open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pankratiustsjerke (Diever)

De **Pankratiustsjerke** oan de Hoofdstraat yn it Drintske doarp Diever is in herfoarme PKN-tsjerke. De tsjerke wie foar de reformaasje wijd oan de hillige Pankratius en is ien fan de âldste tsjerken fan Drinte.

## Skiednis
De skiednis fan de tsjerke giet werom op de 9e iuw. Letter makke de houten tsjerke plak foar in romaanske tsjerke fan dowestien. Yn de 14e iuw waard it rûnsletten koer ferfongen troch in goatysk, mearsidich koer. De romaanske tsjerke waard yn de 15e iuw stadichoan yn goatyske styl ferboud en útwreide mei in twadde skip op de súdlike kant mei in eigen sealtek, werby't yn de ûnderste dielen de frijkommende dowestiennen op 'e nij brûkt waarden. It súdlike sydskip wurdt ôfsletten mei de trijesidige Marijekapel 

It ûnderste diel fan de toer is 12e-iuwsk, de ferheging fan bakstien is 14e-iuwsk.     

Yn 1759 waard de tsjerke troch de bliksem troffen mei in fûle brân as gefolch. De ferwulften waarden by de restauraasje fan de jierren 1950 wer rekonstruearre.

## Ynterieur

De preekstoel yn de tsjerke is 18e-iuwsk, lykas ek de hearebank. Yn de toer hingje twa klokken. De âldste waard yn 1764 troch J. Borchhardt getten. It mechanysk oerwurk datearret fan 1656. It koer en de tsjerke hawwe stiennen ferwulften. It brânskildere raam yn it koer waard yn 1940 ynbrocht.

## Oargel
It oargel waard yn 1845 troch Petrus van Oeckelen foar de tsjerke fan Tjamsweer, Grinslân. Doe't dy dêr in nij oargel boude, dat yn 1880 troch syn soannen foltôge waard, ferhûze it âlde oargel nei de herfoarme tsjerke fan Diever, dêr't de bruorren Van Oeckelen it oargel yn 1882 wer opbouden. Yn it ramt fan de restauraasje fan de tsjerke healwei de jierren 1950 waard it oargel opslein en neitiid wer troch L. Rinkema opboud. De oargelkas waard by dy gelegenheid wyt skildere. Mense Ruiter restaurearre it oargel yn 1992. De kosten foar de restauraasje waarden by inoar brocht troch in subsydzje en de befolking fan Diever, sawol tsjerklik as net-tsjerklik. De Grinslânske oargelbouwer brocht de oargelkas wer yn de oarspronklike kleur en foege in Cornet yn de discant ta. Ek it balkon waard op 'e nij skildere en de draachpylders op 'e nij moarmere. It oargel hat ien manuaal, tsien registers en in oanhongen pedaal. 

## Keppeling om utens
* ''Orgels in Drenthe'': skiednis en disposysje
Jan Jacob Schultens

**Jan Jacob Schultens** (Frjentsjer, 19 septimber 1716 – Leien, 27 novimber 1788) wie in Nederlânske oriïntalist.

Hy wie in soan fan filolooch Albert Schultens (1686–1750) dy't fan 1713 oant 1729 Hebriuwsk joech oan de universiteit fan  Frjentsjer. Yn 1742 promovearre er yn Leien in de teology. Letter waard er heechlearaar Easterske talen yn Herborn (1744-1749) yn Hessen, en dêrnei, yn 1749, krige er syn heite learstoel, teology en Easterske talen, yn Leien. Under syn studinten wiene syn soan Hendrik Albert en Everard Scheidius (1742-1794).

Yn Herborn boaske er oan Susanne Amalie Schramm, dochter fan de heechlearaar yn Herborn Johann Heinrich Schramm. Ut dat houlik waard soankomt Hendrik Albert Schultens berne, dy't ek heechlearaar yn Leien waard.

## Publikaasjes <small>(in kar)</small>
* *De utilitate dialectorum orientalium ad tuendam integritatem cod. hebr*, 1742.
* *Oratio de fructibus redundantibus ex penitiore linguarum orientalium cognitione*, 1749.
* *Bibliotheca Schultensiana, sive, Catalogus librorum, quos collegit vir clarissimus Johannes Jacobus Schultensius*, 1780.

* *Nieuwjaarsgift aan twee voorstanders der formulieren.* Leien 1754
* *Waarschuwing op de katechismusverklaringe van A. Comrie.* Leien 1755
* *Brief aan S. Holtius ter overtuigelijker betoog der onschuld en der rechtzinnigheid van den Heer A. van der Os.* Leien 1755
* *Hoognodig adres aan de theol. faculteit van Utrecht.* Leien 1755. 
* *Antwoord aan J Doitsma.* Leien 1755
* *Antwoord aan den kerkeraad van Rotterdam.* Leien 1755
* *Briefwisseling lussen J. J. S. en J Barueth. over de uitgave van den Heidelbergschen Catechismus, met het plan van inteekening daarvan.* Dordrecht 1776
* *Observationes in loca veterum, praecipue quae sunt de vindicta divina. vid. Luzac Joa. Exercitationum academicarum specimen* (o.&nbsp;J., o. O.). 
* *E. Hollebeek, Redevoering over het toenemend kleinachten der goddelijke openbaring.* Leien 1765 (fertaling)

## Literatuer
* J. C. de Bruine: *[http://www.historici.nl/retroboeken/blnp/#source=1&page=335&size=800&accessor=accessor_index SCHULTENS, JAN JACOB]*. Yn: *Biografisch Lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands Protestantisme.* Utjouwersmaatskippij J. H. Kok, Kampen 1978, ISBN 90-242-2091-2, Bd. 1, S. 334,
* Abraham Jacob van der Aa: *Biographisch Woordenboek der Nederlanden.* Verlag J. J. van Brederode, Haarlem 1874, Bd. 17, diel 1, s. 530, (online)
* Barend Glasius: *Biographisch Woordenboek van Nederlandsche Godgeleerden.* Bruorren Muller, ’s-Hertogenbosch, 1856, Bd. 3, s. 318, (online)
Hitoshi Kodama

**Hitoshi Kodama** (Japansk: 児玉仁士, *Kodama Hitoshi*; 26 novimber 1931 – 8 febrewaris 2021) wie in Japansk taalkundige en heechlearaar, dy't it earste Frysk-Japanske wurdboek skreau.

## Kodama en it Frysk
Kodama kaam foar it earst mei it Frysk yn oanrekking doe't er yn 'e 1950-er jierren yn Ingelân it Midingelsk bestudearre oan 'e Universiteit fan Cambridge. Dêr ûntdiek er it nau mei de histoaryske stadia fan it Ingelsk besibbe Aldfrysk. Oer dy wei kaam Kodama yn 'e kunde mei it moderne Frysk sa't dat yn Westerlauwersk Fryslân sprutsen wurdt.

Fan 'e 1990-er jierren ôf kaam de heechlearaar hast tsien jier lang eltse simmer yn Ljouwert om by de Fryske Akademy oan it earste oersetwurdboek Frysk-Japansk te wurkjen. Hy foltôge it wurdboek yn 2001, doe't er ûnderwilens al mei pinsjoen gien wie. It waard yn 2004 publisearre, telt 1.100 bledsiden en befettet likernôch 22.500 Frysk wurden mei harren betsjutting yn it Japansk. 

Hitoshi Kodama ferstoar begjin febrewaris 2021 oan nierfalen. Hy waard 89 jier.

