open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Joop Boomsma

**Joop Boomsma** (De Rottefalle, 4 augustus 1945 – Ljouwert, 4 april 2018) wie in Frysk skriuwer, dy't benammen bekend waard fan syn misdieromans. 

## Libben
### Jonkheid en oplieding
Joop Boomsma waard op 4 augustus 1945 yn De Rottefalle berne as de âldste soan fan Wytske en Siebe Boomsma. Op syn fjirde ferhuzen syn âlden mei him nei Surhústerfean. Nei de legere skoalle gie er nei de Feanster ULO. Sawol op de ULO as letter op de kweekskoalle yn Drachten publisearre Boomsma syn fersen en ferhalen yn de skoalkrante. Ek skreau er yn dy tiid wolris wat foar de pleatslike krante, *[[De Feanster]]*.

### Profesjoneel wurkpaad
Nei de kweekskoalle kaam Boomsma yn 1968 foar de klasse te stean. Earst op de legere skoalle yn Gouderak, letter oan de mafû yn Gouda. Yn 1975 kaam Boomsma werom nei Fryslân, dêr't er him nei wenjen sette yn Menaam. Hy joech les oan de mafû Nijlân yn Ljouwert oant er op 31 oktober 2006 ophold mei wurkjen.  

### Karriêre as skriuwer
As skriuwer waard Boomsma benammen bekend fan syn misdieromans (lykas *Ien foar de Wraak*) en koarte ferhalen fan itselde sjenre. Dêrnjonken levere er bydragen oan in grut ferskaat oan tydskriften en kranten, lykas *[[De Strikel]]*, *[[Trotwaer]]*, *[[Sonde (tydskrift)|Sonde]]* en *[[Alternatyf (tydskrift)|Alternatyf]]*. Fierders skreau er in fjouwertal toanielstikken foar de jongerein en publisearre er yn eigen behear twa dichtbondels.

Boomsma wie ek redakteur by Operaesje Fers en foarsitter fan it Skriuwersboun. Teffens fersoarge er ferskate jierren in literêre rubryk yn it wykblêd *[[Frysk en Frij (wykblêd)|Frysk en Frij]]*. Boomsma wie de earste Fryske skriuwer mei in webloch (Skriuwersdeiboek 2001). Op syn webside publisearre er ek geregeldwei nij wurk, sawol proaza as poëzy. Yn 1970, 1971 en 1973 waard oan wurken fan Boomsma de Rely Jorritsmapriis takend. Fan 1994 oant 1996 makke er fierders diel út fan de sjuery fan de Rely Jorritsmapriis en earder, yn 1979, hie er in sit yn de sjuery fan de Gysbert Japicxpriis.

### Ferstjerren
Boomsma kaam op 4 april 2018 te ferstjerren yn 'e âlderdom fan 72 jier. Hy liet in frou en twa bern efter, en waard op 10 april yn Goutum kremearre.

## Syn meast bekende wurk
* *Frysk om utens* (1969)
* *Multipleks* (1970)
* *Ierlitte* (1972)
* *Dunnik en oar proasa* (1974)
* *Ien foar de wraak* - misdiedroman, (1988).
* *Kwea jild* - misdiedroman, (1989).
* *Picasso, lêste wurk* - misdiedferhalen, (1992).
* *In frou mei ljochtblauwe eagen* - misdiednovelle, boekewikegeskink, (1994).
* *Yn reek ferflein* - misdiedroman, (1998).
* *Skriuwersdeiboek 2001* - ynternetdeiboek, (2002).
* *Om fan dit lân te hâlden* - briefwiksel, (2006).

## Keppeling om utens
* Thússide Joop Boomsma
Tom Stoppard

**Tom Stoppard** (Zlin, 3 july 1937) is in Britsk-Joadsk toanielskriuwer, senarioskriuwer, harkspulskriuwer en sjoernalist, dy't op 3 july 1937 yn it Tsjechyske Zlin berne waard as **Tomas Straussler**. Oan 'e foarjûn fan 'e Twadde Wrâldoarloch bedarre er mei syn âldelju yn 'e Britske koloanje Singapoer. Dêrwei flechten hja nei Yndia, doe't Singapoer oanfallen waard troch it Japanske leger, mar syn heit oerlibbe de flecht net. Syn mem wertroude letter de Britske majoar Kenneth Stoppard, wêr't Tom de namme fan oannaam hat.

Stoppard's meast bekende wurk oant no ta is *Rosencrantz and Guildenstern are Dead*, in komeedzje wêryn hy twa lytse karakters út *[[Hamlet]]* fan William Shakespeare nimt, en se yn 'e haadrol pleatst. Yn de wrâld hâlde se lykwols deselfde lytse rol as yn it orizjinele stik. Omkeard krijt Hamlet yn dit stik in lytse rol tawiisd. Yn 'e kantline fan it bekende ferhaal ferdogge de beiden harren tiid mei lytse wurdspultsjes en it hoe-en-wat fan harren sitewaasje. It stik docht sterk tinken oan it absurdistyske *[[Waiting for Godot]]* fan Samuel Beckett.

Oare bekende stikken fan Stoppard binne *Travesties*, in parody op *The Importance of Being Earnest* fan Oscar Wilde, en *The Real Thing*. Stoppard waard foar alle fan dizze trije stikken in Tony Award takend.

Yn 1987 skreau Stoppard it senario foar de film *[[Empire of the Sun (film)|Empire of the Sun]]*, fan regisseur Steven Spielberg. Yn 1998 skreau er tegearre mei Marc Norman it skript foar de film *[[Shakespeare in Love]]*, dêr't se yn 1999 in Academy Award foar krigen. In troch Jan Schotanus makke Fryske toaniel-bewurking fan dizze film waard yn 2003 ûnder de titel *Ik wol spylje* opfierd yn Jorwert.

## Keppelings om utens
*(en) Tom Stoppard oo de Faber and Faber webside
*(en) ''The Times'' Ynterview (11/06/2006)
*(en) ''New York Times Magazine'' artikel, 11/26/06
*(en) Tom Stoppard ''Downstage Center'' ynterview by American Theatre Wing, jannewaris 2008
12 maaie

## Foarfallen
* 1420 - Yn de Slach oan de Paelesleat tusken Alliearden en Skieringers sneuvelje in pear hûndert man.
* 1797 - Nei in ultimatum dêrta jout de Republyk Feneesje him sûnder betingsten oer oan 'e Frânske troepen fan Napoleon.
* 1940 - De Slach om de Ofslútdyk begjint (duorret oant mei 14 maaie).

## Berne
* 1496 - kening Gustaaf I fan Sweden († 1560)
* 1745 - Jens Juel, Deensk keunstskilder († 1802)
* 1820 - Florence Nightingale, Ingelsk ferpleechster († 1910)
* 1873 - Simon Maris, Nederlânsk keunstskilder († 1935)
* 1895 - Jiddu Krishnamurti, Yndiaask filosoof en goeroe († 1986)
* 1905 - George Gulack, Amerikaansk turner († 1987)
* 1906 - Jant Visser-Bakker, Frysk skriuwster en oersetster († 1992)
* 1907 - Katharine Hepburn, Amerikaansk aktrise († 2003)
* 1910 - Jo Daan, Nederlânsk taalkundige († 2006)
* 1910 - Johan Ferrier, presidint fan Suriname († 2010)
* 1912 - Marten Klasema, Frysk atleet en amtner († 1974)
* 1914 - Bertus Aafjes (Jan Oranje), Nederlânsk skriuwer en dichter († 1993)
* 1921 - Ton van Duinhoven, Nederlânsk sjoernalist, akteur en tekstskriuwer († 2010)
* 1938 - Andrej Amalrik, Sovjet skriuwer en dissidint († 1980)
* 1941 - Ruud de Wolff, Yndysk-Nederlânsk muzikant († 2000)
* 1942 - Michel Fugain, Frânsk sjonger en komponist
* 1943 - Hugo Camps, Flaamsk skriuwer en sjoernalist († 2022)
* 1946 - Daniel Libeskind, Amerikaansk arsjitekt 
* 1972 - Aleksander Golûbev, Russysk reedrider
* 1977 - Annechien Steenhuizen, Nederlânsk nijslêzeresse

