open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Iepenloftmuseum Het Hoogeland

Iepenloftmuseum **Het Hoogeland**, is in kultuerhistoarysk museum oer it plattelânslibben yn de 19e iuw op it Grinzer Hegelân yn Warffum.

## Skiednis
It iepenloftmuseum is oprjochte yn 1959 as Stichting Landbouwkundig, Oudheidkundig, Kunstminnend Museum Het Hoogeland. De namme fan it museum is in ferwizing nei it Hegelân, it Noard-Grinslanner seeklaaigebiet dêr't Warffum yn leit. Troch de iuwen hinne spile de lânbou yn dizze regio in wichtige rol. It museum jout in byld fan de skiednis fan in Grinzer plattelânsdoarp oant 1920. Ek jout it museum omtinken oan tema's as âlde ambachten, middenstân, fersoarging en ûnderwiis. De measte gebouwen fan it iepenloftmuseum, dat diel útmakket fan de doarpskearn fan Warffum, steane op it plak dêr't se oarspronklik boud waarden. Yn de rin fan de jierren is Het Hoogeland útwreide mei gebouwen dy't ôfkomstich binne fan lokaasjes yn de omlizzende regio.

## Ofbylden

Het Hoogeland openluchtmuseum in Warffum, Schutstal.jpg|
Het Hoogeland openluchtmuseum in Warffum, Huis Markus.jpg|
Het Hoogeland openluchtmuseum in Warffum, het Venhoes.jpg|
Houtzaagmolen "De David" in het Hoogeland openluchtmuseum te Warffum.jpg|
Het Hoogeland openluchtmuseum in Warffum, Blauhoes (achterzijde).jpg|
Het Hoogeland openluchtmuseum in Warffum, het Schippershoes.jpg|
Museumdoarp de Locht

Museumdoarp **de Locht**, is in iepenloftmuseum fêstige yn it doarp Melderslo yn it noarden fan de Nederlânske provinsje Limburch. It museum jout in byld fan it plattelânslibben yn de regio fan 1850 oant 1950. Dêrneist wurdt der yn ôfsûnderlike paviljoenen omtinken jûn oan ûntwikkelingen yn de teelt fan asperzjes en sjampinjons en fan de glêstúnbou.

## Skiednis
Op it plak fan it museum stiet al fiifhûndert jier in pleats mei de namme "De Locht"; dêrom hat ek it museum dizze namme krigen. It betsjut: rêstplak, iepen flakte yn in begroeiïng. De hjoeddeiske pleats waard yn 1859 boud. It kompleks bestiet dêrneist út in samling gebouwen mei in tradisjonele funksje.

It museum bestiet sûnt 20 april 1990. Yn 2015 is it museum fernijd en útwreide, oan de Broekhuizerdijk kaam in nije yngong. Fierder is der in asperzjepaviljoen boud mei aspergefjild. By it asperzjemuseum heart ek in asperzjetunnel, wêryn't de besiker om sa te sizzen troch in asperzjebêd kuieret. Dizze tunnel hat earder yn 2012 op de Floriade yn Fenlo stien. Ek kaam der it sjampinjonpaviljoen, in grutte wite koepel, dy't in trochsniene sjampingnon foarstelt. De teelt fan asperzjes en sjampinjons wurdt fan it begjinstadium ôf ta einprodukt yn byld brocht.
Iepenloftmuseum Ootmarsum

**Iepenloftmuseum Ootmarsum**, is in kultuerhistoarysk museum oer it  libben yn Twinte fan eartiids yn Ootmarsum.

## Skiednis
It boerelibben hat sûnt de 19e iuw in grutte ûntwikkeling trochmakke. Om dit sichtber te meitsjen namen de Oudheidkamer Twente, de gemeente Ootmarsum en de VVV Ootmarsum yn 1927 it inisjatyf om in museumpleats te stichtsjen oan de Vasserweg. Hjir waard in Los Hoes werboud in pleats dêr't minsken en fee mei-inoar yn ien grutte iepen romte libben. De boer koe út syn bedstee wei de kij yn de gaten hâlde. Yn de winter soargen de kij sels foar wat waarmte yn'e hûs. Minsken koene tsjin betelling yn it bewenne hûs sjen. Yn 1964 waard, ta ferfanging fan it âlde, oan de râne fan Ootmarsum in ferlykber mar net bewenne Los Hoes boud. Yn de rin fan de jierren ûntwikkele dizze museumpleats him ta in folslein iepenloftmuseum mei in meardere gebouwen en kolleksjes. It kompleks beslacht ûnderwilens in oerflakte fan 16.000 m2, dêr't 16 gebouwen op steane. It behear fan it museum waard troch de gemeente yn 1997 oerdroegen oan *Stichting Openluchtmuseum Ootmarsum*.

## Ofbylden

Openluchtmuseum Ootmarsum - Los Hoes.jpg|*It Los Hoes dêr't it iepenloftmuseum him omhinne ûntwikkele hat.*
Openluchtmuseum Ootmarsum - Klopkeshuuske.jpg|*'Klopkeshuuske*
Openluchtmuseum Ootmarsum - Bakspieker.jpg|*Bakspieker*
Openluchtmuseum Ootmarsum - Smidse en wagenmakerij.jpg|*Smidderij*
Farman III

De **Farman III**, ek wol bekend as de **Henry Farman 1909 biplane**, wie in iere fleanmasine ûntwurpen en boud troch Henri Farman  yn 1909. It ûntwerp waard breed imitearre, safolle dat fleantugen mei in ferlykbere yndieling oer it algemien oantsjut waarden as fan it "Farman"-type. Under dy fleantugen binne de Bristol Boxkite, de Short S.27, de Howard Wright 1910 Biplane en de Nederlânske Koolhoven Heidevogel.

De Farman III wie bot ynspirearre op de *Flyer* fan de bruorren Wright. De earste flecht wie yn april 1909. 
 
De Farman III wie boud fan hout mei fan linnen bespande wjukken en de konstruksje waard byinoarhâlden troch spantriedden. It stabilo wie foar de haadfleugel pleatst en siet oan de romp fêst mei twa trijehoekige úthâlders. De efterste horizontale en fertikale sturtflakken wiene befêstige oan twa sturtbeammen. De bestjoering om'e lingte-as waard regele mei (totaal) fjouwer rolroeren (ailerons) oan alle wjukken. De piloat siet oan'e foarkant fan de ûnderste fleugel mei fuort dêrefter de motor mei in triuwpropeller, dy't oandreaun waard troch in Gnome Omega rotaasjemotor fan 50 hk. Om in 'koprol' tefoaren te kommen wie by de start of lâning it fjouwertsjilige lâningsgestel foarsjoen fan twa lange skys tusken de beide tsjilstellen. 

## Spesifikaasjes
* Type: Farman III
* Fabryk: Farman
* Rol: Eksperimenteel fleantúch út de pioniersfaze
* Bemanning: 1
* Lingte: 12,0 m
* Spanwiidte: 10,0 m
* Fleugeloerflak: 40 m²
* Maksimum gewicht: 550&nbsp;kg
* Motor: 1 × Gnome Omega sânsilinder rotaasjemotor, 50&nbsp;hk (37&nbsp;kW)
* Propeller: Triuwpropeller mei twa blêden
* Earste flecht: april 1909
* Heechste faasje: 60&nbsp;km/o
Museum Oud-Oosterhout

**Museum Oud-Oosterhout**, is in iepenloftmuseum fêstige yn de stêd Oosterhout yn de Nederlânske provinsje Noard-Brabân. Het museum is begjin 1990-er jierren betocht en oprjochte troch de arsjitekt Frans van der Leeuw.

