open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grienreade iisfûgel

De **grienreade iisfûgel** (*Chloroceryle inda*) is in fûgel fan it skaai griene iisfûgels (*Chloroceryle*) út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*).

## Beskriuwing

Grienreade iisfûgels wurde 24 sm lang en ha in gewicht fan 46 oant 60 gram. De boppedielen binne glânzgjend grien en ûnder is de fûgel readbrún. De wjukken binne fral by de wyfkes wyt sprinkeld. Allinne it wyfke hat oer it boarst in grienwite bân. De grienreade iisfûgel liket noch it meast op 'e griene dwerchiisfûgel, mar is twaris sa grut. 

## Fersprieding
De grienreade iisfûgels komme fan it súdeasten fan Nikaragûa, Kosta Rika en Panama oant de Golf fan Guayaquil en eastlik fan 'e Andes oer it noarden fan Súd-Amearika oant de Atlantyske kust fan 'e Brazyljaanske dielsteat Santa Catarina foar. Se libje oant in hichte fan 400 m yn tichte bosken oan stadich streamend wetter, sompen en mangroves.  

Der wurde twa ûndersoarten erkend:

* *Chloroceryle inda inda* – fan Nikaragûa oant it noarden fan Bolivia en Súdeast-Brazylje.
* *Chloroceryle inda chocoensis* – West-Kolombia en Noardwest-Ekwador.

## Gedrach
De soarte jaget fan in stangel út yn it wetter nei proaien, dy't besteane út fisken fan maksimaal 12 sm lang en garnalen.  

## Nêst
In nêst bestiet út trije oant fiif aaien. Der is fierder net in soad bekend oer it briedgedrach.

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar der wurdt oannommen dat de oantallen ôfnimme. De ôfname is lykwols net sa grut dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De IUCN klassifisearet de fûgel dêrfandinne as net bedrige op 'e Reade list. In rûge rûzing út 2016 hâldt de populaasje op in heal oant fiif miljoen fûgels.

## Keppeling om utens
* Birdlife
* Ebird
* Avibase
Harold Abrahams

**Harold Maurice Abrahams** OBE (Bedford, 15 desimber 1899 - Enfield, 14 jannewaris 1978) wie in Ingelsk sprinter.

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerpullen (yn 1920 en 1924). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen op de 100 meter mei in Olympysk rekôr fan 10.6 sekonden; in wike letter wûn er mei it Britske estafetteteam in sulveren medalje op de 4x100 meter.

Yn 1925 kaam oan Abrahams syn sportkarriêre in ein nei't er in skonk bruts. Njonken syn deistige wurk wie er jierrenlang sportferslachjouwer foar de BBC.

Harold Abrahams ferstoar op 14 jannewaris 1978, yn 'e âldens fan 79 jier. Syn begraffenis foarmet it kader fan it ferhaal fan de film Chariots of Fire, dy't yn 1981 de Oscar foar bêste film wûn, en dy't it ferhaal fertelt fan syn en Liddells sukses yn 1924. De rol fan Abrahams wurdt yn de film fertolke troch Ben Cross.
Griene iisfûgels

**Griene iisfûgels** (*Chloroceryle*) foarmje in fûgelskaai yn 'e famylje fan 'e iisfûgels (*Alcedinidae*). 

De soarten yn it skaai libje yn 'e tropyske dielen fan Midden- en Súd-Amearika. Allinne de griene iisfûgel komt oant yn it suden fan Teksas foar. 

## Soarten
It skaai ken fjouwer ferskillende soarten:
Smyrna-iisfûgel

De **Smyrna-iisfûgel** (*Halcyon smyrnensis*) is in fûgel fan it skaai echte beamiisfûgels (*Halcyon*) út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*).

## Beskriuwing

Smyrna-iisfûgels binne relatyf grutte iisfûgels, dy't 28 sm lang wurde. Folwoeksen fûgels ha in felblauwe rêch, blauwe wjukken en in blauwe sturt. De kop en it ûnderbealchje binne kastanjebrún en de kiel en de midden fan it boarst wyt. De fûgels ha in grutte reade snaffel en ek de poaten binne read.

Yn 'e flecht binne grutte wite plakken te sjen op 'e blauwe en swarte wjukken. Mantsjes en wyfkes binne gelyk, mar jonge fûgels ha doffere kleuren as folwoeksen fûgels.    

## Fersprieding
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en komme fan Israel en Libanon yn it westen yn in brede bân oant Sina yn it easten foar. Se binne yn 'e regel allinnich of yn pearkes yn ferskillende soarten biotopen te sjen, dat meastentiids iepen lân yn flaktes by wetter is, mar de fûgel is yn 'e Himalaya ek oant 1.000 m waarnommen. It ferspriedingsgebiet fan 'e fûgels wreidet him út.   

### Undersoarten
Fan 'e soarte wurde fiif ûndersoarten ûnderskieden:

* *H. s. smyrnensis* (Linnaeus, 1758): fan it suden fan Turkije oant it noardeasten fan Egypte, Irak en it noardwesten fan Yndia. 
* *H. s. fokiensis* (Laubmann & Götz, 1926):yn it suden fan Sina.
* *H. s. fusca* (Boddaert, 1783): yn West-Yndia en Sry Lanka.
* *H. s. perpulchra* (Madarász, 1904): yn it noarden fan Yndia, Bûtan, Malakka en West-Java.
* *H. s. saturatior* (Hume, 1874): allinnich op 'e Andamanen.

## Gedrach
Smyrna-iisfûgels briede fan april oant en mei maaie. It nêst bestiet út in tunnel yn 'e ierden wâl oan iggen fan rivieren, somtiden ek yn termiteheuvels. In lechsel bestiet út 4 oant 7 wite, rûne aaikes.   

De fûgel wurdt in soad op stangels of triedden waarnommen en jaget op fiskjes, kikkerts, ynsekten, slangen en kjifdieren. Der binne ek meldings fan predaasje fan lytse fûgels. Jonge Smyrna-iisfûgels wurde fral mei wringeleaze dierkes fuorre.

## Status
Der is gjin rûzing fan de grutte fan 'e populaasje, mar oannommen wurdt dat it ferspriedingsgebiet fan 'e soarte grutter wurdt en dat de wrâldpopulaasje tanimt. Dêrfandinne wurdt de Smyrna-iisfûgel troch de IUCN as net bedrige op 'e Reade list klassifisearre.

## Keppeling om utens
* Birdlife
* Ebird
* Avibase
Morgan Taylor

**Frederick Morgan Taylor** (Sioux City, 17 april 1903 - Irondequoit (New York), 16 febrewaris 1975) wie in Amerikaansk horderinner.

Hy die trije kear mei oan de Olympyske Simmerpullen (yn 1924, 1928 en 1932). Hy waard yn Parys Olympysk kampioen op 400 meter horden yn in tiid fan 52.6 sekonden. Yn Amsterdam en Los Angeles wûn hy in brûnzen medalje op itselde ûnderdiel.
Morgan Taylor ferstoar op 16 febrewaris 1975, yn 'e âldens fan 71 jier.
Eric Liddell

**Eric Henry Liddell** (Tianjin Sina, 16 jannewaris 1902 - Weixian Sina, 21 febrewaris 1945) wie in Skotsk hurdrinner.

## Libbensrin
Liddell waard berne yn Tianjin yn Sina, dêr't syn âlden wurken as sindelingen foar de *London Missionary Society*. As seisjierrige waard er nei in skoalle yn Londen stjoerd. Op 'e middelbere skoalle bliek er in treflike atleet te wêzen en krige er al de reputaasje om de fluchste Skotske draver te wêzen. Yn 1920 gie Eric Liddell oan de Universiteit fan Edinburgh studearjen.