## Ferstoarn
* 1182 - kening Waldemar I fan Denemark (* 1131)
* 1594 - Remigius Driutius, earste biskop fan Ljouwert (* 1519)
* 1699 - Lucas Achtschellinck, Flaamsk lânskipsskilder (* 1626)
* 1808 - Ype Staak, Frysk glêsskilder, boumaster en boargemaster (* 1717)
* 1902 - Dirk Jelles Troelstra, Frysk dichter (* 1870)
* 1930 - Piter Jelles Troelstra, Frysk politikus en dichter (* 1860)
* 1938 - Frank B. Linderman, Amerikaansk folkekundige en politikus (* 1869)
* 1970 - Nelly Sachs, Dútsk skriuwster (* 1891)
* 2008 - Irena Sendler, Poalsk fersetsstrydster (* 1910)
* 2008 - Robert Rauschenberg, Amerikaansk keunstner (* 1925)
* 2008 - Jan Sipkema, Frysk sportbestjoerder, âld-foarsitter fan de Feriening De Fryske Alve Stêden (* 1933)
* 2010 - Jo van Nunen, Nederlânsk yngenieur en heechlearaar logistyk (* 1945)
* 2012 - Jan Bens, Nederlânsk fuotbaltrener (* 1921)
* 2016 - Dirk Jan Henstra, Nederlânsk ekonomysk histoarikus (* 1927)
* 2019 - Klara Gûseva, Russysk reedrydster (* 1937)
Sint-Marten (dei)

**Sint-Marten**, 11 novimber, is de nammedei fan Martinus fan Tours.

## Optocht
Yn tal fan plakken yn Nederlân wurdt op Sint-Marten jûns in Sint-Martensoptocht hâlden. Alle bern rinne mei in, meastal sels-makke, lampioen yn optocht efter de muzyk oan. Dêrnei geane de bern mei harren lampioens de doarren bylâns, en sjonge Sint-Martensferskes, dêr't se dan fruit of snobbersguod foar krije.

## Betsjutting
It feest is nei alle gedachten fan foar-Kristlike oarsprong. It soe ûntstien wêze kinne as in Germaansk feest foar Weda, of mooglik as Keltysk fruchtberens-ritueel. It leit likernôch healwei de hjerst, en waard beskôge as de ein fan it simmer-healjier. Nei Sint-Marten koe it fee net mear yn 'e greide, dat it waard op stâl set of slachte. Ek waard sein dat Sint-Marten it begjin wie fan de guozzetrek.

## Fryslân
Yn Fryslân wurdt it Sint-Martensfeest benammen yn de Wâlden fierd. Yn mid-Fryslân waard earder ek wol in Sint-Martensfjoer baarnd.

## Keppeling om utens
* Sint-Maarten, side fan it Meertens-instituut (Nederlânsk)
Skûtsjesilen

It **skûtsjesilen** is it hurdsilen mei skûtsjes, spesjaal de wedstriden dy't útskreaun wurde troch de SKS en de IFKS. 

## Skiednis
Al yn de 19e iuw waard der Skûtsjesilen hâlden. lykas yn 1820 yn Snits. Yn dy tiid waard der fral syld as de boeren gjin fracht hiene en de skippers op dy wize faaks in jildpriis fertsjinje koenen. It wienen faak kastleins dy't in wedstriid útskreaunen, bygelyks as der merke wie, sadat nei ôfrin de priisútrikking yn it kafee hâlden wurde koe.
Mar yn de twadde helte fan de iuw kamen der klubs dy't it silen organisearren. Doe kaam ek it idee fan amateursport op, dat der waarden hast gjin wedstriden mear om jild útskreaun. Om't de skippers dan de tiid net misse koenen begûn it tal fan meidoggers werom te rinnen.

Doe't yn de earste helte fan de 20e iuw de frachtfeart motorisearre rekke, begûn ek it tal skûtsjes werom te rinnen. Yn de oarloch wie der al wer mear te dwaan foar skûtsjeskippers, om't der te min brânstof wie. Sa kaam der wer mear silerij en mei dêrtroch waard yn 1945 in Sintrale Kommisje Skûtsjesilen (SKS) oprjochte.

Mar wêr't it tal fan wedstriidkommisjes woeks nei de oarloch, rûn it tal fan skûtsjes werom. It wie yn de jierren fyftich net mear goed mooglik foar in beropsskipper en hâld in skûtsje yn 'e feart. Dêrom binne der doe stiftings kaam dy't foar harren rekken in skûtsje oan it Skûtsjesilen dielnimme lieten. Sa is it hjoeddeiske SKS-kampioenskip ûntstien, mei skûtsjes dy't útkomme foar in stêd of doarp (ienige útsûndering hjirop is d' Halve Maen, oarspronklik it skûtsje fan (Philips) (Drachten). 

Oan Lodewijk Meeter hawwe wy te tankjen dat de wedstrydrige noch bestiet. Yn 1953, doe't it silen ôflast wurde soe troch te min dielnimmers, regele Meeter genôch boaten om de wedstriid troch dwaan te litten kinnen. Hy wie ek de earste skipper dy't in skûtsje allinnich foar wedstriden kocht.

Yn de santiger en tachtiger jierren die bliken dat it al wer mooglik wie foar ien eigner en besit in eigen skûtsje. Om't dizze skûtsjes net pasten yn it stramyn fan de SKS, hawwe harren skippers in eigen organisaasje opset, dy't de Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen (IFKS) útskriuwt. Op dy manier binne der no yn Fryslân twa kampioenskippen Skûtsjesilen.

## Literatuer
*  - *Om priis en eare. Utslaggen fan it skûtsjesilen.*,  2004, .
*  - *Met geveegde kont. Skûtsjes, schippers en wedstrijden*, 2004. 
* , *SKS skûtsjesilen*. .

## Keppeling om utens
*Skûtsjehistorie.nl
Westjeropeeske literatuer

**Westjeropeeske literatuer** is de literatuer skreaun troch Westjeropeeske skriuwers. De skriuwkulturen dêr't dizze skriuwers ta hearre, hawwe woartels yn de Klassiken en yn de Renêssânse, út it Middellânske See-gebiet. Grutte ynfloeden wienen de ûntwikkeling fan de Kristlike tsjerken, de koloniale skiednis en de trije grutte oarloggen dy't yn West-Jeropa útfjochte binne. De hjoeddeiske Westjeropeeske lannen binne yndustrialisearre demokrasyen. Yn de Westjeropeeske literatuer binne dizze mienskiplike ynfloeden werom te finen. Der binne lykwols ek grutte ferskillen troch de gefolchen dy't dizze  ûntwikkelings yn de ferskate lannen hân hawwe. 

## Skriuwers
* William Shakespeare

## Literêre figueren
* Kening Arthur
Kultuer

It begryp **kultuer** komt fan it Latynske "cultura", dat alle soarch oantsjut om eat ta waaksdom te bringen. Hjoed-de-dei wurdt it begryp kultuer yn ferskate betsjuttings brûkt.

# Kultuer yn de meast brede sin is alles dat minsken fan oare minsken oanleare. In wichtich foarbyld is taal.
# Yn it deistich spraakgebrûk wurdt mei kultuer faak saken oantsjutten sa as keunst, literatuer en arsjitektuer, mar ek noarmen en wearden binne kultuer. 
# Mei kultuer kinne ek alle aktiviteiten fan minsken bedoeld wurde, dy't net fuortendaliks te krijen hawwe mei de striid foar it fuortbestean. It is lykwols dreech om in grins te lûken.

Kultuer wurdt faak wichtich fûn, omdat op grûn fan kultuer kloften minsken ûnderskieden wurde kinne. Sa kin men, om de klam te lizzen op de eigen identiteit, en it groepsgefoel te fersterkjen, de eigen gewoanten en tradysjes útfergrutsje. Sa wurdt ûnder kultuer fan folken faak spesifyk tradysjes en gewoanten bedoeld, sa as bygelyks folksdûnsjen, tradisjoneel iten, en sa fuort hinne.

Ek lytsere kloften as folken kinne in eigen kultuer hawwe; sa kin men sprekke fan bygelyks in bedriuwskultuer. 

