Anne Bonny

**Anne Bonny** (ferdwûn nei 28 novimber 1720) wie in seerôver dy't tsjinne ûnder John "Calico Jack" Rackham. Under de pear beskreaune froulike seerôvers yn de skiednis, is hja ien fan de bekendste seerôvers fan de Gouden Iuw fan Seerôverij wurden, mar likegoed ek yn de skiednis fan seerôverij yn it algemien.

In protte fan Bonny har eftergrûn is ûnbekend. De earste biografy fan Bonny komt út it boek fan Kaptein Charles Johnson út 1724 *A General History of the Pyrates and the murders of  the most notorious Pyrates*, waans identiteit mysterieus bliuwt hoewol't de ynformaasje dy't Johnson oer har jout as twifelich beskôge wurdt. Neffens Johnson waard Bonny yn Ierlân berne as de oerwûne dochter fan in advokaat en syn tsjinner. Bonny en har heit soene letter nei de provinsje Carolina ferhúzje, dêr't se troude mei in seeman mei de namme James Bonny. Hoewol’t Johnson syn ferzje fan it ferhaal rûnom akseptearre wurden is, is der net folle bewiis om it te stypjen.

Op in ûnbekende datum reizge Bonny nei de Bahama's, dêr't se de seerôver John Rackham moete. Bonny soe bemanningslid fan Rackham wurde, tegearre mei in oare froulike seerôver, Mary Read, en holp om de sloep ‘William’ yn augustus 1720 te stellen. Rackham en syn bemanning soene in oantal oanfallen útfiere op keapfardijskippen yn West-Ynje oant se finzen nommen waarden nei in koart seegefjocht yn oktober 1720. Rackham, tegearre mei alle manlike bemanning, waard berjochte en ta de dea feroardiele, mar Bonny en Read krigen harren eksekúsjes útsteld om't se beide bewearden dat se swier wiene. Read stoar yn 'e finzenis om heal april 1721 hinne, mar Bonny har lot is ûnbekend.

## Jonkheit

De datum en berteplak fan Bonny binne ûnbekend. Der is neat definityf bekend oer harren jonkheit. Gjin primêre boarne, ynklusyf har eigen prosesferslach, neamt har leeftyd of lân fan komôf. Der waard gjin Anne Bonny dy ‘t berne is yn de lette 17e iuw fûn yn de doopregisters fan Ierlân. Der kin net iens mei wissichheid sein wurde oft se Iersk is, har namme is mear Ingelsk: Anne, de tredde meast foarkommende Ingelske foarnamme fan dy tiid, en Bonny, in Ingelske efternamme dy ‘t in soad foarkomt yn Lancashire County. Bonny stiet der net om bekend dat se foar 1713 in kolonist fan Nassau wie. Foar 22 augustus 1720 kin net folle definityf sein wurde oer Bonny har jonkheit.

## Jonkheit neffens ''A General History of the Pyrates''
Alle details oer it iere libben fan Bonny komme út Kaptein Charles Johnson syn A General History of the Pyrates (in tige ûnbetroubere rige piratebiografyen). Johnson skriuwt dat Bonny berne waard yn in stêd by Cork yn it Keninkryk Ierlân. Hja wie de dochter fan in tsjinstfaam mei de namme Mary, en har wurkjouwer, in net neamde advokaat. Lettere ferzjes fan dit ferhaal soene ferwize nei de advokaat as William Cormac en de mem as Peg / Mary Brennan. Dit binne fiktive nammen foar it earst opskreaun yn 'e romantyske roman *Mistress of the Seas* út 1964.

