open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stripskipspriis

De **stripskipspriis** is de ienige oeuvrepriis dy't Nederlân ken foar stripmakkers. De priis wurdt alle jierren takend troch it Het Stripschap, in genoatskip fan stripleafhawwers. Oan de priis sit gjin jildbedrach fêst.

## Winners
By de winners binne guons dêr't de namme fan harren bekendste strip(s) by  fermeld steane; de priis jildt lykwols foar al harren wurk.

* 2019 - Typex, pseudonym fan Raymond Koot
* 2018 - Peter van Dongen
* 2017 - Willem Ritstier
* 2016 - Maaike Hartjes
* 2015 - Marcel Ruijters
* 2014 - Fred de Heij
* 2013 - Paul Teng (*Delgadito* (striprige), *Libertair intermezzo* en *De telescoop*)
* 2012 - Eric Heuvel (*January Jones, Bud Broadway* en *Geheim van de tijd*)
* 2011 - Minck Oosterveer (*Jack Pott, Nicky Saxx* en *Ronson inc.*)
* 2010 - Jesse van Muylwijck (*[[De Rechter]]*)
* 2009 - Barbara Stok, foar it hiele oeuvre, *Barbaraal*.
* 2008 - Erik Kriek (*[[Gutsman]]*)
* 2007 - Aloys Oosterwijk. (*[[Willems wereld]]*)
* 2006 - Gerard Leever pseudonym: Gleever. (Oktoknopie, Suus & Sas)
* 2005 - Jan Steeman (Roel Dijkstra, Noortje)
* 2004 - Mark Retera (Dirkjan)
* 2003 - John Reid, Bastiaan Geleijnse en Jean-Marc van Tol (Fokke & Sukke)
* 2002 - Eric Schreurs (Joop Klepzeiker)
* 2001 - Daan Jippes (Donald Duck, Twee voor thee)
* 2000 - Willem (Lust en strijd, Per abuis, Storm over Batavia)
* 1999 - Peter de Wit (Gilles de Geus, Sigmund)
* 1998 - Joost Swarte (Jopo de Pojo, Katoen & Pinbal)
* 1997 - Peter Pontiac (Kraut, Requiem Fortissimo, Pontiac Review)
* 1996 - Hanco Kolk (Gilles de Geus, Meccano, S1ngle)
* 1995 - Wilbert Plijnaar, Jan van Die en Robert van der Kroft (Sjors en Sjimmie, Claire)
* 1994 - Don Lawrence (Storm, Trigië)
* 1993 - Kamagurka (Bert en Bobje, Cowboy Henk)
* 1992 - Hein de Kort (Dirk & Desiree, Pardon lul, Eikels)
* 1991 - René Windig en Eddie de Jong (Heinz)
* 1990 - Henk Kuijpers (Franka)
* 1989 - Theo van den Boogaard (Sjef van Oekel)
* 1988 - Toon van Driel (F.C. Knudde, Stamgasten)
* 1987 - Gerrit de Jager (De familie Doorzon)
* 1986 - Dick Matena (Mythen, De Prediker, De Argonautjes, Lazarus Stone)
* 1985 - Peter de Smet (De Generaal, Joris P.K., Viva Zapapa, Lodewijk)
* 1984 - Piet Wijn (Aram van de eilanden, Douwe Dabbert)
* 1983 - Peter van Straaten (Vader en Zoon)
* 1982 - Marten Toonder (Tom Poes)
* 1981 - Jean Dulieu (Paulus de Boskabouter)
* 1980 - Jan Kruis (Jan, Jans en de Kinderen)
* 1979 - Jaap Vegter
* 1978 - Martin Lodewijk (Agent 327)
* 1977 - Leny Zwalve en Evert Geradts (Jan Zeiloor, blad Tante Leny Presenteert)
* 1976 - Maurice Tillieux (Guus Slim) en Jijé (Jerry Spring)
* 1975 - Hans G. Kresse (Erik de Noarman) en Lo Hartog van Banda
* 1974 - Utjouwerij Skarabee
Russen

De **Russen** binne in East-Slavysk folk dat har fêstige hat yn Ruslân. Harren taal is it Russysk, en almeast binne hja Russysk-otterdoks.

De Russen binne by, it opslitsen fan de Slaven, fan Poalen út nei it easten gongen nei de hjoeddeiske Russyske Leechflakte. De namme tsjut nei alle gedachten op de lytsere groep Wytsingen dy't har letter yn it gebiet fêstigen, op de hannelsrûte nei de Swarte See, en dy't yn 'e rin fan 'e tiid hielendal yn it Slavyske folk opnaam is. Op dyselde wize waard ek it lytse Mongoalske folk opnaam, foar sa fier it nei it útienfallen fan harren ryk yn it Russyske gebiet efterbleau.

De Russen binne mei sa'n 137 miljoen minsken it grutste folk fan Jeropa. Njonken 116 miljoen yn Ruslân, 8 miljoen yn de Oekraïne, 5 miljoen yn Kazakstan en 1 miljoen yn Wyt-Ruslân, binne der ek Russyske mienskippen yn de Baltyske Steaten, yn de Feriene Steaten en yn West-Jeropa.
Striproman

Een **striproman** of **byldroman** (yn it ingelsk **graphic novel**) is in stripferhaal dat yn boekfoarm útjûn wurdt, meastal mei wiidweidige en somtiids yngewikkelde ferhaallinen en trochstrings makke foar folwoeksenen en mei in literêre ynslach. 

Yn Jeropa wurdt De Ballade van de Sâlte See fan Hugo Pratt beskôge as de earste striproman (1975). Yn Amearika wurdt meastentiids *[[A Contract with God]]* fan Will Eisner oanwiisd as it earste ferskinen (1978). Stripromans binne tsjokke stripboeken mei mear siden as de gebrûklike 48 of 64 siden. Faak binne tekenings yn swart-wyt. Benammen útjouwerij Casterman joech yn tachtiger jierren in protte stripromans út yn de rige Wordt Vervolgd Novellen. Hjirby sieten riges lykas de Duistere Steden fan Francois Schuiten/Benoit Peeters en Guisseppe Bergman fan Milo Manara en losse ferhalen fan Loustal, Comez, Servais.

Tsjintwurdich ferskine der in protte autobiografyske stripromans by ferskate spesjalisearre útjouwers as Oog & Blik, Sherpa en Atlas. Casterman hat him foar it meastepart werom lutsen út dizze merk.
Hugo Pratt

**Hugo Pratt**, berne as **Ugo Eugenio Prat** (Rimini, 15 juny 1927 – Lausanne, 20 augustus 1995) wie in Italjaanske striptekener dy't benammen bekend stie as de makker fan Corto Maltese.

It wurk fan dizze tige talintfolle tekener wurdt troch guon op ien line set mei dat fan grutte fertellers lykas Dumas, Conrad en London. Dat is net oerdreaun, want al syn ferhalen litte har lêze krektas in roman. By Pratt kaam de literatuer yn it byldferhaal terjochte en mei De Ballade fan de Sâlte See makke er de earste striproman. Yn de ferhalen fan Pratt komme wûnderlike persoanen foar: fraaie gesichten, moaie froulju, ferdreaune swalkers en riedseleftige helden.

It wurk fan Pratt liket op earste oansjen wat oerflakkich, mar by it lêzen docht bliken dat syn ferhalen mysterieus en net te bedjipjen binne. De klam leit altyd op kammeraatskip, mar it gefoel fan kammeraatskip giet faak skûl efter irony, en by Pratt is irony in foarm fan hoedenens.