## Sjoch ek
* Frije tiid
* Media
* Religy
* Sport
* Subkultuer
* Tradysjes
Willem Tjerkstra

**Willem Tjerkstra** (It Heidenskip, 15 augustus 1943) is in Frysk skriuwer.

## Biografy
Willem Tjerkstra is op 15 augustus 1943 berne as soan fan Bernardus Tjerkstra en Jacoba Fortuin, op It Heidenskip, op it skûtsje *De twee gebroeders*. Op syn tsiende ferhuze er nei Terherne. 
Hy folge in oplieding ta ûnderwizer. Oant 1989 wie er aktyf as direkteur/ûnderwizer; it langst stie er oan basisskoalle *De Ark* yn Snits. Yn 1989 kaam er yn tsjinst fan it Mienskiplik Sintrum foar Underwiisbegelieding yn Ljouwert, dêr't er him ta lei op it skriuwen fan Frysk lesmateriaal en fierder einredakteur wie fan Byntwurk en stikken levere oan de learlingeblêden Sjedêrrr!!! en De Holder.

## Boekeskriuwer
Yn 1986 debutearre Tjerkstra mei it histoaryske jongereinboek *De wite kastanje*. Yn syn wurk binne twa tema's dy't faak werom komme: minsken mei maatskiplike problemen en de Twadde Wrâldkriich. Yn sawat alle wurk pleatst Tjerkstra saken yn in histoarysk ramt. Yn 1996 makke hy tegearre mei tekener Luuk Klazenga it earste oarspronklik Frysktalige stripboek yn kleur: *De reizen fan [[Tsjam]]*. Yn 2003 is him foar de trijedielige histoaryske roman * Ridder fan Snits* de Gysbert Japicxpriis takend.
Yn 2019 ferskynde it earste diel fan de rige *In Fryske Odysee*. Anno 2021 binne binne der seis dielen fan útbrocht. 

## Bibliografy
### Romans
* *Bline mosken* (ferhalebondel, 1991)
* *Finzen yn bylden* (1992)
* *Ridder fan Snits, diel I* - Rom (1999)
* *Ridder fan Snits, diel II* - Skuld (2000)
* *Ridder fan Snits, diel III* - Boete (2001)
* *Snijpunten* (2002)
* *Dokslepers* (2005)
* *Mei Russyske Mystearjes - In Fryske Odysee* (?)
* *Mei it Godsmysearje - In Fryske Odysee* (?)
* *Mei it mistearje - In Fryske Odysee* (2020)
* *Mysterieuze krêften - In Fryske Odysee* (2021)

### Berneboeken
* *De wite kastanje* (jongereinboek, 1986)
* *It fjoer fan de ûnmacht* (jongereinboek, 1987)
* *De marsbosk* (jongereinboek, 1989)
* *De oaljespinnen* (1993)
* *De rie fan fjirtjin* (jongereinboek, 1995)
* *De reizen fan Tsjam* (stripboek, 1996)
* *De [[Alvestêdetocht]] fan Tsjam* (stripboek, 1996)

## Keppeling om utens
* Webstee fan Willem Tjerkstra
Atje Keulen-Deelstra

**Atje Keulen-Deelstra** (Grou, 31 desimber 1938 -  Ljouwert, 22 febrewaris 2013), ek wol *Us Atsje* neamd, is ien fan de ferneamdste Fryske reedrydsters. Se troude mei de Jirnsummer boer Jelle Keulen. Se krigen trije bern wêrfan't de jongste, Boukje ek yn wedstrydferbân reedriden hat, mar dêryn minder suksesfol wie as har mem. Fan de beide soannen Kees en Goos helle dy lêste in beskieden sukses as keatser troch yn 1983 mei syn maten foar Jirnsum in 4e priis op de Freulepartij yn Wommels te winnen.

Yn it begjin fan de santiger jierren fan de 20e iuw helle Atsje har grutte suksessen. 
Se soe 4 kear Wrâldkampioene en 3 kear nûmer ien op in Europeesk kampioenskip wurde. Dêrneist waard se ferskate kearen Nederlânsk kampioene en wie se in betûft koartebaanrydster, sa waard hja op har 16e famkeskampioene fan Fryslân. Op de Olympyske Winterspullen 1972 yn Sapporo wûn Keulen-Deelstra in sulveren en twa brûnzen medaljes. Keulen-Deelstra waard yn 1970 ferkeazen ta Sportfrou fan it jier.

Yn 1997 ried hja inkele wiken nei't hja ferwûne rekke wie by in ferkearsûngemak noch de Alvestêdetocht. 

## Grutste suksessen

Wrâldkampioene:
* 1 maart 1970 yn West Allis
* 5 maart 1972 op It Hearrenfean
* 25 febrewaris 1973 yn Strömsund
* 24 febrewaris 1974 op It Hearrenfean

Europeesk kampioene:
* 16 jannewaris 1972 yn Ynzell
* 11 febrewaris 1973 yn Brandbu
* 3 febrewaris 1974 yn Medeo

Op 14 maart 1970 ried se in wrâldrekôr op de 1500 meter: 2.17,2.

De Alvestêdetocht lei se sawol op redens, fytsend as rinnend ôf.

## Resultaten (rest)

:*NS = net start op twadde ôfstân*

## Literatuerlist
*  (1997) *Schaatsseizoen '96-'97: 25e Jaargang 1996-1997, statistische terugblik* Stichting Schaatsseizoen, Assen
*  (2002) *All Time International Championships, Complete Results: 1889 - 2002* WSSSA-Skøytenytt, Askim
*  (1982) *Een Eeuw Nederlandse Schaatssport* Het Spectrum, Utert
*  (1974) *Us Atsje* . Alternatyf, Bûtenpost
*  (1971) *10 Jaar Topschaatsen* Luitingh, Laren (Noard-Hollân)
*  (1972) *Topschaatsen 1972* Luitingh, Laren (Noard-Hollâ)
*  (1973) *Topschaatsen 3* Luitingh, Laren (Noard-Hollân)
*  (1968) *Schaatsjaarboek 1968/69, alles over het hardrijden op de lange baan* Dico, Amsterdam
*  (1969) *Schaatsjaarboek 1969-'70, alles over het hardrijden op de lange baan* Dico, Amsterdam
*  (1970) *Schaatsjaarboek 1970-'71, alles over het hardrijden op de lange baan* Nymwegen
*  (1971) *Schaatsjaarboek 1971-'72, alles over het hardrijden op de lange baan* Nymwegen
*  (1970) *Atje Keulen-Deelstra vertelt exclusief haar story* La Rivière & Voorhoeve, Swol
*  (1970) *Heya, Heya! Het nieuwe boek van de Schaatssport* La Rivière & Voorhoeve, Swol
*  (1972) *Van Jaap Eden tot Ard Schenk* De Boekerij, Baarn
*  (1989) *Komplette Resultater Internasjonale Mesterskap 1889 - 1989: Menn/Kvinner, Senior/Junior, allround/sprint*. Veggli, Noarwegen: WSSSA-Skøytenytt (Noarsk)
*  (1972) (redaksje Dolf Koning) *Schaatsgoud '72* Teleboek NV, Bussum

## Keppelings om utens
* Atje Keulen-Deelstra by de NOC-NSF 
* Atje Keulen-Deelstra by SkateResults.com
* Statistyk op ''Speedskatingnews''
4 jannewaris

## Foarfallen
* 1752 - De *Geldermalsen*, in skip fan de Feriene Eastyndyske Kompanjy fergiet yn de Súdsineeske See. 
* 1863 - James L. Plimpton makket syn nije ferfiermiddel wrâldkundich: de rôltsjeredens. Hy freget der fuort oktroai op oan.
* 1896 - Utah wurdt as 45e steat talitten ta de Amerikaanske Uny.
* 1948 - Birma wurdt ûnôfhinklik fan it Britske Ryk.
* 1960 - Yn Stockholm wurdt it ferdrach ta stifting fan de Jeropeeske Frijhannelsassosjaasje tekene.
* 1976 - De earste ôflevering fan Sesamstraat wurdt útstjoerd.
* 1997 - 15e Alvestêdetocht, wûn troch Henk Angenent.
* 2010 - de Burj Dûbai yn Dûbai, mei 818 meter it heechste gebou fan de wrâld, wurdt iepene.

