open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bantam Books

**Bantam Books** (of ek wol **Bantam Press**) is in foaroansteande Amerikaanske útjouwerij, dy't yn 1945 as selsstannich bedriuw oprjochte waard troch Walter B. Pitkin jr., Sidney B. Kramer, Ian Ballantine en dy lêste syn frou Betty Ballantine. Yn 't earstoan wie it bedriuw fral in útjouwer foar de massamerk, en publisearre it almeast *[[paperback]]*-werprintingen fan *[[hardcover]]s*, mei út en troch ris in boek dat noch nea earder ferskynd wie. Neitiid wreide Bantam syn wurkmêd út, sawol yn 'e *paperback*- as nei de *hardcover*-merk.

Behalven *mainstream*-literatuer jout Bantam ek in protte science fiction- en fantasyboeken út, wêrûnder yn 'e jierren santich de alderearste romans dy't basearre wiene op 'e populêre tillefyzjesearje *[[Star Trek]]*. Fierders publisearre de útjouwerij yn dyselde snuorje ek de rige *Bantam War Books*, mei oarlochsromans dy't benammen oer de Twadde Wrâldoarloch giene, mar ek wol oer de Fjetnamoarloch of de Koreä-oarloch. 

De Ballantines ferlieten Bantam yn 1952 om harren eigen útjouwerij, Ballantine Books, op te setten. Spectra (sûnt 1985) en Skylark (sûnt 1990) binne ymprints fan Bantam. Sûnt syn oprjochting is Bantam Books sels ferskate kearen oernommen, earst troch National General en letter troch de American Financial Group fan Carl Lindner. Yn 1998 waard it bedriuw oankocht troch it Dútske útjouwersconcern Bertelsmann AG, dy't Bantam Books ûnderbrocht by syn difyzje Bantam-Doubleday-Dell, dy't op syn beurt wer in ûnderdiel foarme fan Random House.

Guon ferneamde auteurs dy't har wurk by Bantam útbrocht hawwe, binne: Maya Angelou, Isaac Asimov, Jean M. Auel, Philip K. Dick, Stephen R. Donaldson, David Gemmell, Graham Greene, John Grisham, Laurell K. Hamilton, astronoom Stephen Hawking, Hermann Hesse, Robin Hobb, Dean Koontz, Robert Ludlum, George R.R. Martin, Anne McCaffrey, generaal b.tsj. Norman Schwarzkopf, komyk Jerry Seinfeld en Nobelpriiswinners John Steinbeck en Elie Wiesel.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Bantam Books
Sharon Lee (pornografysk aktrise)

**Sharon Lee**, echte namme ûnbekend (2 augustus 1988), is in rêstend Frânsk neakenmodel en pornografysk aktrise en prostituee fan Fjetnameesk en Frânsk etnysk komôf. Yn it ferline hat hja ek wol gebrûk makke fan 'e artystenammen Sharone Lee en Sharon. 

## Libben en karriêre
Lee is hikke en tein yn Frankryk en waard yn 2009 ûntdutsen troch pornoregisseur en -produsint Pierre Woodman. Neitiid wurke hja ferskate jierren fral foar it Sweedske Private-label en foar Woodman syn eigen studio, Pierre Woodman Entertainment, foar't hja úteinlik de grutte plasse oerstiek om in karriêre yn 'e Amerikaanske pornoyndustry nei te stribjen.

Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat Lee ûnderwilens yn mear as 50 pornografyske films spile. Dêrby wurke se yn Amearika û.m. foar sokke foaroansteande labels as Pure Play Media, Evil Angel, Third Degree Films, Adam & Eve, Jules Jordan Video, Elegant Angel en Hustler Video. Teffens hat se in protte foar pornosites as BangBros en Brazzers yn 't spier west. Neffens har offisjele opjefte is Sharon Lee 1.70&nbsp;m, mei in gewicht fan 55&nbsp;kg en kupmaat 40C.

## Galery

File:Sharon Lee.jpg|Sharon Lee
File:Dis-moi que tu m'aimes tournage.jpg|opnamen foar de film *Dis-moi que tu m'aimes*
File:Liza Del Sierra Sharon Lee.jpg|Liza Del Sierra (l.) en Sharon Lee (rj.)


## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Sharon Lee yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Sharon Lee yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Sharon Lee

* Sharon Lee (skriuwster) (1952), Amerikaansk skriuwster
* Sharon Gail Lee (1953), Amerikaansk rjochter en lid fan it Heechgerjochtshôf fan Tennessee
* Sharon Lee (pornografysk aktrise) (1988), in Frânsk pornoaktrise
* Sharon Lee (sjongster) (1988), Hongkongsk sjongster

## Sjoch ek
* Sharon Lee Myers, Amerikaansk countrysjongster
* Sharon-Lee Lane, Australysk countrysjongster
Nina Agdal

**Nina Agdal** (26 maart 1992) is in Deensk fotomodel en mannekên, dy't karriêre makke hat yn 'e Feriene Steaten. Hja briek yn 2012 troch doe't hja foar de jierlikse baaikleanedysje fan it tydskrift *[[Sports Illustrated]]* posearre.

## Karriêre
Agdal groeide op yn it Deenske Hillerød, dat noardlik fan 'e haadstêd Kopenhagen op it eilân Seelân leit. Neffens har offisjele opjefte is se 1.76&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 55&nbsp;kg en de maten 82-60-90 (yn sm). Hja stiet ûnder kontrakt by *[[Elite Model Management]]*, en hat as mannekên wurksum west foar Billabong, Leonisa, Banana Moon Swimwear, Macy's, Frederick's of Hollywood en Victoria's Secret.

Yn 2012 wurke Agdal foar it earst as fotomodel foar de jierlikse baaikleanedysje fan it foaroansteande Amerikaanske sportblêd *[[Sports Illustrated]]*, en dêrmei waard se sa populêr dat *S.I.* har neitiid ta *Rookie of the Year* ("Grientsje fan it Jier") beneamde. Yn 2013 spile Agdal yn in reklamespotsje foar Carl's Jr./Hardee's dat yn it skoft fan 'e *[[Super Bowl]]*, it wichtichste Amerikaanske sportbarren fan it jier, útstjoerd waard. Dêrmei trêde hja yn 'e fuotleasten fan ferneamde modellen as Kim Kardashian, Paris Hilton en Kate Upton. Yn 2014 stie Agdal mei Chrissy Teigen en Lily Aldridge op 'e omslach fan 'e 50ste jubileumedysje fan 'e *Sports Illustrated Swimsuit Issue*.

## Keppelings om utens
*  Folsleine filmografy fan Nina Agdal yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Robyn Curnow

**Robyn Curnow** (Austraalje, 1972) is in blanke Súdafrikaanske sjoernaliste, ferslachjouster en nijslêzeresse, dy't sûnt 2002 wurksum is foar de Amerikaanske nijsstjoerder CNN.

## Libben en karriêre
Robyn Curnow waard berne yn Austraalje, mar groeide op yn Súd-Afrika, dêr't se fan 1992 oant 1994 politikology studearre oan 'e Universiteit fan Natal, yn Durban, in oplieding dy't se ôfrûne mei in bachelorstitel. Fan 1998 oant 1999 die se in ferfolchstúdzje oan 'e Universiteit fan de Witwatersrand, yn Johannesburch, en yn 2000 en 2001 studearre hja yn Ingelân oan 'e Universiteit fan Cambridge filosofy en ynternasjonale betrekkings, dêr't se in masterstitel yn behelle.