## Bibliografy

**Asso di Picche* / *L'As de pique*
**El sargento Kirk* / *Sgt. Kirk* (1953-59) (tegearre mei Hector Oesterheld)
**Ticonderoga* (1957-1958)
**[[Ernie Pike]]* (1957-1959)
**Ann y Dan* / *Ann fan de Jungle*
**Capitan Cormorant* (1962)
**Fort Wheeling* (1962)
**Corto Maltese* (1967-92)
***[[De Ballade fan de sâlte see]]* (1967)
***Yn it teken fan de stienbok* (1970)
***Corto altyd mar fierder*
***Les Celtiques* (1971-1972)
***De Ethiopiërs* (1972-1973)
***Corte sconta detta Arcana* (1974-1975)
***Fabel fan Venetië - Sirat Al-Bunduqiyyah*
***La casa dorata di Samarcanda* / *La Maison dorée de Samarkand* (1980)
***La Jeunesse de Corto* (1981)
***Tango...y todo a media luz* / *Tango* (1985)
***Elvetiche* / *Les Helvétiques* (1987)
***Mu* (1988)
**Gli scorpioni del deserto* / *Les Scorpions du Desert* / *The Scorpions of the Desert* (1969-92)
***De Woestijnschorpioenen* [episoade 1] (1969-73)
***Piccolo chalet...* (1975)
***Vanghe Dancale* (1980)
***Dry Martini Parlor* (1982)
***Brise de mer* (1992)
**Sven - L'homme des Caraïbes* (1976)
**La macumba du Gringo* (1977)
**À l'Ouest de l'Éden* (1978)
**Jesuit Joe* (1980)
**Tutto ricominciò con un'estate indiana* / *Indian Summer* (1983) (tegearre mei Milo Manara)
**Cato Zulu* (1984-88)
**El Gaucho* (1991)
**Saint-Exupéry - le dernier vol* (1994)
**Morgan* (1995)
Yndustriële Revolúsje

De **Yndustriële Revolúsje** begûn oan de ein fan de 18e iuw yn Ingelân. Foar dy tiid waarden produkten inkeld mei de hân produsearre, wilens de Yndustriële Revolúsje feroare dat en der waard brûkme makke fan masines om ferskate saken te produsearjen. 

## Untjouwings
Ien fan de belangrykste útfinings dy´t tige fan belang wie foar it begjin fan de Yndustriële Revolúsje, wie de stoommasine. Nei de útfining fan de stoommasine, wie it mei de ferbetterings fan James Watt fan 1777 ôf mooglik om meganyske enerzjy beskikber te stellen, sadat der gjin ferlet fan hynders of oksen mear wie, en der gâns mear produsearre wurde koe. 
Foar de tekstylyndustry die de spinmasine *Spinning Jenny* fertuten, lytse bedriuwkes woeksen ta mânske fabriken. Mei dy mânske fabriken wie der hieltyd mear ferlet fan brânstof. De koaleyndustry groeide en omdat der nije techniken kamen om de koalen op in ienfâldigere wize út 'e grûn te krijen wie der ek in massaproduskje fan koalen.

## Ynfrastruktuer
Healwei de 17e iuw waarden de haaddiken brûkt dy't fjirtjin iuwen earder troch de Romeinen oanlein wienen. It guod dat produsearre waard moast ferfierd wurde nei de winkels, klanten ensfh. Der wie dus grut ferlet fan in better ferfiernetwurk en yn 'e lette 18e iuw waarden nije diken oanlein.
Net allinnich diken, mar ek kanalen waarden groeven om de stienkoal en izer te ferfieren. De stoommasine wie de grûnslach foar de stoomtrein, dy't in soad guod ferfiere koe.

## Sosjale konsekwinsjes
Mei de yndustrialisaasje moasten der fabriken boud wurde foar de massaproduksje. De arbeiders teagen nei de kriten dêr't dy fabriken stiene. In proses fan snelle urbanisaasje kaam opgong fan foarhinne lytse doarpkes en stedsjes. Dy fabriken fersmoargen tige, en dat wie net sûn foar de minsken yn de neiste omkriten fan it fabryk. De steammasines bliezen tsjokke reekwolken de hiele stêd troch en ferverijen wettere harren ôffal fuort op de rivier út. Lykwols streamden minsken fan it plattelân faak fanneed massaal derhinne foar wurk. In nije sosjale klasse ûntstie: de arbeiders, oftewol it yndustriële proletariaat. De arbeiders moasten yn oerbefolke krottewiken wenje dêr't sy slim behûze wienen mei amper sanitêr. De libbensferwachting wie trochstrings leech, en de bernestjerte heech. 

Foar de Yndustriële Revolúsje wie der ek al berne-arbeid, mar mei de groeiende befolking en ûnderrjocht waard it better sichtber. Oan 'e ein fan de 19e iuw waarden der rûnom yn West-Jeropa wetten yntsjinne tsjin de bernearbeid. Yn deselde iuw kaam it sosjalisme fan 'e grûn. 

De minne arbeidsomstannichheden fan de arbeidersklasse ûnder de yndustrialisaasje wurdt ek wol de sosjale kwestje neamd. Yn de rin fan de iuw soenen de arbeiders in politike beweging foarme om harren omstannigens te ferberterjen. Neffens Karl Marx wie it yndustrieel proletariaat de drager fan de sosjalistyske beweging.  Yn Fryslân wie yn dy tiid amper yndustry, mar de sosjalistyske politisy Ferdinand Domela Nieuwenhuis en Pieter Jelles Troelstra hienen harren grutste oanhing yn de provinsje Fryslân.

## Ferwizing nei boarne
Jack London (skriuwer)

**Jack London**, skûlnamme fan **John Griffith Chaney** (San Fransisko, Kalifornje, 12 jannewaris 1876 - Glen Ellen, Kalifornje, 22 novimber 1916), wie in Amerikaansk sjoernalist en skriuwer fan romans en koarte ferhalen. As pionier fan kommersjele fiksje en Amerikaanske tydskriften wie er ien fan 'e earste Amerikaanske auteurs dy't  ynternasjonaal ferneamd waard en in grut fortún fertsjinne mei skriuwen. Hy wie ek in ynnovator yn it sjenre dat letter bekend wurde soe as science fiction.

London hearde ta radikale literêre groep *The Crowd* yn San Francisco en wie in hertstochtlik foarstanner fan bistewolwêzen, arbeidersrjochten en sosjalisme.   London skreau ferskate wurken dy't oer dizze ûnderwerpen gienen, lykas syn dystopyske roman *The Iron Heel*, syn non-fiksje-eksposé *The People of the Abyss*, *War of the Classes* en *Before Adam*.

Syn bekendste wurken binne ûnder oaren *The Call of the Wild* en *White Fang*, dy't beide spylje yn Alaska en de Yukon ûnder de Klondike Gold Rush, en ek de koarte ferhalen *To Build a Fire*, *An Odyssey of the North* en *Love of Life*. Hy skreau ek oer de Stille Súdsee yn ferhalen lykas *The Pearls of Parlay* en *The Heathen*.

## Wichtichste wurken

*1900: *The Son of the Wolf*, koart ferhaal
*1902: *A Daughter of the Snows*, roman
*1903: *The People of the Abyss*, roman
*1903: *The Call of the Wild*, roman
*1904: *Sea-Wolf*, ferhaal 
*1905: *War of the Classes*, ferhannelings
*1905: *The Game*, roman
*1906: *White Fang*, roman
*1907: *Love of Life and Other Stories*, ferhalen 
*1907: *The Road*, roman
*1908: *The Iron Heel*, roman 
*1909: *Martin Eden*, semi-autobiografyske roman 
*1910: *Burning Daylight*, roman
*1911: *The Cruise of the Snark* 
*1912: *Smoke Bellew*, ferhalen. 
*1913: *The Valley of the Moon*, roman  
*1915: *The Star Rover*, 
*1916: *The Little Lady of the Big House*, roman 
*1917: *The Human Drift*
*1918: *The Red One*, postúm publisearre ferhalen
*1919: *On the Makaloa Mat*, postúm publisearre ferhalen

## Keppeling om utens
*Sammele wurken online
Eppo (tydskrift)

**Eppo** is in Nederlânsk striptydskrift dat as wykblêd ferskynde fan 1975 oant 1988, as opfolger fan de stripblêden Sjors en Pep. Yn 2008 waard it blêd weroprjochte.

