open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bonifatiustsjerke (Damwâld)

De **Bonifatiustsjerke** is in romaanske tsjerke yn Damwâld. It doarp Damwâld hat twa hjoeddedei noch twa oarspronklik romaanske tsjerken, de Bonifatiustsjerke yn it eardere Moarrewâld en de Benediktustsjerke yn it eardere Dantumawâld. De romaanske tsjerke fan Ikkerwâld waard yn 1849 ôfbrutsen en ferfongen troch nijbou. De trije doarpen waarden yn 1971 gearfoefge ta it hjoeddeisk Damwâld.

## Skiednis

De Bonifatiustsjerke waard ± 1200 boud en is ien fan de âldste Fryske tsjerken dy't fan reade bakstien boud is. De bakstiennen muorren binne wer foar it ljocht komd nei de restauraasje yn de sechtiger jierren fan de 20e iuw, doe't de plasterlaach fan de tsjerke der ôfhelle waard. De oarspronklike romaanske sparnissen, ôfwiksele mei lytse rûnbôgefinsters binne goed ûnder de daksrâne fan de sydmuorren te sjen. Oarspronklik hie de tsjerke in rûne koarôfsluting, dy't grif yn de 16e iuw weihelle is en doe ferfongen is troch in rjochte ôfsluting. De toer is hast tagelyk mei de tsjerke boud en is út de 13e iuw. Wol is it oarspronklike fjouwer- of achtsidige helmtek fan de toer mooglik by 16e-iuwske feroarings ferfongen troch in sealtek. De laaien fan it tek fan de tsjerke binne yn 1772 ferkocht en ferfongen troch dakpannen. Yn de toermuorre binne romaanske ornaminten te werkennen.

De tsjerke is in ryksmonumint. 

Neffens it folksferhaal soene der yn de tsjerketoer fan de tsjerke *stiennen bôlen* fan Bonifatius ynmitsele wêze. Dy bôlen figurearje yn ferskate sêgen om de persoan fan Bonifatius, de hillige dêr't de tsjerke oan wijd west hat.

## Ynterieur
De mei de kristlike deugden (Leauwe, Hope en Leafde) fersierde preekstoel datearret fan 1818. It achterskot is âlder en hat mooglik fykwurk fan Yge Rintjes út Ljouwert. It klankboerd is fersierd mei de wapens fan Van Kleffens-Botnia. De ienfâldige banken foar de tsjerkeried oan wjerskanten fan de preekstoel drage 18e-iuwske fersierings.  

## Oargel
It oargel út 1895 is fan Bakker & Timmenga. It ynstrumint krige in neoromaansk front, in ûntwerp dat letter yn Oerterp nochris wjerhelle waard. 

## Gemeente
De tsjerke makket diel út fan de herfoarme gemeente fan Damwâld, dy't oansletten is by de PKN. De oare tsjerkegebouwen fan de PKN yn Damwâld binne:
* De Ikker, Ikkerwâld 
* Benediktustsjerke, Dantumawâld
* De Ontmoeting, Moarrewâld
## Keppeling om utens
* Ynformaasje en disposysje oargel
Paralympyske Simmerspullen 2004

De **XIIe Paralympyske Simmerspullen** waarden yn 2004 yn Atene, Grikelân hâlden, dêr't dat jier ek de Olympyske Spullen hâlden waarden.

## Medaljespegel

## Sporten
Op it programma stiene 19 sporten. It fuotbal foar fisueel handikapten waard foar it earst hâlden. By it Follybal debutearren de froulju. By it tennis waard der foar it earst in kompetysje foar de kwads hâlden.

## Dielnimmende lannen
3806 Sporters út 136 lannen diene mei oan de Paralympyske Simmerspullen yn Atene Grikelân. Dat wiene 9 lannen mear mar 37 sporters minder as by de Paralympyske Simmerspullen fan Sydney yn 2000.

## Fryske Medaljes*

Ek sylster Annetta ten Dam moat in sulveren medalje wûn hawwe mar sy is nearne yn de offisjele boarnen werom te finen

## Sjoch ek
* Paralympyske Spullen
* Olympyske Simmerspullen 2004

## Keppelings om utens
* offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Creoda fan Mersia

**Creoda** (of **Crida**) (± 540   - 593) wie de earste kening fan Mersia (584-593).

Creoda is beskreaun wurden as de soan fan Cynewald, bernsbern fan Cnebba, bernsbernsbern fan Icel; sa kaam it dat leden fan de Mersiaanske dynasty Iclingas neamd waarden. Hoewol't dat tinken docht oan Creoda as in fjirde generaasje neisiet fan de earste Angelen yn Ingelân, neame de boarnen him as earste dy't it regear oert it keninkryk Mersia hie. Ien ferklearring hjirfoar soe wêze kinne dat de Mersjanen yn 't earstoan mear nei it easten tahâlden en earst yn de tiid fan Creoda yn it gebiet dat as Mersia bekend waard bedarren.

Lykas ek by de oare Angelsaksyske keningen is der net folle oer syn libben bekend. De *[[Angelsaksyske Kronyk]]* neamd 593 syn jier fan ferstjerren.
Paralympyske Winterspullen 2002

De **VIIIe Paralympyske Winterspullen** waarden yn 2002 hâlden yn Salt Lake City, de Feriene Steaten.

## Sporten
Der stiene yn 2002 fjouwer sporten op it programma: 

*Alpineskyen
*Biatlon
*Skyrinnen		
*Slidehockey

It prikslydzjen is nei Nagano 1998 fan it Paralympyske programma ferdwûn.

## Medaljespegel

## Dielnimmende Lannen

## Sjoch ek
* Olympyske Winterspullen 2002

## Keppeling om utens
*offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
*offisjele webside Salt Lake City
Paralympyske Simmerspullen 2000

De XIe Paralympyske Simmerspullen waarden yn 2000 te Sydney yn Austraalje hâlden, dêr’t dat jier ek de Olympyske Simmerspullen hâlden waard.

Dit wie de lêste kear dat sporters mei in ferstanlike beheining mei dwaan mochten oan de Paralympyske Spullen, fanwege it ûntbrekken fan wettertichte kritearia dêr't har beheining mei bepaald wurde kin. Sporters mei in ferstanlike beheining kinne no allinne noch mar meidwaan oan har eigen spullen, de Special Olympics.

## Medaljespegel

## Sporten
Op it programma stiene 19 sporten.

## Dielnimmende Lannen
127 lannen ha meidien oan de Paralymyske Spullen yn Sydney. Wêrûnder de Ydividuele Paralympyske atleten. Besteande út sporters fan it nije lân East-Timor dêr’t noch gjin Nasjonaal Paralympysk komitee wie.

## Fryske Medaljes

*Alwin Houtsma is in Fries om utens

## Sjoch ek
* Paralympyske Spullen

## Keppelings om utens
*offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Wrâldkampioenskip follybal froulju 2010

It sechstjinde **[[Wrâldkampioenskip follybal]] foar froulju** wurdt hâlden fan 29 oktober oant en mei 14 novimber 2010 yn Japan It kampioenskip wurdt organisearre troch de FIVB, it Ynternasjonaal follybalbûn. Oan dit kampioenskip dogge 24 lannen mei, útsein it gastlân Japan en wrâldkampioen fan 2006 Ruslân hawwe dy lannen harren pleatst fia de kwalifikaasjes, dy't begongen op 9 desimber 2009 en einigen op 30 augustus 2009.

