open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leed en Wille en de Flotgerzen

***Leed en Wille en de Flotgerzen*** wie in samling koarte ferhalen en gedichten skreaun troch de Joast en Eeltsje Hiddes Halbertsma, dy't yn 1854 by fa. J. de Lange yn Dimter publisearre waard. It bestie eins út twa dielen: *Leed en Wille*, fan Eeltsje Hiddes Halbertsma, en *De Flotgerzen* ("yn 'e flotgerzen" is in ferâldere útdrukking foar "oan legerwâl") fan Joast Hiddes Halbertsma. *Leed en Wille en de Flotgerzen* wie in (los ferskynde) oanfolling op 'e ferhale- en dichtbondel *[[De Lapekoer fan Gabe Skroar]]*, en soe yn 1871 opnommen wurde yn 'e earste printinge fan *[[Rimen en Teltsjes]]*, dêr't it wurk fan 'e bruorren Halbertsma postúm yn sammele waard. Ta *Leed en Wille en de Flotgerzen* hearde û.m. it gedicht *[[Op Anna's Dea]]*.

## Ynhâld
(E = Eeltsje; J = Joast)
* *In Wurdsje Foarôf* (J)
* *Leed en Wille* (E)
* *[[Op Anna's Dea]]* (E)
* *Oantinken oan Justus* (E)
* *Oan Beslinga-state* (E)
* *Ofskied* (E)
* *In Trien* (E)
* *Twa Berntsjes yn 't Wâld* (E)
* *It Liet fan in Earm Man* (E)
* *De Lytse Toarnbeisiker* (E)
* *Seemansklachte* [Sierd Anes] (E)
* *Bellis Pratensis* (E)
* *De Terp* (E)
* *Twa Boeren en de Skrie* (E)
* *De Wylde Ruter fan Dokkum* (E)
* *Frânske Turven en Oranjebitter* (E)
* *It Pelsrjucht* (E)
* *De Boask troch de Skoarstien* (E)
* *De Rimpene Doktersgong* (E)
* *Foarlêzinge* (E)
* *De Sint Piters-boask* (E)
* *Seemansklachte* (E)
* *De Langesleattemer Man* (E)
* *Gabe Skroar en Bysitter Goarrelt* (E)
* *It Jûnpraatsje fan Gabe Skroar* (E)
* *Njonkelytsen* (E)
* *Gabe Skroar en de Studint* (E)
* *De Skearwinkel fan Joutebaas* [II] (J)
* *Gabe Skroars Reis om in Wiif* (E)
* *De Hoanne fan de Westerein* (J)
* *Mostert nei de Mieltiid* [I] (E)
* *De Ljuwe fan de Pomp* (J)
* *Moster nei de Mieltiid* [II] (E)
* *De Skearwinkel fan Joutebaas* [III] (J)
* *It Ingelgereaunt op Schiermontseich* (J)
* *Oan Myn Stalke Freark Fontein* (J)
* *Yn Drachten Net Bekend* (E)
* *De Blide Berntsjes* (E)
Op Anna's Dea

***Op Anna's Dea*** is in gedicht fan 'e hân fan 'e Fryske skriuwer en dichter Eeltsje Hiddes Halbertsma (1797-1858). It waard foar it earst publisearre yn 1854, as ûnderdiel fan 'e ferhale- en dichtbondel *[[Leed en Wille en de Flotgerzen]]*, dy't letter, yn 1871, mei it oare wurk fan 'e bruorren Halbertsma útgroeie soe ta de ferneamde samling *[[Rimen en Teltsjes]]*. *Op Anna's Dea* is in oangripend treurdicht fan in heit om it ûntidich ferstjerren fan syn jonge dochter. Halbertsma skreau it gedicht nei oanlieding fan 'e dea fan syn eigen dochter Anna Petronella Halbertsma (1832-1851), dy't mar njoggentjin jier âld waard.

## Tekst
:::::::::**Op Anna's Dea**
Tsjerke fan de Hillige Nikolaas yn Chamovniki

De **Tsjerke fan 'e Hillige Nikolaas yn Chamovniki** (Russysk: Церковь Cвятителя Николая Чудотворца в Хамовниках) is in 17e iuwske otterdokske tsjerke yn it stedsdiel Chamovniki yn Moskou, Ruslân. Bysûnder is dat de foar de keninklike wevers boude tsjerke yn 'e kommunistyske de hiele tiid iepen bleau foar de earetsjinst.

## Skiednis

De nei alle gedachten doe noch houten tsjerke op it plak waard foar it earst yn 1625 neamd. De mei fiif koepels bekroande haadtsjerke waard tusken 1679 en 1682 ûnder it regear fan tsaar Fjodr Aleksevitsj boud en op 25 juny 1682 konsekrearre. De klokketoer en de refter waarden efkes letter foltôge. Neffens de tsjerke is de klokketoer fan Chamovniki ien fan Moskou's heechste tuorren yn tintefoarm. In oan Dmitry fan Rostov wijde oanbou folge yn 1757. It stekk en de poarte datearje út it begjin fan 'e 19e iuw. 

De yn 'e styl fan de Moskouse barok boude tsjerke rekke yn 1812 slim skeind en waard pasyn 1849 weriepene. Krekt foar dy tiid, yn 1848, krige de tsjerke in tige fereare ikoan, in kopy fan it ikoan fan de Teotokos "Boarch fan de Sûnders". De tsjerke besit ek 17e-iuwske ikoanen fan 'e hillige Aleksis en Hodegetria fan Smolensk. Yn 2002 joech de parochy it ikoan fan de Aartsingel Michael oan 'e op 'e nij iepene Michaeltsjerke, de tsjerke fan de Medyske Universiteit fan Moskou.

Nei 1849 bleau de tsjerke iepen, ek yn 'e tiid fan de Sovjet-Uny. Krekt lykas by oare tsjerken waard wol de grutste klok konfiskearre, dy't yn 1992 ferfongen waard troch in nije klok. Yn 1949 en 1972 folgen restauraasjes fan it ekterieur.

## Trivia
* Ien fan 'e bekendste parochianen fan 'e Nikolaastsjerke wie Leo Tolstoj, dy't noardlik fan 'e tsjerke wenne.
* De oan 'e Nikolaastsjerke ferbûne preester Pavel Lepekhin tsjinne hjir fan 1912 oant 1960, ien fan 'e langste amtsperioades fan in preester yn 'e otterdoksy. 
* De Nikolaastsjerke stie model foar de tusken 1995 en 2003 boude Tsjerke fan Us Mem fan Skoroposlusjnitsa yn 'e Sibearyske stêd Kiseljovsk.
Tsjerke fan de Mem Gods fan de Boarne Dy't Libben Jout (Tsaritsyno)

De **Tsjerke fan 'e Mem Gods fan de Boarne Dy't Libben Jout** (Russysk: Храм иконы Божией Матери «Живоносный Источник»), of ek wol de Zjivonosovskaja-tsjerke, is in otterdokske tsjerke fan it dekanaat Danilov yn it bisdom Moskou. De tsjerke waard yn 'e 18e iuw boud yn 'e styl fan 'e Elizabethaanske barok en stiet yn it súdlike distrikt fan 'e Russyske haadstêd op it museum- en lânskipspark Tsaritsyno. 

## Skiednis
De earste stienen tsjerke waard yn 1722 yn opdracht fan 'e Moldaavske prins Dimitry Kantemir op it plak fan in houten tsjerke boud. Tusken 1759 en 1765 waard de tsjerke yn opdracht fan syn soan Matvej Dimitrivitsj Kantemir op 'e nij boud en waard ta neitins fan syn heit de Demetriuskapel oanboud. Oant 1775 tsjinne de tsjerke as it lêste rêstplak foar de Kantemirs. Doe gyng it lângoed oer op Katarina II om dêr in paleis te bouwen. Yn 'e 19e iuw ûndergyng de tsjerke in grutskalige renovaasje. Der waard in nije kapel fan Us Leaffrou fan Kazan oanboud, de refter waard langer makke en de klokketoer waard ferhege, sadat de tsjerke kwa hichte it paleis fan Tsaritsyno oertrof.