Hy die yn 1924 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Parys Olympysk kampioen, op de 400 meter yn in wrâldrekôr fan 47.6 sekonden. Twa dagen earder hie er in brûnzen medalje wûn op de 200 meter. In jier nei de Spullen en syn ôfstudearjen kearde Liddell werom nei Sina. Krekt as syn âlden wurke er der as sindeling, earst yn syn bertestêd en letter yn Shaochang. Ut en troch rûn er der noch in wedstriid. Hy wurke yn it earstoan benammen as learaar en trainde syn learlingen yn ferskate sporten. Yn 1932 waard er beneamd ta dûmny. Liddell boaske yn 1934 mei in Kanadeeske frou, it pear krige trije bern. Yn 1941 wie it libben yn Sina sa gefaarlik wurden, dat it Britske regear syn lângenoaten advisearre it lân te ferlitten. Liddell syn frou en bern giene nei Kanada, mar Eric Liddell en syn broer, dy't dokter wie, bleaune efter en giene troch mei it dwaan fan harren wurk. Twa jier letter waard it gebiet dêr't sy wurken, beset troch Japanners en waarden beiden yn in jappekamp ynternearre. Yn it kamp wie in grut tekoart oan iten en medisinen. 

Eric Liddell ferstoar op 21 febrewaris 1945, yn 'e âldens fan 43 jier. It ferhaal fan Liddell  en dat fan Harold Abrahams dy't op de Spullen fan 1924 goud wûn op de 100 meter, is ferfilme yn de film Chariots of Fire, dy't yn 1981 de Oscar foar bêste film wûn. De rol fan Abrahams wurdt yn de film fertolke troch Ian Charleson.
René Lelong

**Justin Édouard René Lelong** wie in Frânske yllustrator en skilder.

## Karriêre
René Lelong studearre oan de Académie Julian yn Parys fan 1879 oant 1891.

Hy krige in medalje 3e klasse op de *Salon des artistes français* yn 1895 en waard lid fan 1898 ôf oan.

Hy ûntwurp reklameaffysjes en yllustrearre gâns boeken en teksten, benammen foar de Nelsonsamling  en de tydskriften *Femina*, *Je sais tout*, *Lectures pour tous* en L' Illustration [ 5 ].

Yn 1925 siet er yn de sjuery fan de Gustave Doré Grand Prix kompetysje, njonken George Auriol, Carlègle, Maxime Dethomas, Raymond Escholier, Abel Faivre, Raymond Renefer, Auguste Roubille, Clément Serveau en René Vincent. .

## Galery

(Narbonne) L'omnibus des sultanes - René Lelong - Musée des Beaux-Arts de Narbonne.jpg|*L'omnibus des sultanes*  - Musée des Beaux-Arts de Narbonne
René Lelong - Joys of Spring.jpg|*Joies du printemps*.
Lelong_-_Vrilles_de_la_Vigne_ill_p.119.jpg|Yllustraasje fan it koarte ferhaal *Le Miroir* yn de bondel *[[Les Vrilles de la vigne]]* fan  Colette.
Lelong_-_Vrilles_de_la_Vigne_ill_p017.jpg|Yllustraasje fan it koarte ferhaal *Jour gris* yn de bondel *Les Vrilles de la vigne* fan Colette.
Albin Stenroos

**Oskar Albinus (Albin) Stenroos** (Vehmaa, 24 febrewaris 1889 - Helsinki, 30 april 1971) wie in Finsk lange-ôfstânsdraver.

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerpullen (yn 1912 en 1924). Hy waard yn Parys Olympysk kampioen op de maraton nei't er tolve jier earder in sulveren medalje wûn hie mei it Finske team by it fjildrinnen en in brûnzen medalje op de 10.000 meter. 

Albin Stenroos ferstoar op 30 april 1971, yn 'e âldens fan 82 jier. 

## Maratons
* 1909,  maraton fan Helsinki - 3:03.54,1
* 1924,  maraton fan Hyvinkää - 2:39.33
* 1924,  Olympyske maraton Parys - 2:41.22,6
* 1926,  Boston Maraton - 2:29.40
Swartkopiisfûgel

De **swartkopiisfûgel** of **swartkapiisfûgel** (*Halcyon pileatais*) in fûgel fan it skaai echte beamiisfûgels (*Halcyon*) út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*). De fûgel hat in grut ferspriedingsgebiet yn tropysk Aazje.

## Beskriuwing
Swartkopiisfûgels wurde likernôch 28 sm lang. De wjukken en rêch binne pearsblau en de kop en skouders swart. Se ha in wite nekkraach en oranjebrune ûnderkanten. De grutte snaffel en de poaten binne read. Yn 'e flecht is op eltse wjuk in grut wyt plak oan 'e basis fan 'e slachpinnen te sjen op 'e blauw-swarte wjukken. 

Der binne gjin ferskillen tusken mantsjes en wyfkes, mar de jonge fûgels binne doffer en ha streken op 'e kiel. 

## Fersprieding
De soarte wurdt fral oantroffen yn 'e buert fan 'e kust yn mangrovebosken en by estuaria en rivieren. It ferspriedingsgebiet leit fan Yndia (ynklusyf de Andamanen en de Nikobaren), Sry Lanka, Koreä, Maleizje, Tailân, Birma, de Rjûkjû-eilannen, Bangladesj, Hainan, de Filipinen, Borneo, Sumatra oant Sulawesi, dêr't se allinne winterdeis foarkomme. Dwaalgasten wurde winterdeis waarnommen yn Pakistan, wylst yn 'e de reintiid de fûgels bûten it wenstige ferspriedingsgebiet folle mear nei it binnenlân migrearje. 

Der is in ûndersoarte *palawanensis* beskreaun, mar oer it generaal wurdt de soarte as monotypysk beskôge sûnder grutte ferskillen yn it hiele ferspriedingsgebiet.
## Iten

Swartkopiisfûgels sitte opfallend op in stok of stankel om fan dêr nei fisken te dûken. Ek yt de fûgel grutte ynsekten.  

## Nêst
It briedseizoen is simmerdeis. It nêst sit yn in ierden wâl en in lechsel bestiet út fjouwer oant fiif rûne, wite aaien.

## Status
Alhoewol't de soarte in grut ferspriedingsgebiet en de wrâldpopulaasje nei alle gedachten grutter is as 10.000 folwoeksen eksemplaren, wize it ôfnimmen oantal waarnimmings en de besettingsgraad op in tebekrinnen yn heech tempo. Op 'e Reade list fan 'e IUCN wurdt de soarte dêrom as kwetsber klassifisearre.
## Keppeling om utens
* Birdlife
* Ebird
* Avibase
Capitale de la douleur

.
***Capitale de la douleur*** (Frânsk, "Haadstêd fan fertriet") is in bondel gedichten fan de Frânske skriuwer Paul Éluard (skûlnamme fan Eugène Émile Paul Grindel) út 1926, útjûn troch Nouvelle revue française yn Parys.

## Beskriuwing
It binne gedichten skreaun fan 1914 oant 1926, oardere yn fjouwer seksjes: *Répétitions*, *Mourir de ne pas mourir*, *Les petits justes*, en *Nouveaux poèmes*.