## Oplagesifers
* 1977: 197.069
* 1980: 170.392
* 1983: 118.672
* 1984: 100.163
* 1985: 82.916
* 1986: 66.782
De Skúmkoppen

**De Skúmkoppen** is in seemanskoar út de Fryske Havenstêd Harns. It koar waard oprjochte op 3 maart 1994 en hie doe 16 leden, tsjintwurdich binne dat der 62. 

De namme *Skúmkoppen* is Stêdsfrysk en slagget op  *skom* dat meastal op it wetter sit as in weach tsjin it lân komt. De namme skaaimerkt it karakter fan it koar dat yn het Stêdsfrysk, Frysk en Nederlânsk sjongt oer it seemanlibben.

## CD's
Yn maart 1997 waard de earste CD opnommen neamd *Fair stood The Wind* wêrfan binnen 4 moanne 1000 stiks ferkocht fan waarden. Yn febrewaris 2000 waard in twadde CD opnommen, neamd *Sailors Memories*.

## Keppeling om utens
* Webside fan de Skúmkoppen
Papias

**Papias** wie om-ende-by 130 biskop fan Hiërapolis yn Anatoalje. Hy hat in boek yn fiif parten skreaun dat as titel hie *Ferklearrings fan de wurden fan de Heare*, dêr't lykwols mar fragminten bekend fan binne. Koarte stikken binne ûnder oare bewarre bleaun yn it wurk *Tsjin de ketters* fan Irenaeus fan Lyon en de *Tsjerklike skiednis* fan Eusebius. De wurden fan Papias wurde ta rekkene as hearrende by dy fan de Apostolyske heiten. 

Yn syn boek sammele Papias net allinnich gegevens oer it libben en de prediking fan Jezus mar ek oer de apostels en de earste kristenen. Dizze ynformaasje krige hy fan minsken dy't in generaasje âlder wienen as him sels en dy't de apostelen noch sjoen hawwe soenen. Hy is de earste dy't Mateüs en Markus as skriuwers fan in evangeelje neamd. Ek liket hy in ûnderskied te meitsjen tusken de evangelist Jehannes en in lyknammige âldste dy't de trije Brieven fan Jehannes skreaun hawwe soe. De ferskate gearfettings fan syn wurden binnen lykwols net dúdlik en sprekke harsels foar in part tsjin..

As tsjerkehistoarikus waard Papias hieltyd mear ferjitten en syn boek ferfongen troch dat fan Eusebius. Dizze wie tige negatyf oer him omdat er de Bibel folslein letterlik naam en de lear oanhong fan it Tûzenjierrige ryk. Papias wie befreone mei Polykarpus. 

## Sjoch ek
* Tsjerkfaar
* Tsjerkelearaar

## Keppeling om utens
* ''Fragminten fan Papias'' op ''Iere Kristlike skriften'' (Ingelsk)

## Boarne
* Eusebius fan Kaesarea, *Hist. Eccl. III.39*
* , *Apostolische Vaders 2*, (Kampen 1983), siden 52-82.
Polykarpus

**Polykarpus** (± 69 - Smyrna, ± 156) wie biskop fan Smyrna en wurdt rekkene ta de Apostolyske heiten, de minsken dy't learlingen west hawwe fan de Apostels. Oer syn libbensrin is net folle bekend. Hy stoar as martelder en troch de Roomsk-Katolike Tsjerke is er hillich ferklearre en wurdt syn feestdei fierd op 23 febrewaris. 

## Libben
Polyarpus krige ûnderrjocht fan de apostel Jehannes en om-ende-by 100 waard er as biskop fan Smyrna oansteld. Irenaeus fan Lyon, dy't beskôge wurdt as de earste kristlike teolooch, soe him noch meimakke hawwe yn syn jeugd. Neffens Irenaeus joech er ûnderrjocht yn de suvere lear, dat wol sizze sa as de apostelen dat te hearren krige hienen fan Jezus sels. 

### Passio
Oer it martelderskip fan Polykarpus bestiet in wûnderbaarlike leginde, de *Passio fan Polykarpus*. Neffens dat ferhaal hie de biskop him ferstoppe krekt bûten Smyrna en bleau dêr om syn bruorren en susters te helpen. Nei ferrin fan tiid waard er lykwols finzen nommen en nei de arena yn de stêd brocht. Dêr wegere hy om de godlikheid fan de keizer te erkennen omdat er syn leauwen net ôfswarre woe. Hy waard ta de dea feroardiele en omdat der gjin wilde bisten mear wienen woene sy him libjend ferbaarne. Doe barde der in wûnder want hy gong net dea omdat it fjoer him net fertarre koe. Dêrop waard er ûnthaze. Syn skonken waarden letter troch kristenen byinoar sammele om as relikwy te bewarjen. 

## Sjoch ek
* Tsjerkfaar
* Tsjerkelearaar
Jehannes (apostel)

**Jehannes** (Betsaïda, om 6 – Patmos, om 100) wie ien fan de tolve apostelen fan Jezus Kristus dêr't yn it Nije Testamint oer skreaun wurdt. Neffens de Bibel wie hy de soan fan fisker Sebedéus en de broer fan Jakobus. Sy waarden troch Jezus roppen om learling te wurden doe't Jehannes mei syn broer harren fiskersnetten oan it spielen wienen (Markus 1:19-20); sy joegen hjir fuortendaliks gehoar oan. 

## Bibelske skiednis
### Bibel
Tegearre mei Petrus wienen Jehannes en Jakobus (skûlnamme ‘soannen fan de tonger’) de meast fertroulike learlingen fan Jezus. Sa wienen hja ek op it wûnderlike momint op de berch doe't Jezus syn klean sa wyt as snie waarden en dêr't hy yn petear rekke mei de profeten Elia en Mozes (Markus 9:2-13). 

### Evangelist
Tradisjoneel wurdt Jehannes sjoen as skriuwer fan in oantal boeken fan it Nije Testamint, te witten: trije brieven, it apokalyptyske wurk (Iepenbiering fan Jehannes) en it wichtige nei him ferneamde Jehannes-evangeelje. Oer it generaal binne de teologen fan betinken dat dizze skriften skreaun binne op 'e ein fan de 1e iuw en dat it evangeelje net (hielendal) fan syn hân is mar troch ferskate skriuwers gearstald is. 

### Letter libben
 
Neffens de kristlike tradysje binne Jehannes en Marije nei Efeze ferfard en dêr ek ferstoarn. Troch de histoarisy wurdt dêr lykwols oan twivele fanwege de âldens fan Marije. Yn alle gefallen hat it evangeelje Grykske ynfloeden en it kin dêrom net útsluten wurde dat Jehannes yn Efeze wenne hat. Fierders is er neffens de leginde troch de Romeinen ferband nei Patmos dêr't er it boek Iepenbieringen skreaun hawwe soe. Neffens de oerlevering wie Polykarpus fan Smyrna in learling fan him.

## Feestdei
Op 27 desimber wurdt Jehannes troch de Tsjerke feestlik betocht. 

## Boarnen
* Nije Testamint
* Oerlevering
717

## Foarfallen
* Leo III oermastert de wankele Byzantynske troan.
* 21 maart - Karel Martel ferslaat de Neustrejers by Kamerijk yn de slach fan Finchy en makket him op om it Hofmeierskip fan Austraasje op te easkjen fan Plektrudis, de widdo fan syn heit.  
* Neustrje siket stipe by Odo fan Akwitaanje.

## Berne

## Ferstoarn
* Egwin fan Worcester
Pep

**Pep** wie eartiids in bekend Nederlânsk stripwykblêd dat ferskynde fan 1962 oant 1975.

## It tydskrift
De earste *Pep* ferskynde op 6 oktober 1962 en waard troch de De Geïllustreerde Pers útjûn. Op de foarkant stie in ôfbylding fan Mickey Mouse en Kuifje dy't elkoar de hân skodzje. Op de earste side wurdt útlis jûn oer de namme Pep dat Ingelsk is foar *pit, fjoer, faazje en libbenssin*. Pep is dêrom in blêd mei "pep". 

Ynearsten befette de Pep benammen Belgyske en Frânske strips lykas *Kolonel Clifton* (Raymond Macherot), *[[Michel Vaillant]]*, *Dan Cooper* (Edition Lombard), *Hoempa Pa* (Goscinny en Uderzo) en *Kuifje* (Hergé), en Walt Disney-strips as *Spin en Marty*, *Pietje Pech* en *[[Mickey Mouse]]*. 

Nûmer 1 fan 1970 begûn mei in nije formule: in nije kop, tsjokker blêd (fan 32 nei 48 siden) en foaral mear omtinken foar Nederlânske tekeners. *[[Agent 327]]* fan Martin Lodewijk en *De Generaal* fan Peter de Smet makken yn *Pep* harren debút. Oare wichtige bydragen kamen fan Dick Matena (*De Argonautjes*), Fred Julsing (*Wellington Wish*) en Willy Lohmann (*Kraaienhove*).

Njonken strips stienen der yn de Pep ek koarte ferhalen, in part dêrfan waard fraai yllustrearre troch Hans G. Kresse. Fierders wie der in brieverubryk, advertinsjes, puzels, ynterviews en ynformative artikels oer fan alles en noch wat.

Begin santiger jierren rûn it tal lêzers stadichoan tebek. Der waard sleutele oan de formule en sûnt nûmer 22 fan 1974 gong it oantal "gewoane" siden werom fan 48 nei 32 en siet yn alle nûmers de Peptoe. De Peptoe wie in ynnite swart-wyt katern fan 20 siden op goedkeap papier mei ien folslein stripferhaal. Dêryn ferskynden nije strips as Conan, Rahan, en Ton en Tinneke. Letter ferdwûn de Peptoe wer, de lêste siet yn nûmer 17 fan 1975. Lykwols wie nûmer 39 fan 1975 de lêste Pep dy't ferskynde. Troch in fúzje fan twa grutte útjouwerijen, De Geïllustreerde Pers en Spaarnestad (útjouwer fan û.o. Sjors) waarden dizze twa stripblêden yn septimber 1975 gearfoege ta in nij blêd: Eppo.

## Relatearre stripboeken
Pep joech ek boekjes út dy't de *PEP parade* hieten, tusken 1969 oant 1974 binne dêrfan tsien ferskynd. Fierders waarden fan guon stripferhalen út de Pep albums útjûn yn de rige *Pep Stripoteek* .

## Keppeling om utens
*Pep yndeks fan strips, ynformaasje, keppelings ensfh.
Corto Maltese

**Corto Maltese** is de haadpersoan fan de strip mei deselde namme dy't troch de Italjaanske striptekener Hugo Pratt tekene waard en skreaun. It skaaimerk fan de stripferhalen is de sterk útwurke konversaasjes en de mystyk. Tegearre mei de Woastynskorpioenen en de Ethiopiërs wurdt Corto Maltese beskôge as syn ferneamdste wruk.

Yn de ferhalen is Corto de held yn in wrâld dêr't noch net folle fêst leit en ûngewoane dingen fanselssprekkend binne. Corto is anargist mar net revolúsjonêr. Hy is gjin wrâldferbetterder, mar de wrâld akseptearje sa as't is docht er net. Hy is benammen in ienling dy't op eigensinnige wize syn wei siket yn de wrâld dy't yn oarloch is.  

Yn Nederlân ferskynde de strip foar it earst yn de santiger jierren by it stripwykblêd Pep. De strip waard ek foarpublisearre yn de tachtiger jierren yn it blêd Wordt vervolgd, om ferfolgens by útjouwerij Casterman yn swart-wyt útjûn te wurden. Yn de njoggentiger jierren waarden de strips fan Corto Maltese op 'e nij yn kleur útjûn. 

## Albums
**Corto Maltese* (1967-92)
**[[Una ballata del mare salato|De Ballade fan de Sâlte see]]* (1967)
**Yn it teken fan de stienbok* (1970)
**Corto altyd mar fierder*
**De Kelten* (1971-1972)
**De Ethiopiërs* (1972-1973)
**Corte sconta detta Arcana* (1974-1975)
**Fabel van Venetië - Sirat Al-Bunduqiyyah*
**La casa dorata di Samarcanda* / *La Maison dorée de Samarkand* (1980)
**La Jeunesse de Corto* (1981)
**Tango...y todo a media luz* / *Tango* (1985)
**Elvetiche* / *Les Helvétiques* (1987)
**Mu* (1988)

## Sjoch ek
*Le Monde's 100 boeken fan de iuw

## Keppeling om utens
* Webstee oer Corto Maltesse
Eastgermaanske folken

Ta de **Eastgermaanske folken** wurde de Germaanske folken rekkene dy't foar it begjin fan de jiertelling fan Skandinaavje nei it gebeit tusken de Oder en Wisla lutsen. Dêrfandinne ferspraten sy harren tidens de Grutte Folkeferfarren oer hiel Jeropa.

De neifolgjende befolkingsgroepen wurde ta de Eastgermaanske folken rekkene:
* Bastarnen
* Boergonden
* Goaten
* Rúgjers
* Fandalen

## Sjoch ek
*Eastgermaanske talen
*Westgermaanske folken
Pjutteboartersplak It Krobbehonk

**Pjutteboartersplak It Krobbehonk** is it pjutteboartersplak foar de doarpen Boazum en Dearsum. 
It pjutteboartersplak is begûn yn 1982.
 
Fan 1998 oan of ha de pjutten in eigen gebou krigen yn it needlokaal fan de basisskoalle.
Paleöntology

**Paleöntology** (Gryksk: παλεον (*paleon*): âld) is de wittenskip dy't him dwaande hâldt mei it bestudearjen fan de ûntwikkeling fan it libben op ús planeet yn it geologysk ferline en basearre op alle fossile resten of spoaren fan planten en dieren, (û.o. fan dinosauriërs). De paleöntology omfiemet krektsa it bestudearjen fan de ôfstamming en besibbens fan útstoarne soarten mei dat fan de tsjintwurdige organismen, harren libbensgebiet (paleömiljeu) en de gronology fan de geologyske skiednis fan de Ierde.

De paleöntology is in tige mearsidich en komplisearre eksakte wittenskip, dy't by de ierdwittenskippen heart.
Kuorbalferiening DFD

**Kuorbalferiening DFD** wie in feriening út Oentsjerk. DFD stiet foar *De Fiif Doarpen*: Oentsjerk, Gytsjerk  Aldtsjerk, Mûnein en Readtsjerk. Sûnt 1 july 2017 is de feriening fuseare mei kuorbalferiening Tytsjerk ta kuorbalferiening De Wâlden.