Oant it sluten fan 'e tsjerke troch de ateïstyske oerheid yn 1939 wie de tsjerke in parochytsjerke. As offisjele reden foar it sluten joech de oerheid op dat de skulden net op 'e tiid betelle wiene. De tsjerke tsjinne earst as transformatorhûs en dêrnei waard de tsjerke oerdroegen oan in printerij. Sûnt 1975 huze der in timmerbedriuw. 

De tsjerke waard yn 1990 werom jûn oan de otterdokske mienskip en op 'e nij ynwijd. De restauraasje fan it bouwurk waard yn 1998 ôfsletten.

## Arsjitektuer
De yn 'e saneamde Elizabethaanske barok boude tsjerke bestiet út in klokketoer, in refter, in achthoekige haadtsjerke mei koepel en in noardlike kapel ta eare fan 'e hillige Demetrius en in súdlike kapel ta eare fan Us Leaffrou fan Kazan.
De Likeblommen

***De Likeblommen*** is in gedicht fan 'e hân fan 'e Fryske skriuwer en dichter Eeltsje Hiddes Halbertsma (1797-1858). It docht it ferhaal fan in jongfaam dy't winterdeis tsjin alle rie yn mei har feint út te reedriden giet en dat mei de dea bekeapje moat as hja troch it iis sakket. Teffens giet de tekst yn op hokker gefolgen oft har ferstjerren foar de djipdrôven hat. De titel ferwiist nei de Likeblom, in soarte fan papierrene blom dy't men doedestiden yn De Like makke en dy't by 't winter troch reedriders út Fryslân by de klean yn stutsen mei weromnommen waard as bewiis dat men alhiel nei Grinslân ta riden wie. Tagelyk is de titel dûbelsinnich, mei't 'blom' ek wol brûkt wurdt as ferwizing nei in famke, en 'like-' ek in ferbûging fan 'lyk' wêze kin. *De Likeblommen* waard foar it earst publisearre yn 1840, as ûnderdiel fan 'e lytse ferhale- en dichtbondel *[[Twigen út in Alde Stamme]]*, dy't yn 1871 mei it oare wurk fan 'e bruorren Halbertsma opnommen waard yn 'e samling *[[Rimen en Teltsjes]]*.

## Tekst
::::::::::**De Likeblommen**

:::::::::Jongfolk, tink no om Marije, 
:::::::::As it iis sa hearlik blinkt: 
:::::::::Tink dan, dat in kweade ingel
:::::::::Jimme nei it grêf ta winkt.
Bûthús

In **bûthús** is it diel fan in stjelp of kop-hals-romppleats mei de stâlen foar de kij. De namme is eins in ferkoarting fan 'bûtenhûs', mei't de kij oarspronklik yn in oar gebou stiene as dêr't de boer en syn gesin sels wennen. Troch de iuwen hinne groeiden de huzinge en de eigentlike pleats lykwols oaninoar fêst.

It bûthús is altyd fêstige oan ien fan 'e lange siden fan 'e pleats, mei oan 'e oare side de skuorre mei de skuorreed, de gollen (foar de opslach fan hea en strie) en faak ek stâlen foar jongfee (keallen en hokkelingen). Foarhinne koe men oan it tal bûthúsrútsjes fan in pleats ôflêze hoe ryk oft de boer wie, want wat mear rútsjes, wat mear kij, en wat mear kij, wat riker.

Behalven yn it bûthús hiene wiere feehâlderijpleatsen foarhinne ek kowestâlen yn it **lyts bûthús**, by de efterside fan 'e pleats lâns, dat it bûthús en de skuorre mei-inoar ferbynt. Mingde bedriuwen hiene op dat plak lykwols it terskhús, dêr't fan âlds it nôt terske en opslein waard. De souder boppe it bûthús is de **bûthússouder**. Dêryn sieten lûken dêr't de kij har rûchfoer (hea of kuil) trochhinne tasmiten krigen. De souder boppe it terskhûs stie bekend as de tilingen (gjin inkeltalsfoarm).
Sean Lawless

**Sean Lawless**, echte namme ûnbekend (yn 'e Feriene Steaten, 30 novimber  1991?), is in Amerikaansk pornografysk akteur. Hy sette yn 2012 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile yn frijwat films. Hy stiet bekend om syn spierde uterlik en syn penis mei in ûnbidige nút. Ein 2014, begjin 2015 krige Lawless in beskate bekendheid troch syn rol yn 'e kontroversjele film *[[Mia Khalifa Is Cumming for Dinner]]*.
__TOC__
## Libben en karriêre
Lawless waard mooglik yn 1991 earne yn 'e Feriene Steaten berne. Op 'e middelbere skoalle wied er lid fan sawol it Amerikaansk fuotbaltiim as it basketbaltiim. Yn 2012, doe't er 21 jier west hawwe soe as syn bertejier kloppe, sette er útein mei in wurkpaad as pornoakteur. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hie Lawless begjin 2017 yn mear as twahûndert pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Digital Playground en Pure Play Media. Folle mear wied er lykwols yn 't spier foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder BangBros, Reality Kings, Brazzers en Naughty America.

Under syn karriêre hat Lawles gearwurke mei aktrises as Ava Addams, August Ames, Veronica Avluv, Bethany Benz, Nikki Benz, Maya Bijou, Vienna Black, Mercedes Carrera, Zaya Cassidy, Kacie Castle, Brooklyn Chase, Adriana Chechik, Courtney Cummz, Miko Dai, Candice Dare, Shay Evans, Ana Foxxx, Diamond Foxxx, Aaliyah Hadid, Diamond Jackson, Jade Jantzen, Victoria June, Eva Karera, Mia Khalifa, Remy LaCroix, Lisa Ann, Kendra Lust, Moriah Mills, Kelsi Monroe, Valentina Nappi, Natasha Nice, Skyla Novea, Priya Price, Romi Rain, Riley Reid, Veronica Rodriguez, Ada Sanchez, Dakota Skye, Lela Star, Rachel Starr, Jada Stevens, Jamie Valentine, Julianna Vega, Brittney White en Harmony Wonder.

Ein 2014, begjin 2015 krige er in beskate bekendheid troch syn rol yn 'e film *[[Mia Khalifa Is Cumming for Dinner]]*, fan 'e studio BangBros. Dêryn hied er in trioke mei de aktrises Julianna Vega en Mia Khalifa. It feit dat dy beiden dêrby hidjaabs droegen, in stik klean dat ornaris assosjearre wurdt mei islamityske froulju, soarge yn it Midden-Easten foar in protte krityk, temear om't Khalifa berne is yn Libanon. Yn Khalifa har gefal rûn it sels út op deadsbedrigings. Dat nettsjinsteande it feit dat sy it grutste part fan har libben yn 'e Feriene Steaten trochbrocht hie en fan hûs út net islamitysk mar eastersk-katolyk is. Vega en Lawless ûntsprongen de dûns fierhinne. Troch alle trelit waard *Mia Khalifa Is Cumming for Dinner* ien fan 'e populêrste pornofilms dy't BangBros ea makke hie.

Sean Lawless wennet yn súdlik Kalifornje. Yn in fraachpetear hat er oanjûn dat syn hobbys binne: fotografy, it produsearjen fan muzyk yn syn eigen opnamestudio oan see, sinnebaaien op it strân, it opdwaan fan nije feardichheden en it bedriuwen fan de leafde mei tsjeppe froulju.

