Sealterlân

**Sealterlân** is in gemeente yn de landkreis Kloppenburch yn de dielsteat Nedersaksen mei likernôch 13.031 ynwenners (2010) en in oerflak fan 123,5 km². De gemeente is ûntstien yn 1974 doe't de trije selsstandige gemeenten ta Sealterlân byinoar brocht binne.

## Geografy

It Sealterlân leit tusken de plakken Lier, Kloppenburch en Aldenburch yn. It belangrykste wetter dat fan súd nei noard troch it hiele Sealterlân streamt is de Sealter Ie. 

### Doarpen
Sealterlân hat fjouwer doarpen:
* Strukelje (Dútsk: Strücklingen)
* Roomelse (Ramsloh) 
* Skäddel (Scharrel) 
* Seedelsbierich (Sedelsberg)

### Buorgemeenten
De buorgemeenten fan it Sealterlân binne:

* Samtgemeinde Jümme
* Barßel
* Friesoythe
* Samtgemeinde Nordhümmling
* Ostrhauderfehn

## Skiednis

De skiednis fan Sealterlân is nau ferbûn mei de rivier Sealter Ie en de sompen dy't eartiids om it Sealterlân hinne leinen. Mids al dy sompgebieten en wetter wie it Sealterlân in smelle stripe lân fan likernôch 15 by 4 km. Tusken 1100 en 1400 waard dy stripe lân troch Friezen út Eastfryslân bewenne.

Oant de 19e iuw wie it Sealterlân allinnich oer de rivier te berikken. It wie de ienichste ferbining mei it lân deromhinne. Dêrtroch hie it Sealterlân in ôfsûndere posysje wat wierskynlik it oerlibjen fan it Sealterfrysk as lêste dialekt fan it Eastfrysk ferklearret. 

De sompen wienen it grinspunt fan de machtsgebieten fan Kloppenburch, Emden en Aldenburch. Dêrtroch waard it Sealterlân in stikje nimmenslân tusken de machtigere buorlju. Yn de midsiuwen hie it Sealterlân syn eigen rjocht. Karel de Grutte, dy't algemien rjocht foar de Friezen fêststeld hie, hat dêr mooglik ek in part yn spile. It Sealterân hie mear privileezjes krigen, en wie in gebiet mei grutte ûnôfhinklikens. 

Yn 1803 waard it gebiet troch it hertochdom Aldenburch anneksearre. Yn 1934 waard de earste gemeente Sealterlân oprjochte. Njonken de doarpen Roomelse, Skäddel en Seedelsbierich hat ek it doarp Nijskäddel by it Sealterlân heard. Hjoed de dei heart *Nijskäddel* by de gemeente Friesoythe. Op 1 maart 1974 waard de hjoeddeiske gemeente Sealterlân oprjochte.

## Galery

File:Dagelijksche Kleeding, der Sagelterlander vrouwen.jpg|"Dagelijksche Kleeding, der Sagelterlander vrouwen", *Onze reis naar Sagelterland*, Montanus Hettema, Rinse Posthumus
File:Zondags Kleeding, der Sagelterlander vrouwen.jpg|"Zondags Kleeding, der Sagelterlander vrouwen", *Onze reis naar Sagelterland*, Montanus Hettema, Rinse Posthumus


## Befolking

De Friezen binne mei de Denen, Sorben, Sinty & Roma ien fan de fjouwer nasjonale minderheden fan Dútslân. 

### Taal

It Sealterfrysk, ek wol *Sealtersk* neamd, is in taal dy't heart ta de Noardwestgermaanske kloft fan de Westgermaanske talen. It is it iennichste noch libbene dialekt fan it Eastfrysk, dat eartiids yn alle Eastfryske lannen fan de Iems oant de Weser sprutsen waard. Mei it Westerlauwersk Frysk en it Noardfrysk makket it diel út fan de Fryske taalgroep. It Sealtersk Bûn (Sealtersk: *Seelter Bund*; Dútsk: *Heimatverein Saterland*) is in organisaasje dy’t him ynset foar it brûken fan de Sealterfryske taal en kultuer.

### Befolkingsûntjouwing

ImageSize = width:700 height:225
PlotArea = width:650 height:200 left:33 bottom:18
AlignBars = justify

Colors =
 id:canvas value:rgb(0.98,0.98,0.98)
 id:grid1 value:rgb(0.8,0.8,0.8)
 id:grid2 value:gray(0.8)
 id:bars value:rgb(0.75,0.75,0.75)
 id:text value:rgb(0.5,0.5,0.5)

BackgroundColors = canvas:canvas

DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:15
TimeAxis = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:2 start:0 gridcolor:grid1

plotData=
 color:g width:28 mark:(line,white) align:center fontsize:S color:bars
 bar:1949 from:start till:10 text:9.500
 bar:1964 from:start till:9 text:9.046
 bar:1970 from:start till:8 text:8.259
 bar:1980 from:start till:8 text:8.454
 bar:1990 from:start till:9 text:9.614
 bar:1995 from:start till:12 text:12.221
 bar:2007 from:start till:12 text:12.869
 bar:2009 from:start till:13 text:13.325
 bar:2010 from:start till:13 text:13.031

TextData =
 pos:(50,200) fontsize:L textcolor:text text:Befolkingsûntjouwing fan de gemeente Sealterlân


## Polityk

It gemeentehûs fan 't Sealterlân sit yn Roomelse.

### Gemeenterie
Yn 'e gemeenterie fan it Sealterlân binne de neikommende politike partijen fertsjintwurdige (nei ferkiezings april 2011):
* CDU - 19 sitten
* SPD - 3 sittten
* UWG (gemeentebelangen) - 3 sitten
* Oar - 1 sit
* Boargemaster - 1 sit

### Boargemaster
* Boargemaster: Hubert Frye (CDU)
* Earste loko-boargemaster: Marianne Fugel
* Twadde loko-boargemaster: Leonhard Rosenbaum
* Earste gemeenteriedslid: Wilhelm Hellmann

### Wapen & flagge
Op it wapen is Karel de Grutte te sjen. Oan him skriuwe de Friezen harren frijheidsprivileezjes ta. 

De flagge fan de gemeente is ljochtblau/giel/ljochtblau mei it wapen yn 'e midden fan it giele flak. 

### Partnerskippen
De gemeente hat in partnerskip mei it plak Sroda Slaska yn Poalen.

## Sjoch ek
 **** – Wikipedy hat ek in temaside oer it Sealterlân

## Keppelingen om utens
* Webstee Gemeente Sealterlân
* Sint Jabik yn it Sealterlân
* Sealterlân it Lytste taaleilân fan Europa (It Nijs)