open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vickers Viking

De **Vickers Viking** wie in ienmotoryske fleanboat fan de Britske fabrikant Vickers Ltd Aviation Department, dy't koart nei de Earste Wrâldkriich foar militêr gebrûk ûntwurpen waard. 

Acht Viking IV's hawwe tsjinne by de ML-KNYL yn de 20-er jierren fan de 20e iuw.

## Skiednis
Desimber 1918 waard út ein set mei it ûntwerpen foar dit twadde amfibysk fleantúch fan Vickers. It prototype wie in fiifsits twadekker nei in triuwpropeller en in Rolls-Royce Falcon-motor. It twadde eksimplaar, de Viking&nbsp;II, hie in gruttere spanwiidte en wie útrist mei in Rolls-Royce Eagle-VIII-motor.

It Type 54 Viking&nbsp;IV krige in gruttere kabine en der waarden noch wat oare ferbetteringen oanbrocht. De measte tastellen fan dat type hiene in Napier-Lion-motor. Fan de ferzje dêrnei, de Viking&nbsp;V, waarden twa oan de Royal Air Force ferkocht ornearre om yn Irak ynset te wurden.

De lêste Vikings waarden boud yn 1923, in tal dêrfan troch de Kanadeeske dochterûndernimming Canadian Vickers, dy't sawaande opklom yn de loftfeartyndustry. Lettere ferbettere ferzjes fan it type wiene de Vickers Vulture en Vickers Vanellus.

De namme *Viking* waard nei de oarloch ek foar de Vickers VC.1 brûkt.

## Technyske gegevens

## Literatuer
* C.F. Andrews, E.B. Morgan: *Vickers Aircraft since 1908.* Putnam, Londen 1988, ISBN 0-85177-815-1.
* Peter London: *British Flying Boats.* Sutton Publishing, Stroud 2003, ISBN 0-7509-2695-3.
* Larry Milberry: *Aviation in Canada.* McGraw-Hill Ryerson Ltd., Toronto 1979, ISBN 0-07-082778-8.
* Ken M. Molson, Harold A. Taylor: *Canadian Aircraft Since 1909.* Canada's Wings, Inc., Stittsville 1982, ISBN 0-920002-11-0.

## Keppelings om utens
*  Vickers Viking yn it Bombercommand Museum
*  Canadian Air Force
Addlestone

**Addlestone** is in grut doarp (*town*) en *civil parish* yn it distrikt Runnymede, yn it Ingelske greefskap Surrey.

It plak leit tichtby de Motorway M25 en 30 km súdwest fan Londen en 15,8 km benoardeasten it haadplak Guilfort. 

Oanswettende gemeenten binne Weybridge, Ottershaw, Chertsey, New Haw en Walton-on-Thames. Addlestone hat likernôch 16&nbsp;657 ynwenners.

De stêd wurdt neamd yn H. G. Wells’ syn boek *[[War of the Worlds]]* en is fierders ferneamd om syn tûzen jier âlde ikebeam mei de namme *The Crouch Oak*. In leginde wol hawwe dat keninginne Elizabeth I dêr op in reis stoppe om te picknicken.

## Keppeling om utens
Skandinavyske Priis fan de Sweedske Akademy

De **Skandinavyske Priis fan de Sweedske Akademy** (Sweedsk: *Svenska Akademiens Nordiska Pris*) is in tige prestizjeuze Sweedske literatuerpriis dy't op jierlikse basis takend wurdt troch de Sweedske Akademy, it wichtichste ynstitút oangeande de Sweedske taal. Dizze priis waard yn 1986 ynsteld en wurdt útrikt oan in persoan út ien fan 'e Skandinavyske lannen dy't him/har bûtengewoan fertsjinstlik makke hat op in mêd dat ûnder it wurkterrein fan 'e Akademy falt. De Skandinavyske Priis wurdt wol de "Lytse Nobelpriis" neamd, om't de Sweedske Akademy ek de Nobelpriis foar de Literatuer útrikt. Oan dizze priis is in jildbedrach fan 350.000 Sweedske kroanen ferbûn.

## Winners
Oant en mei 2015 wie de Skandinavyske Priis fan de Sweedske Akademy 30 kear útrikt, wêrfan 9 kear oan in Sweed; 7 kear oan in Deen; 5 kear elk oan in Noar en in Fin; 3 kear oan in Iislanner en 1 kear oan in Fêreuster.
* 1986 – Villy Sørensen (Denemark)
* 1987 – William Heinesen (de Fêreu-eilannen)
* 1988 – Nils Erik Enkvist (Finlân)
* 1989 – Rolf Jacobsen (Noarwegen)
* 1990 – Henrik Nordbrandt (Denemark)
* 1991 – Tomas Tranströmer (Sweden)
* 1992 – Thor Vilhjálmsson (Iislân)
* 1993 – Paavo Haavikko (Finlân)
* 1994 – Inger Christensen (Denemark)
* 1995 – Lars Ahlin (Sweden)
* 1996 – Arne Næss (Noarwegen)
* 1997 – Bo Carpelan (Finlân)
* 1998 – Lars Forssell (Sweden)
* 1999 – Klaus Rifbjerg (Denemark)
* 2000 – Lars Huldén (Finlân)
* 2001 – Willy Kyrklund (Sweden)
* 2002 – Torben Brostrøm (Denemark)
* 2003 – Lars Norén (Sweden)
* 2004 – Guðbergur Bergsson (Iislân)
* 2005 – Göran Sonnevi (Sweden)
* 2006 – Pia Tafdrup (Denemark)
* 2007 – Jon Fosse (Noarwegen)
* 2008 – Sven-Eric Liedman (Sweden)
* 2009 – Kjell Askildsen (Noarwegen)
* 2010 – P.O. Enquist (Sweden)
* 2011 – Ernst Håkon Jahr (Noarwegen)
* 2012 – Einar Már Guðmundsson (Iislân)
* 2013 – Sofi Oksanen (Finlân)
* 2014 – Lars Gustafsson (Sweden)
* 2015 – Thomas Bredsdorff (Denemark)

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e Skandinavyske Priis fan de Sweedske Akademy
Karen Blixenmedalje

De **Karen Blixenmedalje** (Deensk: *Karen Blixen-medaljen*) is in ûnderskieding dy't troch de Deenske Akademy (it wichtichste taalynstitút fan Denemark) útrikt wurdt oan bûtenlânske auteurs. Dizze priis, dy't ferneamd is nei de grutte Deenske skriuwster Karen Blixen, waard yn 1984 (Blixen har hûndertste bertejier) ynsteld en is sûnt noch mar seis kear útrikt, wêrfan ien kear oan twa persoanen tagelyk.

## Winners
* 1985: Astrid Lindgren (Sweden)
* 1985: William Heinesen (de Fêreu-eilannen)
* 1997: Václav Havel (Tsjechje)
* 1999: Einar Már Guðmundsson en Thór Vilhjálmsson (Iislân)
* 2006: Lars Roar Langslet (Noarwegen)
* 2012: Vigdis Finnbogadóttir (Iislân)

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e Karen Blixenmedalje
Wey (rivier)

De **Wey** is in lytse rivier yn it Ingelske greefskip Surrey, in sydrivier fan de Teems. 

De noardlike boarnerivier ûntspringt by Alton, yn Hampshire, syn súdlike ûnder Liphook. Beide rivieren komme by elkoar by Tilford. De Wey is sa'n 32 Kilometer fan Godalming oant de útmûning yn de Teems yn Weybridge befarber.
 