De feriening is oprjochte op 6 jannewaris 1981. Foar dy tiid waard der ek al kuorballe yn Oentsjerk en omkriten, mar doe ûnder de namme sportferiening Trynwâlden, mei ûnder oare in fuotbal- en gymnastykclub Nei wat bestjoerlike problemen besleat de kuorbalferiening selsstannich fierder te gean.

DFD spilet yn in oranje/swart shirt mei in swarte broek/rok. *Kuorkepraat* is it klubblêd.

In 2004 krige de feriening in keunstgersfjild op sportkompleks Kaetsjemuoilân oan de Van Haersmasingel yn Oentsjerk. Yn de wintermoannen wurdt spile yn sporthal De Hege Wâlden yn Oentsjerk. 
Yn 2011 hat DFD mear as 200 leden. It earste team waard kampioen en promovearre yn de jierren '90 fan de lanlike 3e klasse nei de lanlike 1e klasse, letter wurd ek de stap nei de Oergoangsklasse makke, dêr't it yn 2011 noch yn spilet op it fjild, yn de seal spilet it wer 1e klasse. 

Yn de koarte skiednis, it is ien fan de jongste kuorbalferienings yn Nederlân, binne ferskate jeugdteams Frysk kampioen wurden. Se hawwe boppedat meidien oan de NK. De D's, C's, B's, en de A's hawwe boppedat meidien oan NK seal- en fjildkampioenskippen.

## Keppeling om utens
*Webstee DFD
Sûlû (taal)

**Sûlû**, of **isiSûlû** (*isiZulu*), is de taal dy't troch de Sûlû's sprutsen wurdt en hat om-ende-by 9 miljoen sprekkers dêr't it meastepart fan (mear as 95%) yn Súd-Afrika libbet. Yn Súd-Afrika is it Sûlû ek de meast sprutsen taal. 

## Karakteristyk
It Sûlû makket part út fan de Ngunisubfamylje fan de Bantoe. In skaaimerk fan de taal is it gebrûk fan de 'kliklûden'. Dat skaaimerk hawwe sy gemien mei ferskate oare talen yn Súdlik Afrika. Der binne trije grûn-kliks yn it Sûloe:
* **c** - dentaal
* **q** - alveolêr
* **x** - lateraal

Dizze kliks kinne wizige wurde op in oantal wizen, bygelyks troch sykheljen. Sadwaande binne der wol fyftsjin kliklûden yn it Sûlû. 
De skreaune foarm fan de taal wurdt troch it "Zulu Language Board" fan KwaSûlû-Natal kontrolearre.

## Literatuer
*  , *Teach Yourself Zulu*, ISBN 0-07-143442-9

## Keppeling om utens
* isiZulu.net Sûloe - Ingelsk wurdboek
* Sûloe - Ingelsk wurdboek
CVV Blau Wyt '34

**CVV Blau Wyt '34** is in kristlike fuotbalferiening út Ljouwert. De klup is oprjochte op 28 april 1934. Yn it jier 1935 sleat de klup him oan by it Kristlike Nederlânske Fuotbal Bûn (CNVB). Yn de perioade 1980 oant 1990 spile Blau Wyt yn de haadklasse op sneon. No (2019) spylje se yn de Twadde Klasse I. It kluptenu bestiet út in blau shirt mei in wite fertikale baan en in wite broek. It sportpark hat in tribune mei in kapasiteit fan 300 persoanen en noch steanplakken foar ûngefear 1000 minsken.

## Resultaten
*1942 kampioen 1e klasse FVB 
*1953 kampioen 4e klasse KNVB (promoasje koe pas yn 1954) 
*1955 kampioen 3e klasse KNVB (gjin fierdere promoasje mooglik) 
*1959 kampioen 3e klasse KNVB 
*1962 promoasje nei de 2e klasse KNVB 
*1980 kampioen 2e klasse KNVB, promoasje nei de 1e klasse (degradaasje yn 1982) 
*1984 kampioen 2e klasse KNVB, promoasje nei de 1e klasse (degradaasje yn 1987) 
*1994 kampioen 2e klasse KNVB, promoasje nei de 1e klasse (degradaasje yn 1997)

## Ferneamde spilers

* Bob Schepers
* Max Houttuin
* Camaru van Oostveen
LAC Frisia 1883

**LAC Frisia 1883** is in Fryske fuotbalklup út Ljouwert. Frisia is ien fan de âldste fuotbalklups yn Fryslân en waard oprjochte op 25 april 1883. It earste alvetal komt út yn de Tredde klasse fan de KNVB. Frisia spilet ek ynternasjonale wedstriden. De klupkleuren binne giel en marineblau, en de thúsbasis fan de fuotbalklup is it moderne sportpark *De Meagere Weide*. De klup wûn ferskate prizen en toernoaien. It klupblêd hjit De Frisiaan en *De Lacskûn* is de bynamme fan de feriening.
 
## Earelist
***Kampioen fan it Noarden**
** 1904, 1908, 1909, 1911, 1925
***Kampioen Twadde klasse**
** 1942, 1943, 1944

## Klupkultuer
### Skiednis
LAC Frisia 1883 waard op 25 april 1883 oprjochte as cricketklup ûnder de namme *Cricketclub Frisia*, troch P.A.V. baron van Harinxma thoe Slooten, de lettere Kommissaris fan de Keninginne yn Fryslân. Yn febrewaris 1894 krige de cricketklup ek in fuotbalôfdieling. Al gau waard de namme feroare yn *Cricket en Footballclub Frisia*. Twa jier letter ferdwûn de cricketôfdieling en bleau der allinnich noch fuotbal oer. De klup feroare har namme yn *"Leeuwarder Athletische Club Frisia"* en spile yn de earste Noardlike kompetysje, mei tsjinstanners as Quick en Achilles. It earste tenu bestie út in wite trui mei in blau giele sjerp en in blauwe broek en in blauwe pet.

### Rekords
***Earste ynternasjonale wedstryd:** Frisia - Bremer Fußballclub 2-1 (25 april 1908).
***Earste wedstryd damesteam:** Frisia - SC Twizel 0-1 (28 septimber 1985).
***Grutste útsege:** Read-Giel - Frisia 1-9 (û.o. 5x K. Wetting); kompetysje (9 septimber 2007)
***4.000ste doelpunt foar Frisia:** Marciano Kasijo yn de wedstryd tsjin Velocitas (2005).

### Clubliet
It clubliet fan LAC Frisia 1883:
:*Wij zullen altijd strijden,* 
:*voor Frisia’s oude naam.* 
:*Wij zullen steeds verbreiden,* 
:*haar roemrijk fiere faam.* 
:*Niets zal ons kunnen scheiden,* 
:*Wij blijven hecht tezaam.*

:*Frisia zal blijven leven.*
:*We strijden alleen met haar mee. *
:*De club waarvoor we alles geven,*  
:*Dat is onz’ L.A.C.*

### Bestjoerders
***Foarsitter:** S.A. Bosma
***Eare-Foarsitter:** F. Popma
***Sekretaris:** H.Terpstra
***Ponghâlder:** R. Onderstijn
***Technyske Saken:** J. Schotanus
***Kontribúsje saken:** G. Oosterop

## Bekende (âld-)spilers

## Keppeling om utens
* Offisjele L.A.C. Frisia 1883 clubsite
* Webstee oer LAC Frisia.
Fuotbalferiening SC Joure

**SC De Jouwer** is in fuotbalklup fan De Jouwer. De terreinen lizze oan de Simmerdyk. 
It earste sneon alvetal komt yn it seizoen 2020/21 út yn de Twadde klasse.

