open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Heintje Davids

**Hendrika David** (Rotterdam, 13 febrewaris 1888 – Naarden, 14 febrewaris 1975) wie in Nederlânsk fariétéartyste dy't fan 1907 ôf oant har ferstjerren ûnder de namme **Henriëtte Davids** karriêre makke as sjongster en behindich grapmakster. Sy wie it meast bekend ûnder de namme **Heintje Davids**.

By har meast bekende lietsjes binne: *Zandvoort aan de Zee*, *Draaien* en *Omdat ik zoveel van je hou* (in duet mei Sylvain Poons.)

Nei har offisjele ôfskied yn 1954 makke Heintje Davids al rillegau har comeback. Oant fier yn de jierren sechtich bleau hja optreden, mar kundige ek regelmjittich oan dat in optreden wier de lêste kear wie. Op 'en doer waard it ferskynsel fan hieltyd wer ôfskied nimme en dan dochs wer weromkomme it *heintjedavidseffekt*  neamd.

Yn 1914 troude Heintje Davids mei de sjoernalist/teatertekstskriuwer Philip Pinkhof.

## Diskografy (kar-út)
* 1922 - *Wat Een Vrouw Zich Aantrekt* (Uit De Revue 'Bezuinigen Als Je Blieft') / Haal Nooit Iets Met Je Familie Aan - 12"single - VOX - H 10001
* 1922 - *Das Kommt Das Militär / O Jé Marie* (Met Kees Pruis) - 12"single - VOX - H 10002
* 1934 - *Draaien / Omdat Ik Zoveel Van Je Hou* - 78rpm10"single - CINETONE - ?
* 1954 - *Afscheidsklanken, Deel 1 / Afscheidsklanken, Deel 2* - 78rpm10"single - PHILIPS - P 17324 H
* 1959 - *Heintje In St. Germain Des Prés: Omdat Ik Zoveel Van Je Hou + 't Is Waar (C'est Vrai)* / Monolooch {Tekst: Tom Manders} + *Draaien* - 7"EP - HIS MASTER'S VOICE - 7 EGH 184
* 1965 - *Adieu / Daar Klopt Iets Niet* - 7"single - FRANKLIN D. ROOSEVELT - R 1002
* 1968 - *Er Is Maar Eén Carré / Naar Carré* - 7"single - POLYDOR - S 1268
* 1968 - *Mijn Laatste Plaat* - 12"LP - DELTA - DKS 1004
* 1975 - *Haar Allerlaatste Plaat* - 12"LP - NEGRAM - NR 108

## Filmografy
**[[De Jantjes (1934)|De Jantjes]]* (1934) - Na Druppel
**[[Op Stap]]* (1935) - Frou Fortuin
**[[De Big van het Regiment]]* (1935) - Annemie
**[[Kermisgasten]]* (1936) - Annie
**[[Een Koninkrijk voor een Huis]]* (1949) - Heintje Blom

## Strjitnamme
Yn Sutfen is yn de wenwyk Leesten in plein nei har neamd: Heintje Davidsplein.
Sylvain Poons

**Sylvain Albert Poons** , foar freonen *Wijntje*, (Amsterdam, 21 febrewaris 1896 — Amsterdam, 26 novimber 1985) wie in Nederlâns toanielspiler en sjonger.

## Libben en wurk
As soan fan sjonger Salomon Poons en aktrise Elise van Biene (1864-1931) Elise van Biene wie de jonge Sylvain Poons al sa'n bytsje foarornearre om ek de planken op te gean, lykas syn âldere suster Fanny Ella, dy't bekend waard ûnder de namme Fanny Lohoff-Poons (1889-1968).

Hy debutearre as figurant yn it seizoen 1912/1913 by Colnot en Poons, in selskip neamd nei de direkteuren fan de Plantage Schouwburg: Guus Colnot en Salomon Poons (syn heit). Hy spile yn operettes en revues en wie ek wolris yn in 'serieuze' rol te sjen. Yn de Twadde Wrâldkriich siet er by it Joodsch Kleinkunstensemble dat optrede yn de Hollandse Schouwburg yn Amsterdam (letter Joodsche Schouwburg doopt) oant it foar him as joad net langer koe en er ûnderdûke moast. 

Nei de oarloch wie Poons lange tiid ferbûn oan de harkspulkearn fan de *[[Nederlandse Radio Unie]]* en die er mei yn in pear spylfilms sa as de Frânske film *Le Banquet des Fraudeurs* (1952) en mei byrollen yn *Vier Jongens En Een Jeep* (1955) en *Fietsen Naar De Maan* (1963). Ek spile er wer yn in grut tal stikken op toaniel en op telefyzje. Doe't er wat âlder waard spile er faak de Joadske *schlemiel*, bygelyks Abraham Mossel yn de telefyzjerige *De kleine waarheid*. Doe't er al net folle mear yn it teater te sjen wie, spile er yn 1966 dochs noch in prachtich 50-jierrich jubileum. As Daniel Brozovsky yn *Getrouwd of niet?* fan Kishon spile er syn lêste rol op de planken en op telefyzje yn it stik *De Man Met De Witte Bloem* (1973) ûnder regy fan Willy van Hemert.

Hy krige namme as sjonger troch it yn 1958 mei de doetiids 14-jierrige Oetze Verschoor opnommen liet *De Zuiderzeeballade* (skreaun troch Willy van Hemert). Dêrneist naam er ek duetten op mei Heintje Davids, dêr't *Omdat ik zoveel van je hou* ûnder wie. Fierders hawwe syn platen meast Joadske lietsjes en filmklassikers as *Sally met de roomijskar*.

Poons brocht syn lêste libbensjierren troch yn it fersoargingshûs Amstelhof, dêr't no de Hermitage Amsterdam is. Suver fergetten troch it grutte publyk, krige er dêr út en troch besite fan syn fans, dêr't er tige fan genietsje koe.


Amsterdamse oud-toneelspeler, cabaretier en regisseur Sylvain Poons wordt 21-02 , Bestanddeelnr 931-3244.jpg|Sylvain Poons yn 1981. Marcel Antonisse / Anefo.
Ofbyld:Vertrek van Sylvain Poons-514962.ogv|start=0:03|thumbtime=0:24|thumb|Bioskoopsjoernaal fan novimber 1935. Sylvain Poons reizget mei de trein út Amsterdam wei ôf foar in toernee troch Nederlânsk-Ynje.
Jentje Epeus Cats

Mr. **Jentje Epeus Cats**, (Ljouwert, 27 maart 1793 - dêre, 2 augustus 1853), wie de soan fan Epeus Cats en Anna Reinoudina Manger. Troude op 2 juny 1815 mei Dodonea Jacoba van Bienema ( 3 novimber 1793 - 22 maart 1852), dêr't er twa soannen by hie.

## Libben
Cats studearre fan 1809 - 1813 yn Grins en promovearre dêr ek. Waard yn 1804 ûntfanger fan de registraasje It Hearrenfean en yn 1816 sekretaris fan de gritenij Ljouwerteradiel. Troch de stimhawwenden fan dy gritenij waard er 1 juny 1819 keazen ta lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân. Yn 1829 gie er by de wiziging fan it provinsjaal bestjioer oerienkomstich it keninklik beslút fan 2 augustus 1825 oer nei it kiesdistrikt Burgum. Op 11 july 1829 keas Provinsjale Steaten him ta lid fan Deputearre Steaten en op 8 july 1830 ta lid fan de Twadde Keamer. Troch dy lêste beneaming ferfoelen de beide earste lidmaatskippen.

