open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dobben Hurdegarypsterwarren

De **Dobben Hurdegarypsterwarren** binne restanten út de lêste iistiid en lizze 
oan de Lange Leane tusken Hurdegaryp en Burgum. De stripen tusken de dobben en eardere pingo’s wurde brûkt was kuierpaad en binne bûten it briedseizoen (1 april - 1 july) frij tagonklik. It gebiet fan 33 hektare wurdt beheard troch It Fryske Gea.
 
De dobben binne pingoruïnes, oerbliuwsels út de lêste iistiid, rom 20.000 jier lyn. Yn de stientiid waarden hjir kampen opsetten troch de rindierjagers. Destiids wie it klimaat wat mylder wurden en wienen de iislinzen raand ta markes. Yn de rin fan de jierren binne in soad pingoruïnes ferlern gien. Guon binne tichtsmiten mei ôffal. Yn it ramt fan ruilferkaveling binne de measten natoergebietsjes wurden, hjirfan binne tolve oan It Fryske Gea oerdroegen.

Hjir groeie seldsume plantesoarten as Stjersigge en Galigaan. Lytse elzebroekboskjes biede ûnderdak oan it nêst fan de mûzefalk en yn de tichte hagedoarns briede in soad lytse sjongfûgels. By hege wetterstannen yn de winter fine in soad einen hjir beskûl.
;Behear
De greiden om de pingoruïnes wurde nei 15 juny meand, en wurde net bedonge om foar te kommen dat fiedingsstoffen útspiele yn de plassen. Hjir groeie soarten as de Koekútsblom, it blaublomke en sulverblêd. Lâns de nij oanleine ferbiningstroken binne strewellen fan krikelbeam en hagedoarn oanplante en dêrby in soad elzen en iken, lysterbeibeammen en essen. Ek de kantsjeroas, dy't fanâlds yn dizze omkriten groeit, is dêr wer. Sa kinne lije plakken ûntstean yn de folle sinne, wat benammen flinters oanlûkt. Bistkes as rintuorren, mûzen, ychels en sa kinne no fan de iene nei de oare dobbe komme, sadat harren leefgebiet útwreide wurdt. Dizze oanjûne fleanrûtes wurde ek brûkt troch flearmûzen.
Roeien op de Olympyske Simmerspullen 1988

De Olympyske Simmerspullen 1988 ek wol de **XXIVe Olympiade** neamd, waarden yn 1988 yn Seoel, Súd-Korea hâlden, It roeien hie plak yn Hanam City by yn de *Han River Regatta Course*. De Roeibaan nêst de Han Rivier wie oanlein foar de Aazje Spullen fan 1986.

## Utslaggen
#### Skif

#### Dûbbeldtwa

#### Twa sûnder Stjoerman

#### Dûbeldfjouwer

#### Fjouwer mei Stjoerman

#### Acht

#### Twa mei Stjoerman

#### Fjouwer sûnder Stjoerman

## Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it roeien medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1988.

## Utslaggen Fryske dielnimmers
Johan Leutscher

**Johannes Hendrik (Johan) Leutscher** (Drachten, 26 july 1964) is in  earder Frysk roeier. 

Leutscher fertsjintwurdige Nederlân op ferskeidene grutte ynternasjonale wedstriden. Ienkear hat er meidien oan de Olympyske Spullen, dêr waard er njoggende yn de dûbelfjouwer sûnder stjoerman.
 
Hy wie yn syn aktive jierren lid fan de Utertske studintenroeiferiening *Triton*. En hat fjouwer kear Nederlânsk kampioen roeien west. Leutscher hat geology studearre.

De yn Drachten berne Leutscher is al gau nei Drinte ferfearn en hat dêrnei yn Itaalje, Noarwegen en Kongo-Brazzaville wenne. Hjoed de dei wennet Leutscher yn it Noarske Stavanger.
Belinda Meuldijk

**Belinda Meuldijk** (Oostvoorne, 7 jannewaris 1955) is in Nederlâns aktrise en tekstskriuwer. 

## Libben
Meuldijk, dochter fan Wim Meuldijk, de skriuwer fan Pipo de Clown, waard bekend by it grutte publyk troch de rol fan Esther yn de film *[[Soldaat van Oranje (film)|Soldaat van Oranje]]*. 

Yn 1979 naam se in plaatsje op titele *"The Last Disco"*. De single waard gjin hit.

As tekstskriuwer hat hja in soad bydroegen oan it repertoire fan Rob de Nijs mei wa't sy troud wie fan 1984 oant 2005. Yn de jierren '80 en '90 wurke sy in protte gear mei komponist en arranzjeur Gerard Stellaard. Meuldijk skreau ûnder oaren De Nijs syn hits *"Hou me vast"* (1981), *"Alles wat ademt"* (1985) en *"Banger hart"* (1996). 

Yn 1997 hie Belinda Meuldijk in rol yn de tf-soap *[[Goede tijden, slechte tijden]]*, mar nei in pear ôfleverings wie se al wer út de searje wei.

Meuldijk set har al jierren yn foar bisten, benammen foar Peoples Animal Welfare Society (PAWS). Sy makker dêr fjouwer films oer dy't troch de TROS útstjoerd waarden. By de Europeeske ferkiezingen yn 2004 en de Twadde Keamerferkiezingen fan 2006 wie hja listtriuwer fan de list fan de Partij voor de Dieren.

## Filmografy
**Pipo en het grachtengeheim* (1975)
**Volk en vaderliefde* (1976) 
**[[Soldaat van Oranje (film)|Soldaat van Oranje]]* (1977)
**Het beste deel* (1978)
**Pipo in West-Best* (1980)
**Goede tijden, slechte tijden* (1997)

## Bibliografy
* *Mooie mensen*
* *Overleven*
* *Beestenweer*
* *Alle Dierenverhalen*
* *Een groot hart*
* *Een zwart paard*
* *De zomer van de blauwe meisjes*
* *Papa Pipo*
* *De Wereld volgens Yoshi* yn 'e mande mei Yoshi de Nijs
* *Een hondje uit Spanje*
* *Hou me vast*

## Keppeling om utens
* Offisjele webside Belinda Meuldijk
Örnsköldsvik (stêd)

**Örnsköldsvik** is de haadstêd fan de gemeente Örnsköldsvik yn it lânskip dat Ångermanland hjit en de provinsje Västernorrlands län yn Sweden. De stêd hat 28.617 ynwenners (2005) en een oerflakte fan 2397 hektare. De stêd leit oan in baai fan de Botnyske Golf. De allerearste Paralympyske Winterspullen waarden yn Örnsköldsvik hâlden.

De stêd is ferneamd nei Per Abraham Örnsköld (1720-1791), in Sweedske greve en landshövding (in beskate funksje yn it provinsjebestjoer). Örnsköldsvik betsjut letterlik fertaald 'Earnskyldsbaai'. Yn 1842 waard it plak in soarte fan merkplak (köping) en yn 1892 krige it stedsrjochten.

## Ferkear en ferfier
Net fier fan de stêd rinne de Jeropeeske wei 4 en Länsväg 352. De stêd hat in stasjon oan de spoaren Västeraspby-Umeå en Mellansel-Örnsköldsvik.

## Stedsbyld

File:Apartment buildings in Ornskoldsvik.jpg|Apartemintegebouwen yn Örnsköldsvik
File:Ornskoldsvik Guest Harbour.jpg|Jachthaven
File:Ornskoldsvik police station.jpg|It plysjestasjon
File:Oskargallerian.jpg|Oskargallerian, in winkelsintrum yn Örnsköldsvik.	


