open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gau-Weinheim

**Gau-Weinheim** is in plak yn 'e lânkring Alzey-Worms yn 'e dielsteat Rynlân-Palts yn Dútslân. Gau-Weinheim is ien fan 'e Ortsgemeinden fan 'e ferbânsgemeente Wörrstadt.

## Skiednis
Gau-Weinheim waard foar it earst yn it jier 767 mei Wigenheim oantsjut, doe't Adaltgart twa stikken grûn mei wynbou oan it kleaster fan Lorsch skonk. Oant 1869 waard it plak Nieder-Weinheim neamd. 

## It besjen wurdich
* *Obergasse 4*: De Skeve toer stiet by de roomske tsjerke op it heechste punt fan Gau-Weinsheim. De út de midsiuwen datearjende wartoer hinget 5,4277° út it lead, dêrmei is de toer fan Gau-Weinsheim skever as dy fan 'e Tsjerke fan Suurhusen (5,19°). De toer is in eardere hoektoer fan 'e histoaryske muorren om it plak. Nei alle gedachten stamt de toer út de 16e iuw. De toer krige yn 1749 in barokke spits. 
* *Obergasse 2*: De roomsk-katolike Sint-Katarinatsjerke is in oarspronklik romaansk tsjerkegebou. Yn 1742 folg in barokke ferbouwing en fergrutting en yn 'e jierren 1928-1929 is de tsjerke nochris fergrutte.
* *Mittelgasse 14*: De protestantske tsjerke is in neoromaanske tsjerke út 1863.
* *Untergasse 1*: Fakwurkhûs 1700, skuorre 1812. 


Ofbyld:KATH KIRCHE 1997.jpg|Sint-Katarinatsjerke
Ofbyld:Ev-kirche-gau-weinheim.jpg|Evangelyske tsjerke
Ofbyld:Untergasse 1 55578 Gau-Weinheim.jpg|*Untergasse 1*, fakwurkhûs út 1700
De Lutte

**De Lutte** (Nedersaksysk: *De Lut*) is in doarp yn Twinte yn de gemeente Losser. De Lutte hat 3.970 ynwenners (2023).

## Skiednis
De buorskip De Lutte dêr’t it hjoeddeiske doarp út ûntstien is, hearde foar 1811 ta it rjochteramt Oldenzaal. It buorskip wie ferdield yn fjouwer parten: de *Roder-*, *Hengeler-*, *Molter-* en *Elfterheurne*. Yn de *Elfterheurne* lei destiids de *Monnikenhôf*. Dizze hôf, dy't al yn 'e tsiende iuw neamd waard, hearde ta de abdij fan Werden. De pleatsen fan dat hôf, oarspronklik hast tritich yn getal, wiene yn it gebiet tusken Twekkelo yn it suden en Gölenkamp yn de hjoeddeiske Greefskip  Bentheim yn it noarden.

## Lizzing en Geografy
De Lutte leit oan de A1 en it spoar fan Almelo nei Salzbergen. It doarp hat lykwols gjin treinstasjon. It doarp stiet fierder bekend om natuer- en rekreaasjegebiet it Lutterzand, dêr't de earste seleksje fan AFC Ajax al sûnt 1974 in jierliks trainingskamp hâldt, by it hotel *De Bloemenbeek*. It rivierke de Dinkel hat yn it Lutterzand syn natuerlike karakter behâlde mocht. Tichtby De Lutte lizze ek it arboretum *Poort Bulten* en de âlde grinsoergong by buorskip De Poppe. Yn de buert fan De Lutte leit de *[[Tankenberch]]*, de heechste heuvel (85 m) yn de provinsje Oerisel.


De Lutte, de Plechelmuskerk GM0168-WN023 IMG 6742 2020-07-30 11.14.jpg|*katolike Plechelmustsjerke (2020)*
Helhond door Pieter de Monchy.jpg|*Keunstwurk de hellehond (2009)  (keunstner Pieter de Monchy, 1950)*
Koepel op Tankenberg.jpg|*[[Teekoepel]] op 'e [[Tankenberch]] (2007)*
De-Lutte-Haermansweg-5.jpg|*Hûs Boerskotten oan 'e Haermansweg (2012)*
De-Lutte-Beuningerstraat-24.jpg|*ierappelberch oan 'e Beuningerstraat  (2008)*
De Lutte, arboretum - panoramio.jpg|*Aboretum "Poort Bulten" (2008)*
Caselle Landi

**Caselle Landi** is in plak yn de Italjaanske regio Lombardije en yn de provinsje Lodi. It plak leit yn de flakten fan de rivier de Po. 

De namme "*Caselle*" betsjut lytse huzen, en "*Landi*" komt fan in âlde Italjaanske aadlike famyljenamme: Hûs fan Landi

## Foto's

Ofbyld:Caselle-Landi-castello-vecchio.JPG|It âlde kastiel, 15e iuw.
Ofbyld:Caselle-Landi-castello-nuovo.JPG|It nije kastiel, 17e iuw.
Ofbyld:Caselle-Landi-municipio-01.JPG|It gemeentehûs.


## Berne
* Giovanni Losi (1838-1882). preester en misjonaris. 

## Keppeling om utens
* Webstee fan Caselle Landi
Overdinkel

**Overdinkel** (Nedersaksysk: *Oaverdeenkel*) is in doarp yn Oerisel yn de gemeente Losser oan de grins mei Dútslân. Overdinkel hat 4.155 ynwenners (2023).

## Skiednis
### Situaasje oant 1890
Yn de midsiuwen makke Overdinkel diel út fan it karspel en de marke Losser. Yn it markeboek fan Losser wurdt al yn 1533 sprutsen fan de Overdinkelske boeren. Dêr't it hjoeddeistige doarp Overdinkel leit wie oant fier yn de njoggentjinde iuw mar heide en woaste grûn mei de nammen *Overdinkelse Veld* en it *Witte Zand*.

De *Invalsweg* by Overdinkel hjit sa omdat Bearend fan Galen, bynamme "Bommen Bearend", yn de maitiid fan 1665 oer dizze dyk Oerisel binnenluts. Hy sloech mei syn leger it kamp op oan de krusing fan de *Invalsweg* en de *Welpeloweg*, dêr't him it tige âlde fjildkrús fan Overdinkel befynt. Op dit plak is noch in boskje en der wurdt alle jierren it Oertinkelske skuttersfeest fierd. De troepen fan 'e Munsterske biskop plonderen Overdinkel en it doarp Losser.

### Situaasje nei 1890
Overdinkel wie oant 1890 in hiel rêstige mienskip mei boeren oant oan de oare kant fan de grins, yn Gronau, tekstylfabriken boud waarden. Troch pastoar Roberink, dy 't yn Losser berne wie, waarden de minsken yn Fryslân en de Kop fan Oerisel derop attint makke dat der yn Twinte in protte wurk wie. Hy wie pastoar yn Stienwikerwâld, dêr't in protte earmoede wie ûnder de ynwenners. Ek kamen in protte minsken út Drinte om hjir harren gelok te sykjen.

Yn 1907 hie Overdinkel al 1600 ynwenners en wie op it *Overdinkelse Veld* in echt doarp ûntstien. Underwilens wie foar de arbeiders út oare streken in Nederlânske Herfoarme Tsjerke boud dy't yn augustus 1908 yn gebrûk naam waard folge troch yngebrûkname fan de Roomsk-Katolike Tsjerke.