It museum bestiet út in miniatuerepark mei 250 miniatueren fan gebouwen út Oosterhout, in binnenmuseum mei in tal ynrjochte keamers, in skuorre mei in tolvetal âlde ambachten, en in loads mei ferfier út eardere tiden.
Limburchsk iepenloftmuseum Eynderhoof

It **Limburchsk iepenloftmuseum Eynderhoof**, is in iepenloftmuseum fêstige yn it doarp Nederweert-Eind yn it midden fan de Nederlânske provinsje Limburch. Eynderhoof bestiet sûnt 1990 as museum. De hystoaryske gebouwen, dy't faak út de omjouwing komme, binne troch frijwilligers ferpleatst en wer opboud. It grutste gebou fan Eynderhoof, in langgevelbuorkerij, komt fan Weert.

## Ofbylden

Haeze.jpg|*Pottebakkerswurkplak*
Smederij "Sint Eloy".jpg|*Smidderij*
De Stroopstokerij.jpg|*Sjerpsierderij*
Robert Noorduyn

**Robert Bernard Cornelis Noorduyn**  (Nimwegen, 6 april 1893 – South Burlington, (Vermont, Feriene Steaten), 22 febrewaris 1959) wie in makker en ûntwerper fan ferskate fleantúchtypen.

## Biografy

Robert Bernard Cornelis Noorduyn wie in soan fan de Nederlanner Bernardus Noorduyn en syn Ingelske frou Harriet Ellen Churchill.  Bob Noorduyn krige in technyske oplieding yn sawol Nederlân as Dútslân. Nei't er de stúdzje ôfrûne hie, gie er yn 1913 nei it Feriene Keninkryk.  Hy ûntwikkele dêr in fassinaasje foar it fleanen nei't er op in Caudron G II it fleanen learde. Hy waard troch de Britske fleantúchbouwer Sopwith Aviation Company as technysk tekener oannommen.

Fan 1917 ôf wie er tegearre mei in oare Nederlanner, Frits Koolhoven sjeftekener fan de British Aerial Transport Company, dy't er yn 1919 ferliet om foar Anthony Fokker yn Nederlân oan it wurk te gean. Om't Fokker yn de Feriene Steaten útwreidzje woe, gie Noorduyn yn 1921 nei Teterboro (New Jersey) om dêr as bedriuwslieder fan Fokker USA oan it wurk te gean. Hy ûntwikkele de Fokker Universal, dêr't in soad eksimplaren fan nei Kanada eksportearre waarden om te helpen by de opbou en de bewenning fan Noard-Kanada. Ek ferboude Anthony Fokker de ienmotorige Fokker F.VII ta in tastel mei trije motors op oanstean fan Noorduyn. 

Yn it begjin fan 1929 sette er ôf nei fleantúchfabrikant Bellanca yn Wilmington (Delaware), dêr't er de Skyrocket ûntwurp. Dat tastel wie in trochûntwikkeling fan de Bellanca Pacemaker, dy't ek in soad brûkt waard yn Noard-Kanada. Yn 1932 ûntwikkele er foar Pitcairn Autogiro de earste fjouwerpersoans autogiro mei kabine.

Yn de hjerst fan 1934 besleat Noorduyn eigen baas te wurden en rjochte er Noorduyn Aviation op. Hy kocht in âld fabryk fan Curtiss-Reid bûten Montreal.  Dêr kombinearre er syn ûnderfiningen dy't er by sawol Fokker as Bellanca opdien hie. Soks late ta de Noorduyn Norseman.

It earste tastel wie de Norseman I. It wie in mearsidich fleantúch foar it ferfier fan passazjiers en fracht en geskikt om gebrûk te meitsjen fan drege start- en lâningsomstannichheden op lân, wetter of iis.  De earste flecht waard makke op 14 novimber 1935 mei in Wright motor fan 420 hk.  Yn 1936 kaam it tastel, as Norseman II, yn produksje mar rillegau waard dúdlik dat it motorfermogen net genôch wie. De Norseman IV krige in Pratt & Whitney motor fan 550 hk. Dat tastel fleach op 5 novimber 1936 foar it earst en dizze ferzje waard in grut sukses. It tastel is yn de Twadde Wrâldoarloch brûkt as ferbinings- en lesfleantúch. De Noorduyn Norseman is benammen yn Kanada ynset om piloaten op te lieden dy't fjochtsje soene by de Britske Royal Air Force of oare loftmachten fan it Britsk Mienebest. Ek boude er de North American Harvard, in lesfleantúch, yn lisinsje. 

Robert Noorduyn stoar thús yn de âldens fan 65 jier.

## Keppeling om utens
*  ''Bob Noorduyn and the Norseman''
't Huis de Wolf

**'t Huis de Wolf** is in monumintale filla yn neorenêssânsistyske styl yn it Grinzer plak Haren.

## Beskriuwing
't Huis de Wolf, dat yn 1892 boud waard nei ûntwerp fan Sybren Bakker, stiet efkes benoarden it sintrum fan Haren oan de eastkant fan de Rijksstraatweg. De filla is neamd nei in herberch mei deselde namme, dy't yn 1691 en mooglik al dêrfoar op itselde stik lân stie en nei alle gedachten foar 1818 troch in grutter pân ferfongen is.

Yn 1891 kaam dat yn hannen fan de doe 24 jier âlde Fryske boeresoan en rjochtestudint út Sint-Jabik Atze Nannes Wassenaar (1867-1916), dy't it slope liet en de hjoeddeiske filla boude. Yn de gevel fan 't Huis de Wolf is in earste stien ynmitsele, dy't op 17 maaie 1892 lein waard troch Wassenaars frou Hendrika van Wely. Wassenaar, dy't in protte fan hynsteriden hold, kocht in pear jier letter ek in oangrizende pleats en it derby hearrende stik lân, dêr't er in drafbaan op oanlizze liet.

Nei alle gedachten hat de famylje Wassenaar fan 1900 oant 1911 permanint yn 't Hûs de Wolf wenne. It waard dêrnei ferhierd en nei Wassenaars ferstjerre troch syn widdo yn 1917 mei alle byhearrende grûn ferkocht oan de Steat fan de Nederlannen.

Dy bestimde it terrein foar de nije botanyske tún fan de Ryksuniversiteit Grins, bedoeld as ferfanging fan de te lyts wurden Hortustún yn de Grinzer Hortusbuert. Mei de oanlis fan de tún waard yn de winter fan 192 -1930 úteinset. 't Huis de Wolf sels, dat ynearsten ferhierd waard, herberge yn de rin fan de tiid ûnder oare it *Genetisch Instituut*, it *Polemologisch Instituut* en it *Verkeerskundig Studiecentrum* fan de universiteit. Begjin jierren njoggentich ferkocht dizze ynstelling it gebou oan in partikulier, dy't de filla sa folle as mooglik yn âlde steat werstelle liet. De filla waard ein 1999 oanwiist as ryksmonumint.
Twadde Slinke

De **Twadde Slinke** is in tijslinke; in wetterril dêr't eb- en floedwetter troch streamt, dy't oan de súdeastkant fan Skylge leit. 

De Twadde Slinke rint troch de Boskplaat. Fierder nei it westen binne de Earste Dúntsjes, en dêrfoarby de Earste Slinke; it earste wenplak is it doarp Easterein, sa'n 6 km nei it westen. Nei it easten binne de Twadde Dúntsjes, mei dêr foarby de Tredde Slinke.

