open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Berchske kraaier

De **Berchske kraaier**, ek wol bekend as de *"Berchkraaier"* of *"Kraaier fan Elberfeld"*, is it âldste hinneras fan Dútslân. Genetisk heart er by de famylje fan it Hollânsk hin, de Assendelfter en it Fryske hin. Der bestiet ek in krielfoarm. Karakteristyk is syn lange kraaien, dat oant 15 sekonden duorje kin.

## Skiednis
Neffens de oerlevering waarden de âffaars fan de Berchske kraaier yn de Midsiuwen út de Balkan nei Dútslân brocht. Dizze teory wurdt stipe troch genetisk ûndersyk, dat de besibbens tusken de Berchske kraaiers en hinnerassen út de Balkan sjen lit. Neffens in oare teory leit de oarsprong fan de Berchske kraaier by Spaanske hinnerassen, dy troch Spaanske muontsen ynfierd waarden.
 Berchske kraaiers dy troch Dútske ymmigranten yn Brazilië ynfierd waarden, wiene letter wer de âffaars fan de Braziljaanske kraaier, de "galo músico". 

## Skaaimerken
Berchske kraaiers hawwe in langstrekte en hege foarm mei in tal kaam, witte earlapkes en laaiblaue poaten. Typysk is de nei boppe wulfde rêch en de justjes flakke sturt. It typyske fearrepatroan, de saneamde *"Dobbelung"*, is de sterkste foarm fan fearrebeseaming. Dizze tekening komt inkeld by de Berchske kraaier en de Berchske hingelkaam foar. De iennige offisjele kleurfariant is swart-goud-brún-dûbeld. 

## Teelt
De seldsumheid fan it ras makke, dat it ras yn de kategory "heechst bedrige" falt. De teelt fan de Berchske kraaiers yn Dútslân, dêr't likernôch 35 telers aktyf binne, wurdt dêrom troch de *Vereinigung der Züchter Bergischer Hühnerrassen* begelaat. Boppedat wurdt in stamboek ynfierd om alle yn Dútslân libjende Berchske kraaiers te registrearjen. Om de skaaimerken fan it ras te behâlden, wurdt yn Dútslân alle jierren in kraaiwedstriid organisearre, wêr't de kraaidoer de wichtigste rol spilet. Yn Nederlân beheart de Nederlânske spesjaalclub foar Dútske Hinnerassen it ras. 

## Keppelings
* Webside fan de Nederlânske spesjaalclub foar Dútske Hinnerassen
* Webside fan de ''Vereinigung der Züchter Bergischer Hühnerrassen und deren Zwergekräherzüchtervereinigung seit 1884''
* Foardracht oer de ynfiering fan in stamboek by de ''Initiative zur Erhaltung alter Geflügelrassen'' (pdf)
Amber Stars

**Amber Stars** (15 april 1989), is in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2009. Neffens har offisjele opjefte is se 1.57 m lang, mei in gewicht fan 58 kg en kupmaat 32D. Yn it begjin fan har karriêre brûkte hja ek wol de artystenammen Monique Simone, Monique Symone, Amber Star en Amber.

## Keppelings om utens
*  Biografyske gegevens fan Amber Stars op ''FreeOnes''
*  Biografyske gegevens fan Amber Stars op ''Boobpedia''
*  Biografyske gegevens fan Amber Stars op ''Internet Adult Film Database''
*  Biografyske gegevens fan Amber Stars op ''Adult Film Database''
Bradley Cooper

**Bradley Charles Cooper** (Philadelphia, 5 jannewaris 1975) is in Amerikaansk akteur.

## Filmografy

|-

|-
|-
| 2001
|*[[Wet Hot American Summer]]*
|Ben
|
|-
! rowspan=3 style="vertical-align:top"| 2002
|*[[Changing Lanes]]*
|Gordon|Pinella
|Deleted scene
|-
|*[[My Little Eye]]*
|Travis|Patterson
|
|-
|*[[Bending All the Rules]]*
|Jeff
|
|-
| 2005
|*[[Wedding Crashers]]*
|Zachary "Sack" Lodge
|
|-
| 2006
|*[[Failure to Launch]]*
|Demo
|
|-
| 2007
|*[[The Comebacks]]*
|Cowboy
|
|-
| rowspan=4 style="vertical-align:top"| 2008
|*[[Older than America]]*
|Luke
|
|-
|*[[The Rocker]]*
|Trash
|
|-
|*[[The Midnight Meat Train]]*
|Leon aufman
|
|-
|*[[Yes Man (film)|Yes Man]]*
|Peter
|
|-
| rowspan=5 style="vertical-align:top"| 2009
|*[[He's Just Not That Into You (film)|He's Just Not That Into You]]*
|Ben
|
|-
|*[[The Hangover]]*
|Phil Wenneck 
|
|-
|*[[Case 39]]*
|Douglas Ames
|
|-
|*[[All About Steve]]*
|Steve
|
|-
|*[[New York, I Love You]]*
|Gus
|-
| rowspan=3 style="vertical-align:top"| 2010
|*[[Valentine's Day (2010 film)|Valentine's Day]]*
|Holden
|
|-
|*[[Brother's Justice]]*
|Himsels / Dwight Sage
|
|-
|*[[The A-Team (film)|The A-Team]]*
| Templeton Peck
|
|-
| rowspan=3 style="vertical-align:top"| 2011
|*[[Limitless (film)|Limitless]]*
|Eddie Morra
|Ek produsint
|-
|*[[The Hangover Part II]]*
|Phil Wenneck 
|
|-
|*Kaylien*
|Heit Human
|Koarte film
|-
| rowspan=4 style="vertical-align:top"| 2012
|*[[The Words (film)|The Words]]
|Rory Jansen
|Ek produsint
|-
|*Hit and Run*
|Alex Dimitri
|
|-
|*The Place Beyond the Pines*
|Avery Cross
|
|-
|*Silver Linings Playbook*
|Patrick "Pat" Solitano, Jr.
|Ek produsint
|-
| rowspan=2 style="vertical-align:top"| 2013
|*The Hangover Part III*
|Phil Wenneck 
|
|-
|*American Hustle*
|Richie DiMaso
|Ek produsint
|-
| rowspan=3 style="vertical-align:top"| 2014
|*Guardians of the Galaxy*
|Rocket
|Stimme
|-
|*Serena*
|George Pemberton
|
|-
|*American Sniper*
|Chris Kyle
|Ek produsint
|-
| rowspan=3 style="vertical-align:top"| 2015
|*Aloha*
|Brian Gilcrest
|
|-
|*Burnt*
|Adam Jones
|
|-
|*Joy*
|Neil Walker
|
|-
| rowspan=2 style="vertical-align:top"| 2016
|*10 Cloverfield Lane*
|Ben
|Stimme
|-
| *War Dogs*
|Henry Girard
|Ek produsint
|-
| 2017
|*Guardians of the Galaxy Vol. 2*
| Rocket
|Stimme en as animaasje
|-
|  rowspan=3 style="vertical-align:top"| 2018
|**
| Rocket
|Stimme
|-
|*A Star Is Born
|Jackson Maine
|
|-
| *[[The Mule (film út 2018)|The Mule]]*
|Colin Bates
|
|-
| rowspan=2 style="vertical-align:top"| 2019
|**'
|Rocket
|Stimme
|-
|''[[Joker (film út 2018)|Joker]]''
| 
| Produsint
|-
| rowspan=2 style="vertical-align:top"|2021
|''[[Licorice Pizza]]''
|Jon Peters
|
|-
|''[[Nightmare Alley (film út 2021)|Nightmare Alley]]''
| Stanton "Stan" Carlisle
| Ek produsint
|-
| |2022
|**'
|Rocket
|Stimme
|-
| rowspan=3 style="vertical-align:top"|2023
|*[[Dungeons & Dragons: Honor Among Thieves]]*
|Marlamin
|Cameo
|
|-
|*[[Guardians of the Galaxy Vol. 3]]* 
|Rocket
|Stimme
|}

## Diskografy
### Soundtrack-albums

## Keppeling om utens
Aleia Tyler

**Aleia Tyler** (8 febrewaris 1986) is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn Sakraminto, yn 'e steat Kalifornje. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2005. Neffens har offisjele opjefte is se 1.68 m lang, mei in gewicht fan 48 kg en kupmaat 34D. Hja hat yn it ferline ek wol oare artystenammen brûkt, lykas Aliaya, Aliea, Alela Tyler, Aleia Moore en Aleia.

