open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Griene muskaatdo

De **griene muskaatdo** (*Ducula aenea*) is in fûgel yn it skaai muskaatdowen (*Ducula*) út de famylje dowen (*Columbidae*). 

## Beskriuwing
De griene muskaatdo is in grutte do fan 45 sm lang. De rêch, wjukken en sturt binne irisearjend grien. De kop en ûnderkant binne wyt mei útsûndering fan 'e ûndersturtdekfearren, dy't kastanjebrún binne. Mantsjes en wyfkes binne itselde wat kleur oanbelanget.  

## Fersprieding
De griene muskaatdo hat in grut ferspriedingsgebiet yn Aazje en der wurde alve ûndersoarten erkend:
* *Ducula aenea sylvatica*: fan noardlik Yndia en Nepal oant súdlik Sina oant Tailân en Yndosina.
* *Ducula aenea pusilla*: súdlik Yndia en Sry Lanka.
* *Ducula aenea andamanica*: Andamanen.
* *Ducula aenea consobrina*: eilannen westlik Sumatra, útsein Enggano.
* *Ducula aenea polia*: fan Maleizje oant de Filipinen en de Grutte- en Lytse Sûnda-eilannen.
* *Ducula aenea palawanensis*: Banggai-eilannen (noardlik Borneo) oant Palawan en de oanbuorjende eilannen.
* *Ducula aenea fugaensis*: Calayan, Camiguin en Fuga.
* *Ducula aenea nuchalis*: noardlik Luzon (noardlike Filipinen).
* *Ducula aenea aenea*: Filipinen.
* *Ducula aenea intermedia*: Talaud.
* *Ducula aenea paulina*: Selebes, Sangihe-eilannen, Togian-eilannen, Banggai-eilannen en Sûla-eilannen.

## Status
Alhoewol't de fûgel noch algemien is en yn dielen sels talryk, nimme de oantallen werom troch it ferlies fan habitat en yn guon gebieten ek de jacht. De oantallen binne foar 2000 bot werom rûn yn bygelyks Laos en Maleizje. Tusken 2001 en 2020 ferdwûn yn it ferspriedingsgebiet fan 'e fûgel 18% fan it bosk. De fûgel libbet yn gruttere oantallen yn yntakt bosk as yn degradearre bosk. Dêrfandinne wurdt de griene muskaatdo troch de IUCN as hast bedrige (NT, 2021) op 'e Reade list klassifisearre.
Brune dowen

**Brune dowen** (*Phapitreron*) foarmje in fûgelskaai út de famylje dowen (*Columbidae*).

De namme fan it skaai ferwiist nei de oer it generaal brune kleur fan 'e soarten. Se binne endemysk op 'e Filipinen. Alle soarten fan it skaai libje yn beammen, mar de ferskillende soarten libje yn ferskillende soarten bosk. Guon beheine har ta oerwâlden, wylst oaren waarnommen wurde yn sekundêr bosk of oare bosktypes. Se ite meast fruit en libje solitêr. Guon soarten ha opfallende swartwite streken op 'e kop en irisearjende nekfearren. Mantsjes en wyfkes lykje in soad op inoar.    

## Soarten
It skaai bestiet út fouwer soarten.
Minskeftigen

De **minskeftigen** (*Hominidae*) binne in famylje fan 'e oarder fan de primaten.
Minskeftigen oriïntearje harsels mei harren eagen nei foaren rjochte. Harren hannen en fuotten hawwe fingers en teannen mei nagels en binne oanpast foar it gripen. Hja hawwe gjin sturt en harren earms binne langer as harren skonken. It skouder is tige beweechber en it brein is grut en kompleks. Alle soarten minskeftigen kinne op twa fuotten stean. De Afrikaanske soarten sjimpansee en gorilla, dy't faak op 'e grûn steane, rinne lykwols meastentiids op fjouwer poaten en stypje harren earms mei harren knokkels.

De grutste en sterkste minskeftige is de gorilla. De orang-oetans binne, oars as de oare minskeftigen, solitêre bisten. De sjimpansees binne yntelliginte en nijsgjirrige soarten.

## Systematyk
*Oarder Primaten
** ûnderskift: drûchnoazigen (Haplorhini)
*** famylje **minskeftigen** (Hominidae)
**** ûnderfamylje orang-oetaneftigen (*Ponginae*)
***** skaai orang-oetans (*Pongo*)
**** ûnderfamylje echte minskeftigen (*Homininae*)
***** tûke gorilla's (*Gorilla*)
***** tûke beneiminsken (*Hominini*)
****** skaai sjimpansees (*Pan*)
****** skaai Minsken (*Homo*)
******* minske (*Homo sapiens*)
******* Neändertaler (*Homo neanderthalensis*) †
****** skaai *[[Australopithecus]]* †
****** skaai robústen (*Paranthropus*) †
****** skaai *[[Orrorin]]* †
****** skaai *[[Sahelanthropus]]* †
****** skaai *[[Kenyanthropus]]* †
****** skaai *[[Ardipithecus]]* †
Europeesk kampioenskip fuotbal foar froulju

It **Europeesk kampioenskip fuotbal foar froulju**, is it Europeesk kampioenskip (EK) foar de sport fuotbal dat om de fjouwer jier hâlden wurdt. It is krekt as foar de EKs foar oare sporten in toernoai tusken Europeeske lanneteams. Troch middel fan foarrondes pleatse lannen harren, dêrnei wurdt der yn in moanne tiid bepaald hokker lanneteam it bêste is fan Europa. De organisaasje is yn hannen fan de UEFA, it Europeesk fuotbalbûn.

## Skiednis
It Europeesk kampioenskip fuotbal foar froulju ûntstie yn 1984 ûnder de namme *"European Competition for Represintative Women's Teams"*. Eartiids waarden der twa heale finales en in finale spile, ferdield oer twa wedstriden. Der wie gjin gastlân, mar elk lân spile in thús- en útwedstriid. De earste edysje waard wûn troch Sweden. Trije jier letter, yn  1987, waarden der twa heale finales, in treastfinale en in finale spile oer ien wedstriid, it toernoai waard organisearre troch Noarwegen dat it toernoai ek wûn. Fan dat momint ôf waard it toernoai om de twa jier hâlden. Om 1990 hinne krige it toernoai de titel Europeesk kampioenskip. Yn 1991 en 1995 waard it toernoai ek brûkt as kwalifikaasje foar it wrâldkampioenskip. Yn 1995 wie der opnij gjin gastlân; de heale finales waarden oer twa wedstriden spile. De finale waard yn Dútslân al oer ien wedstriid spile. Fan 1995 ôf waard der gjin treastfinale tusken de ferliezende healefinalisten mear spile.

Fan 1997 ôf waard it toernoai net twajierliks, mar om de fjouwer jier spile, en wie der foar it earst in groepsfaze, mei twa groepen fan fjouwer lannen. De twa heechst pleatste lannen fan beide groepen pleatsten har foar de heale finales. Fan 2009 ôf diene tolve lannen mei oan it eintoernoai, Nederlân die dat jier foar it earst mei oan it eintoernoai. De lannen waarden yndield yn trije groepen fan fjouwer teams. De twa bêst klassearre lannen yn elke groep en de twa bêste nûmers 3 kwalifisearren harren foar de kwartfinales.

