open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wapen fan Sibrandahûs

It **wapen fan Sibrandahûs** is it wapen fan it doarp Sibrandahûs, yn de Fryske gemeente Dantumadiel. It wapen waard yn 2001 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Keperfoarmich trochsnien: a. fan goud, belein mei in ôfskuorde omwarrende swarte earnekop en in reade, ôfskuorde liuwekop; b. fan read, belein mei in sulveren swurd mei gouden hânfetsel, mei de punt omheech, mei boppe op de punt ien en oan beide siden fiif gouden flammen, útgeande fan it swurd.*

De heraldyske kleuren binne: goud, sabel (swart) en kiel (read).

## Symbolyk

* Read fjil: ferwiist nei it part "hûs" út de plaknamme.
* Swurd mei flammen: ferwiist nei it part "Sibranda" út de plaknamme. Dizze namme betsjut soksawat as "flamjend swurd fan oerwinning".
* Earnekop: oernommen út it wapen fan de famylje Tjarda fan Starkenborgh. Dizze famylje hat in grêfkelder yn de Kleasterkapel Sibrandahûs.
* Liuwekop: oernommen út it wapen fan de famylje Tjarda fan Starkenborgh.

Ofbyld:Tjarda van Starkenborgh wapen.svg|link=Bestand:Tjarda_van_Starkenborgh_wapen.svg|alt=Het wapen van Tjarda van Starkenborgh.|It wapen fan de famylje Tjarda fan Starkenborgh.


## Sjoch ek

Ofbyld:Sibrandahûs vlag.svg|link=Bestand:Sibrandahûs_vlag.svg|alt=Vlag van Sijbrandahuis|Flagge fan Sibrandahûs
Ofbyld:Coat of arms of Dantumadeel.svg|Wapen fan Dantumadiel
Wapen fan Olterterp

It **wapen fan Olterterp** is it wapen fan it doarp Olterterp, yn de Fryske gemeente Opsterlân. It wapen waard yn 1995 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Trochsnijd: I. yn kiel twa ôfkearde iketûken, besteande út twa blêden en in ikel fan goud; II. yn goud in trijeblêdige flaaksblom, de kroanblêden fan azuer, de tsjelkblêden fan sinopel.*

De heraldyske kleuren binne: kiel (read), goud, azuer (blau) en sinopel (grien).

## Symbolyk
* Iketûken: ferwiist nei de bosken yn de omkriten fan it doarp.
* Read fjild: ferwiist nei de heiden yn de omkriten fan it doarp.
* Flaaksblom: oernommen út it wapen fan de famylje Fan Boelens.
* Gouden fjild: ferwiist nei de sângrûn en de ikker dêr't rogge ferboud wurdt.

## Sjoch ek

Ofbyld:Olterterp vlag.svg|link=Bestand:Olterterp_vlag.svg|alt=Vlag van Olterterp|Flagge fan Olterterp
Ofbyld:Opsterland wapen.svg|Flagge fan Opsterlân
Wapen fan Wyns

It **wapen fan Wyns** is it wapen fan it doarp Wyns, yn de Fryske gemeente Tytsjerksteradiel. It wapen waard yn 1984 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn read twa peallen fan sulver; oer alles hinne in weagjende dwersbalke fan blau; boppe en ûnder, in gouden stjer mei njoggen punten.*

De heraldyske kleuren binne: kiel (read), sulver, azuer (blau) en goud.

## Symbolyk
* Read fjild mei sulveren peallen: basearre op it wapen fan Eastergoa. Wyns wie haadplak fan it distrikt Winninghe dat ûngefear itselde wie as Eastergoa. It befette de gritenijen: Ferwerderadiel, Dongeradiel, Dantumadiel, Ljouwerteradiel, Tytsjerksteradiel en Idaerderadiel.
* Weagjende dwersbalke: ferwiist nei de Dokkumer Ie dêr't it doarp oan leit.
* Twa njoggenpuntige stjerren: ferwize nei de deputearren fan it distrikt Winninghe. Elke gritenij mocht elk yn grytman en twa bysitters stjoere, yn totaal njoggen deputearren.

Ofbyld:Oostergo wapen.svg|link=Bestand:Oostergo_wapen.svg|alt=Het wapen van Oostergo.|Wapen fan Eastergoa


## Sjoch ek

Ofbyld:Wijns vlag.svg|link=Bestand:Wijns_vlag.svg|alt=Vlag van Wijns|Flagge fan Wyns
Ofbyld:Coat of arms of Tietjerksteradeel.svg|Wapen fan Tytsjerksteradiel
Wapen fan Weidum

It **wapen fan Weidum** is it wapen fan it doarp Weidum, yn de Fryske gemeente Ljouwert. It wapen waard yn 2001 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Trochsnien neffens twa trepgevels neist inoar: a. yn blau in gouden seispuntige stjer; b. yn read twa sulveren leeljes, neist inoar pleatst, yn de skyldfoet beselskippe fan in sulveren rút.*

De heraldyske kleuren binne: azuer (blau), goud, kiel (read) en sulver.

## Symbolyk
* Blau fjild: oernommen út it wapen fan Baarderadiel, de gritenij en gemeente dêr't it doarp eartiidsk part fan wie. Fan de 18e iuw oant de 20e iuw wie Weidum it haadplak fan Baarderadiel.
* Stjer: oernommen út it wapen fan Baarderadiel.
* Trepgevels: ferwize nei de staten dy't yn it doarp stiene: Dekemastate, Haniastate, Papmastate en Wobbemastate.
* Leeljes: oernommen út it wapen fan de famyljes Dekema en Hania.
* Rút: ferwiist nei de rjochtspraak en dêrmei it rjochtshûs fan de gritenij Baarderadiel dat yn Weidum stie. It rút komt ek foar yn it wapen fan de famylje Walta.

Ofbyld:Baarderadeel wapen.svg|Wapen fan Baarderadiel
Ofbyld:Coat of arms Van Dekema.jpg|It wapen fan de famylje Dekema.


## Sjoch ek

Ofbyld:Weidum vlag.svg|link=Bestand:Weidum_vlag.svg|alt=Vlag van Weidum|Flagge fan Weidum
Ofbyld:Coat of arms of Littenseradiel.svg|Wapen fan Littenseradiel
Ofbyld:Leeuwarden wapen 2014.svg|Wapen fan Ljouwert
Wapen fan Driezum

It **wapen fan Driezum** is it wapen fan it doarp Driezum, yn de Fryske gemeente Dantumadiel. It wapen waard yn 1999 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn grien fjouwer woartels yn natuerlike kleuren, pleatst folgens in krús, mei de punten nei mekoar ta, yn it earste kertier beselskippe troch in roas fan sulver, punten en knop fan goud; in skyldseam trochsnijd fan swart en goud.*

De heraldyske kleuren binne: sinopel (grien), sulver, goud en sabel (sabel).

## Symbolyk

* Grien fjild: ferwiist nei de greiden en de houtwâllen yn de omkriten fan it doarp.
* Skyldseam: ferbyldet de oergong fan sângrûn nei klaaigrûn.
* Woartels: ferwize nei de woarteltielt yn it doarp. It getal fjouwer ferwiist nei de fjouwer wegen dy't yn it doarp by mekoar komme: Kolkensloane, Van Sytzamawei, Foarwei en Achterwei.
* Roas: oernommen út it wapen fan de famuylje Fan Sytzama, dy't ûnder oaren de pleatslike Rinsmastate bewenne.

Ofbyld:Van Sytzama wapen.svg|link=Bestand:Van_Sytzama_wapen.svg|alt=Het wapen van Van Sytzama.|It wapen fan de famylje Fan Sytzama.


