Provinsjale Steaten fan Fryslân

De **Provinsjale Steaten fan Fryslân**, ek wol **Frysk Parlemint** neamd, foarmje de Provinsjale Steaten fan de provinsje Fryslân. De folksfertsjinwurdiging is fêstige in it Provinsjehûs yn Ljouwert. Ek de oare provinsjes fan Nederlân hawwe sa’n folksried.

De haadtaak fan de Steaten is it kontrolearjen fan de Deputearre Steaten fan Fryslân, dy't it deistich bestjoer fan de provinsje yn hannen hawwe. De foarsitter fan de Steaten is de Kommissaris fan de Kening fan Fryslân. Sûnt 1 maart 2017 is dat Arno Brok.

## Taken en gearstalling
De Provinsjale Steaten fan Fryslân besteane út 43 leden, dy't ien kear yn de fjouwer jier troch de ynwenners fan de provinsje keazen wurde. De ferkiezings fine tagelyk plak mei dy foar de Provinsjale Steaten yn de oare provinsjes fan Nederlân. De leden fan de Steaten foarmje fraksjes op basis fan harren politike partij.

Njonken de kontrôle op de Deputearre Steaten stelle de Provinsjale Steaten ek it provinsjale belied fêst. Dat giet bygelyks oer romtlike oardering, natuer en miljeu, ynfrastruktuer, regionale ekonomy, taal en kultuer. Ek beslute de Steaten oer de provinsjale begrutting en it bestegjen fan jild.

In bysûndere rol fan de Provinsjale Steaten is harren belutsenens by de lanlike polityk. De leden fan alle provinsjale steaten yn Nederlân kieze nammentlik meïnoar de leden fan de Earste Keamer fan de Steaten-Generaal. Sa hawwe de provinsjale ferkiezings ek ynfloed op de gearstalling fan de lanlike polityk.

De gearkomsten fan de Provinsjale Steaten binne yn prinsipe iepenbier. Boargers, organisaasjes en bestjoerders kinne dêrby oanwêzich wêze of de gearkomsten folgje fia útstjoeringen. Op dy wize spylje de Steaten in transparante rol yn de demokrasy op provinsjaal nivo.

## Skiednis

De woartels fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân lizze yn de âlde Steaten fan Fryslân, dy't al yn de lette midsiuwen bestienen. Yn dy tiid kamen fertsjintwurdigers fan de Fryske gewesten en stêden byinoar om te oerlizzen oer bestjoer, belestings en ferdigening. Dy gearkomsten wiene in wichtich ûnderdiel fan it provinsjale bestjoer yn de tiid fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen.

Nei de politike omkear fan de Bataafske Revolúsje yn 1795 waard it bestjoer fan de provinsjes yngeand fernijd. De âlde steate-ynstellings waarden opheft en ferfongen troch nije bestjoersfoarmen mei mear klam op fertsjintwurdiging fan de boargers. Yn de Frânske tiid feroare de bestjoerlike yndieling fan it lân ferskate kearen.

Nei it ûntstean fan it Keninkryk fan de Nederlannen yn 1815 waarden de provinsjes opnij ynrjochte. Dêrby krigen ek de Provinsjale Steaten wer in fêst plak yn it bestjoer. Yn de rin fan de njoggentjinde en tweintichste iuw ûntjoech it orgaan him stadichoan ta in demokratysk keazen folksfertsjinwurdiging mei dúdlik omskreaune taken.

In wichtige stap wie de útwreiding fan it kiesrjocht. Yn de njoggentjinde iuw koene allinnich in beheind tal manlju stimme by provinsjale ferkiezings. Mei de ynfiering fan it algemien kiesrjocht yn 1917 en it kiesrjocht foar froulju yn 1919 waard de gearstalling fan de Steaten mear represintatyf foar de befolking fan Fryslân.

Tsjintwurdich foarmje de Provinsjale Steaten it sintrale demokratyske orgaan fan de provinsje. De Steaten hâlde tafersjoch op it provinsjaal bestjoer en stelle de haadlinen fan it belied fêst, wylst se tagelyk diel útmeitsje fan it bredere steatsrjochtlike systeem fan Nederlân.

## Histoaryske sitferdieling
Fanôf 1966 oant de Steateferkiezings fan 2007 wienen der 55 sitten te ferdielen yn de Provinsjale Steaten fan Fryslân. Sûnt dat jier is dat werom brocht ta 43 sitten. De lêste ferkiezings wiene op 15 maart 2023. De sitferdieling fan it Frysk Parlemint sjocht der sûnt 1962 sa út:

## Sjoch ek
* Steaten fan Fryslân oant 1795

## Keppeling om utens
*Sitferdieling Provinsjale Steateferkiezings 1919-2019
*De webstee fan de provinsje Fryslân.
*Resultaten ferkiezings fan 7 maart 2007
*Resultaten ferkiezings fan 2 maart 2011
*Resultaten ferkiezings fan 18 maart 2015