Yn 2011 besleat de UEFA om fan 2017 ôf de kompetysje fierder út te wreidzjen. Sûnt nimme sechstjin lannen diel oan it eintoernoai. De groepsfaze bestiet hjoed de dei út fjouwer groepen fan fjouwer lannen. De twa bêst klassearre lannen út elke groep pleatse harren foar de kwartfinales.

De edysje fan 2021 waard mei in jier útsteld nei 2022, omdat de Olympyske Spullen en it EK foar manlju fanwegen de koroanapandemy ferpleatst waarden nei 2021.

## Edysjes

## Bêste spylster

## Measte doelpunten
Amerikaanske grûndowen

**Amerikaanske grûndowen** (*Geotrygon*) foarmje in fûgelskaai út de famylje dowen (*Columbidae*).

De soarten fan it skaai libje allegear yn 'e Amerikaanske neotropen fan Súd-Meksiko en Midden-Amearika oant West-Ynje en Súd-Amearika. Twa soarten wurde ek as dwaalgast waarnommen yn 'e Feriene Steaten. Amerikaanske grûndowen libje op 'e grûn yn tichte bosken dêr't se neskje en foerazjearje. Se falle op troch de tekening op it gesicht en de faak libbene kleuren.

## Soarten
It skaai bestiet neffens de IOC World Bird List fan eBird (2024/2025) út tsien soarten, wêrfan't ien soarte yn it holoseen útstoar (nei alle gedachten troch ûntbosking):
Gustave Adolf Bredow

**Gustav Adolf Bredow** (Krefeld, 1875 – Stuttgart, 1953) wie in Dútske byldhouwer en medaljeur.

## Biografy

Bredow folge in oplieding oan de Keunstakademy Düsseldorf. Hy wurke nei syn stúdzje yn it atelier fan Clemens Buscher. Fan 1897 ôf wenne en wurke er yn Stuttgart.

Ek bûten Dútslân is wurk fan him te finen. Foar it Plaza Alemania yn Buenos Aires (Argentynje) makke er in fontein mei twa byldegroepen, dêr't er gebrûk foar makke fan lava út Rome, moarmer út Carrara en brûns. Doe't Bredow nei Argentinië reizge foar de ûntbleating bruts de Earste Wrâldoarloch út. Op de weromreis waard syn skip oanhâlden troch de Ingelsen. Hy waard ynternearre en bedarre nei in útwikseling fan finzenen yn 1918 yn it ynterneringskamp yn it Nederlânske Wolfheze. Hy late dêr in ambachtsôfdieling dêr't de finzenen ûnder mear lampen, klokken en paraplubakken neffens syn ûntwerp makken. 

Fanwege de 'Deutsche Verein Rotterdam' waard yn 1919 syn ûntwerp fan de 'Dútske dame as tinkteken oan ferstoarne Dútske ynternearden op de Algemene Begraafplaats Crooswijk (Rotterdam) pleatst. It grutste wurk fan Bredow yn Nederlân is lykwols de Merkuriusfontein, dy't yn 1923 troch de VVV skonken waard oan de stêd Ljouwert.

Nettsjinsteande de algemiene efterútgong fan skulpturale boudekoraasje yn de arsjitektuer yn de jierren 1920, bleau er suksesfol yn dizze perioade, bygelyks syn dielname oan de Dútske keunsttentoanstelling fan 1930 yn it Glaspalast yn München is dokumintearre.   Fan 1939 oant 1944 wie er fertsjintwurdige op alle grutte Dútske keunstútstallings yn München mei yn totaal alve wurken, dêr't Goebbels de metalen skulptuer *Brunnenputte* fan kocht foar 4000 RM yn 1944.  Bredow waard opnommen yn de *Gottbegnadeten*-list as in wichtige byldzjend keunstner fan de nazysteat 

## Galery

Fuente Riqueza Agropecuaria Argentina III - Detalle escultura izquierda 2.JPG|Fonteinskulptuer by *Fuente Riqueza Agropecuaria Argentina* yn Buenos Aires
Pragfriedhof, 011.jpg|Grêfmonumint Schiedmayer yn Stuttgart
Rotterdam monument Duitse dame.jpg|*Duitse dame* op it algemiene begraafplak Crooswijk yn Rotterdam
Bredow-Daeumling-auf-Schnecke-reitend-2.jpg|alt=Däumling, auf Schnecke reitend, Bronzeskulptur, 24 cm, um 1930, Privatbesitz|*Duimelijntje* op in slak, skulptuer fan brûns, 21 sm, ± 1930, priveebesit
Pierre Soulages

**Pierre Jean Louis Germain Soulages** (útspr.: [sulaʒ]; Oksitaansk: *Pèire Solatges*; Rodez (Frankryk), 24 desimber 1919 – Nîmes, 25 oktober 2022) wie in Frânsk abstrakt keunstskilder en byldhouwer. Hy wie ien fan ‘e wichtichste keunstners fan ‘e Paryske skoalle nei de Twadde Wrâldkriich. Hy makke him opfallend troch syn gebrûk fan ljocht yn syn wurk. Hy brûkt foaral swart, mingsels mei oare tsjustere kleuren, en liet somtiden lytse ûnskildere dieltsjes stean. Hy skildere mei tsjokke laachjes en brede streken, op in wize dy’t tinken docht oan Sineeske kalligrafy.

Fan 1979 ôf ferskynden syn skilderijen – faak yn monumintale polyptiken organisearre – oanfolle mei swarte ferve, sa’t it ljocht reflektearret yn it wurk en it feroaret.

Yn 1976 wie er de ûntwerper fan it etiket fan Chateau Mouton-Rothschild, it ferneamde Frânske wynhûs yn Pauillac.

Fan 1987 oant 1994 makke e de 104 glês-yn-leadruten fan de romaanske abdijtsjerke fan Sainte Foy yn Conques (Aveyron). Yn 1979 waard er bûtenlânsk earelid fan de Amerikaanske Akademy fan Keunsten en Letteren.

Soulages ferstoar yn 'e âldens fan 102 jier.
Australyske boskdowen

**Australyske boskdowen** (*Henicophaps*) foarmje in fûgelskaai út de famylje dowen (*Columbidae*). 

De Ingelske soölooch George Robert Gray yntrodusearre it skaai *Henicophaps* yn 1862 om de *Henicophaps albifrons* te klassifisearjen, dy't de natuerûndersiker Alfred Russel Wallace op it eilân Waigeo yn it noardwesten fan Nij-Guineä sammele. De skaainamme is in kombinaasje fan it Aldgryksk *henikos*, itjinge "unyk" betsjut, en "phaps", itjinge "do" betsjut. 

## Soarten
De binne twa soarten yn it skaai:
Toskdowen

**Toskdowen** (*Didunculus*) foarmje in fûgelskaai út de famylje dowen (*Columbidae*). 

## Soarten
Fan it skaai binne twa soarten bekend. Ien dêrfan is de Tongaanske tosko, dy't, nei't minsken de Tonga-eilannen kolonisearren, troch bejaging, ferlies fan habitat en ynfiering fan predators yn it Kwartêr útstoar. Dy soarte is allinnich bekend fan subfossilen. De oare fûgel yn it skaai, de toskdo, libbet op Samoä en stiet op 'e râne fan útstjerren. De populaasje fan 'e noch besteande soarte bestiet út minder as 250 fûgels, mooglik sels minder as 100 fûgels.
Eastmûne (Gorkum)

De **Eastmûne** (*Oostmolen*) is in wipmûne yn 'e Súd-Hollânske stêd Gorkum.