## Oars wat
In skip út dizze stêd, de bark *[[Tripolia (skip)|Tripolia]]* fergie yn 1881 op de kust fan Goeree-Oerflakkee.
Darwin (Noardlik Territoarium)

Darwin is de haadstêd fan it Noardlik Territoarium fan Austraalje. It is de meast noardlike stêd fan it lân.
Roeien op de Olympyske Simmerspullen 1980

De Olympyske Simmerspullen 1980 ek wol de XXIIe Olympiade neamd waarden yn 1980 yn Moskou,  de Sovjetuny hâlden. It roeien hie plak yn de *Krylatskoye Sports Complex Canoeing and Rowing Basin*.

## Utslaggen
#### Skif

#### Dûbbeldtwa

#### Twa sûnder Stjoerman

#### Fjouwer mei Stjoerman

#### Acht

#### Twa mei Stjoerman

#### Dûbeldfjouwer

#### Fjouwer sûnder Stjoerman

#### Dûbeldfjouwer, mei Stjoerman

## Medaljespegel
De top njoggen fan lannen dy't by it roeien medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1980.
Easterskar

It** Easterskar** is in natoergebiet fan 523 hektare fan iepen wetter, reiden en sompen ûnder Sint-Jânsgea. It gebiet is frij tagonklik, der lizze kuierpaden en lâns de Skarwei stiet in picknickbank. 

It leechfeangebiet ûntstie troch de feanterij begjin 19e iuw. It Easterskar waard ferfeante tusken 1850 en 1900. Dêrnei bleau in ôfwikseljend gebiet oer fan frij ûnregelmjittich fergroeven grûnen, útfeante sleatten, mar ek rjochte stripen en petgatten. Nei de feanterij begûn de ferlâning. Yn de 20e iuw waarden ek grutte stikken fan de Sint Jânsgeaster feanpolder ûntgûn. Sa waard yn de sechtiger jierren it Westerskar ûntgûn. Plannen foar ûntginning fan it Easterskar binne doe net trochgien.
Leontien Ceulemans

**Johannah Leontina (Leontien) Ceulemans** (Amsterdam, 8 jannewaris 1952 - Laren, 28 july 2022) wie in Nederlânske aktrise en presintatrise dy’t fral bekend wurden is as de earste nijslêzeresse fan it NOS-jeugdsjoernaal.

## Karriêre
Se debutearre yn 1971 op it toaniel ûnder de namme Leontien Lukassen yn it blijspul *Hartenvrouw* fan William Douglas Home, nei't se earder in lytse rol hie yn de telefyzjesearje *Joop ter Heul*.

Se spile fierder ûnder oare yn: 
* 1975 *[[Oorlogswinter (telefyzjesearje)|Oorlogswinter]]*
* 1976 *Een Vuile Egoïst* tsjinoer Guus Hermus
* 1980 *Benjamin in het leger*
* 1980 *De meiden*
* 1991 *Spel*
* 1992 *Terug van weggeweest*
* 1994 *De extravagante mr. Wilde*

Doe't sy trije jier wie makke se har debút al yn it radioprogramma  *[[Kleutertje Luister]]* fan de AVRO. Nei in ferskaat oan  optredens yn radio- en telefyzjeprogramma's (sa as *[[Swiebertje]]* en *[[Oorlogswinter (rige)|Oorlogswinter]]*) waard se yn 1980 frege om it Jeugdsjoernaal te presintearjen.

Sy hat trije jier foar it *Jeugdjournaal* wurke en gie dêrnei fierder mei it presintearjen fan ferskate programma's foar de publike omrop. Se wie teffens presintatrise fan it Ingelsktalige programma *European Business Weekly*, tegearre mei Peter Hobday. By Veronica presintearre sy it seksprogramma *Radio Romantica*. Yn febrewaris 1991 stie Ceulemans yn Playboy Magazine. Ek hie hja in gastrol yn de RTL-soaprige  *[[Goede tijden, slechte tijden]]* en wie se jierrenlang de voice-over by *Kindernet*.

Ceulemans spruts foar de Nederlânske ferzje fan *Een luizenleven* de stim yn fan de keninginne. 

Leontien Ceulemans wie in dochter fan aktrise Hetty Berger en gitarist Jan Ceulemans.

Sy stoar yn de âldens fan 70 jier yn it Rosa Spier Hûs. Ceulemans joech har lichem ta foldwaan oan de wittenskip.
Henk Rouwé

**Hendrik Wopke (Henk) Rouwé** (Grou, 19 july 1964) is in  earder Frysk roeier.
 
Yn 1972 makke er op 26-jierige leeftyd syn debút op de Spullen op de Olympyske Spullen yn München. Hy die dêr mei yn de acht mei stjoerman. En behelle dêrmei it njoggende plak. De Nederlânske boat waard twadde yn de eliminaasjes, fjirde yn de heale finales en moast sadwaande genôch nimme mei in plak yn de lytse finale (B-finale). Yn dy finale waard de boat tredde yn 6.23,55 dat goed wie foar in njoggende plak. 

Yn syn aktive jierren wie er oansletten by Grinzer studintenroeiferiening *Aegir*. Hy studearre toskhielkunde en is nei syn stúdzje oan de gong gongen as ortodontist. Syn broer Herman Rouwé wie ek roeier en hat meidien oan de Spullen fan 1964 en 1968.
Alice Springs

**Alice Springs** is in plak yn Sintraal-Austraalje; it leit yn it saneamde Reade Sintrum, it skrokke midden fan it lân. It is nei Darwin it grutste befolkingssintrum fan it Noardlik Territoarium. De lânseigen befolking, de Arrente, neamt de kriten dêr't Alice Springs no leit *Mparntwe*.

Alice Springs leit bot isolearre: de iennige stêden fan belang yn de fiere omkriten binne Port Augusta yn Súd-Austraalje (1007 km) en Darwin (1305 km). Westlik en eastlik fan it plak leit it MacDonnellberchtme. De rivier de Todd, dy't meastentiids drûch stiet, rint troch de stêd.

Alice Springs hat temperatuerferskillen dy't oprinne kinne oant sa'n 28&nbsp;°C en de mannichte delslach ferskilt bot it jier. Simmerdeis leit de trochsneed temperatuer op 36.6&nbsp;°C, wylst it by de winter trochstrings sa'n 7.5&nbsp;°C is.

De stêd is ûntstien om in telegraafstasjon hinne, by in permaninte wel yn de Toddrivier, en groeide benammen troch de fynst fan goud yn 1887, sa'n 100 kilometer fierderop. Oant 1933 hjitte de delsetting Stuard, nei John McDouall Stuart dy't yn 1861-62 yn ekspedysje late troch Sintraal-Austraalje dy't de oanset wie fan de súd-noard rûte dy't oer Alice Springs rint.


File:AliceSpringsTelegraphBldgC1319.jpg|Telegraafkantoar
File:Alice Springs.jpg|De *springs* dy't de stêd har namme joegen
File:CamelCup3162.jpg|De *Camel Cup*-race
|Fleanfjild Alice Springs
Roeien op de Olympyske Simmerspullen 1968

De Olympyske Simmerspullen 1968, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 1968 yn Meksiko-Stêd, Meksiko hâlden. It roeien hie plak yn Xochimilco yn de *Virgilio Uribe Rowing and Canoeing Course*.

## Utslaggen
#### Skif

#### Dûbbeldtwa

#### Twa sûnder Stjoerman

#### Twa mei Stjoerman

#### Fjouwer sûnder Stjoerman

#### Fjouwer mei Stjoerman

#### Acht

## Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it roeien medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1968.

