open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sjeas

In **sjeas** (ek wol: **seas**) is in troch hynders lutsen karre. It wurd is in ferbastering fan it Frânske *chaise* (stoel). De Fryske sjeas waard eartiids yn Fryslân op snein brûkt om de heareboeren nei de tsjerke te bringen.

## De sjeas
De sjeas kin sawol lutsen wurde troch in inkel- of twaspan Fryske hynders.
Foaral it bakje fan de sjeas is ryklik fersierd mei houtfykwurk en fersierings yn de rococo styl. It bakje fan bûgde panielen hinget yn learen riemen sadat it ridlik komfortabel riid.

De twa hege tsjillen steane nei bûten ta en binne oant sa'n 1.50 m heech, en hawwe 14 speaken.
Ek opfallend is dat by de Fryske sjeas de bestjoerder oan de linker kant sit. Oan dizze kant sit ek de ynstap. De froulju moatte dus foar de man del it bakje ynklimme.

Foar it behâld fan de sjeazen is in stamboek ynsteld: it Frysk Sjeaze Stamboek. Fan de sjeazen wurde ferskate mjitten naam en elke sjeas kriget in stamboeknûmer. Der steane sa'n hûndert sjeazen registrearre.

## Wedstriden mei de sjeas
Tsjintwurdich wurdt de sjeas brûkt by wedstriden mei Fryske hynders. Foaral by túchwedstriden wurde fierwei de measte rubriken mei Fryske hynders foar in sjeas ferriden. Ek wurde sjeasen wol gauris brûkt foar it ringriden. Der binne ek elts jier in tal ringriderijen dy't organisearre wurde yn gearwurking mei de feriening It Fryske Túchhynder, wêrby allinne kombinaasje meidogge mei orizjinele Fryske seazen. Lykas by it tugen moatte hjirby de hear en dame op de seas klaaid wêze yn it Frysk kostúm fan rûn 1860. De dame draacht ûnder oaren in breed gouden earizer mei deroerhinne in kanten floddermûtse. De hear hat in swart pak oan, mei in hege hoed en blauwe hoazzen. 
Ek is der noch de Fryske Quadrille, dy't geregeld op hynste eveneminten demonstraasjes jout mei 8 sjeazen.


Ofbyld:Ringriden Ljussens 1.JPG
Ofbyld:Ringriden Ljussens 3.JPG
Ofbyld:Ringriden Ljussens 4.JPG


## Keppeling om utens
* webstee It Fryske Túchhynder
1722

## Foarfallen
* 5 april (Peaskesnein) - In ekspedysje fan 'e VOC ûnder lieding fan Jacob Roggeveen ûntdekt Peaske-eilân.

## Berne
* 3 jannewaris - Fredric Hasselquist, Sweedsk natoerûndersiker († 1752) 
* 11 maaie - Petrus Camper, Nederlânsk anatoom († 1789)
* 9 augustus - prins Augustus Willem fan Prusen, jongere broer fan Freark de Grutte († 1758)
* 20 augustus - Dirk Lenige, Makkumer dichter († 1798)
* 5 septimber - karfoarst Freark Kristiaan fan Saksen († 1763)
* 5 septimber - Boelardus Augustinus fan Boelens, Frysk dichter († 1777)
;*datum ûnbekend*
*Flora MacDonald, Skotsk jakobyt († 1790)

## Ferstoarn
* 13 jannewaris - François Halma, Frysk (lânskips)printer (* 1653)
* 31 maart - Wigerus Vitringa, Frysk teolooch (* 1659)
* 16 juny - John Churchill, 1e hartoch fan Marlborough, Ingelsk generaal (* 1650)
1723

## Foarfallen
* 16 augustus -beslút fan Deputearre Steaten om it Dokkumer Djip ôf te sluten.
* april - Yn de katolike mienskip yn Nederlân bart in skisma. Se fine dat de paus en de jezuïten ûnrjochtlik de Nederlânske katoliken tsjin de Republyk besykje op te stoken en se stelle in eigen aartsbiskop fan aartsbisdom Utert oan. Dat wie it begjin fan de Aldkatolike Tsjerke.

## Berne
* 2 jannewaris - David Ruhnken, Nederlânsk gelearde († 1798)
*25 maart - Kaat Moksel, Nederlânsk Oranjegesinde mokselfrou († 1798)
*31 maart - Freark V fan Denemark, kening fan Denemark en Noarwegen († 1766) 
* 5 juny - Adam Smith, Skotsk ekonoom, grûnlizzer fan it klassyk liberalisme († 1790)
* 11 july - Karoline Louise, prinsesse fan Hessen († 1783)
* 23 july - Eelko Alta, Frysk predikant, lânboukundige en politikus († 1798)
* 5 augustus - Maria fan Hannover, lângrevinne fan Hessen-Kassel († 1772)

## Ferstoarn
* 27 augustus - Antony fan Leeuwenhoek, Nederlânsk wittenskipper
* Alexander Selkirk, seeman dy't fjouwer jier op in ûnbewenne eilân trochbrocht, ynspiraasje foar Defoes *[[Robinson Crusoe]]*
1724

## Foarfallen
* Kening Filips V fan Spanje docht op 14 jannewaris troansôfstân oan syn soan Loadewyk. Dyselde Loadewyk stoar noch datselde jier 31 augustus, op dat momint kaam Filips wer op de troan.
* Katarina I wurdt kroand ta keizerinne fan Ruslân.

## Berne
* 22 april - Immanuel Kant, Dútsk filosoof († 1804)
* 7 desimber - Louise fan Hannover, keninginne-gemalinne fan Denemark-Noarwegen († 1751)
;*datum ûnbekend*
*Bernardus Albertus Fabricius (Bearn Lap), skuonmakker en kronikeur fan Drachten († 1792)

## Ferstoarn
* 31 augustus - Loadewyk I, kening fan Spanje
1725

## Foarfallen
* 16 juny - Leyn Wecks, de lêste, út Eksel ôfkomstige 'heks' fan Belgysk Limburch wurdt smoard en ferbaarnd.
* *sûnder datum* - De Nederlanner François de Cuiper liedt nammers de VOC in ekspedysje fanút de Kaapkoloanje nei it gebiet fan it tsjintwurdige Krugerpark. De ekspedysje wurdt lykwols oanfallen troch ynlanners en ferdreaun.

## Berne
* 16 septimber - Nicolas Desmarest, Frânsk geolooch († 1815)
* 22 desimber - Karl Friedrich Abel, Dútsk komponist († 1787)
;*datum ûnbekend*
*Charles Gauzargues, Frânsk komponist († 1799)

## Ferstoarn
* 18 jannewaris - Wigerus Vitringa, Frysk abbekaat en keunstskilder (* 1657)
* 8 febrewaris - tsaar Peter de Grutte fan Ruslân (* 1672)
* 24 oktober - Alessandro Scarlatti, Italjaansk komponist (* 1660)
;*datum ûnbekend*
*Carl Rosier, Waalsk komponist (* 1640)
1721

## Foarfallen
* Peter de Grutte wurdt útroppen ta earste keizer fan it Russyske keizerryk.
* 11 septimber - De Dútske natuerûndersiker Camerarius ûntdekt de geslachtlikheid fan de planten.
* De Frede fan Nystad makket in ein oan de Grutte Noardske Oarloch.
* De Nederlanner Jacob Roggeveen ûntdekt Samoa.

## Berne
* Adam Hurdrider, bynamme fan Adam Ruurds de Boer hurdrider berne yn Akkrum
* 1 april - Pieter Hellendaal, Nederlânsk komponist, oargelist en fioelist († 1799)
* 27 desimber - Frans Hemsterhuis, Frysk filosoof († 1790)
* 29 desimber - Madame de Pompadour, de lettere maîtresse fan de Frânske kening Loadewyk XV.

## Ferstoarn
Berteleppel

In **berteleppel** is in grutte sulveren leppel mei namme en bertedatum. It wurd berteleppel is noch net hiel âld. It soe foar de earste kear neamd wêze yn Waling Dykstra’s *Uit Frieslands Volksleven*. De term datearret  út de twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw; dêrfoar waard praat fan 'sulveren leppel'. 