## Keppelings om utens
* Yngeand besprek fan it wurdboek fan Kodama op RUG.nl
Isabelle de Gélieu

**Isabelle de Gélieu** (útspr.: [isaˈbɛl də ʒeˈljœ], likernôch: "i-sa-bel duh zjee-lju"; ek bekend ûnder de efternamme fan har man as **Isabelle Morel**; Lignières, 9&nbsp;july 1779 – Corgémont, 18&nbsp;oktober 1834) wie in Frânsktalich Switsersk skriuwster en oersetster. Hja waard it bekendst troch har roman *Louise et Albert*.
__TOC__
## Libben en karriêre
Isabelle de Gélieu waard yn 1779 berne yn Lignières as in dochter fan predikant Jonas de Gélieu en dy syn frou Maguerite-Isabelle Frêne. Hja wie de pakesizzer fan deiboekskriuwer en predikant Théophile-Rémy Frêne. Gélieu groeide op yn 'e pleatslike pastorij, dêr't se al jong lêzen en skriuwen learde. Mei tsien jier wist se har heit te bepraten om har Latyn te learen, wêrfan't de kennis yn 'e achttjinde iuw as "ûn-froulik" beskôge waard. Doe't se trettjin jier wie, waard Gélieu nei Basel stjoerd sadat se Dútsk leare koe; hja kaam dêr yn it bêd en brochje fan har muoike, Esther Mieg, te wenjen.

As jongfolwoeksene rekke Gélieu yn har doetiidske wenplak Colombier, yn it kanton Neuchâtel, befreone mei de Nederlânske skriuwster Belle van Zuylen, mei wa't se yn 1797 it wurk *Nature and Art* fan Elizabeth Inchbald út it Ingelsk yn it Frânsk oersette. Van Zuylen moedige har ek oan ta it skriuwen fan 'e roman *Louise et Albert*, dy't útkaam yn 1803. Yn 1801 troude Gélieu mei Charles-Feridnand Morel, sadat se sûnt ek wol bekendstie as Isabelle Morel. Letter ferskynden fan har noch ferskate wurken dy't se út it Dútsk wei  yn it Frânsk oersette, wêrûnder de histoaryske roman *Gertrude de Wart* fan Johann-Conrad Appenzeller en ek dielen fan 'e oeuvres fan Johann Heinrich Pestalozzi, Heinrich Zschokke en Friedrich von Schiller.

## Wurk
*1797 – *La Nature et l'Art* (oersetting, mei Belle van Zuylen)
*1803 – *Louise et Albert, ou Le Danger d'être trop exigeant* (roman)
*1819 – *Gertrude de Wart ou l’épouse fidèle* (oersetting)
*1821 – *Manuel des Mères de [[Johann Heinrich Pestalozzi|Pestalozzi]]* (oersetting)
*1821 – *Annette et Wilhelm, ou la Constance éprouvée* (oersetting)
*1825 – *Choix de pièces fugitives de [[Friedrich Schiller|Schiller]]* (oersetting)
*2020 – *Journal 1819-1834* (deiboek)
Jehannes de Dopertsjerke (Fledder)

De **Jehannes de Dopertsjerke** yn it Drintske Fledder is de tsjerke fan de PKN-gemeente Fledder-Nijensleek.

Sûnt 1965 is de tsjerke in ryksmonumint. 

## Skiednis
Op it plak fan it hjoeddeiske koer stie om it jier 1000 hinne al in houten kapel. De misse waard yn de kapel opdroegen troch de kapelaan fan Diever.

It âldste diel fan it bouwurk foarmet de toer, dy't út likernôch 1350 stamt. De toer is 28,5 meter heech, mar nei alle gedachten waard de toer yn it ferline wat ophege. De galmgatten boppe inoar wize dêr op. It oanbuorjende Fryslân hie as ynfloed dat de toer in sealtek krige, foar Drinte in seldsumheid. De toer is noch romaansk fan styl, mar it tsjerkeskip is goatysk.

It skip waard sûnt 1425 tsjin de al besteande toer oanboud en lang om let waard it wat smellere koer om 1475 hinne foltôge. It houten tek fan de tsjerke waard nei in brân yn 1621 fernijd.

De ferfallen tsjerke waard yn de jierren 1950 restaurearre. Doe binne ek de ramen fan it koer wer iepene. Yn dy tiid waard ek de stiennen trasearing fan de goatyske ramen oanbrocht. 
  
## Ynrjochting
De tsjerke hat in balkeplafond, mar it koer hat in stiennen ferwulft. Yn de tsjerke stiet it âldste doopfont fan Drinte, dat 12e-iuwsk is. It út Bentheimer sânstien houde doopfont soe eartiids yn Gildehaus (Dútslân) stien ha. De preekstoel is 18e-iuwsk.

Yn de toer hinget in klok fan nei de Twadde Wrâldkriich. De âlde klok waard troch de Dútsers foardere en omraand.

## Oargelskiednis
It hjoeddeiske oargel ferfong in oargel út 1905 fan de Rotterdamske oargelbouwer J.J. van den Bijlaardt, dat er oarspronklik boude foar de Nije Eastertsjerke yn Rotterdam. Yn 1931 naam de herfoarme gemeente fan Fledder it oargel oer. It stie ynearsten yn it koer en ferhûze nei de restauraasje nei de westlike kant. It oargel waard yn 1976 ôfbrutsen. Yn 1984 kocht de herfoarme gemeente in Standaart-oargel oan, dat earder yn de yn 1972 sletten grifformearde tsjerke fan Skraard stie. It binnenwurk waard yn de oargelkas fan Van den Bijlaardt set. Healwei de jierren 1990 wie it oargel net mear te bespyljen en waard in elektroanysk oargel ynset. 

Yn 1999 krige de tsjerke lang om let in nij elektroanysk oargel, dat boud waard troch BAG oargelmakers út Ynskedee. De histoaryske oargelkas fan it âlde oargel waard yn 2012 brûkt by de bou fan in nij oargel foar de hersteld-herfoarme tsjerke fan Elst (provinsje Utert).

## Keppeling om utens
* Orgels in Drenthe: beskriuwing skiednis fan de oargels fan de herfoarme gemeente, Fledder
Whiskey Tango Foxtrot

*Whiskey Tango Foxtrot, de ôfkoarting WTF (foar "*[[What the fuck?]]*"), werjûn yn it NATO-staveringsalfabet
*''Whiskey Tango Foxtrot'' (boek), de memoires fan fotografe Ashley Gilbertson oer de tiid dat se ferslach die fan 'e Irakoarloch 
*''Whiskey Tango Foxtrot'' (roman), in roman fan David Shafer út 2014
*''Whiskey Tango Foxtrot'' (film), in Amerikaanske film út 2016
What the Fuck

*What the fuck?, in krêftterm fan Amerikaansk-Ingelske oarsprong
*''What the Fuck'' (album), in album fan Acumen Nation út 2005
*''What the Fuck…'' (liet fan Brand Nubian), in liet fan Brand Nubian út 1994
*''What the Fuck'' (liet fan Carbon/Silicon), in liet fan Carbon/Silicon út 2007
*''What the Fuck'' (liet fan fun), in liet fan fun út 2013
What the fuck?

"***What the fuck?***", soms ôfkoarte ta "***WTF?***", is in krêftwurd yn 'e foarm fan in fraach, dy't oarspronklik út 'e Amerikaansk-Ingelske sprektaal komt. Tsjintwurdich wurdt er ek brûkt yn oare Ingelsktalige lannen en heart men him sels yn oare talen, lykas it Nederlânsk. De term drukt ferheardens of ferbjustering út, mei (soms) ek wat ferûntweardiging. It is dreech om *What the fuck?* sekuer oer te setten nei it Frysk, mar it komt likernôch del op: "Wat krije we godferdomme no?" Minder oanstjitjaande synonimen yn it Ingelsk binne û.m. "*What the hell?*", "*What the devil?*" en "*What on Earth?*"
Slange-earnfûgels

De **slange-earnfûgels** (*Circaetinae*) binne in ûnderfamylje fan rôffûgels út de famylje fan de haukfûgels (*Accipitridae*). De ûnderfamylje hat 5 skaaien en 15 soarten. 

