open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
PC 1876

De **[[PC]] fan [[1876]]** waard op woansdei 2 augustus ferkeatst. It wie de 25ste edysje fan it evenemint. It is bekend dat de finale gie tusken it partoer fan Durk B. Kuurstra en Rients Pieters Koopmans. De 25ste edysje waard wûn troch it partoer fan Rients Pieters Koopmans fan Winaam, Folkert Gatzes Struiksma fan Wommels en Jacob Klaver fan Mantgum. Mar op seis krante knipsels nei, is der neat oer dizze edysje bewarre bleaun.
Panagia Ekatondapiliani

**Panagia Ekatontapiliani** (Gryksk: Παναγία η Εκατονταπυλιανή); letterlik de tsjerke mei de 100 doarren) of **Panagia Katapoliani** (Gryksk: Παναγία η Καταπολιανή ) is in Byzantynsk tsjerkekompleks yn 'e stêd Parikia op it eilân Paros yn Grikelân. It tsjerkekompleks bestiet út in tsjerke mei noch twa kapellen en in krúsfoarmige doopkapel.

De oarsprong fan 'e namme fan 'e tsjerke is net dúdlik om 't de tsjerke gjin hûndert doarren of poarten hat. Neffens ien teory soe it in ferbastering wêze kinne fan 'e namme "Katapoliani", itjinge benedenstedstsjerke betsjut. De stêd leit nammentlik yn it legere diel fan 'e stêd Parikia.

## Skiednis

De tsjerke datearret fan it jier 326. De âldste dielen stamme nei alle gedachten noch fan foar de ynstelling fan it kristendom as steatsgodstsjinst fan it Romeinske Ryk yn 391. Neffens sizzen waard de tsjerke stifte troch de mem fan 'e Romeinske keizer Konstantyn de Grutte (regear fan 306 oant 337), nammentlik Sint-Helena. Hja pylgere doe nei it Hillige Lân en makke in stop op it eilân om te bidden yn in kapel.    

Letter waard it inisjatyf ta de bou ek oan Justinianus taskreaun. De tsjerke rekke swier skansearre troch in 18e-iuwske ierdskodding, mar stadichoan ek wer restaurearre. De tsjerke is in ferneamde Marije-beafeartstsjerke dy't yn 'e Egeyske See allinnich oertroffen wurdt troch de ferneamde Us-Leaffrouwetsjerke op it oanbuorjende eilân Tinos.   

## Leginde
Alhoewol't de namme Ekatontapiliani Tsjerke mei de Hûndert Doarren betsjut, binne der op it stuit mar 99 doarren. Neffens de leginde hat de tsjerke 99 iepen doarren en noch in geheime doar dy't net te finen is. It folksleauwe wol hat dat as de hûndertste doar iepene wurdt, de Hagia Sofia yn Konstantinopel wer yn in otterdokse tsjerke wijd wurdt.
Halsknoarre

In **halsknoarre** of **kielflagge** is in beweeglike hûdflap oan 'e kiel fan beskate soarten hagedissen dy't hearre ta de famylje fan 'e anolissen (*Dactyloidae*). Dy bisten kinne har halsknoarre yn- en útklappe, wat "flagjen" of mei in lienwurd út it Ingelsk "flashen" neamd wurdt.

Dit is in evolúsjonêre oanpassing dy't tsjinnet om te kommunisearjen mei soartgenoaten. It is ferlykber mei it knikken mei de kop en it swaaien mei de poaten dat in protte soarten agamen (*Agamidae*) dogge.

De bewegings fan 'e halsknoarre binne bedoeld om rivalen fan itselde geslacht ôf te skrikken en potinsjele pearingspartners fan it tsjinstelde geslacht oan te lûken. Bûten de peartiid om wurdt ek wol mei de halsknoarre flagge om konkurrinten dúdlik te meitsjen dat dit territoarium al beset is.

Guon bisten, lykas beskate fûgelsoarten en ek ferskillende kameleöns (*Chamaeleonidae*), kinne har kielhûd opblaze oant it in soarte fan ballon liket. Yn sokke gefallen sprekt men net fan in halsgnoarre, mar fan in kielpûde. In ûnbeweeglike hûdflap oan 'e kiel, sa't dy foarkomt by leguanen (*Iguanidae*) is ek gjin halsknoarre, mar in kielflap.

## Sjoch ek
*kielflap
*kielpûde
PC 1875

De **[[PC]] fan [[1875]]** waard op woansdei 4 augustus ferkeatst. It wie de 24ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken partoer 10 Koopmans en partoer 14 Post. De 24ste edysje waard wûn troch it partoer fan Rients Pieters Koopmans fan Frjentsjer, Jan Eeltjes Bonnema fan Arum en Jan Dirks Hiddinga fan Winaam. Alline de lotting en de finalisten binne noch mar bekend, de einstannen fan de partijen binne net bewarre bleaun.

## Lotting
PC 1874

De **[[PC]] fan [[1874]]** waard op woansdei 5 augustus ferkeatst. It wie de 23ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken partoer 1 Runia en partoer 7 Koopmans. De 23ste edysje waard wûn troch it partoer fan Jacob Runia, Sjouke Sybes Anema beide fan Berltsum en Jan Eeltjes Bonnema fan Arum. Alline de winners binne noch mar bekend, de einstân fan de partijen binne net bewarre bleaun.

## Steande nûmers
Sjirk de Wal hie op de earste list in steand nûmer en gie derom daalks fan de earste list troch nei de twadde list. Op de twadde list hie Simen Peterson in steand nûmer en gie daalks troch nei de heale finale. 

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Skat

* Skat (kaartspul), foar it kaartspul, fral foar trije persoanen, fan dy namme
* Skatspul, foar it pak fan 32 kaarten, mei Dútske kaartkleuren
* Skat (kostberheden), foar in, mûglik ferhoalen, samling foarwerpen fan wearde
* Skat (mjitte), in oerflaktemjitte
Ferkundigingskatedraal (Atene)

De **Marije-Ferkundigingskatedraal** (Gryksk: Καθεδρικός Ναός Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Kathedrikós Naós Evangelismoú tis Theotókou), yn 'e folksmûle de   Metropolis (Gryksk: Μητρόπολις Mitrópolis) yn 'e Grykske stêd Atene is de sit fan 'e otterdokse aartbiskop fan Atene. De tsjerke stiet yn it sintrum tusken de Akropolis en it Syntagma-plein.

## Skiednis
Nei de Grykske revolúsje waard yn 'e jierren 1830-1832 in part fan it hjoeddeiske Grikelân ûnôfhinklik fan it Osmaanske Ryk. Otto fan Beieren waard de nije kening fan it keninkryk Grikelân. Al yn 1833 ferklearre de otterdokse tsjerke fan it lân him autosefaal, dus ûnôfhinklik fan it Oekumenyske Patriarchaat yn Konstantinopel. Kening Otto sette mei in grut bouprogramma yn 'e nije haadstêd útein, dat fral it klassisistyske Grikelân-ideaal neistribbe. Underdiel wie ek in nije katedraal foar de haadstêd fan 'e nei hast 400 jier lange besetting op 'e nij stifte Grykske steat. De earste stien lei de kening yn 1842 en op 21 maaie 1862 waard de katedraal yn bywêzigens fan it keningspear ynwijd.