Ofbyld:Bank full river wey near pyrford.jpg|De Wey by Pyrford yn Surrey
Ofbyld:River Wey & Canal at Guildford.jpg|De Weye yn Guildford
Surrey

**Surrey** is in greefsip yn de Ingelske regio Súdeast-Ingelân. It oerflak beslacht 1662,5 km2. Kingston upon Thames is it haadplak (mar heart no ta *[[Greater London]]*, sadwaande binne der plannen om Woking ta it bestjoerlik sintrum te meitsjen). Surrey ûntstie as bestjoerlike ienheid yn 825, doe't it troch it Angelsaksyske kening Egbert fan Wesseks ferovere waard op it Keninkryk Mersia. Yn 927 waard it in greefskip fan it Keninkryk Ingelân.

Surrey hat fruchtber heechlân mei yn it noarden krythichten (de North Downs mei as heechste punt Box Hill, 182 m) en yn it suden sânstienhichten (heechste punt Leith Hill, 320 m). De lânbou, túnbou en feehâlderij binne rjochte op de ôfsetmerk Londen. Surrey hat fierders in protte forinzeplakken mei lju dy't yn Londen wurkje. Ek hat it betsjutting as rekreaasjegebiet foar Londen en tsjinnet er as griene sône foar de agglomeraasje.

## Distrikten

## Plakken
Grutte plakken yn Surrey:
* Guildford
* Woking
* Ewell
* Camberley
* Ashford, Epsom, Farnham en Redhill

In lytser plak is Addlestone, ferneamd om syn tûzenjierrige ikebeam.
Colorado Book Award

De ***Colorado Book Awards*** binne in groep Amerikaanske prizen dy't elts jier útrikt wurde foar de bêste literêre wurken wêrfan't de skriuwers yn 'e Amerikaanske steat Kolorado wenje. Dizze prizen waarden yn 1991 ynsteld troch it *Colorado Center for the Book*, en yn 1992 waarden se foar it earst útrikt, yn 'e kategoryen non-fiksje, fiksje, poëzij en berneboeken. De tawizing en útrikking fan 'e *Colorado Book Awards* is noch altyd yn 'e hannen fan it *Colorado Center for the Book*, al is dat yn 2004 in ôfdieling wurden fan 'e stifting *Colorado Humanities*.

## Kategoryen en winners
Der binne op 't heden (2015) 13 kategoryen:
*bêste algemiene non-fiksje
*bêste berneboek (foar bern jonger as 10 jier)
*bêste biografy
*bêste blomlêzing
*bêste fotoboek
*bêste kreätive non-fiksje
*bêste literatuer foar bern fan 10-14 jier
*bêste literatuer foar jongfolwoeksenen
*bêste literêre fiksje
*bêste poëzij
*bêste sjenrefiksje (detektiveroman, skriller, histoaryske roman, fantasy, science fiction, horror, western)
*bêste skiedkundige non-fiksje
*bêste Spaansktalige boek of oersetting yn it Ingelsk út in oare taal

Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Colorado Book Awards''
Erica Everest

**Erica Everest**, echte namme: **Debbie DeSilva** (yn Kentucky, 8 novimber 1972), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise fan Portegeesk etnysk komôf, wa har namme oft ek wol stavere wurdt as Erika (mei in k) of Ericka (mei ck). Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har karriêre 1.68&nbsp;m, mei in gewicht fan 62&nbsp;kg en kupmaat 50EE, dêr't se oan kommen wie troch in boarstfergruttingsoperaasje te ûndergean.

## Libben en karriêre
Everest waard yn 1972 berne yn 'e steat Kentucky. Letter sette hja har nei wenjen yn Myrtle Beach, yn Súd-Karolina. Yn 1993 begûn se oan in karriêre as stripper, en dêrta liet se har boarsten flink fergrutsje. Teffens naam se de skûlnamme Erica Everest oan, dy't ferwiist nei de berch de Mount Everest, wat fansels slacht op har romboarstich foarkommen. Everest waard al rillegau tige populêr, en reizge yn 'e jierren njoggentich as *[[feature dancer]]* by stripklubs yn 'e hiele Feriene Steaten lâns. 

Fierders wie Everest ek geregeldwei te bewûnderjen yn neakenblêden dy't har taleine op it grutte-boarstesjenre, lykas *[[The Score Group|Score]]*, *[[Hustler's Busty Beauties|Busty Beauties]]* en *[[Juggs]]*. Yn it ferlingde dêrfan posearre se neaken foar in pear fideo's en teffens makke se in pear films wêryn't se oan masturbaasje en lesbyske pornografy die. Dêrfoar wurke se gear mei oare grutte-boarstestjerren, lykas SaRenna Lee en Tawney Peaks. Oan 'e ein fan njoggentiger jierren en yn 'e iere jierren 2000 makke Everest ek sêfte pornografy mei manlike tsjinspilers foar tydskriften en fideo's.

Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) makke Everest yn totaal tsien pornofilms, wêrfan't de measten útbrocht waarden troch *[[Big Top Video]]*, in studio dy't him útslutend talei op it grutte-boarstesjenre. Yn 2002 loek Everest har úteinlik út 'e pornoyndustry werom.

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Erica Everest yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Erica Everest yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Geffen Award

De ***Geffen Awards*** binne in groep Israelyske literatuerprizen dy't ien kear yn 't jier útrikt wurde foar de as bêste beoardiele orizjinele wurken en oersettings yn it Hebriuwsk, dy't hearre ta de sjenres fan fantasy en science fiction. Dizze prizen wurde sûnt 1999 útrikt troch it Israelysk Genoatskip foar Science Fiction en Fantasy op syn jierlikse *[[ICon Festival]]*, dat yn it neijier yn Tel Aviv holden wurdt. De *Geffen Awards* binne ferneamd nei redakteur en oersetter Amos Geffen, dy't ien fan 'e oprjochters fan it genoatskip wie.

## Kategoryen en winners
;oarspronklike kategoryen:
* bêste oersette science fiction-boek (sûnt 1999)
* bêste oersette fantasyboek (sûnt 1999)
;letter tafoege:
* bêste oersette science fiction- of fantasyboek foar bern of jongfolwoeksenen (sûnt 2008)
* bêste oersetting fan in science fiction- of fantasyboek (sûnt 2008; wurdt útrikt yn gearwurking mei de Israelyske Feriening fan Oersetters; hjirby giet de priis dus nei de oersetter en net, lykas by de beide oarspronklike kategoryen, nei de skriuwer)
* bêste oarspronklike science fiction- of fantasyboek (sûnt 2003)
* bêste oarspronklike koarte ferhaal fan 'e sjenres science fiction of fantasy (sûnt 2002)

Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
* Ingelsktalige side op 'e offisjele webside fan 'e ''Geffen Awards''
Filantropy

**Filantropy** (fan it Grykske φιλανθρωπία, *filanthropía*) betsjut letterlik "leafde foar minsklikheid". Filantropen (lju dy't filantropy bedriuwe) jouwe dus om wat it is om in minske te wêzen, en besykje datselde gefoel yn oaren te fersoargjen, te ûntwikkeljen en fuort te sterkjen. Yn 'e measte gefallen dogge se dat troch finansjele of materiële stipe te ferlienen oan minsken dy't minder bedield binne, bgl. troch jongerein út earme fermiddens mei in stúdzjebeurs yn steat te stellen om ûnderwiis te folgjen dat oars foar sokken ûnberikber wêze soe, of troch op eigen kosten tehuzen sette te litten en te ûnderhâlden dêr't de earme âlderein komfortabel de libbensjûn trochbringe kin (wat foarhinne in protte foarkaam foar't de oerheid dy taak op him naam). Filantropy en goeddiedichheid oerlaapje inoar yn in protte, mar net alle gefallen. It ferskil is dat goeddiedichheid de symptomen fan sosjale problemen bestriidt, wylst filantropy de oarsaken fan sokke problemen út 'e wrâld helpe wol.
Nikki Lane (pornografysk aktrise)

**Nikki Lane** (26 jannewaris 1986) is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2004, en har namme wurdt ek wol misstavere as Nikki. Neffens har offisjele opjefte is se 1.63 m lang, mei in gewicht fan ? kg en kupmaat 36C.