De measte soarten fan dizze ûnderfamylje binne spesjaliseare yn slangen en gerskrûpers as fiedsel. De slange-earnfûgels binne middelgrutte oant tige grutte rôffûgels mei brede wjukken en in grutte kop. Se hawwe in lichemslingte fan 40 oant 100 cm en in wjukspanwiidte fan 100 oant 200 cm. De lytste slange-ean is de bedrige Nikobaarske slange-earn, de grutste de Afrikaanske brune slange-earn. Noch grutter is de Filipynske ape-earn, dy ‘t noch mar resint ta de slange-earnfûgels rekkene wurdt. Mei útsûndering fan de Jeropeeske of ‘gewoane’ slange-earn (*Circaetus gallicus*) binne de slange-earnfûgels tropyske of subtropyske fûgels. 

## Taksonomy
* *Ûnderfamylje*: slange-earnfûgels (*Circaetinae*)
** *Skaai*: Aziatyske slange-earnen (*Spilornis*), 6 soarten:
*** toefslange-earn (*Spilornis cheela*)
*** Nikobarslange-earn (*Spilornis klossi*)
*** berchslange-earn (*Spilornis kinabaluensis*)
*** Selebesslange-earn (*Spilornis rufipectus*)
*** Filipynske slange-earn (*Spilornis holospilus*)
*** Andamanenslange-earn (*Spilornis elgini*)
** *Skaai*: ape-earnen (*Pithecophaga*), 1 soarte:
*** ape-earn (*Pithecophaga jefferyi*)
** *Skaai*: Madagaskarslange-earnen (*Eutriorchis*), 1 soarte:
*** Madagaskarslange-earn (*Eutriorchis astur*)
** *Skaai*: Kongoleeske slange-earnen (*Dryotriorchis*), 1 soarte:
*** Kongoleeske slange-earn (*Dryotriorchis spectabilis*)
** *Skaai*: slange-earnen (*Circaetus*), 6 soarten:
*** slange-earn (*Circaetus gallicus*)
*** Sahelslange-earn (*Circaetus beaudouini*)
*** swartboarstslange-earn (*Circaetus pectoralis*)
*** brune slange-earn (*Circaetus cinereus*)
*** dûbelbânslange-earn (*Circaetus fasciolatus*)
*** bânslange-earn (*Circaetus cinerascens*)
** *Skaai*: bateleurs (*Terathopius*), 1 soarte:
*** berchhoanne of bateleur (*Terathopius ecaudatus*)
** *Skaai*: *Macheiramphus*, 1 soarte:
*** fleermûsglee (*Macheiramphus alcinus*) (alternative yndieling: *Elaninae* of *Harpinae*)

## Keppelings om utens
*IOC World Bird List 11.1, jan, 2021
Bonifatiustsjerke (Vries)

De **Bonifatiustsjerke** oan 'e Brink yn Vries is it âldste tsjerkegebou fan Drinte. Boud as roomske tsjerke en nei de reformaasje feroare yn in herfoarme tsjerke is de Bonifatiustsjerke tsjintwurdich de PKN-tsjerke fan Vries.     

## Skiednis
De tsjerke waard yn 'e 12e iuw boud en wijd oan 'e hillige Bonifatius. De tige ryk fersierde romaanske toer waard healwei de 12e iuw boud en efkes letter folge de bou fan 'e ienskippige romaanske tsjerke fan dowestien. It ferhege koer fan bakstien is letgoatysk en datearret út it earste fearn fan 'e 15e iuw.  

De tsjerke waard yn 'e jierren 1946-1949 restaurearre. It skip krige by de restauraasje de romaanske finsters werom. By de wurksumheden waard yn de grûn in mal fûn fan 'e yn 1516 getten liedklok. Nei alle gedachten gyng dat om de Marijeklok, dy't yn 1517 makke waard troch de klokkejitter Wolter Schonenborch. Dy mal wurdt mei de ek ûntdutsen holle en bolle dakpannen bewarre yn it museum dat ûnder de konsistoarje fan 'e tsjerke ûnderbrocht is.

## Ynterieur

It 13e-iuwsk doopvont fan Bentheimer sânstien is yn 'e 19e iuw ferkocht oan it Drintsk Museum. It doopfont stiet tsjintwurdich wer yn 'e tsjerke as brûklien fan it museum. De preekstoel yn 'e tsjerke is fan 1661. Fierder steane der yn 'e tsjerke twa banken út 1657 en in hearebank mei sierlik fykwurk út 1762. 

De tsjerke hat in houten balkeplafond. It koer besit in by de restauraasje rekonstruearre stiennen ferwulft, nei't dat yn 1680 ynstoart wie. De ribben rêste op orizjinele kraachstiennen mei û.o. foarstellings fan 'e symboalen fan 'e evangelisten. Yn it koer is ek noch in diel fan in sakramintsnis te sjen.

## Oargel
It ienmanualige oargel waard yn 1885 boud troch de bruorren Van Oeckelen út Glimmen. Mense Ruiter restaurearre it oargel yn 2006-2007. It oargel is yn oarspronklike steat en besit 8 registers en in oanhongen pedaal.

## Keppeling om utens
* ''Orgels in Drenthe'': Skiednis oargel
FUBAR

**FUBAR** (útspr.: "fûbar") is in krêftwurd yn 'e foarm fan in ôfkoarting dy't oarspronklik út it Amerikaansk-Ingelsk militêr jargon komt, mar dêrwei de algemiene Amerikaanske sprektaal binnenkrongen is. It stiet foar "*fucked up beyond all recognition*", frij oerset: "sa nei de kloaten holpen datst net mear sjen kinst wat it wie". It wurdt yn 'e regel brûkt foar ferkearde sitewaasjes of it problematyske ferrin fan militêre operaasjes dêr't de sprekker sels gjin ynfloed op útoefenje kin, mar wol de gefolgen fan ûndergean moat. It gebrûk fan 'e term FUBAR giet tebek oant de Twadde Wrâldoarloch, mar it wie tsjin 'e ein fan 'e 1980-er jierren hast yn ûnbrûk rekke, oant it wer popularisearre waard troch it gebrûk yn 'e Hollywood-films *[[Tango and Cash]]* (1989) en *[[Saving Private Ryan]]* (1998).
FUBAR (betsjuttingsside)

"**FUBAR**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

*FUBAR, in Ingelsk krêftwurd fan militêre oarsprong
*''FUBAR'' (film), in Kanadeeske mockymentary út 2002
****', it soundtrackalbum fan 'e film út 2002
**''[[FUBAR 2]]'', in Kanadeeske film út 2010, in ferfolch op 'e film út 2002
****', in Kanadeeske tillefyzjesearje út 2017 op basis fan 'e film út 2002
*FUBAR Films, in Ierske filmstudio
**[[F.U.B.A.R.: America's Right-Wing Nightmare]]*, in nonfiksje-boek fan Sam Seder en Stephen Sherrill út 2006
Aaltje Terpstra

**Aaltje Terpstra** (Sigerswâld, 29 july 1916 - jannewaris, 1997) wie in Fryske hurdrydster op de  koartebaan. Se wie aktyf yn dy sport yn lette jierren '40 en iere jierren '50.