It gebou rekke yn 1999 by in ierdskodding skansearre en moast dêrnei restaurearre wurde. Rjochts njonken de tsjerke stiet de Panagia Gorgoepikoos, de saneamde Lytse Mitropolis, in byzantynsk tsjerkje út de 13e iuw mei in soad antike muorrereliëfs.

## Arsjitektuer
De Marije-Ferkundigingskatedraal waard troch Theophil Hansen yn in mingstyl fan romaanske, renêssânse en byzantynske arsjitektuer ûntwurpen. Neidat Hansen Atene ferlitten hie, waarden syn ûntwurpen troch de Grykske arsjitekt Dimitrios Zesos yn Gryksk-byzantynske styl foltôge. Oan 'e útfierinig wurken ek François Boulanger en Panagiotis Kalkos mei. It boumateriaal is moarmer, dat fan 72 ferneatige tsjerken byinoar sammele waard.

De katedraal folget it skema fan in basilyk mei in trijeskippige tsjerke, in dwersskip, in koer en in apsis mei in gevel dy't flankearre wurdt troch twa tuorren. De krusing wurdt bekroand mei in byzantynske koepel.

## Ynterieur
De tsjerke is ryk fersierd mei fresko's, ikoanen en byldhouwurk. Belangrike hillichdommen binne de skryn fan 'e hillige Filotéa († 1589) en de patriarch Gregoarius V († 1821), dy't as martler foar de frijheid fan Grikelân en de otterdoksy fereare wurdt.

## Wichtige barrens
Op 14 maaie 1962 troude Sofia fan Grikelân yn 'e katedraal mei de Spaanske troanopfolger Juan Carlos de Borbón y Borbón.
Spûkûlen

**Spûkûlen** (*Ninox*) binne in skaai fan no 36 soarten út de famylje ûlefûgels. Ien soarte is útstoarn.  Se wurde yn Aazje en Australaazje oantroffen.

## Soarten

## Utstoarn
* † gniisûle, *Ninox albifacies* 

Ut genomyske stúdzjes die bliken dat de Nijseelânske gniisûle eins better yn it skaai *Ninox* thús is as yn it monotypyske skaai *Sceloglaux*.
Laitsûle

De **laitsûle** of **laakûle** (*Ninox albifacies*; foarh. *Sceloglaux albifacies*) is in útstoarne fûgel út de famylje ûlefûgels (*Strigidae*). 

## Beskriuwing
  
De fûgels waarden 35 oant 40 sm lang en weagen trochstrings 600 gram. Wyfkes wienen wat grutter as mantsjes. De fearren wienen ljochtbrún mei donkerbrune stsreken. De gesichtsskiif wie griis yn 'e midden oant hast wyt oan 'e râne. Op it Noardereilân libbe in ûndersoarte mei in readbrune gesichtsskiif.  

Alhoewol't de fûgels fleane koenen, wienen it benammen terrestryske dieren dy't yn rotseftige gebieten of yn bosken libben. Dat makke de fûgel ek kwetsber foar predaasje. Se jagen op lytse sûchdieren, fûgels, hagedissen en ynsekten op 'e grûn. Yn septimber en oktober waarden der twa aaien lein, dy't it wyfke yn 25 útbriede sûnder it nêst te ferlitten. Wylst fuorre it mantsje it wyfke. 

## Fersprieding
De fûgel wie endemysk yn Nij-Seelân. Der wienen twa ûndersoarten bekend: 

* de *albifacies* (de nominaatfoarm), dy't op it Sudereilân en Stewart Island libbe
* de *rufifacies* dy't op it Noardereilân libbe. 

## Taksonomy
De soarte waard oarspronklik yn 1844 beskreaun as *Athene albifacies* troch George Robert Gray, basearre op in eksimplaar fan Waikouaiti fan it Sudereilân. It type-eksimplaar wurdt yn it Britsk Museum bewarre. Johann Jakob Kaup sette de fûgel yn 1848 as de *Sceloglaux albifacies* yn it monotypyske skaai *Sceloglaux* en yn 1852 yn *Ieraglaux* (as *Ieraglaux albifacies*). Ut genomyske stúdzjes die lykwols resint bliken dat de gniisûle eins better yn it skaai *Ninox* past as yn it skaai *Sceloglaux*.

Fan 'e lytsere ûndersoarte *rufifacies* binne twa eksimplaren beskreaun, dy't sammele wiene yn 'e bosken fan Mount Taranaki (1856) en Wairarapa (1868). It ferdwinen fan 'e eksimplaren en de ûndúdlike skiednis late letter ta de fertinking dat de fûgel mooglik hielendal net op it Noardereilân libbe hie. Der binne lykwols letter op it Noardereilân in soad subfossile bonken fan 'e soarte fûn.  

## Utstjerren
Tsjin 1880 wie de populaasje al sa lyts woarn, dat de fûgel seldsum wie. Yn 1889 wie de ûndersoarte op it Noardereilân útstoarn. It lêste bekend eksimplaar fan it Sudereilân waard yn 1914 dea fûn. Unbetroubere waarnimmingen binne der letter noch oant yn 'e jierren 1920 en 1940 dien. 

It útstjerren fan 'e soarte waard feroarsake troch it sammeljen fan 'e fûgel, it ferlies fan habitat en de troch Europeanen yntrodusearre katten en harmelingen, dy't de nêsten plonderen.
Nasjonaal Park Abel Tasman

It **Nasjonaal Park Abel Tasman** is in natoergebiet yn Nij-Seelân dat ferneamd is nei Abel Tasman. It is in bercheftich gebiet oan 'e noardlike kust fan it Sudereilân, likernôch 20 kilometer fan 'e stêd Motueka. It park waard yn 1942 stifte en is mei in oerflak fan likernôch 225 km² it lytste nasjonale park fan Nij-Seelân.

De natuer bestiet út kustgebieten mei sânstrannen, kliffen, beboske bergen en wiete gebieten. It gebiet is sterker beynfloede troch minsken as de oare nasjonale parken fan Nij-Seelân en der binne spoaren fan boskbou en granytwinning. Hout foar de skipsbou wie in wichtige boarne fan ynkommen foar de Europeanen, dy't harren earst yn 1855 definityf yn it gebiet nei wenjen setten. De bosken op 'e berchhellingen waard eartiids platbaarnd om plak te meitsjen foar greide. 

De ynteresse foar it behâld fan 'e natoer late der yn 1942 ta dat yn it ramt fan it 300-jierrich jubileum fan Abel Tasman's earste besite oan Nij-Seelân 15.000 hektare oanwiisd waard as nasjonaal park. Sûnt is it park útwreide, foar it lêst yn 2008. Mar sels foardat Europeanen harren oan 'e kusten fan it park fêstigen, hie it gebiet al in rike kulturele skiednis as wenplak foar Maoary's, dy't al minstens 500 jier duorre.    

De plante- en dierewrâld yn it park binne typysk foar de legere bosk- en berchgebieten fan Nij-Seelân. De fûgelwrâld is tige ryk, mei soarten as de toei (*Prosthemadera novaeseelandiae*) en de Australyske poarperhin (*Porphyrio porphyrio melanotus*).