## Filmografy
*2008 - *Big Black Racks 1* (fideo)
*2005 - *Phat Pussy Farm* (fideo)
*2005 - *12 Nasty Black Girls Masturbating 3* (fideo)
*2005 - *Chocolate Gazongas 7* (fideo)
*2005 - *Real XXX Letters 10* (fideo)
*2004 - *Black Reign 5* (fideo)

## Keppelings om utens

*  Nikki Lane yn 'e 'Boobpedia'.
*  Nikki Lane yn 'e ''Internet Movie Database''
*  Nikki Lane yn 'e ''Internet Adult Film Database''
Rungsted

**Rungsted** is in wyk yn de gemeente Hørsholm oan de kust fan de Øresund benoarden Kopenhagen yn Denemark. It sintrum fan Hørsholm leit twa kilometer bewesten Rungsted.
Rungsted hat in jachthaven mei plak foar sa'n 800 boaten en in treinstasjon, *Rungsted Kyst Station*. 

## Ut de skiednis

De namme Rungsted waard foar it earst neamd yn 1346. It foarste part fan de namme ferwiist faaks nei de karakteristike lytse weagen fan de Øresund.

## Ferneamde ynwenners
De skriuwer Johannes Ewald wenne fan maart 1773 oant hjerst 1775 yn de doetiidske herberch Rungsted, dêr't er syn meast produktive jierren belibbe en ûnder oare *Rungsteds Lyksaligheder - En Ode* skreau. De herberch bestie oan 1803 en it gebou waard dêrnei Rungstedlund neamd.
Doe't Karen Blixen yn 1931 út Afrika wei werom kaam yn Denemarken, sette hja har nei wenjen op Rungstedlund (dat har heit Wilhelm yn 1879 oankocht hie), en wenne dêr oant har dea yn 1962. De Deenske *tycoon* Simon Spies hat ek yn Rungsted wenne.

## Fierder lêze
* ''Rungsteds Lyksaligheder - En Ode'' (Deensk)
Hawker Tempest

De **Hawker Tempest** wie in Britske jachtfleanmasine yn de Twadde Wrâldoarloch. It ûntwerp en fabrkaazje barde troch Hawker Siddeley Aircraft Co.. De leechdekker waard fan april 1944 ôf oan troch de Royal Air Force (RAF) ynset.

De Tempest wie ûntwikkele út de Hawker Typhoon en waard brûkt as jager en as jachtbommesmiter. Op lege en middelbere hichte wie er ien fan de fluchste mei propeller oandreaune jachtfleantugen fan de oarloch. Fanwege syn fluggens waarden syn benammen brûkt tsjin de Dútske strieljager Me 262 en de *[[V-wapens|Vergeltungswaffe]]* V1 (fleanende bom). Mei de Tempest waarden in lytse 700 V1's, yn alle gefallen 20 Me 262's en teminsten ien Heinkel He 162 delsketten. 

De ferneamde alliearde jachtfleander Pierre Closterman behelle in grut part fan syn súksessen mei dit type.

De Tempest hat tsjinne by de loftmmachten fan it Feriene Keninkryk, Nij-Seelân, Kanada, Pakistan en Yndia.
 
Totaal waarden 1395 Tempest's makke:
* 1    *Mk. I*
* 452  *Mk. II* (136 as jager en 316 as jachtbommesmiter, mei radiateurs yn foarkant fleugels)
* 800  *Mk. V*
* 142  *Mk. VI* (Motor: *Sabre V* fan 2340 hk, in bytsje swakker, mar sûniger en betrouberder as *Sabre IIb*)


Ofbyld:Tempest mk1 (HM599) 01.jpg|Hawker Tempest Mk I
Ofbyld:Hawker Tempest II.jpg|Hawker Tempest Mk II


## Sjoch ek
;Besibbe ûntwerpen
* Hawker Fury/Sea Fury
* Hawker Typhoon
;Tastellen mei in ferlykbere rol
*Focke-Wulf Fw 190
*Lavochkin La-7
*Messerschmitt Bf 109
*Nakajima Ki-84
*North American P-51 Mustang
*Republic P-47 Thunderbolt
*Supermarine Spitfire
*Vought F4U Corsair

## Keppelings om utens
*  Wiedweidich artikel oer de Hawker Tempest V
*  Hoe kinne jo in Hawker Tempest V der út? Filmke
Stacey Cash

**Stacey Cash**, echte namme: **Ashley Roxanne Stevenson** (9 juny 1980 – 27 novimber 2015) wie in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2001, en har namme wurdt ek wol misstavere as Stacey Cash, Stacey Kash en Stacy. Neffens har offisjele opjefte is se 1.52 m lang, mei in gewicht fan 51 kg en kupmaat 34C.

## Keppelings om utens

*  Stacey Cash yn 'e 'Boobpedia'.
*  Stacey Cash yn 'e ''Internet Movie Database''
*  Stacey Cash yn 'e ''Internet Adult Film Database''
*  Stacey Cash yn 'e ''Adult Film Database''
*  Stacey Cash yn 'e ''FreeOnes''
Skoalopsjenner

**Skoalopsjenner** wie in funksje yn it ûnderwiis yn it begjin fan de 19e iuw, mei it doel it ûnderwiis op in reedlik en akseptabel nivo te bringen.

Ier yn 'e 19e iuw woe de oerheid it ûnderwiis ferbetterje en fernije. Tafersjoch op de skoallen koe dêr by helpe. Nei't yn 1801 in skoalwet oannaam wie, waarden skoalopsjenners oansteld. Sy kontrolearren net alline oft de wetlike bepalingen neilibbe waarden, mar ek oft der genôch stipe jûn waard by de útfiering fan dy wet.

De skoalopsjenner besocht yn prinsipe alle skoallen yn syn regio twaris it jier; hy stipe, ûnderrjochte, begelate, korrigearre en eksaminearre de skoalmasters.
Yasmine De Leon

**Yasmine De Leon** (29 oktober 1983), echte namme **Kuanesha Laura Ann Pryor**, is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk en Filipynsk komôf, dy't berne is yn San Jose, yn 'e steat Kalifornje. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2009. Neffens har offisjele opjefte is se 1.70 m lang, mei in gewicht fan 56 kg en kupmaat 34C.