Fan de Waadsee út, foarmet de Twadde Slinke in sydslinke fan de Earste Slinke. Fan de noardkant is der gjin ferbining mei de Noardsee; dy kant is ôfsletten troch de Derk Hoekstra Stodyk, dy't oan de Noardseekant gâns de Boskplaat oer giet. De streamgebiet leit minoftemear tusken strânpeal 22 en strânpeal 23.
Readbúkpappegaai

De **readbúkpappegaai** (*Poicephalus rufiventris*) is in fûgel yn it skaai grutkoppappegaaien (*Poicephalus*) út de famylje Pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld (*Psittacidae*).

## Skaaimerken

De readbúkpappegaai wurdt likernôch 23 sm lang en hat in grutte snaffel en koarte sturt. It mantsje hat in oranje boarst mei ek wat oranje oan 'e ûnderkant fan 'e wjukken en in griene búk en griene poatfearkes en sturtdekfearren. De rest fan 'e fearren binne griisbrún. De eagen binne oranjeread en de eachring, snaffel en poaten swart. It wyfke hat gjin oranje, is donkerder en fan ûnder grien dat nei de búk griener wurdt. 

## Fersprieding
De soarte komt yn eastlik Afrika foar en wurdt yn twa ûndersoarten ferdield:

* *Poicephalus rufiventris pallidus* - yn 'e drûge toarnebosken eastlik Etioopje en Somaalje.
* *Poicephalus rufiventris rufiventris* - fan sintraal Etioopje en eastlik Kenia oant noardeastlik Tanzania.

De readbúkpappegaai wurdt op savannes en yn iepen boskgebieten oantroffen. Hy wurdt meastentiids yn pearkes sjoen, faak tichteby fruchtbeammen.

## Status
Der bestiet gjin rûzing fan 'e grutte fan 'e populaasje, mar de soarte wurdt as net gewoan oant frij algemien beskreaun en de populaasje soe stabyl wêze. Op 'e Reade list fan 'e IUCN stiet de soarte as net bedrige klassifisearre.
Bûnsried (Dútslân)

De **Bûnsried** (Dútsk: *Bundesrat*) is in wetjouwend orgaan dat de sechtjin Dútske dielsteaten (*Länder*) fertsjintwurdiget op federaal nivo. (*Bundesebene*). De Bûnsried komt byinoar yn it eardere Prusyske Hearehûs (*Preusisches Herrenhaus*) yn Berlyn. Syn twadde sit is yn de eardere Westdútske regearingsresidinsje Bonn. 

De Bûnsried is in wetjouwend orgaan tegearre mei de Bûnsdei. De Bûnsried bestiet út leden dy't beneamd wurde troch de dielsteatregearings en de Bûnsdei bestiet út fertsjintwurdigers dy't streekrjocht troch it Dútske folk keazen wurdt. Beskate wetten en alle grûnwetswizigings hawwe de ynstimming nedich fan alletwa keamers. Fanwegen syn te ferlykjen funksje wurdt de Bûnsried wol omskreaun as in Earste Keamer lykas de Nederlânske Earste Keamer fan de Steaten-Generaal, de Amerikaanske Senaat en it Britske Hegerhûs.

De namme "Bûnsried" waard brûkt troch likense organen yn it Noarddútske Bûn (1867) en it Dútske Keizerryk (1871). De foarrinner fan 'e Bûnsried yn 'e Weimarrepublyk (1919-1933) wie de Ryksried (*Reichsrat*). Nei de stifting fan 'e Bûnsrepublyk Dútslân yn 1949 nei de Twadde Wrâldkriich en it oannimmen fan 'e Grûnwet fan de Bûnsrepublyk Dútslân waard de namme Bûnsried fannijs brûkt.

De politike gearstalling fan 'e Bûnsried wurdt beynfloede trch machtsferskoewings yn 'e dielsteaten fan Dútslân en dus troch de ferkiezings yn alle dielsteaten. Alle dielsteatdelegaasjes yn 'e Bûnsried wurdt troch it dielsteatregear beneamd. Ta tsjinstelling fan de measte parleminten hawwe de leden fan 'e Bûnsried gjin frij mandaat en moatte alle leden fan in dielsteatdelegaasje by alle stimmings opd eselde manear stimme. De Bûnsried is in algeduerigen orgaan en hat gjin sittingsperioaden. Om organisatoaryske reden strukturearret de Bûnsried syn wetjouwingskalinder yn wurkjierren (*Geschäftsjahre*), dy't alle jierren op 1 novimber begjinne. Alle wurkjierren komme oerien mei de amtstermyn fan ien jier fan it presidium fan 'e Bûnsried. De sittings wurde algeduerigen teld sûnt de earste sitting op 7 septimber 1949. De 1000e plenêre gearkomste fan 'e Bûnsried wie op 12 febrewaris 2021 en waard iepene mei in taspraak fan 'e Dútske presidint Frank-Walter Steinmeier.

## Keppelings om utens
* Hiemside fan 'e Bûnsried
Fokker Universal

De **Fokker Universal**, ek wol oantsjut mei **Fokker F 9**, wie it earste fleantúch fan 'e Atlantic Aircraft Corporation, de Amerikaanske dochterûndernimming fan Fokker, dat folslein yn 'e FS boud en ûntwurpen waard. It hege-fleugelfleantúch mei ien motor, ûntwurpen troch Robert Noorduyn, wie in tradisjoneel Fokker-ûntwerp.

De romp wie makke fan metalen buizen bedekt mei linnen doek. De fleugels wiene makke fan hout, ek bedekt mei doek.  De Universal hie in iepen cockpit mei in sletten kabine derachter foar passazjiers en fracht. De twa brânstoftanks sieten yn 'e fleugels. Fan 'e 44 boude Universals waard sawat de helte eksportearre nei Kanada. It fleantúch koe útrist wurde mei in lâningsgestel mei tsjillen, sky's of driuwers. De unike konstruksje fan it lâningsgestel mei fearren liet ta dat it fleantúch lânje koe op rûch iis, snie en oare ymprovisearre start- en lâningsbanen.

It fleantúch fertsjinne in reputaasje yn Noardlik Kanada as in betrouber bushfleantúch ûnder ekstreme omstannichheden. De Universal en syn opfolger, de Super Universal, hawwe by mear as tweintich loftfeartmaatskippijen wrâldwiid tsjinne.

Yn 1926 wie de Universal de earste kar fan Charles Lindbergh foar syn ferneamde transatlantyske flecht. De ried fan bestjoer fan 'e Atlantic Aircraft Corporation fûn it plan lykwols te riskant en wegere Lindbergh in fleantúch te ferkeapjen.

## Farianten
* Fokker Super Universal – In ferbettere fariant mei in folslein sletten cockpit en cantilever-fleugels. De Super Universal wie foarsjoen fan in krêftiger Pratt & Whitney Wasp B radiale motor fan 450 hk. Der waarden sawat 200 fan boud. 
* Fokker F.XI – In ferzje fan 'e Universal oanpast foar de Jeropeeske merk, dêr't trije fan troch Fokker yn Nederlân produsearre waarden.

## ''The Ghost of Charron Lake''

In Fokker Universal mei de registraasje G-CAJD stoarte del yn Lake Charron yn 'e Kanadeeske provinsje Manitoba yn in sniestoarm op 10 desimber 1931. Nei in syktocht fan 30 jier nei it fleantúch - mei de bynamme "The Ghost of Charon Lake" - waard it yn 2005 ûntdutsen op 'e boaiem fan de mar troch in team fan it Western Canada Aviation Museum (sûnt desimber 2014: Royal Aviation Museum of Western Canada). Yn july 2006 waarden de motor en ferskate oare ûnderdielen fan it fleantúch weromfûn. By in fierdere operaasje yn 2007 waarden ekstra ûnderdielen weromfûn en tydlik opslein yn it museum. 