## Berne
* 1579 - Willem Teellinck, Nederlânsk predikant († 1629)
* 1643 - Isaac Newton, Ingelsk wis- en natuerkundige († 1727)
* 1760 - Jan Brouwer, Frysk predikant († 1838)
* 1785 - Jacob Grimm, Dútsk taalkundige († 1863)
* 1804 - Samuel Meyer Isaacs, Nederlânsk rabbyn († 1878)
* 1809 - Louis Braille, Frânsk útfiner († 1852)
* 1822 - Joseph J. Reynolds, Amerikaansk militêr († 1899)
* 1853 - Hidde Petrus Nicolaas Halbertsma, Frysk arsjitekt († 1929)
* 1890 - Wilhelmine Siefkes, Eastfrysk skriuwster († 1984)
* 1905 - Rienk Hendrik Kuipers, Nederlânsk predikant en fersetsman († 1945)
* 1910 - Hilde Schrader, Dútsk swimster († 1966)
* 1910 - Josephine McKim, Amerikaansk swimster († 1992)
* 1930 - Sorrell Booke, Amerikaansk akteur († 1994)
* 1942 - Ypke Gietema, Frysk politikus († 2013)
* 1949 - Klaas Jansma, Frysk sjoernalist, skriuwer en kommentator
* 1962 - Peter Steele, Amerikaansk bassist en sjonger († 2010)
* 1980 - Bobbi Eden, Nederlânsk pornoaktrise
* 1992 - Quincy Promes, Nederlânsk fuotballer
* 1997 - Gino Mäder, Switsersk hurdfytser († 2023)

## Ferstoarn
* 1066 - kening Edwert de Belider fan Ingelân (* 1004)
* 1752 - Gabriel Cramer, Switsersk wiskundige (* 1704)
* 1761 - Stephen Hales, Ingelsk fysiolooch, skiekundige, botanikus en útfiner (* 1677)
* 1908 - Anthony Winkler Prins, Nederlânsk skriuwer, ensyklopedist, dichter en predikant (* 1817)
* 1913 - Fredrik Hjalmar Johansen, Noarsk turner (* 1913)
* 1917 - Carl Ludwig Jessen, Noardfrysk keunstskilder (* 1833)
* 1932 - Sjirk Linses van der Burg, Frysk beweger en notaris (* 1863)
* 1944 - Kaj Munk, Deensk dichter en predikant (* 1898).
* 1960 - Albert Camus, Frânsk skriuwer (* 1913)
* 1965 - T.S. Eliot, Amerikaansk-Ingelsk dichter en útjouwer (* 1888)
* 1966 - Cees Rienks de Boer, Nederlânsk arsjitekt (* 1881)
* 1966 - Inga Artamonova, Russysk reedrydster (* 1936)
* 1997 - Tormod Skagestad, Noarsk skriuwer en dichter (* 1920)
* 2010 - Johan Ferrier, presidint fan Suriname (* 1910)
* 2011 - Gerry Rafferty, Skotsk sjonger (* 1947)
* 2021 - Tanya Roberts, Amerikaansk aktrise (* 1955)
* 2022 - Henny Orri, Nederlânsk aktrise (* 1925)
* 2023 - Fay Weldon, Ingelsk skriuwster (* 1931)
* 2024 - Glynis Johns, Welsk aktrise (* 1923)
6 jannewaris

## Foarfallen
* 1579 - Ferklearring fan de Uny fan Atrecht (trou oan de Spaanske kening en it Roomsk-Katolisisme ) troch Flaamske en Waalske gewesten
* 1781 - Op de Royal Square yn Saint Helier op it Kanaaleilân Jersey ferslaan de Ingelsken de Frânsken yn de Slach om Jersey.
* 1838 - Alfred Vail en Samuel Morse demonstrearje de telegraaf wêrby't de morsekoade ferfongen is troch syn morse-alfabet.
* 1841 - Grut-Brittanje beset Hong Kong. Letter dat jier wenje der al 7.500 minsken.
* 1907 - Maria Montessori iepent yn Rome har earste skoalle. 
* 1912 - It Territoarium Nij-Meksiko wurdt opheft en yn it plak dêrfan ûntstiet de Steat Nij-Meksiko, dy't as 47e steat opnommen wurdt yn 'e Feriene Steaten.
* 1929 - Heinrich Himmler wurdt de *Reichführer-SS* fan de Schutzstaffel (SS).
* 1929 - Mem Teresa komt oan yn Kolkota en begjint har wurk foar de earmste minsken fan it lân.
* 1981 - Kuorbalferiening DFD út Oentsjerk wurdt oprjochte.

## Berne

* 1367 - kening Richard II fan Ingelân († 1400)
* 1412 - Jeanne d'Arc, Frânsk heldinne († 1431)
* 1561 - Thomas Fincke, Deensk wiskundige en natuerkundige († 1656)
* 1617 - Kristoffel fan Gabel, Deenske politikus en koloniaal bestjoerder († 1673)
* 1655 - Willem van Haren († 1728)
* 1745 - Jacques Étienne Montgolfier, Frânsk ballonfarder († 1799)
* 1797 - Edward Turner Bennett, Ingelsk biolooch († 1836)
* 1842 - Salomon Siewerd de Koe, Frysk teolooch en predikant († 1886)
* 1861 - Victor Horta, Flaamsk arsjitekt († 1947)
* 1880 - Hendrik Kersken, Nederlânsk siler († 1967)
* 1882 - Fan Noli, Albaneesk politikus, geastlike, skriuwer en oersetter († 1965)
* 1912 - Frederick Manfred, Amerikaansk skriuwer († 1994)
* 1915 - Ibolya Csák, Hongaarsk heechspringster († 2006)
* 1920 - Hetty Blok, Nederlânsk aktrise, kabaretiêre, regisseur en sjongster († 2012)
* 1943 - W. Richard West jr., Amerikaansk abbekaat, aktivist en museumdirekteur
* 1944 - Alan Stivell, Bretonsk sjonger en muzikant
* 1946 - Johan Veenstra, Stellingwerfsk skriuwer en ferteller
* 1946 - Syd Barrett, Ingelsk sjonger en gitarist († 2006)
* 1955 - Rowan Atkinson, Ingelsk akteur en komyk
* 1986 - Anna Gimbrère, Nederlânsk sjoernaliste en presintatrise
* 1995 - Michaela DePrince, Amerikaansk ballerina († 2024)

## Ferstoarn
* 1022 - greve Freark fan Ferdun, Frânsk ealman (* 1000)
* 1852 - Louis Braille, Frânsk útfiner (* 1809)
* 1884 - Gregor Mendel, Eastenryksk genetikus (* 1822)
* 1919 - Theodore Roosevelt, presidint fan 'e Feriene Steaten (* 1858)
* 1948 - Giulio Gaudini, Italjaansk skermer (* 1904)
* 1983 - Shabban Shahab-ud-Din, Yndiaask hockeyer (* 1909)
* 1996 - Karoly Grosz, premier fan Hongarije (* 1930)
* 2000 - Fokje Bleeker-Dijkstra, Frysk fersetsstrider (* 1910)
* 2026 - Jaap Pop, Nederlânsk boargemaster en fotograaf (* 1941)
8 jannewaris

## Foarfallen
* 1297 - It prinsdom Monako wurdt stifte.
* 1610 - Galileo Galilei ûntdekt de moanne Io fan Jupiter. 
* 1790 - George Washington hâldt de earste State of the Union yn New York City.
* 1806 - De Kaapkoloanje komt yn Britske hannen.
* 1877 - Amerikaanske troepen ferslane de Lakota en de Noardlike Sjajinnen yn 'e Slach by Wolf Mountain, it lêste grutte treffen fan 'e Grutte Sû-Oarloch.
* 1959 - Charles de Gaulle wurdt de earste presidint fan de Frânske Fiifde Republik.
* 1962 - Yn Nederlân fynt de Treinramp by Harmelen plak, yn 'e Nederlânske provinsje Utert, wêrby't 92 minsken omkomme.