## Keppelings om utens
* Sean Lawless op Twitter
* Biografy en filmografy fan Sean Lawless yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Sean Lawless yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Krityk

**Krityk**, fan it Aldgrykske κριτής, *krités* ("hy dy't mei ûnderbouwing beoardielt, analysearret, ynterpretearret of waarnimt"), is it foarmjen fan in oardiel oer dieden, wurken, útspraken, teoryen, ensfh. Yn 'e ingere betsjutting fan 'krityk jaan', wurdt dermei bedoeld: it útdrukken jaan oan jins ôfkarring, mar yn it algemien hoecht krityk beslist net negatyf te wêzen. Wa't krityk jout, oft dy no posityf of negatyf is, wurdt in **kritikus** neamd (froulike foarm: **kritika**; meartal: **kritisy**) of ek wol in **kritikaster**. As men in **krityske hâlding** hat of oannimt, wol dat sizze dat men skeptysk is en net alles samar leaut. Dat is it tsjinoerstelde fan naïviteit of goederleauskens. Yn in maatskiplike kontekst is it troch protest kenber meitsjen fan krityk op oare persoanen, bedriuwen of de oerheid yn 'e Westerske wrâld in grûnrjocht.

Yn 'e keunst en literatuer meitsje guon lju fan it beoardieljen fan wurken fan oaren har berop troch yn kranten, tydskriften, op it ynternet of fia oare media har oardiel buorkundich te meitsjen, meastal yn skreaune foarm. Sokken wurde ek kritisy neamd, mar ek wol resinsinten, wylst har krityk oantsjut wurdt as in resinsje. Behalven yn it ramt fan keunst en literatuer kin sokke krityk ek op 'e maatskippij as gehiel jûn wurde; men sprekt dan fan maatskippijkrityk. In apart gefal is yn dit ferbân histoaryske krityk, dat eins mear in ûndersyksmetoade is dy't tapast wurde kin op 'e skiednis.

Krityk kin opdield wurde yn twa soarten. **Opbouwende krityk**, dat ek wol positive of konstruktive krityk neamd wurdt, is it jaan fan in beärgumintearre miening oer it wurk fan oaren, mei as doel om dy oaren te helpen om dat wurk of neikommende wurken better te meitsjen. In sydeffekt fan dizze foarm fan krityk is dat der oer it algemien in posityf fermidden skepen wurdt troch de yn begjinsel positive hâlding fan 'e kritikus. Foar opbouwende krityk oer stiet **ôfbrekkende krityk**, dat ek wol negative of destruktive krityk neamd wurdt. Dy foarm fan krityk is yn 'e regel min beärgumintearre en komt almeast fuort út 'e negative emoasjes fan 'e kritikus. Troch de negative grûnhâlding wurdt yn sokke gefallen in negatyf fermidden skepen, en dat kin sels in doel op himsels wêze, wêrby't de krityk inkeld in wurktúch is om dat te berikken.
Fryslân Sjongt

***Fryslân Sjongt*** is in algemien lieteboekje mei âlde en nije Frysktalige folksferskes, dat yn 1943 foar it earst ferskynde as in útjefte fan 'e Fryske Akademy te Ljouwert. De gearstalling fan it bondeltsje kaam oarspronklik ta stân op inisjatyf fan 'e Federaasje fan Fryske Studinteferienings, dy't besleat om ynstee fan in nij lieteboekje foar studinten út te jaan, te stribjen nei de publikaasje fan in lietebondel op breder grûnslach. Neffens it foaropwurd fan 'e earste printinge wie it de bedoeling om fan it âlde it goede te behâlden en fan it nije it geunstige op te nimmen.

Om't *Fryslân Sjongt* in protte yn it leger ûnderwiis en letter it basisûnderwiis yn Fryslân brûkt waard om 'e skoalbern Fryske ferskes by te bringen, ûntjoech it bondeltsje him meitiid ta in wier ynstitút. Nei de fyfde printinge, dy't yn 1956 ferskynde, is de gearstalling fan it boekje troch it Musikologysk Wurkferbân fan 'e Fryske Akademy sterk feroare en modernisearre. By eltse nije printinge waard *Fryslân Sjongt* dêrnei oan 'e easken fan 'e tiid oanpast, wêrby't guon âlde ferskes út 'e bondel ferdwûnen (faak ta lulkens of teloarstelling fan 'e âldere generaasjes), wylst nije ferskes tafoege waarden. 

Yn 2000 publisearre de Afûk de alfde printinge fan *Fryslân Sjongt*. Dêryn steane 149 ferskes, dy't yn 'e ynhâldsopjefte opdield binne yn tsien rubriken: 
*1-12: lieten oer Friezen en Fryslân (nû. 12 yn it Noardfrysk)
*13-22: streektaallieten (3 yn it Hylpersk, 2 yn it Stellingwerfsk, 1 yn it Biltsk, 1 yn it Skiermûntseagersk, 1 yn it Skylgersk, 1 heal yn it Snitsersk en heal yn it Frysk en 1 yn it Frysk mar mei as ûnderwerp Grinslân)
*23-29: histoaryske lieten
*30-44: lieten oer wetterwille
*45-54: lieten oer de natoer
*55-80: leafdeslieten
*81-106: ferskaat
*107-126: geastlike lieten
*127-147: kanons
*148-149: nochris ferskaat
Jonker Pyt en Sibbel

***Jonker Pyt en Sibbel*** is in gedicht (foarôfgien troch twa byhearrende alineä's proaza) fan 'e hân fan 'e Fryske skriuwer en dichter Eeltsje Hiddes Halbertsma (1797-1858). It waard foar it earst publisearre yn 1822, as ûnderdiel fan 'e lytse ferhale- en dichtbondel *[[De Lapekoer fan Gabe Skroar]]*, dy't letter, yn 1871, mei it oare wurk fan 'e bruorren Halbertsma útgroeie soe ta de ferneamde samling *[[Rimen en Teltsjes]]*. *Jonker Pyt en Sibbel* is neitiid ek op muzyk set en in folksferske wurden, dat yn 1930 opnommen waard yn it *[[Frysk Lieteboek]]* (as nû. 43) en yn 1947 yn 'e trêde printinge stie fan *[[Fryslân Sjongt]]* (nû. 60).

## Ynhâld
It gedicht docht it ferhaal, sa't yn 'e proazatekst útlein wurdt, fan 'e Fryske jongfaam Sibbel, dy't op 'e leane by it slot Pyt, de soan 'e jonker, tsjinkomt. Dyselde is krekt werom út Frankryk, dêr't er 'Frânske manearen' oanleard hat, dy't er no yn Fryslân yn 'e praktyk bringe wol. Hy stiet der sadwaande tige by Sibbel op oan om 'e leafde mei him te bedriuwen, Sibbel wol dêr neat fan witte om't se fersein is oan har feint Rommert, en slacht dêrom oan 'e ein fan it fers it oanbod fan in houlik mei de lofterhân (oftewol in morganatysk houlik) ôf.

## Tekst
:::::::::**Jonker Pyt en Sibbel**
Seksuele oantrekking

**Seksuele oantrekking** is it jin ta immen oanlutsen fielen fanwegen seksuele begearte.  **Oantreklikens**, **oantreklikheid**, **sexappeal** of **sensualiteit** is it fermogen fan immen om sokke seksuele begearte yn in oar op te wekjen. Biologysk sjoen spilet soks in wichtige rol by seksuele seleksje en partnerkar. Seksuele oantrekking kin poer op fysike, uterlike skaaimerken berêste, mar kin ek om mentale, ynderlike skaaimerken gean. Faak hat it te krijen mei in kombinaasje fan beiden. It is ek mooglik dat der sprake is fan oare eleminten, lykas estetyske skientme, elegante beweging, it lûd fan 'e stim, of de rook dy't immen ôfjout. Hoewol't seksuele oantrekking op grûn fan inkeld fysike skaaimerken algemien as oerflakkich beskôge wurdt, binne sokke fysike skaaimerken yn 'e regel dochs it earste wat immen ta in oare persoan oanlûkt.