De mûne waard yn 1817 boud, nei't de foargonger fan 'e mûne op 13 desimber 1813 troch Frânske troepen by it belis fan 'e stêd ferneatige waard. De mûne mealle eartiids tegearre mei de yn 1814 oanbuorjende Westmûne de polder De Banne van Gorinchem & Kwakernaat. Dy funksje ha de twa mûnen oant 1971 hân, doe't in elektrysk gemaal it wurk fan 'e mûnen oernaam. Se mealle hjoed-de-dei allinnich noch yn sirkwy. 

Yn 1973 kocht de gemeente de mûnen om se yn 1981/1982 te restaurearjen. De mûne is doe rjochtset en krige in hast folslein nij boppehûs.

Neidat de mûnen bûten bedriuw rekken, binne se troch nije sportfjilden ynsletten, diken en fral in soad beamtegrien. It mûnebiotoop mei gjin sprekken leie en beheind it funksjonearjen fan 'e mûnen.

Sûnt 2017 is de mûnestifting SIMAV eigner. Yn 2023 hat in yngreven restauraasje fan 'e mûne plakfûn. De Eastmûne is bewenne.
Robústen

De **robústen** (*Paranthropus*) binne in útstoarn skaai yn de tûke fan de beneiminsken fan de echte minskeftigen (*Homininae*). Earder waard it skaai behannele as part fan it skaai Australopithecus, wat ek útstoarn is, mar neiere stúdzje late ta de taksonomy as in skaai apart. Lykwols is it bewiis foar it skaai mar lyts: Der is nea gâns in Robúste fûn.

Robústen hawwe libbe tusken sawat 2,9 en 1,2 miljoen jier lyn, dat wol sizze fan de ein fan it Plioseen oant it Midden-Pleistoseen. Hja wurde karakterisearre troch robúste skedels, mei in promininte gorilla-eftige sagittale kam lâns de middenline, wat suggerearret dat hja sterke kauspieren hienen en de brede, herbivore tosken dy't brûkt wurde foar it raspjen fan it iten.

De robústen binnne likernôch like âld as *[[Homo (skaai)|Homo]]* nei de tiidskeal, mar hja wiene faaks 50 k, wat de hichte oanbelanget moatte hja likernôch 130 sm heech west hawwe. Grif hat op it lêst de savanne mear foardiel foar Homo joen as de lannen oan de rivier joegen dêr't de robústen libben. 

## Taksonomie
Der wurde trije soarten fan Robústen beskreun:

* tûke beneiminsken (*Hominini*)
**   skaai **robústen** (*Paranthropus*) †
*** Paranthropus aethiopicus †
*** Paranthropus boisei †
***   Paranthropus robustus †
Sûndaneeske dowen

**Sûndaneeske dowen** (*Turacoena*) foarmje in fûgelskaai út de famylje dowen (*Columbidae*). 

De wittenskiplike namme fan it skaai waard foar it earst yn 1854 troch de Frânske natuerûndersiker Charles Lucien Bonaparte yntrodusearre. De typesoarte is de Sûndaneeske wytkopdo  (*Turacoena manadensis*). De namme *Turacoena* is in kombinaasje fan 'e skaainamme *[[Toerakofûgels|Turacus]]*, in groep kleurrike fûgels út Afrika, en it suffiks -ena. De oarsprong fan 'e namme komt dus om't de soarte wat Toerako’s tinken docht (bygelyks de sturtfoarm of it kopprofyl).

Yn it Ingelsk wurde de fûgels ek *Cuckoo-dove* neamd, wat der op delkomt dat se net allinnich op toerako's lykje mar ek wat fan koekoekfûgels (*Cuculidae*) hawwe.

## Soarten
De wurde trije soarten yn it skaai erkend. De Sûla-wytkopdo (*Turacoena sulaensis*) waard earder as in ûndersoarte fan 'e Sûndaneeske wytkopdo (*Turacoena manadensis*) behannele.
De Hoop (Gorkum)

**De Hoop** is in yn 1764 boude nôtmûne op 'e bolwurken fan de Súd-Hollânske stêd Gorkum. De rûne stellingmûne stiet op in byldbepalend plak op 'e wâl oan 'e Boppe-Merwede. It duorre mear as 100 jier ear't de mûne in namme krige: de doe nije eigner A.J. van de Water joech yn 1879 de hjoeddeiske namme oan 'e mûne. 

## Skiednis
Yn 1900 waard in gasmotor ynstalearre om ek te meallen sûnder wyn. Mei't de mûne jimmeroan minder yn bedriuw wie, rekke de mûne brekfallich en yn 1941 waard útein set mei in aksje om de mûnen De Hoop en de oare bolwurkmûne yn Gorkum, de Nooit Volmaakt, foar it neiteam te behâlden. Yn 1942 waarden beide mûnen wer yn bedriuw steld. Mei't yn 1944 tichteby de mûne bommen waarden delsmiten, ûnstiene skuorren yn 'e muorren fan 'e Hoop en sûnt hie de mûne fochtproblemen. 
 
Yn 1951 naam de gemeenteried it beslút de mûne foar ƒ 10.000 te keapjen. Foar it needsaaklik werstel waard ek besletten om ƒ 5.000 beskikber te stellen. Twa jier earder wie yn 1949 de mûnder ôfstapt fan it brûken fan wynkrêft. Mei in elektryske ynstallaasje bleau de mûnder noch in pear jier syn bedriuw útoefenjen. Tusken 1952 oant 1965 wie de mûne útrist mei it wjuksysteem Van Bussel. Yn dat jier waard Aldhollânsk hekwurk oanbrocht. It wjukkekrús waard yn 1982 hielendal fernijd.

Yn 1995 folge in restauraasje fan 'e mûne en sûnt wie de mûne wer regelmjittich yn gebrûk om der nôt mei te meallen. De mûne waard yn 2019 op 'e nij restaurearre troch de hjoeddeiske eigner, de stifting SIMAV (*Stichting tot Instandhouding van Molens in de Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden*), dy't de mûne yn 2017 fan 'e gemeente oernaam. De lêste grutte restauraasje fan 'e mûne ferholp ek de fochtproblemen dy't sûnt 1944 ûntstien wiene as gefolch fan it bombardemint.
Le Théâtre et son double

***Le Théâtre et son double*** (Frânsk: likernôch: "It teäter en syn tsjinhinger") is in rige fan essays skreaun troch Antonin Artaud en publisearre yn 1938 troch Gallimard. Yn de essays ûntwikkelet er it teäter fan wredens.

## Ynhâld
It boek beslach in tal koarte, passyfolle "essays" yn in tige frije, poëtyske foarm. Guon fan dizze essays binne ôfkomstich út lêzingen, en sels brieven, rjochte oan ûnder oaren Jean Paulhan, André Gide, en Marc Bloch. Nettsjinsteande de titel fan it wurk wurdt it teäter fan wredens mar in pear siden as sadanich oanpakt; mar it hiele boek, sawol yn ynhâld as yn foarm, bereidt it foar, rjochtfeardiget it en jout kontekst derfoar. Oare tema's wurde sa oanpakt, guon yn it ryk fan teäter, mar ek oaren lykas God en seksualiteit.

Dit wurk is benammen bekend om it beskriuwen fan teäter as in "firtuele realiteit". De tsjinhinger, fan it teäter mei de konvinsjes dy't de taskôger ôfskermje, blykt in teater fan wredens, dêr't de taskôger mei himsels konfrontearre wurdt.