## Skiednis
Op 20 maart 1920 waard fuotbalferiening **De Kooi** oprjochte. Dy klup fusearre yn 1965 mei fuotbalferiening **RKVV Friso** ta SC Joure. De oprjochtingsdatum fan de âldste klup, De Kooi, waard dêrby as oprjochtingsdatum oanholden. Op 24 maaie 1971 waard kuorbalferiening **De Jouwer** opnomd yn de fuotbalferiening *SC Joure*.
SC De Jouwer promovearre yn 2002 en 2003 twa kear efterinoar fanút de twadde klasse nei de haadklasse, troch twaris kampioen te wurden. Earst fan de twadde klasse L yn 2002 en doe yn 2003 fan de earste klasse F. Yn 2005 helle de klup de grutste prestaasje út de klubskiednis troch as tredde te einigjen yn de haadklasse. Yn 2007 degradearre de klup nei de earste klasse.

Dêrneist spilet der noch in sneonsteam yn de tredde klasse A fan regio Noard.
## Fuotbalôfdieling
### Earste team
#### Sneon
It standertalvetal promovearre yn 2013/14 fia neikompetysje út de Fjirde klasse en spilet yn 2014/15 yn de Tredde klasse. Sûnt it seizoen 2016/17 spilet it alvetal yn de Twadde klasse fan it KNVB-distrikt Noard.

#### Snein
It standertalvetal promovearre yn 2002 en 2003 twaris efter elkoar fan de Twadde klasse nei de Haadklasse, troch twa kear kampioen te wurden. Earst fan de twadde klasse L yn 2002 en doe yn 2003 fan de Earste klasse F. Yn 2005 helle de klup har grutste prestaasje út de klupskiednis troch tredde te wurden yn de Haadklasse. Yn 2007 degradearre de klup nei de Earste klasse, mar kaam nei in jier werom yn de Haadklasse C. Yn it seizoen 2009/10 degradearre de klup opnij.

Yn it seizoen 2015/16 kaam dit team noch út yn de Earste klasse fan it distrikt Noard nei degradaasje út de Haadklasse C yn it seizoen 2013/14. Foar it seizoen 2016/17 waard it team net ynskreaun. Yn it seizoen 2017/18 waard wer in team oanmeld dat op it leechste nivo ynstreame moast. Dat wie de Fiifde klasse. Yn it seizoen 2018/2019 promovearre it team. Foar it seizoen 2020/21 waard it team net ynskreaun.

## KNVB-beker
SC De Jouwer pleatste him oant twa kear ta foar de KNVB-beker. Yn 2002 pleatste it him fia de distriktbeker en waard yn de KNVB-beker fan SC Genemuiden (6-2) en ferrassend fan Cambuur Ljouwert (6-4) en Vitesse 2 (2-1) wûn en waard hast earedifyzjonist FC Grins (2-3) ferslein.

Yn 2005 pleatste SC De Jouwer him foar de KNVB-beker troch tredde te wurden yn de neikompetysje, mar it ferlear nei in goede wedstriid fan Ajax 2 (0-2).

## Ferskaat
* Foarsitter: Roelf Kok
* Trainer: Dick Schuurman
Moskee

In **moskee** (Arabysk: مسجد, *masdjid* of *masjid*) is in gebedshûs yn de Islam. It hûs fan Mohammed yn Medina wurdt beskôge as de earste moskee. De Moskeeën binne fan binnen sober fan opset, omdat it gebed yn de Islam sintraal stiet. Fan bûten binne it wol ympostante gebouwen mei tige útinoar rinnende arsjitektueren.

De measte Moskeeën hawwe ien of mear lange, smelle tuorren: de minaretten. Fan de minaret ôf ropt de muezzin (ek wol *muaddhin*) fiif kear deis de leauwenden op ta it gebed: de salat of salah, en werhellet dêrby de shahadah. Dy oprop wurdt azan (ek wel *adzan*, *athan*) neamd. De Moslims rjochtsje harren by it bidden yn de rjochting fan Mekka. 

Yn de moskee is in muorre dy't leadrjocht op dy gebedsrjochting stiet en wurdt kwibla neamd. De mihrab is in nis yn dy muorre en oan de side fan de mihrab kin ek in minbar, in preekstoel wêze. Fan de minbar ôf wurdt op alle freeds de preek (khotbah of *khutbah*) holden. Alle manlju dy't Moslim binne moatte op freed nei de moskee ta komme foar it mienskiplike middeisgebed. 

Tradisjoneel binne manlju en froulju yn de Moskee fan inoar skieden. Nei alle gedachten wurdt dat dien sadat minsken net folle fan it gebed ôflieden wurde kinne. Yn de Koran wurdt skieden bidden lykwols net twingend foarskreaun. Yn de twa âldste moskeeën fan Medina en Mekka, bidde manlju en froulju tegearre. Foar it gebed fynt in rituële reiniging plak.

## Galery
Mohammed

**Mohammed**  (Arabysk:**محمد**, Moehammad) wat sokssawat betsjut as *"earbiedweardige"* (Mekka, 570 - Medina, 8 juny 632) is dejinge dy't beskôge wurdt as de grûnlizzer fan de Islam. Yn dizze godstsjinst wurdt hy sjoen as de lêste profeet en boadskipper fan God dy't de lêste iepenbiering fan him ûntfongen hawwe soe. Troch Moslims wurdt hy dêrom oantsjutten as *ít Segel fan de Profeten*. 

## Libben
Mohammed waard berne te Mekka út in ferearme staach fan de machtige stam fan de Koeraisjiten en grut brocht troch syn pake Abd al-Moetalib. Op 25 jierrige leeftiid boaske hy de fyftjin jier âldere keapmanswiddo Sjadidja. Fan harren bern bliuw allinnich in dochter, Fatima yn libben. Nei in oantal fisjoenen dêr't him de ingel Gabriel yn ferskynde, set hy yn 610 útein mei preekjen. Hy fermoanne de ynwenners fan Mekka harren ôf te kearen fan in materialistysk libbenswize en ôfgoaderij. Letter kaam yn syn preekjen de ûnderwerping **(islam)** oan de iene God (Arabysk: *Allah*) op de foargrûn. Yn Mekka krige hy net folle stipe en moast yn 622 útwike nei Jathrib (letter Medina neamd), dêr't syn optreden in sukses wurde soe.

Nei ferskate wapene konflikten mei Mekka koe Mohammed yn 630 as oerwinner syn yntocht hâlde yn Mekka; it begjin fan de segetocht fan de Islam. Nei syn dea, waarden troch syn neiste folgelingen syn iepenbieringen optekene yn de Koran.
De tuorren fan Skimerwâlde

**De tuorren fan Skimerwâlde** (Frânsk: *Les Tours de Bois-Maury*) is in realistysk tekene histoaryske striprige dy't him ôfspilet yn de Midsiuwen yn it tiidrek fan de krústochten. It ferhaal en de tekenings binne fan Hermann. De earste tsien dielen binne yn Nederlân ferskynd by útjouwerij Arboris, mar wurde tsjintwurdich op 'e nij útjûn troch Glénat Benelux. Fan diel alve ôf giet de rige fierder ûnder de namme *Skimerwâlde*. De twa lêste parten binne ek mei skreaun troch Yves Huppen, de soan fan Hermann.

## It ferhaal
De wichtigste persoan yn de rige is Aymar fan Skimerwâlde. Hy is in doalende ridder en wurdt tidens syn kwestje troch syn skyldfeint Olivier beselskippe. Op ien of oare wize is Aymar syn foarâlderlik kastiel en grûnbesit (Schermerwoude, yn it Frânsk: Bois-Maury) kwytrekke en wol er it werom oermasterje. In hieltyd weromkommend motyf is de rjochtfeardige en goede Aymar dy't libbet yn in wrede wrâld, fol wredens en kwea.    

## Albums
#*Babette* (1984)
# *Eloïse de Montgri* (1985)
# *Germain* (1986)
# *Rainhardt* (1987)
# *Alda* (1988)
# *Sigurd* (1990)
# *William* (1990)
# *Le Seldjouki* (1992)
# *Khaled* (1993)
# *Olivier* (1994)
# *Assunta* (1998])
# *Rodrigo* (senario Yves H., 2001)
# *Dulle Griet* (senario Yves H. 2006)
# *Vassya* (senario Yves H 2009)
# *Oeil de ciel* (senario Yves H., 2012)

:HS. *Itinéraires de Bois-Maury* (2006)

## Keppeling om utens
* Sulveren Dolfyn
Jeremiah (striprige)

**Jeremiah** is in oarspronklik yn it Frânsk ferskynde striprige dy't him ôfspilet yn in post-apokalyptyske Feriene Steaten fan nei in atoomoarloch. De ferhalen binne skreaun en tekene troch Hermann op de troch him sa skaaimerkende wize. De rige wurdt útjûn troch Dupuis.

## Ferhaal
De haadspilers binne Jeremiah en Kurdy. Ek de ezel fan Kurdy, Esra, spilet in hieltyd weromkearende rol. Jeremiah, de tinker/brave en Kurdy, de fjochter/boefke wurde freonen neidat it doarp fan Jeremiah ferneatige is. Jeremiah giet mei Kurdy op paad, de wrâld yn dat him skaaimerket troch in soad geweld, klans, religieuske fanatisy en sjoemelaars en útbuting. Hja besykje te oerlibjen en harren paad te finen troch alderlei wurk te dwaan en slagje deryn alle kearen wer yn  problemen fersyld te reitsjen dat alle kearen einiget mei fjochtsjen en moard. Yn de ferhalen blykt dúdlik dat allinnich it rjocht fan de sterkste telt.

## Albums
# *La Nuit des rapaces* (1979)
# *Du sable plein les dents* (1979)
# *Les Héritiers sauvages* (1980)
# *Les Yeux de fer rouge* (1980)
# *Un cobaye pour l'éternité* (1981)
# *La Secte* (1982)
# *Afromerica* (1982)
# *Les Eaux de colère* (1983)
# *Un hiver de clown* (1983)
# *Boomerang* (1984)
# *Delta* (1985)
# *[Julius et Roméa* (1986)
# *Strike* (1988)
# *Simon est de retour* (1989)
# *Alex* (1990)
# *La Ligne rouge* (1992)
# *Trois motos… ou quatre* (1994)
# *Ave Caesar* (1995)
# *Zone frontière* (1996)
# *Mercenaires* (1997)
# *Le Cousin Lindford* (1998)
# *Le Fusil dans l'eau* (2001)
# *[Qui est Renard Bleu ?* (2002)
# *Le Dernier Diamant* (2003)
# *Et si un jour, la Terre* (2004)
# *Un port dans l'ombre* (2005)
# *Elsie et la Rue* (2007)
# *Esra va très bien* (2008)
# *Le petit chat est mort* (2010)
# *Fifty-Fifty* (2011)
# *Le Panier de crabes* (2012)
Fuotbalferiening Nijskoat

**Fuotbalferiening Nijskoat** is in Fryske fuotbalklup út Nijskoat.

De fuotbalferiening waard 14 septimber 1946 oprjochte. Mei tank oan feehâlder Gaastra dy't gratis in greide beskiber stelde, koe der fuotballe wurde. Yn 1963 gie it "kluphûs" fan de feriening "Kafee Otter" troch brân ferlern, yn it kafee wie in protte guod fan wearde fan de klup opslein. Sûnt 1970 makke men meigebrûk fan it sportkompleks De Ikkers (thúsclub Hearrenfeanske Boys) op It Hearrenfean. Yn 1975 krige de klup eigen fuotbalfjilden op it sportkompleks De Greiden, ek op It Hearrenfean.
Stasjon Pepergea

thumb|280px|Partij rotanstuollen út Noardwâlde op stasjon Pepergea, 1905
**Stasjon Pepergea** (geografyske ôfkoarting **Pp**) is in earder stasjon oan de Steatsline A. It stasjon fan Pepergea lei tusken it hjoeddeiske Stasjon Wolvegea en Stasjon Stienwyk. 

It stopplak waard brûkt fan 15 jannewaris 1868 oant 15 maaie 1938 en fan 1 jannewaris 1940 oant 5 jannewaris 1941. It stasjonsgebou waard boud yn 1884 en sloopt yn 1970.

Stasjon Pepergea waard neist passazjiersferfier brûkt foar it eksportearjen fan rotan út Noardwâlde. Yn de jierren santich waard it stasjon ôfbrutsen. Tsjintwurdich is it stee oanjûn troch in trafostasjon fan de Nederlânske Spoarwegen.

## Keppeling om utens
*Mear oer it Stasjon fan Pepergea
Gundomar

**Gundomar** († 486) wie kening fan de Boergonden. 

## Skiednis
Hy wie in soan fan kening Gundiok en hie trije  bruorren: Godegisel, Gilperik II en Gundobad. Nei de dea fan harren heit yn 473 ferparten de bruorren it keninkryk ûnder inoar en meitsje Gundomar Fienne ta haadstêd. Letter ûntstie der in striid om de macht. Yn 486 waard Gundomar troch syn broer Gundobad fermoarde. 

## Boarne
* Gregorius fan Toers, *Galyske biskop*.
Sigismund fan de Boergonden

**Sigismund** wie kening fan de Boergonden tusken 516–524. Hy wie de âldste soan fan Gundobad en opfolger. Under it bewâld fan Sigismund gongen de Boergonden fan it Ariaanske kristendom oer ta it katolisisme.

## Libben
Sigismund wie boaske mei in dochter fan de Ostrogoatyske kening Diderik de Grutte yn Itaalje en hie by har ien soan, dy't Sigerik hiet. Lykwols liet er syn eigen soan deadzje op fertinking fan ferrie. Sigismund wie katolyk, krektas syn nicht Klotilde dy't boaske wie mei de earder ferstoarne Frankyske kening Klovis. Dizze sibskip mei de Frankyske keningen, werhâlde kening Glodomer, ien fan de soannen fan Klotilde net om de Boergonden oan te fallen. Sigismund waard troch de Franken ferslein en deade 523. 

Nei de dea fan Sigismund gong de Boergondyske troan oer nei syn (Ariaanske) broer, Gundomar II, dy't deryn slagge Godomer yn in mûklaach te lokjen, te deadzjen en Boergonje de Franken ôfhannich te meitsjen.

## Boarne
* Gregorius fan Toers, *Gallyske biskop*
Gilperik II (fan de Boergonden)

**Gilperik II** (sa 450 – 493) wie kening fan de Boergonden. Hy wie in soan van Gundiok en hie trije  bruorren, Gundobad, Godegisel en Gundomar. Gilperik wie boaske mei Karatene en hie twa dochters, wêrûnder Klotildis dy't letter mei de Frankyske kening Klovis I trouwe soe. 
 
## De bruorrekriich
Neidat kening Gundiok yn 473 ferstoarn wie, ferparten de bruorren it erfpart ûnder inoar. Dêrby foel Gundobad bûten de ferparting, omdat er yn Itaalje ferbleau en dêr opgong makke hie ta de heechste militêre rang fan magister militum (oerbefelhawwer) yn it westlik Romeinske leger.

Yn 474 waard Gundobad lykwols troch keizer Nepos oan de kant skood en giet er ûntheistere werom nei Galje. Hy wie it net iens mei de ferparting en der ûntstie in kriich tusken de bruorren. Yn 486 slagget Gundobad deryn Gundomar te ferslaan en nimt er syn gebiet oer. In oantal jierren letter falt er it keninkryk fan Gilperik oan.