Har sjoernalistike karriêre begûn Curnow yn 1995 by de Súdafrikaanske steatsomrop SABC. Yn 2000 en 2001 wurke hja foar de BBC yn Grut-Brittanje, en yn 2002 waard se oannommen troch de Amerikaanske nijsstjoerder CNN, as ferslachjouster en nijslêzeresse yn Londen. Yn dy hoedanichheid fersloech se û.m. it ferstjerren fan paus Jehannes Paulus II en de Aziatyske tsûnamy fan 2004. Har wurk oer dat lêste ûnderwerp waard bekroane mei in *[[DuPont-Columbia Award]]*. Neitiid hat Curnow ek ynternasjonale sjoernalistike prizen wûn foar har reportaazjes oer de HIV/AIDS-epidemy yn Súdlik Afrika en har dokumintêre oer de Nelson Mandela.

Fan 2005 ôf hie Curnow har heitelân Súd-Afrika as steanplak, en wie hja ferbûn oan it CNN-buro yn Jehannesburch. Dêrwei presintearre se it wyklikse sakenijsprogramma *CNN Marketplace Africa* en droech se geregeldwei by oan oare programma's oer Afrika, lykas *African Voices* en *Inside Africa*. Dêrnjonken wie se de fêste korrespondinte fan CNN yn Súd-Afrika, en fersloech se foarfallen lykas it de rjochtsaak tsjin 'e lichaamlik beheinde Olympyske atleet Oscar Pistorius, dy't yn 2013 syn freondin Reeva Steenkamp deaskeat, en it ferstjerren fan 'e Súdafrikaanske âld-presidint Nelson Mandela, letter datselde jiers, dy't Curnow foartiid ferskate kearen ynterviewd hie, en mei wa't hja in waarme relaasje ûnderhold. It petear dat se mei him hie op syn njoggentichste jierdei wie it lêste ynterview dat Mandela ea joech.

Njonken Mandela hat Curnow ek fraachpetearen dien mei û.o. Kofi Annan en Ban Ki-moon, twa siktarissen-generaal fan 'e Feriene Naasjes efterinoar; Christine Lagarde, it haad fan it Ynternasjonaal Monetêr Fûns; de Súdafrikaanske presidint Jacob Zuma; de Rûandeeske presidint Paul Kagame en de Simbabwaanske opposysjelieder Morgan Tsvangirai. Foar *Marketplace Africa* die Curnow fierders û.m. ferslach fan 'e abominabele tastannen yn 'e diamantminen fan Marange, yn Simbabwe, en oer de slachtings dy't ivoarstreupers oanrjochtsje ûnder de mei útstjerren bedrige wite noashoarn yn it Súdafrikaanske Krugerpark.

Fan 2014 ôf is Curnow fan stânplak feroare, en no is hja stasjonearre op it CNN-haadkertier yn it Amerikaanske Atlanta, dêr't hja benammen as nijslêzeresse wurket.

## Keppelings om utens
*  It profyl fan Robyn Curnow op CNN.com
Boekhannel

In **boekhannel** is in winkel dêr't boeken ferkocht wurde. Faak wurdt in boekhannel kombinearre mei in kantoarboekhannel, dêr't kantoarnedichheden ferkocht wurde, lykas skriuwreau en mappen. It moderne soarte fan boekhannel, mei in fêst plak dêr't de klanten hinne geane om boeken te keapjen, oppenearre him pas foar it earst geandewei de sechstjinde en santjinde iuw. Foartiid (en ek noch lang neitiid) giene boekferkeapers mei harren waar by de doarren lâns of stiene se mei in kreamke op 'e merk, krekt as oare soarten keaplju. Op 't heden is der in like yngripende feroaring geande, mei't almar mear minsken harren boeken fia it ynternet keapje, op websiden as Bol.com en Amazon.com, en net mear yn in eigentlike boekhannel. De foardielen dêrfan binne dat men kieze kin út in grutter ferskaat (mei't boekhannels fanneden mar in beheinde seleksje op foarrie hawwe kinne), en dat men net ta de doar út hoecht om 'e bestelling te dwaan. Oan 'e oare kant is it op it ynternet dreech sneupen, en kin men in boek net even iepenslaan om in lyts priuwke te lêzen.

Yn 'e boekhannels yn Dútslân, ek yn de alderlytste doarpkes, kenne se al jierren it systeem hjoed foar jo besteld moarn helje.
Teanna Trump

**Teanna Trump**, echte namme **Keanna Nichele Jones** (yn Indiana, 19 augustus 1995), is in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk etnysk komôf. Hja makket ek wol gebrûk fan 'e artystenammen Teanna Sweet, Teanna Smile, Teanna Smiles, Teanna West en Keanna Jones. Trump sette yn 2014 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile sûnt yn frijwat films.

## Libben en karriêre
Trump waard yn 1995 berne yn 'e Amerikaanske steat Indiana. Yn 2014, doe't se 19&nbsp;jier wie, makke se har debút yn in pornografyske film. Sûnt hat se neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn mear as santich pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Adam & Eve, Evil Angel, Zero Tolerance, Jules Jordan Video, Devil's Film, Diabolic Video, Wicked Pictures, Digital Sin, Elegant Angel, Digital Playground en New Sensations.

Fierders hat Trump ek wol wurke foar minder bekende studio's, lykas Pure Play Media, Girlfriends Films, Mile High Media en West Coast Productions. En teffens hat se in protte yn 't spier west foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder BangBros, Brazzers en Kink.com. Under har karriêre hat Trump gearwurke mei kollega-aktrises as Asa Akira, Skin Diamond, Ana Foxxx, Francesca Le, Jada Stevens, Misty Stone en Jezabel Vessir, en mei manlike tsjinspilers as Mike Adriano, Danny D, James Deen, Shane Diesel, Manuel Ferrara, Tommy Gunn, Keiran Lee, Ramon Nomar, Mr. Pete, Johnny Sins, Lexington Steele, Criss Strokes en Mark Wood.

## Lichemsskaaimerken
Teanna Trump is negroïde, mar mei in hiel ljochte hûdskleur, sadat se suver wol trochgean kin foar blank. Hja hat brune eagen en brún hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.70&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 61&nbsp;kg, en in natuerlike kupmaat 34C. Behalven de wenstige piercings troch de earlellen hat se ek in nâlpiercing. Tatoeaazjes hat se lykwols net.

## Keppelings om utens
* Teanna Trump op Twitter
* Biografy en filmografy fan Teanna Trump yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Teanna Trump yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Teanna Trump op ''FreeOnes''
* Beheinde biografy fan Teanna Trump op ''Boobpedia''
* Biografyske gegevens fan Teanna Trump yn 'e ''Adult Film Database'' (AFD)
*  Biografyske gegevens fan Teanna Trump op ''Pornopedia''
Teresa Tease

**Teresa Tease**, echte namme: **Ann Tolliver** (5 april 1970), is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 1992. Neffens har offisjele opjefte is se 1.70 m lang, mei in gewicht fan 64 kg en kupmaat 38C. Yn it begjin fan har karriêre brûkte hja ek wol de artystenammen Shanel Dubois, Schanel en Teresa Tease.

