Magelhaengoes

De **Magelhaengoes** of **heechlângoes** (*Chloephaga picta*) is in fûgelsoarte út de famylje fan 'e einfûgels (*Anatidae*). De fûgel is ien fan 'e fiif soarten yn it skaai Súdamerikaanske guozzen. De Magelhaengoes is ferneamd nei de Strjitte fan Magelhaen (ek Magelhaes, Magellaan of Magellanes), dy't it fêstelân fan Súd-Amearika skiedt fan it eilân Fjoerlân. (De seestrjitte is sels wer ferneamd nei de Portegeeske ûntdekkingsreizger Fernão de Magalhães.)

## Beskriuwing

De Magelhaengoes is in grutte healgoessoarte. Se wurde 60 oant 65 sm lang en wege trochstrings 3,1 kg.   

Mantsjes ha in wite kop en boarst- en búkfearrekleed. De rest fan 'e fearren binne griis. It wyfke dêrfoaroer hat in brúngriis fearrekleed. Wat de kleur oanbelanget hat it wyfke in soad fan 'e readkopgoes (Chloephaga rubidiceps). In oar skaaimerk binne de poaten. By it wyfke binne dy oranje oant giel, by mantsjes donkergriis oant swart. De snaffel fan beide skaaien binne swart.

## Fersprieding
De fûgels briede yn 'e grutte gersflaktes yn it suden fan Súd-Amearika. Oan 'e kusten fan Fjoerlân, Sily, Patagoanje en op 'e Falklâneilannen libbet de soarte yn pearkes yn 'e buert fan wetter. Om maart hinne trekke grutte kloften nei noardlike gebieten yn Argentynje, wylst in lytser part efterbliuwt yn 'e briedgebieten. Op 'e Falklâneilannen is de ûndersoarte *Chloephaga picta leucoptera* in stânfûgel. Op it eilân Súd-Georgje is in yntrodusearre populaasje. 

Yn Europa ûntsnappe de fûgels somtiden út dieretunen of út fûgelkolleksjes. Yn Nederlân hat de Magelhaengoes bygelyks in pear kear yn 'e jierren 1980 bret. Sûnt 1993 briedt de Magelhaengoes yn Belgje, dêr't it oantal briedpearkes yn Flaanderen op 30 oant 40 rûsd wurdt. Yn Dútslân hat de fûgel noch net mei wissichheid bret.    

## Undersoarten
Der wurde twa ûndersoarten ûnderskieden: 

* *Chloephaga picta picta* (de lytse Magelhaengoes).
* *Chloephaga picta leucoptera* (de grutte Magelhaengoes). 

De lytse Magelhaengoes wurdt op it fêstelân oantroffen, wylst de grutte Magelhaengoes de eilânfoarm en op 'e Falklâneilannen lânseigen is.

## Gedrach

Magelhaenguozzen foarmje foar in langere tiid pearkes. De pearkes besette lytse, mar strikt fan inoar skieden briedterritoaria by it wetter. De nesten wurde foarme troch sels makke kûlen yn 'e grûn ûnder boskjes of yn heech gers. It nêst wurdt mei wat plantemateriaal en dûns ôfset. In lechsel bestiet út fiif oant acht aaien, dy't yn 30 oant 32 dagen útbret wurde. De âlders wikselje inoar ôf mei it brieden. Yn dy tiid ferfearje de fûgels ek, sadat se net fleane kinne.   

De guozzen binne foar it measte herbivoar en ite sied, blêd, stâltsjes en oar plantaardich materiaal. Se binne sosjaal en kinne yn grutte groepen weidzje. 

## Status
De populaasje wurdt op 125.000 oant 270.000 folwoeksen fûgels rûsd. Yn Argentynje is der foars op 'e readkopgoes, de griiskopgoes en de heechlângoes jage. De fûgel waard yn 'e 20e iuw as skealik foar it gewaaks beskôge en de oerheid stie de jacht sûnder restriksjes ta. Mei't de populaasje op it fêstelân ôfnaam hat it Argentynske regear yn 2008 alle trije soarten op 'e list fan beskerme dieren set en is de jacht ferbean. Net lang lyn soarge de foks foar in foarse tebekgong fan 'e populaasje op it fêstelân, sadat de regearingen dêr beskerme gebieten yn Pategoanje stifte ha om de soarte foar de takomst te behâlden.     

Op de eilannen liket de populaasje stabyl, mar op it fêstelân fan it kontinint is in foarse tebekgong waarnommen. De IUCN klassifisearret de fûgel as net bedrige.   
## Sierfûgel
De grutte Magelhaengoes waard earder as de nominaatfoarm yn Europa ynfierd. In earste fok slagge yn 1852 yn 'e dieretún fan Londen. De earste lytse Magelhaengoes waard pas sûnt 1871 yn dieretunen holden en yn 1901 slagge de earste fok yn finzenskip. Sûnt binne de fûgels in soad yn dieretunen te sjen.   

## Keppeling om utens
* BirdLife, oproppen 9 febrewaris 2025.
* IUCN, oproppen 9 febrewaris 2025.
* Ebird, oproppen 9 febrewaris 2025.
* Avibase, oproppen 9 febrewaris 2025.