## Spylstêden en stadions

## Dielnimmende lannen

## Groepswedstriden
De nûmers 1 o/m 4 fan eltse groep pleatse harren foar de twadde omloop.

### Groep A

Wedstriden yn groep A binne spile yn Tokyo

### Groep B

Wedstriden yn groep B binne spile yn Hamamatsu

### Groep C

Wedstriden yn groep C binne spile yn Matsumoto

### Groep D

De wedstriden yn groep D binne spile yn Osaka

## Twadde omloop
De ûnderlinge resultaten út de earste omloop wurde meinommen nei de twadde omloop.
De nûmers 1 en 2 fan eltse groep pleatse harren foar de heale finales.

### Groep E

Wedstriden yn groep E binne spile yn Tokyo

### Groep F

Wedstriden yn groep F binne spile yn Nagoya

## Finaleomloop
### Plak 9 o/m 12

### Plak 11

### Plak 9

### Plak 5 o/m 8

### Plak 7

### Plak 5

### Lêste 4

### Wedstriid om brûns

### Finale

### Einrangskikking
Urby Emanuelson

**Urby Vitorrio Diego Emanuelson** (Amsterdam, 16 juny 1986) is in Nederlânsk fuotballer. Sûnt jannewaris 2015 spilet er foar Atalanta Bergamo. Earder spile er foar Ajax (2010), AC Milan, Fulham en AS Roma.

## Keppeling om utens
* Urby Emanuelson op Ajaxinside.nl
Pybba fan Mersia

**Pybba** (sa. 570 – tusken 606 en 615) (ek wol **Pibba**, **Wibba**, **Wybba**) wie in betide kening fan Mersia. Hy wie de soan fan Creoda en heit fan Penda en Eowa.

Guon genalogyen jouwe 570 as syn bertejier, it begjin fan syn bewâld yn 593 en syn dea soe yn 606 of 615 west hawwe, mar wier bewiis is der net; de *[[Angelsaksyske Kronyk]]* neamd him allinne as heit fan Penda.

Neffens de *[[Historia Brittonum]]* hie Pybba 12 soannen. Cearl fan Mersia, in oare Mersjaanke kening wurdt troch Beda neamd, en soe Pybba syn opfolger west hawwe kinne, mar oer syn ferhâlding mei Pybba is fierders neat oer bekend. Pybba's soan Penda waard letter kening; neffens de kronyk soe dat yn 626 west hawwe, mar Bede suggerearret dat it earst nei de slach fan Hatfield Chase yn 633 west hat.

Neist Penda en Eowa (de soannen dêr't de skriuwer fan *Historia Brittonum* fan seit dat Pybba dêr de bêste ferhâlding mei hie), hie Pybba sa't it skynt ek in soan mei de namme Coenwalh. Alle keningen fan Penda oant Ceolwulf, wurdt fan sein dat hja neisieten fan Pybba wienen, at it no fia Penda, Eowa, of Coenwalh wie.

Pybba soe ek in dochter hân hawwe dy't net by namme neamd wurdt. Faaks wie sy de earste frou fan Cenwalh, kening fan Wesseks (648-674).
Angelsaksyske Kronyk

De **Angelsaksyske Kronyk** of ***Anglo-Saxon Chronicle*** is in samling dokuminten dy't de skiednis fan de Angelsaksen en harren festiging op de Britske Eilannen beskreaud. 

De (beheinde) skiedskriuwing begjint al yn 60 f.Kr. en rint troch oant fier yn de 12e iuw. In soad fan de ynformaasje komt lykwols út de twadde hân en fan hearren en sizzen oer in barren op in oar plak. De Kronyk is dêrtroch net hielendal te betrouwen, mar foar ynformaasje oer guon perioaden en plakken is it lykwols de iennichst oerbleaune skreaune boarne. De hânskriften waarden op ferskillende plakken skreaun en litte beskate foaroardielen fan de skriuwers sjen.

De kroniken wienen fral in middel om de dingen op datum fêst te lizzen en te oarderjen. Rûnom waard leaud dat de wrâld yn it jier 1000 fergean soe en it waard wichtich achte jin plak oan de ein fan de tiden fêst te lizzen.

De annalen waarden meast bewarre en bewurke yn kleasters en wienen faak oan it plak fan ûntstean bûn. Sa wie der wol omtinken foar de pleatslike rispinge en de krapte oan bijen, wylst politike saken dy't fierder fuort spilen faak net behannele waarden.

Dochs binne de kroniken nijsgjirrich en fan belang omdat se de earste Europeeske trochgeande skiedskriuwing yn in Germaanske lânstaal befetsje.
Fan de sân oerbleaune manuskripten binne seis yn it Aldingelsk of ier Midingelsk skreaun, it sânde is in mjuks fan Aldingelsk en Latyn.
It âldste manuskript is bekend as de *Parker Chronicle* (neamd nei in eardere eigner, Matthew Parker) of de *[[Winchester (Ingelân)|Winchester]] Chronicle.* Bewiis is der net, mar der wurdt sein dat de kroniken ûntstiene op inisjatyf fan kening Alfred de Grutte.

## Hânskriften
De noch besteande hânskriften binne:
* Manuskript A: *The Parker Chronicle* (Corpus Christi College, Cambridge, MS. 173); Cottonian Fragment (Londen, British Library, Cotton MS. Otho B xi, 2)
* Manuskript B: *The Abingdon Chronicle I* (British Library, Cotton MS. Tiberius A vi.)
* Manuskript C: *The Abingdon Chronicle II* (British Library, Cotton MS. Tiberius B i.)
* Manuskript D: *The Worcester Chronicle* (British Library, Cotton MS. Tiberius B iv.)
* Manuskript E: *The Laud (of "Peterborough") Chronicle* (Oxford, Bodleian Library, MS. Laud 636)
* Manuskript F: *The Bilingual Canterbury Epitome* (British Library, Cotton MS. Domitian A viii.) - skreaun yn it Ingelsk en it Latyn.
* Manuskript H: *Cottonian Fragment* (British Library, Cotton MS. Domitian A ix.)
* Manuskript I: *An Easter Table Chronicle* (British Library, Cotton MS. Caligula A xv.)

## Sjoch ek
* Historia Ecclesiastica Gentis Anglorum

## Keppelings om utens
* De tekst yn 't nijmoadrich Ingelsk
* De tekst yn modern Ingelsk, mei relevante keppelings
Paralympyske Winterspullen 1998

De **VIIe Paralympyske Winterspullen** waarden yn 1998 hâlden yn it Japanske Nagano. 

## Sporten
Der stiene yn 1998 fiif sporten op it programma wêrfan it prikslydzjen foar it lêst.
*Alpineskyen
*Biatlon
*Prikslydzjen
*Skyrinnen		
*Slidehockey

## Medaljespegel

## Sjoch ek
* Paralympyske Spullen
* Olympyske Winterspullen 1998

## Keppeling om utens
*offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Paralympyske Simmerspullen 1996

De **Xe Paralympyske Simmerspullen** waarden yn 1996 yn Atlanta, yn de Feriene Steaten hâlden dêr't dat jier ek de Olympyske Simmerspullen hâlden waarden.

## Medaljespegel

## Sporten
Op it programma stiene yn 1996, 19 sporten, wêrfan Koersbal foar it lêst op it programma stie en de hystesport foar de twadde kear sûnt 1984 en it hursilen stie foar it earst op it programma.