## Keppelings om utens
*  Biografyske gegevens fan Aleia Tyler op ''Boobpedia''
*  Biografyske gegevens fan Aleia Tyler op ''FreeOnes''
*  Biografyske gegevens fan Aleia Tyler op ''Internet Adult Film Database''
*  Biografyske gegevens fan Aleia Tyler op ''Internet Movie Database''
Command & Conquer: Red Alert-searje

***Command & Conquer: Red Alert*** is in rige fan real-time strategy-fideospultsjes spyljend yn it ''Command & Conquer''-universum. 

De *Red Alert*-searje spilet yn in alternative tiidline as 't Albert Einstein werom reizget nei it ferline en Adolf Hitler útskeakelt om de Twadde Wrâldkriich te foarkommen. Dit plan hat lykwols de ûnbehindere Soviet ynvaazje fan Europe troch Joseph Stalin yn de jierren 1950 as ûnbedoeld gefolch. De spiler kin yn op dat momint as Sovjet of Alliearde lieder de striid oangean. Dizze Sovjet-ynvaazje tsjinnet as eftergrûn foar it earste *[[Command & Conquer: Red Alert]]* spul en har twa útwreidings, *Counterstrike* and *The Aftermath*. 

## diel 2
*Command & Conquer: Red Alert 2* is in ferfolch op it earste diel mei in eigen útwreiding; *[[Command & Conquer: Yuri's Revenge]]*. Yn it ferhaal fan *Red Alert 2* falt de Sovjet-Uny de United States binnen mei brein-oerhearskings-technology om de Amerikaanske troepemacht oer te nimmen en it Amerikaanske nukleêre arsenaal te stopjen. Yn *Yuri's Revenge* stridet de spiler tsjin de adviseur fan de Sovjetpremier Yuri, dy de wrâld besiket te oerhearskjen mei syn "psychic dominator" technology.

## diel 3
Yn *Red Alert 3* is de Sovjet-Uny hast ferslein wannear't se op it lêste stuit op harren beurt weromreizgje nei 1927 en Albert Einstein út de tiidline wiskje. Dit hat as ûngelokkich gefolch dat der dan, neist de Sovjets en de Alliearden, in tredde wrâldmacht opkomt: it Japanske Keizerryk. 

## Spullen yn de searje
* ***[[Command & Conquer: Red Alert]]*** (1996)
** *[[Command & Conquer: Red Alert#Counterstrike and The Aftermath (1997)|Command & Conquer: Red Alert: Counterstrike]]* (útwreidingspakket) (1997)
** *[[Command & Conquer: Red Alert#Counterstrike and The Aftermath (1997)|Command & Conquer: Red Alert: The Aftermath]]* (útwreidingspakket) (1997)
** *[[Command & Conquer: Red Alert#Retaliation (1998)|Command & Conquer: Red Alert: Retaliation]]* (1998) - This was a compilation of *Counterstrike* en *The Aftermath* released foar PlayStation
* ***[[Command & Conquer: Red Alert 2]]*** (2000)
** *[[Command & Conquer: Yuri's Revenge]]* (útwreidingspakket) (2001)
* ***[[Command & Conquer: Red Alert 3]]*** (2008)
** ***[[Command & Conquer: Red Alert 3 – Uprising]]*** (standalone expansion pack) (2009)
** ***[[Command & Conquer: Red Alert 3 – Uprising#Commander's Challenge|Command & Conquer: Red Alert 3 – Commander's Challenge]]*** (standalone game for the PlayStation 3 and Xbox 360) (2009)
* ***[[Command & Conquer: Red Alert (iOS)]]*** (2009)
Judith Schalansky

**Judith Schalansky** (Greifswald, 20 septimber 1980) is in Dútsk skriuwster en yndustrieel ûntwerpster.

Schalansky studearre keunstskiednis en kommunikaasje-design. Yn 2009 ferskynde har boek *Atlas der abgelegenen Inseln*, in beskriuwing fan de skiednis fan fyftich eilannen oer de hiele wrâld. Se makke ek de yllustraasjes. Dizze atlas is yn 2014 yn it Nederlânsk ferskynd ûnder de titel: *De Atlas van Afgelegen Eilanden* mei de ûndertitel: *Vijftig eilanden waar ik nooit ben geweest en ook nooit zal komen*. It sidenûmer mei beskriuwing fan it eilân, is op OpenStreetMap http://www.openstreetmap.org opnaam as Schalansky_ref http://wiki.openstreetmap.org/wiki/Key:Schalansky_ref

Schalansky is yn Nederlân fral ferneamd troch har twadde roman, *Der Hals Der Giraffe*, wer mei selsmakke yllustraasjes, dêr't yn Dútslân goed 125.000 stiks fan ferkocht waarden. It boek waard yn it Nederlânsk oerset ûnder de titel *De lessen van mevrouw Lohmark*. Yn 2012 trede se op yn it festival Crossing Border, mar gruttere bekendheid krige hja troch in optreden by Adriaan van Dis, dy't yn it ramt fan de Boekewike en frege troch Matthijs van Nieuwkerk, presintator fan *[[De Wereld Draait Door]]*, yn maart 2013 yn dat programma ien kear it programma *Hier is... Adriaan van Dis* fannijs fersoarge. Dêrnei stie de *De lessen van mevrouw Lohmark* in tal wiken yn de bestsellerlist fan de CPNB.

Sûnt maitiid 2013 jout hja by Matthes & Seitz Berlin de boekerige *Naturkunden* út. Fan *Der Hals Der Giraffe* en *Atlas der abgelegenen Inseln* binne teäterferzjes makke.

Se wennet en wurket mei har partner yn Berlyn.

## Wurk
* *Fraktur mon Amour (2006)*
* *Blau steht dir nicht (2008)*
* *Atlas der abgelegenen Inseln (2009)*  (yn it Nederlânsk "De Atlas van Afgelegen Eilanden" ISBN 9789056724900)
* *Der Hals der Giraffe (2011)* (yn it Nederlânsk *De lessen van mevrouw Lohmark*)
* *Verzeichnis einiger Verluste* (2018); yn it Nederlânsk *Inventaris van enkele verliezen*)
Jívka

**Jívka** (Dútsk: *Jibka*) is in gemeente en in plakje yn it fierste noardeasten fan Tsjechje yn de regio Hradec Králové, leit 13 kilometer benoarden de stêd Náchod en is in diel fan it distrikt Trutnov.

Jívka hat sa'n 580 ynwenners.

Plakken yn de gemeente binne Dolní Vernéřovice, Hodkovice, Horní Vernéřovice, Janovice, Jívka en Studnice. Earder wiene dizze plakken selsstannige gemeentes. Yn 1981 waard de hjoeddeiske gemeente Jívka foarme.

Jívka wie oant 1945, lykas ek oare plakken oan de noardgrins fan Tsjechje, yn it doetiidske Sudetelân, in plak mei in foar it meastepart Dútsktalige befolking. Nei de Twadde Wrâldoarloch waard de Dútsktalige befolking ferdreaun.

## It besjen wurdich
* De barokke tsjerke St. Maria Magdalena yn Horní Vernéřovice; it 14e iuwske gebou wie earder wijd oan de aartsingel Michael. Tusken 1710 en 1719 joech arsjitekt Christoph Dientzenhofer it gebou syn hjoeddeiske oansjen.


File:Hodkovice-kaple.jpg|Tsjerkje fan Hodkovice
Ofbyld:Dolní Vernéřovice 2 - kopie.JPEG|Dolní Vernéřovice 


## Keppeling om utens
* Dútsktalige webside oer Jívka
Stárkov

**Stárkov** (Dútsk: *Starkstadt*) is in Tsjechysk stedsje en gemeente (*Město*) yn de regio Hradec Králové, en is in diel fan it distrikt (*okres*) Náchod. Stárkov hat 644 ynwenners (2019).