## Ofbylden

Wainui Falls.jpg|Wainui Wetterfal.
Totaranui Inlet 15.jpg|Totaranui.
PiedCormorant MC.jpg|Bûnte ielgoes


Fisherman Island 01.jpg|Fisherman Island.
Hills in Abel Tasman National Park 02.jpg|Bergen.
Gallirallus australis in Abel Tasman NP 10.jpg|Weka.

## Keppeling om utens
* It park op 'e side fan it ''Department of Conservation''.
Australyske poarperhin

De **Australyske poarperhin** (*Porphyrio melanotus*) is in fûgel út 'e famylje ralfûgels (*Rallidae*).

## Ferskining
De poarperhin is in tige grutte ralfûgel mei in lingte fan 45 oant 50 sintimeter. De boppedielen binne donker en de ûnderkant is skimerjend blau en pears. De sturtfearren binne wyt, dy't by it rinnen op en del bewege. De grutte snaffel en it reade skyld boppe de holle binne read, lykas ek de poaten mei syn lange teannen. 

## Fersprieding en habitat

De fûgel wurdt ferdield yn fiif ûndersoarten:

* *Porphyrio melanotus melanopterus*: Sulawesi, de Molukken , de Lytse Sûnda-eilannen en Nij-Guineä
* *Porphyrio melanotus pelewensis*: Palau
* *Porphyrio melanotus melanotus*: noardlik en eastlik Austraalje, Tasmaanje, Norfolk, Lord Howe, Nij-Seelân, de Kermadeceilannen en de Chathameilannen.
* *Porphyrio melanotus bellus*: Súdwestlik Austraalje.
* *Porphyrio melanotus samoensis*: Salomonseilannen, Nij-Kaledoanje, Fidzjy en Samoä.

## Status
De Australyske poarperhin wurdt troch de IUCN as in ûndersoarte fan 'e gewoane poarperhin (*Porphyrio porphyrio*). Dêrfandinne is der gjin beöardieling fan 'e status fan 'e fûgel.
Iezing

In **iezing**, ek: **ies**, **iezem**, **jacht** of (it) **skot**, is in groep fisken fan deselde soarte, dy't ticht opinoar swimme. It swimmen yn iezings is net inkeld in foarm fan sosjaal hâlden en dragen, mar hat foar fisken ek as foardiel dat se minder kwetsber binne foar de oanfallen fan rôfdieren. 

De ûnderskate fisken fan in iezing lykje faak har bewegings mei-inoar te koördinearjen, mei't iezings hiel hommels fan swimrjochting en faasje feroarje kinne as dêr reden ta is (lykas de oanwêzigens fan rôfdieren). Mar yn wurklikheid is dat mar skyn. Eltse fisk fan 'e iezing besiket inkeld in fêste ôfstân te behâlden yn ferhâlding ta de fisken om him hinne. Dat betsjut dat eltse fisk de bewegings fan 'e fisken om him hinne folget. Hy is him der net bewust fan wêr't er sels is, lit stean dat er in idee hat fan 'e algehiele struktuer fan 'e iezing. 

In skaaimerk fan iezings is dat se gjin lieders hawwe. Eltse fisk besiket oer it algemien safolle mooglik it binnenste fan 'e iezing op te sykjen, mei't dat it feilichste plak is. De fisken oan 'e rânen fan 'e groep rinne it measte gefaar om troch in rôfdier pakt en ferslynd te wurden. Mar de mienskiplike bewegings fan safolle fisken mei-inoar, dy't der allegearre itselde útsjogge, soarget der ek op himsels al foar dat rôfdieren har mar dreech op ien yndividu talizze kinne.

Behalven beskerming tsjin predaasje biede iezings foar fisken ek mear súkses by it eigen foerazjearjen en in gruttere (of alteast ienfâldigere) kâns om in pearingspartner te finen. Ichtyologen tinke dat fisken fierders ek baat ûnderfine fan it fuortsterke hydrodynamyske effekt fan in iezing. Dat wol sizze dat eltse fisk yn in iezing nei gedachten minder enerzjy ferbrûkt by it swimmen as dat er dien as er allinnich omswom.
PC 1873

De **[[PC]] fan [[1873]]** waard op woansdei 6 augustus ferkeatst. It wie de 22ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken partoer 3 Anema en partoer 12 de Boer. De 22ste edysje waard wûn troch it partoer fan Dirk Ynzes de Boer, Jan Dirks Hiddinga en Rients Pieters Koopmans alle trije fan Winaam. Alline de lotting en de finalisten binne noch mar bekend, de einstannen fan de partijen binne net bewarre bleaun.

## Lotting
Poarperhin

De **poarperhin** (*Porphyrio porphyrio*) is in fûgelsoarte út de famylje fan 'e ralfûgel (*Rallidae*). De fûgel komt yn Súdwest-Europa en de noardwestlike râne fan Afrika foar. Sûnt 2021 wurdt de fûgel ek yn Nederlân waarnommen. 

## Kenmerken

De poarperhin wurdt 38 oant 50 sm grut en hat skimerjende blauwe en pearse fearren. De snaffel en it skyld op 'e foarholle binne felread, lykas ek de poaten mei de lange teannen. De ûndersturtfearren binne wyt. Jonge fûgels binne doffer en ha in grizere snaffel en grizere poaten.

## Taksonomy
Earder bestie de poarperhin út seis ûndersoarten, mar nei in opsplitsing is de soarte no monotypysk. Noch net elkenien behannelet de fûgel neffens de nije yndieling. 

## Fersprieding
De fûgel komt foar yn Spanje, Frankryk, Portegal, Sardynje en Sisylje, mar wreidet it gebiet yn Europa stadichoan út. Dêrnjonken libbet de fûgel ek yn it noardlikste part fan Marokko, Algerije en Tuneezje. It habitat bestiet út ûndjippe sompen mei swiet of brak wetter dy't mei reid begroeid binne. Op plakken dêr't se net ferfolge wurde kinne se ek yn doarpen sjoen wurde.   

## Hâlden en dragen
De soarte is in stânfûgel. Se swimme net in soad, mar libje fral yn it reid en op 'e grûn. Yn 'e flecht litte se de poaten hingje. 

Se briede tusken de begroeiïng fan sompen, marren en baaien yn in nêst fan reid op it wetter oant 50 sm heech. Tusken april en juny wurde 5 oant 7 bêzje aaien lein mei donkere plakjes. It mantsje en it wyfke briede de aaien yn 22 oant 25 dagen út. Al gau ferlitte de jongen it nêst. Jonge fûgels begjinne nei likernôch 14 dagen sels iten te sykjen.

Poarperhinnen frette sied, dielen fan wetterplanten, spruten, wetterynsekten, wringeleazen en lytse amfibyen. Ek stelle se wol aaien of jongen fan oare wetterfûgels. Se brûke faak in poat om it fretten nei de bek te bringen.