De frou fan de advokaat wie siik wurden en waard in pear kilometer fierderop nei it hûs fan har skoanmem brocht om fersoarge te wurden. Wylst syn frou fjouwer moanne fuort wie, begon hy om te slaan mei Mary. De frou fan de advokaat ûntduts de affêre nei in komysk fersin mei sulveren leppels.
Dit teatrale misferstân begûn mei in learloaier dy't Mary koe, dy ‘t trije sulveren leppels wist te stellen en se yn har bêd ferstoppe. Mary rôp de plysje der by, mar se waarden net fûn. Doe't de frou weromkaam, fertelde de learloaier har it hiele ferhaal oer de stellerij fan sulveren leppels, mar joech ta dat it mar in grap wie. De frou fûn de trije sulveren leppels yn Mary har bêd, krekt sa't de learloaier sein hie. Hja rekke lykwols erchtinkend, de learloaier hie opmurken dat er de sulveren leppels al dagen lyn ferstoppe hie. De frou frege har ôf wêrom't Maria net yn har bêd sliepen hie. De frou gie der doe fanút dat har man har de ôfrûne fjouwer moanne besoademitere hie. De frou bleau op bêd en wachte op 'e advokaat, dy't Mary rôp en yn har bêd lizzen gie, en de affêre befêstige. De frou lei doe de sulveren leppels wer yn 't bêd, en doe't Maria sliepen gyng, fûn se se en ferburch se yn har koffer. De frou beskuldige Mary letter fan stellerij en belle in plysje, dy't har ûnterjochte arrestearre. Doe't de saak oan it ljocht kaam, skiede de frou fan de advokaat en ferhuze nei in oar hûs.
Mary rekke swier fan de affêre en joech it libben oan in dochter, Anne, wylst se yn 'e finzenis siet. Nei de berte fan Anne waard Mary út meilijen frijlitten. De skoanmem fan de advokaat stoar net lang dêrnei, en liet út meilijen in slompe jild nei as ynkomsten foar de fan de advokaat ferfrjemde frou. 
Hoe't Johnson op ‘e hichte wie fan 'e stellerij fan'e leppels en de krekte aard fan Anne har berte wurdt nea dúdlik.

Om't elkenien yn 'e stêd wist dat Mary in oerwûne dochter krigen hie, brocht de advokaat Anne grut as jonge, en bewearde dat se it bern fan in freon wie. De advokaat hope sels Anne op te fieden as klerk. De frou fan de abbekaat ûntduts al gau wa't it bern wie, en annulearre alle útkearings dy't se him jûn hie. De advokaat beëinige doe de list en gie mei Anne wenjen as syn dochter, mar it skandaal wie skealik foar syn reputaasje en net folle pleatslike bewenners woene mei him gearwurkje. De advokaat waard twongen om earne oars hinne te ferhúzjen.
De advokaat ferhuze earst nei Cork, mar dat blykte net fier genôch. De advokaat ferhuze doe nei de provinsje Carolina, dêr't er Anne en har mem Mary mei hinne naam. Earst besocht de advokaat syn juridyske karriêre troch te setten, mar úteinlik waard er ynstee keapman. Hy blykte frijwat súksesfol as keapman, en fertsjinne genôch jild om in grutte plantaazje te keapjen. Mary stoar op in ûnbekende tiid, Anne Bonny wie no in folwoeksene.

Johnson beweart dat Bonny in fûl temperamint hie, lykas sein waard troch in tsjinstfaam mei in mes dea te stekken. In bewearing dy't er daliks fersmiet. Hy seit ek dat hja ris in man bot slein hat omdat er by har sliepe woe. 
Der is gjin dokumintearre foarbyld fan in advokaat dy't yn 'e 17e en 18e ieu plantaazje-eigner waard yn 'e Carolinas, dat gou benammen foar ien mei in dochter mei de namme Anne Bonny en in skiednis fan geweld.

De advokaat ferwachte dat Bonny in goeie man trouwe soe, mar ynstee troude se mei in earme seeman. De advokaat wie sa lilk dat er har derút sette. Yn de oarspronklike bondel fan A General History wurdt de man fan de seeman net by namme neamd. Yn A General History diel II, publisearre yn 1728, wurdt de seeman James Bonny neamd.