## Dielnimmende Lannen
104  diene mei oan de Paralympyske Simmerspullen yn Atlanta.

## Fryske Medaljes

*Alwin Houtsma en Gerda Lampers binne Friezen om útens

## Sjoch ek
* Paralympyske Spullen

## Keppelings om utens
*offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Gemeente-atlas fan Nederlân

De **Gemeente-atlas fan Nederlân** is in atlas, publisearre yn de 19e iuw, en makke troch Jacob Kuyper. Kuyper tekene yn de jierren 1865-1870 kaarten fan alle 1200 Nederlânske gemeenten en makke der in atlas fan. De atlas waard yn 1871 útjûn troch Hugo Suringar te Ljouwert.

Kuyper ferstoar yn 1908. Omdat dat mear as 70 jier lyn is, binne al syn kaartsjes no yn it publike domein (frij fan auteursrjocht). Se binne op ferskate plakken op it ynternet te finen, foar in part yn kleur en yn hege resolúsje en kinne fergees of tsjin in lytse fergoeding besteld of download wurde.

## Keppelingen om utens
* Gemeente-atlas fan Nederlân
* Sa'n 20 Kuyper-kaartsjes yn de Byldbank fan it Noard-Hollânsk Argyf
* Kuyperatlas kombinearre mei Google Maps
Paralympyske Winterspullen 1994

De **VIe Paralympyske Winterspullen** waarden yn 1994 hâlden yn it Noarske, Lillehammer.

## Sporten
By dizze Spullen stiene der fiif sporten op it programma. Slidehockey stie foar it earst op it programma.

*Alpineskyen
*Biatlon
*Prikslydzjen
*Skyrinnen		
*Slidehockey

## Medaljespegel

## Sjoch ek
* Olympyske Winterspullen 1994

## Keppeling om utens
*offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Paralympyske Simmerspullen 1992

De **IXe Paralympyske Simmerspullen** waarden yn 1992 yn Barcelona, Spanje hâlden, dêr't dat jier ek de Olympyske Simmerspullen hâlden waarden.

## Medaljespegel

## Sporten
Dit jier stiene der 16 sporten op it programma, wêrfan it Gewichtheffe foar it lêst.

## Dielnimmende Lannen
83 lannen diene mei oan de Paralympyske Simmerspullen yn Barcelona. Ûnder har it Mienskiplik Team mei sporters út de eardere Sowjetuny, en de Yndividuele Paralympyske dielnimmers mei sporters út Joegoslaavje 

## Fryske Medaljes

*Gerda Lampers is in Fries om utens

## Sjoch ek
* Paralympyske Spullen

## Keppelings om utens
* offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Keninkryk Dumnonia

It **Keninkryk Dumnonia** wie in Midsiuwsk Britsk-Keltyske keninkryk dat it hjoeddeistige Devon, Somerset en in part fan Dorset en letter ek hiel Cornwall omfieme. 'Dumnonia' is de Latynske foarm fan it Keltyske *Dyfneint*. It keninkryk is neamd nei de Dumnonii, in stam dy't dêr al wenne foar de komst fan de Romeinen.
Wrâldkampioenskip follybal manlju 2010

It santjinde **[[Wrâldkampioenskip follybal]] foar manlju** wurdt hâlden fan 25 septimber oant en mei 10 oktober 2010 yn Itaalje. It kampioenskip wurdt organisearre troch it FIVB, it ynternasjonale follybalbûn. Der dogge 24 lannen mei, útsein gastlân Itaalje en wrâldkampioen fan 2006 Brazylje hawwe dy lannen harren pleatst fia de kwalifikaasjes. Dy kwalifikaasjes begongen op 29 novimber 2008 en einigen op 30 augustus 2009.

### Spylstêden en stadions

### Dielnimmende lannen

### Earste omloop
#### Groep A
De wedstriden yn dizze groep binne spile yn Milaan.

#### Groep B
De wedstriden yn dizze groep binne spile yn Florâns.

#### Groep C
De wedstriden yn dizze groep binne spile yn Modena.

#### Groep D
De wedstriden yn dizze groep binne spile yn Reggio Kalabria.

#### Groep E
De wedstriden yn dizze groep binne spile yn Turyn.

#### Groep F
De wedstriden yn dizze groep binne spile yn Triëst.

### Twadde omloop
#### Groep G
De wedstriden yn dizze groep binne spile yn Katania.

#### Groep H
De wedstriden yn dizze groep binne spile yn Milaan.

#### Groep I
De wedstriden yn dizze groep binne spile yn Katania.

#### Groep L
De wedstriden yn dizze groep binne spile yn Ankona.

#### Groep M
De wedstriden yn dizze groep binne spile yn Milaan.

#### Groep N
De wedstriden yn dizze groep binne spile yn Ankona.

### Tredde omloop
#### Groep O
De wedstriden yn dizze groep binne spile yn Rome.

#### Groep P
De wedstriden yn dizze groep binne spile n Florâns.

#### Groep Q
De wedstriden yn dizze groep binne spile yn Florâns.

#### Groep R
De wedstriden yn dizze groep binne spile yn Rome.

## De finales

### Wedstriden om plak 5 oant en mei 8
Dy wedstriden wurde spile yn Modena

### Wedstriid om plak 5

### Wedstriid om plak 7

### Wedstriden om plak 9 oant en mei 12
Dy wedstriden wurde spile yn Florâns

### Wedstriid om plak 9

### Wedstriid om plak 11

### Heale finales
Dy wedstriden wurde spile yn Rome 

### Wedstriid om it brûns

### Finale

## Einrangskikking
Paralympyske Winterspullen 1992

De **Ve Paralympyske Winterspullen** waarden yn 1992 hâlden in Tignes-Albertville, Frankryk. It wie de earste kear yn de histoarje dat de Paralympyske Winterspullen yn itselde lân organisearre waard as de Olympyske Winterspullen.

## Sporten
By de spullen yn Tignes-Albertville stiene der mar trije sporten op it programma.

*Alpineskyen
*Biatlon
*Skyrinnen

## Medaljespegel

## Sjoch ek
* Olympyske Winterspullen 1992

## Keppeling om utens
*offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Kathleen Ferrier (politika)

**Kathleen Gertrud Ferrier** (Paramaribo, 8 maart 1957) is in Nederlânske bestjoerder en earder politika út namme fan it CDA.

## Biografy
Ferrier waard berne as dochter fan Johan Ferrier, de lettere gûverneur en presidint fan Suriname, en fan Edmé Vas, leararesse. Hja waard ferneamd nei de Ingelske altsjongster Kathleen Ferrier dêr't hja yn 'e fierte oan besibbe wêze soe. Sy is de jongere suster fan Joan Ferrier en is in healsuster fan de auteurs Cynthia McLeod en Leo Ferrier.

Ferrier gie nei de legere skoalle yn Den Haach en yn Paramaribo, dêr't hja ek úteinsette mei it Ateneum oan de Iepenbiere Frije HBS. Yn 1973 ferfear hja nei Nederlân. Sy makke it Ateneum oan it Visser 't Hooft Lyceum yn Leien ôf (1976) en studearre Spaanske taal- en letterkunde en Untwikkelingsgearwurking oan de Universiteit Leien oant 1984. Wilens har stúdzje wie hja ûnder oaren stewardesse by de KLM.