## Berne

* 1823 - Alfred Russel Wallace, Welsk biolooch († 1913)
* 1836 - sir Lourens Alma-Tadema, Frysk-Ingelsk keunstskilder († 1912)
* 1852 - Sjirk de Wal, Frysk keatser († 1909)
* 1861 - Ietje Kooistra, Frysk pedagoge en feministe († 1923)
* 1881 - John G. Neihardt, Amerikaansk dichter, publisist, skied- en folkekundige († 1973)
* 1908 - Fearless Nadia, Yndiaask aktrise († 1996)
* 1909 - Yde de Jong, Frysk keatser († 1945)
* 1913 - Lionel Emmett, Yndiaask hockeyer († 1996)
* 1928 - Jeen van den Berg, Frysk reedrider († 2014)
* 1934 - Jacques Anquetil, Frânsk hurdfytser († 1987)
* 1935 - Elvis Presley, Amerikaansk sjonger († 1977)
* 1939 - Manfred de Graaf, Nederlânsk akteur. († 2018)
* 1941 - Boris Vallejo, Perûviaansk yllustrator en boekbânûntwerper
* 1942 - Stephen Hawking, Ingelsk natuerkundige en astronoom († 2018)
* 1942 - Abram de Swaan, Nederlânsk sosjolooch
* 1946 - Johannes Westra, Frysk keatser en sportbestjoerder
* 1947 - David Bowie,  Ingelsk sjonger, songwriter en akteur († 2016)
* 1950 - Jos Hermens, Nederlânsk atleet
* 1950 - Rommy, Frysk folkssjonger († 2007)
* 1952 - Leontien Ceulemans, Nederlânsk aktrise en presintatrise († 2022)
* 1965 - Jean-Yves Lecastel, Frânsk pornoakteur
* 1979 - Sipke Ernst, Fryske skaker
* 1987 - Rob Dekay, Nederlânsk sjonger

## Ferstoarn

* 1107 - kening Edgar fan Skotlân (* 1074)
* 1642 - Galileo Galilei, Italjaansk natuerkundige en astronoom (* 1564)
* 1711 - Philips van Almonde, Nederlânsk admiraal (* 1644)
* 1880 - Joshua Norton, Amerikaansk ûndernimmer dy't himsels ta keizer fan 'e Feriene Steaten beneamde (* 1819)
* 1918 - Sake Kornelis Feitsma, Frysk ûnderwizer, dichter en oersetter (* 1850)
* 1939 - Charles Eastman, Amerikaansk histoarikus en skriuwer (* 1859)
* 1941 - Robert Baden-Powell, Ingelsk militêr en stifter fan 'e Paadfinerij (* 1857)
* 1945 - Jac. P. Thijsse, Nederlânsk natoerbeskermer (* 1865)
* 1989 - Johnny Jordaan, Nederlânsk sjonger (* 1924)
* 1994 - Hendrik Christiaan van de Leur, Nederlânsk arsjitekt (* 1898)
* 1996 - François Mitterrand, presidint fan Frankryk (* 1916)
* 2003 - Franz Drappier, Waalsk striptekener (* 1948)
* 2016 - Piet Steenkamp, Nederlânsk politikus (* 1925)
* 2017 - Akbar Hasjemi Rafsandjani, presidint fan Iraan (* 1934)
9 jannewaris

## Foarfallen
* 1317 - Filips V beslút om froulju fan troanopfolging út te sluten.
* 1788 - Konettikut wurdt, troch de  Amerikaanske Grûnwet te ratifisearjen, de 5e steat fan 'e Feriene Steaten.
* 1879 - Nei't se te hearren krigen hawwe dat se weromstjoerd wurde sille nei it Yndiaanske Territoarium (it lettere Oklahoma), besykje de Noardlike Sjajinnen dy't fêstholden wurde yn Fort Robinson, yn Nebraska, út te brekken. Dit is it begjin fan it saneamde Bloedbad fan Fort Robinson.
* 1929 - De troch Alexander Fleming ûntdekt Penisilline wurdt foar it earst brûkt.
* 1951 - It haadkertier fan de Feriene Naasjes yn New York City wurdt offisjeel iepene.

## Berne
* 1804 - Tjeerd Annes Keikes, Frysk sulversmid en medaljeur († 1886)
* 1839 - Paul Cézanne, Frânsk skilder († 1906)
* 1867 - Theodorus Marius Theresius baron van Welderen, Frysk politikus en bestjoerder († 1945)
* 1873 - Izaäk Hendrik Gosses, Frysk skiedkundige en heechlearaar († 1940)
* 1890 - Manuel Andrada, Argentynsk polo spiler († 1962)
* 1893 - Fernande Barrey, Frânsk neakenmodel († 1974)
* 1908 - Simone de Beauvoir, Frânsk skriuwster († 1986)
* 1913 - Richard Nixon, presidint fan 'e Feriene Steaten († 1994)
* 1916 - Masaharu Taguchi, Japansk swimmer († 1982)
* 1921 - Ágnes Keleti, Hongaarsk turnster († 2025)
* 1927  - Geert Bakker, Frysk rektor fan de Noardlike Leargongen († 2006)
* 1944 - Jimmy Page, Ingelsk gitarist
* 1971 - Joost Eerdmans, Nederlânsk politikus
* 1973 - Sean Paul, Jamaikaansk sjonger en dancehall-artyst
* 1976 - Emma Roche, Australysk model en aktrise
* 1981 - Julia Dietze, Dútsk aktrise
* 1989 - Michaella Krajicek, Tsjechysk-Nederlânsk tennisster
* 1993 - Ashley Argota, Amerikaansk aktrise

## Ferstoarn
* 1324 - Marco Polo, Italjaansk keapman en ûntdekkingsreizger (* 1254)
* 1514 - Anna fan Bretanje, hartoginne fan Bretanje en keninginne fan Frankryk (* 1477)
* 1872 - Evert Klazes Boorsma, Frysk keatser (* 1835)
* 1873 - keizer Napoleon III fan Frankryk (* 1808)
* 1888 - Barthelomeus Jacobus Schurer, Frysk ûnderwizer en skoalhaad (* 1792)
* 1939 - Nynke fan Hichtum, Frysk skriuwster (* 1860)
* 1962 - Jan Sjoerds Kuperus, Frysk keatser (* 1875)
* 1969 - Jacques van Egmond, Nederlânsk baanhurdfytser (* 1908)
* 1991 - Chris Baay, Nederlânsk akteur (* 1904)
* 1996 - Fearless Nadia, Yndiaask aktrise (* 1908)
* 1998 - Wiebe Keikes, Frysk argivaris (* 1922)
* 1999 - Mien Ruys, Nederlânsk túnarsjitekte (* 1904)
* 2001 - Carol W. Voges,  Nederlânsk yllustrator en skriuwer (* 1925)
* 2017 - Chuck Deely, Haachsk strjitmuzikant (* 1954)
* 2012 - Ger van Norden, Nederlânsk keunstskilder en grafikus (* 1927)
* 2022 - Bob Saget, Amerikaansk komyk, akteur en presintator (* 1956)
10 jannewaris

## Foarfallen
* 49 f.Kr. - Julius Caesar stekt de Rubikon oer, wêrmei't er in ynterne Romeinske oarloch begjint.
* 1806 - Nederlânske kolonisten yn de Kaapkoloanje jouwe harren oer oan de Britten.
* 1901 - Yn Texas wurdt oalje ûntdutsen.
* 1920 - Stifting fan de Folkebûn yn Genêve.
* 1929 - Publikaasje fan de earste strip fan Kuifje.
* 1946 - De earste algemiene gearkomste fan de Feriene Naasjes hat plak yn Londen, der binne 51 lannen oanwêzich.
* 1967 - Prinses Margriet boasket mei master Pieter van Vollenhoven.
* 1984 - De Feriene Steaten en it Fatikaan begjinne nei 117 jier wer mei diplomatike bannen.
* 1999 - Twa fammen komme om as trije mannen tolve kûgels ôfsjitte op de door fan Café Bacchus yn Garkum.