## Utslaggen Fryske dielnimmers
Ferdinand de Jong

**Ferdinand de Jong** (It Oranjewâld, 22 febrewaris 1969) is in Frysk skriuwer, dy't op It Hearrenfean wennet.

## Biografy
Fan jongs ôf oan hat De Jong graach lêze mocht. Letter skreau er anonym stikjes foar de doarpskrante. Dêrtroch hie er aardichheid krigen oan it skriuwen; it ferhaal foar de earste roman kaam al rillegau yn 'e holle. Doe't er it klear hie, hie De Jong it foarlein oan Klaas Bruinsma, oersetter fan Grykske en oare klassike talen yn it Frysk. Nei dy syn oanwizings, besleat er mei te dwaan oan it projekt 'Skriuw', in begeliedingsprojekt foar begjinnende skriuwers dat organisearre wurdt troch It Skriuwersboun. De Jong krige dêrby begelieding fan Elske en Marja Schotanus. 
Yn 2010 ferskynde De Jong syn debútroman mei de titel *Guozzeflecht* by de Friese Pers. It is in spionaazjeroman opdield yn trije parten, de earste spilet him ôf yn Sibearje. In jier letter, yn 2011, folge syn twadde roman mei de titel 'It dak fan de wrâld'. It is in boek dat de lêzer meinimt nei de heechste berch fan de wrâld, de Mount Everest. Yn 'e maitiid fan 2012 ferskynde syn tredde roman, *De lêste trúk*. It boek waard presintearre op 1 juny fan dat jier yn it Paleis fan Justysje yn Ljouwert. *Bedoarne hannel* waard yn 2014 presintearre yn Boarnburgum en wie syn lêste útjefte by de Friese Pers. Yn 2015 waard *De Nova Scotia staazje* útjûn troch Bornmeer fan De Gordyk en dêr ek presintearre. It boek is foar in grut part autobiografysk en beskriuwt De Jong syn staazje fan de lânbouskoalle út yn Nova Scotia, Kanada. Yn 2017 krige De Jong in wurkbeurs en koe sadwaande ôfreizgje nei Norilsk yn Sibearje dêr’t er û.o. de noardlikste oerkape iishokkyhal besocht. De Jong rûn al lang mei it idee yn de holle om om in roman oer iishokky te skriuwen en sadwaande ferskynde fan syn hân yn 2018 *De tredde perioade*, de earste Frysktalige roman oer iishokky. De roman waard tagelyk yn it Hollânsk útjûn en presintearre yn de *Business Lounge* fan Flyers It Hearrenfean yn Thialf.

Ferdinand de Jong is boeresoan en hat de Middelbere lânbouskoalle folge, mar boer is er nea wurden. Earst hat er in skoft produksjemeiwurker west yn it suvelfabryk fan Wolvegea. Dêrnei siet er alve jier yn de produksje fan feefoer by Koudijs fan Snits. Hy is op 't stuit as lytse selsstannige oan ’t wurk; hy hat in tal tsjerkhôven ûnder behear.

Yn 2012 wûn De Jong de fiifde Rink van der Veldepriis foar syn twadde boek *It dak fan de wrâld*.

## Wurk
* 2010: *Guozzeflecht* 
* 2011: *It dak fan de wrâld* 
* 2012: *De lêste trúk*
* 2014: *Bedoarne hannel*
* 2015: *De Nova Scotia staazje*
* 2018: *De tredde perioade* (ek yn it Hollânsk útjûn as *De derde periode*)
* 2020: ko-auteur "SC Heerenveen, Een eeuw voetbal"
* 2021: *De museummoard*
* 2025: *Mienskiplike dealer*. Bornmeer

## Priis
* 2012: Rink van der Veldepriis foar syn boek *It dak fan de wrâld*

## Keppeling om utens
*Weblog fan Ferdinand de Jong 
*Skriuwersynformaasje by Sirkwy
*Skriuwersynformaasje by Omrop Fryslân
Herman Rouwé

**Herman Jan (Herman) Rouwé** (Grou, 20 jannewaris 1943) is in  earder Frysk roeier.

Yn 1964, op de Olympyske Spullen fan Tokyo makke hy syn Olympysk debút op it ûnderdiel twa mei stjoerman. Hy wûn dêrby in brûnzen medalje yn in tiid fan 8.23,42 , efter de Feriene Steaten (8.21,23) en Frankryk (8.23,15). 

Fjouwer jier letter die Herman Rouwé wer mei oan de Olympyske Simmerspullen, dat kear op de Spullen yn Meksiko-Stêd, op it ûnderdiel fjouwer mei stjoerman. De Nederlânske ploech waard yn de earste sery fan de eliminaasjes twadde yn  7.08,15. Yn de heale finales einigen hja as sechsde yn 7.08,68. Op 18 oktober 1968 einigen hja yn de lytse finale (B-finale) as tredde yn 6.51,77 efter Roemeenje (6.46,68) en Argentynje (6.50,54) en warden dêrtroch njoggende.

Yn syn aktive jierren wie Rouwé oansletten by de  Utertse studintenroeiferiening *Triton*. Syn broer Henk Rouwé, hat ek as roeier dielnommen oan de Olympyske Simmerspullen, mar dan yn 1972.
Brisbane

**Brisbane** is in stêd oan de eastkust fan Australië. It is de haadstêd fan de dielsteat Queenslân en leit oan de Brisbane River, sa'n 23 kilometer fan de Baai fan Moreton. Brisbane is de tredde stêd yn grutte fan it lân, nei Sydney en Melbourne. Brisbane is fral by jonge toeristen populêr fanwege de twa grutte útgeansgebieten dyt it hat. Dêr binne in soad klups, bars, yt- en útgeansgelegenheden. 

## Ut de skiednis
Foardat de Europeanen kamen wiene de kontreien dêr't Brisbane no leit bewenne troch de Turrbal en Jagera. Sy neamden it gebiet *Mian-jin* ("plak mei de foarm fan in spiker"). De omkriten fa de Baai fan Moreton waard it earst ferkend troch Matthew Flinders yn 1799. 

De skiednis fan de stêd Brisbane begûn yn 1824 mei de strafkoloanje Redcliffe, sa'n 28 km benoarden it sintrum fan no, nei fierdere ferkenningen fan de baai en de rivier troch John Oxley yn 1823. It plak waard neamd nei Sir Thomas Brisbane, de destiidske gûverneur fan de dielsteat Nij-Súd-Wales. Frije boargers mochten har dêr earst yn 1842 nei wenjen sette. 

Doe't Queensland yn 1859 in aparte dielsteat waard, waard Brisbane ta haadstêd keazen. Oant de Twadde Wrâldkriich ûntjoech de stêd har stadichoan. Yn de WOII wie it alliearde haadkertier fan generaal Douglas MacArthur yn Brisbane festige en spile de stêd in sintrale rol yn striid yn it súdwestlik part fan de Stille Oseaan. Yn 1982 mocht Brisbane de Mienebestspullen organisearje en yn 1988 wie dêr de Wrâldtentoanstelling. Fan doe ôf oan is de stêd hurd groeid ta de stêdekloft dy't it no is.

## Klimaat
Brisbane hat in subtropysk klimaat mei waarme simmers en tige mylde winters.


File:Brisbane Aerial From Satellite.jpg|Satellytfoto fan *Brisbane Metropolitan Area*.
File:Brisbane Town Hall.jpg|Stedhûs, mei it museum fan Brisbane en kantoaren fan de stedsried
File:QueenslandBuilding0005.jpg|Parlemintsgebou fan Queensland
Ofbyld:BrisbaneAirtrain.JPG|*Brisbane Airtrain* op de lofthaven fan Brisbane
Einekoaien Lytse Geast en Ketelermar

**Einekoaien Lytse Geast en Ketelermar** is in natoergebiet fan 11 hektare, east fan Ljouwert ûnder de buorskippen Lytse Geast en Aldemiede. Dêr lizze in diels ferlâne marke, de Ketelermar, mei dêr omhinne in tal einekoaien yn de iepen greiden. In lânskiplike wearde krijt it gebiet troch de koaiboskjes fan de Mulderskoai, de Casteleinskoai en de Van Asperenkoai. 
It gebiet is allinnich tagonklik foar groepen, mar wol bûten it briedseizoen. It gebiet is yn behear by It Fryske Gea.