It fenomeen op himsels hat al in folle langere skiednis. En mei it fenomeen bedoele wy dan de sulveren leppel mei ynskripsje fan de bertedatum fan in bern. Njonken dy berteleppels besteane der ek sulveren leppels mei ynskripsjes dy't ferwize nei oare saken lykas in houlik, tochten oer it iis, ferstjerrens ensawathinne. 

De gewoante fan âlden of oare famylje om by de berte fan in bern in geskink te jaan hat in lange tradysje dy’t grif wer weromgiet oant de sekstjinde iuw. Neffens Klijn’s *Oude zilveren lepels* datearret de âldst bekende leppel mei berte-ynskripsje út 1578. It giet om in leppel út Ingelân.

Ut oare lannen binne ek berteleppels bekend. Yn Nederlân fine we neist Fryslân ek in inkeld gefal yn Grinslân en Hollân. Wy ha dus net te krijen mei in allinnich mar Frysk fenomeen, mar wol is it sa dat de tradysje echt ta bloei komt yn Fryslân. Opfallend is ek it ferskil dat berteleppels fan bûten Fryslân selden ynskripsjes ha. At se dy al ha, binne dy faak beheind ta ynisjalen.
Fan de lêste helte ôf fan 'e santjinde iuw binne hûnderten Fryske berteleppels bekend.

De webside fan Hessel de Walle jout in oersjoch fan 'e teksten fan mear as fyftjinhûndert berteleppels út Fryslân fan foar 1811: Friezen uit vroeger eeuwen faak mei plaatsjes.

## Sjoch ek
Sulversmeikeunst
1726

## Foarfallen
* *sûnder datum* - Earste beskriuwing fan it klimaatferskynsel El Niño.

## Berne
* 9 april - Jacobus Deketh, Frysk marine-ofsier († 1764). *(Doopdatum)*
* 8 july - Gerhard Nicolaas Heerkens, Nederlânsk stikeldichter († 1801) 
* 7 septimber - François Philidor, Frânsk master yn blynskaken († 1795)
;*datum ûnbekend*
*Jacobus Deketh, Frysk marine-ofsier († 1764)

## Ferstoarn
* 2 jannewaris - Domenico Zipoli, Italjaansk komponist (* 1688) 
* 18 april - Henriëtte Amalia fan Anhalt-Dessau, regintesse fan Fryslân, Grinslân en Drinte (* 1666)
* 18 july - Johannes Hilarides, Frysk taalkundige, dichter, en klassikus ferstoarn (* ±1648).
1727

## Foarfallen
* In grut part fan West-Flylân oerstreamt wêrtroch folle minsken it beslút namen om nei East-Flylân te gean.
* Op Yslân komt de Hvannadalshnjúkur ta útbarsting.

## Berne
* 14 maart doopt - Johann Gottlieb Goldberg, Dútsk klavesimbel-firtuoas en oargelist († 1756)
* 19 maart - Ferdinand Berthoud, Frânsk oerwurkmakker.

## Ferstoarn
* 31 maart - Isaac Newton, Britsk natuerkundige, filosoof, wiskundige en algemist
* 17 maaie - Katharina I fan Ruslân
* 10 juny - George I, kening fan Grut-Brittanje en Ierlân
* augustus - Aert de Gelder, Hollânske skilder (* 1645)
* Hermanus Angelkot jr. - Nederlânsk apteker en skriuwer
Bloedkralen

**Bloedkralen** binne reade kralen dy’t tradisjoneel droegen wurde by klaaidrachten. By de Fryske klaaiinge wurde snoeren fan ien, fan twa of fan trije stringen droegen. Net allinnich de skientme draacht by oan de populariteit, mar de kralen soene in spesjale funksje hawwe. Hjiroer binne lykwols ferskillende mienings:

Read is de kleur fan foarspoed en gelok en keart ûnheil. It soe de sûnens fan de draachster oanjaan. As bloedkraalen op in sûne hûd droegen wurde glânzje se, op in drûge hûd wurde se dôf.
Al yn de tiid fan de Romeinen miende men dat bloedkralen magyske eigenskippen hienen Sa tocht men dat it Boaze each der mei keard wurde koe Se mienden ek dat it genêskrêftich wie. In snoer bloedkralen waard om de nekke fan in bern hong om it tsjin it kwea te beskermjen. Om dy reden is it ek wol te sjen op kristlike ôfbylden fan Maria mei bern.

Bloedkoraal groeit op de boaiem fan de Middellânske See en om Japan hinne. De polipen foarmje kalkeftige skeletten dy’t meast read binne. De ûnregelmjittich foarme koloanjes wurde oant 20 sintimeter heech. Gewoanwei is bloedkoraal donkeroranje oant read. Mar der bestean ek wol wite en swarte. It hurdste diel fan de skeletdielen wurdt ferwurke ta bloedkralen. Troch polysten ûntstiet in glimmende laach. It is in natuerprodukt, sadat hast gjin inkele kraal lyk is. Neist parels, barnstien en ivoar is bloedkoraal ien fan de pear organyske stoffen wêr't sieraden fan makke wurde.

## Keppeling om utens
* Webstee oer bloedkralen
Akwadukt Jeltesleat

It **Akwadukt Jeltesleat** is it akwadukt oan de súdkant fan De Hommerts, wêr't de N354 en de Jeltesleat elkoar kruse. It bouwurk waard op 23 novimber 2007 offisjeel iepensteld foar ferkear. It akwadukt is ien fan de fiif akwadukten dy't diel út meitsje fan it Fryske Marrenprojekt.

## Skiednis
De bou is ein 2005 begûn. De tunnel waard útfierd as in iepen bouput konstruksje, wat betsjut dat de Jeltesleat foar in bepaalde perioade gedieltelik foar skipfeartferkear ôfsluten waard.

It tichte diel fan it akwadukt is 45,4 m lang en de beide taritten binne 198 m. De totale lingte fan de konstruksje komt dêrmei op 441,4 m. It djipste punt fan de tunnel (boppekant asfalt) leit op 9,44 m ûnder NAP. Op 7 maaie 2006 stoarte in diel fan de damwand yn, trochdat in bout losskeat.

De Jeltesleatbrêge waard sloopt.
Tonnemafabryk

**Tonnemafabryk** is in fabryksgebou foar de produksje fan snobbersguod yn Snits.

It snobbersguodfabryk fan Tonnema út 1955 waard boud nei ûntwerp fan de Grinzer arsjitekt Jo Boer (1895-1971). Karakteristyk oan it gebou binne de njoggen bôgen fan it seachdak. De gevels binne fan giele ferblendstien. It nije fabryk wie nedich fanwege is súkses fan de Rangsuertsjes en de KING pipermunt. Yn de jierren sechtich waard it fabryk útwreide.

Yn 2007 waarden it Tonnemafabryk en de wettertoer fan Dokkum (1958) as ienichste twa bouwurken yn Fryslân út de perioade 1940-1958 troch de Rykstsjinst foar Archeology, Kultuerlânskip en Monuminten as ryksmonumint oanwiisd. Erkenning folget lykwols earst nei oerlis mei de eigner, en ynstimming fan de gemeenterie.

## Ynterieur

Interieur gang, detail van dakconstructie - Sneek - 20423035 - RCE.jpg|Dakkonstruksje
Interieur, overzicht gang - Sneek - 20423032 - RCE.jpg|Gong


## Sjoch ek
* Arsjitektuer yn Fryslân
Sint-Michaeltsjerke (Harns)

De **Sint-Michaelstsjerke** is in oan Sint-Michael wijde roomsk-katolike tsjerke yn Harns.

## Skiednis
De Harnzer katoliken moasten it trijefearns iuw dwaan mei in skûltsjerkje oan in stege, doe't yn 1879 besletten waard in nije tsjerke te bouwen.    

