open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ménage à trois

***Ménage à trois*** (útspr.: [me:'na:ʒ a tʀwa]; likernôch: "meenaazj a trwa") is in Frânske term dy't letterlik "hûshâlding fan trije" betsjut. Oarspronklik waard dêrmei ferwiisd nei in oerienkomst wêrby't trije minsken ien húshâlding foarmje en ek seksuële omgong mei-inoar hawwe as ûnderdiel fan in duorjende relaasje. Tsjintwurdich wurdt it begryp breder brûkt, en kin mei *ménage à trois* ek in oerienkomst bedoeld wurde wêrby't trije minsken yn ien hûs gearlibje sûnder needsaaklikerwize seksuële omgong mei-inoar te hawwen. De term is lykwols bekender as synonym foar triootsje: trije minsken dy't (meast flechtich) seksueel kontakt mei-inoar hawwe. Dêrtroch hat *ménage à trois* in suggestive lading krigen dy't op seksualiteit tsjut.
Opposysje (polityk)

**Opposysje**, fan it Frânske *opposition* ("wjerstân") is yn 'e polityk in sammelnamme foar alle politike partijen dy't op in stuit net yn it regear (op lanlik nivo), it Kolleezje fan Deputearre Steaten (op provinsjaal nivo) of it Kolleezje fan Boargemaster en Wethâlders (op gemeentlik nivo) sitte. Sokke partijen wurde **opposysjepartijen** neamd. 

In útsûnderingsposysje nimme partijen yn 'e lanlike polityk yn dy't ôfspraken makke hawwe om in minderheidsregear te stypjen troch gedoochstipe te jaan. Sokke partijen wurde meastal net ta de opposysje rekkene, ek al hawwe se gjin sit yn it regear. De fraksjefoarsitter fan 'e opposysjepartij mei de measte sitten wurdt meastal oantsjut as de **opposysjelieder**. Yn diktatueren wurdt it fieren fan opposysje as yllegaal sjoen en wurde opposysjeleden dêrom ferfolge en ûnderdrukt. Yn demokrasyen foarmet de opposysje lykwols in ûnferfrjemdber part fan it oerheidsprinsipe.
Plattelân

It **plattelân** is yn prinsipe alle gebiet dat him bûten de beboude kom befynt. As synonimen sprekt men ek wol fan **lanlik gebiet** of **op 'e romte** (yn 'e sin fan: "se wennen yn in arbeidershúske op 'e romte"). It plattelân bestiet yn Fryslân benammen út greiden en ikkers foar agrarysk gebrûk, mei pleatsen, buorskippen, útbuorrens en hjir en dêr in hûs dat alhiel op himsels stiet. Ek bosken, fean en heidegebiet wurde ta it plattelân rekkene. Yn 'e romtlike oardering is it plattelân it tsjinstelde fan 'e stêd; yn dat ramt wurde faak ek de (lytsere) doarpen ûnder de oantsjutting 'plattelân' beflapt.

It plattelân ûnderskiedt him net inkeld fan stêden en gruttere doarpen troch folle minder bebouwing en in folle legere befolkingstichtens, mar ek troch kulturele, maatskiplike en politike ferskillen. Yn polityk en maatskiplik opsjoch binne plattelânsbewenners oer it algemien in stik konservativer as stedsjers. Troch de legere befolkingstichtens binne der folle minder foarsjennings as yn 'e stêd, lykas iepenbier ferfier, ynstellings op it mêd fan medyske soarch, bibleteken, winkels, kafees, restaurants, teäters en museä. Op it plattelân wurdt sadwaande faak sein fan: "as men wat wol, dan moat men nei stêd." 

It brekme oan foarsjennings wurket befolkingskrimp yn 'e hân, nammenste mear om't der op it plattelân ek net in protte wurk foarhâns is. Foarhinne, doe't op eltse pleats noch ferlet wie fan ferskate boere-arbeiders, liek dat hiel oars, mar oan dy sitewaasje kaam in ein doe't yn 'e 1950-er jierren de meganisaasje fan 'e lânbou ynsette. Sadwaande is it benammen foar de âlderein, dy't net mear sa maklik op 'en paad kin, faak dreech om op it plattelân wenjen te bliuwen. Ek in grut part fan 'e jongerein tsjocht fuort om yn 'e stêden te studearjen, en bliuwt dêr netiid faak hingjen. Foar al dy beswieren oer stiet dat it plattelân folle mear rêst, romte en gemoedlikens biedt as de stêden.
Timpelynstitút

It **Timpelynstitút** (Hebriuwsk: מכון המקדש; Ingelsk: *The Temple Institute*) is in museum, ûndersyksynstitút en edukatyf sintrum yn de Alde Stêd fan Jeruzalim. It waard oprjochte yn 1987 en is wijd oan de twa timpels yn Jeruzalim (de Earste Timpel en Twadde Timpel).

## Galery

File:The Golden Menorah on the way to the Western Wall in the Jewish Quarter, Jerusalem.jpg|De Goudene Menoara oan 'e wei nei de Klaachmuorre
File:רחבת המנורה - 1.jpg|It Ha-Menorah Plein, dêr't it Timpelynstitút fêstige is


## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan it Timpelynstitút
Noardlike Panhandle fan West-Firginia

De **Noardlike Panhandle fan West-Firginia** oftewol it "noardlike panhânsel fan West-Firginia", is in diel fan 'e Amerikaanske steat West-Firginia dat útstiket nei it noarden ta. It is ien fan twa útstykjende dielen fan 'e steat; it oare is de Eastlike Panhandle fan West-Firginia. De Noardlike Panhandle leit ynklamme tusken de buorsteaten Ohio yn it westen en noarden en Pennsylvania yn it easten. De westgrins wurdt foarme troch de rivier de Ohio, wylst it gebiet yn it suden oan 'e rest fan West-Firginia fêstsit. 

De Noardlike Panhandle bestiet tanksij de lânoanspraken fan 'e oarspronklike Britske koloanje Firginia, dy't foar in konflikt soargen mei de koloanje Pennsylvania, dy't it gebiet as syn eigen besit beskôge. Dizze strideraasje waard yn 'e 1780-er jierren yn it foardiel fan Firginia beslist, en doe't West-Firginia him yn 1863 ôfskate fan 'e Amerikaanske steat Firginia, kaam de Noardlike Panhandle sadwaande by de nije steat te hearren.

Hjoed de dei bestiet de Noardlike Panhandle bestjoerlik út fjouwer countys, dy't yn 'e smelle krite op in inkelfâldige rige lizze. Fan noard nei súd binne dat: 
* Hancock County
* Brooke County
* Ohio County
* Marshall County
Yn West-Firginia sels wurdt faak ek Wetzel County noch ta de Noardlike Panhandle rekkene, dat net yn it eigentlike útstykjende diel fan 'e steat leit, mar drekt súdlik dêrfan, tsjin Marshall County oan. As men útgiet fan allinnich de fjouwer noardlike countys, dan beslacht de Noardlike Panhandle yn totaal in oerflak fan 1.556&nbsp;km². Neffens de Amerikaanske folkstelling fan 2010 hie it gebiet doe in befolking fan 132.000 minsken, wat delkomt op in befolkingstichtens fan 84,8 minsken de km². De grutste stêd yn 'e Noardlike Panhandle is Wheeling, dat mei 28.000 ynwenners yn grutte it fyfde plak fan hiel West-Firginia is. 