## Technyske feiten
Majorka-ekster

De **Majorka-ekster** (wittenskiplike namme: *Pica mourerae*) is in útstoarne fûgel út it skift fan 'e moskeftigen (*Passeriformes*), de famylje fan 'e kriefûgels (*Corvidae*) en it skaai fan 'e eksters (*Pica*). Dit bist libbe om 'e oergong hinne fan it Plioseen (5,3–2,6&nbsp;miljoen jier lyn) nei it Pleistoseen (2,6&nbsp;miljoen–11.700 jier lyn). 

Fossilen fan 'e Majorka-ekster binne fûn te Pedrera de s'Ònix op Majorka, it grutste eilân fan 'e ta Spanje hearrende arsjipel fan 'e Baleären, yn it westlike part fan 'e Middellânske See. Op basis fan dy fynsten waard dizze fûgel yn 2001 foar it earst wittenskiplik beskreaun troch de Katalaanske paleöntolooch Bartomeu Seguí. De wittenskiplike namme *Pica mourerae* betsjut letterlik "Mourers ekster" en is in earbetoan oan 'e foaroansteande Frânske paleöntologe dr. Cécile Mourer-Chauviré fan 'e Claude-Bernard Universtiteit yn Lyon.

De opdobbe fossilen, dy't besteane út û.o. in boppe-earmbonke, in bilbonke en in fjouwerkantsbonke (diel fan 'e plasse), binne dúdlik fan in lid fan 'e famylje fan 'e kriefûgels (*Corvidae*). Mar de skaaimerken fan 'e bonken, yn 't bysûnder dy fan 'e fjouwerkantsbonke, komme net alhiel oerien mei lykfol hokker hjoeddeistige kriefûgel. De grutste oerienkomst bestiet mei de ekster (*Pica pica*) en yn mindere mjitte mei de houtekster (*Garrulus glandarius*); dêrom is dizze nije fûgel yndield by it skaai fan 'e eksters (*Pica*).

Yn it fossyl is in reduksje fan 'e wjukeleminten en in ferlinging fan 'e skonk oanwêzich, foar 't neist ûntstien troch evolúsje yn 'e isolaasje fan in eilân. De ferhâldings dy't op basis dêrfan foar it hiele lichem berekkene binne, litte, yn ferliking mei hjoeddeistige kriefûgels, in fermindering yn it fermogen ta fleanen sjen. It is lykwols beslist net sa dat de Majorka-ekster in flechtleaze fûgel wie. 

## Sjoch ek
* foarekster
Ad Astra

**ad astra*, Latyn foar "nei de stjerren"
*Ad Astra (biedwurd), it biedwurd fan ferskate organisaasjes

## Bedriuwen
*Ad Astra Aero, de foargonger fan 'e no ophefte Switserske loftfeartmaatskippij Swissair
*Ad Astra Games, in Amerikaanske spultsjesfabrikant
*Ad Astra Rocket Company, in Amerikaanske produsint fan raketten foar de romtefeart

## Films
*''Ad Astra'' (film), in Amerikaanske film út 2019

## Geografy
*Ad Astra-iiskape (Grienlân), in iiskape yn noardeastlik Grienlân
*Ad Astra-iiskape (Kanada), in iiskape yn Nûnavût

## Literatuer
*''Ad Astra'' (koart ferhaal fan William Faulkner), in koart ferhaal fan William Faulkner út 1931
*''Ad Astra'' (koart ferhaal fan Harry Harrison), in koart ferhaal fan Harry Harrison út 1974

## Muzyk
### Albums
*''Ad Astra'' (album fan Spiritual Beggars), in album fan Spiritual Beggars út 2000
*''Ad Astra'' (album fan Ash), in album fan Ash út 2025

### Lieten
*''Ad Astra'' (liet fan Arcturus), in liet fan Arcturus út 1997
*''Ad Astra'' (liet fan Deerhunter), in liet fan Deerhunter út 2015
*''Ad Astra'' (liet fan Spiritual Beggars), in liet fan Spiritual Beggars út 2000
*''Ad Astra'' (liet fan Ash), in liet fan Ash út 2025
**[[All the Works of Nature Which Adorn the World – Ad Astra]]*, in liet fan Nightwish út 2020

## Oar
*''Ad Astra'' (byldhouwurk), in byldhouwurk fan Richard Lippold út 1976 (by de yngong fan it Amerikaanske National Air and Space Museum)
*Ad Astra (konvinsje), in literêre science fiction-konvinsje yn Toronto
*''Ad Astra'' (skilderij), in skilderij fan Akseli Gallen-Kallela út 1894 
*Ad Astra (spultsje), in play-by-mailspultsje
*''Ad Astra'' (tydskrift), it orgaan fan 'e Amerikaanske National Space Society
Sint-Michaeltsjerke op it Foarum (Lucca)

De **Sint-Michaeltsjerke op it Foarum** (Italjaansk: *San Michele in Foro*) is in roomske basilyk yn Lucca, Toskane yn Sintraal-Itaalje. De tafoeging *in Foro* ferwiist nei de lokaasje dat de tsjerke boud waard op it âlde Romeinske foarum. Oant 1370 wie it de sit fan 'e Consiglio Maggiore ("Grutte Ried"), de wichtichste gearkomste fan 'e gemeente. De tsjerke is wijd oan 'e aartsingel Michael.

## Skiednis
De tsjerke wurdt foar it earst yn 795 neamd en as *ad foro* (yn it forum). De tsjerke waard nei 1070 werboud om't paus Aleksander II dat graach woe, dy't fan 1057 oant 1061 biskop fan Lucca wie. 

Opmerklik is de 13e-iuwske gevel mei in grutte rige bylden en dekoraasjes, wêrfan't in soad yn 'e 19e iuw op 'e nij makke binne. Der is in beskriuwing fan John Ruskin fan 'e ferfallen steat fan dy gevel, dy't er by in besite yn 1845 besjoen hie. It legere diel hat in searje bline arkades mei yn it sintrale diel it haadportaal. Boppe de gevel stiet it troch twa ingels flankearre 4 m hege byld fan Sint-Michael de Aartsingel. Neffens in leginde soe de finger fan in ingel in ûnbidige diamant hawwe. Under oan 'e rjochter hoeke fan 'e gevel is in byld (1480) fan 'e 'Madonna salutis portus' (Madonna, poarte fan heil) oanbrocht, makke troch Matteo Civitali om de ein fan 'e pest fan 1476 te fieren.

It ynterieur fan 'e tsjerke hat in skip en twa sydskippen mei in dwersskip en in healrûne apsis; it skip wurdt stipe troch arkades op monolityske pylders. Fanút it súdlike dwersskip rint de klokketoer omheech, boud yn 'e 12e-14e iuw, mei in searje inkele, dûbele en trijefâldige finsters. De lêste ferdjipping waard sloopt yn it bewâld fan Giovanni dell'Agnello (1364–1368), de doge fan Pisa.

## Ynterieur

Under de keunstwurken fan 'e tsjerke binne in Madonna mei Bern fan Luca della Robbia en in skilderij fan fjouwer hilligen fan Filippino Lippi it neamen wurdich. De tsjerke besit ek in 12e-iuwsk houten krús.