## Berne
* 1480 - keizer Maksimiliaan I fan it Hillige Roomske Ryk († 1530)
* 1480 - Margareta fan Savoaye, lânfâdesse fan 'e Nederlannen († 1530)
* 1755 - Douwe Egberts, Frysk ûndernimmer († 1806)
* 1769 - Michel Ney, Frânsk maarskalk († 1815)
* 1818 - Dirk Postma, Frysk predikant († 1890)
* 1844 - Jitse de Groot, Frysk skoalmaster, bankdirekteur en ferieningsman († 1910)
* 1851 - Jacobus Kapteyn, Nederlânsk astronoom († 1922)
* 1869 - Grigori Raspûtin, Russysk mystikus († 1916)
* 1903 - Voldemar Väli, Estysk wrakselder († 1997)
* 1915 - Joseph Galibardy, Yndiaask hockeyer († 2011)
* 1924 - Eduardo Chillida, Spaansk byldhouwer († 2002)
* 1935 - Ronnie Hawkins, Amerikaansk sjonger († 2022)
* 1937 - Rindert Straatsma, Frysk bestjoerder en frisiast († 2006)
* 1939 - Scott McKenzie, Amerikaansk sjonger († 2012)
* 1945 - Rod Stewart, Ingelsk sjonger
* 1948 - Bernard Thévenet, Frânsk hurdfytser 
* 1949 - George Foreman, Amerikaansk bokser († 2025)
* 1965 - Abe de Vries, Frysk dichter en oersetter
* 1971 - Theuns Jordaan, Súdafrikaansk sjonger en lietsjeskriuwer († 2021)
* 1982 - Pieter-Jan Postma, Frysk siler
* 1986 - Maartje Roos, Frysk fotografe en byldzjend keunstneresse
* 1992 - Katee Owen, Amerikaansk webcamgirl

## Ferstoarn
* 1625 - Sybrandus Lubbertus, Eastfrysk teolooch en heechlearaar (* 1556)
* 1775 - Jemeljan Pûgatsjov, Russysk opstanneling (* 1740 of 1742)
* 1778 - Carolus Linnaeus (Karl von Linné), Sweedsk biolooch (* 1707)
* 1862 - Samuel Colt, Amerikaansk wapensmid en ûndernimmer (* 1814)
* 1917 - William Frederick Cody (Buffalo Bill), Amerikaansk jager, ferkenner en artyst (* 1846)
* 1934 - Anne Tsjibbes van der Meulen, Frysk ûnderwizer en keunstsamler (* 1862)
* 1971 - Coco Chanel, Frânsk modeûntwerpster (* 1883)
* 1984 - Toivo Loukola, Finsk lange-ôfstânsdraver (* 1902)
* 2005 - Jan Bearn Singelsma, Frysk politikus (* 1914)
* 2007 - Herman Bode, Nederlânsk fakbûnsbestjoerder (* 1925)
* 2014 - Allard van der Scheer, Nederlânsk akteur (* 1928)
* 2016 - David Bowie,  Ingelsk sjonger, songwriter en akteur (* 1947)
* 2017 - Roman Herzog, presidint fan Dútslân (* 1934)
* 2020 - Kabûs bin Saïd al-Saïd, sultan fan Omaan (* 1940)
* 2021 - Joop Mulder, Frysk teäterprodusint (* 1953)
* 2022 - Nils Århammar, Sweedsk taalkundige (* 1931)
11 jannewaris

## Foarfallen
* 532 - Yn Konstantinopel barst it Nika-oproer los, dêr't 30.000 deaden by falle.
* 1882 - De earste stoomtram rydt tusken Snits en Boalsert.
* 1942 - Japan ferklearret de oarloch oan Nederlân.
* 1965 - It Lemster Manljuskoar wurdt oprjochte.
* 1972 - East-Pakistan wurdt it lân Banglades.

## Berne
* 1553 - Steyn Maltisten, Deensk-Frysk hierling en ofsier († 1611)
* 1767 - Gerrit van der Wielen, Frysk arsjitekt († 1858)
* 1815 - sir John Alexander Macdonald, premier fan Kanada († 1891)
* 1847 - Hendrik Goeman Borgesius, Nederlânsk politikus († 1917)
* 1885 - Lorenz Conrad Peters, Noardfrysk skriuwer en learaar († 1949)
* 1895 - Laurens Hammond, Amerikaansk yngenieur en útfiner († 1973)
* 1898 - Hans Kirk, Deensk skriuwer († 1962)
* 1929 - Nicoletta Orsomando, Italjaanske presintatrise († 2021)
* 1933 - Adèle Bloemendaal, Nederlânsk aktrise, kabaretiêre en sjongster († 2017)
* 1936 - Meindert Leerling, Nederlânsk politkus en sjoernalist († 2021)
* 1943 - Edwin Rutten, Nederlânsk sjonger en presintator
* 1947 - Carry Geijssen, Nederlânsk reedrydster
* 1952 - Diana Gabaldon, Amerikaansk skriuwster
* 1977 - Anni Friesinger, Dútsk hurdrydster
* 1983 - André Myhrer, Sweedsk skyer
* 2000 - Marrit Steenbergen, Frysk swimster

## Ferstoarn
* 705 - paus Jehannes VI (* 6??)
* 1641 - Juan Martínez de Jáuregui y Aguilar, Spaansk dichter en skilder (* 1583) 
* 1791 - William Williams Pantycelyn, Welsk hymneskriuwer en predikant (* 1717)
* 1928 - Thomas Hardy, Ingelsk skriuwer (* 1840)
* 1966 - Alberto Giacometti, Italjaansk byldhouwer (* 1901)
* 1991 - Carl Anderson, Amerikaansk natuerkundige en Nobelpriiswinner (* 1905)
* 1991 - Uke Tellegen-Veldstra, Frysk politikus (* 1910)
* 2002 - Gerrit Brokx, Nederlânsk politikus (* 1933)
* 2010 - Miep Gies, Nederlânsk fersetsfrou, freondinne fan Anne Frank (* 1909)
* 2010 - Hugo Roepel, Frysk masseur en sportfersoarger (* 1936)
* 2014 - Ariel Sharon, premier fan Israel (* 1928)
* 2014 - Keiko Awaji, Japansk aktrise (* 1933)
* 2024 - Arie van der Valk, Nederlânsk hoareka ûndernimmer (* 1929)
12 jannewaris

## Foarfallen
* 1536 - Menno Simons brekt foargoed mei de Katolike Tsjerke, jout syn amt fan pastoar op en wurdt dopersk. 
* 1807 - Buskrûdramp yn Leien, in krûdskip ûntploft midden yn de stêd.
* 1875 - Kwang-su wurdt keizer fan Sina. 
* 1964 - By in bloedige steatsgreep wurdt Djamsjyd bin Abdûlla, de lêste sultan fan Sansibar ôfset. De Folksrepublyk Sansibar en Pemba wurdt útroppen.
* 1970 - Biafra kapitulearret en bliuwt part fan Nigearia.

## Berne
* 1628 - Charles Perrault, Frânsk mearkeskriuwer († 1703)
* 1729 - Edmund Burke, Iersk filosoof en politikus († 1797)
* 1759 - Johan Valckenaer, Frysk heechlearaar en politikus († 1821)
* 1863 - Outram Bangs, Amerikaansk biolooch († 1932)
* 1873 - Spiridon Louis, Gryksk maratonrinner († 1940)
* 1876 - Jack London, Amerikaansk skriuwer († 1916)
* 1893 - Hermann Göring, Dútske politikus en oarlochsmisdiediger (*1946)
* 1916 - P.W. Botha, presidint fan Súd-Afrika († 2006)
* 1944 - Joe Frazier, Amerikaansk bokser († 2011)
* 1946 - Cas Spijkers, Nederlânsk tillefyzjekok († 2011)
* 1951 - Rush Limbaugh, Amerikaansk radiopresintator († 2021)
* 1951 - Kirstie Alley, Amerikaansk aktrise († 2022)
* 1954 - Howard Stern, Amerikaansk radiopresintator
* 1963 - Cheri Honkala, Amerikaansk aktiviste
* 1979 - Johnny de Mol, Nederlânsk akteur en presintator
* 1982 - Cherokee, Amerikaansk pornoaktrise
* 1988 - Romi Rain, Amerikaansk pornoaktrise

