open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
South Pacific

**South Pacific*, de Ingelske beneaming foar de Stille Súdsee

## Films
*''South Pacific'' (film út 1958), in Amerikaanske film út 1958 op basis fan 'e musical
*''South Pacific'' (film út 2001), in Amerikaanske tillefyzjefilm út 2001 op basis fan 'e musical

## Literatuer
*''South Pacific'' (roman), in roman fan James A. Michener út 1992
**[[Tales of the South Pacific]]*, in ferhalebondel fan James A. Michener út 1947

## Muzyk
### Bands
*Southpacific, in Kanadeeske rockband
### Albums
*''South Pacific'' (album fan Decca), in album fan Decca út 1949 mei Bing Crosby
*''South Pacific'' (soundtrack), it soundtrackalbum fan 'e filmmusical út 1958
**[[South Pacific in Hi-Fi]]* in jazz-album út 1958 fan it Chico Hamilton Quintet
### Lieten
*''South Pacific'' (liet), in liet fan The Verve út 1993

## Tillefyzje
*''South Pacific'' (film út 2001), in Amerikaanske tillefyzjefilm út 2001 op basis fan 'e musical
*''South Pacific'' (tillefyzjesearje), in BBC-natoerdokumintêresearje út 2009

## Toaniel
*''South Pacific'' (toanielstik), in Broadway-toanielstik út 1943 fan Howard Rigsby en Dorothy Heyward
*''South Pacific'' (musical), in Broadway-musical út 1949 fan Rodgers en Hammerstein, basearre op 'e ferhalebondel *Tales of the South Pacific*, fan James A. Michener

## Organisaasjes
*South Pacific Airlines of New Zealand, in Nijseelânske loftfeartmaatskippij dy't bestie fan 1960 oant 1966
*South Pacific Applied Geoscience Commission, in ynter-gûvernemintele regionale organisaasje foar ûndersyk op it mêd fan 'e ierdwittenskippen yn 'e Stille Súdsee
*South Pacific Commision, de eardere namme fan it Sekretariaat fan de Pasifyske Mienskip, in ynternasjonale ekonomyske gearwurkingsorganisaasje yn 'e Stille Súdsee
*South Pacific Television, in eardere Nijseelânske tillefyzjestjoerder
*South Pacific Tourism Organisation, in ynter-gûverneminteel orgaan foar de toeristyske sektor yn 'e Stille Súdsee
*South Pacific Trade Commission, de eardere namme fan 'e Pacific Islands Trade and Investment Commission, in ynter-gûvernemintele ekonomyske ûntwikkelingsorganisaasje fan lannen yn 'e Stille Súdsee
*University of the South Pacific, in universiteit yn Suva (Fidzjy)
Kōtō Matsudaira

**Kōtō Matsudaira** (松平 康東 *Matsudaira Kōtō*, Tokio, 5 febrewaris 1903 – 4 maaie 1994) wie in Japansk diplomaat. Hy wie er ambassadeur fan Japan by de Feriene Naasjes fan 1957 oant 1961.
Haadtsjerke fan de Russyske Striidkrêften

De **Haadtsjerke fan 'e Russyske Striidkrêften** is in oan 'e opstanning fan Kristus wijd tsjerkegebou (Russysk: Главный храм Вооружённых сил России (Храм Воскресения Христова)). De tsjerke stiet yn it rekreaasjepark 'Patriot' west fan Ruslân's haadstêd Moskou yn 'e oblast Moskou en waard boud yn it ramt fan it 75-jierrich jubileum fan 'e Russyske oerwinning fan 'e Grutte Patriottyske Kriich. De wijing fan 'e tsjerke wie in ûnderidel fan it festiviteiteprogramma fan dat jubileum.

## Lokaasje
De tsjerke stiet yn it noardlik diel fan it rekreaasjepark Patriot yn de russyske stêd Kûbinka, likernôch 60 kilometer westlik fan Moskou. 

## Skiednis

De plannen foar de bou fan 'e haadtsjerke foar de striidkrêften fan Ruslân waarden yn 2018 ôfkundige. It inisjatyf gyng werom op 'e Minister fan Definsje, Sergej Sjojgû, dy't tegearre mei Vladimir Pûtin yn 2018 ek de earste stien lei.

De tsjerke waard boud mei help fan jeften fan û.o. de Russyske regisseur Nikita Michalkov en de sportman Vjatsjeslav Fetissov, mar ek de Steat en wapenbedriuwen soene yn de bou ynvestearre ha. Mei-inoar hat de bou fan it tsjerkegebou sa'n seis miljard rûbel (likernôch 75 miljoen euro) koste.  

De iepening fan 'e katedraal soe op 9 maaie 2020 plakfine, op 'e dei dat it 75 jier lyn wie dat de Twadde Wrâldkriich yn Ruslân einige. Fanwegen de COVID-19-pandemy waard de iepening ferskood nei 14 juny 2020. By de ynwijing wiene de Minister fan Definsje Sergej Sjojgû en patriarch Kyrill oanwêzich.

## Arsjitektuer

De tsjerke bestiet út in tsjerkegebou mei in oangrinzgjende klokketoer. Mei-inoar telt de tsjerke seis sipelfoarmige gouden koepels. De sintrale haadkoepel fan 'e katedraal is 89,5 meter heech en dêrmei is it gebou ien fan 'e fiif heechste tsjerken yn Ruslân.  

De ôfmjittings fan 'e boudielen ferwize somtiden nei histoaryske gegevens. De haadkoepel hat in trochsnit fan 19,45 meter, it jiertal dat de Twadde Wrâldkriich einige. De Dútsk-Sovjetyske kriich duorre 1418 dagen en ien fan 'e koepels is 14,18 meter heech. De klokketoer waard net heger as 75 meter om't de tsjerke yn it ramt fan it 75-jierrich jubileum boud waard. De muorren krigen legergriene kleuren en it glês-yn-lead yn it ferwulft is fersierd mei militêre oarders. Yn 'e trêden fan 'e haadyngong binne wapens fan 'e Dútske Wehrmacht ynboud, dy't it Reade Leger op 'e Dútsers bút makke. De fan metaal makke twadielige tagongsdoar wurdt fersierd mei de ryksearn. Yn 'e earn stekt in swurd, dat tagelyk as de greep fan 'e doar tsjinnet.

Yn 'e tsjerke binne mozaïken oanbrocht fan û.o. hilligen, Russyske foarmannen en militêre oantinkens.
   
It gebou jout plak oan 6.000 minsken en hat in totaal oerflak fan 10.950 m².
Billboard 200

De ***Billboard'' 200''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] albumlist wêryn't de twahûndert meast ferkochte [[muzykalbum]]s en [[extended play|EP's]] werjûn wurde op folchoarder fan populariteit. De list wurdt eltse [[wike]] gearstald troch it toanoanjaande [[tydskrift]] ''[[Billboard (tydskrift)|Billboard]]''. De ''Billboard''&nbsp;200 wurdt gauris brûkt om 'e populariteit fan in [[sjonger]], [[sjongster]] of [[band]] oan te jaan, bgl. troch it tal albums te neamen dat it earste plak yn 'e list helle hat. De list waard yn [[1956]] ynsteld as in top&nbsp;10-list, wêrnei't er stadichoan útwreide waard oant er yn [[maaie]] [[1967]] twahûndert plakken krige. De ''Billboard''&nbsp;200 krige syn hjoeddeistige [[namme]] pas yn [[maart]] [[1992]]; earder hiet er '''Best-Selling Popular Albums''' ([[1956]]), '''Best-Selling Pop Albums''' ([[1956]]-[[1957]]), '''Best-Selling Pop LPs''' ([[1957]]-[[1960]]), de ***Billboard* Top LPs*' (1961-1972), de ***Billboard'' Top LPs & Tapes''' ([[1972]]-[[1984]]), de ***Billboard* Top 200 Albums*' (1984-1985) en de **''Billboard'' Top Pop Albums** (1985-1992).