Lytse Geast leit krektas de einekoaien op in sânopdûking yn de greiden op feangrûn. De iuwenâlde einekoaien leinen by de oanlis oan de Louwsmar, dy't yn 1780 drûchmeald is. Oant yn de Twadde Wrâldoarloch rûn it gebiet tusken Lytse Geast en Wergea winterdeis ûnder wetter. Yn de jierren fyftich waard it lân ûntgûn en waard it folle drûger. 

Op de Ketelermar groeie keale jonker, barchjeblom en plomsigge en der groeit in soad trosflear. De begroeiing fan de koaibosken hinget ôf fan de grûn. De Casteleinskoai leit op sângrûn, mei in soad iken, bjirken en lysterbeien. De Mulderskoai leit op feangrûn en is sadwaande folle wieter, dat te sjen is oan de elzeboskjes. Yn klaaigrûn fan de Van Asperenkoai komme fanâlds yp, esk en eskdoarn foar. Yn de koaien briede soms koloanjefûgels as roeken en ielreagers.
Roeien op de Olympyske Simmerspullen 1960

De Olympyske Simmerspullen 1960, ek wol de XVIIe Olympiade neamd waarden yn 1960 hâlden yn Rome, de haadstêd fan Itaalje.  It roeien hie plak by Lazio op de *Lago di Albano*.

## Utslaggen
#### Skif

#### Dûbbeldtwa

#### Twa sûnder Stjoerman

#### Twa mei Stjoerman

#### Fjouwer sûnder Stjoerman

#### Fjouwer mei Stjoerman

#### Acht

## Medaljespegel
De top njoggen fan lannen dy't by it roeien medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1960.
Frans Duijts

**Frans Duijts** (Etten-Leur, 10 maaie 1979), is in Nederlânsk sjonger en earder André Hazes imitator.

## Keppeling om utens
* Offisjele webside fan Duijts
Stelling fan it Hollânsk Djip en it Folkerak

De **Stelling fan it Hollânsk Djip en it Folkerak** bestie út in tal ferdigeningswurken. De stelling leit yn it gebiet dêr't it Hollânsk Djip, it Folkerak en it Hjerringflyt gearkomme. De Stelling wie bedoeld om in oanfal op it súdlik part fan Hollân foar te kommen. Fierders beskerme it de wetterferbining tusken Hollân en Seelân en koe it tsjinje as opheinstelling foar út Brabân nei Hollân tebeklûkende troepen. In grut part fan de stelling is bewarre bleaun.

De festingwurken lizze allegear oan (of tichteby) it Hollânsk Djip en it Folkerak. 

## Dielen fan de stellin
De stelling bestie út de neifolgjende festings:

* Festingplak Willemstêd fan 1583;
* Fort de Hel (earder Fort Anna fan 1748 en Fort l'Enfer fan 1811 oant 1813);
* Fort Sabina Henrica yn de Sabina Henrica-polder (earder fort De Ruyter fan 1810, om it Folkerak te ferdigenjen);
* Fort Duquesne (fan 1811, ferneamd nei Duquesne, de admiraal dy't yn de Slach by Agosta tsjin De Ruyter fjochte en dêr it libben by liet yn 1676), fan 1813 ôf Fort Prins Frederik (broer fan Willem I) by Ooltgensplaat op Overflakkee;
* Fort Bovensluis fan 1861 (earder fort Haaren);
* Fort Buitensluis te Numansdoarp fan 1793.

De stelling ûntstie fanwege de Festingwet fan 1874.
Sipke Castelein (roeier)

**Sipke Taeke (Sipke) Castelein** (Warkum, 19 april 1941) is in eardere Frysk roeier.

Yn 1964 die Castelein mei oan de Olympyske Simmerspullen yn Tokyo De roeiwedstriden waarden hâlden op de roeibaan fan Toda. By de fjouwer sûnder stjoerman einige er mei in tiid fan 7.09,98 op in knappe fjirde plak. 

Castelein wie yn syn aktive jierren aktyf by roeiferiening *ASR Nereus*. Hy studearre ekonomy en waard doktorandus op dat fakgebiet. Hy is letter by Provinsje Fryslân oan de gong gongen as ynterim-manager.

## Medalje s
### roeien (âld-fjouwer)
* 1962:  Varsity
### roeien (twa mei stjoerman)
* 1963:  EK yn Kopenhagen
Sipke Castelein

* Sipke Castelein (roeier), berne 1941, Frysk roeier
* Sipke Castelein (reedrider), berne 1910, Frysk reedrider
Roeien op de Olympyske Simmerspullen 1948

De Olympyske Simmerspullen 1948, ek wol de XIVe Olympiade neamd waarden yn 1948 yn Londen, Grut-Brittanje hâlden.  It roeien hie plak by Henley-on-Thames  yn de Teems op de *Henley Royal Regatta baan*. De wedstriden waarden hâlden oer in ôfstân fan 1.850 meter.

## Utslaggen
#### Skif

#### Dûbbeldtwa

#### Twa sûnder Stjoerman

#### Twa mei Stjoerman

#### Fjouwer sûnder Stjoerman

#### Fjouwer mei Stjoerman

#### Acht

## Medaljespegel
De top acht fan lannen dy't by it roeien medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1948.
Gjalt de Groot

**Gjalt de Groot** (Readtsjerk, 20 febrewaris 1945) is in Frysk skriuwer. 

## Biografy
Gjalt de Groot waard berne yn in boerehúshâlding yn Readstjerk. Nei in jier ULO gie er nei de legere en de middelbere lânbouskoalle, dêrnei buorke er seis jier op de pleats fan syn heit. Dêrnei begûn er wer te learen, hy folge de oplieding ‘dierveredeling middelbaar kader’ yn Almelo. Hy wurke by de foarljochtingstsjinst foar de mengfoerfabrikaazje en ek as bargeboer yn Holwert. Ek hat er bestjoerlik aktyf west, sa hat er in skoftke foarsitter west fan it BFVW. Nei't er ophâlden wie mei it buorkjen waard er poldermûnder en greidefûgelbeskermer, en hâldt er him dwaande mei skriuwen, fiskjen, ielrikjen en einekoerflechtsjen.

Gjalt de Groot is yn 2006 begûn mei it skriuwen doe't er seis wiken ferbleau yn de skriuwersarke fan Rink van der Velde op De Feanhoop. Yn de maitiid fan 2009 ferskynde syn debút: *De jonge aaisiker fan Luctor et emergo*, hy beskriuwt dêryn syn grutte leafde foar it ljipaaisykjen. Yn it boek leit er ûnder oare út dat aaisykjen hiel wat oars is as it ‘rapen van eieren’, en dat aaisykjen alles te meitsjen hat mei histoarysk besef en leafde foar de natoer. Yn it boek wurde bytiden tige detaillearre beskriuwings jûn. In jier letter kaam it twadde boek út, dat de titel *It swetshok* hat. Dat wie in plak dêr’t samar smoute ferhalen opkamen, in part dêrfan waarden bondele yn it boek. Wer in jier letter, yn 2011, ferskynde syn tredde boek: *De aaisiker*.

Yn augustus 2012 ferskynde it fjirde boek fan De Groot: *It lêste aai*. Yn datselde jier ferskynde der in twadde printinge fan it earst boek fan de hân fan De Groot, *De jonge aaisiker fan Luctor et emergo*.