## Status
De poarperhin hat in grut ferspriedingsgebiet en de kâns op útstjerren is lyts. Oant de 19e iuw briede de fûgel yn Europa allinnich oan 'e kustkriten fan Ibearje en Itaalje. Njonken jacht late de ferneatiging, fragmintaasje en degradaasje fan it biotoop ta in foarse tebekslach foar de fûgel. Yn 'e jierren 1950 en 1960 leinen de lêste briedgebieten fan 'e fûgel yn Spanje en Portegal allinnich noch yn 'e meast súdlike gebieten en op Sisylje wie de fûgel yn 1957 útroege. Beskerming en weryntroduksje (yn Kataloanje en op Mallorca) brochten sûnt healwei de jierren 1970 werstel. Sûnt de jierren 1990 waard de fûgel ek yn Frankryk waarnommen, dêr't er yn 1996 foar it earst briede. Troch û.o. in suksesfol weryntroduksje projekt sûnt 2000 op Sisylje koe ek yn Itaalje de populaasje wer foars groeie. De lêste tiid bimme der ek waarnimmingen yn Belgje, Dútslân, Grut-Brittanje, Switserlân en Nederlân. Oer de soarte yn Afrika is net in soad bekend, mar it noardwesten fan Algerije is ien fan 'e bolwurken fan 'e poarperhin. 

De IUCN behannelet de poarperhin noch jimmeroan as fûgel mei ûndersoarten en as sadanich wurdt de fûgel as net bedrige (2024) op 'e Reade list klassifisearre.) Der is gjin aparte status foar de West-Europeeske poarperhin.
PC 1872

De **[[PC]] fan [[1872]]** waard op woansdei 31 july ferkeatst. It wie de 21ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken partoer 5 Hiddinga en partoer 12 Rijpma. De 21ste edysje waard wûn troch it partoer fan Jan Pieters Hiddinga fan Menaam, Klaas Willems Boorsma en Auke Miedema beide fan Sweins. Alline de lotting en de finalisten binne noch mar bekend, de einstannen fan de partijen binne net bewarre bleaun.

## Lotting
Skot

;it skot
*skot (sjitten), kear dat mei in fjoerwapen of oar projektylwapen (bgl. pylk-en-bôge) sketten wurdt
*skot (sport), kear dat mei in bal rjochte earne op goaid of skopt wurdt
*skot (ôfstân), de ôfstân dêr't men oer sjitte kin (yn beide boppeneamde betsjuttings)
*skot (faasje), flugge fuortgong ("skot yn 'e saak") (dizze betsjutting hat gjin meartalsfoarm)
*skot (fiskjen), kear dat in fisknet yn see útset wurdt; ek de fangst fan ien sa'n kear
*skot (fisken), in groep fisken fan deselde soarte dy't deun mei-inoar opswimme
*skot (groei), groeikrêft (dizze betsjutting hat gjin meartalsfoarm)
*skot (bakken), in ûnefol bakkersprodukten

;de Skot
*Skot (ynwenner), in ynwenner fan Skotlân
*Skot (etnisiteit), in lid fan it Skotske folk
Germaanske draak

In **Germaanske draak** is in mytysk bist ôfkomstich út 'e mytology en folkloare fan 'e Germaanske folken, dat kwa skaaimerken sterk ôfwykt fan hoe't in draak ornaris foarsteld wurdt. Ynstee fan in mei skobben bepânsere lichem mei fjouwer poaten, in lange sturt en twa flearmûseftige wjukken op 'e rêch hat in Germaanske draak de foarm fan in gigantyske slange, sûnder poaten of wjukken. 

Yn it Aldingelsk wurdt dit wêzen in *wyrm* neamd, yn it Aldnoarsk in *ormr* en yn it Aldheechdútsk in *wurm*; allegearre oantsjuttings dy't "slange" betsjutte en deselde woartel hawwe as it hjoeddeistige Fryske wurd "wjirm". 'Gewoane' draken besteane yn 'e Germaanske mytology njonken Germaanske draken, en wurde oantsjut mei in oare namme (Aldingelsk: *draca*, Aldnoarsk: *dreki*, Aldheechdútsk: *trahho*). Yn lettere folksferhalen begjinne de beide soarten mytyske bisten lykwols gear te fallen, wêrby't Germaanske draken wat langer wat mear skaaimerken (lykas it hawwen fan wjukken) fan 'gewoane' draken oernimme.

Bekende Germaanske draken út 'e Midsiuwske literatuer fan 'e Germaanske talen binne de nammeleaze draak dêr't de held Beowulf troch deade wurdt oan 'e ein fan it epysk gedicht *[[Beowulf]]*; Fáfnir, dy't in sintrale rol spilet yn 'e ''Völsung''-syklus; Níðhǫggr, de draak dy't neffens de *[[Edda's]]* oan 'e woartels fan 'e wrâldbeam Yggdrasil gnaut; en Jǫrmungandr, ek bekend as de Midgardslang, de grutte seeslange dy't de minskewrâld omjout, in bern fan 'e god Loki en de iisreuzinne Angrboða.

Germaanske draken wurde faak assosjearre mei in skat dy't se bewekje en dêr't se op lizze. Dat motyf soe ôfkomstich wêze kinne fan in âlde siswize út 'e Germaanske folkloare, dy't hawwe wol dat wat ûnder in Germaanske draak leit, like hurd groeit as de draak sels. Dat soe dus betsjutte dat Germaanske draken op har skat lizze om dy oanwinne te litten, in bytsje sa't fûgels op har nêst sitte om in aai út te brieden. Germaanske draken kinne soms fjoer spuie (lykas de draak dy't Beowulf deadet), mar faker spuie se in kâlde floeistof, *atter* of *eter* (besibbe oan it Fryske wurd *[[otter (floeistof)|otter]]*, pus út in swolm), dy't op in oare manear baarnt, ferlykber mei sâltsoer. Dat motyf is mooglik basearre op slangegif.

Yn 'e Midsiuwen waarden Germaanske draken gauris ôfbylde op artefakten, lykas runestiennen, helms en de boechsprieten fan drakeboaten (dy't dêrom sa hieten). Ek komme se foar as houtfykwurken yn 'e âlde steaftsjerken fan Noarwegen.

## Galery

File:U_1163,_Dr%C3%A4vle.JPG|in Germaanske draak op 'e Runestien fan Drävle
File:Coppergate_Helmet_YORCM_CA665-003_(cropped).jpg|in Germaanske draak op 'e râne fan 'e Helm fan Coppergate
File: Noseguard_of_Coppergate_helmet_(cropped).jpg|twa mei-inoar ferstringele Germaanske draken op 'e noasbeskermer fan 'e Helm fan Coppergate
File:Oseberg_dragon_head_detail_(replica)_1_(cropped).jpg|in Germaanske draak op 'e boechspriet fan it Skip fan Oseberg
File:Hylestad_I,_right_-_Fafnir_and_Sigurd.jpg|Sigurd deadet Fáfnir op in houtfykwurk yn 'e Steaftsjerke fan Hylestad
PC 1870

De **[[PC]] fan [[1870]]** waard op woansdei 3 augustus ferkeatst. It wie de 19e edysje fan it evenemint. Frans Frederiks Felkers hie op de twadde list in steand nûmer en gie derom nei de earste list daalks troch nei de heale finale. De finale gie tusken partoer 8 de Boer en partoer 14 Felkers. De 19e edysje waard wûn troch it partoer fan Dirk Ynzes de Boer fan Tsjummearum, Auke Miedema fan Sweins en Jan Pieters Hiddinga fan Winaam. Alline de winners binne noch mar bekend, de einstân fan de partijen binne net bewarre bleaun.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
PC 1869

