open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
De Dream fan it Krús

***De Dream fan it Krús***, yn it oarspronklike Aldingelsk: ***The Dream of the Rood*** (*rood* is besibbe oan ús wurd "roede"), is in anonym Midsiuwsk gedicht dat oerlevere is yn it tsiende-iuwske *[[Vercelli Book]]*, ien fan fjouwer bewarre bleaune manuskripten fan Angelsaksyske poëzij. It bestiet út 156 alliterative fersregels, en ferhellet oer de krusiging fan Jezus Kristus sjoen fanút it perspektyf fan it krús. Mei't in fragmint fan it gedicht yn it achtste-iuwske saneamde Krús fan Ruthwell kurven wie (in 5½ m heech frijsteand Angelsaksysk krús dat nei gedachten brûkt waard as in helpmiddel by bekearings), wit men likernôch yn hokker tiid oft men *De Dream fan it Krús* datearje kin. Hoewol't it in anonym wurk is, wurde as mooglike skriuwers sadwaande wol de Angelsaksyske dichters Caedmon en Cynewulf neamd. De Fryske oersetting fan Klaas Bruinsma waard publisearre yn 1986.

## Ynhâld
Yn *De Dream fan it Krús* hat de ferteller in dream (of mooglik in fisioen) fan it krús dêr't Jezus op krusige is. Yn it foarste diel (r. 1-27) sjocht er hoe't it krús mei ealstiennen ynlein is en hoe min oft er sels is yn ferliking mei it glorieuze krús. Stadichoan wurdt er him der lykwols fan bewust dat it middenmank de ealstiennen besmodzge is mei bloedplakken.

Yn it twadde part (r. 28-121) sprekt it krús de ferteller ta en dielt it mei him it ferhaal fan 'e krusiging fan Jezus. It tsjûgenis wurdt ferteld fanút it perspektyf fan it krús sels en begjint as de beam omkappe en fuortdroegen wurdt om ta balken seage te wurden. Al rillegau ûntdekt it krús dat hy net foarbestimd is om in misdiediger te dragen, mar ynstee de Soan fan God. Kristus en it krús wurde ien en hâlde tegearre stân. Se nimme ûndraachlike pine op har om 'e minskheid te ferlossen fan syn sûnden. It is ommers net inkeld Jezus, mar ek it krús dat mei spikers trochboarre wurdt.

Dêrby wurdt it krús foarsteld as in tsjinstfeint of fazal dy't syn hear sels yn 'e tsjusterste oere trou bliuwt en tegearre mei him bespot en tramtearre wurdt. Neitiid stiet it krús, krektlyk as Jezus, wer op, en wurdt it fersierd mei goud en sulver en ealstiennen. It wurdt fereare boppe alle oare beammen, krekt sa't Jezus fereare wurdt boppe alle minsken. It krús beëiniget syn tsjûgenis mei de ferteller op te dragen om it ferhaal fierder te fertellen.

Yn it trêde part fan it gedicht (r. 122-156) beprakkesearret de skriuwer syn dream of fisioen. Hy tanket God foar wat er sjoen hat en rekket fol fan hope op it ivige libben en de winsk om jitris it glorieuze krús nei-oan te wêzen.

## Fryske oersetting
De Fryske oersetting fan *The Dream of the Rood* ferskynde yn 1986 yn it tydskrift *[[HJIR]]* ûnder de titel *De Dream fan it Krús*, mei in ynformative ynlieding fan 'e oersetter. Dy oersetter wie Klaas Bruinsma, dy't letter benammen bekend wurden is troch syn ferfrysking fan Homêros syn *[[Ilias]]* en *[[Odyssee]]* en in hiele rige Aldgrykske toanielstikken fan skriuwers as Sofokles, Aiskylos, Euripides en Aristofanes.
Ierdkoarste

De **ierdkoarste** is de bûtenste laach fan de Ierde. Dy laach bestiet benammen út stienten as granodioryt, gabbro en basalt. De koarste foarmet it boppenste diel fan de litosfear, alle stienten en sediminten dy't oan it oerflak lizze heare by de ierdkoarste.

## Sjoch ek
* Platetektonyk
Seismology

De **seismology** is in stúdzje fan de ierdwittenskippen dy't dwaande is mei it bestudearjen, beskriuwen en mjitten fan ierdskoddingen, mei as doel foarsizzingen dwaan te kinnen wannear't en wêr't dy foarfalle sille. Hoewol't de seismology in goed ynsjocht opsmiten hat oer de prosessen dy't it ûntstien fan ierdskoddingen ta gefolch hawwe is it presiis dwaan fan in foarsizzing hieltyd noch net mooglik. 
Lykwols hat de wittenskip grutte stappen makke yn it lokaliseare fan de gebieten op ierde dêr't ierdskoddingen te ferwachten binne. In wichtich ynstrumint fan de seismology is de seismometer, dêrmei kinne skoddingen fan de ierde sjoen wurde.

## Sjoch ek
* Skaal fan Richter
Nikolaas fan Guildford

**Nikolaas fan Guildford**, yn it Ingelsk: **Nicholas of Guildford**, wie in trettjinde-iuwsk Ingelsk dichter en mooglik de skriuwer fan it Midingelske gedicht *[[The Owl and the Nightingale]]*. Hy is inkeld bekend fan 'e (iroanyske) wize wêrmei't yn it gedicht sels nei him ferwiisd wurdt. Hoewol't oer him fierders neat bekend is, kin út it gedicht ôflaat wurde dat er in abbekaat of mooglik in rjochter west hawwe moat, wat yn dy tiid in tsjerklik wurkpaad ymplisearret. Guon saakkundigen fersmite trouwens syn bestean alhiel, en miene dat er neat oars is as in optinksel fan 'e (anonime) wiere skriuwer.
Bridgette Kerkove

**Bridgette Kerkove**, echte namme: **Patricia Lynn Felkel** (Los Angeles, 8 febrewaris 1977), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel, stripper, pornografysk aktrise, pornoregisseur en pornoprodusinte fan etnysk Dútsk komôf, wa har artystenamme oft ek wol stavere wurdt as Bridget Kerkove of Bridgett Kerkove, en dy't harsels yn it begjin fan har karriêre ek wol koartwei Bridgette neamde. Neffens har offisjele opjefte is Kerkove 1.63 m, mei in gewicht fan 49 kg. Se hat twa bern mei har eks-man Skeeter Kerkove, dy't lange tiid har agint wie en mei wa't se troud wie fan 1999 oant 2006.

## Karriêre
It is net alhiel dúdlik wêr't Bridgette Kerkove berne is; de measte boarnen wolle hawwe dat dat yn Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje, wie, mar de oars wol betroubere *Internet Adult Film Database* jout oan dat se yn Eastenryk berne is. Hoe dan ek, Kerkove is opgroeid yn Los Angeles, en se folge de middelbere skoalle yn Burbank, in foarstêd fan dy metropoal. Yn 1998, doe't se njoggentjin jier wie, makke se har debút yn in pornografyske film.

Yn 1999 briek se it rekôr fan it spyljen yn 'e measte sekssênes yn ien jier, doe't se 203 sênes die yn 344 dagen. It jiers dêrop die se 205 sênes yn 319 dagen. Har rol yn Jake Steed syn *Little White Chicks and Big Black Monster Dicks 4*, út 1999, rûn út op in plysje-ûndersyk. Yn dy film spile se in skoalfamke dat ûnderweis nei hûs ûntfierd wurdt troch trije swarte manlju (Steed, Lexington Steele en Mandingo). 