### Nei de Twadde Wrâldkriich
Nei 1945 sette de groei fan Overdinkel yn earste ynstânsje noch koart troch, mar troch de delgong fan de tekstylyndustry yn Twinte naam dy ôf. Troch it groeiende grinsferkear mei Dútslân naam de hoareka yn it doarp al ta.

## Lizzing en Geografy
Strikt nommen heart Overdinkel net ta Twinte, it lân tusken Regge en Dinkel, omdat it net tusken Regge en Dinkel leit, mar eastlik fan de Dinkel.  

Overdinkel leit súdeastlik fan it doarp Losser oan de oare kant fan de Dinkel, dêr't it syn namme oan ûntlient. Yn it easten en suden grinzet it oan Dútslân. Oant yn de njoggentjinde iuw lei hjir in trijelannepunt tusken Oerisel, it Greefskip Bentheim en it Prinsbisdom Múnster en harren lettere rjochtsopfolgers. Eastlik fan it doarp tusken Overdinkel en de Grins mei Dútslân streamt de Ruhenbergerbeek.
Beuningen

; Beuningen kin ferwize nei: 
* in doarp yn Oerisel, Beuningen (Oerisel)
* in doarp yn Gelderlân, Beuningen (Gelderlân)
* in gemeente yn Gelderlân, Beuningen (gemeente)
Beuningen (Oerisel)

**Beuningen** (Nedersaksysk: *Böaningn*) is in doarp yn Twinte yn de gemeente Losser. Beuningen hat 1.000 ynwenners (2023).

## Skiednis
Beuningen stiet om 1100 hinne bekend as *Boninge*. Fan 1148 ôf komme as farianten *Boninghen*, *Boninchen*, *Boningem* en *Boninghem* foar. *-Chen*, *-hem* of *-him* betsjut hûs; de namme betsjut dan hûs fan, of ôfstammelingen fan *Bono*. Nei alle gedachten is it *Baniningi* dat om 900 hinne foarkomt, de âldere foarm fan *Boninge*. Beuningen hearde earst ta it karspel Denekamp, yn 1817 waard de marke Beuningen ûnderdiel fan de gemeente Losser.
Glane (Nederlân)

**Glane** (Nedersaksysk: *De Glaan*) is in doarp yn Twinte yn de gemeente Losser. Glane hat 505 ynwenners (2023).

## Skiednis
De kearn fan Glane ûntjoech him doe 't húshâldingen út Noard-Nederlân har yn Glane festigen om yn it neistlizzende Dútske Gronau yn de tekstylyndustry oan it wurk te gean. Yn it lytse doarp stiet it eartiids roomsk-katolike kleaster *St. Olaf* mei in kleasterkapel út 1911. Yn 1921 droegen de Noarske susters harren kleaster oer oan de Paters Maristen.
 
Yn 1970 kaam it ûnderwilens sletten seminaarje yn hannen fan it tekstylfabryk *Van Heek*.  Sûnt 1984 is it kompleks yn gebrûk as it Syrysk-Ortodokse kleaster *St. Ephrem de Syriër* mei de yn 1994 boude Syrysk-ortodokse *Mariatsjerke*. Yn dit kleaster residearret de Syrysk-ortodokse aartsbiskop yn Nederlân, Polycarpus Augin Aydin. Yn it mausoleum fan dit kleaster binne Julius Yeshu Çiçek, de earste aartsbiskop fan de Syrysk-Ortodokse Tsjerke fan Antiochje yn Midden-Europa en Athanasius Yeshu Samuel, de earste aartsbiskop fan de Syrysk-otterdokse Tsjerke yn de Feriene Steaten en Kanada, nei harren dea byset.
Franz Reichelt

**Franz Reichelt** (Wegstädtl/Štětí, 16 oktober 1878 - Parys, 4 febrewaris 1912) ek bekend as **Henry François Reichelt** nei syn Frânske naturalisaasje, wie in yn Eastenryk-Hongarije berne Frânske kleanmakker, útfiner en pionier op it mêd fan parasjutespringen, dy 't no somstiids de *Fleanende Skroar* neamd wurdt. Hy wurdt tebinnen brocht om 't er fan de Eiffeltoer sprong wylst er in draachbere parasjutepak fan syn eigen ûntwerp teste. 

Reichelt wie fiksearre rekke op it ûntwikkeljen fan in pak foar fleaners dat omfoarme wurde koe ta in parasjute en dêr 't se in fal mei oerlibje koene as se twongen waarden om harren fleantúch yn 'e loft te ferlitten. Hoewol 't er yn de rin fan de jierren meardere prototypen fan wjukken en parasjutepakken makke en dermei eksperimintearre, wiene se oer it algemien mislearrings. Nei syn dea wie it in striidpunt tusken kranten oft ien fan syn ûntwerpen oait funksjoneel wie of net.

Yn de oertsjûging dat in foldwaande heech testplatfoarm de effektiviteit fan syn útfining bewize soe, tsjinne Reichelt geregeld in fersykskrift yn by de prefektuer fan de Paryske plysje foar tastimming om in test út te fieren fan de Eiffeltoer ôf. Hy krige úteinlik tastimming yn 1912, mar doe 't er op 4 febrewaris by de toer oankaam, makke er dúdlik dat er fan doel wie om persoanlik te springen ynstee fan in eksperimint mei dummys út te fieren. Nettsjinsteande besykjen om him te oertsjûgjen it net te dwaan, sprong er dochs mei syn útfining oan fan it earste platfoarm fan de toer. De parasjute tearde net iepen en hy foel 57 meter en dat waard syn dea. De oare deis stiene de kranten fol mei yllustrearre ferhalen oer de dea fan de "domdryste útfiner" en de sprong wie te sjen yn bioskoopsjoernaals.
Durk van der Schaaf

**Durk van der Schaaf** (Bitgummole, 1938) is in Fryske boer en foarfjochter op it mêd fan biologyske lânbou. Fierder hat er him ynset foar ûntwikkelingsgearwurking yn lannen as Bolivia en Roemeenje en hat er jierren gemeenteriedslid west yn Menameradiel. Hy wurdt sjoen as in pionier fan de biologyske lânbou en hat grutte ynfloed hân op de ûntwikkeling fan dizze sektor yn Fryslân en dêrbûten. Syn wurk en ynset hawwe bydroegen oan in tanimmend bewustwêzen fan it belang fan duorsume en biologyske lânboupraktyken.

## Iere Libben en Underwiis
Durk van der Schaaf waard berne as soan fan in boer en keapman, dy't ek de oprjochter wie fan de FOBEK (Foar Boer en Keapman). Nei de legere skoalle folge er de túnbouskoalle yn Berltsum, wêr’t er fjouwer dagen yn 'e wike nei skoalle gie en twa dagen by in túnker wurke.

## Biologyske Lânbou
Nei syn tsjinstpicht waard er boer, en wie al betiid oertsjûge fan it belang fan biologyske lânbou. De trochbraak kaam troch syn kontakt mei yngenieur Haitsma, in spesjalist yn ierappelferedeling, dy't him oantrune om biologysk te buorkjen. Haitsma holp Durk om syn biologyske produkten te ferkeapjen fia syn grientewinkels yn Grins en Burgum. Sadwaande waard Durk yn 1966 ien fan de earsten yn de regio dy't biologysk buorke, nettsjinsteande de krityk fan oaren yn de sektor. 