## Wurdearring
* *Capitale de la douleur* waard yn 1999 opnaam yn Le Monde's 100 boeken fan de iuw.
Loren Murchison

**Loren Murchison** (Farmersville, 17 desimber 1898 - Lakewood, 11 juny 1979) wie in Amerikaansk atleet.

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerpullen (yn 1920 en 1924). Hy waard beide kearen Olympysk kampioen op de 4x100 meter estafette mei in wrâldrekôr. Yn Antwerpen mei Charles Paddock, Jackson Scholz en Morris Kirksey yn in tiid fan 42,2 sekonden. Fjouwer jier letter yn Parys mei Louis Clarke, Francis Hussey en Jeremiah Leconey, se setten it wrâldrekôr doe op 41 sekonden.

Yn 1925 krige Murchison harsenfluesûntstekking en rekke dertroch fan fan 'e mul ôf ferlamme. Murchison makke letter medaljes en sieraden.
Loren Murchison ferstoar op 11 juny 1979, yn 'e âldens fan 80 jier.
Jackson Scholz

**Jackson Volney Scholz** (Buchanan, 15 maart 1897 - Delray Beach, 26 oktober 1986) wie in Amerikaansk sprinter.

Hy die trije kear mei oan de Olympyske Simmerpullen (yn 1920, 1924 en 1928). Hy waard yn Antwerpen Olympysk kampioen op de 4x100 meter estafette mei Charles Paddock, Loren Murchison en Morris Kirksey mei in wrâldrekôr fan 42,2 sekonden. 

Fjouwer jier letter yn Parys waard hy Olympysk kampioen op de 200 meter mei in Olympysk rekôr fan 21.6 sekonden, twa dagen earder op de 100 meter hie hy in sulveren medalje wûn.

Scholz waard letter skriuwer fan romans en koarte ferhalen oer sport.
Jackson Scholz ferstoar op 26 oktober 1986, yn 'e âldens fan 89 jier.
Kobaltiisfûgel

De **kobaltiisfûgel** (*Alcedo semitorquata*) is in fûgel fan it skaai echte iisfûgels (*Alcedo semitorquata*) út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*).

## Beskriuwing
De oant 18 sm lange en 35 oant 40 gram swiere fûgel hat blauwe boppedielen, in wite kiel en fealoranje ûnderdielen. De kop fan 'e fûgel hat in ôfwikseljend patroan fan ljochtblauwe en donkerblauwe streekjes en oan beide kanten fan 'e nekke rint in wite streek. De poatsjes binne read. 

Mantsjes en wyfkes binne foar it grutste part itselde, mar it mantsje hat in swarte snaffel wylst it wyfke wat read op 'e ûndersnaffel hat. 

## Fersprieding
Kobaltiisfûgels komme rûchwei yn 'e eastlike helte fan Afrika foar, fan Etioopje yn it noarden oant Súd-Afrika yn it suden. It biotoop fan 'e soarte bestiet út beken en rivieren mei in boskrike omjouwing. De fûgels wurde ek waarnommen yn oare wettergebieten, lykas swietwettersompen en langunes oan 'e kust.

## Status
Der binne gjin gegevens oer de grutte fan 'e populaasje. De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar oannommen wurdt dat de oantallen tebekrinne. Op 'e Reade list fan 'e IUCN wurdt de soarte as net bedrige klassifisearre.

## Keppeling om utens
* Birdlife
* Ebird
* Avibase
Ugo Frigerio

**Ugo Frigerio** (Milaan, 16 septimber 1901 - Garda, 7 july 1968) wie in Italjaansk hurdwanneler.

Hy die trije kear mei oan de Olympyske Simmerpullen (yn 1920, 1924 en 1932). Hy waard yn Antwerpen  Olympysk kampioen, op de 3 kilometer en de 10 kilometer hurdwanneljen. Fjouwer jier letter yn Parys prolongearre hy syn titel op de 10 kilometer, de trije kilometer wie yntusken fan it programma ferdwûn. Yn 1928 stie it hurdwanneljen net op it programma fanwege alle diskusjes oer diskwalifikaasjes. Mar yn Los Angeles wie de sport wer Olympysk no as dykûnderdiel fan 50 kilometer. It slagge trijefâldich Olympysk kampioen Frigerio en win op dizze ôfstân in brûnzen medalje.

Frigerio waard letter tsysker.  
Ugo Frigerio ferstoar op 7 july 1968, yn 'e âldens fan 66 jier
Jonni Myyrä

**Joonas (Jonni) Myyrä** (Savitaipale, 13 july 1892 - San Francisco Feriene Steaten, 22 jannewaris 1955) wie in Finsk spearsmiter.  

Hy die trije kear mei oan de Olympyske Simmerpullen (yn 1912, 1920 en 1924). Hy waard yn Antwerpen Olympysk kampioen by it spearsmiten mei in Olympysk rekôr fan 65,78 meter. Fjouwer jier letter yn Parys prolongearre Myyrä syn Olympyske titel mei in ôfstân fan 62.69 meter. 

Nei de Spullen fan 1924 kearde Myyrä net werom nei Finlân, mar ferfear nei Amearika fanwegen jildproblemen. Hy soe jild fan it gemeentebestjoer fan Savitaipale fertsjustere hawwe, nei't in houtseagerij dêr't er yn ynvestearre hie fallyt gien wie. Hy hat nea werom west yn syn heitelân.
Jonni Myyrä ferstoar op 22 jannewaris 1955, yn 'e âldens fan 62 jier.
Ko Willems

**Jacobus Matheus (Ko) Willems** (Amsterdam, 27 oktober 1900 - dêre, 28 septimber 1983) wie in Nederlânsk hurdfytser. 

Yn 1921 waard er nasjonaal kampioen by de twadde offisjele hurdfytswedstriid foar amateurs. Yn 1923 wûn er it Nederlânsk kampioenskip op de lange ôfstân op de dyk oer 30 km.

Hy die yn 1924 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Parys Olympysk kampioen, op de 50 kilometer op de baan. Dizze medalje wûn er nei't er in ôfspraak makke hie mei Jan Maas. It plan wie dat Maas, fuortride soe en hjirmei it peloton útputte soe en dat Willems it yn de sprint ôfmeitsje soe. Dit plan waard perfekt útfierd. Fan 10 km ôf gie Maas kear op kear oan en Willems besocht it tempo yn 'e kopgroep te drukken. Nei't it peloton úttinne wie ta fyftjin hurdfytsers, hie Willems de 'bêste skonken'. Mei in lingte foarsprong gie er as earste oer de finish. Nei de Spullen waard Willems prof, mar wûn gjin grutte wedstriden, al wûn er wol in brûnzen medalje op de 50 kilometer op de baan by it Nederlânske kampioenskip fan 1927.

Nei syn sportkarriêre hie Ko Willems in fytswinkel yn Amsterdam.
Ko Willems ferstoar op 28 septimber 1983, yn 'e âldens fan 82 jier.
Harry Mallin

**Henry William (Harry) Mallin** (Londen, 1 juny 1892 - dêre, 8 novimber 1969) wie in Ingelsk bokser.

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerpullen (yn 1920 en 1924). Hy waard yn Antwerpen Olympysk kampioen yn de klasse oant oant 72,57 kg *(middengewicht)*. Fjouwer jier letter yn Parys wist hy syn titel te prolongearjen. Mallin wie by de Spullen fan 1936 en 1952 de bûnscoach fan it Britske boksteam.
Harry Mallin ferstoar op 8 novimber 1969, yn 'e âldens fan 77 jier.
Pierino Gabetti

** Pierino Paolo Gabetti** (Sestri Ponente, 22 maaie 1904 - Genua, 28 febrewaris 1971) wie in Italjaansk gewichtheffer.

Hy die trije kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924, 1928 en 1932). Hy waard yn Parys Olympysk kampioen yn de klasse oant 60 kg, fjouwer jier letter yn Amsterdam wûn hy in sulveren medalje yn deselde klasse. Yn Los Angeles die hy mei yn de klasse oant 67,5 kg en waard hy fjirde.
Pierino Gabetti ferstoar op  28 febrewaris 1971, yn 'e âldens fan 66 jier.
Carlo Galimberti

**Carlo Pietro Galimberti** (Rosario Argentynje, 2 july 1894 - Milaan, 10 augustus 1939) wie in Italjaansk gewichtheffer.