## Wurdearring
* *Le théâtre et son double* waard yn 1999 opnaam yn Le Monde's 100 boeken fan de iuw.
Krânsdo

De **krânsdo** (*Columba guinea*) is in fûgelsoarte yn it skaai hôfdowen (*Columba*) út de famylje fan 'e dowen (*Columbidae*).

## Skaaimerken

De 32 oant 35 sm lange do weaget tusken 220 en 390 gram. De kop it boarst en de búk binne blaugriis. De do hat in kraach fan readbrune fearkes dy't einigje yn wite puntsjes. De stút is sulvergriis en de mantel en dekfearren fan 'e wjukken binne readbrún oan fiolet. Om't de dekfearren fan 'e wjukken in ljochte, trijehoekige punt ha, liket de do pjukkelich. Om de eagen hat de do in neakene reade ring. De ferskillen tusken mantsjes en wyfke beheine har ta lytse ferskillen. 

## Fersprieding
De soarte komt yn in grut part fan Afrika foar en wurdt yn twa ûndersoarten ferdield. 

* *Columba guinea guinea*: fan Mauritaanje oant Etioopje súdlik nei Kongo-Kinsjasa en noardelik Malawy.
* *Columba guinea phaeonota*: fan súdwestlik Angoala oant Simbabwe en Súd-Afrika.

It biotoop is tige ferskillend en bestiet út iepen en healiepen gea, lykas savannes, mar ek bosk en tunen. Yn Etioopje is de fûgel machtich yn tal op greide en yn bosk. Yn guon gebieten wit de fûgel ek stêden te kolonisearjen.

## Hâlden en dragen
De fûgels wurde allinnich of pearkes en ek yn groepen waarnommen. By genôch iten kinne de oantallen grut wurde. De fûgel is op lân en yn 'e loft linich.

It nêst wurdt boud yn borassuspalmbeammen, mar ek yn beamholtes en rotsspjalten of âlde gebouwen en ruïnes. De oan see libjende fûgel bouwe de nêsten yn rotsspjalen of -holtes. In lechsel bestiet út twa aaien, dy't troch it wyfke yn goed twa wiken útbret wurde. Nei likernôch trije wiken ferlitte jonge fûgels it nêst.

## Status
De grutte fan 'e populaasje is net bekend. De fûgel is hast oeral yn it ferspriedingsgebiet algemien. Dêrom wurdt de fûgel troch de IUCN op 'e Reade list as net bedrige klassifisearre.
Nooit Volmaakt (Gorkum)

**Nooit Volmaakt** is ien fan 'e twa nôtmûnen op 'e bolwurken fan de Súd-Hollânske stêd Gorkum.

## Skiednis
De mûne datearret oarspronklik fan 1718 en waard doe boud nei't in standermûne op it plak troch in stoarm fernield waard. Eartiids waard de mûne as in muonts boud, mar yn 1764 folge in ferheging fan 'e mûne mei fjouwer meter en waard der in stellingmûne fan makke. De mûne moast yn 1889 nei in brân fernijd wurde en de hjoeddeiske namme waard yn dy tiid oan 'e mûne jûn. De nôtmûne waard nammentlik mei de ûnderdielen fan 'e oaljemûne mei de namme Nooit Volmaakt renovearre.    

Nei de Twadde Wrâldkriich waard de mûne restaurearre en krigen de wjukken it Van Bussel-systeem. Al gau rekke de mûne lykwols bûten bedriuw. Yn 1956 kocht de gemeente de mûne oan en yn 'e jierren 1960 folge in renovaasje. De mûne krige in stedsmounder dy't de twa bolwurkmûnen regelmjittich draaie liet. Yn 'e jierren 1995-1997 folge in grutte restauraasje. Prins Claus iepene de renovearre mûne yn augustus 1997. Ek yn 2009 moast der in restauraasje útfierd wurde. 

De mûne waard yn jannewaris 2017 mei de oare trije noch besteande mûnen fan Gorkum oerdroegen oan 'e mûnestifting SIMAV. Op it stuit wurdt der wer op frijwillige basis mealle. Yn 'e mûne kin bôle fan eigen nôt en oare streekprodukten kocht wurde. Op sneonen en woansdeis is de mûne iepen foar besichtiging.
Kameroenpoarperdo

De **Kameroenpoarperdo** (*Columba sjostedti*) is in fûgel yn it skaai hôfdowen (*Columba*) út de famylje fan dowen (*Columbidae*). De wittenskiplike namme ferwiist nei de Sweedske natuerûndersiker Bror Yngve Sjöstedt (1866-1948), dy't tusken 1890 en 1892 ferskillende kearen nei Afrika wêrûnder Kameroen reizge en dêr in soad fûgels sammele.

## Beskriuwing
De soarte is in grutte, pearsgrize do en hat opfallende wite plakjes op it boarst en de rêch, in blaugrize kop en in read-giele snaffel. Oer de rop is net in soad bekend, mar dy soe bestean út in in grommend lûd, folge troch in rige lange gjalpen. De wytnekdo (*Columba albinucha*) oerlapet it ferspriedingsgebiet fan 'e Kameroendo, mar dy hat in wyt plak op 'e kop en donkere plakken op in ljochter boarst. 

## Fersprieding
It grutste diel fan it ferspriedingsgebiet fan 'e fûgel leit yn it westen fan Kameroen en foar in lytser diel yn it easten fan Nigearia. De do wurdt as monotypysk beskôge, itjinge betsjut dat der gjin ûnderferdieling is yn ûndersoarten. It leefgebiet bestiet út berchwâlden op in hichte fan 1000 oant likernôch 2500 m.

## Status
Nettsjinsteande it beheinde ferspriedingsgebiet en der oannommen wurdt dat de oantallen stadichoan ôfnimme, wurdt de populaasje troch de IUCN as net bedrige (LC) beöardiele.
Reklamespotsje

In **reklamespotsje**, of op syn Ingelsk in ***commercial***, is in yn 't foar makke lûdsopname of fideo dy't bedoeld is om in produkt of tsjinst oan te priizgjen sadat der mear fan kocht of gebrûk fan makke wurdt. Dizze foarm fan reklame waard oarspronklik ûntwikkele foar de radio, mar krige fral in protte ynfloed nei de yntroduksje fan 'e tillefyzje yn 'e 1950-er jierren. Letter waarden der ek reklamespotsjes makke foar ynternetsiden.

It alderearste reklamespotsje waard op 28&nbsp;augustus 1922 útstjoerd troch de Amerikaanske pleatslike radiostjoerder WEAF (no WFAN) yn New York. It wie reklame foar in appartemintekompleks yn 'e buert Jackson Heights yn 'e borough Queens, dat boud wie troch de Queensboro Corporation. It earste tillefyzjereklamespotsje, foar horloazjes fan it merk Bulova, waard útstjoerd op 1&nbsp;july 1941 op 'e Amerikaanske regionale tillefyzjestjoerder WNBT (no WNBC), ek út New York.