## Polityk
Njonken syn ynset foar biologyske lânbou, hie Durk ek in lange tiid in sit yn de gemeenteried fan Menameradiel, wêrby't er him ynset hat foar de belangen fan de lokale mienskip en it Frysk.
Iselham

**Iselham** (Nederlânsk en offisjeel: *IJsselham*, Nedersaksysk: *Iesselham*) is in buorskip en eardere gemeente yn de Nederlânske provinsje Oerisel. De buorskip leit yn de gemeente Stienwikerlân.

Iselham hat  ynwenners ().

## Namme
De namme komt foar as *Sileham* yn 1398, *Yselhamme* yn 1313 en *Yslehamme* yn 1320. De namme is ôflaat fan *sele* (ferheging" en *ham* (útstykjend stik lân, offrede stik lân). Der is ek in mooglikheid dat it earste part fan "syl" komt, mar de namme komt fan earder as dat de earste silen boud waarden. 

## Skiednis
Om 1100 setten de earste kolonisten, ferfeanters dy't kamen om it fean oan te meitsjen, harre nei wenjen yn de omkriten. Kolonisten fêstigen harren oan in feanpaad, de Alde Wei neamd, del dêr't se stikken lân fan ôf oanmakken op grûn fan it opstrekrjocht.  

De tsjerke fan Iselham wurdt yn 1296 yn in oarkonde foar it earst neamd. Dêr waard yn neamd dat de tsjerke doe feriene wie mei de dekanaat fan de tsjerke fan Stienwyk. Yn 1132 en 1243 wiene dêr oarkonden dêr't de tsjerke yn neamd waard as dochtertsjerke fan de Sint-Odulfuskleaster yn Starum.

Dêr waard ynearsten ikkerbou en feehâlderij bedreaun yn Iselham. Om't Iselham midden yn in feangebiet lei, sakke de boaiem nei gefolgen fan it oanmeitsjen en ôfwetterjen fan it fean. Dêrby waard nei hegere plakken socht. In part fan it doarp ferhuze nei it easten en in part nei it westen. Yn it plak nei it easten waard letter in tsjerke boud. Op it plak nei it westen ta ûntstie de buorskip *in den Hamme* dy't yn 1418 fan de biskop fan Utert, Freark fan Blankenheim, in selsstannige karspel wurde mocht. Dat plak kaam Blankenham te hjitten, nei de biskop. 

De tsjerke fan Iselham waard wijd oan de hillige Stefanus. It kollaasjerjocht foar it beneamen lei by de deken en kapittel fan de Sint-Klemenstsjerke fan Stienwyk. 

Yn 1973 waard Iselham de namme fan de gemeente dy't ûntstien wie nei it gearfoegjen fan de gemeenten Aldemerk, Blankenham, De Kúnder en parten fan Stienwikerwâld. Yn 2001 waard dy gemeente part fan de nije fúzjegemeente Stienwikerlân.

## Hjoed-de-dei
De Histoaryske Feriening Iselham hat as wwurkmêd it gebiet fan de eardere gemeente. It blêd Silehammer wurdt troch de feriening útjûn.

Iselham hat ien ryksmonumint, in pleats op de Iselhammerwei 4 dy't typysk is foar it oergongsgebiet fan Fryslân en Oerisel. Ek is der in gemeentlik monumint, in pleast oan de Iselhammerwei 8.

## Keppeling om utens
* Histoaryske Feriening Iselham
Abdij fan Neresheim

De **Abdij van Neresheim** is in Benediktynsk kleaster yn 'e Dútske dielsteat Baden-Wuertemberch en oansletten by de kongregaasje fan Beuron. It kompleks leit op 'e *Ulrichsberg* by Neresheim. De tsjerke is in ûntwerp fan Balthasar Neumann en Georg Dehio en heart ta de belangrykste monuminten fan 'e lette barok. 

## Skiednis
De abdij waard yn 1096 as Augustynsk koarhearenstift oprjochte troch greve Hartmann fan Dillingen en syn frou Adelheid fan Winterthur-Kyburg.  Tsien jier letter gie it oan Sint-Ulrik en Sint-Afra wijde kleaster oer nei de Benediktinen as ien fan 'e kleasters, dy't harren yn neifolging fan 'e Cluny-beweging oan 'e herfoarmings fan Hirsau holden. De muontsen makken fan Neresheim sûnt it begjin it kulturele sintrum fan it Härtsfeld, de heechflakte fan 'e Schwäbische Alb tusken Ulm en Nördlingen. Doe't it skaai fan Dillingen yn 'e 13e iuw útstoar, namen de greven fan Oettingen de fâdeirjochten op it kleaster oer en dat bleau sa oant de sekularisaasje yn 'e 19e iuw. 

Yn 1764 krige de abdij de status fan in ryksstân en sûnt mocht de abdij him in Ryksabdij (of Ryksstift) neame. De abdij kocht dy status troch in soad besit lykas ek de stêd Neresheim ôf te stean oan 'e greven fan Oettingen-Wallerstein.

Mei de ynfiering fan 'e sekularisaasje yn 1803 waard der op 'e abdij beslach lein en waarden de muotsen ferjage. Neresheim waard mei de abdij oan 'e foarsten fan Thurn en Taxis oerdroegen as kompinsaasje fan harren gebiet, dat hja ôfstean moasten oan Frankryk. Yn 1806 gie Neresheim mei de *Rheinbundakte* oer nei Beieren, yn 1810 mei in grinsferdrach tusken Beieren en Wuertenberch definityf nei Wuertemberch. 

De foarsten fan Thurn en Taxis makken yn 1919 in nije Benediktynske kleasterdelsetting mooglik mei muontsen út de aartsabdij fan Beuron en de abdij Emmaus yn Praach. Op 14 juny 1920 waard de abdij offisjeel op 'e nij stifte en yn 1927 joech foarst Albert von Thurn und Taxis de gebouwen en grûn werom oan 'e Benediktinen.

## Tsjerke

It midsiuwske kleasterkompleks mei in romaanske basilyk út 1126–1190 stie súd fan 'e hjoeddeiske tsjerke. 

Yn 1747 waard noard fan it âlde stee fan 'e kleastertsjerke oant 1792 in folslein nije tsjerke boud neffens de plannen fan Balthasar Neumann. Martin Knoller (in Tiroaler út Steinach) is de keunstner fan 'e fresko's (1769-1775) en Thomas Schaidhauf de keunstner fan it stúkwurk. Nei de dea fan 'e arsjitekt yn 1753 waard der neffens it âlde ûntwerp fierder boud, mar yn in ienfâldiger útfiering. De tusken 1617 en 1626 boude toer waard yn 'e nijbou yntegrearre. 

## Kleastergebouwen
De boumaster fan 'e kleastergebouwen wie Michael Wiedemann út Unterelchingen en datearje út 1699 oant 1712. Krekt wat earder, yn 1697 sette Wiedemann útein mei de bou fan kastiel Freudental by Allensbach. De barokke westlike gevel waard nei alle gedachten al yn 1755, mar op it lêst yn 1792 fanwegen brekfalligens ôfbrutsen. De hjoeddeiske gevel is in replika út 2004, wêrfan't de bou fanwegen brânfeiligens needsaaklik wie. Nei alle gedachten hat de oarspronklike gevel nea tagelyk mei de barokke tsjerke stien en dêrom wie de rekonstruksje foar monumintesoarch kontroversjeel.
Auke IJkema

**Auke IJkema**, ek skreaun as **Ykema** (Sint-Nyk, 19 maart 1908 - Terherne, 3 july 1980)  wie út namme fan de NSB boargemaster fan de gemeente Eastdongeradiel fan 1941 oant 1945. Hy folge dêr Frans Sijtsma op.