Stárkov wie oant 1945, lykas ek oare plakken oan de noardgrins fan Tsjechje, in plak mei in foar it meastepart Dútsktalige befolking. Nei de Twadde Wrâldoarloch waard de Dútsktalige befolking ferdreaun.

## Geografy
Stárkov leit by de gearrin fan de rivier Jívka (*Jibka*) en it streamke Dřevíč (*Erlitz*). Plakken yn de omkriten binne Vlásenka yn 't noarden, Česká Metuje yn it noardeasten, Maršov nad Metují yn it easten, Horní Dřevíč (gemeente Jívka) yn it súdeasten, Zada yn it suden, Bystré yn it súdwesten, Jívka yn it westen en Vápenka yn it noardwesten.
## Fotogalerie

Image:Kostel sv.Josefa Starkov.jpg|Tsjerke
Image:Statue von Johannes von Nepomuk.JPG|Stânbyld Jana Nepomuckého
Image:Radnice Stárkov.jpg|It gemeentehûs
Image:Dům Stárkov 5.jpg|Tradisjoneel-boude went oant it plein


## Keppeling om utens
*  Oer Stárkov op www.braunau-sudetenland.de
Trutnov

**Trutnov** (Dútsk: *Trautenau*) is in stêd yn noardeast Tsjechië, yn de regio (*kraj*) Hradec Králové. Trutnov leit op in hichte fan 414 meter oan de rivier de Úpa yn it Reuzeberchtme.

## Ut de skiednis
Trutnov is boud op it plak fan in 12e-iuwske Slavyske delsetting, dy't nei de rivier Úpa neamd wie. De erste beskriuwing fan Trutnov stammet út 1260. Om de ûntjouwing fan it plattelân te stypjen joech kening Wenceslaus I fan Bohemen it rjocht oan Dútske migranten om in stêd te stichtsjen op it plak fan de delsetting.

Yn 1866 waard hjir de Slach by Trautenau útfjochte yn de Eastenryksk-Prusyske Oarloch. Oan de súdkant fan de stêd leit in park ta oantins fan de slach mei monuminten en detaillearre ynformaasjeboerden oer it fjochtsjen.

Foar de útsetting yn 1945 wiene Dútsers de mearderheid yn dizze stêd. Yn de Twadde Wrâldoarloch wie dêr in  *Arbeitserziehungslager*.

## Ekonomy
Iuwenlang wie de lânbou de wichtichste faktor fan de ekonomy fan Trutnov, mar yn de 19e iuw sette de yndustriële ûntjouwing út ein. Yn 1823 stifte Johannes Faltis dêr in linnen- en katoenfabryk. No is de Firma GRUND de iennige tekstylfabryk.
Trutnov is hjoeddendei in yndustrystêd en sintrum fan elektronikayndustry mei bedriuwen fan de ûndernimmings ZPA Trutnov, ABB, Tyco, Siemens, Continental en Brose.

*ZZN Trutnov* en de brouwerij *Pivovar Krakonoš* binne fertsjintwurdigers fan de fiedingsmiddelenyndustry. Yn Poříčí stiet in sintrale fan enerzjyûndernimmer EPO. *Kara Trutnov* is in bedriuw yn de learyndustry.

## Stedsdielen
Trutnov bestiet út 21 stedsdielen:
* Adamov (*Adamsthal*)
* Babí (*Trautenbach*)
* Bohuslavice (*Bausnitz*)
* Bojiště (*Hohenbruck*)
* Dolní Předměstí (*Niedere Vorstadt*)
* Dolní Staré Město (*Nieder-Altstadt*)
* Horní Předměstí (*Obere Vorstadt*)
* Horní Staré Město (*Ober-Altstadt*)
* Kryblice (*Krieblitz*)
* Lhota (*Welhotta*)
* Libeč (*Gabersdorf*)
* Nový Rokytník (*Neurognitz*)
* Oblanov (*Kaltenhof*)
* Poříčí (*Parschnitz*)
* Starý Rokytník (*Altrognitz*)
* Střední Předměstí
* Střítež (*Burkersdorf*)
* Studenec (*Staudenz*)
* Vnitřní Město
* Volanov (*Weigelsdorf*)
* Voletiny (*Wolta*)

## Stedsbyld

File:Trutnov.JPG
File:Trutnov Krakonošova kašna.jpg
File:Sloup svaté trojice (Trutnov).JPG
File:Kostel Narození Panny Marie (Trutnov).JPG
File:Cce trutnov.jpg
File:Buildings in Trutnov 082.jpg


## Partnerstêden
* Kamienna Góra, Poalen
* Kępno, Poalen
* Lohfelden, Dútslân
* Senica, Slowakije
* Strzelin, Poalen
* Świdnica, Poalen

## Berne yn Trutnov
* Samuel Fritz (1654-1730), Jezuïtysk misjonaris dy't de earste sekuere kaart fan de Amasône makke yn 1707.
* Uffo Daniel Horn (1817-1860), Boheemsk dichter.
* Vincenz Czerny (19 novimber 1842 – 3 oktober 1916), Dútsk-Boheemsk sjiruch.

## Keppelings om utens
*  Ynformaasje oer de skiednis fan Trutnov (3 siden)
* Webcam (Krakonošovo-plein)
* Webcam (Sicht op de stêd fan de hichte Šibeník ôf - NE-rjochting)
* Webcam (Sicht op de stêd fan Šibeník ôf - NW-rjochting)
Úpa

De **Úpa** (Dútsk: *Aupa*) is in rivier yn  Tsjechje, in lofter sydrivier fan de Elbe (Tsjechysk: *Labe*). De rivier ûntspringt yn it Reuzeberchtme op in hichte fan 1422 m en is 78,14&nbsp;km lang. Hy rint út yn de Elbe by de stêd Jaroměř.

De rivier rint troch ferskate stêden en doarpen, ûnder oaren Pec pod Sněžkou, Mladé Buky, Trutnov, Úpice en Česká Skalice.

File:Jaroměř winter 2010 3.jpg|De Úpa by Jaroměř
File:Soutok Labe Upa.jpg|It plak dêr't de Úpa (rj) yn de Elbe yn Jaroměř útkomt
Rtyně v Podkrkonoší

**Rtyně v Podkrkonoší** (Dútsk: *Hertin*) is in stêd (*Město*) yn it noardeasten fan Tsjechje yn de regio Hradec Králové, en heart ta it distrikt Trutnov. De stêd leit oan de rivier de Rtynka.
Rtyně v Podkrkonoší hat goed 3000 ynwenners.

## Ut de skiednis
Rtyně wurdt foar it earst neamd yn in oarkunde út 1367 as *Hirtina*, doe't it plak ien fan de grutste lânbousintrums fan de regio wie. It libben yn it plak feroare bot yn de 16e iuw doe't de stienkoalmynbou yn de omkriten begûn. De lânbou bleau lykwols fan wichtich ekonomysk belang. Boeren hiene in wichtige maatskiplike posysje yn Rtyně, wat bliken die út in boereopstân yn 1775.

Yn 1931 krige it plak syn offisjele namme, *Rtyně v Podkrkonoší*. Yn 1978 krige Rtyně de stedsstatus en sûnt 1996 hat de stêd in wapen.

## Demografy

## It besjen wurdich
* De houten klokketoer út 1544 en de Jehannes de Dopertsjerke dêrnjonken, dy't yn de iere 14e iuw fan hout boud waard en yn  1679 it stalte fan no krige.
* Stânbyld fan Kening David, makke troch Matthias Bernhard Braun.
* It stedsmuseum mei in permaninte útstalling oer de Boereopstân fan 1775 en syn oanfierder Antonín Nývlt *Rychetský*.