Doe't se yn it neijier fan 2001 swier waard, joech se har pornokarriêre deroan. Nei de berte fan har dochter Kaylynn Ashley, yn 2002, makke se in *comeback*, al die se it fan dy tiid ôf net mear sa mâl as foarhinne. Yn 2011 hold se foargoed op mei aktearjen, al bleau se efter de skermen noch wol by de pornoyndustry belutsen as regisseur en produsinte. Yn totaal hat Kerkove yn likernôch 290 pornofilms spile, en dêrfoar hat se trije *[[AVN Award]]s* (de *[[Oskar|Oskars]]* fan 'e pornowrâld) wûn. Boppedat waard se yn 2011 ynhuldige yn 'e *AVN Hall of Fame*. As regisseur, yn hokker hoedanichheid oft se sûnt 2001 wurksum is, hat se oant mids 2013 58 pornofilms makke. 

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Bridgette Kerkove yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Bridgette Kerkove yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Hear Thomas Cromwell

***Hear Thomas Cromwell***, yn it Ingelsk: ***Thomas Lord Cromwell*** (eins folút: *The True Chronicle History of the Whole Life and Death of Thomas Lord Cromwell*, "De Wiere Kronykskiednis fan it Hiele Libben en de Dea fan Hear Thomas Cromwell"), is in toanielstik fan ûnbekend auteurskip út 'e Elizabetaanske Tiid, oer Thomas Cromwell, greve fan Esseks, de kânselier fan 'e Ingelske kening Hindrik VIII.

It stik bestiet fierhinne út polityk kommentaar of, as men it fan in oare kant besjocht, anglikaanske religieuze propaganda. It is ûndúdlik wannear't *Hear Thomas Cromwell* krekt skreaun is; guon saakkundigen wolle it sa ier datearje as 1582-1583, wylst oaren miene dat it yn 1599-1600 skreaun wêze moat. Yn elts gefal waard it registrearre yn it *[[Stationers' Register]]*, de gesachhawwende útjouwerskatalogus fan dy tiid, yn 1602, en letter datselde jiers foar it earst publisearre troch de boekferkeaper William Cotton.

## Auteurskip
Op 'e foarside fan Cotton syn útjefte stiet fermeld dat it stik opfierd waard troch it ferneamde teäterselskip de *[[Lord Chamberlain's Men]]*, en wurdt de skriuwer neamd as "W.S." Op 'e foarside fan in twadde útjefte, út 1613, troch Thomas Snodham, wurdt op 'e nij oanjûn dat "W.S." de skriuwer is, al binne de *Lord Chamerlain's Men* no de *[[King's Men]]* wurden (dat is itselde teäterselskip; de nammeferoaring fûn plak yn 1603).

"W.S." waard foar it earst identifisearre mei de wiidferneamde toanielskriuwer William Shakespeare, doe't útjouwer Philip Chetwinde *Hear Thomas Cromwell* yn 1664 tafoege oan 'e twadde printinge fan syn saneamde *Third Folio* fan Shakespeare syn wurk. Sadwaande wurdt dit stik ta de Shakespeariaanske apokrifa rekkene, al wize moderne saakkundigen de taskriuwing oan Shakespeare frij algemien fan 'e hân. Men spekulearret dat "W.S." ynstee foar Wentworth Smith of William Sly stien hawwe koe. Ek Thomas Heywood en Michael Drayton binne wol neamd as mooglike skriuwer, mar dy suggestjes ûntbrekt it oan ûnderbouwing.
John Oldcastle (toanielstik)

***John Oldcastle***, yn it Ingelsk: ***Sir John Oldcastle*** (eins folút: *The First Part of the True and Honorable History of the Life of Sir John Oldcastle, the Good Lord Cobham*, "It Earste Diel fan de Wiere en Earbere Skiednis fan it Libben fan John Oldcastle, de Goede Hear fan Cobham"), is in histoarysk toanielstik fan ûnbekend auteurskip út 'e Elizabetaanske Tiid.

It giet oer John Oldcastle, in kontroversjele ealman, opstanneling en ketter (*[[lollard]]*) út 'e lette fjirtjinde en iere fyftjinde iuw, dy't yn 1417 ophongen en ferbaarnd waard foar ketterij, en dy't troch in protte lju fan nei de Reformaasje sjoen waard as in proto-protestantske martelder. It is ûndúdlik wannear't *John Oldcastle* krekt skreaun is, mar it stik waard yn elts gefal foar it earst publisearre yn 1600, troch útjouwer Valentine Simmes foar boekferkeaper Thomas Pavier.

## Auteurskip
Yn 1619 ferskynde der in twadde útjefte, wêrby't it wurk oan 'e wiidferneamde toanielskriuwer William Shakespeare taskreaun waard. Mei't yn it deiboek fan Philip Henslowe, dy't blykber opdracht joech ta it skriuwen fan *John Oldcastle*, fernijd wurdt dat it stik ynstee it resultaat wie fan in gearwurking tusken Anthony Munday, Michael Drayton, Richard Hathwaye en Robert Wilson, liket de taskriuwing oan Shakespeare gjin hout te snijen. (Henslowe notearre letter ek noch dat er Drayton betelle hie foar it twadde diel fan it stik, dat net oerlevere is; sadwaande wurdt it besteande toanielstik ek wol ***John Oldcastle, Diel 1*** neamd.) Dochs waard it stik yn 1664 mei seis oaren troch útjouwer Philip Chetwinde opnommen yn 'e twadde printinge fan 'e saneamde *Third Folio* fan Shakespeare syn wurk, en wurdt it sadwaande ta de Shakespeariaanske apokrifa rekkene.

## Shakespeare en Oldcastle
Der bestiet wol in oare link tusken Shakespeare en John Oldcastle: it personaazje fan 'e korrupte âld ridder John Falstaff, dat foarkomt yn twa fan Shakespeare syn keningsstikken (*[[Hindrik IV (toanielstik), Diel 1|Hindrik IV, Diel 1]]* en *[[Hindrik IV (toanielstik), Diel 2|Diel 2]]*) en ien fan syn komeedzjes (*[[De Fleurige Wyfkes]]*), skynt oarspronklik John Oldcastle hjitten te hawwen. Falstaff komt yn dy stikken nei foarren as net sa'n fraai hearskip. De namme John Falstaff wie basearre op 'e histoaryske John Falstolf, dy't oars as Oldcastle sûnder neiteam stoar, sadat nimmen der oanstjit oan naam dat Shakespeare syn namme troch it slyk helle.
De Puriteinske

***De Puriteinske***, yn it Ingelsk: ***The Puritan*** (eins folút: *The Puritan, or: The Widow of Watling Street*, en ek wol bekend as *The Puritan Widow*), is in toanielstik fan ûnbekend auteurskip út it begjin fan 'e santjinde iuw, dat foar it earst publisearre waard yn 1607 en wierskynlik skreaun is yn 1606.

## Auteurskip
Op 'e foarside fan 'e earste útjefte fan *De Puriteinske* waard de skriuwer oanjûn as "W.S.", en dy inisjalen waarden yn 1656 troch Edward Archer yn syn opsomming fan toanielstikken identifisearre as steand foar William Shakespeare. Yn 1664 waard *De Puriteinske* troch útjouwer Philip Chetwinde tafoege oan syn twadde printinge fan 'e saneamde *Third Folio* fan Shakespeare syn wurk, en sadwaande wurdt it stik tsjintwurdich ta de Shakespeariaanske apokrifa rekkene, ek al binne moderne saakkundigen frijwol unanym yn har ôfwizing fan Shakespeariaansk auteurskip foar *De Puriteinske*.