It oanstellen fan dy NSB-boargemasters markearret it begjin fan de saneamde 'Nije Oarder'.   Earst moasten de kandidaten de boargemasterkursus fan de NSB folgje. IJkema wie de earste NSB-boargemaster fan Fryslân. Hy krige de bynamme 'Domme Auke'.

In kranteberjocht út de fersetskrante Het Parool oer NSB-boargemaster Auke IJkema (25 septimber 1941):

*IJkema Jr. is een eenigszins achterlijke jongeman. […] Intusschen was de jongeman – naar het voorbeeld van alle mislukkelingen – lid van de NSB geworden. Hij volgde den beroemden burgemeesterscursus van drie maanden en ziet – prompt werd hij daarop tot burgemeester benoemd. De gemeente Anjum (Friesland) werd het geluk beschoren met den mislukkeling opgescheept te worden.*

Yn 1948 waard IJkema troch it Bysûnder Gerjochtshôf yn Ljouwert feroardiele ta seis jier en seis moanne finzenisstraf, mei ôftrek fan foararrest. Dêrneist waard him ûntsizzing fan it kiesrjocht oplein en it rjocht om in iepenbier amt te beklaaien ûntsein. 

Auke IJkema stoar yn de âldens fan 72 jier yn Terherne.
Neresheim

**Neresheim** (Swabysk: *Näres*)  is in stêd yn 'e lânkring Ostalbkreis yn it easten fan 'e Dútske dielsteat Baden-Wuertemberch. It is in toeristysk plak oan 'e foet fan 'e op 'e Ulrichsberg lizzende abdij Neresheim. 

## Geografy
Neresheim leit tusken Aalen en Nördlingen yn it hert fan it Härtsfeld, in heechflakte yn it eastlike diel fan 'e Schwäbische Alb. Yn en om Neresheim binne ferskillende boanen fan 'e Egau, dy't nei likernôch 40 km by Dillingen yn 'e Donau mûnet. 

## Stedsyndieling
Njonken de kearnstêd Neresheim bestiet de stêd út noch fiif oare Stadtteile:

## It besjen wurdich

* Bûten de kearnstêd leit de abdij fan Neresheim mei de troch Balthasar Neuman ûntwurpen barokke kleastertsjerke (1745-1792).   
* By Neresheim leit it natoergebiet Zwing, dat it oarspronklike lânskip fan it Härtsfeld sjen lit. Yn 2022 waarden dêr wisinten yntrodusearre.

### Musea
* Klostermuseum Neresheim
* Heimatmuseum
* Die Härtsfeld-Museumsbahn
* Luftraum Süd
Langsturtfazanten

De **langsturtfazanten** (wittenskiplike namme: *Syrmaticus*) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e fûgels (*Aves*), it boppeskift fan 'e goes- en hineftigen (*Galloanserae*), it skift fan 'e hineftigen (*Galliformes*), de boppefamylje fan 'e fazantfûgels (*Phasianoidea*), de famylje fan 'e fazanteftigen (*Phasianidae*), de ûnderfamylje fan 'e echte fazanten (*Phasianinae*) en de tûke fan 'e echte fazantfûgels (*Phasianini*). Ta dit skaai hearre fiif soarten fazanten, dy't foarkomme yn Aazje. De hoannen hawwe koarte spoaren en ornaris reade lellen, mar ferskille fierders omraak fan uterlik. De hinnen hawwe in saaie, mar effisjinte brune skutkleur en binne dreech útinoar te hâlden.

## Taksonomy
It skaai fan 'e langsturtfazanten waard yn 1832 troch de Dútske herpetolooch en ornitolooch Johann Georg Wagler yntrodusearre. De fiif soarten langsturtfazanten wurde soms yn it skaai fan 'e fazanten (*Phasianus*) pleatst op basis fan DNA-ûndersyk, mar dat liket by neier ynsjen gjin jildige yndieling. De genetyske evolúsje fan 'e langsturtfazanten hat ûngewoan west en kin ûndersyk nei molekulêre fylogenetika maklik misliede.

Nij ûndersyk hat útwiisd dat de trije súdeastlike soarten nau besibbe binne en in byinoar hearrende klade foarmje. De oare beide soarten lykje minder nau besibbe te wêzen. Soms wurdt dêrom inkeld de keningsfazant (*S. reevesi*) ta it skaai *Syrmaticus* rekkene, dat dan de gebrûksnamme 'keningsfazanten' kriget. De koperfazant (*S. soemmerringii*) kriget dan in apart skaai, *Graphephasianus* fan 'e koperfazanten, wylst de oare trije soarten yn in nij skaai fan 'e langsturtfazanten pleatst wurde, mei de wittenskiplike namme *Calophasis*. Hoewol't dy yndieling úteinlik mooglik de korrekte blike kin te wêzen, bestiet der anno 2024 noch te min bewiis foar en dêrom is der ek noch lang gjin konsensus oer ûnder saakkundigen.

## Soarten
Spoar fan Almelo nei Salzbergen

}

|}
|}
It **spoar fan Almelo nei Salzbergen** is in spoarwei yn Oerisel en it Dútske Nedersaksen, mei in langte fan 54,5 km. De spoarwei wie ree yn 1865. De line is oanlein troch de Spoorweg-Maatschappij Almelo-Salzbergen (AS). 

## Skiednis
De line waard as inkeldspoar oanlein, mar mei trochdat de ferbining yn Almelo al gau oansluting krige op de spoarlinen nei Swol en Dimter naam it belang fan de line ta. Yn 1902 waard dêrom it stik fan Almelo nei Hengelo ferdûbele. Yn Hengelo waard dêrby daliks it grutste part fan de line en it emplasemint ferhege. Troch de sânwinning dêrfoar is it Lonnekermar ûntstien. It stik fan Hengelo nei Oldenzaal folge yn 1905 en yn 1913 wie de folsleine line ferdûbele.

Begjin jierren 1950 waard besletten om it Nederlânske haadspoarnet te elketrifisearjen. It trajekt fan Almelo nei Oldenzaal koe mei yngong fan 20 maaie 1951 mei in elektryske trein beriden wurde, en it trajekt fan Oldenzaal nei Bad Bentheim waard yn de jierren 1971-1976 elektrifisearre mei in lykspanning fan 1500 folt. Per 30 maaie 1976 koene Nederlânske elektryske treinen dêrtroch trochride nei Bad Bentheim. It trajekt fan Bad Bentheim nei Salzbergen wie lyktidich elektrifisearre mei in wikselspanning fan 15.000 folt, 16⅔ Hz. Fanwegen it ferskil yn spanning yn Nederlân en Dútslân is it op de spoaren 1 oant en mei 5 yn Bad Bentheim mooglik makke om de boppelieding om te skeakeljen fan de Nederlânske gelyk- nei Dútske wikselspanning en oarsom. 

Fan 2006 oant 2009 is tusken de stasjons Almelo en Almelo de Riet wurke oan in ferdjippe spoarbak. Sûnt de simmer fan 2009 ride de treinen tusken Almelo en Almelo de Riet troch dizze spoarbak. Alle oerwegen binne dêrby ferfongen troch fiadukten.