De Noardlike Panhandle fan West-Firginia leit feitliks benoarden de Mason-Dixonline (dy't de grins tusken Marshall County en Wetzel County folget. Dat wie yn 'e njoggentjinde iuw de skiedsline tusken de slavehâldende steaten fan it Amerikaanske Suden en de frije Noardlike steaten. Mei as gefolch dêrfan hawwe de ynwenners fan 'e Noardlike Panhandle gefoelsmjittich net folle op mei it Suden, hoewol't West-Firginia as gehiel dêr wol ta rekkene wurdt. Op it mêd fan 'e pleatslike kultuer heart de Noardlike Panhandle lykwols eins by it Amerikaanske Midwesten, en troch de neite fan it gebiet ta de grutte stêd Pittsburgh, yn it oanswettende Pennsylvania, is men dêr ekonomysk fierhinne op rjochte. De pleatslike ekonomy stipet benammen op 'e stiel- en glêsyndustry, hoewol't in protte fabriken sûnt de 1970-er jierren tichtgien binne. Datoangeande wurdt de Noardlike Panhandle gauris ta de saneamde *[[Rust Belt]]* rekkene. Fierders is de mynbou wichtich, mei't yn it gebiet ek it Stienkoalfjild fan de Panhandle leit.
Opposysje

(fan it Frânske *opposition*, "wjerstân")

* opposysje (polityk), in sammelnamme foar alle politike partijen dy't op in beskaat stuit net diel útmeitsje fan it regear fan in lân
* opposysje (skaken), in sitewaasje út it skaken wêrby't de beide keningsstikken op deselde line, rige of diagonaal foarinoaroer steane
* opposysje (astronomy), in sitewaasje yn 'e astronomy wêrby't de Ierde tusken in oare planeet en de sinne yn stiet
* opposysje (fysiology), de anatomyske pleatsing fan 'e tomme foar de oare fjouwer fingers fan 'e hân oer
Gemini Award

De ***Gemini Awards*** wiene in groep Kanadeeske prizen dy't op jierlikse basis útrikt waarden foar de bêste Kanadeeske tillefyzjeproduksjes. De organisaasje dy't de útrikking fersoarge en de winners útornearre, wie de Academy of Canadian Cinema and Television (ACCT). De Gemini Awards waarden yn 1986 nei foarbyld fan 'e Amerikaanske Emmy Awards ynsteld, ta ferfanging fan 'e âldere ACTRA Awards. Se waarden útrikt yn mar leafst 87 ûnderskate kategoryen (foar in komplete opsomming, sjoch hjirre). 

De Gemini Awards besloegen allinnich de Ingelsktalige Kanadeeske tillefyzje; foar de Frânsktalige tillefyzje wiene der aparte prizen, de Prix Gémeaux. De earste útrikking fan 'e Gemini Awards fûn plak yn 1986 en de lêste yn 2011. Dêrnei kundige de ACCT yn 2012 oan dat de Gemini's en de Genie Awards opheft wurde soene, om plak te meitsjen foar in nije priis dy't alle foarmen fan media yn Kanada beslaan soe, ynkl. tillefyzje, film en digitale media. De earste útrikking fan dy Canadian Screen Awards waard op 4 maart 2013 holden.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Gemini Awards
Eastlike Panhandle fan West-Firginia

De **Eastlike Panhandle fan West-Firginia** oftewol it "eastlike panhânsel fan West-Firginia", is in diel fan 'e Amerikaanske steat West-Firginia dat útstiket nei it easten ta. It is ien fan twa útstykjende dielen fan 'e steat; it oare is de Noardlike Panhandle fan West-Firginia. De Eastlike Panhandle leit ynklamme tusken de buorsteaten Marylân yn it noarden en easten en Firginia yn it suden. Dit gebiet kaam yn 1863 by West-Firginia te hearren, doe't dat him ôfskate fan Firginia.

De Eastlike Panhandle omfiemet sawol it heechste punt fan West-Firginia, de berch Spruce Knob, mei in hichte fan 1.482&nbsp;m, as it leechste punt fan 'e steat, by Harpers Ferry, oan 'e igge fan 'e rivier de Potomac, op 73&nbsp;m boppe seenivo. Harpers Ferry is bekend troch de beruchte Oerfal op Harpers Ferry, wêrby't yn 1859 in groep radikale abolysjonisten ûnder lieding fan John Brown besocht en jou de oanset ta in wapene slave-opstân yn it Amerikaanske Suden troch it arsenaal dêre yn te nimmen. De wichtichtste rivieren yn 'e Eastlike Panhandle binne de Potomac en de Shenandoah en teffens lizze yn 'e krite de beide âldste delsettings fan West-Firginia: Shepherdstown (1725) en Romney (1762). Letter waard troch de Eastlike Panhandle hinne it spoar fan 'e Baltimore and Ohio Railroad oanlein, dat ûnder de Amerikaanske Boargeroarloch fan krúsjaal belang wie foar de Noardlike oarlochsynspannings. It gebiet wurdt fan 'e rest fan West-Firginia skaat troch it Allegheny-berchtme, in útrinner fan 'e Appalachen.

Der binne ferskate definysjes foar de Eastlike Panhandle yn omrin. Soms wurde inkeld der trije aldereastlikste countys fan West-Firginia as sadanich oantsjut:
* Berkeley County
* Jefferson County
* Morgan County
Meastal wurde ek noch fjouwer oare countys derta rekkene:
* Grant County
* Hampshire County
* Hardy County
* Mineral County
Hiel soms wurdt noch ien oare county meirekkene:
* Pendleton County

As men útgiet fan sân countys, dan beslacht de Eastlike Panhandle yn totaal in oerflak fan 9.062&nbsp;km². Neffens de Amerikaanske folkstelling fan 2010 hie it gebiet doe in befolking fan 261.000 minsken, wat delkomt op 11,8% fan 'e totale steatsbefolking fan West-Firginia. De befolkingstichtens yn 'e Eastlike Panhandle bedroech yn 2010 28,8 minsken de km². De grutste stêd yn it gebiet is Martinsburg, dat yn 2010 17.000 ynwenners hie. It tichtstbefolke diel fan 'e Eastlike Panhandle wurdt foarme troch de trije eastlikste countys (Morgan, Jefferson en Berkeley), dy't suver yn 'e foarstêden fan 'e Amerikaanske federale haadstêd Washington, D.C. lizze, en dêr sadwaande kultureel en ekonomysk folle mear op rjochte binne as op it Amerikaanske Suden, dêr't West-Firginia as gehiel ta rekkene wurdt. Yn dy trije countys bestiet ek in ôfskiedingsbeweging dy't dy krite fanwegen de minne ekonomyske sitewaasje yn West-Firginia wer by Firginia foegje wol.
Hert (betsjuttingsside)

* hert, in lichemsdiel en orgaan dat it bloed ompompt troch it lichem
* hert (symboal), in symboal foar de leafde dat basearre is op it lichemsdiel mei deselde namme
** trochboarre hert, in hertsymboal trochboarre mei in pylk, it symboal foar de romantyske leafde
** brutsen hert, in midstwa brutsen hertsymboal, dat stiet foar leafdesfertriet
* hert (heraldyk), in heraldysk stik dat basearre is op it lichemsdiel mei deselde namme
** hillich hert, in hertfoarm dêr't fan boppen flammen út komme, of ek wol in krús, of dat trochboarre wurdt troch spikers, in swurd of toarnen
Minderheid

In **minderheid** is in groep minsken dy't op 'e iene of oare manear ôfwike fan 'e nûmerike maatskiplike mearderheid yn in lân. By minderheden kin it gean om lju fan in ôfwikend ras of in ôfwikende etnisiteit, taal, godstsjinst, kaste, ekonomyske klasse, sekse, seksuële oriïntaasje of sûnens. As men sprekt fan 'seksuële minderheden', dan giet it om froulju en/of homo-, bi- en transseksuëlen en lesbiënnes. As men it hat oer in 'minderheid' sûnder neiere oantsjutting, dan giet it ornaris om in etnyske minderheid, dy't faak ek in taalminderheid en/of in godstsjinstige minderheid is.