Septimber 2013 sil it fyfde boek fan De Groot útkomme: *No moatst hearre!*

## Bibliografy
* 2009: *De jonge aaisiker fan Luctor et emergo* (2e pr. 2012)
* 2010: *It swetshok* (2e pr. 2013)
* 2011: *De aaisiker*
* 2012: *It lêste aai*
Huitebuersterbûtenpolder

De **Huitebuersterbûtenpolder** is in bûtendykske polder fan 52 hektare tusken Nije- en Aldemardum. De hege sânkoppen oan de súdkant falle op, krektas de skrale begroeiing. De Bûtenwâlen heare ek ta dit gebiet oan de Sânfeartsdyk besuden Nijemardum dat beheard wurdt troch It Fryske Gea.
 
## Dúntsjes yn de polder
De Suderseedúntsjes binne hege koppen dy't yn in grutte bocht fan de Iselmar lizze. Guon planten binne noch út de tiid fan de Sudersee en de grûn noch sâlt wie: krolstikel en klaversoarten as mûzeklaver, lytse en lizzende klaver. Troch de ferskraling fan it gebiet soene in soad seldsume planten weromkomme moatte. De streke klaver en seestikel binne troch de Gelderske Isel oanfierd en yn Gaasterlân ta waaksdom komd. 
 
Yn de Huitebuersterbûtenpolder sitte in soad kolguozzen, pauguozzen en winken. Sniefinken en strânljurken hâlde dêr yn lytsere groepkes ta. Yn de hjerst skytskoarje in soad trekfûgels der tsjinoan om it brede wetter nei de Noardeastpolder oer te stekken en dy sitte dan by hûnderten yn de polder. Yn bosk en greide tilt it dan op fan heidehipperts, readwjukken, ljurken en bytiden ek fjildûlen. 

Fierders sitte oan de polderrânen in soad flinters en libellen. Ek de foks wurdt dêr wol sjoen.
Katherine (Noardlik Territoarium)

**Katherine** is in plak yn it Australyske Noardlik Territoarium. It stedsje leit op it plak dêr't de Stuart Highway de rivier de Katherine krúst, goed 300 kilometer besuden Darwin. Katherine hat sa'n 10.000 inwoners en leit tichteby it Nasjonaal park Nitmiluk (eartiids bekend as Nasjonaal park Katherine Gorge). De RAAF-loftmachtbasis Tindal leit 17 km. súdeastlik fan it stedsje.

It plak leit yn in fruchtber greid- en ikkerbougebiet. Eartiids hat goud lykwols faak ekonomysk fan belang west, mar dat wie dien doe't de myn by Mount Todd ticht gie. Op it heden nimt it toerisme ta. De stêd hat ferskate tsjerken, sportklups, en in golfbaan.

## Berne yn Katherine
*Cadel Evans, hurdfytser
*Leisel Jones, swimster

## Keppelings omutens
* National Library of Australia, samling foto's fan Katherine yn 1996.
* Offisjele webside foar toerisme

File:Katherine River Katherine DSC03492.JPG|De rivier Katherine
File:Katherine location map in Northern Territory.PNG|Lizzing Katherine yn it Noardlik-Territoarium
File:Katherine Gorge.JPG|Katherine Gorge
William Butler Yeats

**William Butler Yeats** (Sandymount ûnder Dublin, 13 juny 1865 – Roquebrune-Cap-Martin (Monako), 28 jannewaris 1939) wie in Ierske dichter, toanielskriuwer en mystikus. William Butler Yeats wie in soan fan de skilder John Butler Yeats.

Hy wûn de Nobelpriis foar de Literatuer yn 1923.

Ein winter fan 1938 ferliet in sike Yeats Ierlân. Hy stoar yn Roquebrune, mei it útsjoch op Monako en waard dêr begroeven. Septimber 1948 waard syn stoflik omskot nei Ierlân oerbrocht en kaam er te hôf yn de parochy fan syn pake yn Drumcliffe, county Sligo. Neffens Yeats syn winsk stiet op de grêfstien: *Cast a cold Eye / On Life, on Death. / Horseman pass by!*

## Bibliografy
* 1886 - *Mosada *
* 1888 - *Fairy and Folk Tales of the Irish Peasantry *
* 1889 - *The Wanderings of Oisin and Other Poems *
* 1891 - *Representative Irish Tales *
* 1891 - *John Sherman and Dhoya *
* 1892 - *Irish Faerie Tales *
* 1892 - *The Countess Kathleen and Various Legends and Lyrics *
* 1893 - *The Celtic Twilight *
* 1894 - *The Land of Heart's Desire *
* 1895 - *Poems *
* 1897 - *The Secret Rose *
* 1899 - *The Wind Among the Reeds *
* 1900 - *The Shadowy Waters *
* 1902 - *Cathleen ni Houlihan *
* 1903 - *Ideas of Good and Evil *
* 1904 - *In the Seven Woods *
* 1907 - *Discoveries *
* 1910 - *The Green Helmet and Other Poems *
* 1912 - *The Cutting of an Agate *
* 1913 - *Poems Written in Discouragement *
* 1914 - *Responsibilities *
* 1916 - *Reveries Over Childhood and Youth *
* 1918 - *Per Amica Silentia Lunae *
* 1919 - *The Wild Swans at Coole *
* 1921 - *Michael Robartes and the Dancer *
* 1921 - *Four Plays for Dancers *
* 1921 - *Four Years *
* 1924 - *The Cat and the Moon *
* 1925 - *A Vision *
* 1926 - *Estrangement *
* 1926 - *Autobiographies *
* 1927 - *October Blast *
* 1928 - *The Tower* (mei û.o. *[[Sailing to Byzantium]]*)
* 1929 - *The Winding Stair *
* 1933 - *The Winding Stair and Other Poems *
* 1934 - *Collected Plays *
* 1935 - *A Full Moon in March *
* 1938 - *New Poems *
* 1936-1939 - *Last Poems *
Marion Bloem

**Marion Bloem** (Arnhim, 24 augustus 1952) is in Nederlânsk skriuwster, keunstskilder en filmmakster.

Bloem waard berne út Yndysk-Nederlânske âlden dy't yn 1950 út Yndoneezje nei Nederlân kamen. Bloem folge de HBS te Amersfoart en gong yn 1971 nei de Universiteit Utert om psychology te studearjen. Yn 1977 studearre sy ôf yn de klinyske psychology. 

As keunstskilder hat hja op ferskate plakken yn Jeropa útstallings hân.Yn 1993 krige sy de Du Perron Priis foar har hiele oeuvre.

Bloem is troud mei skriuwer-arts Ivan Wolffers (1948–2022). Sy hat ien soan, Kaja, en fjouwer bernsbern.

## Bibliografy (kar-út)
* *Overgang * (1976)
* *Hyperventilatie* (1976) mei Ivan Wolffers
* *Geen gewoon Indisch meisje* (1983)
* *Lange reizen korte liefdes* (1986)
* *Rio* (1986)
* *Vaders van betekenis* (1989)
* *Vliegers onder het matras* (1990)
* *De honden van Slipi* (1992)
* *De leugen van de Kaketoe* (1993)
* *Muggen mensen olifanten* (1995)
* *Mooie meisjesmond* (1997)
* *Ver van familie* (1998)
* *Games4Girls* (2001) (multimedia)
* *Voor altijd moeder* (2001), ferhalen, gedichten en tekeningen oer har soan, bekroane ta ien fan de bêste fersoarge  boeken 2001.
* *Liefde is soms lastig, liefste*, (2002) gedichtebondel mei in cdrom mei fisuele poëzy.
* *Thuis* (2003), har meast persoanlike boek mei ferhalen, gedichten, deiboekfragminten, tekeningen en skilderijen.
* *Zo groot als Hugo* (2004), printeboek oer Hugo de Groot.
* *De V van Venus* (2004).
* *Een royaal gebaar* (2005)
* *In de kamer van mijn vroeger* (2007), bondeling fan persoanlike gedichten en skilderijen n.o.f. Bloems 55e jierdei.
* *Vervlochten grenzen* (2009), roman oer de trijehoeksrelaasje Nederlânsk-Ynje, Yndoneezje, Nederlân. Nominearre foar de Du Perron Priis 2009.
* *Geen Requiem* (2009), gedicht oer de wederwarichheden fan Yndyske Nederlanners yn de Twadde Wrâldkriich.
* *Als je man verandert* (2010) non-fiksje, boek tegearre mei urolooch Paul Kil oer prostaatkanker.
* *Een lege tas* (2010) 
* *Meer dan Mannelijk* (2011)
* *Het Bali van Bloem* (2012), boek oer Baly mei foto's fan Ivan Wolffers
* *Een meisje van honderd* (2012), grutte famyljeroman mei as haadpersoan de heldersjende Moemie
* *Haar goede hand* (2016), roman mei in kleurich portret fan in mem
* *Een teken van leven* (2019), biografysk wurk oer de pine fan in ferlies
* *Indo. Een persoonlijke geschiedenis over identiteit* (2020)