Troch de tiid hinne binne reklamespotsjes in hieltyd wichtigere boarne fan ynkomsten wurden foar radio- en tillefyzjestjoerders, yn 't bysûnder kommersjele stjoerders. It tal spotsjes dat útstjoerd wurdt, is meitiid stadichwei tanommen, wylst de lingte fan 'e yndividuele spotsjes navenant ôfnommen is. Der binne ek langere reklamespots yn in pseudo-dokumintêre styl, dy't infomercials neamd wurde en útstjoerd wurde as de stjoertiid goedkeap is, lykas nachts. Yn 2018 waard rûsd dat yn 'e Feriene Steaten allinnich al tillefyzjestjoerders mei reklamespotsjes $69,9&nbsp;miljard fertsjinnen.

Behalven produkten en tsjinsten wurde mei reklamespotsjes ek ideeën oanpriizge, bygelyks ideeën ta ferbettering fan 'e maatskippij (ideële reklame) en politike ideologyen of partijen. Yn Nederlân bestiet foar dat lêste doel spesjaal de Stjoertiid foar Politike Partijen (ZPP). Ek yn guon oare lannen, lykas Frankryk, binne datoangeande beheinings fan krêft. Yn in protte lannen, lykas de Feriene Steaten, besteane oangeande politike reklamespotsjes gjin wetlike beheinings, en kin eltsenien sa'n spotsje meitsje en útstjoere litte. Dat soarget yn kampanjetiid foar in barraazje fan sokke spotsjes, dy't it elektoraat lang net altyd wurdearje kin. Yn guon lannen, lykas Noarwegen, binne politike reklamespotsjes lykwols folslein ferbean.
Sniedo

De **sniedo** (*Columba leuconota*) is in fûgel yn it skaai hôfdowen (*Columba*) út de famylje fan dowen (*Columbidae*).

## Beskriuwing
Sniedowen binne 31 oant 34 sm lange dowen mei in karakteristyk uterlik. De kop is griis oant swarteftich en stiet yn sterk kontrast mei de wite kraach en ûnderkant. Op 'e búk giet it wyt oer yn in jiskegrize kleur. De rêch is brúngriis mei in wyt plak op it ûnderste part, wylst de wjukken ljochter griis binne mei trije brune bannen. De swarte sturt hat yn 'e midden in brede wite bân dy't smeller wurdt en nei de sturthoeken bûget. Jonge fûgels ha smelle bêzje punten op 'e boppefearren en in bêzje tint oan 'e ûnderkant.   

## Fersprieding
De soarte is te ferdielen yn twa ûndersoarten:

* *Columba leuconota leuconota*: Himalaya.
* *Columba leuconota gradaria*: fan eastlik Tibet oant súdeastlik Sina en noardlik Birma.

De fûgels komme yn rotseftich berchgebiet foar en yn dellings fan 3000 m hichte oant de sniegrins op 5000 m hichte. Oerdeis foerazjeare se op oangrinzgjende fjilden, mar nachts sliepe se op kliffen. De fûgel is relatyf skou en wach. Winterdeis wurde se yn groepen fan 150 of mear fûgels sjoen, fakentiden mei klippedowen of yn guon gebieten rotsdowen. 

Sniedowen briede yn koloanjes en meitsje sleauwe nêsten fan wat tûkjes, gers en fearren yn rotsspjalten en op richels of yn grotten. Alle jierren komme se foar it brieden op itselde plak werom. In lechsel bestiet ornaris út twa aaien. De fûgel yt beien, nôt, knoppen, rapen, sied en spruten.    

## Status
Sniedowen ha in ûnbidich grut ferspriedingsgebiet en in grutte, stabile populaasje. Der binne gjin earnstige bedrigingen foar de soarte. Dêrfandinne wurdt de fûgel troch de IUCN as net bedrige (LC, 2024) beskôge. In rûzing fan de populaasje ûntbrekt, mar de soarte wurdt as algemien omskreaun.
Oliifdo

De **oliifdo** (*Columba arquatrix*) is in fûgel yn it skaai hôfdowen (*Columba*) út de famylje fan dowen (*Columbidae*).

## Beskriuwing
Oliifdowen binne grutte dowen fan 37 oant 42 sm lang en in gewicht fan 300 oant 340 gram. Mantsjes binne readbrún op 'e rêch en wjukken, mei op 'e skouders wyt plakjes. De ûnderkant is readbrún en ek mei wite spikkels, wylst de kop griis is mei in giele snaffel en in giele eachring. Yn 'e nekke is in patroan fan brúne en grize streekjes. De ûnderkant fan 'e wjukken en sturt binne donkergriis en de poatsjes binne giel.

Wyfkes lykje op mantsjes mar binne oer it generaal doffer fan kleur. 

## Ferspriedingsgebiet

It ferspriedingsgebiet fan 'e soarte leit foar it grutste part yn it eastlike diel fan Afrika fan Etioopje oant it suden fan Súd-Afrika mei in westlike populaasje yn it westen fan Angoala. Ut en troch wurde de fûgels ek waarnommen yn Jemen. De soart wurdt as monotypysk beskôge, itjinge betsjut dat der gjin ûnderferdieling is yn ûndersoarten. 

Oliifdowen komme yn beamtoppen foar yn fochtige bosken en bercheftich fynbos boppe 1400 meter, mar lokaal ek wol fanôf 700 meter. De fûgels wurde waarnommen yn jonge bosken en by iepen plakken en kin ek sjoen wurde op kultuergrûn as er dêr net ferfolge wurdt. 

## Hâlden en dragen
De oliifdo boud in grut nêst fan takken oant wol 15 m heech yn 'e beam. Der wurdt meast ien aai lein, dat yn likernôch 20 dagen útbret wurdt. Jonge fûgels fleane 20 dagen nei it útkommen út.

De soarte yt fruit en beien en ek wol rûpen en ynsekten. Yn it suden hat de fûgel in foarkar foar de fruchten fan 'e ynvasive *Solanum mauritianum*. De fûgels fleane grutte ôfstannen fan it rêstplakken nei de plakken dêr se foerazjeare. Jonge en net-briedende fûgels foarmje kloften.

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar oannommen wurdt dat de oantallen tebekrinne. De IUCN klassifisearet de fûgel as net bedrige op 'e Reade list.
Goalball op de Paralympyske Simmerspullen 2024

}De **[[Paralympyske Spullen|XVIIe Paralympyske Simmerspullen]]** hiene plak yn 2024 yn Parys, Frankryk.

## Lokaasje
It goalball toernoai wie fan 29 augustus oant en mei 5 septimber, yn de *Arena Paris Sud 1* in hal yn de Paris Expo Porte de Versailles yn it 15e arrondissement. 

## Dielnimmende lannen
Oersjoch fan de dielnimmende lannen:

## Manlju
### Groepsfaze
#### Groep A

#### Groep B

## Knockoutfaze (m)

## Einrangskikking

### Medaljewinners (m)

## Froulju
### Groepsfaze
#### Groep C

#### Groep D

## Knockoutfaze (f)

## Einrangskikking

### Medaljewinners (f)
Gieleachdo

De **gieleachdo** (*Columba eversmanni*) is in fûgel yn it skaai hôfdowen (*Columba*) út de famylje fan dowen (*Columbidae*). De oantallen fan 'e fûgel binne troch jacht en ferlies fan leefgebiet tebekrûn. 

## Skaaimerken

Gieleachdowen wurde 30 sm lang en lykje in soad op it gewoane blaudoke. Se binne meast griis, mar ha in brúneftige glâns op 'e boppedielen. De ûnderwjuk, stút en ûnderrêch binne wyt. De Fryske namme ferwiist nei de giele eachring.    

