Judith Uitermark (NSC) de minister van Binnenlânske Saken en Keninkryksrelaasjes. Zsolt Szabó is de steatssekretaris dy't ferantwurdlik oer Keninkryksrelaasjees en Digitalisearring is. Eddie van Marum is de steatssekretaris dy't ferantwurdlik  oer it ophelpen fan Grinslân (*Herstel Groningen*) is.

De heechste amtner (sekretaris-generaal) is Vincent Roozen.

## Kearntaken
De wichtichste taken fan it ministearje fan Binnenlânske Saken en Keninkryksrelaasjes binne:
*It ynstean foar de demokratyske rjochtssteat
*De soarch foar in goed wurkjend iepenbier bestjoer
*It ynstean foar de kwaliteit fan meiwurkers en bestjoerders yn 'e rykstsjinst
*It bewaken fan 'e Grûnwet
*It koördinearjen fan 'e gearwurkingsrelaasje mei Arûba, Kurasau en Sint-Marten
*De soarch foar it konstitúsjonele steatsrjochtlike bestel
*It slagjen fan partisipaasje en yntegraasje fan nije ynwenners
*Gruttestêdebelied en befolkingskrimp
*Wenningmerk (keap- en hiersektor, wêrûnder wenningkorporaasjes)
*Hierbelied/hiertaslach
*Boubelied
*Rýksûnderkommen

## Keppeling om utens
*Ministearje fan Binnenlânske Saken en Keninkryksrelaasjes
Ministearje fan Bûtenlânske Saken (Nederlân)

It Nederlânske **ministearje fan Bûtenlânske Saken**, ôfkoarte ta **BZ** (*Buitenlandse Zaken*), is it ministearje dat him dwaande hâldt mei de bûtenlânske relaasjes fan it Keninkryk fan de Nederlannen, ynklusyf Jeropeeske Saken en Untwikkelingsgearwurking. Ek stipet it ministearje Nederlanners en Nederlânske bedriuwen om utens.

## Politike lieding
Yn it kabinet-Rutte III wiene de ministers fan Bûtenlânske Saken Halbe Zijlstra (VVD), Stef Blok (VVD) en Ben Knapen (CDA). De minister foar Bûtenlânske Hannel en Untwikkelingsgearwurking (BHU) wurket ek út it ministearje fan Bûtenlânske Saken wei; wiene Sigrid Kaag (D66) en Tom de Bruijn (D66).

Yn it kabinet-Rutte IV wie de minister fan Bûtenlânske Saken Hanke Bruins Slot fan it CDA (wie Wopke Hoekstra, CDA). De minister foar Bûtenlânske Hannel en Untwikkelingsgearwurking (BHU) wie Liesje Schreinemacher fan 'e VVD.

Yn it kabinet-Schoof is Caspar Veldkamp (NSC) de minister van Bûtenlânske Saken. Reinette Klever (PVV) is beneamd ta minister foar Bûtenlânske Hannel en Untwikkelingshelp. Beiden binne op 2 juli 2024 oansteld.

## Taken
* De relaasjes fan it Keninkryk fan 'e Nederlannen mei it bûtenlân behertigje. It ministearje ûnderstipet bedriuwen dy't saken yn it bûtenlân dwaan wolle en nimt út namme fan Nederlân diel oan Jeropeeske besluten yn Brussel.
* Konsulêre tsjinstferliening oan Nederlanners yn it bûtenlân, lykas reisadvizen, help by it ferlies of stellen fan reisdokuminten en soarch foar detinearren yn it bûtenlân.
* Befoarderjen fa duorsume ekonomyske groei fan ûntwikkelingslannen en fia ûntwikkelingsgearwurkjen wrâldwiid wurkje oan tema's feiligens en rjochtsoarder, wetter, fiedselwissigens en seksuele en reproduktive sûnens en rjochten (SRGR).
* Ut namme fan Nederlân de ynternasjonale rjochtsoarder befoarderje, bygelyks troch it ûnderstipen fan it Ynternasjonaal Strafhôf en troch oparbeidzjen mei it ministearje fan Definsje fredesmisjes ta te rieden.