Cats hie yn de Keamer in soad gesach, hy wie ien fan de tsjinstanners fan de geheimhâlding op finansjeel gebiet. Al op 24 febrewaris 1831 waard er troch de Kening beneamd ta lid fan in kommisje om dy't mei foarstellen komme moast oer grûnwetswersjenning. Troch de loop fan de omstannichheden, dy't de kening hieltiten wer hope joegen op fannijs feriening mei Belgje, is fan dy foarsstellen neat op de hispel komd. Cats hold op 2 juny 1840 yn de Keamer in rede, wêryn't er fan syn belied rekkensskip ôflei.

Wie yn 1834 beneamd ta rjochter yn de rjochtbank fan earste oanlis yn Ljouwert. Op 16 septimber 1838 waard hy beneamd ta riedshear yn it doe oprjochte provinsjaal gerjochtshof fan Fryslân. Omdat hy stadichoan ynseach, dat it keamerlidmaatskip min mei syn amt fan riedshear te kombinearjen wie frege hy yn 1840 ûntslach. Op 21 septimber 1847 waard er fice-presidint fan it gerjochtshof en bleau dit oant syn dea. Op 9 septimber 1848 waard hy noch troch de Fryske Steaten keazen as lid fan de dûbelde Keamer ta beoardieling fan de útstellen ta wiziging fan de grûnwet.

De Bosch Kemper (dl. VII, kol. 696) hat Cats syn neilitten oantekenings brûkt foar syn *Skiednis fan Nederlân fan 1830-1848*.
Hidde fan Cammingha

**Hidde fan Cammingha** wie in Frysk ealman. Hy wie preester yn Dokkum, dêrnei yn Eanjum en úteinlik yn 1483 yn Nijehou yn Ljouwert. 
Hy wie in soan fan Syds fan Cammingha; Evert en Taco fan Cammingha wiene syn bruorren.
  
Hy waard bekend troch it printsje litten fan in samling Aldfryske wetten. Dy ynkunabel is tige seldsum. It plak fan printsjen is ûndúdlik, mooglik Eanjum, Dokkum, Keulen of Leuven. De twadde printinge fan dit wurk is te finen yn Schotanus syn *Beschrijving van de Heerlijkheid van Friesland*, út 1664, de tredde útjefte yn *Oude Friesche Wetten* fan Wierdsma ed Brandsma 1782, de fjirde yn *De Friesische Rechtsquellen van [[Karl von Richthofen|von Richthofen]]* (Berlyn 1840).
European League follybal manlju 2008

De **European League follybal manlju 2008** is de fyfde edysje fan it jierlikse European League follybal. Der dogge njoggen Europeeske lannen mei. De earste omloop waard spile fan 13 juny oant en mei 13 july, de finale waard yn Turkije hâlden op 19 en 20 july. 
Yn de earste omloop wiene de njoggen lannen ûnderferdield yn twa groepen, groep A hie fiif lannen en groep B hie der fjouwer. Yn de earste omloop yn groep A waard der spile yn 5 ferskate omlopen. Yn totaal spile elts lân trijeris tsjin itselde lân. Yn de earste omloop yn groep B waard der spile yn 4 ferskate omlopen. Yn totaal spile elts lân fjouwerris tsjin itselde lân. De beide winners fan de groepen, de bêste nûmer 2 en it gastlân pleatsten har foar de finaleomloop. Yn dit gefal wie Turkije it gastlân, Turkije wie al pleatst foar de finaleomloop, mar wie ek nûmer twa yn groep B. Dêrtroch giene nêst Turkije, Nederlân (winner fan groep A), Dútslân (winner fan groep B) en Slowakije (twadde yn groep A) ek troch nei de finaleomloop. It evenemint wurdt organisearre troch it CEV, it Europeeske follybalbûn.     

## Dielnimmende lannen

## Earste omloop

### Groep A

### Groep B

## Finales
### Kwalifisearre lannen
De folgjende teams binne kwalifisearre foar de finales:
* Slowakije
* Nederlân
* Dútslân
* Turkije (as gastlân)

### Heale finales

### Wedstriid om brûns

### Finale

## Einrangskikking

## Keppeling om utens
* De Webside fan it CEV
Willem Verf

**Willem Verf** (Snits, 17 july 1949) is in Frysk politikus en skriuwer.

Verf waard grutbrocht yn Snits en folge nei it Bogerman Lyceum in oplieding oan de Sosjaal Pedagogyske Oplieding Middelloo yn Amersfoort. Nei syn stúdzje waard er foarmingslieder yn Beetstersweach en sette him mei syn frou nei wenjen yn Ikkerwâld, no Damwâld. Nei funksjes yn it jongerenwurk, de folwoeksene-edukaasje en de arbeidsbemiddeling, waard er yn 1996 direkteur fan de Stichting Help en Wolwêzen Ljouwert (HWL). Hy waard lid fan de Politike Partij Radikalen (PPR) en neidat dy partij opgien wie yn GrienLinks fan dy partij. Fan 1994 oant 2004 wie Verf fraksjefoarsitter fan GrienLinks yn de Provinsjale Steaten fan Fryslân.

Neist syn wurk skreau er Fryske boeken.
 
## Wurk
* 1982 : *It bliuwt pielen* (roman)
* 1983 : *In delgeande tiid* (ferhalebondel)
* 1987 : *Tiid fan libjen* (roman)
* 1993 : *De neisimmernacht fan Sjoerd en Eppy* (novelle: boekewikegeskink)
* 2008 : *It swijen net wurdich* (roman)
* 2013 : *Bûtenman & Bûtenfrou* (roman)
* 2017 : *It sinfol bestean* (roman)
* 2023 : *De wûndere leafde fan Emine en Einte* (roman)
* 2025 : *Leafde yn oarlochstiid* (novelle)

## Prizen
* 1980 : Oanmoedigingspriis Rely Jorritsma Fûns foar manuskript *It bliuwt pielen*
* 1984 : Fedde Schurerpriis foar *In delgeande tiid* en oare plysjeferhalen
Hobbe Baerdt fan Sminia

* Hobbe Baerdt fan Sminia (1655-1721), riedshear fan it Frysk Gerjochtshof
* Hobbe Baerdt fan Sminia (1730-1813), grytman fan Aenjewier en fan Tytsjerksteradiel
* Hobbe Baerdt fan Sminia (1797-1858), grytman fan Tytsjerksteradiel
Slach by Mounesyl

De **slach by Mounesyl** wie in fjildslach yn de Donia-oarloch en fûn plak op freed 11 oktober 1463. It gefjocht hat him ôfspile by de Mounesyl of Molesyl oan de Leppedyk by de rivier de Boarn. Tsjintwurdich stiet op dat stee in âld hûs fan in pleats, mar yn eardere tiden wie der in wetterkearing en besuden derfan wie in kleaster dat it kleaster Ealsum neamd waard. 

## De slach
Yn âlde kroniken is sprake fan in slach dêr't Jancko Douwema him ferskûle yn it kleaster en syn tsjinstanners de Donias fersloech. 

Jancko Douwema dy't him mei syn manlju yn it kleaster ferskûle hie, waard by de Mounesyl oanfallen troch de legermacht fan de Donias. Dy hienen har mei in protte befreone eallju fanút Jirnsum oer de Leppedyk nei it kleaster setten. 

Lykwols die Jancko Douwema hommels in dryste útfal dêr't er syn fijân mei op de ferkearde skonk sette en har op de flecht triuw. Neffens Fryske skiednisskriuwer Thabor foel it oantal slachtoffers hiel bot mei, mar 7 knechten en ien haadling skeat it libben derby yn.
Hero Galama

**Hero Galama** (? - 1680) wie boekdrukker fan de Admiraliteit en de stêd Harns fan 1660 oant 1678.

Doe't yn 1657 de twadde útjefte fan de dichtbondel *Klioos Kraam* ferskynde, wie hy noch net sa âld, omt de dichter Jacob Lescaille (1611–1679) him dêryn noch in jongeling neamt. Hy wie in Frysk ealman, kommend út in âld laach, mar hy hantearre it ridderswurd fan syn foarâlden sa leaf net as de parse. As drukker makke hy him fertsjinstlik troch de folsleine útjefte yn 4o fan Jan de Brune de Jonge syn *Wetsteen der vernuften* yn 1672, neidat hy al trije eardere mar minder folsleine útjeften (1661 yn 8o, 1665 yn 4o, 1668 yn 4o) besoarge hie. 