## Keppelings om utens

*  Teresa Tease yn 'e ''Internet Movie Database''
*  Teresa Tease yn 'e ''Internet Adult Film Database''
*  Teresa Tease yn 'e ''Adult Film Database''
*  Teresa Tease yn 'e ''FreeOnes''
*  Teresa Tease yn 'e ''Boobpedia''
*  Teresa Tease yn 'e ''Pornopedia''
Slagelse (plak)

**Slagelse** is in lytse stêd yn de Deenske regio Seelân, yn de gemeente mei deselde namme Slagelse. It leit sa'n 100&nbsp;km súdwest fan Kopenhagen.

## Ut de skiednis
Tichteby Slagelse leit Trelleborg, in Wytsinge fort dat om 981 boud waard en as earste delsetting fan it gebiet jilt. Slagelse waard foar it earst neamd yn de kroniken fan Roskilde doe't dêr fan 1074 oant 1088 de earste tsjerke, de Sint Michael fanwege de noardske biskop Sven, boud waard. Yn 1150 folge de bou fan de Sint Petrus en yn 1164 it Antvorskovkleaster. 
Yn de 11e iuw hie Slagelse muntrjocht en wie it plak in wichtich hannelsintrum.

Hans Christian Andersen gie dêr in pear jier nei de Latynske skoalle, dy't er as 'ferfelend' beskreau.

## Sport
Superligaen-fuotbalclub FC Vestsjælland spilet syn thúswedstriden yn Slagelse.

## Partnerstêden
*  Stargard Szczeciński (Poalen)
*  Aberdare (Wales)

## Keppelings om utens
* Museum Slagelse
* Vikingeborgen Trelleborg
* Toeristeynformaasje oer Slagelse
Dirk Postma

**Dirk Postma** (Dokkum, 10 jannewaris 1818 - Burgersdorp (Súd-Afrika), 28 desimber 1890) wie de earste predikant yn de Grifformearde Tsjerken yn Súd-Afrika en stifter en earste heechlear fan de teologyske skoalle yn Burgersdorp yn de Noordoos-Kaap, de foarrinner fan de Teologyske Skoalle en universiteit yn Potchefstroom.

## Libben en wurk
Postma wie de jongste fan Pyter Pyters Postma en Lolkje Arjens Boekhout. Hoewol't er as "Durk" doopt waard, skreau er him letter as "Dirk". Syn âlden wiene earme arbeiders. Hy ferlear syn heit doe't er fiif wie en mem bleau efter mei fiif bern. Om de húshâlding troch de tiid te krijen gie Postma mei fyftjin jier fan skoalle ôf en waard blikslaggersfeint.

Tegearre mei syn mem ferliet er de Herfoarmde Tsjerke by de Ofskieding fan 1834. Op 12 maaie 1838 die Postma belidenis yn de Ofskieden Grifformearde gemeente Wânswert. Postma waard 5 july 1840, sûnder formele teologyske oplieding (dy wie der doe noch net foar ôfskiedenen), dûmny yn Minnertsgea. Dêrnei stie er yn Middelstum-Bedum (1842–1844), Wildervank (1844–1849) en Swol (1849–1858). Hy krewearre foar kristlik ûnderwiis, wie fermoedsoenjend tusken botsende partijen yn de ôfskieden tsjerke, en die sines ta de oprjochting fan in eigen teologyske skoalle yn Kampen, dy't der kaam yn 1854.

Postma ferfear op 22 maaie 1858 nei Súd-Afrika, dêr't de Transvaalske steatstsjerke grut felet fan predikanten hie.

Ds. Postma is de Súd-Afrikaanske stamfaar fan de famylje Postma dy't op in protte maatskiplike terreinen bydroegen hat en dat hjoed de dei noch docht. Hy troude fiif kear, twa kear yn Nederlân en twaris yn Súd-Afrika, en oerlibbe al dy froulju útsein de lêste. Ut dy houliken waarden tweintich bern berne, wêr't fiif fan net folwoeksen waarden. Fan dy bern waarden fiif bekend: Petrus, bekend Grifformeard learaar yn Pretoria en presidint Paul Kruger syn kapelaan en riedjouwer, Marthinus, earste Grifformearde predikant yn Witwatersrand, Dirk jr., Grifformeard predikant, skriuwer en tsjerkehistoarikus, Stephanus, Grifformeard predikant en teolooch, en Willem, Grifformeard predikant en ek bekend ûnder syn skûlnamme *dr. O'kulis*. Dirk Postma sr. is ien fan de trije predikanten fan de Afrikaanske tsjerke fan wa't fiif soannen ek predikant waarden.

Dr. G.C.P. Van der Vyver skreau yn 1958 de iennichste grutte biografy oant no ta oer prof. Postma.

## Wurk
In kar:
* *Mijne handleiding voor de godgeleerdheid, volgens de kern van [[Aegidius Francken]]* (1875).
Bûnskânselarij (Berlyn)

It **Bundeskanzleramt yn Berlyn** is it gebou fan de Dútske bûnskânselarij. It leit yn it stedsdiel Tiergarten yn it stedsdistrikt Mitte. It bouwurk is ûnderdiel fan de "Band des Bundes" oan de rivier de Spree. 

Yn 2001 waard it gebou iepene nei in boutiid fan fjouwer jier. Gerhard Schröder wie de earste kânselier dy't yn it Bundeskanzleramt syn kantoar hie.

Mei in oerflak fan 12.000 m² is it ien fan de grutste gebouwen fan in regearingslieder yn de wrâld. It Kanzleramt is acht kear sa grut as it Wite Hûs; lykwols hearre by it Wite Hûs noch in stikmannich gebouwen dy't ek by it kantoar fan de presidint hearre. 

## Keppeling om utens

*  Bundeskanzleramt
Alfred I. duPont–Columbia University Award

De ***Afred I. duPont–Columbia University Awards*** binne in groep Amerikaanske prizen dy't elts jier troch de Skoalle foar Sjoernalistyk fan 'e Newyorkske Columbia Universiteit útrikt wurde foar treflikens op it mêd fan 'e radio- en tillefyzjesjoernalistyk. Sûnt 2009 kinne ek de digitale media meitingje nei de prizen.

De *Afred I. duPont–Columbia University Awards* binne ferneamd nei de Amerikaanske sakeman en filantroop Alfred I. du Pont (1864-1935), en waarden yn 1942 ynsteld troch dy syn widdo, Jessie Ball duPont. Dizze prizen, wêrfan't it útrikkingsproses sûnt 1968 beävensearre wurdt troch de Columbia Universiteit, binne tige prestizjeus, en wurde yn 'e mande mei de *[[Peabody Awards]]* wol sjoen as de ekwifalint foar radio- en tillefyzjesjoernalistyk fan wat de Pulitzerpriis foar de skriuwende parse is. Foar in list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Alfred I. duPont-Columbia University Awards''
Iemssintrale

De **Iemssintrale** is in elektrisiteitssintrale yn de Iemshaven benoarden Delfsyl yn Grinslân.