## Ferneamde persoanen út Rtyně
* David Antonín Nývlt (1696–1772), heechste bestjoerder (*ředitel panství*) fan it hearskip Nachod, kronykskriuwer en  Heimatschriftsteller
* Antonín Freiherr Nývlt *Rychetský* (1721–1782), lieder fan de Boereopstân fan 1775, in neef fan David Antonín Nývlt
* Sigismund Ludvík Bouška (1867–1942), preester, skriuwer, skilder en grafikus
* Karel Koleta (1887-1948), komponist
* Čeněk Koleta (1876-1967), dirigint
* Antonín Nývlt (1885-1952), komponist

## Partnerstêden
* Elstra, Dútslân
* Jelcz-Laskowice, Poalen
Motol

**Motol** (Wytrussysk: Моталь, Russysk: Мотоль, Poalsk: Motol) is in stêd yn it rayon Ivanawa yn de provinsje Brest sa'n 30 kilometer bewesten Pinsk oan de rivier de Jaselda yn Wyt-Ruslân.

It plak hat in lytse 4.000 ynwenners. Motal is it berteplak fan de earste Israelyske presindint Chaim Weizmann.

## Skiednis

Motal waard foar it earst neamd yn in oarkonde út 1422. Yn 1555 krige Motol Maagdeburger stedsrjocht.
Motol wie in sjtetl. Yn 1937 hie Motol 4.297 ynwenners, dêr't 1.354 fan Joaden wiene. (Reinharz, 1985).

Yn augustus 1941 waard benei de hiele joadske befolking fan 3.000 persoanen deadien troch de Waffen-SS. De Dútsers waarden dêrby holpen troch in part fan de ynwenners. Earst waarden 30 jonge, joadske manlju foardere om in massagrêf te dollen. De folwoeksene joadske manlju, totaal 800 man, waarden dêrnei ien foar ien deasketten. De oaredeis waarden de oerbleaune 2.200 joaden, froulju en bern, mei mitrailleurs yn it fjild deasketten.

## Berne yn Motol
* Chaim Weizmann, Israel syn earste presidint
* David Bloch - Blumenfeld, boargemaster fan Tel Aviv
* Saul Lieberman, rabbyn en Talmoedlearde
* Leonard Chess (Lejzor Czyz) en Phil Chess (Fiszel Czyz), oprjochters fan Chess Records
* Azriel Shohat, Israelysk histoarikus
* Michael Tzvi Halevi Tennenbaum, teolooch, rabby fan Lomza
* Dov Yarden, Israelysk histoarikus fan de Midsiuwen

## Literatuer
* Jehuda Reinharz, *Chaim Weizmann: The Making of a Zionist Leader* (1985).
* Itzhak Epstein, *Jewish Motol: Genealogical and Family History Bibliography* pdf
Arthur Tansley

**Sir Arthur George Tansley** (Londen, 15 augustus 1871 - Grantchester, 25 novimber 1955), wie in Ingelsk botanikus. 

## Biografy
Tansley wie in pionier op it mêd fan de ekology. Fan begjin ôf oan waard er bot beynfloede troch de Deenske plantenekolooch Eugenius Warming. Hy ferdigene de term ekosysteem yn 1935 en ekotoop yn 1939. Hy wie ien fan de oprjochters fan de *British Ecological Society* en tweintich jier lang redakteur fan *[[Journal of Ecology]]*.

Yn 1941 eare de Linnean Society of London Tansley foar syn fertsjinsten foar de plantkunde mei de Linnean Medal. 

### Wurkpaad
Tansley joech les oan it University College London fan 1893 oant 1907. Yn 1907 waard er lektor oan de Universiteit fan  Cambridge. Yn de Earste Wrâldoarloch waard er net folle ûnderrjochte op de universiteit en Tansley waard klerk op it Ministearje fan Munysje. Yn 1923 joech er syn funksje yn Cambridge oer en ferfear er nei Wenen om dêr in jier lang psychology by Sigmund Freud te studearjen. Nei fjouwer jier ôfwêzigens fan de akademy waard Tansley beneamd ta Sherardian Professor of Botany oan de Universiteit fan Oxford dêr't er oant syn pinsjoen yn 1937 bliuwe soe.

### Persoanlik libben
Tansley boaske yn 1903 Edith Chick, in earder studinte mei wa't er twa artikels skreau. It pear krige trije dochters: Katharine, Margaret en Helen. Lady Edith Tansley stoar yn 1970.

## Oantins

It botanyske tydskrift *New Phytologist*, dat troch Tansley opjochte waard yn 1902, publisearret yn alle nûmers in spesjaal artikel ûnder de namme 'Tansley Review'. Dy rige waard ferneamd nei Tansley as erkenning foar syn brede ynteresse yn de disipline as gehiel.

## Wurk
In kar:
* *The New Psychology And Its Relation To Life*. Kessinger Publishing, 2007. ISBN 9780548155134 
* *[http://www.jstor.org/stable/1930070 The Use and Abuse of Vegetational Concepts and Terms]*. Tydskrift *Ecology*, diel 16, nû. 3 (July, 1935), siden 284-307.
* *The British Islands and their Vegetation* (1939)

## Sjoch ek
* Fegetaasjeskaal fan Tansley
Carmen Hayes

**Carmen Hayes**, echte namme: **Anita Yvette Thomas** (3 augustus 1980), is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk en Iersk komôf, dy't berne is yn Simi Valley, yn 'e steat Kalifornje. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2001. Neffens har offisjele opjefte is se 1.73 m lang, mei in gewicht fan 59 kg en kupmaat 38G. Hja hat yn it ferline ek wol oare artystenammen brûkt, lykas Carmen Haze, Carmen Jones, Anita, Cherish, Luscious, Fantasy, Carmen, Carmen Hays en Carman.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside
*  Biografyske gegevens fan Carmen Hayes op ''Boobpedia''
*  Biografyske gegevens fan Carmen Hayes op ''FreeOnes''
*  Biografyske gegevens fan Carmen Hayes op ''Internet Adult Film Database''
*  Biografyske gegevens fan Carmen Hayes op ''Adult Film Database''
*  Biografyske gegevens fan Carmen Hayes op ''Internet Movie Database''
Franciscus Hermanus Bach

**Franciscus Hermanus Bach** (Grins, 28 maaie, 1865 – dêre, 22 jannewaris 1956) wie in Nederlânsk keunstskilder.
Bach wie in soan fan smid Johann Caspar Bachg, dy't út Haselünne wei nei Nederlân ferfear.. Hy ûnderteke syn wurk yn 'e regel as 'F.H. Bach' of 'F.H.B.'.

## Galery

File:Groningen - Hoofdstation - tegeltableau Arbeid.jpg|Stasjon Grins, tegeltablo
File:Groningen - stationshal - tegeltableau Tijd.jpg|
File:Tegeltableau Station Groningen Franciscus Hermanus Bach.jpg|


## Sjoch ek
* De Ploeg

## Keppeling om utens
Kingston (Jamaika)

**Kingston** is de haadstêd fan Jamaika en leit yn it súdeasten fan it lân. It leit oan in natuerlike haven.

## Berne yn Kingston
* Monty Alexander, Jamaikaansk jazzpianist
* Sanjay Ayre, atleet
* Michael Blackwood, atleet
* Sheri-Ann Brooks, atlete
* Michelle Burgher, atlete
* Junior Byles, Jamaikaansk reggaesjonger
* Desmond Dekker, komponist en sjonger (ska en reggae)
* Eek-A-Mouse, Jamaikaansk reggaesjonger
* Boris Gardiner, Jamaikaanse reggaesjonger en bassist
* John Holt, Jamaikaansk reggaesjonger en lietsjesskriuwer
* Gregory Isaacs, Jamaikaans reggae-artyst
* Bunny Livingston, Jamaikaansk RootsReggae-artyst
* Bob Marley (1945-1981), reggeaärtyst
* Damian Marley, Jamaikaansk reggaeärtyst
* Stacey McKenzie, model
* Lennox Miller, atleet
* Judy Mowatt, Jamaikaansk reggaesjongster
* Don Quarrie, atleet
* Sanya Richards, atlete
* Richie Spice, Jamaikaansk reggae-artyst
* Ray Stewart, atleet en fjouwerris Olympysk meidogger 
* Shaggy, Jamaikaansk reggae- en dancehallartyst
* Peter Tosh, Jamaikaansk reggae-muzikant
* Melaine Walker, atlete
* Wayne Wonder, Jamaikaansk reggae, R&B- en dancehall-artyst
* Ziggy Marley, Jamaikaansk reggaeartyst
Byhøj

**Byhøj** is de Deenske namme foar in opsmiten hichte, ferlykber mei in tell, terp of wier.

In byhøj is rjochthoekige of trapeziumfoarmige ferheging. De byhøj binne boud yn de izertiid (150 f.Kr.–400 n.Kr.).