## Prizen en nominaasjes

## References


## Keppelings om utens
*  Offisjele webside
*  Blog
*  Yasmine De Leon yn 'e ''Internet Movie Database''
*  Yasmine De Leon yn 'e ''Internet Adult Film Database''
*  Yasmine De Leon yn 'e ''Adult Film Database''
*  Yasmine De Leon yn 'e ''FreeOnes''
*  Yasmine De Leon yn 'e Twitter
Romte (literatuer)

De romte yn in ferhaal kin in soad ynfloed ha op de ynterpretaasje. Der binne fjouwer soarten romtes:
* De funksjonele romte: it plak fan de hanneling is fan grut belang foar it ferhaal. De romte hat in funksje. Bygelyks in horrorferhaal begjint op in ferlitten kastiel, by ljochtmoanne, wylst it reint en wjerljochtet.
* De dekorative romte: de romte is net fan belang foar it ferhaal. De romte hat gjin funksje en is der allinnich foar dekoraasje. 
* De begeliedende romte of karakteristike romte: de romte stipet de hanneling fan de personaazjes. Bygelyks: in prinses gûlt omdat de prins har ferlitte moat en bûten reint it. It minne waar past goed by it fertriet fan de prinses.
* De kontrastearjende romte: it plak fan de hanneling stiet yn kontrast mei de hanneling sels. Bygelyks: in prinses gûlt omdat de prins har ferlitte moat en bûten is it sinneskynwaar.
Hørsholm (gemeente)

**Hørsholm** is in gemeente (**Hørsholm kommune**), op it Deenske eilân Sjælland yn de regio Haadstêd

## Skiednis
Yn Hørsholm stie it Paleis Hirschholm, it simmerferbliuw fan kening Kristiaan VII en syn hofhâlding yn 1771, doe't syn frou keninginne Caroline Matilda befoel fan har dochter by liifdokter Johann Friedrich Struensee, prinsesse Louise Augusta. It kastiel, wol it "Versailles fan it Noarden" neamd, waar nei dat jier net mear ûnderholden en letter ôfbrutsen fanwege Frederik VI, soan fan de kening, om as boumateriaal te tsjinjen foar Paleis Christiansborg, dat yn 1794 ôfbaarnd wie.

De tsjerke fan Hørsholm is út 1832 en in ûntwerp fan Christian Frederik Hansen; it stiet op it plak fan it eardere kastiel.

It pleatslike museum, *Hørsholm Egns Museum*, hat een permaninte útstalling oer it paleis en syn skiednis.

## Ferneamde ynwenners
Karen Blixen en Johannes Ewald hawwe yn de gemeente wenne en ek de Deenske tycoon Simon Spies dy't jierliks 50 oant 60 m. Deenske Kroanen oan gemeentebelestingen deltelde, sa'n 31 oant 37 m euros (2013).

## Polityk
### Boargemasters
Foar de gemeentlike weryndieling:

Nei de gemeentlike weryndieling:

## Keppelings om utens
*Webstee fan de gemeente
*Webside Karen Blixen-museum
*Hørsholm's museum
*Jacht en wâldmuseum fanHørsholm
Heinkel He 162

De **Heinkel He 162 ''Volksjäger*** wie in Dútske ienmotorige [[strieljager]]. It type wie yn de lêste moannenen fan de [[Twadde Wrâldoarloch]] yn tsjinst by de [[Luftwaffe]]. De He 162 waard yn koarte tiid ûntwurpen en boud, en bestie foar it grutste part út hout. Dochs wie de He 162 de fluchste fan de earste generaasje strielfleangtugen. De offisjele namme wie *Volksjäger*, in ferwizing nei de [[*Volkssturm*]]. Oare nammen foar dit tastel wiene *Salamander* (koadenamme fan it bouprogramma), en *Spatz'' ('Protter', de name dy't troch Heinkel jûn waard).

## Farianten
He 162 A-0 – de earste tsien fleantugen.
* He 162 A-1 – mei 2 × 30 mm MK 108 kanonnen, mei 50 patroanen it stk.
* He 162 A-2 - mei 2 × 20 mm MG 151/20 kanonnen, mei 120 patroanen it stk.
* He 162 A-3 – útstelde ferbettering mei sterkere noas en twa 30 mm MK 108 kanonnen.
* He 162 A-8 – útstelde ferbettering mei sterkere motors (Junkers Jumo 004|Jumo 004 D-4)
* He 162 B-1 – mûglik plan foar 1946, mei in sterkere motors (Heinkel-Hirth HeS 011A turbojet).
* He 162C – v-sturt foar bettere stabilisaasje en 2 MK 108 kanonnen.
* He 162D – mei in nei foaren rjochte fleugel
* He 162E - He 162A oangpast mei in BMW 718 motor mei floeiber raketbrânstof.
* He 162S - in twasits trenings-sweeffleantúch

## Spesifikaasjes (He 162)

* Bemanning: 1 piloat
* Lingte: 9,05 m
* Spanwiidte: 7,2 m
* Hichte: 2,6 m
* Oerflak: 14,5 m²
* Leech gewicht: 1.660 kg
* Maks. gewicht: 2.800 kg
* Gewicht: 2.525 kg (mei ien MK 108)
* Gewicht: 2.635 kg (mei twa MK 108)
* Topfaasje: 850 km/o
* Lâningsfaasje: 154 km/o
* Klimfaasje: op seenivo 17 m/s, op 9.800 m 4 m/s
* Fleanberik: 610 km
* Fleantiid: 22 min
* Startôfstân: 570 m
Sint-Urbanustsjerke (Dorum)

De **Sint-Urbanustsjerke** (Dútsk: *St.-Urbanus-Kirche*) is in protestânsk (evangelysk-lutersk) tsjerkegebou yn Dorum, in plak yn it Fryske Lân Woersten yn de Dútske Landkreis Cuxhaven. De tsjerke is wijd oan paus Urbanus I. Tegearre mei de Sint-Willehadustsjerke yn Wremen en de tsjerke fan Imsum,  is de tsjerke de haadtsjerke fan de troch Friezen stifte Lân Woersten. De âldste dielen fan de tsjerke datearje út de 13e iuw. In houten tsjerke en in gebou fan dowestien giene oan it hjoeddeiske godshûs foarôf. It gebou en it ynterieur tsjûgje tsjintwurdich noch fan it eartiidske wolwêzen fan de krite. 

## Bouwurk

De Urbanustsjerke is in ienskippige sealtsjerke, wêrfan it tsjerkeskip út rûge granytstiennen bestiet. De finsterkezinen oan de súdkant hawwe in râne mei mitselwurk fan bakstiennen. Eastlik slút him in yn 1510 fergrutte trijeskippich hallekoer oan, dat foar in grut part fan bakstiennen boud waard. De koer, wêrfan de eastlike gevel in tal bline nissen hat, is heger as it skip. In achtkantige opbou op de westtoer waard yn de jierren 1750-1751 op in ûnderbou fan fjild- en bakstiennen dienmakke. De bekroaning mei in achtkantige spits folge yn 1757. It portaal fan de toer is net oarspronklik en stamt út it jier 1920. 

## Ynterieur
It ienfâldige tsjerkeskip draacht in balkesouder en wurdt ferljochte troch grutte, trijedielige finsters yn de súdlike muorre, dy tagelyk mei de bou fan de koer yn 1510 oanbrocht waarden. Nei it easten slút him in trijeskippich hallekoer oan. De netferwulten rêste op fjouwer rûne pylders fan bakstien. 

* De letgoatyske beskildering yn it koerferwulft toant it Jongste Gerjocht mei sintraal in Kristusfiguer, flankearre troch Maria en Johannes. Ingels sweevje om de sintrale foarstelling en derûnder steane de deaden út harren grêven op. Rjochts dûkt in meunsterlike fisk mei in duvel op. 
*It alter waard yn 1670 makke troch Jürgen Heidtman út Otterndorf. 
*It moarmeren doopfont komt út 'e 13e iuw. It achtkantige houten lid is fan lettere tiid en stammet likernôch út 1670. 
*De polygonale kânsel waard yn de jierren 1681-1620 troch Michael Ringmacher makke, in houtbewurker út Otterndorf. 
*In frijsteand sakramintshûs fan Baumberger sânstien datearret út 1524. 
*Yn de tsjerke binne twa houten kruzen; in romaanske út de earste helte fan de 13e iuw en in letgoatyske út it midden fan de 15e iuw. 
*It piipoargel yn in histoaryske oargelkast út 1765 waard yn meardere fases tusken 1964 en 1984 boud troch de oargelboufirma Hillebrand. It oargel beskikt oer 22 registers, ferdield oer twa manualen en pedaal. 