## Sjoch ek

Ofbyld:Vlag Driesum.svg|link=Bestand:Vlag_Driesum.svg|alt=Vlag van Driesum|Flagge fan Driezum
Ofbyld:Coat of arms of Dantumadeel.svg|Wapen fan Dantumadiel
Käthe Sohnemann

**Käthe Sohnemann** (Hamburg, 6 maaie 1913 - Kiel, 15 oktober 1997) wie in Dútsk turnster. 

Sy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Sy waard yn Berlyn Olympysk kampioene mei it Dútske tiim op de mearkamp foar lannen.
Käthe Sohnemann ferstoar op 15 oktober 1997, yn 'e âldens fan 84 jier. 

## Resultaten
### Olympyske Simmerspullen
Auf Achse

***Auf Achse*** is in boerdspul fan Wolfgang Kramer foar twa oant seis spilers, ynearsten útjûn troch ASS Altenburger yn 1982, as in reklamespul. Yn 1987 joech F.X. Schmid it spul út as *Auf Achse*. Nei de oername fan F.X. Schmid troch Ravensburger waard it spul fierders dêr publisearre. Neitiid, doe't Ravensburger it net mear fiere woe, hat Schmidt Spiele yn 2007 in wizige nije edysje útbrocht.

## Spul
As frachtweinsjauffeur moatte jo sa betûft mooglik frachtferfieren tusken ferskate lokaasjes yn Sintraal-Jeropa. It is wichtich om jo rûtes goed ta te rieden, laadkapasiteiten goed te brûken en in goed bod te meitsjen yn priisoarloggen. Lykwols binne der oare sjauffeurs en ek barrens dy't it frachferfier dreech meitsje. Oan 'e ein fan it spul wint de spiler dy't de heechste winst hat.

### Materiaal
Njonken it boerd, hat is spul 6 frachtweinen as spulstikken en 48 guodsstikken, fierders 52 oarderkaarten en 31 barrenkaarten. Dêrneist is er in bousymboal, in filesymboal, in dobbelstien en spyljild.

## Wurdearring
*Auf Achse* waard yn 1987 wurdeare as Spiel des Jahres.
Flagge fan De Harkema

De **flagge fan De Harkema** is de flagge fan it doarp De Harkema, yn de Fryske gemeente Achtkarspelen. De flagge waard yn 1992 registrearre.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Yn wyt in reade broekingstrijehoek, reitsjend oan de flechtside, de trijhoek mei in griene seam fan 1/10 flaggehichte en belein mei in giele klimmende liuw fan 17/30 flaggehichte.*

De kleuren komme út it wapen fan De Harkema.

## Symbolyk
* Reade trijehoek: ferwiist nei de eardere heide yn de omkriten fan it doarp.
* Liuw: oernommen út it wapen fan famylje Harckema, de famylje dêr't it doarp syn namme oan te tanken hat.

## Sjoch ek

Ofbyld:Harkema wapen.svg|link=Bestand:Harkema_wapen.svg|alt=Wapen van Harkema|Wapen fan De Harkema
Ofbyld:Flag of Achtkarspelen.svg|Flagge fan Achtkarspelen
Kim Putters

**Kim Putters** (Hardinxveld-Giessendam, 22 septimber 1973) is in Nederlânske bestjoerskundige, bestjoerder en âld-politikus. Fan 2008 oant juny 2013 wie er bysûnder heechlearaar Management fan soarchynstellingen oan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Oan deselde universiteit wie Putters fan juny 2013 oant septimber 2022 bysûnder heechlearaar Belied en Sturing fan de Soarch; sûnt dy tiid is er bysûnder heechlearaar Brede Wolfeart oan de Tilburg University. Dêrneist wie er fan 11 juny 2003 oant 15 juny 2013 lid fan de Earste Keamer foar de Partij van de Arbeid (PvdA) dêr't er ôfskied naam foar syn beneaming ta direkteur fan it Sosjaal en Kultuereel Planburo. Op 16 septimber 2022 waard er beneamd ta foarsitter fan de Sosjaal-Ekonomyske Ried (SER), dêr't er sûnt jannewaris 2017 kroanlid wie.

Sûnt febrewaris 2014 is Putters kollumnist by Het Financieele Dagblad, dêr't er alle wiken skriuwt oer aktuele maatskiplike fraachstikken. De kollums wurke er yn 2019 om yn syn earste boek *Veenbrand. Smeulende kwesties in de welvarende samenleving*. De Volkskrant rôp him yn 2019 en 2020 út ta ynfloedrykste Nederlanner.

## Bibliografy
* Putters, Kim (2019) *Veenbrand. Smeulende kwesties in de welvarende samenleving*, Amsterdam: Utjouwerij Prometheus ()
* Janssen, Maarten & Putters, Kim (2022) *Topvorm. Lessen voor de prestatiemaatschappij*, Amsterdam: Utjouwerij Prometheus ()
* Putters, Kim (2022) *Het einde van de BV Nederland. Over de noodzaak van een verhaal voor de samenleving*, Amsterdam: Utjouwerij Prometheus ()
Flagge fan Sigerswâld

De **flagge fan Sigerswâld** is de flagge fan it doarp Sigerswâld, yn de Fryske gemeente Opsterlân. De flagge waard yn 1994 registrearre.

It ûntwerp is fan J.C. Terluin.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Fanút de broekhoeke geare yn trije stikken, te begjinnen fanôf de broektop read-wyt-blau, sa dat de dielline tusken it read en it wyt de boppekant fan de flagge ferdielt yn twa stikken, dy't harren ferhâlde as 3:1 en de dielline tusken it wyt en it blau de flechtside fan de flagge ferdield yn twa stikken. dy't harren ferhâlde as 1:3; yn de broektop op it read trije turven mei in grutte fan 1/10 flaggehichte x 1/5 flaggehichte, pleatst ien, twa en ien.*

De kleuren komme út it wapen fan Sigerswâld.

## Symbolyk

* Wite punten: symbolisearret it blêd fan de seine út it wapen fan Sigerswâld. De punt is oernommen oan de dwersbalke út it wapen dy't de feart en de wei troch it doarp ôfbyldet.
* Read fjild: ferwiist nei it hege diel fan it doarp dêr't de tsjerke eartiidsk stie.
* Blau fjild: ferwiist nei it lege diel fan de himrik fan Sigerswâld. Hjir fûn yn de midsiuwen al feanterij pleats. Ek lizze yn dit gebiet ferskate marren, lykas de Sigerwâldstermar en it Waasmar.
* Fjouwer turven: de pleatsing fan de turven yn in krús ferwiist nei It Foarwurk, in earder foarwurk fan it kleaster yn Smelle Ie.

Ofbyld:Sigerswâld wapen.svg|Wapen fan Sigerswâld


## Sjoch ek

Ofbyld:Flag of Opsterland.svg|Flagge fan Opsterlân
Wapen fan Oerterp

It **wapen fan Oerterp** is it wapen fan it doarp Oerterp, yn de Fryske gemeente Opsterlân. It wapen waard yn 1982 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn swart in gouden keper, belein mei in grien klaverblêd, de keper fan boppe beselskippe fan twa gouden mûne-izers en fan ûnderen in oansjende rammekop.*

De heraldyske kleuren binne: sabel (swart), goud, sinopel (grien) en sulver.

## Symbolyk

* Swarte fjild: ferwiist nei it fean dat eartiidsk oanwêzich wie yn de omkriten fan it doarp.
* Gouden keper: ferwizing nei de lizzing fan it doarp op in sânrêge.
* Klaverblêd: ferwiist nei de lânbou yn de omkriten fan it doarp.
* Rammekop: ferwiist ek nei de lânbou. De skieppehâlderij wie in wichtich middel fan bestean foar de boeren op de feangrûn. Skiep soargen foar dong dat de lânbou mooglik makke.
* Mûne izers: ferwize nei de mûnen dy't doarp ryk wie.