Yn Denemarken komme se foar yn Thy. Der binne byhøj fûn by Ginnerup, Hurup, Lodderup, Mariesminde, Nørhå en by de Vestervig Kirke. Yn Vestervig is in grutte byhøj mei 24 huzen op 'en nij oanlein.

## Sjoch ek
*Grêfhichte (*gravhøj*)
Yndustrieel erfgoed

Under **yndustrieel erfgoed** wurdt beflapt: de fuortbringsels fan de minske foar de deistige arbeid, bygelyks: fabryksgebouwen, brêgen, sluzen, mûnen, boartuorren en soks - en yn 't generaal alle materiële spoaren fan de yndustriële mienskip. Mobile dingen fan yndustrieel erfgoed lykas ferfiermiddels wurde ta mobyl erfguod rekkene.

Dizze kulturele uterings driigje hieltyd te ferdwinen at se harren oarspronklike funksje ferlern hawwe. It binne faak  oerbliuwsels út in oare tiid dy't om harren unikens it behâlden wurdich binne meidat se goed sjen litte hoe't de dingen eartiids oanpakt waarden.

Der binne yn Nederlân, België en oare lannen ferskate stichtings dy't krewearje foar it behâld fan yndustrieel erfgoed. Yn Nederlân binne in protte organisaasjes feriene yn: de *[[Stichting Federaasje Yndustrieel Erfgoed Nederlân]]* (FIEN).

## Kar-út fan yndustriële monuminten yn Nederlân
* Gemaal De Cruquius, Cruquius
* Het Piepke, Muntsjesyl
* Van Nellefabryk, Rotterdam
* Moalfabryk fan Leien
* Papierfabryk de Middelste Molen, Loenen
* Gebouwen fan DRU, Ulft
* Gebouwen Radio Kootwijk
* Dwingeloo Radio Teleskoop


File:Boortoren Twekkelo.jpg|Sâltboartoer by Twekkelo
Ofbyld:WLANL - Arjan Almekinders -!' Holiday '!- - Openluchtmuseum, Stoomzuivelfabriek Freia te Veenwouden, gemeente Dantumadeel II.jpg|It stoommolkfabryk Freia út Feanwâlden yn it Nederlânsk Iepenloftmuseum yn Arnhim
Ofbyld:Nederlands Mijnmuseum 2012.jpg|Liftgebou fan de eardere Oranje Nassaumyn, no Nederlânsk Mynmuseum yn Heerlen
Ofbyld:Lichttoren.jpg|It ljochtfabryk fan Philips yn Eindhoven
Ofbyld:VN5 HDR2.jpg|It Van Nellefabryk yn Rotterdam
Ofbyld:Stroopfabriek Borgloon.jpg|Stoomsjerpfabryk yn Borgloon


## Sjoch ek
* Wrâlderfgoedlist

## Keppelings om utens
*  ''European Federation of Associations of Industrial and Technical Heritage''
*  ''Industrieel-erfgoed.nl''
*  ''Stichting Industrieel Erfgoed Noord-Nederland''
*  ''Landelijke Vereniging tot Behoud van het Historisch Bedrijfsvaartuig''
*  ''Stichting Industrieel Erfgoed Deventer SIED''
*  ''Patrimoine industriel Wallonie-Bruxelles'' (PIWB)
*  ''The International Committee for the Conservation of the Industrial Heritage'' (TICCIH)
Harhoog

**Harhoog** is in ferlingde dolmen, in rjochthoekige megalityske tombe, ûnder Keitum op it eiland Sylt yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein. De dolmen soe boud wêze troch de trachterbekerkultuer, wierskynlik om 3000 f.Kr. hinne. It bouwurk dat yn 1925 ûndutsen waard, leit sûnt 1954 net mear op syn oarsproklik plak, om reden fan de oanlis fan in fleanfjild.

It monumint kaam oan it ljocht by de winning fan ierde foar de bou fan de Hindenburgdaam, mar waard earst yn 1936 archeologysk ûndersocht.

## Harhoog

File:Sylt Keitum Harhoog HDR 1.jpg
Ofbyld:Megalithic grave Harhoog in Keitum, Sylt, Germany.jpg
Boy Lornsen

**Boy Lornsen** (Keitum, Sylt, 7 augustus 1922 - dêre, 26 july 1995) wie in Dútsk byldhouwer en berneboekeskriuwer, dy't yn it Dútsk en yn it Nederdútsk skreau.

Lornsen tsjinne as piloat en radio-telegrafist by de Dútske Luftwaffe yn de Twadde Wrâldkriich. Nei de oarloch waard er byldhouwer yn Hanover. Dat wurk soe er oant yn sechticher dwaan bliuwe.

Yn 1967 publisearre er syn earste berneboek. Dat boek, *Robbi, Tobbi und das Fliewatüüt*, gie oer in jonge dy't in robot mei syn hûswurk helpt. It boek wie in súkses en waard yn 1972 foar telefyzje bewurke. Lornsen wie lid fan de P.E.N. fan 1981 ôf oan.

Lornsen syn boeken waarden yn tal fan talen oerset, ûnder mear yn it Gryksk, Japansk en Noarsk. Yn 1980 waard syn *Jakobus Nimmersatt* troch de Japanske studio Nippon Animaasje bewurke ta in telefyzjeferzje, *Nodoka Mori no Dobutsu Daisakusen*, regisearre troch Yoshio Kuroda. De special waard yn it Ingelsk útbrocht ûnder twa titels: *Back to the Forest* en *Peter of Placid Forest*.

## Bibliografy

* *Robbi, Tobbi und das Fliewatüüt* (1967)
* *Jakobus Nimmersatt* (1968)
* *Abakus an mini-Max* (1970)
* *Barrnabas und seine Welt* (1972)
* *Feuer im Nacken* (1974)
* *Der Brandstifter von Tarafal* (1974)
* *Dies und das kann Fridolin* (1978)
* *Gottes Freund und aller Welt Feind* (1980)
* *Auf Kaperfahrt mit der Friedlichen Jenny* (1982)
* *[[Hieronymus Bosch]]* (1983)
* *Williwitt und Fischermann* (1983)
* *Williwitt und der große Sturm* (1983)
* *Williwitt und Vogelmeier* (1984)
* *Ferien im Storchendorf* (1984)
* *Sinfunikonzert - 13 plattdeutsche Gedichte* (1984)
* *Tim Träumer* (1985)
* *Wasser, Wind und Williwitt* (1985)
* *Nis Puk in der Luk* (1985)
* *Traugott und Das Wildschwein* (1985)
* *Der Hase mit dem halben Ohr* (1986)
* *Tante Jeske* (1986)
* *Seenotrettungskreuzer Adolph Bermpohl* (1987)
* *Nis Puk - Mit der Schule stimmt was nicht* (1988)
* *Sie wohnen hinter dem Deich* (1989)
* *Schiffe: vom Einbaum zum Ozeanriesen* (1989)
* *Die Möwe und der Gartenzwerg oder...* (1989)
* *Sien Schöpfung un wat achterno keem* (1991) (as harkboek [Audio-CD] 2002 by Quickborn-Verlag)
* *Nis Puk und die Wintermacher* (1993)
* *Das Wrack vor der Küste* (1993)
* *Jesus von Nazareth. Een Stremel Weltgeschicht* (1994)
* *[[Klaus Störtebeker]]*
Priis fan de Nederlânske Letteren

De **Priis fan de Nederlânske Letteren** dy't sûnt 1956 alle trije jierren útrikt wurdt, is de wichtichste literêre priis fan Flaanders en Nederlân. De priis wurdt takend troch de Nederlânske Taaluny, dy't him dêrby advisearje lit troch in ûnôfhinklike sjuery. De útrikking is om beurten yn België en Nederlân. De priis wurdt troch it steatshaad oerlange.