De albumlist is foar it meastepart basearre op Amerikaanske ferkeapsifers (sawol út 'e fysike detailhannel as fia digitale downloads), en yn mindere mjitte (sûnt 2014) ek op it streamen fan muzyk. Oarspronklik rûn de wyklikse perioade fan 'e *Billboard*&nbsp;200 fan moandei oant en mei snein, mar sûnt july 2015 rint er fan freed (de dei dat de muzykyndustry wrâldwiid nije muzyk útbringt) oant en mei tongersdei. De nije list wurdt dan op sneon publisearre. Albums dy't net yn 'e Feriene Steaten útbrocht binne, mar dêr wol kocht wurde kinne fia ymport, komme net foar in plak yn 'e *Billboard*&nbsp;200 yn oanmerking. Foarhinne kamen ek albums dy't eksklusyf troch beskate bedriuwen ferkocht waarden (lykas de supermerkkeatling Walmart of de kofjehûskeatling Starbucks), net foar opname yn 'e list yn oanmerking, mar dy útsluting waard mei yngong fan 17&nbsp;novimber 2007 opheft.

It album dat it langste op it earste plak yn 'e *Billboard*&nbsp;200 stien hat, is de soundtrack fan 'e filmmusical *[[West Side Story (film)|West Side Story]]*, dy't yn 1962-1963 mar leafst 54&nbsp;wiken efterinoar op it earste plak stie. Dêrnei komt *[[Thriller (album fan Michael Jackson)|Thriller]]*, fan Michael Jackson (37 wiken op nûmer&nbsp;1 yn 1983-1984), folge troch in dield trêde plak mei trije albums dy't 31 wiken op nûmer&nbsp;1 stiene: *[[Calypso (album)|Calypso]]* fan Harry Belafonte (1956-1957), de soundtrack fan *[[South Pacific (film út 1958)|South Pacific]]* (1958-1959) en *[[Rumours (album)|Rumours]]* fan Fleetwood Mac (1977-1978). Fan alle artysten hawwe The Beatles de measte nûmer&nbsp;1-albums yn 'e *Billboard*&nbsp;200 hân, te witten: 19. Rapper Jay-Z hie 14 nûmer&nbsp;1-albums en Barbra Streisand en Bruce Springsteen allebeide 11, folge troch Elvis Presley en Eminem mei 10. Rekkene sûnt 1963 stiene The Beatles opteld de measte wiken op it earste plak (132), folge troch countrysjonger Garth Brooks (52) en de *King of Pop* Michael Jackson (51).

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e ''Billboard'' 200
Razernij

**Razernij**, **breinroerens** of **fuery** is in emoasje en gemoedstastân dy't bestiet út in ekstreme foarm fan lulkens, wêrby't men jins selsbehearsking ferliest. Etymologysk is 'razernij' in ferhaadwurdlike foarm fan it eigenskipswurd **razen**, dat komt fan it Aldfrânske *raige* of *rage* (modern Frânsk: *rage*), mei de betsjutting "razernij". Dy wurden geane wer werom op it Latynske *rabies*, mei deselde betsjutting, dêr't ek de wittenskiplike namme foar de sykte hûnsmâlens (rabiës) fan komt. It is fierders besibbe oan it Sanskrityske wurd *rabhas*, dat "geweld" betsjut. Histoarysk makken de berserkers, Noardske krigers dy't oan 'e god Odin wijd wiene, gebrûk fan in mei sin opwekke steat fan razernij om ûnoerwinlik yn 'e striid te wurden.

Immen dy't him yn in steat fan razernij befynt, tinkt net mear logysk, of hielendal net mear nei. Sa'n gemoedstastân is faak in reäksje op in bysûnder pynlike mislediging of oare foarm fan ûnrjocht. It kin ek fuortkomme út in opinoarheaping fan lytse ergernissen dy't ûnderdrukt wurde oant alle opkroppe emoasjes op in stuit ynienen ta útbarsting komme. Yn in steat fan razernij wurdt gauris geweld brûkt, soms tsjin persoanen, mar faak ek tsjin foarwerpen, om jins lulkens op te bekuoljen. Dejinge dy't de razernij belibbet, kin himsels of oaren mei sok hâlden en dragen earnstich ferwûnje. Yn guon gefallen liedt it sels ta moard. Faak hat de razene, nei't er wat bekommen is, spyt fan wat er sein of dien hat.

Yn in steat fan razernij kinne persoanen miene dat se dingen dwaan kinne&nbsp;– en yn sommige gefallen ek wier-wier dingen dwaan&nbsp;– dy't oars foar harren ûnmooglik wêze soene. Soks is in gefolch fan it hege adrenalinenivo dat razernij opropt; yn grutte hoemannichten fergruttet dat hormoan jins lichaamlike krêft en ferskerpet it jins sintugen, wylst it tagelyk it fernimmen fan pine ûnderdrukt. Ek kin in heech adrenalinenivo jins ûnthâld foar koarte skoftkes útskeakelje, sadat men neitiid gjin oantinken oan jins dieden hat. De ûnderfining fan tiid kin ek oantaast wurde: foar lju dy't yn in steat fan razernij ferkeare, kinne foarfallen yn slow-motion lykje te barren. Guon saakkundigen binne fan tinken dat de tiid fansels net stadiger giet, mar dat eins it hege nivo fan adrenaline yn it lichem makket dat sokke minsken alle spesifike lytse details yn har opnimme dy't oars by harren lâns geane, en dat it dêrom *liket* as giet de tiid stadiger.
Voerman Museum Hattem

It **Voerman Museum Hattem** is in museum yn de Gelderske stêd Hattem yn Nederlân.

## Skiednis
By gelegenheid fan it 650-jierrich bestean fan Hattem yn 1949 waard de *Stichting Oud Hattem* oprjochte en waard der in histoaryske útstalling holden. Yn 1971 waard in âldheidskeamer ynrjochte, dy't as streekmuseum permanint omtinken jaan soe oan de skiednis fan Hattem en omkriten. It museum waard ûnderbrocht yn in 17e-iuwske wente yn de Achterstraat, dêr't it noch altyd fêstige is.

Oant 1 jannewaris 2019 wie de yngong fan dit museum ek de yngong fan it Anton Pieck Museum.

## Kolleksje
Yn de rin fan de jierren feroare de funksje fan it streekmuseum en rjochte him njonken de skiednis fan stêd en omkriten hieltyd mear op keunstners dy't yn Hattem wenne en arbeide hawwe. De nije namme *Voerman Museum Hattem* waard ûntliend oan de keunstskilders Jan Voerman sr. en Jan Voerman jr.. Oare keunstners fan wa't it museum wurk yn de kolleksje hat binne ûnder oaren Jo Koster, Bé Thoden van Velzen, Johannes Bosboom en Adrianus Eversen.

Wat de skiednis fan Hattem oanbelanget binne yn de kelder fynsten fan ûnder oare It kastiel de Dikke Tinne te besjen en yn de Hattemseal is in 4000 jier âlde klokbeker en klokbekerskaal út de klokbekerkultuer te finen.