Under etnyske minderheden ûnderskiedt men autochtoane minderheden, dy't lânseigen binne yn it gebiet of lân dêr't se wenje, en allochtoane minderheden, dy't oarspronklik út in oar gebiet of lân komme. De Westerlauwerske Friezen binne in autochtoane etnyske minderheid yn Nederlân. Men soe lykwols ek sizze kinne: Westerlauwerske Friezen binne autochtoan yn Fryslân, mar allochtoan yn bygelyks Amsterdam. De term 'allochtoan' is lykwols yn 'e regel foarbeholden oan minderheden fan útlânske oarsprong, lykas yn Nederlân: Molukkers, Turken, Marokkanen, Surinamers, Antiljanen, ensfh.

De term 'minderheid' komt gauris op 't aljemint yn in diskusje oer minskerjochten en minderheidsrjochten, mei't de leden fan in minderheid troch de leden fan 'e mearderheid en/of troch de autoriteiten fan in lân faak oars behannele wurde as de leden fan dy mearderheid. Dat ferskynsel hjit diskriminaasje, of, as it om in rasiale minderheid giet, rasisme. It begjint al mei it feit dat leden fan taalminderheden faak achte wurde har te ferbrekken yn 'e kommunikaasje mei oerheidsynstânsjes. It rjocht om harren memmetaal te sprekken wurdt har dan ûntnommen. Yn Fryslân is troch taalaktivisten lang krewearre om it Frysk in lykweardige posysje oan it Nederlânsk te jaan. In ferneamde mylpeal op dat paad wie Kneppelfreed.
Laboratoarium

In **laboratoarium**, gauris ferkoarte ta **lab** of inkeld ta **labo**, is in gebou dat of in romte yn in gebou dy't bedoeld is foar it dwaan fan wittenskiplik ûndersyk en gaadlik is foar it útfieren fan praktyske eksperiminten. It wurd komt út it Latyn en is ôflaat fan *labor*, dat "wurk" betsjut. Wittenskippers dy't yn in laboratoarium wurkje binne **laboranten**, mar wurde faker analisten neamd. De measte laboratoaria binne ynrjochte foar ûndersyk op it mêd fan skiekunde, natuerkunde, biology, genêskunde en farmakology, mar der bInne ek oarsoartige laboratoaria, lykas forinsyske laboratoaria, dy't ferbûn binne oan 'e plysje en dêr't men ûndersyk ferrjochtet nei spoaremateriaal op it mêd fan misdriuwen. In protte laboratoaria binne ferbûn oan sikehuzen, universiteiten of oare ûnderwiisynstellings, oerheidsynstânsjes of grutte bedriuwen.

Om't yn laboratoaria gauris wurke wurdt mei brânbere, giftige of oarsoartige gefaarlike stoffen of mei stoffen dy't beslist net fersmoarge wurde meie, jilde der alderhanne regels om sa'n fersmoarging te foarkommen of dy't yn acht nommen wurde moatte foar de feilichheid fan 'e ûndersikers en de oare wurknimmers (lykas skjinmakkers). Sa is it oer it algemien net tastien om yn in laboratoarium te iten, drinken of smoken. Ek wurde der easken steld oan 'e klean troch it dragen fan labjassen, labbrillen of feilichheidsbrillen, tichte skuon en in lange broek te ferplichtsjen. It hawwen fan loshingjend lang hier en it dragen fan juwiellen wurdt faak ferbean.
Slûpskutter

In **slûpskutter** is skerpskutter dy't ornaris allinnich, mar soms as ien fan in pear of as lid fan in tiim wurket om skerp fisueel kontakt mei de fijân te behâlden en út ferskûle posysjes wei doelwiten ûnder fjoer te nimmen. Slûpskutters komme benammen foar yn 'e kriichsmacht, mar ek wol by de plysje. Yn 'e kriichmacht falle se ornaris ûnder de kommando's of de mariniers. It binne tige goed treende spesjalisten dy't gebrûk meitsje fan saneamde slûpskuttersgewearen mei in útsûnderlik hege presyzje mar dy't relatyf stadich werladen wurde. De termen 'slûpskutter' en 'skerpskutter' wurde gauris trochinoar brûkt, hoewol't se in danich ferskillende betsjutting hawwe. Skerpskutters operearje yn 'e regel yn groepsferbân mei oare skerpskutters en/of mei oare troepen. Slûpskutters, oan 'e oare kant, wurkje folslein los fan 'e 'gewoane' troepen en dogge alle war om ferburgen te bliuwen. Boppedat leverje skerpskutters inkeld presyzjefjoer oer lange ôfstannen, wylst slûpskutters ek geregeldwei ynset wurde foar militêre ferkenning en om koördinaten troch te jaan foar artilleryfjoer of bombardeminten troch de loftmacht.

De selsstannige operaasjewize fan slûpskutters makket dat se net folle stipe ynroppe kinne as se yn 'e knipe komme. Faak is it wol mooglik om 'e loftmacht om in bombardemint yn 'e neite fan 'e eigen posysje te freegjen, mar dat is gjin presyzjeynstrumint en kin de slûpskutter dêrom sels likegoed fataal wurde as syn fijannen. De trening fan slûpskutters omfiemet sadwaande de ûntwikkeling fan in breed ferskaat oan feardichheden, dy't harren by steat stelle moatte om sels yn 'e dreechst mooglike omstannichheden selsstannich te oerlibjen. Foar it eigentlike slûpsjitwurk moatte slûpskutters leare om oeren lang in selde posysje te hâlden en har sa min mooglik te bewegen om harren oanwêzigens net oan 'e fijân te ferrieden. Los dêrfan wurde militêre slûpskutters ek treend op it mêd fan it ûntdekken fan fijannige slûpskutters, it beslûpen fan fijannige posysjes, kamûflaazje, ynfiltraasje, observaasje en surveillânse.
Preeti en Priya Young

**Preeti** en **Priya Young** (Epsom (Ingelân), 19 febrewaris 1989) binne in Britske twilling fan mingd etnysk komôf. Hja setten omtrint 2012 útein mei in karriêre as neakenmodellen en webcamgirls, en wurkje frijwol altyd tegearre.