Poer op grûn fan 'e inisjalen binne de obskuere ier santjinde-iuwske toanielskriuwers Wentworth Smith en William Smith wol neamd as de wiere auteur, mar út ûndersyk fan skriuwstyl en taaleigen is nei foarren kommen dat it stik nei alle gedachten ynstee skreaun is troch Thomas Middleton.

## Ynhâld
It toanielstik giet oer de puriteinske frou Plus, wa har man oft krektlyn kommen is te ferstjerren. Nettsjinsteande de strange leauwigens fan puriteinen, docht geandewei it stik bliken dat de hear Plus silger in earsten smjunt wie, dy't gjin skrupules hie om lykfolwa op glûpske wize jild ôfhandich te meitsjen. De skynhilligens fan 'e puriteinen is ien fan de haadtema's fan *De Puriteinske*, wat makke dat it stik yn syn tiid foar nochal wat trelit soarge.

It grutste part fan it stik giet oer in espeltsje ûnrant út de Londenske ûnderwrâld, ûnder lieding fan in George Pyeboard, dy't fan doel binne om mei in yngewikkeld plan ien fan harren út it tichthûs te befrijen en tagelyk frou Plus en har famylje op te lichtsjen. It slagget harren om har freon út 'e finzenis te heljen, en se krije frou Plus en ien fan har dochters hast sa gek dat se mei guon fan harren trouwe, mar krekt foar't de houliken sletten wurde, komt alles út, en de froulju beslute dan om te trouwen mei de manlju oan wa't se oarspronklik foarsein wiene, wylst de sympatike Pyeboard en syn helpers oan 'e lange earm fan de wet witte te ûntkommen, sadat de ein fan it stik in fleurige toan hat.
Nepos (boek)

***Nepos*** is in algemien as apokryf beskôge kristlike religieuze tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e Bibel, dat neamd is nei de Egyptyske biskop Nepos, dy't it yn 'e twadde iuw skreau. Nepos wie in strange literalist (dy't leaude dat de Bibel folslein letterlik útlein wurde moast), en syn geskrift, dat inkeld ek wol de *Wjerlizzing fan 'e Allegoristen* neamd waard, wie bedoeld om 'e arguminten fan dyjingen te wjerlizzen dy't hawwe woene dat beskate bibelpassaazjes allegoarysk ynterpretearre hearden te wurden. Yn 't bysûnder wie it Nepos derom te dwaan dat de *[[Iepenbiering fan Jehannes]]* letterlik opfet wurde moast, as in foarsizzing fan foarfallen dy't persiis sa't se beskreaun wiene, útkomme soene.

Hoewol't de lju dy't fan tinken wiene dat dat net sa wie, yn Nepos syn tiid mar in lytse minderheid foarmen, waard it allegoaryske aard fan *Iepenbiering* yn 'e Tsjerke letter frij algemien akseptearre. De trêde-iuwske Aleksandrynske patriarch Dionysius fielde him sadwaande sels roppen om in tekst te skriuwen (*Oangeande de Unthjitten*), wêryn't er him tsjin it boadskip fan *Nepos* kearde, ek al hied er Nepos as persoan tige heech, en besocht er dy syn lear te bekritisearjen sûnder de man sels swart te meitsjen. Nepos en syn ideeën wiene doe op it plattelân om Aleksandrië hinne noch sa populêr, dat Dionysius dêr persoanlik hinne gie om mei de lju te debattearjen.
Underrjocht fan de Apostels

It ***Underrjocht fan de Apostels*** (Latyn: ***Didascalia Apostolorum***) is in ier-kristlik traktaat dat heart ta it sjenre fan 'e tsjerkeregels. Yn 'e tekst sels wurdt útholden út dat er skreaun is troch de tolve oarspronklike apostels, en yn dat opsjoch is it besibbe oan it Nije Testamint fan 'e Bibel, mar moderne wittenskippers binne it deroer iens dat it eins gearstald is yn 'e trêde iuw, wierskynlik om it jier 230 hinne. Sadwaande kin it as pseudepigrafysk en apokryf beskôge wurde. It is dúdlik basearre op 'e eardere *[[Didachê]]*, ek wol it *Underrjocht fan de Tolve Apostels* neamd, dêr't it net mei betize wurde moat. De wiere auteur is ûnbekend, mar men is fan tinken dat it foar 't neist in biskop west hat, mooglik út Antiochië.

## Oerlevering
It *Underrjocht fan de Apostels* waard foar it earst neamd yn 'e geskriften fan Epifanius fan Salamis, dy't miende dat it in wier apostoalysk wurk wie. De pear sitaten dy't hy jout komme net alhiel oerien mei de tekst sa't dy oerlevere is, mar Epifanius stiet derom bekend dat er der mei sitaten mar in slach nei sloech. It ferlern giene orizjineel fan it *Underrjocht fan de Apostels* moat perfoarst yn it Gryksk skreaun west hawwe, mar yn syn folsleinens is it inkeld oerlevere yn it Syrysk, hoewol't der in koart fragmint fan haadstik 15 yn it Gryksk bestiet en der yn 1996 noch in wierskynlik fragmint yn it Koptysk weromfûn waard. Yn 'e njoggentjinde iuw waard de tekst yn it Westen op 'e nij ûntdutsen troch Paul Lagarde, dy't yn 1854 de Syryske tekst publisearre. Yn 1900 publisearre Edmund Hauler de Palimpsest fan Verona, dy't in Latynske oersetting fan it *Underrjocht* omfettet.

## Ynhâld
Krekt as de measte tsjerkeregels út 'e Aldheid is it *Underrjocht fan de Apostels* min en ûnlogysk gearstald. De tekst besteget gjin inkele oandacht oan 'e tsjerkelear, mar konsintrearret him ynstee folslein op 'e praktisearring fan it leauwe. It geskrift kin sa gearfet wurde:
* Fermoannings oangeande kristlik libben, gebedens en martelderskip: de haadstikken 1-3, 13, 17, 19-20.
* Regels oangeande de easken dy't oan biskoppen steld wurde en harren hâlden en dragen, plichten en jelmissen: de haadstikken 4-11, 18.
* Regels oangeande manlike en froulike diakens en widdowen: de haadstikken 14-16.
* Liturgyske regels oangeande it foechsume plak fan alles yn it tsjerkegebou en oangeande fêstjen: de haadstikken 12, 21.
* It ûnderrjocht fan bern en it ôfwizen fan ketterij: de haadstikken 22-23.
* De bewearing dat de tekst troch de apostels skreaun is en de ôfwizing fan joadske religieuze praktiken: de haadstikken 24-26.