Se wûn har earste prizen yn de jierren fjirtich, ûnder oaren yn desimber 1948 yn Drachten foar Dirkje Kiers. Har bêste wedstriidwinter wie dy fan 1950-51, doe't se hast alle wedstriden yn Drinte en Grinslân wûn.

Se wie el kuorbalster, spile foar VKC en siet yn itselde tiim as har broer en Coba Hoekstra.

Terpstra troude op 27 maaie 1943 mei bakker Albert Heidstra; se wie doe 26 jier.
Robbie Collin

**Robbie Collin** (folút: **Robert Collin**) is in Britsk sjoernalist en filmkritikus dy't wurket foar de krante *[[The Daily Telegraph]]*.

## Libben en karriêre
Collin komt út Skotlân, dêr't er estetyk en filmfilosofy studearre oan 'e Universiteit fan St Andrews. Yn syn studintetiid wied er redakteur fan 'e universiteitskrante, *The Saint*.

Fan 2007 oant 2011 skreau Collin in wyklikse kollumn foar de krante *[[News of the World]]*, oant dy opdoekt waard omreden fan in ôflústerskandaal. Yn 2011 waard Collin nominearre foar de priis foar kritikus fan it jier by de British Press Awards.

Fan 2011 ôf wurket Collin as de haadfilmkritikus by de foaroansteande krante *[[The Daily Telegraph]]*. Dêrnjonken ferskynt er út en troch yn tillefyzjeprogramma's en radioprogramma's om films te besprekken, lykas yn 'e *Vue Film Show* op Channel&nbsp;4, mei Edith Bowman, en yn 'e *Arts Show* op BBC Radio&nbsp;2, mei Claudia Winkleman. Yn augustus 2013 wied er gastpresintator fan 'e filmrubryk út BBC Radio&nbsp;4, en teffens hat er gastpresintator west fan *[[Mark Kermode|Kermode]] and Mayo's Film Review* op 'e BBC-radio.

Yn 2017 waard Collin foar de twadde kear nominearre foar de priis foar kritikus fan it jier fan 'e British Press Awards, diskear mei in loovjende oanrikkemandearring fan 'e sjuery. Yn 2018 stalde er foar *The Daily Telegraph* in list gear fan wat neffens him de hûndert bêste films aller tiden wiene, wêrby't er *[[Singin' in the Rain (film)|Singin' in the Rain]]* (1952) it earste plak taparte.

## Keppelings om utens
*  Robbie Collin op Twitter
Krêftwurd

In **krêftwurd** of **krêftterm** is in wurd of fraze (rige byinoar hearrende wurden) dy't ornaris troch immen útsprutsen wurdt as hy of sy earne kjel fan wurdt, him of har sear docht of earne (tige) ûntefreden oer is. Guon lju hawwe foar de moade om al har spraakgebrûk ôf te meitsjen mei krêftwurden om gjin oare reden as dat se har dat oanwûn hawwe. Yn 'e regel brûkt men sokke wurden of frazen lykwols as it jin ûntkomt troch skrik of pine, of om by ûntefredenens frustraasje ôf te reägearjen. By it uterjen fan krêftwurden is de letterlike betsjutting fan 'e wurden oer it algemien net fan belang, mar inkeld de gefoelens dy't de wurden útdrukke.

Krêftwurden binne almeast koarte útroppen, dy't ornaris oanstjitjaande wurden of útdrukkings omfiemje. Yn fatsoenlik selskip of by offisjele gelegenheden binne krêftwurden dan ek taboe. In flokwurd is in bysûndere foarm fan in krêftwurd, dat in ferwizing befettet nei God of eat oars dat as hillich beskôge wurdt. In krêftwurd is net itselde as in skelwurd, in ferwinsking of in mislediging. Sokke uterings binne tsjin in persoan rjochte, wylst in krêftwurd inkeld útdrukking jout oan ûnfrede oer de sitewaasje.

It útslaan fan krêftwurden by skrik, pine of frustraasje kin by in soad minsken ta opluchting of ferromming liede. Wittenskiplik ûndersyk hat útwiisd dat proefpersoanen troch te flokken sels langer pine ferdrage koene, en dat de pine troch harren dan as minder slim ûnderfûn waard, hoewol't er objektyf sjoen like slim wie as by proefpersoanen dy't net flokke mochten. Neffens oar ûndersyk soe it brûken fan krêftwurden ek in posityf effekt hawwe kinne op fysike training.

Foarbylden fan krêftwurden binne:
* it neamen (yn 'e regel útroppen) fan ûnfatsoenlike nammen foar geslachtsorganen (kut, kloate); 
* it ferwizen nei seksuele aktiviteit (fuck);
* it brûken fan ûnfatsoenlike oantsjuttings foar lichemsfloeistoffen of trochgong (stront, shit, miich, seik);
* it neamen fan deadlike of histoarysk deadlike sykten (kanker, kleare, tearing, tyfus); 
* it neamen fan potinsjeel deadlike waarsferskynsels (bliksem);
* it brûken fan flokwurden (ferdomd noch ta, godferdomme, jezus kristus).
In protte krêfftermen wurde yn it deistich libben ek as pejorative eigenskipswurden of foarheaksels brûkt, bygelyks:
**Wat in kutstreek!*
**Wat in shitdei!*
**Wat in kloatesoai!*
**Romje dy ferdommese tyfustroep no in kear op!*
**Ik ha hjir sa fucking skjin myn nocht fan!*
**Dy hiele bliksemse binde mei om my wol yn 'e stront sakje!*
Psychologysk trauma

In **psychologysk trauma** of **psychotrauma** is it psychyske letsel dat immen oprint oan syn of har geast troch in aaklike ûnderfining of in rige fan sokke ûnderfinings. Oarsaken fan dit soarte psychyske oandwaning kinne bygelyks wêze: oanhâldende geastlike mishanneling, oanhâldend narjen, ferskate opinoar folgjende gefallen fan diskriminaasje en/of rasisme, ûnderfinings yn oarlochssitewaasjes en geastlik letsel dat mank giet mei it ûndergean fan fysyk letsel by gefallen fan mishanneling, seksuele oantaasting of ferkrêfting. Sokke foarfallen feroarsaakje by it slachtoffer sa'n protte stress dat hy of sy dêr net mear mei omgean kin. Lykwols rint lang net eltsenien by eltse traumatyske ûnderfining in psychologysk trauma op. In tige bekende en in soad foarkommende foarm fan in psychologysk trauma is it posttraumatysk stress-syndroom. In oare foarm is it akút stress-syndroom. 

Symptomen fan in psychologysk trauma binne hyperaktivearring, twangmjittich werbelibjen fan 'e traumatyske ûnderfining, dissosjaasje, ferkringing, eangstreäksjes en ferflakking. It slachtoffer ûnderfynt dêrby in skansearre selsbyld, in feroaring fan 'e bewustwêzenstastân, in fertekene belibjen fan 'e wurklikheid, en in feroare takomstbesef. Hoe slim oft immen troffen wurdt troch in psychologysk trauma hinget ôf fan in stikmannich faktoaren, lykas it aard fan 'e traumatyske ûnderfining, de geastlike warberens fan it slachtoffer, de stipe dy't it slachtoffer ûnderfynt fan syn of har sosjaal om-en-by, en it hanneljen fan 'e mienskip. Wat dat lêste oangiet, kin in psychologysk trauma bgl. oanboazje yn gefallen fan victim blaming. In psychologysk trauma kin opbetterje troch slachtoffersoarch, slachtofferhelp of slachtofferterapy. Yn beskate earnstige sitewaasjes kin der ek sprake wêze fan krisishelpferliening.
The English Patient

*''The English Patient'' (roman), in roman fan Michael Ondaatje út 1992
*''The English Patient'' (film), in Britsk-Amerikaanske ferfilming fan dy roman út 1996
*''The English Patient'' (soundtrack), it soundtrackalbum fan 'e film út 1996
Doarpstsjerke (Súdlaren)

De **Doarpstsjerke** fan Súdlaren oan 'e Tsjerkebrink is in tsjerkegebou fan 'e PKN-gemeente Anlo-Súdlaren. Tsjerke en toer binne sûnt 1965 ynskreaun as ryksmonumint.