## Ofbyldings

Ofbyld:4721505 Dorum Orgel.jpg|Oargel
Ofbyld:Dorum, Kirche St. Urbanus Altar.JPG|Koer en alter
Ofbyld:Dorum, Kirche St. Urbanus Fresko.JPG|Muorreskildering Jongste Gerjocht


## Keppeling om utens
*  Ev.-luth. St. Urbanus Kirchengemeinde Dorum
Stifting

In **stifting** of **stichting**, of ek wol in **fûns**, is in organisaasje dy't oprjochte is om in beskaat doel te ferwêzentlikjen. In stifting mei wol winst meitsje, mar de útkearing fan dy winst kin net inkeld foar de ferriking fan 'e oprjochters fan 'e stifting wêze, mar moat in ideëel of sosjaal doel ûnderstypje. Stiftings hawwe gjin leden.

Under de Nederlânske wet is in stifting in rjochtspersoan dy't oprjochte wurdt by notariële akte, troch ien of mear natuerlike persoanen en/of oare rjochtspersoanen. Men kin ek testamintsje foar de oprjochting fan in stifting nei jins eigen dea. Stiftings hawwe ornaris in bestjoer dat bestiet út in foarsitter, in siktaris en in skathâlder. Sa'n bestjoer is it iennichste ferplichte orgaan fan in stifting, mar dêrnjonken kin der ek noch in ried fan tafersjoch oansteld wurde, dy't tasjocht op it deistich bestjoer dat útfierd wurdt troch de bestjoerskommisje.

Yn 'e statuten fan in stifting moat teminsten fernijd wurde:
* de namme (wêrfan't it wurd "stifting" diel útmeitsje moat);
* it doel (wat **net** wêze kin it ferrykjen fan 'e oprjochters troch it dwaan fan winstútkearings);
* de manier fan beneaming en ûntslach fan 'e leden fan it bestjoer;
* de Nederlânske gemeente wêryn't de stifting fêstige is;
* wat der mei it oerskot fan in eventuële winst nei ferrekkening mei de makke kosten barre moat foar it gefal dat de stifting ûntbûn wurdt.
Foar it wizigjen fan 'e statuten is ek in gong nei de notaris fereaske. Salang't de stifting net ynskreaun is yn it hannelsregister by de Keamer fan Keaphannel is eltse bestjoerder persoanlik wetlik oanspraaklik. De leden fan in stiftingsbestjoer binne net yn tsjinst fan 'e stifting, mar in stifting kin wol oare wurknimmers hawwe. Oars as in feriening, hat in stifting lykwols gjin leden. Wol kin in stifting donateurs hawwe, mar dy hawwe gjin sizzenskip oer hoe't de organisaasje bestjoerd wurdt.
ISSN

It **ISSN** of folút it ***International Standard Serial Number*** ("Ynternasjonaal Standertsearjenûmer") is in unike identifikaasjekoade dy't takend wurdt oan periodike publikaasjes, lykas papierrene tydskriften en kranten, mar ek elektroanyske tydskriften (*[[ynternet|online]]*, op diskette, cd-rom, ensfh.), en fierders periodike publikaasjes op audio- of fideokassette, op mikrofysjes en yn braille. Op papierrene blêden stiet it ISSN fermeld by de streepkeskoade op 'e omlach en/of fan binnen by it kolofon. In ISSN bestiet út twa groepen fan fjouwer sifers, dy't faninoar skaat wurde troch in keppelstreekje. It lêste sifer, dat in saneamd kontrôlesifer is, kin ek in letter X wêze (dus bgl. "ISSN 1234-1234" of "ISSN 1234-567X"). Oars as de ISBN-koade dy't boeken tawiisd krije, wurde der yn in ISSN-koade gjin bysûnderheden ynkodearre; it ISSN is inkeld in identifikaasjenûmer.

It ISSN-systeem waard fêstlein yn 'e ISO 3297-standert, dy't publisearre waard yn 1975. ISSN-koades wurde per lân útrikt troch nasjonale ynstânsjes, of, as it om ynternasjonale publikaasjes giet, streekrjocht troch it ISSN Ynternasjonaal Sintrum yn Parys. Dat sintrum hâldt in databank by wêryn't alle útrikte ISSN-koades kombinearre wurde mei de korrekte titel, útjouwer, frekwinsje fan útjefte, perioade fan ferskinen (fan hokker jier oant hokker jier) en eventuële titelwizigings. By it feroarjen fan 'e namme fan 'e publikaasje moat der nammentlik in nij ISSN oanfrege wurde, mar yn 'e ISSN-databank wurdt dan fêstlein hokker publikaasje oft in fuortsetting fan hokker oare publikaasje is. Wrâldwiid binne der mear as 1 miljoen ISSN-koades takend, en elts jier komme dêr likernôch 50.000 by. Yn Nederlân binne der sa'n 32.000 yn omrin.
Sylhaven

In **sylhaven** of **slûshaven** is it oerhearskjende haventype oan de Noardseekust yn de Fryske lannen, benammen yn East-Fryslân. Yn in syl, dat foar de ûntwettering fan in yndike stik lân tsjinnet, spuit it trochrinnende wetter it Waad yn it spuiende wetter foarmet in soarte fan in wetterstream yn it Waad. 
Dizze streamen en de oanslutende befarbere wetter yn it efterlân, de djippen, bygelyks de Dokkumer Djip, makken it plak by de syl gaadlik foar in haven. Om trochfeart troch de syl mooglik te meitsjen, boude men sûnt de 15e iuw sylpoarten en tunneleftige ferwulften. Lytse platboaiemskippen koene my omhelle mêsten hjirtrochhinne farre. Sûnt de 18e iuw begûn men mei de bou fan iepene silen mei klapbrêgen. Hjirtrochhinne koene sylskippen mei steande mêsten farre. 

Yn East-Fryslân binne der ferskate plakken mei de oantsjuttende namme noch hieltyd yn gebrûk, bygelyks Grytsjesyl, Dornumersyl, Karolinensyl, Horumersyl, ensfh. Yn Westerlauwersk Fryslân binne de Dokkumer Nije Silen in foarbyld. In soad plakken hawwe harren havenfunksje lykwols ferlern. 

## Sjoch ek
*Syl

## Keppeling om utens
*Museumsweg Karolinensyl
*Dútske sylhavenmuseum yn Karolinensyl
Michelle Tucker

**Michelle Tucker**, echte namme: **Lauren Nicole Woods** (Oakland (Kalifornje), 16 febrewaris 1983), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan etnysk Afro-Amerikaansk komôf. Hja hat ek wol gebrûk makke hat fan 'e artystenamme Africa. Tucker sette yn 2005 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile yn in stikmannich films. Yn 2006 beëinige se har karriêre as pornoaktrise.

## Libben en karriêre
Tucker waard yn 1983 berne yn Oakland, yn it noarden fan 'e Amerikaanske steat Kalifornje. Yn 2005, doe't se 22 jier wie, makke se har debút yn in pornografyske film. Dêrby foel se benammen op fanwegen har grouwe stuten. 

Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile Tucker dêrnei yn krapoan tritich films, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Hustler Video, Evil Angel en New Sensations. Ek wurke se wol foar minder bekende studio's, wêrûnder Black Ice, West Coast Productions en Afro-Centric Productions. Teffens wie se in protte yn 't spier foar pornowebsiden op it ynternet, yn 't bysûnder foar BangBros. 

Under har karriêre as pornoaktrise wurke Tucker gear mei kollega-aktrises as Candace Von en Lexi Cruz, en hie se manlike tsjinspilers as Brian Pumper, J.T. Money, Marco Banderas en T.T. Boy. Nei in foech jier loek Tucker har yn 2006 út 'e Amerikaanske pornoyndustry werom.

## Lichemsskaaimerken
Michelle Tucker is swart, mei brune eagen en swart hier dat troch fervjen of mooglik fanwegen ferkleuring troch de sinneskyn fan boppen brún is. Neffens har offisjele opjefte is se 1.80&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 77&nbsp;kg, en in natuerlike kupmaat 34B. Behalven piercings troch har earlellen hat Tucker ek in nâlpiercing. Dêropta hat se twa tatoeaazjes: in lytsenien op har rjochterskouderblêd en yn it grut de omtrek (kustline) fan it wrâlddiel Afrika op har rjochterstút.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Michelle Tucker
* Biografy en filmografy fan Michelle Tucker yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Michelle Tucker yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Michelle Tucker op ''FreeOnes''
Keninklike Loftfeart Maatskippij

De **Keninklike Loftfeart Maatskippij** (***Koninklijke Luchtvaart Maatschappij***; **KLM**, Ingelsk: *KLM Royal Dutch Airlines*) is de nasjonale loftfeartmaatskippij en de op twa nei grutste wurkjouwer fan Nederlân. De lofthaven Skiphol by Amsterdam is de thúshaven fan de KLM.
KLM ûnderhâldt flechten oer de heile wrâld en is de kearn fan de KLM Groep, dêr't ek KLM Cityhopper, Martinair en Transavia diel fan binne. KLM is yn 2004 fusearre mei Air France ta de holding Air France-KLM. Under de holding binne KLM en Air France beide warber as netwurkmaatskippij. KLM hellet syn omset út trije kearnaktiviteiten: ferfier fan passazjiers, frachtferfier en fleantúchûnderhâld.

## Presidint-direkteuren
* Albert Plesman (1919 - 1953)
* Fons Aler (1954 - 1961)
* Ernst van der Beugel (1961-1963)
* Horatius Albarda (1963 - 1965)
* Gerrit van der Wal (1965 - 1973)
* Sergio Orlandini (1973 - 1987)
* Jan de Soet (1987 - 1991)
* Pieter Bouw (1991 - 1997)
* Leo van Wijk (1997 - 2007)
* Peter Hartman (2007 - 2013)
* Camiel Eurlings (2013 - 2014)
* Pieter Elbers (2014 - 2022)
* Marjan Rintel (2022 - no)

## Skiednis fan de KLM-float

Fan de âlde Boeing 747-300-tastellen, dy't yn 2003 ferfongen waarden, waard de PH-BUK ''Louis Blériot'' op Skiphol-East út elkoar helle en dêrnei nei Lelystêd brocht om yn it Aviodrome útstald te wurden.
Jazmine Cashmere

**Jazmine Cashmere** (17 april 1984) is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn Crest Hill, yn 'e steat Illinois. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2004. Neffens har offisjele opjefte is se 1.65 m lang, mei in gewicht fan 61 kg en kupmaat 34C. Hja hat yn it ferline ek wol oare artystenammen brûkt, Jasmine Cashmere, Jasmin Cashmere, Jazmine en Cashmere.

## Keppelings om utens

*  Jazmine Cashmere yn 'e ''Internet Movie Database''
*  Jazmine Cashmere yn 'e ''Internet Adult Film Database''
*  Jazmine Cashmere yn 'e ''Adult Film Database''
*  Jazmine Cashmere yn 'e ''FreeOnes''
Horatius Albarda

**Horatius Albarda** (Ljouwert, 28 febrewaris 1904 - Switserlân, 17 maaie 1965) wie in Nederlânsk sakeman. Fan 1963 oant 1965 wie er presidint-direkteur fan de Keninklike Loftfeart Maatskippij (KLM).

## Wurkpaad
Albarda studearre rjochten oan de Universiteit fan Leien en promovearre yn 1933. Yn 1932 waard er amtner by it Ministearje fan Finânsjen. As waarnimmend tesauriër-generaal gie er neijier 1940 by dat ministearje wei en kaam er yn tsjinst fan it bankierskantoar *Heldring en Pierson*. Nei de befrijding hat er in healjier sekretaris-generaal fan it Ministearje fan Finânsjen west. Yn 1946 waard er direkteur fan de *[[Nederlandsche Handel-Maatschappij]]* en lid fan de ried fan bestjoer fan de KLM. Op 27 juny 1963 folge er Ernst van der Beugel op as presidint-direkteur fan de KLM. Albarda hie teffens ferskate funksjes yn de Nederlânske hannel en yndustry. Hy wie lid fan de kommisje-Hirschfeld dy't it regear rie joech oer it Marshallplan. Hy wie Kommandeur yn de Oarder fan Oranje-Nassau en Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw.

Horatius Albarda stoar yn in fleantúchûngemak yn Switserlân. Ek syn frou, Johanna Charlotte van Poelvoorde, ferlear dêrby it libben.
Ernst van der Beugel

**Ernst Hans van der Beugel** (Amsterdam, 2 febrewaris 1918 – De Haach, 29 septimber 2004) wie in Nederlânsk ekonoom, topfunksjonaris, diplomaat en politikus.

## Biografy
Van der Beugel studearre ekonomy oan de Universiteit fan Amsterdam dêr't er yn 1941 ôfstudearre. Yn 1966 promovearre er oan de Universiteit Leien. Syn dissertaasje hie in foaropwurd fan Henry Kissinger.

Van der Beugel wie fan 8 jannewaris 1957 oant 22 desimber 1958 út namme fan de PvdA steatssekretaris fan Bûtenlânske Saken (portefúlje Jeropeeske Gearwurking). Dêrfoar en koart dêrnei wie er topamtner op ferskate ministearjes. Yn 1959 waard er plakferfangend presidint-direkteur fan de KLM, en fan 1961 oant 1963 wie er presidint-direkteur fan dat bedriuw. Yn 1966 waard er beneamd ta bûtengewoan heechlearaar oan de Universiteit Leien mei de learopdracht *Westelijke samenwerking na de Tweede Wereldoorlog*. Hy gie yn 1983 mei emeritaat.

Van der Beugel wie teffens sekretaris-generaal foar de Bilderbergkonferinsjes yn Jeropa en Kanada.

## Keppeling om utens
*  Ynterview mei E. H. van der Beugel yn de Truman Library
Ridgeland (Mississippy)

**Ridgeland** is in plak (*city*) yn de Amerikaanske steat Mississippy, yn Madison County.

## Berne yn Ridgeland
* Faith Hill
Strieljager

In **strieljager** is in jachtfleanmasine dy't oandreaun wurdt troch ien as mear strielmotors. De earste operasjonele strieljager wie de Messerschmitt Me 262, dy't yn it lêst fan de Twadde Wrâldoarloch ûntwikkele en operasjoneel waard.