## Prizen
* 1993 de E. du Perronpriis foar har hiele oeuvre.
* 2009 Nominaasje foar de E. du Perronpriis foar har roman *Vervlochten grenzen* (2009).
* 2022 de Constantijn Huygens-priis foar har hiele oeuvre. 

## Keppelings om utens
* Offisjele webside
* Marion Bloem yn de DBNL
Tyr

**Tyr**, ek **Tiwaz**, **Tiuw**, **Ty**, **Tiis** of **Ziu**, wie in Fryske god. Hy wie oarlochsgod en de tiisdei is nei him ferneamd. 

By de âlde Friezen wie Tyr earst de haadgod, foardat er fan de troan stjitten waard troch Weda en Tonger. Yn it midsiuwske Skandinaavje is er bekend as Týr, en by guon fan de oare iere Germaanske folken as Tīwaz. Hy wie de god fan rjocht en rjochtfeardigens, en somtiids ek fan oarloch en frede. Hy wie op ’en nausten behelle yn it ding, de âlde Germaanske rjochtsgearkomste. Yn de Nederlânske deinamme "dinsdag", dy’t net besibbe is mei it Fryske tiisdei, fine wy in âlde bynamme fan him dy’t ferwiist nei it ding.
Cockburn Town

**Cockburn Town** is de haadstêd fan de Turks- en Kaikoseilannen ,leit op it haadeilân Grand Turk en hat sa'n 4000 ynwenners.

De haadstrjitten wurde oerhearske troch 18e en 19e iuwske arsjitektuer. Fierders binne der in protte smelle steechjes.

## Ut de skiednis
Yn 1512 lâne de Spaanske ûntdekkingsreizger Juan Ponce de León op Grand Turk, wierskynlik op it plak dêr't no Cockburn Town leit. Cockburn Town waard stifte yn 1681 troch kolonisten dy't fan Bermuda kamen. It doarp waard fan doe ôf brûkt foar de sâltwinning. Sûnt 1766 is it de haadstêd fan de eilânsteat.
Yn 2008 waard de stêd swier skansearre troch de orkaan 'Ike'.
Rynsburch

**Rynsburch** (Nederlânsk en offisjeel: *Rijnsburg*) is in plak yn de gemeente Katwyk yn Súd-Hollân. It meastepart protestantsk-kristlike Rynsburch stiet fral bekend om syn blombolletylt en de fêstiging fan FloraHolland. Rynsburch leit yn de Dún- en Bollestreek.

Rynsburch wie in selsstannige gemeente oant 1 jannewaris 2006 doe't er fusearre mei de gemeenten Katwyk en Falkenburch, ta de nije gemeente Katwyk mei goed 60.000 ynwenners. Rynsburch 17.110 ynwenners (2023).

## Skiednis
Hoewol't der foar de jiertelling al minsken yn 'e omkriten fan Rynsburch wennen, wie der yn de 6e iuw pas sprake fan in echt doarp. De Friezen hienen har dêr doe fêstige en út archeologyske fynsten docht bliken dat sprake wie fan in elitêre delsetting. In tsjerklik geskrift út 750 sprekt fan 'Rudolfsheim dat no Rinasburg neamd wurdt'.
Op 10 augustus 975 wûn greve Durk II by Rinasburg in strideraasje tsjin 'e opstannige West-Friezen. Ut tankberens stifte er in kapel foar de Hillige Laurentius.

### Abdij
Begjin 12e iuw stifte Petronella fan Loataringen in abdij foar aadlike nonnen, njonken de Laurentiuskapel. Tritich abdissen soenen yn de rin fan de tiid de abdij bestjoerd hawwe. Yn 1570 waard it kleaster ferwoastge, mar de súdlike toer is bewarre bleaun. 

## Nijsgjirrichheden
### Spinozahûske

Fan 1661 oant 1663 wenne de Nederlânske filosoof Baruch de Spinoza yn Rynsburch. Doe't yn 1896 in âld arbeiderswente te keap kaam, waard dat troch Willem Meyer identifisearre as it hûske fan Spinoza. It waard oankocht en yn 1897 oerdragen oan de Ferieniging It Spinozahûs, dy't it noch hieltyd beheart. 

It hûske ferkeart yn minne steat en is as museum al sûnt 2001 sletten. Yntusken hat de Ferieniging foldwaande fûnsen winne kinnen om it gebouke te restaurearjen

### Fierdere nijsgjirrichheden
* De Grutte Tsjerke, diels út it jier 1578, mei romaanske tuorren út de 12e iuw, in oerbliuwsel fan de tsjerke fan de abdij fan Rynsburch;
* Ferskate âlde wenhuzen oan It Flyt
* Yn Rynsbruch stean 7 ryksmonuminten.

## Sport
* Fuotbalferiening Rijnsburgse Boys,
* Kuorbalferiening K.V. Madjoe.

## Berne
* Henk Binnendijk (1934), evangelist, tv-presintator, tv-programmamakker, kristlik skriuwer en predikant
* Nick Driebergen (1987), hurdswimmer
* Jolanda Grimbergen (7 augustus 1967), maratonreedrider
* Richard van Nieuwkoop (1987), fuotballer
* Jan Siemerink (1970), tennisser
* Marcus van Teijlingen (1973), dûnser

## Keppeling om utens
* Webside fan de gemeente Katwijk
Koarnwerterpolder en Makkumersúdmarpolder

**Polders Koarnwert** (by Koarnwert) en **Makkumer Súdmar** oan de Makkumersúdmar by Allingawier binne natoergebieten yn it westen fan Fryslân en wurde beheard troch It Fryske Gea. 

De stikken ‘Fûgeltsjelân’ binne mei elkoar 70 hektare grut. Der wurdt rûge dong brûkt en pas yn de neisimmer meand. Yn de lannen binne strânljip, ljip, tsjirk en ljurk te finen. Op de blomrike greiden groeie bûterblom, soere surk pinksterblom rynsk. 

De polder Koarnwert leit benoarden de Koarnwerter Feart. Oan de súdkant leit polder de Ienhoarn, in drûchmakkerij dy't al yn 1776 drûchlein waard. 
Yn de polder Koarnwert komt op de foar de tichelwurkyndustry 'ôftichele' stikken grûn in fegetaasje mei sâlte ynfloeden foar. Hjir groeie Ingelsk gers, seekraal en skoarkrûd. De Koarnwertermûne súdlik fan it doarp moast it wetterskip Koarnwert drûch hâlde. Dy poldermûne út 1907 waard yn 1999 restaurearre.

De Makkumersúdmar is in feanpolder dy't ein 19e iuw drûchlein waard. Ek hjir wurdt ekstinsyf beheard mei rûge dong en wurdt nei 15 juny meand.
Ychtenerfeanpolder

De **Ychtenerfeanpolder** is in feanpolder by Ychten fan 88 hektare. It natoergebiet bestiet reidlân yn de Hynsteputten, de Kamper- en Koepeinsepolder, de Lange Halen en de Skoatteruterdiken. De polder wurdt beheard troch It Fryske Gea.