## Skiednis
De tsjerke waard yn 'e rin fan 'e 13e iuw boud. De toer waard om 1300 hinne tafoege, dy't yn 'e 15e iuw ferhege waard. Yn e 15e iuw waard de tsjerke langer makke. It  romaanske koer waard ôfbrutsen en der ûnstie in nij trijesidich sletten goatyske koer.

## Ynterieur

De tsjerke hat in houten tonferwulft yn it skip en stiennen krúsferwulft yn it koer. It jiertal 1648 op 'e slútstien fan it straalferwulft yn it koer ferwiist nei in restauraasje, nei't de tsjerke yn 'e Tachtichjierrige Kriich skeind waard.

De preekstoel waard yn 1675 troch Dirck Jans Bijmolt boud en is fersierd mei ryk fykwurk. Fierder binne der trije hearebanken fan 'e famylje Van Selbach (ein 17e iuw), de bank fan 'e famylje De Drews (begjin 18e iuw) en de bank fan 'e famylje Van Heiden (twadde helte 18e iuw). 

Yn 'e tsjerke binne in pear 17e- en 18e-iuwske grêven. De âldste sark is dy foar dûmny Arnoldus Böttichius († 1667). It houten wapen is fan 'e drost Alexander Carel van Heiden († 1776).

## Oargel
It oargel waard oarspronklik yn 1787 boud troch Abraham Meere foar de herfoarme tsjerke fan it Gelderlânske Beusichem. A.A. Kuerten fergrutte it ynstrumint dêr yn 1845 mei in manuaal. Petrus van Oeckelen ferhûze it oargel yn 1859 nei Súdlaren. It ferfong yn Súdlaren doe in oargel fan Rudolph Garrels út 1716. De fûgel op de oargelkas is in tafoeging fan Van Oeckelen en nei alle gedachten feroare Van Oeckelen by de ferhûzing ek de disposysje. Yn 'e 20e iuw waarden noch ferskillende feroarings oan it oargel útfierd en ferlearen in tal pipen it oarspronklike plak, dy't by de pipen fan oare registers foege waarden. Dat skansearre it oargel sa bot, dat de oargelkommisje yn 1957 advisearre it oargel hielendal te ferfangen. Safier kaam it net en yn 1984 restaurearre S.F. Blank út Herwijnen it ynstrumint werom yn 'e steat fan 1845. 

Njonken it haadoargel besit de tsjerke noch in koeroargel, dat yn de jierren 1970 oankocht waard fan de grifformearde Vennetsjerke yn Wynskoat. Dêr boude Blank út Herwijnen in nij haadoargel en foar sa lang bleau dat koeroargel dêr stean. Nei de foltôging fan it haadoargel waard it ferkocht oan Súdlaren, om't doe it haadoargel al net mear te bespyljen wie.

## Keppeling om utens
* ''Orgels in Drenthe'': skiednis en disposysje haadoargel
* ''Orgelsite'': disposysje koeroargel
See-earnfûgels

De **see-earnfûgels** (*Haliaeetinae*) binne in ûnderfamylje fan rôffûgels of haukeftigen út de famylje fan de haukfûgels (*Accipitridae*). De ûnderfamylje hat mar ien skaai en 10 soarten. 

De see-earnfûgels libje by it wetter fan seeën, marren en rivieren. Harren haadfiedsel is fisk en dêrom wurde se ek wol 'fiskearnen' neamd, foaral at se net sa ticht by de seeën of oseanen libje, sa as de Afrikaanske see-earn of 'Afrikaanske fiskearn'. Se binne grutte oant tige grutte fûgels mei in lichemslingte fan 60-100 cm en in wjukspanwiidte fan 160-290 cm. De lytste see-earn is de Madagaskarsee-earn en de grutste de reuzesee-earn. De see-earnfûgels hawwe tige brede wjukken, in betreklik koarte, kilige, meast wite sturt en in grutte krêftige snaffel. 

## Taksonomy
De see-earnfûgels steane it tichtst by de gleeën (*Milvinae*) en de mûzebiters (*Buteoninae*) yn de famylje fan de haukfûgels. Soms wurde de trije groepen dêrum ta deselde ûnderfamylje rekkene.

* *Ûnderfamylje*: **see-earnfûgels** (*Haliaeetinae*)
** *Skaai*: see-earnen (*Haliaeetus*), 4 soarten:
*** wytbânsee-earn (*Haliaeetus leucoryphus*)
*** see-earn of goesearn (*Haliaeetus albicilla*)
*** Amerikaanske see-earn (*Haliaeetus leucocephalus*)
*** reuzesee-earn (*Haliaeetus pelagicus*)
** *Skaai*: súdlike see-earnen (*Icthyophaga*), 6 soarten:
*** lytse see-earn of lytse rivierearn (*Icthyophaga humilis*)
*** griiskopsee-earn of grutte rivierearn (*Icthyophaga ichthyaetus*)
*** wytbealchsee-earn (*Icthyophaga leucogaster*)
*** Salomonseilânske see-earn (*Icthyophaga sanfordi*)
*** Afrikaanske see-earn (*Icthyophaga vocifer*)
*** Madagaskarsee-earn (*Icthyophaga vociferoides*)
De Vlijt (Diever)

**De Vlijt** is in nôtmûne yn it buorskip Oldendiever by Diever yn 'e Drintske gemeente Westerfjild. 

## Skiednis
De mûne waard op it hjoeddeiske plak yn 1882 boud en kaam yn it plak fan in yn 1881 ôfbaarnde grûnsiler. It achtkant is ôfkomstich fan in ôfbrutsen Fryske poldermûne út Jistergea. Yn ien fan 'e balken stiet it jiertal 1823, nei alle gedachten it boujier fan 'e poldermûne. 

Yn 1956 waard der in restauraasje útfierd, dy't lykwols net tarikkend wie. De grutte restauraasje fan 1980 makke de mûne wer mealree. It moal is ornearre foar de bakkerij yn Diever. 

## Beskriuwing
De Vlijt is in achtkante stellingmûne mei in reiddutsen achtkant. De wjukken hawwe in flecht fan 18,60 meter. By de restauraasje fan 1980 waarden op beide roeden it Fauël-systeem oanbrocht, de bûtenroede hat boppedat automatyske remkleppen.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase
* De Hollânske Mûne
* Allemolens.nl
CLO 15

De **CLO 15** is in literêre kanon foar ien kear fan de kristlike literatuer. Dy kanon waard gearstald troch it Christelijk Literair Overleg (CLO), in organisaasje dy't romans út in kristlik perspektyf wei stimulearje wol. De kanon waard maart 2012 presintearre yn it magazine cv·koers en befettet 15 romans; dat tal waard keazen omdat it CLO by de presintaasje safolle jier bestie. Der waard benammen op literêre kwaliteit selektearre. Ek moasten de romans noch te krijen wêze en moast it ferskaat fan de kristlike literatuer sichtber wurde. De CLO 15 bestiet út:

* Bé Nijenhuis, *De Tornado*, 1956	
* Maria Rosseels, *Dood van een non*, 1967
* Frans Kellendonk, *Mystiek Lichaam*, 1986
* Joke Verweerd, *De Wintertuin*, 1995
* Pieter Nouwen, *Het negende uur*, 1997
* Robert Haasnoot, *Waanzee*, 1999
* Vonne van der Meer, *Eilandgasten*, 1999
* Louis Krüger, *Wederkomst*, 2001
* Willem Jan Otten, *Specht en zoon*, 2004
* Marianne Witvliet, *Kind van het water*, 2008
* Janne IJmker, *Achtendertig nachten*, 2008
* Frans Verbaas, *Heilig vuur*, 2009
* Mance ter Andere, *Jij*, 2010
* Els Florijn, *Het meisje dat verdween*, 2010
* Rick de Gier, *Nineve*, 2011
Jan Geersing

**Jan Geersing** (Leutingewolde, 30 july 1940 - Súdhorn, 17 febrewaris 2021) wie in Nederlânsk politikus fan it GPV en letter de KristenUny.