## Sjoch ek

Ofbyld:Oerterp vlag.svg|link=Bestand:Oerterp_vlag.svg|alt=Vlag van Ureterp|Flagge fan Oerterp
Ofbyld:Opsterland wapen.svg|Wapen fan Opsterlân
Flagge fan Aldegea (Smellingerlân)

De **flagge fan Aldegea** is de flagge fan it doarp Aldegea, yn de Fryske gemeente Smellingerlân. De flagge waard yn 1982 registrearre.

It ûntwerp is fan Piet Bultma-Vos.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Yn fjouweren dield fan goud en read op in tredde fanôf de broekside, it foarste diel belein mei in grien skean lizzend ikeblêd.*

De kleuren komme út it wapen fan Aldegea.

## Symbolyk

* Ikeblêd: oernommen út it wapen fan de famylje Fan Haersma, dy't de Grut-Haersmastate by it doarp bewenne.

## Sjoch ek

Ofbyld:Aldegea (Smellingerlân) wapen.svg|link=Bestand:Aldegea_(Smellingerlân)_wapen.svg|alt=Wapen van Oudega|Wapen fan Aldegea
Ofbyld:Smallingerland flag.svg|Flagge fan Smellingerlân
Flagge fan Haskerhoarne

De **flagge fan Haskerhoarne** is de flagge fan it doarp Haskerhoarne, yn de Fryske gemeente De Fryske Marren. De flagge waard yn 2007 registearre.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Twa like hege lingtebanen fan wyt en grien, mei yn de broektop in reade rinnende hazze.*

De kleuren komme út it wapen fan Haskerhoarne.

## Symbolyk

* Reade hazze: ferwiist nei it diel "Hasker" fan de plaknamme, hasker ferwiist nei hazze.
* Twadieling flagge: symboalisearret de Jousterwei dy't troch it doarp rint.
* Grien fjild: ferwiist nei de bosken yn de omkriten fan it doarp.

## Sjoch ek

Ofbyld:Haskerhoarne wapen.svg|link=Bestand:Haskerhoarne_wapen.svg|alt=Wapen van Haskerhorne|Wapen fan Haskerhoarne
Ofbyld:Haskerlân vlag.svg|Flagge fan Haskerlân
Ofbyld:Skarsterlan flag.svg|Flagge fan Skarsterlân
Ofbyld:Flagge fan De Fryske Marren.png|Flagge fan De Fryske Marren
Wapen fan Ferwâlde

It **wapen fan Ferwâlde** is it wapen fan it doarp Ferwâlde, yn de Fryske gemeente Súdwest-Fryslân. It wapen waard yn 1969 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn sulver in read findel, hingjend oan fjouwer gouden ringen.*

De heraldyske kleuren binne: sulver, kiel (read) en goud.

## Symbolyk

* Fane: ferbyldet de legindaryske Magnusfane. Dizze waard meinaam troch Friso en letter troch Magnus Forteman doe't er Rome ferovere foar Karel de Grutte. Njonken de Grutte Tsjerke fan Harns neamt Janko Douwama ek de tsjerke fan Ferwâlde as opslachplak foar de fane. Dit blykt lykwols de Agnestsjerke fan Earnewâld.

Ofbyld:Prins Friso (Chronique van Frieslandt 1622).jpg|link=Bestand:Prins_Friso_(Chronique_van_Frieslandt_1622).jpg|alt=Prins Friso met het vaandel.|Prins Friso mei de fane.


## Sjoch ek

Ofbyld:Ferwoude vlag.svg|link=Bestand:Ferwoude_vlag.svg|alt=Vlag van Ferwoude|Flagge fan Ferwâlde
Ofbyld:Wonseradeel wapen.svg|Wapen fan Wûnseradiel
Ofbyld:Sûdwest-Fryslân wapen nieuw.svg|Wapen fan Súdwest-Fryslân
Wapen fan Wytgaard

It **wapen fan Wytgaard** is it wapen fan it doarp Wytgaard, yn de Fryske gemeente Ljouwert. It wapen waard yn 1994 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn goud in fersmelle weagjende peal fan azuer, rjochts beselskippe fan in earnekop en in kaam, lofts fan trije skeanlinks pleatste spikers mei de punt nei ûnderen rjochte, alles fan sabel.*

De heraldyske kleuren binne: goud, azuer (blau) en sabel (swart).

## Symbolyk

* Weagjende peal: ferwiist nei de eardere lytse haven fan Wytgaard en De Swette westlik fan it doarp.
* Earnekop: oernommen út de wapens fan de famyljes Fan Feytsma, Fan Jeltinga en Fan Sytzama. Dizze famyljes bewennen de Feitsmastate en Camstrastate 1.
* Dûbelde kaam: oernommen út de wapens fan de famyljes Fan Cammingha en Fan Camstra. Dizze famyljes bewennen de Camminghastate en Camstrastate.
* Trije spikers: ferwize nei de krúswûnen fan Kristus. Dizze stie wer foar de Roomsk-katolike staasje yn Wytgaard en it "R.K. Religieus Documentatiecentrum voor Friesland". Dit sintrum ferhuze letter nei Boalsert.

Ofbyld:Coat of arms Van Feytsma.png|It wapen fan de famylje Van Feytsma.
Ofbyld:Van Sytzama wapen.svg|It wapen fan de famylje Van Sytzama.
Ofbyld:Van Camminga wapen.svg|It wapen fan de famylje Van Cammingha.
Ofbyld:Camstra wapen.svg|It wapen fan de famylje Van Camstra.


## Sjoch ek

Ofbyld:Wijtgaard vlag.svg|link=Bestand:Wijtgaard_vlag.svg|alt=Vlag van Wytgaard|Flagge fan Wytgaard
Ofbyld:Coat of arms of Leeuwarderdeel.svg|Wapen fan Ljouwerteradiel
Ofbyld:Leeuwarden wapen 2014.svg|Wapen fan Ljouwert
Flagge fan Dantumawâld

De **flagge fan Dantumawâld** is de flagge fan it eardere doarp (no part fan Damwâld) Dantumawâld. De flagge wurdt no brûkt troch de Feriening fan Doarpsbelangen wyk Dantumawâld. De flagge waard yn 1996 registrearre.

It ûntwerp is fan R.J. Broersma.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Ferdield yn twa banen giel en read middels in seachtosk-trochsnijing, sa, dat it reade trije punten hat. De hichte fan de punten is gelyk oan 3/4 flaggehichte. Op 1/10 flaggehichte fan de bopperâne fan de flagge in fersmelle horizontale griene baan fan 1/10 flaggehichte. Yn de rjochter ûnderhoeke in wite boarch fan 11/30 flaggehichte, iepene en ferljochte fan it fjild.*

De kleuren komme út it wapen fan Dantumawâld.

## Symbolyk
* Trije reade punten: stiene foar de trije doarpskearnen fan Damwâld: Ikkerwâld, Moarrewâld en Dantumawâld.
* Boarch: jout oan wêr't Dantumawâld lei binnen de trije doarpskearnen.
* Griene baan: ferwiist nei it elzenblêd út it wapen fan Dantumawâld.

Ofbyld:Dantumawoude wapen.svg|Wapen fan Dantumawâld


## Sjoch ek

Ofbyld:Akkerwoude vlag.svg|Flagge fan Ikkerwâld
Ofbyld:Akkerwoude wapen.svg|Wapen fan Ikkerwâld
Ofbyld:Flag of Dantumadeel.svg|Flagge fan Dantumadiel
Flagge fan Aldtsjerk

De **flagge fan Aldtsjerk** is de flagge fan it doarp Aldtsjerk, yn de Fryske gemeente Tytsjerksteradiel. It wapen waard yn 1984 registrearre.