De **[[PC]] fan [[1869]]** waard op woansdei 4 augustus ferkeatst. It wie de 18e edysje fan it evenemint. It is bekend dat de finale gie tusken it partoer fan Dirk Ynzes de Boer en Klaas Folkerts Post. De 18e edysje waard wûn troch it partoer fan Klaas Folkerts Post fan Kimswert, Klaas Willems Boorsma fan Tsjummearum en Auke Miedema fan Frjentsjer. Mar op fiif krante knipsels nei, is der neat oer dizze edysje bewarre bleaun.
PC 1865

De **[[PC]] fan [[1865]]** waard op woansdei 2 augustus ferkeatst. It wie de 15e edysje fan it evenemint. De finale gie tusken partoer 4 Boorsma en partoer 9 de Boer. De 15e edysje waard wûn troch it partoer fan Dirk Ynzes de Boer, Pieter Ynzes de Boer en Pieter Pieters Hiddinga alle trije fan Winaam. Alline de winners binne noch mar bekend, de einstân fan de partijen binne net bewarre bleaun.

## Steande nûmers
B. van der Weg hie op de earste list in steand nûmer en gie derom daalks troch nei de twadde list. Yn de heale finale hie Dirk Ynzes de Boer in steand nûmer en gie fan de twadde list daalks troch nei de finale.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Noarske Seemanstsjerke (Rotterdam)

De **Noarske Seemanstsjerke** is in tsjerke yn Rotterdam. It gebou leit oan de Westzeedijk, njonken de yngong fan It Park.

## Skiednis
Yn Rotterdam binne ferskate bûtenlânske seemansinen, ûnder mear fan alle Skandinavyske lannen en fan Ingelân. Se binne bedoeld as in soarte fan opfangsintra foar seelju, dy't neffens harren godstsjinstige plichten ferfolje kinne en har ek yn in plezierige omjouwing ûntspanne kinne.

It troch de Noarske tsjerke organisearre pastorale wurk ûnder de Noarske seelju yn Rotterdam begûn yn de tachtiger jierren fan de njoggentjinde iuw. Earst hie hja gjin eigen romte en moast der gebrûk makke wurde fan tehuzen fan befreone ynstânsjes. Yn 1888 krige de Noarske Zeemanstsjerke lykwols in eigen lokaal oan de Leuvehaven, midden yn it havenkertier.

It wie net mear as in lêskeamer, dy't ek foar seelju út oare lannen iepensteld waard. It tal besikers naam rap ta. Letter ferhuzen de tsjerke en lêskeamer nei in grutter gebou oan de Boompjes, in pân dat yn 1910 alwer ferlitten wurde moast omdat it boufallich waard.

Der moast nei in oare lokaasje socht wurde en de yn 1906 arrivearre predikant Jens Andreas Saxe liet dêrfoar it each falle op It Park. Nei in soad muoite krige er tastimming om dêr te bouwen, mei sicht op de Parkhaven. Yn dizze rêstige omkriten ferriisde in houten tsjerkje, yn typysk santjinde-iuwske Noarske boustyl.

It tsjerkje koe boud wurde troch gâns jeften, ûnder mear in bydrage fan Kening Haakon VII fan it krekt ûnôfhinklik wurden Noarwegen. Op 26 july 1914 waard it tsjerkje ynwijd troch biskop Erichsen út Bergen.

Yn 1937 moast in part fan It Park wike foar de oanlis fan de Maastunnel. Om't men it tsjerkje koste dat it kostet behâlde woe, waard it 170 meter ferpleatst en stiet it hjoed de dei njonken de yngong fan it park.

Op 3 oktober 1941 baarnde it wendiel diels út troch in Britske brânbom, de dûmny en syn famylje moasten in pear jier earne oars ferbliuwe, mar de skea koe wer op 'e nij opboud wurde. De tsjerkeromte sels rûn net in protte skea op en bleau yn gebrûk.

Sûnt 1999 is it houten tsjerkje, dat it grutste houten bouwurk fan Nederlân is, in ryksmonumint.

## Ynterieur fan de tsjerke

Interieur, overzicht schip met kooruitbouw met schilderingen van Domenico Erdman - Rotterdam - 20536620 - RCE.jpg|
Interieur, overzicht met gebrandschilderde vensters van Max Weiss uit 1951 - Rotterdam - 20536622 - RCE.jpg|
Rotterdam noorse kerk detail4.jpg|
Atlantyske gint

De **Atlantyske gint** (wittenskiplike namme: *Morus loxostylis*; syn. *Morus atlanticus*) is in útstoarne fûgel út it skift fan 'e ginteftigen (*Suliformes*), de famylje fan 'e gintfûgels (*Sulidae*) en it skaai fan 'e ginten (*Morus*). 

Fan dizze fûgel binne fossilen weromfûn yn 'e eastlik-sintrale Feriene Steaten, dy't datearje út it Ier-Mioseen. De Atlantyske gint waard yn 1870 foar it earst wittenskiplik beskreaun troch de Amerikaanske paleöntolooch en soölooch Edward Drinker Cope (1840–1897), oarspronklik ûnder de wittenskiplike namme *Sula loxostyla*.
Del-Reygint

De **Del-Reygint** (wittenskiplike namme: *Morus reyanus*) is in útstoarne fûgel út it skift fan 'e ginteftigen (*Suliformes*), de famylje fan 'e gintfûgels (*Sulidae*) en it skaai fan 'e ginten (*Morus*). 

Fan dizze fûgel binne fossilen weromfûn yn 'e westlike Feriene Steaten, û.o. te Del Rey, in buert yn Los Angeles. De fossilen datearje út it Let-Pleistoseen. De Del-Reygint waard yn 1936 foar it earst wittenskiplik beskreaun troch de Amerikaanske paleöntologe Hildegarde Howard (1901–1998).
PC 1867

De **[[PC]] fan [[1867]]** waard op woansdei 31 july ferkeatst. It wie de 16e edysje fan it evenemint, nei in jier sûnder PC fanwegen in goalera-epidemy. De finale gie tusken partoer 11 Miedema en partoer 15 Felkers. De 16e edysje waard wûn troch it partoer fan Auke Miedema, Rein Minnes Schiphof beide fan Berltsum en Klaas Folkerts Post fan Kimswert. Alline de winners binne noch mar bekend, de einstân fan de partijen binne net bewarre bleaun.

## Steande nûmers
Æbe Plantinga hie op de twadde list in steand nûmer en gie derom daalks troch nei de tredde list. Op de tredde list hie Frans Frederiks Felkers in steand nûmer en gie daalks troch nei de heale finale. Auke Miedema hie yn de heale finale in steand nûmer en gie fan de tredde list daalks troch nei de finale.

## Earste list

## Twadde list

## Tredde list

## Heale finale

## Finale
Hagia Sofia (Monemvasia)

De **Hagia Sofiatsjerke** (Gryksk: Ἁγία Σοφία]) of de **tsjerke fan 'e Hillige Wiisheid** is in tsjerke yn it midsiuwske stedsje Monemvasia op 'e Peloponnesos yn Grikelân. De tsjerke is ûnderdiel fan in grutter archeologysk plak en stiet yn 'e eardere boppestêd. Oarspronklik wie de tsjerke wijd oan 'e Panagia Hodegetria. Yn 'e Fenesjaanske tiid waard de tsjerke in katolike tsjerke en yn 'e Ottomaanske tiid wie de tsjerke in moskee. Nei de Grykske Unôfhinklikheidskriich waard it gebou wer yn gebrûk nommen as tsjerke. 

