open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Loya Jirga

**Loya jirga**, is, letterlik, in "grutte gearkomst". Dit soarte fan moetings barre yn Afganistan, Oezbekistan, Turkmenistan en Mongoalje. Yn Afganistan, foarearst wie it grutste part fan alle oanwêzigen Pastûn, mar letter ek yn de mande mei oare etnyske groepen.

Yn de Afgaanske kultuer wurdt Loya Jirga noch altyd oproppen. En wurdt der echt nei lústere. Yn oare lannen wurdt it brûken minder dien, en wurdt oernaam troch it parlemint. Yn Afganistan wurdt in Loya Jirga gearroppen om problemen of skelen mei oare stammen op te lossen. 

Eartiids doe 't de Afganen de baas waarden yn Afganistan brûkten se de Loya Jirga om in posysje krêft by te setten. Oare stammen dy’t se fersleinen moasten ek meidwaan lykas de Tajiks en de Hazaras, mar echt stimrjocht hienen dizze minsken net. Oan de jirga’s dienen meastal minsken fan it keninklik hûs mei, religieuze lieders, en stamâldsten. 

De Loya Jirga hat net in tiid wannear't hy ôfrûn is. De moeting is pas klear as de besluten nomd binne. Der komme ferskillende dingen oan de oarder lykas bûtenlânske polityk, al dan net op oarlochspaad, in yntroduksje fan nije lieders en nije ideeën en/of wetten. 

## In jieroersjoch fan de Loya Jirga yn Afganistan

* 1747 -- dichtby Kandahar, de Pashtûn wienen derby en sochten in nije lieder út mei de namme Ahmad Shah Durrani.
* 1793 -- Timur Shah Durrani woe in Loya Jirga, de soan fan Ahmad Shah Abdali, want hy woe de haadstêd fan Kandahar nei Kabul ferpleatse.
* 1880 – de Loya Jirga waard oproppen troch Abdur Rahman Khan
* 1928, septimber --yn Paghman, de Loya Jirga waard oproppen troch King Amanullah.
* 1930, septimber – De Loya Jirga waard oproppen troch Mohammed Nadir Shah, hy woe syn oanspraken op de troan befêstige hawwe. 
* 1941 – De Loya Jirga waard oproppen troch Mohammed Zahir Shah, hy woe goedkarring hawwe foar it feit dat Afganistan neutraal bliuwe soe yn de Twadde Wrâldkriich.
* 1947 – hâlden troch de Pastûns, se moasten kieze om by Yndia te hearren of by Pakistan. 
* 1949 – Oproppen omdat er skeel wie mei Pakistan omdat sy de grins tusken de twa lannen net erkenden. 
* 1964, septimber – Oproppen troch Mohammed Zahir Shah om in nije grûnwet befêstige te krijen. 
* 1974, july — in moeting oer de rûzje mei Pakistan oer de grins. 
* 1977, jannewaris – Oproppen troch Mohammed Daoud Khan om de nije grûnwet befêstige te krijen. 
* 1985, april – in moeting om de nije grûnwet befêstige te krijen. 
* 2001, septimber – dêr wienen mear as fjouwer ferskillende Loya Jirga’s om te praten oer it ein fan de Taliban mar der wie hast gjin kommunikaasje tusken de fjouwer. 
* 2002 – oproppen troch de Hamid Karzai. Se hawwe praten oer de takomst fan it lân. 
* 2003, desimber – oproppen om de nije grûnwet te befêstigjen. 

## Keppeling om utens
* Q&A: Wat is in loya jirga?
Kaaiboerd

In **kaaiboerd**, ek *taastboerd* of *toetseboerd*, is in apparaat mei rigen kaaien, dy't mei de fingers yndrukt wurde kinne. By de hjoeddeiske kompjûter wurde kaaiboerden benammen brûkt foar de ynfier fan tekst.

## Etymology
Alle trije begripen binne lienwurden. It begryp *kaai* wurdt brûkt nei analogy fan it Ingelske wurd ‘key’ dat benammen stiet foar dingen dêr’t it bewegen fan brûkt wurdt om eat te betsjinjen, lykas bygelyks in seinkaai.

It wurd taast komt fan it Ald-Frânske tiidwurd ‘taster’ en it wurd toets fan it tiidwurd ‘toucher’ út it nijere Frânsk. Beide jouwe oan dat se troch oanreitsjen betsjinne wurde kinne.

## Kompjûter
Om in kompjûter opdrachten te jaan is der in apparaat makke dêr't opdrachten as 'tekst' mei skreaun wurde koenen. Dêrby is as fansels in typmasine ta foarbyld naam. Lykas by de lettere typmasines is it kaaiboerd fan de kompjûter sterk útwreide yn fergelyk mei de meganyske typmasine. Sa binne der njonken it haadkaaiblok ferskate oare rigen en blokken mei kaaien bykaam.

Mei it útwreidzjen fan de programma's kaam der hieltiten mear ferlet fan mooglikheden om programmafunksjes út te fieren. Dêrtroch ûntstie de winsk om ta mear skiften te kommen. De âlde typmasine koe mar twa skiften: haadletters en lytse letters. Hjoed de dei kinne sokke skiften yn in kompjûterprogramma oan alle kaaien tawiisd wurde, mar it bliuwt praktys dy takenning te beheinen ta in pear kaaien oan de râne fan it letterblok. Sa waarden bygelyks kaaien as de Oarre [Alt] en Kontrôle [Ctrl] yn de moderne programma’s ornearre foar ‘kaaiekombinaasjes’. Troch in kombinaasje fan sa'n kaai mei in letterkaai kin dan in beskate programmafunksje útfierd wurde.

Sokke kaaikombinaasjes binne, troch it betsjinjen fan mear as ien kaai tagelyk, net maklik te brûken foar minsken mei beskate beheinings. Yn de measte bestjoeringssystemen is soks op te lossen mei *'fertrage kaaien’*. Dat is in programmaynstelling dy't der foar soarget dat de kombinaasje fan kaaien net tagelyk yndrukt hoecht te wurden, mar dat de kombinaasjekaai, bygelyks de Oarre, en de letterkaai efterinoar yndrukt wurde kinne. It bestjoeringssysteem regelet it sa dat yn it programma de kaaikombinaasje tagelyk oanbean wurdt.
Orgaan

In **orgaan** is in funksjoniel ûnderdiel fan it lichem, besteande út spesjale en differensearre sellen en weefsels.

## Minsklike organen
Der bestiet in grut ferskaat oan organen yn it minsklik lichem. Fan in tal fan organen hat in minske twa, lykas de nieren en longen, mar fan de measten hat in minske mar ien. Elts orgaan hat in oare funksje; sa hat it hert de funksje it bloed troch it lichem rûn te pompen, wylst de nieren in funksje hawwe by it yn stân hâlden fan de wetter- en sâlthûshâlding. 

### Oersjoch fan de organen by de minsk
* Aailieders
* Aaistokken
* Alfleisklier ( of Pankreas )
* Each
* Galblaas, ek Galpûde, Galsek of Gallepûde
* Harsens
* Hert
* Hûd
* Lever
* Liifmoer
* Longen
* Mage
* Milt
* Nieren
* Siedballen
* Terms
Sûmo

**Sûmo** (of **sûmowrakseljen**) is in Japanske sport wêrby't swiere manlju besykje om de oare út in sirkel te triuwen of him op 'e grûn te krijen. Gewoanwei wint de gruttere wrakseler. Om swierder te wurden, ite sûmowrakselders in bysûnder iten dat harren helpt swierder te wurden. 