## Keppeling om utens
* Webside Voerman Museum Hattem
Hadamar

**Hadamar** is in plak  yn 'e lânkring Limburg-Weilburg yn 'e Dútske dielsteat Hessen.

Hadamar grinzget oan 'e kreisstadt Limburch oan de Lahn en leit tusken Keulen en Frankfurt oan de Main oan 'e súdlike râne fan it Westerwald op in hichte fan 120 oant 390 meter boppe seenivo.

Oan 'e râne fan 'e stêd leit in grutte klinyk foar de psychiatry en de psychoterapy. Yn 'e Twadde Wrâldkriich waard de klinyk brûkt om dêr yn it ramt fan Aktion T4 tûzenen minsken mei in beheining of stoarnis te fermoardzjen. Ta oantinken fan dy tiid is yn ien fan 'e gebouwen tsjintwurdich de *Gedenkstätte Hadamar* ûnderbrocht.

## Sjoch ek
* Eutanasysintrum Hadamar
Rients Feikes de Boer

**Rients Feikes de Boer** (Wolsum, 17 april 1869 - Amsterdam, 20 july 1951) wie in Nederlânsk boer en politikus.

## Libben en wurk
De Boer wie in Grinslanner lânbouwer, dy't yn 1922 as twadde fertsjintwurdiger út namme fan de *[[Plattelannersbûn|Plattelandersbond]]* yn de Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal kaam. Hy hie mear gefoel foar styl as syn frijwat ûnbeheinde fraksjegenoat Arend Braat en krige dêrom konflikten mei him. Hy gie sadwaande de ferkiezingen fan 1925 yn mei in eigen list. Ek wie er fan 1923 oant 1927 lid fan de Provinsjale Steaten fan Grinslân.

Hy wie de heit fan de eardere Amsterdamske boargemaster Feike de Boer.
Sint-Barbaratsjerke (Kutná Hora)

De **Barbaratsjerke** (Tsjechysk: *Chrám svaté Barbory*) yn Kutná Hora (Dútsk: Kuttenberg) yn Tsjechje is ien fan de meast bysûndere goatyske tsjerken yn Midden-Europa. De tsjerke stiet op de list an it wrâlderfgoed fan UNESCO.

Mei de bou waard yn 1388 útein set. Troch de Hussite-oarloggen stie de bou 60 jier stil oant 1482. Yn 1588 wie jildbrek de reden dat de bou net fierder eine koe. Mei in provisoaryske tuskenmuorre bleau de tsjerke ûnfoltôge, oant tusken 1884 en 1905 by in restauraasje de lêste boufaze útfierd waard.  

## Skiednis
De earste boumaster en arsjitekt wie Johann Parler de Jongere, soan fan Peter Parler, dy't nei alle gedachten ek oan de bouplannen diel naam. Nei de Hussite-oarloggen wiene de út Praach oanstelde arsjitekten Matthias Rejsek, foarsitter fan it Praachske stienhouwersgilde, en Benedikt Ried, arsjitekt fan kening Wladislaus II, mei de bou belest.

It oarspronklike plan wie in twaris sa grutte tsjerke te bouwen. Mar de bou wie ôfhinklik fan de opbringsten fan de sulverminen en ek de politike sitewaasje yn dy tiid. Nei de plonderings fan de stêd yn de Hussite-oarloggen en it oanbrekken fan de reformaasje tsjin it ein fan de 16e iuw naam de ynteresse yn de foltôging fan de tsjerke ôf.     

De fiifbeukige tsjerke giet oer yn in smeller koer mei koeromgong oan de eastlike kant. In grut tal steunbearen en loftbôgen fersiere de bûtenbou. De net sa wenstige yndieling fan it skip is basearre op in feroaring yn de plannen troch Benedikt Ried, dy't yn stee fan de muorren fan in heech skip fan in basilika pylders oer de arkades fan it skip boude en sa de iepen romte útwreide. Boppe de pylders is yn it middenskip in unyk geometrysk ferwulft oanbrocht mei de emblemen fan de lokale gilden. It ferwulft ferdizenet de grinzen fan de traveeën, wêrtroch't in tige unifoarme romtlike yndruk ûntstiet.   

De karakteristike trije tintefoarmige dakken krige de tsjerke yn de 19e iuw. It eardere ienfâldige dak waard yn neogoatyske styl neffens de oarspronklike ûntwerpen fan Ried troch de hjoeddeiske konstruksje ferfongen. By dy restauraasje krige de tsjerke der noch ien westlik travee by en in nije westlike gevel.

## Ynrjochting
De Barbaratsjerke is ynrjochte mei keunstwurken fan ferskillende stylperioades. De preekstoel datearret fan 1655 en is dekorearre mei âldere reliëfs út 1566 fan de fjouwer evangelisten. It koerstuolte is 15e-iuwsk en noch orizjineel. It oargel is 20e iuwsk, mar hat noch in barok front út 1740-1760. Fierder binne der in grut tal alters yn de tsjerke en op ferskate plakken âlde fresko's te sjen.  

## Ofbylden

Kutna Hora Unrestored Medieval Fresco in St.Barbara Cathedral.jpg|*Fresko giseling Jezus*
Kutnohorsko 2014 Barbora uvnitř 03.JPG|*Oargel*
Kutná Hora, chrám sv. Barbory (20).jpg|*Ferwulft middenskip*
Kutná Hora, chrám sv. Barbory (07).jpg|*Sydalter*
Kutná Hora, chrám sv. Barbory (18).jpg|*Preekstoel en koer*
UK Singles Chart

De **UK Singles Chart** ("Singles List fan it Feriene Keninkryk") of **Official Singles Chart** ("Offisjele Singles List") is de toanoanjaande Britske hitlist foar singles fan popmuzyk. De list wurdt eltse wike gearstald troch de Official Charts Company (OCC) yn opdracht fan 'e British Phonographic Industry (BPI), de brânsorganisaasje fan 'e Britske muzykyndustry. De list is basearre op fysike ferkeapsifers fan cd's en oare lûdsdragers, en sifers fan kommersjele digitale downloads en streaming media. De UK Singles Chart hat hûndert plakken, mar guon media dy't him publisearje, brûke dêr mar in diel fan. Sa stjoere de BBC-radio en MTV eltse wike de *Official UK Top 40* út, dy't inkeld nei de earste fjirtich plakken fan 'e list sjocht, wylst it tydskrift *[[Music Week]]* der in top&nbsp;75 fan ôfprintet. 

De UK Singles Chart waard yn 1969 oprjochte. Foartiid wiene der ferskate Britske hitlisten foar singles dy't mei-inoar konkurrearren. De list rint fan freed oant en mei tongersdei; dat hâldt der ferbân mei dat yn it Feriene Keninkryk de measte singles op freed útbrocht wurde. (Fan 1969 oant 2015 rûn de list fan snein oant en mei sneon.) Om yn oanmerking te kommen foar opname yn 'e UK Singles Chart, moat it gean om in single of 'singlebondel' (fan net mear as fjouwer nûmers) dy't yn it Feriene Keninkryk útbrocht is, mei in spyldoer fan net langer as 25&nbsp;minuten. By digitale singles is de maksimumspyldoer 15&nbsp;minuten. De ferkeappriis mei net leger wêze as 40&nbsp;pence. Dy regels binne sûnt 1969 ferskate kearen feroare, benammen fanwegen it yn gebrûk kommen fan nije technology, dêr't de âlde regels troch efterhelle drigen te reitsjen. Sa waarden yn 2005 foar it earste digitale ferkeapsifers yn 'e gearstalling fan 'e list meinommen, en yn july 2014 foar it earst streaming media.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e UK Singles Chart
Wynskoaterdjip

It **Wynskoaterdjip** (Nederlânsk: *Winschoterdiep*) is in kanaal fan Grins, fan de oansluting op it Iemskanaal ôf, nei Wynskoat, dêr't it him ôfspjalt yn de Rensel, it lêste stik nei Wynskoat, en de oansluting op de Pekel A. It Wynskoaterdjip is wynliken de fuortsetting fan it *Schuitendiep* dat om 1400 hinne fan Grins nei Foxhol groeven waard.