## Keppelings om utens
 *Oersetting fan ''Underrjocht fan de Apostels'' yn it Ingelsk
Autosefaly

**Autosefaly** (fan it Grykske αὐτοκεφαλία, *autokefalia*, dat letterlik "eigenhadich" betsjut) is in term dy't op it mêd fan tsjerklike denominaasjes in status fan selsbestjoer oanjout. Om it oars te sizzen: in autosefale tsjerke is in tsjerke wêrfan't de primaat (oftewol de liedende biskop) gjin rekkenskip skuldich is oan in biskop fan hegere rang. De term "autosefaal" wurdt benammentlik brûkt yn 'e kontekst fan it eastersk-otterdokse en it oriïntaalsk-otterdokse kristendom. Fan autosefaly wurdt sprutsen as in oekumenyske synoade of in biskop fan hege rang (lykas in patriarch of in aartsbiskop) in tsjerkeprovinsje fan syn gesach frijsteld wylst de nij selsstannich wurden tsjerke dochs yn folsleine kommuny bliuwt mei de tsjerkehierargy dêr't er dan net mear ta heard. Autosefaly kin ek sels troch in tsjerkeprovinsje útroppen wurde, mar dan wurdt dat troch biskop dêr't dy tsjerkeprovinsje hearrigens oan ferskuldige is, yn 'e regel net erkend, en wurdt dy tsjerkeprovinsje as yn opstân tsjin it rjochtlik gesach beskôge. Gauris is it lykwols sa dat in tsjerke him sels earst autosefaal ferklearret, en dat de memmetsjerke him dan in stikmannich jierren letter by dy sitewaasje delleit en de autosefaly erkend. 

Om in foarbyld te jaan: yn 431 ferklearre de Tsjerke fan Syprus him autosefaal. Dat waard net erkend troch it Patriargaat fan Antiochië, dêr't Syprus oant dy tiid ûnder fallen hie. It duorre noch oant 478 oant de patriarch fan Antiochië him by de ûntstiene sitewaasje dellizze woe. Sûnt dy tiid ferkeart de Tsjerke fan Syprus yn folsleine kommuny mei alle oare eastersk-otterdokse tsjerken, wylst de aartsbiskop fan Syprus him dochs foar gjin inkele hegere autoriteit oer hoecht te ferantwurdzjen. Oare foarbylden binne de Georgysk-Otterdokse Tsjerke, dy't yn 466 autosefaal waard fan 'e patriarch fan Antiochië; de Etiopysk-Otterdokse Tsjerke, dy't yn 1959 autosefaal waard fan 'e Koptyske paus fan Aleksandrië; en de Otterdokse Tsjerke yn Amearika, dy't yn 1970 autosefaal waard fan 'e patriarch fan Moskou. Guon tsjerken dy't harsels autosefaal ferklearre hawwe mar net as sadanich erkend wurde, binne de Abgazysk-Otterdokse Tsjerke, de Masedoanysk-Otterdokse Tsjerke en de Montenegrynsk-Otterdokse Tsjerke.
Didachê

De ***Didachê*** (Aldgryksk: **Διδαχή**, wat *Underrjocht* betsjut), ek wol it ***Underrjocht fan de Tolve Apostels*** neamd, is in beheind ier-kristlik traktaat dat kwa ynhâld ta it sjenre fan 'e tsjerkeregels heart en besibbe is oan it Nije Testamint fan 'e Bibel. De measte saakkundigen datearje it yn 'e lette earste of iere twadde iuw, al wolle guon hawwe dat it om 'e midden fan 'e earste iuw hinne skreaun is. It is in pseudepigrafysk geskrift ûnder de nammen fan 'e tolve oarspronklike apostels, dat troch party tsjerkfaars as echt beskôge en dêrom ta de kanon rekkene waard, mar troch oaren ôfwiisd waard as de apokrife ferfalsking dy't it wierskynlik ek is. De *Didachê*, dy't net betize wurde moat mei it derop basearre *[[Underrjocht fan de Apostels]]*, wie iuwenlang ferlern, oant der yn 1873 troch Philotheos Bryennios in Gryksktalich manuskript fan werûntdutsen waard yn 'e *Codex Hierosolymitanus*.

## Ynhâld
De *Didachê* omfettet de âldste oerlevere kategismus, en kin fierders opdield wurde yn fjouwer dielen, dy't, sa binne de saakkundigen it iens, kombinearre binne út selsstannige boarnen troch in lettere redakteur. It earste part behannelet de "Twa Paden": it paad fan it libben en it paad fan 'e dea (haadstikken 1-6). Dêrby giet it oer hoe't men as kristen in from libben liede kin, dat útsicht biedt op it ivige libben nei de dea. Moard, oerhoer, seksuële promiskuïteit, tsjeafte, tsjoenderij, abortus, ynfantiside, begear, meineed, it ôflizzen fan falske tsjûgenissen, kwealaster, wrok, deunens, skynhilligens, arrogânsje en hate wurde û.m. neamd as dingen dy't jin ta it paad fan 'e dea liede, dat einiget yn 'e hel. It twadde part fan 'e *Didchê* beskriuwt it ritueel fan 'e doop, it fêstjen en de kommuny (haadstikken 7-10). Yn it trêde part komt it amt fan 'e foargonger op 't aljemint en wurdt útlein hoe't men omgean moat mei omreizgjende profeten (haadstikken 11-15). En ta einsluten folget der dan noch in koarte foarsizzing fan 'e Einichste Dei en it Lêste Oardiel (haadstik 16).

## Keppelings om utens
 *Oersetting fan 'e ''Didachê'' yn it Ingelsk
Tomas fan Woodstock (toanielstik)

***Tomas fan Woodstock***, yn it Ingelsk: ***Thomas of Woodstock*** (inkeld ek wol ***Richard II, Diel 1*** neamd), is in Ingelsk toanielstik fan ûnbekend auteurskip út 'e Elizabetaanske Tiid. It is inkeld oerlevere yn 'e foarm fan in anonym en nammeleas manuskript (*MS. Egerton 1994*), dat op 'e noed is fan it Britsk Museum. Yn *Tomas fan Woodstock* wurde de foarfallen út it regear fan 'e Ingelske kening Richard II (reg. 1377-1399) behannele, dy't laten ta de moard op 'e omke fan 'e kening, Tomas fan Woodstock, de hartoch fan Gloucester, yn 1397. Der wurdt gauris fan útgien dat it stik sterk beynfloede is troch de Shakespeariaanske keningsstikken *[[Richard II (toanielstik)|Richard II]]* en *[[Hindrik IV (toanielstik), Diel 1|Hindrik IV, Diel 1]]* en *[[Hindrik IV (toanielstik), Diel 2|Diel 2]]*. *Tomas fan Woodstock* bestie inkeld as in anonym en ûnfolslein manuskript sûnder titel yn it besit fan 'e *[[British Library]]*, oant de tekst yn 1929 útjûn waard troch de *[[Malone Society]]*.

## Auteurskip en datearring
Guon saakkundigen hawwe *Tomas fan Woodstock* taskreaun oan 'e William Shakespeare, en sadwaande wurdt it ta de Shakespeariaanske apokrifa rekkene, mar oer dy taskriuwing binne de mienings yn akademyske fermiddens djip ferdield, mei party wittenskippers dy't it suver wis achtsje dat Shakespeare alteast by it skriuwen fan it stik belutsen wie, wylst oaren dêr neat fan witte wolle. In wichtich argumint tsjin Shakespeariaansk auteurskip is dat yn *Tomas fan Woodstock*, dat yn 'e histoaryske gronology fan 'e Shakespeariaanske keningsstikken foàr *[[Richard II (toanielstik)|Richard II]]* falle soe, sir Henry Green sneuvelet yn akte V, wylst dyselde oan it begjin fan *Richard II* wer libbet oant er yn akte III op befel fan Hindrik IV terjochtsteld wurdt. As *Tomas fan Woodstock* al in toanielstik fan Shakespeare is, soe dit yn syn hiele oeuvre it iennichste foarbyld wêze fan immen dy't twaris stjert. 