## Libben en wurk
Hy waard berne yn it Drintske doarp Leutingewolde en hie in Fryske mem en in Drintske heit. Geersing studearre Latyn en Gryksk oan de Ryksuniversiteit Grins en wie begjin jierren 60 dosint klassike talen oan it Grotius College yn Hearlen; it iennige protestantske gymnasium yn Limburch. Yn 1966 waard er dosint klassike talen op it Kristlik Gymnasium Beyers Naudé yn Ljouwert (Huzum) en yn 1981 waard dêr konrektor. 
Geersing wie ek polityk aktyf. Sa wie er foarsitter fan de Provinsjale Kontaktried (PCR; provinsjaal bestjoer fan de GPV) yn Fryslân en stie er yn 1978 en 1982 foar de GPV op efter elkoar it 5e en 6e plak by de provinsjale steateferkiezingen yn Fryslân. By de ferkiezingen fan 1978 waard Gerrit Gerritsma, oant doe ta it iennige GPV-Steatelid yn Fryslân, net op 'e nij keazen en yn 1982 kaam de GPV'er Pieter Cnossen as ienmansfraksje yn de Steaten. Doe't dy healweis 1984 foar syn tiid opstapte en de GPV-kandidaten dy't boppe Geersing op de kieslist stien hiene ôfseagen fan de mooglikheid om Steatelid te wurden, naam Geersing dy funksje derby njonken syn wurk yn it ûnderwiis. Op 1 augustus 1988 waard Geersing boargemaster fan Ferwerderadiel dêr't er Tijme Bouwers opfolge. Op dat stuit wie der mar ien oare GPV-boargemaster yn Nederlân, Bert Groen dy't dat amt doe yn Bunschoten besette. 
Under syn boargemasterskip wie Geersing ik jierren foarsitter fan de Fryske Akademy. Hy gie yn augustus 2001 as boargemaster fan Ferwerderadiel mei betiid pinsjoen. Hy waard opfolge troch de CDA-er Wil van den Berg.

Jan Geersing ferstoar hommels yn de âldens fan 80 jier.
De Vlijt (Meppel)

**De Vlijt** is in mûne yn Meppel. De mûne waard yn 2002 op in ûnderbou fan 1859 boud. De Vlijt is in gemeentlik monumint, eigner is Stifting Stadskorenmolen De Vlijt.

## Skiednis

De mûne waard nei in brân yn 1859 op 'e nij boud as nôt- en iikmûne om ikebast fyn te meallen. Ien fan 'e oarspronklike funksjes fan 'e mûne wie ek it meallen fan moster. De oarspronklike boppebou fan 'e mûne wie fan stien en rûn. De wjukken fan 'e mûne ferlearen harren funksje doe't sûnt 1930 it meallen elektrysk plakfûn. Stadichoan folge de ôfbraak: yn 1933 de wjukken en yn 1938 de stelling. Nei de Twadde Wrâldkriich waard der besocht de mûne teminsten foar it sicht wer op te meitsjen, mar dat mislearre. Yn july 1965 folge fierdere ôfbraak fan 'e kape en de stiennen boppebou. In yn 1989 oprjochte stifting om de mûne te werstellen, waard yn 1991 al wer opheft.

Yn 'e 21e iuw krigen de plannen om de mûne wer op te bouwen dochs wer stâl, mar net yn 'e oarspronklike foarm. Oan it begjin fan de 2001 waard de stiennen ûnderbou restaurearre, yn de hjerst fan dat jier folge de opbou fan 'e stelling en it houten achtkant, yn maart de kape en de wjukken. De ûnderbou fan 'e mûne waard ynrjochte as wenning en kantoar.

It binnenwurk ûntbrekt noch, mar de mûne kin wol draaie en hat in grutte wearde foar it stedsbyld fan Meppel. It bestjoer fan 'e mûne is drok dwaande jild yn te sammeljen om fan De Vlijt wer in wurkjende mostermûne te meitsjen. Op it stuit hat Nederlân noch mar ien mostermûne: De Ferwachting op it Amelân.

## Beskriuwing
De Vlijt is in weropboude stellingmûne op in stiennen ûnderbou. De boppebou is in nije houten, mei planken betimmere, achtkant, wylst de kape fan mei EPDM belein hout is. De wjukken hawwe in flecht fan 21,80 meter en binne âld-hollânsk fan foarm. De stielen roeden binne yn 2001 makke troch de firma Derckx. De as is fan smei-izer, yn 2001 makke troch de firma Hardinxveld.

## Sjoch ek
* De Weert (Meppel)
* De Sterrenberg (Nijefean)

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase
* Fer. De Hollânske Mûne
* Allemolens.nl
Practical Magic

*''Practical Magic'' (roman), in roman út 1995 fan Alice Hoffman
*''Practical Magic'' (film), in Amerikaanske film út 1998 op basis fan dy roman
Jared Fogle

**Jared Scott Fogle** (Indianapolis, 23 augustus 1977) is in Amerikaansk akteur en feroardiele sedemisdiediger. Nei syn oansjenlike gewichtsverlies, taskreaun oan it iten fan broadsjes fan 'e restaurantkeatling Subway, wie Fogle wurdfierder fan 'e reklamekampanjes fan dat bedriuw fan 2000 oant 2015. Yn novimber fam dat jier waard er feroardiele ta in finzenisstraf fan 15 jier en 8 moannen foar it besit fan bernepornografy en foar sekstoerisme mei as doel om mei minderjierrigen om te slaan.

## Keppelings om utens
* Fogle yn de IMDb
De Weert (Meppel)

**De Weert** is in yn 1998 boude stellingmûne yn Meppel, Drinte. 

## Skiednis
De mûne stie eartiids op it doarpsgebiet fan Staphorst, werfan't in diel troch in weryndieling by de gemeente Meppel foege waard. De mûne De Weert waard oarspronklik boud yn 1807 oan 'e noardlike kant fan 'e Reest. It wie eartiids in iikmûne, dy't wurke foar de learloaierijen yn Meppel. Om de stiennen ûnderbou fan 'e mûne stiene trije skuorren, dy't brûkt waarden foar de opslach fan ikebast.

Mei't de fraach nei mealle ikebast ôfnaam en de stifting fan 'e Koöperative Lânboubank rekke de mûne in soad wurk kwyt. Op 't lêst waard der mei trije koppel stiennen wurke: in koppel foar it meallen fan nôt, in koppel foar it meallen fan feefoer en in koppel blauwe baststiennen. Yn 1937 stie de mûne stil; fanwegen de fersekerings- en ûnderhâldskosten waard besletten de mûne foar in grut part ôf te brekken. Ek de houten skuorren ferdwûnen en it iennige dat oerbleau wie de ûnderbou.