## Ferstoarn
* 1519 - keizer Maksimiliaan I fan it Hillige Roomske Ryk (* 1459)
* 1578 - Katarina fan Eastenryk, keninginne-gemalinne fan Portegal (* 1507)
* 1665 - Pierre de Fermat, Frânsk wiskundige (* 1601)
* 1759 - prinsesse Anna fan Hannover, regintesse fan Fryslân, Grinslân en Drinte (* 1709) 
* 1874 - Herman Christiaan van Hall, Nederlânsk botanikus en lânboukundige (* 1801)
* 1886 - Tjeert Eernstman, Frysk keunstskilder en tekenlearaar (* 1801)
* 1901 - Eeltsje Holtrop van der Zee, Frysk skipsbouwer (* 1824)
* 1940 - Nikolaj Strûnnikov, Russysk reedrider (* 1886)
* 1976 - Agatha Christie, Ingelsk skriuwster (* 1890)
* 1982 - Rinze Hempenius, Frysk politikus (* 1918)
* 1988 - Taeke Cnossen, Frysk sjoernalist en bestjoerder (* 1896)
* 2003 - Maurice Gibb, Ingelsk-Australysk sjonger (fan de Bee Gees) (* 1949)
* 2013 - Harold Crowchild, Kanadeesk rodeocowboy en soldaat (* 1915)
* 2015 - Wam de Moor, Nederlânsk  literatuerkritikus en skriuwer (* 1936)
* 2020 - Aart Staartjes, Nederlânsk akteur en presintator (* 1938)
* 2026 - Robert Jensen, Nederlânsk telefyzjepresintator (* 1973)
13 jannewaris

## Foarfallen
* 888 - Odo wurdt kening fan de Franken.
* 1049 - Floaris I wurdt greve fan Hollân.
* 1846 - De Meksikaansk-Amerikaanske Oarloch brekt út oer it striidpunt fan 'e Amerikaanske anneksaasje fan Teksas.
* 1910 - Earste radio-útstjoering.
* 1915 - In ierdskodding yn Avezzano, Itaalje kosset 29.800 minsken it libben.
* 1939 - By boskbrânen yn Austraalje brând 20.000 kante kilometer lân ôf, 71 minsken komme om.
* 1991 - It leger fan de Sovjet-Uny falt Litouske pro-ûnôfhinkliken oan yn Vilnius.

## Berne
* 101 - Lusius Aelius Fearus, Romeinsk prins (* 138)
* 1596 - Jan van Goyen, Nederlânsk keunstskilder († 1656)
* 1763 - Pieter Cats, Frysk keapman en deputearre († 1832)
* 1898 - Kaj Munk, Deensk predikant en dichter († 1944)
* 1920 - Abraham Willink, Frysk-Argentynsk entomolooch († 1998)
* 1938 - Chris de Korte, Nederlânsk judo trainer († 2024)
* 1943 - Johan Habekothé, Frysk waarman († 2023)
* 1951 - Pieter Groenier, Nederlânsk akteur († 2014)
* 1956 - Jan Schulting, Frysk fuotballer en fuotbaltrener
* 1966 - Leo Visser, Nederlânsk hurdrider
* 1970 - Marco Pantani, Italjaansk hurdfytser († 2004)
* 1970 - Anna-Marie Goddard, Frysk neakenmodel
* 1974 - Julia Tchernei, Oekraynsk pornoaktrise
* 1977 - Orlando Bloom, Ingelsk akteur

## Ferstoarn
* 888 - kening Karel de Grouwe fan it Eastfrankyske Ryk (* 839)
* 1049 - greve Durk IV fan Hollân (* 10??)
* 1177 - hartoch Hindrik II fan Eastenryk (* 1107)
* 1599 - Edmund Spenser, Ingelsk dichter (* 1552 of 1553)
* 1696 - Folkert Bock, Frysk keunstskilder (* 16??)
* 1722 - François Halma, Frysk (lânskips)printer (* 1653)
* 1929 - Wyatt Earp, Amerikaansk plysjeman, revolverman en ikoan fan it Wylde Westen (* 1848)
* 1941 - James Joyce, Iersk skriuwer (* 1882)
* 1978 - Hubert Humphrey, Amerikaansk politikus (* 1911)
* 1996 - Pieter Willem ter Haar, Nederlânsk boargemaster (* 1904)
* 2015 - Dirk van der Veen, Frysk skriuwer (* 1965)
* 2018 - Haije Sybesma, Frysk politikus (* 1938)
* 2026 - Annemarie Prins, Nederlânsk aktrise (* 1932)
* 2026 - Claudette Colvin, Amerikaansk minskerjochte-aktiviste (* 1939)
14 jannewaris

## Foarfallen
* 1539 - Spanje aneksearret Kuba.
* 1690 - De klarinet wurdt útfûn, yn it Dútske Neurenberg. 
* 1814 - By de Frede van Kiel ferliest Denemark Noarwegen oan Sweden en Helgolân oan Grut-Brittanje
* 1903 - Yn Amsterdam brekt in spoarweistaking út.
* 1907 - By in ierdskodding yn Kingston, Jamaika, komme mear as tûzen minsken om it libben.
* 1914 - Henry Ford fynt de rinnende bân út.
* 2000 - In tribunaal fan de Feriene Naasjes leit fiif Bosnysk Kroaten straffen op oant de 25 jier foar it fermoardzjen fan 100 moslims yn Bosnje yn 1993.

## Berne
* 1705 - Jean-Baptiste Bouvet de Lozier, Frânsk seefarder († 1786)
* 1798 - Isaäc da Costa, Nederlânsk dichter en skiedkundige († 1860)
* 1798 - Johan Rudolph Thorbecke, Nederlânsk politikus († 1872)
* 1817 - Harmen Sytstra, Frysk skriuwer († 1862)
* 1843 - James Madison DeWolf, Amerikaansk legerdokter († 1876)
* 1851 - Théophile de Bock, Nederlânsk keunstskilder († 1904)
* 1889 - Mar. Naberman, Frysk musikus en muzykpedagooch († 1968)
* 1896 - John Dos Passos, Amerikaansk dichter († 1970)
* 1913 - Siep van den Berg, Frysk keunstskilder en byldhouwer († 1998)
* 1917 - Ap Sok, Nederlânsk grafikus en yllustrator († 2004)
* 1929 - Jaap Wolthuizen, Frysk krúswurdpuzelmakker († 2017)
* 1937 - Bernlef, Nederlânsk skriuwer en dichter († 2012)
* 1941 - Faye Dunaway, Amerikansk aktrise
* 1942 - Gerben Karstens, Nederlânsk hurdfytser († 2022)
* 1952 - Joke Bruijs, Nederlânsk sjongster en aktrise († 2025)
* 1966 - Astrid Kersseboom, Nederlânsk nijslêzeresse
* 1966 - Paul Elstak, Nederlânsk DJ
* 1966 - Marko Hietala, Finsk bassist
* 1968 - Johnni Black, Amerikaansk pornoaktrise
* 1969 - Dave Grohl, Amerikaansk muzikant
* 1970 - Victoria Givens, Amerikaansk pornoaktrise
* 1975 - Taylor Hayes, Amerikaansk pornoaktrise

## Ferstoarn
* 1742 - Edmond Halley, Ingelsk astronoom (* 1656)
* 1898 - Lewis Carroll, Ingelsk berneboekeskriuwer en wiskundige (* 1832)
* 1929 - Cornelis Lely, Nederlânsk yngenieur, wetterboukundige en politikus (* 1854)
* 1935 - Doeke Meintema, Frysk arsjitekt (* 1877)
* 1957 - Humphrey Bogart, Amerikaansk akteur (* 1899)
* 1960 - Karl Bähre, Dútsk wetterpoloër (* 1899)
* 1966 - Bill Carr, Amerikaansk atleet (* 1909)
* 1972 - kening Freark IX fan Denemark (* 1899)
* 1978 - Harold Abrahams, Ingelsk sprinter (* 1899)
* 1978 - Kurt Gödel, Eastenryksk-Amerikaansk wiskundige (* 1906)
* 1994 - Ivan Fuqua, Amerikaansk atleet (* 1909)
* 1996 - Jacques Lebrun, Frânsk siler (* 1910)
* 1997 - Mari van Buijtenen, Nederlânsk argivaris (* 1911)
* 2010 - Rowland Wolfe, Amerikaansk turner (* 1914)
* 2010 - Henk Neuman, Frysk sjoernalist en bestjoerder (* 1926)
* 2016 - Alan Rickman, Ingelsk akteur (* 1946)
* 2021 - Jan de Vries, Frysk motorkoereur (* 1944)
* 2023 - Lieuwe Westra, Frysk hurdfytser (* 1982)
* 2025 - Jack Kooistra, Frysk sjoernalist (* 1930)
15 jannewaris

## Foarfallen
* 1909 - Feriening De Fryske Alve Stêden wurdt oprjochte om de Alvestêdetocht te organisearjen. 
* 1975 - Angoala wurdt ûnôfhinklik fan Portegal.
* 1992 - Jûgoslaavje wurdt split.
* 2001 - Wikipedia, in projekt foar it skriuwen fan in rjochtenfrije ensyklopedy yn Wikifoarm, krijt net-tagong (Wikipedy-dei).