Ek oer de fraach wannear't *Tomas fan Woodstock* skreaun is, rinne de mienings útinoar: it is datearre omtrint 1582, tusken 1591 en 1595, en yn it earste desennium fan 'e santjinde iuw. Fanwegen it feit dat de oarspronklike titel ûnbekend is, bestiet der gjin bewiis dat it stik ea opfierd is. Lykwols wize de fersliten steat fan it manuskript en de oanwêzigens fan yn 'e marzje delkwattele oantekens oangeande de nammen fan spesifike akteurs en ynstruksjes troch de doetiidske sinsuer derop dat *Tomas fan Woodstock* ûnder it regear fan Jakobus I grif ferskate kearen op 'e planken brocht wêze moat.
Syrysk Berne-evangeelje

It ***Syrysk Berne-evangeelje*** is in algemien as apokryf beskôge kristlike religieuze tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e Bibel. Sa't de titel al seit, is it in oarspronklik yn it Syrysk skreaun berne-evangeelje, in tekst dy't djipper yngiet op 'e ferhalen oer de bernetiid fan Jezus fan Nazaret dy't yn it kanonike *[[Evangeelje fan Lukas]]* oanhelle wurde. It geskrift datearret mooglik út 'e fyfde of sechsde iuw, en liket grutdiels gearstald te wêzen op grûn fan de âldere *[[Berne-evangeelje fan Tomas|Berne-evangeeljes fan Tomas]]* en *[[Berne-evangeelje fan Jakobus|Jakobus]]*. Hoewol't it *Syrysk Berne-evangeelje* oarspronklik yn it Syrysk skreaun wie en ek yn dy taal oerlevere is, moat it letter yn it Arabysk oerset wêze, en al is dy oersetting ferlern gien, in grut diel derfan, fral oangeande de wûnders yn Egypte, waard letter opnommen yn 'e Koraan.

## Ynhâld
It *Syrysk Berne-evangeelje* bestiet út trije dielen. It set útein mei it ferhaal fan 'e berte fan Jezus, dat basearre is op it *[[Berne-evangeelje fan Jakobus]]*. Dan folget it ferhaal oer de Flecht nei Egypte en de wûnders dy't dêr ferrjochte wurde, dat benammentlik basearre liket te wêzen op mûnlinge oerlevering. It trêde en lêste part ferhellet oer de wûndertekens dy't Jezus as jonkje ferrjochte; dit diel is basearre op it *[[Berne-evangeelje fan Tomas]]*.

De tekst befettet lykwols ek in stikmannich tafoegings dy't net yn 'e beide boarnen foarkomme, noch oan 'e oerlevering ûntliend lykje te wêzen, lykas it ferhaal oer in ruft fan Jezus dy't minsken genêst, en it ferhaal oer it swit fan Jezus dat feroaret yn balsem en dêrnei brûkt wurdt om melaatskens te genêzen en om weve stof in ferskaat fan kleuren te jaan troch inkeld indigo-kleurige ferve te brûken. Der wurdt ek yn ferhelle oer in eardere moeting fan Jezus mei Judas Iskariot, de dissipel dy't him letter ferriede soe, en mei de dieven mei wa't er letter krusige wurde soe.
Alawiten

De **alawiten** of **alaviten** (Arabysk: alawiten/علوي) (earder ek **noesairys** of Turksk: *Fellah* neamd) foarmje in mienskip fan leauwigen dy't ûntstean is út in ôfsplitsing fan de sjyityske islam. Alawiten wenje yn Noardwest-Syrje, Turkije (Hatay) en Libanon. It alawisme is in streaming binnen de islam dy't yn de 10e iuw stiften waard troch Hosain ibn Hamdan Chasibi († 957 of 968 te Aleppo). Etnysk sjoen binne alawiten benammen Arabieren. De alawiten leauwen dat de sjyityske imams godlik binne en út en troch op ierde ferskine om leauwigers te ferlossen. Oars as  alevityske cemevi yn Turkije hat it alawityske leauwen gjin eigen gebedshuzen.

Alawiten hawwe as minderheid iuwenlang ferfolge west troch de soennityske mearderheid; harren maatskiplike emansipaasje yn Syrje sette útein ûnder it Frânske Mandaat fan Syrje (1920-1946) mar berikte benammen troch de opkomst fan de non-sektaryske Ba'ath-partijyin Syrië en de staatsgreep troch de offisier en letter presidint presidint Hafez al-Assad yn 1970 in folweardich plak. Polityk-sosjaal sjoen binne de alawiten tsjintwurdich meastentiids sekulier en modernisearre, fral ûnder de jeugd  hâld men der faak in liberale libbenshâlding op nei. 

## Namme
De namme alawiten komt fan de Imam Aly, de neef en skoansoan fan de profeet Mohammed. It waard algemien de leauwigen as alawiten oan te tsjutten doe't Syrje Frânsk mandaatgebiet waard (1920). Tradisjoneel wurde de alawiten oantsjutten as  *Nusayrīs* (نصيريون), *Namiriyya* en *Ansariyya*. Nusayriyya komt fan Mohammed ibn Noesair Namiri Abdi († 900), de earste teolooch dy't yn ferbân brocht wurdt mei de aleviten, en wurdt troch soenniten en oaren sjyiten as oantsjutting brûkt. De alawiten jouwe sels de foarkar oan de namme *Alawiyya* foar de ferwizing nei Aly.
Elizabetaanske Tiid

De **Elizabetaanske Tiid** is in tiidrek út 'e skiednis fan Ingelân dat rûchwei de twadde helte fan 'e sechstjinde iuw beslacht (om persiis te wêzen fan 1558 oant 1603). It wie de snuorje dat keninginne Elizabeth I regearre, in tiid dy't troch histoarisy gauris foarsteld wurdt as de Ingelske Goudene Iuw. De Elizabetaanske Tiid wurdt lykwols benammentlik sa heech by op sjoen om't it in perioade wie dat der yn Ingelân fierhinne frede hearske nei de foargeande opstannen dy't feroarsake wiene troch de Reformaasje, yn 'e earste helte fan 'e sechstjinde iuw, en de striid tusken it parlemint en de monargy dy't derop folge, yn 'e santjinde iuw. Yn it Elizabetaanske tiidrek foel fierders it kulturele hichtepunt fan 'e Renêssânse yn Ingelân, mei de bloei fan muzyk (William Byrd en Thomas Campion), toaniel (William Shakespeare, Christopher Marlowe en oaren), poëzij (Edmund Spenser) en wittenskip (sir Isaac Newton en Francis Bacon).

Op it mêd fan 'e polityk en de religy, saken dy't doedestiden noch ûnskiedber mei-inoar ferbûn wiene, rekke de protestantske Reformaasje yn Ingelân einlings algemien akseptearre, nei it hinne-en-wer-belied fan Elizabeth har foargongers Hindrik VIII, Edwert VI en Marije de Bloedige. Dêrby spile de iepentlike fijânskip fan roomske lannen as Spanje in grutte rol, mei as hichtepunt it ferslaan fan 'e Spaanske Armada, yn 1588. Fierders fûnen yn 'e Elizabetaanske Tiid de ferneamde ûntdekkingsreizen fan sir Francis Drake en sir Walter Raleigh plak. Teffens wie de Elizabetaanske Tiid it lêste tiidrek wêryn't Ingelân noch in lân op himsels wie, mei't Elizabeth, dy't nea troude en gjin bern hie, opfolge waard troch har fiere famyljelid, kening Jakobus VI fan Skotlân (dy't yn Ingelân ûnder de namme Jakobus I op 'e troan kaam), sadat Ingelân en Skotlân fan 1603 ôf in personele uny kamen te foarmjen.
Amoretti

De ***Amoretti*** is in Ingelsktalige syklus besteande út 89 sonnetten fan 'e hân fan 'e grutte Ingelske dichter Edmund Spenser (1552/1553-1599), dy't der syn stykjen om en úteinlike brulloft mei syn twadde frou, Elizabeth Boyle, yn juny 1594, mei beskreau. De *Amoretti* (wat Italjaansk is foar "leafdesdichtsjes") waard foar it earst publisearre yn 1595 te Londen, troch útjouwer William Ponsonby. Dêrby foarme it, yn 'e mande mei de nau besibbe dichtbondel *Epithalamion*, wêryn't it houlik fan Spenser en Boyle besongen wurdt, ûnderdiel fan *Amoretti and Epithalamion*.