## Weropbou
Yn in petear mei de doetiidske wethâlder die de Meppelder Henk Meijerink yn 1992 it útstel om 'e mûne wer op te bouwen. As oanset foar de bou foarme in âlde achtkant fan in grûnsiler út Hellendoarn, wêrfan't it restant yn 1994 ôfbrutsen waard. De ûnderbou wie yn 1996 foltôge en op 8 july 1998 sette mûnemakker Johannes Kooistra út Sleat it achtkant mei de nagelnije kape op 'e ûnderbou. Ek de skuorren binne wer om 'e mûne hinne boud. De mûne is hielendal mealfeardich oplevere.

De offisjele iepening fan 'e mûne fûn plak op 13 maaie 2000 op 'e Nasjonale Mûnedei. Eigner is de stifting 'Molen De Weert'. De mûne wurdt beheard en ûnderholden troch frijwillige mûnders.

## Sjoch ek
* De Vlijt (Meppel)
* De Sterrenberg (Nijefean)

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase
* Fer. De Hollânske Mûne
* Allemolens.nl
Rapunzel (betsjuttingsside)

"**Rapunzel**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

**[[Rapunzel]]*, of *Rapûnske*, is in bekend mearke fan 'e bruorren Grimm
**Rapunzel of Rapûnske, de haadpersoan út dat mearke

## Boeken
*''Rapunzel'' (boek), in printeboek foar bern fan Paul O. Zelinsky út 1997

## Muzyk
*''Rapunzel'' (liet fan Daniela Mercury), in liet fan Daniela Mercury út 1997
*''Rapunzel'' (liet fan de Dave Matthews Band), in liet fan 'e Dave Matthews Band út 1998
*''Rapunzel'' (liet fan Megaherz), in liet fan Megaherz út 1998
*''Rapunzel'' (liet fan Emilie Autumn), in liet fan Emilie Autumn út 2003
*''Rapunzel'' (liet fan Lenna Kuurmaa), in liet fan Lenna Kuurmaa út 2010
*''Rapunzel'' (liet fan Drapht), in liet fan Drapht út 2011

## Planten
*rapunzel, in namme foar de plant *[[Cynanchum viminale]]*
*rapunzel, in namme foar de plant *[[Valerianella locusta]]*
*rapunzel, in namme foar de plant *[[Campanula rapunculus]]*

## Oar
*Rapunzel (''Tangled''), de Disney-ferzje fan it personaazje Rapunzel, út 'e lange tekenfilm *Tangled*
*Rapunzel (''Shrek''), de ferzje fan it personaazje Rapunzel yn 'e *Shrek*-franchise
Havelter mûne

De **Havelter Mûne** (*Havelter Molen*) is in nôtmûne yn Havelte yn 'e Drintske gemeente Westerfjild.

## Skiednis
Nei't de eardere mûne út 1873 by swier waar ôfbaarnde, waard de mûne op 'e selde stiennen ûnderbou wer opboud mei it materjaal fan in ôfbrutsen grûnsiler út Wapse. Doe't de mûne yn 1951 fan eigner wiksele, waard in elektryske oandreaune hammermûne yn gebrûk nommen, dy't yn 'e kelder fan 'e mûne stiet. It koe langer net mear út om mei wynkrêft te meallen.

Yn 'e jierren 1956-1957 fûn der in grutte restauraasje plak. De houten as waard ferfongen troch in as fan smei-izer. Ek krige de mûne in izeren bûtenroede, de binnenroede bleau fan hout.  

Doe't it ûnderhâld fan 'e mûne te heech waard, droech de lêste partikuliere eigner yn 1991 de mûne oer oan 'e Stifting Havelter Mûne. 

Yn 2009 waard de mûne op 'e nij restaurearre en sûnt is it ryksmonumint wer hielendal mealree.

## Beskriuwing
De mûne is in achtkante stellingmûne mei in reiddutsen kape en achtkant. Sûnt 1976 binne de roeden fan 'e mûne ferfongen troch fokwjukken. De wjukken hawwe in flecht fan 19,50 meter.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase
* De Hollânske Mûne
* Allemolens.nl
Katarinatsjerke (Roan)

De **Katarinatsjerke** is de protestantske tsjerke fan it  Drintske doarp Roan. 

## Skiednis
Troch in oarkonde is it bekend dat der al yn 1139 in tsjerke yn Roan stie. Nei alle gedachten hawwe der al ferskate foargongers yn Roan stien. De hjoeddeiske tsjerke waard yn 'e 13e iuw boud. It âldste diel fan it gebou is it skip. Oan it begjin fan 'e 15e iuw waard it âlde koer ferfongen troch in goatysk koer. Al rillegau dêrnei waarden de sydskippen oanboud. Tsjin 'e ein fan 'e 15e iuw is de toer boud. De tsjerke wie oan Katarina fan Aleksandrje wijd.

De oarspronklike koepelferwulften binne letter ferfongen troch in stiennen tonferwulft. Yn de jierren 1930 waard by de restauraasje lykas yn dy tiid wenst it pleisterwurk fan de binnenmuorren ferwidere, sadat de bakstienstruktuer fan de muorren fan it gebou sichtber waard.

## Ynterieur

Ut de tiid fan foar de reformaasje datearret it 13e-iuwske doopfont fan Bentheimer sânstien. De preekstoel datearret fan 1717. Fierder stiet der in 18e-iuwske hearebank mei it wapen fan lânskipssekretaris Coenraad Wolter Ellents en syn frou Gesina Oldenhuis, de bewenners fan 'e oanbuorjende havezate Mensinge. 

## Oargel
It oargel koe boud wurde tanksij in legaat fan 10.000 karolusgûnen fan Maria Catharina Hoppinck. Har testamint makke it mooglik dat de ferneamde Dútske oargelbouwer Albertus Antoni Hinsz (1704-1785) foar de tsjerke in monumintaal oargel bouwe koe. Op snein 5 desimber 1779 waard foar it earst yn in tsjerketsjinst op it oargel spile. De oargelkas waard makke troch A. Smid. Bakker & Timmenga fierde fan 1998 oant 2006 in restauraasje út. 

## Sjoch ek
* Jakobstsjerke (Roanerwâlde)

## Keppeling om utens
* ''Orgels in Drenthe'': skiednis en beskriuwing oargel
* Stifting Behâld fan it Hinsz-oargel fan Roan
The Parent Trap

*''The Parent Trap'' (filmsearje), in Amerikaanske filmsearje
**''The Parent Trap'' (film út 1961), in Amerikaanske film út 1961 op basis fan 'e Dútske roman *Das doppelte Lottchen*
***[[The Parent Trap II]]*, in Amerikaanske tillefyzjefilm út 1986, in ferfolch op 'e film út 1961
***[[Parent Trap III]]*, in Amerikaanske tillefyzjefilm út 1989, in ferfolch *The Parent Trap II*
***[[Parent Trap: Hawaiian Honeymoon]]*, in Amerikaanske tillefyzjefilm út 1989, in ferfolch op *Parent Trap III*
*''The Parent Trap'' (film út 1998), in Amerikaanske film út 1998, in remake fan 'e film út 1961
*''The Parent Trap'' (liet), de titelsong fan 'e film út 1961
Jakobstsjerke (Roanerwâlde)

De **Jakobstsjerke** (ek: **Jabikstsjerke**, Nederlânsk: *Jacobskerk*) is in yn 1831 boude sealtsjerke in it Drintske doarp Roanerwâlde. De tsjerke is in gebou fan 'e PKN-gemeente Roan-Roanerwâlde en sûnt 1965 in ryksmonumint.