Oantreklikens kin fergrutte wurde troch it hawwen fan in beskaat kapsel, it dragen fan beskate soarten klean, juwiellen, kosmetika of rûkersguod en it oanbringen fan lichemsfersierings (fan it dragen fan earbellen oant it hawwen fan piercings en tattoeaazjes). Net selden wurdt ek plastyske sjirurzjy tapast as men ûntefreden is oer in ûnderdiel fan jins uterlik en derfan oertsjûge is dat men oantrekliker wêze sil as dat feroare wurdt. Dêrby kin men tinke oan it rjocht meitsjen fan in kromme noas, it tebeksetten fan in flapear of it fergrutsjen fan jins boarsten. Oare eleminten dy't oantreklikens (of alteast de persepsje fan oantreklikens) beynfloedzje, binne yndividuële genetyske en psychologyske faktoaren en de kultuer dêr't men diel fan útmakket.

Hoewol't yn it ferline wol besocht is om objektive kritearia op te stellen om seksuele oantrekking te mjitten, bliuwt it dochs fierhinne ôfhinklik fan subjektive faktoaren en dêrtroch ûntmjitber. In foarbyld fan sa'n faktor is jins seksuele oriïntaasje, mei't heteroseksuele yndividuën har earder en folle mear oanlutsen fiele sille ta persoanen fan it tsjinstelde geslacht, wylst homoseksuele yndividuën har earder en mear oanlutsen fiele sille ta persoan fan har eigen geslacht. Biseksuelen fine persoanen fan beide geslachten yn trochsneed like oantreklik, wylst aseksuelen alhiel gjin seksuele oantrekking fiele, hoewol't se mooglik wol romantyske oantrekking fiele kinne.
Twerking

**Twerking** (útspr.: ['twɜ:ɹkɪŋ], likernôch "tweurking") is in seksueel provokative foarm fan dûns dy't ta ynternetraazje wurden is, en dy't nei Jeropa oerwaaien kommen is út 'e Feriene Steaten. Twerking bestiet der út dat men mei de skonken útinoar in ein troch de knibbels sakket en dan mei jins stuten nei efteren ta pearjende bewegings makket. It wurdt ornaris dien troch froulju en mar selden troch manlju. Twerking wurdt ek wol oantsjut as *booty shaking* ("kontsjeskodzjen") *pussy-popping* of *p-popping* ("poeskeklappen" of "poeskeploffen") of de *bounce* (de "stuiter"). Dizze foarm fan dûns is nau ferbûn oan hiphopmuzyk en wurdt dêrom yn 'e Feriene Steaten oer it algemien assosjearre mei de Afro-Amerikaanske kultuer.

De term 'twerking' is fan ûnbekende oarsprong, mar der besteane ferskate teoryen oer it ûntstean. Sa geane guon lju derfan út dat it om in ferbastering fan it wurd *footwork* ("fuottewurk") giet, wylst oaren tinke dat it in gearlûking is fan 'e tiidwurden *to twist* ("draaie") en *to jerk* ("skuorre"). It blôch fan it Oxford English Dictionary, it standertwurdboek fan 'e Ingelske taal yn Grut-Brittanje, hâldt lykwols út dat it om in ferbastering giet fan it tiidwurd *to work* ("wurkje"), mei't iere útfierders fan 'e dûns oanmoedige wêze soene mei de útrop *Work it! Work it!* Der binne oanwizings dat twerking koart nei 2000 ûntstien is yn New Orleans, dêr't it ûnderdiel waard fan 'e strjittaal fan 'e Afro-Amerikaanske jongerein, en tagelyk opkaam mei in pleatslike styl fan hiphopmuzyk dy't bekend stiet as bounce.

## Keppelings om utens
*It lemma ''twerking'' op Wiktionary
Skipperssankje

It ***Skipperssankje*** is in gedicht fan 'e hân fan 'e Fryske skriuwer en dichter Eeltsje Hiddes Halbertsma (1797-1858). It waard foar it earst publisearre yn 1829, as ûnderdiel fan 'e lytse ferhale- en dichtbondel *[[De Lapekoer fan Gabe Skroar]]*, dy't letter, yn 1871, mei it oare wurk fan 'e bruorren Halbertsma útgroeie soe ta de ferneamde samling *[[Rimen en Teltsjes]]*. It *Skipperssankje* is in smeekbea fan in skipper (ornaris opfet as rjochte oan syn faam) om him net te ferjitten, net yn goede, mar ek net yn minne tiden. It gedicht is letter op muzyk set en in folksferske wurden, dat opnommen waard yn 'e lietebondel *[[Fryslân Sjongt]]* (nû. 40 yn 'e útjefte fan 2000).

## Tekst
:::::::::::**Skipperssankje**
Zarrah Angel

**Zarrah Angel**, echte namme ûnbekend (Dallas (Teksas), 17 july ±1992), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise. Hja sette yn 2012 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile yn in stikmannich films. Yn 2015 beëinige Angel har karriêre as pornoaktrise.

## Libben en karriêre
Zarrah Angel waard omtrint 1992 berne yn Dallas, yn 'e Amerikaanske steat Teksas. Yn 2012, doe't se likernôch tweintich jier wie, makke se har debút yn in pornografyske film. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat Angel sûnt yn in seistal films spile, foar it meastepart foar de lytse studio Burning Angel, mar ek in kear foar it bekendere  label Evil Angel. Dêrby wurke se gear mei manlike tsjinspilers as Mike Adriano, Mr. Pete en John Strong. Zarrah Angel krige benammen bekendheid troch har grouwe stuten en de tatoeaazje fan 'e tekst *Let it Be* by har anus.

## Lichemsskaaimerken
Zarrah Angel is blank, mei brune eagen en brún hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.77&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 59&nbsp;kg, en in natuerlike kupmaat 36A. Behalven troch har earlellen hat se gjin piercings, mar se hat wol ferskillende tatoeaazjes, û.m. op har lofterboppe-earm, har lofterûnderearm, har rjochterûnderearm en de bûtenkant fan har rjochterboppeskonk.

Boppe har boarsten hat se fierders in tatoeaazje fan in omkeard krús, en op 'e bûtenkant fan 'e earste keatsjes fan 'e fingers fan har rjochterhân de letters fan it wurd "GAME" en op deselde dielen fan 'e fingers fan har lofterhân it wurd "OVER". Har bekendste tatoeaazje is lykwols de tekst *Let it Be* ("Lit it Gewurde"), dy't yn in heale sirkel tusken har stuten boppe de slútspier fan har anus stiet. (Nettsjinsteande dat hat se yn suver al har films anale seks bedreaun.) Op har rjochterstút hat se fierders noch in tatoeaazje fan in bij, mei in kronkeljende stippelline fan it wurd *Be* nei de bij (*bee*, mei deselde útspraak) ta, dy't it flechtpaad fan it ynsekt foarstelle moat.

