Elizabeth Moon

**Elizabeth Moon** (berne as: **Susan Elizabeth Norris**; McAllen (Teksas), 7 maart 1945), is in Amerikaansk skriuwster fan science fiction- en fantasyromans en -koarte ferhalen. Hja is benammentlik bekend wurden mei har *Paksenarrion*-rige, de *Familias Regnant*-rige en de *Vatta's War*-searje. Mei har boek *The Speed of Dark* wûn se yn 2003 in prestizjeuze *[[Nebula Award]]*.

## Libben
### Jonkheid, oplieding en gesin
Moon is hikke en tein yn McAllen, yn 'e steat Teksas. Se begûn as bern al te skriuwen, en besocht foar it earst in boek op papier te krijen (dat oer har eigen hûn gie), doe't se seis jier wie. Yn har tinerjierren begûn se by wize fan leafhawwerij science fiction-ferhalen te skriuwen. Moon studearre skiednis oan 'e Universiteit fan Rice, yn it Teksaanske Houston, dêr't se yn 1968 in bachelorstitel yn behelle. Letter fertsjinne se in twadde bachelorstitel yn biology. Yn 1968 joech se har as kompjûterspesjalist by it Amerikaanske Korps Mariniers, dêr't se yn har tsjinstperioade opklom ta de rang fan earste luitenant. Yn 1969 troude se mei Richard Sloan Moon, mei wa't se ien bern hat, harren soan Michael, berne yn 1983, dy't oanhelle is mei autisme.

### Skriuwkarriêre
Doe't se yn 'e tritich wie, begûn Moon foar it earst beropsmjittich te skriuwen, mei in kollem yn in regionaal wykblêd. Yn 1986 publisearre se foar it earst in science fiction-ferhaal, yn it tydskrift *[[Analog]]* en yn 'e rige ferhalebondels *Sword and Sorceress*. De jierren dêrnei ferskynden har ferhalen geregeldwei yn *Analog*. Yn 1988 publisearre se har earste roman, *Sheepfarmer's Daughter*, in fantasyferhaal oer de boeredochter Paks (folút Paksenarrion) dy't útnaait foar in troch har âldelju beävensearre houlik en tsjinst nimt by in hierlingerezjimint. Mei dat boek, dat it earste út 'e *Paksenarrion*-rige wie, wûn Moon de *[[Compton Crook Award]]*. Datselde jiers ferskynde noch it ferfolch *Divided Allegiance*, wylst *Oath of Gold*, dat de trilogy *The Deed of Paksenarrion* besleat, yn 1989 útkaam. Dêrop folgen *Surrender None* (1990) en *Liar's Oath* (1992), dat *[[prequel]]s* binne fan *The Deed of Paksenarrion*.

Yn 1993 sette Moon mei de publikaasje fan *Hunting Party* útein mei de *Familias Regnant*-rige, dy't science fiction is fan it subsjenre fan 'e militêre science fiction. Foar in diel griep Moon dêrmei werom op har eigen militêre ferline. Dizze searje soe úteinlik sân boeken komme te omfiemjen, ferdield yn in trilogy en twa duologyen. De *Heris Serrano*-trilogy (*Hunting Party*, *Sporting Chance* en *Winning Colors*) is in klassyk grutskalich opset science fiction ferhaal oer Heris Serrano, in froulike âld-ofsier dy't foar bewearde misdragings ûnearfol ûntslein is út 'e romtefeartstriidkrêften fan it oligargyske *Familias Regnant*-ryk. Yn 'e boeken fan 'e *Esmay Suiza*-fuortsetting (*Once a Hero* en *Rules of Engagement*) ferskoot it gesichtspunt nei de jonge froulike kadet Esmay Suiza. Yn 'e *Suiza and Serrano*-duology (*Change of Command* en *Against the Odds*) komme alle triedden wer byinoar.

Underwilens hie Moon yn 1996 ek de op himsels steande roman *Remnant Population* ("Restbefolking") publisearre, oer in âldere frou dy't har ferskûlet as de hiele befolking fan in koloanje op in beskate planeet fan hegerhân evakuëarre wurdt, sadat se allinnich efterbliuwt. Dat boek waard nominearre foar in *[[Hugo Award]]* foar bêste roman. Mei it ek op himsels steande science fiction-wurk *The Speed of Dark*, wêrfan't it ferhaal fertelt wurdt fanút it eachpunt fan in autistyske kompjûterprogrammeur dy't Moon basearre op har eigen soan Michael, wûn se yn 2003 in prestizjeuze *[[Nebula Award]]*.

Fan 2003 oant 2008 wurke Moon oan 'e fiifdielige science fiction-searje *[[Vatta's War]]*, oer (alwer) in froulike âld-ofsier en erfgenamte fan in hannelsympearium, dy't har militêre ûnderfinings wol nedich is as der troch mysterieuze fijannen in útrûgingsoarloch tsjin har famylje iepene wurdt. Nei't se *Vatta's War* ôfrûne hie, kearde Moon einlings wer werom nei *Paksenarrion*, om it lang ferwachte ferfolch op har earste trije boeken te skriuwen. De nije *Paladin's Legacy*-rige is ûnderwilens ôfrûne en telt fiif boeken. Nei't se dêrmei klear wie, skreau Moon in ferfolchsearje op *Vatta's War*, mei as titel *[[Vatta's Peace]]*, wêrfan't it earste diel yn 2017 útkaam.