## Libben en karriêre
De susters Preeti en Priya Young waarden yn 1989 berne yn it Ingelske Epsom. Hja binne in ienaaiïge twilling fan mingd etnysk komôf. Harren heit is in Ier, wylst harren mem fan Yndiaaske ôfstamming is. Omtrint 2012, doe't se 23 jier wiene, setten Preeti en Priya útein mei in karriêre as neakenmodellen, wêrby't se frijwol altyd tegearre wurkje en benammen foar harren eigen webside, OfficialPreetiAndPriya.com, posearje. Dêrnjonken binne se ek wol foar oare Britske websiden op it mêd fan neakenfotografy yn 't spier, lykas Born2Tease.net, BabeStation.com en NakedGlamour.com. Fierders hawwe de twillingsusters ek as webcamgirls wurke, û.m. foar TelephoneModels.com.

## Lichemsskaaimerken
Preeti en Priya Young binne in ienaaiïge twilling fan mingd blank en Súdaziatysk ras, mei brune eagen en (fan natuere) swart hier. Neffens harren offisjele opjefte binne se 1.70&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 58&nbsp;kg, en kupmaat 32FF, dêr't se (allebeide) in boarstfergruttingsoperaasje foar ûndergien hawwe. Hja hawwe behalven piercings troch de earlellen ek elts in nâlpiercing. Tatoeaazjes, û.m. *[[floral]]s* en teksten yn it *[[Devanāgarī]]*-skrift (dêr't û.m. it Hindy yn skreaun wurdt), hat Preeti op har lofterûnderearm en har ûnderrêch, en Priya op har rjochterûnderearm, ûnderrêch, rjochterskouder en lofterboppe-earm.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Preeti en Priya Young
* Biografy en filmografy fan Preeti Young yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografy en filmografy fan Priya Young yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens fan Preeti en Priya Young op ''FreeOnes''
* (in) Babestation TV Dedicated Page to Preeti and Priya Young
Flugger-as-ljochtreizgjen

**Flugger-as-ljochtreizgjen** is it ferfier fan ynformaasje, elektromagnetyske strieling of matearje mei faasje dy't heger leit as de fluggens fan it ljocht. Dit konsept komt rûnom foar yn 'e science fiction, om it reizgjen oer de ûnwitten grutte ôfstannen tusken ferskillende planetestelsels oannimlik te meitsjen. Synonimen binne it Ingelske ***faster-than-light***, de dêroan ûntliende ôfkoarting **FTL**, en **superluminale faasje**. De faasje fan it ljocht bedraacht 299.792.458 m/sek. of 299.792,5 km/sek. of 1.079.252.848,8 km/h.

Neffens de spesjale relativiteitsteory fan Einstein is it yn prinsipe ûnmooglik dat eat in guttere fluggens berikke kin as de faasje fan it ljocht, om't in dieltsje dat úteinset mei in legere faasje ûneinige enerzjy nedich is om te fersnellen ta de faasje fan it ljocht. De teory ferbiedt lykwols net it bestean fan dieltsjes dy't altyd al in fluggens hiene dy't heger wie as de ljochtfaasje; sokke (hypotetyske) dieltsjes wurde tachyons neamd. Mar neffens de hjoeddeiske natuerkunde binne der yn begjinsel teoretysk wol deeglik mooglikheden foar oare dieltsjes as tachyons om in superluminale faasje te berikken. Dat berêst op it hypotetyske bestean fan 'ferwrongen' regio's yn it tiid-romtekontinuum dy't meitsje kinne dat matearje in fiere lokaasje earder berikt as it ljocht trochdat it in koartere wei ôflizze kin, bygelyks troch in saneamd wjirmgat (wêrfan't it bestean op dit stuit ek folslein hypotetysk is).
Kring

* kring (kadaver), in dead bistelichem
* kring, in skelwurd basearre op 'e betsjutting fan 'kadaver'
* kring (sirkel), in min oftemear sirkelfoarmige line
* kring (gearkomste), gearkomste fan minsken wêrby't de dielnimmers yn in rûnte steane
Ober of servearster

In **ober** (manlike foarm, oarspronklik in ôfkoarting fan it Dútske *Oberkellner*) of **servearster** (froulike foarm) is immen dy't foar syn of har berop iten en/of drinken optsjinnet yn in restaurant, kafee of oare hoarekagelegenheid. Beide foarmen kinne beflapt wurde ûnder de oantsjutting: **servearjend personiel**. Minder gongbere synonimen foar ober en servearster binne **kelner**, resp. **kelnerinne**. Hoewol't dit berop net in protte maatskiplik oansjen hat, ferfolje obers en servearsters yn 'e hoareka in krúsjale rol as tuskenpersoanen tusken de klanten en de koken of bar. It is dêrom wichtich dat se har belangstellend en skewieljend opstelle foar de klant oer; as men betsjinne wurdt troch in ober of servearster dy't koartôf is of de gek mei jin hat, sil men yn sa'n gelegenheid grif net weromkomme.

De presize regels dêr't obers en servearsters har oan hâlde moatte, ferskille per restaurant en kafee, en wurde opsteld troch de eigner of bedriuwslieder. Net selden heart dêr ek it dragen fan in bedriuwsunifoarm ta. Yn saneamde breastaurants, dêr't benammen kreaze jonge froulju as servearster oannommen wurde, hawwe sokke unifoarmen faak (letterlik) net folle om 't liif. Hoewol't it servearjend personiel achte wurde de klant safolle mooglik te geriivjen, binne dêr fansels grinzen oan. De measte bedriuwslieders en -eigners yn 'e horeka sille in klant derút sette as dy him ûnbetamlik foar de servearsters oer hâldt en draacht (bygelyks troch ûnwinske yntimiteiten te ferrjochtsjen of kwetsend taalgebrûk te uterjen). Grypt de eigner of bedriuwslieder yn sa'n sitewaasje net yn, dan kin in servearster, benammen as it om ûnwinske yntimiteiten giet, de oanjefte dwaan by de plysje.

De klanten jouwe by de obers en servearsters op wat se ite en/of drinke wolle, wêrnei't de oangeande ober of servearster dat foar harren ophellet. Dit wurdt it opnimmen fan 'e bestelling en it betsjinjen neamd. Yn restaurants is it wichtich dat it servearjend personiel wit wat der op it menu stiet, sadat se de klant foarljochtsje en/of gerjochten oanriede kinne. Yn djoere restaurants is gauris in saneamde sommelier oanwêzich, in ober dy't inkeld oer de wyn giet, en de klant dêr hûndertút oer fertelle kin. Yn sokke gelegenheden is der faak ek in haadober, waans funksjes oerlaapje mei dy fan 'e *[[maître d'hôtel]]*. Faak hawwe yndividuële leden fan it servearjend personiel yn in drokke hoarekagelegenheid in stikmannich fêste 'tafels' dy't oan harren tawiisd binne; soks helpt om effisjinter te wurkjen. As de klanten it iten dien hawwe, rommet de ober of servearster de tafel ôf, en as se fuort sille, rekkenet de klant by him of har ôf. Yn kafees en lytsere restaurants hat it servearjend personiel, dat dêr faak hielendal of foar in diel bestiet út famyljeleden fan 'e eigner, faak noch oare taken, lykas ôfwaskjen, it poetsen fan it taffelsreau, it dweilen fan 'e flier of it himmeljen fan 'e tafels. Soms helpe se ek mei oare dingen, lykas it ynslaan fan foarrieden.
Skrift (betsjuttingsside)