## Keppelings om utens
* Zarrah Angel op Twitter
* Biografy en filmografy fan Zarrah Angel yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Zarrah Angel yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Zarrah Angel op ''FreeOnes''
Slútspier

"**Slútspier**", "**kringspier**" en "**sfinkter**" binne oantsjuttings foar sirkelfoarmige spieren dy't in hol orgaan ôfslute. Dizze termen kinne ferwize nei:

* maachmûle of *cardia*, de slútspier tusken de mage en de slokterm
* maachportier of *pylorus*, de slútspier tusken de mage en de tolvefingerige term
* anaalsfinkter of ears, de slútspier oan 'e útein fan 'e anus
* prekapillêre sfinkters, slútspieren dy't de trochgong fan slachierbloed út 'e arterioalen nei de kapillêren bepale
* blaassfinkters, de beide slútspieren yn 'e blaas
* sfinkter fan Oddi, de slútspier by de útgong fan 'e galwegen
* *[[Musculus orbicularis occuli]]*, de slútspier om it each
Sibbel fan De Ryp

***Sibbel fan De Ryp*** is in gedicht en folksferske fan 'e hân fan 'e Fryske skriuwer en dichter Joast Hiddes Halbertsma (1789-1869). It waard foar it earst publisearre yn 1829, as ûnderdiel fan 'e lytse ferhale- en dichtbondel *[[De Lapekoer fan Gabe Skroar]]*, dy't letter, yn 1871, mei it oare wurk fan 'e bruorren Halbertsma útgroeie soe ta de ferneamde samling *[[Rimen en Teltsjes]]*. *Sibbel fan De Ryp* ferhellet oer in kreaze jongfaam fan De Ryp (in âlde beneaming foar Dronryp), dy't út te reedriden giet. Elts wol wol mei har, mar hja hat har hert al ferjûn, dat it kin neat mear wurde. 

## Tekst
:::::::::**Sibbel fan De Ryp**
Oarder fan Kanada

De **Oarder fan Kanada** (Ingelsk: *Order of Canada*; Frânsk: *Ordre du Canada*) is in Kanadeeske ridderoarder, wêrfan't it lidmaatskip de op ien nei heechste boargerlike ûnderskieding fan Kanada is (dy't lykwols ek oan militêren útrikt wurde kin). De iennichste hegere boargerlike ûnderskieding is de Oarder fan Fertsjinste, wêrfan't it lidmaatskip in persoanlike jefte is fan 'e Kanadeeske monarch. De Oarder fan Kanada waard yn 1967 ynsteld, tagelyk mei it hûndertjierrich bestean fan Kanada as lân. It lidmaatskip fan 'e oarder wurdt takend troch it regear fan Kanada, by wize fan erkenning fan in útsûnderlike maatskiplike bydrage, dy't ta elts willekeurich wurkmêd hearre kin. 

It biedwurd fan 'e Oarder fan Kanada is *desiderantes meliorem patriam*, wat Latyn is foar "hja begeare in better lân". Dy tekst ferwiist nei in passaazje út it bibelboek *[[Brief oan de Hebreeërs]]* 11:16. De Oarder fan Kanada omfiemet trije rangen, te witten: *member* ("lid"), *officer* ("ofsier") en *companion* ("selskipsman"), wêrby't *member* de leechste rang is en *companion* de heechste. Yn spesifike gefallen is it ek mooglik om immen in bûtengewoan lidmaatskip fan 'e oarder te jaan, wylst net-Kanadezen yn oanmerking komme kinne foar in honorêr lidmaatskip yn ien fan 'e rangen.

De Kanadeeske monarch, dy't ek de monarch fan it Feriene Keninkryk is, beklaait de posysje fan soeverein (of foarsitter) fan 'e Oarder fan Kanada. De gûverneur-generaal fan Kanada, dy't de plakferfanger fan 'e monarch yn Kanada is, ferfollet dyselde funksje ek yn it ramt fan 'e Oarder fan Kanada, as de kânselier en haadselskipsman (*principal companion*). Lju dy't yn 'e Oarder fan Kanada opnommen wurde, moatte dêrta oanret wurde troch in advyskommisje, wêrnei't se ynhuldige wurde by in formele seremoanje troch òf de gûverneur-generaal, òf de monarch sels. Yn oktober 2016 wiene der 6.699 minsken opnommen yn 'e Oarder fan Kanada, mei dêrûnder politisy, wittenskippers, muzikanten, akteurs, keunstners, sporters, sakelju, aktivisten en filantropen.

## Ynsinjes

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Oarder fan Kanada
Baton (ûnderskieding)

In **baton** (fan it Frânske *baton*) is in langwerpich stikje stof, dat de kleuren fan in ûnderskieding of ridderoarder hat en op it rjochterboarst fan it jaske fan in militêr unifoarm droegen wurde kin om kenber te meitsjen dat men yn it besit is fan dyselde ûnderskieding of ridderoarder. Soks wurdt ek wol in lintsje neamd, hoewol't it dat eins net is. Yn batons wurde faak mei rozetten of lytse stikjes goud- of sulvergalon de rang binnen in ridderoarder oanjûn, in gebrûk dat weromgiet oant yn 'e lette njoggentjinde iuw. Tsjinwurdich wurde dêrta ek wol fersiersels lykas palmtûken, swurdsjes, kroantsjes en stilearre roaskes oanbrocht. 

Oant yn 'e achttjinde iuw waarden ûnderskiedings yn prinsipe op deistige basis yn har folsleinens droegen, d.w.s. oan in lint om 'e nekke, oan in lintsje yn it knoopsgat of oan in grutlint oer it skouder op 'e heup. Under de Frânske Tiid waard heareklean stadichoan soberder, mei as gefolch dat men begûn om in lyts lintsje of rozet yn 'e kleur fan it eigentlike lint fan 'e ûnderskieding op it unifoarm of de boargerjas te dragen. Soks wie ek praktysker, mei't men dan net eltse dei it hiele spul mei hoegde te tôgjen. Meitiid ûntjoech him hjirút it gebrûk om ûnderskiedings en ridderoarders werom te bringen ta in baton. Hjoed oan 'e dei wurde batons eins inkeld brûkt troch militêren; it is net mear wizânsje dat boargers batons op har klean oanbringe, mei't it foar boargers ynstee foechsumer achte wurdt om in lyts strikje of in rozetsje te dragen.
Minnistetsjerke (De Rottefalle)

De **minnistetsjerke** (ek fermanje) is in tsjerkebou op De Rottefalle, gemeente Smellingerlân.

## Skiednis

Ier yn de 17e iuw festigen har dopersken yn it Wytfean ûnder Rottefalle. Yn 1671 krigen hja harren earste tsjerke yn it Wytfean. Hast in iuw letter, yn 1769, waard der in twadde tsjerke yn it doarp set. Yn 1838 werden beide tsjerkgebouwen ferfongen troch in nij gebou oan de Haven 16 op De Rottefalle. It gebou is in ienfâldige sealtsjerke. De twa wynwizers hawwe de foarm fan in skip en fan in hynder lykas ek de fermanje yn Drachten.

De earste stien waard lein troch Dieuwke Hendriks Bakker, it dochterke fan ien fan de diakenen fan de gemeente fan it Wytfean en De Rottefalle. It gebou is in erkend ryksmonumint.

Yn de konsistoarje stiet op in balke de liedende tekst fan Menno Simons, de grûnlizzer fan de doperske gemeenten, yn it Frysk: *Want in oar fünemint as wat der al leit, kin net ien lizze; en dat is Jezus Kristus*  (1 Korintiërs 3:11)

## Ynterieur
By de bou fan de tsjerke waard materjaal fan de twa eardere tsjerkjes wer brûkt. Sadwaande is de preekstoel âlder as de tsjerke. Ut hokker tsjerkje de preekstoel komt is net bekend. De planken fan de flier komme út beide tsjerken. Oan wjerskanten fan de preekstoel binne twa ramen fan Jentsje Popma ynbrocht, dy't er nei syn doop oan de tsjerke skonken hat.  
## Oargel
It oargel yn de tsjerke is yn 1931 boud troch de firma A.S.J. Dekker út Goes. It giet om in unit-oargel mei elektryske traktuer.	 

