USS Oklahoma (skip út 1916)

De **USS ''Oklahoma*** wie in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[slachskip]] fan 'e [[Nevada-klasse (slachskip)|*Nevada*-klasse]], mei de koade *'BB-37*'. It wie fan [[1916]] oant [[1941]] (formeel oant [[1944]]) yn 'e tsjinst by de [[Amerikaanske Marine]]. De USS *Oklahoma* waard ûnder de [[Oanfal op Pearl Harbor]] troch de [[Japan]]ners ta [[sinken]] brocht.
__TOC__
==Bou en skaaimerken==
De USS *Oklahoma* wie it twadde [[skip]] fan 'e [[Nevada-klasse (slachskip)|*Nevada*-klasse]], nei syn susterskip de [[USS Nevada (BB-36)|USS *Nevada*]]. De [[kyl (skip)|kyl]] fan 'e USS *Oklahoma* waard lein op [[26 oktober]] [[1912]] op 'e [[skipswerf]] fan 'e [[New York Shipbuilding Corporation]] yn [[Camden (Nij-Jersey)|Camden]] yn [[Nij-Jersey]], dêr't it skip op [[23 maart]] [[1914]] [[tewetterlitting|te wetter litten]] waard. As [[marineskip]] wie de USS *Oklahoma* swier [[pânser|bepânsere]], en it skip wie bewapene mei tsien 14 [[inch]] (356 mm)-[[kanon (wapen)|kanonnen]], en dêropta mei ferskate mindere [[wapen]]s. It skip hie in lingte fan 178&nbsp;[[meter|m]], in breedte fan 26&nbsp;m en in [[djipgong]] fan 8.70&nbsp;m. De [[faasje|topsnelheid]] bedroech 20,5&nbsp;[[knoop (seefeart)|knopen]], oftewol 38 [[km]]/[[oere|h]].


==Tsjinst==
===Begjinjierren===
De USS *Oklahoma* waard op [[11&nbsp;maart]] [[1916]] troch de [[Amerikaanske Marine]] yn 'e tsjinst nommen en yndield by de [[Amerikaanske Atlantyske Float]]. It skip die mei oan ferskate oefenings foar't de [[Feriene Steaten]] yn [[april]] [[1917]] by de [[Earste Wrâldoarloch]] behelle rekken. Om't it [[Feriene Keninkryk]] mei in [[brânstof]]tekoart op it mêd fan [[stookoalje]] kampte, waard lykwols net de moderne USS *Oklahoma*, mar waarden ynstee fjouwer âldere op [[stienkoal]] farrende Amerikaanske slachskippen de [[Atlantyske Oseaan]] oer stjoerd om har by de [[Britske Grutte Float]] te jaan. Pas yn [[augustus]] [[1918]] reizge ek de USS *Oklahoma* ôf nei [[Jeropa]], yn it selskip fan syn susterskip de [[USS Nevada (BB-36)|USS *Nevada*]] en de [[USS Utah (BB-31)|USS *Utah*]]. De trije slachskippen operearren de lêste [[moanne (tiid)|moannen]] fan 'e oarloch út 'e [[Bantrybaai]] yn [[Ierlân (eilân)|Ierlân]] wei troch grutte en weardefolle [[konfoai]]en [[keapfardij]]skippen te eskortearjen.

Tsjin 'e tiid dat de oarloch op [[11&nbsp;novimber]] [[1918]] beëinige waard, hie de USS *Oklahoma* noch gjin skot lost. Yn [[desimber]] eskortearren tsien Amerikaanske slachskippen, wêrûnder de USS *Oklahoma*, it [[passazjiersskip]] de [[SS George Washington|SS *George Washington*]], mei de [[Amerikaanske presidint]] [[Woodrow Wilson]] oan board, nei de [[Frankryk|Frânske]] havenstêd [[Brest (Frankryk)|Brest]], dêr't er wei trochreizge nei de [[Fredeskonferinsje fan Parys (1919)|Fredeskonferinsje fan Parys]]. De folgjende dei, [[14&nbsp;desimber]], setten de slachskippen ôf oer de Atlantyske Oseaan, wêrnei't se op [[26&nbsp;desimber]] [[feest]]lik ynhelle waarden yn [[New York (stêd)|New York]].


===Ynterbellum===
Begjin [[1921]] fear de USS *Oklahoma* troch it [[Panamakanaal]] foar marine-oefenings foar de westkust fan [[Súd-Amearika]]. Yn [[1925]] waard it skip oerpleatst nei de [[Amerikaanske Pasifyske Float]], wêrnei't it meidie oan in [[freonskip]]lik besyk oan [[Austraalje (lân)|Austraalje]] en [[Nij-Seelân]], mei op 'e weromreis in tuskenstop yn [[Amerikaansk-Samoä]]. Fan [[novimber]] [[1927]] oant it neijier fan [[1929]] ûndergie de USS *Oklahoma* in yngeande modernisearring op 'e [[skipswerf|Marineskipswerf]] fan [[Philadelphia]]. Nei oefenings yn it [[Karibysk Gebiet]] joech it slachskip him yn [[juny]] [[1930]] wer by de Pasifyske Float. 