De sûmowrakselders moatte fet wêze, omt wat fetter se binne, hoe mear kâns om te winnen. De swierste wrakseler waacht mear as 270 kilo.

## Keppelings om utens
*  Sûmo-assosjaasje Japan
* Nederlânsk sûmobûn
Gaborone

**Gaborone** is de haadstêd fan Botswana. Botswana waard foar de ûnôfhinklikens yn 1966 Bechuanalân neamd en destiids wie Mafeking de haadstêd. Dy stêd (hjoeddeis Mafikeng of Mahikeng neamd) leit no fierder yn Súd-Afrika, dêr't it haadplak is fan de Súd-Afrikaanske provinsje Noardwest.

Yn Gaborone wennet goed 10% fan de befolking fan Botswana. Benei de helte fan Botswana's ynwenners wenje yn in straal fan 100 kilometer fan Gaborone
Welsk

**Welsk** (*Cymraeg*) is in Bretonske fariant fan de Keltyske talen, dy't sprutsen wurdt yn it westen fan Grut-Brittanje (Wales) en yn de Chubûtdelling, in Welske koloanje yn Patagoanje, Argentynje. Der is in lyts tal sprekkers yn Ingelân, de Feriene Steaten en Austraalje, en fierder ferspraat oer de gânse wrâld. Welsk en Ingelsk binne de offisjele talen yn Wales.

It Ingelske “Welsh” is besibbe oan it Nederlânske wurd “waals”, beide wurden betjutte “frjemd, bûtenlânsk”. Yn it Aldingelsk betjut “Wealh” neist frjemde ek slaaf. De betsjutting giet werom nei de namme fan de Gallyske stam de Volcae. 

De Welske grammatika en útspraak binne konsekwint. De op twa nei langste plaknammen yn de wrâld binne yn it Welsk:Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch. It is in gearstalling dy’t betjut: foar de tsjerke fan de hillige Maria yn de lijte fan de wite beammen by de draaikolk by Sint Tysilio’s reade grot. 

Literatuerteksten yn it Welsk besteane al sûnt 1100. Hjoeddei is de Welske literatuer oan it opbloeien. 

## Taalbehâld
Yn 2021 spruts 17,8% fan de populaasje yn Wales Welsk. Dat binne likernôch 538.300 minsken fan trije jier en âlder. Dat is in delgong yn ferliking mei 2011 (19,0%) en 2001 (20,8%). Yn ferhâlding wenje de measte Welskpraters oan de westkant fan Wales. De measte minsken dy't it Welsk behearskje kinne it prate, lêze en skriuwe. 

Sûnt 2017 wurket de Welske oerheid oan in plan om yn it jier 2050 ien miljoen Welskpraters te hawwen. De strategy dêrfoar bestiet is rjochte op trije ûnderdielen: it oantal Welskpraters omheech krije, it gebrûk fan it Welsk te promoatsjen en it geunstich ynrjochtsjen fan de ynfrastruktuer fan Wales om it brûken fan de taal te befoarderjen.

## Keppeling om utens
* Wurdlist Welsk-Frysk
* Wurdlist Frysk-Welsk
* Begjinsels grammatika.
* Wurdlear-programma mei spraak
Gegeven

Hjoed-de-dei kinne jo by kompjûter*gegevens* (lêste part is in hollanisme) tinke oan alle feitlikheden dy't yn kompjûterkoaden - ien-/nulkoaden - te beskriuwen binne. Sa binne der byld-, lûd-, tekst- en rekkenfeitlikheden. 

Bygelyks in byldtriem omfettet alle kompjûterkoaden dy't nedich binne om in ôfbylding mei de kompjûter op it skerm of op de printer te setten. De basis foar dy triem binne noch altyd de ien-/nulkoaden dy't al brûkt waarden doe't de kompjûter allinne noch mar yn byld wie as rekkenreau.

De eardere hurde pûnskaartsjes fan de Girotsjinst litte mei 'gatsjes/gjin gatsjes' moai sjen hoe ienfâldich ien-/nulkoaden har beskriuwe lieten yn de praktyk. By it lêzen foel troch it iene ljocht en troch it oare net en sa kaam de 'taal' fan de kaartsjes yn de kompjûter.
Douwe van der Ploeg

**Douwe van der Ploeg** folút **Douwe Taeke Engelbertus van der Ploeg** (Burgum, 28 maart 1919 - Snits, 20 septimber 2006) wie in ferneamd biolooch op it mêd fan fûgel- en plante-ûndersyk.

## Libben
Douwe van der Ploeg hat altyd mei natuerûndersyk dwaande west, wie autodidakt, mar wurke yn it ûnderwiis. Foar syn pensjoen wie hy direkteur fan de Pedagogyske Akademy fan Snits. 
Van der Ploeg wie bekend as fjildbiolooch, benammen op it mêd fan stinzeplanten, siggen, bearzerûch en Hynsteblommen. Der is sels in hynsteblom "Taraxacum Ploegii" nei him neamd. Bûten florist, fûgelman en natuerbeskermer, wie hy tige thús yn de geakunde en nammekunde. Tegearre mei Douwe Franke hat hy de Fryske plantenammen wiidweidich yn kaart brocht. Hja krigen dêrfoar de dr. Joast Halbertsmapriis yn 1956.

Van der Ploeg hat him tige ward yn de natuerbeskerming. Yn 1947 wie hy ien fan de oprjochters fan it Bûn fan Fryske Fûgelwachten ( BFVW ). Hy hat 25 jier foarsitter west fan it Biologysk Wurkferbân fan de Fryske Akademy. Yn de spesjaal foar de publikaasjes op it mêd fan flora, fauna ynstelde Botke-rige sitte de measte publikaasjes van Van der Ploeg.

As foarsitter fan de "Stichting Avifauna Fryslân" publiseare hy yn de santiger jierren it trijedielige standertwurk "Vogels in Friesland". Nei dizze searje publisearre Van der Ploeg jierrenlang syn plantefynsten yn it tydskrift *[[Vanellus (tydskrift)|Vanellus]]*, dêr't er ek redakteur fan west hat.

Van der Ploeg hat 40 jier (1953-1993) bestjoerslid west fan It Fryske Gea. Neist bestjoerslid siet hy ek tweintich jier yn de Behearskommisje. En yn 1993 hat Van der Ploeg alle natuergebieten yn it Hânboek natuergebieten "Door It Fryske Gea" beskreaun.
By it ôfgean as bestjoerslid waard de "Sulveren Swanneblom" oan him takend. 
Hy is seker fyftich jier de autoriteit op it mêd fan planten west yn Fryslân. Eltse jonge ûndersiker kaam út by Van der Ploeg, of by syn standertwurk Atlas fan de Floara fan Fryslân út 1977.

Van der Ploeg waard mear as ien kear lauwere foar syn wurk, bygelyks mei de Dr. Joast Halbertsmapriis yn 1956 en de Heimans en Thijsse Priis yn 1985. *Taraxacum ploegii* is nei Van der Ploeg ferneamd.
 