## Stasjons en gebouwen
*(kursyf: earder stasjon)*
Kagan

In **kagan** of **khagan** is in aadlike titel fan keizerlike rang dy't histoarysk brûkt waard foar de alderheechste hearskers fan folken dy't in Turkske of Mongoalske taal sprieken. De etymology fan 'e term is ûnbekend, hoewol't der ferskate teoryen oer besteane. Guon saakkundigen binne fan tinken dat de Kanadeeske sinolooch Edwin G. Pulleybank gelyk hie, dy't hawwe woe dat de keningstitel fan 'e iere Hunnen of *Xiongnu* (inkeld oerlevere as de Aldsineeske ferbastering **hʷaʔ-hʷaʰ*) de oarsprong fan 'kagan' wêze soe. In oare foaroansteande taalkundige, Denis Sinor, wie de miening tagedien dat 'kagan' in ôfsliten foarm is fan *qapɣan*, dat yn 'e Turkske talen in yntinsifisearring wêze soe fan *qan* ("khan", dat "kening" betsjut), krekt sa't *qap-qara* ("inketswart") in yntinsifisearring fan *qara* ("swart") is.

In gebiet dat troch in kagan bestjoerd wurdt, is in **kaganaat**. De oarehelte fan in kagan is (krekt as by in khan) in khatûn. Behalven as "keizer" kin de titel 'kagan' ek útlein wurde as "khan der khanen", ferlykber mei kening der keningen of hege kening. Yn 'e Westerske wrâld wurdt ynstee fan 'kagan' faak de term **grutkhan** brûkt, bgl. foar Dzjengis Khan en syn opfolgers as hearskers oer it grutte Mongoalske Ryk. 'Grutkhan' is in lienfertaling fan it Mongoalske *jeche chagan*, dat eins "grutte keizer" betsjut.

## Sjoch ek
*khan
Khan

In **khan** (útspr.: [kaːn], "kaan", of [xaːn], "chaan") is in titel dy't rûchwei ekwifalint is mei "kening", en dy't histoarysk brûkt waard foar de hearskers fan folken dy't in Turkske of Mongoalske taal sprieken. De term wurdt soms stavere as **kan** of **chan** of hiel soms as **chaan**. De bekendste stavering 'khan' is oernommen út it Ingelsk, dêr't 'ch' útsprutsen wurdt as de 'tsj' fan "tsjerke", sadat foar de 'ch' fan "berch" faak de stavering 'kh' keazen wurdt. Likegoed is de 'ch' fan "berch" in konsonant dy't yn it Ingelsk inkeld yn útlânske lienwurden foarkomt en de gongberste Ingelske útspraak is yn it gefal fan *khan* dan ek mei in k-klank oan it begjin. Mei dy begjinklank is it wurd neitiid ek yn oare talen oernommen.

It gebiet dat troch in khan regearre wurdt, hjit in **khanaat** (of kanaat, chanaat). Bekende histoaryske khanaten wiene it Khanaat Kazan, it Khanaat Astrachan, it Krimtataarske Khanaat en it Kazachske Khanaat. Yn Sintraal-Aazje bestiene it Khanaat Kokand en it Khanaat Kiva fuort as fazalsteaten fan it Keizerryk Ruslân oant se nei de Russyske Revolúsje fan 1917 opheft waarden troch de Sovjet-Uny. De oarehelte fan in khan is in **khatûn** ( ek: khatan) of **khanûm** (yn it Kazachsk komme beide termen foar: 'khatûn' is in skelwurd foar froulju, wylst 'khanûm' in keninginne oantsjut). As it giet om in hearsker dy't wat mear as in gewoane kening is (dus yn oare talen bgl. in hege kening of in keizer), sprekt men fan in grutkhan, dy't regearret oer in grutkhanaat. De hearsker fan it grutte Mongoalske Ryk (in posysje dy't beklaaid waard troch Dzjengis Khan en syn opfolgers) wie bgl. in grutkhan. Guon Turkse en Mongoalske folken hiene in oare namme foar sa'n monarch: kagan. 

De etymology fan 'e term "khan" is ûndúdlik. Der besteane ferskate teoryen, mar oer net ien fan allegearre binne de saakkundigen it iens. De oannimlikste teory is faaks wol dy dêr't de Russyske taalkundige Aleksander Vovin yn 2007 mei op 'e lapen kaam. Neffens him is "khan" fan oarsprong gjin Turksk of Mongoalsk wurd, mar giet de term úteinlik werom op 'e Jenisejaanske talen fan sintraal Sibearje. It Proto-Jenisejaansk, de oertaal fan dy taalkloft, hat nammentlik de wurden **qij* en **qaj* foar "hearsker". In oare Russyske taalkundige, Anna Dybo, skreau yn 2007 dat "khan" komt fan it Midperzyske wurd **hva-kama*, dat "sels-hearsker" betsjut, oftewol "keizer". Saveljev en Jeong woene yn 2020 hawwe dat sawol "khan" as it froulike ekwifalint "khatûn" út it Saka kaam, in Eastiraanske taal, fan it grûnwurd **hvatuñ*.
Khan (betsjuttingsside)

"**Khan**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

*khan, in aadlike titel ekwifalint oan kening by folken dy't in Turkske of Mongoalske taal sprekke

## Geografy
*Khan (rivier), in rivier yn Nambybje
*Khan, in alternative stavering foar de rivier de Kanh yn Yndia

## Tillefyzje
*''Khan!'' (Amerikaanske tillefyzjesearje), in Amerikaanske plysjesearje út 1975
*''Khan'' (Pakistaanske tillefyzjesearje), in Pakistaanske dramasearje út 2017
**[[Citizen Khan]]*, in Britske komeedzjesearje út 2012–2016

## Oar
*Khan (band), in Ingelske rockband út 'e 1970-er jierren
*Khan (efternamme), in islamityske efternamme dy't fral foarkomt op it Yndyske subkontinint
*Khan Academy, in Amerikaanske non-profitûnderwiisorganisaasje
Paasloo

**Paasloo** is in doarp yn de gemeente Stienwikerlân yn de Nederlânske provinsje Oerisel. It doarp leit eastlik fan Aldemerk en noardwestlik fan Stienwyk tsjin de grins mei Fryslân oan.

Paasloo hat  ynwenners ().

## Skiednis
De omkriten waarden al yn de tredde milennium f.Kr. bewenne. Dêr binne fjoerstiennen út de trachterbekerkultuer fûn. Ek yn de stientiid wie it gebiet bewenne. 

Paasloo waard yn 1251 yn in oarkondeboek foar it earst neamd as *Paslo*. Fierdere beneamings binne: 1395-1396 *Paeschele*, 1438 *Pasel*, 1467 *Paesel*, 1555 *Paezeloe*, 1561 *Paesloe*, 1579 *Paslo*, 1624 *Pacelo*, 1634 *Paeslo*, 1665 *Paesloo*en yn 1867 *Paaslo*. It is net alhiel wis wat de namme betsjut. It wurdt mooglik yn ferbân brocht mei it Peaskefjoer dat dêre oanstutsen wurdt. Dêrnjonken is it wurd *pas* oangeande "trochgong", "oergong" in mooglikheid of it Midnederlânske *pasch* (greide) ûntstien út it Latynske *pascua*. It twadde part *-lo* betsjut sokssawat as "iepen bosk".

Op 10 juny 1438 joech biskop Rudolf fan Diepholt oan de ynwenners fan it karspel *Paesloe* it rjocht om in selsstannich skoutamt yn te stellen. Mei dy rjochten koe it doarp twa jiermerken en in wykmerk hâlde yn de *Oldemarck*. Yn 1811 waarden de karspels Paasloo, Iselham, De Hare en Aldemerk gearfoege ta de gemeente Aldemerk. Yn 1973 kaam Paasloo by de gemeente Iselham en yn 2001 by de gemeente Stienwikerlân.