Fan 1984 oant 1991 arbeide se yn Sily as saakkundige ûntwikkelingsgearwurking en doe oant 1994 yn Brazylje. Yn 1994 kaam hja werom yn Nederlân. Sy waard sekretaris fan de feriening *Samen Kerk in Nederland* (SKIN), in organisaasje fan migrantetsjerken, en fan 1996 ôf ek sekretaris fan de Latynsk-Amerikaanske sinding fan de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân.

Ferrier waard earst yn 1999 lid fan it CDA. Sûnt 23 maaie 2002 is Ferrier lid fan de Twadde Keamer foar it CDA; sûnt maart 2003 ek ûnderfoarsitter fan de fêste Keamerkommisje foar Sosjale Saken en Wurkgelegenheid.

Yn 2004 reizge se mei D66-keamerlid Boris Dittrich en de Spaanske parlemintaarjer Jorge Moragas nei Kuba om dêr mei dissidinten te sprekken. Al op it fleanfjild waarden hja oanholden en fuortendaliks it lân útset. Minister fan Utlânske Saken Bot liet doe de Kubaanske ambassadeur by him komme. Yn septimber 2010 die bliken dat hja ien fan de trije dissidinten yn de CDA-fraksje wie, dy't tsjin it nije kabinet Rutte-Verhagen binne, at dat allinne bestean kin mei stipe fan de PVV-fraksje yn it parlemint.

Yn maaie 2012 makke Kathleen Ferrier bekend dat se by de Twadde Keamerferkiezings fan 2012 net mear ferkiesber wêze soe. By har fuortgean út de Twadde Keamer op 19 septimber 2012 waard Ferrier beneamd ta Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau.

Op 1 septimber 2019 waard Ferrier beneamd ta foarsitter fan de Nederlandse Unesco Commissie foar in perioade fan fjouwer jier.

## Persoanlik
Ferrier is boaske oan dûmny Tjeerd de Boer en hat mei him twa soannen.

## Keppelings om utens
* Har CDA-side
* Webside mei keppeling nei ynterview mei Kathleen Ferrier út 2000 (audio)
* Webside fan it Johan Ferrier Fûns
Noarderein

**Noarderein** is in buorskip by Drachten yn de gemeente Smellingerlân.

It Noarderein is in rige huzen en pleatsen oan de útein fan de eardere Noarder Dwersfeart en kaam yn de sechtiger jierren wat apart fan Drachten te lizzen troch de oanlis fan de noardlike rûnwei. Letter waard de buorskip nei it easten ta ôfsluten troch de Wâldwei, dy't yn de 21e iuw ek nochris ferdûbele waard. De strjitte kaam sa isolearre te lizzen fan Drachten. De trochgeande dyk nei de Folgeraleane is allinnich tagonklik foar bestimmingsferkear. 

Yn oktober 2010 krige it fan de gemeente de offisjele erkenning as buorskip. Yn it earstoan woe de gemeente allinnich buorskippen erkenne dy't dat eartiids ek wiene. Omdat elkenien fan 'e beëage buorskip Noarderein ynstimde waard dy status ek oan Noarderein ferliend. Betingst wie wol om in kultuerhistoaryske beskriuwing te meitsjen.
Under de ynwenners binne in soad minsken mei in agrayske bining en ek dowemelkers wenje der frijwat. 

Nei it súdlik útein fan de eardere Dwersfeart komt de Suderein.
Paralympyske Simmerspullen 1988

De **VIIIe Paralympyske Simmerspullen** waarden yn 1988 yn Seoel, Súd-Korea hâlden, foar it earst sûnt 1964 wer yn itselde lân as dêr't dat jier ek de Olympyske Simmerspullen hâlden waarden.

## Medaljespegel

## Sporten
Dit jier stiene der 18 sporten op it programma, wêrfan Snooker foar it lêst.

## Dielnimmende Lannen

## Fryske Medaljes

## Keppeling om utens
*offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Fakomagen

De **Fakomagen** (**Vacomagi**) wienen in folk yn prehistoarysk Brittanje, dêr’t wy alinne fan witte omdat hja ienris neamd wurde troch de geograaf Ptolemaeus yn ± 150. Ut syn algemiene beskriuwing fan dit folk en harren buorstammen kin ôflaat wurde dat harren gebiet de regio om Strathspey hinne wie, mei dat part fan de noardkust fan  Skotlân. Ptolemaeus neamd as harren wichtichste plakken 'Bannatia', 'Tamia', 'kamp Pinnata', en 'Tuesis'.
Paralympyske Simmerspullen 1984

De **VIIe Paralympyske Simmerspullen** waarden yn 1984 hâlden yn Stoke Mandeville (Grut-Brittanje) en New York, (Feriene Steaten).

## Skiednis
De Paralympyske Simmerspullen fan 1984 waarden yn twa ferskillende lannen organisearre. Dit wie foaral te witen oan de Amerikaanske handikaptensport Organisaasjes en de wize fan Fûnsenwinnen. Mei namme de Amerikaanske Rolstoelsport Organisaasje woe sa’n soad ynfloed ha en sporters op de Spullen, dat it foar de oare Organisaasjes (Blinnen, Spastysksi en Amputearden) net te akseptearjen wie. Dy trije nasjonale organisaasjes besletten dêrop de mei ynstimming fan de 3 ynternasjonale Organisaasjes: IBSA (Blinnen), CP-ISRA (Spastysksi) en ISOD (Amputearden) om de Paralympyske Spullen yn New York, de Feriene Steaten te hâlden fan 16 juny oant 30 juny 1984, sûnder de rolstoelsporters.

Troch dy beslissing kamen de Spullen foar de rolstoelsporters op de tocht te stean. In poging om de Spullen foar rolstuollers dochs yn de Feriene Steaten te organisearjen, yn de steat Illinois en de stêd Champaign, fan 19 juny 1984 oant 4 july 1984, bleken al gau Finansjeel net helber, om’t de Amerikaanske Regearing al finansjele tasizzings dien hie oan de Spullen yn New York. Troch al it geharrewar trokken in protte grutte Sponsoren har ek werom. Under grutte ynternasjonale druk wie it Bestjoer fan Ynternasjonale Organisaasje foar de rolstoelsporten, ree te ûndersykjen as de Spullen ek yn Stoke Mandeville (Grut-Brittanje) organisearre wurde koene. Op dy lokaasje waarden ek altyd de jierlikse "Stoke Mandeville Spullen" hâlden. Spittigernôch blykte ek dêr, troch de koarte tiid dy’t noch beskikber wie, dat it jild dêr ek de Stroffelstien wurde soe.

De Nederlanner Pieter Joon, lid fan it bestjoer fan de ISMGF en fan it Nasjonaal Fûns Sport Gehandicapten (NFSG) yn Nederlân, en ek fisefoarsitter fan de Nederlânske ynfaliden Sportbûn (NIS) hat in wichtige finansjele subsydzje fan it NFSG krije kinnen foar de Spullen yn Grut Brittanje. Allinne troch dy finansjele stipe út Nederlân koene de Spullen fan 23 july 1984 oant 1 augustus 1984 in Stoke Mandeville organisearre wurde.

## Medaljespegel

## Sporten
Dit jier stiene der 18 sporten op it programma, wêrfan Wrakseljen foar it lêst, en de Hynstesport foar it earst.