"**Skrift**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* skrift, in systeem fan letters dat brûkt wurdt foar de skriftlike werjefte fan spraak
** fonetysk skrift, in systeem fan letters wêrby't alle fokalen en konsonanten fonetysk werjûn wurde
* skrift (aktiviteit), it skriuwen
* skrift (styl), de styl fan skriuwen
** blokskrift, in blokkige styl fan skriuwen wêrby't de letters los faninoar steane
** geheimskrift, skriuwen yn koade, sadat inkeld ynwijden it lêze kinne
** goatysk skrift, in styl fan skriuwen (fan Latynsk skrift) mei hoekige opsierde letters
** hanskrift, skriuwen mei de hân (yn tsjinstelling ta printe letters)
** moaiskrift of skienskrift, in styl fan skriuwen mei útsûnderlik sierlike letters
** skeanskrift of kursyf skrift, in styl fan skriuwen wêrby't de letters skean skreaun (of printe) wurde
** spegelskrift, skriuwen yn spegelbyldfoarm
** steilskrift, in styl fan skriuwen wêrby't de letters rjochtop steane
* skrift (font), in lettertype
* skrift (learmiddel), in boekje mei lineëarre blanko siden dat benamme brûkt wurdt as learmiddel op skoallen
Samson Beaver

**Samson Beaver** (yn Alberta, 1877 – dêre, nei 1908) wie in Kanadeesk jager en gids fan Yndiaansk komôf. Nei him is de berch Samson Peak ferneamd, yn 'e Rocky Mountains fan 'e Kanadeeske provinsje Alberta.

## Libben
Samson Beaver waard yn 1877 berne yn 'e Rocky Mountains fan 'e Kanadeeske provinsje Alberta. Hy wie in Stony-Yndiaan, dy't oan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw en it begjin fan 'e tweintichste iuw as gids bydroech oan it yn kaart bringen fan it wylde berchlân dat syn heitelân wie. Syn heit wie Job Beaver, dy't krektlyk in berchgids wie en nei wa't Job Pass en de Job Creek ferneamd binne. 

As jonge fan fjirtjin beselskippe Beaver syn heit yn 1891 by in reis nei de mar dy't de Stony *Chaba Imne* neamden, de "Bevermar". Sechstjin jier letter, yn 1907, mette Beaver de ûntdekkingsreizichster Mary Schaffer, dy't doe al lang omdôch socht hie nei it paad dat har nei in ûnbekende berchmar heech yn 'e bergen tusken Lake Louise en Jasper liede soe. Beaver tekene foar har in lânkaart mei de rûte nei *Chaba Imne* sa't dy him noch bystie. 

It jier dêrop kaam Schaffer werom mei har kammeraatske Mary Adams en de gidsen Sid Unwin en Billy Warren. Oan 'e hân fan 'e kaart fan Beaver fûnen se de mar, dy't se ferkenden mei in eigenboud flot dat se de *HMS Chaba* doopten. De mar stiet no bekend as de Maligne-mar (*Maligne Lake*). Samson Peak is in berchtop dy't deunby de Maligne-mar sitewearre is, en dy't sichtber is fan 'e mar ôf. Mary Schaffer neamde dy berch nei Beaver, en de dêr fuortby leine Leah Peak nei Beaver syn frou. 

Samson en Leah Beaver hiene teminsten ien bern, harren dochter Frances Louise, mei wa't se ferivige binne op in ferneamde foto dy't Mary Schaffer yn 1906 fan harren naam. De ôfbylding waard neitiid populêr as ansichtkaart.

## Keppelings om utens
*  Samson Peak op Peakfinder.com
Aleksander Nevskikatedraal (Novosibirsk)

De **Aleksander Nevskikatedraal** (Russysk: Собор Александра Невского; *Sobor Aleksandra Nevskogo*) is in otterdokse tsjerke yn 'e Russyske stêd Novosibirsk.

## De bouskiednis

De tsjerke is ien fan 'e earste stiennen bouwurken yn Novosibirsk, dy't tsjin 'e ein fan 'e 19e iuw yn neobyzantynske styl boud waard. De tsjerke hat in soad wei fan Vasili Kosjakov's Tsjerke fan Us Leaffrou de Genedige yn Sint-Petersburch. Foar't yn 1897 útein set waard mei de bou, waard yn 1895 earst in tydlike houten tsjerke boud.

It grutste part fan it wurk wie tsjin 'e ein fan 1898 foltôge en op 29 desimber 1899 waard de tsjerke troch biskop Makarius fan it bisdom Tomsk-Barnaûl ynwijd. De tsjerke wie boppedat in monumint foar de organisator fan 'e Transsybearyske Spoarwei, keizer Aleksander III. De keninklike famylje stelde ek jild beskikber foar de bou fan 'e tsjerke. Nei't der yn 'e stêd mear otterdokse tsjerken boud waarden, krige de Aleksander Nevskitsjerke de status fan katedraal. 

## De tsjerke yn it Sovjet-tiidrek
Nei de revolúsje waard de katedraal oerdroegen oan 'e Libbene Tsjerke. De sluting fan 'e katedraal foar de earetsjinst fûn plak yn 1937. Der waard besocht om it gebou op te blazen, mar dêrby rekken allinnich de muorren skansearre. Yn 'e jierren 1940 joech de tsjerke ûnderdak oan in ynstítút en fan 1956 ôf in filmstudio. Yn 'e rin fan 'e tiid waard de tsjerke folslein fernield. Alle muorrefresko's gyngen ferlern, yn 'e tsjerke waarden trije ferdjippings ynboud en oan 'e tsjerke ferskynden oanbouwsels. 

## Weromjefte

De katedraal soe yn 'e jierren 1980 restaurearre en oanpast wurde om der in konsertgebou fan te meitsjen en it plan wie om yn 1988 mei it wurk te begjinnen, mar ûnder de boargers kaam by de fiering fan 1000 jier Kristendom yn Ruslân in beweging opsetten om de katedraal werom te jaan oan 'e Russysk-Otterdokske Tsjerke. Op 25 augustus 1989 waard it gebou troch de gemeente oerdroegen oan 'e Russysk-Otterdokse Tsjerke en op 15 maaie 1991 konsekrearre patriarch Aleksi II de tsjerke op 'e nij. Op dat stuit wie de katedraal yn in strieminne steat. De klokketoer wie opblaasd, it ynterieur wie hielendal feroare, de ikoanen, klokken en it tsjerklike reau wiene konfiskearre en de muorrefresko's en de ikonostaze wiene ferneatige. Ek oan 'e bûtenmuorren wie foar in hiel lang skoft neat mear dien en de koepels wiene op in soad plakken ferrotte. 

Fuort nei de oerdracht begûn de restauraasje. De klokketoer waard op 'e nij boud, de skeinde bûtenmuorren waarden renovearre en it ynterieur opknapt en op 'e nij bepleistere. Healwei it earste desennium fan it nije milennium waarden de fresko's yn 'e tsjerke en de bou fan 'e ikonostaze foltôge. By de tsjerke waard boppedat in lytse bakstiennen doopkapel ta eare fan Sint-Jan de Doper boud mei in bassin foar algehiele ûnderdompeling.