It ûntwerp is fan Piet Bultsma.

By gemeenteriedsbeslút fan 22 novimber 1984 waarden in wapen en flagge fêststeld foar de 16 doarpen fan Tytsjerksteradiel.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*In wyt krús mei in earmbreedte fan 1/4 flaggehichte, de fjilden (mei de klok meigeand) read-grien-grien-read; yn de hijstop yn read in wite dûbelde blom fan de boskanemoan.*

De kleuren komme út it wapen fan Aldtsjerk.

## Symbolyk
* Sulveren krús: ferwiist nei it norbertinen kleaster Bethlehem, dy't noardwestlik fan it doarp stie.
* Blom fan boskanemoan: de boskanemoan mei in dûbelde blom is in saneamde stinzeplant. Dit is in ferwizing nei de state De Klinze yn it doarp.
* Read fjild: ferwiist nei de bebouwing fan it doarp.

## Sjoch ek

Ofbyld:Aldtsjerk wapen.svg|link=Bestand:Aldtsjerk_wapen.svg|alt=Wapen van Oudkerk|Wapen fan Aldtsjerk
Ofbyld:Tytsjerksteradiel flag.svg|Flagge fan Tytsjerksteradiel
Glass

**glass*, it Ingelske wurd foar "glês" (ek yn 'e betsjutting fan drinkersreau)

## Films
**Glass*, de ynternasjonale titel fan *[[Glas (film)|Glas]]*, in Nederlânske dokumintêre út 1958 ûnder rezjy fan Bert Haanstra
*''Glass'' (film út 1989), in Australyske eroatyske skrillerfilm út 1989
*''Glass'' (film út 2019), in Amerikaanske superheldefilm út 2019

## Geografy
*Glass (Skotlân), in plak yn Skotlân
*Glass (Teksas), in plak yn 'e Amerikaanske steat Teksas
*Glass (rivier yn Man), in rivier op it eilân Man
*Glass (rivier yn Skotlân), in rivier yn Skotlân
*Allt Graad of Glass, in rivier yn Skotlân

## Ynformatika
*GLASS (softwarebondel), in solution stack op basis fan GemStone, Linux, Apache, Seaside en Smalltalk
*Glass (programmeartaal), in esotearyske programmeartaal dy't yn 2005 ûntwikkele waard troch Gregor Richards
*Google Glass, in draachbere kompjûter mei in display yn 'e foarm fan in bril

## Muzyk
### Bands
*''Glass'' (band), in Amerikaanske rockband

### Albums
*''Glass'' (album), in album fan Joe McPhee út 1979
*''Glass'' (EP), in EP fan The Sea and Cake út 2003

### Lieten
*''Glass'' (liet fan The Sandpipers), in liet fan The Sandpipers út 1967
*''Glass'' (liet fan Joy Division), in liet fan Joy Division út 1981
*''Glass'' (liet fan Bat for Lashes), in liet fan Bat for Lashes út 2009
*''Glass'' (liet fan Julian Casablancas), in liet fan Julian Casablancas út 2009
*''Glass'' (liet fan Thompson Square), in liet fan Thompson Square út 2011
*''Glass'' (liet fan From Her Eyes), in liet fan From Her Eyes út 2015
**[[The Glass]]*, in liet fan The Story So Far út 2013

### Oar
*''Glass'' (komposysje), in muzykstik fan Alva Noto en Ryuichi Sakamoto út 2018
Flagge fan Wytmarsum

De **flagge fan Wytmarsum** is de flagge fan it doarp Wytmarsum, yn de Fryske gemeente Súdwest-Fryslân. De flagge waard yn 1969 registrearre.

It ûntwerp is fan Klaas Sierksma.

By gemeentlik beslút fan 19 april 1955 is in flagge fêststeld foar de 27 doarpen fan de eardere gemeente Wûnseradiel.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Trije fertikale banen yn it giel-blau-swart; oan de mêstside de fersmelle flagge fan Wûnseradiel.*

## Symbolyk
* Fersmelle flagge: flagge fan Wûnseradiel, de gritenij en gemeente dêr't it doarp eartiidsk part fan wie.

Ofbyld:Flag of Wonseradeel.svg|Flagge fan Wûnseradiel


## Sjoch ek

Ofbyld:Wytmarsum wapen.svg|link=Bestand:Wytmarsum_wapen.svg|alt=Wapen van Witmarsum|Wapen fan Wytmarsum
Ofbyld:Súdwest-Fryslân Gemeentevlag.svg|Flagge fan Súdwest-Fryslân
Wapen fan Lollum

It **wapen fan Lollum** is it wapen fan it doarp Lollum, yn de Fryske gemeente Súdwest-Fryslân. It wapen waard yn 1969 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn blau in gouden lofterskeanbalke, beladen mei trije griene klavers yn de rjochting fan de balke.*

De heraldyske kleuren binne: azuer (blau), goud en sinopel (grien).

## Symbolyk
* Gouden balke: ferwiist nei it sinneljocht, it doarp lei yn it easten fan Wûnseradiel.
* Klavers: ferwize nei de lânbou yn de omkriten fan it doarp.

## Sjoch ek

Ofbyld:Lollum vlag.svg|link=Bestand:Lollum_vlag.svg|alt=Vlag van Lollum|Flagge fan Lollum
Ofbyld:Wonseradeel wapen.svg|Wapen fan Wûnseradiel
Ofbyld:Sûdwest-Fryslân wapen nieuw.svg|Wapen fan Súdwest-Fryslân
Flagge fan Aldebiltsyl

De **flagge fan Aldebiltsyl** is de flagge fan it doarp Aldebiltsyl, yn de Fryske gemeente De Waadhoeke. De flagge waard yn syn hjoeddeiske foarm yn 2010 registrearre.

## Skiednis
De flagge fan Aldebiltsyl wie al bekend út it '*Wapenschild en Vlaggenboek*' fan Gerrit Hesman út 1708. Om de flagge mear oansluting te jaan mei wapens fan oare plakken, waard der foarsteld om yn dizze flagge in saneamde broekingstrijehoeke ta te foegjen (lykas by oare flaggen en de flagge fan It Bilt). Yn de blauwe trijehoeke soen dan de helmstôk en de bile as ien gehiel opnommen wurde kinnen. Ek wie it de bedoeling fan de broekingstrijehoeke om de flagge te ûnderskieden fan it eardere wapen fan It Hearrenfean, dat bestie nammentlik út deselde kleuren. It soe dus samar de flagge fan It Hearrenfean wêze kinne.


Ofbyld:Sint Annaparochie vlag.svg|Flagge fan Sint-Anne, foarbyld fan in flagge mei in broekingstrijehoeke.
Ofbyld:Nij Altoenae vlag.svg|Flagge fan Nij Altena, foarbyld fan in flagge mei in broekingstrijehoeke.
Ofbyld:Flag of Het Bildt.svg|Flagge fan It Bilt
Ofbyld:Heerenveen dorpswapen.svg|It eardere wapen fan It Hearrenfean.


## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Trije like hege banen fan grien, wyt en read.*

## Sjoch ek

Ofbyld:Aldebiltsyl wapen.svg|link=Bestand:Aldebiltsyl_wapen.svg|alt=Wapen van Oudebildtzijl|Wapen fan Aldebiltsyl
Ofbyld:Waadhoeke vlag.svg|Flagge fan De Waadhoeke
Willy Bandholz

**Willy Bandholz** (Schenefeld, 28 july 1912 - Rimini Itaalje, 29 jannewaris 1999) wie in Dútsk hânballer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen  mei it Dútske tiim. Willy Bandholz ferstoar op 29 jannewaris 1999, yn 'e âldens fan 86 jier.
Wilhelm Baumann

**Wilhelm Baumann** ([Berlyn, 12 augustus 1912 - Dêre, 14 maart 1990) wie in Dútsk hânballer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen  mei it Dútske tiim. Wilhelm Baumann ferstoar op 14 maart 1990, yn 'e âldens fan 77 jier.
Helmut Berthold

**Helmut Berthold** (Leipzig, 19 april 1911 - Lübeck, 20 septimber 2000) wie in Dútsk hânballer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen  mei it Dútske tiim. Helmut Berthold ferstoar op 20 septimber 2000, yn 'e âldens fan 89 jier.
Wapen fan Sint-Jabik

It **wapen fan Sint-Jabik** (Frysk en Biltsk) is it wapen fan it doarp Sint-Jabik, yn de Fryske gemeente De Waadhoeke. It wapen waard yn 2001 registrearre.

## Skiednis
It wapen fan Sint-Jabik is oerlevere yn in rymke: "In Jan met in Japik, is het wapen van Sint-Japik". Oan dit wapen is in skulp tafoege.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Fan blau, omkeard en ynbûge mei in mantel fan read; it read belein mei twa hilligen, links de apostel en evangelist Jehannes, hâldend yn syn rjochterhân in gifbeker mei slange en yn de linkerhân in bibel, alles fan goud; rjochts de apostel Jakobus, hâldend yn de linkerhân in pylgerstêf en yn de rjochterhân in bibel, op syn holle in hoed mei brede, opsteande rânen mei in pylgersskulp (Sint-Jabiksskulp) foarop, alles fan goud; de beide hilligen tarisse mei de harren tahearrende attributen; yn it skyldhaad yn it blau in sulveren Sint-Jabiksskulp.*

De heraldyske kleuren binne: azuer (blau), kiel (read), goud en sulver.

## Symbolyk
* Johannes de Evangelist: oernommen út it rymke oer it wapen.
* Jakobus de Meardere: ek oernommen út it rymke oer it wapen. Ek ferwiist it nei de plaknamme fan it doarp.
* Sint-Jabiksskulp: tafoege as ekstra ferwizing nei de plaknamme.

## Sjoch ek

Ofbyld:Sint-Jabik vlag.svg|link=Bestand:Sint-Jabik_vlag.svg|alt=Vlag van Sint Jacobiparochie|Flagge fan Sint-Jabik
Ofbyld:Bildt wapen.svg|Wapen fan It Bilt
Ofbyld:Waadhoeke wapen.svg|Wapen fan De Waadhoeke
Wapen fan Piaam

It **wapen fan Piaam** is it wapen fan it doarp Piaam, yn de Fryske gemeente Súdwest-Fryslân. It wapen waard yn 1969 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn blau seis sulveren einen mei gouden snaffels, trije, twa en ien.*

De heraldyske kleuren binne: azuer (blau), sulver en goud.

## Symbolyk

* Einen: ferwize nei de einekoaien by de buorskip Koaihuzen súdlik fan Piaam.

## Sjoch ek

Ofbyld:Piaam vlag.svg|link=Bestand:Piaam_vlag.svg|alt=Vlag van Piaam|Flagge fan Piaam
Ofbyld:Wonseradeel wapen.svg|Wapen fan Wûnseradiel
Ofbyld:Sûdwest-Fryslân wapen nieuw.svg|Wapen fan Súdwest-Fryslân
Helmut Braselmann

**Helmut Braselmann** (Wuppertal, 18 septimber 1911 - Dêre, 23 febrewaris 1993) wie in Dútsk hânballer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerspullen en yn 1938 oan it Wrâldkampioenskip. Hy waard yn 1938 wrâldkampioen en yn Berlyn Olympysk kampioen mei it Dútske tiim. Helmut Braselmann ferstoar op 23 febrewaris 1993, yn 'e âldens fan 81 jier.
Wilhelm Brinkmann

**Wilhelm Brinkmann** (Oberhausen, 2 oktober 1910 - Düsseldorf, 12 febrewaris 1991) wie in Dútsk hânballer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen  mei it Dútske tiim. Wilhelm Brinkmann ferstoar op 12 febrewaris 1991, yn 'e âldens fan 80 jier.
Kurt Dossin

**Kurt Dossin** (Leipzig, 28 maart 1913 - Bad Kreuznach, 26 april 2004) wie in Dútsk hânballer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen mei it Dútske tiim. 

Nei de Twadde Wrâldkriich waard Dossin bestjoerder by de hânbalferiening fan Jever. Kurt Dossin ferstoar op 26 april 2004, yn 'e âldens fan 91 jier.
Fritz Fromm

**Friedrich (Fritz) Fromm** (Hannover, 12 april 1913 - dêre, 13 oktober 2001) wie in Dútsk hânballer en trainer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen mei it Dútske tiim. 

Tusken 1936 en 1942 spile er yn totaal acht ynternasjonale wedstriden by it Dútske hânbalteam. Fan 1949 oant 1955 wie er bûnscoach fan it Dútske hânbalbûn. Yn syn tiid waard it nasjonale hânbaltiim trije kear wrâldkampioen yn 1952, 1954 en 1955. Fritz Fromm ferstoar op 13 oktober 2001, yn 'e âldens fan 88 jier.
Hermann Hansen

**Hermann Hansen** (Friedrichstadt, 2 oktober 1912 - sûnt 1943 fermist) wie in Dútsk hânballer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerspullen en yn 1938 oan it Wrâldkampioenskip. Hy waard yn 1938 wrâldkampioen en yn Berlyn Olympysk kampioen mei it Dútske tiim. Yn de Twadde Wrâldkriich waard er oproppen foar de Luftwaffe, hy wurdt fermist sûnt 1943.
La Vie mode d'emploi

***La Vie mode d'emploi*** (Frânsk, lykernôch "It libben: gebrûkshantlieding") is in roman fan de Frânske skriuwer Georges Perec út 1978, útjûn troch Hachette Livre yn Vanves. It is in wurk fan sa's 600 siden, mar neffens de ûndertitel binne it allegear novellen, dy't tegearre wer in nij ferhaal fertelle. 

Guon kritisy hawwe it wurk oanhelle as in foarbyld fan postmoderne fiksje, mar Perec mijde leaver etiketten en syn iennige langduorjende bân mei in beweging wie mei de Oulipo of *OUvroir de LIttérature POtentielle*.

*La Vie mode d'emploi* befettet in soad mei elkoar ferweve ferhalen en ideeën, lykas literêre en histoaryske taspilings. It is basearre op de libbens fan de bewenners fan in fiktyf Parysk flatgebou, 11 rue Simone. It is skreaun neffens in kompleks plan fan skriuwbeheiningen, en is benammen opboud út ferskate eleminten, dy't elts in laach fan kompleksiteit taheakje.

In Fryske ferzje is der oant no ta net fan ferskynd.

## Wurdearring
* *La Vie mode d'emploi* waard yn 1999 opnaam yn Le Monde's 100 boeken fan de iuw.
Georg Dascher

**Georg Dascher** (Groß-Zimmern, 27 juny 1911 - 25 novimber 1944) wie in Dútsk hânballer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen  mei it Dútske tiim.