## Keppeling om utens
* Disposysje oargel
Tsjerke fan de Hillige Joaris op de Pskov-heuvel (Moskou)

De **Tsjerke fan de Hillige Joaris** (Russysk: Георгиевская церковь, Georgievski tsjerkov), ek bekend ûnder de namme **Tsjerke fan de Foarbea** (Покровская церковь, Pokrovskaja tsjerkov), is in Russysk-otterdokske tsjerke fan it bisdom Moskou. 

It wichtichste alter waard wijd ta eare fan de Hillige Jongfaam, de kapellen binne oan Joaris en oan Petrus de metropolyt fan Moskou wijd.

De tsjerke stiet oan de Ulitsa Varvarka oan 'e râne fan it Zarjadjepark yn 'e âlde buert fan de keaplju, yn it Tverskoj distrikt yn it Sintrale Administrative Distrikt fan de stêd Moskou, Ruslân. 

## Skiednis
De fiifkoepelige Joaristsjerke waard yn 1658 nei in brân yn 1639 oer de fûneminten fan in âldere tsjerke boud.

Nei't de tsjerke slim skeind rekke doe't Napoleon Ruslân yn 1812 binnenfoel, waard de restauraasje foltôge yn 1816. Yn 1818 waard in klokketoer en refter tafoege yn Russyske pseudo-gotyk, it hegere diel fan de klokketoer fertsjintwurdiget lykwols de Empirestyl. 

Yn de Sovjettiid waard de tsjerke troch de bolsjewiken yn 'e jierren 1920 sletten. It gebou bleau foar lange tiid leech. Dêrnei folge in perioade dat it bouwurk brûkt waard foar opslach en de eardere tsjerke rekke yn ferfal, mar yn de perioade 1965-1972 waard it eksterieur fan de tsjerke wer wat oplape. Nei 1979 waard de tsjerke brûkt foar útstallings.  

Yn 1991 waard it gebou werom jûn oan de Russysk-Otterdokske Tsjerke. 

Sûnt 2005 binne de tsjerke, de refter en de klokketoer yn in reade kleure farve. Alle dekorative boudielen binne yn it wyt útfierd. De sintrale koepel is goudkleurich, wylst de fjouwer lytsere koepels in blaue kleur hawwe en fersierd binne mei stjerren. 

Op lytse ôfstân fan de Joaristsjerke stiet ien de moaiste Moskouse tsjerken: de Trijefâldichheidtsjerke yn Nikitniki.
De Arke (Drachten)

**De Arke** is in, earder grifformeard-, PKN-tsjerkegebou yn de Drachtster wenwyk De Drait. 

## Skiednis
De tsjerke is boud op it plak dêr't al yn de Midsiuwen in tsjerke stie. It stee wie bekend as 'it âld tsjerkhôf' en is op âlde kaarten oanjûn.  
De tsjerke fan no waard boud yn 1979 neffens in ûntwerp fan arsjitekt Rinze Kijlstra fan Drachten. Op 3 septimber 1980 waard de tsjerke offisjeel iepene. Der is plak foar 440 persoanen en kin op ienfâldige wize mei nochris 80 útwreide wurde.

Yn 2009 waard De Arke renovearre; de moetingsromte waard fergrutte, de koken fernijd en de tsjerkeseal krige nije lampen en in nij plafond. It gebou hat no, neist de tsjerkeseal, fjouwer sealen, in kantoar en in romte foar berne-oppas. De renovaasje koste 350.000 euro.

De Drachtster PKN-gemeente makke yn 2018 bekend fan doel te wêzen om de tsjerke te ferkeapjen. De Grifformearde Tsjerke Frijmakke Drachten Súd-West hat de tsjerke yn per 1 jannewaris 2020 oernommen.
## Oargel
It oargel út 1981 is boud troch Sybe Haarsma. Der waard dêrby gebrûk makke fan âlder materiaal fan in oargel fan Maarschalkerweerd út 1890, dat earder yn de Herfoarme tsjerke fan Sint-Anne stie.


Ofbyld:De Arke ingang.JPG|*Yngongspartij fan De Arke*
Ofbyld:Drachten - Gotisch raam (1975) - Wladimir de Vries - 2.jpg|*Goatysk finster, by de 'Arke' ta oantins fan de eardere midsiuwske tsjerke* Makker: Wladimir de Vries
Ofbyld:Arke. Ald tsjerkhof.JPG|*De befluorre plattegrûn fan de midsiuwske tsjerke njonken De Arke*.
Kariljon (Drachten)

It **Kariljon** yn Drachten is ûntwurpen troch arsjitekt Gunnar Daan en waard boud yn 1996.

It kariljon stiet op it plak dêr't yndertiid de brêge oer de Drachtster Kompanjonsfeart lei. Op de draachbalken stiet in tekst fan de skriuwer en dichter Harmen Wind. Dy tekst, yn it Nederlânsk (bûtenkant) en it Frysk (binnenkant), ferwiist nei de fjouwer eleminten; ierde, fjoer, wetter en loft. 

## Tekst op it kariljon
De Fontein (Drachten)

**De Fontein** is in protestansk tsjerkegebou yn Drachten.

## Beskriuwing
De tsjerke waard boud nei in ûntwerp fan architekteburo J. Bosma en soan. Hy waard op 11 augustus 1965 offisjeel iepene. It oargel (1965) waard makke troch Pels en yn 2007 fannijs opmakke troch de Bruorren Reil. Keunstner Berend Hendriks (1918-1997) makke de kânselfersiering en ek it ûnwerp fan it bakstiennen mozayk oan de eastgevel, dat basearre is op Jehannes 4: 13-14 *Jezus jout libbend wettter, dat ta in fontyn wurdt*.

Dit tsjerkegebou fan de Grifformearde Tsjerke fan Drachten-Nyegea waard yn 1993 oernaam troch de Grifformearde Tsjerken frijmakke.
Meinse Molenaar

**Meinse Molenaar** (De Lemmer, 20 septimber 1805 - Snits, 31 maaie 1883) wie in Frysk  arsjitekt.

Meinse Molenaar wie de soan Nolke Meinses en Rinske Rommerts Asma. Hy boaske yn Snits op 20 juny 1830 oan Anna Daniels Straatsma. Yn 1845 folge er Pyter Jentsjes Rollema op as stedsboumaster fan Snits. Dy funksje ferfolde er oant 1872. 

## Bouwurken (in kar)
IJme Gerardus Bijvoets

**IJme Gerardus Bijvoets (Gzn.)** (Wymbritseradiel, 2 septimber 1837 – Haarlim, 25 jannewaris 1901) wie in Nederlânsk arsjitekt fan Frysk komôf.

Hy wie in soan fan skilder en glêzemakker Gerardus Adrianus Bijvoets en Dieuwke Ymes Pietersma.

Hy liet him yn 1866 as boukundige yn Amsterdam ynskriuwe. Under oaren yn Amsterdam en Westbeemster ûntwurp er ferskate gebouwen. Guon dêrfan binne hjoed de dei monumint, mar it meastepart fan de wenten en winkels dy't Bijvoets boud hat binne wilens sloopt. Yn 1891 kaam de Wintertún foar de ien jier earder iepene Tivoli Skouboarch yn Rotterdam klear.

Hy wie troud mei Adriana Dolphina Boonekamp († 1890) en krige mei har teminsten twa bern. 