De priis is in jildbedrach oan ferbûn. Earder wie dat 16.000 euro. Nei protesten fan de Flaamske Auteursferiening en de Nederlânske Feriening fan Letterkundigen waard dat yn 2009 40.000 euro. 

## Winners

De Priis fan de Nederlânske Letteren is sûnt 1956 takend oan de folgjende skriuwers:

* 1956:  Herman Teirlinck
* 1959:  Adriaan Roland Holst 
* 1962:  Stijn Streuvels
* 1965:  J.C. Bloem
* 1968:  Gerard Walschap 
* 1971:  Simon Vestdijk
* 1974:  Marnix Gijsen
* 1977:  Willem Frederik Hermans
* 1980:  Maurice Gilliams
* 1983:  Lucebert
* 1986:  Hugo Claus 
* 1989:  Gerrit Kouwenaar 
* 1992:  Christine D'haen 
* 1995:  Harry Mulisch
* 1998:  Paul de Wispelaere 
* 2001:  Gerard Reve
* 2004:  Hella S. Haasse
* 2007:  Jeroen Brouwers
* 2009:  Cees Nooteboom
* 2012:  Leonard Nolens
* 2015:  Remco Campert
* 2018:  Judith Herzberg
* 2021:  Astrid Roemer
* 2024:  Tom Lanoye

## Keppeling om utens
* ''Prijs der Nederlandse Letteren'', Nederlânske Taaluny
WordPress

**WordPress** is in tsjinner-programma foar weblochs en ynternetsiden, dat folle brûkt wurdt. De oarspronklike ferzje is út 2003.

## Oersetting nei it Frysk
It liket dat de Fryske oersettingen net ûnderhâlde wurde.

## Fryske staveringshifker
De staveringshifker wurdt levere troch de TinyMCE Spellcheck-plug-in. It kin wurdlisten fan Hunspell/Myspell, Aspell of beide tagelyk tapasse, ôfhinklik fan wat ynboud is yn it subprogramma Enchant.

## Sjoch ek
* List fan Frysktalige kompjûterprogramma's

## Keppelings om utens
* Oersetting fan WordPress sels meitsje
Keitum

**Keitum** (Deensk: *Kejtum*, Noard-Frysk: *Kairem*) is in doarp op it eilân Söl yn it distrikt Noard-Fryslân yn Sleeswyk-Holstein, Dútslân. It is no in *Ortsteil* fan de Gemeente Sylt.

## Etymology
It is net dúdlik wêr't de namme Keitum (*Kairem*, *Kejtum*) fan ôflaat is. Ien teory seit dat de namme ferwiisd nei "hiem fan Kei(t)". It soe ek kinne dat Keitum fan "Heidum" komt ('op de heide').

## Demografy
Yn 2013 hie Keitum in fêste befolking fan sa'n 880 minsken. Nochris 900 persoanen hawwe in twadde wente yn it doarp.

## Ekonomy
Lykas ek oare plakken op Söl is toerisme de wichtichste ekonomyske faktor. Sûnt 1950 mei it doarp him *Luftkurort* neame. Keitum is bekend om syn grut tal tradisjonele huzen, dêr't in protte fan mear as 200 jier âld binne, en syn leanen mei beammen. De oarspronklike ipebeammen giene dea yn de 90-er jierren, mar waarden ferfongen troch kastanjebeammen en linebeammen. Fierder sitte der in protte ambachtslju yn Keitum (edelsmeden, wevers en pottebakkers).


Ofbyld:Severinskirche Keitum.jpg|De Sint Severin fan Keitum (12e iuw)
File:Bahnhof Keitum.jpg|It stasjon
Ofbyld:Megalithic grave Harhoog in Keitum, Sylt, Germany.jpg|It megalitegrêf Harhoog by Keitum


## Berne yn Keitum
* Nann Peter Mungard (1849-1935), Noardfrysk taalwittenskipper. Heit fan Jens Emil Mungard.
* Jens Emil Mungard (1885-1940), Noardfrysk dichter
* Boy Lornsen (1922-1995), Dútsk byldhouwer en berneboekeskriuwer
Herschwiesen

It doarp **Herschwiesen** is in *Ortsbezirk* fan de Dútske stêd Boppard yn Rynlân-Palts. It plak leit op de Hunsrück tusken de Ryn en de Mûzel. Oant 1975 wie Herschwiesen in selsstannige gemeente.

## It besjen wurdich
Yn it sintrum fan Herschwiesen leit de barokke Sint-Pankratiustsjerke. Njonken dizze monumintale tsjerke hat it plak in stikmannich fakwurkhûzen út de 17e en 18e iuw. Om it doarp  hinne leit in grut areaal mei fruchtbeammen. Der binne ferskate kuierpaden oanlein dy't troch dy hôven liede. 

Tichteby leit it plakje Windhausen, dat by it doarp Herschwiesen rekkene wurdt. Yn de kapel fan Windhausen wurdt in byld fan in Swarte Madonna fereare. Krekt efkes bûten it doarp leit hjir ek it kastiel Schöneck. De boarch is lykwols net tagonklik foar it publyk. By it doarp leit de tagong ta it kuierpaad troch it ravyn fan de Ehrbach (*Ehrbachklamm*).

## Ôfbyldings

Sint-Pancratiuskerk, Herschwiesen.JPG|*Tsjerke en pastorij*
Herschwiesen.JPG|*Weikrús oan de râne fan it doarp*


Windhausen (Herschwiesen) Bevaartskerk van de Zwarte Madonna.jpg|*Kapel fan de Swarte Madonna yn Windhausen*
2022 Kastiel Schöneck (2).jpg|*[[Slot Schöneck]]*

## Keppeling om utens
Oppenhausen

**Oppenhausen** is it meast westlike *Ortsbezirk* fan de Dútske gemeente Boppard.

Sûnt 31 desimber 1975 kaam der in ein oan de selsstannigens fan it plak Oppenhausen, doe't it by de nij foarme gemeente Boppard foege waard.

Ek it lintdoarp Hübingen mei likernôch 130 ynwenners wurdt ta Oppenhausen rekkene. Yn it sintrum fan Hübingen stiet krekt lykas yn Oppenhausen in bakhûs. Dêrnjonken waard yn 1960 in kapel foar Hübingen boud.     

## Ofbyldings

Oppenhausen, kerk.jpg|*Tsjerke fan Oppenhausen*
Hübingen, kapel.jpg|*Kapel fan Hübingen*
Berend Berenstein

**Berend Samuel Berenstein** (Ljouwert, 1808 - De Haach, 16 desimber 1893) wie in Nederlânsk rabbyn. 

Nei it ferstjerren fan syn heit Samuel Berisch Berenstein waard er yn Amsterdam rabbinaal assessor. Yn 1848 waard er yn De Haach ta oerrabbijn keazen as opfolger fan J.A. Lehman. It oerrabbinaat fan Utert en Seelân hie er tagelyk op 'e noed. Bernstein syn leardens wie ferneamd en syn preken tsjûgen dêr geregeldwei fan. Mei de oprjochting fan de *Vereeniging voor joodsche letterkunde en geschiedenis* joech er de stjit ta it populêrder wurden fan de joadske wittenskippen. 

Hy wie boaske oan syn nicht Sarah Behrend.

## Sjoch ek
* Joadske gemeente Ljouwert
Klompemuseum Scherjon

It **Klompemuseum** fan de famylje Scherjon yn Noardburgum bestiet sûnt 1987. It sit yn in gebou dat yn 1843 boud waard as earmhûs troch grutgrûnbesitter Dr. Nicolaas Ypey, dy't ek stikken heide yn de omkriten oankocht foar ûntginning. Hy woe sa ek de minsken oan wurk en mear takomst helpe. 