Yn it tydskrift *[[Gorteria (tydskrift)|Gorteria]]* 35-5 (28 oktober 2011) ferskynde in artikel dêr 't yn foarsteld wurdt om de Carex-hybride *Carex otrubae C. paniculata* de nije namme *Carex-ploegii* te jaan, ta neitins oan Van der Ploeg, dy 't in soad omtinken jûn hat oan *carices* en Carex-hybriden. Van der Ploeg wie tegearre mei inkelde oaren ferantwurdlik foar de earste fynst fan dy hybride yn Nederlân.

## Publikaasjes
* Plantenammen yn Fryslân - 1955 ( mei Douwe Franke )
* De floristiek fan Eastlik Fryslân - 1960 mei Douwe Franke )
* De Flora fan de Fryske sângrûnen - 1963 ( mei Douwe Franke )
* Kind, School en natuur - 1963, 1974 ( mei M. Baaijens en G. de Jong )
* Wylde Floara - 1965
* Stinzeplanten yn Fryslân - 1967
* Vogels in Friesland - ..
* Botke-rige
* Atlas fan de Floara fan Fryslân - 1977
* Hânboek natuergebieten "Door It Fryske Gea" - 1993
* Op planten net útsjoen - 1996
Jeth

**Jeth** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân en leit noardwestlik fan it doarp Britswert. Jeth leit oan de Jaanfeart en de dyk nei Skillaard, oan dy dyk steane in stikmannich pleatsen. Ien fan de boerepleatsen hjit Abbingastate.

Yn 1417 waard it plak neamd as *Iaeth* en *Iette*, yn 1452 as *Jeth* en fan de 18e iuw ôf *Jet*.

## Ferskaat
* De *8 fan Jeth* is in jierliks (ynternasjonaal) evenemint yn de hynstesport, besteande út in acht-foarmige rûte tusken Wiuwert en Britswert foar maratonweinen (inkel-, dûbel- en fjouwerspan) mei acht hindernissen, organisearre troch it pleatslik fokbedriuw foar Fryske hynders (Jeth nr. 5).
* By de pleats op Jeth nr. 9 sit in boerekamping *De Greidhoeke*.
Wammert

**Wammert** is in buorskip dy't ûnder it Fryske doarp Easterlittens falt en yn 'e gemeente Ljouwert leit. Foàr de gemeentlike weryndieling fan 1984 hearde Wammert by de gemeente Baarderadiel, en fan 1984 oant 2018 makke it diel út fan Littenseradiel. Wammert leit oan 'e N384 fan Frjentsjer nei Dearsum, in pear hûndert meter súdeastlik fan Easterlittens. De namme fan 'e buorskip komt histoarysk ek foar as *Wammerd*, *Vammert* en *Hoammert*. Wammert bestiet út seis pleatsen, wêrfan't anno 2019 trije noch bebuorke wurde. De buorskip hie yn 2019 15 ynwenners, wêrfan't de jongst 6 jier wie en de âldste 70.
__NOTOC__
## Opgravings
Oarspronklik hie Wammert in eigen terp, mar dy is ein njoggentjinde, begjin tweintichste iuw fierhinne ôfgroeven, wêrnei't de grûn dy't dêrtroch frijkaam, ferkocht waard foar it terpmodderjen. By de ôfgraving fan 'e Wammerter terp waarden frijwat nijsgjirrige foarwerpen opdobbe, wêrûnder spinkloskes, potten, skalen, leppels, pinnen, nullen en de restanten fan skuon. It bysûnderst wie in fibula fan brûns, dy't datearre fan foàr it begjin fan 'e kristlike jiertelling.

Letter waard yn 1965 by fierder graafwurk troch feehâlder Jelle Durksz in grutte, tige kreas bewurke fjoerstiennene sichte fûn, dy't troch jierrenlang gebrûk in fraaie glâns hie. Dat wie doedestiden de grutste stiennene sichte dy't ea yn Fryslân opgroeven wie. It ding waard datearre yn 'e achtste oant de fyfde iuw f.Kr.

## Wammerter Merke
Yn septimber 2019 waard foar it earst ea in Wammerter Merke holden, ûnder de namme Greppelrock. Dêroan gie fiif jier tarieding foarôf.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Bieren

**De Bieren** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De Bieren leit besuden Waaksens oan de Pealdyk. De buorskip bestiet út in pear pleatsen en in wenhûs.

De buorskip foel oarspronklik ûnder Burchwert en waard yn 1543 neamd as De Bieren. Ien fan de pleatsen waard oanhelle as *Bierster guedt*. De namme soe de meartalsfoarm wêze fan it Aldfryske wurd *bêre*, dat hûs of skuorre betsjut.
Bonkwert

**Bonkwert** is in buorskip yn de gemeente De Waadhoeke. 

Bonkwert leit oan de N359, net fier fan Doniastate.

De namme komt ek foar as *Bunckwert*, *Bunkerte* en *Buynckwert*. De namme komt foar it earst foar as *Buurckwert* yn 1487. Dat is nei alle gedachten in ferkearde stavering fan 'Buunckwert' want yn 1530 wurdt is skreaun as 'Buynckwert' en yn 1532 as 'Bunckwert'. *Werd* slacht op terp (*werd* of *wier* (lânfoarm)). Dy terp waard al bewenne yn de lette Izertiid (om 250 foar Kristus). Wêr 't *Bonk* of *Buunck* op slacht is ûnbekend. Mooglik hat it te krijen mei de persoansnamme 'Bonika'; "de lytse strider dy't deazje kin". [boarne nedich] 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen/buorskippen/delsettings
Heremastate

* Heremastate (Berltsum) yn Berltsum
* Heremastate (De Jouwer) op De Jouwer.
* Heremastate (Boalsert) yn Boalsert
* Heremastate (It Hearrenfean) op It Hearrenfean
Fûns (buorskip)

**Fûns** ( ek: *Vons, Fons of Fondens* ) is in buorskip yn de gemeente Ljouwert. Fûns leit op in terp benoarden Jorwert.
Hy bestiet út trije pleatsen, in soarte arbeidershúske en ien wenning. De namme fan 'e buorskip soe komme kinne fan de Fonsera State, dêr't de famylje Fons wenje kind hie.

Fûns krige bûten Fryslân bekendheid neidat de skriuwer Geert Mak in boek oer Jorwert en omkriten (ynklusyf Fûns) skreaun hat. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Grits

**De Grits** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De Grits leit besuden Kûbaard. De Kûbaarder Feart rint lâns de buorskip.

## Skiednis
De buorskip is op in terp ûntstien dy't yn de 16e iuw as Laerd foarkomt. Yn de 19e iuw lei dêr súdlik de pleats *Klein Gretens*. Yn de 20e iuw waard dy *Klein Gietens* neamd, mar dy namme ferdwûn ein jierren 50. De terp sels waard doe al oantsjut mei Grits en letter De Grits. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
't Heechhout

**'t Heechhout** is in útbuorren yn de gemeente De Waadhoeke. 't Heechhout leit oan de Frjentsjerter Feart, oan de oare kant leit Wjelsryp.

De namme komt ek foar as * 't Heechout*, in brêge oer de Frjentsjerter Feart.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Him

**De Him** is in útbuorren yn de gemeente Ljouwert. De Him leit by de brêge oer de Jaanfeart oan de Fâldenserwei yn 'e himrik fan Baard.

