Ruth (bibelsk persoan)

**Ruth** (Hebriuwsk: רוּת) is de haadpersoan yn it nei har neamde Bibelboek Ruth yn it Alde Testamint. Hja wie in Moäbityske frou dy't troch har houlik mei Machlon besibbe rekke oan in Israelityske famylje út Betlehim. Ruth is ferneamd om har útsûnderlike trou oan har skoanmem Naomi en wurdt yn it Nije Testamint neamd as ien fan 'e stammememmen fan kening David en Jezus.
## Libben yn Moäb
It ferhaal fan Ruth begjint yn in tiid fan hongersneed yn Israel. De Israelyt Elimêlek teach mei syn frou Naomi en harren twa soannen, Machlon en Kiljon, nei it lân Moäb. Nei it ferstjerren fan Elimêlek trouden de soannen mei Moäbitistyske froulju, Ruth en Orpa. Doe't nei tsien jier ek de beide soannen stoaren, bleau Naomi allinnich efter mei har skoandochters.

## De reis nei Betlehim

Doe't Naomi hearde dat de hongersneed yn Israel foarby wie, naam hja it beslút werom te kearen nei Betlehim. Hja drong der by har skoandochters op oan om yn harren eigen lân te bliuwen om dêr in nij bestean op te bouwen. Wylst Orpa úteinlik ôfskie naam, wegere Ruth har skoanmem yn 'e steek te litten. Hja spriek de ferneamde wurden: "Wêr't jo hinne geane, dêr gean ik ek hinne; wêr't jo bliuwe, dêr bliuw ik ek; jo folk is myn folk en jo God is myn God" (Ruth 1:16).

## Ruth en Boäz
Ienris yn Betlehim gie Ruth te iersykjen op it lân om iten te sammeljen foar harsels en Naomi. Hja kaam doe op it fjild fan Boäz, in ryk en ynfloedryk famyljelid fan har skoanheit Elimêlek. Boäz wie ûnder de yndruk fan Ruth har soarch foar Naomi en bea har beskerming oan:

* Boäz joech Ruth de opdracht om allinnich op syn lân te wurkjen en tichteby syn wurkfammen te bliuwen. Hy ferbea syn feinten strang om har lestich te fallen (Ruth 2:9).
* Hy nûge har út om mei te iten mei de sichters en liet har frij drinke út de wetterfetten fan syn personiel.
* Dêrnjonken joech Boäz syn feinten geheime ynstruksjes om mei opsetsin wat ieren út de bondels falle te litten, sadat Ruth dy sûnder muoite ophelje koe. Sa koe hja oan 'e ein fan 'e dei mei in grutte hoemannichte nôt thús komme.

## It lossersrjocht en de stedspoarte

Nei de rispinge joech Naomi Ruth de opdracht om Boäz formeel te freegjen om har te "lossen". It lossersrjocht wie in Israelityske wet dy't regele dat it tichtste famyljelid (de *go'el*) de plicht hie om it lân fan in ferstoarne sibbe werom te keapjen. Ek moast hy trouwe mei de widdo om de famyljenamme fuort te setten.
Op 'e terskflier frege Ruth him: "Spried jo mantel oer jo tsjinstfaam út, want jo binne de losser" (Ruth 3:9). Boäz woe dat graach dwaan, mar der wie in oar famyljelid dy't tichter besibbe wie en it earste rjocht hie om te lossen. Boäz rôp dy man en tsien âldsten by de stedspoarte byinoar. Doe't de oare man hearde dat it keapjen fan it lân ek betsjutte dat er mei de Moäbityske Ruth trouwe moast, seach er dêrfan ôf. Hy die syn skoech út en joech dy oan Boäz as juridysk bewiis fan 'e oerdracht fan rjochten.

## Stammem fan David
Troch it houlik mei Boäz krige Ruth in soan, Obed. De buorfroulju fan Naomi priizgen Ruth en hellen oan dat hja foar Naomi mear wurdich wie as sân soannen. Obed waard de heit fan Isaï en dêrmei de pake fan kening David. Sa krige de bûtenlânske Ruth in krúsjaal plak yn 'e genealogy fan it keningshûs fan Israel en letter ek yn dat fan Jezus Kristus.

## Bibelteksten
It hiele boek Ruth (haadstikken 1 oant en mei 4) fertelt har libbensferhaal. Yn Mattéus 1:5 wurdt hja neamd yn 'e stambeam fan Jezus Kristus.

## Tradysje
Yn it joadedom wurdt it boek Ruth tradisjoneel lêzen tidens it Wikenfeest (Sjavûot) dat sân wiken nei Pesach fierd wurdt. Dat hat te krijen mei de tiid fan 'e weetrispinge, mar ek om't Ruth yn 'e joadske tradysje sjoen wurdt as in foarbyld fan in bekearling dy't it leauwe fan Israel oannimt.