De neogoatyske tsjerke en de pastorije waarden troch it oannimmersbedriuw Kalt út Oerterp op it eardere plak fan 'e âlde skûltsjerke nei in ûntwerp fan Alfred Tepe boud. De trijebeukige krúsbasilyk oan 'e Suderhaven wie de twadde fan de yn totaal fjouwer neogotyske tsjerken dy't de arsjitekt yn Fryslân boude.De tsjerke út 1881 waard op 31 maaie wijd. De pastorije hat in trepgevel.

Yn de Twadde Wrâldkriich waard de toer fan 'e tsjerke earst troch in Ingelske brânbom rekke, mar letter waard de tsjerke op 5 novimber 1941 sa slim troch in bombardemint skansearre, dat de missen ferhûzje moasten nei it roomske ferieningsgebou "het Roomsche hemeltje". By it bombardemint gyngen de glês-yn-leadramen ferlern en bleau er neat fan 'e sakristy oer. Ek waarden de muorren en it ferwulft ferset, sadat der in soad skuorren ûnstiene. Nei de oarloch folge in restauraasje,  

Yn de perioade 1985-1999 wie der in grutte restauraasje nedich. Ut dy tiid datearje ek de sân glês-yn-leadramen fan akrylaatglês, dy't makke binne troch Jan Murk de Vries.

## Ynterieur

De kânsel, it heechalter, de sydalters en it triomfkrús komme út it atelier fan 'e byldhouwer Friedrich Wilhelm Mengelberg en datearje fan krekt nei de bou fan 'e tsjerke. Fan 'e bychtstuollen is de rjochter foar yn 'e tsjerke noch yntakt. 

De klok fan 'e Michaeltsjerke waard yn 'e Twadde Wrâldoarloch foardere en omraand. No hingje der trije klokken, dy't yn it ramt fan it 40-jierrich jubileum fan pastoar Wirtz yn 1950 getten binne. 

## Oargel
Yn 1898 boude de firma Adema in oargel foar de tsjerke. Dat ynstrumint rekke by it bombardemint yn 1941 skansearre. Nei de oarloch restaurearre de firma Adema-Schreur tusken 1949 en 1950 it twamanualige oargel. It oargel is yn 1950 wer op 'e nij yn gebrûk nommen mei in konsert fan Albert de Klerk en hat 22 registers. 

Mei de restauraasje fan de tsjerke waard ek it oargel yn 'e jierren 1999-2000 restaurearre en útwreide ta 23 registers.

## Keppeling om utens
* Oargelsite: disposysje oargel

## Publikaasjes
*  "Huis en Baken: de kerk van Sint-Michaël te Harlingen".  

## Ofbylden

20180721 218 harlingen.jpg|Ynterieur mei oargel
20180721 215 harlingen.jpg|Preekstoel
Harlingen. Sint-Michaëlkerk. Preekstoel. HDR. 12-07-2021. (d.j.b).jpg|Preekstoel.
Sint-Michaeltsjerke, Harns, triomfkrús.jpg|Ruten fan Jan Murk de Vries


Harlingen. Sint-Michaëlkerk. Hoofdaltaar. HDR. 12-07-2021. (d.j.b) 02.jpg|Haadalter
Harlingen. Sint-Michaëlkerk. Zijaltaar. HDR. 12-07-2021. (d.j.b) 01.jpg|Sydalter
Harlingen. Sint-Michaëlkerk. Zijaltaar. HDR. 12-07-2021. (d.j.b) 02.jpg|Sydalter
Earizer

In **earizer** is in hollebedekking foar froulju.

Der is lang tocht dat it earizer in fuortsetting wie fan de Germaanske skedelring. Neffens in leginde soe keningsdochter Fostedina, frou fan Aldgisl, de soan fan Redbad, as earste in earizer droegen hawwe.

Wierskynlik is it earizer ein 16e iuw ûntstien yn Noard-Nederlân en benammen yn Fryslân. It is dan in smelle bûgel mei heakken foar de mûtse om de spjelden oan fêst te meitsjen. Earizers kamen der ek fan koper (al as net fergulde), sulver en goud en koene smel of breed wêze. Sa koe de rykdom toand wurde, de earizers groeiden hast út ta in soarte helmen. Yn de 19e iuw giet de feroaring hurd. Sa wurdt it gewoante dat rike boerefroulju sneins en op feestdagen in breed gouden earizer drage. Op de foarholle sit dan in "nille" en oan de sydkant fan de holle in tal "fearren". It toppunt fan rykdom wie wol om der ek noch diamanten op te ferwurkjen. Om 1850 hinne komt der mear ferset. De goede jierren foar boeren wienen wat yn it ôfgean en de tiden waarden minder. Guon froulju klagen oer pine yn 'e holle oan de ein fan de dei, en boppedat wiene guon boeren bliid dat se net mear sa'n djoer sieraad foar de pronk hoegden te keapjen foar harren dochters. It wie foar dy dochters altyd in spesjaal momint, want om in earizer drage te kinnen moast it lange hier ôfknipt wurde. Boppedat woene begoedige froulju út de stêd der net altyd as in boerinne út sjen.

Yn it Frysk Museum en it Suderseemuseum wurde noch in soad ferskillende earizers bewarre.
1728

## Foarfallen
* *sûnder datum* - De aberraasje fan it ljocht wurdt ûntdutsen troch de Ingelske astronoom James Bradley doe't er besocht om de paralaks fan de stjerren waar te nimmen. 

## Berne
* 9 jannewaris -  Thomas Warton, Ingelsk dichter en kritikus († 1790)
* 16 jannewaris - Niccolò Piccinni, Italjaansk komponist († 1800)
* 2 septimber - Jan Pieter Theodoor Huydecoper, Nederlânsk koloniaal bestjoerder († 1767) 
* 3 septimber - Matthew Boulton, Ingelsk yngenieur († 1809)
* 7 novimber - James Cook, Ingelsk ûntdekkingsreizger († 1779)

## Ferstoarn
* 15 augustus - Marin Marais, Frânsk komponist (* 1656)
* 18 septimber - Willem van Haren, Frysk politikus (* 1655)
* 8 oktober - Anne Danican Philidor, Frânsk komponist en hoboïst (* 1681)
1730

## Foarfallen
* *sûnder datum* - Anders Celsius wurdt yn Uppsala heechlearaar yn de astronomy.
* *sûnder datum* - In plakkaat fan de Steaten fan Hollân stelt de deastraf op homoseksualiteit. 

## Berne
* 3 jannewaris - Charles Palissot de Montenoy, Frânsk skriuwer († 1814) 
* 12 july -  Josiah Wedgwood, Ingelsk pottebakker († 1795) 
* 8 desimber - Jan Ingenhousz, Nederlânsk-Ingelsk dokter en botanikus († 1799)
* 8 desimber - Hobbe Baerdt fan Sminia, Frysk amtner en politikus († 1813)

## Ferstoarn
* 20 juny - Gabriël Grupello, Flaamsk byldhouwer (* 1644) 
* 12 oktober - kening Freark IV fan Denemark (* 1671) 
* 18 novimber - Harmannus Huber, Frysk jurist en politikus (* 1663)
1731

## Foarfallen
* *sûnder datum* - Justus van Effen begjint de útjefte fan it blêd *Hollandsche Spectator* nei it foarbyld fan *The Spectator* yn Ingelân.
* *sûnder datum* - Grut Ropta by Mitselwier wurdt ôfbrutsen.

## Berne
* 25 febrewaris - Simon Stijl, Frysk dokter en skriuwer († 1804)
* 2 juny - Martha Washington, Amerikaansk presidintsfrou († 1802)
* 10 oktober - Henry Cavendish, Ingelsk natuer- en skiekundige, ûntdekker fan it elemint wetterstof († 1810)
* 26 novimber - William Cowper, Ingelsk dichter († 1800)

## Ferstoarn
* 27 jannewaris - Bartolomeo Cristofori, Italjaansk muzykynstrumintemakker (* 1655)
* 21 april - Daniel Defoe, Ingelsk skriuwer (* 1660)
* 20 juny - Ned Ward, Ingelsk schriuwer (* 1660 of 1667)
* 20 septimber - Sikke fan Goslinga, Frysk politikus en diplomaat (* 1664)
Antillen

De **Antillen**, ek wol de **Kariben** neamd, binne in eilannegroep yn de Karibyske See. Ta de Antillen behearre alle eilannen yn de Karibyske See, útsein de Bahama’s. De eilannegroep rint fan de Kuba, oan de súdkant fan Florida, oant Arûba, flakby de kust fan Fenezuëla.