## Wurdearring
De *Amoretti* is fierhinne oer de holle sjoen troch resinsinten, sawol fan doe as fan no, dy't it as ien fan 'e mindere renêssansistyske sonnettesykly yn 'e tradysje fan Petrarca sjogge. Boppedat wurdt it teffens alhiel oerskade troch Spenser syn masterwurk, it epyske gedicht *The Faerie Queene*. De Britske skriuwer C.S. Lewis, dy't ien fan 'e wichtichste tweintichste-iuwske Spenser-kenners wie, sei ris dat Spenser net ien fan 'e grutte sonnetteskriuwers wie. Oare kritisy, lykwols, beskôgje Spenser syn sonnetten as ynnovatyf en beskikkend oer in grut ferskaat oan toanen en gefoelsútdrukkings, en fine se folle knaphandiger gearstald en subtiler as dat oer it algemien erkend wurdt. 

## Fryske oersetting
Yn 1975 sette klassyk oersetter Klaas Bruinsma, dy't letter fral bekend wurden is troch syn ferfrysking fan Homêros syn *[[Ilias]]* en *[[Odyssee]]*, ien fan 'e sonnetten út Spencer syn *Amoretti* oer yn it Frysk, ûnder de titel *Bea op Peaske*. Tresoar hat dy fertaling op 'e noed; hy is yn te sjen ûnder oanfraachnû. 075.100. Ynsafier't men út it digitale argyf fan Tresoar opmeitsje kin, is *Bea op Peaske* nea publisearre.
Haring Tjittes Piebenga

**Haring Tjittes Piebenga** (Frjentsjer, 5 novimber 1907 - 1981) wie in Frysk antropolooch, oersetter, publisist en Frysk beweger.

## Libben
Haring Piebenga waard grutbrocht yn in grifformearde
húshâlding. Beynfloede fan Douwe Kalma waard er al mei 15 jier lid fan de feriening 'De Upstalbeam' en letter fan de CDU. 
Piebenga studearre yn de jierren tritich fan 'e tweintichste iuw by Herman Wirth en biology en antropology yn Berlyn dêr’t er yn 1941 promovearre op in antropologyske stúdzje oer de befolking fan Urk. Yn 1930 wie er de oprjochter fan it Fryske Studinte Selskip Redbad yn Utert. Yn 'e Twadde Wrâldoarloch sleat er him oan by de SS en febrewaris 1942 waard er beneamd ta haad fan 'e *Boerenschool* (yn it hûs Moai Gaasterlân) yn Riis, in soarte fan folkshegeskoalle op nasjonaal-sosjalistyske grûnslach. Fuort nei de befrijing waard er ynternearre yn Kamp Sondel, en letter yn Westerbork. 

## Oersetter
Piebenga hat û.m. in Homêros-fragmint út 'e *[[Odyssee]]* en wurken fan 'e dichters T.S. Eliot en Ezra Pound nei it Frysk ta oerbrocht. Fierders publisearre er ek stikken oer de Fryske taal en oanbesibbe eigenskippen. Yn in fraachpetear mei Abe de Vries sei kollega-oersetter Klaas Bruinsma yn 2004 oer him: *"En yn ’e tritiger jierren hat Haring Tjittes Piebenga, de ferneamde en ek beruchte, ien sang fan Homearus oerset, publisearre yn ’t [[Frysk Studinte Almanak]]. Hy hat ek *The Waste Land* fan T.S. Eliot oerset. Dat hat er mas-ter-lik dien, werklik treflik. Mar syn Homearus-oersetting is net al te bêst. Dy wie noch lang net ryp."* 

### Oersettings (ûnfolsleine opsomming)
* 1933: in sang (fragmint út 'e *[[Odyssee]]*) – nei Homêros (publ. yn it *Frysk Studinte Almenak*)
* 1964: *[[Lit Us No Priizgje de Prymgetallen]]* (*[[Let Us Now Praise Prime Numbers]]*) – nei Helen Spalding (gedicht)
* 1964: *[[Sonnetten (Shakespeare)|Sonnet 66]]* (*[[Sonnets (Shakespeare)|Sonnet 66]]*) – nei William Shakespeare (sonnet)
* 1964: *Stien yn Stream* (oarspronklike titel?) – nei T.S. Eliot (gedicht)
* 1964: *Trije Prologen en in Epilooch* (*Three Prologues and an Epilogue*) – nei John Dos Passos (gedicht)
* 1965: *[[Gerontion]]* (*[[Gerontion]]*) – nei T.S. Eliot (gedicht)
* 1966: *[[Fjouwer Kwartetten]]* (*[[Four Quartets]]*) – nei T.S. Eliot (dichtwurk)
* 1967: *Stienbrek*, *De Die*, *De Wurden* en *Folsleine Ferneatiging* – nei William Carlos Williams (gedichten)
* 1971: *[[Oppe Braekswâllen]]* (*[[The Waste Land]]*) – nei T.S. Eliot (dichtwurk)
* 1972: *[[The Cantos|Canto XLIX fan Ezra Pound]]* (in diel fan *[[The Cantos]]*) – nei Ezra Pound (gedicht)
* 1976: *[[De Reis fan 'e Skôgers]]* (*[[The Journey of the Magi]]*) – nei T.S. Eliot (gedicht)

## Keppeling om utens
* [H.T. Piebenga yn de [DBNL]]
Racefyts

In **racefyts** is in fyts dy't spesjaal foar hurdfytsen brûkt wurdt. De fytst is dêrfoar sa optimaal mooglik konstruearre yn ferbân mei de loftwjerstân en it gewicht dy't sa leech mooglik hâlden wurdt en binnen de rjochtlinen fan de UCI (Ynternasjonale Hurdfytsuny) 

## Regleminten
De Ynternasjonale Hurdfytsuny hat fêstlein hoe't in racefyts derút sjen moat. Rjochtlinen waarden needsaaklik doe't yn de jierren tritich fan de 20e iuw de earste snelle fytsen ferskynden mei tafoegings oan de fyts om de streamline ferbettert te krijen. Dat waard doe ferbean. Yn 1984 ferbettere Francesco Moser it oerrekord fan Eddy Merckx. Hy die dat op in, foar dy tiid, revolúsjonêre fyts mei dichte tsjillen en oksekopstjoer. De dichte tsjillen hawwe lange tiid ûnderwerp fan debat west. Hja waarden earst tastien, omdat it net om in tafoeging gie, mar om in oare konstruksje (lyme kunststofplaat) dy't de tsjillen aerodynamysk meitsje.  
Nei de, suksesfolle rekordsbesykingen fan Chris Boardman en Graeme Obree na 1992 waard de diskusje op 'e fierd, mei as gefoch dat yn  2000 alle rekords fan 1984 ôf mei weromwurkjende krêft ûnjildich ferklearre waarden. aard. Sûnttiid moatte alle oerrekords op "klassike" fytsen dien wurde en binne tichte tsjillen ferbean. Lykwols binne by tiidritten op de wei de dichte tsjillen noch wol tastien. It gewicht fan in racefyts moat neffens de regleminten minimaal 6,8 kg bedrage.
Seksuele oantaasting