De namme komt ek foar as
*De Hem*, *Hem*, *Hom* en *Hoem*. De namme 'him' as binnenpolder komt op mear Fryske plakken foar.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Hesens

**Hesens** is in buorskip yn de gemeente Ljouwert. Hesens leit besúdwesten Hilaard en leit yn de himrik fan Jorwert.

Hesens wie in âlde state, yn 1433 wie de state bewenne troch Sippe of Syppa te Hesens, grytman fan Baarderadiel.
Op it âlde stee stie letter in boerepleats, earder yn eigendom fan de erven J. Stinstra út Frjentsjer.

De polder Hesensermar, oan de Boalserter Trekfeart, is yn 1834 drûchmakke en bedike.

De namme komt ek foar as *Hezens*, *Hessens*, JHesensee.

## Ferskaat
* De tsjerke fan Jorwert hat in grêfsark út 1658 fan ritmaster Johannes Nauta fan Hesens.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Hidaardersyl

**Hidaardersyl** is in útbuorren yn de gemeente Súdwest-Fryslân yn 'e himrik fan Hidaard. Hidaardersyl leit oan de Tsjêbingadyk en oan de Hidaarder Feart.
Hy krige syn namme troch de kearslûs (syl) yn de Slachtedyk. De syl wie fan belang foar de binnendykske lannen fan Hinnaarderadiel en Baarderadiel. It wetter gie troch de Alde Kleasterfeart en de slûs fan Makkum út yn de Sudersee. Blikens de namme fan de feart liket de abdij Blomkamp in rol spile te hawwen by de oanlis: it kleaster waard ek Aldekleaster neamd.

Foar de gemeentlike weryndieling fan 1984 lei de buorskip yn de eardere gemeente Hinnaarderadiel. Yn de Hidaarder flagge ferbyldet de keper Hidaardersyl, it blau ferwiist nei de Hidaarder Feart.

Abe Gerlsma (1919-2012) makke in skilderij fan Hidaardersyl.
Hoptille

**Hoptille** is in buorskip yn de gemeente Ljouwert. Hoptille leit oan de Boalserter Trekfeart yn de Hilaardermieden. 

Earder stie yn Hoptille in tolhûs en in molkfabryk.

De namme komt ek foar as *Hoptilla*


Ofbyld:Tolhuis langs de vaart bij Hoptille - Hijlaard. 1936.jpg|*It âld tolhûs yn 1936*
Ofbyld:Zuivelfabriek bij Hoptille, Hijlaard. 1936.jpg|*It molkfabryk yn 1936*

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Klaeiterp

**Klaeiterp** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Klaaiterp leit tusken Wiuwert en Easterwierrum.  De âlde opfeart fan 'e buorskip is de Easterwierrumer Aldfeart, dêr't ek de Klaaiterpstermûne oan leit.

De namme komt ek foar as *Kleiterp*, *Cleiterp*, *Klayterp*, *Claterp* en *Claeijtorp*.

## Ferskaat
Yn de bjirm by Klaaiterp, tusken Wiuwert en Boazum, is op 25 juny 2011 in betinkingspaniel ûntbleate foar seis alliearde fleanders. It giet om de bemanning fan de Wellington R1397 dy't krekt santich jier dêrfoar, by it lemieren fan de dei fan 25 july 1941, delhelle waard troch in Dútske nachtjager.

Neibesteanden fan de Nij-Seelânske piloat en de fiif Britske bemanningsleden wienen by it ûntbleatsjen oanwêzich.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Kliuw

**De Kliuw** is in buorskip yn de himrik fan Hidaard de gemeente Súdwest-Fryslân. De Kliuw leit op it krúspunt fan de Tsjêbingadyk en de Middelseedyk besuden Hidaard.

## Herberch
De herberch besúdeasten it krúspunt hjit ek "De Kliuw". Mei oare al ferdwûne iis- en wetterherbergen fan de Galamadammen, Bartlehiem, Bidaard, Aldskou en Burgumerdaam hearde ‘‘De Kliuw’’ by de ferneamde útspanningen fan Fryslân. Yn it neitinken hâldt ‘‘De Kliuw’’ syn namme as plak dêr't minsken by inoar komme en inoar moetsje.

'Undernimmers yn Keunst', oprjochte yn 1991, krige syn namme troch ‘‘de kliuwing fan diken’’, fan dizze âlde fjouwersprong fan diken.
Littenserbuorren

**Littenserbuorren** is in buorskip west fan it Fryske doarp Wommels, yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Foar de gemeentlike weryndieling fan 2018 lei de buorskip yn Littenseradiel, en foar de weryndieling fan 1984 yn Hinnaarderadiel. De namme komt yn histoaryske boarnen ek foar as *Westerletens*, *Letenser zijl* en *Westerliethens*. De slûs yn de Slachtedyk by Littenserbuorren wurdt De Kromme Syl neamd. Yn 2000 waard by Littenserbuorren oer de N359 (de provinsjale wei fan Ljouwert nei Boalsert) de Nije Kromme boud, in bouwurk dat yn 'e folksmûle de Slachtebrêge neamd wurdt, hoewol't it eins in fiadukt is. Sûnt 2012 wurdt op 'e terp by Littenserbuorren elts jier yn begjin juny it muzykfestival Slachtepop holden, dêr't ek in keatswedstryd ta heart, de Wylde Nachtkeatspartij.

## Sjoch ek
* Westerlittens
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Meilahuzen

**Meilahuzen** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Meilahuzen leit beëasten Easterein. Ien fan de pleatsen hjit Engastate.
De namme komt ek foar as *Meilahuizen* en as buorkerij *Grut Meylahuys* en *Lyts Meylahuys*
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Montsamabuorren

**Montsamabuorren** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Montsamabuorren leit westlik fan Britswert.
Skrins

**Skrins** is in buorskip yn de gemeente Ljouwert Skrins leit besuden Easterlittens. Der stean fjouwer pleatsen, twa wurde noch bebuorke.

Skrins leit op in terp yn in ynpoldere slinke fan de Middelsee. Hy wurdt yn 't Nederlânsk *Schrins* skreaun en yn 't ferline ek as *Scrinze* en *Scryns*. Hy bestiet út wiete greiden en bolle ikkers, de saneamde bargerechjes. Der komt noch altyd sâlt wetter omheech. Dy kwel fiedet yn Skrins bysûndere planten as sâltgers en goudknopke. By de plasse fan Skrins stean planten as sparjekrûd en molkkrûd. Skrins foarmet in natuerlike ferbining mei Skrok en leit flakby de Leonzerpolder, twa oare gebieten fan Natuermonuminten. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings

## Keppeling om utens
* Natuermonuminten: Skrins
Swaanwert

**Swaanwert** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Swaanwert leit westlik fan Wiuwert oan de Easterwierrumer Aldfeart.

De namme komt ek foar as *Swaenwerd*, *Zwaanwerd* en *Scwaenwert*, neamd nei de foarnamme 'Swaan'.
 
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Webstee

In **webstee**, **webside**, **webstek** of mei in Ingelsk lienwurd **website** is in samling dokuminten dy't oer it wrâld-wiid-web ek wol ynternet te berikken is. In webstee begjint mei de thússide, as begjin fan de samling, dy't soarget foar de berikberens. Op dy thússide stiet wat der te finen is op it webstee.
 