De measte eilannen fan de Antillen wurde ta Noard-Amearika rekkene. Dochs wurde guon ek ta Súd-Amearika taskreaun, dit binne de lannen mei in protte Spaanske ynfloeden, Kuba, de Dominikaanske Republyk en Puerto Riko.

De Antillen binne ûnderferdield yn de Grutte Antillen en de Lytse Antillen. De Grutte Antillen foarmje de gruttere eilannen yn it noardlik part fan de Karibyske See. De Lytse Antillen binne de eilannen dy’t benammen yn it easten en it suden fan de see lizze. Dizze leste groep is wer ûnderferdield yn de Boppewynske Eilannen, wêr’t de SSS-eilannen ta behearre, en de Underwynske Eilannen, wêr’t de ABC-eilannen ûnderdiel fan útmeitsje.

Yn it gebiet fan de Antillen lizze mear as 7.000 grutte en lytse eilannen en riffen. De eilannen binne ûnderferdield yn 25 dielen, wêrfan guon ûnôfhinklik binne en guon ek ôfhinklik.

## Skiednis

Oannaam wurdt dat de Antillen troch de Arowakken befolke binne, de Grutte Antillen fan Belize ôf en de Lytse Antillen fan Fenezuëla. 

Oan de ein fan de 15e iuw waard it gebiet ûntdutsen troch Kristoffel Kolumbus en Alonse de Ojeda. Tal fan eilannen waarden ynnaam troch Spanje. Letter bemasteren Frankryk, Nederlân en it Feriene Keninkryk ek in protte eilannen. Tsjintwurdich binne de measte eilannen yn it gebiet ûnôfhinklik.

## Ekonomy
De measte eilannen yn it Karibysk gebiet binne lid fan de hannelsorganisaasje Caricom.

## Grutte Antillen
* Kuba
* Jamaika
* Hispaniola (wêr't de lannen Haïty en de Dominikaanske Republyk op lizze)
* Puerto Riko

## Lytse Antillen

### Boppewynske eilannen

### Underwynske eilannen

## Sjoch ek
* Grutte Antillen
* Lytse Antillen
1732

## Foarfallen
* 21 augustus - De bemanningsleden fan it Russyske skip de *Sankt-Gavriïl* geane as earste Jeropeänen oan lân yn Alaska. De *Sankt-Gavriïl* is in skip ûnder it gesach fan lânmjitter Michail Gvozdev en seefarder Ivan Fjodorov, dat diel útmakket fan 'e ekspedysje fan 'e Sibearyske kozak Afanasij Sjestakov en de Wytrus Dmitry Pavlûtsky.  
* *sûnder datum* - De Ingelske generaal James Oglethorpe ûntfangt in sjarter fan kening George II om in eigen koloanje yn 'e Nije Wrâld te stiftsjen, dy't nei de kening Georgia neamd wurdt.
* *sûnder datum* - Oanlis fan 'e Koudumer Slieperdyk

## Berne
* 22 febrewaris - George Washington, presidint fan 'e Feriene Steaten († 1799)
* 31 maart - Joseph Haydn, Eastenryksk komponist († 1809)
* 6 augustus - Murk van Phelsum - Frysk dokter en biolooch († 1799)
* 22 oktober - Antonius Brugmans, Frysk filosoof en heechlearaar († 1789)
* 11 desimber - Eelke Meinerts, Frysk skoalmaster, dichter en boer († 1810)
* 23 desimber - Richard Arkwright, Ingelsk útfiner († 1792)

## Ferstoarn
* maaie - John Erskine, greve fan Mar, Skotsk ealman en jakobyt (* 1675)
* 4 desimber - John Gay, Ingelsk dichter en toanielskriuwer (* 1685)
1733

## Foarfallen
* jannewaris - It gewest Hollân beslút, ta argewaasje fan Gelderlân en Oerisel, iensidich it leger oant 10.000 man werom te bringen.
* 29 april - De Deenske ûntdekkingsreizger yn Russyske tsjinst Vitus Bering set útein mei syn Grutte Noardlike Ekspedysje nei it Fiere Easten fan Sibearje (ek bekend as de Twadde Kamtsjatjka-ekspedysje). Ien fan 'e doelen is it yn besit nimmen fan 'e koloanje dy't bekend komme sil te stean as Russysk-Amearika (it hjoeddeistige Alaska).
* *sûnder datum* - Hollân komt werom op syn beslút it leger te ferlytsjen fanwege de spande situaasje yn Jeropa.
* *sûnder datum* - Harns krijt in Waachgebou.
* *sûnder datum* - Utfining fan de sjitspoel troch John Kay (1704-1980).

## Berne
* 5 septimber - Christoph Martin Wieland, Dútsk skriuwer († 1813) 
* 9 septimber - Luigi Galvani, Italjaansk natuerkundige.

## Ferstoarn
* 18 maaie - Georg Böhm, Dútsk komponist en oargelist
* 31 oktober - Everhard Loadewyk fan Württemberg, hartoch fan Württemberg
Marten Joukes

**Marten Joukes** (Wâlterswâld, ±1764 - Ljouwert, augustus 1800) wie in skoalmaster en skriuwer.

Marten Joukes stie as skoalmaster yn Boerum en Driezum. Hy joech in almenak út mei ek Frysk der yn. Nei it Kollumer Oproer waard er nei de finzenis yn Ljouwert brocht. Yn de finzenis is hy ferstoarn.

## Keppeling om utens
* Marten Joukes by de DBNL
Quatrebras (buorskip)

**Quatrebras** is in buorskip yn de gemeente Tytsjerksteradiel en leit yn 'e himrik fan Hurdegaryp tusken Hurdegaryp en Noardburgum oan de N355 en oan de Provinsjale wei 356 (tusken Feanwâlden en Burgum). Dy lêste ferlear de status fan provinsjale wei nei de oanlis fan de Sintrale As.

## Skiednis
### Namme
Quatrebras (*fjouwer earmen*) is it Frânske wurd foar krúspunt. Yn Tytsjerksteradiel is it de krusing fan de wegen N355 en de N356. It giet om in ferwizing nei de fjouwersprong yn Belgje dêr't Noard- en Súdnederlanners op 17 juny 1815, de dei foar de Slach by Waterloo, stân holden tsjin de Frânsen, wêrtroch't it hast fersleine Pruisyske leger him feilich en oarderlik weromlûke koe rjochting Brussel. De oare dei waard doe yn de mande mei de Ingelsken en Nederlanners it leger fan Napoleon ferslein. Lykwols bestie dizze krusing doe noch net.

### Algemien

Nei de oanlis fan de Ryksstrjitwei fan Ljouwert nei Grins yn 1830 waarden in pear jier letter ek nije diken fan Feanwâlden en Burgum (1832), de Alde Kommisjewei, nei dy strjitwei oanlein. Oan it nije krúspunt ûntstie it buorskip Quatrebras, mei in tal pleatsen en wenten en in gaadlik plak foar in herberch mei útspanning, dêr't yn de 20e iuw ek in boarterstún by wie. Yn 1890 komt de NTM-hynstetramline Dokkum-Sumar oer Quatrebras te rinnen. Yn 1926 wurdt it in stoomtramline, fan Dokkum nei Drachten, dy't oant 1947 bestean soe. Nei de oarloch waard de krúsing in halte op mear as ien buslinen.

Fan 5 desimber 1893 oant 1 maart 1943 hie de brigade Noordbergum fan de Keninklike Maresjesee syn kazerne op Quatrebras. It gebou húsmannet al in pear desennia in antykhannel yn.