**Seksuele oantaasting**  (Nederlânsk: *aanranding*; offisjeel: *aanranding der eerbaarheid*) is in misdriuw wêrby't men immen tsjin dyjinge syn wil twingt om in ûntuchtige hanneling te ûndergean of te ferrjochtsjen. Gauris komt it dêrby del op it oanreitsjen of oanreitsje litten fan 'e geslachtsdielen, mar ek immen tútsje of jin tútsje litte troch immen sûnder dat dyjinge dat wol, falt ûnder seksuele oantaasting. De grins mei ferkrêfting leit oer it algemien by it binnenkringen fan it lichem fan it slachtoffer of it twingen fan it slachtoffer om jins eigen lichem binnen te kringen. Sadwaande foel in tongtút, wêrby't men ommers mei de tonge it lichem fan 'e oare binnengiet, foarhinne neffens de Nederlânske wet ek ûnder ferkrêfting, mar sûnt maart 2013 wurdt foar dat relatyf ûnskuldige fergryp in útsûndering makke, en falt tongtútsjen ûnder seksuele oantaasting. Der stiet yn Nederlân op seksuele oantaasting op syn heechsten acht jier finzenisstraf.

It Iepenbier Ministearje besiket soms om ek saken wêrby't gjin fysyk kontakt plakfûn hat ûnder seksuele oantaasting te beflappen. As bygelyks in frou topless op it strân of neaken yn in dûsromte fotografearre wurdt, al of net mei in ferburgen kamera, dan wurdt somtiden redenearre dat it slachtoffer sasear kwetst wurdt yn har seksueel skamtegefoel, dat dêrtroch de hanneling ûnder seksuele oantaasting falle soe. Ek sûnder in ferklearring fan it slachtoffer, bygelyks om't dy anonym bleaun is, soe soks oannommen wurde kinne, mei't hja troch de feitlikheid fan it meitsjen fan 'e foto twongen is ta it duldzjen fan sa'n soarte hanneling. Dit is lykwols gjin útmakke saak, en der rinne noch prosessen oangeande de fraach wannear't in hanneling seksuele oantaasting ymplisearret. De ferdigening soe yn it boppeneamde foarbyld bygelyks oanfiere kinne dat foyeurisme in grouwélige oantaasting fan 'e privacy is, mar gjin seksuele oantaasting.
Geheim Evangeelje fan Markus

It ***Geheime Evangeelje fan Markus***, dat net betize wurde moat mei it kanonike *[[Evangeelje fan Markus]]*, is mooglik in ferlern giene kristlike religieuze tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e Bibel. It is allinnich mar bekend út it saneamde Mar Saba-brief, wêryn't it *Geheime Evangeelje fan Markus* omskreaun wurdt as in útwreide ferzje fan it kanonike *Evangeelje fan Markus*, bedoeld foar in elitêre groep ynwijden yn 'e djippere wierheden fan it kristlik leauwe.

## It Mar Saba-brief
Yn 1973 bewearde Morton Smith (1915-1991), in perfester âldheidkundige skiednis oan 'e *[[Columbia University]]* fan New York, in oant doe ta ûnbekend brief ûntdutsen te hawwen yn it kleaster Mar Saba, yn it Westjordaanlân. It brief, dat skreaun wêze soe troch de tsjerkfaar Klemins fan Aleksandrië, wie in kopy fan taheakke oan in santjinde-iuwske printinge fan 'e wurken fan Ignatius fan Antiochië. Mei't de oarspronklike tekst koart nei de ûntdekking skynber oerbrocht waard nei in oar kleaster en dêr op riedselige wize ferdwûn, koe foar fierder ûndersyk inkeld gebrûk makke wurde fan foto's en kopyen, dy dy't Smith sels makke hie ynbegrepen.

De ûntdekking fan it Mar Saba-brief soarge yn akademyske fermiddens foar hiel wat sensaasje, mar doe't bliken die dat it weirekke wie, waard dat daliks folge troch beskuldigings fan ferfalsking en misrepresintaasje. Lettere bestudearring, dy't û.m. hânskriftanalyze fan 'e dúdlikste foto's omfette en dêr't de resultaten fan publisearre waarden yn 2000, smiet foar it earst taastbere oanwizings op dy't sterk yn 'e rjochting fan in ferfalsking wiisden. Foaroansteande wittenskippers, lykas Craig A. Evans en Emanuel Tov, kamen op grûn dêrfan ta de konklúzje dat immen besocht hie de boel te bedonderjen, en dat dy persoan foar 't neist Smith sels wie. Der binne lykwols noch altyd in protte saakkundigen dy't úthâlde dat it Mar Saba-brief wis wol echt wie. Às dat sa is, folget dêrút dat it *Geheime Evangeelje fan Markus* ek bestien hawwe moat, al sil it dan wierskynlik in pseudedpigrafyske en apokrife tekst ûnder de namme fan 'e apostel Jehannes Markus west hawwe.
Evangeelje fan Nikodémus

It ***Evangeelje fan Nikodémus*** is in algemien as apokryf beskôge kristlike religieuze tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e Bibel, dêr't fan sein wurdt dat er skreaun wêze soe troch in lid fan 'e Oarder fan Nikodémus, neamd nei de joadske skriftlearde Nikodémus, dy't yn 'e kanonike evangeeljes fan it Nije Testamint figurearret. De tekst, dy't nei alle gedachten yn 'e midden fan 'e fjirde iuw gearstald is út ûnderskate âldere geskriften, is oerlevere yn ferskate Midsiuwske Latynsktalige manuskripten, hoewol't de boarneteksten oarspronklik yn it Gryksk skreaun wiene.

## De ''Hannelingen fan Pilatus''

Fierwei it grutste part fan it *Evangeelje fan Nikodémus* wurdt opmakke troch de *[[Hannelingen fan Pilatus]]* (ek wol it *Evangeelje fan Pilatus* neamd), in tekst dy't ek ûnderdiel útmakket fan 'e *[[Hannelingen fan Petrus en Paulus]]*. Neffens de tekst fan 'e *Hannelingen fan Pilatus* is dat geskrift gearstald út offisjele ferslaggen út it pretoarium te Jeruzalim, dy't troch de klerken dêre yn opdracht fan 'e Romeinske steedhâlder fan Judeä, Pontius Pilatus, optekene binne foar keizer Tibearius. Dêryn wurdt sawol melding makke fan 'e krúsdea fan Jezus as fan beskate wûndertekens. It is tige ûnwierskynlik dat it dokumint autentyk is, mei't der gjin inkele histoaryske basis is foar de foarûnderstelling dat Romeinske steedhâlders de dea fan lju dy't it Romeinsk boargerskip net besieten rapportearren oan it sintrale regear yn Rome, lit stean oan 'e keizer sels. It iepentlik kristlik boadskip stelt de tekst noch fierder yn 'e kiif, mei't der gjin bewiis is dat Pontius Pilatus ea bekeard is ta it kristendom.

