open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Louisa May Alcott

**Louisa May Alcott** (Germantown, Pennsylvania 29 novimber 1832 – 6 maart 1888) wie in Amerikaanske romanskriuwster. Sy is fral ferneamd fan de roman *Little Women* (1868), dy't foar in part basearre is op har eigen ûnderfinings mei har trije susters, en him ôfspilet yn *Orchard House*, yn Concord (Massachusetts). Fierders is ek *Jo's Boys* ferneamd wurden

Alcott wie de dochter fan transendintalisten Amons Bronson Alcott en Abigail May Alcott (sosjaal wurker). Har heit stifte de Timpelskoalle. Sy hie trije susters: âlder as har wie Anna Pratt Alcott en twa jongere Elizabeth Sewall Alcott en May Alcott. Yn 1834 of 1835 ferfear de húshâlding nei Boston. Alcott har ûnderrjocht krige sy meast fan har heit, mar ek fan ferneamde skriuwers sa as Ralph Waldo Emerson, Nathaniel Hawthorne en Margaret Fuller, dy't freonen fan de famylje wienen. De húshâlding hie it lykwols net rom en Alcott moast fan jongs ôf oan wurkje om de húshâlding troch de tiid te helpen. Yn de jierren sechtich krige sy súkses mei de skriuwerij. Yn it begjin fan har karriêre brûkte sy it pseudonym A.M. Barnard; ûnder dy namme publisearre hja ferheftige leafdesromans.

Letter waard sy in abolisjoniste en feministe. 

## Wurk
;Kar-út:

* *The Inheritance* (1849, útbrocht 1997)
* *[[Flower Fables]]* (1849)
* *[[Hospital Sketches]]* (1863)
* *The Rose Family: A Fairy Tale* (1864)
* *Moods* (1865, fannijs hifke 1882)
* *Morning-Glories and Other Stories* (1867)
* *[http://digital.library.upenn.edu/women/alcott/key/key.html The Mysterious Key and What It Opened]* (1867)
* *[[Little Women]]* of *Meg, Jo, Beth and Amy* (1868)
* *Three Proverb Stories* (mei "Kitty's Class Day", "Aunt Kipp" en "Psyche's Art") (1868)
* ''A Strange Island'', (1868)
* *Part Second* of *Little Women*, also known as "Good Wives" (1869)
* ''Perilous Play'', (1869)
* *[[An Old Fashioned Girl]]* (1870)
* *Will's Wonder Book* (1870)
* *Aunt Jo's Scrap-Bag* (1872–1882)
* *[[Little Men]]: Life at Plumfield with Jo's Boys* (1871)
* "Transcendental Wild Oats" (1873)
* **' (1873)
* ''[[Eight Cousins]]'' of ''The Aunt-Hill'' (1875) 
* ''Beginning Again, Being a Continuation of Work'' (1875)
* ''Silver Pitchers, and Independence: A Centennial Love Story"'' (1876)
* ''[[Rose in Bloom]]'': A Sequel to Eight Cousins (1876)
* ''[[Under the Lilacs]]'' (1878)
* ''[[Jack and Jill: A Village Story]]'' (1880)
* ''[[The Candy Country]]'' (1885)
* ''[[Jo's Boys]] and How They Turned Out: A Sequel to "Little Men"'' (1886)
* ''Lulu's Library'' (1886–1889)
* ''A Garland for Girls'' (1888)
* ''Comic Tragedies'' (1893 postúm)

**As A. M. Barnard**
* ''[[Behind a Mask]], or a Woman's Power'' (1866)
* ''The Abbot's Ghost, or Maurice Treherne's Temptation'' (1867)
* ''[[A Long Fatal Love Chase]]'' (1866 – útjûn 1995)

**Earst anonym útjûn*'
* *A Modern Mephistopheles'' (1877)
Transendintalisme

It **transendintalisme** is in filosofyske en literêre beweging dy't yn de jierren 1830 en 1840 yn de regio Nij Ingelân fan de Feriene Steaten ta stân kaam en nije ideeën ferkundige op it mêd fan literatuer, religy, kultuer en filosofy. 

De beweging ûntstie as reaksje op de algemiene steat fan de kultuer en de maatskippij, en benammen, it yntellektualisme fan Harvard en de doktrine fan de unitaristyske tsjerke sa't dy oan it seminary fan Harvard ferkundige waard. Ynspirearre en oantrune troch de Ingelske en Dútske romantyk, de bibelkrityk fan Herder en Schleiermacher, en it skeptisisme fan Hume, hannelen de transendintalisten út it tinken wei dat der in nij tiidrek oanbrutsen wie. Sy hiene krityk op de konformiteit sûnder neitinken fan harren maatskippij, en stiene derop oan dat eltsenien sykje soe nei wat Emerson "in oarspronklike relaasje mei it universum" noemde. Sintraal yn it transendintalisme is it leauwe yn de ynherinte goedens fan minske en natuer. Transendintalisten leauden dat de maatskippij en har ynstellingen, benammen organisearre religy en politike partijen, de ûnskuld fan it yndividu korrumpearren. De transendintalisten leauden dat it bêste yn de minske boppe kaam at er selsstannich libbe en sels yn alles foarsjen koe. In wiere mienskip kin allinne út sokke yndividuen bestean.

Wichtige figueren yn it transendintalisme wienen Ralph Waldo Emerson, dy't mei syn essay *[[Nature (essay)|Nature]]* de beweging min of mear op 'e gong brocht, en Henry David Thoreau, waans boek *[[Walden (boek)|Walden]]* in soad ynfloed hie. Oare pommeranten wienen John Muir, Margaret Fuller, Amos Bronson Alcott, Louisa May Alcott, Charles Timothy Brooks, Orestes Brownson, William Ellery Channing, William Henry Channing, James Freeman Clarke, Christopher Pearse Cranch, Walt Whitman, John Sullivan Dwight, Convers Francis, William Henry Furness, Frederic Henry Hedge, Sylvester Judd, Theodore Parker, Elizabeth Palmer Peabody, George Ripley, Thomas Treadwell Stone, Jones Very en A.E. Waite.

## Oare betsjuttingen fan ''transendintalisme''
### Transendintaal idealisme
De term ***transendintalisme*** wurdt somtiids brûkt foar "transendintaal idealisme" yn it koart, dat de filosofy fan Immanuel Kant en letter fan de Kantiaanske en Dútske Idealistyske filosofen is.

#### Transendintale teology
In oare alternative betsjutting fan ***transendintalisme*** komt fan de klassike filosofy dy't seit dat God de manifeste wrâld te boppe gied (transendint is). John Scotus Erigena ferdútste it de Frankyske kening Karel de Keale yn 840 AD sa: "Wy witte net wat God is. God sels wit net wa't Hy is omdat Hy gjin stal hat. Letterlik is God net, omdat Hy wêzen te boppe giet."
Peer Mascini

**Petrus Johannes Maria (Peer) Mascini** (Heemstede, 23 maart 1941 - Amsterdam, 16 maaie 2019) wie in Nederlânsk akteur dy't yn ferskate Nederlânske films spile. Teffens wie er ferbûn oan teätergroep Hauser Orkater. Fierders is Mascini ferneamd wurden mei in protte reklamefilmkes op radio en telefyzje fan de Melkunie (*Al het goede komt van Melkunie-koeien*), dat wylens opgien is yn Campina.

Yn 1996 krige Mascini in Gouden kalf foar syn rol yn de film *Blind Date*. Mascini spile ek in rol yn 'e Ingelsktalige remake fan *Blind Date* fan Stanley Tucci út 2007.

Hy wenne yn Amsterdam dêr't er ek ferstoar yn de âldens fan 78 jier.

## Filmografy
* *[[Familieweekend]]* (2016)
**[[Alleen Maar Nette Mensen (film)|Alleen Maar Nette Mensen]] (2012)
**De President* (2011) - [[butler]]
**Mijn vader is een detective: Het geheimzinnige forteiland* (2009) - [[preparateur]]
**Schnitzelparadijs* telefyzjerige (2008)
**Crazy 88* telefyzjerige (2008)
**Blind Date* (2007) - Gast oan de bar
**Moordwijven* (2007) - Jan-Hein
**SEXtet* (2007) - Dokter
**Het woeden der gehele wereld* (2006) - Dûmny Meewers
**Sextet: De nationale bedverhalen* (2006) - Dokter
**Masterclass* (2005) - Peer
**Costa!* telefyzjerige - Wim (Ofl., *Zon, zee, sex en m'n opa*, 2005)
**Allerzielen* (2005) - Boer (part 'Betsy')
**Flirt* (2005) - Lex syn heit
**06/05* (2004) - Buorman
**Pietje Bell II: De jacht op de tsarenkroon* (2003) - Haadmaster
**Egofixe* (2003) - Arnoud Kneypp
**'n stukje humor* (2002) - Professor Ewald
**Down* (2001) - Hjitte keapman
**Rent a friend* (2000) - Smulders
**No trains no plains* (1999) - Benny
**Jezus is een Palestijn* (1999) - Heit
**Wij Alexander* telefyzjerige - Quarles van Ufford (1998)
**Het 14e kippetje* (1998) - Mr. Moorman
**Dr. Sabelhout* telefyzjerige - Dr. Sabelhout (1998)
**Au!* (1997) - Rol ûnbekend
**De zeemeerman* (1996) - Dr. Van Rhijn
**Blind Date* (1996) - Pom
**De biechtstoel* (telefyzjefilm, 1996) - Rol ûnbekend
**Flodder 3* (1995) - amtner boargerlike stân
**Filmpje!* (1995) - Joop Rooster
**Vraag 't aan Dolly* telefyzjerige - Rol unbekend (Ofl., *Kunst*, 1995)
**Coverstory* telefyzjerige - Joop van Dinteren (Episoade 2.2, 1995)
**Ik ga naar Tahiti* (1992) - Sandberg
**Hotel Amor* telefyzjerige - Rol onbekend (1991-1992)
**Oh Boy!* (1991) - Regisseur
**De finales* (1990) - Skiedsrjochter
**Zwerfsters* (1989) - Leo
**Hersenschimmen* (1988) - Karl Simic
**Abel* (1986) - Regisseur
**De Lift* (1983) - Professor
**De smaak van water* (1982) - Akkompanist
**Zwaarmoedige verhalen voor bij de centrale verwarming* (1975) - Rol ûnbekend

==Prizen==
Yn 1996 krige Mascini in [[Gouden kalf (filmpriis)|Gouden kalf]] foar syn rol yn de film *Blind Date*. It jier dêrnei foel er fannijs yn de prizen mei in [[Gouden Loeki]] foar it [[Melkunie]]-reklamespotsje *"ik had nog zo gezegd: geen bommetje!"''.

## Keppelingen om utens
*  Peer Mascini yn de IMDb
Sawrey

**Near Sawrey** en **Far Sawrey** binne buordoarpen yn Kumbria, yn it Lake District tusken Hawkshead en de mar Windermere.

De doarpen binne ferneamd omdat sy ferbûn binne mei Beatrix Potter. Sy wenne op *Hill Top Farm* yn Near Sawrey. In tal plakken yn de doarpen brûkte sy yn har boeken, *The Tale of Tom Kitten*, *The Fairy Caravan*, *The Tale of the Pie and the Patty-Pan* en *The Tale of Jemima Puddle-Duck*. 

De doarpen datearje fan teminsten de 14e iuw, doe't Near Sawrey 'Sourer' neamd waard, dat waard 'Narr Sawrey' tsjin 17e iuw (wilens sil doe Far Sawrey ûntstien wêze). Near Sawrey hat in pub en Far Sawrey hat de *parish*-tsjerke, in hotel, pub en in winkel, dêr't oant 2003 ek in postkantoar yn siet.

Der rinne fuotpaden tusken de fearboatsteiger en Beatrix Potter har hûs.

## Keppelings om utens
* Near Sawrey at the Cumbria Directory
* Far Sawrey at the Cumbria Directory
* Streaming web cam of Windermere from Far Sawrey slip
Margaret Fuller

**Sarah Margaret Fuller Ossoli**, ferneamd as **Margaret Fuller** (ûnder Cambridge, Massachusetts, 23 maaie 1810 – foar de kust by New York, 19 july 1850) wie in Amerikaansk sjoernaliste, kritika en aktiviste foar frouljusrjochten. Sy hearde ta de rûnte fan de Amerikaanske transendintalisten. Sy wie de earste *fulltime* frouljus sjoernalist en boekresinsinte yn de Feriene Steaten. Sy skreau en publisearre sels ek in stikmannich boeken, sa as *Woman in the Nineteenth Century*, dat beskôge wurdt as ien fan de grutste feministyske geskriften yn de Feriene Steaten. Hja kaam mei fjirtich jier om by in skipsramp foar de kust fan New York.

## Bibliografy
* *Summer on the Lakes* (1844)
* *Woman in the Nineteenth Century* (1845)
* *Papers on Literature and Art* (1846)
**Postúm**
* *Memoirs of Margaret Fuller Ossoli* (1852)
* *At Home and Abroad* (1856)
* *Life Without and Life Within* (1858)

## Keppelings om utens
* Koarte biografy en ferwizings by American Transcendentalism Web
* Koarte biografy by UUA 
* Brief biography at PBS 
* Margaret Fuller Family Papers at Houghton Library, Harvard University
John Plumbe

**John Plumbe, Jr.** (Castle Caereinion, Powys, Wales, 13 july 1809 – Iowa, 28 maaie 1857) wie in fotograaf, ûndernimmer, galleryhâlder, útjouwer en pleiter foar in transkontinintaal spoar troch de Feriene Steaten, mids 19e iuw.

Hy stifte 40-er jierren tal fan fotostudio's yn de Feriene Steaten en ek dependânses yn Parys en Liverpool. Hy betocht in litografysk proses foar it fermearderjen fan foto's, dat it "plumbeotype" neamd wurdt.

## Ofbylden
;Wurk fan Plumbe

Image:Man ca1842 byJohnPlumbe Getty.jpg|Lêzende man, om 1842
Image:DanielDickinson ca1840s byJohnPlumbe LOC.png|Daniel Dickinson, 1840-50
Image:GeorgeBancroft ca1844 byJohnPlumbe Smithsonian.jpg|George Bancroft, om 1844
Image:Capitol1846.jpg|U.S. Capitol troch Plumbe, 1846
Image:White House 1846.jpg|Wite Hûs, troch Plumbe, 1846
Image:JamesBankhead ca1846 byJohnPlumbe DaguerreianSociety.png|Kol. James Bankhead, 2nd U. S. Artillery. om 1846. fan J. Plumbe
Image:Woman children byJohnPlumbe DaguerreianSociety.png|Frou en bern.
Image:Irving-Washington-LOC.jpg|Washington Irving. Kopy daguerreotype fan Mathew Brady, orzjyneel John Plumbe.


## Keppelings om utens
* WorldCat. Plumbe, John 1809-1857
* George Eastman House. Plumbe daguerreotype kamera, om 1845.
* Flickr. Col. W.W. Seaton, Mayor of Washington : plumbeotype from life
Washington Irving

**Washington Irving** (New York, 3 april 1783 - Tarrytown New York, 28 novimber 1859) wie in Amerikaansk auteur fan de iere 19e iuw. Heit William Irving kaam fan de Orkney-eilannen en mem Sarah Sanders wie fan Ingelsk komôf.

Irving is faaks it meast ferneamd fan syn koarte ferhalen oer *The Legend of Sleepy Hollow* en *Rip van Winkle* dy't allebeide út it boek *The Sketch Book of Geoffrey Crayon* komme. Irving skreau en prate floeiend Spaansk, skreau biografyen oer lju út de Spaanske skiednis, sa as fan Christoffel Columbus, de Moaren en Granada. Fierders koe er floeiend Dútsk en Nederlânsk.

Irving makke syn literêr debút yn 1802 mei in rige brieven, dêr't er syn waarnimmingen yn beskreau, oan de *Morning Chronicle*; hy brûkte doe it pseudonym Jonathan Oldstyle. Yn 1815 ferhuze er nei Ingelân fanwege famyljesaken. Werom yn de FS krige er ynternasjonale bekendheid mei de publikaasje fan *The Sketch Book of Geoffrey Crayon, Gent.* yn 1819.

Fan 1830 ôf ferkende Irving it Westen fan Amearika en skreau dêr ferhalen oer, die doe werom nei syn bertekrite en bleau skriuwen en publisearjen, meast mei súkses. Irving koe fan de pin libje. In grut wurk wie de biografy yn fiif dielen fan George Washington dat er dien makke acht moanne foar syn ferstjerren. Fan 1842 oant 1846 wie er Amerikaansk ambassadeur yn Spanje.

Irving wie mei James Fenimore Cooper by de earste Amerikaanske skriuwers dy't erkenning krigen yn Europa. Hy trune Amerikaanske skriuwers sa as Nathaniel Hawthorne, Herman Melville, Henry Wadsworth Longfellow en Edgar Allan Poe oan ta skriuwen. Irving waard ek bewûndere troch Europeeske skriuwers sa as Sir Walter Scott, Lord Byron, Thomas Campbell, Francis Jeffrey en Charles Dickens. Irving wie pleiter foar skriuwerij as legitym berop, en krewearre foar bettere wetjouwing dy't it kopyrjocht fan Amerikaanske auteurs beskermje moast.

Nei syn ferstjerren waard hy bedobbe op it begraafplak fan Sleepy Hollow.

## Ferhalen <small>(kar-út)</small>
 
* *A Tour on the Prairies*
* *BraceBridge Hall*
* *Tales of Alhambra*
* *Tales of a Traveler*
* *Astoria*
* *The Adventures of Captain Bonneville*
* *The Sketch Book of Geoffrey Crayon*
** *The Legend of Sleepy Hollow*
** *Rip van Winkle*

## Keppeling om utens
Sleepy Hollow (New York)

**Sleepy Hollow**, ('Slieperich Buorskip') is in doarp yn Westchester County, yn de Amerikaanske steat New York. It plak hat 10.124 (1716/km²) ynwenners (2006).

Tusken 1874 en 1997 hjitte it doarp **North Tarrytown**, mar maart 1997 krige it de namme Sleepy Hollow fannijs. Fan ein Amerikaanske Revolúsje ôf waard it doarp by de gemeenten yn de omkriten foege om meiinoar yn 1874 ien gemeente te wurden. It plak hat yn it ferline ek de namme *Beekmantown* of *Beekmansdorp* hân.

Yn Sleepy Hollow is de *[[Philipsburg Manor]]* te finen, in âlde hannelspost mei in wettermûne. It plak waard ferneamd troch de ferhalen fan skriuwer Washington Irving, dy't dêr ek op in hôf leit. Syn boeken binne mear as ien kear ferfilme, sa as yn 1999, Sleepy Hollow mei Johnny Depp yn de haadrol. Fierders stiet dêr de âlde bûtenpleats *[[Kykuit]]* mei leafst 18 keamers.

## Tsjerke
De 'Alde Nederlânske Tsjerke fan Sleepy Hollow', is in 17e-iuwske tsjerke. De tsjerke mei 12 hektare lân, komt prominint foar yn Washington Irving syn koarte ferhaal *The Legend of Sleepy Hollow*. It bouwurk is ien fan de âldste yn de steat New York, boud troch Nederlânske emigranten.

## Keppeling om utens
*Sleepy Hollow, offisjele webside
Dissidint

**Dissidinten** binne yndividuen of groepen dy't harren fersette tsjin de oerhearskjende opfettingen of beliedslinen op religieusk, polityk of sosjaal mêd.

De Ingelske term *Dissenters* waard brûkt as sammelnamme foar minsken waans religieuske opfettings ôfwieken fan de offisjele tsjerke yn har lân en dêrom faak beneftersteld en diskriminearre waarden.

De term waard lykwols wiidferneamd om minsken oan te tsjutten dy't harren fersetten tsjin de polityk fan totalitêr bestjoerde lannen, benammen yn it eardere eastblok (de Sovjet-Uny en satellytsteaten), sa as Andrej Sacharov, Andrej Amalrik, Aleksander Solzjenitsyn en Václav Havel. Dissidinten koenen te krijen hawwe mei lange straffen, ferballing as opname yn in psychiatryske ynrjochting. 

Dissidinsje komt meast foar as ferset sûnder geweld. Militant optreden komt foar, mar faak giet it dan om guerrilla as sels terrorisme.
Andrej Sacharov

**Andrej Dmitrievitsj Sacharov** (Russysk: *Андрей Дмитриевич Сахаров*) (Moskou, 21 maaie 1921 – dêre, 14 desimber 1989) wie in Russysk atoomlearde en letter ek dissidint.

## Priis en stichting
It Europeesk Parlemint rikt alle jierren de nei him ferneamde 'Sacharovpriis foar de Frijheid fan Tinken' út, foar fertsjinsten op it mêd fan rjochten en fundamintele frijheden fan de minske.

Sacharov boaske yn 1972 mei de dissidinte Jelena Bonner, dy't nei syn dea de Andrei Sacharovstichting oprjochte en syn argyf úteinlik oan de Harvard-universiteit oerdroegen hat.

## Nederlânsktalige bibliografy
* *Pleidooi voor een menswaardig bestaan*, Het Parool, 1968
* *Mijn land en de wereld* (mei ynlieding fan Karel van het Reve), Elsevier, 1975.
* *Mijn leven*, Meulenhof, 1990

## Earbetoan
* Amsterdam, Amstelfean, Assen, De Haach, Hellevoetsluis, Leien, Purmerend, Rotterdam en Utert hawwe strjitten nei him neamd.
Flavyske dynasty

De **Flavyske dynasty** is in laach fan Romeinske keizers dy't fan 69 oant 96 oan de macht wiene.

De *Flavii* (Latyn: *blond*) wiene in rike Romeinske famylje, dy't by de patrysjers rekkene waarden. De Flavii brachten uiteindelijk drie keizers voort. De manlju krigen de namme *Flavius*, de froulju waarden *Flavia* neamd. Nei de ein fan de Flavyske dynasty waard Flavius in populêre namme ûnder de edelen.

It Flavyske Hûs kaam opsetten nei de boargeroarloch fan 69 dat de ein betsjutte soe fan it Julysk-Klaudyske dynasty (sjoch Fjouwerkeizerjier). Fespasianus naam it heft yn hannen en waard keizer.

Keizers, keizerinnen en *Caesars* fan de dynasty wienen:
* **[[Fespasianus]] ([[69]]-[[79]])**
** *Caesar* (soan): Titus 69-71
** *Imperator*: Titus 71-79
** *Caesar* (soan): Domitianus 69-79
** *Augusta* (dochter, posthumus): Domitilla de Jongere (69-79)
* **[[Titus (keizer)|Titus]] ([[79]]-[[81]])**
** *Caesar* (broer): Domitianus 79-81
** *Augusta* (dochter): Julia Titi (79-81)
* **[[Titus Flavius Domitianus|Domitianus]] ([[81]]-[[96]])**
** *Augusta* (nicht): Julia Titi (81-90)
** *Augusta* (echtgenoate): Domitia (82-96)

De dynasty einige mei keizer Titus. Harren opfolgers wiene de saneamde Adoptyfkeizers.
Jelena Bonner

**Jelena Georgievna Bonner** (Russysk: *Елена Георгиевна Боннэр*) (Merv, 15 febrewaris 1923 – Boston, 18 juny 2011) wie in Turkmeensk-Russyske bernedokter en yn de Sovjet-perioade in ferneamde dissidinte. Sy wie boaske oan dissidint en Nobelpriswinner foar de frede Andrej Sacharov.

## Autobiografysk wurk
Bonner waard ferneamd mei har autobiografyske boeken "Allinne meielkoar"(1987) en "Dochters en memmen" (1992). It earste boek ferhellet oer har ferballing mei Sacharov; "Dochter en memmen" is in delslach fan har libben yn Ruslân ûnder Stalin yn de jierren trittich en fan de nachtmerjes yn de jierren dêrnei.
Bassekou Kouyaté

**Bassekou Kouyaté** (Garana, 1966) is in muzikant út Maly dy’t ferneamd waard as firtuoas Ngoni-bespiler en modernisearrer fan de muzyk fan de West-Afrikaanske Griots. **Ngoni ba** is de namme fan syn band.
 
## Libben
Hy waard berne yn Garana, yn Barouéli Cercle, 60 kilometer fan Ségou. Doe't er tolve jier wie sette er útein mei it bespyljen fan de Ngoni. Ein jierren 80 ferhuze er nei de haadstêd Bamako.

Kouyaté syn album *Segu Blue* waard 2007 ynternasjonaal útbrocht troch ‘’Out Here Records’’ . It album waard produsearre troch Lucy Duran. Teffens hat er meidien op in tal platen fan Toumani Diabaté  en yn ferskate Europeeske lannen konserten jûn.

Kouyaté syn frou, Ami Sacko, is ek muzikant en spilet yn syn band. Syn heit Mustapha Kouyaté bespile de ngoni en mem Yagaré Damba wie in praise-sjongster.

Yn 2013 ferskynde Kouyate, mei Amy Sacko and Ngoni ba, op The Proms.

## Diskografy
* Toumani Diabaté: *Songhai* (Nuevos Medios, 1989)
* Toumani Diabaté: *Djelika* (Hannibal, 1995)
* Ali Farka Touré: *Savane* (World Circuit, 2006)
* Bassekou Kouyaté & Ngoni ba: *Segu Blue* (2007)
* Bassekou Kouyaté & Ngoni ba: *I speak Fula* (2009)
* Bassekou Kouyaté & Ngoni Ba: *Jama ko* (Out Here Records, 2013)
* Bassekou Kouyaté & Ngoni Ba: *Ba Power* (Glitterbeat, 2015)
* Bassekou Kouyaté & Ngoni Ba: *Miri* (Outhere Records, 2019)

## Filmografy
* 2008: *Throw Down Your Heart*, fan Sascha Paladino: as himsels
* 2013: *The Africa Express*, fan Renaud Barret en Florent de La Tullaye: as himsels
* 2016: *Easy Man*, fan Jasper Cremers en Dennis de Groot: as himsels
* 2016: *Mali Blues*, fan Lutz Gregor: as himsels

## Prizen
* 2008 - BBC3 Awards for World Music - Album fan it Jier & Afrikaansk Artyst fan it Jier.
* 2007: Tamani foar de beste fideoklip
* 2010: Kora Award yn de kategory 'Bêste tradisjonele keunstner'

## Keppelings om utens
* Out Here Records
* Bassekou Kouyaté op Facebook
Ségou

**Ségou** is in stêd yn Maly en it haadplak fan de regio Ségou. De stêd leit oan de river de Niger, 235 km noardeastlik fan Bamako, en waard yn 1620 stifte.

Ségou is ferneamd fan syn fiskyndustry en syn fiskmerk. It sintrum hat in wettertoer dy't fan fierens te sjen is. Sûnt 2005 is dêr alle jierren yn febrewaris *Festival sur le Niger* dat in protte minsken lûkt.

## Keppelings om utens
* Toeristysk webstee Segou
* ''Festival sur le Niger''
Flinders Petrie

Sir **William Matthew Flinders Petrie** (Charlton Londen), 3 juny 1853 - Jeruzalim, 28 july 1942) wie in Britsk archeolooch, egyptolooch en in pionier fan de metoadyske oanpak yn de archeology en it bewarjen fan artefakten. Hy wie de earste mei in learstoel Egyptology yn it Feriene Keninkryk en dy't, yn 'e mande mei syn frou Hilda Petrie, in protte opgravingen op de wichtichste archeologyske fynplakken yn Egypte. Guon beskôgje Merneptah-stêle as syn meast ferneamde ûntdekking; Petrie wie it dêr mei iens. Petrie fûn in datearringssysteem foar grûnlagen út basearre op de oanwêzigens fan diggelguod en keramyk. 

## Bibliografy <small>(kar-út)</small>
*, ''The Pyramids and Temples of Gizeh'', Londen - New York, 1883.
**= ''The Pyramids and Temples of Gizeh Online'', red. , RonaldBirdsall.com, 2003-2008.
*, ''Naukratis'', Londen, 1886.
*, ''Kahun, Gurob, and Hawara'', Londen, 1890.
*, ''Illahun, Kahun and Gurob. 1889-90'', Londen, 1891.
**A History of Egypt*, 2 dielen, (1896)
**Methods and Aims of Archaeology* (1904)
**Arts and Crafts of Ancient Egypt* (FS, 1910)
**Researches in Sinai*. London, John Murray, 1906
Hockey op de Olympyske Simmerspullen 1964

De **[[Olympyske Simmerspullen 1964]]**, ek wol de **XIXe Olympiade** neamd, waarden yn 1964 yn Tokyo, Japan hâlden. It hockey waard hâlden op it *Komazawa Hockey Field*.

## Komazawa Hockey Field
It Komazawa Hockey Field waard boud yn 1964 en bestie út in kompleks mei trije hockeyfjilden; ferspraad oer alle fjilden wie der plak foar 7.700 taskôgers. It Komazawa Hockey Field lei in oantal kilometers noardeastlik fan it Olympysk Stadion.

## Manlju
### Groepsfaze
#### Groep A

#### Groep B

### Heale finales

### Pleatsingsrûnde
#### om it 5e oant 8e plak

#### om it 5e en 6e plak

### Brûnzen finale

### Finale

## Einrangskikking
Herefordshireskoalle

De **Herefordshireskoalle** is de namme dy't de Poalsk-Ingelske keunsthistoarikus George Zarnecki joech oan in ûnderstelde aparte groep fan master-stienhouwers dy't yn de 12e iuw yn de kriten fan it Herefordshire en Worcestershire fan no (in Ingelân) arbeiden. Harren ûnderskiedende Romaneske sânstien- en kalkstienskulptueren wurde fûn by ferskate *parish*-tsjerken yn dy kontreien, fral yn Kilpeck, mar ek yn Eardisley, Shobdon en Castle Frome yn Herefordshire en Rock (Worcestershire). Totaal binne goed 20 tsjerken dekorearre mei skulptueren yn de styl fan de Herefordshireskoalle.

It wurk, religieuze en mystike ôfbylden, hat in ferskaad oan kultuerele boarnen; Normandyske militêre figueren, Saksyske bisten en Keltyske abstrakte patroanen wurde dêryn byelkoar brocht. Hoewol't it meast om religieuze foarstellings giet, kin it wurk fan de Herefordshireskoalle ek boartlik wêze en út en troch sels de ûntuchtige kant útskaaie.

Yn de literatuer wurde twa byldhouwers fan de skoalle by namme neamd: *Chief Master* en *Aston Master*. Beide hawwe in dúdlike eigen styl.

## Byldhouwurk oan de tsjerke fan Kilpeck

file:Kilpeck04.jpg|*Súddoar*
file:Kilpeck Details of Door Arch.jpg|*Detail: slangen en draken dy't yn harren sturt bite*
image:Kilpeck_Green_Man.jpg|*De "griene man" op it kapiteel fan in pylder east fan de súddoar*
Ofbyld:SheelaWiki.jpg|*[[Sheela-na-Gig]] oan de St Mary en St David-tsjerke* 


## Literatuer
*, *English Romanesque Sculpture, 1066-1140*, 1151
*, *Later English Romanesque Sculpture, 1140-1210*, 1953
*,   The Herefordshire School of Romanesque Sculpture , 1999
Kilpeck

**Kilpeck** is in doarp yn it bestjoerlike gebiet Herefordshire tsjin de grins mei Wales oan. It plak is ferneamd om syn âlde tsjerke yn de Anglo-Normandyske (romaanske) styl. Yn het Welsk hjit it plakje *Llanddewi Cil Peddeg*. Oant 1100 hearde Kilpeck by Wales en oant 1131 foel it noch ûnder it bisdom fan Llandaff (Wales)

De tsjerke fan Kilpeck is wijd oan St. Mary en St. David en datearret fan om 1134 hinne. De tsjerke hat bysûndere Romaanske skulptueren dy't ynfloeden út Angelsaksysk Ingelân, Ierlân, Skandinaavje, Frankryk en Spanje sjen litte. De skulptueren binne part fan de lokale Herefordshireskoalle. Oar wurk yn dy styl binne te finen yn Shobdon, Leominster, Stretten Sugwas, Brinsop, Eardisley en Castle Frome.

In oar foarneam gebou yn Kilpeck wie it kastiel dat deun bewesten de tsjerke stie. It is no in ruïne. Faaks wie Hugh fitzWilliam, ek wol Hugh de Kilpeck neamd, ferantwurdlik foar de bou fan kastiel en tsjerke.

## Literatuer
*Thurlby, Malcolm, *The Herefordshire School of Sculpture*, 1999
*Bailey, *The Parish Church of St. Mary & St. David at Kilpeck*, 2000
*Zarnecki, George, *Later English Romanesque Sculpture, 1140-1210*, 1953

## Keppeling om utens
*  ''The Corpus of Romanesque Sculpture in Britain and Ireland''
Leominster

**Leominster** is in plak yn it bestjoerlike gebiet Herefordshire, yn it Ingelske greefskip Herefordshire. It leit op it plak dêr't de rivieren Lugg en Kenwater byelkoar komme, sa'n 19 km benoarden de stêd Hereford en 18 km besuden Ludlow.

It doarportaal fan de priorij fan Leominster hat skulptueren yn de styl fan de Herefordshireskoalle.

## Keppeling om utens
Natalie Wiegersma

**Natalie Wiegersma** (Hamilton, 7 jannewaris 1990), is in Nijseelânsk swimster fan Frysk komôf.

Wiegersma har âlden, dy't út 'e Súdwesthoeke komme, emigrearren yn 1976 nei Nij-Seelân, dêr't se har earst op it Noardereilân en letter op it Sudereilân nei wenjen setten. Sy krigen seis bêrn wêrfan't Natalie de jongste is.

Wiegersma gie nei in fakânsje yn Fryslân mei har bruorren en suster op swimles, om't har mem net mear woe dat foar alle sleatten om it hiem fan har pake en beppe hege stekken set wurde moasten.

Natalie har suster Joyce Wiegersma helle it Nijseelânske nasjonale tiim en rjochte har dêrnei op it iepenwetterswimmen. Natalie Wiegersma helle ek it nasjonale tiim, en nei in tal nasjonale titels pleatste se har yn 2006 foar it WK Junioaren yn Rio de Sjanêro, dêr't se wrâldkampioen op de 100 meter rêchslach waard. Yn 2008 swom se de limiten foar de Olympyske Spullen yn Peking, mar gie dêr úteinlik troch in skouderblessuere net hinne. Yn maart 2012 pleatste se har op 'e nij foar de Spullen, diskear yn Londen. Dêr kaam hja út op 'e 200 & 400 meter wikselslach.
Sheela na gig

**Sheela na gigs** (of **sheela-na-gigs**) binne skulptueren fan neakene froulju dy't pontifikaal harren fulva sjen litte. Sy komme foar op tsjerken, kastielen en ek wolris oare gebouwen, benammen yn Ierlân en Grut Brittanje. Somtiids binne der ek manljusfigueren by ôfbyld. Ien fan de moaist bewarre eksimplaren is te sjen yn de *Round Tower* yn Rattoo, greefskip Kerry, yn Ierlân. It County Museum yn Tralee hat der in replika fan. In oar ferneamd en geef foarbyld is te finen yn Kilpeck yn Herefordshire.

Ierlân hat it grutste tal bekende **sheela na gig**-skulptueren, McMahon en Roberts neame 101 foarbylden yn Ierlân en nochris 45 yn Brittanje. Der wurdt tocht dat sokke skulptueren tsjin dea en kwea beskermje moasten. Oare soksoarte groteske ôfbylden wurde faak sjoen oan tsjerken yn hiel Europa (bygelyks oan wetterspuiers) en yn it generaal wurdt sein dat sy kweade geasten keare moasten. Sy binne faak oanbrocht boppe doarren en finsters, wierskynlik om dy iepeningen te beskermjen.

## Literatuer
* Jack Roberts, J. Mcmahon: *The Sheela-Na-Gigs of Ireland and Britain.* Mei listen fan plakken en tekeningen fan Sheela-na-Gigs yn Ierlân en Grut-Brittanje.
* Anthony Weir, James Jerman: *Images of Lust: Sexual Carvings on Medieval Churches.*
* Ronald Hutton: *The Pagan Religions of the Ancient British Isles.*
* Eamonn P. Kelly: *Sheela-Na-Gigs: Origins and Functions.*
* Jørgen Andersen: *The Witch on the Wall: Medieval Erotic Sculpture in the British Isles.*
* Maureen Concannon: *The Sacred Whore, Sheela Goddess of the Celts.*

## Keppelings om utens
* www.iol.ie 
* SheelaNaGig.org – Oersjoch fan Sheela-na-Gigs yn Grut-Brittanje
* Ireland’s Sheela Na Gigs – Wiidweidich oersjoch fan Ierske Sheela-na-Gigs
Hockey op de Olympyske Simmerspullen 1968

De **[[Olympyske Simmerspullen 1968]]**, ek wol de **XIXe Olympiade** neamd, waarden yn 1968 yn Meksiko-Stêd, Meksiko hâlden. It hockey waard hâlden yn it *Municipal Stadium*.

## Municipal Stadium
It Municipal Stadium waard boud yn 1964 en hie plak foar 7.360 taskôgers. 

## Manlju
### Groepsfaze
#### Groep A

#### Groep B

#### Beslissingswedstriid Groep B

### Heale finales

### Pleatsingsrûnde
#### om it 15e en 16e plak

#### om it 13e en 14e plak

#### om it 11e en 12e plak

#### om it 9e en 10e plak

#### om it 5e oant 8e plak

#### om it 7e en 8e plak

#### om it 5e en 6e plak

### Brûnzen finale

### Finale

## Einrangskikking
Boksen op de Olympyske Simmerspullen

**[[Boksen]]** is in sport dy't fanôf de Spullen fan 1904 yn Saint Louis op it Olympyske programma stiet.

## Skiednis
Bokse stiet fanôf de Spullen fan 1904 op it programma. Alinne tidens de Spullen fan 1912 ûntbruts it boksen op it programma, Dernei waard it boksen in fêst ûnderdiel op it programma. Fanôf de Spullen fan 2012 is ek it frouljus boksen Olympysk.

## Gewichtsklassen
Yn 1904 waard der striden yn sân gewichtsklassen yn 1908 wiene it er fiif klassen en fan 1920 oant 1948 acht klassen en fan 1952 oant de spullen fan 1964 wiene it er tsien klassen, fan 1968 oant 1980 alve klassen en fan 1984 oant 2000 waard der fochten yn tolve klassen en fan 2004 en 2008 wer yn alve klassen yn 2012 wurd der striden yn noch mar tsien klassen foar de manlju en trije klassen foar de froulju

## Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it boksen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 2008

De **[[Olympyske Simmerspullen 2008|Olympyske Spullen fan de XXIXe Olympiade]]** waarden fan 8 oant en mei 24 augustus 2008 hâlden yn Peking, de haadstêd fan Sina.
It boksen hie plak yn it *Workers Indoor Arena*

## Manlju

## Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it boksen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 2008.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 2012

De **[[Olympyske Simmerspullen 2012]]** fan de **XXXe Olympiade** waarden fan 27 july oant en mei 12 augustus 2012 hâlden yn Londen, de haadstêd fan Grut-Brittanje. Londen wie de earste stêd dy't foar de trêde kear de Spullen organisearje mocht. Earder hiene de Spullen fan 1908 en 1948 dêr ek plak. It boksen waard hâlden yn de *ExCeL London International Exhibition Centre* It wie de earste kear dat it boksen foar froulju op it programma stie. 

## Manlju

## Froulju

## Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it boksen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 2012.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 1908

De **[[Olympyske Simmerspullen 1908]]**, ek wol de **IVe Olympiade** neamd waarden yn 1908 yn Londen, Grut-Brittanje hâlden. It boksen hie plak yn it *Northampton Institute*.

## Northampton Institute
Is boud yn 1894 en is in universiteit it waard oprjochte mei as doel it befoarderjen fan de yndustriële feardigens, algemiene kennis, sûnens en wolweazen fan jonge manlju en froulju dy't hearre ta de earmere klassen. Yn 1908 waard yn de Great Hall fan universiteit it Olympyske Boks toernoai hâlden. It universiteits-swimbad waard ek brûkt as spylplak foar it wetterpolotoernoai en in oantal swimûnderdielen, Hjoed de dei is it swimbad de Universiteitsbibleteek.

## Manlju

## Medaljespegel
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 1904

De **[[Olympyske Simmerspullen 1904]]**, ek wol de **IIIe Olympiade** neamd waarden yn 1904 yn Saint Louis, de Feriene Steaten hâlden. It boksen waard hâlden op it *Francis Gymnasium*.

## Francis Gymnasium
It Francis Gymnasium waard boud yn 1903 as ûnderdiel fan de wrâldtentoanstelling en makke diel út fan it Francis Field it haadstadion fan de Olympyske Simmerspullen 1904. 

## Manlju
Nederlânsk Wynmuseum

It **Nederlânsk Wynmuseum** in Arnhim waard 28 april 1983 iepene troch de eartiidske Kommissaris fan de Keninginne yn Gelderlân Molly Geertsema en Christie's wynfeilingmaster Michael Broadbent.

It museum húsmannet yn de âlde wynkelders fan wynhannel Robbers & van den Hoogen oan de Velperweg yn Arnhim. De eksposysje lit alle ûnderdielen fan de wynbou, de wyngerd en -wynstokken, de rispinge, it kniezen en persen fan de druven, de gêsting en it botteljen sjen. Dêrnjonken wurde allerhanne gebrûksartikelen dy't wynbou en -konsumpsje oanbelangje útstald.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 2004

De **[[Olympyske Simmerspullen 2004]]**, ek wol de **XXVIIIe Olympiade** neamd, waarden yn 2004 hâlden yn Atene, de haadstêd fan Grikelân.
It boksen waard hâlden yn it *Peristeri Olympic Boxing Hall*. 

## Manlju

## Medaljespegel
De top acht fan lannen dy't by it boksen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 2004.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 1920

De **[[Olympyske Simmerspullen 1920]]**, ek wol de VIIe Olympiade neamd waarden yn 1920 yn Antwerpen, Belgje hâlden. It boksen waard hâlden yn de *Antwerpse Zoo*. It wie de tredde kear dat it boksen op it programma fan de Simmerspullen stie.

## Antwerpse Zoo
It Antwerpse Zoo waard oprjochte yn 1843 en is de âldste bistetún fan Belgje.  It waard oprjochte as in bistetún foar de gehiele befolking mar yn de praktyk wie it foar in arbeider dreech om binnen te kommen. De priis fan de tagongskaartsjes wiene heech in folslein dei lean en de direksje ûntfong sels klachten fan besikers as der bêrnefamkes as hûspersoniel yn de bistetún oanwêzich wie. Hjir kaam pas nei de earste wrâld kriich feroaring yn. Yn 1920 waarden yn de bistetún it Olympyske boks- en wrakseltoernoai hâlden.

## Manlju

## Medaljespegel
De top acht fan lannen dy't by it boksen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1920.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 2000

De **[[Olympyske Simmerspullen 2000]]**, ek wol de **XXVIIe Olympiade** neamd, waarden yn 2000 hâlden yn de Australyske stêd Sydney.
It boksen waard hâlden yn it *Sydney Convention and Exhibition Centre*.

## Manlju

## Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it boksen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 2000.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 1924

De **[[Olympyske Simmerspullen 1924]]**, ek wol de *VIIIe Olympiade* neamd waarden yn 1924 yn Parys, Frankryk hâlden. It boksen waard hâlden yn it *Vélodrome d'hiver*.

## Medaljespegel
De top acht fan lannen dy't by it boksen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1924.

## Vélodrome d'hiver
It Vélodrome d'hiver waard boud yn 1900 as ûnderdiel fan de wrâldtentoanstelling yn Parys. Yn 1909 waard it omboud ta Velodroom mei in lingte fan 253.16 m en yn it midden in rolskaatsbaan fan 2.700 fjouwerkante meter en krige it syn namme Vélodrome d'hiver. Yn 1924 wie it Olympysk Stadion foar it wrakseljen, boksen, skermjen en gewichtheffen.
It Vélodrome waard 18 jier nei de Spullen bekend trochdat it yn de Twadde Wrâldkriich brûkt wie as sammelplak fan minsken dy't oppakt wiene nei in grutte razzia yn Parys. Yn 1959 is it velodrome ôfbrutsen om plak te meitsjen foar it Frânske ministearje fan Binnenlânske saken.

## Utslaggen
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 1996

De **[[Olympyske Simmerspullen 1996]]**, ek wol de **XXVIe Olympiade** neamd, waarden yn 1996 hâlden yn de Amerikaanske stêd Atlanta.
It boksen waard hâlden yn it *Alexander Memorial Coliseum*.

## Manlju

## Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it boksen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1996.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 1928

De **[[Olympyske Simmerspullen 1928]]**, offisjeel de Spullen fan de **IXe Olympiade**, wie de achtste Spullen yn de rige fan de moderne Olympyske Spullen. De Spullen waarden organisearre yn Amsterdam, Nederlân. It boksen waard hâlden yn it *Krachtsportgebouw*. 

## Medaljespegel
De top acht fan lannen dy't by it boksen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1928.

## Krachtsportgebouw
It krachtsportgebou waard boud yn 1928 en hie doe plak foar 4,634 taskôgers. It krachtsportgebou is nei de Spullen ôfbrútsen. Op it plak derfan stiet no in bedriuwssammelgebou yn de styl fan it eardere krêftsportgebou, dêr't jierrenlang it haadkantoor fan Citroën nederlân yn húsmanne hat. 

## Utslaggen
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 1992

De **[[Olympyske Simmerspullen 1992]]**, ek wol de **XXVe Olympiade** neamd, waarden yn 1992 hâlden yn Spanje yn de Katalaanske haadstêd Barselona.
It boksen waard hâlden yn it *Pavelló Club Joventut Badalona*. 

## Manlju

## Medaljespegel
De top sân fan lannen dy't by it boksen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1992.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 1932

De **[[Olympyske Simmerspullen 1932]]**, ek wol de **Xe Olympiade** neamd waarden yn 1932 yn Los Angeles, Feriene Steaten hâlden. It boksen waard hâlden yn it *Olympic Auditorium*. 

## Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it boksen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1932.

## Olympic Auditorium
It stadion waard yn 1924 boud en hie plak foar 15.300 taskôgers.  Letter binne dielen út de film Rocky út 1976 filme yn dizze hal. Hjoed de dei is it stadion ek wol bekind as it Grand Olympic Auditorium.

## Utslaggen
Porto (Portegal)

**Porto** (as *Oporto*) is in Portugeeske gemeente en havenstêd yn it noardwesten fan Portegal, oan de Costa Verde.

Porto is boud oan de noardigge fan de rivier de Douro. It is nei Lissabon de grutste stêd fan Portugal. In 2008 hie de stêd 240.000 ynwenners; de agglomeraasje Grut-Porto hie doe 1,8 miljoen ynwenners. De stêd wie 2001 kulturele haadstêd fan Europa, tegearre mei Rotterdam.

Porto is fral ferneamd as plak dêr't port(o)wyn wei komt. Yn it ferline hjitte de stêd *Cale* en letter *Portucale*. De namme Portugal is dêr fan ôflaat.
Nicolaas Havenga

**Nicolaas Christiaan Havenga** (Fauresmith, 1 maaie 1882 – Kaapstêd, 14 maart 1957) wie in Súdafrikaansk fise-premier (1948-1954).

Nicolaas Havenga kaam út in Boerefamylje. Under de Twadde Boere-oarloch tsjinne er ûnder generaal James Barry Munnik Hertzog, dy't er tige bewûndere. Nei de oarloch sleat er him oan by Hertzog syn *Nasionale Party* (letter de Verenigde Party). Fan 1924 oant 1939 wie Havenga minister fan Finânsjen yn it kabinet-Hertzog.

1939 rjochte Havenga de Afrikanerparty op, dy't har ôfskieden hie fan de *Verenigde Party*. Lykas de *[[Gesuiwerde Nasionale Party]]* fan Daniel François Malan stribbe de Afrikanerparty nei apartheid en wie fûl tsjin de Britten. Yn de Twadde Wrâldkriich wie Havenga foar neutraliteit.

Yn 1948 sleat de Afrikanerparty een stimbusakkoard mei de Herenigde Nasionale Party fan Malan en gongen beide partijen in listferbining oan. De ferkiezingen waarden mei glâns wûn troch de Afrikanerparty en de *Herenigde Nasionale Party* (HNP). Daniel François Malan makke in redgearing mei Havenga as ficepremier en minister fan Finansjen. De Afrikanerparty gie 1953 mei de HNP op yn de *[[Nasionale Party]]*. Yn 1954 wie Havenga in skoftke waarnimmend premier. Letter luts er him tebek út de politykt.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 1936

De **[[Olympyske Simmerspullen 1936]]**, ek wol de **XIe Olympiade** neamd waarden yn 1936 yn Berlyn, Dútslân hâlden. It boksen waard hâlden yn de *Deutschlandhalle*. 

## Medaljespegel
De top njoggen fan lannen dy't by it boksen medaljes wûn ha by de Olympyske Simmerspullen 1936.

## Deutschlandhalle
De Deutschlandhalle waard yn 1935 boud foar de Olympyske Simmerspullen foar it boksen, Gewichtheffen en Wrakseljen, der wie plak foar 8,630 taskôgers. De Deutschlandhalle stie njonken de AVUS. Yn de Twadde Wrâldkriich rekke de hal slim skansearre mar waard nei de kriich oplape, en wer brûkt op de manier wêrfoar it ea bedoeld wie. De Deutschlandhalle waard yn 2011 ôfbrutsen.

## Utslaggen
Samarra

**Samarra** (Arabysk:سامراء) is in stêd yn Irak oan de eastigge fan de rivier de Tigris yn de provinsje Salah ad Din, sa'n 125 km benoarden Bagdad. Yn 2002 wennen dêr sa'n 201.700 persoanen. It histoarysk part fan Samarra is 2007 troch UNESCO ta wrâlderfgoed ferklearre.

De stêd wie ien fan de grutste Mesopotamyske stêden. Wichtich gebou yn de stêd is de Grutte moskee fan Samarra mei in unike spiraal-minaret, dy't boud is yn 847 doe't Samarra 56 jier lang de haadstêd fan de islamityske wrâld wie, yn de tiid fan it kalifaat fan de Abbasiden.

Samarra stean ek de tombes fan Ali al-Hadi en Hasan al-Askari, efterelkoar de tsiende en alfde sjiïtische Imams. Teffens hat it in timpel foar Mohammed al-Mahdi, de tolfde Imam of de 'Ferhoalen Imam'. De measte sjiieten leauwe dat er yn it ferhoalen bestiet en earst oan de ein fan de tiid wer ferrize sil.

## [[Irakkriich]] en letter
Oktober 2004 ferôveren Amerikaanske troepen Samarra op 'en nij op it Iraaksk ferset.

Op 21 febrewaris 2006 bliezen soennitysk-fundamintalistyske militanten de koepel fan de al Askari-skryn op. Yn dat hillichdom lizze de alfde en tolfde imam fan de Tolfers, de belangrykste sjiïtyske streaming, bedobbe en it is teffens it plak dêr't de *[[Mahdi]]* of Tolfde Imam ferdwûn. De bomoanslach joech in soad argewaasje yn Irak. Der bruts religieus geweld út tusken sjiïten en soenniten yn de stêd mei as haadpersoan de sjiïtyske geastlik geastlik lieder Muqtada al-Sadr. Der binne doe sa'n 15.000 minsken dea rekke.

Op 13 juny 2007 binne twa minaretten fan it sjiïtyske Al Askari-mausoleum ynstoarten nei twa ûntploffings. It mausoleum leit tichteby de ferneamde gouden moskee fan Samarra, ien fan de meast wichtige hillichdommen yn Irak.


Ofbyld:Al Askari Mosque.jpg|*Al Askari-moskee*
Ofbyld:Al-Askari Mosque 2006.jpg|*Al Askari-moskee nei it earste bombardemint, 2006*


## Keppelings om utens
*Samarra Archaeological Survey
*Ferwoasting fan de Askari Moskee
*Samarra op Google Earth
Basra

**Basra** (Arabysk: *al-Basrah*) is de op ien nei grutste stêd fan Irak. De stêd leit goed 100 km fan de Perzyske Golf oan de Sjat al-Arab (yn it ferlingde fan de Tigris en de Eufraat) yn it fierste súdeasten fan it lân.

## Ekonomy
De stêd hat wichtige oaljefjilden yn de omkriten en is mei dêrom fan grut strategysk belang.

Ek is Basra fan belang as grutste havenstêd fan Irak. Fanâlds binne de omkriten fan Basra ek ferneamd om harren nôt en  dadels.

## Ferneamde lju út Basra
* Rabia al-Adawiyya al-Qaisiyya, soefiste
* Al-Hasan al-Basri, Islamitysk teolooch en soefy (berne yn Medina)
* al-Hariri, Arabysk dichter en taalkundige
* Paul Méfano, Frânsk komponist
Elbûrs-berchtme

De **Elbûrs** (Perzysk: البرز, *Alborz*‎) is in berchtme yn it noarden fan Iran. 

## Beskriuwing
It berchtme leit tusken de Kaspyske See en it Heechlân fan Iran yn. It berchtme rint yn eat-westlike rjochting tusken de grins mei Azerbeidzjan yn it noardwesten en Turkmenistan yn it noardeasten. De heechste berch is de Damavand mei in hichte fan 5.610 meter boppe seenivo en is de heechste berch fan Iran en it gânse Midden-Easten. Benoarden fan de Elbûrs leit de histoaryske krite Hyrkaanje.

De Elbûrs bestiet út in rige paralel rinnende berchrêgen by de súdlike ouwer fan de Kaspyske See del. De Elbûrs heart ta in rige berchtmen dy't fan it Armeensk Heechlân yn it westen oer de Elbûrs en de Hindoekûsj oant de Pamir yn it easten rint. De Elbûrs hat in lingte fan likernôch 600 km en is tusken de 60 en 130 km breed. Hy heart ta de Alpynske berchgurdle fan Jeraazje. De Elbûrs foarmet de noardlike ein fan it Heechlân fan Iran. 

## Etymology
De namme fan it berchtme is ôflaat fan *Harā Barazaitī*, in legindaryske berch yn de Avesta, de haadtekst fan it Soroästrisme. *Harā Barazaitī* komt fan it Proto-Iraanske **Harā Bṛzatī*, dêr't **Bṛzatī* de froulike foarm fan it eigenskipswurd **bṛzant-* ("heech") fan is, en de stamheit fan it hjoeddeistige  Ossetyske *bærzond* ("heech", "spits"); Perzysk بلند *barz* ("heech"), *berāzande* ("elegant") en *Barz/Berazandeh*; Koerdysk *barz* ("heech"); allegear besibbe oan it Sanskryt *Brihat* (बृहत्). *Harā* kin ferdútse wurde as "wachter" of "beskermer", ôflaat fan 'e Yndo-Jeropeeske woartel **ser* "beskermje". Yn it Midperzysk waard *Harā Barazaitī* omfoarme ta *Harborz*, yn modern Perzysk *Alborz*, itjinge besibbe oan de namme fan  de "Elbrûs", de heechste berch fan de Kaukasus.
 
## Nijsgjirrich
It berchtme spilet in wichtige rol as lokaasje foar de Perzyske mytology. 

Winters wurdt der in protte skyd. 

## Keppeling om utens
*  ''Elburz Mountains'', beskriuwing by Livius.org
Hyrkaanje

**Hyrkaanje** of **Ferkâna** wie eartiids sawol de namme fan in krite as fan in kening yn wat tsjintwurdich it noarden fan Iran en it súdwesten fan Turkmenistan is. Geografysk sjoen leit it gebiet tusken de Kaspyske See en it Elbûrs-berchtme. 

De Alde Griken joegen de namme *Hyrkaanje* oan de krite. Yn it Aldperzysk waard it gebiet *Ferkâna* neamd. Ferkā betsjut yn it Aldperzysk wolf en de namme hâldt dan ek *Wolvelân* yn.

De Griken neamden de Kaspyske See de Hykanyske See. 

## Geografy, klimaat en lânskip
De geografy fan it lânskip wurdt skaaimerke troch in alluviale flakte dat tusken de bergen en de see yn leit. De flakte is net oeral like breed, it fariearret fan in inkelde kilometer op guon plakken oant tsientallen kilometers, bygelyks yn Mazandaran. 

De regio hat in subtropysk klimaat. Der wurdt in protte rys ferboud. 

De regio hat in protte subtropysk bosk. 

It histoaryske Hyrkaanje heart tsjintwurdich ta de provinsjes Ardebil, Gilan, Mazandaran, Golestan en Noard-Chorasan.

## Skiednis
Hyrkaanje hearde ûnder it regear fan Syrus de Grutte (559 - 530 f.Kr.) by it Perzyske Ryk. It gebiet waard doe bestjoerd troch in satraap dy't nei alle gedachten syn sit hy yn de stêd Sary. 

Aleksander de Grutte ferovere de omkrite yn 329 f.Kr. Nei syn dea foel syn ryk útinoar en waard Hyrkaanje part fan it Seleusidyske Ryk. 

Doe't it Arabyske Ryk ûnder Omar ibn al-Chattab Iran yn 636 ferovere, bleau Hyrkaanje noch lange tiid selsstannich. 

Fan 928 oant 1043 wie Hyrkaanje in selsstannige steat ûnder de dynasty fan de Ziyariden. Dêrnei waard de streek ferovere troch de Turkske Seltsjoeken. 

Hyrkaanje waard yn 'e snuorje fan de Safaviden tenei diel fan Iran, nei't Abbas I de Grutte it gebiet by syn ryk tafoege. 

## Sjoch ek
* Mazandaran
* Oerwâlden fan Iran

## Keppeling om utens
*  ''Livius.org: Hyrcania'', beskriuwing by Livius.org.