## Skiednis
 
Oer de skiednis fan 'e tsjerke is net in soad bekend om 't skriftlike boarnen ûntbrekke. De tsjerke wurdt faak mei keizer Andronikos II Palaiologos yn ferbân brocht, mar is nei alle gedachten in stik âlder. Oer it generaal wurdt oannommen dat de tsjerke werom giet op 1150, doe't Monemvasia in tiid fan ekonomyske bloei meimakke, foars groeide en assosjearre wurdt mei de suksesfolle ferdriuwing fan 'e Noarmannen yn 1147. It is net bekend of de tsjerke in kleaster of in parochytsjerke wie. 

Yn 'e tiid fan 'e earste Fenesjaanske oermastering fan 1463 oant 1540 kaam de tsjerke yn katolike hannen. Doe't de Ottomanen it gebiet feroveren (1540-1690) feroaren de Turken de tsjerke yn in moskee. Yn 'e Turkske tiid hiet de eardere tsjerke Fethiye Camii (letterlik Moskee fan 'e Ferovering). Ek stie de moskee bekend as de Sultan Suleymaniye Camii. It gebou waard mei de twadde Fenesjaanske oermastering (1680-1715) in roomske kleastertsjerke fan it kleaster Madonna del Carmine.

Yn 1715 waard de tsjerke op 'e nij yn in moskee feroare en dat bleau sa oant 1821, doe't der in ein kaam oan 'e Ottomaanske besetting fan Grikelân. De troch de Turken op 'e súdlike kant tafoege minaret waard ôfbrutsen en it gebou waard op 'e nij as tsjerke ynwijd.

De westlike kant waard yn 1827 en yn 1846 renovearre. De hiele tsjerke waard yn 'e jierren 1958-1959 troch Evstathios Stikas restaurearre.

## Fresko's

Doe't de Turken de tsjerke yn moskee feroaren, kalken hja de fresko's oer. Oan 'e súdlike kant waard de mihrab tafoege. De fresko's dy't bewarre bleaun binne byldzje de oankomst fan reliken fan Nikolaas fan Myra yn 'e haven fan Monemvasia út, nei't Italjaanske keaplju de reliken stellen hiene út Myra en nei Bari ferfierden. Oare muorreskilderingen binne aartsingelen yn 'e narteks en in fresko fan 'e Alde fan Dagen (Daniël 7). Ek is der 12e-iuwske byldhoukeunst yn 'e tsjerke bewarre bleaun.
Olsongint

De **olsongint** of **Olsons gint** (wittenskiplike namme: *Morus olsoni*) is in útstoarne fûgel út it skift fan 'e ginteftigen (*Suliformes*), de famylje fan 'e gintfûgels (*Sulidae*) en it skaai fan 'e ginten (*Morus*). 

Fan dizze fûgel binne fossilen weromfûn yn Roemeenje, dy't datearje út it Mid-Mioseen. De olsongint waard yn 1988 foar it earst wittenskiplik beskreaun troch de Roemeenske paleöntologen Dan Grigorescu en Jenő Kessler.
Perûviaanske gint

De **Perûviaanske gint** (wittenskiplike namme: *Morus peruvianus*) is in útstoarne fûgel út it skift fan 'e ginteftigen (*Suliformes*), de famylje fan 'e gintfûgels (*Sulidae*) en it skaai fan 'e ginten (*Morus*). Dizze fûgel libbe yn it Mioseen yn it doetiidske Perû.

## Lokaasje en datearring
Fossilen fan 'e Perûviaanske gint binne yn 1993 troch in M. Urbina opgroeven yn 'e Piscoformaasje, in rotsformaasje oan 'e súdlik-sintrale Pasifyske kust fan Perû, tusken de stêden Pisco yn it noarden en Chala yn it suden. It krekte fynplak wie Nivel Montemar, yn 'e neite fan Lomas.  De grûnlaach wêryn't de fossilen oantroffen waarden, datearre út it Let-Mioseen. Der wurdt sadwaande ornearre dat de Perûviaanske gint libbe fan likernôch 7,2&nbsp;miljoen oant 5,3&nbsp;miljoen jier lyn.

## Taksonomy
De Perûviaanske gint waard foar it earst yn 2003 wittenskiplik beskreaun troch de Perûviaanske paleöntolooch Marcelo Stucchi. De wittenskiplike namme *Morus peruvianus* betsjut letterlik: "Perûviaanske" (*peruvianus*) "gint" (*Morus*). It holotype bestiet út in piipbonke, in speakbonke, in karpometakarpus en in fingerkoatsje fan 'e twadde finger. 

## Uterlike skaaimerken
De Perûviaanske gint wie in middelgrutte soarte foar it skaai fan 'e ginten (*Morus*). Fan fossile soarten út itselde skaai dy't ôfkomstich wiene út Noard-Amearika ûnderskate de Perûviaanske gint him benammen troch oars proporsjonearre wjukken.
PC 1864

De **[[PC]] fan [[1864]]** waard op woansdei 3 augustus ferkeatst. It wie de 14e edysje fan it evenemint. De finale gie tusken partoer 4 Post en partoer 15 Bangma. De 14e edysje waard wûn troch it partoer fan Jan Bangma fan Arum, Dirk Ynzes de Boer fan Winaam en Frans Frederiks Felkers fan Winsum. Alline de winners binne noch mar bekend, de einstân fan de partijen binne net bewarre bleaun.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Amerikaanske poarperhin

De **Amerikaanse poarperhin** (*Porphyrio martinica*) is in fûgel út de famylje fan 'e ralfûgels (*Rallidae*).

## Skaaimerken

De folwoeksen fûgel hat by goed ljocht in skimerjend ultramarynblau fearrekleed mei grieneftige boppedielen. De snaffel is lyts en read mei in giele punt. De soarte liket op 'e Afrikaanske poarperhin (*P. alleni*), mar is grutter, hat folslein wite ûndersturtfearren en giele yn stee fan reade poaten. It skyld boppe de snaffel is ljochtblau. Net folwoeksen fûgels binne brún en harren snaffel en skyld op 'e foarholle binne ljocht fan kleur.

## Fersprieding
De soarte libbet yn 'e súdlike Feriene Steaten oant noardlik Argentynje en it Karibysk gebiet. Fan 'e ralfûgels ha Amerikaanske poarperhinnen it measte swalgedrach en se binne as swalker fier bûten harren ferspriedingsgebiet waarnommen. Guon fûgels ha sels de Atlantyske Oseaan oerstutsen en binne oant yn Súd-Afrika en Europa waarnommen.

## Taksonomy
Eartiids waard de Amerikaanske poarperhin mei de Afrikaanske poarperhin en de azuerpoarperhin yn it aparte skaai *Porphyrula* yndield. De fûgel is no opnommen yn it fûgelskaai *Porphyrio*. De soarte wurdt as monotypysk behannele, itjinge betsjut dat der gjin ûnderferieling yn ûndersoarten is. 