## Restearjende ynhâld
In taheakke tekst hâldt út in brief te wêzen dat Pontius Pilates skreaun hawwe soe oan keizer Klaudius, mei dêryn in antysemityske beskriuwing fan 'e krusiging en it ferhaal fan 'e weropstanning, beide yn 'e foarm fan in offisjeel ferslach. Guon Latynske manuskripten fan it *Evangeelje fan Nikodémus* befetsje fierders noch de *Cura Sanitatis Tiberii* ("De Genêzing fan Tibearius"), de âldste ferzje fan 'e leginde oer de hillige Feronika, wêryn't keizer Tibearius fan syn krupsje genêzen wurdt.
Genesis (band)

**Genesis** wie in rockgroep út it Feriene Keninkryk dy't yn 1967 oprjochte waard troch Peter Gabriel, Mike Rutherford, Tony Banks, Anthony Phillips en Chris Stewart. De groep makke yn de santiger jierren namme yn de avant-garde fan de popmuzyk mei dramatyk en swarte humor. Sjonger Peter Gabriel stapte op yn 1975 om oan syn solokarriêre te wurkjen. Drummer Phil Collins naam de sang oer. Under syn ynfloed smiet de band yn de tachtiger jierren it roer om mei mear tagonkliker wurk wat de band in soad hits oplevere. Yn 2000 gie de groep útinoar, mar yn 2006 en yn 2020 folgen twa reünys.

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Susanna Shakespeare

**Susanna Shakespeare** (doopt 26 maaie 1583 – 11 july 1649) wie it âldste bern út it houlik fan 'e wiidferneamde Ingelske toanielskriuwer en dichter William Shakespeare mei syn frou Anne Hathaway, en de âldere suster fan Judith en Hamnet Shakespeare.

## Libben
Anne Hathaway hie al wetter yn 'e kelder doe't sy en Shakespeare trouden. Men is fan tinken dat Susanna Shakespeare net nei in famyljelid ferneamd waard, mar nei Suzanne, de haadpersoan út it apokrife bibelboek *[[Suzanne (bibelsk ferhaal)|Suzanne]]*, wat doedestiden in nijmoadrige namme wie dy't benammen yn puriteinske fermiddens oan famkes jûn waard.

Susanna waard grutdiels troch har mem allinnich (mei't har heit foar syn wurk faak yn Londen tahold) grutbrocht yn Stratford-upon-Avon, yn it greefskip Warwickshire, yn Midden-Ingelân. Der is neat bekend oer ienich ûnderwiis dat se folge, mar har hantekening is oerlevere, dat se moat perfoarst lêzen en skriuwen leard hawwe. Susanna troude op 5 juny 1607 mei John Hall, in dokter, dy't ta de notabelen fan Stratford hearde. Sy wie doe 24; hy 32. Der besteane oanwizings dat William Shakespeare har in breidsskat meijoech fan 105 *[[acre (oerflaktemjitte)|acre]]s* grûn. Susanna en John krigen ien bern, Elizabeth, dat op 21 febrewaris 1608 doopt waard. Dat wie de iennichste pakesizzer dy't Shakespeare koe, mei't de bern fan Susanna har suster Judith pas nei syn dea te wrâld kamen.

Yn juny 1613 waard Susanna troch in man fan 23 dy't fan John Lane jr. hiet, beskuldige fan oerhoer mei in Rafe Smith, in 35-jierrige manljusskroar, wêrby't er boppedat noch úthold dat Smith har besmet hie mei in sekueel oerdraachbere sykte. No is bekend dat Lane in tsjinstanner wie fan 'e puriteinske pleatslike dûmny, Thomas Wilson, tsjin wa't er letter dielnimme soe oan in oarderfersteuring. Mei't de Halls krekt trouwe oanhingers fan Wilson wiene, hat it wol kâns dat efter Lane syn beskuldigings politike motivaasjes beskûlgiene, temear om't er skuldich befûn waard oan kwealaster doe't de Halls him op 15 july foar de tsjerklike rjochtbank te Worcester dagen, en om't er yn 1619 yn in oare saak op 'e nij skuldich befûn waard oan kwealaster.

By de dea fan William Shakespeare, op 23 april 1616, liet er it meastepart fan syn besittings nei oan Susanna en har manlike neikommelingen. Susanna stoar sels op 11 july 1649, yn 'e âlderdom fan 66 jier, en waard begroeven yn 'e Tsjerke fan 'e Hillige Trije-ienheid yn Stratford-upon-Avon, fuort njonken har âlden. Yn har sarkstien is dit gedicht kurven:

:*Witty above her sex, but that's not all,*
:*Wise to Salvation was good Mistress Hall,*
:*Something of Shakespeare was in that, but this*
:*Wholly of him with whom she's now in blisse.*
:*Then, passenger, hast nere a tear*
:*To weep with her that wept with all*
:*That wept, yet set herself to chere*
:*Them up with comforts cordiall?*
:*Her love shall live, her mercy spread*
:*When thou hast nere a tear to shed.*
Stationers' Register

It ***Stationers' Register*** wie in soartemint katalogus fan útjeften dy't byholden waard troch de Londenske *[[Stationers' Company]]*, in gilde fan 'e ûnderskate beroppen en ambachten dy't te krijen hiene mei de útjouwerij, lykas útjouwers, printers, boekbynders en boekferkeapers. It *Stationers' Register* bestie fan 1557, doe't de *Stationers' Company* in keninklike oarkunde krige om 'e útjouwersbrâns te regulearjen, oant 1710, doe't de *Copyright Act* (ek wol it *Statút fan Anne* neamd) fan krêft waard, dat de eardere bepalings oangeande it register ferfong. De *Stationers' Company* gie lykwols troch mei oare foarmen fan registraasje oant febrewaris 2000.

It *Stationers' Register* wie benammentlik bedoeld om it rjocht fan útjouwers op it publisearjen fan 'e registrearre wurken yn fêst te lizzen, en kin yn dy sin beskôge wurde as in iere foarm fan copyrightwetjouwing, temear om't de *Stationers' Company* neffens de keninklike oarkunde fan 1557 it rjocht hie om yllegale printingen yn beslach te nimmen en de publikaasje fan boeken dêr't gjin fergunning foar ferliend wie, te ferbieden. Hjoed de dei foarmet it *Stationers' Register* lykwols in tige weardefolle boarne oangeande histoaryske Ingelske literatuer, fral út 'e Elizabetaanske Tiid. Fan guon fan 'e toanielstikken fan William Shakespeare is bygelyks allinnich mar bekend wannear't se likernôch skreaun wêze moatte troch nei te gean wannear't se opnommen binne yn it *Stationers' Register*.
Misdriuw

In **misdriuw** is yn it Nederlânske strafrjocht in relatyf swier strafber feit. Minder swiere strafbere feiten wurde oertrêdings neamd. Yn it deistich taalgebrûk wurden de termen "misdriuw", "oertrêding" en "strafber feit" nochal ris trochinoar helle: "misdriuw" en "oertrêding" wurde dan faak as synonym beskôge en yn it stee fan "strafber feit" brûkt.

De measte misdriuwen steane yn it Nederlânske strafrjocht omskreaun yn it Wetboek fan Strafrjocht. Dêrnjonken wurde ek guon misdriuwen fermeld yn bysûndere wetten, lykas de *[[Wegenverkeerswet 1994]]*, de *[[Opiumwet]]*, de *[[Wet Wapens en Munitie]]* en de *[[Wet op de Economische Delicten]]*.