Gysbert Japiks fan Boalsert neamde him syn freon. En hy is faaks de ienige, dy't Gysbert yn it iepenbier lof taswaaid hat, nammentlik yn in fers, dat te finen is yn *Uytgelesene Engelsche Boetpredikatien* (Boalsert 1661) III. Hy waard beïerige foar de toer yn Harns, dêr't as grêfskrift te lêzen stie: *De drukker Galama tot rust koos deze sté. Hij minde vrijheid, kunst, gerechtigheid en vré*.
Hobbe Baerdt fan Sminia (1655-1721)

**Hobbe Baerdt fan Sminia** (22 augustus 1655 - Ljouwert, 23 oktober 1721) wie riedshear en presidint-riedshear fan it gerjochtshof fan Fryslân yn Ljouwert. 

Fan Sminia wie in soan fan de riedshear Jetze fan Sminia en fan Anna Maria fan Baerdt. Hy wie sekretaris fan de gritenij Stellingwerf-Westein. Yn 1679 waard hy troch it goa Sânwâlden keazen ta riedshear yn it Hof fan Fryslân. Nettsjinsteande dat der protesten út Eastergoa wiene, bleau syn beneaming hanthavene. Hy die dit amt hast 42 jier. De lêste seis jier wie hy teffens presidint fan it.

Fan Sminia hat trije kear troud west. Op 2 jannewaris 1678 boaske hy yn Frjentsjer mei Tetje Gerroltsma. Op 17 april 1692 boaske hy yn Aldegea mei Catharina fan Haersma. Syn tredde houlik sluet hy op 3 april 1701 yn Ryptsjerk mei Ida Margaretha fan Rhala. Hy hie yn totaal njoggen bern. Fan Sminia wie yn 1697 de ien nei rykste Fries mei in rûsd fermogen fan 450.000 gûne. Yn 1706 kocht hy it grytmanskip fan Hinnaarderadiel foar 38.000 gûne fan Edzard fan Grovestins foar syn soan Idzard út syn earste houlik.

Fan Sminia kocht yn 1681 de stins De Klinze, ek *oppe Clincke* neamd, yn Aldtsjerk. Oant 1966 hawwwe syn neisieten dizze stins bewenne.
Michel Noë

**Michel Noë** (Orleans, Frankryk) wie nei 1650 foarsjonger yn de Waalske tsjerke te Ljouwert; ek wie er graveur en dichter yn it Frânsk. Hy waard as boarger fan Ljouwert ynskreaun yn 1665.

## Wurk
* *Plusieurs énigmes ou descriptions énigmatiques* (Ljouwert by H. Rintjes, 1684), dêr't er ek de titelplaat foar makke. 
* *Het sleuteltje der Franse tael* (1676).
Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen

**[[Atletyk]]** is ien fan de sporten dy’t op it programma fan de Paralympyske Spullen steane. De sport is tagonklik foar sporters mei in lichaamlike beheining.

## Skiednis
Atletyk stiet sûnt de earste Paralympyske Spullen (1960) op it programma. By de earste edysje waard er sporten yn 5 dissiplines yn 3 klassen. Yn 2008 wiene der alve dissiplines by de Manlju en sân by de Froulju. 

## Materiaal
It is atleten tastien om spesifike helpmiddels te brûken. Dy moatte dan wol foldwaan oan de easken dy’t troch it YPK steld binne.
* Wheeler Rolstoel; Spesjale race-rolstuollen wurde brûkt foar de rinûnderdielen
* Protezen; fuotprotezes binne by de baanûnderdielen ferplichte, by de fjildûnderdielen opsjoneel.
* Tou wurdt brûkt om de fisueel beheinde rinners fêst te meitsjen oan har foarrinner by de rinûnderdielen.
* Akoestyske helpmiddels as in assistint binne tastien foar fisueel beheinde atleten ter yndikaasje fan de ôfsetlokaasje by de springûnderdielen en de smytsône by de smytûnderdielen.

## Klasifikaasje
Sporters wurde klassifisearre ôfhinklik fan har funksjonele mooglikheden om in bepaalde slach út te fieren. Dat klassifikaasjesysteem makket it mooglik dat sporters mei inselde beheining mei inoar stride kinne.

De hjoeddeistige klassifikaasje is sûnt Sydney 2000  as folgjende yndield:
* 11–13: atleten mei in fisuele beheining
* 20: atleten mei in ferstanlike Beheining (Sûnt Sydney 2000 net mear aktyf by de Paralympics)
* 32–38: atleten mei in harsenferlamming: 32-34: rôlstoel; 35-38: rinnend
* 40–46: atleten mei in amputaasje en sporters mei beheinings dy’t net by in oare kategory hearre; wêrrûnder atleten mei dwerchgroei, multiple sclerose as ôfwikingen aan de ledematen bygelyks feroarsake troch softenon.
*51–54: atleten yn in rolstoel feroarsake troch ferlamming fan de ûnderste ledematen bygelyks troch Iepen Rêch, in Dwerslesy as amputaasje.

De klassen wurde sûnt Atlanta 1996 foarôfgien troch in letter "T" (baan), "F" (field) as "P" (mearkamp).

## Dissiplines
Der binne op de Paralympyske Simmerspullen by it Atletyk troch de jierren hinne ferskeidene en somtiden bysûndere dissiplines beoefene. Hjoed de dei binne de dissiplines gelyk oan dy fan de reguliere Atletyk.

*Sûnt 1968 heart de dissipline Rolstoel Estafette binnen de dissipline estafette, en sûnt 1976 heart de dissipline wheelen binnen de rindissiplines: Hurdrinne en maraton. Tsjintwurdich bekend as de klassen 51 t/m 54.

## Sjoch ek
*Atletyk op de Olympyske Simmerspullen

## Keppeling op utens
* Atletyk op de side fan it Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen 1960

De **[[Paralympyske Simmerspullen 1960|Ie Paralympyske Simmerspullen]]** waarden yn 1960 flak nei de  Olympyske Simmerspullen yn it Italjaanske Rome hâlden.

## Manlju
### Kegelsmite

### Spearsmite

### Fiifkamp

### Presyzje Spearsmite

### Kûgelstjitten

## Froulju
### Kegelsmite

### Spearsmite

### Presyzje Spearsmite

### Kûgelstjitten
Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen 2008

De **[[Paralympyske Simmerspullen 2008|XIIIe Paralympyske Simmerspullen]]** hiene plak yn Peking, de haadstêd fan de folksrepublyk Sina.

## Manlju
### Estafette

### Hurdrinne

#### 100 m

#### 200 m

#### 400 m

#### 800 m

#### 1500 m

#### 5000 m

#### 10.000 m

### Kegelsmite

### Diskussmite

### Heechspringe

### Spearsmite

### Fierspringe

### Maraton

### Fiifkamp

### Kûgelstjitte

### Hink-stap-springe

## Froulju

### Estafette

### Hurdrinne

#### 100 m

#### 200 m

#### 400 m

#### 800 m

#### 1500 m

#### 5000 m

### Diskussmite

### Spearsmite

### Fierspringe

### Maraton

### Kûgelstjitte

## Keppeling om utens
* Atletyk op de  ofilsjeelje webside fan de Paralympyske Simmerspullen yn Peking 2008
Rebec

De **rebec** (soms **rebeck** of oare ôfwikende staverings) is in mei in strykstôk bespylber strykynstrumint. Yn de meast bekende foarm hat de rebec trije snaren en wurdt op de earm, op de knibbel rêstend of dêrtusken klamme, ûnder it kin (as in fioele) bespile.
 