Sûnt 1960 is der in klompmakkerij yn dit histoaryske pân. Klompmakker Eelke Scherjon (oprjochter fan fierljepferiening Burgum yn 1978) wûn wol fiif kear de Sulveren Klomp. Elke streek hie eartiids syn eigen klompen. Doe't de klompmakkers ferdwûnen, rekken ek de streekmodellen wei. It museum hat klompen út alle dielen fan de wrâld, dêr binne de Fryske learkeklomp en breidsklompen ûnder. Yn it museum en op in fideopresintaasje, is it ûntstean, it brûken en it meitsjen fan klompen te besjen. Op fersyk wurde rûnliedings jûn, foar bern kin klompskilderjen organisearre wurde.

Nei it ferstjerren fan klompmakker Eelke Scherjon (1955-2012) waard it bedriuw fuortset troch syn soannen Jilles en Hannes, de sechsde generaasje sûnt 1850. Spesjaliteit fan it bedriuw is de tradisjonele ‘Fryske Learkeklomp’. By dit lege model sitte oan de sydkanten fan de klompe riemgatten. Dêr wurde learen riemkes trochhinne lutsen, dy't op maat fêstspikere wurde. Yn de winkel binne ek souvenirklompkes, klompsokken, klompepantoffels, klomperakken, sylklompen en klompen as relaasjepresint te krijen. Boeregolfsticks, fûgelhokjes en plantehingers yn de foarm fan in klomp kinne levere wurde.
Yn 2008 waarden sels houtene skoaiïng makke foar in moadeshow fan de ferneamde ûntwerpers Victor en Rolf.

## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
* Ynternasjonaal Klompemuseum Eelde
Eelde

**Eelde** (Drintsk: *Eel*) is in plak yn it noarden fan de provinsje Drinte tusken Assen en Grins, en heart by de gemeente Tynaarlo. Foar 1998 wie Eelde it haadplak fan de gemeente Eelde.

De doarpen Eelde en Paterswolde binne yn de rin fan de tweintichste iuw oan elkoar fêstgroeid en binne sûnt ien wenkearn. 

Under Eelde leit it fleanfjild Groningen Airport Eelde.

## Lizzing
Eelde leit lâns de A28 tusken Assen en Grins, benoarden fan Eelde-Paterswolde lizze it Paterswoldsemar en it doarp Eelderwolde en dêrnei de stêd Grins. Yn it easten leit it doarp Glimmen, oan de súdkant lizze de doarpen Yde en De Punt. Oan de westkant treft men it doarp Peize en súdwestlik Winde en Bunne.


100628_Prinses_Irenelaan_1a_(Voormalig_gemeentehuis)_Eelde-Paterswolde_Drenthe_NL.jpg|*It eardere gemeentehûs fan Eelde (2010)*
Museum de Buitenplaats Eelde (Q1888033) - 1.jpg|*Museum de Buitenplaats (2024)*
Luchtfoto Groningen Airport.jpg|*Loftfoto fan [[Groningen Airport Eelde]] (2013)*


## Befolking
Yn 2012 hie Eelde 6.660 ynwenners en Paterswolde 3.680. Meiïnoar 10.340 ynwenners.

## Berne yn Eelde
* Menso Alting (9 novimber 1541 - 7 oktober 1612), predikant en tsjerkeherfoarmer
* Dick Hamming (4 augustus 1925 - 29 augustus 2005), bernedokter en sportman
Holzfeld

**Holzfeld** is it meast  súdlike doarp fan de tsien *Ortsbezirken* fan de Dútske gemeente Boppard, Rynlân-Palts (Rynlân-Palts). 

It doarp wie eartiids in selsstannige gemeente, mar makket sûnt 31 desimber 1975 part út fan de gemeente Boppard. Fanwegen de boskrike omkriten it in doarp in populêr begjin foar it meitsjen van langere kuiertochten. Dêrnjonken wurdt it lânskip om Holzfeld hinne foarme troch fjilden en hôvings. Holzfeld leit oan de noch net sa lang lyn oanleine *Rhein-Burgen-Wanderweg*.

Sûnt 2002 heart Holzfeld, as part fan de Stêd Boppard, by it Wrâlderfskip "Kultuerlânskip Boppe Middenryndelte" fan UNESCO.

## Namme
De namme Holzfeld is te tankjen oan de geografyske lokaasje en stammet út it Middelheechdútsk: *Hals* betsjut smel útrinnende hichte.

## Mynbou
Earder besykjen om by Holzfeld koper en sink te dollen mislearren, mar yn 1867 waard der op in diepte fan mear as 500 meter troch de *Carlsgrube* lead wûn. Ien fan de skachten rûn sels ûnder de Ryn troch en tsjinne as ferbining mei oare minen op de rjochter kant fan de Ryn. Yn 'e Twadde Wrâldkriich waarden de minen by loftoanfallen as skûlplak brûkt. Koart nei de kriich waard de myn slúten. Ek hjoed-de-dei binne der yn it boskgebiet fan Holzfeld noch oantinkens oan de mynbou te finen.        

## De tsjerke
Op in ferheging yn it noardwestlike diel fan it doarp stiet de protestanske tsjerke út de 16e iuw. De toer is midsiuwsk. Eartiids lei der om de wartsjerke in hege muorre. Yn de tsjerke stiet in seishoekich doopfont fan basaltlava út de foargoatyske tiid.
Cointet-elemint

In **Cointet-elemint**, as **Belgyske poarte** (Ingelsk: *Belgian Gate*) of **C-elemint**, wie in swier stek fan stiel fan sa'n 3 meter breed en 2 meter heech, dat op rôlers fan beton fêstmakke wie. Ien sa'n elemint woech sa'n 1,280&nbsp;kg, mar koe troch twa hynders lutsen wurde. 

De útfining fan dizze ôfsetting stiet op namme fan de Frânske kolonel, Léon-Edmond de Cointet de Fillain (1870-1948, dy't letter generaal waard). Hy krige it idee yn 1933 yn de oanrin nei de Twadde Wrâldkriich; syn fynst wie ornearre foar gebrûk yn  Maginotliny. It Cointet-elemint wie it haadelemint yn de Belgyske KW-stelling, in tankôfsetting dy't boud waard tusken septimber 1939 en maaie 1940 as ferdigeningsliny fan midden-Belgje tsjin Nazy-Dútslân. 

Totaal waarden fanwege it Belgyske ministearje fan Definsje 77.000 Cointet-eleminten produsearre wêrfan't in grut tal op de KW-stelling tusken Koningshooikt en Waver set waarden. Nei de Dútske ynvaazje waarden de Cointet-eleminten troch de Dútskers brûkt as barrikades op wegen, brêgen en op de Noardseestrannen yn Jeropa. By de Dútsers hiet it Cointet-elemint it *C-element*.

## Sjoch ek
* Fryske ruter
Weiler (Boppard)

**Weiler** is ien fan de tsien *Ortsbezirken* fan de gemeente Boppard yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. It plak leit boppe it Ortsbezirk Bad Salzig op in hichte fan likernôch 235 meter boppe de seespegel. By Weiler heart ek it loftkuerplakje Fleckertshöhe, dêr't it heechste punt fan de gemeente Boppard metten wurdt. Oant de gearfoeging fan Weiler by de nij foarme gemeente Boppard op 31 desimber 1975 wie Weiler in selsstannige gemeente.

It doarp Weiler waard yn in oarkonde fan de kening Konrad oan it Ursulakleaster yn Keulen foar it earst ûnder de namme *Wilre* neamd.