Quatrebras wie sûnt 1979 bekend fan *bar-dancing Quatrebras*, letter *Club Q* dy't sa'n bytsje op it plak fan it âld hotel-kafee stie. Club Q sleat de doarren yn 2015 en waard yn desimber 2021 ôfbrutsen.

### Ald Quatrebras yn byld

Ofbyld:Cafe en Uitspanning met tuin Quatre - Bras onder Bergum 1912.jpg|*Kafee en útspanning op Quatrebras, 1912*
Ofbyld:Weg naar Bergum van af 't Hotel Quatre-Bras onder Bergum 1916.jpg|*De hynstetram op de dyk nei Burgum, Quatrebras 1916*
Ofbyld:Uitspanning Quatrebras.jpg|*Boarterstún by de útspanning Quatrebras*
Ofbyld:Quatrebras, 1927. Herberch.jpg|*De [[Grinzerstrjitwei]], rjochts de útspanning, yn 1927*           .


## Iepenbier ferfier
De busline troch Quatrebras wurdt fersoarge troch Qbuzz. De folgjende line rydt troch Quatrebras:

* **Line 13 Ljouwert - Drachten fia Surhústerfean:** Ljouwert - Tytsjerk - *Quatrebras West* - Noardburgum - Jistrum - Koatstertille - Droegeham - De Harkema - Surhústerfean - Boelensloane - De Houtigehage - Drachtster Kompenije - Drachten
* **Line 21 Ljouwert - Drachten fia Burgum:** Ljouwert - Tytsjerk - Hurdegaryp - *Quatrabras Súd* - Burgum - Sumar - De Tike - Nyegea - Drachten
1736

## Foarfallen
* Begjin fan de bou fan de tsjerketoer fan Aldeboarn
* 23 july - Van Imhoff wurdt gûverneur fan Nederlânsk Ceylon
* Carolus Linnaeus skriuwt syn earste wichtige boekdiel dêr't hy de planten yn oarderet en leit de basis foar it moderne biologysk ûndersyk.

## Berne
* Feike Hiddes van der Ploeg - Fryske skriuwer.
* 19 jannewaris - James Watt, Skotsk útfiner fan de stoommasine
* 14 juny - Charles-Augustin de Coulomb, Frânsk natuerkundige († 1806)

## Ferstoarn
* 16 septimber - Gabriel Fahrenheit, Dútsk natuerkundige (*1686)
1737

## Foarfallen
* Gûverneur van Imhoff fiert de drukparse yn op Ceylon.

## Berne
;april
* 19 - Geert Reinders, Nederlânsk keapman, boer en autodidakt yn de ymmunology († 1815)
;septimber
* 9 - Luigi Galvani, natuerkundige/ûntdekker fan "dierlike elektrisiteit", yn Bologna, Itaalje
* 14 - Johann Michael Haydn, broer fan Joseph Haydn, Eastenrykske komponist († 1806) 
;novimber
* 17 - Johannes Henricus Nieuwold, Frysk teolooch en ûnderwizer († 1812)
* 20 - Johan Jacob Ebert, Dútske wiskundige, dichter, skriuwer en astronoom († 1805)

## Ferstoarn
* 20 novimber - Caroline fan Brandenburch-Ansbach, frou fan George II fan Grut-Brittanje
1738

## Foarfallen
* Reitsum krijt in nije herfoarme tsjerke.
*  Yn Aldegea wurdt in nij rjochthûs boud neidat it âlde rjochthûs ôfbaarnd wie.

## Berne
* 4 juny - George III, kening fan Grut-Brittanje, Ierlân en Hannover. († 1820)
* 17 juny  - Andreas Bonn, Nederlânske arts en heechlearaar († 1817)
* 24 july - Betje Wolff, Nederlânske skriuwster ( †1804)
 
## Ferstoarn
* 25 maart - Turlough O'Carolan, Iersk komponist
* 28 july - Philip Vegelin fan Claerbergen, Frysk politikus en grytman (* 1685)
* 23 septimber - Herman Boerhaave, anatoom, humanist en skiekundige (* 1668)
1734

## Foarfallen
* *sûnder datum* - Ien fan de Gallehus-hoarnen wurdt fûn by Gallehus, yn súdlik Jutlân, yn Denemark.

## Berne
* 30 maaie - Sicco Douwe fan Aylva, Frysk politikus en grytman († 1807)
* 3 septimber - Joseph Wright of Derby, Ingelsk keunstskilder († 1797)
* 15 juny - Johann Ernst Altenburg, Dútsk komponist, oargelist en trompettist († 1801)

## Ferstoarn
* 1 april - Louis Lully Frânsk musikus en komponist (* 1664)
* 12 juny - foarst Joaris Albrecht fan Eastfryslân (* 1690)
* 6 july - Nicolas Bernier, Frânsk komponist (* 1665)
* 28 desimber - Rob Roy MacGregor, Skotsk folksheld (* 1671)

## Literatuer
* J. Roberts, *[[Jack and the Beanstalk]]* (*Jaap en de Beanstôk*)
1735

## Foarfallen
* *sûnder datum* - De Britske meteorolooch George Hadley beskriuwt de ynfloed fan draaiïng fan de Ierde op de passaatwyn.
* *sûnder datum* - De Sweedske plantkundige Carolus Linnaeus promovearret yn Harderwyk en publisearret yn Leien syn *Systema Naturæ*.

## Berne
* 20 maart - Torben Olof Bergman, Sweedske skiekundige († 1784)
* 23 maaie - Charles-Joseph de Ligne, Waalsk skriuwer en fjildmaarskalk yn tsjinst fan Eastenryk († 1814)
* 5 septimber - Johann Christian Bach, Dútsk komponist († 1782)
* 30 oktober - John Adams, presidint fan 'e Feriene Steaten († 1826)
* 9 novimber - Karel Willem fan Nassau-Usingen, Dútsk ealman († 1803)
* 9 novimber - Sjoerd Stapert, Frysk wetterboukundige en arsjitekt († 1816)

## Ferstoarn
* 18 septimber - Justus van Effen, Nederlânsk letterkundige (* 1684)
* 28 desimber - Jacobus Canter Visscher, Frysk predikant en sindeling (* 1692)

## Literatuer
;Non-fiksje
* Carolus Linnaeus, *[[Systema Naturæ]]*
1739

## Foarfallen
* 1 jannewaris - De Frânske marine-offisier Jean-Baptiste Bouvet de Lozier ûntdekt it nei him ferneamde eilân Bouveteilân yn de súdlike Atlantyske Oseaan.
* De Honin Dalim Synagoge yn Oranjestêd wurdt boud. Dy synagoge is de op ien nei âldste op it westlik healrûn.

## Berne
* 26 april - Baudina Stinstra, Frysk tekeneresse († 1821)
* 2 july - Matthias Friese, Dútske skoalmaster, oargelist en oargelbouwer († 1786) 
* 24 oktober - Anna Amalia, de lettere foarstinne fan Saksen-Weimar, dochter fan hartoch Karel fan Brunswyk-Wolfenbüttel († 1807)

## Ferstoarn
* Quirinus van Blankenburg, Nederlânsk muzykteoretikus en oargelist komponist
1742

## Foarfallen
* 17 febrewaris - Karel Albert, de karfoarst fan Beieren, wurdt troch syn broer, de aartsbiskop fan Keulen, kroane ta hillich roomsk keizer. Dêrmei giet de Eastenrykske Súksesjeoarloch in nije faze yn.
* 13 april - Yn Dublin giet *[[Messiah (Händel)|Messiah]]*, fan Händels, yn premiêre. It oratoarium wurdt sûnttiid alle jierren op deselde datum en op itselde plak útfierd.
* 13 maaie - Yn Sint-Petersburch wurdt keizerinne Elizabeth I fan Ruslân kroane.
* *sûnder datum* - Anders Celsius fynt de temperatuerskaal Celsius út.
* *sûnder datum* - Jan Jacob Mauricius wurdt gûverneur fan Suriname (oant 1751. Mei him begjint de Ferljochting yn de koloanje.
* *sûnder datum* - Molde, yn Noarwegen, kriget stedsjrochten. 