Galimberti groeide op as soan fan Italjaanske ymmigranten yn it Argentysnke Rosario. Nei de Earste Wrâldkriich kearde de húshâlding werom nei Itaalje.

Hy die fjouwer kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924, 1928, 1932 en 1936). Hy waard yn Parys Olympysk kampioen yn de klasse oant 75 kg, by de folgjende Spullen yn Amsterdam en Los Angeles wûn hy in sulveren medalje yn deselde klasse.

Carlo Galimberti wie yn syn deistich libben wurksum as brânspuitman, hy ferstoar op  10 augustus 1939, yn 'e âldens fan 45 jier, oan de gefolgen fan brânwûnen dy't er oprûn hie by in eksploazje fan in ferwaarmingstsjettel.
Meredith Whittaker

**Meredith Whittaker** is in Amerikaanske ûndersiker en adviseur (*consultant*) dy't har dwaande hâldt mei de sosjale impact en etyske kwestjes fan keunstmjittige yntelliginsje (*Artificial intelligence*, AI) en beskerming fan gegevens. Se is foarsitter fan de non-profit Signal Foundation, dy't de Signal messenger ûntwikkele hat en sit yn 'e ried fan bestjoer fan dy stifting.
Foarhinne wie se Minderoo Research Professor oan de Universiteit fan New York (NYU) en haadadviseur en eardere fakulteitsdirekteur en mei-oprjochter fan it AI Now Institute. Se wie ek senior adviseur op it mêd fan AI foar foarsitter Lina Khan by de Federal Trade Commission en waard yn 2023 troch it tydskrift TIME opnommen yn de list fan de 100 meast ynfloedrike minsken op it mêd fan AI. Whittaker wurke 13 jier by Google, dêr't se de Open Research-groep fan Google oprjochte en mei-oprjochter wie fan it M-Lab. Yn 2018 wie se ien fan de wichtichste organisatoaren fan de *[[:en:2018 Google walkouts|Google Walkouts]]* en yn july 2019 naam se ûntslach by it bedriuw.

Whittaker foltôge har bachelor yn retoarika en Ingelske literatuer oan de universiteit fan Kalifornië, Berkeley.

## Keppelingen om utens
* Profyl by AI Now
* Offisjeel webstee fan de Signal Foundation
Harold Osborn

**Harold Marion Osborn** (Butler (Illinois), 13 april 1899 - Champaign (Illinois), 5 april 1975) wie in Amerikaansk heechspringer en mearkamper. 

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerpullen (yn 1924 en 1928). Hy waard yn Parys Olympysk kampioen by it heechspringen mei Olympysk rekôr fan 1.98 meter. In goed wike letter wûn Osborn ek de tsienkamp mei 7710.775 punten

Osborn wie bekend om syn "lattentrúk". Under syn flecht oer de latte drukte er dy tsjin de hâlders, sadat dy by lichte oansrekking net falle koe. Foto's en filmateriaal toanden oan hoe't de trúk wurke. Osborn hat him oars syn libben lang ferware tsjin de fertinking dat er op dizze wize falsk spile. Hy bewearde dat syn earm allinnich mar in skaad smiten hie.

Wis is lykwols dat de 2,05 meter dy't er in jier letter by in wedstriid yn Austin sprong, om deselde reden net erkend waard as nij wrâldrekôr. Hoe dan ek, al gau woene tal fan atleten de kampioen neidwaan en spesjalisearren harren deryn om ûnder de sprong de latte fêst te hâlden. De wrâldatletykbûn seach him hjirom twongen om yn 1926 it reglemint te wizigjen. Sûnt dy tiid leit de latte folslein frij op plaatsjes tusken de standers, sadat dy by oanrekking sawol foarút as nei ûnderen falle kin.

Osborn hat boaske west mei de Kanadeeske atlete Ethel Catherwood.
Harold Osborn ferstoar op 5 april 1975, yn 'e âldens fan 75 jier.
Glânsiisfûgel

De **glânsiisfûgel** (*Alcedo quadribrachys*) is in fûgel fan it skaai echte iisfûgels (*Alcedo semitorquata*) út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*).

## Beskriuwing
It 16 sm lange glânsiisfûgeltsje liket op 'e Europeeske iisfûgel. De soarte ûnderskiedt him troch in swarte snaffel, in ultramarynblauwe kop, donkerblaue boppewjukken, in wite kiel en in wyt boarst en in oranje kleur op 'e búk en ûnder de wjukken.  

## Fersprieding
De soarte libbet yn West- en Sintraal-Afrika en hat twa ûndersoarten:

* *A. q. quadribrachys*: fan Senegal en Gambia oant Sintraal-Nigearia.
* *A. q. guentheri*: fan Súd-Nigearia oant westlik Kenia, Noardwest-Sambia en Noard-Angoala.

## Status
Glânsiisfûgels wurde troch de IUCN op 'e Reade list as net bedrige klassifisearre. Oannommen wurdt dat de populaasje stabyl is (2024).

## Keppeling om utens
* Birdlife
* Avibase
* Ebird
Senegaleeske iisfûgel

De **Senegaleeske iisfûgel** of **Senegaliisfûgel** (*Halcyon senegalensis*) is in fûgel fan it skaai echte beamiisfûgels (*Halcyon*) út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*).

## Beskriuwing
 
De 23 sm lange fûgel is op 'e rêch, sturt en wjukken ljochtblau. Kop, nekke en ûnderkant binne wyt en de skouders swart. De grutte snaffel is boppe read en ûnder swart. De fûgel hat reade poaten. Beide skaaien binne hast gelyk, juvenilen ha wat minder sprekkende kleuren en in brune snaffel. De rop fan 'e fûgel is in lûd triljen.

## Fersprieding
Senegaleeske iisfûgels libbje fral oan 'e evener binne de beide 8e breedtegraden. De noardlike en súdlike populaasjes migrearje yn 'e drûge tiid rjochting evener. It leefgebiet bestiet út net tichte bosken en ek by delsettings fan minsken. De fûgel ferdigenet syn territoarium, ynklusyf tsjin minsken. 

### Undersoarten
Der binne trije ûndersoarten bekend:

## Gedrach
Senegaleeske iisfûgels bried yn beamholtes, dy't troch spjochten makke wurde. In lechsel bestiet út twa oant trije rûne wite aaien, dy't yn 13 oant 14 dagen útbret wurde. Beide âlders fuorje de jongen. Nei it útfleanen bliuwe jonge fûgels noch sa'n fiif wiken by de âlders.   

Fanôf in sitplak op in peal of in tûke jager er op grutte ynsekten, slakken, fisken, kikkers en weakdieren.

## Status
Der is gjin rûzing fan 'e grutte fan 'e wrâldpopulaasje, mar de soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en is algemien. It geskikte biotoop fan 'e soarte is lykwols de lêste tiid ôfnommen en dêrfandinne wurdt der fanút gien dat de oantallen ôfnimme. Oannommen wurdt dat de efterútgong yn trije generaasjes tiid lykwols net heger is as 30% fan 'e wrâldpopulaasje en dêrom klassifisearret de IUCN de soarte op 'e Reade list as net bedrige.     