In soad websteeën hawwe in eigen domeinnamme. De ynternasjonale Wikipedia hat bygelyks as domein ‘wikipedia.org’. Meastal wurdt it subdomein ‘www’ brûkt. Der wurdt faak tocht dat dat altyd sa heart, mar dat is net sa. De Fryske Wikepdy hat bygelyks ‘fy’ as subdomein. (fy.wikipedia.org)

"WWW" stiet foar World Wide Web, wrâld-wiid-web. In webtsjinner is faak sa ynsteld, dat as allinne it domein oanfrege wurdt en net in dokumint der dochs in triemke nei jo kompjûter stjoerd wurdt, in saneamd koekje dat ûnder oare de ynstellings fan jo kompjûter foar dat webstee bewarret. 

Der binne ferskillende soarten websteeën.: 
* Bloggen: Op dizze websteeën wurde deiboeken byhâlden troch minsken.
* Community site: Op dit soarte fan websteeën kinne minsken mei elkoar skriuwe. 
* Webportalen: Dit soarte websteeën liede nei ferskate thússiden mei itselde ûnderwerp.
Tsjeintgum

**Tsjeintgum** is in buorskip yn de gemeente Ljouwert. Tsjeintgum leit westlik fan Mantgum, oan de westkant fan it spoar fan Ljouwert nei Starum.

De namme komt ek foar as *Tjeintgum*, *Szentinge*, *Shenthge*, *Ztientim*, *Ztentenghem* en *Szyntinge*. Mooglik hâldt de namme ferbân mei 'ingi', in splyt of slinke.

## Byldetún
In part fan de bylden fan keunstner Hein Mader, dy't yn Eastenryk berne waard, stiet yn in byldetún dy't yn de buorskip leit.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Skrok

**Skrok** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Skrok leit oan de Eastereinder Feart, benoarden Easterein yn de polder Lange Marren. Hy wurdt op 19e iuwske kaarten oanjûn as Eeskwert en om 1700 hinne mei de buorkerijnamme *Schrek*. De namme komt mooglik fan in frjemde bocht yn de tichtbylizzende Eastereinder Feart.

De buorskip leit oan de râne fan it lykneamige natoergebiet (sa'n 90 ha grut en yn behear by Natuermonuminten), dat leit tusken Wommels, Iens, Hinnaard en Easterein. Fan de buorskip Skrok ôf rint in âld tsjerkepaad (*it Swynzerpaad*) nei de fûgelsjochhutte oan de râne fan de eardere terp de *Swyns*, dy't no in wetterplasse is. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
* Wetterskip Skrok
Trijehuzen (Offenwier)

**Trijehuzen** wie it noardlike diel fan de buorren fan Offenwier yn de gemeente Súdwest-Fryslân (eardere gemeente Snits). De namme komt ek foar as *Driehuizen*. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Skyldum

**Skyldum** is in buorskip yn de gemeente De Waadhoeke. Skyldum leit besuden Winsum, njonken de N359.

De namme komt ek foar as *Schelum*, *Schelens*, *Schyldum* en *Schildum*.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
De Westerein (Wjelsryp)

**De Westerein** is in buorskip yn de gemeente De Waadhoeke. De Westerein leit westlik fan Wjelsryp, súdeastlik fan Frjentsjer. De namme komt ek foar as *Westerend* en *Westeyndt*. De Westerein moat net betize wurde mei de De Westereen yn Dantumadiel. Wjelsryp hat oan 'e oare kant fan it doarp ek in strjitte dy't De Oasterein hjit (stavere mei 'oa', net mei 'ea').

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Wielstersyl

**Wielstersyl** of **It Wiel** is in buorskip yn de gemeente Ljouwert. Hy leit oan de hegedyk, de âlde seedyk fan de Middelsee tusken Jellum en Weidum. Fan De Swette rint de Wielster Feart nei de syl fan It Wiel: Wielstersyl.

De namme komt ek foar as  *Wiel*, *Wyel*, *Wielervaart* en *Wielsterzijl*. De âldste namme is *Frerck to Weel* en in wetternamme wurdt *Wieldsterga erme* neamd. Wiel wiist hjir op in dyktrochbrek.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Rinsmastate

**Rinsmastate** is in state yn Driezum, gemeente Dantumadiel.

## Skiednis
Op in kaart fan 1664 wurdt it state "Buwinga" neamd. De bosk, it park om de hjoeddeiske state, is folle âlder. Yn 1511 wurdt al skreaun oer "Riensma gued". Eigner wie doe Taco Buwinga.

Yn 1747 liet Fecco Dominicus it âlde hûs ôfbrekke. De túnoanlis waard fernijd en de grêften ferlein. Yn 1941 waard de state in hûs foar âlderein. Yn 'e oarloch 1944 waard it troch brânbommen ferwoaste.

Yn 1948 waard it hûs nijboud, mar it like net bot mear op de âlde State. Fan 1971 ôf waard Rinsmastate brûkt as gemeentehûs fan de gemeente Dantumadiel. Yn 1997 ferhuze it gemeentehûs nei it sintraler lizzende Damwâld en waard Rinsmastate yn 1998 ferkocht oan Jan Smeeing út Soest dy't ek eigener is fan de Rivel fytsefabryk yn Surhústerfean.

Yn 2002 waard Rinsmastate oankocht troch Dirk Scheringa. Syn frou komt út Driezum en sy binne yn 1973 sels ek yn Rinsmastate troud. Hy hat de state wêr yn âlde styl opknappe litten. De kantoarútbou oan de achterkant, taheakke doe't it gebou brûkt waard as gemeentehûs, is wêr fuorthelle. Ek is it park om de state wer opknapt.

It park by de state, it saneamde Driezumer bosk hat kenmerken fan de ferneamde tûnarsjitekt Lucas Pieters Roodbaard; it is lykwols net wis dat it park troch him oanlein is.

## Eigners/bewenners
Rinsmastate hat yn de rin fan 'e tiid ek bewenne west troch de famyljes Fan Aysma en Fan Sytzama.
* Johannes Galenus fan Sytzama
* Maurits Pico Diederik fan Sytzama
* Douwe Jan Vincent van Sytzama

## Literatuer
* *Rinsma State, Familiehuis-gemeentehuis Driesum, Gem. Dantumadeel* 1975, W. Loonstra.
* *Rinsma state, Van Sytzama tot Sheringa*, Penn Uitgeverij 2008, Lammert de Hoop.

## Sjoch ek
* http://www.stinseninfriesland.nl
Doanjebuorren

**Doanjebuorren** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Doanjebuorren leit súdwestlik fan Ferwâlde en súdeastlik fan Gaast. Oan de eastkant leit de buorskip Skearnebuorren en oan de westkant de Iselmardyk en de dêrnjonken lizzende Dyksfeart.

## Skiednis
De namme komt ek foar as *Doinbuyrren*, *Doin Buiren*, *Doniaburen*, *Doniahuizen* en *Doniabuorren* fan de famylje Donia of Dodinga, dy't ôflaat is fan 'e manljusnamme Dode of Doede dy't de kearnbetsjutting "folk" hat.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Skearnebuorren

**Skearnebuorren** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân yn de himrik fan Ferwâlde. Skearnebuorren leit benoardwesten Warkum, westlik fan de Warkumermarpolder. Oan de westkant lizze buorskip Doanjebuorren en de Iselmar. It leit súdlik fan Ferwâlde. De Yskeburrefeart rint eastlik fan 'e buorskip del.