Yn 'e Twadde Wrâldkriich tsjinne Georg Dascher as luitenant by de Wehrmacht, hy sneuvele op 25 novimber 1944, yn 'e âldens fan 34 jier oan it westfront.
Heinrich Keimig

**Heinrich Keimig** (Leiselheim, 12 juny 1913 - Offenbach am Main, 15 jannewaris 1966) wie in Dútsk hânballer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen  mei it Dútske tiim. 
Yn de Twadde Wrâldkriich rekke er as sersjant yn septimber 1941 slim ferwûne yn Noard-Afrika en waard er kriichsfinzen naam, dêr't er pas yn 1949 út weromkaam. Heinrich Keimig ferstoar op 15 jannwaris 1966, yn 'e âldens fan 52 jier.
Arthur Knautz

**Arthur Knautz** (Daaden, 20 maart 1911 - sûnt 1943 fermist by Belgorod) wie in Dútsk hânballer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen  mei it Dútske tiim.  Hy waard yn 1938 wrâldkampioen en yn Berlyn Olympysk kampioen mei it Dútske tiim. Hy tsjinne as soldaat oan it eastfront yn de Sovjet-Uny yn de Twadde Wrâldkriich, hy wurdt sûnt 1943 fermist.
Heinz Körvers

**Heinz Körvers** (Bönninghardt, 3 july 1915 - Stalingrad, 29 desimber 1942) wie in Dútsk hânballer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen  mei it Dútske tiim. Yn 'e Twadde Wrâldkriich tsjinne Heinz Körvers as soldaat by de Wehrmacht. Hy sneuvele op 29 desimber 1942, yn 'e âldens fan 27 jier oan it eastfront.
Oene Noordenbos

**Oene Noordenbos** (Boazum, 5 july 1896 – Amersfoort, 24 juny 1978) wie in Nederlânske politikus fan Frysk komôf.

Noordenbos wie in gelearde Fryske ûnderwizerssoan. Sawol syn gymnasiumoplieding as syn universitêre stúdzje waard bekostige út it Klaas Tiglerlien, in stúdzjefûns foarme út de neilittenskip fan in Fryske predikant. Ek de histoarikus Jan Romein mei wa't er al sûnt harren Leidske studintetiid befreone wie, hat him hieltyd wer holpen mei betelle opdrachten.

Hy wie in humanist dy't himsels in 'net-teologisearjende teolooch' neamde. Hy wie de meioprjochter fan de PSP, dy't yn 1962 tuskentiids lid fan de Twadde Keamer waard. As parlemintariër spruts er ûnder mear oer ûnderwiis, bûtenlânske saken, definsje, ekonomyske saken, sosjale saken, maatskiplik wurk en omropoangelegenheden. Hy stimde yn 1962 foar de Mammoetwet, syn fraksjegenoat Lankhorst stimde tsjin.

Noordenbos waard sjoen as in freonlik en beskieden man, dy't as fruchtber publisist mear yn it oantinken fuortlibbet as politikus.

## Keppeling om utens
* DBNL-profyl
Karl Kreutzberg

**Karl Kreutzberg** (Düren, 15 febrewaris 1912 - dêre, 13 augustus 1977) wie in Dútsk hânballer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen  mei it Dútske tiim. Karl Kreutzberg ferstoar op 13 augustus 1977, yn 'e âldens fan 65 jier.
Wilhelm Müller (hânballer)

**Wilhelm Müller** (Mannheim, 5 desimber 1909 - Murnau am Staffelsee, 22 febrewaris 1984) wie in Dútsk hânballer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerspullen en yn 1938 oan it Wrâldkampioenskip. Hy waard yn 1938 wrâldkampioen en yn Berlyn Olympysk kampioen mei it Dútske tiim. Wilhelm Müller ferstoar op 22 febrewaris 1984, yn 'e âldens fan 74 jier.
Edgar Reinhardt

**Edgar Reinhardt** (Mülheim an der Ruhr, 21 maaie 1914 - Pforzheim, 11 jannewaris 1985) wie in Dútsk hânballer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen  mei it Dútske tiim. Edgar Reinhardt ferstoar op 11 jannewaris 1985, yn 'e âldens fan 70 jier.
Fritz Spengler

**Friedrich (Fritz) Spengler** (Mannheim, 6 septimber 1908 - Weiskirchen, 10 maart 2003) wie in Dútsk hânballer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen  mei it Dútske tiim. 

Nei de Twadde Wrâldkriich wie Fritz Spengler trainer fan it Saarlânske nasjonale hânbaltiim fan it ûnôfhinklike Saarlânske hânbalferbûn, dat mei in eigen tiim meidie oan it wrâldkampioenskip fan 1952 en it wrâldkampioenskip fan 1955. Fritz Spengler ferstoar op 10 maart 2003, yn 'e âldens fan 94 jier.
Mauritsiusral

De **Mauritsiusral** of de **reade ral** (*Aphanapteryx bonasia*) is in útstoarne fûgelsoarte fan it Maskareenske eilân Mauritsius, east fan Madagaskar yn 'e Yndyske Oseaan. De fûgel wie endemysk op it eilân en nau besibbe oan 'e ek útstoarne Rodriguesral (*Erythromachus leguati*). Somtiden wurde beide fûgels fan itselde skaai beskôge, mar harren relaasje mei oare ralfûgels bliuwt ûndúdlik. Rallen ferlieze faak it fermogen om te fleane as se op isolearre eilannen libje dêr't se gjin lêst fan predators ha, lykas dat ek it gefal foar dizze soarte wie. 

## Beskriuwing

De Mauritsiusral wie wat grutter as in pyk en hie in readeftich fearrekleed. Syn fearren liken op hier. Fierder hie de fûgel donkere poaten en in lange, bôge snaffel. Syn wjukken wiene lyts en de poaten wiene foar syn formaat slank. De Mauritsiusral like in soad op 'e Rodriguesral, mar hy wie grutter en hie relatyf koartere wjukken. Wat oansjen en gedrach oanbelanget waard de fûgel mei in kiwy (*Apteryx*) of in ralkraan (*Aramus guarauna*) ferlikene.

## Iten
Oannommen wurdt dat de fûgel wringeleaze dierkes iet en der binne skansearre slakkehûzen fûn, dy't oerienkamen mei in oanfal fan syn snaffel. 

## Utstjerren
De kleur read oefene in grutte oantrekkingskrêft op 'e fûgels út en minsken makken dêr gebrûk fan troch mei reade lapen de fûgels te lokken. Sadree't de fûgels tichteby kamen waarden se mei stokken deaslein. De fûgel wie eartiids allinne bekend út beskriuwingen en 17e-iuwske yllustraasjes, oant yn 'e jierren 1860 subfossilen fûn waarden. Ynearsten waard tocht dat dy ferskillende soarten fertsjintwurdigen, itjinge late ta in grut oantal ûnjildige junior synonimen. Der is ek suggerearre dat alle 17e-iuwske ferslaggen fan 'e dodo yn feite op 'e reade ral sloegen nei't dy earste al útstoarn wie. 

De lêste fermelding fan in waarnimming fan 'e Mauritsiusral is fan 1693 en der wurdt oannommen dat de fûgel om 1700 hinne útstoar. De oarsaak wie de jacht fan minsken en de yntrodusearre bisten.
Wapen fan Eagum

It **wapen fan Eagum** is it wapen fan it doarp Eagum, yn de Fryske gemeente Ljouwert. It wapen waard yn 1986 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn sulver in read [[pompeblêd]] mei in grien skyldhaad, dêryn trije gouden hoannepoaten mei fearren.*

De heraldyske kleuren binne: sulver, kiel (read), sinopel (grien) en goud.

## Symbolyk
* Pompeblêd en hoannepoaten: ferwizen nei de ynterpretaasje fan Eagum as sintrum fan de provinsje Fryslân. Dit middenpunt soe trije hoannestappen fan de Nikolaastoer fan Eagum lizze.