## Keppeling om utens
* Birdlife
* Ebird
* Avibase
Brúnkopiisfûgel

De **brúnkopiisfûgel** (*Halcyon albiventris*) is in fûgelsoarte út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*).

## Beskriuwing
De brúnkopiisfûgel is in middelgrut lid fan it skaai echte beamiisfûgels (*Halcyon*). De fûgel hat in opfallende reade snaffel, reade poaten en in ljochtbrún streke kop. De boppekanten fan 'e wjukken binne donkerbrún oant swart en kobaltblau. De sturt en rêchfearren binne azuerblau.

## Fersprieding
De soarte komt yn 'e súdlike helte fan Afrika foar en telt fjouwer ûndersoarten:

* *H. a. albiventris*: it suden fan Súd-Afrika.
* *H. a. orientalis*: fan Somaalje oant Botswana en Mozambyk.
* *H. a. prentissgrayi*: fan súdeastlike Kenia oant Kongo, Angoala en Sambia.
* *H. a. vociferans*: fan Simbabwe en súdlik Mozambyk oantnoardeastlik Súd-Afrika.

It biotoop fan 'e soarte bestiet út bosk, savanne's en agraryske gebieten.

## Iten
It iten bestiet fral út ynsekten, mar ek slangen, skorpioenen, hagedissen, jonge fûgeltsjes, kjifdieren en fiskjes.    

## Status
De wrâldpopulaasje is net kwantifisearre, mar de soarte hat in grut ferspriedingsgebiet. Yn it ferspriedingsgebiet is it geskikte biotoop ôfnommen. Dêrom wurdt der fanút gien dat de soarte yn oantal efterút giet. De IUCN klassifisearret de fûgel as net bedrige op 'e Reade list (2024).

## Keppeling om utens
* Birdlife
* Ebird
* Avibase
Streekte iisfûgel

De **streekte iisfûgel** (*Halcyon chelicuti*) is in fûgel fan it skaai echte beamiisfûgels (*Halcyon*) út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*).

## Beskriuwing

De streekte iisfûgel is in 16 oant 18 sm lange fûgel. De soarte hat in griisbrune rêch mei blau en swart op 'e wjuk, stút en sturt. It boarst en de búk binne brutsen wyt mei brune streekjes. De kop is ljocht mei donkere brune streken en in swarte eachstreek. De soarte hat in swarte boppesnaffel en in oranjereade ûndersnaffel. 

## Fersprieding
Streekte iisfûgels komme yn Afrika besuden de Sahara foar, oant yn it noardwesten fan Namybje en it noardeasten fan Súd-Afrika. It biotoop fan 'e soarte bestiet út healiepen bosk, savanne's en agraryske gebieten. De soarte komt net yn reinwâlden foar, mar mear yn drûge gebieten.  

It skaai is te ferdielen yn twa ûndersoarten:

* *H. c. eremogiton*: fan Sintraal-Maly oant Sintraal-Sûdan.
* *H. c. chelicuti*: fan súdlik Mauretaanje, Senegal en Gambia oant Etioopje en Súd-Afrika.

## Status
De wrâldpopulaasje is net kwantifisearre, mar de soarte hat in grut ferspriedingsgebiet. Oannommen wurdt dat de populaasje stabyl is en der is gjin bewiis foar ôfname of earnstige bedriging. Dêrfandinne klassifisearret de IUCN de soarte as net bedrige op 'e Reade list.
## Keppeling om utens
* Birdlife
* Ebird
* Avibase
Blauboarstiisfûgel

De **blauboarstiisfûgel** of **leie-iisfûgel** (*Halcyon malimbica*) is in fûgel fan it skaai echte beamiisfûgels (*Halcyon*) út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*).

## Beskriuwing
De blauboarstiisfûgel is in 25 sm lange iisfûgel. Hy hat in soad fan 'e Senegaleeske iisfûgel, mar de fan boppe reade en fan ûnder swarte snaffel is folle swierder. It boarst, de rêch en de sturt fan folwoeksen fûgels binne turkwase, wylst de ûnderdielen wyt binne. De kop fan 'e soarte is boppe griisbrún en der rint in brede swarte eachstreek oant de snaffel. De fûgel hat reade poaten.     

## Fersprieding
It ferspriedingsgebiet leit foar it grutste part yn Afrika fan Senegal yn it west oant West-Tanzania yn it easten. It leefgebiet bestiet út bosk en wetter en mangroves. 

Der wurde fjouwer ûndersoarten erkend: 

## Gedrach
Blauboarstiisfûgels binne lûdroftige fûgels. Se ite wringeleazen lykas grutte ynsekten, krabben, fisk, kikkerts en ek wol nuten fan 'e oaljepalm. Se briede meastentiids yn holtes fan termiteheuvels en in lechsel bestiet út twa aaien. 

## Status
Is is net bekend hoe grut de populaasje is, mar de soarte giet efterút troch de ferneatiging fan geskikt biotoop. Om't de efterútgong minder heech is as 30% yn trije generaasjes, wurdt de fûgel troch de IUCN op 'e Reade list as net bedrige klassifisearre.

## Keppeling om utens
* Birdlife
* Ebird
* Avibase
Griiskopiisfûgel

De **griiskopiisfûgel** (*Halcyon leucocephala*) is in fûgel fan it skaai echte beamiisfûgels (*Halcyon*) út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*).

## Beskriuwing
De griiskopiisfûgel is in lytse fertsjintwurdiger yn it skaai en wurdt likernôch 22 sm grut. De fûgel hat in reade snaffel, in grize kop oant by de kiel hast wyt, in readbrune búk en swart en blauwe fearren op 'e boppekant fan 'e wjukken. Lykas de snaffel binne ek de poaten read.    

## Fersprieding
It ferspriedingsgebiet fan 'e griiskopiisfûel leit yn Afrika besuden de Sahara. It leit fan 'e Kaapverdyske eilannen yn it westen oant it Arabysk skiereilân yn it easten en oant Súd-Afrika yn it suden.    

Der binne fiif ûndersoarten bekend:

## Iten

It iten fan 'e soarte bestiet út ynsekten (imerkes), lytse reptilen en amfibyen.  

## Status
De soarte hat in tige grut ferspriedingsgebiet. Der bestiet gjin rûzing fan 'e grutte fan 'e populaasje en oannommen wurdt dat de oantallen stabyl binne. Dêrfandinne wurdt de fûgel op 'e Reade list troch de IUCN as net bedrige klassifisearre.
## Keppeling om utens
* Birdlife
* Ebird
* Avibase
Rodzige iisfûgel

De **rodzige iisfûgel** of **rôze iisfûgel** (*Halcyon coromanda*) is in fûgel fan it skaai echte beamiisfûgels (*Halcyon*) út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*). De binomiale namme ferwiist nei de Koromandelkust yn Yndia.

## Beskriuwing

De oant likernôch 25 sm lange readbrune iisfûgel hat in tige grutte, helderreade snaffel en poaten yn 'e selde kleur. It bealchje is readbrún oant okergiel mei op 'e sturt en wjukken faak pears of fiolet. Der is hast gjin seksuëel dimorfisme, alhoewol't guon boarnen skriuwe dat de mantsjes wat helderder kleuren ha.     

## Fersprieding
De soarte komt foar yn tichte bosken en reinwâlden en dêrfandinne wurdt de fûgel faker heart as sjoen. It ferspriedingsgebiet leit tusken Súd-Koreä en Japan yn it noarden oant de Filipinen en de Sûnda-eilannen yn it suden en Sina en Yndia yn it westen. It is in trekfûgel. Winterdeis trekke fûgels út it noardlike ferspriedingsgebiet oant Borneo ta. De readbrune iisfûgel is seldsum yn Japan, dêr't fûgeltsjelju foar de fûgel útrinne, wylst yn oare dielen de readbrune iisfûgel lokaal algemien is. 