### Sint-Davino

Under it heechalter leit it lichem fan Sint-Davino van Armeenje (San Divino Armeno). De hillige waard om 1000 hinne yn Armeenje berne en gie op pylgerreis nei Jeruzalim en Rome. Op syn pylgerreis nei Santiago de Compostela kaam Sint-Divino oer de Via Francigena yn 1050 yn Lucca oan. Hy ferstoar dêr op 3 juny 1050 en waard ynearsten bûten de tsjerke begroeven, mar syn oerbliuwsels ferhûzen letter nei it alter yn 'e tsjerke. Sint-Davino waard nei alle gedachten troch paus Aleksander III yn 1159 hillich ferklearre. Syn lichem is ien fan Itaalje's âldst bekende mummifisearre hillige. Yn oerienstimming mei histoaryske ferslaggen befêstige in paleopatologyske stúdzje syn dea tusken 1025 en 1124.
Tikibad

It **Tikibad** is it subtropysk swimbad fan it attraksjepark Duinrell yn Wassenaar. It wetterpark hat foar ienentweintich ferskillende glydbanen mei in totale lingte fan goed 1500 meter (ekskl. Lazy River). Fierder binne der in golfslachbad, twa bubbelbaden in bûtenbad en in apart part foar bern ûnder de 1,20 m (Kids Waterpark Playa).

## Skiednis
De bou fan it Tikibad begûn yn 1981 op de dimpte westlike part fan de fiver en sichtline rjochting de eardere tsjerkefolly. It swimbad waard op 19 april 1984 iepene troch Pieter van Vollenhoven. It Tikibad iepene mei in golfslachbad, de glydbanen de *Groene Barracuda* en de *Blauwe Haai* en in whirlpool. Yn 1994 folge in útwreiding mei ferskate glydbanen en in lazy river. Oant 2008 wie der ek in sauna. Sûnt dy tiid binne der allinnich noch inkelde yndividuele stoomkabines. Yn jannewaris 2016 is it ynterieur fernijd. Yn 2017 waard in oerdutsen wetterpark (Kids Waterpark Playa) foar bern boud. Sûnt de Koroanafiruspandemy is it bûtenbad skieden fan it binnenbad en moat in besite apart reservearre wurde, en wurd de lisgreide net mear brûkt. Fiif fan de ienentweintich glydbanen binne ûnderdiel fan it bûtenbad.

## Glydbanen
PC 1906

De **[[PC]] fan [[1906]]** waard op woansdei 1 augustus ferkeatst. It wie de 55ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken partoer 12 Kooistra en partoer 19 Osinga. De 55ste edysje waard wûn troch it partoer fan Tjeerd Wiebrens Kooistra fan Dokkum, Sytze Abeles Kooistra en Catrinus Werkhoven beide fan Wytmarsum. Sytze Abeles Kooistra waard ta kening útroppen.

## Steande nûmers
Tjeerd Kooistra hie op de earste list in steand nûmer en gie derom daalks troch nei de twadde list. Op de twadde list hie Rintje Osinga in steand nûmer en gie fan de earste list daalks troch nei de tredde list. Tjeerd Wiebrens Kooistra hie yn de heale finale in steand nûmer en gie dêrom nei de tredde list daalks troch nei de finale. 

## Earste list

## Twadde list

## Tredde list

## Heale finale

## Finale
Tredde Slinke

De **Tredde Slinke** is in tijslinke; in wetterril dêr't eb- en floedwetter troch streamt, dy't oan de súdeastkant fan Skylge leit. 

De Tredde Slinke rint troch de Boskplaat. Fierder nei it westen binne de Twadde Dúntsjes, en dêrfoarby de Twadde Slinke; it earste wenplak is it doarp Easterein, sa'n 7,5 km nei it westen. Nei it easten binne de Tredde Dúntsjes, mei dêr foarby de Fjirde Slinke.

Fan de Waadsee út, foarmet de Tredde Slinke in iepening apart, net foarme in gearhing mei oare rillen. Fan de noardkant is der gjin ferbining mei de Noardsee; dy kant is ôfsletten troch de Derk Hoekstra Stodyk, dy't oan de Noardseekant gâns de Boskplaat oer giet. It streamgebiet leit minoftemear tusken strânpeal 23 en strânpeal 25. Tsjin de slinke oer, stiet oan de Noardseekant in drinkelingehúske.
PC 1905

De **[[PC]] fan [[1905]]** waard op woansdei 2 augustus ferkeatst. It wie de 54ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken partoer 9 Oosterbaan en partoer 19 Kooistra. De 54ste edysje waard wûn troch it partoer fan Tjeerd Wiebrens Kooistra, Jan Wiebrens Kooistra beide fan Dokkum en Gerrit Terpstra fan Marsum. Tjeerd Wiebrens Kooistra waard ta kening útroppen.

## Steande nûmers
Op de tredde list hie Tjeerd Wiebrens Kooistra in steand nûmer en gie daalks troch nei de heale finale. Anne Oosterbaan hie yn de heale finale in steand nûmer en gie dêrom nei de tredde list daalks troch nei de finale. 

## Earste list

## Twadde list

## Tredde list

## Heale finale

## Finale
Nije Willemshaven

De **Nije Willemshaven** yn de stêd Harns is in haven yn it havengebiet fan Harns. De haven wurdt skieden fan de binnenstêd fan Harns troch in kearmuorre, dy't de stêd beskermet tsjin stoarmfloeden. Neist dat hjir in protte monumintale skippen foar anker lizze, is dit ek de wichtichste evenemintelokaasje fan de stêd. Sa binne hawwe de de Tall Ships' Races yn 2014, 2018 en 2022 Harns oandien, as begjin- of eindpunt, of as stop ûnderweis. Yn 2023 foarme de Nije Willemshaven de eftergrûn by The Passion 2023. 

## Keppelings om útens
* Mear oer de Nij Willemshaven (nl)
Zita fan Lucca

**Zita fan Lucca** (Lucca,  1212 of 1218 - dêre ferstoarn op 27 april 1272) is in Italjaanske hillige yn 'e Roomsk-Katolike Tsjerke.

## Libben
Zita waard om it jier 1212 hinne berne yn in earme, mar fromme hûshâlding yn 'e omkriten fan Lucca. As jong famke waard hja nei de rike famylje Fatinelli yn Lucca stjoerd, dêr't hja har hiele libben wurkjen bleau as faam yn 'e hûshâlding.   

Se wie warber en stie bekend om har nederigens en meilibjen mei earme minsken. Alhoewol't hja somtiden útlake of min behannele waard troch oar tsjinstfolk, bleau se freonlik, ferduldich en tawijd oan har leauwe. Se dielde har iten mei earmen en gie alle dagen nei de misse foardat it wurk begûn.   

Neffens tsjûgen fersprate der by har ferstjerren yn 1272 in hiele wûnderlike rook troch it hûs.

## Hillichferklearring

Zita waard yn 1696 hillich ferklearre troch paus Innosintius XII (guon boarnen skriuwe dat doe de kanonisaasje befêstige waard om't Zita al iuwenlang fereare waard). It geve lichem fan Zita wurdt noch altiten bewarre yn 'e Sint-Fredianobasilyk yn Lucca, dêr't pylgers har ek hjoed-de-dei noch jimmeroan ferearje. De ferearing fan Sint-Zita fersprate him ek nei Ingelân en Spanje. Yn Ingelân waard har feestdei yn guon gebieten as in  maids' holiday fierd — in fakânsjedei foar tsjinstfammen.

Zita is yn Itaalje in tige populêre folkshillige, fral yn Toskane. Yn Lucca wurdt alle jierren op har feestdei in grutte merk en prosesje holden. Hja is beskermhillige fan tsjinstfamkes, hûshâldsters, itensierders, skjinmakkers en hûspersoniel yn it algemien. Se kin oanroppen wurde by pine yn 'e holle, earmoede, honger en spanningen yn 'e hûshâlding. 