## Hâlden en dragen
Amerikaanske poarperhinnen komme foar yn begroeide wiete gebiieten, dêr't se oan 'e rânen of tusken de begroeiïng omskarrelje. Hy swimt selden. 

## Status
De fûgel hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De IUCN klassifisearret de fûgel dêrom as net bedrige (*Least Concern*, 2025).
Afrikaanske poarperhin

It **Afrikaanske poarperhin** (*Porphyrio alleni*) is in fûgel út 'e famylje fan 'e ralfûgels (*Rallidae*).

## Ferskining
De soarte hat in pearsblauwe kop en ûnderkant en is mei in griene rêch en in blau skyld boppe de reade snaffel it meast te ferlikenjen mei de Amerikaanske poarperhin. De Afrikaanske poarperhin is lykwols dúdlik lytser en wurdt mar 22 oant 25 sintimeter lang. Ek ûntbrekt by de Afrikaanske poarperhin de giele punt op 'e snaffel en hat de fûgel donkere middelste sturtfearren, sadat de wite efterkant yn twaën ferdield is (dat by de Amerikaanske poarperhin effen wyt is). 

## Taksonomy
Eartiids waard de Afrikaanske poarperhin mei de Amerikaanske poarperhin en de azuerpoarperhin yn it aparte skaai *Porphyrula* yndield. De fûgel is no opnommen yn it fûgelskaai *Porphyrio*. De soarte wurdt as monotypysk behannele, itjinge betsjut dat der gjin ûnderferieling yn ûndersoarten is.

## Fersprieding
De fûgel komt yn Afrika besuden de Sahara en ek op Madagaskar en de Komoaren foar. It ferspriedings gebiet is grut en de soarte is ferskillende kearen yn Europa as swalker waarnommen. De Afrikaanske poarperhin is ek oantroffen op isolearre eilannen lykas Sint-Helena, Mauritsius en Súd-Georgje.

## Ekology
De Afrikaanske poarperhin libbet yn tichte en wiete sompen, dêr't er lestich te sjen is. Hy bout in driuwend nêst, dêr't er twa oant fiif aaien yn leit. Syn wichtichste dieet bestiet út ynsekten en wetterdieren lykas wjirms, weakdieren, lytse fisken en skulpdieren. Hy yt ek blommen, sied fan reid, gers, plantedielen en fruchten fan 'e toarnbosk *Drepanocarpus lunatus*. 

## Status
De soarte hat in breed ferspriedingsgebiet en de Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) kategorisearret de soarte as net bedrige (*Least Concern*, 2025). De populaasjetrend is net bekend (2025)
Azuerpoarperhin

It **azuerpoarperhin** (*Porphyrio flavirostris*) is in fûgel út 'e famylje fan 'e ralfûgels (*Rallidae*).

## Beskriuwing

De soarte giet om in lytse 23 oant 26 sm en ljochte poarperhin. It is de lytse soarte fan it skaai en hy hat ûnder in griisblau en op 'e boppedielen in olivebrún fearrekleed. De relatyf dikke snaffel is bleekgiel en sa ek it skyld dêrboppe.  Harren poaten binne gielich oranje. Jonge fûgels hawwe brunere boppekanten as folwoeksen fûgels mei in bleekgeel gesicht, nekke en boarst. It skyld is grien. 

## Fersprieding
De soarte komt foar yn 'e Feriene Steaten, Argentynje, Bolivia, Brazylje, Kolombia, Ekwador, Frânsk-Guyana, Guyana, Paraguay, Perû, Suriname, Trinidad en Tobago en Fenezuëla. 

De azuerpoarperhin is in monotypyske soarte, wat betsjut dat er net ferdield is yn ûndersoarten.

## Hâlden en dragen
De azuerpoarperhin wurdt fûn yn swietwettergebieten mei in oerfloed oan driuwende fegetaasje. Yn ferlikening mei de Amerikaanske poarperhin wurdt er selden sjoen en is er mear ferburgen yn fegetaasje. Syn dieet bestiet út sied en wringeleazen, dy't er op it wetteroerflak fynt. it each is readbrún. 

It briedseizoen fan 'e soarte ferskilt geografysk. Yn Suriname briedt er bygelyks tusken maaie en augustus en yn Ekwador nei alle gedachten tusken juny en septimber. De fûgel is monogaam. In nêst sit tusken de begroeiïng en de fjouwer oant fiif aaien wurden troch de beide skaaien útbret. 

## Status
De soarte hat in breed ferspriedingsgebiet en de Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) kategorisearret de soarte as net bedrige (*Least Concern*, 2025). De ûntwikkeling fan 'e populaasje is stabyl (2025).
PC 1862

De **[[PC]] fan [[1862]]** waard op woansdei 30  july ferkeatst. It wie de 12e edysje fan it evenemint. De finale gie tusken partoer 3 Yntema en partoer 13 Boorsma. De 12e edysje waard wûn troch it partoer fan Rients Doekles Yntema fan Penjum, Hylke Folkerts Post fan Kimswert en Pieter Baukes Rijpma fan Penjum. Alline de lotting en de finalisten binne noch mar bekend, de einstannen fan de partijen binne net bewarre bleaun.

## Lotting
PC 1861

De **[[PC]] fan [[1861]]** waard op woansdei 31  july ferkeatst. It wie de 11e edysje fan it evenemint. De finale gie tusken partoer 5 Rijpma en partoer 11 Boorsma. De 11e edysje waard wûn troch it partoer fan Pieter Ulbes Rijpma, Pieter Baukes Rijpma en Rients Doekles Yntema alle trije fan Penjum. Alline de winners binne noch mar bekend, de einstân fan de partijen binne net bewarre bleaun.

## Steande nûmers
P. Bloemsma hie op de earste list in steand nûmer en gie derom daalks troch nei de twadde list. Op de twadde list hie Willem Klazes Boorsma in steand nûmer en gie daalks fan de earste list nei de heale finale.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
PC 1857

De **[[PC]] fan [[1857]]** waard op sneon 29 augustus ferkeatst. It wie de 8ste edysje fan it evenemint. It is bekend dat de finale gie tusken it partoer fan Evert Klazes Boorsma en Johannes Frederiks Felkers. De 8ste edysje waard wûn troch it partoer fan Evert Klazes Boorsma, Jan Klazes Boorsma en Jan Klazes Boorsma alle trije fan Tsjummearum. Mar op fiif krante knipsels nei, is der neat oer dizze edysje bewarre bleaun.
PC 1860

De **[[PC]] fan [[1860]]** waard op woansdei 1 augustus ferkeatst. It wie de 10e edysje fan it evenemint, nei in jier sûnder PC fanwegen in pokke-epidemy. It is bekend dat de finale gie tusken it partoer fan Evert Klazes Boorsma en Rients Doekles Yntema. De 10e edysje waard wûn troch it partoer fan Rients Doekles Yntema, Pieter Baukes Rijpma en Pieter Ulbes Rijpma alle trije fan Penjum. Mar op fjouwer krante knipsels nei, is der neat oer dizze edysje bewarre bleaun.
PC 1856

De **[[PC]] fan [[1856]]** waard op tiisdei 16 septimber ferkeatst. It wie de 7e edysje fan it evenemint, en de earste kear dat de wedstriid op it *Sternse Slotland* better bekend as it sjûkelân hâlden waard. Jacob A. Dijkstra hie op de earste list in steand nûmer en gie derom daalks troch nei de twadde list. De finale gie tusken partoer 10 Felkers en partoer 15 Dijkstra. De 7e edysje waard wûn troch it partoer fan Johannes Frederiks Felkers fan Wommels, Pieter Frederiks Felkers en Frans Frederiks Felkers beide fan Winsum. Alline de winners binne noch mar bekend, de einstân fan de partijen binne net bewarre bleaun. 

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
PC 1855

De **[[PC]] fan [[1855]]** waard op tiisdei 26 juny ferkeatst. It wie de 6e edysje fan it evenemint, it wie de lêste kear dat de wedstriid op it âld keatsfjild organisearre waard. De wedstriid dy't eins op 19 juny 1855 ferkeatst wurde soe, wêrfan't de list mei 12 partoeren oanwêzich is, waard útsteld fanwegen de waarsomstannichheden. De wedstriid waard no fêststeld op 26 juny 1855, no mei 9 partoeren. De list ûntbrekt fan dizze wedstriid. It is bekend dat de finale gie tusken it partoer fan Jan Klazes Boorsma en Folkert H. Kiestra. De 6e edysje waard wûn troch it partoer fan Jan Klazes Boorsma, Evert Klazes Boorsma en Willem Klazes Boorsma alle trije fan Tsjummearum. Mar fjierders is der neat oer dizze edysje bewarre bleaun.
Sudereilânpoarperhin

De **Sudereilânpoarperhin** of de **Sudereilântakahe** (*Porphyrio hochstetteri*) is in net-fleanende ralfûgel, dy't ta itselde skaai heart as de yn Europa foarkommende poarperhin (*P. Porphyrio*). Yn it Maoary hjitte de fûgel *takahe*.

## Ferskining

De fûgel hat in lingte fan 63 sm en in gewicht fan 3 kilo. De soarte is folle grutter as de gewoane poarperhin. It is in grienblauwe fûgel mei in oliifgriene oant blauwe rêch. De fûgel hat in grutte reade snaffel mei in read skyld boppe de snaffel. De koarte en foarse poaten binne read. Mantsjes en wyfkes binne gelyk, mar wyfkes binne krekt wat lytser. Jonge fûgels ha in doffere kleur. 
## Fersprieding
De fûgel kaam eartiids foar yn bosken en gersgebieten, mar it gebiet is no beheind ta de alpine gerslannen. As de snie falt sakket de fûgel ôf nei bosk en strûklân. De soarte libbet op it Sudereilân, dêr't er yn it Murchison -berchtme yn it súdwesten foarkomt. Yn 2018 waard in twadde populaasje stifte troch it frijlitten fan fûgels yn it Nasjonaal Park Kahurangi. Yn 2023 waarden op 'e nij fûgels loslitten yn 'e regio Otago en om in grutte populaasje mooglik te meitsjen waarden yn 2025 nochris fûgels yn 'e omkriten loslitten.  

## Hâlden en dragen

De fûgels binne monogaam en ha it nêst op 'e grûn tusken it gers, itjinge de aaien en jonge fûgels kwetsber meitsje foar predaasje. De soarte leit meastentiids twa aaien en de fûgel kin oan 'e ein fan it earste jier begjinne te brieden, mar meast foar it earst yn it twadde jier. Se wurde likernôch 18 jier âld yn it wyld en 22 jier yn finzenskip.

De fûgel yt sied, gers en ynsekten en blêd fan gerssoarten fan benammen de *Chionochloa*.

## Status
Lykas oare net-fleanende Nij-Seelânske fûgels hat de soarte slim te lijen hân fan ynfierde bisten lykas harten en ynfierde harmelingen, rotten en katten. Mar de fûgel waard ek swier bejage troch de Maoary en waard pas yn 1847 foar it earst beskreaun op basis fan fossile bonken. Yn 1850 waard foar it earst in libbene fûgel fongen en letter noch in pear. Nei't yn 1898 noch in fûgel fûn wie en de fûgel dêrnei net mear sjoen waard, waard oannommen dat de soarte útstoarn wie. Yn 1948 waard dochs wer in lytse populaasje ûntdutsen yn it súdwesten yn it Nasjonaal Park Fiordland fan it Sudereilân. Dy populaasje telde doe 250 oant 300 fûgels. Yn 'e jierren dêrnei rûnen de oantallen fierder tebek. Yn 1985 waard úteinset mei it grutbringen fan 'e fûgel yn finzenskip. De oantallen namen doe wer stadichoan ta en fluktuearren foar in hiel skoft tusken 100 en 160 fûgels. Yn 2007-2008 waard de soarte troffen troch de pest en sakke de populaasje mei 40% oant in djiptepunt fan 80 fûgels yn 2014.  

Troch de bestriding fan ynvasive predatoaren en aktyf natuerbehear nimt it oantal fûgels ta. Yn 2023 waard de populaasje op likernôch 500 fûgels rûsd. De oantallen nimme fierder ta mei trochstrings 10% yn it jier (2025), mar sûnder de beskerming fan minsken oerlibbet de soarte net. Dêrfandinne stiet de soarte as bedrige op 'e Reade list fan 'e IUCN.
Thomas Richard Heywood Thomson

**Thomas Richard Heywood Thomson** (Londen, 1813– op it eilân Man, 30 juny 1876) wie in Ingelske ûntdekkingsreizger en natuerûndersiker.

Hy wie sjirurgyn by de marine, de soan fan Samuel Thomson, in bankier yn Londen, dêr't er berne waard, en Margaret Heywood, oarspronklik fan it eilân Man. Hy troude mei Margaret Wilson.  Hy reizge yn 1841 de rivier de Niger op mei William Allen en Henry Dundas Trotter. Hy wie lid fan 'e Ethnological Society of London en de Botanical Society of Edinburgh, en in korrespondearjend lid fan 'e Zoological Society of London.

Hy beskreau as earste de Afrikaanske poarperhin (*Porphyrio alleni*) yn 1842.

## Wurken
*Captain William Allen & T. R. H. Thomson 1848: *A narrative of the expedition sent by Her Majesty's government to the river Niger, in 1841, under the command of Capt. H. D. Trotter, R.N.*. 2 vols. – Richard Bentley, Lontoo.
*T. R. H. Thomson 1854: Observations on the Reported Incompetency of the "Gins" or Aboriginal Females of New Holland, to Procreate with a Native Male after Having Borne Half-Caste Children to a European or White. *Journal of the Ethnological Society of London* (1848–1856), Vol. 3, 1854 (1854), ss. 243–246
PC 1854

De **[[PC]] fan [[1854]]** waard op snein 9 july ferkeatst. It wie de 5e edysje fan it evenemint. It is bekend dat de finale gie tusken it partoer fan Johannes Frederiks Felkers en Pieter Baukes Rijpma. De 5e edysje waard wûn troch it partoer fan Pieter Baukes Rijpma, Rients Doekles Yntema beide fan Penjum en Willem Klazes Boorsma fan Tsjummearum. Mar op fiif krante knipsels nei, is der neat oer dizze edysje bewarre bleaun.