## Bekende strieljagers
* Messerschmitt Me 262
* Gloster Meteor
* Hawker Hunter
* North American F-86 Sabre
* North American F-100 Super Sabre 
* Mikojan-Goerevitsj MiG-21
* McDonnell Douglas F-4 Phantom II
* Lockheed F-104 Starfighter
* Saab JAS39 Gripen
* F-16 Fighting Falcon
* Eurofighter Typhoon
* Lockheed Martin F-22 Raptor
* F-35 Lightning II
Midhurst

**Midhurst** is in yndustryplak (*town*) en *[[civil parish]]* yn it distrikt Chichester, yn it Ingelske greefskip West-Susseks. Midhurst leit oan de rivier de Rother.

Midhurst hat twa nijsgjirrige ruïnes, it Cowdray House yn de Tudorstyl út de Fiktoriaanske tiid. Ek it besjen wurdich binne „Midhurst Castle“ en „Midhurst Church“. De Midhurst Grammar School út 1672 hat de ferneamde skriuwer H. G. Wells skoalgien.

## Stoarn yn Midhurst
* 2000: † Sir Alec Guinness, akteur
* 1969: † Boris Karloff, akteur

## Keppelings om utens
*  The Rother Valley Guide 
*  Midhurst Net 
*  Midhurst Guide
Getto

**Getto** is de oantsjutting foar in stedswyk dy't foar it grutste part bewenne wurdt troch minsken dy't ta ien inkele etnyske, religieuze of rasiale groep behearre. Faak binne dizze minsken troch de oerheid as troch omstannigheden twong om dêr te wenjen.

De beneaming 'getto' is ûntliend oan de Fenesjaanske wyk Ghetto Nuovo. *Ghetto* komt fan *gheta*, yn it Fenesjaansk it wurd voor *[[slak (metallurgy)|slak]]*, it produkt dat oerbliuwt fan in  izerjitterij. Op it plak dêr't de joaden fan 1516 ôf twongen wenne wie nammentlik earder in izerjitterij festige.
Karl Maria Demelhuber

**Karl Maria Demelhuber** (Freising, 26 maaie 1896 – Seeshaupt, 18 maart 1988) wie in *[[Obergruppenführer]]* (generaal) yn de Waffen-SS en in Heer (lânmacht)-offisier dy't tsjinne yn de Earste Wrâldkriich en Twadde Wrâldkriich. Yn de Twadde Wrâldorloch wie Demelhuber kommandant fan de 2e SS Division Das Reich/SS-Standarte Germania, 6e SS Berg Division Nord, XII. SS-Armeekorps en XVI. SS-Armeekorps. Hy wie ek de winner fan it Dútske Krús yn sulver en it prestizjeuze Finske Oarder fan it Krús fan Frijheid.

## SS karriêre
Grafyske Groep Van der Eems

De **Grafyske Groep Van der Eems** (foarhinne: **Drukkerij Van der Eems**) is in drukkerij mei fêstigings yn Easterein, yn Boalsert en op it Hearrenfean. It bedriuw waard yn 1906 yn Easterein oprjochte, dêr't noch altyd it haadkantoar stiet. Behalven mei it drukken fan krantsjes, brosjueres en kaarten hâldt Van der Eems him sa tydlingswei ek dwaande mei it útjaan fan boeken, sij it allinnich yn opdracht fan lju dy't har wurk bûten de reguliere útjouwersbrâns om publisearje wolle.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Grafyske Groep Van der Eems
Napali Video

***Napali Video*** is in Amerikaanske pornografyske filmstudio dy't fêstige is yn Canoga Park, dat in wyk fan Los Angeles is. Dit bedriuw waard yn 'e iere 1980-er jierren oprjochte troch filmprodusint Kenny Lloyd.

De films dy't troch *Napali Video* produsearre wurde, hearre sûnder útsûndering ta it grutte-boarstesjenre. Se beslane it hiele spektrum fan neakenfotografy fia masturbaasjesênes en lesbyske porno oant heteroseksuële hurde pornografy. Guon aktrises dy't foar *Napali Video* wurke hawwe, binne: Anna Amore, Veronica Brazil, Devin DeRay, SaRenna Lee, Daphne Rosen, Chloe Vevrier en Lilli Xene.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan ''Napali Video''
Sam Xavier

**Sam Xavier** (wiere namme: **Samuel Lessner**; ±1945 – Los Angeles, begjin maaie 2012) wie in Amerikaansk regisseur en produsint fan pornografyske films.

## Libben
Xavier, dy't fan Joadsk komôf wie, learde oarspronklik foar bakker, mar besleat yn 1971, nei't er alle diploma's helle hie om sels in bakkerij te begjinnen, om oar wurk te sykjen, mei't er der in hekel oan hie om der altyd sa betiid ôf. Hy fûn in baan as fertsjintwurdiger yn 'e *mainstream*-útjouwersbrâns, foar it blêd *Parliament News*. Neitiid rekke er belutsen by de Amerikaanske pornoyndustry trochdat er wurk krige by de grutste Amerikaanske útjouwerij fan neaken- en pornoblêden fan dat stuit.

Doe't Xavier seach hoefolle mooglikheden oft dy merk bea, sette er yn 1976 in eigen útjouwerij op, mei as namme *H&S Sales*, letter omneamd ta *Xavier Productions*. Hy makke en joech it neakenblêd *Bazooms* út, wêrby't er him talei op it grutte-boarstesjenre. Dat waard in geweldich súkses, en doe't de fideomerk begjin tachtiger jierren fan 'e grûn kaam, besleat Xavier ek dêryn mei te gean. Sadwaande rjochte er yn 1982 de filmstudio *[[Big Top Video]]* op, wêrmei't er pornofilms fan it grutte-boarstesjenre begûn te meitsjen. Ek mei dizze nije ûndernimming gie it him tige foar de wyn, en meitiid groeide *Big Top Video* út ta it meast foaroansteande grutte-boarstelabel. 

Yn 'e midden fan 'e jierren njoggentich gie Xavier in partnerskip oan mei *[[The Score Group]]*, in oare mânske produsint op it mêd fan it grutte-boarstesjenre, mar nei in saaklik skeel skaten harren wegen wer. Xavier gie troch mei it meitsjen fan grutte-boarstefilms oant er al op jierren wie, en hy kaam yn 'e pornoyndustry bekend te stean as "de Pake fan 'e Grutte Boarsten" (*the Grandfather of Big Boobs*). Yn 2010 waard der lykwols kanker by him fêststeld, en nei in siikbêd fan hast twa jier, kaam er yn 2012 oan dy sykte te ferstjerren.

## Keppelings om utens
*Sam Xavier yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Iepen plak (narratology)

In **iepen plak** is in part fan in tekst yn in ferhaal of roman dat foar de lêzer ûndúdlik is en fragen opropt. Wannear't men in literêre tekst lêst, freget men jin al rillegau ôf wêr't dy tekst eins oer giet. In lêzer krijt ynformaasje oer de foarfallen en de personaazjes en leit dêr ferbannen tusken. Yn literêre teksten wurdt dy ynformaasje (oer personaazjes, de romte, de tiid, ensafh.) faak net yn ien kear jûn. Boppedat is dy ynformaasje faak net yn ien kear dúdlik. In literêre tekst wurdt dan ek kenmerke troch saneamde 'iepen plakken'. 

Iepen plakken yn in tekst aktivearje de lêzer, want dy krijt fragen oer de tekst en sil nijsgjirrich wurde en yn de tekst sykje nei antwurden op dy fragen. De romte tusken in iepen plak en de beäntwurding derfan wurdt foarme troch in spanningsbôge.
Spanning (narratology)

**Spanning**, of mei in Ingelsk lienwurd ***suspense***, is yn 'e narratology in elemint wêrmei't men de lêzers of sjoggers fan in wurk fan fiksje ynteressearje kin en oansette om útfine te wollen hoe't it ferhaal ôfrint. Dat wurdt dien troch by de lêzer of sjogger sels gefoel fan spanning op te roppen.

Der binne ferskillende narratologyske techniken om spanning yn in wurk fan fiksje te bringen:
* op dizenige manear foarútwize sûnder de ûntknoping priis te jaan
* ophâlde fan fertellen as de haadpersoan djip yn 'e swierrichheden sit en mei in oare ferhaalline fierder gean (cliffhanger)
* de ûntknoping útstelle troch it ferhaal stadiger gean te litten mei fertragingstechniken;
* derfoar soargje dat de lêzer mear wit as it personaazje dêr't it oer giet
* de lêzer misliede troch ynformaasje te jaan dy't letter net wier blykt te wêzen
* fragen oproppe dy't pas folle letter beäntwurde wurde
Wikidata

**Wikidata** is in projekt fan de *[[Wikimedia Foundation]]* om in mei-inoar bewurke kennisdatabase te foarmjen wêrmei't de Wikipedy ûnderstipe wurde kin. It projekt waard úteinset troch Wikimedia Dútslân en beëaget in mienskiplike boarne fan beskate types data, bygelyks ynterwiky-keppelings en bertegegevens, dy brûkt wurde kinne yn artikels op 'e Wikipedy en oare plakken. Wikidata is it earste nije projekt fan de *Wikimedia Foundation* sûnt 2006, doe't *[[Wikiversity]]* opset waard.

De bou fan it projekt wurdt finansiere mei donaasjes fan it *[[Allen Institute for Artificial Intelligence]]*, de *[[Gordon and Betty Moore Foundation]]* en *[[Google|Google Inc.]]* foar in bedrach fan yn totaal €1,3 miljoen.

It webstee is in wiky en is troch elkenien oan te passen. Wikidata is meartalich opset. In diel fan de data sil beskikber wêze ûnder de Creative Commons-lisinsje CC0 en in oar diel ûnder Creative Commons Nammefermelding-LykDiele (CC BY-SA).

## Keppelings om utens
* Offisjeel webstee fan Wikidata
*  – koördinaasjeside foar it projekt op Meta-Wiki
Lyryk

**Lyryk** is yn 'e letterkunde de sammelnamme foar teksten (almeast gedichten), wêrmei't de skriuwer in persoanlik gefoel uterje wol. De term is ôflaat fan it Grykske λύρα (*lúra*), dat fan "liere" betsjut. Oarspronklik wiene lyryske teksten dus gedichten of lieten by it sjongen wêrfan't men jinsels of oaren op 'e liere begeliede koe.

As literêr sjenre wurdt de lyryk tradisjoneel ûnderskaat fan 'e epyk, de dramatyk en de didaktyk. It ferskil mei de epyk leit deroan dat by epyk in ferhaal ferteld wurdt, in opienfolging fan foarfallen, wylst lyryk wijd is oan it uterjen fan gefoelens, sûnder dat dêr in beskate folchoarder oan ferbûn is. Foarbylden fan typyske lyryske ûnderwerpen binne de leafdesferklearring foar in kreaze frou of it besjongen fan 'e skientme fan 'e natoer. Dêrút folget dat lyryske gedichten yn 'e regel (folle) koarter binne as epyske gedichten.

De wichtichste foarm fan lyryske poëzij is it sonnet. Ien fan 'e ierst bekende lyryske dichters wie Sapfo fan Lesbos. Tsjintwurdich komt lyryk folle mear foar as epyk of didaktyk, en fan gefolgen kin fierwei it grutste part fan 'e njoggentjinde- en tweintichste-iuwske poëzij ta de lyryk rekkene wurde.
Patricia Locke

**Patricia Locke** (folút: **Patricia A. McGillis Locke**, en ek wol bekend ûnder har Lakota-namme **Tawačin Wastewin**; yn it Fort Hall Yndianereservaat (Idaho), 21 jannewaris 1928 – Phoenix (Arizona), 20 oktober 2001) wie in Amerikaansk heechlearaar, ûnderwiiskundige, aktiviste en religieus liedster fan Yndiaansk etnysk komôf.

## Libben
### Jonkheid en priveelibben
Locke waard yn 1928 berne yn it Fort Hall Yndianereservaat yn it suden fan 'e steat Idaho, as de dochter fan John McGillis, in amtner yn 'e tsjinst fan it Buro fan Yndiaanske Saken, en dy syn frou Eva Flying Earth. Hja wie fan mingd Hûnkpapa-Lakota- en Odjibwe-komôf. Locke groeide fierhinne op yn Parker, yn 'e steat Arizona, yn it Amerikaanske Súdwesten. Se learde foar ûnderwiiskundige oan 'e Universiteit fan Kalifornje yn Los Angeles, dêr't se yn 1951 ôfstudearre. Fan 1952 oant 1975 wie se troud mei Charles E. Locke, mei wa't se in soan, de muzikant Kevin Locke, en in dochter, Winona Flying Earth, krige.

### Karriêre
Locke wie ferskate jierren lang heechlearaar oan 'e Universiteit fan Kalifornje te Los Angeles, mar joech by har libben ek les yn hast alle dielen fan 'e Feriene Steaten, û.m. oan 'e Steatsuniversiteit fan San Fransisko, de Metodistyske Universiteit fan Alaska, de Universiteit fan Kolorado en de Universiteit fan Súdlik Maine. Yn 'e santiger jierren waard se troch it Amerikaansk Ministearje fan Binnenlânske Saken beneamd yn 'e Wurkgroep oangeande it Yndiaanske Underwiisbelied. Dêrnjonken droech Locke ek by oan 'e Godstsjinstfrijheidswet foar Amerikaanske Yndianen, fan 1978. Fierders holp se santjin federaal erkende stammen om eigen skoallen foar middelber en heger ûnderwiis op te setten.

Nei har pinsjonearring sette Locke har nei wenjen yn it Standing Rock Yndianereservaat, yn 'e Dakota's. Om 1990 hinne bekearde se har ta it bahaïsme, en neitiid waard se keazen yn 'e bahaïstyske Nasjonale Spirituële Assimblee fan 'e Feriene Steaten. Yn 1993 makke se diel út fan sawol de Yndiaanske as de bahaïstyske delegaasje nei it Parlemint fan Religyen. Tegearre mei Jacqueline Left Hand Bull besocht se dêr in resolúsje yn 'e slotferklearring te krijen dy't it lot fan 'e lânseigen folken fan 'e Amearika's yn omtinken naam en de oare dielnimmers oprôp om it behâld fan lânseigen godstsjinsten, kultueren en talen te ûnderstypjen. Hoewol't dy resolúsje frijwol unanym oannommen waard, waard er neitiid neatich ferklearre en oan kant skood troch de foarsitter fan Parlemint, fanwegen in foarmflater by de stimming en om't it Parlemint bedoeld wie as oerlisorgaan en net om aksje te ûndernimmen.

### Ferstjerren
Patricia Locke kaam yn 2001 yn Phoenix te ferstjerren. De bânopnamen mei har mûnlinge oerlevering binne yn bewarring jûn by de Amerikaanske *[[Library of Congress]]*. Locke waard postúm opnommen yn 'e Amerikaanske *[[National Women's Hall of Fame]]*, yn Seneca Falls.