## Oarsprong
De rebec waard ûntwikkele yn de Midsiuwen en wie tige populêr yn de 15e en 16e iuw. It is in Europeesk ynstrumint, mar nei alle gedachten ûntwikkele út de Arabyske rebab. De rebec waard foar it earst neamd as ynstrumint yn de 14e iuw, hoewol't in derop lykjend ynstrumint al bespile waard om de 10e iuw hinne.


Ofbyld:One-string rebec, MfM.Uni-Leipzig.jpg|Rebec mei ien snaar
Ofbyld:Rabelista.jpg|In rebecspiler yn Kantaabrje, Noard-Spanje


## Sjoch ek
* Kemenche: in soarte rebec út it Swarte Seegebiet om Lyts-Aazje.
* Kamencheh: in fjouwersnarich ynstrumint besibbe oan de kemenche.
* Dramyin: in folksmuzykynsrtrumint út de streek fan de Himalaya.
* Gadulka: in Bulgaarsk strykynstrumint dat grif ôfstammet fan de rebec.

## Keppeling om utens
* De Rebec – Koarte skiednis fan de rebec, mei lûdsfoarbyld. 
* De Rebec Pagina – Oarsprong, morfology bou en lûdsffoarbyld.
* Tenor rebec foto
Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen 1964

De **[[Paralympyske Simmerspullen 1964|IIe Paralympyske Simmerspullen]]** waarden yn 1964 hâlden yn it Japanske Tokio.

## Manlju
### Kegelsmite

### Diskussmite

### Spearsmite

### Fiifkamp

### Kûgelstjitte

### Slalom

### Wheelen

### Rôlstoel Estafette

## Froulju
### Kegelsmite

### Diskussmite

### Spearsmite

### Kûgelstjitte

### Slalom

### Wheelen
Strykstôk

In **strykstôk** is in konstruksje dêr't de snaren fan in strykynstrumint mei yn trilling brocht wurde. Dizze trilling produsearret in klank sadat in yn muzyk brûkber lûd ûntstiet.

In **strykstôk** is ek de stôk dêr't in maatfet foar drûge stoffen mei ôfstrutsen wurdt; troch it earst mei in kop derop te foljen en dêrnei ôf te striken is it presys fol. Dit is de strykstôk dêr't, nei de siswize, in soad oan hingjen bliuwt.
PC 1975

De **[[PC]] fan [[1975]]** waard op woansdei 30 july ferkeatst. De 122ste edysje waard wûn troch it partoer fan Johan van Seijst fan Drachten, Klaas van Wieren fan Berltsum en Piet Jetze Faber fan Stiens.

## Ferrin
De striid wie in heale oere te let begûn, om't it perk ferkeard lein wie, dêr't de perkspylders troch tsjin sinne en wyn yn spylje moasten. Letter moast troch feroare fan de loft it perk nochris ferlei wurde. De finale waard ferkeatst tusken de partoeren fan Piet de Jong, Johan Halbesma en André Roosenburg en fan Johan van Seijst, Klaas van Wieren en Piet Jetze Faber. It lêstneamde partoer wûn; in oerwinning dêr't alle trije tige wiis mei wienen. Johan van Seijst waard keazen ta kening.

## Fiifhûndert gûne
In Frjentsjerter juwelier hie tasein de winner elts fiifhûndert gûne te jaan, mar yn de finale hienen de spylders dêr net om spile. De beide partoeren hienen yn it foar al ôfpraat it jild trijehûndert om twahûndert te ferpartsjen.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen 1968

De **[[Paralympyske Simmerspullen 1968|IIIe Paralympyske Simmerspullen]]** waarden yn 1968 hâlden yn Tel Aviv, Israel.

## Manlju
### Estafette

### Wheelen

#### 100 m

#### 60 m

### Kegelsmite

### Diskussmite

### Spearsmite

### Fiifkamp

### Presyzje Spearsmite

### Kûgelstjitte

### Slalom

## Froulju

### Estafette

### Wheelen

#### 60 m

#### 60 m (2)

### Kegelsmite

### Diskussmite

### Spearsmite

### Fiifkamp

### Presyzje Spearsmite

### Kûgelstjitte

### Slalom
Lânboukrisis fan 1880

De **lânboukrisis fan 1880** wie in ekonomyske depresje dy't late ta swierrichheden yn de agraryske sektor, dêr't ek Fryslân tige fan te lijen hân hat.

## Ynlieding
De resinte skiednis hat feitlik trije lânbouwkrisissen (tenei L. neamd) kend. De earste L. wie fan 1818 oant 1825, mar dy hie foar Fryslân noch net folle te betsjutten, om't men doe noch net sa bot op de wrâldmerk oriïntearre wie en ek spesjalisaasje wie noch gjin sprake fan. De twadde L. fan 1878 oant 1895 hat djippe wûnen slein en grutte feroaringen feroarsake yn sosjaal-ekonomyske ferhâldingen. De tredde L. dy’t fan 1929 oant 1940 duorre, hie teffens slimme gefolgen en wie anneks mei de *beurskrach* fan 1929.

## Oarsaken en gefolgen yn 't generaal
De **lânboukrisis fan 1880** ûntstie as gefolch fan de ymport fan nôt en oare lânbouprodukten út de FS en Kanada wêrtroch de prizen fan lânbouprodukten slim sakken. Boeren dy't oerlibje woenen, moasten effisjinter produsearje. Om mei minder arbeiders ta te kinnen en sa op leankosten te besparjen, skaften grutte boeren lânboumasines oan, sa as sie-, mean- en terskmasines. Dizze meganisearring hie fan gefolgen dat de wurkgelegenheid tebekrûn.

Minsken sochten mear as earder wurk yn de stêd, dêr't tsjinstesektor him útwreide. Der wienen hieltyd mear minsken nedich foar iepenbiere tsjinsten sa as plysje, posterijen en iepenbier ferfier, de sûnenssoarch en it ûnderwiis, mar ek foar kommersjele tsjinsten sa as winkels, fersekeringsmaatskippijen en banken. Troch al dy faktoaren waarden yndustry en tsjinstesektor hieltyd wichtiger foar de wurkgelegenheid.

Dizze ûntjouwingen fregen oar ûnderwiis, allinne legere skoalle foldie faak net mear. De doe al besteande Hegere Boargerskoalle (HBS) koe him sa mear ûntjaan. It gymnasium wie fral in tarieding op de universiteit en wie net rjochte op de praktyk.

## Yn Fryslân
Yn 1878 wie de Fryske agraryske sektor wilens yn kontakt rekke mei de wrâldmerk en hie him frijwat iensidich talein op bûterhannel mei it Feriene Keninkryk; it soe bliken dwaan dat dy iensidigens funest wie. Foaral de boeren op de klaai, dy't in protte ynvestearre hienen en foar elkoar boarch stienen, waarden swier rekke; it iene fallisemint brocht sa it oare mei. De wurkleazens koe yn Fryslân noch wol wat opfongen wurde troch de ferfeaningen.

Der ûntstie ferearming yn ferskate lagen fan de befolking. Arbeiders fûnen in útlitklep yn it opkommend sosjalisme. De oerheid hie noch gjin ynstruminten om de boeren te stypjen, dat kaam earst nei de tredde krisis, mar de krisis fan 1880 hat dat yn begjinsel wol mooglik makke. Yn dy tiid waard nammentlik in begjin makke mei in protte foarsjennings fanwege it regear, sa as lânboukredyt, -ûnderwiis, -foarljochting, -keurings en in departemintale stêf. Teffens feroare de polityk fan de Fryske Maatskippij fan Lânbou fan teory nei de die: de boeren waard leard om ferâldere bedriuwstradysjes los te litten en it kontakt mei de oerheid smiet mear op. De L. fan 1880 sette ek noch in spesjaal stimpel op de Fryske ferhâldingen mei't boeren, faak twongen út need, it sochten by de lânboukoöperaasje.
Arent fan Haersma (1645-1709)

**Arent Arnoldus fan Haersma** (Aldegea, 1645- dêre, 1709), wie grytman fan Smellingerlân. 

Hy is de soan fan Aulus fan Haersma (1611-1669) en Catharina fan Scheltinga. Hy folge syn heit op yn meardere betrekkingen en amten. Troude op 2 oktober 1664 yn Goutum mei Aurelia fan Glinstra (* 1645 - Aldegea 1707, dochter fan Eelco en Lucia fan Bouricius). Se hienen fiif bern, dêr't Hector Livius fan Haersma (1673-1720) ien fan wie.

Neist it grytmanskip beklaaide Fan Haersma in tal oare amten. Sa wie er kommittearre fan de Admiraliteit op de Maze, lid fan Deputearre Steaten fan Fryslân en kommittearre yn de Ried fan Steat. Yn 1694 die Fan Haersma ôfstân fan it amt fan grytman foar syn soan Aulus.


Kaart van de grietenij Smallingerland De grietenie van Smallinger landt (titel op object), RP-P-AO-2-21A-9.jpg|Kaart fan de gritenij Smellingerlân út 1664 mei lofstboppe yn de cartouche *d'E. Heer Arent van Haarsma* neamd as grytman. 
Groot Haersma State.jpg|Grut Haersma State yn Aldegea.
Aulus fan Haersma (1611-1669)

**Aulus fan Haersma** (?, 1611 - Aldegea, 18 juny 1669) wie grytman fan Smellingerlân tusken 1637 - 1660.
 
Soan fan Arent Eerckes fan Haersma en Hylke fan Harckema Aulusdochter (* 1611). Troude op 12 febrewaris 1637 mei Catharina fan Scheltinga († Aldegea, 29 septimber 1652). Catharina wie de dochter fan Mr. Livius en Anna de Blocq. Se hienen fiif bern, wêrfan Arent fan Haersma (1645-1709) de âldste wie.

Wie neist grytman ek folmachtige op de lândei en deputearre fan Fryslân. Ek wied er kommittearre fan der provinsjale rekkenkeamer, lid fan de ried fan de admiraliteit op de Maas, kommissaris by de synoade op It Hearrenfean en Dokkum. 

Stoar op Heremastate yn Aldegea (Smellingerlân) en waard dêr te hôf brocht.
Suffridus Hania

**Suffridus Hania** (? - 7 april 1630) wie in rjochtsgelearde. Soan fan Galo Hania (of Hannia) en Saeck Rinia. Ut syn houlik mei Margrieth fan Arentsma waarden acht bern berne.

Suffridus wie ien fan de earste learlingen fan Henricus Schotanus, de earste rjochtslearaar oan de Fryske hegeskoalle fan Frjentsjer. Syn rjochtskennis is troch professor Marcus Lycklama huldige. Op 9 desimber 1590 waard hy ynskreaun as abbekaat oan it Hof fan Fryslân en op 10 maaie waard er oansteld as riedshear fan it Hof. Yn 1626 waard hy kurator fan de Akademy.
Toan

* toan (lûd), in lûd fan in bepaalde toanhichte
* toan (muzyk), in lûd as ûnderdiel fan in wize of de notaasje fan in lûd, ofwol muzyknoat
* herttoan, it lûd dat makke wurdt troch it sluten fan de kleppen yn it hert
* toanwearde, in karakterisearring fan de kleurskakearrings yn in keunstwurk of gebou, bygelyks: "in lichte toanwearde"
Hugenoaten

**Hugenoaten** is de namme dy't yn de 16e en 17e iuw yn Frankryk jûn waard oan protestanten. De komôf fan it wurd is ûndúdlik. Mooglik ferwiist it nei Besançon Hugues, de lieder fan in revolúsje yn Genêve, of is it in ferbastering fan it wurd "Eidgenossen" dat it net-Frânske karakter fan it protestantisme beklamje wol. It wurd kin ek komme fan 'le Hugon', dat *kweade geast* betsjut. De katoliken brûkten de term 'hugenoaten' as skelnamme. Letter namen de protestanten yn Frankryk dizze term oer.

## Skiednis
De Hugenoaten wiene de Frânkse oanhingers fan Calvijn. Yn it katolike Frankryk kaam it sûnt 1562 ta bluodderige godstsjinstoarloggen, dêr't in protte Hugenoaten by fermoarde waarden. Benammen de Bartholomeüsnacht yn 1572 koste in soad Hugenoaten it libben. De fyfde hillige oarloch tsjin de Hugenoaten begûn op 23 febrewaris 1574, de ferfolging duorre oant 1598. Yn dat jier furdige kening Hindrik IV it 'Edikt fan Nantes' út, dat oan de Hugenoaten frijheid fan religy takende. Hindrik IV hie sels ea Hugenoat west, mar hie him, om de troan bestige te kinnen, bekeard ta it katolike leauwe. Nettsjinsteande de frijheid fan leauwe waard it net feilich foar de Hugenoaten yn Frankryk. Om 1660 hinne beslueten hieltiten mear Hugenoaten Frankryk te ûntflechtsjen. Doe't yn 1685 kening Loadewyk XIV in ein makke oan it Edikt fan Nantes, waarden de Hugenoaten yn Frankryk foar altyd ta net-winske persoanen ferklearre.

## Keppeling om utens
* Histoarje hugenoaten
Edikt fan Nantes

It **[[Edikt]] fan Nantes** waard op 13 april 1598 útfeardige troch de Frânske kening Hindrik IV. De hugenoten krigen rjochten op útoefening fan harren leauwe en garnizoensrjocht yn in pear Súd-Frânske stêden. Dat makke ûnderdiel út fan de polityk fan Hindrik IV om de godstsjinstige twisten yn Frankryk te beëinigjen.

De foarnaamste bepalings wiene:
* gewissefrijheid yn heul Frankryk; 
* it rjocht godstsjinstoefeningen te hâlden yn de al hjirfoar foar brûkte tsjerken, yn kastielen fan protestantske eallju en yn ien stêd it distrikt, útsein Parys; 
* folsleine boargerrjochten: frije hannel, erfrjocht, tagong ta amten, ûnderwiisynstellings; 
* it besetten fan de helte fan de sitten yn de hannelskeamers; 
* it rjocht fan it lizzen fan in troch de kening beleane garnisoen en it hâlden fan synoades yn in hûnderttal feilichheidsplakken.

It edikt soarge yndie foar de winske frede in pear desennia lang, oant Richelieu de Hugenoaten yn 1629 harren rjochten wer ôfnaam. Loadewyk XIV, dy't mei it âlder wurden hieltiten devoater katolyk waard, luts it edikt yn 1685, ûndanks de protesten fan syn bychtheit François d'Aix de La Chaise, definityf yn, wêrnei't 50 000 Hugenoaten nei Nederlân, Ingelân en de Kanaaleilannen ta flechten. Nei it ynlûken fan it Edikt fan Nantes yn oktober 1685, hjit it formeel Edikt fan Fontainebleau.
Cornelis Scheltinga van Heemstra

**Cornelis Scheltinga baron van Heemstra** (Oentsjerk (op Heemstrastate), 16 maart 1767 - dêre 30 jannewaris 1820) wie steatelid, maire en legerkapitein. 