## Skiednis
De namme komt ek foar as *Olpherder buyren*, *Scharne buiren* en *Schenneburen*. In skerne is tsjintwurdich in dongbulte, eartiids wie it ek in eigennamme. De âlde namme soe in gearlûking wêze kinne fan *Old-Ferwolderburen*.
Wonnebuorren

**Wonnebuorren** is in buorskip yn de gemeente Súdwest Fryslân, yn de eardere gemeente Wûnseradiel. Wonnebuorren leit benoarden Ferwâlde yn de polder Gaast-Ferwâlde oan 'e Wonnebuorsterwei. De buorskip bestiet út in twatal pleatsen op in terp.

## Skiednis
De namme komt ek foar as *Wonneburen*, *Wonne Buiren* en *Wonnebuyren*. Wonne is in persoansnamme.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Tsjeppenbûr

**Tsjeppenbûr** (offisjele skriuwwize) of **Tsjeppenboer** (moderne stavering) is in buorskip yn de gemeente De Waadhoeke. Tsjeppenbûr leit yn de Wjelsriper Polder oan de Frjentsjerter Feart benoarden Wjelsryp en súdeastlik fan Frjentsjer.

De namme komt ek foar as *Tjepperbuyr*, *Tieppenboer*, *Tjepperbuurt*, *Tzeppe* en *Tzyepenbur*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Weakens

**Weakens** is in buorskip yn de gemeente De Waadhoeke. Weakens leit benoarden de Boalserter Trekfeart en besuden Winsum.

De namme komt ek foar as *Waekens* en *Wakens*. 
## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Uniastate (Oentsjerk)

**Uniastate** is in state oan de Rengerswei yn Oentsjerk, gemeente Tytsjerksteradiel.  
De earste eigner wie wierskynlik Douwe Karel fan Unia út Jelsum, dy't fan 1669 oant 1686 Grytman fan Tytsjerksteradiel wie.
 
Yn 2005 is Uniastate renovearre. 

## Keppeling om utens
* Oer Stinzen yn Fryslân
Bollingwier

**Bollingwier** is in buorskip dy’t yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Bollingwier leit westlik fan Easternijtsjerk, eastlik fan Berchhuzen, súdeastlik fan Wie en noardwestlik fan Nijewier. Bollingwier leit yn de himrik fan Easternijtsjerk.

De bebouwing fan Bollingwier leit oan de dyk Bollingwier en bestiet út 14 adressen. 

Benoarden Bollingwier rint De Peazens en eastlik fan de buorskip rint de N358 (Dongerawei).

## Skiednis
### Untstean
Bollingwier wurdt mooglik al yn de 9e iuw fermeld as *uilla Orlinguerba* by Dokkum. Oft it ek echt Bollingwier oanbelanget is ûndúdlik, mei't der gjin fierdere tsjutting by te finen is. Yn 1511 waard Bollingwier yn alle gefallen fernijd as *Bollingaweer*, yn 1543 as *Bollingwier* en *Ballijnghweer*, yn 1615 as *Bollinghwijer* en yn 1718 as *Bollingwier*.

De kaart fan Schotanus lit sjen dat it plak nea grutter west hat as no. Schotanus jout dêr ek in stinswier oan en de *[[Tegenwoordige Staat van Friesland]]* (217) neamd ek in aadlike state te Bollingwier. Guon hûzen steane op hûsterpkes.

### Gemeentelike weryndieling
Sûnt 2019 leit Bollingwier yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel en foar 1984 lei de buorskip yn sawol de gritenij as de gemeente East-Dongeradiel.
Abbegeasterketting

**Abbegeasterketting** , ek wol stavere as **Abbegeaster Ketting**, is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Abbegeasterketting leit benoardwesten Abbegea oan de Boalserter Feart. Oant 2011 lei Abbegeasterketting yn de eardere gemeente Wymbritseradiel.

Earder stie by Abbegea en by Wolsum, twa doarpen yn de omkriten fan Boalsert, in "kettinghûs". Dêr wie in keatling oer de feart spand om tol fan de skippers ynfoarderje te kinnen. De útbuorrentsjes dêr hawwe no noch de nammen Abbegeasterketting en Wolsumerketting.

Hjoed-de-dei bestiet de buorskip út 15 hûzen en likernôch 40 ynwenners.
Abbenwier

**Abbenwier** is in buorskip yn de gemeente Ljouwert. Abbenwier leit besuden Jirnsum.
Abbenwier hat trije pleatsen mei eartiids in eigen einekoai. Op it plak fan ien fan de pleatsen stie eartiids in stins fan de famylje Fan Abbenga. Yn de tiid fan de Skieringers en Fetkeapers moat dy stins in grutte rol spile ha.

Jelle Keulen is in bekende Abbenwierster.
Boatlân

**Boatlân** (Nederlânsk: *Bootland* is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Boatlân leit eastlik fan Surch oan de dyk Boatlân yn 'e himrik fan Penjum. Boatlân bestiet út twa pleatsen is ek de namme fan de stikken lân deromhinne en leit suver yn it ferlingde fan de buorskip Ald Mar dy't ûnder de himrik fan Surch falt. Dy buorskip lei ynearsten oan Surch fêst, mar rekke skaat fan it doarp doe't de A31 oanlein waard. Boatlân leit dus tichter by Surch as by Penjum en moat net betiizge wurde mei Boatsum yn 'e himrik fan Surch.
Britsaard

**Britsaard** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Britsaard wurdt ta de himrik fan Wommels rekkene. De namme komt ek foar as *Britsaard en *Bri(d)tsaert''.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Eastwâld

**Eastwâld** is in buorskip yn de gemeente Dantumadiel. Eastwâld leit benoardeasten Driezum net fier fan Rinsmastate. Ek de dyk nei Driezum ta hjit Eastwâld. Op âlde kaarten waard it ek skreaun as *Oestwoldt*, *Oestwoud* en op syn Nederlânsk *Oostwoud*.

Eastlik fan Eastwâld rint de Strobosser Trekfeart. Eartiids stie dêroan, by Eastwâld, in tolhûs.
Elba (buorskip)

**Elba** is in buorskip dy’t yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Elba leit noardeastlik fan Waaksens, súdeastlik fan Holwert en súdwestlik fan Trijeboerehuzen. Elba leit yn de himrik fan Holwert.

De bebouwing fan Elba leit oan de lyknammige wei Elba. De kearn bestiet út 10 adressen.

## Skiednis

### Namme
De namme ûntstie doe't Napoleon yn 1814 nei it eilân Elba band waard.

### Gemeentelike weryndieling
Sûnt 2019 leit Elba yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel en foar 1984 lei de buorskip yn sawol de gritenij as de gemeente West-Dongeradiel.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Fiskbuorren

**Fiskbuorren** is in buorskip dy’t yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. It leit noardwestlik fan Ternaard, noardeastlik fan Holwert en besuden de Waadsee. Fiskbuorren leit yn de himrik fan Ternaard.