## Wurk (in kar)
*Westbeemster, St. Jan de Doper mei de pastory, Jisperwei 55, om 1879, ryksmonumint; 
*Amsterdam: Gebou Mercurius, Prins Hendrikkade 20, 1882-1883, ryksmonumint;
*Amsterdam: Rokin 26, 1883 yn neo-renêssânsestyl, gemeentlik monumint;
*Amsterdam: De Ruijterkade 105-106, 1884, hoekpân mei û.o. remise, wurkromte en boppewenten, ryksmonumint;
*Rotterdam: Tivoli Wintertún, 1891;
*Amsterdam: Stadhouderskade 62-64, hoeke Frans Halsstrjitte.


Rokin 26 in Amsterdam.jpg|Rokin 26 (linkerpân)
Mercuriusgebouw Prins Hendrikkade Bijvoets Amsterdam.JPG|Gebou Mercurius oan de Prins Hendrikkade.
West-Beemster,_Jisperweg_55.jpg|St. Jan de Doper.
Hoek_Frans_Halsstraat,_overzicht_-_Amsterdam_-_20021080_-_RCE.jpg|Hoeke Steedhâlderskade/Frâns Halsstrjitte.


## Fierder lêze
*V. van Rossem (2010), ''IJme Gerardus Bijvoets''
*Argyf fan Arsjitekteburo IJ. Bijvoets Gz, op: Stedsargyf Amsterdam
Jehannes de Dopertsjerke (Jaroslavl)

De **Tsjerke fan Sint-Jehannes de Doper yn Toltsjkovo** (Russysk: Церковь Иоанна Предтечи в Толчкове) is in otterdokse tsjerke yn Jaroslavl, Ruslân.

De Jehannes de Dopertsjerke is ien fan 'e meast bekende monuminten dy't de saneamde Jaroslavl-arsjitektuer fertsjintwurdiget. De tsjerke waard tusken 1671 en 1687 boud yn Toltsjkovo, in delsetting op 'e rjochterkant fan 'e Kotorosl. In 45 meter hege klokketoer waard letter, yn 1690, tafoege. 

It ynterieur is folslein beskildere mei bibelske foarstellings en mei hilligen en tafrelen út Russyske leginden. De fresko's binne yn 'e jierren 1694-1695 ûnder lieding fan 'e keunstners Dimitri Plechanov en Fjodr Ignatjev oanbrocht.      

De tsjerke waard ûnder it Sovjet-rezjym sletten foar de earetsjinst yn 1931. Hjoed-de-dei is it in museum en simmerdeis is it iepen foar toeristen. 

## Ofbylden

Церковь Иоанна Предтечи в Толчкове 12.jpg|*Ynterieur.*
Церковь Иоанна Предтечи, детали 11.jpg|*Muorredekoraasje.*


Details of decor of the east front of the Church of St. John the Baptist in Tolchkovo Sloboda.jpg|*Detail eastlike gevel.*
Церковь Иоанна Предтечи в Толчкове, одни из деревянных расписных ворот.jpg|*Tagong.*
De Oase (Drachten)

**De Oase** is in tsjerkegebou fan de PKN yn Drachten. De tsjerke waar yn 1997 yn gebrûk naam. Yn 2005 binne de Herfoarme Gemeente en de Grifformearde Tsjerke yn Drachten fusearre ta de Protestantske Gemeente fan Drachten.

## Beskriuwing
De nije tsjerke 'de Oase' waard iepene op 13 april 1997 en is in opfallend gebou op in sintraal plak yn Drachten-Noard, op de hoeke fan de Ringwei en de Stasjonswei. De twa dielen fan it gebou binne rjochte op de betonkleurige tsjerketoer mei in hichte fan 26 meter. Yn it grutste geboudiel binne de tsjerkeseal en de moetingsromte. Yn de tsjerkeseal is plak foar 640 stuollen. Troch it iepenjen fan in tearwand kin de moetingsromte by de tsjerkeseal lutsen wurde (romte foar 200 plakken). It dak fan de tsjerkeseal is hol en rêst op 5 spanten as de fingers fan in hân. De fiif spanten symbolisearje de hân fan God. It reinwetter wurdt opfongen yn in bak dêr't de toer yn pleatst is. It dak fan it oare geboudiel is bol, yn dit geboudiel binne de njonkenromten.

## Oargel

It oargel waard 1978 troch de firma Pels & Van Leeuwen (Waardenburg) boud foar de Noardertsjerke. Dêrby waard gebrûk makke fan de oargelkast en frontpipen fan it oargel dat de firma L. van Dam & Soannen (Ljouwert) yn 1845 foar de herfoarme tsjerke fan Mantgum makke en ek fan piipwurk út de Noardertsjerke. It piipwurk fan alve registers stammet út 1794 en is makke troch J.S. Strümphler fan Amsterdam. Yn 1949 is it piipwurk fan fiif registers troch oargelbouwer J. Reil (Heerde) levere. Fan seis registers is yn 1978 it nije piipwurk makke. Nei sluting fan de Noardertsjerke sette de firma Bakker & Timmenga (Ljouwert) it oargel yn 1998 oer nei "De Oase". 

## Webside
* Webside fan de gemeente
Jolin Tsai

**Jolin Tsai**, folút *Tsai I-ling*, (Nij-Taipei, 15 septimber 1980, Taiwan) is in Taiwaneesk sjongster en aktrise. 

## Diskografy
* 1999: *1019*
* 2000: *Don't Stop*
* 2000: *Show Your Love*
* 2001: *Lucky Number*
* 2003: *Magic*
* 2004: *Castle*
* 2005: *J-Game*
* 2006: *Dancing Diva*
* 2007: *Agent J*
* 2009: *Butterfly*
* 2010: *Myself*
* 2012: *Muse*
* 2014: *Play*

## Keppelings om utens
*  Offisjele webside fan Jolin Tsai
*  Jolin Tsai yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Tsjerke fan de Hillige Nikolaas yn Rûbleny Gorod (Jaroslavl)

De **Tsjerke fan de Hillige Nikolaas yn Rûbleny Gorod** (Russysk: Церковь Николая Чудотворца в Рубленом Городе) is in otterdokske tsjerke yn 'e Russyske stêd Jaroslavl. De oan 'e rivier de Kotorosl steande tsjerke wurdt troch guon wurdearre as ien fan 'e meast harmonieuze en elegante bouwurken fan 'e stêd.   

## Skiednis
De Nikolaastsjerke yn Rûblenovo waard yn 1695 boud op kosten fan 'e ynwenners dy't anneks wiene mei de bou fan skippen (neffens boarnen leine der yn de buert fan 'e tsjerke werven). 

It is de iennige 17e-iuwske tsjerke fan it eardere kremlyn fan Jaroslavl, dy't yn orizjinele foarm bewarre bleau. Al yn 1658 baarnden de houten pallisades en tuorren fan it kremlyn ôf en dêrnei waard útein set mei de bou fan in stiennen kremlyn. Ferskate tuorren waarden oplutsen, mar fanwegen brek oan jild slagge it net de muorren te bouwen en wat al foltôge wie waard yn 'e 18e iuw wer ôfbrutsen om't it kremlyn gjin funksje mear hie. Neffens guon ûndersikers soe de lytse parochytsjerke sels in poartetsjerke west hawwe kinne.

Yn 'e tsjerke binne gjin fresko's. De refter wie oarspronklik in oan Aleksander Svirski wijde kapel en waard letter feroare yn 'e wintertsjerke.    