De Hynsteputten lizze oan de Ringfeart, de Koepeinse- en de Kamperpolder tusken de Kamperwei en Middenwei, de Lange Halen oan de Koaisleat en de Skoatteruterdiken yn it Ychetenerfjild oan de Skoatterwei. Apart leit noch in reidpoel mei broekboskje oan it Wiid fan de Tsjonger, tusken Tsjonger en Pier Christiaanssleat. Yn de Lange Halen is in stik grûn ea as einekoai brûkt.
Joadetsjerkhôf Noardwâlde

It **Joadetsjerkhôf Noardwâlde** of **Jeudse Karkhof Noordwoolde** is in natoergebiet fan 0,3 hektare dat beheard wurdt troch It Fryske Gea. It tsjerkhôf stamt út 1770 en is it lêste oantinken oan de lytse joadske mienskip dy't sûnt 1750 yn Noardwâlde wie.

Om it âlde tsjerkhôf dat boppe-oan de Skieppedrift oan de noardkant fan Noardwâlde steane iken op de beamwâl. It tsjerkhôf leit heger as de ôfgroeven omjouwing. It net mear brûkte begraafplak 'Israel'
is eigendom fan de Israelyske Gemeente yn Ljouwert. De joadske mienskip hat it hôf yn 1989 opknapt: der is in monumintsje komd en by de tagong stiet in poarte. It monumintsje bestiet út in glêsplaat yn twa izeren peallen, op de plaat steane 38 joadske oarlochsslachtoffers.
Mokkebank

De **Mokkebank** is in mei reid, rûchten en boskjes begroeide sânplaat yn de Iselmar. It natoergebiet fan 66 hektare leit troch in begroeide slinke los fan Gaasterlân. Dêromhinne leit in wetterfûgelreservaat fan 1.456 hektare.
 

De bank ûntstie krektas de waarden oan de westkust troch de ôfsluting fan de Sudersee. Dêrtroch kaam east fan Laaksum in sânplaat drûch te lizzen. Hjir sieten in protte seefûgels op. Doe’t de slinke tusken de fêstewâl fersâne kamen de eilantsjes en platen oan de fêstewâl fêst te sitten.
 
Yn de kwelderfegetaasje sieten yn it earstoan in protte stirns. Yn 1941 sieten der wol twatûzen pear grutte stirns. Mei it tanimmen fan de begroeiïng ferdwûnen de fûgelkoloanjes en kamen der grutte fjilden fan reid en biis. De platen kamen geandewei fierder nei it easten te lizzen. De slikige, net begroeide eastlike plaat hjit de Slykhoeke. Oan de seekant ûntstienen troch opstowing troch waar en wyn sândúntsjes. 

## Hjerringslynder
Troch de foarm fan de kustline binne der kloften klysters, miezen, reidsjongers, reidklysters en syskes te finen. Oan de bûtenkant fan de bank sit in ringstasjon dy’t de oantallen al sûnt begjin santiger jierren byhâldt.  

Tusken augustus en oktober binne der faak tsientûzenen hjerringslynders dy’t op de Mokkebank komme om te ruien. Se ferlieze dan alle slachpinnen tagelyk en kinne dan in skoftlang net fleane. As de fûgels net op spjirring fiskje, sitte se yn it ûndjippe wetter by de mokkebank om te poetsen en te sliepen.
 
Op de bank binne skrale greiden, rûchten en strewellen en in grut ferskaat oan planten. De begroeiïng liket op dy fan de waarden, it eigen karakter komt mooglik troch it sypwetter út Gaasterlân by Laaksum. Oan de dyk is in wylgebosk ûntstien dêr’t in seldsum soarte trijekantgers groeit. It behear fan It Fryske Gea is om skraal greidlân te krijen dêr’t ek orchideeën groeie. Ut de fûgelsjochhutte wei binne bytiden ek ree, foks en das te sjen.
Jonathan Swift

**Jonathan Swift** (Dublin, 30 novimber 1667 – dêre, 19 oktober 1745) wie in Iersk proazaskriuwer, dichter, pamflettist en satirikus.

Fierwei it bekenste wurk fan Swift is *[[Gulliver syn reizen|Gulliver's Travels]]* (1726). Parten fan dat boek binne wol bewurke ta berneboek (op sa'n nivo binne se ek wol telêzen), mar yn it echt foarmje de fjouwer dielen meiïnoar ien fan de fûlste en meast krûdige satires dy't ea skreaun binne. It boek is in oanklacht tsjin politike en sosjale misstannen fan syn tiid, mar ek tsjin it minskdom yn it generaal.

## Wurk (û.o.)
* *The Battle of the Books* (1704)
* *A Tale of a Tub* (1704)
* *Bickerstaff-Partridge Papers* (1708-1709)
* *An Argument against Abolishing Christianity* (1708)
* *The Intelligencer* (mei Thomas Sheridan) (1710-????)
* *The Journal to Stella* (1710-1713)
* *A Proposal for Correcting, Improving and Ascertaining the English Tongue* (1712)
* *Cadenus and Vanessa* (gedicht) (1713)
* *On the Conduct of the Allies* (1713)
* *[[Gulliver syn reizen|Gulliver's Travels]]* (1726, wizige yn 1735)
* *A modest proposal* (1729)
* *The Grand Question Debated* (1729)
* *Directions to Servants* (1731)
* *The Lady's Dressing Room*(1732)
* *Three Sermons and Three Prayers*
* *On Poetry: A Rhapsody* (1733)
* *A Complete Collection of Genteel and Ingenious Conversation* (1738)
* *Verses on the Death of Dr. Swift.* (1731) publisearre yn 1739
Thomas McKenna

**Thomas Patrick McKenna**, (Mullagh (County Cavan), 7 septimber 1929 - Londen, 13 febrewaris 2011) wie in Iersk akteur, bekend fan syn film- en telefyzjewurk sûnt de jierren  50 fan de 20e iuw.

Neist (gast-) optredens yn BBC-rigen sa as *All Creatures Great and Small* -yn Nederlân better bekend as James Herriot-, *[[Doctor Who]]* en *[[Inspector Morse]]* spile er ek rollen yn de films *[[Ulysses (film)|Ulysses]]* en *[[Straw Dogs]]*. Teffens die er mei oan tal fan harkspullen, dy't útstjoerd waarden troch BBC Radio 4.

McKenna jildt as in fan de betûfste Ierske fertolkers fan it wurk fan de skriuwer James Joyce.

## Keppeling om utens
* Internet Movie Database
* T. P. McKenna&nbsp;– Offisjele webside
Douwe Amels

**Douwe-Jorn Amels** (Drachten, 16 septimber 1991) is in heechspringer út Delft. Yn 2011 waard de pakesizzer fan de skipswerf Douwe Amels, Nederlânsk kampioen heechspringen. Douwe wennet yn Delft, dêr't er in stúdzje skipsboukunde folge, mar stapte yn 2010 oer nei de Erasmus-universiteit yn Rotterdam, foar in stúdzje Rjochten.