Yn 'e [[maityd]] fan [[1936]] sette de USS *Oklahoma* foar in trainingsreis ôf nei [[Jeropa]], dêr't ferskate havens oandien waarden. De training waard ûnderbrutsen doe't yn [[Spanje]] dy [[simmer]] de [[Spaanske Boargeroarloch]] útbriek. De USS *Oklahoma* fear dêrom op [[24&nbsp;july]] de haven fan [[Bilbao]], yn [[Baskelân (regio)|Baskelân]], binnen en naam dêr Amerikaanske en oare bûtenlânske [[boarger|steatsboarger]]s oan board dy't op 'e flecht slein wiene foar de oarloch. Dy lju sette it slachskip ôf yn 'e [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[koloanje|kroankoloanje]] [[Gibraltar]], foarôfgeande oan 'e oerstek fan 'e Atlantyske Oseaan nei [[Norfolk (Firginia)|Norfolk]] yn [[Firginia]], dêr't de USS *Oklahoma* op [[11&nbsp;septimber]] arrivearre. Ein [[oktober]] joech it skip him wer by de Pasifyske Float.


===Oanfal op Pearl Harbor===

Fanwegen oprinnende spannings yn it gebiet fan 'e [[Stille Oseaan]], dy't ferbân holden mei de [[Twadde Sineesk-Japanske Oarloch]] en oanboaze waarden troch de oangeande [[Twadde Wrâldoarloch]] yn [[Jeropa]], ferhuze de [[Amerikaanske presidint]] [[Franklin D. Roosevelt]] de [[Amerikaanske Pasifyske Float]] yn begjin [[1941]] fan [[San Diego]], yn [[Kalifornje]], nei it [[Marinestasjon Pearl Harbor]], yn it [[Territoarium Hawaï]]. Op [[7&nbsp;desimber]] [[1941]] lei de USS *Oklahoma* dêr ôfmarre oan [[Battleship Row]] doe't de [[Japan]]ske [[Oanfal op Pearl Harbor]] plakfûn, wêrmei't de Feriene Steaten de Twadde Wrâldoarloch ynskuord waarden. 

Under it [[bombardemint]] waard de USS *Oklahoma* rekke troch fiif [[torpedo (wapen)|torpedo's]], de lêste beide boppe de bepânsering, wat it skip [[kapseizen|kapseize]] en [[sinken|sinke]] liet. Fan 'e [[bemanning]] kamen 429 man om. Oerlibbenen wiene twongen om fan board ôf 15&nbsp;[[meter]] omleech te springen yn it mei [[brân|baarnende]] [[oalje]] oerdutsen wetter fan 'e [[lagune]] [[Pearl Harbor (lagune)|Pearl Harbor]] of moasten oer de trossen krûpe dy't de USS *Oklahoma* ferbûnen mei de njonkenlizzende [[USS Maryland (skip út 1921)|USS *Maryland*]]. In lyts diel fan 'e bemanningsleden dy't fan binnen yn it omrôle skip fêst kamen te sitten, waard rêden doe't [[matroas (rang)|matroazen]] mei [[snijbrâner]]s gatten yn 'e romp fan 'e USS *Oklahoma* makken. 


Mear as in [[jier]] lei de USS *Oklahoma* neitiid op 'e boaium fan 'e lagune, mar yn [[1943]] waard it skip [[berging (skipfeart)|burgen]]. Oars as de measte Amerikaanske slachskippen dy't it mikpunt fan 'e Japanske oanfal west hiene, bliek de USS *Oklahoma* lykwols te swier skansearre te wêzen om noch reparearre wurde te kinnen. It skip waard dan ek op [[1&nbsp;septimber]] [[1944]] formeel út 'e tsjinst helle. It wrak fan 'e USS *Oklahoma* waard neitiid ûntdien fan alles dat noch brûkber wie, lykas de [[kanon (wapen)|kanonnen]] (dy't ynstallearre waarden op oare slachskippen) en de boppebou, wêrnei't it yn yn [[1946]] foar [[skroat]] ferkocht waard. Yn [[maaie]] [[1947]] waard it wrak troch twa [[sleepboat]]en fan Hawaï oerbrocht nei [[San Francisco]]. Op [[17&nbsp;maaie]] kaam it konfoai 800&nbsp;[[km]] fan Hawaï ôf yn in [[stoarm]] telâne. It wrak rûn fol wetter en kapseisde, en de sleepboaten koene mar krekt op 'e tiid de keabels losmeitsje om net meiskuord te wurden de djipte yn, doe't de USS *Oklahoma* sonk. De krekte lokaasje fan it slachskip is net bekend.

==Omkommen bemanningsleden==
Fan 'e 429 [[dea]]den dy't de [[Oanfal op Pearl Harbor]] foelen ûnder [[bemanning]] fan 'e USS *Oklahoma*, koene doedestiden mar 35 identifisearre wurde. Nei ferskate kearen om 'e nocht besocht te hawwen mear fan 'e slim skeinde [[liken]] te identifisearjen, waarden de oare 388 [[matroas (rang)|matroazen]] en [[marinier (rang)|marinier]]s yn [[1950]] [[begroeven]] yn 45 [[oarlochsgrêven]] op it [[National Memorial Cemetery of the Pacific]] yn [[Hawaï]]. Op [[7&nbsp;desimber]] [[2007]], persiis 66 jier nei it bombardemint, waard op [[Ford Island]] yn 'e [[lagune]] [[Pearl Harbor (lagune)|Pearl Harbor]] in [[monumint|tinkteken]] foar de 429 deaden fan 'e USS *Oklahoma* oprjochte, deunby it plak dêr't no de [[USS Missouri (BB-63)|USS *Missouri'']] as museumskip ôfmarre leit. 

Yn april 2015 waarden de grêven iepene om te besykjen en brûk nije DNA-analyzes om 'e 388 ûnidentifisearre slachtoffers dochs noch oan harren famyljes oerdrage te kinnen. Op 6&nbsp;desimber 2019 waard troch it Amerikaansk Ministearje fan Definsje bekendmakke dat dat ûnderwilens yn 236 gefallen slagge wie en dat 152 stoflike omskotten noch op identifikaasje wachten.