De sintrale is sûnt 1996 operasjoneel en brûkt kuolwetter út de Iems. De sintrale hat fiif saneamde STEG-ienheden op gas dy't meiïnoar 1750&nbsp;MW oan elektrisiteit produsearje, in combi-ienheid op gas mei in fermogen fan 675&nbsp;MW en in gasturbine-generator mei in fermogen fan 17&nbsp;MW. Dêrnjonken steane noch njoggen wynturbines mei in totaal fermogen fan 27&nbsp;MW op it hiem fan de sintrale.

De skoarstien fan de Iemssintrale is mei 135 meter it heechste bouwurk fan de provinsje Grinslân.

Electrabel, in dochterûndernimming fan Engie Energie Nederland, is op 't heden eigner fan de sintrale.

## Keppelings om utens
*De Iemssintrale by Enipedia
Michel Velleman

**Michel Velleman** (Grins, 5 jannewaris 1895 - Sobibór, 2 july 1943) wie in Nederlânsk gûchelder en yllusjonist dy't optrede ûnder de skûlnamme **Ben Ali Libi**. Hy waard yn de Twadde Wrâldoarloch troch de nazy's deadien.

## Biografy
Yn de jierren tweintich ferfear Velleman nei Amsterdam, dêr't er as *humoristisch goochelaar, professor *'Ben Ali Libi**' optrede soe. It Nieuwsblad van het Zuiden skreau yn 1924 oer him: *Ben Ali Libi is een handige toovenaar die de aanwezigen versteld doet staan van zijn ongelooflijke toeren. Al deze toeren op te noemen is natuurlijk onmogelijk, doch hij had een groot succes. Een heele avond met deze toovenaar alleen zou niemand vervelen.* Hy joech foarstellings foar ûnder oaren prins Hendrik en de Dútske eardere keizer Wilhelm.

By in razzia yn juny 1942 yn Amsterdam waard Velleman mei syn húshâlding oppakt. Hy waard letter fermoarde yn it ferneatigingskamp Sobibór.

## Oantins
Velleman is bekend wurden troch it gedicht dat Willem Wilmink oer him makke hat.

Dirk Jan Roeleven makke yn 2014 in dokumintêre oer it libben fan ‘Ben Ali Libi’.

## Publikaasje
* *Een serie goocheltoeren en kunstjes met eenvoudige hulpmiddelen* troch Professor Ben-Ali-Libi. Amusementsbureau Ben-Ali-Libi, 1925

## Keppelings om utens
* It gedicht fan Willem Wilmink (û.o.)
* It gedicht fan Wilmink foarlêst troch Joost Prinsen
Sobibór (doarp)

**Sobibór** is in doarp yn de Poalske woiwodskip Lublin. It plak heart ta de gemeente Włodawa en leit sa'n 80 km bewesten de haadstêd fan de regio, Lublin. Yn 2011 wennen dêr 491 minsken.
  
## Ut de skiednis
Yn de Twadde Wrâldoarloch wiene yn de omkriten fan it doarp ferskate lytse nazi-wurkkampen, ek yn Sobibór sels. Dy kampen waarden stichte foar slaven dy't de rin fan streamkes regulearje moasten. Under de Aksje Reinhard waard by it stasjon justjes besúdwesten it doarp, ferneatigingskamp Sobibór boud. In protte fan de twangarbeiders út de wurkkampen binne letter yn dat kamp fermoarde.
Majdanek

**Majdanek** (offisjele namme: *Kriegsgefangenenlager der Waffen-SS Lublin* en fan febrewaris ôf 1943 *Konzentrationslager Lublin*) wie in Nazy-konsintraasje- en ferneatigingskamp yn East-Poalen. It kamp waard fanwege Heinrich Himmler yn 1941 boud op sa'n fjouwer kilometer fan it sintrum fan de stêd Lublin.

It kamp waard yn it wurk holden fan 1 oktober 1941 oant 22 july 1944.

## Tal deaden
Hoefolle minsken yn Majdanek it libben ferlearen is net bekend. Lykas ek op oare plakken ferneatigen de nazy's alle dokumintaasje en wat der oer wie soe neffens guon ûndersikers meinaam wêze troch it Reade Leger en net mear frijjûn wêze. It tal deaden wurdt rûsd op in lytse 100.000 oant goed in mijoen, mar nei ûndersiken yn letter jierren waard it tal in stik leger. Ut ûndersyk yn 2005 die bliken dat it deadetal minstens 78.000 west hawwe moat, dêr't 59.000 fan Joaden wiene. 

## Museum Majdanek
Nei de oarloch is Lublin bot waakst. Majdanek lei yndertiid ticht by Lublin, mar leit no yn de stedshimrik. Majdanek is no in museum, wat der noch oerbleau binne in tal barakken, twa gaskeamers, it krematoarium en wenten fan de SS. Al yn 1944 waard besletten om it kamp te bewarjen en der in museum fan te meitsjen.
Halona Vog

**Halona Vog**, wiere namme: **Shanty Roque** (4 jannewaris 1990) is in rêstend pornografysk aktrise, dy't berne is yn Lûanda, de haadstêd fan Angoala of yn Ruslân. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2015. Neffens har offisjele opjefte is se 1.72 m lang, mei in gewicht fan 66 kg.

## References


## Keppelings om utens
*  Halona Vog yn ''FreeOnes''
*  Halona Vog yn ''Internet Adult Film Database''
*  Halona Vog yn ''Adult Film Database''
Josy Black

**Josy Black** (5 oktober 1992) is in Kameroensk pornografysk aktrise. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2013. Neffens har offisjele opjefte is se 1.75 m lang, mei in gewicht fan 70 kg.

## Filmografy
*2013 - Hauptstadtporno 3 (Magma) 	
*2013 - Stadtficker 3 (Magma) 
*2014 - Magmacasting 2 (Magma)	 
*2014 - Reverse German Interracial (Magma) 	 		 
*2014 - Steve Holmes' German POV 6 (Magma)

## Keppelings om utens
*  Josy Black yn 'e ''FreeOnes''
*  Josy Black yn 'e ''European Girls Adult Film Database''
*  Josy Black yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Josy Black yn 'e ''Twitter''
Fawcett Publications

**Fawcett Publications** wie in Amerikaanske útjouwerij dy't yn 1919 yn Robbinsdale, yn 'e steat Minnesota, oprjochte waard troch de sjoernalist en ûndernimmer Wilford Hamilton Fawcett (1885-1940), byneamd *Captain Billy*, in feteraan fan 'e Spaansk-Amerikaanske Oarloch. Dy hie ûnder de Earste Wrâldoarloch foar de Amerikaanske legerpublikaasje *Stars and Stripes* wurke, en de ûnderfining dy't er yn dy funksje opdien hie, brocht him op it idee om útjouwer te wurden. Syn earste publikaasje wie it blêd *Captain Billy's Whiz Bang*, dat benammen bekend kaam te stean om syn skabeljeuze moppen en cartoons. Letter begûn Fawcett ek oare tydskriften, stripboeken en *[[paperback]]*-romans út te jaan.