De bebouwing fan de buorskip leit oan de Fiskbuorren en de Lytsewei. De kearn bestiet út 21 adressen oan de Fiskbuorren en 7 oan de Lytse Wei.

Noardlik fan Fiskbuorren leit in einekoai. 

## Skiednis

### Namme
De namme komt ek foar as *Visch Buirt*, *Feskbueren* en *Vischbuyrt*. Oant 1590 lei de delsetting noch oan de seedyk en der sille doe fiskers wenne hawwe. 

### Untstean
Fiskbuorren is ûntstien oan de Waadsee, doe't der noch gjin bûtendyksgebiet wie (dêr't no de einekoai leit). It wie feitlik in buorren dêr't fiskers wennen, dêrfandinne de plaknamme.

### Gemeentelike weryndieling
Sûnt 2019 leit Fiskbuorren yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel en foar 1984 lei de buorskip yn sawol de gritenij as de gemeente West-Dongeradiel.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Beintemahûs (buorskip)

**Beintemahûs** is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân, yn de himrik fan Westergeast. Beintemahûs is neamd nei in boerepleats en leit súdwestlik fan Ie, besuden it Dokkumer Grutdjip.

## Famylje Beintema
Al yn 1543 komt de namme Beintemahûs ('Banthiema-huys') foar yn âlde geskriften. Yn 1671 ferkeapet de lêste Beintema (Eecke Douwes) de pleats.

Syn broer Oene Douwes wie abbekaat yn Dokkum. Hy  wenne tichtby Beintemahûs op de tsjintwurdige Hege Pleats dêr flakby. Oer Oene is noch bekend dat syn soan liifarts fan de keizer yn Wenen wie. De dochters fan Eecke, dy’t yn Delft wennen, ferkochten de buorkerij yn 1671. Sa gie de bân dy’t de famylje hie mei Westergeast ferlern.

Yn 1750 keapet Douwe Kornelis de pleats; hy hie de pleats earst pachten. De Eelke Meindertswei is neamd nei syn dochter dy’t mei Eelke Meinerts troude. Yn 1786 waard de pleats ferkocht oan in Johannes Meinderts. Meinderts wurdt skreaun mei in ‘d’ deryn , sadat de wei ek as Meindertswei skreaun wurdt. 
Omdat Napoleon de efternammen ynfierde, keas Jehannes Meinderts de efternamme Beintema. Yn 1804 krige Jehannes Meinderts de hearebank yn’e tsjerke. De hearebank bleau, ek doe't de lêste Beintema al wei wie, ornearre foar de bewenners fan de buorkerij. 

## Sjoch ek
* Beintemastate
* Beintemawei
De Blokken

**De Blokken** is in buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De Blokken leit tusken Penjum en Kimswert oan it begjin fan de dyk de Penjumer Gouden Halsbân, yn 'e himrik fan Penjum. Noardlik fan de buorskip streamt de Bidlersfeart. Oan de oare kant fan de feart leit de buorskip Dyksterbuorren.

De Blokken waard foar it earst neamd as in fjildnamme yn 1493, *dae Blocken* en yn 1718 as *De Blokken*. Yn 1823 waard it as plak oantsjut as *De Blokke* en yn 1840 as *De Blokken*.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen/buorskippen/delsettings
Eduard Rekker

**Eduard Rekker** (21 jannewaris 1984) is in Frysk sjonger, dy't sawol yn it Frysk as yn it Ingelsk sjongt. 

Eduard Rekker earste ferske is ‘de kul is my stikken’. Dit ferske, dat makke is yn 2000, stiet al wer in oantal moannen nûmer 1 op de site fan de  Fryske delhel top 30 . De Rekker falt op troch de direkte teksten en de simplistyske akkoardenlinen. Mar neist de simplistyske akkoardenlinen falt er op troch de brûzjende live-optredens.

Eduard Rekker sjongt op dit momint yn de band de Bunker Busters. Dêrfoar hat er spile yn Grunge band BiotA. Dizze band is yn 2005 ophâlden. 

Eduard Rekker hat ek in stikmannich Ingelske ferskes skreaun.

## Sjoch ek
* Op WWW.FRYSKEMP3.NL is aardich wat muzyk yn MP3 formaat del te heljen.

* Thusside Eduard Rekker
Foutebuorren

**Foutebuorren** (of Fontebuorren) is in buorskip yn de gemeente Ljouwert. Foutebuorren leit tusken Aldskou en Abbenwier oan de noardkant fan de Nije Wjittering. De namme fan de buorskip wurdt mar selden mear brûkt. Der hawwe trije pleatsen stien, mar lange tiid stie der op Foutebuorren mar ien pleats, dy't yn 2002 sloopt is. Tsjintwurdich steane der twa wenten op de hiemterp fan Foutebuorren.
Yn Jirnsum is in strjitte nei de buorskip neamd. 

## Namme
Yn in Aldfryske Oarkonde uit 1488 wurdt ek de namme Fonte(r)buorren brûkt. Yn 1531 hjit it ek wol Foutaburen, yn 1698 Foute Buuren en de Schotanusatlas fan 1718 hat it oer Foute Buiren. 
Neffens it Frysk Wurdboek betsjut foute 'ferdjipping, ûntstien troch ôfgraving. Eartiids wie der by Foutebuorren ek in lichte dy't by 't hjerst en winterdeis ûnder wetter stie. De reed nei ien fan de pleatsen rint ek wat op en it wenhûs leit wat heger as it omlizzende lân. It is net ûnmooglik dat de foute ûntstien is troch ôfgraven fan in terp. Boaiemfynsten rôpen by archeologen de fraach op oft dêr in úthôf fan it eardere kleaster Ealsum stien hawwe koe.
Holpryp

**Holpryp** is in buorskip yn de gemeente De Waadhoeke. Holpryp leit benoardwesten Tsjom. De dyk Holpryp rint fan Tsjom nei de Lollumerwei.

De namme *Holprijp* kaam yn 1433 foar it earst foar op in lânkaart. Yn 1414 waard it rjochtsgebiet noch oantsjut as *Ripera fiarndel*. Holprijp ferwiist nei de wetternamme 'Holp' en 'ripa'.

Yn de buorskip stie eartiids in frijwat wichtige stins, de *Hottinga State*. Dy wie de reden dat it plak yn 1433 neamd waard, mar de stins wie fan earder datum. Yn 16e iuw waard Hottinga in aadlik hûs. Teffens hie de buorskip noch de *Sybranda State*, dy't ta deselde (grutte) famylje behearde. *Hottinga State* is ôfbrutsen; op it stee stiet no in pleats.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Steaten fan Fryslân

De **Steaten fan Fryslân** binne de folksfertsjintwurdigers dy't nei ûngefear 1500 it bestjoer en wetjouwing regelje yn Fryslân. De namme Steat komt fan it wurd 'status' of 'stân'. De Steaten besteane út ôffurdigen fan bepaalde stannen (fgl. de 'hegere stannen'). De Steaten fan Fryslân hawwe sit oan de Twibaksmerk yn Ljouwert.

Nei de opstân, yn 'e tiid fan de Republyk, ferlear de geastlikheid har stim yn de Steaten. De trije kertieren fan Fryslân: Eastergoa, Westergoa en Sânwâlden beholden harren stim en de alve Fryske stêden krigen nei 1578 mei-inoar ien stim. In kolleezje fan Deputearre Steaten waard yn 1577 ynsteld en hie it deistich bestjoer yn hannen. In nije kommisje, it *[[Mindergetal]]*, rôp de Steaten gear en makke de aginda en resolúsjes.