## Keppeling om utens
*  Side fan de katedraal
Jonkheid

De **jonkheid** is it stadium yn it libben in organisme as dat noch net folwoeksen is. Dizze oantsjutting wurdt ornaris brûkt foar minsken, wêrby't it in synonym is foar **bernetiid** of minderjierrigens. In oar synonym is **jeugd**, mar dat wurd kin ek ferwize nei alle jonge minsken mei-inoar ynstee fan nei in libbensstadium. Yn dy twadde betsjutting is 'jeugd' synonym mei **jongerein**. Yn it Nederlânsk wurdt foar 'jonkheid' en 'jongerein' oer it algemien de oantsjutting *jeugd* brûkt sûnder tusken dy beide begripen ûnderskie te meitsjen. Yn it Ingelsk makket men dêr mei *youth* likemin ûnderskie tusken, mar as spesifyk 'jonkheid' bedoelt, wurdt yn dy taal faak it wurdt *childhood* ("bernetiid") brûkt. Yn it Nederlânsk brûkt men de letterlike oersetting dêrfan, *kindertijd*, mar in bytsje, en sprekt men earder fan *toen ik/hij/ze klein was*. Dat wurdt yn it Frysk ek gauris dien as men it oer jins jonkheid hat: "doe't ik/er/se lyts wie..."

De jonkheid ûnderskiedt him fan lettere libbensstadia troch boartlikens, frisheid, krêftichheid en nije manearen om dingen te sjen, mar ek troch ûnfolwoeksen hâlden en dragen, ûnbetochtsumens, gjin of minder ferantwurdlikheidsgefoel en ûnderfining, en it jin net selsstannich rêde kinnen yn 'e maatskippij. It is ûndúdlik wannear't de jonkheid krekt oergiet yn folwoeksenens, om't dat in stadich, stapsgewiis proses is, dat fan persoan ta persoan ferskilt. Neffens de wetlike definysje is men yn Nederlân op jins achttjinde jierdei folwoeksen, mar guon bern kinne nei harren hâlden en dragen en harren ynsjoch miskien mei fyftjin jier al as folwoeksen beskôge wurde, wylst oaren dêr wol tsien jier langer oer dwaan kinne. De ynskatting dêrfan wurdt dreger makke troch it feit dat de oergong fan jonkheid nei folwoeksenens net keppele wurde kin oan in spesifike aktiviteit, lykas it finen fan in baan of it hawwen fan in seksuële relaasje. 

De jonkheid is in libbensstadium dat de persoanlikheid fan minsken foarmet. Yn dy tiid kriget men in opfieding fan jins âlden, leart men de seden en pligen fan jins maatskippij en kultuer, folget men ûnderwiis en bout men de grûnslach fan persoanlike ûnderfining op dêr't men jins fierdere libben út puttet. Hoe't de jonkheid fan bern derút sjocht, kin fan kultuer ta kultuer sterk ferskille, en hat histoarysk binnen ien en deselde kultuer ek fan tiidrek ta tiidrek sterk ferskild. Boppedat wiene der histoarysk grutte ferskillen yn 'e jonkheid fan jonges en famkes, dy't yn guon kultueren yn 'e wrâld noch altyd besteane. Der binne in soad maatskiplike kwestjes dy't in negative ynfloed op jins jonkheid hawwe kinne, lykas brekme oan ûnderwiis, narjen, earmoede, sykte, brutsen gesinnen, berne-arbeid, bernemishanneling, bernehouliken, berneprostitúsje, bernepornografy, ynsest, honger, ensfh. Net selden efterfolget soks jin jins hiele libben. Sa is it foar lju dy't sels yn harren jonkheid seksueel misbrûkt binne, folle wierskynliker dat se sels letter bern misbrûke (of dêr oanstriid ta fiele) sille, as lju dy't dy ûnderfining yn harren jonkheid net hân hawwe.
Crowdfunding

**Crowdfunding** of publyksfinansiering (útspr.: ['kra:ṷdfʌndɪŋ]; likernôch: "krautfunding"), fan it Ingelske *crowd* ("kliber", te witten in kliber folk) en *funding* ("finansiering"), is in alternative manear om in projekt te finansieren. Yn 'e regel en tradisjoneel giet men dêrfoar nammentlik nei de bank ta om in liening ôf te sluten en sa in startkaptaal te krijen. By crowdfunding wurdt sa'n startkaptaal lykwols troch partikulieren byinoar brocht nei't de inisjatyfnimmer fan it projekt dêrta in oprop dien hat. Sa'n oprop giet meastal fia it ynternet. Dêrby kin men fia de sosjale media, lykas Facebook, wurkje, mar der besteane no ek websiden dy't har spesifyk op it digitaal ûnderstypjen fan crowdfundingsprojekten talizze en dêr in spesjalistysk platfoarm foar biede. 

By crowdfuning hat de inisjatyfnimmer fan in projekt yn 't foar in ynskatting makke fan it jildbedrach dêr't hy of sy ferlet fan hat, en dat wurdt by de oprop ta crowdfuning fernijd. Teffens wurdt dêrby meastal oanjûn hoefolle jild oft der al binnenkommen is, sadat men sjen kin hoefier't in projekt hinne is. By guon crowdfundingwebsiden giet it ynvestearre jild net daliks nei it projekt, mar hâldt de webside it yn bewarring oant de folle 100% fan it nedige jild binnenkommen is. Wurdt de 100% net helle, dan wurde de yndividuële bydragen weromstoart op 'e bankrekkens fan 'e ynvestearders.

Fia crowdfunding kin eltsenien ynvestearje yn in projekt, yn tsjinstelling ta oare foarmen fan finansiering, lykas fia bankkrediten of yn it gefal fan grutynvestearders, wêrby't in grut bedrach gearbrocht wurdt troch mar ien of op syn heechsten inkele ynvestearders. Boppedat ferrint crowdfunding sûnder finansjele yntermediêrs, sadat de inisjatyfnimmer en de ynvestearder rjochtstreeks kontakt mei-inoar hawwe. Mei crowdfunding kinne fral lytsskalige projekten, dy't net oantreklik binne foar de finansjele sektor, dochs mooglik makke wurde.
Mary Kingsley

**Mary Henrietta Kingsley** (Islington, 13 oktober 1862 - Simonstad, 3 juny 1900) wie in Britsk etnografikus en ûntdekkingsreizichster. Kingsley har reizen troch West-Afrika en har boeken dêroer hawwe bydroegen oan it byld fan Jeropa fan Afrikaanske kultueren en it Britske ymperialisme.

## Biografy
Kingsley waard berne yn Londen as dochter en âldste fan dokter, reizger en skriuwer George Kingsley en Mary Bailey. Sy kaam út in famylje fan skriuwers en wie de nicht fan de romanskriuwers Charles Kingsley en Henry Kingsley. Doe't se noch gjin jier âld wie ferfear de húshâlding nei Highgate, dêr't har broer Charles George R. ("Charley") Kingsley yn 1866 berne waard; yn 1881 wenne it gesin yn, Bexley yn Kent. Heit wie fral dokter fan aristokraten.