### Tsjerke
Yn 1336 joech biskop Jan fan Diest de tastimming om in kapel yn Paasloo te bouwen, itjinge oan 'e râne fan syn territoarium lei. Dy karspeltsjerke waard wijd oan de Jongfaam Marije en de hillige Kirinus. De tsjerke fan Paasloo wie in dochtertsjerke fan de tsjerke fan Stienwyk en waard boud nei it model fan de eardere pleatsen. De tsjerke waard yn 'e earste fearnsiuw fan 'e 16e iuw weropboud en yn de 17e iuw wie dêr in grutte ferbouwing.

### State
Yn Paasloo hat in grut hearehûs stien. Dat *Huis Paesloe* waard nei alle gedachten yn 1648 boud en waard yn 1664 al ta state ferheft. It wie in grut hûs fan 17 meter lang. De state besiet 183 bunder lân; seis kapitale boerehiemen. De state hie boppedat guod yn eigendom yn De Kúnder, Blankenham en Dinxterveen. Yn 1846 waard de state ôfbrutsen. Hjoed-de-dei docht allinnich in boskwâl noch oan de eardere state weromtinken.

## It besjen wurdich
* Tsjerke fan Paasloo
* De iennige tûnemûne fan Nederlân
* it Harmonymuseum  galery De Horst. It museum húsmannet likernôch 65 harmoniums út de perioade 1850 - 1950. Yn de galery wurdt skilderkeunst sjen litten.

## Ferienings
* Jongereinklup JCV Paasloo
* Pealdûnsklup ''Slingervrouwgies''
* Frouljusklup Passaazje ôfd. Aldemerk/Paasloo

## Beïerdige yn Paasloo
* J.C. Bloem
* Clara Eggink
Nasjonaal Park Weerribben-Wieden

It **Nasjonaal Park Weerribben-Wieden** is in nasjonaal park yn de Nederlânske provinske Oerisel yn de gemeenten Stienwikerlân en Swartewetterlân. It nasjonaal park is it grutste oaniensletten leechfeansompe yn Noardwest-Jeropa. It park waard yn 1992 stifte en doe hiet it park it Nasjonaal Park De Weerribben en omfieme it allinnich De Weerribben, in gebiet fan 3.500 hektare dat yn behear by Steatsboskbehear wie. Yn 1996 waard it Jeropeesk diploma foar Natoerbehear oan it gebiet takend, itjinge sûnt 2015 foar it gânse gebiet jildt. Yn 2009 waard it park útwreide mei De Wieden, in oar Natura 2000-gebiet, dat foar it grutste part yn behear by Natoermonuminten wie. It ophelpen fan de ekologyske ferbining tusken De Wieden en De Weerribben waard wiermakke en it nasjonaal park krige in oerflak fan 10.500 hektare.

It gea fan De Weerribben en De Wieden is ûntstien benammen troch feanterij en it snijen fan reid. Dy metoaden fan oanmeitsjen en eksploitaasje laten ta in mozayk fan lânskipstypen en ekosystemen lykas marren, sleatten, fearten, reidlân, miedlân, greiden, sompebosk en trilfean. De ferskate stadiums fan ferlâning,fa iepen wetter oant opgeand sompebosk, jouwe it gebiet in grut ekologysk ferskaat, dêr't seldsume plantesoarten en bisten harren thús fiele. Yn it nasjonaal park waarden yn 2002 otters útset. Dy kamen oarspronklik yn it gebiet foar, mar stoaren yn de 1980-er jierren út. Hja hawwe har sûnt de weryntroduksje yn 2002 fannijs yn it gebiet fêstige, en dêr wei ferspraat oer oare parten fan Nederlân. Yn it nasjonaal park komt in seldsume flintersoarte foar: de grutte fjoerflinter. It gebiet is fan belang foar in tal oare sooarten planten en bisten.

 

## Galery

Weerribben2.JPG|Nasjonaal Park Weerribben-Wieden 
2014-05-03 weerribben zvd 05.JPG|Besikerssintrum Ossensyl 
Weerribben 5.jpg|Weerribben
Waterpump in the Weerribben 02.jpg|Wetterpomp yn De Weerribben
Canoeist in the Weerribben.jpg|Kanofarder yn De Weerribben
Ommen

; Ommen kin ferwize nei: 
* in Oeriselske stêd, Ommen (stêd)
* in Oeriselske gemeente oprjochte yn 1923, Ommen (gemeente)
* in eardere Oeriselke gemeente opheft yn 1923 Amt Ommen
* In eardere Oeriselske gemeente opheft yn 1923 Stêd Ommen
* it stasjon fan de stêd Ommen út 1903, Stasjon Ommen
Muggenbeet

**Muggenbeet** is in buorskip yn de gemeente Stienwikerlân yn de Nederlânske provinsje Oerisel. De buorskip falt ûnder it stedsgebiet fan Bloksyl en leit oan de dyk mei deslde namme dy't njonken N333 tusken Marknesse en Stienwyk rint. It plak hat likernôch 25 fêste ynwenners. Guon oare plakken yn de omkriten binne Baarlo, Nederland, Scheerwolde en Wetering.

It plak leit yn it Nasjonaal Park Weerribben-Wieden.

## Skiednis
Om it jier 1000 hinne wiene der al in achttal lytse pleatsterpen yn de omkriten. Yn de jierren dêrnei setten Fryske kolonisten harren dêr nei wenjen, lykas yn Scheerwolde (1270) en Giteren (1150). It waaren typyske lânboudelsettings. Dy kolonisten kamen fan in grut feangebiet tusken Starum en Inkhuzen. Dat gebiet rekke troch swiere stoarmen, in heger wurdende seespegel en ynklinkende boaiem, dêr't de Sudersee troch ûntstie, hieltyd minder gaadlik te wenjen.

De namme fan it plak ferwiist nei it pleatslike wetterke en komt yn 1313 foar as *Mugghenbete*, yn 1384 as *Muggenbete*, yn 1391 en 1443 as *Muggenbeke*, yn 1456 as *Muggenbeecke*, yn 1467 as *Muggenbeet*, yn 1497 as *Muggenbeeck*, yn 1665 as *Muggebeet* en yn 1867 as *Muggebeet*. It earste part is it meartal fan *mug* (mich, stekneef - *culex pipens*). It twadde part, *bete* komt mooglik fan in heal-ferfryske foarm fan *beek*, in natoerlike wetterrin, lykas yn Beets. Yn 1391 wurdt it plak neamd as *Muggenbeke*, "beek mei in soad miggen". Lykwols yn it Fryske assibilisaasjeproses fan *baki* nei *beets* is dêr gjin tuskenfoarm fan *bete*. It wetter de Muggenbeet foarmet de bopperin fan it Modderrgat.  

Op inysjatyf fan steedhâlder Jan fan Ligny, greve fan Arenberch waard om 1550 hinne de Muggenbeet trochlutsen nei it Noarderdjip. Dat 800 meter lange stik waard it Moddergat neamd. Dêrtroch krige Muggenbeet in ferbining mei Bloksyl en dus de Sudersee. Om 1650 kaam de feanterij op gong yn de omkriten. Beken en wetterrinnen waarden kanalisearre, lykas de Stienwiker Aa dy't pleatslik de Muggenbeet of Möckenbeke neamd waard. Op skippen mei turf waard tol heft, it saneamde "mandejild". Al yn 1632 waard it Stienwikerdjip groeven en yn 1650 waard de Wetering nei Fryslân ta ferbrede. Troch it turfsekken waard it gebiet om Scheerwolde te sompich en sadwaande kamen in soad minsken út dy kontrei nei it justjes heger lizzende Muggenbeet. Troch it kanaalgraven waard Muggenbeet waard in fardoarp. Hieltyd mear minsken fêstigen har oan it wetter.

Yn de 18e iuw wie it suver dien mei de woltierigens. De feanters en turfstekkers lutsen nei it súdwesten fan Fryslân en mei de wettersneed fan 1825 rekke it doarp hast folslen ferwoastge.

Oarspronklik lei de buorskip op it punt dêr't de trije eardere gemeenten Amt Follenhove, Giteren en Stienwikerwâld oan inoar grinzgen. It part ûnder Amt Follenhove gie yn 1942 oer nei de gemeente Bloksyl, dy't yn 1973 opgie yn de gemeente Brederwiede. Yn 2001 gie dy wer op yn de fúzjegemeente Stienwikerlân.

## Keppeling om utens
* Hiemside fan it pleatslik belang Wetering en omkriten
Grease

**grease*, it Ingelske haadwurd foar "fet" yn 'e sin fan it smaarmiddel, it hierstilearmiddel, ensfh.
**to grease*, Ingelsk tiidwurd dat "ynfetsje" of "fan smaarmiddel foarsjen" betsjut, mar as sprektaalterm yn it Amerikaansk-Ingelsk ek "omlizze" (yn 'e sin fan deameitsje) en "omkeapje" ("immen de hân ynfetsje")
**greaser*, in Amerikaansk-Ingelske term foar in lid fan in histoaryske subkultuer út 'e 1950-er en 1960-er jierren fan jongemannen mei in fetkúf
**greaser*, in rasistyske Amerikaansk-Ingelske term foar Meksikanen en oare Latino's

## Fideospultsjes
*''Grease'' (fideospultsje), in fideospultsje basearre op 'e film út 1978

## Films
*''Grease'' (franchise), in Amerikaanske mediafranchise basearre op 'e toanielmusical út 1971
**''Grease'' (film), in Amerikaanske filmmusical út 1978, basearre op 'e toanielmusical út 1971
***[[Grease 2]]*, in Amerikaanske filmmusical út 1982, in ferfolch op 'e film út 1978

## Muzyk
*''Grease'' (soundtrack), it soundtrackalbum fan 'e film út 1978
*''Grease'' (album út 2007), in castrecording út 2007 fan 'e revival fan 'e toanielmusical *Grease* op Broadway
*''Grease'' (liet), de titelsong fan 'e film út 1978

## Tillefyzje
**[[Grease Live]]*, in Amerikaanske live tillefyzjemusical út 2016 dy't aspekten fan 'e toanielmusical út 1971 en de film út 1978 kombinearre
***', in Amerikaansk realitytillefyzjeprogramma út 2007 yn 'e foarm fan in talintejacht op 'e siik nei de haadrolspilers foar de revival fan 'e toanielmusical op Broadway
*''[[Grease is the Word]]'', in Britsk realitytillefyzjeprogramma út 2007 yn 'e foarm fan in talintejacht op 'e siik nei de haadrolspilers foar de revival fan 'e toanielmusical yn it Londenske West End
***', in Amerikaanske tillefyzjesearje út 2020

## Toaniel
*''Grease'' (musical), in toanielmusical út 1971 fan Jim Jacobs en Warren Casey
Antilopegrûniikhoarntsjes

De **antilopegrûniikhoarntsjes** (wittenskiplike namme: *Ammospermophilus*) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (*Sciuromorpha*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*), de ûnderfamylje fan 'e grûniikhoarntsjes en Afrikaanske beamiikhoarntsjes (*Xerinae*), de tûke fan 'e grûniikhoarntsjes (*Marmotini*) en de ûndertûke fan 'e echte grûniikhoarntsjes (*Spermophilina*). Ta dit skaai hearre fiif soarten grûniikhoarntsjes, dy't foarkomme yn it súdwesten fan 'e Feriene Steaten en it noardwesten fan Meksiko.
__TOC__
## Beskriuwing
De antilopegrûniikhoarntsjes lykje frijwat opinoar, sawol wat uterlik as hâlden en dragen oangiet. Se hawwe in kop-romplingte fan omtrint 14–17&nbsp;sm mei in sturtlingte fan 6–10&nbsp;sm en in gewicht fan 110–150&nbsp;g. Der rint ien inkele wite streek oer de siden, mar de kop is effen brún. De sturt is gjin plomsturt, mar in wat ôfplatte gefal, dat benammen brûkt wurdt om it lykwicht te behâlden. Antilopegrûniikhoarntsjes libje yn hoalen dy't se sels grave. Se hâlde gjin wintersliep en binne oerdeis aktyf as it yn 'e drûge biotopen dêr't se foarkomme op it hjitst is. Harren opmerklikste oanpassing is dat se oerferhjitting tsjingean kinne, sadat se gjin muoite hawwe mei lichemstemperatueren fan boppe de 40&nbsp;°C.

## Soarten
Große Kreisstadt

De **große Kreisstadt**, yn guon dielsteaten ek **große selbständige Stadt** of **große kreisangehörige Stadt** neamd, is in begryp út it Dútske gemeenterjocht. It is in status fan in yn 'e regel gruttere gemeente, dy't ûnderdiel foarmet fan in lânkring (*Landkreis, Kreis*), mar yn ferlikening mei de oare gemeenten yn dy lânkring mear taken en ferantwurdlikheden hat. 

Oan 'e iene kant kinne *[[Kreisfreie Stadt|kreisfreie Städte]]* (yn Baden-Wuertemberch: *Stadtkreise*) mei in wet of rjochtsferoardening troch yndieling by in lânkring ta in *große kreisstadt* degradearre wurde, lykas dat ek yn it ferline by gemeenteherfoarmings bart is. Oan 'e oare kant kinne gemeenten, dy't ûnderdiel foarmje fan in lânkring, troch in rjochtsferoardening fan 'e dielsteat of it Dútske Ministearje fan Ynlânske Saken de status fan in große Kreisstadt krije, as dy stêd foldocht oan it betingst fan in minimum oantal ynwenners. It Ministearje fan Ynlânske Saken moat by de ôfweging om de status fan große Kreisstadt te ferlienen, beöardielje of de betreffende gemeente sterk genôch is, om de ekstra taken en ferantwurdlikheden oan te kinnen. In große Kreisstadt hoech net perfoarst in *[[Kreisstadt]]* te wêzen. 

## Tapassing nammen
* Große Kreisstadt: Baden-Wuertemberch, Beieren en Saksen.
* Große kreisangehörige Stadt: Brandenburch, Meklenburch-Foarpommeren, Noardryn-Westfalen, Rynlân-Palts, Sleeswyk-Holstein en Tueringen. 
* Große selbständige Stadt: Nedersaksen.
Karlstadt

**Karlstadt** is de *[[Kreisstadt]]* fan 'e lânkring Main-Spessart yn 'e Dútske dielsteat Beieren. De stêd leit likernôch 30 kilometer noard fan Würzburg yn it Mainfrankyske wynbougebiet.

Yn it Mainfrankyske dialekt wurdt de stêd *Karscht* of *Karscht am Mee* neamd. De bewenners ha de skelnamme Flaak of Karschter Flaak.

## Gemeenteyndieling
De stêd is te ferdielen yn 12 gemeentedielen:

Yn it ramt fan weryndielings yn Beieren waard op 1 april 1971 de gemeente Gambach by Karlstadt foege. Op 1 jannewaris 1978 folge Stetten. Heßlar, Karlburg, Laudenbach, Mühlbach, Rohrbach, Stadelhofen en Wiesenfeld folgen op 1 maaie 1978.

## Berne
* Andreas Bodenstein, reformator. 
## Ofbylden

Karlstadt St. Andreas 01.jpg|Sint-Andréastsjerke.
Karlstadt, Stadtbefestigung, Mainseite-001.jpg|Stedsmuorre.
Maintor Karlstadt.jpg|Stedspoarte.
Hauptstraße, nach Norden ab Nr. 16 Karlstadt 20181027 001.jpg|Hauptstraße.


Karlburg, Palas, von Westen Karlstadt 20201114 001.jpg|Ruïne kastiel fan Karlstadt.
Karlstadt, Laudenbach, Kath. Pfarrkirche St. Aegidius 20170312 001.jpg|Sint-Egidiustsjerke.
Oberes Tor, von der Karlburg Karlstadt 20201114 001.jpg|Diel fan it sintrum. 
Karlstadt, Brückenstraße 2-002.jpg|Brückenstraße 2.
Marktgemeinde

In **Marktgemeinde** is yn Dútsktalige gebieten in plak mei merkrjochten. Yn 'e Dútske dielsteat Beieren, yn Eastenryk en yn Súd-Tiroal is it in omskriuwing út it gemeenterjocht foar in gemeente mei histoaryske of formele merkrjochten. 

De wenst om it wurd *Markt* yn 'e gemeentenamme te brûken, lykas bygelyks by Markt Allhau of Markt Schwaben, is net perfoarst nedich, mar wurdt yn guon gefallen wol dien. It komt ek foar dat it wurd Markt mei de oarspronklike plaknamme gearfoege is ta ien namme, lykas Marktbergel.

Yn oare dielen fan Dútslân wurdt in Marktgemeinde ek wol *[[Flekke|Flecken]]* neamd.
Arnstein

**Arnstein** is in stêd en gemeente yn 'e Dútske dielsteat Beieren De stêd is ûnderdiel fan 'e lânkring Main-Spessart. 

## Geografy
Arnstein leit oan 'e Wern en likernôch 20 km súdwest fan Schweinfurt en 25 km noard fan Würzburg.

## Gemeenteyndieling
Grutste plak yn 'e gemeente is mei goed 3.000 ynwenners de kearnstêd Arnstein. Njonken Arnstein binne der noch 11 oare plakken; de kursyf skreaune nammen binne de 8 buorskippen:
Aichach-Friedberg

De **Lânkring Aichach-Friedberg** is in bestjoerlik distrikt yn 'e Dútske dielsteat Beieren. De *[[Kreisstadt]]* is Aichach. 

It distrikt hat foar in grut part in lannelik karakter. Gruttere plakken binne Friedberg, Aichach en Dasing en yn it suden Mering en Kissing. De rivier de Lech foarmet foar in grut part de westlike grins fan 'e lânkring. De Paar, in sydrivier fan 'e Donau, streamt fan it súdwest fan 'e lânkring troch Aichach nei it noardeasten, dêr't de rivier de lânkring wer ferlit.  

De krite is ek bekend as Wittelsbacher Land, in de namme dy't referearret oan it kastiel fan Wittelsbach by Aichach. Dy famylje hearske iuwenlang oer Beieren en dêrom wurdt de krite ek wol de widze fan Beieren neamd. Histoarysk heart it gebiet dan ek net by Swaben, mar by Aldbeieren. It kastiel waard yn 1208 mei de grûn lyk makke en dêr is fierder neat mear fan oer.

## Stêden en gemeenten
Yn 'e lânkring lizze de folgjende stêden en gemeenten *(ynwenners op 31.12.2022)*:

(*) In *Verwaltungsgemeinschaft* (bestjoersmienskip) yn Beieren is in gearwurking fan oan inoar buorjende gemeenten fan 'e selde lânkring, wêrby't de gemeenten polityk selsstannich bliuwe. In Verwaltungsgemeinschaft fiert publike taken út om se foar de dielnimmende gemeenten better út te fieren. Sa'n Verwaltungsgemeindschaft wurdt troch leden út de dielnimmende gemeenten fertsjintwurdige (yn 'e regel in boargemaster en in gemeenteriedslid). It gemeentekantoar fan 'e Verwaltungsgemeinschaft fersoarget de administraasje en ûnderstipet de dielnimmende gemeenten.
Haßberge

De **Lânkring Haßberge** is in bestjoerlik distrikt yn in noarden fan 'e Dútske dielsteat Beieren. De *[[Kreisstadt]]* fan 'e lânkring is de stêd Haßfurt.

De lânkring waard yn 1972 oprjochte troch de gearfoeging fan 'e eardere lânkringen Haßfurt, Ebern en Hofheim.

## Stêden en gemeenten
Haßberge is yn 26 gemeenten ferdield. Dêrfan binne seis in stêd, wylst der trije binne dy't har *[[Marktgemeinde|Markt]]* neame meie. Yn 'e lânkring binne 5 saneamde Verwaltungsgemeinschaften.

(*) In *Verwaltungsgemeinschaft* (bestjoersmienskip) yn Beieren is in gearwurking fan oan inoar buorjende gemeenten fan 'e selde lânkring, wêrby't de gemeenten polityk selsstannich bliuwe. In Verwaltungsgemeinschaft fiert publike taken út om se foar de dielnimmende gemeenten better út te fieren. Sa'n Verwaltungsgemeindschaft wurdt troch leden út de dielnimmende gemeenten fertsjintwurdige (yn 'e regel in boargemaster en in gemeenteriedslid). It gemeentekantoar fan 'e Verwaltungsgemeinschaft fersoarget de administraasje en ûnderstipet de dielnimmende gemeenten.
Arjen Teeuwissen

**Arjen Gerald Teeuwissen** (Molenhoek, 29 maart 1971 - Zoersel (Belgje), 29 maaie 2024) wie in Nederlânsk dressuerhynsterider.

Teeuwissen wûn as lid fan it dressuerteam op de Olympyske Simmerspullen yn 2000 (mei Ellen Bontje, Anky van Grunsven en Coby van Baalen) in sulveren medalje. Op de Europeeske kampioenskippen fan 1999 en 2001 wûn er yn totaal trije sulveren medaljes en in brûnzen.

Teeuwissen wenne sûnt 1998 yn Belgje, dêr't er trjitich jier lang in eigen dressuerstâl hie. Hy wie boaske mei in twastjerrekok, mei wa't er yn 'e hoareka wurke.

Arjen Teeuwissen ferstoar hommels op 29 maaie 2024, yn 'e aldens fan 53 jier.

## Hichtepunten
;Olympyske Spullen: 
*2000 yn Sydney: sulveren medalje (team) mei *Goliath*
;Europeeske kampioenskippen: 
*1999 yn Arnhim: sulveren medalje (team) mei *Goliath*
*1999 yn Arnhim: sulveren medalje mei *Goliath*
*2001 yn Verden: sulveren medalje (team) mei *Goliath*
*2001 yn Verden: brûnzen medalje mei *Goliath*