## Gedrach
Lykas oare iisfûgels ite rodzige iisfûgels meast fisk, grutte ynsekten en skaaldieren. Se ite yn gebieten mei minder streamend wetter ek kikkerts en oare amfibyen.   

## Undersoarten
Fan 'e soarte binne de folgjende ûndersoarten bekend:

## Status
De wrâldpopulaasje fan 'e rodzige iisfûgel is net kwantifisearre, mar de soarte is yn in grut part fan it ferspriedingsgebiet seldsum. Oannommen wurdt dat de soarte yn oantallen tebekrint troch biotoopferlies. Ek wurde der fûgels sammele om se te preparearjen. De soarte wurdt troch de IUCN as net bedrige klassifisearre (2016).   

## Keppeling om utens
* Birdlife
* Ebird
* Avibase
Mangrove-iisfûgel

De **mangrove-iisfûgel** (*Halcyon senegaloides*) is in fûgel fan it skaai echte beamiisfûgels (*Halcyon*) út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*). De soarte is monotypysk.

## Beskriuwing
De mangrove-iisfûgel is likernôch 22 sm lang. Tusken mantsjes en wyfkes is gjin ferskil. De kop is donker griisbrún mei in swarte streek ûnder it donkerbrune each. De snaffel is hielendal read en grutter as dy fan 'e Senegaleeske iisfûgel. De ûnderkant fan 'e soarte is foar it grutste part griiswyt mei wat swart by de okselfearren. De poaten binne donker griisbrún. De súdlike fûgels fan 'e soarte ha somtiden wat langere wjukken en smellere snaffels. 

Jonge fûgels binne doffer fan kleur en ha in bêzje waas op it boarst en in brune snaffel.

## Fersprieding
It ferspriedingsgebiet fan 'e fûgel leit fan 'e Somalyske kust oant de kust fan 'e Kaapprovinsje yn Súd-Afrika. Mangrove-iisfûgels libje meast net fierder as 20 km fan 'e kust. Yn Etioopje (delling fan 'e Juba) en Mozambyk (delling fan 'e Sambezy) libbet de mangrove-iisfûgel ek fierder it binnenlân yn.  

It biotoop fan 'e fûgel bestiet út bosk en iepen lân mei bosk oan rivieren. Bûten de briedtiid wurdt de fûgel ek waarnommen yn mangrovebosken, by mûningen fan rivieren en kustgebieten mei bosk, kultivearre gebieten, stedsparken, fivers en tunen. 

## Status
Alhoewol't de IUCN de mangrove-iisfûgel op 'e Reade list as net bedrige klassifisearret (2024), wurdt oannommen dat de fûgel yn oantal efterút giet troch it ferlies fan bosk yn it ferspriedingsgebiet fan 'e mangrove-iisfûgel. 

## Keppeling om utens
* Birdlife
* Ebird
* Avibase
Sûkeladerêchiisfûgel

De **sûkeladerêchiisfûgel** of **sûkelarjerêchiisfûgel** (*Halcyon badia*), ek wol de **wytkieliisfûgel** neamd, is in fûgel fan it skaai echte beamiisfûgels (*Halcyon*) út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*). 

## Skiednis

De soarte hat donkere boppedielen en in sniewite ûnderkant (útsein in swarteftich plak op 'e flanken). De kop en nekke binne donkerbrún, de mantel is brúnswart en de rêch swart. Op 'e stút is de fûgel irrisearjend blau, de boppedekfearren fan 'e sturt binne swart en de sturt is feal blau. De fûgel hat donkere wjukken mei in skimerjend azuerblauwe spegel. Yn 'e flecht binne de blauwe stút en de blauwe spegel ûnderskiedend. De snaffel is read oant readbrún. Juvenilen lykje op folwoeksen fûgels, mar it boarst is net effen en de snaffel is swarteftich mei in oranje punt.

## Fersprieding
De sûkeladerêchiisfûgel komt yn 'e Afrikaanske reinwâlden foar fan Sierra Leöane oant Gana en fan Nigearia nei it easten oant it suden fan 'e Sintraal-Afrikaanske Republyk en West-Uganda en súd nei de Kwangorivier yn it uterste noarden fan Angoala. De fûgel komt ek op Bioko foar.

It biotoop fan 'e sûkeladerêchiisfûgel is net mei wetter ferbûn en bestiet út reinwâlden.  

## Gedrach
De soarte is in soad op in plak heech yn 'e beammen mei útsjoch op in iepen plak. Dêrwei fleant er om proaien yn 'e loft te fangen, of hy hellet proaien fan 'e grûn. Hy yt mychammels of ynsekten, fral sprinkhoannen en krobben, mar ek wringeleazen en lytse hagedissen. 

Se grave harren nêsten yn ierden nêsten fan 'e beamtermiten fan it skaai *Nasutitermes*, dy't 4 oant 5 m boppe de boaiem oan in liaan of tûke hingje. Oan 'e sydkant fan it termitenêst grave de iisfûgels in horisontaal nêst. De termiten slute sels de troch de fûgels makke holte ôf. Ek wurde hingjende michammelnêsten útsocht foar de bou fan in nêst.

## Status
It is net bekend hoe grut de wrâldpopulaasje is, mar de soarte is algemien yn geskikt biotoop. Fanwegen de fierdergeande ferneatiging fan biotoop rint de populaasje yn oantal tebek. De soarte wurdt troch de IUCN as net bedrige beskôge (2024).    

## Keppeling om utens
* Birdlife
* Ebird
* Avibase
1479 f.Kr.

## Foarfallen
* Hatsjepsût wurdt farao fan Egypte. Hja is de twadde frou yn dy funksje.

## Berne

## Ferstoarn
Echte beamiisfûgels

De **echte beamiisfûgels** (*Halcyon*) binne in fûgelskaai út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*). De measte soarten yn it skaai komme yn Afrika besuden de Sahara foar, In pear soarten libje yn it suden fan Aazje. 

## Soarten
It skaai bestiet út 12 soarten:
Sineeske reuze-iisfûgel

De **Sineeske reuze-iisfûgel** (*Megaceryle lugubris*) is in fûgel út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*).

## Beskriuwing

De oant 43 sm lange soarte hat in opfallende túf. Syn fearren ha in patroan fan grize en wite plakken en de búk en de hals binne wyt. It mantsje hat in smelle, brutsen oranje halsbân, wylst it wyfkes ûnder de wjukken oranje dekfearren hat. 

## Fersprieding
De soart libbet fan noardeastlike Afganistan oant sintraal Fjetnam en Japan. Se ha in foarkar foar hurdstreamende, skjinne rivieren mei natuerlik iggen. 

## Undersoarten
Fan 'e soarte binne fjouwer ûndersoarten bekend:

* *M. l. continentalis*: de westelike en sintrale Himalaya.
* *M. l. guttulata*: fan 'e eastlike Himalaya oant Sintraal-Sina en noardlik Yndosina.
* *M. l. pallida*: Hokkaido (noardlik Japan) en de súdlike Koerilen (Ruslân).
* *M. l. lugubris*: Sintraal en Súd-Japan.