Kingsley woe, nei in besite oan de Kanaryske Eilannen, de West-Afrikaanske kultuer ûndersykje en gie yn 1893 mei de stoomboat *Lagos* nei Sierra Leöane. Se wie fan doel en bestudearje stammen dy't noch gjin kontakt hân hiene mei it Kristendom of de westerske beskaving. Under har reizen besocht se troch de tiid te kommen troch te hanneljen yn rubber en ivoar. Se ûntduts "nije" bistesoarten, wêrûnder in fisk, in slange en in hagedis dy't hja oan it Britsk Museum yn Londen skonk.

Nei har twadde reis (desimber 1894 oant novimber 1895) skreau Kingsley twa boeken oer har tochten en ûnderfiningen. Troch *Travels to West-Africa* dat yn 1897 ferskynde krige se namme as saakkundige. Letter skreau se *West African Studies* dat yn 1899 útkaam. Yn dat boek utere se ek krityk op de Britske koloniale polityk. Dêrtroch rekke se yn diskredyt. Kingsley hie plannen foar in tredde reis, mar by it útbrekken fan de Twadde Boere-oarloch ferliet se Ingelân en gie oan de slach as ferpleechster van kriichsfinzenen ûnder Simonstad by Kaapstêd. Dêr skipe se tyfus en stoar oan de gefolgen fan dy ynfeksjesykte.

## Wurk (monografyen)
* *Travels in West Africa*, Londen: Macmillan 1897.
* *West African Studies*, Londen: Macmillan 1899.
* *The Story of West Africa*, Londen: Horace Marshall 1900.
* *Notes on Sports and Travel*, Londen: Macmillan 1900.

## Earbetoan
* 1994 - Op Fenus is in krater nei har ferneamd.

## Portretten

Portrait of Mary Kingsley.jpg
Mary Kingsley02.jpg
Mary Kingsley03.jpg
Anton Haakman

**Anton Haakman** (Bussum, 7 septimber 1933) is in Nederlandsk auteur fan romans, novelles, filmmakker, filmkritikus en fertaler fan fral Italjaanske literatuer.

Haakman wie fan 1981 oant en mei 1992 redakteur fan it literêr tydskrift De Revisor.

## Bibliografy
* 1977 - *Achter de spiegel, film en fictie* (essay)
* 1979 - *Uitvluchten* (verhalen)
* 1982 - *Liberty of Een Nederlandse Amerikaan* (roman)
* 1990 - *Helse machines* (verhalen)
* 1991 - *De onderaardse wereld van Athanasius Kircher* (roman)
* 1993 - *Het paradijs* (roman)
* 1995 - *De derde broer* (roman)
* 1997 - *Afgronden. Verontrustende literatuur uit de Romantiek* (essay)
* 1999 - *Het filiaal* (roman)
* 2002 - *Leven, brand en inbraak* (roman)
* 2004 - *Passage* (novelle)

## Keppelings om utens
* Hiemside fan Anton Haakman
* [Haakman yn de [DBNL]]
Folksferhaal

In **folksferhaal** is in fertelling mei in ferheljende opbou (begjin, kearn, ein) en mei personaazjes dy't aktive ferrjochtings dogge. It foarnaamste kritearium is dat it mûnling oerlevere wurdt yn in beskaat fermidden. Dêrby docht it der net ta hoe âld oft it ferhaal eins is, wêr't it wei komt of oft it njonken de mûnlinge oerlevering ek in skreaune foarm hat. Folksferhalen hawwe har eigen plak yn tiid en romte, en litte har dêrby ornaris net folle gelegen lizze oan lâns- of taalgrinzen. Meastal falt net te efterheljen wêr't in folksferhaal syn oarsprong fynt en wa't it betocht hat. It is dêrom sa goed as altyd anonym, en it hat wol kâns dat it troch de tiid hinne stadichoan ta syn hjoeddeiske foarm evoluëarre is, mei't it by eltse fertelling in lyts bytsje feroaret. Ek dàt is in reden dat der by folksferhalen net ien betinker oan te wizen is.

'Folksferhaal' is in hiel breed begryp, dat fierder spesifisearre wurde kin yn in stikmannich sjenres. De wichtichsten dêrfan binne de anekdoate, de leginde, it mearke, de myte, de mop en de sêge. In anekdoate is in fermaaklike koarte fertelling, in mop is in koartswilich teltsje mei in punchline, en in sêge is in oerlevere ferhaal dat om in histoarysk wier barde kearn hinne groeid is. De leginde wurdt faak betize mei de sêge, benammen om't it eigenskipswurd 'legindarysk' faak mar raak brûkt wurdt, mar eins is it in ferhaal dat te krijen hat mei in hillige of in wûnderteken. In mearke is in didaktysk ferhaal foar bern, en in myte is in ferhaal oer de goadewrâld. It meast komme (yn Nederlân) anekdoates, moppen en sêgen foar. Hoewol't se yn 'e regel earder as folksferhaal identifisearre wurde, binne mearkes en leginden eins folle seldsumer. Myten binne yn Nederlân suver net oerlevere.

## Sjoch ek
*anekdoate
*leginde
*mearke
*myte
*mop
*sêge
Ferealens

**Ferlealens** of **ferealing** is in gemoedstastân dy't jin oerkomt, wêrby't men sterke positive gefoelens op it mêd fan 'e romantyske leafde fielt foar in oare persoan. Dit gefoel kriget men yn 'e regel oan it begjin fan in leafdesrelaasje, wêrnei't it nei geraden dat de relaasje him fierder ûntwikkelet stadichoan feroaret yn stabilere leafdesgefoelens, fertroudheid, stipe en burgenens. Guon libbenspartners ûnderfine ferealens lykwols as in duorjend ûnderdiel fan harren relaasje. 

Ferealens komt fral tige faak foar by bern yn 'e puberteit. It hoecht net fan twa kanten te kommen, sterker noch, it komt teminsten likefaak foar as ûnderdiel fan ûnbeäntwurde leafde as fan wjerssidige leafde. As it mar fan ien kant komt, kin ferealens ta in protte leafdesfertriet liede. Itselde is it gefal as dejinge op wa't men fereale is, om 'e iene of oare reden ûnberikber is of rekket (bygelyks troch in ferhuzing).

Ferealens is in emosjonele reäksje, dy't gauris yrrasjoneel en primityf is. Sels wittenskippers dy't har ferdjipje yn dizze matearje en persiis witte wat der spilet, steane machteleas as se fereale reitsje. As der neat mei ferealens dien wurdt, giet it meitiid yn 'e measte gefallen út himsels wer oer. Soms is dat net it gefal, en hâldt men jierrenlang deselde djippe gefoelens foar immen, mooglik sûnder dat dy persoan him of har dêr bewust fan is.

Wittenskiplik kin ferealens ferklearre wurde troch it oanmeitsjen fan beskate hormoanen en neurotransmitters yn 'e harsens (benammen fenyletylamine, noradrenaline, adrenaline, endorfine, dopamine en oksytosine) by it sjen, hearren of rûken fan 'e persoan op wa't men fereale is. Dy hormoanen wurkje ferslaavjend, mei as gefolch dat fereale minsken sa faak en lang mooglik yn 'e buert wêze wolle fan dejinge op wa't se fereale binne. 