## Sjoch ek

Ofbyld:Eagum vlag.svg|link=Bestand:Eagum_vlag.svg|alt=Vlag van Aegum|Flagge fan Eagum
Ofbyld:Idaarderadeel wapen.svg|Wapen fan Idaerderadiel
Ofbyld:Boornsterhem wapen.svg|Wapen fan Boarnsterhim
Ofbyld:Leeuwarden wapen 2014.svg|Wapen fan Ljouwert
Ralkraan

De **ralkraan** (*Aramus guarauna*) is in op in ibis lykjende fûgel, dy't nau besibbe is oan kraanfûgels. De typyske snaffel is lang en nei ûnder bôge mei in skerpe, ljocht draaide punt. De snaffel is oanpast om slakken út harren hûskes te lûken. De fûgel is sa bysûnder, dat er as iennige soarte yn 'e famylje ralkraanfûgels (*Aramidae*) en it skaai ralkranen (*Aramus*) set is.

## Beskriuwing

De ralkraan is in 56 oant 71 sm lange fûgel mei in spanwiidte fan 101 oant 107 sm. Mantsjes binne wat grutter as wyfkes, mar der is gjin ferskil yn fearrekleed. De fûgels ha in lange nekke en in lange, ljochtbôge twakleurige snaffel. It fearrekleed is meast readbrún mei op 'e kop en de mantel in soad wite streekjes. Noardlike fûgels binne oer it generaal wat lytser en ha ek wite plakken op 'e wjukken. De lange poaten binne swart.

## Fersprieding
De soarte libbet yn wetterrike gebieten lykas sompen mei heech reid en magroves yn waarme dielen fan Amearika, fan Florida oant Noard-Argentynje, mar is ek oant yn it noarden fan Wisconsin en Súd-Ontario waarnommen. 

## Iten
De fûgels ite wringeleazen, fral slakken fan it skaai appelslakken (*Pomacea*). 

## Undersoarten
Tusken 1856 en 1934 waard de fûgel ferdield yn twa soarten, ien yn Súd-Amearika (*Aramus guarauna*) en de oare yn Midden-Amearika, de Kariben en Florida (*Aramus pictus*). Tsjintwurdich wurdt de fûgel behannele as ien soarte mei fjouwer ûndersoarten. It ferskil tusken de ûndersoarten hat te krijen mei lytse ferskillen yn it formaat en it fearrekleed.  
* *Aramus guarauna guarauna* – Súd-Amearika útsein de drûge westlike kust, de Andes en it suden fan it kontinint.
* *Aramus guarauna pictus* – Florida, Kuba, de Bahama's en Jamaika. 
* *Aramus guarauna elucus* – Hispaniola en Porto Riko.
* *Aramus guarauna dolosus* – Súdwest-Meksiko oant West-Panama. 

## Status

De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in stabile, grutte populaasje. Oannommen wurdt dat de soarte net oan in foarm fan bedriging bleatsteld wurdt. Dêrfandinne klassifisearret de IUCN de soarte as net bedrige. De wrâldpopulaasje wurdt op likernôch ien miljoen fûgels rûsd.
Wapen fan Itens

It **wapen fan Itens** is it wapen fan it doarp Itens, yn de Fryske gemeente Súdwest-Fryslân. It wapen waard yn 2001 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Loftsskeane: I. yn read in út de dielline útkommend springend hynder fan sulver; II. yn blau in sulveren lofterskeanbalke.*

De heraldyske kleuren binne: kiel (read), sulver en azuer (blau).

## Symbolyk

* Yndieling skyld: ferwiist nei de patroanhillige fan de Martinytsjerke fan Itens, Martinus fan Toers. Hy snijde syn mantel troch de helte en joech de iene helte oan in bidler.
* Hynder: ferwiist nei de feehâlderij yn de omkriten fan it doarp. Dêrneist is it hynder ek oernommen út it wapen fan de famylje Stapert dy't in buorkerij yn it doarp bewenne.
* Blau fjild: oernommen út it wapen fan de eardere gemeenten Hinnaarderadiel en Littenseradiel dêr't Itens part fan wie.
* Skeanbalke: ferwiist nei de lizzing fan it doarp oan de Slachte.


Ofbyld:Wapen van de familie Stapert, RP-P-1915-552.jpg|link=Bestand:Wapen_van_de_familie_Stapert,_RP-P-1915-552.jpg|alt=Het wapen van de familie Stapert.|It wapen fan de famylje Stapert.
Ofbyld:Hinnaarderadiel wapen.svg|link=Bestand:Hinnaarderadiel_wapen.svg|alt=Het wapen van Hennaarderadeel.|Wapen fan Hinnaarderadiel
Ofbyld:Coat of arms of Littenseradiel.svg|link=Bestand:Coat_of_arms_of_Littenseradiel.svg|alt=Wapen van Littenseradeel.|Wapen fan Littenseradiel


## Sjoch ek

Ofbyld:Itens vlag.svg|link=Bestand:Itens_vlag.svg|alt=Vlag van Itens|Flagge fan Itens
Ofbyld:Sûdwest-Fryslân wapen nieuw.svg|Wapen fan Súdwest-Fryslân
Wapen fan Gersleat

It **wapen fan Gersleat** is it wapen fan it doarp Gersleat, yn de Fryske gemeente It Hearrenfean. It wapen waard yn syn hjoeddeiske foarm yn 2000 registrearre.

## Skiednis
It wapen komt fan in jûnsmielbeker fan de Aenjewierder Tsjerke. Dizze beker komt út de 17e iuw. Om't de wapens siswizen yn it Latyn befetsje, kin de skriuwer mooglik in geastlike wêze. De beammen yn it wapen komme nei alle gedachten út it wapen fan Aenjewier. Hoewol't it wapen al in skoft bekend wie, waard it yn 2000 offisjeel registrearre op inisjatyf fan pleatslik belang.
Ofbyld:Coat of arms of Aengwirden.svg|link=Bestand:Coat_of_arms_of_Aengwirden.svg|alt=Het wapen van Aengwirden.|Wapen fan Aenjewier


## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Yn sulver twa beammen op in grûn, alles fan grien; by de beammen fjouwer reade rinnende hynders (1 en 3); wêrby't it meast rjochtse hynder heal efter de beam wei komt, de twa middelste hynders boppe mekoar tusken de beammen stiet en it meast linkse hynder links fan de beam draaft; de trije hynders op in rige. Wapenspreuk: op in grien lint in wite kapitalen: "Concordia" (Iendracht).*

De heraldyske kleuren binne: sulver, sinopel (grien) en kiel (read).

## Sjoch ek

Ofbyld:Coat of arms of Aengwirden.svg|Wapen fan Aenjewier
Ofbyld:Heerenveen wapen.svg|Wapen fan It Hearrenfean
Ofbyld:Terband wapen.svg|Wapen fan Terbant
Ofbyld:Luinjeberd wapen.svg|Wapen fan Lúnbert
Ofbyld:Tsjalbert wapen.svg|Wapen fan Tsjalbert
Ofbyld:Gersloot polder wapen.svg|Wapen fan Gersleat-Polder
Ofbyld:Gersloot polder vlag.svg|Flagge fan Gersleat-Polder
Flagge fan Aldskoat

De **flagge fan Aldskoat** is de flagge fan it doarp Aldskoat, yn de Fryske gemeente It Hearrenfean. De flagge waard yn 2017 registrearre.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Twa like hege banen fan blau en giel, mei in giele seispuntige stjer yn de broektop en in skean pleatste grien ikeblêd; oan de flechtside in skâns, fan giel op it blau en fan read op it giel, útgeande fan de flechthoeken.*

De kleuren komme út it wapen fan Aldskoat.