Yn septimber 2010 ûntstie der opskuor oer in kollem fan harres dy't se op har blôch pleatst hie, oer in islamityske groep dy't in betinkingssintrum bouwe woe op of deunby it plak fan 'e oanslaggen op 9/11. Moon har stik waard troch in protte minsken opfette as lytsachtsjend foar ymmigranten yn it algemien, en foar moslims yn it bysûnder. De organisaasje fan WisCon 35, in feministyske science fiction-konvinsje dêr't Moon yn 2011 de earegast wêze soe, liet har dêrop witte dat se net mear hoegde te kommen.

### Priveelibben
Elizabeth Moon hat in grut tal beuzichheden njonken har skriuwwurk. Sa is se muzikaal oanlein: se spilet it akkordeön en hat yn it ferline wol songen yn koaren. Se is ek in tigen skermer, en is oanfierder (*captain*) fan 'e *[[Science Fiction and Fantasy Writers of America|SFWA]] Musketeers*, in groepke Amerikaanske science fiction- en fantasyskriuwers dy't der aardichheid oan hawwe om by wize fan tiidferdriuw te skermjen. Moon hat fierders in diploma as ferpleechster en hat troch de jierren hinne yn ferskate funksjes yn pleatslike oerheden tsjinne.

## Wurk
### Romans
* *Paksennarion*-rige
** *The Deed of Paksenarrion*-trilogy
*** 1988 – *Sheepfarmer's Daughter*
*** 1988 – *Divided Allegiance*
*** 1989 – *Oath of Gold*
**** 1990 – *Those Who Walk in Darkness* (koart ferhaal dat plakfynt ûnder *Oath of Gold*; útjûn as ûnderdiel fan 'e bondels *Lunar Activity* en *Phases*)
** *The Legacy of Gird*-duology
*** 1990 – *Surrender None* (prequel fan *The Deed of Paksenarrion*)
*** 1992 – *Liar's Oath* (prequel fan *The Deed of Paksenarrion*, ferfolch op *Surrender None*)
** *Paladin's Legacy*-rige
*** 2010 – *Oath of Fealty* (ferfolch op *Oath of Gold*)
*** 2011 – *Kings of the North*
*** 2012 – *Echoes of Betrayal*
*** 2013 – *Limits of Power*
*** 2014 – *Crown of Renewal*
** *Paksenarrion World Chronicles*
*** 2014 – *Deeds of Honor*
*** 2023 – *Deeds of Youth*
* *The Planet Pirats*-searje
** 1990 – *Sassinak* (mei Anne McCaffrey)
** 1990 – *The Death of Sleep* (**net** troch Moon, mar troch Anne McCaffrey en Jody Lynn Nye)
** 2000 – *Generation Warriors* (mei Anne McCaffrey)
* *Familias Regnant*-rige
** *Heris Serrano*-trilogy
*** 1993 – *Hunting Party*
*** 1994 – *Sporting Chance*
*** 1995 – *Winning Colors*
** *Esmay Suiza*-fuortsetting
*** 1997 – *Once a Hero*
*** 1998 – *Rules of Engagement*
** *Suiza and Serrano*-duology
*** 1999 – *Change of Command*
*** 2000 – *Against the Odds*
* *[[Vatta's War]]*-pentalogy
** 2003 – *[[Trading in Danger]]*
** 2004 – *[[Moving Target (roman fan Elizabeth Moon)|Moving Target]]* (allinnich yn 'e Feriene Steaten publisearre as *Marque and Reprisal*)
** 2006 – *[[Engaging the Enemy]]*
** 2007 – *[[Command Decision (roman fan Elizabeth Moon)|Command Decision]]*
** 2008 – *[[Victory Conditions]]*
* *[[Vatta's Peace]]* (ferfolch op *Vatta's War*)
** 2017 – *[[Cold Welcome]]*
** 2018 – *[[Into the Fire (roman fan Elizabeth Moon)|Into the Fire]]*
* op harsels steande romans
** 1996 – *Remnant Population*
** 2002 – *The Speed of Dark*

### Koarte fiksje
* 1990 – *Lunar Activity* (ferhalebondel fan 10 koarte ferhalen)
* 1997 – *Phases* (ferhalebondel mei 8 koarte ferhalen út *Lunar Activity* en ferskate net earder útjûne ferhalen)
* 2008 – *Moon Flights* (ferhalebondel fan 15 koarte ferhalen, ynkl. in *Vatta's War*-ferhaal)

(sjoch ek Elizabeth Moon har eigen list fan har koarte fiksje)

### Omnibusedysjes
* 1992 – *The Deed of Paksenarrion* (omfettet *Sheepfarmer's Daughter*, *Divided Allegiance* en *Oath of Gold*; werútjûn yn 2003 en 2010)
* 1993 – *The Planet Pirats* (mei Anne McCaffrey en Jody Lynn Nye: omfettet *Sassinak*, *The Death of Sleep* en *Generation Warriors*)
* 1996 – *The Legacy of Gird* (omfettet *Surrender None* en *Liar's Oath*)
* 2002 – *Heris Serrano* (omfettet *Hunting Party*, *Sporting Chance* en *Winning Colors*)
* 2006 – *The Serrano Legacy* (omfettet *Hunting Party*, *Sporting Chance* en *Winning Colors*)
* 2007 – *The Serrano Connection* (omfettet *Once a Hero* en *Rules of Engagement*)
* 2008 – *The Serrano Succession* (omfettet *Change of Command* en *Against the Odds*)
* 2010 – *A Legacy of Honour* (omfettet *Surrender None* en *Liar's Oath*)

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Elizabeth Moon