## Status
Der is gjin rûzing oer de oantallen fan 'e soarte. Sineeske reuze-iisfûgels ha in grut ferspriedings gebiet. Op 'e Reade list fan 'e IUCN stiet de soarte dêrom as net bedrige klassifisearre (2024). De oantallen nimme oer it generaal tebek. Yn in grut diel fan Japan wurdt de soarte bygelyks as bedrige beskôge troch ôfnimmende oantallen as gefolch fan biotoopferlies en ek feroaringen yn Nepal, lykas ûntbosking en bouaktiviteiten, bedriigje de fûgel. Keunstmjittige wetterrinnen en de oanlis fan dammen makket harren leefgebiet ûngeskikt. Se ferlieze harren briedplakken as de iggen fan rivieren mei stien bedike wurde of weispiele troch de kap fan beammen. De soarte hat boppedat grutte territoaria nedich, sadat biotoopferlies al gau de populaasje ûnder druk set. It oanpassingsfermogen fan 'e soarte oan oare lânskippen is mooglik, mar beheind.
Brúnboarstiisfûgel

De **brúnboarstiisfûgel** (*Halcyon gularis*) is in endemyske fûgelsoarte fan it skaai echte beamiisfûgels (*Halcyon*) út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*). De soarte is monotypysk.

## Beskriuwing
Lykas de Smyrna-iisfûgel, is de brúnboarstiisfûgel mei in lingte oant 28 sm in relatyf grutte iisfûgelsoarte. In folwoeksen brúnboarstiisfûgel hat in felblauwe rêch, wylst de kop, it boarst en de búk kastanjebrún binne. De likernôch 12 sm lange wjukken binne blau mei grutte swarte skouderplakken en op 'e ein fan 'e bûtenste slachpinnen swarte punten. De snaffel is helderread, lykas ek de poaten. Fuort ûnder de snaffel binne de fearkes wyt.

## Fersprieding
De soarte is endemysk op 'e Filipinen, mar komt net foar op Palawan en de Sulu-eilannen. De biotoop bestiet út iepen lân, fivers, sompen, rivieren en boskrânen.

## Iten en nêst
De soarte yt ynsekten, reptilen, amfibyen, fiskjes, lytse fûgels, sûchdierkes en bytiden sels flearmuzen. Sit op in hichte fan 5 oant 10 m en dûkt dêr wei nei syn proai. 

De soarte briedt fan april oant maaie yn termiteheuvels en in lechsel bestiet út twa oant fjouwer aaien. 

## Status
Der binne gjin rûzings fan 'e grutte fan 'e populaasje. De oarspronklike biotoop fan 'e fûgel wurdt bedrige troch feroarjend lângebrûk, mar de soarte past him lykas de Smyrna-iisfûgel suksesfol oan it boerelân en oaljepalmplantaazjes oan. De brúnboarstiisfûgel stiet as net bedrige op 'e Reade list fan 'e IUCN (2024).

## Keppeling om utens
* Birdlife
* Ebird
* Avibase
Reuze-iisfûgels

**Reuze-iisfûgels** (*Megaceryle*) foarmje in fûgelskaai út de famylje fan 'e iisfûgels (*Alcedinidae*). De wittenskiplike namme fan it skaai is foar it earst jildich publisearre yn 1848 troch Kaup.

## Soarten
Yn it skaai wurde fjouwer soarten erkend:
Niau-iisfûgel

De **Niau-iisfûgel** (*Todiramphus gertrudae*) is in fûgelsoarte út de famylje iisfûgels. De soarte is endemysk op it eilân Niau yn in noardwesten fan 'e  Tuamotu-arsjipel (Frânsk-Polyneezje). It is in fûgelsoarte, dy't mei útstjerren bedrige wurdt. De Niau-iisfûgel wurdt troch BirdLife International as in ûndersoarte fan 'e yn 'e jierren 1920 útstoarne Mangareva-iisfûgel (*Todiramphus gambieri*) beskôge. 

## Beskriuwing
De Niau-iisfûgel hat in krêm- oant okerkleurige kop en nekke en in bytsje blau by it ear, in wyt kin en fin ljochte bân oer it boarst. Wat blau op 'e kroan fan 'e kop ferskilt mei it yndividu. De mantel, rêch, stút, wjukken en sturt binne blau.     

## Fersprieding
De fûgel is endemysk op it eilân Niau en hat in foarkar fan in healiepen biotoop, ynklusyf kokosplantaazjes, kalkbosken en kultivearre gebieten om delsettings hinne. Hy jaget yn wiete- en kustgebieten.

## Gedrach
De fûgel jaget fanôf hege posysjes, benammen yn kokosplantaazjes mei iepen ûndergroei en keale grûn. Se jeije op ynsekten en lytse hagedissen. Tusken septimber en jannewaris bouwe se harren nêst yn deade, rotsjende kokospalmen.   

## Status
De populaasje fan 'e soarte is al in hiel skoft lyts en skommele yn 'e jierren 2000 foars. Yn 1974 bestie de populaasje neffens waarnimmingen út 400 oant 600 fûgels. Yn 2003 en 2004 bestie de populaasje út noch mar 39 oant 51 fûgels. Dêrnei namen de oantallen oant yn 2009 ta oant in stabile populaasje fan 135 fûgels. Op it stuit (2025) wurdt de fûgel troch de IUCN op 'e Reade list as krityk klassifisearre fanwegen dy tige lytse populaasje en de beheinde fersprieding op in eilân fan mar 68 km² grut.    

De grutste bedriging foar de soarte foarmet de predaasje fan katten en de konkurrinsje mei ratten, in brek oan geskikte plakken om in nêst te bouwen (âlde kokospalmen) en in tekoart oan gebieten dêr't de fûgel jeije kin.

## Keppeling om utens
* Birdlife
* Ebird
* Avibase
Sebra-iisfûgel

De **sebra-iisfûgel** (*Lacedo pulchella*) is in fûgeloarte út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*). It is de iennige soarte yn it monotypyske skaai fan 'e sebra-iisfûgels (*Lacedo*) 

## Beskriuwing
De iisfûgel is in tige kleurryk fûgeltsje mei in karmynreade snaffel en in relatyf grutte kop. It mantsje hat in felblauwe kroan mei in kastanjebrún gesicht en in wyt kin. Op 'e rêch en de wjukken hat er in swart-blau strekepatroan, wylst it boarst en de búk oerkleurich binne. It wyfke hat boppedielen mei in brún-swart strekepatroan en it wite ûnderbealchje hat  donkere streekjes dy't fan 'e flanken nei de midden fealer wurde.

## Fersprieding
De soarte komt yn it leechlân en de grienbliuwende bosken fan Súdeast-Aazje en de Grutte Sûnda-eilannen foar, meastentiids yn 'e ûnderlagen en middelste lagen fan beammen, oant in hichte fan likernôch 1.100 m. Earder kaam de soarte yn Singapoer foar, mar dêr is de soarte útstoarn. Der wurde trije ûndersoarten erkend: 

* *L. p. amabilis*: Súd-Birma, Tailân en Súd-Fjetnam.
* *L. p. pulchella*: Maleizje, Sumatra, Java en de noardlike Natuna-eilannen.
* *L. p. melanops*: Borneo en Bangka.

## Nêst
De sebra-iisfûgel boud syn nêst yn rotte beammen of termiteheuvels. 

## Status
De soarte wurdt op 'e Reade list fan 'e IUCN as net bedrige klassifisearre. Der binne gjin rûzings fan 'e wrâldpopulaasje, mar sebra-iisfûgels ha in grut ferspriedingsgebiet. Om't der in soad bosk yn it ferspriedingsgebiet fan 'e soarte ferneatige is, wurdt der fanút gien dat de oantallen fan 'e soarte tebekrinne.
Gûamiisfûgel

De **Gûamiisfûgel** (*Todiramphus cinnamominus*) is in fûgelsoarte út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*). Eartiids waarden de Palau-iisfûgel (*Todiramphus pelewensis*) en de Ponapee-iisfûgel (*Todiramphus reichenbachii*) as ûndersoarte beskôge. In mooglike ûndersoarte fan 'e Rjûkjû-eilannen op it eilân Myaku, de Rjûkjû-iisfûgel (*Todiramphus cinnamominus miyakoensis*), is sûnt de 19e iuw útstoarn.

## Beskriuwing

De iisfûgel is 20 sm lang en weaget 56 oant 74 gram. It mantsje is fan ûnder en op 'e kop readbrún mei in brede swarte eachstreek. Op 'e reach, stút en sturt is de soarte grienblau. De snaffel is donker mei oan 'e basis ivoarkleurich. De poaten binne swart en it each is brún. It wyfke is foar in part op it boarst en op 'e búk wyt.

## Status
Gûamiisfûgels libben oant 1986 yn it wyld op it eilân Gûam, dat by de Feriene Steaten heart. Oarsaak fan it útstjerren yn it wyld wie de yntroduksje fan 'e brune nachtbeamslang, dy't de aaien en piken opfriet. Om it eilân waard yn 'e Twadde Wrâldkriich fûleindich tusken de Amerikanen en de Japanners fochten. Nei alle gedachten binne mei it militêre ferfier doe slangen op it eilân yntrodusearre, dy harren sûnder predatoaren al gau fermannichfâldigen want nei de oarloch seagen bewenners brune slangen yn 'e beammen krûpen. De slang feroarsake it ústjerren fan njoggen fûgelsoarten op it eilân.

De lêste 29 yn it wyld libjende fûgels binne finzen nommen en waarden yn grutte koaien holden, sadat de populaasje wer groeie koe. De lêste wylde Gûamiisfûgel waard yn 1988 waarnommen. Sûnt hat de fûgel de status yn it wyld útstoarn. Yn 2013 bestie de wrâldpopulaasje út 124 eksimplaren, dy't yn ferskillende dieretunen libje. De fûgels binne te sjen yn 'e dieretunen fan San Antonio, Pittsburgh, St. Louis, Chicago en yn Sedgwick County Zoo yn Wichita.

## Weryntroduksje

De útroeging fan 'e brune slang op Gûam wie nammentlik mar in beheind sukses. Yn 2024 binne in njoggen Gûamiisfûgels troch it Palmyra Atoll Research Consortium (PARC) yn it wyld útset. Foar de weryntroduksje fan 'e fûgel yn it wyld waard net it eilân Gûam útkeazen, mar it predatoarefrije atol Palmyra, likernôch 5.800 km eastliker as Gûam. Mei de weryntroduksje yn it wyld op Palmyra wol de organisaasje kennis opdwaan hoe't de fûgels harren sûnt de finzenskip wer sels rêde kinne. Ek is it de bedoeling in sûne populaasje op te bouwen, mei it doel om se op termyn wer op Gûam te yntrodusearjen.
Blau-swarte iisfûgel

De **blau-swarte iisfûgel** (*Todiramphus nigrocyaneus*) is in fûgelsoarte út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*). It is ien fan 'e soarten yn it skaai todysnaffeliisfûgels (*Todiramphus*). 

## Beskriuwing
De 23 oant 26 sm lange blau-swarte iisfûgel hat in faak glânzgjende blauwe kroan mei in fierder swarte kop en nekke en mantel. De rêch en skouders binne swart en de wjukken en sturt blau. De kiel is helder wyt. De ûnderkant fan mantsjes ferskilt geografysk. Wyfkes ha in wite búk. 

De soarte hat in grutte, swarte oant donkergrize snaffel en ek de poaten binne donker.  

## Fersprieding
De soarte is endemysk yn Nij-Guineä. It biotoop bestiet út mangroves, sompen, iggen fan rivieren en leechlânreinwâlden oant in hichte fan 600 m. Blau-swarte iisfûgels binne mysterieuze fûgels en wurde selden waarnommen, dêrfandinne is der net in hiel soad bekend oer de fûgel.

Der wurde trije ûndersoarten erkend, dy't faninoar ferskille yn harren fearrekleed en ferspriedingsgebiet:

## Gedrach
Hy jaget fral yn iepen gebiet by wetter of sompen. De fûgel sit faak op in lege tûke boppe it wetter of op iepen grûn. Hy dûkt hurd nei ûnder en komt werom op it plak om syn proai op te iten. 

It briedseizoen ferskilt wat de regio oanbelanget, mar it falt faak yn 'e drûge tiid as de wetterstannen leech binne. In pearke graaft yn in igge fan sân of liem in 30 oant 60 sm djippe tunnel út foar it bouwen fan in nêst. Somtiden brûkt de fûgels ek termiteheuvels of rotsjend hout. In lechsel bestiet út 3 oant 7 wite aaien. Beide âlders briede en fuorje de jonge fûgels.

## Status
Yn it ferspriedingsgebiet is de fûgel seldsum oant tige seldsum. Der is sprake fan ferlies fan biotoop troch mynbou, fersteuring en ferneatiging fan reinwâld. Neffens rûzing bestiet de wrâldpopulaasje út minder as 10.000 folwoeksen fûgels. Oannommen wurdt dat de oantallen ôfnimme, hurde sifers ûntbrekke lykwols. De blau-swarte iisfûgel stiet op 'e Reade list fan 'e IUCN as gefoelich klassifisearre (hast bedrige).
Amerikaanske reuze-iisfûgel

De **Amerikaanske reuze-iisfûgel** (*Megaceryle torquata*) is in fûgel út de famylje iisfûgels (*Alcedinidae*).

## Beskriuwing

De soarte heart mei in lingte fan 40 sm ta de gruttere iisfûgels. De kop en de wjukken fan 'e fûgel binne griis en se ha in wite halsbân. It boarst is kastanjeread. Wyfkes ha oars as de mantsjes tusken ûnder de wite halsbân ek noch in brede grize bân oer it boarst mei oan 'e kant fan 'e kastanjereade búk noch in smelle wite seame. De Latynske namme  
*Artepitheton torquata* en ek de Ingelsktalige namme *Ringed Kingfisher* ferwize nei dy "ringen" fan 'e tekening. Syn Dútske namme *Rotbrustfischer* (Readboarsfisker) ferwiist nei syn kastanjereade boarst. 

Op in pear hielendal yn it suden briedende populaasjes nei, dy't winterdeis nei it noarden trekke, is de fûgel it hiele jier troch in stânfûgel. 

## Fersprieding
De soarte libbet fan it súdwesten fan 'e Feriene Steaten oant Fjoerlân. Yn Súd-Amearika ûntbrekt de soarte yn 'e hegere dielen fan 'e Andes, de Atacama en Noardwest-Argentynje. Se komme yn ferskillende biotopen foar oant in hichte fan 1500 en ha in foarkar foar beboske iggen oan stadich streamende rivieren en marren. Faak is de fûgel waar te nimmen yn mangrovebosken en oan riviermûningen. De fûgel is net hiel skou en wurdt ek op rysfjilden sjoen en somtiden sels yn gruttere parken.

Der wurde trije ûndersoarten erkend:

* *M. t. stictipennis*: de Lytse Antillen.
* *M. t. torquata*: fan it suden fan Teksas oant it noardene fan Argentynje, Isla Margarita en Trinidad. 
* *M. t. stellata*: Sily en Argentynje.

## Status
De wrâldpopulaasje wurdt op 20 miljoen fûgels rûsd (2008). De soarte is stabyl en wurdt op 'e Reade list fan 'e IUCN as net bedrige klassifisearre (2020).

## Keppeling om utens
* Birdlife
* Ebird
* Avibase