## Dielnimmende Lannen
Yn totaal diene der sa'n 45 lannen mei oan de Spullen fan 1984.

## Sjoch ek
* Paralympyske Spullen

## Keppelings om utens
* offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Dekanten

De **Dekanten** of  **Decantae** wiene in folk yn prehistoarysk Brittanje, dêr’t wy allinne fan witte omdat hja ienris neamd wurde troch de geograaf Ptolemaeus yn ± 150. Ut syn algemiene beskriuwing fan it folk en de lokaasjes fan de buorstammen kin ôflaat wurde dat harren gebiet oan de westkust fan de Moray Firth, yn de krite fan de Cromarty Firth lei. Ptolemaeus neamt gjin stêden of oare wenplakken yn harren gebiet.
Kreoanen

De **Kreonen** of **Creones** wiene in keltyske stam yn noard-Skotlân, dy't alinne bekend binne út Ptolemaeus syn *"Geographia"*. Ut syn algemiene beskriuwing fan de stam en it gebiet fan de buorstammen kin ôflaat wurde dat sy oan de Westkust fan Skotlân, besuden Isle of Skye en noardlik fan it eilân Mull libben. Ptolemaeus neamt gjin stêden of oare delsettingen yn harren gebiet.

## Boarne
* Claudius Ptolemaeus, Geographia, 2. Buch, 2. Kapitel: Albion island of Britannia, LacusCurtius website der University of Chicago, 2008.
Paralympyske Winterspullen 1984

De **IIIe Paralympyske Winterspullen** waarden yn 1984 hâlden yn Innsbruck, Eastenryk. 

## Sporten
By dizze spullen stiene der trije sporten op it programma.

*Alpineskyen
*Prikslydzjen
*Skyrinnen

## Medaljespegel

## Sjoch ek
* Olympyske Winterspullen 1984

## Keppeling om utens
*offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Karnonaken

Die Karnonaken of **Carnonacae** wiene in keltyske stam yn it noarden fan Skotlân, dy't alline bekend binne om't hja neamd wurde yn Ptolemaeus syn *Geographia*. Ut syn algemiene beskriuwing fan dit folk en de fan buorstammen kin opmakke wurde dat sy oan de westkust fan it hjoeddeiske Ross-shire wennen. Ptolemaeus neamts gjin stêden of oare delsettingen.

## Boarne
* Klaudius Ptolemaeus, Geographia, 2. Buch, 2. Haadstik: ''Albion island of Britannia'', LacusCurtius webside fan de Universiteit fan Chicago, 2008.
De Zandhoeve

**De Zandhoeve** is in lânhûs ian de haadstrjitte 89 yn Beetstersweach.

De Zandhoeve is yn 1929/1930 boud yn opdracht fan de destiidske boargemaster Jacob Bleeker troch de arjitekt S.A. Veenstra. It is ien fan syn ierste bouwurken. It hûs is boud yn de ekspressjonistyske styl fan de Amsterdamse Skoalle. Yn 1961 waard it hûs ferboud en fierder útwreide foar de destiidske bewenner, in hûsarts. Yn 2007 waard it hûs renovearre foar de bedriuwen, dy't der wyls yn fêstige binne. It hûs is erkend as ryksmonumint.

## Keppeling om utens
* Zandhoeve
Dyk fan Offa

De **Dyk fan Offa** (Ingelsk: **Offa's Dyke**) is een mânske ierden wâl tusken Ingelân en Wales dy't fan de mûning fan de rivier de Dee yn it noarden oant de rivier de Wye yn it suden (sa'n 240 km lang) rint. De dyk wurdt ûnderbrutsen op plakken dêr't al natuerlike barriêres binne, sadat de 'wiere' lingte mar 130 km. is. Op guon plakken is de dyk 20 m breed (mei de groppen dy't der lâns rinne) en 2,5 m heech.

De wâl wurdt taskreaun oan Offa, kening fan Mercia yn de 8e iuw. It is net witten oft kening Offa yndie ferantwurdlik wie foar it bouwen fan de dyk. Wichtige parten soenen al earder oanlein wêze.

De dyk kin boud wêze om Welske plondertochten te behinderjen, mar liket fral bedoeld as grins tusken Mercia en Powys.

De dyk foarmet ek no noch de grins tusken Ingelân en Wales. De grins in fan kultuerele wearde, in symboal fan de skieding tusken de lannen, te fergelykjen de symbolyk fan de Muorre fan Hadrianus tusken Ingelân en Skotlân.

''Offa's Dyke Path'' is in kuierpaad dat de rûte fan de dyk folget, is opnomd yn de Britske *National Trails*.

## Sjoch ek
* Wat's Dyke
Eysingahûs (Beetstersweach)

It **Eysingahûs** is in monumintaal pand oan de Haadstrjitte 46 te Beetstersweach.
It Eysingahûs yn Beetstersweach komt út de 17e iuw. De namme ûntlient it hûs oan de eigeners fan it pân yn de 18e iuw jhr. Binnert Philip van Eysinga en syn frou Eritia Ena Barones van Lynden. Troch fererving kaam it hûs yn besit fan harren dochter jonkfrou Ypkjen Hillegonda van Eysinga, dy't troud wie mei de boargemaster fan Opsterlân jonkhear Jan Anne Lycklama à Nijeholt, en fan harren pake- en beppesizzer jonkhear Tinco Martinus Lycklama à Nijeholt. De boargemastershúshâlding wenne oan deselde strjitte op nûmer 80, it *Lycklamahûs*. Tinco Martinus liet it hûs yn 1870 ferbouwe yn in eklektyske styl. De arsjitekt wie K.J. Prakken. Under de goate sitte konsoles mei antlitten. Foar it hûs steane fjouwer peallen mei stikelkeatlings. Letter aard de wenning brûkt as dokterswenning, as galery en as plysjeburo. It pân is erkend as ryksmonumint.


Ofbyld:Ypkjen Hillegonda van Eysinga (1818 - 1854).jpg|*Ypkjen Hillegonda van Eysinga*
Ofbyld:Jan Anne Lycklama à Nijeholt (1809 - 1891).jpg|*Jan Anne Lycklama à Nijeholt*

### Bewenners en funksjes
*Ayso fan Hemminga (famylje) (ein 17e iuw)
*Ayso fan Boelens (bernsbern fan Ayso Hemminga)
*Eritia Ena Romelia barones van Lynden (bernsbern fan Ayso van Boelens), boaske oan jhr. Binnert Philip van Eysinga 
*Jkfr. Ypckjen Hillegonda van Eysinga  (dochter fan Eritia Ena Romelia barones van Lynden), boaske oan jhr. Jan Anne Lycklama à Nijeholt
*Jhr. Tinco Martinus Lycklama à Nijeholt (om 1870; soan fan jkfr. Ypckjen Hillegonda van Eysinga)

Dêrnei wurdt it pân brûkt as:
*doktershûs (fan û.o. dokter Jan Jacob Slauerhoff)
*plysjeburo 
*galery "Ooggetuige", neamd nei it each boppe de foardoar.
Sint-Martinustsjerke (Boazum)

De **Sint-Martinustsjerke** is in yn de 12e iuw boude tsjerke yn it doarp Boazum. De Martinustsjerke is ien fan de tsjerken fan de PKN-gemeente 'De Slachsang'.

## Skiednis

It âldste diel fan de tsjerke is it yn 'e 12e iuw boude koer. Dêrnei waard it skip boud en it koer ferhege. De sealtektoer is letter boud yn de 13e iuw. De bûtenmuorren fan de tsjerke binne fan dowestien. De toer is foar it grutste part fan bakstien, mei inkele dielen fan dowestien. De tsjerke hat romaanske rûnbôgefinsters mar ek letter oanbrochte goatyske spitsbôgefinsters. Nei alle gedachten is de toer troch de dûbele rige galmgatten letter nochris ferhege.