Under lieding fan Fawcett syn soan Roscoe Fawcett (1913-1999) wie Fawcett Publications yn 1949 de earste útjouwerij op 'e wrâld dy't orizjineel materiaal yn *paperback*-foarm begûn út te bringen (foartiid waarden allinnich mar *paperbacks* útjûn fan boeken dy't earder as *[[hardcover]]* op 'e merk brocht wiene). In protte fan 'e *paperbacks* fan Fawcett Publications wiene pulpromantsjes dy't útjûn waarden ûnder de ymprint Gold Medal Books (oprjochte yn 1950). Yn 'e fyftiger jierren soarge in tebekgeande merk derfoar dat Fawcett Publications syn striprige stopsette. Yn 1970 krige Fawcett de útjouwerij Popular Library yn 'e hannen, en neamde dy om ta Fawcett Books, wêrnei't it meastepart fan 'e boekútjeften fan Fawcett dêrby ûnderbrocht waard.

Yn 1977 waard Fawcett Publications sels oernommen troch CBS Publications, dat it eardere Popular Library yn 1982 trochferkocht oan Warner Communications, wylst de rest fan Fawcett Publications doe yn 'e hannen kaam fan Ballantine Books, in ûnderdiel fan Random House. Fan dy tiid ôf waard Fawcett Publications in ymprint dêr't Ballantine syn *paperback*-detektiveromans ûnder útbrocht. Yn 1998 gie Fawcett mei Ballantine en Random House oer yn 'e hannen fan it Dútske útjouwersconcern Bertelsmann AG. Koart nei de milenniumwiksel hold Ballantine op mei noch nije titels te publisearjen ûnder de namme fan Fawcett Publications.
Dell Publishing

*Dell Publishing* is in Amerikaanske útjouwerij dy't foarhinne sawol boeken, stripboeken as tydskriften publisearre. Tsjintwurdich heart it bedriuw ta de grutte Random House- groep, dy't op syn beurt eigendom is fan Bertelsmann AG.

## Skiednis
Dell Publishing waard yn 1921 oprjochte troch útjouwer George T. Delacorte jr., mei $10.000, twa wurknimmers en ien inkele tydskriftútjefte, titele: *I Confess*. Al rillegau wist er syn útjouwerij lykwols út te wreidzjen ta tsientallen titels, wêrûnder in protte pulpromantsjes, fan it misdiesjenre oant romantyske fiksje. Yn 'e tweintiger, tritiger en fjirtiger jierren wie Dell Publishing de grutste útjouwer fan tydskriften yn 'e Feriene Steaten.

Fan 1929 oant 1974 joech Dell ek strips út, as ûnderdiel fan 'e Dell Comics-rige. Yn 1943 sette Dell foar it earst útein mei it útjaan fan boeken, dat frijwol útslutend goedkeape *[[paperback]]s* wiene. *Paperbacks* wiene doedestiden in relatyf nij fenomeen, en Dell ûntjoech him al gau ta ien fan 'e grutste útjouwers fan dat soarte lektuer. Fanôf it fyfde boek, *Four Frightened Women*, fan skriuwer George Harmon Coxe, hiene alle Dell-*paperbacks* in lânkaart op it efterkaft stean, en dêrtroch rekken se bekend ûnder de namme *mapbacks*.

Dizze rige omfieme benammen detektive- en misdieromans, lykas *Rope*, fan Alfred Hitchcock (nû. 262), mar der hearden ek romantyske boeken ta, lykas *Self-Made Woman*, fan Faith Baldwin (nû. 163); science fiction, lykas *The First Men in the Moon*, fan H.G. Wells (nû. 201); westerns, lykas *Gunsmoke and Trail Dust*, fan Bliss Lomax (nû. 271); literêre fiksje, lykas *To a God Unknown*, fan John Steinbeck (nû. 407); en autobiografyske oarlochsromans, lykas *I Was a Nazi Flyer*, fan Gottfried Leske (nû. 21) en *Eisenhower Was My Boss*, fan Kay Summersby (nû. 286). Sels moppeboeken en krúswurdpuzelboekjes waarden as *mapbacks* útjûn. *Mapbacks* wurde no in protte samle, en de krúswurdpuzelútjeften (dy't fansels earder fuortsmiten waarden as gewoane boeken) binne no hiel seldsum en tige *gewild*. Dell brocht ek *paperbacks* út ûnder guon ymprints, wêrfan't de bekendste wierskynlik Delacorte Press en Yearling Books binne.

Dell Publishing waard úteinlik opkocht troch Random House, dat op syn beurt yn 1998 eigendom waard fan it Dútske útjouwersconcern Bertelsmann AG. Dell, dat sadwaande no gjin selsstannige útjouwerij mear is mar in ymprint, waard binnen dy korporaasje ûnderbrocht by de difyzje Bantam-Doubleday-Dell fan Random House. Dell Magazines, de tydskriftetûke, waard yn 1997 fan 'e rest fan 'e útjouwerij ôfspjalten en ferkocht en bestiet noch altyd as in wichtige útjouwer fan puzelboekjes, detektive- en science fictionromantsjes en horoskooptydskriften.

## Ymprints
In opsomming fan ymprints dy't no of foarhinne troch Dell brûkt wurde/waarden:
* Delacorte Press (of Delacorte Books, sûnt 1963)
* Dial Press (oprjochte as selsstannich bedriuw yn 1923, oernommen troch Dell yn 1963, opheft as ymprint yn 1985)
* Laurel Leaf Library
* Yearling Books (sûnt 1966)

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Dell Publishing
Obsession (pornografysk aktrise)

**Obsession**, echte namme **Kara Brinson** is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan mingd Afro-Amerikaansk komôf.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens

*  Obsession yn 'e ''Internet Movie Database''
*  Obsession yn 'e ''Internet Adult Film Database''
*  Obsession yn 'e ''Adult Film Database''
Manhattan

## Geografy
* Manhattan (New York), stedsdiel fan de Amerikaanske stêd New York
* Manhattan (Illinois), plak yn de Amerikaanske steat Illinois
* Manhattan (Kansas), plak yn de Amerikaanske steat Kansas
* Manhattan (Montana), plak yn de Amerikaanske steat Montana

## Oars
* Manhattan (film), film fan Woody Allen út 1979
* Manhattan Bridge, brêge yn de Amerikaanske stêd New York
* Manhattan (cocktail), cocktail
* Manhattanprojekt (operaasje), Amerikaanske geheime operaaasje ta it ûntwikkeljen fan de atoombom yn de Twadde Wrâldoarloch
* Manhattan (boerdspul), boerdspul dêr't wolkekliuwers yn New York by makke wurde
Lacey Duvalle

**Lacey Duvalle**, echte namme **Shannon Franklin** (Washington, D.C., 5 april 1982), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf. Har skûlnamme wurdt ek wol (mis)stavere as Lacey Duval, Lacy Duvall of Lacy DuValle, en hja hat yn it ferline ek wol oare artystenammen brûkt, lykas Pebbles, Quita en Shandra. Duvalle sette yn 2000 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile yn frijwat films. Yn 2002 waard se nominearre foar in XRCO Award en yn 2009 wûn se in Urban X Award. Yn 2012 beëinige Duvalle har karriêre as pornoaktrise.

## Libben en karriêre
Duvalle waard yn 1982 berne yn 'e Amerikaanske haadstêd Washington, D.C., mar ferfear yn 1988, doe't se seis jier wie, mei har âlden nei Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje, dêr't se fierder opgroeide. Op 7 april 2000, twa dagen nei't se mearderjierrich wurden wie, makke Duvalle har debút as pornoaktrise yn 'e film *Dirty Debutantes*. Dêrfoar makke se gebrûk fan 'e skûlnamme Pebbles. Hja wist al rillegau in eksklusyf kontrakt te sluten mei de lytse studio Video Team, en ûntjoech har ta ien fan 'e populêrste swarte aktrises fan har generaasje.

Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile Duvalle yn totaal yn mear as 150 pornografyske films, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Devil's Film, Red Light District, VCA Pictures, Hustler Video, Wicked Pictures, New Sensations, Anabolic Video, Elegant Angel, Digital Playground, Adam & Eve en Jules Jordan Video. Ek wurke se wol foar minder bekende filmstudio's, lykas Afro-Centric Productions, Pure Play Media, Black Ice, West Coast Productions, Metro, Legend Video, Platinum X Pictures en Jake Steed Productions. Fierders wie Duvalle ek wol yn 't spier fan pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder fral BangBros.

Yn 2002 waard Duvalle nominearre foar de XRCO Award yn 'e kategory stjer fan it jier. Foar har sêne mei akteur Mario Cassinni, yn 'e film *Tunnel Vision 3*, wûn se yn 2009 in Urban X Award yn 'e kategory bêste p.o.v.-sêne. Uteinlik loek Duvalle har yn 2012 nei in karriêre fan tolve jier út 'e pornoyndustry werom. It nûmer *Lacey Duvalle*, út 2008, fan rapper Charles Hamilton, is in oade fan Duvalle. Se hat in dochter dy't fan Chloe hjit.

## Lichemsskaaimerken
Lacey Duvalle is swart, mei brune eagen en swart hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.57&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 41&nbsp;kg. Fan natuere hie se kupmaat 34C, mar yn 2006 liet se har boarsten fergrutsje ta kupmaat 34DD. Teffens hat se silikoane-ymplantaten yn har stuten ynbringe litten. Duvalle hat piercings troch har earlellen en troch beide spiennen, mei dêropta in nâlpiercing. Se hat in tatoeaazje fan in flinter rjochts fan har nâle, ien fan in hert op har lofterbil, en noch ien fan in hertsje mei tekst op har rjochterpols.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Lacey Duvalle yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Lacey Duvalle yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Lacey Duvalle op ''FreeOnes''
*  Biografyske gegevens fan Lacey Duvalle yn 'e ''Adult Film Database'' (AFD)
Alfred A. Knopf, Inc.

**Alfred A. Knopf, Inc.** is in Amerikaanske útjouwerij dy't yn 1915 oprjochte waard en fêstige is yn New York. De namme wurdt op syn Amerikaansk-Ingelsk útsprutsen mei in stomme p en twa wurdlidden, as [kə'nɒf], "kunnof" (mei de klam op it lêste wurdlid). It bedriuw waard yn 1960 oernommen troch Random House en is no in ymprint dy't ûnderbrocht is by de Knopf-Doubleday Publishing Group. Knopf bringt sels ek boeken út ûnder de ymprints Everyman's Library, Pantheon Books, Schocken Books en Vintage Books.

## Skiednis
Knopf waard yn 1915 oprjochte troch de útjouwer Alfred A. Knopf sr., wêrby't er sels direkteur waard en syn frou Blanche Knopf adjunkt-direkteur. Sy wie it ek dy't it logo fan it bedriuw ûntwurp, dat in barzoi of Russyske wynhûn foarstelt (Ingelsk: *borzoi*). Yn syn begjinjierren stie de útjouwerij derom bekend dat der behalven wurk fan Amerikaanske skriuwers ek in protte boeken fan Jeropeeske, Aziatyske en Latynsk-Amerikaanske auteurs útkamen. Fan 1923 ôf sette Knopf dêrnjonken útein mei it útjaan fan tydskriften, wêrûnder it fearnsjierblêd *The Borzoi Quarterly*, in útjefte oer de útjouwerij sels mei as doel om reklame te meitsjen foar de publisearre boeken. Fierders joech Knopf ek skoalboeken út oant de skoal- en kolleezjedifyzje fan Random House yn 1988 oerdien waard oan McGraw-Hill.

Alfred A. Knopf sr. waard yn 1957 as direkteur opfolge troch syn frou, en doe't sy yn 1966 ferstoar, krige William A. Koshland, dy't al sûnt 1934 foar it bedriuw wurke, de lieding. Underwilens wie de útjouwerij yn 1960 yn 'e hannen kommen fan konkurrint Random House, dy't der lykwols in selsstannige organisaasje foar hanthavene. Nei't yn 1961 ek Pantheon Books oankocht wie, waard dy ymprint by Knopf ûnderbrocht. Yn 1991 blies Knopf de Everyman's Library nij libben yn (oarspronklik oprjochte yn 1906), in rige klassiken yn *[[hardcover]]*-edysje. In protte *hardcover*-útjeften fan Knopf waarden fan 1954 ôf letter werútjûn as *[[paperback]]s* ûnder de ymprint Vintage Books. Random House waard yn 1998 oernommen troch it Dútske útjouwersconcern Bertelsmann AG, dat Knopf yn 2009 mei Doubleday Publishing ûnderbrocht yn 'e Knopf-Doubleday Publishing Group, in ûnderdiel fan Bertelsmanns Bantam-Doubleday-Dell-difyzje.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Alfred A. Knopf, Inc.
Del Rey Books

**Del Rey Books** is in Amerikaanske útjouwerij dy't fêstige is yn New York. It bedriuw waard yn 1977 oprjochte as in ymprint fan Ballantine Books, troch boekeredakteur Lester del Rey en dy syn frou Judy-Lynn del Rey. Ballantine Books wie sels al sûnt 1973 in ymprint fan Random House, en Random House waard yn 1998 oernommen troch it Dútske útjouwersconcern Bertelsmann AG.

Del Rey Books leit him benammen ta op 'e útjefte fan science fiction en fantasy-literatuer. Foarhinne publisearre de útjouwerij ek mangastrips ûnder de no net mear besteande ymprint Del Rey Manga. Fierders bringt Del Rey *[[Star Wars]]*-romans út ûnder de ymprint LucasBooks.

Under de auteurs fan wa't wurk by Del Rey publisearre is, binne Isaac Asimov, Terry Brooks, Arthur C. Clarke, James Clemens, Philip K. Dick, Stephen R. Donaldson, David Eddings, Robert A. Heinlein, Robert E. Howard, H.P. Lovecraft, Anne McCaffrey, Elizabeth Moon, Larry Niven, Naomi Novik, J.R.R. Tolkien en Harry Turtledove.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Del Rey Books
Transworld Publishers

**Transworld Publishers, Inc.** is in Britske útjouwerij, dy't yn 1950 oprjochte waard en fêstige is yn 'e Londenske wyk Ealing. It bedriuw jout fiksje en non-fiksje yn sawol *[[hardcover]]*- as *[[paperback]]*-edysjes út fan ferskate goedferkeapjende auteurs, en brûkt dêrfoar in stik as tsien ymprints mei as bekendste Corgi Books.

Transworld Publishers waard al frij ier oernommen troch de Amerikaanske útjouwerij Bantam Books, en jierrenlang foarme Transworld de Britske difyzje fan Bantam. Yn 1998 kaam it mei Bantam yn 'e hannen fan it Dútske útjouwersconcern Bertelsmann AG, dat Transworld dêrnei ûnderbrocht by syn oare útjouwersaktiviteiten yn 'e difyzje Random House.