Nei 't se der útskopt wiene, ferhuzen Anne en James Bonny nei Nassau, op New Providence Island, dat bekend stie as in haven foar seerôvers. Johnson beweart dat nei de komst fan gûverneur Woodes Rogers yn 'e simmer fan 1718, James Bonny in ûndergeskikte offisier fan 'e gûverneur waard nei 't er graasje krigen hie. Anne joech net folle om James en bedroech him faak. It is tige ûnwierskynlik dat James Bonny Woodes Rogers tsjinne, omdat der gjin James Bonny foarkomt yn de list fan seerôvers fan Captain Vincent Pearse dy’t in keninklik pardon krigen ha. Gjin inkele dokumintaasje bûten ‘’A General History’’ befêstiget sels dat der sels mar in James Bonny wie, wat it mooglik makket dat hy ien fan Johnson syn fiktive kreaasjes is, fergelykber mei Captain Misson.

## John Rackham en seerôverij
Wylst se yn Nassau wie, moete Bonny op in stuit John "Calico Jack" Rackham. De aard fan syn relaasje mei har is ûndúdlik; *A General History* beweart dat it romantysk wie, wylst har eigen prosesferslach der neat oer seit. Se wie wierskynlik goed bekend mei Rackham yn it jier 1720, nei de Oarloch fan de Fjouwerfâldige Alliânsje en twa jier nei it bewâld fan gûverneur Rogers.

Yn augustus 1720 stielen Bonny, Rackham en in oare frou, Mary Read, tegearre mei sa'n tsien oare bemanningsleden fan 'e seerôvers, de sloep *William*, dy't doe foar anker lei yn de haven fan Nassau, en setten de see op. De bemanning brocht moannen troch yn West-Ynje om hannelsskippen oan te fallen. Bonny die mei oan seerôverij mei de manlju, en ferdielde buskrûd oan kollega-seerôvers, in baan dy't faaks oantsjutten wurdt as in "poeieraap". Op 5 septimber 1720 joech gûverneur Rogers in proklamaasje út, dy’t letter publisearre waard yn The Boston Gazette, dêr't de arrestaasje fan Rackham en syn meiwurkers yn easke waard. Under de neamde minsken binne Anne Bonny en Mary Read.

*A Genearal History* beweart dat Bonny úteinlik fereale rekke op in oare seerôver oan board, allinich om út te finen dat it Mary Read wie. Om de oergeunst fan Rackham, dy't in romantyske relaasje tusken de twa fermoede, te beheinen, fertelde Bonny him dat Read in frou wie en liet him swarre dat geheim te hâlden. Dit is net wierskynlik, om't de proklamaasje fan Rogers iepentlik beide froulju neamt. Lettere tekeningen fan Bonny en Read soene har froulikens beklamje, hoewol dit wierskynlik net de realiteit wjerspegele.
In slachtoffer fan 'e seerôvers, Dorothy Thomas fan Jamaika, soe Bonny en Read harren uterlik yn detail beskriuwe by harren proses: Se "droegen manljusjassen, en lange broeken, en bûsdoeken om har hollen bûn: en ... elk fan har hie in kapmes en in gewear yn hannen en se ferflokten en swarden tsjin de manlju dat se har (Dorothy Thomas) deadmeitsje soene". Thomas skreau ek dat se wist dat se froulju wiene, "fanwege de grutte fan harren boarsten”.

## Fangst en finzennimming
Op 22 oktober 1720 waarden Rackham en syn bemanning oanfallen troch in sloep ûnder lieding fan Jonathan Barnet, dy't ûnder lieding stie fan Nicholas Lawes, gûverneur fan Jamaika. Rackham en syn bemanning fersetten har wol, mar joegen har koart nei it begjin fan 'e slach oer. Se waarden nei Jamaika brocht, dêr't se yn groepen berjochte waarden foar de misdied fan seerôverij. Rackham waard op 16 novimber berjochte en skuldich fûn. Syn eksekúsje yn Port Royal waard twa dagen letter útfierd, op de 18e.

Anne Bonny waard tegearre mei Mary Read berjochte foar seerôverij op 28 novimber yn Spanish Town. Lykas Rackham wie it proses koart en it oardiel ûnûntwynber. Nei it oproppen fan trije tsjûgen en in koarte perioade fan diskusje, fûn gûverneur Lawes Bonny en Read skuldich oan seerôverij en feroardiele se beide ta de strûp.