## Berne
* 1591 - David fan Goorle, Nederlânsk filosoof en natuerkundige († 1612)
* 1807 - Hermann Burmeister, Dútsk-Argentynsk ûndekkingsreizger en biolooch († 1892)
* 1876 - Abdûlazyz ibn Saûd, stifter en kening fan Saûdy-Araabje († 1953)
* 1893 - A. Leslie Scott, Amerikaansk skriuwer († 1974)
* 1900 - William Heinesen, Fêreusk skriuwer († 1991)
* 1900 - César Domela Nieuwenhuis, Nederlânsk keunstner († 1992)
* 1901 - Paulus Folkertsma, Frysk komponist, bestjoerder en ûnderwizer († 1972)
* 1905 - Rowland George, Ingelsk roeier († 1997)
* 1905 - Berend Joukes Fridsma, Frysk taalkundige en frisiast († 2005)
* 1907 - Janusz Kusociński, Poalsk atleet († 1940)
* 1910 - Raymond Bass, Amerikaansk turner († 1997)
* 1918 - Gamal Abdel Nasser, presidint fan Egypte († 1970)
* 1929 - Martin Luther King, Amerikaansk predikant en minskerjochte-aktivist († 1968)
* 1930 - Hylkje Goïnga, Frysk skriuwster († 2001)
* 1945 - Gjalt Blaauw, Frysk keunstner 
* 1949 - Tsjêbbe Hettinga, Frysk dichter († 2013)
* 1972 - Kobe Tai, Amerikaansk pornoaktrise
* 1979 - Ariella Ferrera, Kolombiaansk pornoaktrise
* 1984 - Keiran Lee, Ingelsk pornoakteur
* 1996 - Dove Cameron, Amerikaansk aktrise

## Ferstoarn
* 41 - keizer Kaligula fan it Romeinske Ryk (* 12).
* 1914 - Waling Dykstra, Frysk skriuwer (* 1821)
* 1973 - Anfesia Shapsnikoff, Amerikaansk aktiviste en kuorker (* 1901)
* 1998 - Duncan McNaughton, Kanadeesk heechspringer (* 1910)
* 2005 - Riemie Huismans-Bosklopper, Frysk waadrinster (* 1917)
* 2022 - Frank Leyendekker, Frysk-Amerikaansk boer en hynsteman (* 1928)
* 2022 - Candy Manson, Amerikaansk pornoaktrise (* 1983)
* 2025 - Linda Nolan, Iersk sjongster (* 1959)
16 jannewaris

## Foarfallen
* 1219 - De Sint-Marsellusfloed soarget foar grutte oerstreamings yn Fryslân.
* 1362 - De stêd Rungholt op it eardere waadeilân Strân ferdwynt yn see by de Sint-Marsellusfloed ("Grutte Mandraeke", grutte ferdrinking fan minsken).
* 1547 - De 17-jierrige Ivan IV mei de bynamme *de Ferskriklike*, wurdt ta (earste) Tsaar fan alle Russen kroane.
* 1556 - Philip II wurdt kening fan Spanje en fan de Nederlannen. 
* 1795 - De Frânsen besette Utert.
* 1972 - Atje Keulen-Deelstra wurdt Jeropeesk kampioene yn Ynzell

## Berne
* 1504 - paus Pius V († 1572)
* 1626 - Lucas Achtschellinck, Flaamsk keunstskilder († 1699)
* 1840 - Edmond Guerrier, Amerikaansk keapman en tolk († 1921)
* 1853 - André Michelin, Frânsk ûndernimmer († 1931)
* 1875 - John Dykstra, Amerikaansk politikus († 1959)
* 1902 - Eric Liddell, Skotsk hurdrinner († 1945)
* 1918 - Nel Benschop, Nederlânsk dichteresse († 2005)
* 1920 - Kor Ket, Frysk fioelist en dirigint († 1955)
* 1923 - Willem Aantjes, Nederlânsk politikus († 2015)
* 1932 - Dian Fossey, Amerikaansk biologe en natoerbeskermster († 1985)
* 1957 - Jan van der Kooi, Nederlânsk keunstner

## Ferstoarn
* 1957 - Arturo Toscanini, Italjaansk dirigint (* 1867)
* 1971 - Philippe Thys, Belgysk hurdfytser (* 1889)
* 1982 - Jan Kostelijk, Frysk sportbestjoerder (* 1900)
18 jannewaris

## Foarfallen
* 350 - Generaal Magnentius ferdriuwt Konstans I út Rome en docht him dea.
* 1778 - De ûntdekking fan Hawaï troch de Britske seefarder James Cook. Hy neamd de arsjipel de 'Sandwicheilannen'.
* 1929 - Eije Wijkstra makket yn it Grinslanner Grootegast fjouwer fjildwachters dea dy't syn minnaresse Aaltsje van der Tuin by him weihelje wolle.
* 1963 - De Alvestêdetocht wurdt ferriden ûnder bare omstannichheden, Reinier Paping wint.
* 1977 - Yn Austraalje komme by in treinramp yn in foarstêd fan Sydney 83 minsken om it libben.

## Berne
* 1657 - Hindrik Kasimir II fan Nassau-Dietz, steedhâlder fan Fryslân, Grinslân en Drinte († 1696)
* 1867 - Rubén Darío, Nikaragûaansk dichter, skriuwer en sjoernalist († 1916)
* 1896 - Ville Ritola, Finsk lange-ôfstânsdraver († 1982)
* 1902 - Alie van den Bos, Nederlânsk turnster († 2003)
* 1906 - Leslie Southwood, Ingelsk roeier († 1986)
* 1907 - Lina Haag, Dútsk fersetsstriidster († 2012)
* 1911 - Danny Kaye, Amerikaansk akteur en komyk († 1987)
* 1926 - Hannie van Leeuwen, Nederlânsk politika († 2018)
* 1928 - Tony Feitsma, Frysk taalkundige en publisiste († 2009)
* 1929 - Tsjerk Vermaning, Nederlânsk amateur-argeolooch († 1987)
* 1934 - Raymond Briggs, Ingelske berneboekeskriuwer († 2022)
* 1937 - John Hume, Noardiersk politikus en Nobelpriiswinner († 2020)
* 1955 - Hans van Tongeren, Nederlânsk akteur († 1982)
* 1966 - Klaas Geert Bakker, Nederlânsk programmamakker en redakteur
* 1967 - Pieter Huistra, Frysk fuotballer en fuotbaltrener
* 1989 - Janna Eijer, Frysk sjongster/dûnster en tekstskriuwster
* 1996 - Sarah Gilman, Amerikaansk aktrise

## Ferstoarn
* 1586 - Margareta fan Parma, lânfâdesse fan 'e Nederlannen (* 1522)
* 1677 - Jan van Riebeeck, Nederlânsk keapman en stifter fan 'e Kaapkoloanje (* 1619)
* 1725 - Wigerus Vitringa, Frysk abbekaat en keunstskilder (* 1657)
* 1859 - Alfred Vail, Amerikaansk yngenieur en útfiner (* 1807)
* 1936 - Rudyard Kipling, Ingelsk skriuwer en dichter (* 1865)
* 1957 - Álvaro Gestido, Oerûguayaansk fuotballer (* 1907)
* 1958 - Beatrix de Rijk, (earste) Nederlânsk piloate (* 1883)
* 1974 - Lykle Miedema, Frysk fabrikant fan lânbou-ark (* 1905)
* 1982 - Huang Xianfan, Sineesk skiedkundige (* 1899)
* 2005 - Robert Moch, Amerikaansk roeier (* 1914)
* 2005 - Johan de Jong, Frysk moardslachtoffer (* 1950)
* 2011 - Albert Mulder, Frysk samler en beskriuwer fan âld ark (* 1921)
* 2021 - Hans de Boer, Nederlânske ûndernimmer en bestjoerder (* 1955)