## Organisaasje
Der binne fjouwer direktoraten-generaal:
* Politike Saken: algemiene bûtenlânpolityk, ynklusyf it oanstjoeren fan de Nederlânske ambassaden yn it bûtenlân
* Jeropeesk Gearwurkjen: Nederlânske posysje yn de Jeropeeske Uny
* Bûtenlânske Ekonomyske Relaasjes
* Ynternasjonaal Gearwurkjen

By it ministearje fan Bûtenlânske saken yn De Haach wurkje likernôch 6200 minsken. Likernôch 3000 minsken wurkje op de likernôch 140 ambassaden en fertsjintwurdigings fan Nederlân yn it bûtenlân, dêr't der 700 útstjoerde BZ-amtners en 2300 pleastlike meiwurkers fan binne.

## Keppeling om utens
*Ministearje fan Bûtenlânske Saken
Ministearje fan Definsje (Nederlân)

It Nederlânske **ministearje fan Definsje**, ôfkoarte ta **Def**, is ferantwurdlik foar it beskermjen fan Nederlân en de oerseeske gebietsdielen en foar de dêr ta beskikbere personele, finansjele en materiële middels. It ministearje wurdt laat troch de minister fan Definsje. Definsje hie yn 2023 likernôch 70.000 meiwurkers en is dêrmei ien fan 'e gruttere wurkjouwers yn Nederlân. By de Bestjoersstêf, oan it Plein 4 yn De Haach, urkje likernôch 3.500 boargers en militêren.

## Politike lieding
Alle politike ferantwurdlikens lizze by de minister. Sûnt 5 novimber 2012, doe't it kabinet-Rutte II beëdige waard, waard dat Jeanine Hennis-Plasschaert (VVD). Hja wie de earste froulike minister fan Definsje fan Nederlân. Sûnt it kabinet-Rutte III foarme waard, waard Ank Bijleveld (CDA) minister en Barbara Visser (VVD) steatssikretaris. 

Yn it kabinet-Rutte IV wie Kajsa Ollongren (D66) minister fan Definsje en Christophe van der Maat (VVD) steatssekretaris.

Yn it kabinet-Schoof is Ruben Brekelmans ((VVD) de minister en Gijs Tuinman (BBB) de steatssekretaris.

## Keppeling om utens
*Ministearje fan Definsje
Ministearje fan Justysje en Feiligens

It Nederlânske **ministearje fan Justysje en Feiligens**, ôfkoarte ta **J&V** (*Justitie en Veiligheid*) bemuoit him mei de rjochtsoarder yn alle stadia. Dat komt del op ûnder mear wetjouwing, previnsje, hânhâlding, strafoplizzing en slachtofferhelp. Oant 14 oktober 2010 hiet dit ministearje 'ministearje fan Justysje', mar mei yngong fan it kabinet-Rutte I is it ûnderdiel 'Feiligens' út BZK wei oan it ministearje taheakke, wêrtroch't it ministearje de namme 'ministearje fan Feiligens en Justysje' krige.

Yn oktober 2017, by it oantreden fan it kabinet-Rutte III, is de namme ûnder druk fan juristen, feroare ta Ministearje fan Justysje en Feiligens, om't hja miene dat "justysje" de âldste rjochten hat en in hegere wearde hat as "feiligens" . 

## Taken
Under de ferantwurdlikens fan it ministearje fan Feiligens en Justysje falle ûnder oare de Nasjonaal Koördinator Terrorismebestrieding en Feiligens, de plysje, de Ynspeksje Feiligens en Justysje, de Justysjele útfieringstsjinst Toetsing, Integriteit en Screening (Tsjinst Justis), de Ymmigraasje- en Naturalisaasjetsjinst, Tsjinst Weromkomst & Ofreis, Brânwar, Tsjinst Justysjele Ynljochtings, it Sintraal Justysjeel Ynkassoburo (CJIB) en it Iepenbier Ministearje.

## Politike lieding
Yn it kabinet-Rutte III wie Ferdinand Grapperhaus fan 'e CDA minister fan Justysje en Feiligens. Sander Dekker (VVD) wie minister foar Rjochtsbeskerming op it departemint. De steatssikretarissen wiene Mark Harbers (VVD) en Ankie Broekers-Knol (VVD).

Yn it kabinet-Rutte IV wie Dilan Yeşilgöz-Zegerius (VVD) de minister fan Justysje en Feiligens. Franc Weerwind (D66) wie minister foar Rjochtsbeskerming, Eric van der Burg (VVD) de steatssikretaris.

Sûnt it oantreden fan it kabinet-Schoof op 2 july 2024 is David van Weel (VVD) de minister fan Justysje en Feiligens. Teun Struycken (NSC) is steatssekretaris foar Rjochtsbeskerming en Ingrid Coenradie steatssekretaris foar Justysje en Feiligens. Nei't Dick Schoof ta minister-presidint beneamd waard, waard de taken fna sekretaris-generaal waarnommen troch Ric van Rooij oant op 1 septimber 2024 Anneke van Dijk beneamd waard. 

## Organisaasje
It ministearje bestiet út guon Direktoraten-generaal. Sa hat it ministearje fan Justysje en Feiligens it Direktoraat-Generaal Plysje en Feiligensregio's (DGPenV), it Direktoraat-Generaal Rjochtsplachtsjen en Rjochtshathavening (DGRR), it Direktoraat-Generaal Straffen en Beskermjen (DSGenB) en Direktoraat-Generaal Migraasje (DGM). Boppedat falle de nasjonaal Koördinator Terrorismebestriding en Feiligens., de nasjonale plysje, it Iepenbier Ministearje, de Ynspeksje Feiligens en Justysje, de brânwacht, de Tsjinst Justysjele Ynrjochtings, it Sintraal Justysjeel Ynkassoburo, de Ried fan de Bernebeskerming en Tsjinst Weromkear & Ferfarren ûnder it ministearje.

## Keppeling om utens
*Ministearje fan Justysje en Feiligens
Iepenbier Ministearje

It **Iepenbier Ministearje**, jamk ôfkoarte ta **OM** (*Openbaar Ministerie*), stiet by alle rjochtbanken of gerjochtshôven aktyf yn foar de hânhâlding fan 'e fûneminten fan 'e rjochtsoarder. Op it strafmêd betsjut dit it opspoaren en ferfolgjen fan fertochten fan misdriuwen. It ûndersiket klachten en prosessen-ferbaal en soarget foar de útfiering fan de straffen. Yn boargersaken kin it Iepenbier Ministearje (op eigen ynisjatyf, mar somtiden ek op fersyk fan 'e rjochter) advys jaan oer bepaalde fûnemintele rjochten. Yn inkelde gefallen sil it Iepenbier Ministearje opkomme foar hannelingsûnbekwamen en kin it sels ek bepaalde boargerlike foarderings stelle. Tradisjoneel is it Iepenbier Ministearje de heechste hoeder fan de iepenbiere oarder.
Ministearje fan Finânsjes (Nederlân)

It **ministearje fan Finânsjes** is yn Nederlân it ministearje dat him bemuoit mei de finânsjes fan it lân: de begrutting, de belestingen en de steatskas. 

## Politike lieding
Yn it kabinet-Rutte III wie Wopke Hoekstra fan it CDA de minister fan Finânsjes. De steatssikretarissen wiene Menno Snel (D66) - hâldt him dwaande mei ûnder mear fiskale saken, finânsjes, desintrale oerheden en kânsspullen, Hans Vijlbrief (D66) en Alexandra van Huffelen (D66).

Yn it kabinet-Rutte IV wie Steven van Weyenberg fan D66 (wie Sigrid Kaag, D66) de minister en Marnix van Rij fan it CDA en Aukje de Vries fan 'e VVD de steatssikretarissen.

Yn it kabinet-Schoof waard Eelco Heinen (VVD) de minister fan Finânsjes. De steatssekretarissen binne Folkert Idsinga (NSC, Fiskaliteit en Belestingtsjinst) en Nora Achahbar (NSC, Taslaggen en Dûane). De sekretars-generaal is Bas van den  Dungen.

## Taken
It ministearje fan Finânsjes is ferantwurdlik foar de ynkomsten en útjeften fan it Ryk. It sjocht derop ta dat it jild fan 'e Nederlânske oerheid in goed plak krijt.

Ek is it ministearje fan Finânsjes ferantwurdlik foar it binnenlânsk finansjeel-ekonomysk belied. Dat wol sizze de grutte linen fan 'e ynkomsten en útjeften fan bedriuwen en boargers.

It ministearje hâldt boppedat tafersjoch op it funksjonearjen fan 'e finansjele merken, de finansjele ynstellings en it betellingsferkear.

Fierders is it ministearje ferantwurdlik foar de ôfstimming fan it finansjeel-ekonomysk belied op Jeropeesk en wrâldwiid nivo.

Wichtige ûnderdielen fan it Ministearje fan Finânsjes binne de Belestingtsjinst en de Dûane.

## Keppeling om utens
*Ministearje fan Finânsjes
Ministearje fan Folkssûnens, Wolwêzen en Sport

It Nederlânske **ministearje fan Folkssûnens, Wolwêzen en Sport**, ôfkoarte ta **VWS** (*Volksgezondheid, Welzijn en Sport*), is it ministearje dat him foaral dwaande hâldt mei de folkssûnens. Dat omfettet bygelyks sikehuzen, genêsmiddels, syktekosten en hûsdokters. Fierders is it ministearje ferantwurdlik foar it previnsjebelied, de previntive sûnenssoarch, de publike sûnens en de itensfeiligens. Ek saken dy't te krijen hawwe mei it wolwêzen hearre dêrta, lykas de âlderesoarch, it jongereinbelied, it sosjaal-kultureel wurk, de ferslaafdesoarch en de maatskiplike tsjinstferliening. Dêrneist is it ministearje ferantwurdlik foar it belied wat sport oanbelanget.

## Politike lieding
Yn it kabinet-Rutte III wie Hugo de Jonge (CDA) de minister. Ministers sûnder portefúlje wiene Bruno Bruins (VVD), Martin van Rijn (PvdA) en Tamara van Ark (VVD). Steatssekretaris wie Paul Blokhuis (CU).

Yn it kabinet-Rutte IV wie Conny Helder (VVD) de minister (wie Ernst Kuipers, D66). Pia Dijkstra (D66) wie minister sûnder portefúlje (wie Conny Helder, VVD). Maarten van Ooijen (CU) wie steatssekretaris.

Yn it kabinet-Schoof is Fleur Agema de minister. Vicky Maeijer is de steatssekretaris oangeande Langere en Maatskiplike Soarch en Vincent Karremans is de steatssekretaris oangeande Jongerein, Previnsje en Sport. Siebe Riedstra is de sekretaris-generaal.

## Skiednis
It ministearje ûntstie yn 1982 as it Ministearje fan Wolwêzen, Folkssûnens en Kultuer (WVC), in fuortsetting fan de ministearjes fan Kultuer, Rekreaaske en Maatskiplik Wurk (CRM) en fan Folssûnens en Miljeuskjinnens (Vomil).

Yn 1994 ferhuze it kultuerbelied nei it ministearje fan Underwiis, Kultuer en Wittenskip en kaam it ministearje yn syn hjoeddeistige foarm. It is hjoed-de-dei mank ei it ministearje fan Sosjale Saken en Wurkgelegenheid fêstige yn it Castalia-gabou yn De Haach. Oant 1998 wie it ministearje fêstige yn it gebou *Hoogvoorde* yn Rijswijk.

## Keppeling om utens
*Ministearje fan Folkssûnens, Wolwêzen en Sport
Ministearje fan Ynfrastruktuer en Wettersteat

It Nederlânske **ministearje fan Ynfrastruktuer en Wettersteat**, ôfkoarte ta **I&W** (*Infrastructuur en Waterstaat*), is in ministearje dat ûnder it kabinet-Rutte I ûntstie ûnder de namme "Ministearje fan Ynfrastruktuer en Miljeu" (*Infrastructuur en Milieu*) troch in fúzje fan 'e eardere ministearjes fan Ferkear en Wettersteat en Folkshúsfêsting, Romtlike Oardening en Miljeubehear. Nei it foarmjen fan it kabinet-Rutte III krige it de hjoeddeistige namme.

## Politike lieding
Yn it kabinet-Rutte III wiene Cora van Nieuwenhuizen (VVD) en Barbara Visser (VVD) de ministers fan Ynfrastruktuer en Miljeu. Hja hâldt har dwaande mei Wegenynfrastruktuer, Wetter, Skipfeart, Loftfeart, Iepebier ferfier en spoar.
De steatssikretarissen foar Miljeu en Wenjen wiene Stientje van Veldhoven (D66) en Steven van Weyenberg (D66) en wurket oan Miljeu (útsein Klimaat), Sirkulêre ekonomy, Duorsum ferfier, ferkearsmisjes en brânje, Boaiem, Fytsbelied, KNMI, Autoriteit Nukleêre Feiligens en Stralingsbeskerming en Planburo foar de Libbensomjouwing.

Yn it kabinet-Rutte IV wie Mark Harbers (VVD) de minister en Vivianne Heijnen (CDA) de steatssekretaris.

Yn it kabinet-Schoof is Barry Madlener (PVV) de minister en de steatssekretaris fan Ynfrastruktuer en Wettersteat, mei miljeusaken, iepenbier ferfier, spoarwegen, boaiem en KNMY ynbegrepen is Chris Jansen (PVV).

## Keppeling om utens
*Ministearje fan Ynfrastruktuer en Wettersteat
Dûbele punt

De **dûbele punt** is in lêsteken foarme troch twa boppe-inoar pleatste punten.

## Funksje as lêsteken
;Opsomming:
: *It giet om de trije yn de trommelholte oanwêzige bonkjes: de hammer, it ambyld en de stiichbûgel.*
;Omskriuwing of taljochting:
:*Wylst stiene de ûntjouwings net stil: nije prosesynnovaasjes, wurkleazens en in oprinnende ynflaasje laten ta grutte ûnwissens.*
:*Ik gean net: ik ha wat betters te dwaan.*
:*Dat laat ta in konklúzje dêr’t net oan te ûntkommen is: hjir moat ûnfoech yngrypt wurde.*

:Foar dizze funksje kinne jo inkeld ek kieze foar it brûken fan it stipskrapke of it gedachtestreekje, mar net altyd, lykas dúdlik wurdt yn de trije sinnen hjirnei:

:*Koartsein: ik gean net, ik ha wat betters te dwaan.*
:*Gearfette: it idee liket my net út te fieren.*
:*No’t ik der dochs oan tink: wêr is dyn puntmûtse bleaun?*

;Oanheljen fan de saneamde *direkte rede*:
:*Hja sei: “Nim ek wat blommen mei!”*
:*Hy skreau my: “Ik moat dêr wol oan taheakje dat ik my de krekte oanlieding net rjocht yn it sin bringe kin.”*

## Technyske notaasjes
Yn de rekkenkunde wurdt de dûbele punt brûkt as teken foar dielen.
:168 : 3 = 56
Yn de wiskunde, spesjaal ek de mjitkunde wurdt de dûbele punt brûkt as teken om ferhâldings oan te jaan (winlik te ferlykjen mei dielen).
:*a* : *b* = *c* : *d*
In Bibelfers wurdt oanjûn troch in dûbele punt tusken it haadstik en it nûmer fan it fers.

:*Dat stiet yn Johannes 13 : 5.*
Tiidstippen en ek tiidrekken wurde wol notearre mei in dûbele punt tusken de oeren, de minuten en de eventuele sekonden.
:Dit waard om 16:52 oere tafoege.

## Taalfirtuositeit
Drs. P hat in nûmer skreaun dêr’t er it brûken fan it lêsteken yn seis kûpletten sjongerich bepraat.
Gedachtestreekje

It **gedachtestreekje** of **omtinkstreekje** (–) is in lêsteken dat de foarm fan in lizzend streekje hat.

It wurdt brûkt foar de skieding fan in tuskensin of foar it oanjaan fan in ûnferwachte draai.

## Gebrûk
Yn it Frysk kin it gedachtestreekje brûkt wurde:

*om te ferdúdlikjen: dat wat nei it lizzend streekje komt, is in útlis fan it foargeande
::*Doe’t se lang om let teplak wiene, troffen se in lege keamer – de dieder wie poater.*
*as linsteken, wat sterker as it skrapke
::*Jantsje naaide út – sûnder noch in wurd te wikseljen.*
*om in tuskensin oan te jaan, benammen in útwreidzjende eigenskiplike bysin; wat sterker as skrapkes, sawat gelyk oan heakjes
::*Mar doe naam pake Wytse – dy’t it measte dochs al net mei Jantsje hie – de leie.*

## Typografy
Yn de typografy is it wenst om it gedachtestreekje, yn Fryske tekst, wer te jaan mei in heal kastlyntsje, mei oan beide kanten in spaasje.
::*Jo – net op myn oanjaan – ûntwraksele oan de see*

Inkeld wurdt in hiel kastlyntsje brûkt.
::*Jo — net op myn oanjaan — ûntwraksele oan de see*

Yn Ingelke tekst is in hiel kastlyntsje sûnder spaasjes wizânsje (mar dêrby moat oanjûn wurde dat dy yn goede lettertypes in minimale wytrûmte om har hinne hawwe).
::*He was running, Watson—running desperately.*
Obelisk (lêsteken)

In **obelisk** of **obelus** (in **krús**), ek wol bekend ûnder de Ingelsk beneaming *dagger* ("dagge"), is in krúsfoarmich lêsteken (**†**, Unicode U+2020) mei in pear útienrinnende funksjes. Yn it foarste plak is it in fuotnoatteken, brûkt as in asterisk op in side al brûkt is, of yn guon gefallen foar einnoaten.

Der is ek in **dûbele obelisk** (**‡**, Unicode U+2021), dy’t gewoanwei as fuotnoatteken daliks nei de obelisk brûkt wurdt. Yn tsjinstelling ta de asterisk binne beide symboalen net op in konfinsjeel toetseboerd te finen.

De namme *obelisk* is ôflaat fan it Grykske *obeliskos*, wat *lytse obelus* betsjut. Dat komt fan it Grykske wurd *obelos*, wat safolle betsjut as *briedspit* en *puntige pilaar*.

In pear wenstige tapassings binne:
*Ferwizing nei in fuotnoat
*Efter de namme fan in persoan: oantsjutting dat de persoan stoarn is
*Efter de namme fan in biologyske taksonomyske groep: oantsjutting dat dy groep útstoarn is
*Yn de notaasje fan it skaken: oantsjutting dat de kening skaak stiet

## Trivia
René Goscinny, de betinker fan de byldrige Asterix, basearre him op de namme fan dit lêsteken doe’t er de ivige freon fan de held út dat byldferhaal betocht. Obelisk folget Asterisk yn it ferhaal, krekt lykas de obelisk de asterisk folget yn de symboalen foar fuotnoaten.
Ofbrekteken

It **ôfbrekteken** of **ôfbrekstreekje** is in lêsteken dat de foarm fan in lizzend streekje hat. (-).

It wurdt brûkt oan de ein fan in rigel, om oan te jaan dat dêr in wurd ôfbrutsen is. Wurden wurde ôfbrutsen oan de ein fan in wurdlid. Om ferkearde wurdôfbrekkings foar te kommen foeget de typograaf gauris *latinte devyzjes* tusken de wurdlidden yn dy’t allinnich printe wurde as der werklik op dat plak ôfbrutsen wurdt.

::*Us heit hannele yn postsege;s, yn alle ge-*
::*fallen dat tochten wy.*

## Typografy
Typografysk wurdt it ôfbrekteken werjûn troch it lytste streekje dat in setter ta syn foldwaan hat: de divyzje. It ôfbrekstreekje sjocht der dêrmei krekt sa út as it keppelteken.
Apostrof (lêsteken)

De **apostrof**, it **weilittingsteken** of it **ôfkapteken** is in lêsteken yn de foarm fan in skrapke boppe oan de rigel (’).

De apostrof is net itselde as it klammerke.

## Frysk
Yn it Frysk kin it teken oanjaan dat der ien of mear letters fan in wurd fuortlitten binne. Inkeld is dat fuortlitten opsjoneel, inkeld ferplichte. It fuortlitten kin barre:
* oan it begjin fan in wurd: ’t (it)
* yn in gearfoeging fan twa wurden: sa’n (sa ien)
Yn in meartal of de genityf fan in wurd dat op in lûd einiget, om in ferkearde útspraak foar te kommen: *Anne har foto’s*. It brûken fan de apostrof is hjir ferplichte: *Anne har fotoos* is ferkeard. By it ferlytsingswurd wurdt de letter lykwols wól ferdûbele: *fotootsje* (ek: *fotoke*). 

Yn sinnen dy’t mei in apostrof begjinne, krijt net it earste mar it twadde wurd in haadletter:
* ’t Is dochs wat!

In oare tapassing fan de apostrof:
* by it ôflieden fan letterwurden: sms’e

## Oare tapassings
De apostrof wurdt ek oars as in lêsteken brûkt en dan gauris op deselde wize as it aksint. Foarbylden fan dat gebrûk binne it brûken as symboal foar de bôgeminút, 1/60 diel fan de bôgegraad, of foar de minút), 1/60 part fan de oere. Sa stiet 2’ foar twa minuten. Yn de wiskunde tsjut in apostrof op de ôflate: jo skriuwe dan \scriptstyle f'(x) (út te sprekken as "f aksint") as koarte notaasje foar {df}\over{dx}.

Ek spilet de apostrof in rol yn beskate kodearrings, bygelyks by de asyndieling fan in lokomotyf neffens de UIC-notaasje.
Keppelteken

In **keppelteken** is in lêsteken dat ûnderdielen fan gearstallings of gearkeppelings meiïnoar ferbynt. It hat de foarm fan it koartste lizzend streekje en komt dêrmei uterlik oerien mei it ôfbrekstreekje: yn de typografy wurdt foar dy tekens in divyzje brûkt (-). 

De regels foar it brûken fan keppeltekens ferskille fan taal ta taal.