## Leginden
Oer Zita binne ferskillende leginden bekend.

It bôlewûnder giet oer it útdielen fan bôle ûnder earmen sûnder de tastimming fan frou Fatinelli. Doe't har koer kontrolearre waard, wiene de bôlen yn blommen feroare.  

In oare oerlevering ferhellet dat ingelen it hûshâldlike wurk yn 'e koken dienen, dat Zita net ôfmakke om't hja fuort moast om immen te helpen. 

## Feestdei
De feestdei fan Zita is op 27 april fêststeld. 

## Attributen
De kaaien en bôle ferwize nei it hûshâldzjen en har goederjouwskens, blommen betinke it bôlewûnder en in krúk of koer binne it symboal fan tsjinstberens.
Innosintius XII

**Innosintius XII** (bertenamme Antonio Pignatelli; * 13 maart 1615 in Spinazzola; † 27 septimber 1700 yn Rome) wie fan 1691 oant en mei 1700 paus fan 'e Roomsk-Katolike Tsjerke.

= Iere libben ==
Pignatelli stamde út in aadlik hûs út it Keninkryk Napels. Hy studearre rjochten oan it Collegio Romano yn Rome en yn 'e âldens fan 20 jier waard er yn tsjinst nommen oan it hôf fan paus Urbanus VIII. Hy wie gûverneur fan Fano, Viterbo en Perugia, nuntius yn Poalen en aartsbiskop fan Lecce foardat er yn 1681 kardinaal waard.

Yn 1691 ferstoar paus Aleksander VIII. Troch de skelen tusken it Keninkryk Frankryk, Spanje en it Hillige Roomske Ryk slagge it de kardinalen ynearsten net om in mienskiplike kandidaat nei foarren te skowen. Nei fiif moannen waard kardinaal Pignatelli as in kompromis tusken de kardinalen fan Frankryk en it Hillige Roomske Ryk útsteld. Mei de stipe fan 53 út 61 stimmen waard Pingatelli ta paus keazen en op 15 july 1691 kroand.     

## Pontifikaat
Innosintius krige fral namme om syn striid tsjin it nepotisme yn 'e Tsjerke. Yn 1692 kundige hy de ferneamde pauslike bul *Romanum decet pontificem* ôf. Dy bul ferbea it om famyljeleden wichtige tsjerklike amten te jaan. De bul makke in ein oan it amt fan 'e saneamde kardinaal-neef (it hawwen fan in machtich famyljelid fan 'e paus as fertrouweling). Ek diktearre de bul dat de paus tenei gjin gebrûk meitsje mocht fan 'e mooglikheid om syn famylje te begeunstigjen. Mei de bul makke Innosintius in ein oan iuwenâlde wensten, dy't it pausdom faak in minne namme joegen.  

Ek fierde Innosintius bestjoerlike en finansjele herfoarmings troch. Hy besocht in ein te meitsjen oan 'e ferkeap fan tsjerklike amten en fierde in suniger belied yn 'e pauslike staten. Ek lei paus Innosintius XII mear klam op it wolwêzen fan it folk fan Rome.  

Yn syn pontifikaat bleaune tusken de Hillige Stoel en Loadewyk XIV fan Frankryk de minne ferhâldings, fral oer de saneamde Gallikaanse Artikelen (1682), fjouwer ferklearringen dy't de soevereiniteit fan 'e Frânske kening oer tsjerklike saken yn Frankryk fêstigen. Mei diplomatike ynspannings wist de paus lykwols in fermoedsoening te beävensearjen. De Frânske kening liet de útfiering fan dy artikelen gewurde en de paus werstelde de bannen mei Frankryk yn 1693. 

Paus Innosintius XII bleau trou oan 'e katolike otterdoksy, mar gie as it heal koe konflikten út 'e wei. Hy trune de missy oan en stifte sosjale ynstelllingen, lykas it Collegium Urbano foar missy en in weeshûs yn Rome.

Yn 'e âldens fan 85 jier ferstoar paus Innosintius XII. Hy waard begroeven yn 'e Sint-Pitersbasilyk. Innosintius XII gie de skiednis yn as in ienfâldich en dimmen lieder, itjinge him populêr makke by de minsken. Alhoewol't paus Innosintius XII in moreel poerbêste paus wie, folge der gjin offisjele sillich- of hillichferklearring.
PC 1903

De **[[PC]] fan [[1903]]** waard op woansdei 29 july ferkeatst. It wie de 52ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken partoer 14 Werkhoven en partoer 19 Reitsma. Reitsma hie yn de heale finale in steand nûmer en gie derom nei de twadde list daalks troch nei de finale. De 52ste edysje waard wûn troch it partoer fan Jan Reitsma fan Penjum,  Johannes Struiksma fan Wommels en Minze Johannes de Vries fan Bitgum. Jan Reitsma waard foar de tredde kear útroppen ta kening fan de PC.

## Earste list

## Twadde list

## Tredde list

## Heale finale

## Finale
PC 1904

De **[[PC]] fan [[1904]]** waard op woansdei 3 augustus ferkeatst. It wie de 53ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken partoer 3 Helfrich en partoer 16 Hovinga. De 53ste edysje waard wûn troch it partoer fan Pieter Hovinga fan Marsum,  Rinze Feitsma fan Wommels en Lodewijk Leicht fan Frjentsjer. Pieter Hovinga waard ta kening útroppen.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Niam-Niampappegaai

De **Niam-Niampappegaai** (*Poicephalus crassus*) is in pappegaaiesoarte yn it skaai grutkoppappegaaien (*Poicephalus*) út de famylje Pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld (*Psittacidae*). De fûgel is ien fan 'e minste bekende pappegaaien en waard foar it earst yn 2017 fotografearre.

## Skaaimerken

Niam-Niampappegaaien hawwe gjin seksuele dimorfy. De fûgel hat in griisbrune kop en boarst, in griene búk en boppedielen en griene ûnderwjukken, in feale ûndersnaffel en oranje eagen. Oars as oare pappegaaien yn it skaai ha Niam-Niampappegaaien gjin giel ûnder de wjukken.

## Fersprieding
De fûgel is hast endemysk yn 'e Sintraal Afrikaanske Republyk en hat in grut ferspriedingsgebiet dat fan eastlik Kameroen en súdwestlik Tsjaad oer de Sintraal-Afrikaanske Republyk en it uterste noarden fan Kongo-Kinsjasa oant de súdwestlike râne fan Sûdan leit. It habitat bestiet út savannes oant tichte bosken.

It is net bekend hoe âld wylde Niam-Niampappegaaien wurde, mar besibbe soarten wurde likernôch 20 oant 30 jier âld en yn finzenskip 50 jier of sels âlder. 

## Iten
De fûgels ha in grut ferskaat oan iten. It is waarnommen dat se sied, fruit, blêd, nektar, ynsekten, mais en gierst ite. Boeren sjogge de fûgels as pleachfûgel om't se griente en fruitbeammen plonderje.   

## Status
De wrâldpopulaasje fan 'e soarte is net kwantifisearre. It is ien fan 'e minst bekende Afrikaanske papegaaien, mar oannommen wurdt dat er faak oant algemien foarkomt (del Hoyo et al. 1997). Om't it boskgebiet stadichoan ferdwynt yn it ferspriedingsgebiet, wurdt der tocht dat de populaasje tebek rint. Fanwegen it grutte ferspriedingsgebiet wurdt de soarte troch de IUCN as net bedrige (*Least Concern*, 2024) op 'e Reade list klassifisearre.

## Namme
De namme Niam-niampappegaai ferwiist nei de etnyske groep Azande yn Sintraal-Afrika, dy’t eartiids troch buorfolken (en letter ek troch Jeropeeske ûntdekkers) “Niam-Niam” neamd waard. Dy namme wie gjin eigen namme fan it folk sels, mar in namme dy't oaren har joegen. De namme Niam-Niam komt nei alle gedachten út in wurd dat itensierders of iters betsjut en waard brûkt omdat de Azande troch guon buorfolken as kannibalen beskôge waarden, in stereotyp dat letter as sterk oerdreaun beskôge waard).
Senegalpappegaai

De **Senegalpapegaai** (*Poicephalus senegalus*) is in middelgrutte papegaaiesoarte yn it skaai grutkoppappegaaien (*Poicephalus*) út 'e ûnderfamylje fan 'e Afrikaanske pappegaaien (*Psittacinae*). Yn it Nederlânsk hjit de fûgel *Bont Boertje*, in ferwizing nei de kleuren en it koartswilige (*boertig*) karakter fan 'e fûgel. 

## Skaaimerken

De Senegalpapegaai is sawat 24 sm lang en weaget tusken de 120 en 170 gram. Hy hat in grize kop en boppeboarst, in grien boppeliif en boarst en ûnder in brede oranje oant giele bân, dy't in soarte fan V-foarm op 'e búk foarmet. De kleur fan dy boarstbân ferskilt neffens ûndersoarte. De iris is giel by folwoeksen fûgels, en de snaffel is donkergriis. Om it each is in donkere eachring.

## Fersprieding
De Senegalpappegaai komt yn West-Afrika foar fan Senegal en Gambia oant súdlik Maly, Nigearia en de súdlike útrinners fan Tsjaad. Hy libbet meast yn iepen bosken, savannes en agraryske gebieten mei beammen dêr’t er in nêst yn bouwe kin.

De soarte is ferdield yn twa oant trije ûndersoarten: 

* *Poicephalus senegalus senegalus* – komt foar fan Gambia en Guinee-Bissau oant súdlik [Niger], noardlik [Kameroen en súdwestlik Tsjaad.
* *Poicephalus senegalus versteri* (Finsch, 1863) – komt foar fan noardwestlik Ivoarkust oant súdwestlik Nigearia.

Guon behannelje ek de eastlikste populaasje fan senegalus as in ûndersoarte: 

* *Poicephalus senegalus mesotypus* (Reichenow, 1910) – komt foar yn noardeastlik Nigearia en oangrinzgjende gebieten fan Niger, súdwestlik Tsjaad en noardlik Kameroen.

## Hâlden en dragen
Senegalpapegaaien libje meastal yn pearkes of lytse groepkes. Se binne tige sosjaal en nijsgjirrich, mar kinne ek beskermjend wêze oer har territoarium. Se ite benammen sied, nuten, fruchten en soms blomknoppen.

It wyfke leit meastentiids 3 oant 4 aaien yn in holte fan in beam. De briedtiid duorret sa'n 4 wiken en de jongen fleane nei sa'n 9 wiken út.

## Status
Senegalpappegaaien binne tige populêr om te hâlden. Dat feroarsake in hiel soad jacht op 'e soarte en tusken 1975 en 2014 binne der neffens BirdLife mear as 800.000 libbene fûgels út Afrika eksportearre. Ek hjoed-de-dei foarmet de hannel in risiko foar de fûgel en tusken 2004 en 2015 waarden 70.000 fûgels út Afrika eksportearre, ek al wurdt de fûgel no beskerme ûnder CITES taheakke II. In oar probleem foarmet de ûntbosking troch omsetting nei lânbou en kommersjele houtwinning. As de âlde beammen ferdwine is der minder nêstgelegenheid foar de fûgel. Yn guon gebieten wurde de fûgels troch boeren as pleachfûgels sjoen.

De IUCN klassifisearret de fûgel as net bedrige (*Least Concern*, 2019) op 'e Reade list, mar de soarte rint yn oantallen tebek. 

## Hûsdier
De Senegalpapegaai is in populêre húsfûgel om't er relatyf stil, yntelligint en oanhinklik is. Hy kin goed praten leare en hat in freonlik karakter, mar freget wol in soad sosjaal kontakt en geastlike útdaging.
PC 1902

De **[[PC]] fan [[1902]]** waard op woansdei 30 july ferkeatst. It wie de 51ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken partoer 9 Kuperus en partoer 14 de Vries. De 51ste edysje waard wûn troch it partoer fan Jan Sjoerds Kuperus,  Sytze Abeles Kooistra beide fan Wytmarsum en Johannes Struiksma fan Wommels. Jan Kuperus waard foar de twadde kear útroppen ta kening fan de PC.

## Steande nûmers
Hesselius van der Heide hie op de earste list in steand nûmer en gie derom daalks troch nei de twadde list. Op de twadde list hie Jan Reitsma in steand nûmer en gie fan de earste list daalks troch nei de tredde list. Op de tredde list hie Minze Johannes de Vries in steand nûmer en gie daalks troch nei de heale finale. Jan Sjoerds Kuperus hie yn de heale finale in steand nûmer en gie dêrom nei de tredde list daalks troch nei de finale. 

## Earste list

## Twadde list

## Tredde list

## Heale finale

## Finale
PC 1901

De **[[PC]] fan [[1901]]** waard op woansdei 31 july ferkeatst. It wie de 50ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken partoer 1 de Vries en partoer 4 Reitsma. De 50ste edysje waard wûn troch it partoer fan Jan Reitsma fan Penjum,  Jan Sjoerds Kuperus fan Marsum en Meindert Helfrich fan Kimswerd. Jan Sjoerds Kuperus waard ta kening útroppen.

## Steande nûmers
Oepke Elgersma hie op de earste list in steand nûmer en gie derom daalks troch nei de twadde list. Op de twadde list hie Johannes Struiksma in steand nûmer en gie fan de earste list daalks troch nei de heale finale.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Fjirde Slinke

De **Fjirde Slinke** is in tijslinke; in wetterril dêr't eb- en floedwetter troch streamt, dy't oan de súdeastkant fan Skylge leit. 

De Fjirde Slinke rint troch de Boskplaat. Fierder nei it westen binne de Tredde Dúntsjes, en dêrfoarby de Tredde Slinke; it earste wenplak is it doarp Easterein, sa'n 9 km nei it westen. Nei it easten binne de Hempollen, of *Fjirde Dúntsjes*, mei dêr foarby de Fyfde Slinke.

Fan de Waadsee út, foarmet de Fjirde Slinke ien iepening, mar op it lân binne it eins twa slinken ticht bylkoar dy't op de oargong nei see gearfloeie. Fan de noardkant is der gjin ferbining mei de Noardsee; dy kant is ôfsletten troch de Derk Hoekstra Stodyk, dy't oan de Noardseekant gâns de Boskplaat oer giet. It streamgebiet leit min ofte mear tusken strânpeal 25 en strânpeal 26. Tsjin de slinke oer, stiet oan de Noardseekant de Noardkaap.
Noardkaap (Skylge)

De **Noardkaap** of **Lytse Kaap** wie in seekaap makke fan stiel, op it Waadeilân Skylge. De kaap tsjinne mei de grutte seiskante foarm as deimark foar de skipfert.

De kaap fan stiel stie op it noarlikste en eastliste punt fan Skylge, mar waard yn 1978 ôfbrutsen. It selde jier waard der lykwols troch in partikulier in nije kaap bekostige en set, lykwols net mei in seiskant.
Hindoetimpel fan De Helder

De **Hindoetimpel** yn it Noard-Hollânske plak De Helder is in oan 'e Hindoeïstyske god Ganesha wijd. It is de âldste Gansesha-timpel fan Nederlân. 

De timpel waard yn 1991 stifte troch in oantal Sry Lankaanske Tamyl-minsken. 

Yn 2011 waard in begjin makke mei de bou fan 'e 17 meter hege toer, dy't yn septimber 2013 foltôge wie. Dêrnei waard de timpel op 'e nij ynwijd. De kleurrike timpel hat fiif ferdjippingen en stiet yn in wenwyk. Skilders út Yndia en Sry Lanka wurken mei oan 'e bou. 

By de iepening wiene hûnderten hindoe's oanwêzich en ek minsken út de buert wiene útnoege om de timpel te besjen.

## Keppeling om utens
* Side fan 'e timpel.
Volterra

**Volterra** is in stêd yn 'e provinsje Pisa yn 'e Italjaanske regio Toskane. De stêd waard stifte yn it Villanova-tiidrek (9e-7e iuw f.Kr.) en leit op in heuvel (511 m) mei útsjoch oer omlizzende heuvels. Volterra wie ien fan 'e tolve Etruskyske stêden fan Toskane. De stêd is in toeristysk sintrum.

De folgjende *frazioni* (doarpen) meitsje diel út fan 'e gemeente: Mazzolla, Montemiccioli, Pignano, Ponsano, Roncolla, Saline di Volterra, San Cipriano, Sensano, Ulignano, Villamagna.

## Skiednis

De oarsprong fan 'e delsetting giet werom oant de tiid fan 'e Urnefjildkultuer mei grêffjilden lykas La Badia, Le Ripaie en La Guerruccia út it Villanova-tiidrek (9e-7e iuw f.Kr.). Grykske kolonisten arrivearren yn 'e 8e iuw f.Kr. en letter wennen Etrusken dêr, dy't it plak Velathri, Felathri of Vlathri neamden as ien fan 'e tolve Etruskyske stêden. Njonken lânbou wiene ek mynbou en hannel yn koper en sâlt middelen fan bestean. Yn 'e 4e iuw f.Kr. waard in 7,3 km lange stedsmuorre foltôge. De komst fan 'e Romeinen betsjutte de anneksaasje yn 'e Italjaanske konfederaasje, sadat de ynwenners fan Volterra (Latyn: Volaterrae ) yn 90 f.Kr. it Romeinske steatsboargerskip krigen. 

De stêd waard yn 'e 5e iuw in biskopsstêd.

Mei't der lokale alúnfoarrieden ûntdutsen waarden, krige de Republyk Florâns ynteresse yn Volterra en troepen fan 'e Republyk oermasteren de stêd. It Florânske bewâld wie lykwols net altiten populêr en út en troch late it ferset ta opskuor. Dizze opstannen waarden troch Florâns delslein, benammen op 18 juny 1472, doe't Florânske soldaten ûnder it befel fan Federico da Montefeltro de stêd plonderen. Tolve oeren land hie de stêd te lijen fan deaslach, ferkrêftingen en ferneatiging, nettsjinsteande dat twa dagen earder Volterra him op 16 juny 1472 nei in belis fan 25 dagen oerjûn hie. In soad rike famyljes ferlieten de stêd en rekken harren besit kwyt.

Doe't de Republyk Florâns yn 1530 foel, kaam Volterra ûnder it bewâld fan 'e famylje Medici en letter folge de skiednis fan it Gruthartochdom Toskane.

## It besjen wurdich
* De Duomo di Volterra op it Piazza San Giovanni is yn romaanske styl boud en hat in 13e-iuwske preekstoel mei byldhoude panielen en basreliëfs. Foar de domtsjerke oer stiet de doopkapel (Battistero di San Giovanni).
* It fort fan 'e Medici is goed bewarre bleaun en noch jimmeroan yn gebrûk as finzenis.
* Yn 'e midsiuwen wie it Palazzo dei Priori it stedhûs. It paleis waard sûnt 1208 boud en is ien fan 'e âldste paleizen fan Toskane. 
* De Porta all'Arco is ien fan 'e Etruskyske stedspoarten.
* It Romeinsk teäter fan Volterra datearret út de earste iuw f.Kr.
* De kliffen Le Balze oan 'e râne fan 'e rots dêr't Volterra op leit brokkelje ôf en sa is der al in abdij en in tsjerke ferdwûn.
* Yn 'e Valle Bona binne Etruskyske grêven.

Volterra hat in grut tal musea. It Museo Guarnacci bewarret in soad oerbliuwsels fan 'e Etruskyske tiid. 

## Ofbylden

Volterra-TheatreRomain.jpg|Romeinsk teäter
1208 wurde mit dem Bau des Palazzo dei Priori in Volterra begonnen. 01.jpg|Palazzo dei Priori.
885VolterraDuomo.JPG|Domtsjerke.
Volterra Fortezza Medicea 001.JPG|Medici-fort.
De Havilland Canada DHC-2 Beaver

De **De Havilland Canada DHC-2 Beaver** (ek **DHC-2** neamd) is in fleantúch mei ien motor, dat fan 1947 oant 1967 boud waard troch De Havilland Canada, de Kanadeeske dochterûndernimming fan De Havilland. It is ornearre foar koarte start- en lâningsbanen en wurdt ek as wetterfleantúch levere. Der binne yn totaal 1657 fan boud.

De standert DHC-2 Beaver is útrist mei in njoggensilinder stjermotor dy't in maksimaal fermogen fan 450 pk leveret. It lêste model, mei de namme Turbo Beaver, is útrist mei in turboprop.

De Beaver is in alsidich fleantúch dat yn benammen Kanada in ikoan wurden is fan in *[[bush plane]]* dy't ôfhandich lizzende plakken berikber meitsje kin. Yn 2008 is der sels in gouden Kanadeeske munt útjûn mei in ôfbylding fan dit tastel. Noch hieltyd binne grutte oantallen Beavers operasjoneel en der wurde noch altyd reserveûnderdielen foar dit type makke. 

## Trivia
In Beaver fan de Keninklike Nij-Seelandske loftmacht (RNZAF) hie in stypjende rol yn de Trans-Antarktyske Ekspedysje fan Edmund Hillary yn 1958 nei de Súdpoal.

## Spesifikaasjes

## Ferlykbere fleantugen
* Stinson Reliant
* Noorduyn Norseman
Mûne fan De Helder

**De Goede Verwachting** is in tradisjonele wynmûne yn De Helder yn 'e provinsje Noard-Hollân. De mûne waard yn 'e jierren 2023-2025 boud.

Op likernôch itselde plak as de hjoeddeiske mûne stie yn 'e 19e iuw de houtseachmûne mei de namme De Goede Verwachting. Dy mûne spile in wichtige rol by de skipsbou en de lokale ekonomy fan it plak. Yn septimber 1897 baarnde dy mûne troch de bliksem ôf. Der folge doe gjin werbou fan dy mûne.   

De Helder wie ea ryk oan mûnen, mar nei't ek De Eendracht yn 1916 ferdwûn, hie De Helder hielendal gjin grutte mûne mear. 

Yn 'e jierren 2023–2025 waard op it Vinkenterrein/Molenwerf in replika boud fan 'e Goede Verwachting. De nije mûne is in inisjatyf fan 'e Helderske mûnestifting om it plak wer in mûne te jaan en it gebiet te ferfraaien. 

De mûne krige yn 'e plannen net de âlde funksje as houtseachmûne werom, mar wurdt as nôtmûne ynrjochte. Dêrnjonken kriget de mûne in toeristyske funksje en wurde der yn 'e mûneskuorre twa hierwenten ûnderbrocht.