## Berne
* 28 juny - William Hooper, Amerikaanske politikus († 1790) 
* 29 july - Armand de Kersaint, Frânsk marine-ofsier en politikus († 1793)
* 25 septimber - Everwinus Wassenbergh, Frysk taalkundige († 1826)
* 9 desimber - Carl Wilhelm Scheele, Sweedsk skiekundige († 1786)

## Ferstoarn
* 25 jannewaris - Edmond Halley, Ingelsk astronoom (* 1656) 
* 28 febrewaris - Willem Jacob 's-Gravesande, Nederlânsk wis- en natuerkundige (* 1688) 
* 1 july - Bohuslav Matěj Černohorský, Tsjechysk komponist en oargelist (* 1684)
* 25 augustus - José António Carlos de Seixas, Portegeesk komponist (* 1704)
1743

## Foarfallen
* 7 augustus - Sweden stiet by it Ferdrach fan Åbo in diel fan súdeastlik Finlân ôf oan Ruslân.
* *sûnder datum* - Bou fan de Pitertsjerke yn Lippenhuzen.

## Berne
* 28 febrewaris - Karolina fan Oranje-Nassau, Frysk ealfrouwe († 1787)
* 13 april - Thomas Jefferson, presidint fan 'e Feriene Steaten († 1826)
* 15 juny - Johann Ernst Altenburg, Dútsk komponist, oargelist en trompettist († 1801) 
* 26 augustus - Antoine Lavoisier, Frânsk skiekundige († 1794) 
* 11 septimber - Nicolai Abraham Abildgaard, Deensk keunstskilder, byldhouwer en arsjitekt († 1809)

## Ferstoarn
* 7 jannewaris - Anna Sophie Reventlow, keninginne-gemalinne fan Denemark (* 1693)
1741

## Foarfallen
* 12 desimber - By in paleisrevolúsje yn Ruslân komt de dochter fan Peter de Grote, Elizabeth oan it bewâld.
* 25 desimber - De Kryststoarm teistert de Nederlânske kust. By Egmond wurde huzen troch de see ferswolge.
* *sûnder datum* - De Trijegeasterpolder by Ousterhaule wurdt oanlein troch Johan Vegelin van Claerbergen.

## Berne
* 13 maart - keizer Joazef II fan it Hillige Roomske Ryk († 1790) 
* 23 maaie - Andrea Luchesi, Italjaansk komponist († 1801) 
* 13 july - Carl Friedrich Hindenburg, Dútsk wiskundige en filosoof († 1808) 
* 22 septimber - Peter Simon Pallas, Dútsk biolooch († 1811)
;*datum ûnbekend*
*Dooitze Eelkes Hinxt, Frysk marine-offisier († 1797). *Bertejier is ûnseker*.
*Albertus fan Gruisen, Nederlânsk oargelbouwer († 1824)

## Ferstoarn
* 31 maart - Pieter Burman sr., Nederlânsk klassikus (* 1668)
* 27 maaie - Gerard Wigmana, Frysk keunstskilder (* 1673)
* 27 july - Antonio Vivaldi, Italjaansk komponist (* 1678
* 24 novimber - keninginne Ulrike Eleönoara fan Sweden (* 1688)
1740

## Foarfallen
* Mei 1709 is dizze winter ien fan de kâldste fan dizze iuw. It begjint al op 26 oktober te friezen  en de kjeld sil oanhâlde oant juny. Boppedat is de simmer de kâldste fan dizze iuw. 
* Freark de Grutte wurdt kening fan Prusen.
* De Eastenrykske Suksesjeoarloch. Keizerinne Maria-Theresia ferdigenet mei steun fan Ingelân en Nederlân har rjochten op de troan.

## Berne
* 2 juny - Markies de Sade, Frânske, faak sinsurearre pornografysk skriuwer
* 6 juny - Sébastien Mercier, Frânske skriuwer en politikus
* 10 augustus - prins Leopold III Freark Frans fan Anhalt-Dessau
* 13 augustus - Iwan VI, Russyske tsaar († 1764)
* 26 augustus - Joseph Michel Montgolfier, Frânske loftfeartpionier († 1810)  
* 20 oktober - Belle van Zuylen, Nederlânsk-Switsersk skriuwster en komponiste († 1805)
* 29 oktober - James Boswell, Skotske skriuwer († 1795)

## Ferstoarn
* 5 jannewaris - Antonio Lotti, Italjaansk oargelist, kapelmaster en komponist
* 21 jannewaris - Jacques Cassard, Frânske seekapitein en kaapfarder
* 6 febrewaris - Paus Clemens XII, paus fan 1730 oant 1740
* 17 oktober - Anna, Russyske tsarina (* 1693)
1745

## Foarfallen
* De herfoarme tsjerke fan Heech wurdt boud.
* 11 maaie - Slach by Fontenoy (Belgje). Nederlaach fan de Eastenrikers-Ingelsken-Hollanners tsjin de Frânsken ûnder Maurits fan Saksen. 
* Petrus van Musschenbroek makket de Leienske flesse, in ienfâldige kondinsator.
* Charles Edward Stuart, pakesizzer fan Jacobus II Stuart, falt mei Frânske steun Skotlân binnen. Hy hopet troch de Eastenrykske Suksesjeoarloch de troan fan syn foarâlden weroverje te kinnen. Hy beset Edinburch, en ropt syn heit út ta Jacobus VIII fan Skotlân.

## Berne
* 6 jannewaris - De ballonfarder J.E. Montgolfier († 1799)
* 18 febrewaris - Alessandro Volta, natuerkundige
* 12 maart - Johannes Fockema, Frysk boargemaster en ûndernimmer († 1820)
* 21 maart - Egbert fan Burmania Rengers, Frysk politikus en bestjoerder († 1806)
* 6 april - Thomas Peters, earste persoan op 'e wrâld âlder as 110 jier (Frysk rekôrhâlder) († 1857)
* 2 novimber - Marie Antoinette

## Ferstoarn
* 19 oktober - Jonathan Swift, Britsk skriuwer (Gullivers reizen)

## Byldzjende keunst

Ofbyld:Cornelis Troost - Zelfportret.jpg|*Selsportret* (1745) Cornelis Troost, Mauritshûs


## Boukeunst

Ofbyld:Hernen (Wijchen) Rijksmonument 9322 Hernense molen.JPG|*Beltmole Hernen* (1745)
1746

## Foarfallen
* 14 juny - De earste stien foar de Tsjerke fan Ingwierrum wurdt lein.
* 9 july -Troanwiksel yn Spanje: nei de dea fan kening Philipp V (Spanje) wurdt syn soan ûnder de namme Ferdinand VI Spaanske kening. 
* 12 novimber - Jaques Charles, útfiner fan de wetterstofballon, te Beaugency, Loret, Frankryk

## Berne
* 12 jannewaris - Johann Heinrich Pestalozzi, Switserske pedagoge († 1827) 
* 24 jannewaris - Gustav III, Sweedske kening († 1792) 
* 30 maart - Francisco Goya, Spaansk keunstskilder
* 5 april - Adam Sijbel, Nederlânsk tegelskilder († 1803). *(doopdatum)*
* 10 april - Sipko Basseleur Frysk jurist en politikus († 1831)
* 8 juny - Jean Henri van Swinden, Nederlânsk wis- en natuerkundige († 1823)
* 8 augustus - Hieronymus van Alphen, Nederlânsk dichter († 1803)
* 5 novimber - Jacobus van der Steege, Frysk dokter en patriot († 1812)
;*datum ûnbekend*
*Gadso Coopmans, Frysk medikus en dichter († 1810)

## Ferstoarn
* 9 july - kening Filips V fan Spanje (* 1683) 
* 6 augustus - Kristiaan VI fan Denemark, kening fan Denemark en Noarwegen
1747

## Foarfallen
* 24 april - Ynname fan Sluis troch Franske troepen.
* 30 april - Ynname fan Sas fan Gint troch Frânske troepen.
* 2 maaie - De Republyk krijt foar it earst ien mienskipslike steedhâlder, Willem IV.
* 10 maaie - Ynname fan Hulst troch Frânske troepen. Hiel Steatsk-Flaanderen yn Frânske handen.
* 20 maaie - Fredesûnderhandelingen yn Breda wurde ôfbrutsen en yn Aken fuortset.
* 2 july - Slach by Lafelt (Riemst) tusken Frankryk en de Eastenrykske Nederlannen.
* 16 septimber - Frânske troepen nimme de ûnnimber achte Steatsk-Brabânske festing Bergen op Zoom yn. De stêd wurdt slim plondere.
* novimber: ferheffing fan Willem IV fan Oranje-Nassau ta erfsteedhâlder fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen.