## Skiednis
Yn it tiidrek fan 1618 oant en mei 1628 waard it part fan Foxhol oant Súdbroek oanlein as part fan de feanterij. Dat kanaal krige ynearsten noch de namme *Schuitendiep*. Fan 1634 oant 1636 waard dat yn westlike rjochting ferlinge oant de Hunze en yn eastlike rjochting oant Wynskoat en de Pekel A. Dat part hiet ynearsten it *Heerendiep*.

## Feroarings
De rin fan it kanaal waard yn de rin fan de tiid gauris oanpast. De grutste oanpassing wie de rekonstruksje en ferbreding fan it kanaal yn de fyftiger jierren fan de tweintichste iuw. It kanaal einige foarhinne yn de Easterhaven fan Grins, op it ferlingde fan it hjoeddeiske *Schuitendiep*; no einiget it sa'n oardel kilometer beëasten op it ferlingde fan it Van Starkenborghkanaal. De eardere westlike takke wurdt no it Alde Wynskoaterdjip neamd. It yndustryterrein dernjonken hat deselde namme.

De rin troch Hegesân-Sappemeer is ek feroare. Ynearsten rûn it dwers troch de beboude kom hinne. It measte is dimpt. Allinnich fan Foxhol nei Martenshoek en eastlik fan Sappemeer binne noch twa dearinnende stikken fan it kanaal oer. De rin tusken Scheemda en Eexta waard nei it suden ferlein, wylst it fierdere ferrin by Hilligerlee lâns en oer de *Venne* yn Wynskoat yn de rjochting fan de Rensel kaam te ferfallen.

## Hjoed-de-dei
It kanaal is hjoed-de-dei 35,5 km lang en is gaadlik foar skippen oant 1350 ton. It hat sechtjin brêgen en in kearslûs; in skutslûs fan 85 meter by Súdbroek mei in kearslûs fan 12 meter, beide by de útmûning fan it A.G. Wildervanckkanaal en de Eexterslûs fan 100 meter by Scheemda. 

Yn it part tusken Hegesân en Waterhuizen binne inkelde skipswerven.
Drachten-Asân

**Drachten-Asân** (Nederlânsk: *Drachten-Azeven*), is in plak yn de gemeente Opsterlân, provinsje Fryslân. It plak hat lykwols gjin ynwenners; it is inkeld in bedriuweterrein dat wol blauwe kombuorden hat. Dat terrein leit oan en om it knooppunt Drachten (A7/N31/N381). 

Drachten-Asân wurdt *[[de facto]]* meast as part fan Drachten yn de gemeente Smellingerlân beskôge.

It sudlike part fan it bedriuweterrein hat in McDonald's-restaurant.

Oan de Bohr-, Cury- en Fahrenheitlaan leit in fytspaad dat Azeven-Zuid ferbynt mei Drachten fia de yn maitiid fan 2006 iepene fytsbrêge De Ring oer de sneldyk A7 en krekt as it bedriuweterrein in mienskiplik projekt fan de gemeenten Smellingerlân en Opsterlân. De brêge is ûntwurpen troch it Britske yngenieursburo Arup en hat in opfallende reade sirkel yn'e midden wêrmei't de ûntwerpers in fytstsjil mei speaken útbyldzje wolle.
Wynread

**Wynread** is in kleur dy't yn 'e regel beskôge wurdt as in dûnkere tint fan read. It kin ek omskreaun wurde as in pearzich read. De namme ferwiist nei wyn, dêr't dizze kleur fan ôflaat is. It ierst dokumintearre gebrûk fan 'wynread' as kleuroantsjutting datearret (yn 'e Ingelske foarm *wine*) fan 1705. Wynread wurdt faak betize mei bordeauxread, dat lykwols in oare readtint is.

## Kleurtechnyk
By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is wynread in tertiêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch ferminging fan alle trije primêre kleuren (read, blau en grien). By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it ek in tertiêre kleur, dy't yn teory produsearre wurdt troch it fermingen fan 'e primêre kleuren syaan, maginta en giel. Yn 'e praktyk wurdt lykwols swart tafoege yn it stee fan syaan, om't dat bettere resultaten jout.

## Besibbe tinten

## Sjoch ek
*read
*bordeauxread
Bordeauxread

**Bordeauxread** of koartwei **bordeaux** is in kleur dy't yn 'e regel beskôge wurdt as in tint fan read. It kin omskreaun wurde as in dûnkere read-pearzige of read-brunige kleur. Bordeauxread is de komplemintêre kleur fan grienblau. De namme ferwiist nei de kleur fan bordeaux, in wynsoarte dy't yn 'e omkriten fan 'e Frânske stêd Bordeaux produsearre wurdt. Bordeauxread wurdt faak betize mei wynread, mar dat is eins in oare readtint.

## Yn oare talen
Yn it Ingelsk en in protte oare Westerske talen wurdt bordeauxread oantsjut *maroon* (Ingelsk), *marron* (Frânsk), *marrone* (Italjaansk), *maroen* (Afrikaansk), ensfh. Dy nammen komme fan it Frânske wurd *marron*, dat yn earste ynstânsje "kastanje" betsjut. De kleur ferwiist dan nei de dûnkerreade kleur fan kastanjes. Yn it Frysk en Nederlânsk is kastanje, ek bekend as kastanjebrún, lykwols in oare kleur. 

## Kleurtechnyk
By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) kriget men bordeauxread troch de helderheid fan 'e primêre kleur read mei likernôch de helte ôf te swakjen. By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is bordeauxread in tertiêre kleur, dy't yn teory produsearre wurdt troch it fermingen fan 'e primêre kleuren syaan, maginta en giel. Yn 'e praktyk wurdt lykwols swart tafoege yn it stee fan syaan, om't dat bettere resultaten jout.

## Besibbe tinten

## Sjoch ek
*read
*wynread
Thorbecke Akademy

De **Thorbecke Akademy** is in HBO-ynstitút foar Bestjoerskunde en Oerheidsbehear en makket diel út fan NHL Stenden Hogeschool yn Ljouwert . De Thorbecke Akademy waard yn 1986 iepene troch Prins Claus en wie it earste ynstitút yn Nederlân dat opliedings foar Bestjoerskunde op in heger beropsnivo levere. Yn 2002 waard ek mei de programma's Yntegrale Feiligheid en Jeropeeske stúdzjes úteinset. Op 30 septimber 2016 fierde de Thorbecke Akademy syn 30e jubileum mei in sympoasium yn de Kânselarij yn Ljouwert. 

Ien dy't oan de Thorbecke Akademy ôfstudearret kriget in *Bachelor of Public Management*-diploma (BPM). Tsjintwurdich krije alumni de titel Bachelor of Arts. 

De akademy hat in stúdzjeferiening neamd " SG Trias Politica ". Dy feriening stribbet nei it befoarderjen fan de persoanlike en yntellektuele ûntwikkeling fan har leden. 

## Opliedings
De folgjende opliedings kinst studearje oan 'e **Thorbecke Akademy**: 

* Bestjoerskunde / oerheidsmanagement 
* Yntegrale Feiligheid 
* Jeropeeske stúdzjes 
* HBO-rjochten 

## Bekende (âld)-studinten
* Arno Brok 
* Attje Kuiken 
* Bart de Liefde 
* Sander de Rouwe 
* Pieter van Woensel 
* Mark Boumans 
* Leendert de Lange 
* Nanning Mol 
* Gido Oude Kotte
* Habtamu de Hoop

## Keppeling om utens

* www.drebeckeacademie.nl
Provinsjale wei 361

De **provinsjale wei N361** is in provinsjale dyk yn 'e provinsjes Fryslân en Grinslân dy't fan 'e stêd Grins oer Lauwerseach nei Ryptsjerk rint. It Fryske diel fan 'e wei hjit ek "Lauwersseewei". Yn Ryptsjerk is de dyk ferbûn mei de N355 yn 'e rjochting fan Ljouwert.

De dyk begjint yn Grinslân direkt benoarden it Van Starkenborghkanaal en rint troch Adorp en Sauwerd. By Winsum is der in rotonde, dêr't de N363 einiget. Tusken Mensingeweer en Ulrum folget de dyk de rûte fan 'e eardere spoarline, de Marneline . 

De dyk is in autowei tusken Aldtsjerk en Dokkum, en tusken Dokkum -Noard en Lauwerseach. Fanwegen it feit dat de dyk de iennige haadwei is fan Dokkum nei Ljouwert, is er de wichtichste ferbiningswei tusken Ljouwert en Dokkum. Bewenners fan 'e doarpen lâns de dyk hawwe lêst fan de drokte op de N361; de dyk rint troch de doarpsintra. Om't Dokkum in goede ferbining mei Hurdegaryp krigen hat mei de fernijde N356, sil de N361 sa folle ferkear net mear te ferwurkjen krije. Ynwenners fan 'e doarpen hawwe dêrom foarsteld dat de hjoeddeistige haadwei tusken Aldtsjerk en Dokkum op ien of oare manier autolij makke wurdt. 

Yn it ferline binne plannen makke om Winsum, Sauwerd en Adorp in rûnwei te jaan om't it ferkear deromhinne te lieden. De rûnwei by Winsum gie net troch. Op 24 jannewaris 2011 naam de gemeenteried fan Winsum in negatyf beslút oangeande de wize fan oanpakken fan de fierdere rûte nei Grins. Oanbuorjende boeren en natuerleafhawwers fan 'e Koningslaagte (part fan it Natuernetwurk Nederlân) by Grins fersetten harren tsjin de rûte troch it natuergebiet. It nije provinsjebestjoer fan Grinslân kundige op 4 april 2011 oan dat se it idee fan de oanlis fan in folslein fernijde N361 ferlitte. 

## Keppeling om utens
* Beskriuwing fan de rûte
Ploertedeader

In **ploertedeader** is in gefjochtswapen mei in fleksibele stôk, te ferlykjen mei de gummykneppel. Oars as by de gummykneppel sit oan de ein noch in swiere knop fan lead sadat der in hurdere slach mei tabrocht wurde kin, dy't sels de dea fan gefolgen hawwe kin. Dêrom is it wapen ferbean yn Nederlân en yn België.

De ploertedeader falt yn Nederlân ûnder kategory I sub 3 fan de Wet wapens en munysje en it gebrûk kin dêrom ûnder gjin inkelde betingst akseptearre wurde. De gummykneppel (wapenstôk) falt yn de kategory IV sub 3 fan de Wet wapens en munysje, en is dêrom in tastien wapen; it hâlden en it foarhannen hawwe op strjitte is al ferbean.
Eexta

**Eexta** (Grinslânsk: *Eekste*) is in earder doarp en no in wenwyk fan it doarp Scheemda yn de Grinslânske gemeente Aldamt. Eexta wie earder in dûbeldoarp fan Scheemda yn de doetiidske gemeente Scheemda. It Wynskoaterdjip foarme de grins tusken beide doarpen. Nei it ferlizzen fan dat kanaal nei it suden yn 1954 waard de âlde rin foar it grutste part dimpt. Dêrnei woeks Eexta alhiel troch nijbou oan Scheemda fêst, dêr't it doarp yn 1964 offisjeel opheft waard en in part fan Scheemda waard. It eardere doarp telde neffens it CBS yn 2008 2.010 ynwenners. 

Eexta leit besúdeasten fan it haaddoarp Scheemda, oan in ôfspjalting fan it Wynskoaterdjip. Yn it noarden fan it eardere doarp leit it Stasjon Scheemda.

## Namme
Foar de namme fan it doarp Eexta binne stikmannige ferklearrings foar jûn. Eartiids waard der tocht dat it it gearlûken fan it wurd *eek* (iik) mei de útgong *-steg* (brêge, wei) of *-sta* (wente) wie. In oare mooglikheid is it gearlûken fan de wetternamme *Ae* mei de útgong *-gest* of *-garst* (ikkerlân). Ek soe it om in ôflieding fan it Aldfryske wurd *eske* (ikkerlân) wêze kinne. De âldste foarmen binne *Ext* (1391), *Eghiste* (1435) en *Egeste*.

## Skiednis
Eexta ûntstie as in lintdoarp of as in doarp foar it oanmeitsjen fan rânefean by de ouwers fan de Munter Ae del. Op de kaart binne ferskate bewenningslinten te sjen. De âldste is dy mei de buorkerij *Vogelzang* en it buorskip Eexterzwaag leit yn it ferlingde fan it midsiuwske doarp Scheemda. De eardere tsjerke mei de pastorij, dy't op heger sângrûn stiene, wiene part fan in twadde bewenningslint by de *Buiteneexterweg* del. Dat lint rûn oarspronlik yn súdlike rjochting. Dat gebiet wie bekend as *Eexterhamrik*, dus de himrik fan Eexta. Oerbliuwsels fan pún litte sjen dat der ien of mear stinzen stien hawwe. Troch it ûnderstrûpen fan it lân troch de Doalert waard wentebou opskood nei in plak dat '"Boppe-Eexta" neamd waard. Dokuminten út 1391 en 1420 neame de lytsere stins fan iene Nemeke Eppens yn de *Op Ext*

Om 1700 hinne hiene Scheemda en Eexta ien tsjerkerie.

## Tsjerke

It doarp hie earder in moaie krústsjerke, dy't yn de twadde helte fan de trettjinde iuw boud waard. De tsjerke, dy't yn deselde styl as dy fan Súdbroek boud waard, waard yn 1870 ôfbrutsen, om't it fierhinne troch efterstallich ûnderhâld en swiere stoarmen ferrinnewearre wie. Op dat plak waard dêrnei in nije tsjerke boud, dêr't de âlde preekstoel en it oargel yn weromsetten waard. De nije tsjerke waard ferskate kearen útwreide, mar waard yn 2009, by it ûntstean fan de PKN, ôfbrutsen en meitsje plak foar in multyfunksjoneel sintrum. De foargevel fan de tsjerke mei de toer is stean bleaun en de efterkant waard oerskildere.

De oarspronklike pastorij út de trettjinde iuw is bewarre bleaun en hat it âldste wentetek fan Nederlân. Dat blykte út in ûndersyk fan de Rykstsjinst fan Monumintesoarch.
Nieuwolda

**Nieuwolda**, eartiids **Midwolderhamrik** (Grinslânsk: *Nijwol*, *Nijwolle*, **t Hammerk'' of **t Golden Hammerk*) is in doarp yn de lânstreek en âlde [[Fryske Goaen|Fryske goa]] [[Aldamt (regio)|Aldamt]] yn de gemeente [[Aldamt (gemeente)|Aldamt]] yn de provinsje [[Grinslân]].

Nieuwolda wie oant 1990 in eigen gemeente, mar waard dêrnei part fan de gemeente [[Scheemda]], dy't yn 2010 wer opgie yn de nije gemeente Aldamt. It doarp telde neffens it [[Centraal Bureau voor de Statistiek|CBS]] yn 2019 1.370 ynwenners.

== Skiednis ==
Nieuwolda ûntstie yn de [[sechtjinde iuw]] op de ouwerwâlen fan de [[Munter Ae]]. Dy omkriten hat nei alle gedachten nea ferlitten west, om't de ferhege hiemen fan de pleatsen by it kleaster fan [[Kleaster Menterwâlde|Menterwâlde]] feiligens joegen by de stoarmfloeden.

Om [[1542]] hinne waard der in himdyk oanlein ta beskerming tsjin de [[Doalert]]. Dy dyk folge de ouwerwâlen fan de Munter Ae tusken [[Woldendorp]] en [['t Waar]]. It doarp ûntstie oan dy dyk. Om [[1573]] hinne nei de [[Alderheljenfloed (1570)|Alderheljenfloed]] fan 1570 waard dy dyk omboud ta in folsleine seedyk. Yn de jierren nei [[1580]] waarden der op de dyk by de slûzen fan it doarp [[Skâns|skânzen]] boud. Nei de [[Reduksje fan Grins]] yn [[1594]] waarden de diken fannijs opboud en yn [[1626]], [[1666]] en [[1701]] folgen der ynpolderings.

De oarspronklike namme fan it doarp wie *Midwoldehamrik*, de [[himrik]] dy't it mienskiplike lân yn it bûtengebiet fan [[Midwolda]] wie. Dêrom wurdt ûnder de pleatslike befolking de namme *Hammerk* brûkt. Yn de rin fan de iuwen waard der hieltyd mear lân fan de Doalert werom wûn. Op dat nije lân wie it tige goed te buorkjen. Nieuwolda stiet yn Grinslân wol bekend as *'t Golden Hamrik* (it Gouden Himrik). De rykdom fan de boeren is werom te sjen yn de moaie buorkerijen. It [[Termunterzijldiep]] rint dwers troch it doarp hinne.

De herfoarme [[tsjerke fan Nieuwolda]] waard yn [[1718]] boud en is in ienbeukich gebou, mei in toer út [[1765]]. Op de punt fan de toer stiet in [[seemearmin]] dy't ferwiist nei it lân dat werom wûn waard fan de see. De tsjerke hat in bysûndere piipoargel fan [[Johann Friedrich Wenthin]] út [[1787]].

Fan [[1910]] oant [[1934]] hie it doarp in stasjon oan de spoarline [[Súdbroek]] - [[Delfsyl]]. 

== Nijsgjirrich ==
Yn Nieuwolda is it museumgemaal *De Hoogte* dat troch in histoaryske [[Appingedammer Bronsmotoarefabryk|Bronsmoter]] oandreaun wurdt. It berneweinnmuseum is festige yn in monumintale buorkerij út om 1750 hinne (skuorre) resp. 1905 (foarhûs). Benoardwesten fan Nieuwolda leit sûnt 1980 de Hondshalstermar. Troch it doarp hinne rint de [[Ynternasjonale Dollardrûte]] foar fytsers. Bylâns Nieuwolda rint de [[Provinsjale wei 362|N362]].

== Galery ==
<gallery widths="200" heights="200">
Nieuwolda - Termunterzijldiep (2).jpg|*Klapbrêge oer de Termuntersyldjip*
Nieuwolda - haventje.jpg|*Haventsje fan Nieuwolda''
Twillingdoarp

In **twillingdoarp** of **dûbeldoarp**  is de oantsjutting fan twa doarpen dy't hiel ticht byïnoar ûntstien binne en dy't geografysk, sosjaal en ekonomysk suver ien doarp foarmje. Gauris lizze se yn twa ferskillende gemeenten, provinsjes of bytiden sels lannen of se waarden troch de bestjoerlike grins trochsnien. Dy ôfskieding hie gauris in reden op histoarysk of bestjoerlik mêd, mar is dochs yn de praktyk tige ûnhandich. Dêrom wurde dan ek wol gemeentlike weryndielings dien of wurde de doarpen meiïnoar gearfoege.

## Twillingdoarpen yn Fryslân
* Ychtenbrêge - Dolsterhuzen (gemeente De Fryske Marren)
* Gerkeskleaster - Strobos (gemeente Achtkarspelen)
* Jobbegea - Hoarnstersweach (gemeente It Hearrenfean)
* Haskerdiken - Nijbrêge (gemeente It Hearrenfean)
* De Hommerts - Jutryp (gemeente Súdwest-Fryslân)
* Nijhoarne - Aldhoarne (gemeente It Hearrenfean)
* Toppenhuzen - Twellingea (yn de folksmûle *Top en Twel* neamd, gemeente Súdwest-Fryslân)
* Peazens - Moddergat (gemeente Noardeast-Fryslân)
* Rotsterhaule - Sint-Jânsgea (gemeente De Fryske Marren)
* Seisbierrum - Pitersbierrum (gemeente Waadhoeke)
* Sigerswâld (gemeente Opsterlân) - De Wylp (gemeente Westerkertier, Grinslân)

Foarbylden fan twillingdoarpen en trijelingdoarpen dy't gearfoege waarden:
* Damwâld, dat yn 1971 ûntstie út Dantumawâld, Ikkerwâld en Moarrewâld.
* Wynjewâld, dat yn 1974 ûntstie út Weinterp en Duerswâld.
Kick-Ass

"**Kick-Ass**", "**Kick Ass**" of "**Kickass**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

**kick-ass*, in Ingelske (benammen Amerikaansk-Ingelske) oantsjutting foar immen dy't op hurdhannige wize regaad makket, letterlik in "kontskopper"

## Fideospultsjes
**[[Kick-Ass: The Game]]*, in Amerikaanske fideospultsje út 2010 op basis fan 'e strip
**[[Kick-Ass 2: The Game]]*, in Amerikaanske fideospultsje út 2014 op basis fan 'e strip

## Films
*''Kick-Ass'' (film), in Amerikaanske film út 2010 op basis fan 'e strip
*''Kick-Ass 2'' (film), in Amerikaanske film út 2013 op basis fan 'e strip

## Literatuer
*''Kick Ass'' (boek), in samling kollumns fan Carl Hiaasen út 1999

## Muzyk
*''Kick-Ass'' (soundtrack), it soundtrackalbum fan 'e film út 2010

## Strips
*Kick-Ass (personaazje) (oftewol Dave Lizewski), de haadpersoan út 'e stripsearje
**[[Kick-Ass: The Dave Lizewski Years]]*, in Amerikaanske superheldestripboeksearje
*''Kick-Ass 2'' (strip), in stripboek út 'e *Kick-Ass*-searje
**[[Kick-Ass: The New Girl]]*, in Amerikaanske superheldestripboeksearje
Westerlee

**Westerlee** (Grinslânsk: *Westerlij*) is in doarp yn de gemeent Aldamt yn de provinsje Grinslân. It doarp hie op 1 jannewaris 2019 1.495 ynwenners en it leit tusken Hilligerlee en Meeden. It doarp leit op de grins fan it de histoaryske Fryske goa Aldamt en de Grinzer Feankoloanjes. Westerlee wie fan 1811 oant 1821 in selsstannige gemeente.

## Namme
De namme *Westerlee* ferwiist nei in sânrêch (*lee*), dêr't it doarp op boud waard. Dy sânrêch skiedt dêr it feangebiet fan it klaaigebiet. Benoarden it doarp begjint it Aldamt, en besuden begjinne de Feankoloanjes.

## Skiednis
It doarp waard foar it earst neamde yn in âlde kleasterkronyk út 1230. De parochy hie yn dy tiid in bannen mei it kleaster fan Heiligerlee. De âlde herfoarme tsjerke waard yn 1776 ferfongen troch in nije tsjerke. Op de hjoeddeiske tsjerke stiet in ôfbyld fan Sint-Joaris. Sûnt 2010 binne der gjin tsjerketsjinsten mear, mar wurdt it gebou noch hieltyd brûkt foar bysûndere gelegenheden. De grifformearde tsjerke, dy't yn 1930 boud waard, moast yn 2012 slute, om't der hast gjinien mear yn de tsjerkerie siet. Dêrnei waarden der yn Westerlee gjin tsjerketsjinsten mear holden.

It eastlike part fan it doarp wie yn de santjinde iuw in aparte útbuorren dat *De Smacht* neamd waard, nei in earder foarwurk fan it kleaster Heiligerlee, dy't oant it begjin fan de tweintichste iuw ta it kerspel Heiligerlee rekkene waard.
2154 f.Kr.

## Foarfallen
* Yn Mesopotaamje beswykt it Akkadyske Ryk definityf ûnder in ynvaazje fan 'e Gûtjers, in barbaarske stamme út it Sagrosberchtme. Kening Sjû-Toerûl komt om.

## Berne

## Ferstoarn
* kening Sjû-Toerûl fan Akkad (* 22?? f.Kr.)
Assyrysk

*Akkadysk-Assyrysk, ien fan 'e wichtichste dialekten fan it Akkadysk, in no útstoarne taal dy't yn 'e Aldheid yn it Midden-Easten sprutsen waard
*Arameesk-Assyrysk, in taal dy't sprutsen wurdt troch hjoeddeistige etnyske Assyrjers
Sterke drank

**Sterke drank** is alkoholhâldend drinken dat oan in wetlik omskreaune definysje foldocht. Dy definysje ferskilt per lân. Sterke drank wurdt faak omskreaun as in boarrel (ek buorrel, burrel, sûpke), in foaritenslokje of foaritentsje, it tinne guod, spraakwetter (of sprekwetter), willewetter of, by túltsjes, as wjirmferskrikker.

## Regeljouwing yn Nederlân
Yn Nederlân wurdt mei sterke drank eltse foarm fan alkoholhâldend drinken bedoeld, dy't by keamertemperatuer foar 15 folumepersint of mear út alkohol bestiet, mei útsûndering fan wyn, dy't troch folsleine gêsting oan syn folumepersintaazje alkohol kommen is. Foar de tarieding fan wyn is nammentlik ferlet fan gêstsellen dy't pas ôfstjerre by in alkoholpersintaazje fan tusken likernôch 11% en maksimaal 16%, ôfhinklik fan 'e brûkte gêstsoarte.

## Tarieding
It hege alkoholpersintaazje fan sterke drank kin op ferskate manearen berikt wurde:
*troch distillaasje (it soarte drank dat dêrtroch ûntstiet, hjit distilleard)
*troch tafoeging fan ekstra alkohol, lykas by port, sjerry en fermût
*troch tarieding fan in produkt mei alkohol, lykas by advokaat, krûdebitter en likeur.

## Ferkeap
Drinken mei in alkoholpersintaazje fan 15% of heger mei yn Nederlân inkeld troch erkende en fergunninghâldende sliterijen ferkocht wurde. Utsûnderings op dy regel binne port, sjerry en fermût, dy't ek yn 'e supermerk ferkocht wurde meie. Datselde jildt foar swak-alkohoalyske foarmen fan drinken, lykas bier en gewoane wyn. Der besteane plannen om 'e útsûnderingsposysje fan port, sherry en fermût op te heffen, sadat alle sterke drank allinnich noch yn 'e sliterij te krijen wêze sil.

## Underskate soarten
Der besteane wrâldwiid in grut tal ferskillende soarten sterke drank, dy't faak ferbûn binne mei in beskaat lân. Foarbylden binne:
*akwavyt út Skandinaavje;
*bearenburch út Fryslân;
*jenever út Nederlân, Belgje, noardlik Frankryk en East-Fryslân; 
*konjak út Frankryk;
*mezcal út Meksiko;
*ouzo út Grikelân;
*port út Portegal;
*rum út Jamaika;
*sake út Japan;
*sjerry út Spanje
*slivovitsj út Servje, Tsjechje en oare dielen fan East-Jeropa;
*tequila út Meksiko;
*whisky:
**bourbon út 'e Feriene Steaten (benammen Kentucky);
**Ierske whisky út Ierlân;
**Skotske whiskey of scotch út Skotlân;
*wodka út Ruslân.

Oare bekende soarten sterke drank binne absint (in sterke krûdelikeur op basis fan alsem en anys), brandewyn (makke troch distillearring fan wyn), mea (gêste hunichdrank) en punch (in fruchtedrinken mei wyn of rum dertrochhinne).
Karlovy Vary

**Karlovy Vary**, ek bekend ûnder de Dútske namme **Karlsbad**, is in stêd yn it westlik diel fan Tsjechje. De stêd leit op it plak dêr't de rivier de Teplá (Dútsk: *Tepl*) yn de rivier Ohře (Dútsk: *Eger*) útmûnet.

## Skiednis
Karlovy Vary waard healwei de 14e iuw stifte troch Karel IV, keizer fan it Hillige Roomske Ryk en kening fan Bohemen. Hy joech syn namme oan de stêd, dy't oer de hiele wrâld ferneamd waard fanwegen de boarnen. De 13 grutte boarnen, de likernôch 300 lytsere boarnen en it waarme wetter fan de Teplá brochten de stêd grutte rykdom. Ek krige de stêd namme fanwegen de produksje fan porslein.

Karlovy Vary is tsjintwurdich in toeristysk kuerplak.   

## Befolking
De oarsprong fan Karlovy Vary is Dútsk. Nei de Earste Wrâldkriich waard de Dútsktalige befolking fan Bohemen neffens it Ferdrach fan Saint-Germain (1919) tsjin harren sin  by de nije steat Tsjechoslowakije yndield. Nei de Twadde Wrâldkriich waarden de Dútske boargers fan Tsjechoslowakije fan al harren besit ûnteigene en moasten hja it lân ferlitte. Karlsbad waard Karlovy Vary en etnysk folslein Tsjechysk.
Swimbad

In **swimbad** (meartal: swimbaden) is in bouwurk dat ûntwurpen is om wetter fêst te hâlden dêr't minsken yn swimme kinne. Sokke bouwurken kinne yn 'e grûn útgroeven wêze, boppe de grûn oanlein wêze of ûnderdiel útmeitsje fan in gebou of skip. Foar de oanlis fan swimbaden wurde materialen brûkt as beton, natuerstien, metaal, plestik of glêsfezel. 

Swimbaden wurde almeast brûkt foar ferdivedaasje, rekreaasje en frijetiidsbesteging, mar ek foar sporten as swimmen, wetterpolo en dûken, foar swimlessen (lykas skoalswimmen), foar beskate foarmen fan fysioterapy en foar de training fan strânwachten en astronauten. As se foar sportwedstriden boud binne, hawwe swimbaden standerdisearre ôfmjittings, mei as grutste it Olympysk swimbad. Foarhinne bestiene der swimbaden dy't òf foar manlju en jonges òf foar froulju en famkes bedoeld wiene, en dêr't mingd swimmen net tastien wie.