## Fersprieding
De soarte komt fan noardeastlik Iran oant Sibearje, noardwestlik Yndia en West-Sina foar. Se libje dêr yn drûge gebieten en ek op kultuerlân en by delsettings. 

## Hâlden en dragen
Gieleachdowen bouwe harren nêst yn holle beammen, gebouwen, rotsspjalten en holtes yn 'e grûn. Winterdeis binne se yn iepen gebieten mei genôch beammen te finen.

## Status
Yn 'e 19e en iere 20e iuw waard de soarte yn ûnbidich grutte kloften waarnommen, fral yn 'e Punjab, Yndia. Dêrnei folge in rappe delgong; fan 'e oerwinterjende groepen fan eartiids tûzenen fûgels oant groepen fan tsientallen fûgels oant heechút in pear hûndert fûgels. Njonken de jacht hat de soarte slim te leien hân fan it ferlies fan geskikt leefgebiet, dat troch yntinsyf agrarysk gebrûk feroare. Dêrfandinne wurdt de fûgel troch de IUCN hjoed-de-dei as kwetsber (VU, 2022) op 'e Reade list klassifisearre. Of de delgong trochset is net hielendal dúdlik. Der binne oanwizingen fan ien lokaasje yn Yndia dat de populaasje sûnt 2011 stadichoan tanimt. In rûzing út 2022 fan BirdLife International hâldt de wrâldpopulaasje op 10 oant 20 tûzen folwoeksen fûgels.  

## Namme
De wittenskiplike namme waard yn 1856 foar it earst troch Charles Lucien Bonaparte publisearre, dy't de fûgel ferneamde nei de Dútske biolooch Eduard Friedrich Eversmann.
Klippedo

De **klippedo** of **klipdo** (*Columba rupestris*) is in fûgel yn it skaai hôfdowen (*Columba*) út de famylje fan dowen (*Columbidae*).

## Beskriuwing

De klippedo is nau besibbe oan 'e rotsdo (*Columba livia*) en hat der ek in soad fan, mar libbet meast op gruttere hichten. Underskiedend fan 'e rotsdo is de brede wite bân op 'e swarte sturt. Klippedowen ha ek in ljochte rêch, dy't mei de grize mantel en boppedielen kontrastearret en is meast wat ljochter fan kleur as de rotsdo. 
  
## Fersprieding
Klippedowen komme yn sintraal en eastlik Aazje foar. Der wurde twa ûndersoarten erkend: 

* *Columba rupestris turkestanica*: fan it Altaiberchtme yn Sintraal-Aazje oant de westelik en noardelijke Himalaya en Tibet.
* *Columba rupestris rupestris*: Mongoalje, súdlik Sibearje oant Koreä, súdlik Sina en eastlik Tibet.

De fûgels libje yn rûge gebieten op hichtes fan 1500 oant 6100 m, fral fanôf 2000 m en heger. It is benammen in stânfûgel, mar de fûgels dy't op tige hege hichten briede, migrearje winterdeis nei legere gebieten. Se binne it hiele jier troch yn kloften te sjen, faak ek mei rotsdowen. De fûgel is net benaud foar minsken en faak foerazjeare se op kultuergrûn. 

## Status
De soarte hat in tige grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje. Oannommen wurdt dat de oantallen ôfnimme troch konkurrinsje mei de rotsdo, mar net sa bot dat de fûgel as bedrige beskôge wurde kin. De IUCN kategorisearret de klippedo dêrom as net bedrige (LC, 2024) op 'e Reade list. Der binne gjin rûzings fan 'e wrâldwide populaasje, mar de fûgel soe frij algemien foarkomme.
Wytkraachdo

De **wytkraachdo** (*Columba albitorques*) is in fûgel yn it skaai hôfdowen (*Columba*) út de famylje fan dowen (*Columbidae*).

## Beskriuwing
De fûgel is in grize do mei in ûnderskiedend wyt plak yn 'e nekke en wite plakken op 'e wjukken, dy't yn 'e flecht goed te sjen binne. 

## Fersprieding
Wytkraachdowen komme foar yn it Etiopysk Heechlân yn Etioopje en Eritreä. Se libje yn in lânskip fan rotseftige kliffen en kleauwen en binne ek faak yn stêden te sjen. 

De soarte wurdt as monotypysk beskôge, itjinge bestjut dat der gjin ferdieling yn ûndersoarten bestiet.

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beöardiele. De IUCN hat de fûgel dêrom as net bedrige (LC) op 'e Reade list klassifisearre.
Santomeeske poarperdo

De **Santomeeske poarperdo** (*Columba thomensis*) is in fûgel yn it skaai hôfdowen (*Columba*) út de famylje fan dowen (*Columbidae*).

## Beskriuwing
De fûgel is 37 oant 40 sm lang en hat in griiseftige kop, in bordeauxread bealchje mei lytse wite plakjes en in heldergiele snaffel. Ek de poaten binne heldergiel.

## Fersprieding
De fûgel is endemysk op it eilân Sao Tomee yn 'e Golf fan Guinee, West-Afrika en komt dêr hjoed-de-dei noch it meast foar op 'e hegerlizzende, minder tagonklike oerwâldgebieten. Se komme heech yn 'e fruitbeammen foar fan primêr en sekundêr bosk, faak boppe 1300 m hichte. Yn it ferline is der op it eilân in soad bosk ferdwûn foar de oanlis fan plantaazjes, dy't hjoed-de-dei net mear brûkt wurde en ferwylderen ta sekundêr bosk, dêr't de fûgels ek libje kinne. 

## Status
De grutste bedriging foar de fûgels foarmet de yllegale jacht. De do is grut en net skou en dêrfandinne maklik te sjitten. De Santomeeske poarperdo is dêrom foar it grutste part ferdwûn yn gebieten dy't maklik tagonklik binne. De Associação Monte Pico is aktyf op it eilân mei it doel de endemyske fûgelwrâld te beskermjen, de Santomeekske poarperdo is ien fan 'e soarten dy't in soad omtinken kriget. De populaasjes waard yn 2015 op 2600 oant 3700 fûgels rûsd. De soarte wurdt troch de IUCN op 'e Reade list as bedrige (EN, 2021) klassifisearre.
Streuperij

De **streuperij** of it **streupen** is it yllegaal (d.w.s. ûnfergund) bejeien, fangen en/of deadzjen fan wylde bisten. Dat is in misdriuw en wurdt ek as sadanich bestraft en/of beboete. Immen dy't him dêroan skuldich makket is in **streuper**. Yn it ferline wie soks yn 'e Westerske wrâld in aktiviteit foar de ferearmoede plattelânsbefolking om it krappe menu oan te foljen troch ynbrek te meitsjen op 'e privileezjes op it mêd fan 'e jacht dy't yn 'e hannen wiene fan 'e aristokrasy of de oerheid. Ut 'e earste helte en de midden fan 'e tweintichste iuw besteane datoangeande yn 'e Fryske literatuer romantisearre ferhalen oer streupers út 'e Wâlden yn 'e boeken fan û.o. Rink van der Velde. Soks waard soms fan oerheidswegen gedoogd en de natoer waard der wêzentlik gjin skea troch tabrocht.