Cornelis wie de soan fan Schelte en Wiskje van Scheltinga. Hy troude op 7 septimber 1795 yn Ljouwert mei Anna Agatha Geertruida van Sixma (Ljouwert, 19 febrewaris 1777 - dêre, 20 febrewaris 1855), in dochter fan Age Tjepke Ruurd Sixma en fan Albertine du Tour). Fan harren tsien bern heakke syn soan Age Tjepke Ruurd de namme fan de útstoarne famylje Sixma oan syn namme ta.

Hy gie yn militêre tsjinst en die yn de rang fan kapitein mei oan de fjildtochten tsjin de Frânsken. Letter waard hy maire fan Oentsjerk en dêrnei milysje-kommissaris yn Fryslân en lid fan Provinsjale Steaten fan Fryslân.
Sytze Willems Schippers

**Sytze Willems Schippers** (Sint Omer - Boalsert, 1823) wie in rektor yn Boalsert.

Waard oplaat troch de Ljouwerter rektor Valentinus Slothouwer. Hy liet him op 18 septimber 1810 ynskriuwe as studint oan de hegeskoalle yn Grins. Op 28 april 1818 promovearre er dêr yn de Letteren op in proefskrift *Observationes criticae in Propertii I, IV* (Grins, 1818). Hy waard rektor oan de Latynske skoalle yn Boalsert, dêr't hy oant syn dea ta wurke hat.
Harmen fan Idsinga

**Harmen fan Idsinga** (1638 - 3 novimber 1698) wie abbekaat en assessor by it kriichsgerjocht. 

Hy wie in soan fan Alef fan Idsinga, dy't ûnder oaren boargemaster fan Dokkum west hat en Titia Belderbeek. Hy wie troud mei Rienck fan Hettinga, dy't him trije bern skonk. Beide lizze op it tsjerkhôf yn Hantum.

Harmen fan Idsinga waard 23 septimber 1664 abbekaat, dêrnei assessor by it kriichsgerjocht. Op 20 oktober 1671 waard him tastien om yn dy funksje mei jonkhear Willem fan Haren nei de ambassade yn Sweden ta te gean. Letter waard hy ûntfanger fan de liifrinten (23 juny 1677). Op 21 febrewaris 1679 waard hy beneamd ta riedshear oan it Hof ynstee fan Binnert Heringa fan Grovestins, dy't grytman waard. Yn 1698 betanke er foar it lidmaatskip fan it Hof.
Hertz

* Heinrich Hertz, natuerkundige
* Hertz (ienheid), nei him neamde ienheid (Hz)
* Hertz (producer), artystenamme fan de Sweedske housemuzikant en -producer Pierre Jerksten
Lút

De **lút** is een snaarynstrumint, dat mei de fingers bespile wurdt.

## Beskriuwing
De lút is ûntwikkele út it fan oarsprong Arabyske en Perzyske snaarynstrumint Ud en wie yn it Europa fan de lette midsiuwen, de renêssânse en de Barok tige populêr. Foarrinners fan de lút waarden al yn it Alde-Egypte brûkt. 

De namme fan it ynstrumint komt fan it Arabyske "al ud", dat *it hout* of *it stokje* betsjut. De beneamingen yn hast alle Europeeske talen binne ôflaat fan dizze oarspronklike namme (fergelykje bygelyks de: *Laute*, en: *lute*, fr: *luth*, hu: *lant*, it: *liuto*, pl: *lutnia* en es: *laud*). It ynstrumint is yn Europa en it Midden-Easten ferspraat troch de Moaren op it Ibearysk Skiereilân en troch dielnimmers oan de ferskillende krústochten.

Yn Europa krige de lút der in tal snaren by. Ek krige it ynstrumint fretten, sadat it spyljen fan akkoarden makliker makke waard (mar it meitsjen fan de Arabyske mikrotoanen net mear mooglik wie). Sûnt ± 1500 makke de lút in grutte bloei troch en waard der in soad muzyk foar komponearre. Bekende komponisten binne Francesco da Milano (1497-1543), John Dowland (1562-1626), ferskate leden fan de Gautier-dynasty (1575-1672) en Sylvius Leopold Weiss (1686-1750). Yn de Nederlannen wienen Joachim van den Hove (1567-1620) en Nicolaes Vallet (±1583-±1645) de wichtichste komponisten.

De lút hat in bol klanklichem, yn de foarm fan in oerlâns trochsnien aai, en in koarte brede hals dy't fêstsit oan it smelle ein fan it klanklichem. De stimknoppen binne yn in meast efteroerknikte knoppekast oanbrocht. De brûkte materialen binne tige tin en sadwaande is it ynstrumint kwetsber. In renêssânse- of baroklút yn net-restaurearre, spylbere steat is in selsumheid.

## Dûbelkoarich
De lút is in ien- of dûbelkoarich snaarynstrumint. De snaren wurde yn pearen, "koaren" neamd, oanslein. De snaren fan in koar binne lykstimmich of ferskille ien oktaaf. It heechste koar (*chanterelle* neamd) bestiet meast út ien snaar. In midsiuwske lút hat fjouwer koaren. Yn de renêssânse rûn it oantal op oant tsien om yn de barok út te kommen op trettjin (de teorbe hie der oant fjirtjin).

## Bekende lútspilers of lutisten
* Jan Akkerman (1946)
* Robert Barto
* Paul Beier
* Julian Bream (1933)
* Willem Cornelisz. van Duyvenbode (1542-1616)
* Jacopo Gianninoto
* Edin Karamazov (1965)
* Massimo Lonardi (1953)
* Robert MacKillop (1959)
* Nicholas McCarthy (1974)
* Ugo Nastrucci (1953)
* Michiel Niessen (1963)
* Nigel North (1954)
* Paul O'Dette (1954)
* Sigrun Richter
* Shigeo Mito (1954)
* Lex van Sante (1951)
* Hopkinson Smith (1946)
* Sting (1951)
* Jozef van Wissem (1962)

## Besibbe ynstruminten
* aartslút of arciliuto
* biwa (Japanske lút)
* colascione
* liuto attiorbato 
* mandoline (út Napels)
* pipa (Sineeske lút)
* saz
* theorbe (baroklút mei ferlinge hals en twa knoppekasten yn elkoars ferlingde)
* ud (Arabyske lút)
* gambus (Maleisyske lút, fretleas)
Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen 1996

De **[[Paralympyske Simmerspullen 1996|Xe Paralympyske Simmerspullen]]** waarden yn 1996 yn Atlanta, yn de Feriene Steaten hâlden.

## Manlju
### Estafette

### Hurdrinne
#### 100 m

#### 200 m

#### 400 m

#### 800 m

#### 1500 m

#### 5000 m

#### 10.000 m

### Kegelsmite

### Diskussmite

### Heechspringe

### Spearsmite

### Fierspringe

### Maraton

### Fiifkamp

### Kûgelstjitte

### Hink-stap-springe

## Froulju

### Hurdrinne

#### 100 m

#### 200 m

#### 400 m

#### 800 m

#### 1500 m

#### 3000 m

#### 5000 m

#### 10.000 m

### Diskussmite

### Spearsmite

### Fierspringe

### Maraton

### Fiifkamp

### Kûgelstjitte
Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen 1972

De **[[Paralympyske Simmerspullen 1972|Ve Paralympyske Simmerspullen]]** waarden yn 1972 hâlden yn Heidelberch, West-Dútslân.

## Manlju
### Estafette

### Wheelen

#### 60 m

#### 100 m

### Diskussmite

### Spearsmite

### Fiifkamp

### Presyzje Spearsmite

### Kûgelstjitte

### Slalom

## Froulju

### Estafette

### Wheelen

#### 60 m

### Diskussmite

### Spearsmite

### Fiifkamp

### Presyzje Spearsmite

### Kûgelstjitte

### Slalom
Norfolk (greefskip)

**Norfolk** is in greefskip yn de Ingelske regio East-Ingelân, dat nei alle gedachten oprjochte is yn 'e 10e iuw. It telt 816.500 ynwenners en it oerflak berint 5370,9 km². Greefskipshaadstêd is Norwich.

Norfolk is in greefskip yn it histoarysk East Anglia.

Norfolk is ek de titel fan in Ingelske hartoch. De bekendste hartoch wie Thomas Howard fan Norfolk (1473-1554) dy't by kening Hendrik VIII yn ûngenede foel. Hendrik stoar lykwols deis foar't er it deafonnis ûndertekenje soe.

## Demografy
Fan de befolking is 20,0 % âlder as 65 jier. De wurkleazens berint 3,0 % fan de beropsbefolking (sifers folkstelling 2001). It oantal ynwenners is tanaam fan sa'n 754.300 yn 1991 nei 796.728 yn 2001.

Yn 2001:
* Blank: 98,5 %
* Kristen: 74,0 %
* Hindoe: 0,1 %
* Moslim: 0,3 %
* Gjin religy: 16,8 %

## Distrikten

## Plakken
* Aylsham
* Downham Market
* Fakenham
* Holt
* Norwich
* Swaffham
* Thetford
* Wroxham
* Wymondham


Ofbyld:ElmHill.jpg|*De histoaryske binnenstêd fan Norwich*
Ofbyld:Wells-next-the-Sea 1.jpg|*Wells-next-the-Sea*.
Ofbyld:The Wensum under trees.JPG|*Rivier de Wensum, Norwich*.
Ofbyld:Peddars_Way_-_Holkham_Bay.jpg|*Strân by [[Holkham Bay]]*


## Sjoch ek
* The Wash
The Wash

**The Wash** is in estuarium en baai oan de eastkust fan Ingelân. It leit noardwestlik fan Norfolk en súdeastlik fan Lincolnshire. It is ien fan de grutste estuariums fan it Feriene Keninkryk. De rivieren de Witham, Welland, Nene en de Great Ouse komme yn The Wash út.

## Geografy
The Wash is in hast fjouwerkante ynholte oan de Ingelske Noardseekust, mei trije rûchwei rjochte ouwers fan sa'n 25 kilometer, dy't hast heaks op elkoar steane. De eastigge fan The Wash leit hielendal yn Norfolk en rint fan Hunstanton yn it noarden nei de mûning fan de Great Ouse by King's Lynn yn it suden. De westouwer rint fan Gibraltar Point yn it noarden oant de mûningen fan de Witham en de Welland yn it suden, allebeide yn Lincolnshire. De súdouwer ferbynt de boppe neamde riviermûningen, en healweis leit de mûning fan de rivier de Nene.

It lân oan The Wash, The Fens is flak, leit leech en is faak sompich. Troch sedimintaasje en lânoanwinning hat de kustline fan The Wash troch de tiid hinne in protte feroarings ûndergien. Mear as ien plak, dy't earder oan de kust leinen, bygelyks King's Lynn, lizze no it lân yn.

The Wash is tige ûndjip en hat ferskate sânbanken, sa as de *Breast Sand*, *Bulldog Sand*, *Roger Sand* en *Old South Sand*, dy't by leechwetter drûch komme te lizzen, fral oan de súdouwer, dat it befarren fan The Wash is riskant. In fjoertoer jout de tagong fan it *Lynn Channel* oan; it iennichste feilige farwetter fan de Noardsee nei de súdkust fan The Wash.

## Leginde
Neffens de leginde soe kening Jan fan Ingelân hjir de doetiidske Ingelske kroanjuwielen ferlern hawwe; sa is it segje *King John lost his clothes in the wash* ûntstien (Frysk: 'Kening Jan is syn klean yn de wask kwytrekke').


Ofbyld:The Wash, Heacham beach.jpg|*The Wash fan it strân ôf sjoen by [[Heacham]] yn Norfolk*
Ofbyld:Snettisham-jetty.JPG|*De pier yn it fûgelreservaat [[RSPB Snettisham|Snettisham]]*
Ofbyld:Snettishamroost 2590.jpg|*Fûgels op sânbanken yn The Wash*


## Keppelings om utens
* Heechwetter warskôging 
* Fenland oan de grins fan The Wash
Frâns fan Eysinga (1545-1603)

**Frans fan Eysinga**, (± 1545 - Wurdum, 16 maaie 1603), wie jurist.

Frâns wie de soan fan Aede en fan Tiedt Juckema. Jurist fan namme en hearde lykas syn bruorren ta it Ferbûn fan Eallju. Yn 1567 flechte hy; waard yndage en it jier dêrop band. Yn 1578 waard hy riedshear yn it Hof fan Fryslân, yn 1602 presidearjende ried. Yn 1582 trede hy neist de destiidske foarsitter fan it hof, Hessel Aysma, as bemiddeler op tusken de stêden en de trije kertieren Eastergoa, Westergoa en Sânwâlden.

Frans fan Eysinga troude trije kear: earst mei Lisck fan Jousma († Wurdum 1564); doe mei Lisck fan Waltinga († yn april 1582) en dêrnei mei Riem fan Galama (1535-1625). Ut it earste houlik kamen Aede en Juw (of Julius).
Isabella, grevinne fan Gloucester

**Isabella, grevinne fan Gloucester ** (sa. 1173 - 14 oktober 1217) wie in dochter fan Willem fan Gloucester en Hawise. Sy boaske yn 1189 oan de Ingelske kening Jan sûnder Lân, mar doe't bliken die dat hja gjin bern krije koe, liet Jan yn 1199 it houlik troch paus Bonifatius VIII fanwege besibbenens net trochgean. Beide wienen neisieten fan Hendrik I fan Ingelân.

Yn 1216 troude hja op 'en nij mei Geoffrey FitzGeoffrey fan Mandeville, 2e greve fan Esseks (-1216), en nei syn ferstjerren mei Hugh de Burg, de lettere greve fan Kent.

## Keppeling om utens
* Persoansfeiten op ''www.thepeerage.com'' 

## Literatuer
* , *Isabella, suo jure countess of Gloucester (s.1160–1217)*, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online-edysje, oktober 2005 hjir
Tektonyk

**Tektonyk** (fan it Gryksk *tektonikós*: bouwurk) is it gehiel oan bewegings en ferfoarmings (lykas breuken en ploaien) yn it fêste oerflak fan in planeet (de koarste). De term wurdt ek brûkt foar it fakgebiet binnen de geology dat dit proses bestudearret.

Tektonyk bestudearret de prosessen, meganismen en krêften dy't laat hawwe ta ferfoarmings yn de koarste. De bestudearring fan de ferfoarming sels falt ûnder de strukturele geology. De natuerkundige eftergrûn fan tektonyk wurdt bestudearre troch de kontinuümmeganika.

Sûnt de jierren sechtich wurde op Ierde de measte tektonyske ferskynsels ferklearre mei de teory fan de platentektonyk. Op oare himellichems yn ús sinnestelsel komt dit net foar en wurde ferfoarmings fan de planeetkoarste mei oare meganismen ferklearre.

## Sjoch ek
* Ierdkoarste
* Strukturele geology
* Planetology
Belfast (betsjuttingsside)

"**Belfast**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

*Belfast (Noard-Ierlân), in stêd yn Noard-Ierlân
*Belfast (dialekt), it dialekt dat yn it Ierske Belfast sprutsen wurdt
*Belfast (Maine), in stêd yn de steat Maine (Feriene Steaten fan Amerika)
*Belfast (New York), in stêd yn de steat New York (Feriene Steaten fan Amearike)
*Belfast (Pennsylvania), in plak yn de Amearikaanske steat Pennsylvania
*Belfast (Súd-Afrika), in plak yn Súd-Afrika
Fakuüm

It maksimale **fakuüm** of maksimale ûnderdruk of it **luchtliddige** is in romte dêr't gjin lucht of oar gas yn sit. Yn dy romte is de druk dêrtroch (sa goed as) 0 pascal.

It wurd **fakuüm** wurdt yn twa betsjuttings brûkt:
* yn de (teoretyske) natuerkunde: in matearjefrije romte. 
* yn de technyk en de tapaste wittenskippen: in romte mei legere druk as de druk fan de bûtenloft. In oar wurd derfoar is ûnderdruk. Dizze ferrint dan fan 0 oant 1 bar ofwol tusken 0 en 100.000 Pa.

## Yndieling
Neigeraden de grutte fan it fakuüm, wurdt it fakuüm yn fjouwer klassen yndield:
* leech- of grou fakuüm: 105 (atmosfearysk druk) oant 10² Pa
* midden- of fyn fakuüm: 10² oant 10-1 Pa
* heechfakuüm: 10-1 oant 10-5 Pa
* ultraheechfakuüm: minder as 10-5 Pa
Om de grutte fan in fakuüm út te drukken wurdt faak de (ferâldere) ienheid torr (= mm Hg) brûkt.

## Tapassings

* By de klassike proef mei in Maagdenburger bol wurdt de romte tusken twa heale bollen fakuüm gezogen, om de enoarme krêft fan de luchtdruk te demonstrearjen.
* **Gloeilampe:** Tanksij it **fakuüm** koe Edison yn 1879 in gloeilampe meitsje. Mei in fakuümpomp helle hy de lucht (dus ek de soerstof) út de glêzen ballon. Troch it ûntbrekken fan soerstof ferbaarnde de gloeitried net en bleau de lampe lang baarnen. Moderne gloeilampen wurde mei argon (in ynert gas) fold.
* **[[Elektroanenbuis|Elektroanebuizen]]:** Troch it fakuüm kinne elektroanen har yn de buis frij bewege.
* **Opdampe** fan spegels en lagen silisium by de healgelieder ('chips') fabrikaazje.
* **Fersnellen fan elektroanen**: yn in **fakuüm** kinne elektroanen fersneld wurde oant in bekende snelheid troch it oanlizzen fan in elektryske spanning en mei help fan magnetyske fjilden kinne se ek fokussearre wurde. Sjoch ek: elektroanenmikroscoop en massaspektrometer
* **[[Fazelear]]**
** It ferleegjen fan kôkpunt (foar destillaasjes fan fraksjes mei heech kôkpunt)
** Friesdrûgje 
* **Fakuümferpakking:** 
** troch **fakuüm** ferpakking wurdt bedjerber fiedsel langer bewarre, bygelyks kofje yn **fakuüm** ferpakking.
** troch **fakuüm** ferpakking nimme yn elkoar drukte stoffen minder plak yn, bygelyks (dûns)tekkens)
* **Fakuüm jern**
** troch **fakuüm** jern as kôktechnyk wurdt it mooglik te koitsjen op legere temepratueren, mei behâld f weardefolle fiedings- en smaakstoffen en om de organisaasje fan de koken te ferienfâldigjen (sous-vide koitsje).
* **[[Fakuümtafel]]**
** tastel brûkt ûnder mear by de restauraasje fan skilderijen.
* **[[Fakuümdestillaasje]]** foar it winnen fan organyske ferbinings út planten.

## Keppeling om utens
* www.nevac.nl - de Nederlânske Fakuümferiening NEVAC
* www.vacuum-guide.com - Fakuümpompen yn Nederlân
Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen 1980

De **[[Paralympyske Simmerspullen 1980|VIe Paralympyske Simmerspullen]]** waarden yn 1980 hâlden yn Arnhim en Veenendaal, Nederlân.

## Manlju
### Estafette

### Hurdrinne
#### 60 m

#### 80 m

#### 100 m

#### 200 m

#### 400 m

#### 800 m

#### 1500 m

#### 5000 m

### Kegelsmite

### Diskussmite

### Heechspringe

### Spearsmite

### Fierspringe

### Fiifkamp

### Kûgelstjitte

### Slalom

### Hink-stap-springe

## Froulju
### Estafette

### Hurdrinne
#### 60 m

#### 100 m

#### 200 m

#### 400 m

#### 800 m

#### 1500 m

#### 3000 m

### Kegelsmite

### Diskussmite

### Heechspringe

### Spearsmite

### Fierspringe

### Fiifkamp

### Kûgelstjitte

### Slalom

## Sjoch ek
*Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1980
Lincolnshire

**Lincolnshire** is in greefskip yn de Ingelske regio East Midlands, dat nei alle gedachten oprjochte is yn 'e 10e iuw. It hat 646.645 ynwenners en it oerflak is bedraacht 5920,6 km2.

Lincolnshire grinzet oan Norfolk, Cambridgeshire, Rutland, Leicestershire, Nottinghamshire, Súd Yorkshire, East Riding of Yorkshire en hat in 19 meter lange grins mei Northamptonshire.

De greefskipshaadstêd is it âlde stedsje Lincoln.

## Demografy
Fan de befolking is 18,8 % âlder as 65 jier. De wurkleazens berint 2,9 % fan de beropsbefolking (sifers folkstelling 2001).

It oantal ynwenners is fan 588.600 yn 1991 nei 646.645 yn 2001 tanomd.

## Distrikten

## Plakken
* Lincoln
* Boston
* Grantham
* Spalding
* Stamford
* Scunthorpe
* Cleethorpes
* Grimsby

## Ferneamde persoanen
* Colin Dexter, skriuwer
* Bruce Barrymore Halpenny, militêrhistoarikus en skriuwer
* Kening Hindrik IV fan Ingelân
* Matthew Flinders, ûntdekkingsreizger
* John Franklin, poalûndersiker
* Sir Isaac Newton, wittenskipper
* Jennifer Saunders, aktrise en komyk
* George Spencer-Brown, wiskundige
* Alfred Lord Tennyson, dichter
* Margaret Thatcher, eardere premier
* Charles Wesley, stifter metodistetsjerke

## Ferskaat
Yn de omkriten fan Donington on Bain stiet de Belmont-útstjoermêst, it op ien nei heechste bouwurk yn de Europeeske Uny.

Op 27 febrewaris wie der in ierdskodding fan 4.7 en 5.3 op de Skaal fan Richter yn Lincolnshire; ien fan de swierste út de resinte skiednis fan Grut-Brittanje.

## Sjoch ek
* The Wash

## Keppelings om utens
* Lincolnshire County Council
* The Lincolnshire Site
Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen 1976

De **[[Paralympyske Simmerspullen 1976|Ve Paralympyske Simmerspullen]]** waarden yn 1976 hâlden yn Toronto, Kanada.

## Manlju

### Estafette

### Hurdrinnen

#### 60 m

#### 100 m

#### 200 m

#### 400 m

#### 800 m

#### 1500 m

### Kegelwerpen

### Diskuswerpen

### Presyzjefuotbal

### Fuotbal Ôfstân

### Heechspringen

### Spearwerpen

### Fierspringen

### Fiifkamp

### Presyzjekegelwerpen

### Presyzjespearwerpen

### Kûgelstjitten

### Slalom

## Froulju

### Estafette

### Hurdrinnen

#### 60 m

#### 100 m

#### 200 m

#### 400 m

#### 800 m

#### 1500 m

### Kegelwerpen

### Diskuswerpen

### Heechspringen

### Spearwerpen

### Fierspringen

### Fiifkamp

### Presyzjekegelwerpen

### Presyzjespearwerpen

### Kûgelstjitten

### Slalom