## Skiednis
De Jakobstsjerke fan Roanerwâlde waard yn 1831 boud en ferfong doe de âlde tsjerke, dy't oan de Pastoryleane stien hat op it plak fan it noch besteande tsjerkhôf. Oarspronklik lei it sintrum fan it doarp dêr. Yn 'e rin fan 'e tiid ferskode de bebouwing nei it suden om't de grûn ynklonk en it grûnwetter swierrichheden joech. 

By de bou fan 'e hjoeddeiske neoklassistyske tsjerke waard it ôfbraakmaterjaal fan 'e âlde tsjerke op 'e nij brûkt.

## Ynrjochting
Ut de âlde tsjerke is noch it 15e-iuwske sânstiennen doopfont ôfkomstich. Ek de yn 1634 troch Nicolas Sickmans getten liedklok hat yn 'e toer fan 'e âlde tsjerke hongen.  

## Oargel
Bakker & Timmenga boude yn 1911 it oargel, in ienmanualich ynstrumint mei acht registers en in oanhongen pedaal. Yn 2002-2003 restaurearre Mense Ruiter it oargel. It ynstrumint is sûnder feroarings bewarre bleaun.

## Sjoch ek
* Katarinatsjerke, Roan

## Keppeling om utens
* ''Orgels in Drenthe'': skiednis en disposysje oargel
Het Drentse Landschap

Stichting ***Het Drentse Landschap*** (It Drintske Lânskip) is it Provinsjale Lânskip yn Drinte dy't te'n doel hat om it Drintske lânskip en kultuerhistoarje, lykas pleatsen en oare karakteristike gebouwen, te behâlden. De stichting waard yn 1934 opjochte.

De stichting behertigt ek de belangen fan *[[Stichting Drentse Boerderijen]]*, *[[Stichting Oude Drentse Kerken]]*, *Stichting drs. A.V.J. den Hartogh Fonds* en it *Fonds Onrendabele Gebouwen*. It Drintske Lânskip is oansletten by de oerkoepeljende stichting *[[LandschappenNL]]*.

De stichting hat yn de rin fan de jierren ferskate terreinen oankocht yn Drinte. Dy besittingen binne net allinne bosken, heidefjilden, lângoeden en beekdellings, mar ek puollen, wâlen, singels en sânreden. De stichting beheart boppedat sa'n 250 monumintale gebouwen en is ferantwurdlik foar de 21 provinsjale hunebêden. In soad huzen wurde troch de stichting ferhierd as wen- of wurkromte, of bygelyks as hoarekagelegenheid of fergaderlokaasje.

Yn de jierren sechstich fan de 20e iuw krigen organisaasjes dy't it foar de natuer opnommen hiene, de wyn wat mei. Fan doe ôf koe it Drintse Lânskip njonken de bydragen fan har begeunstigers ek beskikke oer mienskipsmiddelen om natuergebieten en monuminten oan te keapjen en te behearen. 

By de opheffing fan de stichting *Oud Drenthe* waarden de besitting dêrfan oerdroegen oan *Het Drentse Landschap*. It gie om fiif kultuerhistoaryske objekten dêr't de Swartedyksterskâns yn de gemeente Noardenfjild ek by wie.

De groei fan it terreinbesit fan Het Drentse Landschap yn sifers:
*1960: 26 hektare
*1970: 1112 hektare
*1980: 2464 hektare
*1990: 4271 hektare
*2000: 5594 hektare
*2006: 7550 hektare
*2017: 8760 hektare

## Terreinen

Terreinen beheard troch Het Drentse Landschap:

## Keppeling om utens
* Stichting Het Drentse Landschap
Paiser Meul

De **Paiser Meul** ('Mûne fan Peize') is in nôtmûne yn it Drintske doarp Peize.

## Skiednis
De mûne waard boud yn 1893 of 1898  yn opdracht fan in pear bakkers en boeren yn Peize. De bou fûn plak mei ûnderdielen fan 'e oaljemûne út 1845 fan Hofman út Enumatil. Sûnt it begjin hie de Paiser Meul selsswichting. 

Yn 1955 rekke de mûne bûten bedriuw en sette it ferfal yn. Yn 1967 kochte de doedestiidske gemeente Peize de mûne, dy't de mûne yn 'e jierren 1971-1972 restaurearje liet. By in restauraasje yn 'e jierren 1970 ferlear de mûne it typyske Grinslânske oansjen. De mûne krige in âld-hollânsk wjuksysteem en de mei latten betimmere achtkant waard reiddutsen. Nei de restauraasje mealle de mûne weet foar de oanbuorjende bakker.

By de restauraasje yn 'e jierren 1980 binne de seilroeden wer ferfongen troch selsswichting.

## Beskriuwing
De mûne is in achtkante boppekruier mei stelling. De ûnderbou is fan bakstien, de boppebou fan hout en is útsein de kape, dy't mei daklear beklaaid is, reiddutsen. De roeden hawwe in flecht fan likernôch 21,2 meter. De mûne hat twa koppels mealstiennen en in kammenluiwurk.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase
* De Hollânske Mûne
* Allemolens.nl
Jehannestsjerke (Peize)

De **Jehannestsjerke** is de oekumenyske doarpstsjerke yn it Drintske doarp Peize.

## Skiednis
It âldste diel fan 'e tsjerke is it skip. Fanwegen de mjitten fan 'e kleastermoppen wurdt dat diel út 'e midden fan 'e 13e iuw rûsd. De op in fûnemint fan fjildstiennen boude tsjerke waard oan Jehannes de Doper wijd en wie oant de reformaasje yn 1600 roomsk. Dêrnei waard de tsjerke in herfoarme gebou en sûnt 1970 is de tsjerke oekumenysk.  

De swiere toer fan 'e tsjerke waard yn 1624 ôfbrutsen en yn 1803 ferfongen troch de hjoeddeiske. Wylst de tsjerke eigendom is fan 'e tsjerklike gemeente, is de gemeente Noardenfjild eigner fan toer. Yn 'e toer hinget in klok út 1835, getten troch Van Bergen en Soan út Midwolda.

By de restauraasje fan 'e jierren 1960 waarden de triomfbôge tusken it skip en it koer en in tal lytse finsters rekonstruëarre. 

## Ynrjochting

De tsjerke hat ien fan 'e geefste romaanske doopfonten fan Drinte. It sânstiennen doopfont wurdt droegen troch fjouwer liuwen en stamt út de 12e iuw. It doopbekken is 17e-iuwsk. De preekstoel waard yn 1751 boud. Foar de preekstoel oer stiet in ienfâldige hearebank.  

## Oargels
Yn 'e tsjerke is in monumintaal oargel oanwêzich, dêr't de ferneamste oargelbouwers oan wurke ha. It is it âldste oargel fan Drinte en it ienmanulage ynstrumint waard yn 1631 boud troch Anthonie Verbeeck foar de Pepergasthûstsjerke fan Grins. Arp Schnitger ferboude it oargel yn 1696 en joech it in frij pedaal. Albertus Antoni Hinsz foege it rêchwurk ta. Yn 1862 ferhûze Petrus van Oeckelen it oargel nei Peize. De oargelkas datearret fan 1785.

Om it sanitêr te modernisearjen moast it oargel yn 2020 mei balkon en al sa'n 70 sintimeter fierder de tsjerke yn ferset wurde.

Yn it koer stiet in lyts posityf dat yn 1982 boud waard troch Fama & Raadgever.

## Keppeling om utens
* ''Orgels in Drenthe'': skiednis en beskriuwing oargel
* ''Orgelsite'': ynformaasje koeroargel
## Keppeling om utens
* *Alle Middeleeuwse Kerken*, Peter Karstkarel, ISBN 9789033005589 
* ''Orgels in Drenthe'': skiednis en disposysje oargel