Dy sitewaasje bestiet lykwols al lang net mear. Moderne streuperij hâldt in grutskalige oereksploitaasje fan 'e natoer yn, wêrby't it fuortbestean fan bistesoarten op in neat ûntsjende wize yn gefaar brocht wurdt, mei tige neidielige gefolgen foar it wrâldwide bioferskaat. Fral yn ûntwikkelingslannen, dêr't de alderearmsten troch streuperij op in frij ienfâldige wize grou jild fertsjinje kinne, is soks skearing en ynslach. Moderne streupers hearre faak ta organisearre binden. Se binne gauris bewapene mei fjoerwapens lykas mitrailleurs en skrilje der net foar tebek om parkwachters en plysjes om hals te bringen as dy besykje om harren yn te rekkenjen. 

Motiven foar streuperij binne yn hege mjitte finansjeel. Ivoar, bygelyks, fan 'e slachtosken fan oaljefanten en de hoarnen fan noashoarnen, bringt op 'e swarte merk noch altyd in tige hege priis op, benammen yn East-Aazje. Oaljefante-ivoar wurde keunstige fykwurken fan makke, wylst noashoarnivoar oer it algemien fermeald wurdt, krekt as de bonken fan tigers en loaihoarsen, om't it resultearjende poeier in afrodisiakum (lust- en libidoferheegjend middel) wêze soe (hoewol't wittenskiplik oantoand is dat dat net sa is). Teffens wurde lichemsdielen fan wylde bisten yn Sina en oare Aziatyske lannen en territoaria brûkt foar de tradisjonele genêskunde, om't se in genêskrêftige wurking hawwe soene. Ek wurde bisten streupt om opiten te wurden troch de streuper en syn húshâlding, of om it fleis te ferkeapjen op 'e swarte merk (yn Afrika hjit sok fleis *[[bushmeat]]*, "boskfleis").

Njonken earmoede binne der noch oare motiven foar streuperij. Rike Westerske toeristen jouwe har yn Afrika en oare gebieten oer oan streuperij om jachttrofeeën te bemachtigjen. Feehâlders sjitte yllegaal rôfdieren dea om harren fee te beskermjen tsjin predaasje. Bouboeren sjitte grutte herbivoaren (lykas oaljefanten) om foar te kommen dat dy harren rispingen opfrette, wat ta gefolch hawwe soe dat de bouboeren honger lije moatte.
Somalyske hôfdo

De **Somalyske hôfdo** (*Columba oliviae*) is in fûgel yn it skaai hôfdowen (*Columba*) út de famylje fan dowen (*Columbidae*).

## Skaaimerken
De fûgel is in relatyf lytse ljochtgrize do fan likernôch 28 sm lang. Folwoeksen fûgels ha in hiel ljochtgriis fearrekleed mei waarmer kleurde boppedielen, in donkere sturtpunt en in donkere bân oer de stút. De krún is rustbrún en it each ljochtgiel. Oan 'e sydkanten fan 'e nekke is fan tichtby in grienblau irisearjend plak te sjen. Yn it ferspriedingsgebiet kinne de fûgel allinnich betiizge wurde mei de nuete do, dy't grutter en donkerder is.   

## Fersprieding
Somalyske hôfdowen komme allinnich yn drûge kustgebieten yn it noarden fan Somaalje foar. Se libje op gerslân en briede op rotsen. Se foerazjearje op 'e grûn yn lytse groepen en ite nôt, sied en beien en sammelje harren yn groepkes om te drinken. De soarte is monotypysk, itjinge betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn ûndersoarten is.

## Status
Oer de soarte is net in soad bekend. Der is lykwols gjin bewiis dat de fûgel bedrige wurdt. Njonken de ûnrêst yn it gebiet troch oarloch, soe ek de rappe útwreiding fan 'e krânsdo in mooglike bedriging foar de soarte wêze kinne. De effekten fan 'e konkurrinsje mei de krânsdo binne lykwols noch net bekend. De Ynternasjonale Uny foar it behâld fan 'e Natuer kategorisearet de fûgel as net bedrige (LC, 2024) op 'e Reade list.

## Namme
De wittenskiplike namme fan 'e fûgel betinkt Olive Archer, de frou fan 'e Britske ornitolooch en diplomaat Sir Geoffrey Archer.
Sulverdo

De **sulverdo** (*Columba argentina*) is in fûgel yn it skaai hôfdowen (*Columba*) út de famylje fan dowen (*Columbidae*). 

## Skaaimerken
Sulverdowen binne 34 oant 38 sm grutte sulvergrize dowen. De primêre dekfearren en haadslachpinnen binne swart en de sturt is sulvergriis mei oan 'e ein in brede swarte bân. Wyfkes binne wat donkerder as it mantsje en minder sulvergriis. De fûgel kin betiizge wurde mei de twakleurige muskaatdo, mar dy is wyt yn stee fan sulvergriis en in oar opfallend ferskil is in oare tekening fan it swart op 'e sturt. 

## Fersprieding
De soarte libbet yn mangrovebosken en kustbosken yn leechlân en heuvels fan eilannen foar de kust fan Sumatra. Ut en troch binne der ek waarnimmen yn 'e selde habitats fan Sumatra en Borneo. 

## Hâlden en dragen
Alhoewol't der net in soad bekend is, liket de fûgel te migrearjen tusken eilannen op syk nei iten. Oer it briedgedrach is fierder ek net in soad bekend. In lechsel bestiet út ien aai.  

## Status
De soarte wurdt troch BirdLife International op basis fan in pear waarnimmingen as krityk klassifisearre, itjinge delkomt op in rûsde populaasje fan minder as 50 folwoeksen eksimplaren. Sulverdowen binne tsjintwurdich yn it grutste part fan it oarspronklike ferdwûn. De redenen foar de eardere delgong fan 'e fûgel binne net dúdlik. It ferneatigjen fan it biotoop sil sûnder mis in negative ynfloed hân ha en ek de yntroduksje fan net-lânseigen rôfdieren lykas ferwyldere katten sil ynfloed hân ha. Nei alle gedachten komme sulverdowen allinnich noch op 'e Yndonezyske eilannen Siberut, Simeulue en in pear omlizzende eilannen foar.  

Oant 2008 tochten wittenskippers dat de soarte útstoarn wie, mar yn 2008 waard de soarte by it eilân Masokut yn 'e Mentawai-arsjipel waarnommen. De ôfbylden dy't doe nommen binne, befêstigen it bestean fan 'e fûgels. Dêrnei waard yn 2011 foar it earst wer fûgels waarnommen by Tanahbala op 'e Batû-eilannen, dêr't ek oare seldsume dowesoarten oantroffen waarden. Yn 2016 waarden by in ynvintarisaasje twa Sulverdowen yn in bistetún op Nias ûntdutsen.

De populaasje is nei alle gedachten grutter as tocht wurdt, mar streuperij bliuwt in bedriging. De sulverdo wurdt somtiden tagelyk mei de folle mear foarkommende twakleurige muskaatdo fongen. Undersikers publisearren yn it tiidskrift Nature Conservation oer de hannel yn 'e bedrige soarte en identifisearren teminsten tsien sulverdowen, dy't op sosjale media te keap oanbean waarden mei belangstelling út Súd-Koreä en Katar. De sulverdo is yn Maleizje en Yndoneezje in beskerme fûgel en op it besit en fangen stiet in boete of finzenisstraf.
Europeesk kampioenskip fuotbal froulju 2022

It **[[Europeesk kampioenskip fuotbal foar froulju]] 2022** ward fan 6 july oant en mei 31 july 2022 ferspraat oer tsien fuotbalstadions yn Ingelân organisearre. 