Fereale lju kin men sadwaande gauris werom om't se geduerich yninoars neite omhingje en oare foarmen fan 'fereale gedrach' fertoane, lykas hân-yn-hân of earmke-om te rinnen, tútsjen, it ferwaarleazjgen fan jins freonskippen, ferlegenheid en knoffeligens yn it bywêzen fan dejinge op wa't men fereale is, ensfh. Oare symptomen fan ferealens, dy't ek by ûnbeäntwurde ferealens foarkomme, binne: it ideälisearjen fan dejinge op wa't men fereale is, mislikens ('flinters yn 'e búk'), yrrasjonele tinkpatroanen, in dreamerige blik, konsintraasjeferlies, brekme oan ytlust en lichte sliepeleasheid.
Til Gardeniers-Berendsen

**Mathilde Hubertine Maria Francisca (Til) Gardeniers-Berendsen** (Rotterdam, 18 febrewaris 1925 - De Haach, 22 oktober 2019) wie in Nederlânsk politika en earder minister. 

Til Gardeniers kaam yn 1971 yn de Twadde Keamer foar de Katolike Folkspartij (KVP). Yn 1977 waard hja minister foar Kultuer, Rekreaasje en Maatskiplik Wurk yn it Kabinet-Van Agt I. Yn 1981 waard hja minister fan Folkssûnens en Miljeuhygiëne yn it twadde en tredde kabinet-Van Agt. As minister hat se fral dwaande west mei it omropbelied en de foarming  fan de RIAGGs en de Wet foarsjennings hendikepten (WVG). 

Yn 1994 wie se foarsitter fan de 'kommissy-Gardeniers', dy't it dramatyske ferlies fan it CDA ûnder listlûker Elco Brinkman ûndersykje moast.

## Keppeling om utens
*  M.H.M.F. (Til) Gardeniers-Berendsen by parlement.com
Israel-Museum

It **Israel-Museum** is it nasjonale museum fan Israel. It waard oprjochte yn 1965. It stiet yn Jeruzalim op in heuvel yn de wyk Givat Ram tichteby it Bibel Lands Museum en de Knesset.

## Galery

Image:Jerusalem Schrein des Buches BW 1.JPG|Skryn fan it Boek
Image:Jerusalem Modell BW 2.JPG|Hillich-Lânmodel fan Jeruzalem
Ynternasjonale Lofthaven Ben Gurion

De **Ynternasjonale Lofthaven Ben Gurion** (*Ben Gurion International Airport - נְמַל הַתְּעוּפָה בֵּן גּוּרְיוֹן*) is in ynternasjonale lofthaven yn Tel Aviv, yn Israel. Dizze lofthaven is it wichtichste en teffens it grutste fleanfjild yn Israel. Ben Gurion waard yn 1936 oanlein troch de Britske koloniale autoriteiten.

## Keppelings om utens

*Ben Gurion International Airport, iaa.gov.il
*Israeli Aviation Charts for flight simulation (including Ben Gurion), vatil.or
Museum fan de Bibelske Lannen

It **Museum fan de Bibelske Lannen** (Hebriuwsk:מוזיאון ארצות המקרא ירושלים), oprjochte yn 1992, is wijd oan 'e âlde lannen en kultueren yn 'e joadske Bibel. Dêrûnder binne de lannen en kultueren fan 'e Alde Egyptners, Kanaäniten, Filistinen, Arameeërs, Hettiten, Elamiten, Fenysjers en Perzen.

It museum is fêstige yn Jeruzalem, fuort njonken it Israel-Museum.

## Galery

JRSLM 300116 Bible Land Museum 01.jpg|*Manel Alvarez' "Toer fan Babel" foar it museum*
Transfiguraasjekatedraal (Chabarovsk)

De **Katedraal fan de Transfiguraasje** (Russysk: Спасо-Преображенский собор; *Spaso Preobrazjenski sobor*) is de wichtichste otterdokse tsjerke fan 'e Russyske stêd Chabarovsk. De katedraal is mei in hichte fan 96 meter ynklusyf krús ien fan 'e heechste katedralen fan it lân. Allinne de Kristus-Ferlosserkatedraal fan Moskou en de Izaäkkatedraal yn Sint-Petersburch soene heger wêze as de Transfiguraasjekatedraal. 

De tsjerke waard yn 'e jierren 2001-2004 neffens in tradisjoneel ûntwerp boud. It bouwurk hat fjouwer lytse koepels en ien sintrale grutte koepel yn Oekraynske styl. Yn 'e katedraal passe mear as 3.000 minsken. It ynterieur fan 'e tsjerke is dekorearre mei fresko's fan keunstners út Moskou, mei yn 'e koepel Kristus mei de apostels. 

De spektakulêre lokaasje fan 'e katedraal waard troch Aleksius II, de patriarch fan Moskou en hiel Ruslân, by in flecht oer de stêd útkeazen. It plein dêr't de katedraal oan stiet jout in prachtich útsjoch oer de Amoer.


Cathedral of the Transfiguration (Khabarovsk) фото2.JPG|*Ynterieur boppetsjerke*
Cathedral of the Transfiguration (Khabarovsk) фото3.JPG|*Ynterieur benedentsjerke*
Marianne Philipspriis

De **Marianne Philips-priis** wie in jierlikse priis foar letterkundigen fan fyftich jier en âlder dy't noch hyltyd kreätyf wiene, mar waans wurk wat op de eftergrûn rekke wie of drige te reitsjen.

De priis waard yn 1951 ynsteld troch Sam Goudeket, widner fan Marianne Philips (1886-1951) en foar it lêst yn 1975 takend.

## Lauwerden
At der gjin taljochting efter de skriuwersnamme jûn wurdt, is priis foar it hiele oeuvre takend.
* 1975 - Aya Zikken
* 1974 - Joop Waasdorp foar *Het naakte leven* en *Welkom in zee!*
* 1973 - A. Alberts 
* 1972 - Alfred Kossmann foar syn hiele oeuvre, benammen foar *Ga weg, ga weg zei de vogel*
* 1971 - Sjoerd Leiker 
* 1970 - Gabriël Smit foar *Op mijn woord*
* 1969 - Chr.J. van Geel foar syn oeuvre, benammen foar *Spinroc en andere verzen* en *Uit de hoge boom geschreven*
* 1968 - Maurits Mok 
* 1967 - Ida G.M. Gerhardt 
* 1966 - J. C. J. van Schagen 
* 1965 - Barend Roest Crollius foar *Bezwarende getuigenis*
* 1964 - Catharine van der Linden 
* 1963 - Evert Straat
* 1962 - Beb Vuyk 
* 1961 - C.J. Kelk
* 1960 - Jef Last 
* 1959 - R. Blijstra 
* 1958 - Nico Rost 
* 1957 - Jac. van Hattum 
* 1956 - Belcampo
* 1955 - Maurits Dekker
* 1954 - Nescio
* 1953 - Dirk Coster
* 1952 - Til Brugman
* 1951 - Constant van Wessem
Ngawy (plak)

**Ngawi** is in plak yn it bestjoerlik gebiet Ngawy yn de provinsje East-Java, Yndoneezje. 

De Nederlânsk loftfeartpionier Johan Hilgers stoar yn july 1945 yn in jappekamp ûnder Ngawy.