## Ymprints
* Bantam UK
* Corgi Books (sûnt ±1955)
* Black Swan
* Channel 4
* Doubleday UK
* Eden Project
* Expert
* Transworld Ireland
* Transworld Sport

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Transworld Publishers
Penguin Random House

**Penguin Random House** is in Amerikaansk-Britsk bedriuw dat yn 2013 ûntstie troch in fúzje fan 'e útjouwerijen Random House en de Penguin Group. Mei't dy allebeide al ta de grutste útjouwerijen fan 'e wrâld hearden, is dêrmei in reus binnen de útjouwersbrâns ûntstien. It bedriuw is in *[[joint venture]]* fan it Dútske útjouwersconcern Bertelsmann AG, de eigner fan Random House, en syn Britske wjergader Pearson PLC, de eigner fan 'e Penguin Group. It is foar 53% eigendom fan Bertelsmann en foar 47% fan Pearson. De fúzje fan Random House en de Penguin Group is troch ynwijden wol útlein as it andert fan 'e útjouwersbrâns op it almar dúdliker oerwicht fan Amazon.com yn 'e boekeferkeap.

## Aktiviteiten
Penguin Random House leit him ta op it útjaan fan sawol literatuer foar folwoeksenen as bernelektuer, en publisearret sawol fiksje as non-fiksje. It bedriuw is yn prinsipe yn 'e hiele wrâld aktyf, mar benammen yn 'e Feriene Steaten, Grut-Brittanje, Kanada, Ierlân, Austraalje, Nij-Seelân, Súd-Afrika, Yndia, Dútslân, Spanje, Meksiko, Argentynje, Oerûguay, Kolombia en Sily. Der wurkje wrâldwiid mear as 10.000 minsken by Penguin Random House, en it bedriuw omfiemet krapoan 250 ymprints en dochterútjouwerijen, dy't jiers mei-inoar mear as 15.000 nije titels publisearje. 

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Penguin Random House
Joint venture

In ***joint venture*** (útspr.: [ʤoint 'vɛnʧəɹ], likernôch "dzjoint wentsjer") is in foarm fan gearwurking wêrby't de belutsen organisaasjes (yn 'e regel bedriuwen) in diel fan harren fermogen ynbringe yn in nij bedriuw, dat in projekt ta ûntwikkeling bringt dat foar mienskiplike rekkening en risiko komt. Foar leken is in *joint venture* net te ûnderskieden fan in fúzje, mar it ferskil is ienfâldich: alle partners yn it nije gearwurkingsferbân bliuwe ek los dêrfan selsstannich fuortbestean, wylst by in fúzje de ôfsûnderlike fúzjepartners krekt ophâlde te bestean.

*Joint ventures* wurde gauris optúge foar in spesifyk projekt. It binne dan ek net needsaaklikerwize langduorjende ferbinings, en se hawwe faak mear wei fan in strategyske alliânsje. Dat makket lykwols al dat *joint ventures* gefoelich binne foar ûnderlinge konflikten tusken de gearwurkjende organisaasjes. In tige bekend foarbyld fan in *joint venture* is Air France-KLM, dy't gearstald is út 'e loftfeartmaatskippijen Air France en de KLM.
Tagea Brandt Rejselegat

It ***Tagea Brandt Rejselegat*** ("Tagea Brandt Reisbeurs") is in Deenske priis dy't elts jier op 17 maart útrikt wurdt, mei't dat de jierdei wie fan Tagea Brandt, nei wa't de priis ferneamd is. Tagea Brandt (famkesnamme Rovning) wie in Deenske feministe dy't yn 1847 yn Kopenhagen berne waard en yn 1882 yn Odense kaam te ferstjerren, ien jier nei't hja troud wie mei de rike yndustrialist Vilhelm Brandt (1854-1921). Dyselde lei yn syn testamint fêst dat der fan in diel fan syn fermogen nei syn dea in fûns gearstald wurde moast, dat ta eare fan syn frou elts jier in jildbedrach yn 'e foarm fan in reisbeurs útkeare moast oan ien of mear froulju út 'e Deenske wittenskip, muzyk, literatuer of keunst. De bedoeling wie dat sokke froulju fan dat jild op fakânsje gean koene of dermei reizgje koene, om nije krêften op te dwaan foar harren fierdere karriêre. 

It *Tagea Brandt Rejselegat* is nei Brandt syn dea, yn 1922 ynsteld, en yn 1924 foar it earst útrikt. Oarspronklik bedroech de beurs 10.000 Deenske kroanen, mar yn 1958 waard it bedrach ferhege nei 15.000 kroanen, yn 1967 nei 25.000, noch letter nei 50.000, en op 't heden leit it op 75.000 kroanen. Dizze priis wurdt yn 'e regel oan twa of trije froulju per jier takend, mar fan 2007 oant 2012 wie der elts jier mar ien winner, wylst der yn 1935 en nochris yn 1939 mar leafst seis wiene. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e ''Tagea Brandt Rejselegat''
Literatuerpriis fan de Noardske Ried

De **Literatuerpriis fan de Noardske Ried** is in Skandinavyske priis dy't elts jier útrikt wurdt oan 'e skriuwer fan it as bêste beoardiele literêre wurk út ien fan 'e lidsteaten fan 'e Noardske Ried. Dat binne de Ålâneilannen, Denemark, de Fêreu-eilannen, Finlân, Grienlân, Iislân, Noarwegen en Sweden. Ek skriuwers út it Samyske taalgebiet kinne meitingje nei de priis. De Literatuerpriis fan de Noardske Ried waard yn 1962 ynsteld en datselde jiers foar it earst útrikt.

Yn oanmerking foar dizze priis komme romans, novelles, bondels koarte ferhalen, dichtbondels, toanielstikken en essay's, ynsafier't dy foar it earst útjûn binne yn 'e lêste fjouwer jier of, yn it gefal fan Deensk-, Noarsk- en Sweedsktalige literatuer, yn 'e lêste twa jier. Tegearre mei de Skandinavyske Priis fan de Sweedske Akademy is de Literatuerpriis fan de Noardske Ried ien fan 'e meast prestizjeuze prizen dy't Skandinavyske skriuwers winne kinne. Oan 'e Literatuerpriis fan 'e Noardske Ried is dêrnjonken in jildbedrach fan 35.000 Deenske kroanen ferbûn.

De winner wurdt elts jier útornearre troch in tsienkoppich beoardielingskomitee dat ynsteld is troch de Noardske Ried. Fan 'e leden komme twa elk út Denemark, Finlân, Iislân, Noarwegen en Sweden. Dêrby giet it ornaris om ekspêrs op it mêd fan 'e literatuer fan harren eigen lân en fan 'e buorlannen. As der wurken nominearre wurde fan 'e Ålâneilannen, de Fêreu-eilannen, Grienlân of út it Samyske taalgebiet, kinne der ekstra leden oan it komitee tafoege wurde dy't trochkrûpt binne yn 'e literatuer út it oangeande lytsere gebiet. 

Oant en mei 2014 is de Literatuerpriis fan de Noardske Ried 54 kear útrikt (yn 1965 wie der in dield earste plak). Under de winners wiene 15 Sweden, 10 Noaren, 10 Denen, 9 Finnen, 7 Iislanners, 2 Fêreusters en 1 Samysktalige skriuwer. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Literatuerpriis fan de Noardske Ried
Yslânske Literatuerpriis

De **Yslânske Literatuerpriis** (Yslânsk: *Íslensku Bókmenntaverðlaunin*) is in priis dy't ien kear jiers útrikt wurdt troch de Yslânske Utjouwersferiening, foar de bêste wurken op it mêd fan 'e literatuer fan it foargeande jier. Dizze priis waard yn 1989 ynsteld, doe't de feriening syn hûndertjierrich bestean fierde.

Der binne twa kategoryen: fiksje en wittenskiplike non-fiksje. Yn eltse kategory wurde oan it begjin fan desimber fiif boeken nominearre, dy't fanwegen de tiid fan it jier (yn ferbân mei de krystynkeap) in protte fergese publisiteit krije. In spesjaal seleksjekomitee dat beneamd wurdt troch de Utjouwersferiening makket dan út wa't de winners binne. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Yslânske Literatuerpriis
Chapman & Hall

**Chapman & Hall** is in Britske útjouwerij dy't oprjochte waard yn 1834 en fêstige is te Londen. Sûnt de 1930-er jierren is it in ymprint dy't gauris yn oare hannen oergien is. Hoewol't Chapman & Hall foarhinne bekend stie om syn literêre útjeften, wurdt de ymprint op 't heden inkeld noch brûkt foar wittenskiplike non-fiksje op it mêd fan wiskunde en statistyk.

## Skiednis
Chapman & Hall waard yn 1834 yn 'e Britske haadstêd Londen oprjochte troch de útjouwers Edward Chapman en William Hall. Nei it ferstjerren fan dy lêste yn 1847 gie Chapman in partnerskip oan mei syn neef Frederic Chapman, dy't it nei de pinsjonearring fan Edward Chapman yn 1864 yn it bedriuw allinnich foar it sizzen krige. Yn 1868 kocht Anthony Trollope in trêdepart fan 'e útjouwerij op foar syn soan Henry Merivale Trollope. Chapman & Hall stie lange tiid bekend om syn útjeften fan literêre fiksje, wêrby't it gie om wurk fan grutte nammen as Charles Dickens, William Thackeray en Evelyn Waugh. 

Yn 'e 1930-er jierren fúzjearre Chapman en Hall lykwols mei Methuan & Co., en de dêrút ûntstiene útjouwerij gie yn 1958 op yn 'e Associated Book Publishers dy't yn 1987 op syn beurt wer oernommen waard troch de Thomson Corporation. Chapman & Hall waard yn 1998 fannijs ferkocht as ûnderdiel fan Thomson Scientific and Professional, en kaam doe yn 'e hannen fan it Nederlânske útjouwersconcern Wolters Kluwer, dat de heech oanskreaune ymprint foar wiskunde en statistyk trochferkocht oan CRC Press. Yn 2003 waard CRC oernommen troch Taylor and Francis, dat sels sûnt 2004 ûnderdiel útmakket fan 'e Informa-groep.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Chapman & Hall
Methuen Publishing

**Methuen Publishing Ltd** is in Britske útjouwerij dy't oprjochte waard yn 1889 en fêstige is yn Londen. Yn 't earstoan joech it bedriuw almeast skoalboeken út, mar al rillegau waard ek úteinset mei de publikaasje fan literêre fiksje. Fan 'e 1950-er jierren ôf waard Methuen ferskate kearen oernommen, mar sûnt 1998 is it wer in selsstannich bedriuw.

## Skiednis
Methuen Publishing waard yn juny 1889 ûnder de namme fan Methuen & Co. oprjochte troch de ûnderwizer sir Algernon Methuen, as in ferhikel om 'e troch himsels skreaune skoalboekjes út te jaan. Binnen in pear jier wreide de útjouwerij syn wurkmêd lykwols út, en it earste grutte súkses dat it bedriuw te'n diel foel wie de útjefte fan *Barrack-Room Ballads*, in dichtbondel fan Rudyard Kipling, yn 1892. Methuen makke in flugge groei troch, en begûn ek wurken fan oare grutte nammen út te jaan, wêrûnder Robert Louis Stevenson, Oscar Wilde en Edgar Rice Burroughs (*Tarzan of the Apes*).

Yn 1920 publisearre Methuen de earste Ingelske oersetting fan Einstein syn wurk oer de relativiteitsteory, ûnder de titel *Relativity, the Special and the General Theory: A Popular Exposition*. Ek grutte nammen as D.H. Lawrence en T.S. Eliot brochten yn dy snuorje harren wurk by Methuen út. Ek publisearre Methuen de *Toefke*-ferhalen fan 'e Belgyske striptekener Hergé, al easke de útjouwerij dat der feroarings oanbrocht wurde soene yn ferhalen dy't mei Grut-Brittanje te krijen hiene. Sa stjoerde men Hergé yn 1966 in list fan 131 "flaters" ta dy't oanpast wurde moasten yn it ferhaal *It Swarte Eilân*, dat yn it Feriene Keninkryk spile.

Nei't Methuen yn 'e 1930-er jierren al in fúzje oangien wie mei Chapman & Hall, waard it bedriuw yn 1958 ûnderdiel fan it Associated Book Publishers-konglomeraat. Nei't it letter de firma Eyre & Spottiswoode oernommen hie, stie it yn 'e santiger jierren lange tiid bekend as Eyre Methuen. Doe't ABP yn 1987 opgie yn 'e Thomson Corporation, waarden de útjouwerijen fan fiksje oerdien oan Reed Elsevier, dy't se yn 1997 trochferkocht oan Random House. It jiers dêrop, yn 1998, kocht Methuen himsels lykwols út, sadat it wer in selsstannich bedriuw waard. Yn 2003 naam Methuen de yn 1998 oprjochte útjouwerij Politico's Publishing oer.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Methuen Publishing
Lemniscaat

**Lemniscaat** is in Nederlânske útjouwerij, dy't yn 1963 oprjochte waard troch Boele van Hensbroek en fêstige is yn Rotterdam. It bedriuw is neamd nei lemniskaat (∞), it ûneinichheidsteken yn 'e wiskunde.

Hoewol't de útjouwerij yn 't earstoan benammen wittenskiplike non-fiksje op it mêd fan 'e pedagogyk, de psychology en de filosofy útjoech, is Lemniscaat fral bekend wurden as de útjouwer fan ferneamde berneboeken, lykas *[[Koning van Katoren]]*, fan Jan Terlouw, en *[[Kruistocht in Spijkerbroek]]*, fan Thea Beckman.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Lemniscaat
Societas Europaea

In ***Societas Europaea*** (Latyn foar "Jeropeesk Bedriuw") is in bedriuwsfoarm dy't yn it libben roppen is troch de Riedsregel op it Statút foar in Jeropeesk Bedriuw 2157/2001 fan de Jeropeeske Uny. In S.E. kin him registrearje litten yn eltse lidsteat fan 'e Uny, en dêrtroch syn operaasjes sûnder swierrichheden oerhevelje fan it iene lân nei it oare. Soks is fansels fral ynteressant foar multinationals. Yn jannewaris 2011 wiene der goed 700 S.E.'s. Foarbylden fan S.E.'s binne Allianz, BASF en Bertelsmann.