## Symbolyk
* Blauwe baan: oernommen út it wapen fan Skoatterlân, de gritenij en gemeente dêr't it doarp eartiidsk part fan wie. It doarp wie oant 1828 it haadplak fan Skoatterlân.
* Giel fjild: ferwiist nei de sângrûn wêr't it doarp op leit.
* Twadieling wapen: ferwiist nei de twadieling fan it doarp troch de A32.
* Iketûke: ferwiist nei de bosken yn de omkriten fan it doarp.
* Skâns: ferwiist nei de skâns dy't oanlein waard as ûnderdiel fan de Fryske Wetterliny. Dizze skâns is diels read kleure om oan te haan dat it gefaar foar Fryslân fanút it súdeasten kaam.


Ofbyld:Schoterland wapen.svg|Wapen fan Skoatterlân


## Sjoch ek

Ofbyld:Oudeschoot wapen.svg|link=Bestand:Oudeschoot_wapen.svg|alt=Wapen van Oudeschoot|Wapen fan Aldskoat
Ofbyld:Wapenbanier fan Skoatterlân.png|Flagge fan Skoatterlân
Ofbyld:Heerenveen vlag.svg|Flagge fan It Hearrenfean
Amerikaanske see-ein

De **Amerikaanske see-ein** (*Melanitta americana*) is in einfûgel út it skaai see-einen (*Melanitta*). 

## Beskriuwing

De Amerikaanske see-ein is in grutte see-ein mei in grutte en bysûndere snaffel. De jerken binne hielendal swart en ha in opfallende, meastentiids giele knobbel op 'e snaffel. It wyfke is brún en hat bleke wangen. Se liket in soad op it wyfke fan 'e gewoane see-ein.     

In folwoeksen jerk weecht trochstrings 1.100 gram en is 49 sm lang, wylst wyfkes troch de bank nommen 980 gram swier en 45 sm lang binne.    

Apart fan 'e gewoane see-ein kin de soarte fan oare see-einen ûnderskieden wurde troch it ûntbrekken fan wyt by de jerk en de gruttere blekere plakken fan it wyfke.   

## Fersprieding
De Amerikaanske see-ein briedt hielendal yn it noarden fan Noard-Amearika yn Labrador en Newfoundland, yn it súdeasten en noardwesten fan 'e Hudsonbaai. De fûgels briede ek oan 'e Sibearyske kant fan 'e Beringstrjitte, eastlik fan 'e Jana. Winterdeis siket er de minder kâlde gebieten oan 'e kusten fan 'e Feriene Steaten en Kanada op. Oan 'e Pasifyske is de fûgel te sjen oant de kust fan 'e Golf fan Meksiko en yn Aazje oant de kust fan Sina.     

Guon wyfkes oerwinterje op 'e Grutte Marren. De soarte is in seldsume dwaalgast yn West-Europa. Allinne jerken binne bûten it eigen ferspriedingsgebiet goed te identifisearjen en wyfkes sille dêr dus net opfalle.   

## Gedrach
De fûgels dûke nei skaal- en weakdieren en ite ek ynsekten, larven, kút en somtiden planten. Winterdeis foarmet de ein grutte groepen yn kustwetter. Se driuwe ticht op inoar en  fleane fakentiden tagelyk op. 

Yn 'e briedtiid binne se minder sosjaal. Se bouwe harren nêst op 'e grûn op 'e tûndra of tusken boskjes by de see, marren of rivieren en lizze fiif oant sân aaien. De ynkubaasjetiid duorret 27 oant 31 dagen. Nei it útkommen fuorje wyfkes de jongen en dêrnei, wylst se noch net fleane kinne, moatte se harren sels rêde.

## Status
De populaasje wurdt op 350.000 oant 560.000 folwoeksen fûgels rûsd en nimt ôf. De soarte hat te meitsjen mei in soad bedrigingen. It feroarjen fan it klimaat en it takomstige fersuorjen fan 'e oseaan kinne liede ta de ôfname fan weakdieren. Ek de kommersjele eksploitaasje fan skelpdieren foarmje in bedriging, wylst boaraktiviteiten, oaljeloazingen en fersmoarging de wintergebieten mei grutte konsintraasjes fûgels bedriigje en it drokke skipsferkear groepen út harren favorite fiedselgebieten ferjeije kinne. Dêrnjonken wurde alle jierren noch tûzenen fûgels yn Kanada en de Feriene Steaten troch jagers ôfsketten. De IUCN klassifisearret de status fan 'e fûgel op 'e Reade list dêrfandinne as gefoelich.
Wapen fan De Falom

It **wapen fan De Falom** is it wapen fan it doarp De Falom, yn de Fryske gemeente Dantumadiel. It wapen waard yn 2002 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Dielen fan goud en blau, oer alles hinne in weagjende keper fan blau yn it goud en fan sulver yn it blau, belein mei twa neist mekoar tawende fisken, pleatst yn de rjochting fan de keper, fan sulver yn it blau en fan blau yn it sulver; de keper yn it skyldhaad fan in blauwe sûkereiblom en in sulveren pinning, en yn de skyldfoet fan in turf fan blau yn it goud en fan sulver yn it blau.*

De heraldyske kleuren binne: goud, azuer (blau) en sulver.

## Symbolyk
* Gouden fjild: ferwiist nei de sângrûn wêr't it doarp op leit.
* Keper: ferwiist nei de falom dy't yn De Falom wie. Troch it graven fan de Falomster Feart foar de wetterôffoer kaam it gebiet lykwols ek yn oanrekking mei sâlt wetter. De falom waard pleatst om it sâlte wetter en it swiete wetter skieden te hâlden. Dit is ek te sjen yn de twadieling fan de keper. 
* Fisken: ferwize nei it belang fan de fiskerij. 
* Turf: ferwiist nei de feanterij yn de omkriten fan it doarp. 
* Sûkereiblom: ferwiist nei de ferbou fan sûkerei. 
* Pinning: ferwiist sawol nei it tolhûs as nei de herberch. 

## Sjoch ek

Ofbyld:De Falom vlag.svg|link=Bestand:De_Falom_vlag.svg|alt=Vlag van De Valom|Flagge fan De Falom
Ofbyld:Coat of arms of Dantumadeel.svg|Wapen fan Dantumadiel
Fred Newhouse

**Frederick Vaughn (Fred) Newhouse** (Honey Grove, 8 novimber 1948 - 20 jannewaris 2025) wie in Amerikaansk atleet. 

Hy die yn 1976 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Montreal Olympysk kampioen, op de 4×400 meter estafette mei Herman Frazier, Benjamin Brown en Maxie Parks, ek wûn hy yndividuele sulveren medalje op de 400 meter. 

Newhouse behelle in diploma elektrotechnyk en in master yn ynternasjonale hannel, oan universiteiten yn Seatle en Washington, nei syn ôfstudearjen wurke er as yngenieur. Yn 2000 begelate Newhouse de manlju fan de atletykploech fan de Feriene Steaten foar de Olympyske Spullen yn Sydney, Austraalje.

Fred Newhouse ferstoar op 20 jannewaris 2025, yn 'e âldens fan 76 jier.
See-einen

**See-einen** (*Melanitta*) foarmje in fûgelskaai út de famylje einfûgels (*Anatidae*). 

## Fersprieding
See-einen binne fûgels dy't briede yn it noarden fan Europa, Aazje en Noard-Amearika. Se oerwinterje yn 'e minder kâlde gebieten oan kusten. De fûgels bouwe harren nêsten op 'e grûn tichteby wetter.

## Iten
Se ite benammen skaal- en weakdieren.      

## Soarten
It skaai telt seis soarten: