open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bestjoerlike yndieling fan Sweden

De **bestjoerlike yndieling fan [[Sweden]]** bestiet hjoeddedei út provinsjes (*län* en *landsting*) en gemeenten (*kommuner*).

## Provinsjes
Sweden is opdield yn 21 provinsjes (*län*) dy't elts bestjoerd wurde troch in fertsjintwurdiger (*landshövding*) fan de sintrale oerheid. De provinsjes binne benammen dwaande mei it koördinearjen fan lokale oerheden, mar hat ek op inkelde oare mêden ferantwurdlikens.

Op itselde nivo as de provinsjes binne de 20 saneamde sekundêre gemeenten (*landsting*) mei elts in ferkiesber parlemint (*landstingsfullmäktige*) dat op syn bar in regear (*landstingsstyrelse*) kiest. Dizze sekundêre gemeenten binne ferantwurdlik foar saken lykas sûnenssoarch, iepenbier ferfier en romtlike oardening.

## Gemeenten
Under de provinsjes binne der 290 primêre gemeenten (*kommuner*) dy't ferantwurdlik binne foar de measte lokale foarsjennings, wêrûnder skoallen en helptsjinsten. De gemeenten hawwe in keazen gemeenterie dy't in gemeentebestjoer beneamt. De gemeentlike ferkiezings binne om de fjouwer jier en altyd tagelyk mei de nasjonale ferkiezings, op de twadde snein fan septimber.

## Sjoch ek
* Lânskippen fan Sweden
Dochiariou-kleaster

It **Dochiariou-kleaster** (Gryksk: Μονή Δοχειαρίου) is in eastersk-otterdoks kleaster op de berch Atos yn Grikelân. It leit oan 'e westlike kant fan it eilân en it is it earste kleaster dat te sjen is as it skiereilân mei de boat út Ouranoupoli nei Dafny oandien wurdt. Yn it ferline is de posysje fan it kleaster op Atos nochal ris feroare, mar hjoed-de-dei stiet it as tsiende yn 'e rang fan 'e Atos-kleasters.   

## Skiednis

Boarnen skriuwe de stifting fan it kleaster oan ferskillende persoanen ta. Nei alle gedachten waard de foargonger fan it hjoeddeiske kleaster yn 'e twadde helte fan 'e 10e iuw by de haven fan Dafny stifte. Om't de muontsen lêst krigen fan piraten ferlieten hja letter it âlde plak en ferhûzen se nei de lokaasje fan it tsjintwurdige kleaster. De katolikon waard oan 'e aartsingels Michael en Gabriel wijd.

It kleaster hie slim te lijen yn de tiid fan de Grykske opstân tsjin de Ottomanen yn 1821. De Turken mishannelen de muontsen en plonderen it kleaster.

De bibleteek bestiet út 545 manuskripten en mear as 5000 printe boeken. Yn it kleaster wurdt in wûnderdiedich ikoan bewarre. 

De hjoeddeiske katolikon fan it kleaster datearret út it midden fan 'e 16e iuw. De fresko's fan 'e tsjerke binne skildere troch skilders fan Kreta, de ryk fersierde ikonostaze stamt út 1783. Binnen de kleastermuorren binne der noch ris tolve kapellen, bûten de muorren fjouwer.
Norrbottens län

**Norrbottens län** (letterlik: "Provinsje Noardbotten") is de meast noardlike provinsje fan Sweden en leit oan de grins mei Noarwegen en Finlân. Mei 98.911 km² is Norrbottens län nei oerflak ek de grutste provinsje fan it lân. In part fan de provinsje leit benoarden de poalsirkel. De minderheidstalen Finsk, Tornedelstersk en Samysk komme der in protte foar.

De provinsje bestiet út 14 gemeenten, dêr't Kiruna wat oerflak oanbelanget de grutste fan is. De gemeente mei de measte ynwenners is lykwols Luleå.
De Koperen Tún (kafee-restaurant)

**De Koperen Tún** (Nederlânsk en offisjeel: **De Koperen Tuin**) is kafee-restaurant yn 'e Fryske haadstêd Ljouwert. Dit bedriuw is fêstige yn 'e Prinsetún, en affisjearret him as in *[[grand café]]*-restaurant yn "it griene hert fan Ljouwert" mank "âlde romantyk en de Fryske Oranjes". It beskikt oer in eigen sealesintrum foar gruttere eveneminten, lykas popkonserten, en is it opstappak foar preamfearten troch de Ljouwerter greften.

## Skiednis
Yn 'e earste helte fan 'e santjinde iuw waard de Prinsetún foarme as lusthôf foar de Fryske steedhâlder Willem Freark fan Nassau-Dietz. Dy syn soan, Hindrik Kasimir&nbsp;II, liet der nei 1664 in simmerhûs sette, dat yn 1842 ôfbrutsen en ferfongen waard troch in hiel nij gebou. Underwilens wie de Prinsetún yn 1819 yn 'e hannen fan 'e Gemeente Ljouwert kommen, en dêrfandinne krige it nije simmerhûs de funksje fan in teeskinkerij. Yn 1954 waard it útwreide mei twa fleugels, dêr't de rjochter fan brûkt waard om it Pier Pander Museum te húsfêstjen.

De Ljouwerter ûndernimmer Theo Douma fêstige yn 1989 syn kafee-restaurant yn 'e rest fan it gebou. Hy neamde syn bedriuw 'De Koperen Tún', nei it boek mei deselde namme fan 'e skriuwer Simon Vestdijk. Dy syn widdo Mieke ferrjochte de iepening. Yn 1992 folge in yngeande ferbouwing, dy't it gebou gaadliker makke foar in moderne hoareka-ûndernimming.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan De Koperen Tún
Gotlands län

**Gotlands län** (letterlik: "Provinsje Gotlân") is in provinsje yn it súdeasten fan Sweden. De provinsje bestiet sawol út it eilân Gotlân as inkelde lytse omlizzende eilannen yn de Eastsee. It provinsjebestjoer is fêstige yn Visby.

Gotlân is wat ynwennertal oanbelanget de lytste provinsje fan Sweden mei likernôch 57.000 ynwenners. De iennichste gemeente is de Regio Gotlân dy't om dy reden ferantwurdlik is foar alle provinsjebestjoerlike taken dy't oars in *[[Landsting (Sweden)|landsting]]* takomme.

## Sjoch ek
* Gotlân
Västerbottens län

**Västerbottens län** (letterlik: "Provinsje Westerbotten") is in provinsje (*län*) yn it noarden fan Sweden en is wat oerflak oanbelanget nei Norrbottens län de grutste fan it lân. Yn 2017 wennen der krapoan 270.000 minsken.

It provinsjebestjoer is fêstige yn Umeå, mei sa'n 80.000 ynwenners de grutste stêd fan de provinsje.

## Plakken
Yn 2010 wienen neffens *statistika centralbyrån* (Frysk: it sintraal buro foar de statistyk) de tsien grutste plakken fan de provinsje:
Västernorrlands län

**Västernorrlands län** (letterlik: "Provinsje Westernoardlân") is in provinsje (*län*) yn it easten fan Sweden en yn it lânsdiel Norrland. It bestjoer is fêstige yn Härnösand, wat lykwols net it grutste plak fan de provinsje is. De provinsje grinzget yn it noarden oan Västerbottens län, yn it westen oan Jämtlands län en yn it suden oan Gävleborgs län.

## Plakken
Op 31 desimber 2010 wienen neffens *Statistika centralbyrån* (Frysk: it Sintraal buro foar de statistyk) de tsien grutste plakken fan de provinsje:
Sundsvall (stêd)

**Sundsvall** is de haadstêd fan de gemeente Sundsvall yn it lânskip Medelpad en de provinsje Västernorrlands län yn Sweden. Mei 58.065 ynwenners (2016) is Sundsvall de tredgrutste stêd fan it lânsdiel Norrland. De stêd oan de Botnyske Golf leit 395 km noarlik fan Stokholm.

## Skiednis
Op 25 juny 1888 waard Sundsvall troffen troch de grutste brân yn de skiednis fan Sweden. Fan de stêd wie oan de ein fan dy dei net in protte mear oer, mei't hast alle huzen fan hout wienen en it fjoer him dêrom ienfâldich útwreidzje koe. Der waard besletten dat Sundsvall op 'e nij opboud wurde moast, mar no út stien. Om dy reden krige it sintrum letter de bynamme *Stenstad* (Frysk: 'Stienstêd').

## Stedsbyld

Sundsvall_in_Sweden_from_above.jpg|Utsjoch oer Sundsvall
Sundsvall in Sweden Storgatan.jpg|Winkelstrjitte
Sundsvall_bij_nacht.jpg|Fan de Noarderberch (*Norra Berget*, 141m) ôf sjoen
E4 Sundsvall City.jpg|De E4 yn Sundsvall


## Berne yn Sundsvall
* Helen Sjöholm (1970), sjongster en aktrise
* MyAnna Buring (1979), aktrise 
* Yohio (1995), sjonger en gitarist

## Keppeling om utens
*  Toerisme yn Sundsvall
Gêst

**Gêst** (of **gest** en **gjest**), is in iensellich eukaryoat mikro-organisme dat ta it ryk fan de skimmels heard. Gêst kin sels gjin enerzjy opnimme; it moat organysk materiaal ôfbrekke om waakse te kinnen. It kin de koalstof út sûkers normaal omsette ta koalsoer, of it kin yn in soerstof-earm fermidden de sûkers ek foar in part omsette ta alkohol. Dy omsetting is de gêsting, dêr't de gêst nei neamd is. Guon soarten fan gêst wurde brûkt foar de gêsting fan ûnder mear bôle en wyn. Oare soarten libje lykwols op minsken en bisten en kinne de oarsaak wurde fan ûnstekkings as de hûd dêr't se op libje te swak wurdt.
Norrland

**Norrland** (Frysk: *Noardlân*) is it meast noardlike en wat oerflak oanbelanget grutste fan de trije lânsdielen fan Sweden. Norrland bestiet út de njoggen lânskippen Gästrikland, Hälsingland, Härjedalen, Jämtland, Medelpad, Ångermanland, Västerbotten, Norrbotten en Lappland. Yn 2016 hie Norrland 1.175.039 ynwenners, sa'n 12 prosint fan it totale Sweedske ynwennertal. It lânsdiel grinzget yn it westen oan Noarwegen en yn it noarden oan Finlân.

Mei útsûndering fan it kustgebiet is Norrland tige tinbefolke. Hja fine der in protte nullebosken, rivieren en marren, en ek it heechste punt fan Sweden: de Kebnekaise, in berch mei in hichte fan 2.106 meter.
Gävleborgs län

**Gävleborgs län** (letterlik: "Provinsje Gävleborg") is in provinsje (*län*) yn it lânsdiel Norrland yn it easten fan Sweden. Op 31 desimber 2017 wennen der 285.637 minsken, wêrmei't de provinsje nei ynwennertal op it tsiende plak stiet.

It provinsjebestjoer is fêstige yn Gävle, de grutste stêd fan Gävleborgs län. 

## Plakken
Yn 2010 wienen neffens *Statistika centralbyrån* (Frysk: it Sintraal buro foar de statistyk) de fiif grutste plakken fan de provinsje:
Uppsala län

**Uppsala län** (letterlik: "Provinsje Uppsala") is in provinsje (*län*) yn it easten fan lânsdiel Svealand yn Sweden. Op 31 desimber 2017 hie de provinsje 368.971 ynwenners.

It provinsjebestjoer is fêstige yn it lyknammige Uppsala, fierwei de grutste stêd fan de provinsje.

## Plakken
Neffens *Statistika centralbyrån* (Frysk: it Sintraal buro foar de statistyk) wienen yn 2010 de fiif grutste plakken fan de provinsje:
Svealand

**Svealand** (Frysk: *Svealân*) is ien fan de trije lânsdielen fan Sweden en bestiet út de lânskippen Dalarna, Närke, Södermanland, Uppland, Värmland en Västmanland. Yn 2016 hie Svealand likernôch 4 miljoen ynwenners.

Krekt as de oare lânskippen Götaland en Norrland hat Svealand gjin bestjoerlike betsjutting, mar de namme wurdt wol yn de deistige omgong brûkt, bygelyks yn waarberjochten.
Stockholms län

**Stockholms län** (letterlik: "Provinsje Stokholm") is in provinsje yn it easten fan lânsdiel Svealand yn Sweden. It provinsjebestjoer is fêstige yn de haadstêd Stokholm.

Op 31 desimber 2017 hie Stockholms län 2.308.143 ynwenners, wat oerienkomt mei mear as 20 prosint fan de totale Sweedske befolking. Dêrmei is it ek de meast tichtbefolke provinsje fan it lân.

## Sjoch ek
* Stokholm
Regio Gotlân

De **Regio Gotlân** (Sweedsk: *Region Gotland*) is in gemeente yn Sweden mei foegen dy't ornaris in landsting takomme. Dit hat te krijen mei it feit dat de Regio Gotlân, dy't earder **Gotlands kommun** (*gemeente Gotlân*) neamd waard, de iennichste gemeente op it eilân is en dêrom sawol in lokale as in regionale funksje hat. De haadstêd fan de gemeente is Visby.
MyAnna Buring

**MyAnna Buring**, pseudonym fan **Anna Margaretha My Rantapää** (Sundsvall, 22 septimber 1979), is in Sweedsk-Britsk aktrise. Yn 2005 wie har filmdebút as *Sam* yn de horrorfilm *[[The Descent]]*, fan regisseur Neil Marshall, dy't har trije jier letter op 'en nij in rol joech yn de sciencefictionfilm *[[Doomsday (film)|Doomsday]]*.

Buring waard berne yn Sweden as lid fan 'e Finske minderheid yn Sweden, mar grutbrocht yn it Heine Easten. Se folge de Amerikaansk-Britske skoalle yn Maskat yn Oman. Op har tretjinde ferhuze se nei Ingelân, dêr't hja Spaansk en Drama studearre oan de Universiteit fan Bristol. Yn 2004 helle se it diploma fan de *[[London Academy of Music and Dramatic Art]]*. Se spilet in protte rollen yn it Britske teäter en is meidirekteur en regisseur by de MahWaff Theatre Company yn it Londenske Westein.  

Buring hat njonken filmrollen ferskate optredens yn Britske telefyzjerigen op har namme stean. Se fersynde ien kear yn ûnder oare *[[Casualty]]*, *[[Midsomer Murders]]*, *[[Inspector George Gently]]* en *[[Doctor Who]]*, in tal kearen yn *The Wrong Door* en as it fêste personaazje Edna yn it lêste seizoen fan *[[Downton Abbey]]*. Se hie ien fan de haadrollen yn *Ripper Street* en yn 2017 spile hja de haadrol fan resjersjeur Helen Weeks yn de BBC-minyrige *In the Dark* nei de roman fan Mark Billingham. 

## Filmografy
*Sûnder telefyzjfilms
**Killers Anonymous* (2019)
**Official Secrets* (2019)
**The Comedian's Guide to Survival* (2016)
**Hot Property* (2016)
**[[Lost in Karastan]]* (2014)
**[[Hyena (film)|Hyena]]* (2014)
**[[The Twilight Saga Breaking Dawn Part 2]]* (2012)
**[[The Twilight Saga Breaking Dawn Part 1]]* (2011)
**[[Super Eruption]]* (2011)
**[[Kill List]]* (2011)
**[[The Descent: Part 2]]* (2010)
**[[City Rats]]* (2009)
**[[Lesbian Vampire Killers]]* (2009)
**[[Credo (film)|Credo]]* (2008)
**[[Freakdog]]* (2008)
**[[Doomsday (film)|Doomsday]]* (2008)
**[[Grindhouse (2007)|Grindhouse]]* (2007, part *Don't*)
**[[The Omen 666|The Omen]]* (2006)
**[[The Descent]]* (2005)

### [[Fideospul]]len
Landsting (Sweden)

Yn Sweden is in **landsting** (mearfâld ek *landsting*) in selsbestjoerend oerheidslichem op it nivo fan de provinsjes. De landsting binne ferantwurdlik foar saken dêr't gemeenten te lyts foar binne, lykas it regeljen fan de sûnenssoarch en it iepenbier ferfier. In oar wurd dat gauris foar landsting brûkt wurdt is sekundêre gemeente, om oan te jaan dat de bestjoerstaken ferskille fan gewoane (primêre) gemeenten.

Op 1 jannewaris 1999 waarden de foegen fan de landsting yn de provinsjes Skåne län en Västra Götalands län útwreide, wêrnei't dy omneamd waarden ta **regio's**. Deselde feroaring ûndergie de landsting yn Hallands län yn 2011, en fan 2015 ôf barde dat yn nochris sân provinsjes. De benamming 'regio' is lykwols net offisjeel, want op papier binne de regio's noch hieltyd landsting.

Fan de 21 provinsjes is Gotlands län de iennichste sûnder landsting. Om't dizze provinsje mar út ien gemeente bestiet, hat dy gemeente ek de foegen fan in landsting.
Västra Götalands län

**Västra Götalands län** (letterlik: "Provinsje Westlik Geatelân") is in provinsje (*län*) yn it súdwesten fan Sweden. It bestjoer is fêstige yn Göteborg, de grutste stêd fan de provinsje.

Op 31 desimber 2017 hie Västra Götalands län yn totaal 1.690.782 ynwenners, wêrmei't it de twadgrutste provinsje fan Sweden is.

## Plakken
Yn 2015 wienen de tsien grutste plakken fan de provinsje:
Narteks

De **narteks** is in smelle festibule of foarhal by de haadyngong oan de westkant fan âlde kristlike en Byzantynske tsjerken, benammen basiliken. Hy rint oer de hiele breedte fan it gebou en is bygelyks troch in arkade mei it skip ferbûn. De narteks laat nei de naos, de tsjerkeseal. As de narteks hielendal yn it tsjerkegebou sit, hjit hy *esonarthex* (binnennarteks), as er bûten de gevel leit, wurdt er oantsjut mei *exonarthex* (bûtennarteks). In binnen- en bûtenste narteks kinne ek tegearre foarkomme as aparte dielen fan in narteks. 

Foar de narteks kin ek noch in *atrium* lizze (in fjouwerkant foarplein, ferlykber mei de krúsgong fan it midsiuwsk kleaster). Yn gefal fan âlde kristlike basiliken, kin it foarplein omjûn fan portiken ek narteks neamd wurde.
 
Te ferlykjen festibules yn oare tsjerkegebouwen, bygelyks by in romaanske basilyk of in goatyske katedraal, wurde net narteks neamd.
 
## Sjoch ek
* Sydbeuk
* Middenskip
* Apsis
* Koar
* Gavit
Västmanlands län

**Västmanlands län** (letterlik: "Provinsje Westmanlân") is ien fan de 21 provinsjes fan Sweden en leit yn it lânsdiel Svealand. It bestjoer is fêstige yn Västerås, mei 110.877 ynwenners (2010) de grutste stêd fan de provinsje.

## Geografy
De provinsje omfettet it eastlike part fan it lânskip Västmanland en inkelde parten fan oangrinzgjende lânskippen. De provinsje hat 10 gemeenten.

### Plakken
Yn 2010 wienen neffens *Statistiska centralbyrån* (Frysk: it Sintraal buro foar de statistyk) de tsien grutste plakken fan de provinsje:
Värmlands län

**Värmlands län** (letterlik: "Provinsje Waarmlân") is in provinsje (*län*) yn it súdwesten fan it lânsdiel Svealand yn Sweden. Op 31 desimber 2017 hie Värmlands län 280.399 ynwenners, wêrmei't it wat ynwennertal oanbelanget de tolfde provinsje fan it lân is. It bestjoer fan de provinsje sit yn Karlstad.

## Plakken
Yn 2010 wienen neffens *Statistiska centralbyrån* (Frysk: it Sintraal buro foar de statistyk) de tsien grutste plakken fan de provinsje:
Kristinehamn

**Kristinehamn** is in stêd yn de West-Sweedske provinsje Värmlands län en it lânskip Värmland. Kristinehamn is de haadstêd fan de gemeente mei deselde namme Kristinehamn en leit oan de noardkant fan de Vänermar.
Apsis

In **apsis** of **abside** (*absidiool*) is in healrûne, of mearhoekige, nisfoarmige romte oan in basilka, tsjerke, katedraal of timpel oerdutsen mei in healbolfoarmich ferwulft of heale koepel, ek bekend as in *[[eksedra]]*.

De apsis wie yn de Romeinske tiid it plak yn in *basilica* dêr't in bestjoerder of rjochten siet. Basilika's hiene in publike funksje als regeringsgebou of als rjochtsgebou. In foarbyld fan sa'n basilika is de Basilika fan Konstantyn yn de Dútske stêd Trier.

Keizer Konstantyn de Grutte fan it Romeinske Ryk, de earste kristlike keizer, liet in de fjirde iuw de earste tsjerken mei in apsis bouwe. De apsis, it plak dêr't ynearsten de rjochter of bestjoerder siet, waard it plak foar de biskop of de preester.

Letter waard de apsis de ôfsluting fan it koer, nei't der ferlet fan in gruttere romte ûntstien wie meidat de preester en muontsen harren njonken it alter opstelden om te sjongen. Doe waard ek it haadalter ferset fan de krusing nei de apsis. De term apsis wurdt foaral brûkt yn it ramt fan de romaanske styl; by de gotyk wurdt ek wol fan in koersluting sprutsen.

By in protte tsjerken is de apsis net dúdlik fan it koer te ûnderskieden, de hichte fan de apsis is yn dat gefal lyk oan de hichte fan it koer. By in grut part fan de tsjerken is de hichte fan de apsis lykwols leger as de koerhichte, dêrtroch is de apsis oan de bûtenkant fan it gebou dúdlik te ûnderskieden fan it koer.

In apsis kin ek tsjin in sydboek of in transeptarm boud wurde as sluting fan in kapel. Oan de achterkant fan de tsjerke binne yn dat gefal trije apsiden neist elkoar te sjen. De St. Mariatsjerke yn Gengenbach (Dútslân) hat sels fiif apsiden, ien ôfsluting fan it koer, twa ôfslutingen fan de sydboeken en twa ôfslutingen oan de transept-earmen.

## Galery

Giulia1.JPG|Trijefâldige apsis fan de *Basilica di Santa Giulia*, noard-Italië.
St_chads_in_poulton-le-fylde.jpg|In ienfâldige apsis oan de eastside fan de parochttsjerke yn Poulton-le-Fylde, Lancashire.
Monreale-bjs-3.jpg|De apsis fan de katedraal fan Monreale, Sisylje.
Jona (SG) - Busskirch St Martin IMG 9213 ShiftN.jpg|De apsis fan de St. Martinustsjerke yn Busskirch, gemeente Jona, Switserlân.
Yarspas.jpg|De trije apsissen fan in otterdokske tsjerke yn Jaroslavl, Ruslân.


## Sjoch ek
* Narteks
* Transept
* Skip (boukeunst)
* Sydbeuk
* Koaromgong
Apsis (betsjuttingsside)

"**Apsis**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
* Apsis (arsjitektuer), in part fan in gebou
* Apofokus en perifokus, ek wol apsis, in ekstreem punt yn de baan fan in himellichem
Södermanlands län

**Södermanlands län** (letterlik: "Provinsje Sudermanlân") is in provinsje (*län*) yn it súdeasten fan it Sweedske lânsdiel Svealand. De grutste stêd fan de provinsje is Eskilstuna, mar it bestjoer is fêstige yn Nyköping.

## Geografy
Södermanlands län omfettet de westlike en súdlike parten fan it lânskip Södermanland.

### Gemeenten
De provinsje hat njoggen gemeenten (*kommuner*):

### Plakken
Neffens *Statistika centralbyrån* (Frysk: it Sintraal buro foar de statistyk) wienen yn 2015 de tsien grutste plakken fan de provinsje:
Dalarnas län

**Dalarnas län** (letterlik: "Provinsje De Dellingen"), oant 1 jannewaris 1997 **Kopparbergs län** (letterlik: "Provinsje Kopparberg"), is ien fan de 21 provinsjes fan Sweden en leit yn it noarden fan it lânsdiel Svealand. De provinsje beslacht suver itselde gebiet as it lânskip Dalarna en har bestjoer is fêstige yn Falun. De grutste stêd fan Dalarnas län is lykwols Borlänge.

## Geografy
De provinsje hat 15 gemeenten (*kommuner*) en neffens *Statistika centralbyrån* (Frysk: it Sintraal buro foar de statistyk) wienen op 31 desimber 2010 de tsien grutste plakken fan de provinsje:
Blekinge län

**Blekinge län** (letterlik: "Provinsje Blekinge") is ien fan de 21 provinsjes fan Sweden en leit yn it súdeasten fan it lânsdiel Götaland. It provinsjesbestjoer is fêstige yn Karlskrona.

## Geografy
Blekinge län beslacht itselde gebiet as it lânskip Blekinge en is wat oerflak oanbelanget de lytste provinsje fan Sweden. Nei Gotlands län is it ek de provinsje mei de minste gemeenten. De fiif gemeenten (*kommuner*) binne:
* Karlshamn
* Karlskrona
* Olofström
* Ronneby
* Sölvesborg

### Plakken
Neffens *Statistika centralbyrån* (Frysk: it Sintraal buro foar de statistyk) wienen op 31 desimber 2015 de fiif grutste plakken fan de provinsje:
Skåne län

**Skåne län** (letterlik: "Provinsje Skania") is de súdlikste provinsje fan Sweden en leit yn it lânsdiel Götaland. De haadstêd fan de provinsje is Malmö, mar it provinsjebestjoer hat ek kantoaren yn Kristiansand.

## Geografy
De provinsje hat 33 gemeenten (*kommuner*) mei yn totaal sa'n 1,3 miljoen ynwenners. Dat komt oerien mei 13% fan de folsleine Sweedske befolking.

### Plakken
Neffens *Statistika centralbyrån* (Frysk: it Sintraal buro foar de statistyk) wienen yn 2015 de tsien grutste plakken fan de provinsje:
Malmö

**Malmö** is de tredgrutste stêd fan Sweden en haadstêd fan de provinsje Skåne län. De stêd beslacht de gemeente mei deselde namme Malmö, mar ek parten fan de gemeenten Burlöv en Lomma.

De stêd hat mear as 300.000 ynwenners en sawat de helte fan alle ynwenners fan Malmö is jonger as 35 jier.

Malmö hat, lykas de rest fan Súd-Sweden, in seeklimaat dat myld is foar de noardlike lizzing fan de stêd. Dêrom hat Malmö simmerdeis oant 17 oeren deiljocht en winterdeis om-ende-by 7 oeren.

Besuden Malmö leit de Sontbrêge, dy't Sweden ferbynt mei Denemark. De transnasjonale regio Sont (Öresund) wurdt mei sa'n 3,5 miljoen ynwenners wol de grutste metropoal fan Skandinavië neamd.

Malmö hat in yn 1998 opjochte universiteit.
Lânsdielen fan Sweden

Sweden kin yndield wurde yn trije **lânsdielen**: Götaland, Svealand en Norrland. Dizze lânsdielen omfette saneamde lânskippen, ek wol histoaryske provinsjes neamd, mar ha gjin bestjoerlike funksje. Dochs wurde de lânsdielen yn de deistige omgong wol brûkt, bygelyks yn waarberjochten.

Götaland is wat sawol oerflak as ynwennertal oanbelanget it grutste lânsdiel fan Sweden. It beslacht 97.841 km² en der wenje 4.776.001 minsken. Mei in oerflak fan 91.098 km² en 4.044.083 ynwenners is Svealand krekt wat lytser. It lânsdiel wêr't de minste minsken wenje is Norrland (1.175.039), mar it beslacht mei 261.292 km² wol fierwei it grutste gebiet.

## Besjoch ek
*Bestjoerlike yndieling fan Sweden
*Sweedske lânskippen
Kronobergs län

**Kronobergs län** (letterlik: "Provinsje Kronoberg") is in provinsje fan Sweden en beslacht it súdwestlike part fan it lânskip Småland. It provinsjebestjoer hat syn sit yn Växjö. Kronobergs län grinzget yn it suden oan de provinsjes Blekinge län en Skåne län, yn it westen oan Hallands län, yn it easten oan Kalmar län en yn it noarden oan Jönköpings län.

## Geografy
### Gemeenten
Sûnt de weryndieling fan 1971 bestiet de provinsje út acht gemeenten:
*Alvesta
*Lessebo
*Ljungby
*Markaryd
*Tingsryd
*Uppvidinge
*Växjö
*Älmhult

### Plakken
Yn 2015 wienen neffens *Statistiska centralbyrån* (Frysk: it Sintraal buro foar de statistyk) de fiif grutste plakken fan de provinsje:
Hallands län

**Hallands län** (letterlik: "Provinsje Hallân") is in provinsje yn it lânsdiel Götaland oan de súdwestkust fan Sweden. It provinsjebestjoer is fêstige yn Halmstad.

## Geografy
De provinsje beslacht suver itselde gebiet as it lânskip (histoaryske provinsje) Halland.
### Gemeenten
De provinsje bestiet út seis gemeenten:
*Falkenberg
*Halmstad
*Hylte
*Kungsbacka
*Laholm
*Varberg

### Plakken
Yn 2015 wienen neffens *Statistiska centralbyrån* (Frysk: it Sintraal buro foar de statistyk) de grutste plakken fan de provinsje:
Jämtlands län

**Jämtlands län** (letterlik: "Provinsje Jamtlân") is ien fan de 21 provinsjes fan Sweden en beslacht de lânskippen (ek wol histoaryske provinsjes) Jämtland en Härjedalen, lykas lytse parten fan Hälsingland, Ångermanland, Lappland en Dalarna. Mei in oerflak fan 49.443 km² is Jämtlands län de tredgrutste provinsje fan it lân. It provinsjebestjoer is fêstige yn Östersund.

## Befolking
Jämtlands län is in tige tinbefolke provinsje mei minder as 3 ynwenners per kante kilometer. De measte minsken wenje om Storsjön (Frysk: *de Grutte Mar*) hinne.

Op 31 desimber 2016 wienen neffens *Statistiska centralbyrån* (Frysk: it Sintraal buro foar de statistyk) wat ynwennertal oanbelanget de grutste plakken fan de provinsje:
Fier!

**Fier!**, of ek wol **Fier Fryslân**, is in nasjonaal Nederlânsk ekspertize- en behannelsintrum op it mêd fan geweld yn ôfhinklikheidsrelaasjes, dat oer fjouwer fêstigings beskikt. It waard yn 1978 oprjochte yn 'e Fryske haadstêd Ljouwert, dêr't sadwaande noch altyd de haadfêstiging is. De namme 'Fier!' hat neat mei it Fryske wurd "fier" te krijen, mar slacht op it (argayske) Nederlânske wurdt *fier*, dat "grutsk" betsjut: men wol de pasjinten wer grutsk op harsels meitsje.

## Yngeandere beskriuwing
Fier! is in ekspertize- en behannelsintrum op it mêd fan geweld yn ôfhinklikheidsrelaasjes (d.w.s. relaasjes dy't sterk út lykwicht binne wat de macht oanbelanget dy't de beide belutsenen opinoar útoefenje). It leit him dêrby ta op it foarkommen fan geweld, it stopjen fan geweld en it bieden fan profesjonele help oan slachtoffers fan geweld. Konkreet giet it almeast om húslik geweld, bernemishanneling, ear-relatearre geweld, minskehannel, twongen prostitúsje en loverboyproblematyk. Fier! kombinearret yn dat ramt spesjalisearre opfang, begelieding en soarch yn in feilich hinnekommen mei ynnovaasje en wittenskiplik ûndersyk.

In protte pasjinten fan Fier! binne yn slimmere of lichtere mjitte traumatisearre en faak bestiet der tsjin harren ek in (yn guon gefallen tige earnstich) drigingsnivo dat útgiet fan 'e dieder(s). Dêrfandinne wurket Fier! nau gear mei de plysje en it Iepenbier Ministearje en genietet it de tsjinsten fan spesjalisearre befeiligers. Fierders besiket Fier!, ynstee fan ynsidinten te bestriden, mei in strukturele oanpak fan swierrichheden just direkt en dynamysk yn te spyljen op ûntjouwings en fraachstikken yn 'e Nederlânske maatskippij. Dêrta biedt Fier! net inkeld behanneling oan slachtoffers fan geweld en tsjûgen (yn 'e regel bern), mar ek oan dieders.

## Organisaasje
Fier! is in stifting, dy't yn septimber 1978 yn Ljouwert as selsstannige organisaasje oprjochte waard. Anno 2018 binne der ek fêstigings yn Grins, Rotterdam en De Haach. Fan 31&nbsp;desimber 2009 ôf wurdt Fier! bestjoerd troch in twakoppich bestjoer, dat bestiet út in foarsitter en ien oar bestjoerslid, dy't lykwols tegearre foech hawwe. Dêrnjonken is der in ried fan tafersjoch dy't sizzenskip oer it bestjoer hat.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Fier!
Östergötlands län

**Östergötlands län** (letterlik: "Provinsje Eastergeatelân") is ien fan de 21 provinsjes fan Sweden en leit yn it súdeasten fan it lân. It provinsjesbestjoer is fêstige yn Linköping, de grutste stêd fan de provinsje. Östergötlands län hat 457.496 ynwenners (2017).

## Geografy
De provinsje beslacht it lânskip Östergötland en inkelde parten fan oangrinzgjende lânskippen. De provinsje hat 13 gemeenten.

### Plakken
Neffens *Statistika centralbyrån* (Frysk: it Sintraal buro foar de statistyk) wienen op 31 desimber 2016 de fiif grutste plakken fan de provinsje:
Örebro län

**Örebro län** (letterlik: "Provinsje Örebro") is in provinsje fan Sweden yn it suden fan it lânsdiel Svealand. It provinsjebestjoer is fêstige yn Örebro, de grutste stêd fan de provinsje. It ynwennertal fan Örebro län is 289.907 (2017).

## Geografy
De provinsje beslacht suver it folsleine lânskip Närke en parten fan de lânskippen Värmland, Västergötland, Västmanland, Östergötland en Dalarna. De provinsje hat 12 gemeenten, wêrfan't Örebro mei 150.291 ynwenners de grutste is en Ljusnarsberg mei 4.942 de lytste.

### Plakken
Yn 2010 wienen neffens *Statistiska centralbyrån* (Frysk: it Sintraal buro foar de statistyk) de tsien grutste plakken fan de provinsje:
Jönköpings län

**Jönköpings län** (letterlik: "Provinsje Jönköping") is ien fan de 21 provinsjes fan Sweden en beslacht it noardwestlike part fan it lânskip (ek wol histoaryske provinsje) Småland. De provinsje makket diel út fan it lânsdiel Götaland. It provinsjebestjoer is fêstige yn Jönköping.

## Geografy
Sûnt 1998 bestiet Jönköpings län út 13 gemeenten (*kommuner*):
*Aneby
*Eksjö
*Gislaved
*Gnosjö
*Habo
*Jönköping
*Mullsjö
*Nässjö
*Sävsjö
* Tranås
*Vaggeryd
*Vetlanda
* Värnamo

### Plakken
Yn 2015 wienen neffens *Statistiska centralbyrån* (Frysk: it Sintraal buro foar de statistyk) wat ynwennertal oanbelanget de grutste plakken fan de provinsje:
Kalmars län

**Kalmar län** (letterlik: "Provinsje Kalmar") is in provinsje fan Sweden yn it easten fan it lânsdiel Götaland. De provinsje beslacht it eastlike part fan it lânskip Småland en it folsleine lânskip Öland. Yn it suden grinzget Kalmar län oan Blekinge län, yn it westen oan Kronobergs län en Jönköpings län, en yn it noarden oan Östergötlands län. It provinsjebestjoer is fêstige yn Kalmar. Op 31 desimber 2017 hie de provinsje 243.536 ynwenners.

## Geografy
### Gemeenten
Kalmar län bestiet sûnt de gemeentlike weryndieling fan 1971 út 12 gemeenten:
*Borgholm
*Emmaboda
*Hultsfred
*Högsby
*Kalmar
*Mönsterås
*Mörbylånga
*Nybro
*Oskarhamn
*Torsås
*Vimmerby
*Västervik

### Plakken
Yn 2010 wienen neffens *Statistiska centralbyrån* (Frysk: it Sintraal buro foar de statistyk) de tsien grutste plakken fan de provinsje:
Gemeenten fan Sweden

De **gemeenten fan [[Sweden]]** (Sweedsk: *Sveriges kommuner*) foarmje de ûnderste bestjoerslaach fan it lân. Der binne yn totaal 290 gemeenten dy't ferantwurdlik binne foar in protte lokale saken lykas skoallen, helptsjinsten en romtlike oardening.

De gemeenten fan Sweden beslaan it folsleine grûngebiet fan it lân. Yn it tinbefolke noarden binne de gemeenten wat oerflak oanbelanget grutter as yn it suden.

## Besjoch ek
*Bestjoerlike yndieling fan Sweden
Yvonne de Ligne

**Yvonne de Ligne** (berne as: **Yvonne Geurts**; Brussel, 18 maaie 1902 – ?, 1952) wie in Belgysk keunstrydster fan Flaamsk komôf. Se die twaris mei oan 'e Olympyske Winterspullen en teffens wie se de earste frou dy't de Alvestêdetocht útried. Se waard lykwols bekender trochdat se de moard op har man bewurkmastere, dy't in Belgysk fersetsheld wie. Dêrfoar waard se feroardiele ta in lange finzenisstraf, dy't se net útsiet om't se siik waard en stoar.

## Libben en karriêre
### Sportkarriêre
De Ligne naam as keunstrydster diel oan 'e ûnderdielen frouljus-inkel yn alle grutte wedstrydeveneminten tusken 1929 en 1936, mei dêrûnder Jeropeeske kampioenskippen, wrâldkampioenskippen en Olympyske Winterspullen. Har bêste prestaasjes wiene in sechsde plak op 'e wrâldkampioenskippen fan 1929 en 1932 en de 
Winterspullen fan Lake Placid, yn 1932, en in fyfde plak op 'e Jeropeeske kampioenskippen fan 1933. Datselde jiers (1933) wie De Ligne de earste bûtenlânske frou dy't (by de fyfde edysje) in Alvestêdetocht útried.

### Houlik en moard
De Ligne wie troud mei de Belgyske hurdrider Charles de Ligne, mar harren houlik wie tige ûngelokkich. Har man, dy't op it mêd fan sport net botte bejeftige wie, rekke ûnder de Twadde Wrâldoarloch behelle yn it Belgysk ferset. Hy spile û.m. in rol by it ferbergjen en nei neutraal gebiet smokkeljen fan delsketten Alliëarde piloaten. Yn dyselde tiid rekke Yvonne de Ligne fereale op 'e yn Antwerpen wenjende Nederlânske keunstrider Jacob Hartog, mei wa't se in oerhuorrige relaasje krige. Doe't se op 'e die trappearre waarden troch Charles de Ligne, wâde dy Hartog it hûs út. 

Neitiid sinde Yvonne de Ligne op wraak. Yn novimber 1944 lokke se har man mei nei harren fakânsjehúske op it plattelân, dêr't se opwachte waarden troch in Armand Michiels. Dat wie in lid fan it Belgysk ferset dy't De Ligne wiismakke hie dat har man temûk mei de Dútskers kollaborearre. Michiels skeat Charles de Ligne dea mei in Dútsk wapen, sadat it liek as wied er troch de Gestapo om hals brocht. De moard kaam lykwols út, en yn 1946 waard De Ligne dêrfoar ta fyftjin jier finzenisstraf feroardiele, wylst de bedragene Michiels trije jier krige. Nei seis jier waard Yvonne de Ligne yn 1952 frijlitten om't se litte oan tuberkuloaze, dêr't se koarte tiid letter oan ferstoar. Se wie doe 44 jier âld.
Lappland (lânskip fan Sweden)

**Lappland** (Frysk: *Laplân*) is ien fan de lânskippen (histoaryske provinsjes) fan Sweden en leit yn it noarden fan it lânsdiel Norrland. It beslacht ûngefear in kwart fan it totale oerflak fan Sweden en is dêrmei it grutste fan alle lânskippen. Yn it westen grinzget it lânskip oan Noarwegen en yn it noardeasten oan Finlân. De oangrinzgjende lânskippen binne Jämtland, Norrbotten, Västerbotten en Ångermanland.

## Geografy
Lappland leit tsjin it Skandinavysk Heechlân oan en bestiet foar in grut part út heechflakte. Mear as 47 prosint fan it gebiet leit heger as 500 meter boppe seenivo. It heechste punt is de súdlike top fan Kebnekaise, de twatoppige berch dy't mei 2.111 meter ek it heechste punt fan Sweden is.

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Gästrikland

**Gästrikland** is in lânskip (histoaryske provinsje) oan de eastkust fan Sweden en yn it súdeasten fan it lânsdiel Norrland. De oangrinzgjende lânskippen binne Dalarna, Hälsingland, Uppland en Västmanland. Gästrikland hat gjin bestjoerlike of politike funksje, mar is op it mêd fan kultuer wol fan betsjutting.

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Jämtland

**Jämtland** is in lânskip (histoaryske provinsje) fan Sweden yn it lânsdiel Norrland. It grinzget oan Noarwegen en de lânskippen Härjedalen, Lappland, Medelpad en Ångermanland. Jämtland beslacht in oerflak fan 34.009 kante kilometer en is dêrmei it twadgrutste lânskip fan Sweden.

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Medelpad

**Medelpad** is in lânskip (histoaryske provinsje) yn it Sweedske lânsdiel Norrland en makket diel út fan de provinsje Västernorrlands län. Medelpad grinzget oan de lânskippen Hälsingland, Härjedalen, Jämtland en Ångermanland. Krekt as alle oare lânskippen hat it gjin bestjoerlike of politike funksje, mar it is op it mêd fan kultuer wol fan betsjutting.

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Ångermanland

**Ångermanland** is in lânskip (histoaryske provinsje) yn it Sweedske lânsdiel Norrland. It grinzget oan de lânskippen Jämtland, Lappland, Medelpad en Västerbotten. Beëasten Ångermanland leit it súdlike part fan de Botnyske Golf.

De namme komt fan it wurd *anger*, Aldnoarsk foar *djippe [[fjord]]*, en is in ferwizing nei de djippe mûning fan Ångermanälven, mei in lingte fan 460 kilometer ien fan de langste rivieren fan Sweden.

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Västerbotten

**Västerbotten** (Frysk: *Westerboaiem*) is in lânskip yn Norrland yn it noardeasten fan Sweden. It grinzget yn it noarden oan Lappland en Norrbotten, en yn it suden oan Ångermanland. Västerbotten beslacht in oerflak fan 15.538 kante kilometer en hat 220.175 ynwenners (2016).

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Härjedalen

**Härjedalen** is in lânskip (histoaryske provinsje) fan Sweden yn it lânsdiel Norrland. It is mei 9.697 ynwenners (2016) it lânskip dêr't de minste minsken wenje. Härjedalen grinzget oan Noarwegen en de lânskippen Dalarna, Hälsingland, Jämtland en Medelpad.

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Dalarna

**Dalarna** is in lânskip (histoaryske provinsje) yn it noarden fan it Sweedske lânsdiel Svealand. It grinzget oan Noarwegen en oan de lânskippen Gästrikland, Hälsingland, Härjedalen, Värmland en Västmanland.

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Närke

**Närke** is in lânskip fan Sweden yn it lânsdiel Svealand. It grinzget yn it noardwesten oan Värmland, yn it noarden oan Västmanland, yn it easten oan Södermanland en yn it súdeasten oan Östergötland. Närke hat in oerflak fan 4.126 kante kilometer en hat 208.376 ynwenners (2016).

Lykas alle oare lânskippen hat Närke gjin bestjoerlike of politike funksje. Op it mêd fan kultuer hat it wis wol betsjutting.

## Gemeenten yn Närke
De folgende gemeenten lizze hielendal of foar in part yn Närke:
* Askersund
* Degerfors
* Hallsberg
* Kumla
* Laxå
* Lekeberg
* Örebro

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Södermanland

**Södermanland**, ek wol **Sörmland** neamd, is in lânskip fan Sweden yn it easten fan it lânsdiel Svealand. It hat in oerflak fan 8.388 kante kilometer en hat likernôch 1,3 miljoen ynwenners (2016). Södermanland grinzget oan de lânskippen Närke, Uppland, Västmanland en Östergötland.

Lykas alle oare lânskippen hat Södermanland gjin bestjoerlike of politike funksje. Op it mêd fan kultuer hat it lykwols wis wol betsjutting.

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Uppland

**Uppland** is in lânskip fan Sweden yn it easten fan it lânsdiel Svealand. It grinzget oan sawol de Eastsee as de lânskippen Gästrikland, Södermanland en Västmanland. Uppland beslacht 12.676 kante kilometer en hat likernôch 1,6 miljoen ynwenners (2016).

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Värmland

**Värmland** is in lânskip (histoaryske provinsje) yn it westen fan Sweden, dat oant 1815 by it lânsdiel Götaland hearde, mar hjoeddedei diel útmakket fan Svealand. It grinzget yn it suden oan Västergötland en Dalsland, yn it westen oan Østlandet (Noarwegen), yn it easten oan Västmanland en Närke, en yn it noardeasten oan Dalarna. Värmland beslacht 18.204 kante kilometer en hat 318.341 ynwenners (2016).

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Västmanland

**Västmanland** (Frysk: *Westmanlân*) is in lânskip (histoaryske provinsje) fan Sweden yn it lânsdiel Svealand. It hat gjin bestjoerlike of politike funksje, mar is op histoarysk en kultureel mêd wol fan betsjutting. Västmanland hat in oerflak fan 8.363 kante kilometer en hat 309.357 ynwenners (2016).

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Norrbotten

**Norrbotten** is it meast noardeastlike lânskip (histoaryske provinsje) fan Sweden en leit yn it lânsdiel Norrland. It grinzget yn it westen oan Lappland, yn it easten oan Finlân en yn it suden oan Västerbotten. Norrbotten hat in oerflak fan 26.671 kante kilometer en 195.024 ynwenners (2016).

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Västergötland

**Västergötland** is ien fan de 25 saneamde lânskippen fan Sweden en leit yn it lânsdiel Götaland yn it súdwesten fan Sweden. It hat krekt as alle oare lânskippen gjin bestjoerlike of politike funksje, mar is op it mêd fan kultuer wol fan betsjutting.

Västergötland hat in grins mei sân oare lânskippen: Bohuslän, Dalsland, Halland, Närke, Småland, Värmland en Östergötland.

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Nije Kromme

De **Nije Kromme**, yn 'e folksmûle ornaris de **Slachtebrêge** neamd, is in ferbining foar fytsers en fuotgongers, dy't súdwest fan Wommels de provinsjale wei N359 fan Ljouwert nei Boalsert oerspant. Dêrby ferbynt dizze brêge (eins in lyts fiadukt) it súdlike part fan 'e Slachtedyk mei it noardlike part, dêr't it yn 'e 1970-er jierren fan ôfsnien waard troch de oanlis fan de N359.

## Skiednis
Foar de omwenjenden hie de trochsnijing fan 'e Slachte troch de N359 altyd al in boarne fan ergernis wist, mei't se sûnt dy tiid kilometers omfytse moasten, út it suden wei oer de Súdhoeke nei Wommels ta, dêr't se de provinsjale wie oerstekke koene, om dan oer de buorskip Littenserbuorren fierder noardoan te gean. Doe't yn it ramt fan 'e grutte Friezereüny yn 2000 de earste edysje fan 'e Slachtemaraton pland waard, wêrby't it it doel wie en folgje de rin fan 'e âlde seedyk alhiel fan Easterbierrum nei Raerd, waard de ôfsnijing by Wommels ek foar dat projekt in probleem.

De lûder wurdende rop om súdwest fan Wommels troch in tydlike of permaninte maatregel de beide dielen fan 'e Slachte foar fytsers en fuotgongers wer mei-inoar te ferbinen, waard troch alle belutsen oerheidsynstânsjes as billik en teffens as helber beskôge. Sawol de Provinsje Fryslân as de Gemeente Littenseradiel wurken op alle mooglike manearen mei oan it betinken fan in oplossing, en beide droegen se foar in trêdepart de op €600.000 begrutte kosten foar de bou fan in fytsers- en fuotgongersbrêge op dat plak. It lêste trêdepart waard sponsore troch boubedriuw Ballast Nedam, dat de bou fan 'e brêge op him naam.

De úteinlike brêge (sa't it bouwurk hast altyd neamd wurdt, hoewol't it as it derop oankomt eins gjin brêge mar in fiadukt is) waard in ranke konstruksje dy't de drokke provinsjale wei op elegante wize oerspant. Ferantwurdlik foar it ûntwerp wie arsjitekt Rein Hofstra út Grou, dy't fergees syn meiwurking oan it projekt ferliende. Yn 'e nacht fan 28 april 2000 waard it bouwurk yn dielen nei syn plak ferfierd, dêr't it letter dy deis yninoar set en op 'e earder al oanleine brêgehaden hyst waard. De offisjele iepining fûn plak op 28&nbsp;juny, en doe krige de brêge ek syn offisjele namme, de Nije Kromme, dy't keazen wie út 'e ynstrjoerings foar in priisfraach.

Hoewol't de direkte oanlieding foar de bou fan 'e Nije Kromme de earste Slachtemaraton fan 8&nbsp;july 2000 wie, kaam de brêge fansels in bliuwende ferbining te foarmjen. It waard in symboal fan Littenseradiel, dat sels as logo brûkt waard troch de gemeentlike organisaasje.
Sandviken

**Sandviken** is in stêd yn Sweden en teffens haadstêd fan de gemeente Sandviken. De stêd makket diel út fan de provinsje Gävleborgs län en leit yn it lânskip Gästrikland. Sandviken beslacht 1.759 hektare en hat 24.724 ynwenners (2015).
Kebnekaise

**Kebnekaise** is de heechste berch fan Sweden. De berch hat twa toppen, dêr't de súdlike fan op in hichte fan 2.097,5 meter boppe seenivo leit. De noardlike top leit 70 sintimeter leger op in hichte fan 2.096,8 meter. Om't allinnich op de súdlike top iis leit en de hoemannichte dêrfan stadichoan ôfnimt, kin it wêze dat de noardlike top yn de takomst de heechste wurdt.

It Kebnekaisemassyf makket diel út fan it Skandinavysk Heechlân en leit yn it Sweedske lânsdiel Norrland.
Blekinge

**Blekinge** is in lânskip yn Götaland yn it súdeasten fan Sweden. It is wat oerflak oanbelanget it twadlytste lânskip fan it lân (allinnich Öland is lytser) en hat krapoan 160.000 ynwenners. Blekinge grinzget oan Skåne, Småland en de Baltyske See.

De lânskippen fan Sweden hawwe gjin bestjoerlike funksje, mar it gebiet dat Blekinge beslacht komt wol eksakt oerien mei dat fan de provinsje Blekinge län.

## Skiednis
Blekinge wie ynearsten diel fan Denemarken. Mei Skåne en Halland foarme Blekinge it eastlike part fan it Deenske keninkryk. Yn 1658 waard de Frede fan Roskilde sletten. Blekinge waard doe mei Skåne en Halland ôfstien oan Sweden. 

Blekinge hat in tal histoaryske stêden (tusken heakjes it jier doe't se stedsrjochten krigen): Karlshamn (1680), Karlskrona, Ronneby (1387) en Sölvesborg (1445). 

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden
Hagfors

**Hagfors** is in stêd yn Sweden en haadplak fan de gemeente Hagfors yn de provinsje Värmlands län en yn it lânskip Värmland. Yn 2015 hie it 4.869 ynwenners. De stêd leit oan de rivier de Uvån en de mar Värmullen op in hichte fan sa'n 160 meter boppe de seespegel.
Hagfors (gemeente)

**Gemeente Hagfors** (Sweedsk: *Hagfors kommun*) is in gemeente yn de provinsje Värmlands län yn Sweden. It haadplak fan de gemeente is Hagfors. De gemeente bestiet yn har hjoeddeistige foarm sûnt 1974, doe't de yn 1950 oprjochte gemeente Hagfors fusearre mei trije oare gemeenten.

## Plakken
Op 31 desimber 2015 hie gemeente Hagfors neffens *Statistiska centralbyrån* (Frysk: it Sintraal buro foar de statistyk) sân wenkearnen:
Ekshärad

**Ekshärad** is in plak yn de gemeente Hagfors yn it lânskip Värmland en de provinsje Värmlands län yn Sweden. Oant 1980 hiet it doarp *Kyrkheden*. It doarp leit oan de rivier de Klarälven, dêr't ek in brêge oer leit.
 

Ekshärad is ferneamd om syn houten tsjerke út 1688 en om syn unike dialekt, it 'Ekshäring'.
Uddeholm

**Uddeholm** is in plak yn de gemeente Hagfors yn it lânskip Värmland en de provinsje Värmlands län yn Sweden. It doarp leit oan de mûning fan de Uvån yn it Rådasjön. Merklieder yn de stielyndustry Uddeholms AB is nei it doarp ferneamd.

Uddeholm beslacht 144 hektare en hat 619 ynwenners (2015).
Karlstad (gemeente)

**Gemeente Karlstad** is in gemeente yn de provinsje Värmlands län en it lânskip Värmland yn Sweden. De gemeente leit oan de noardkant fan de Vänermar.

De gemeente bestiet yn har hjoeddeiske foarm sûnt 1971 doe't de eardere gemeente Karlstad gearfoege waard mei inkelde plattelânsgemeenten.

## Wenkearnen
Göta älv

De **Göta älv** is in Sweedske (kanalisearre) rivier yn de regio Götaland dy't it wetter fan de Vänermar yn it Kattegat en de Noardsee ôffiert.

De Göta älv mûnet by Göteborg oan de westkust fan Sweden yn it Kattegat út. Yn de omkriten fan de rivier wie yn it ferline in delsetting fan de Gauten. It Bohus Fort fan dy delsetting oan de rivier leit op de hichte fan de stêd Kungälv. Op dat plak spjalt de rivier him yn twaen; de noardlike stream hjit de Nördre älv en de súdlike hâldt de namme Göta älv.

By Trollhättan leit de Trollhättefallen en is yn de rivier in keardaam oanlein mei sluzen anneks en twa wetterkrêftsintrales om enerzjy op te wekjen. De sluzen meitsje dat de rivier befarber is. It keunstmjitige part hjit Trollhättekanaal. De Göta älv en it Trollhättekanaal foarmje tegearre it Götakanaal dat oer de Vänermar en de Vättermar dwers troch it suden fan Sweden rint en sadwaande it  Kattegat mei de Eastsee ferbynt.

De wetterkrêftsintrale levere enerzjy oan de swiere stielyndustry yn Trollhättan en levere dêrmei in bydrage oan de yndustriële revolúsje fan dy kontreien. Yn de simmermoannen wurde de sluzen in pear minuten deis iepenset foar de toeristen.

Lâns de rivier bestiet in kâns op ierdferskowingen. Der binne 15 fan bekend yn de skiednis. De grutste wiene in de jierren 1150, 1648, 1950 en 1957.


File:Trollhattefallen.jpg|Trollhättefallen mei de sluzen op
File:GotaAlv.jpeg|De Göta älv yn Göteborg
Öland

**Öland** is it op ien nei grutste eilân fan Sweden en teffens syn lytste lânskip. It eilân leit yn de Eastsee en is sûnt 1972 ferbûn mei it fêstelân troch de Ölandbrêge tusken Kalmar en Färjestaden. Öland makket diel út fan it lânsdiel Götaland en hat in oerflak fan 1.347 kante kilometer. It ynwennertal fan it eilân is 25.846 (2016).

## Besjoch ek
*Lânsdielen fan Sweden
*Lânskippen fan Sweden
*Provinsjes fan Sweden