Klokkestuollen yn Fryslân

Der stean mear as sechtich **klokkestuollen yn Fryslân**, as lossteand bouwurk op in tsjerkhôf of op in begraafplak. De lokaasje fan in klokkestoel is soms oanjûn troch in boerd. De klokkenstoel is in iepen bouwurk. Der binne lykwols ek bouwurken dêr't in klok yn hinget dy't ticht binne en oantsjutten wurde as klokhûs.

## Skiednis
De klokkestoel is wierskynlik ûntstien trochdat bepaalde gebieten yn Fryslân te earm wienen, of de mienskippen te lyts om in tsjerke te bouwen. 
Soms waard der in tsjerkje boud sûnder toer en waard de klok yn in aparte klokkestoel setten. 

Yn plakken dêr't letter wol in tsjerke boud waard, waard faak de klokkestoel, neidat de klok yn it tsjerkegebou hongen wie, sloopt. Oarsom barde it ek wol dat as in tsjerkegebou ta ruïne ferfallen wie, der in klokkestoel boud waard. Ornaris stiet de klokkestoel yn in lyts doarpke of buorskip.

Mar in pear klokkestuollen steane bûten Fryslân en dêrom mei de klokkestoel in typysk Frysk bouwurk neamd wurde.

De klokkestoel is bedoeld om de deaden te belieden. Der is ek in tradysje fan it Sint Thomaslieden, lykas yn Ketlik en Aldhoarne, om kweageasten te ferjeien.

Alde klokkestuollen binne aak al ferskate kearen restaurearre of ferfongen. Hast alle klokkestuollen fan Fryslân falle ûnder Monumintesoarch. Op in stik of wat begraafplakken stiet ek in taljochting op de skiednis fan de klokkestoel of klok.

## Arsjitektuer klokkestoel
De klokkestoel lit him omskriuwe troch it type dakfoarm en noch in oantal bysûnderheden.

### Dakfoarm klokkestoel
In klokkestoel hat ien fan de folgjende dakfoarmen: 

Image: Klokkenstoel Zadeldak.JPG|Sealdak 
Image: Klokkenstoel Schilddak.JPG|Skylddak
Image: Klokkenstoel Helmdak.JPG|Helmdak


### Oare bysûnderheden klokkestoel
Op de klokkestoel kinne ek in waarhoanne, in trep of in flaggemêst sitte.

Faak is de klokkestoel makke fan hout, mar de klokkestuollen fan Lúnbert, Gersleat, De Knipe, Aldhoarne en Rottum binne fan wapene beton. Der binne ek in oantal klokkestuollen dy't op in fundearring fan swerfstiennen steane, lykas yn Appelskea, Brongergea, Dunegea, Donkerbroek, Drachtster Kompenije, Follegea, Legemar, Nijeberkeap, Ousternijegea en Spangea.

## Bysûnderheden klok
De klokken binne in ferhaal apart. In guon gefallen binne se al iuwen âld. In oantal is út de fjirtjinde iuw. Ek binne der yn de Twadde Wrâldoarloch troch de besetter klokken foardere en omsmolten, lykas de klokken fan Loaiïngea en Murns. De klok fan Goaiïngaryp is mei syn 1.135 kg de swierste fan Fryslân. 

De measte klokkestuollen hawwe ien klok. Alve klokkestuollen hawwe twa klokken: Donkerbroek, Elslo, De Fochtel, Gersleat, Ketlik, Lúnbert, Easterwâlde, De Pein, Aldhoarne, Oerterp en Ypekolsgea.

De klokkestuollen fan Wynjewâld en De Gordyk hawwe elk trije klokken. 