Doe't it oardiel útsprutsen waard, pleiten Bonny en Read beide ‘foar harren buken’, en fregen om genede, in sjuery fan matroanen ferliende harren nei alle gedachten útstel oant se in bern krigen hiene, mar it is de fraach oft se eins swier wiene. Read stoar yn de finzenis troch ûnbekende oarsaken om april 1721 hinne. In grêfregister foar de parochy fan Sint Katarina skriuwt har begraffenis op 28 april 1721 op as "Mary Read, seerôver".

## Lot
Der is gjin ferslach fan Bonny har frijlitting, en dit hat laat ta spekulaasjes oer har lot. Johnson skriuwt yn *A General History* dat: "Se bleau yn 'e finzenis oant de tiid fan har ferstjerren, en dêrnei krige se fan tiid ta tiid útstel; mar wat sûnttiids mei har bard is kinne wy net fertelle; wy witte allinich, dat sy net eksekutearre waard."

De bewearings dat Bonny troch de yntervinsje fan har famylje befrijd is en nei de Amerikaanske koloanjes ferhuze, dêr't se om 'e 1780-er jierren hinne stoar, binne ûnwierskynlik en lykje ûntstien te wêzen yn John Carlova's Mistress of the Seas. Sokke oanspraken waarden letter fuortsterke troch Tamara Eastman en Constance Bond harren boek út 2000 *The Pirate Trial of Anne Bonny and Mary Read*, dat bewearde dat Bonny oant 1782 libbe. De kleem wie basearre op "famyljepapieren yn 'e kolleksje fan de neiteam", dy't letter net wier blykten te wêzen.

In grêfregister yn Spanish Town, dêr't Bonny berjochte waard, skriuwt oer de begraffenis fan in "Ann Bonny" op 29 desimber 1733. Dit is opmerklik, mar gjin definityf bewiis dat Bonny noait Jamaika ferliet.

## Neilittenskip

Nettsjinsteande in karriêre dy't mar twa moanne duorre, is Anne Bonny ien fan de meast ferneamde seerôvers yn 'e skiednis, benammen om har geslacht. Binnen in desennia ferskynden op Bonny-ynspireare karakters al. De earste opmerklike ynspiraasje is Jenny Diver yn John Gay's Polly. Nettsjinsteande dat se al ferskynde yn Gay's foarige toanielstik The Beggars Opera, en basearre is op 'e histoaryske Jenny Diver, is har karakterisaasje yn Polly gewoan Bonny.

Yn de 19e iuw soe literatuer lykas Charles Ellms syn *Pirates Own Book* oer Bonny wiidweidich besprekke, faak mei yllustraasjes. In sigarettekaart út 1888 soe Bonny ôfbyldzje as in readhierrige, in eigenskip dy't oant hjoed de dei oanhâldt, nettsjinsteande dat der gjin bewiis is dat soks stipet. Yn bioskoopfilms kaam gauris in balstjurrige readhierrige frou of froulike piratebeselskipper foar, dy ‘t sa no en dan Bonny direkt neamde.

Yn 'e 21e ieu is Bonny ferskynd yn hûnderten boeken, films, teaterstikken, tv-sjo's en fideospultsjes. Hast elk froulike piratepersoanaazje wurdt op ien of oare manier ynspirearre troch Anne Bonny.

## Spekulaasjes oer Bonny har seksualiteit
Sûnt midden 18e ieu hawwe guon skriuwers beweard dat Anne Bonny de lesbyske mêtresse fan Mary Read wie. Dit waard nea neamd yn it transkript fan  prosessen of yn de kranten, en it begjint pas te ferskinen nei't in soad oer de leginde fan Bonny skreaun wie, en dan mei tige fertochte boarnen.

De earste skriftlike ferskining fan dizze claim is yn in yllegale reproduksje út 1725 fan *A General History* mei de titel, *The History and Lives of All the Most Notorious Pirates and their Crews*. Yn de passaazje dy't it proses fan Bonny en Read beskriuwt, seit it boek gewoan dat se fereale wiene. Omt *A General History* sels net betrouber is, kin dizze claim net fertroud wurde. Yn *History and Lives* wurdt sein dat it it ienige boek is dat beweart dat Bonny en Read hast in iuw lang fereale wiene. In chapbook-kloan fan *History and Lives* soe de bewearing nochris wurdlik werhelje yn 1813, mar diskusje oer Bonny har seksualiteit soe pas echt begjinne yn de 20e ieu.

Dizze claim soe yn 1914 koart opnij ferskine, middels it boek fan seksuolooch Magnus Hirschfeld, *The Homosexuality of Men and Women*. Lykas *History and Lives*, befettet it in bewearing fan ien sin dat Mary Read in lesbysk span wiene. De bewearing dat Bonny en Read lesbiennes wiene, waard foar in grut part yn it iepenbiere bewustwêzen ynfierd troch it artikel fan radikale feministe Susan Baker út 1972, *Anne Bonny & Mary Read: They Killed Pricks*, dat publisearre waard yn in krante fan de lesbyske separatistyske organisaasje The Furies Collective. Dit artikel soe skriuwers lykas Steve Gooch ynspirearje, wat op syn beurt de manier beynfloedzje soe hoe't in protte minsken yn 'e media ôfbylde waarden.

Yn 2020 waard in stânbyld fan Bonny en Read ûntbleate by Execution Dock yn Wapping, Londen. De bylden binne foar in part makke foar de podcastsearje *Hellcats*, dy't him rjochtet op in lesbyske relaasje tusken Bonny en Read. De bylden sels binne abstrakte bylden fan Bonny en Read, mei de bewearing dat de iene de oare emoasjoneel oanfollet. It wie oarspronklik de bedoeling dat de bylden in fêst plak krije soene op Burgh Island yn súdlik Devon, mar dy plannen waarden ynlutsen nei klachten oer ferhearlike seerôverij, en omdat Bonny en Read gjin bining hawwe mei it eilân. De bylden waarden úteinlik akseptearre troch Lewes FC.
Uteinlik is it ûnmooglik om te bepalen oft Anne Bonny de mêtresse fan Mary Read wie. Net ien fan beide froulju hat in primêre boarne efterlitten, en boarnen lykas it transkript fan it proses meitsje gjin melding fan harren persoanlik libbens.

## Yn de populêre kultuer
* Jean Peters portrettearret in personaazje basearre op Anne Bonny, neamd Captain Anne Providence yn de film *Anne of the Indies* út 1951, dy't sels basearre is op in artikel út 1947 fan Herbert Ravenel Sass.
* Bonny waard spile troch Diana Quick yn de 1978 RSC-produksje fan *The Women-Pirates Anne Bonney en Mary Read* troch Steve Gooch, yn it Aldwych Theatre yn Londen.
* Bonny ferskynt prominint yn it fideospultsje *Assassin's Creed IV: Black Flag*, ynsprutsen troch Sarah Greene.
* Bonny waard spile troch Clara Paget yn de Starz TV-searje *Black Sails*.
* Bonny is in haadpersoan yn de Netflix-dokusearje fan 2021 *The Lost Pirate Kingdom*, wêryn’t se spile wurdt troch Mia Tomlinson.
* Minnie Driver spile Bonny yn 'e ôflevering *Fun and Games* yn it twadde seizoen fan 'e HBO Max-searje *Our Flag Means Death*.

## Notysjes
* Guon hjoeddeistige boarnen ferwize nei har as Ann Bonn en Ann Fulford. In pear hjoeddeistige kranten lykas The Post-Boy neamden har Sarah Bonny, hoewol’t dit wierskynlik in ferminging is mei in frou mei in ferlykbere namme yn Jamaika.
* Faak oanhelle data binne 1690, 1697, 1698, 1700 en 1702. Alle boarnen oangeande de bertedatum binne iuwen nei Bonny har proses skreaun en kinne net ferifiearre wurde.
* It boek hie de titel *The Extraordinary Adventures and Daring Exploits of Captain Henry Morgan*, mar liket in 34-siden tellende plagiaatferzje te wêzen fan *History and Lives*.