## Ynterieur
Yn it eastlike koer binne by de restauraasje fan 1941 ferwulftskilderingen foar it ljocht helle. De skilderingen komme út de 13e iuw. Op it ôfbyld is in jonge troanende Kristus te sjen, in saneamde "Majestas Domini". Hy stiet mids de symboalen fan de fjouwer evangelisten, de minsk of ingel fan Matteüs, de liuw fan Marcus, de bolle fan Lukas en de earn fan Johannes. Oan beide kanten fan Kristus steane fjouwer bylden fan hilligen.

De tsjerke hat in 17e-iuwske preekstoel, in 18e-iuwsk doopstek en twa hearebanken. 

## Oargel
It oargel komt út de 18e iuw en is makke troch de oargelbouwer Gottlieb Heineman. Heineman wie in oargelbouwer dêr't fierder net in soad oer bekend is. Doe't er op 13 desimber 1783 it kontrakt foar de bou fan it oargel tekene wenne hy yn Ljouwert. Hy ferfear sûnder it oargel ôf te meitsjen nei Amsterdam dêr't net in soad mear fan him heard waard. It wurk waard yn 1785 troch de Eastfryske oargelbouwer Rudolf Knol oernommen, in feint fan Heineman dy't yn 1788 it oargel foar Wiuwert en letter ek oargels op oare plakken bûten Fryslân boude. Knol hat it oargel net allinne foltôge, hy hat it ek neffens eigen konsept feroare. It fykwurk waard makke troch de yn Ljouwert wenjende Italjaan Antonio Solaro. Op 29 july 1791 waard it oargel oplevere.   

Bakker & Timmenga restaurearre it oargel yn 2012 en hat de 20e-iuwske feroarings oan it ynstrumint dêrby weromdraaid.

## Ofbylden

2017 Boazum, Sint-Martinustsjerke, Kristusfresko yn it koer.jpg|*Majestas Domini*
2017 Boazum, Sint-Martinustsjerke, ferwulft apsis.jpg|*Ribben yn de apsis*
2017 Boazum, Sint-Martinustsjerke, oersjoch ynterieur.jpg|*Oersjoch ynterieur*


2017 Boazum, Sint-Martinustsjerke, oargelbyld.jpg|*Oargelbyld*
2017 Boazum, Sint-Martinustsjerke, Heineman-Knol oargel.jpg|*Oargel*
2017 Boazum, Sint-Martinustsjerke, preekstoel.jpg|*Preekstoel*


## Keppeling om utens
* Disposysje oargel
European League follybal

De **European League follybal** is in jierliks kampioenskip foar lannen út Europa. It kampioenskip foar manlju is foar it earst hâlden yn 2004, foar froulju wie dat yn 2009. De European League is de Europeeske fariant foar de World League follybal en wurdt organisearre troch de CEV.

## Manlju

## Froulju

## Medaljeklassemint
### Manlju

### Froulju

## Sjoch ek
* Follybal op de Olympyske Simmerspullen
* Wrâldkampioenskip follybal
* Europeesk kampioenskip follybal
* World League follybal
* World Grand Prix follybal
Bordena

**Bordena** is in monumintaal gebou oan de Haadstrjitte 31 yn Beetstersweach.

## Skiednis

It hûs is boud yn 1868 troch de destiidske boargemaster fan Opsterlân, de arts Joachimus Lunsingh Tonckens. Hy soe de bou fan de wenning finansierd hawwe út in omstriden erfenis, dy't hy krigen hie fan syn buorfamily, de grytman Saco van Teijens en syn broer en suster. Nei it ferfarren fan Tonckens nei De Haach krige de huzinge yn 1895 in nije bestimming as pastorije. Opfallend binne plastere hoeklisenen en eklektyske finsteromlistingen (sjoch ôfbyld). Yn 1981 waard it hûs ferboud. Bordena is erkend as ryksmonumint.
Fockensstate

De **Fockensstate** is in monumintaal pân oan de Beetsterwei 2 yn Beetstersweach.

## Skiednis
De Fockensstate is de âldste state yn Beetstersweach en bestie al yn de 17e iuw. Der hawwe yn dizze iuw ferskate leden fan it laach Fockens, dy't grytman wienen fan Beetstersweach, yn de state wenne. Op 'e ein fan de 17e iuw kaam de state troch fererving yn it besit fan de family Van Teyen, dy't hjir oant midden 19e iuw wenne hat. Yn dizze perioade waard it gebou meardere kearen feroare. Op de earste kadastrale kaarten (1811-1832) stiet it gebou oanjûn as Fokkemastate. Ek yn de 19e iuw is it gebou yngreven ferboud, sadat fan it oarspronklike gebou net folle bewarre bleaun is. De restanten fan de omgrêfting ferwize nei it oarspronklike gebou. De eklektyske foargevel is in ûntwerp fan de arsjitekt Luitje de Goed, dy't de huzinge yn 1879 syn hjoeddeiske foarm joech. It gebou is in ryksmonumint.

## Bewenners
* 1600 - 1692 famylje Fockens
* 1692 famylje Teijens
* om 1840 - nei 1857 Sake van Teijens
* Gene van Teijens
* 1863 - 1876 Binnert Philip baron van Harinxma thoe Slooten (bewenner)
* 1879 Marcus van Heloma
Lycklamahûs

It **Lycklamahûs** is in monimintale huzinge oan de Haadstrjitte 80 te Beetstersweach.

It Lycklamahûs is om 1824 boud yn opdracht fan jonkfrou Catharina Johanna Aebinga van Humalda. Hja ferstoar yn 1835 en de beppesizzers fan har suster erfden har besit. It Lycklamhûs kaam sa yn it besit fan ien fan harren, jonkfrou Ypkjen Hillegonda van Eysinga. Se wenne mei har âlden yn it Eysingahûs, ek oan de Haadstrjitte yn Beetstersweach. Hja troude yn 1836 mei de boargemaster fan Opsterlân Jan Anne Lycklama à Nijeholt. De wenning waard troch it boargemastersechtpear ferbettere en útwreide. Nei it ferstjerren fan syn frou liet er yn 1858 it hûs fergrutsje troch it setten fan in twadde ferdjipping, wêrby't de kape opfizele waard. Nei syn ferstjerren yn 1891 erfde syn dochter frelle Eritia Ena Romelia Lycklama à Nijeholt dy wenning. Yn 1971 kaam it pân, sûnt 1917 it Lycklamahûs neamd, yn it besit fan de gemeente Opsterlân. Sûnttiids wurdt it brûkt as gemeentehûs. It hûs is erkend as ryksmonumint.

## Oertún

Foar it hûs oer liet Jan Anne Lycklama à Nijeholt in tún oanlizze, dy't troch de lizzing oan de oare kant fan de Haadstrjitte oertún neamd wurdt. Hy liet der ek inkele blommekassen sette. Yn lettere jierren is der in tropyske kas oanlein. Yn de oertún lizze ek de grêven fan de beide hûntsjes fan syn dochter.
List fan Olympysk kampioenen follybal

**[[Follybal]]** is ien fan de sporten dy't op de Olympyske Spullen beoefene wurdt. Dizze side jout de **[[list fan Olympyske kampioenen]]** yn dizze sport.

## Manlju

## Froulju
Paralympyske Winterspullen 1980

De **IIe Paralympyske Winterspullen** waarden yn 1980 hâlden yn it Noarske Geilo.