## Berne
* 14 juny - Hidde Durks Kat, Amelânsk walfiskfarder († 1824)
* 10 septimber - Henri Damas Bonhomme, Frysk bestjoerder en militêr († 1826)
* 11 septimber - Freark fan Hessen, soan fan lângreve Freark II fan Hessen-Kassel

## Ferstoarn
* 9 maart - Jacob Campo Weyerman, Noard-Nederlânske proazaskriuwer en skilder
1748

## Foarfallen
* 17 juny - Op de Bûtermerk yn Amsterdam brekt it Pachtersoproer út nei eardere rellen yn Fryslân en Grinslân. De Doelisten geane yn oerlis mei steedhâlder Willem IV. 
* 18 oktober - Mei de Frede fan Aken komt in ein oan de Eastenrykske Súksesjeoarloch, dy't yn 1740 begûn wie.
* *sûnder datum* - De Lauta Stins fan Horatius Hiddema van Knyff yn Wier wurdt yn 'e brân stutsen.

## Berne
* 8 maart - Willem V fan Oranje-Nassau, steedhâlder fan 'e Republyk fan de Feriene Nederlannen († 1806)
* 12 septimber - Jean-Michel Huon de Kermadec, Bretonsk ûntdekkingsreizger († 1793)
* 7 oktober - kening Karel XIII fan Sweden (en Karel II fan Noarwegen) († 1818
;*datum ûnbekend*
*Jane Gordon, hartoginne fan Gordon, Skotsk ealfrouwe en societystjer († 1812) (mooglik berne yn 1749)

## Ferstoarn
* 1 jannewaris - Johan Bernoulli, Switsersk wiskundige (* 1667) 
* 16 jannewaris - Arnold Drakenborch - Nederlânsk klassikus (* 1684) 
* 26 oktober - Donald Cameron fan Lochiel, Skotsk klanlieder en jakobyt (* 1700)
1750

## Foarfallen
* 20 maaie - In grut diel fan Ynskedee wurdt troch brân ferwoaste.
* Troch it ûntaktysk optreden fan de gûverneur-generaal Gustaaf Willem baron fan Imhoff  is de VOC yn oarloch mei Bantam en Mataram, de belangrykste riken op Java.

## Berne
* 18 augustus - Antonio Salieri, Italjaansk komponist en dirigint
* 8 oktober - Pieter Vreede, Nederlânsk Patriottysk politikus.
* 24 oktober - Thomas Philippus Joha, Frysk predikant en politikus († 1812)
* Om dizze tiid hinne wurdt Salomon Levy berne, bekend fan it Kollumer Oproer

## Ferstoarn
* 26 jannewaris - Albert Schultens, Nederlânsk filolooch (* 1686)
* 28 july - Johann Sebastian Bach, Dútsk oargelist en komponist
* 1 novimber - Gustaaf Willem baron fan Imhoff, gûverneur-generaal fan de VOC yn Ynje
* Cornelis Troost, Nederlânsk skilder fan húskeamer- en strjitsênes yn in sterk satiryske en teatrale styl.
1751

## Foarfallen
* 12 maart - De Fryske Steaten ferkeapje it lêste part fan It Bilt dat noch yn harren besit is.
* 22 oktober - Steedhâlder Willem IV fan Oranje-Nassau komt hommels te ferstjerren. Syn widdo Anna fan Hannover wurdt prinsesse-gûvernante, dat wol sizze regintesse foar har jonge soan, Willem V.
* *sûnder datum* - De eilannen Goeree en Overflakkee wurde troch in daam mei-inoar ferbûn.
* *sûnder datum* - Axel Frederik Cronstedt ûntdekt it elemint nikkel.

## Berne
* 16 maart - James Madison, presidint fan de Feriene Steaten († 1836)
* 13 april - Armand Tuffin de la Rouërie, Bretonsk generaal († 1793)

## Ferstoarn
* 25 maart - kening Freark I fan Sweden (* 1676) 
* 12 augustus - Elizabeth Huber-De Hertoghe, Frysk regintefrou (* 1666)
* 30 augustus - Christoffel Polhem, Sweedsk wurktúchboukundige (* 1661) 
* 2 oktober - Willem IV fan Oranje-Nassau, steedhâlder fan 'e Republyk fan de Feriene Nederlannen (* 1711)
* 19 desimber - Louise fan Hannover, keninginne-gemalinne fan Denemark-Noarwegen (* 1724)
1752

## Foarfallen
* Jouswier krijt in nije tsjerketoer.
* 15 juny - Benjamin Franklin ûntdekt de bliksemôflieder by it draakjefleanen.
* 29 july - De Ljouwerter Krante ferskynt foar it earst as Leeuwarder Saturdagse Courant.
* 2 septimber - Ingelân fiert Gregoriaanske kalinder yn. Dêrtroch is it de oare deis net 3 mar 14 septimber.
* 26 novimber - De nije Skoattertsjerke fan Aldskoat wurdt ynwijd.

## Berne
* 15 juny - Frâns Julius Johan fan Eysinga, Frysk politikus en grytman († 1828)
* 7 july - Joseph-Marie Jacquard, Frânske útfiner fan it programmearbere weeftou
* 9 septimber - Martinus Baljee, Frysk dokter en koloniaal († 1823)
* 18 septimber - Adrien-Marie Legendre, Frânsk wiskundige

## Ferstoarn
* 4 jannewaris - Gabriel Cramer, wiskundige dêr't de Regel fan Cramer nei neamd is.
* 9 febrewaris - Fredric Hasselquist, Sweedsk biolooch (* 1722)
* 9 maart - Jetske Reinou van der Malen, Frysk dichteresse (* 1681)
1755

## Foarfallen
* Nôtmole De Kaai yn Sleat wurdt boud.
* De Ankertsjerke yn Aldegea wurdt boud.
* 1 novimber - In swiere Ierdskodding yn Lissabon (Portegal) ferwoastet twatredde diel fan de stêd en kostet 50.000-100.000 deaden. Omdat it episintrum út de kust leit, ûntstiet der in floedweach fan 12,5 meter hichte dy't ek de kusten fan Fez en Meknes yn Marokko teisteret.

## Berne
* 10 jannewaris - Douwe Egberts, Frysk ûndernimmer († 1806)
* 10 april - Samuel Hahnemann, Dútske arts/Homeopaat
* 23 juny - Evert Sjerps Ferwerda, timmerman en matematikus.
* 4 augustus - Nicolas-Jacques Conté, Frânsk keunstskilder en útfiner fan ûnder oare it grafytpotlead († 1806)
* 2 novimber - Marie Antoinette, Frânske keninginne († 1793)
* 6 novimber - Cynthia Lenige, Frysk dichteresse († 1780)

## Ferstoarn
* 10 febrewaris - Charles Montesquieu, Frânske grûnlizzer fan de trias politica
1757

## Foarfallen
* 1 maart - Moardoanslach troch Robert-François Damiens op kening Loadewyk XV fan Frankryk.
* 26 july - Yn 'e Slach by Hastenbeck wurde de alliearde striidkrêften fan it karfoarstendom Hannover, Hessen en Breunswyk ferslein troch in Frânsk leger. Dat resultearret yn de besetting fan Hannover.
* *sûnder datum* - De Groustins yn Feanwâlden wurdt ôfbrutsen.