Der binne ferskillende soarten swimbaden. Iepenbiere swimbaden binne foar eltsenien tsjin betelling tagonklik. Fan sokke swimbaden binne der twa haadtypes: binnenbaden en bûtenbaden. In binnenbad is oerdutsen mei in dak, sadat de temperatuer yn 'e romte mei it swimbad sa nedich ferhege wurde kin. Sadwaande binne sokke swimbaden yn prinsipe it hiele jier rûn iepen, ek as it bûtendoar te kâld is om te swimmen. Bûtenbaden, oan 'e oare kant, binne yn 'e iepen loft oanlein, en kinne yn in klimaat lykas dat fan Nederlân inkeld simmerdeis iepen wêze. 

De measte iepenbiere swimbaden (yn 'e sin fan bedriuwen) besteane eins út ferskate swimbaden fan ferskillende djipte. Guon hawwe sawol binnen- as bûtenbaden, soms mei in ferbining tusken dy beiden. Wat ek foarkomt, is in swimbad dat oan 'e iene kant ûndjip is, mar wêrfan't de boaiem skean ôfrint, sadat it almar djipper wurdt neigeraden men tichter by de oare kant komt. (Dêr komt de útdrukking wei "immen yn it djippe goaie", wat sizze wol dat men fuortendaliks mei it dreechste begjinne moat.) Populêre ûnderdielen fan iepenbiere swimbaden binne de dûkplanke, in fearjend útsteksel boppe it wetter dêr't men fan ôf springe kin, en de glydbaan, dêr't men mei faasje by in faak bochtich paad delspield wurdt nei it swimbad.

Ek meitsje swimbaden faak diel út fan 'e fasiliteiten fan cruiseskippen en gruttere passazjiersskippen, kueroarden, campings, fitness-sintra, iepenbiere sauna's, hotels en universiteiten. Sokke swimbaden binne semy-iepenbier, wat betsjut dat se tagonklik binne foar de passazjiers, hotelgasten, studinten, ensfh., mar net foar Jan en alleman. Fierders binne der noch privee-swimbaden, dy't partikulieren oanlizze litte, faak yn harren eftertún. Dêr meie inkeld de eigner en syn of har húshâlding swimme, mei harren eventuële gasten.

## Galery

File:De Marnix.jpg|in binnenbad
File:Swimmingpool.JPG|in bûtenbad mei glydbaan
File:Rooftop pool NYC.jpg|in swimbad op it dak fan in flat yn Manhattan
File:2013-01-15_Sangri-La_Cebu_Infinity_pool_pano.jpeg|in saneamde *infinity pool*, dy't troch in ûnsichtbere râne "foar ivich" troch liket te rinnen
File:NASA Swimming Pool.jpg|astronautetraining yn in swimbad
Fokko Bosker

**Fokko Bosker** (1960) is in Nederlânske sjoernalist en auteur út Lippenhuzen. Bosker skriuwt in soad wannelboeken. Neist syn reisboeken skriuwt er ek non-fiksjeboeken mei in duorsume of histoaryske ynstek.

Nei syn oplieding oan it Lienward College studearre hy fan 1978 oant 1982 oan de Amsterdamske Skoalle foar Kulturele Analyse (ASCA)

Fan 1987 oant 2003 wie Bosker sjoernalist foar de Ljouwerter Krante. Sûnt 2005 skriuwt er oer wanneljen foar de universiteit Stenden.
Sûnt 2007 skriuwt Bosker it magazine Intraject foar Trajectum hendikeptesoarch. Sûnt 2015 skriuwt er foar Friesland Post alle moannen in ferhaal oer in bist of plant yn ien fan de natoergebieten fan It Fryske Gea. 

## Bibliografy
* Wannelknooppunterige: (2016-2020)
***Het Vallei- en Eempad* (2020) útjouwerij Bornmeer; ISBN 9789056156251
** *Bonifatius Kloosterpad* (2019) útjouwerij Noordboek; ISBN 978 90 5615 565 0 
** *Wandelgids Koningspad XL* (2017) útjouwerij Noordboek; ISBN 9789460224546
** *Langs de mooiste diepjes in de Kop van Drenthe*  (2016) útjouwerij Noordboek; ISBN 9789460224218
** *Tussen landweer & Friese waterlinie - De wandelknooppunten reeks* (2015); útjouwerij Noordboek; ISBN 9789460224164 
* *Koningspad, lanterfanten door het beekdal Koningsdiep* (2017) ISBN Friese Pers Boekerij/Noordboek; ISBN 9789033003844
* *Duurzame innovaties in de regionale kenniseconomie, een verhalenboek over verbindingen*; (2017)
* *Jubileumboek 100 Jaar transport en logistiek bedrijf|Fritom* (2017)
* *De geest in de fles - 125 jaar Hooghoudt 'Uut Grönnen*' (2015) útjouwerij Wbooks; ISBN 9789462581012
* *Groene Energie in Fryslân*  (2012) útjouwerij PENN; ISBN 9789077948750
* *Groningen voor lanterfanters (een voetreis door prachtige landschappen in 28 dagen diel 1* (2010) útjouwerij Friese Pers/Noordboek; EAN 9789033007842
* *De Olijven van Goedgedacht en 22 oare ferhalen út Súd-Afrika* (2009) útjouwerij KIT Publishers; ISBN 9789460220432
* *Rode Boegbeelden in Schoterland voormannen in de sociale strijd van Noord-Nederland* (2009) útjouwerij Friese Pers; ISBN 9789033008146
* *Waar Blijft De Tijd 03 1000 Jaar Friese Wouden* (2009); ISBN 9789040020599
* *Zeedijken in het Noorden* (2008) útjouwerij Friese Pers/Noordboek; ISBN 9789033007514
* *Rinsma State van Sytzama tot Scheringa - omdat adel verplicht, mei Lammert de Hoop* (2008) útjouwerij Penn Communicatie; EAN 9789077948156
* *Zeedijken In Het Noorden: Mythes En Feiten Over 2000 Jaar Kustbescherming* (2008) útjouwerij Noordboek; ISBN 9789033007514
* *Friesland voor lanterfanters diel 3 Fryske Marren* (2007); ISBN 9789033006425
* *De Nieuwe Wijnmakers* (2006) útjouwerij Fontaine; ISBN 9789059561939
Sjoerd Huizinga

**Sjoerd Huizinga** (Bûtenpost, 12 febrewaris 1898 - Grins, 4 juny 1972) wie in Frysk ferver en keunstskilder.

Hy krige ûnderrjocht yn it skilderjen fan Herman Dijkstra, fan it keunstnerskollektyf De Ploeg, en Johannes Elsinga. Hy wurke yn Bûtenpost, Haren en Grins. Huizinga wie lid fan de Fryske ekspresjonistyske keunstnersgroep Yn'e Line. Huizinga wie de minst bekende en de meast eksperimintele fan dy groep. Syn wurk hat ferskaat oan stilen en kin net ta in beskate keunststreaming rekkene wurde.

## Eksposysje
Fan 4 juny oant 25 oktober 2020 wie der in oersjochtentoanstelling fan Huizinga syn wurk yn Museum Drachten mei de titel *Sjoerd Huizinga, de grote onbekende van Yn 'e line*. By dy gelegenheid ferskynde ek syn biografy skreaun troch Dirk van Ginkel, *Sjoerd Huizinga, de avonturier van Yn'e Line* (Noordboek, 2020).