De opstân yn Jaroslavl yn 1918 tsjin it Sovjet-rezjym feroarsake oeral yn 'e stêd gefjochten. Krektlyk as in soad oare tsjerken yn Jaroslavl rekke doe ek de Nikolaastsjerke skansearre troch de eksploazjes en besjittings. Yn itselde jier waard de skea opmakke, mar in pear jier letter waard de tsjerke dochs noch troch de autoriteiten sletten. Foar in lange tiid bleau de tsjerke leech stean, oant it gebou yn 1980 oerdroegen waard oan in restauraasje-atelier fan it Keunst Museum fan Jaroslavl. Ek tsjintwurdich is it museum noch eigner fan 'e tsjerke.
RWS Noard-Nederlân

**RWS Noard-Nederlân** is de regionale tsjinst fan Rykswettersteat foar de provinsjes Grinslân, Fryslân en Drinte.

It behearsgebiet omfiemet it haadwegennet yn dizze provinsjes, it wetter- en skipfeartferkear op de Waadsee (mei it Noard-Hollânske part) en it Iems-estuarium en it kustbehear op de Waadeilannen (mei Teksel). It behear fan it Drintske part fan de A32 wurdt útfierd troch RWS East-Nederlân.

## Skiednis
De tsjinst ûntstie op 1 jannewaris 1994 út de fúzje fan de doetiidske regionale direksjes RWS Grinslân, RWS Fryslân en RWS Drinte. Oant 1 oktober 2004 waard praat oer de direksje Noard-Nederlân, dêrnei oer de tsjinst (fan 2013 ôf organisaasjeûnderdiel) *Rykswaterstaat Noord-Nederland*.
Teake Oppewal

**Teake Oppewal** (Droegeham, 22 jannewaris 1952) is in Frysk taalkundige, publisist en ûnderwizer. Hy waard benammen bekend mei de publikaasje *Spiegel van de Friese Poëzie*, dy't er yn 1994 tegearre mei Pier Boorsma skreau en publisearre.

## Libben en karriêre
Oppewal waard yn 1952 berne yn Droegeham. Fan 1964 oant 1970 folge er de middelbere skoalle oan it Kristlik Bogerman Lyseum yn Snits, wêrnei't er fan 1970 oant 1978 biogemy studearre oan 'e Frije Universiteit yn Amsterdam. Fan 1979 oant 1980 stied er as skiekundedosint oan in middelbere skoalle yn Amsterdam, en oanslutend joech er oant 1985 yn itselde fak les oan in skoalle yn Maputo, de haadstêd fan Mozambyk. Werom yn Nederlân wie Oppewal fan 1985 oant 1988 ferbûn oan 'e analiste-oplieding yn Grins, en doe wied er oant 1996 wer as skiekunderlearaar wurksum oan it Fryslân Kolleezje yn Ljouwert.

Fan 1990 oant 1993 folge Oppewal oan 'e Noardlike Hegeskoalle Ljouwert in twaddegraads learare-oplieding yn it Frysk, wêrnei't er njoggen jier lang as koördinator literatuerbefoardering ferbûn wie oan it Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum (FLMD), oant dat yn 2002 opgie yn Tresoar. Yn dat ramt skreau er mei Pier Boorsma *Spiegel van de Friese Poëzie*, in beskriuwing en wurdearring fan 'e Fryske poëzij fan 'e santjinde iuw oant ús tiid, dy't yn 1994 ferskynde. By Tresoar waard Oppewal yn 2002 adviseur, projektkoördinator en redakteur op it mêd fan 'e Fryske literatuer, in funksje dy't er yn juny 2017 dellei doe't er mei pinsjoen gie.

Dêrnjonken wie Oppewal fan 1998 oant 2003 learaar Frysk oan it Fryslân Kolleezje en fan 2009 oant 2010 learaar skiekunde oant it Stedsk Gymnasium Piter Jelles. Fierders siet er fan 2001 oant 2009 ek yn it bestjoer fan it Provinciaal Friesch Genootschap ter Beoefening van Friesche Geschied-, Oudheid- en Taalkunde.

## Wurk
* 1994 – *Spiegel van de Friese Poëzie* (mei Pier Boorsma; oer de Fryske poëzij)
* 2006 – *Zolang de Wind van de Wolken Waait* (oer de Fryske literatuer)
* 2017 – *Het Vaderpaard / It Faderpaard: Alle Gedichten* (redaksje; sammele wurk fan Tsjêbbe Hettinga)
Piet Hemminga

**Piet Hemminga** (folút: **Pieter Hemminga**; Aldehaske, 19 novimber 1946) is in Frysk bestjoerskundige en publisist, ûnder mear op it mêd fan de Fryske taal.

## Libben en karriêre
Hemminga waard yn 1946 berne yn Aldehaske. Hy studearre sosjale wittenskippen oan de Ryksuniversiteit Grins en ûntlei him neitiid ta bestjoerskundige. Fan 1976 oant 1991 wied er direkteur fan de Fryske Kultuerried, en fan 1989 oant 2000 wied er earst lid en letter foarsitter fan de Programmaried fan Omrop Fryslân.

Fierders wie Hemminga fan 1993 oant 2011 ferbûn oan de Fryske Akademy, wêrfoar't er ûnder mear lêzings hold oer saken as gemeentlike weryndieling, provinsjale polityk en taalbelied. Yn 2000 ferskynde fan him it boek *Het Beleid inzake Unieke Regionale Talen*, wêrfoar't er de ferhâlding tusken minderheidstaal en oerheid op it mêd fan it Frysk, it Noardfrysk en it Sorbysk mei-inoar ferliek. Dat wie in proefskrift wêrmei't er datselde jiers oan de Universiteit fan Amsterdam promovearre.

## Wurk
*2000 – *Het Beleid inzake Unieke Regionale Talen*
*2001 – *De Aktuele Steat fan Fryslân*
*2008 – *Fryslân: Fêstens en Feroaring* (yn: *De Fryslannen*, û.red.f. Sytze T. Hiemstra)
*2010 – *Management fan it Fryske Taalbelied*
*2011 – *Alarmfaze Oranje: De Fryske Oerheid yn de 21ste Ieu*
Printinge

In **printinge**, **printing**, **oplaach** of **edysje** (fan it Frânske *édition*, "útjefte") is yn 'e útjouwerij en de bibliografy in oantsjutting foar alle eksimplaren fan in beskate útjefte dy't yn ien kear printe binne. Dêrby giet it allinnich mar om selsstannige publikaasjes, d.w.s. boeken, en net om bygelyks in artikel yn in tydskrift of in gedicht yn in blomlêzing. Alle eksimplaren fan in printinge hawwe yn prinsipe persiis deselde tekst, typflaters en oare fouten ynbegrepen. As men letter noch in tal eksimplaren bydrukt sûnder de tekst oan te passen, hjit dat in werprintinge. As de tekst oanpast wurdt, bgl. om flaters derút te heljen of om in oar lettertype of in oare lettergrutte te brûken dy't it lêzen makliker makket, dan is der sprake fan in nije útjefte, dy't dan oantsjut wurdt as in werútjefte. Oer it algemien wurdt de earste printinge fan in boek beskôge as it meast prestizjeus en gesachhawwend op it mêd fan 'e tekst, mei't der yn lettere werprintingen flaters slûpe kinne soene. Tsjintwurdich is dat amper mear sa, en dit gebrûk giet dan ek werom op 'e perioade foarôfgeande oan it digitale tiidrek, doe't in nije útjouwer de hiele tekst fan in boek op 'e nij sette moast.
Folksliteratuer

**Folksliteratuer**, of ek wol **folkslektuer**, is in literêr sjenre fan en foar it sljochtwei folk. It hat dêrom yn 'e regel net folle of gjin literêre aspiraasjes, mar is benammen bedoeld om te fermeitsjen. Faak hat it ek in didaktysk elemint. Folksliteratuer omfiemet sawol proaza as poëzij, en is nau ferbûn mei folksferhalen (anekdoates, leginden, mearkes, myten, moppen en sêgen), dy't (oarspronklik) troch mûnlinge oerlevering trochjûn waarden.