Gilperik mei syn frou wurde yn 493 slachtoffer fan de kriich om de allinne hearskippij en fermoarde. Harren dochters kinne lykwols flechtsje. Ien dochter giet yn in kleaster en de oare, Klotilde, giet nei it hof fan har omke Godegisel yn Genêve. Troch dizze sil sy úthoulike wurde oan Klovis, kening fan de Franken.

## Boarne

Gregorius fan Toers, *Galyske biskop*
Hymne

In **hymne** (Gryksk *ὕμνος*, "lofsang") is lofsang op in ferheven ûnderwerp lykas God of in godheid, en almeast religieusk fan aard, mar kin somtiids ek in lân of soksawats as de Olympyske Spullen as ûnderwerp hawwe. Yn de kristlike tradysje is it sjongen fan hymnen in fêst part fan de liturgy. 

Is it ûnderwerp net ferheven fan aard, dan is der sprake fan in oade. 

## Foarbylden

* de *[[hymne foar Aton]]*
* it *[[Magnifikat]]*.
* it *[[Te Deum]]*.
Nomade

**Nomaden** binne minsken of befolkingsgroepen dy't gjin fêst wen- of ferbliuwsplak hawwe. Sy reizgje mei al harren húsrie en fee fan it iene plak nei it oare, faak op 'e siik nei iten en wetter of om harren negoasje te ferkeapjen op de plakken dy't sy oandogge. It libjen as in nomade hjit **nomadisme**.

## Foarbylden fan Nomaden
* bedoeïnen 
* Roma en [Sinty
* [Tûareks
* Masaï
* Wenweinbewenners
* Sâltnomade

## Eartiids
Ek de Hunnen en letter de Avaren wienen in nomadysk folk.

De Yndo-Jeropeanen, dy't harren letter yn it Neolitikum stadichoan ferplakke hawwe en likernôch yn de 20e iuw f.Kr. opsplitse yn ferskate rjochtingen, wienen nomaden en fêstigen har as semy-nomaden.
Rio Madeira

De **Rio Madeira** is in wichtige rivier yn Súd-Amearika. De rivier begjint yn Bolivia en komt nei sa'n 3.380 km, yn Brazylje, út in de Amazône. De rivier jildt dêrmei as de langste sydrivier fan de Amasône. Yn de rivier libbet in aparte ûndersoarte fan de Boto.
Reahel

* Reahel (De Fryske Marren), in doarp yn De Fryske Marren, foarh. Skarsterlân, besuden Rotsterhaule
* Reahel (Achtkarspelen), in buorskip yn Achtkarspelen besuden Bûtenpost, oan it Prinses Margrietkanaal
* Reahel (Menameradiel), in pleatsnamme noardeast fan Slappeterp
Reahel (Achtkarspelen)

**Reahel** is in buorskip yn de gemeente Achtkarspelen. Hy leit besuden Bûtenpost en noard fan Stynsgea (dêr't it ta heart) op de noardlike ouwer fan it Prinses Margrietkanaal. Ik plak hat sa'n 12 huzen en twa skipswerven.

## Sjoch ek
*Fryske doarpen
Klaas Koopmans

**Klaas Koopmans** (Garyp, 7 augustus 1920 - Burgum, 20 jannewaris 2006) wie in Frysk keunstskilder. Hy wie ien fan de belangrykste ekspresjonisten út Fryslân.

Nei de legere skoalle waard hy ferver by syn heit. Yn 1942 folge hy tekenlessen fan Klaas Kloek út Twizel en Herman Dijkstra (1904-1976) fan Grins. Nei de oarloch troude er mei Hinke Maria Bosma. Hy skildere benammen lânskippen en minsken om him hinne. Teffens waard er ferneamd fan syn tekeningen dy't er makke fan pasjinten yn de psychiatryske sikehuzen fan Frjentsjer en Feanhuzen dêr't er sels opnaam wie. Klaas Koopmans siet nei de oarloch by de Fryske skildersgroep ”Yn'e Line”.

Yn 2005 kaam der in byld fan him yn Garyp. Nei syn dea yn 2006 waard in eksposysje oan him wijd yn Museum Belvedêre.

Yn 2009 waard de film *De kracht van kwetsbaarheid* fan Auke de Witte út Frjentsjer ûnderskieden mei de publykspriis by de NOVA-Noardwedstryd. De dokumintêre giet oer it libben fan Klaas Koopmans.

## Keppelings om utens
* Wurk fan Klaas Koopmans
* RKD, biografyske gegevens
Skelde

De **Skelde**, ek wol **Skol** (Nederlânsk: *Schelde*), is in rivier dy't ûntspringt yn Noard-Frankryk en troch Henegouwen en Flaanderen oer Antwerpen nei de Noardsee streamt. Fan dy havenstêd ôf rint de Skelde nei it westen. Eartiids ferparte de rivier har yn twa tûken, de Easterskelde en Westerskelde; de Easterskelde wie tenearsten de wichtichste tûke.
Flaanderen

**Flaanderen** (Nederlânsk: *Vlaanderen*) is it noardlike lânsdiel fan Belgje, dêr't benammen Nederlânsk sprutsen wurdt, wylst de fiertaal yn it súdlike part Walloanje Frânsk is. De offisjele namme is it **Flaamsk Gewest** (Nederlânsk: *Vlaams Gewest*) en de ynwenners wurde Flamingen neamd. De *Flaamske Mienskip* soarget foar taalkundige saken en omklammet ek de Nederlânsktaligen yn it Brusselsk Haadstedsk Gewest. Yn Flaanderen binne it Flaamsk Gewest en de Flaamske Mienskip gearfoege. De haadstêd fan Flaanderen is Brussel (mar leit yn it Brusselsk Haadstedsk Gewest!). Yn it noarden fan Frankryk leit Frânsk-Flaanderen en yn it suden fan Nederlân Siuwsk-Flaanderen.

It Flaamsk Gewest hat neistenby 6.865.000 ynwenners (2025)  op in oerflak fan neistenby 13.626 km². 

Flaanderen omfiemet de provinsjes:
# Antwerpen (*Antwerpen*) - haadstêd Antwerpen  (*Antwerpen*) 
# Limburch (*Limburg*) - haadstêd Hasselt (*Hasselt*) 
# East-Flaanderen  (*Oost-Vlaanderen*) - haadstêd Gint (*Gent*) 
# Flaamsk-Brabân (*Vlaams-Brabant*) - haadstêd Leuven (*Leuven*) 
# West-Flaanderen (*West-Vlaanderen*)  - haadstêd Brugge (*Brugge*) 

## Klimaat en lânskip
Yn Flaanderen hearskje twa klimaattypen: oan de kust is der in echt seeklimaat en fierder it lân yn in lânklimaat. Oer it generaal wurdt it lânskip fan Flaanderen omskreaun as it lege part fan Belgje mei oan de kust strânen, folge troch in strook dunen mei polders. Nei it easten lizze de Kempen mei in protte bosken. De wichtichste rivier is de Skelde dy't by Nederlân yn de Noardsee útrint.

## Oerheid
Flaanderen is in dielsteat fan Belgje, mei in eigen regearing, in eigen parlemint en in eigen begrutting. It Flaamsk Parlemint, dat om de 5 jierren op 'e nij ferkeazen wurdt, hat wetlik foech yn de regio Flaanderen. It foech fan de Belgyske federale oerheid en dat fan de Flaamske regearing wurde fêstlein troch demokratysk oerlis tusken de ferskate mienskippen en feroaret noch hieltyd. 

## Sjoch ek
* Walloanje
* Brusselsk Haadstedsk Gewest
* Stedsregio Brussel

## Keppelings om utens
* Offisjele webstee fan Flaanderen