It toernoai stie oarspronklik pland foar 11 july oant en mei 1 augustus 2021, mar om't it EK 2020 foar manlju fanwegen de koroanapandemy nei de simmer fan 2021 ferpleatst waard, waard ek it EK foar froulju útsteld. Op 23 april 2020 makke de UEFA bekend dat it toernoai mei ien jier útsteld waard en dêrmei fan 6 oant en mei 31 july 2022 hâlden wurde soe.

It wie de twadde kear yn de skiednis dat Ingelân it toernoai organisearje mocht. It gastlân waard foar de earste kear Europeesk kampioen. 

## Stadions

## Groepen
*De teams mei tsjokke letters giene fierder nei de knock-outfaze fan 'e lêste 8.*

## Groepsfaze
### Groep A

### Groep B

### Groep C

### Groep D

## Knock-outfaze
Frédéric Rouge

**Frédéric Rouge** (27 april 1867 - 13 febrewaris 1950) wie in Switserske skilder.

## Libben en wurk
Frédéric Rouge waard grutbrocht yn Aigle. Doe't er 15 jier wie gie er yn'e lear by de doe bekende biste- en sjenreskilder Walter Vigier yn Solothurn. Nei syn stúdzje oan de Keunstniverheidsskoalle yn Bazel, de Académie Julian yn Parys en in ferbliuw yn Florence kaam er werom nei Aigle. Yn 1903 kocht er de bûtenpleats Les Cèdres yn Ollon, dat er oant syn dea yn 1950 bewenne.

Frédéric Rouge makke gâns oaljeferveskilderijen yn de styl fan Albert Anker (1831-1910), Frank Buchser (1828-1890) en Karl Stauffer-Bern (1858-1891). Hy ûntwurp ek twa glêsruten foar de tsjerke yn Vionnaz yn 1926 en makke de muorreskildering 'De Siedder' yn de herfoarme tsjerke yn Ollon yn 1939. Teffens ûntwurp er withoefolle posters en skildere in hagedis foar in wynetiket foar it wynhûs Henri Badoux yn Aigle, dat hjoed-de-dei noch altyd as stilearre logo troch it bedriuw brûkt wurdt.

## Galery

File:Retour Bucheron.jpg|*Retour Bucheron* ('Werom nei Bucheron')
Ofbyld:L'enfant du bois-Frederic Rouge-1895.jpg|*L'enfant du bois* ('It bern fan de bosk')
Ofbyld:Le braconnier par Frédéric Rouge.jpg|*Le braconnier* ('De streuper') 
Ofbyld:Zeichnung - Der Jäger - Frédéric Rouge - 1926.jpg|*Le chasseur* ('De jager')
Ynternasjonale Uny fan Ornitologen

De **Ynternasjonale Uny fan Ornitologen** (Ingelsk: *International Ornithologists' Union*, ôfkoarte ta **IOU**) is in ynternasjonale feriening foar ornitology. It doel fan 'e organisaasje is om praktysk en tapast ûndersyk oaninoar te keppeljen en teffens bûten de doelgroep fan ornitologen te rikken om edukaasje op ornitologysk mêd foar leken beskikber te meitsjen. De IOU organisearret fierders kommisjes en komitees dy't rjochte binne op ferskate aspekten fan 'e ornitology. Ien fan 'e wichtichste aktiviteiten is boppedat it organisearjen fan it om 'e fjouwer jier holden Ynternasjonaal Ornitologysk Kongres. De IOU foarmet de seksje oangeande ornitology fan 'e Ynternasjonale Uny foar Biologyske Wittenskippen. It haadkertier fan 'e IOU is anno 2025 fêstige oan 'e Steatsuniversiteit fan Louisiana yn Baton Rouge.

## Skiednis
De IOU komt fuort út it Ynternasjonaal Ornitologysk Kongres, dat yn april 1884 foar it earst holden waard. Reden dêrfoar wie dat yndividuele fûgels troch de fûgeltrek yn ferskillende lannen libben, sadat ornitology in ynternasjonaal karakter hie. It earste kongres fûn plak yn Wenen. It waard organisearre troch de Eastenrykske ornitologen Rudolf Blasius en Gustav von Hayek en hie de stipe fan kroanprins Rudolf fan Eastenryk-Hongarije.

## Fyzje
De IOU hat it doel om 'e op fûgels rjochte biology te ûnderstypjen, te promoatsjen en foarút te helpen troch it útdragen fan ornitologyske kennis, sawol oan 'e wittenskiplike mienskip as oan it bredere publyk. Dêrta wurdt gearwurke mei oare wittenskiplike ferienings, stiftings en ynstituten dy't deselde belangstellings hawwe en deselde doelen neistribje. Ek wurdt pleatslik ûndersyk oanfitere dêr't amateur-ornitologen by belutsen binne, dy't weardefolle ynformaasje en kennis oandrage. Fierders besiket de IOU relaasjes te kultivearjen tusken ornitologen út ferskillende lannen en territoaria, sadat ynternasjonaal ûndersyk makliker ta stân komme kin en der ynformaasje-oerdracht plakfine kin tusken ferskillende regio's fan 'e wrâld. Ta einbeslút fynt de IOU it wichtich dat der konneksjes ûntsteane tusken wittenskiplik ûndersyk en sitewaasjes wêrby't de by dat ûndersyk opdiene kennis tapast wurdt, bygelyks yn it ramt fan 'e natoerbeskerming.

## Ynternasjonaal Ornitologysk Kongres
It **Ynternasjonaal Ornitologysk Kongres** (Ingelsk: *International Ornithological Congress*, ôfkoarte ta **IOC**) is in ynternasjonaal kongres op it mêd fan 'e ornitology dat organisearre wurdt troch de IOU. It is de grutste en âldste ynternasjonale gearkomste foar ornitologen. It bestiet sûnt 1884, en wurdt sûnt 1926 ienris yn 'e fjouwer jier holden (útsein ûnder de Twadde Wrâldoarloch). Hjirûnder de jierren en plakken dêr't it IOC holden waard:

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Ynternasjonale Uny fan Ornitologen
Beneiminsken

De **beneiminsken ** (*Hominini*) binne in tûke yn de famylje fan de minskeftigen (*Hominidae*) fan 'e oarder fan de primaten. Undersyk hat útwiisd dat alle trije noch libbene soarten fan de Beneiminsken foar 98% oant 99% DNA-gelyk binne. Sa'n seis miljoen jier werom, ûnder it Mioseen, kaam de skieding tusken de sjimpansees (*Pan*) en de minsken (*Homo*).

## Systematyk
* famylje **minskeftigen** (Hominidae)
** ûnderfamylje orang-oetaneftigen (*Ponginae*)
*** skaai orang-oetans (*Pongo*)
** ûnderfamylje echte minskeftigen (*Homininae*)
*** tûke gorilla's (*Gorilla*)
*** tûke **beneiminsken** (*Hominini*)
**** skaai sjimpansees (*Pan*)
***** soarte sjimpansee (Pan troglodytes)
***** soarte bonobo (Pan paniscus)
**** skaai Minsken (*Homo*)
***** soarte minske (*Homo sapiens*)
**** skaai *[[Australopithecus]]* †
**** skaai robústen (*Paranthropus*) †
**** skaai *[[Orrorin]]* †
**** skaai *[[Sahelanthropus]]* †
**** skaai *[[Kenyanthropus]]* †
**** skaai *[[Ardipithecus]]* †