Notre-Dame fan Caudebec-en-Caux

De **Us-Leaffrouwe fan Caudebec-en-Caux** (Frânsk: *Notre-Dame fan Caudebec-en-Caux*) yn 'e gemeente Rives-en-Seine yn it Frânske departemint Seine-Maritime yn 'e regio Normandje is in monumintale letgoatyske tsjerke.   

## Skiednis
De tsjerke waard boud op it plak fan in eardere abdijtsjerke fan in merovingysk nonnekleaster. De hjoeddeiske goatyske tsjerke ûntstie yn trije grutte boufazen (11e iuw, 1382 en 1426). Tsjin 'e ein fan 'e 14e iuw en oan it begjin fan 'e 15e iuw waard de tsjerke beskreaun as relatyf lyts, âld en tsjuster mei mooglik noch romaanske dielen. 

Tusken 1426 en 1484 ferboude de arsjitekt Guillaume Letellier de tsjerke yn flamboyante goatyske styl. De klokketoer mei de spits waard om 1530 hinne foltôge.

Yn 'e tiid fan 'e godstsjinstkrigen yn Frankryk waard de Notre-Dame de Caudebec-en-Caux yn 1562 skansearre. Mear skea trof de tsjerke yn 'e Frânske Revolúsje. It oargel bleau doe lykwols relatyf goed bewarre, om't de doetiidske organist patriottyske stikken spile. 

De spits waard yn 'e jierren 1880 restaurearre troch de diosesane arsjitekt Louis Sauvageot. It wurk feroarsake strideraasje om't de arsjitekt tefolle fan it oarspronklike ûntwerp ôfwike soe.

De brân dy't nei in Dútsk bombardemint fan 10 en 11 juny ûntstie, ferneatige 80% fan 'e stêd, mar de tsjerke bleau sparre. It fjoer fan 'e houten steigers om it westlike portaal feroarsake it ranen fan 'e klokken yn 'e toer. It raande brûns waard ûnder it pún ferstoppe om tefoaren te kommen dat de Dútsers it brûke koene om dêr wapens mei te smeien, mar de skea twong de tsjerke de doarren oant 23 maart 1941 te sluten. By it alliearde bombardemint yn 1944 rekke de tsjerke op 'e nij skansearre.

## Eksterieur
Op 'e balustrade fan it dak steane (lykas ek op 'e galerij fan it haadportaal fan 'e katedraal fan Burgos yn Spanje) de goatyske wurden *'Pulcra es et decora* út in fers út it Heechliet (6:3) gravearre. It westlike portaal wie oarspronklik mei 333 bylden fersierd. Fral hilligen, mar ek bylden fan minsken út dy tiid, lykas in persoan mei de Normandyske ferzje fan in bonge, ien fan 'e seldsume foarstellings fan in net mear besteand doedelsekeftich ynstrumint. Kalvinisten fernielden yn 'e godstsjintkriich in soad bylden. Mear skea waard feroarsake troch de bombardeminten fan juny 1940 en as gefolch fan 'e brannen fan 'e omlizzende hûzen. De lytse bylden oan 'e súdlike kant fan 'e westlike gevel waarden lykwols rekonstruearre en yn 'e oarspronklike folchoarder wer oanbrocht.

De 54 meter hege klokketoer stiet oan 'e súdlike kant fan it gebou. De trochbrutsen spits stie yn 'e regio model foar oare spitsen (bygelyks yn Norville) en stiet bekend om 'e trije mei blommen fersierde kroanen, bekend as de "tiara fan Caudebec".

## Brânskildere ramen

De ramen fan 'e tsjerke út 'e 15e-16e iuw binne ferneamd. Boppe it portaal fan it noardlike skip binne fjouwer ramen fan Ingelske makkelij út 'e begjintiid fan 'e tsjerke. Dy nei alle gedachten âldste ramen binne skonken troch Foulques Eyton, oanfierder fan in Britsk garnizoen yn 'e Hûndertjierrige Kriich. Ien dêrfan is de hillige Joaris, beskermhillige fan Ingelân. Dêrfoar oer is in raam fan Sint-Michael, patroanhillige fan Normandje. De ramen út dy tiid, fral dy fan 'e kapellen fan it noardlike sydskip, binne hilligen fan 'e ambachtsgilden, dêr't it warbere Caudebec fan dy tiid in soad fan hie.

Noch ferneamder binne de 16e-iuwske ramen, dy't yn 'e fjouwer kapellen fan 'e lêste twa traveeën fan 'e westlike kant te sjen binne. Yn 'e ûnderste finsters fan 'e westlike gevel binne twa renêssânse ramen, mooglik binne se makke yn it atelier fan Arnold fan Nimwegen, in Nederlânske glesker dy't ek de brânskildere ramen fan 'e Jeanne d'Arc-tsjerke fan Rouen makke. Dy ramen stelle foarstellings út it Alde Testamint en it libben fan Jezus foar: Jezus en de Samaritaanske oan 'e Jakobsboarne (súdlike sydskip, 1532), Mozes en it oerstekken fan 'e Reade See troch de Israeliten, it Lêste Nachtmiel, de Trije Kenings, it libben fan 'e hillige Jehannes de Doper en in Beam fan Jesse.

## Oargel
It oargel fan 'e tsjerke besit ien fan 'e moaiste Frânske renêssânse oargelkasten. It waard yn 1542 boud foar in nij ynstrumint fan 'e oargelbouwers Antoine Josseline and Gilbert Cocquerel út Rouen. De bruorren Levebre foegen yn 1738 in posityf mei trije klavieren ta, wertroch't it oargel mei-inoar fjouwer klavieren hie. By de restauraasje yn 'e jierren 2002-2005 troch Barthélemy Formente waard it oargel yn 'e steat fan 1738 werom brocht.

## Keppeling om utens
* Orgelsite: disposysje oargel