## Plakken mei in klokkestoel

Image: Klokkenstoel Oud Beets 08.JPG|Ald Beets
Image: Klokkenstoel Oldeouwer 04w.JPG|Alde Ouwer
Image: Klokkenstoel Appelscha 06.JPG|Appelskea
Image: Klokkenstoel Bantega 03.JPG|Bantegea
Image: Klokkenstoel Boijl 06.JPG|Boyl
Image: Klokkenstoel Broek 05w.JPG|De Broek
Image: Klokkenstoel Brongerga 04w.JPG|Brongergea 
Image: Klokkenstoel De Knipe 03w.JPG|De Knipe
Image: Klokkenstoel Doniaga 05w.JPG|Dunegea
Image: Klokkenstoel Donkerbroek 08.JPG|Donkerbroek
Image: Klokkenstoel Drachtstercompagnie 08c.JPG|Drachtster Kompenije
Image: Klokkenstoel Dijken 03w.JPG|Diken
Image: Klokkenstoel Akmarijp 02w.JPG|Eagmaryp
Image: Klokkenstoel Oosterwolde 09C.JPG|Easterwâlde
Image: Klokkenstoel Elsloo 01c.JPG|Elslo
Image: Klokkenstoel Fochteloo 08C.JPG|De Fochtel
Image: Klokkenstoel Follega 05w.JPG|Follegea
Image: Klokkenstoel Gersloot 02w.JPG|Gersleat
Image: Klokkenstoel Goingarijp 03w.JPG|Goaiïngaryp
Image: Klokkenstoel Gorredijk 02w.JPG|De Gordyk
Image: Klokkenstoel Hemrik 05w.JPG|De Himrik
Image: Klokkenstoel Indijk 04.JPG|Yndyk
Image: Klokkenstoel Eesterga 02.JPG|Jistergea
Image: Klokkenstoel Ypecolsga 04c.JPG|Ypekolsgea
Image: Klokkenstoel Katlijk 01w.JPG|Ketlik
Image: Klokkenstoel Kortehemmen 12.JPG|Koartehimmen
Image: Klokkenstoel Langedijke 04.JPG|Langedike
Image: Klokkenstoel Legemeer 05w.JPG|Legemar
Image: Klokkenstoel Loenga 07c.JPG|Loaiïngea
Image: Klokkenstoel Luinjeberd 08cw.JPG|Lúnbert
Image: Klokkenstoel Mildam 09.JPG|Mildaam
Image: Klokkenstoel Mirns 05c.JPG|Murns
Image: Klokkenstoel Nes 06w.JPG|Nes (Boarnsterhim)
Image: Klokkenstoel Nieuweschoot 03w.JPG|Nijskoat
Image: Klokkenstoel Nijeberkoop 05w.JPG|Nijeberkeap
Image: Klokkenstoel Nijeholtwolde 06w.JPG|Nijeholtwâlde
Image: Klokkenstoel Nijelamer 03w.JPG|Nijelemmer
Image: Klokkenstoel Opeinde 10cw.JPG|De Pein
Ofbyld:Klokkestoel Waldhof Opeinde.JPG|De Pein-Wâldhôf
Image: Klokkenstoel Oudehorne 05w.JPG|Aldhoarne
Image: Klokkenstoel Ouwster Nijega 02w.JPG|Ouster-Nijegea
Image: Klokkenstoel Rotstergaast 07c.JPG|Rotstergaast
Image: Klokkenstoel Rottevalle 04cw.JPG|Rottefalle
Image: Klokkenstoel Rottum 07cw.JPG|Rottum
Image: Klokkenstoel Ruigahuizen 09c.JPG|Rûgehuzen
Image: Klokkenstoel Smallebrugge 05.JPG|Smelbrêge
Image: Klokkenstoel Snikzwaag 06w.JPG|Sniksweach
Image: Klokkenstoel Sonnega 04w.JPG|Sonnegea
Image: Klokkenstoel Spanga 01c.JPG|Spangea
Image: Klokkenstoel Teroele 06Cw.JPG|Teroele
Image: Klokkenstoel Tijnje 05cw.JPG|
Image: Klokkenstoel Ureterp 11cw.JPG|Oerterp
Image: Klokkenstoel Wijnjewoude 09cw.JPG|Wynjewâld


Ek yn de plakken Beetstersweach by Lyndensteyn, Buwekleaster, Hoarnstersweach, Idzegea, Skarl en Twizelerheide stiet ek in klokkestoel (noch gjin ôfbyld). Ek oan de wei fan Doldersum nei Boyl by Hoeve Boschoord stiet in klokkenstoel. De klokkestoel by it sanatoarium Beatrixoard mei in klokje fan 1923 fan B. Eijsbouts út Asten, makke troch Petit & Edelbrock yn Gescher, is yn 2002 ôfbrutsen en yn 2004 is in nije klokkestoel makke troch Olmen Es en beide klokjes, de âlde fan Beatrixoard en in nije fan Petit & Fritsen B.V., hinge yn de klokkestoel.

De klokkestuollen fan Appelskea, De Broek, Boyl, Donkerbroek, Elslo, Goaiïngaryp, De Himrik, Hoarnstersweach, Ketlik, Mildaam, Nijskoat, Easterwâlde, Oerterp en Wynjewâld stean op in tsjerkhôf. De oaren op in begraafplak. In pear hawwe earder ek op in tsjerkhôf stien, mar de tsjerke is yn de rin fan de tiid sloopt.

Der hawwe ek klokkestuollen stien yn de plakken: Drachten (op Noarder- en de Súdertsjerkhou), De Haule, Jobbegea, Lippenhuzen, Noardwâlde, Aldeholtwâlde, Eastersee, Aldskoat, Sint Jansgea, Sint Nyk, Steggerda, Ter Idzert, Terkaple, Terwispel, Tytsjerk en Tjerkwert.

## Plakken mei in klokhús
Yn de plakken De Gordyk, Greonterp, Hinnaard, Hartwert en Snits is in klokhús te finen. 


Image: Gorredijk begraafplaats 11.JPG|De Gordyk
Image: Klokkenhuis Sneek 10Cw.JPG|Snits (stêd)


## Sjoch ek
* *Boppesteand artikel is ien fan de oersjochsartikelen yn de searje* Arsjitektuer yn Fryslân