## Berne
* 24 jannewaris - Lammoraal Albertus Aemilius Sluijterman, Frysk ofsier en politikus († 1838)
* 31 maart - Gustaf Mauritz Armfelt, Sweedsk diplomaat († 1814) 
* 22 juny - George Vancouver, Ingelsk ûntdekkingsreizger († 1798)
* 6 septimber - Gilbert du Motier de la Fayette, Frânsk politikus en generaal († 1834)
* 17 augustus - [Hayo Tuinhout,  Frysk politikus en bestjoerder († 1811)
* 12 novimber - Jacobus Bellamy, Nederlânsk dichter († 1786) 
* 28 novimber - William Blake Ingelsk skriuwer, dichter en keunstner († 1827)

## Ferstoarn
* 23 july - Domenico Scarlatti, Italjaansk komponist, klavesinist en oargelist (* 1685) 
* 6 novimber - Jan Sicco thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, Frysk generaal (* 1693)
1759

## Foarfallen
* 1 augustus - Yn 'e Slach by Minden ferslacht hartoch Ferdinand fan Breunswyk-Lüneburg yn it ramt fan 'e Sânjierrige Oarloch in Frânsk leger ûnder markys Louis Georges Érasme de Contades.
* *sûnder datum* - De herfoarme tsjerke op it Heechein yn Akkrum wurdt boud.
* *sûnder datum* - It stedhûs fan Sleat wurdt boud.
* *sûnder datum* - Eysingastate by Oentsjerk wurdt ôfbrutsen.
* *sûnder datum* - It Spylske Huus op Formearum wurdt oplevere.
* *sûnder datum* - De stêd Sleat krijt in Waachgebou.

## Berne
* 12 jannewaris - Johan Valckenaer, Frysk heechlearaar en politikus († 1821)
* 25 jannewaris - Robert Burns, Skotsk dichter († 1796)
* 20 febrewaris - Johann Christian Reil, Dútsk dokter en anatoom († 1813)
* 13 oktober - Ecco Epkema, Frysk letterkundige en klassikus († 1832)
* 10 novimber - Friedrich von Schiller, Dútsk dichter en filosoof († 1805)
;*datum ûnbekend*
* Bizon, opperhaad fan 'e Odjibwe († 1855)

## Ferstoarn
* 12 jannewaris - prinsesse Anna fan Hannover, regintesse fan Fryslân, Grinslân en Drinte (* 1709) 
* 14 april - Georg Friedrich Händel, Dútsk-Ingelsk komponist en dirigint (* 1685) 
* 27 july – Pierre Louis Maupertuis, Frânsk wiskundige (* 1698)
1753

## Foarfallen
* Yn Brussel stelt Marije Teresia Karl Johann Philipp Cobenzl oan as har earste minister. Hy is in liedend figuer fan de Ferljochting yn de Eastenrykske Nederlannen.
* *sûnder datum* - Linnaeus publisearret de *[[Species Plantarum]]*, it earste startpunt fan de botanyske nomenklatuer (en dêrmei ek fan 'e binomiale nomenklatuer).
* *sûnder datum* - Yn Aldeboarn wurdt in nije tsjerke by de toer boud.
* 11 maart - Egbert Douwes iepenet op 'e Jouwer in winkeltsje yn kofje, tabak, tee en oar koloniaal guod, dat útwaakse sil ta Douwe Egberts.

## Berne
* mids jannewaris - Francis Gibson, Ingelsk skriuwer († 1805)
* 5 febrewaris - Court Lambertus fan Beyma, Frysk politikus en patriot († 1820) 
* 7 febrewaris - Rhijnvis Feith, Nederlânsk skriuwer († 1824) 

## Ferstoarn
* 14 jannewaris - George Berkeley, Ingelsk-Iersk filosoof en predikant (* 1685)
1754

## Foarfallen
* 5 augustus - De âldst bekende hurdsylwedstryd wurdt beskreaun as Aarnt Hânses, weard yn *De Jonge Prins* te Grou, in wedstryd fersile lit.
* De Waach fan Dokkum wurdt boud.
* De Muntjesylster Ryd wurdt oan it Ryddjip ta groeven.

## Berne
* 1 maart - Arjen Roelofs, Frysk boer en astronoom († 1828)
* 17 oktober - Hyltsje Hepkes van der Zee, boer út Jonkershuzen en adjunkt-maire fan Tsjerkwert († 1827)
* 21 augustus - William Murdock, útfiner fan de gasferljochting, te Auchinleck yn Grut Brittanje
* 23 augustus - Loadewyk XVI, kening fan Frankryk
* 26 septimber - Joseph-Louis Proust, Frânske gemikus († 1826)

## Ferstoarn
* 28 jannewaris - Ludvig Holberg, Deensk-Noarske skriuwer
* 5 febrewaris - Nicolaus Samuelis Cruquius, Nederlânsk wetterboukundige en kartograaf
* 25 augustus - Regnerus fan Andringa, Frysk regint (* 1674)
1760

## Foarfallen
* 22 jannewaris - Slach by Vandavasi - De Britten bringe de Frânsken de nekslach ta yn de striid om Yndia.

## Berne
* 29 maaie - Reinder van Kleffens, Frysk ûndernimmer en politikus († 1838)
* 6 july - Dirk Piebes Sjollema, Frysk keunstskilder († 1840)

## Ferstoarn
* 25 oktober - George II, kening fan Grut-Brittanje en Ierlân
1761

## Foarfallen
* 6 juny - In Fenusoergong wurdt op 120 plakken op Ierde sjoen. 
* 22 septimber - George III wurdt ta kening fan Grut-Brittanje kroane; syn frou Sofy Sjarlotte fan Meklenburch-Strelitz ta keninginne.
* *sûnder datum* - Hoarnstersweach krijt in nije tsjerke.

## Berne
* 3 jannewaris - Willem de Fesch, Nederlânsk komponist en fioelist (* 1687) 
* 16 febrewaris - Jean-Charles Pichegru, Frânsk generaal († 1804)
* 21 oktober - Herman Willem Daendels, Nederlânsk politikus en koloniaal bestjoerder († 1818)
* 31 oktober - Rutger Jan Schimmelpenninck, Nederlânsk jurist, diplomaat en politikus († 1825)
* 7 desimber - Marie Tussaud (Madame Tussaud), Frânsk waaksenbylde-artyste († 1850) 
* 27 desimber - Michail Bogdanovitsj Barclay de Tolly, Russysk maarskalk en politikus († 1818)

## Ferstoarn
* 4 jannewaris - Stephen Hales, Ingelsk fysiolooch, skiekundige, botanikus en útfiner (* 1677) 
* 17 april - Thomas Bayes, Ingelsk teolooch en wiskundige (* 1702) 
* 19 septimber - Piter van Musschenbroeck, Nederlânsk dokter, astronoom, wis- en natuerkundige (* 1692)
De Like

**De Like** (Nederlânsk: *Leek*, Grinslânsk: *Laik* of *De Lieke*) is in plak yn de gemeente Westerkertier yn it súdwesten fan de provinsje Grinslân. Oant 1 jannewaris 2019 wie De Like it haadplak fan de gemeente mei deselde namme.   

It doarp is ûntstien by de skâns dy't hjir yn de Tachtichjierrige oarloch oanlein waard. De namme is ûntliend oan it wetterke de Lek (of Like). Op Pinkstermoandei is der Pinkstermerke dy't al op freed begjint en in soad besikers út de fiere omkriten lûkt.

By it reedriden koe winterdeis in "likeblom" koft wurde: in twige mei in papieren blom as trofee fan it berikken fan De Like.

## Gallery

20201109 Leekster Hoofddiep.jpg|*[[Lykster Haaddjip]] (2020)*
Kerk op De Dam te Leek.jpg|*Damtsjerke (2011)*
Oldambster boerderij in eclectische stijl, Tolberterstraat 52, Leek.JPG|*Aldamtster pleats oan 'e Tolberterstraat (2015)*