## Sporten
By dizze spullen stiene der trije sporten op it programma. Wêrfan it prikslydzjen foar it earst.

* Alpineskyen
* Prikslydzjen
*Skyrinnen

## Medaljespegel

## Sjoch ek
* Olympyske Winterspullen 1980

## Keppeling om utens
*offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Paralympyske Simmerspullen 1976

De **Ve Paralympyske Simmerspullen** waarden yn 1976 hâlden yn Toronto, Kanada.

## Medaljespegel

## Sporten
Dit jier stiene der 13 sporten op it programma, wêrfan snooker foar it lêst.

## Dielnimmende Lannen
40 lannen diene mei oan de Paralympyske Simmerspullen fan Toronto yn 1976

## Fryske Medaljes

## Sjoch ek
* Paralympyske Spullen

## Keppelings om utens
*offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Paralympyske Winterspullen 1976

De **Ie Paralympyske Winterspullen** waarden yn 1976 hâlden yn it Sweedske Örnsköldsvik. 

Dy earste Paralympyske Winterspullen dourren fan 21 febrewaris oant 28 febrewaris. 
Der diene sa’n 16 lannen en 198 sporters mei oan dy earste Winterspullen. 
 
## Sporten
By dizze earste spullen stiene der mar twa sporten op it programma, beide wiene sniesporten. 

*Alpineskyen
*Skyrinnen

## Medaljespegel

## Sjoch ek
* Olympyske Winterspullen 1976

## Keppeling om utens
*offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Tsjerke fan Nijeberkeap

De **tsjerke fan Nijeberkeap** stie oarspronklik op it begraafplak fan Nijeberkeap en waard ôfbrutsen om 1830 hinne.

De tsjerke fan Nijeberkeap is ein 17e of begjin 18e iuw tekene troch de tekener Jacobus Stellingwerff (1667–1727). De tsjerke lei doe yn de midden fan it doarp oan de eardere buorren, dy't rjochting Aldeberkeap rûn. It doarp waard yn de rin fan de tiid nei it súdeasten ferpleatst. De tsjerke waard ±1830 ôfbrutsen. Op it stee dê't ea de tsjerke stien hat stiet no op it begraafplak fan Nijeberkeap in klokkestoel mei sealdak. De klokketoer is erkend as ryksmonumint.

De tagong nei it tsjerkhôf wurdt foarme troch in gerspaad, dat eartiids de *[[Lykwei]]* neamd waard. Dit paad sil ûnder mear mei help fan gemeentebydragen fan Eaststellingwerf en de provinsje Fryslân út it budzjet *Plattelânsprojekten* ferbettere wurde.
Wynmotor Waskemar

De **Wynmotor Waskemar** is in poldermole by it doarp Waskemar yn Eaststellingwerf. De Amerikaanske wynmotor mei 18 blêden stie oarspronklik by de Burgumer Mar, mar is yn de jierren '80 of '90 fersetten. Hy stiet by in partikulier yn de tún.

## Sjoch ek
* Wynmotors yn Fryslân
Sint-Petrustsjerke (Oerterp)

De **Sint-Petrustsjerke** yn Oerterp is in oarspronklik yn de 13e iuw boude tsjerke.

## Skiednis

De tsjerke leit bewesten Oerterp en waard tusken 1200 en 1250 as roomske tsjerke boud troch de sistersjinzers dy't út kleaster Mariëngaarde by Hallum wei dy't op ferskate plakken yn Fryslân úthôven en tsjerken bouden. Oarspronklik wie de tsjerke oan Sint-Piter wijd.

Ek de ûnlidde tsjerketoer komt út de 13e iuw. De toer fan de tsjerke hat ûnbidige muorren fan 1,60 meter dik ûnder oant 70 sintimeter boppe. 

Nei de reformaasje yn 1580 waard it in protestantsk tsjerke gebou. Likernôch yn 'e selde tiid waarden galmgaten yn 'e toer ynbrocht. Doe't yn 'e 18e iuw de toer it gewicht fan de klokken net mear ferneare koe, binne dy út de toer helle en yn in klokkestoel hongen. 

Oarspronklik wie de tsjerke hielendal boud fan kleastermoppen. Grutte dielen fan de tsjerke, lykas de noard- en eastmuorre binne om 1800 hinne fernijd. Oan de súdkant is it midsiuwske karakter fan de tsjerke noch ôf te lêzen. De preekstoel, mei útsûndering fan it klankboerd, komt út de 17e iuw. Tsjerke en toer binne erkend as ryksmonumint. 

De eardere (reade) pastorij stiet foar de tsjerke oer en waard yn 1787 boud en as sadanich oant 1970 brûkt. It hûs njonken de tsjerke hat eartiids it kostershûs west.

## Klokkestoel
Neist de tsjerke stiet op it tsjerkhôf in houten klokkestoel. De orizjinele klokken binne troch de Dútsers yn de Twadde Wrâldoarloch weirôve. Yn 1948 waarden se ferfongen. De nije klokken koenen oantúgd wurde nei in finansjele ynsamling ûnder de befolking. De pleatslike útfeartferiening waard de eigener fan de klokkestoel. Yn 1982 wie der in restauraasje. Sûnt 2008 is de klokkestoel yn it besit fan de gemeente Opsterlân.
Beide klokken hawwe in râneskrift. Op efterelkoarre de grutte en lytse klok:
*Ik bounzje drôf, ik bounzje bliid – GOD jowt alles op SYN tiid.
*Al moast ús folk yn d’oarloch hast ferbliede, foar frije Friezen meie wy wer liede.
Paralympyske Simmerspullen 1980

De **VIe Paralympyske Simmerspullen** waarden yn 1980 hâlden yn Arnhim en Veenendaal, Nederlân.

It Sportsintrum Papendal waard brûkt as Paralympysk Stadion en dêr waarden ek de measte eveneminten hâlden.
De Spullen waarden op 21 juny iepene troch Prinses Margriet. De Oranjekazerne yn Schaarsbergen die tsjinst as Paralympysk doarp.

## Medaljespegel

## Sporten
Dit jier stiene der 13 sporten op it programma, wêrfan wrakseljen foar it earst. By it follybal stie foar it earst it sitfollybal op it programma, dat yn it organisearjende lân in populêre foarm fan follybal is.

## Dielnimmende Lannen
42 lannen diene mei oan de Spullen fan 1980

## Fryske Medaljes

## Sjoch ek
* Paralympyske Spullen

## Keppelings om utens
*offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Jerry Hall

** Jerry Faye Hall ** (Gonzales, Teksas, 2 july 1956) is in model en aktrise. Sy hie lange tiid in relaasje mei Mick Jagger.

## Biografy
Hall is in dochter fan Marjorie Sheffield en John P. Hall. Sy hat in twillingsuster, Terry, en trije âldere susters. 

Hall hie fan 1976 oant 1977 ferkearing mei Bryan Ferry, dy't hja yn 1975 by foto-opnamen foar de Roxy Music-albumcover *Siren* mei yn 'e kunde kaam. Fan 1977 oant 1998 libbe hja mei Mick Jagger.
Op 21 novimber 1990 troude Hall mei Mick Jagger op Baly, yn in hindoeïstyske seremony, it wie lykwols gjin offisjeel houlik. Sy en Mick hawwe fjouwer bern: Elizabeth Jagger, James Jagger, Georgia May Jagger en Gabriel Jagger.

Yn 2016 troude Hall (doe 59 jier) yn Londen mei mediamagnaat Rupert Murdoch (84).
De Hanebuert

**De Hanebuert** is in buorskip by De Tynje yn de gemeente Opsterlân. De Hanebuert leit tichtby de Rôlbrêgedyk en is ek de namme fan de sydwei fan de Rôlbrêgedyk.
Oertún fan Lyndensteyn

De **[[Oertún]] fan Lyndensteyn** is in histoarysk park yn Beetstersweach.

De tún wie oarspronklik in yn de 18e iuw oanleine tún, dy't troch de túnarsjitekt Lucas Pieters Roodbaard nei 1832 transformearre waard yn in Ingelske lânskipstún mei slingerpaden en in slingerjende fiver. Yn 1978 waard de tún opnij ynrjochte troch de Heidemaatskippij yn in geometryske styl.

De tún einiget op in keunstmjittige heuvel rjocht foar Lyndensteyn oer. Oarspronklik stie hjir in simmerhûs. Inkele linebeammen komme noch út de perioade fan de earste oanlis yn de 18e iuw.

De tún is erkend as ryksmonumint. Ek it byld fan Neptunus yn de oertún, makke troch de byldhouwer Ignatius van Logteren is in ryksmonumint.

## Sjoch ek
* Lyndensteyn
Bryan Ferry

**Bryan Ferry**, CBE (Washington, Tyne and Wear, 26 septimber 1945) is in Britsk musikus. Hy waard bekend as sjonger en songwriter yn de rockband Roxy Music, en hie dêrnei súkses mei syn solokarriêre.

## Biografy
Ferry komt út in arbeidershûshâlding. Nei de middelbere skoalle studearre er talen oan de Universiteit fan Newcastle upon Tyne, mar neifolgjend joech er pottebakkursussen yn Londen. Tagelyk wie dwaande mei muzyk. Yn 1971 rjochte er mei Brian Eno en Graham Simpson de band Roxy Music op, dy't tige populêr waard. It nûmer 'Jealous Guy', dat troch earder John Lennon skreaun wie, hearde ta de grutste súksessen fan de band. Wilens hie Ferry ek noch in súksesfolle solokarriêre.

Bryan Ferry foel ek tige yn de smaak by de froulju. Hy hie ûnder oaren in relaasje mei de modellen Amanda Lear en Jerry Hall, en mei de aktiviste Lucy Helmore, mei wa't er fjouwer soannen krige.

Doe't Roxy Music yn 1983 ophold te bestean, lei Ferry him hielendal ta op syn solokarriêre; hy waard dêrby stipe troch âld-bandlid Paul Thompson. Hy song nûmers fan Roxy Music, klassikers út de jierren tritich en in tal nije nûmers.

Yn 2001 waard in Roxy Music-reüny organisearre mei Ferry, Thompson, Phil Manzanera en Andy Mackay en folgen konserten, sa as yn juny 2005 yn Berlyn by Live 8. Ferry bleau lykwols ek solo muzyk meitsjen. Yn 2004 makke er bygelyks de titelsong foar de film *The Porter*, dêr't er sels ek yn meispile. Yn 2007 ferskynde syn album *Dylanesque*, in langspylplaat fol mei Bob Dylan-covers. 

Yn 2019 waard Ferry as lid fan Roxy Music yn de Rock and Roll Hall of Fame opnaam. 

## Diskografy
* These Foolish Things
* Another Time, Another Place 
* Let's Stick Together (1976)
* In Your Mind 
* The Bride Stripped Bare
* Boys And Girls 
* Bête Noire 
* Taxi
* Mamouna
* As Time Goes By 
* Frantic
* Dylanesque
* Viva
* Avalon
* Heart Still Beating

## Keppelings om utens
* Offisjeel webstee ()
* Roxyrama - The Bryan Ferry and Roxy Music Archive ()
Paralympyske Simmerspullen 1968

De **IIIe Paralympyske Simmerspullen** waarden yn 1968 hâlden yn Tel Aviv, Israel. De bedoeling wie dat de spullen, krekt as de Olympyske Simmerspullen dat jier yn Meksiko-Stêd (Meksiko) hâlden wurde soenen. Mar de Meksikaanske regearing seach der fanôf fanwege de swierrichheden dy it mei har mei drage soe.

## Medaljespegel

## Sporten
Dit jier stiene der 10 sporten op it programma, wêrfan snooker foar it lêst.

## Dielnimmende Lannen
29 lannen diene mei oan de Paralympyske Spullen fan 1968 yn Tel Aviv

## Fryske Medaljes

## Sjoch ek
* Paralympyske Spullen

## Keppelings om utens
*offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Follybal op de Olympyske Simmerspullen

**[[Follybal]]** is ien fan de acht **[[Olympyske sport]]en** dy't yn team ferbân beoefene wurde.
Sûnt 1964 stiet sealfollybal, foar manlju en froulju, op it program fan de Olympyske Spullen as medaljesport. Yn 1996 waard it strânfollybal oan it Olympyske program taheakke.

## Untstean
Op de Olympyske Simmerspullen 1924 yn Parys waard de Amerikaanske sport follybal as demonstraasje sport spile. Nei de Twadde Wrâldkriich woekse it follybal hurd, sa waard it FIVB en oare kontinetale bûnen oprjochte. Yn 1957 waard der in spesjaal follybal toernoai opset om it Ynternasjonaal Olympysk Kommitee der fan te oertsjûgen dat it follybal in Olympyske sport wurde moast. Dat slagge: op de Olympyske Simmerspullen 1964 waard it follybal yntrodusearre. 

Op de earste twa edysjes fan it toernoai, yn 1964 en 1968 spilen alle teams tsjin mekoar, dêrút folge dan in rangskikking. In neidiel fan dat systeem is dat it publyk de ynteresse yn de wedstriid net fol hâlde kin. Yn 1972 waarden de kwartfinales, heale finales en de finale yntrodusearre op de Spullen. Dat systeem is doe standert wurden.

It tal dielnimmers is sûnt de earste edysje, yn 1964, stadichoan groeid. Sûnt 1996 dogge der by it sealfollybal by sawol de manlju as de froulju tolve lannen mei. Strânfollybal wie in demonstraasje sport op de Olympyske Simmerspullen 1992, dêrnei waard it yn 1996 yntrodusearre as offisjele Olympyske sport. By it toernoai fan de strânfollyballers dogge der sawol by de manlju as de froulju 24 duo's mei. Yn totaal meie der mar fjouwer duo's út itselde lân meidwaan. Foar it gastlân en in lân dat in wildcard krigen hat, is der in plakje reservearre. 

## Underdielen

## Sealfollybal
### Medaljewinners
#### Manlju

(1) *Gjin finale spile, toernoai mei 10 teams, dêr't alle teams ienris tsjin elkoar spilen.*

#### Froulju

(1) *Gjin finale spile, toernoai mei 6 teams, dêr't alle teams ienris tsjin elkoar spilen.*
(2) *Gjin finale spile, toernoai mei 8 teams, dêr't alle teams ienris tsjin elkoar spilen.*

## Strânfollybal
### Medaljewinners
#### Manlju

#### Froulju

## Medaljespegel

## Sjoch ek
* Follybal op de Paralympyske Simmerspullen
* Wrâldkampioenskip follybal
* Europeesk kampioenskip follybal
* World League follybal
* World Grand Prix follybal
* European League follybal