De Steaten fan Fryslân wienen gearstald út ôffurdigen fan de 30 gritenijen en fan de 11 stêden: Starum (1118), Harns (1234), Drylts (1268), Ljouwert (1285), Dokkum (1298), Boalsert (1455), Hylpen (1372), Frjentsjer (1374), Warkum (1399), Sleat (1426) en Snits (1456).

Der wienen trije amtlike funksjes: sekretaris, twadde sekretaris (1770-1771) en griffier (fan 1785 ôf).

## Sjoch ek
* Provinsjale Steaten (histoarysk)
* Provinsjale Steaten fan Fryslân nei 1815

## Keppelings om utens
* Steaten fan Fryslân
* Deputearre Steaten fan Fryslân (1577-1795)
Deputearre Steaten

De **Deputearre Steaten** is it deistich bestjoer fan in Nederlânske provinsje. De leden, deputearren, wurde foar in perioade fan fjouwer jier keazen troch de Provinsjale Steaten. Eltse deputearre hat syn eigen taakgebiet(en). De Deputearre Steaten wurde foarsitten troch de Kommissaris fan de Kening.

Sûnt maart 2003 binne de deputearren gjin lid mear fan de Provinsjale Steaten. It tal deputearren fariearret per provinsje, de measten ha 6 of 7.

## Beskriuwing
It kolleezje fan Deputearre Steaten foarmet it deistich bestjoer fan de provinsje. De deputearren wurde troch de Provinsjale Steaten foar in tiidrek fan fjouwer jier keazen. Hja stappe tagelyk op as de leden fan de Provinsjale Steaten. Sûnt maart 2003 binne de deputearren net mear lid fand e Provinsjale Steaten. It tal deputearren fariearret de provinsje. Yn Flevolân binne der fjouwer, de measte oare provinsjes hawwe der seis of sân. De foarsitter fan it kolleezje fan Deputearre Steaten is de Kommissaris fan de Kening. Yn it kolleezje hawwe alle deputearren syn eigen taakmêd of portefúlje, lykas romtlike oardering, ferkear en ferfier, natoer en miljeu, wolwêzen en kultuer. Deputearren hawwe as wichtichste mêd it tarieden en útfieren fan besluten fan Provinsjale Steaten. Deputearre Steaten fiere in grut tal regelings fan de Ryksoerheid út, de saneamde meibewâldstaak. Dêrnjonken hawwe se in koördinearjende en planjende funksje en taken as it tafersjoch op de gemeentebestjoeren. De deputearren binne ferplichte oer alle ûnderdielen fan harren belied ynljochtingen oan Provinsjale Steaten te jaan. Dat is d esanemade ferantwurdings- of ynformaasjeplicht. De deputearren kinne ynformaasje oan Provinsjale Steaten ûntkeare, as it frijjaan dêrfan yn striid is mei it iepenbier belang. As in deputearre de frege ynformaasje net jaan wol wylst it iepenbier belang net yn gefaar is, dan kinne Provinsjale Steaten him of har dien jaan. In deputearre kin sels ek yn syn tiid ûntslach nimme. It plak dat dêrtroch iepen falt kin dan oer it algemien opfolle wurde troch in oar Steatelid fan deselde politike partij.

## Politike gearstalling
Karolingyske Ryk

It **Karolingyske Ryk** is neamd nei Karel de Grutte.

It is ûntstien út it Merovingyske Ryk, wêr't de hofmeiers yn de rin fan 'e 8e iuw de gesachhawwende lieders fan wurden wienen. Yn 751 sette Pepijn III de Koarte de lêste Merovingyske skynkening oan 'e kant en liet himsels ta kening útroppe. Syn skaai soe lange tiid in grutte rol spylje yn de Jeropeeske skiednis. De lêste Karolingyske foarst stoar yn 987. 

## It ryk fan Karel de Grutte

It ryk fan de Franken rûn fan de grutte rivieren yn Nederlân yn it noarden oant de Pyreneeën en letter de Ebro yn it suden.
Sûnt 771 wreide Karel de Grutte it ryk oer in grut diel fan Jeropa út. Hy fierde in rige oarloggen, dêr't hy de measte fan wûn. Nei dizze oarloggen rûn it gebiet fan djip yn Itaalje oant it grutste part fan wat no Dútslân hjit.

## Karel en de tsjerke

In diel fan Karel syn súkses kin ferklearre wurde troch de teokratyske foarstelling fan it keningskip, wêryn't de kening fungearret as de heechste bewarder fan Lân en Tsjerke.
Syn taaiste tsjinstanners wiene de Saksen, dy't steech oan harren folseigenens en heidenske ljeauwe fêsthâlden. Uteinlik oerwûn Karel har en twong harren te bekearen ta de katolike tsjerke. Karel waard ta keizer kroane troch de paus dy't hy in eigen steat om Rome hinne joech. Hy mingde him ek yn de polityk fan de Moaren yn Spanje.

## It ferfal

It Frankyske gewoanterjocht woe dat alle (wettige) soannen fan in man (dus ek fan in kening) in evenredich heitepart fan it erfdiel krije soenen. De âldste soannen fan Karel, lykas Pepyn fan Itaalje, stoaren al jong, sadat hy syn reuseftige ryk oan ien inkele erfgenamt, Loadewyk de Fromme, oerdrage koe. Dizze hie lykwols meardere soannen en syn frou Judith woe ha dat har soan Karel de Keale ek in erfdiel krije soe. Der ûntstie in bruorrenoarloch, wêrtroch't úteinlik it ryk ferbrokkele rekke. Dit barde earst yn trije dielen, letter yn fiif. De politike fersnippering waard sa grut, dat de ynwenners net genôch beskerming bean waard, benammen tsjin de ynfallen fan Wytsingen en Magyaren. Se sochten dêrom harren heil by pleatslike kriichshearen, mei as gefolch dat it keninklik gesach ûndermine waard. Yn it noarden fan it Frânske keninkryk late dit yn de 10e iuw ta it ûntstean fan trije wichtige foarstendommen dy't ôfsjoen fan de formele lienferbyntnis mei de Frânske kening in relatyf grutte autonomy hienen: Flaanderen, Normandje en Anjou.
Wieuwens (buorskip)

**Wieuwens** of **Sprong** is in buorskip yn de gemeente Ljouwert. Wieuwens leit súdwestlik fan Easterlittens, oer de Frjentsjerter Feart oan de Skrinzerdyk nei Skrins.

De namme komt ek foar as *Wiewens* en **Wijbens(era) guedt''.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
Westerlittens

**Westerlittens** is in ferdwûne buorskip yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Westerlittens waard ta de himrik fan Wommels rekkene. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
* Littenserbuorren
Tritsum

**Tritsum** is in buorskip yn de gemeente Frjentsjerteradiel. Tritsum leit tusken Wommels en besuden Tsjom oan de Slotwei. 
De namme komt ek foar as *Tritzum*, *Tritzem* en *Tritsen*. By de terp fan Tritsum binne opgravingen dien.

## Berne yn Tritsum
* Jacob Noordmans (1928-2017), sjoernalist

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings