Émile Zola

**Émile Zola** (Parys, 2 april 1840 - dêre, 29 septimber 1902) wie in Frânsk skriuwer en pamflettist. Hy wurdt sjoen as it wichtichste foarbyld foar de literêre skoalle fan it naturalisme. Zola’s literêre wurk waard beynfloede troch it oeuvre fan Honoré de Balzac en Flaubert.

## Biografy
Émile Zola waard berne te Parys. Hy brocht syn jeugd en skoaljierren troch yn Aix-en-Provence, dêr’t syn heit, fan Italjaanske komôf, yngenieur wie. Troch syn planning foar de wetterfoarsjenning wie syn heit ruïnearre. Yn ‘e earmoedige jierren dy’t dêrop folgen, wist syn soan dochs in bestean te krijen by de útjouwerij Hachette.

Zola waard ferneamd mei syn roman *Germinal* (1885) en syn iepen brief *[[J'accuse...!]]* (1898) om de Dreyfusaffêre hinne. Yn dat brief kiest er partij foar de Joadske kaptein Alfred Dreyfus, dy’t ûnrjochtlik beskuldige wie fan spionaazje. 

Tritich jier earder al, yn 1866, doe’t er noch beskieden betsjinner wie by Hachette, foel er bysûnder skerp út nei de offisjele Salonsjuery, doe’t *[[Le fifre]]* fan Édouard Manet wegere waard. Hy soe nammers fûleindich ferdigener wurde fan it ympresjonisme, ek al rint er 20 jier letter minder waarm foar yn syn *l'Oeuvre* fan 1886. Syn âlde freonksip mei Cézanne gie dêrtroch kapot.

Nei it iepen brief *J'Accuse...!* yn 1898 waard Zola feroardiele ta in jier finzenisstraf. Hy wachte dêr net op, mar gie nei Grut-Brittanje. Nei in jier koe er weromkomme en waard er as held ûntfongen.

Émile Zola stoar, ûnferwacht, yn Parys op 29 septimber 1902 yn syn wente oan de Rue de Bruxelles troch koalmonoksidefergiftiging. Syn frou wie der hast like slim oan ta, mar hja waard dochs rêden yn it sikehûs fan Neuilly.

## Bibliografy
### Romans en novellen
* 1861 *Un coup de Vent*; novelle
* 1865 *La Confession de Claude*; roman
* 1866 *Un mariage d'amour*; (pubkikaasje yn 'Le Figaro' [24-12-1866]; dêr't 'Thérèse Raquin' út ûntstiet)
* 1866 *Le vœu d'une morte*
* 1867 *Les mystères de Marseille*; roman yn 2 dielen
* 1867 *Thérèse Raquin*
* 1868 *Les mystères de Marseille*; (3 dielen)
* 1868 *Madeleine Férat*
* 1880 *Madame Sourdis*

* *'searje Les Rougon-Macquart**, histoire naturelle et sociale d'une famille sous le Second Empire''
* 1870 ''La Fortune des Rougon''
* 1871 ''La curée''
* 1873 ''Le Ventre de Paris''
* 1874 ''La Conquête de Plassans''
* 1875 ''La Faute de l'Abbé Mouret''
* 1876 ''Son Excellence Eugène Rougon''
* 1878 ''L'Assommoir''
* 1878 ''Une Page d'amour''
* 1880 ''Nana''
* 1882 ''Pot-Bouille''
* 1883 ''Au bonheur des dames''
* 1884 ''La Joie de vivre''
* 1885 ''Germinal''
* 1886 ''L'Oeuvre''
* 1887 ''La Terre''
* 1888 ''Le Rêve''
* 1890 ''La Bête Humaine''
* 1891 ''L'Argent''
* 1892 ''La Débâcle''
* 1893 ''Le Docteur Pascal''

* '' **Les Trois Villes** ''
** 1894 ''Lourdes''
** 1896 ''Rome''
** 1898 ''Paris''

* '' **Les Quatres Evangiles*' *
** 1899 *Fécondité*
** 1901 *Travail*
** 1903 *Vérité*
** *Justice*; (ûnfoltôge)

### Ferhalen
* 1862-64 *Contes à Ninon*; mei:
** *Simplice; Le carnet de danse; Celle qui m'aime; La fée amoureuse; Le sang; Les voleurs et l'Âne; Soeur-des-pauvres*
** *Aventures du grand Sodoine et du petit Médéric*

* 1874 *Nouveaux Contes à Ninon*; (mei:
** *Un bain; Les fraises; Le grand Michu; Le jeûne; Les épaules de la marquise; Mon voisin Jacques; Le paradis des chats;*
** *Lili; La légende du Petit-Manteau bleu de l'amour; Le forgeron; Le chômage; Le petit village;*
** *SOUVENIRS*
** *Les quatre journées de Jean Gourdon*; (besteande út:
*** 1. *Printemps*; 2. *Été*; 3. *Automne*; 4. *Hiver*)

* 1880 *Les Soirées de Médan*; bondel mei bydrage fan freonen; mei:
** *L'Attaque du moulin*; Zola; 
** *Boule de suif*; (Guy de Maupassant)
** *Sac au dos*; (Joris-Karl Huysmans)
** *La Saignée*; (Henry Céard)
** *L'Affaire du Grand* 7; (Léon Hennique)
** *Après la bataille*; (Paul Alexis)
* 1882 *Le Captaine Burle*
* 1884 *Naïs Micoulin*

* 1981 6 Ferhalen mei:
** Jacques Damour

### Poëzij
* 1861 *Paolo*
* 1989 *Messidor*
* 1901 *L'Ouragan*; lyrysk drama; (mei Alfred Bruneau [1857-1934])
* 1905 *L'enfant roi*
* 1921 *Lazare*; (mei Alfred Bruneau)
* 1921 *Violaine la chevelue*
* 1921 *Sylvanire ou Paris en amour*

### Toaniel
* 1865 *Madeleine*; (publikaasje yn 1889)
* 1873 *Thérèse Raquin*; (toanielbewurking fan roman yn 4 bedriuwen; opfierd 11 july 1873; is net oanslein by it publyk)
* 1874 *Les Héritiers Rabourdin*; (komedy yn 3 bedriuwen)
* 1878 *Le bouton de rose*
* 1879 *L'Assommoir*; (toanielbewurking troch Busnach en Gastineau)
* 1881 *Nana*; (foar toaniel bewurke troch William Busnach [1832-1907])
* 1883 *Pot-Bouille*; (toanielbewurking troch Busnach)
* 1887 *Le Ventre de Paris*; (toanielbewurking troch Busnach)
* 1888 *Germinal*; (toanielbewurking troch Busnach)
* vLa Bête humainev; (toanielbewurking troch Busnach; net opfierd)

### Kritiken, oar

* 1866 *Mes haines, causeries littéraires et artistique*
* 1866 *Mon Salon*
* 1867 *Édouard Manet, étude biographique et critique*
* 1880 *Le Roman Experimental*; (útiensetting romanteoretyske ynsjoggen oer de syklus 'Les Rougon-Macquart')
* 1881 *Le Naturalisme au Théâtre*
* 1881 *Nos auteurs dramatiques*
* 1881 *Les romanciers naturalistes*
* 1882 *Une campagne* [1880-1881]
* 1881 *Documents littéraires*
* 1897 *Nouvelle campagne* [1896]
* 1897 *Humanité, vérité, justice. L'affaire Dreyfus. Lettre à la jeunesse*
* 1898 * [[J'accuse...!]] *; (manifest oer de Dreyfusaffêre)
* 1901 *L'affaire Dreyfus, la vérité en marche*

### Literatuer
(in lytse seleksje) 
* 1893 *Sous le regard de l'Olympia 1840-1870*; Mitterand, Henri
* *L'Homme de Germinal* 1871-1893; Mitterand, Henri
* *L'Honneur *1893-1902; Mitterand, Henri
* 1954 *Bonjour Monsieur Zola*; Armand, Lanoux
* 1964 *Présentation des Rougon-Macquart*; Guillemin Henri
* 1997 *Zola, légende et vérité, Utovie*; Guillemin Henri

## Keppeling om utens
*  Side oer Zola