## It besjen wurdich
* De roomske Sint-Pitertsjerke (Zur Peterskirche 1, 56154 Boppard)
* It útsichpunt Dünchen jout in moai útsjoch op it doarp en de oare kant fan de Ryn mei de boarch Sterrenberg en de boarch Liebenstein. 
* It útsichtpunt Ziehlay, dat oan de kuierrûte *Rheinburgenweg* leit. Hjir stiet in houten byld fan in biddende non, makke troch Sigurd Bratzel. Foar de Twadde Wrâldkriich wie hjir in útstekkende rots dy't fan de Ryn ôf op in biddende non like. It natuermonumint waard ferneatige troch alliearde fleantúgen, dy't harren bommenlêst op Bad Salzig en Weiler dropten. Neffens in leginde wie de rots it ferstiende byld fan de non Angelika. 

## [[Leginde]] fan de non Angelika
Yn de Tritichjierrige Oarloch tôgen Sweedske troepen fan Gustaf Adolf al rôvjend troch de omkriten en doe't hja by it kleaster fan Weiler kamen, wist de non Angelika as iennige troch in geheime poarte oan it moardzjen fan de Sweden te ûntkommen. Hja waard lykwols sjoen en de Sweden besochten har yn te heljen. De non kaam op de Ziehlay oan en dêr begûn hja te bidden dat se troch ferstiening oan de moardners ûntkomme mocht. Doe't de Sweedske troepen op it plak oankamen wie de non ferdwûn. Hja mienden dat de non yn de bedelte stoarten wie, mar letter, doe't hja oan de Ryn oankamen, herkinden se yn de rots de ferstiende non.        

## De Sint-Pitertsjerke
De tsjerke fan Weiler waard yn de earste helte fan de 13e iuw yn romaanske styl boud. It skip mei in balkenplafond waard yn goatyske styl mei steunbearen tafoege. De barokke tsjerketoer datearret út de 18e iuw. It rjochthoekige koar is oerdekt mei in krúsribferwulft.    


Weiler, Sint-Petrus in de Ketenen - altaren.jpg|*It barokke ynterieur*
Weiler, Sint-Petrus in de Ketenen - Fresco - detail.jpg|*Fresko*
Weiler, Sint-Petrus in de Ketenen - Piëta.jpg|*Fesperbyld*
Weiler, Sint-Petrus in de Ketenen - monstrans.jpg|*Monstrâns*


## Keppeling om utens
Sankt Goar

**Sankt Goar** is in stêd oan 'e lofter kant fan de Middelryn yn 'e Rhein-Hunsrück-Kreis yn Rynlân-Palts.

Oant 1 jannewaris 2020 hearde it plak by de ferbânsgemeente Sankt Goar-Oberwesel. Sûnt 2020 heart de stêd troch fúzje fan 'e gemeente Sankt-Goar-Oberwesel mei de ferbânsgemeente Emmelshausen by de ferbânsgemeente Hunsrück-Mittelrhein.

Ta it stedsgebiet fan Sankt Goar hearre ek de doarpen Biebernheim, Werlau en de buorskippen Fellen en An der Loreley.

## De stêd
Sankt Goar tanket syn namme oan 'e hillige Goar, in preester út Akwitaanje dy't hjir in klús stifte.

It plak is in wichtich toeristysk sintrum yn it UNESCO-wrâlderfgoed Boppe-Middenryndelling. Boppe de stêd leit it ymposante kompleks fan it kastiel Rheinfels. Oan 'e oare kant fan 'e Ryn leit de susterstêd Sankt Goarshausen, mei de kastielen Katz en Maus. In oerset oer de Ryn soarget foar de ferbining mei de susterstêd fan Sankt Goar. Sankt Goar leit oan 'e Ryn mei it útsicht op 'e legindaryske Loreley, in hege rots dy't oan 'e oare kant fan 'e Ryn opriist. 

## It besjen wurdich
De boarch Rheinfels leit boppe de stêd en waard yn 1245 troch de greve fan Katzenelnbogen stifte. It kastiel waard útboud ta in fêsting en it grutste ferdigeningwurk yn 'e Middenryndelte. It wie in foarbyld foar de bou fan oare kastielen yn it Hillige Roomske Ryk. Oan 'e ein fan 'e 18e iuw fernielden Frânske troepen de fêsting. Dêrnei waard de ruïne brûkt foar de winning fan boumaterjaal. Yn 1843 wist prins Wilhelm fan Prusen, de lettere keizer Wilhelm I, it kastiel yn syn besit te krijen en sa bleau it bouwurk foar fierdere delgong bewarre. Sûnt 1925 is de gemeente Sankt Goar eigner fan 'e boarch, dy't hjoeddedei as hotel en restaurant tsjinnet. Dêrnjonken is der yn 'e boarch in museum ûnderbrocht.  

De oan 'e hillige Goar wijde protestanske stiftstsjerke yn it sintrum fan 'e stêd is in tsjerke mei romaanske en goatyske ynfloeden. De romaanske krypte datearret út it lêste stik fan 'e 11e iuw. Yn 'e trijeskippige goatyske tsjerke binne muorrebeskilderingen út de 2e helte fan 'e 15e iuw te sjen.

De roomske Sint-Goartsjerke is in neogoatysk bouwurk út de 19e iuw. De toer fan 'e tsjerke is in ûnderdiel fan 'e âlde stedsmuorre fan Sankt Goar. Yn 'e tsjerke is in goatyske sark fan de hillige Goar en in letgoatysk alter, dat út de yn 1800 ôfbrutsen Sint-Pitertsjerke fan Frankfurt ôfkomstich is.

## ôfbyldings

Sankt Goar, boarch Rheinfels.jpg|Boarch Rheinfels.
Sankt Goar, protestânske stiftstsjerke.jpg|Protestânske stiftstsjerke.
Sankt Goar, katolike Sint-Goartsjerke.jpg|Roomske Sint-Goartsjerke.
KW-stelling

|
|-
|
|}
De **KW-stelling** of **KW-liny** wie in Belgyske antytankôfsetting tusken Koningshooikt en Waver (dêrfandinne KW yn de namme) ornearre as ferdigening tsjin in Dútske ynvaazje yn sintraal België yn it begjin fan de Twadde Wrâldoarloch. De KW-stelling waard boud tusken septimber 1939 en maaie 1940 fanwege it Belgysk ministearje fan Definsje; it fierwei grutste part lei bylâns de rivier Dijle. De KW-stelling bestie út in oanienskeakeling fan  gefjochtsbunkers, kommunikaasjebunkers, anti-tankgrêften en stielen bouwurken (lykas Cointet-eleminten, spoarreels en tetraeders). By de alliearden wie de KW-stelling bekend as de **Dijle-liny**, by de Dútsers as **Izeren Muorre**.
De KW-stelling hearde mei de Fortegurdle om Luik en de Stelling fan Antwerpen by de kearn fan de Belgyske ferdigening oant 1940.

## Keppelings om utens
*De KW-stelling
*KWlinie.be
Zijlstra

De efternamme "**Zijlstra**" is ôflaat fan it wurd "zijl", de Noard-Nederlânske beneaming foar in spuislûs, sjoch  syl, en it Fryske suffiks "-stra", fan it Germaanske -*sater*, dat betsjut 'sitter', 'bewenner'. Yn Fryslân wurdt Zijlstra faak útsprutsen as 'Sylstra'.

## Nederlânske persoanen
* Albertus Zijlstra, politikus
* Auke Zijlstra, ekonoom en politikus 
* Carla Zijlstra, reedrydster
* Erik Zijlstra, filmmakker
* Francesca Zijlstra, byldhouster
* Halbe Zijlstra, politikus (VVD)
* Jaap Zijlstra, dichter, skriuwer en predikant
* Jan Zijlstra, foargonger en gebedsgenêzer
* Jelle Zijlstra, ekonoom en politikus 
* Jeroen Zijlstra, sjonger fan de band Zijlstra
* Karel Zijlstra, byldhouwer en fotograaf 
* Kees Zijlstra, politikus
* Martin Zijlstra, politikus
* Onno Zijlstra, filosoof
* Oscar Zijlstra, fuotballer
* Rinse Zijlstra, politikus
* Robin Zijlstra, akteur en sjonger
* Ruud Zijlstra, honkballer
* Sipke Zijlstra, hurdfytser
* Willem Zijlstra, tillefyzjeprodusint
* Wout Zijlstra, krêftsporter