As seisjierrige begûn er by Impala yn Drachten oan atletyk, dêr't Sierd Wijnalda him de technyk fan it springen by brocht. Yn de simmer fan 2008 sprong er foar de earste kear oer de twa meter. Nei in wike spesjale trening yn Zoetermeer gienen syn prestaasjes ynienen foarút. Mar trochdat er syn rêchspieren ferkeard brûkte hied er gauris in blessuere. Yn 2009 wie hy mei 2,07 ranglistoanfierder fan de A-junioaren, yn 2010 kaam er oant 2.15 meter.
Op 14 maaie 2011 skerpe hy syn persoanlike rekord mei 3 sintimeter oan ta 2.18 meter. Hy debutearret yn juny 2011 yn it Turkske Ismir foar Oranje op it EK-lanneteams. 
Op 5 febrewaris 2012 sprong indoor er yn Leverkusen in persoanlik rekord fan 2.22 meter.
Op it Europeeske kampioenskip yndoor yn Istanboel waard Amels Europeesk kampioen op by it heechspringen mei in sprong oer de 2.31 meter.
## Technyk
Syn trener Rini van Leeuwen neamt him in snelheidsspringer. Hy set in ein foar de latte ôf, krêftspringers sutte folle mear ûnder de latte. Troch syn springen op sûplesse kin hy op de trening folle mear sprongen meitsje as krêftspringers, soms wol achttjin.
Gilderik II

Kening **Gilderik II** (sirka 653 - hjerst 675), soan fan Klovis II, waard kening nei de dea fan Gildebert de Adoptearre, de soan fan hofmeier Grimoald I. Hy wie kening oer Austraasje fan 662 oant 675. Doe't hofmeier Ebroin troch de greven fan Autun, Parys en Lyon finzennommen waard, krige Gilderik II Neustrje en Boergonje derby.

## Sibbenis
Gilderik wie de jongste soan fan de Frankyske kening Klovis II en Baldechildis. Hy troude yn de perioade tusken 18 oktober en 9 desimber 662  mei Bilgilde, de dochter fan kening Sigibert III. Om-ende-by 670 waarden út dat houlik twa soannen berne, Dagobert en Gilperik II

## Libben
Nei de dea fan Gildebert de Adoptearre yn 662 waard Gilderik kening yn it eastlike diel fan it Merovingyske keninkryk (Austraasje). Yn earsten stie hy ûnder fâdij fan sawol syn muoike en lettere skoanmem Gimnechild, de widdo fan Sigibert III, en hofmeier Wulfoald fan Austraasje. De machtsoerdracht ferrûn oarderlik en de hege eallju fan it ryk stienen nei alle gedachten goedwillich tsjinoer it beëinigen fan it Pippyniden-yntermezzo. De folgjende aksjes, donaasjes en bestellingen wienen hiel bot rjochte tsjin de Pyppyniden en Arnulfingers. Nei de dea fan syn broer Klotarius III yn 673 waard Gilderik troch de Neustryske opposysje oproppen syn oare broer Teuderik III en hofmeier Ebroin oan te fallen. Gilderik behelle yn de striid de oerhân, en Ebroin en Teuderik waarden nei it kleaster ferbannen. Noch ienkear soe it Frankyske ryk foar koarten tiid regearre wurde troch in Merovinger. 

Mar koart dêrop, yn de hjerst fan 675, foel Gilderik mei syn frou dy't swier wie fan in tredde en  syn jongste soan Dagobert, ten offer by in moardkomplot. Yn in bosk tichby Chelles waarden sy fermoarde. De oanlieding hjirta wie in skeel tusken de Neustryske en Austrasyske partij oan it keninklik hof. Gilperik, de oare soan fan de fermoarde kening, wie op dat stuit fiif jier en waard, sadat doe brûkme wie, ferbannen nei it kleaster. 

Gilderik waard lykas syn frou te hof brocht yn de katedraal St. Germain-des-Pres yn Parys.
Peig Sayers

**Peig Sayers** (1873–1958) wie in Iersk skriuwster, mar fral *seanachaí* (tradisjoneel Iersk ferteller/histoarikus) dy't berne waard yn Dunquin (Iersk-Gealik: *Dún Chaoin*), County Kerry, Ierlân . Seán Ó Súilleabháin, de eardere argivaris fan de Ierske Folkloare Kommisje, hat har beskreaun as *"one of the greatest woman storytellers of recent times"*.

## Biografy
In grut part fan har jeugd wie Peig tsjinstfaam by lju fan de middenstân. Sy ferhuze nei it eilân Great Blasket nei't sy boaske wie oan de fisker Pádraig Ó Guithín, dy't fan dat eilân kaam. 

Peig wie analfabeet hoewol't hja op de legere skoalle wol wat ûnderrjocht yn it Ingelsk hân hie. Sy diktearre lykwols in protte fan har ferhalen oan Seosamh Ó Dálaigh fan de *Irish Folklore Commission* en Dr. Robin Flower fan it Britsk Museum.

Sy wenne op it eilân oant 1953; doe gienen de lêste minsken dêrwei, nei't jierren oanien in grut part fan de befolking al fuortgien wie. Peig waard oerbrocht nei in sikehûs yn An Daingean, greefskip Kerry, dêr't sy stoar yn 1958. Sy waard beïerdige op it begraafplak Dún Chaoin yn Corca Dhuibhne. Peig har bern, útsein soan Micheál, emigrearren nei de Amearika en wenje mei harren neiteam yn Springfield, (Massachusetts).

## Boeken

Sayers waard ferneamd troch har autobiografy, *Peig*, ISBN 0-8156-0258-8, mar ek fan har folkloristyske - en oare ferhalen, dy't fêstlein binne yn *Machnamh Seanmhná/An Old Woman's Reflections*, ISBN 978-0192812391.
*Peig* sketst op frijwat tryste toan it byld fan in tradisjonele, Iersk sprekkende kultuer en wize fan libjen yn it delgean dat skaaimerke waard troch earmoed, katolisisme en de oantins fan de Great Famine (1845-50) en de Ierske Strafwetten. 

It boek wie lange tiid ferplichte kost yn it middelber ûnderwiis yn Ierlân. Letter waard it bekritisearre fanwege syn mankelike tema's. Nei 1960 ferstedelike it lân, gie it ekonomysk better, benammen yn de jierren 90, en slute it boek net mear oan by it libbensgefoel fan de learlingen, dy't it Iersk assosjearren mei earmoed en ellinde, wylst it Ingelsk beskôge waard as de taal fan wittenskip en kommersje.
Blasketeilannen

**Blasket-eilannen** (Ingelsk: *Blasket Islands*, Iersk-Gaelysk: *Na Blascaoidí*) is in eilannegroep bewesten de Ierske kust en part fan County Kerry. Tsjintwurdich binne se net bewenne. Yn it ferline wiene de 5 grutste bewenne en de 7 lytsere eilannen net. Yn 1953 ferlieten de lêste bewenners *Great Blasket Island*.

In protte neisieten fan de eilanners wenje no yn Springfield, Massachusetts en oaren wenje noch op it skiereilân Dingle, yn it sicht fan harren eardere thús.

Ein 19e iuw, begjin 20e iuw wiene de eilanners it ûnderwerp fan antropologysk- en taalkundich ûndersyk, benammen troch skriuwers en taalkundigen sa as Robin Flower, George Derwent Thomson en Kenneth H. Jackson. Op harren oantrún en dy fan oaren ferskynden in tal boeken fan de eilanners dêr't in soad fan harren tradysjes en wize fan libjen yn fêstlein binne. Foarbylden binne *An tOileánach (The Islandman)* fan Tomás Ó Criomhthain, *Peig* troch Peig Sayers en *Fiche Blian ag Fás (Twenty Years A-Growing)* fan Muiris Ó Súilleabháin.

De Blasketeilannen binne wol *Next Parish America* neamd, fral yn Amearika in populêre term.

De seis grutste Blasketeilannen binne:
*Grut Blasketeilân (*An Blascaod Mór*)
*Beginish (*Beiginis*)
*Inishnabro (*Inis na Bró*)
*Inishvickillane (*Inis Mhic Uileáin*)
*Inishtooskert (*Inis Tuaisceart*)
*Tearaght Island (*An Tiaracht*)

## Keppelings om utens

*blasketislands.ie
*blasketislands.com
*The Blascaod Centre in Dún Chaoin