open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tuhuupe Luupe

De **Tuhuupe Luupe** (útspr.: "tûhûûpuh lûûpuh"; Noardfrysk foar "mei-inoar-rin") wie in fytstoertocht dy't op 18&nbsp;maaie 2018 yn it Noardfryske Bredstedt begûn en op 'e middei fan 20&nbsp;maaie yn Ljouwert einige. De dielnimmers hiene doe yn trije dagen tiid 388&nbsp;km fytst troch Noard-Fryslân, East-Fryslân en Westerlauwersk Fryslân en tuskenlizzende gebieten lykas Hamburch, Bremen en Grinslân. 

It evenemint waard organisearre troch de Fryske Ried, dêr't de trije Fryslannen yn feriene binne. Dy organisaasje woe mei in sportbarren de Noardfriezen en Eastfriezen belûke by it projekt Ljouwert Kulturele Haadstêd fan Jeropa 2018. It inisjatyf foar de Tuhuupe Luupe kaam fan 'e Noardfryske seksje fan 'e Ried, wat de reden wie dat it evenemint ek in Noardfryske namme hie.

Oarspronklik hie it de bedoeling west dat de Tuhuupe Luupe in estafettetocht wurde soe fan kuierders, fytsers en lju dy't har mei oare ferfiermiddels fuortbeweegden, mar úteinlik bleau troch brekme oan animo inkeld de fytstocht oer. Dêroer wie men yn Noard-Fryslân dan wol wer sa entûsjast dat dy mooglik in ferfolch krije soe, sa waard nei ôfrin fan 'e Tuhuupe Luupe sein.

De dielnimmers oan 'e tocht wiene foar de grutte mearderheid Noardfriezen, mar de lêste dei heakken fan Bad Nijeskâns ôf, oan 'e Grinslânsk-Eastfryske grins, in groep Westerlauwerske Friezen oan. Dêrûnder wiene Steatelid Corlienke de Jong fan 'e FNP en de Feanster wethâlder Hans Broekhuizen fan it CDA.

De bedoeling om 'e Noard- en Eastfriezen it LF2018-projekt meibelibje te litten, mislearre hast hielendal. Nei de finish yn Ljouwert, op 'e middei fan Pinkstersnein, waard noch wol it talepaviljoen Obe besocht, op it Aldehoustertsjerkhôf, mar op Pinkstermoandei stapten de Noardfriezen moarns betiid alwer op 'e bus werom nei hûs, wylst harren fytsen mei in frachtwein werombrocht waarden. Se lieten yn Ljouwert in Ynterfryske flagge efter dy't haakt wie troch froulju út Noard-Fryslân en Westerlauwersk Fryslân.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Tuhuupe Luupe
Nikolaaskleaster (Rylsk)

It **Nikolaaskleaster fan Rylsk** is in otterdoksk kleasterkompleks yn de Russyske regio Koersk. It is it iennige kleaster fan de regio Koersk dat as kompleks bewarre bleau. 

## Skiednis
It kleaster stiet yn it noarden fan Rylsk, oan de oare kant fan it rivierke de Rylo. Wannear't it stifte waard is net bekend, de âldste fermelding datearret út 1505. Yn de rin fan de tiid waard it ferskate kearen ferneatige.

De tsjintwurdige gebouwen stamme foar it grutste part út de 18e iuw, doe't de houten tsjerken ferfongen waarden troch stiennen tsjerken. Ek de kleastermuorre mei tuorkes en de klokketoer (1740) datearje fan dy tiid. 

Yn 1824 besocht tsaar Aleksander I it kleaster.

Under de weach fan maatregels tsjin de Russysk-Otterdokse Tsjerke fan it ateïstyske rezjym waard it kleaster yn 1925 (oare boarnen 1926) sletten foar de earetsjinst. Dútske troepen besetten de gebouwen fan 5 oktober 1941 oant 30 augustus 1943. De arsjitektuer fan de yn styl fan de Russyske en Oekraynske barok boude tsjerken hat yn de Sovjet-tiid slim te lijen hân.
 
Op 17 juny 1991 waard it kleaster werom jûn oan de Russysk-Otterdokske Tsjerke en al sûnt 16 oktober 1991 waard der útein set mei de fiering fan tsjinsten yn de Nikolaaskathedraal. Sûnt wurdt it skansearre kompleks restaurearre. 

## Tsjerken
* Nikolaaskathedraal (1753)
* Krúsferheffingstsjerke (1733)
* Trije-ienheidstsjerke (1747-1751)

## Ofbylden

Рыльский Свято-Николаевский мужской монастырь (фото 3).jpg|*Klokketoer*
Рыльский Свято-Николаевский мужской монастырь Никольский Собор (справа) и Крестовоздвиженская церковь (слева).jpg|*Krúsferheffingstsjerke (lofts); Nikolaaskathedraak (rjochts)*
Рыльский Свято-Николаевский мужской монастырь Троицкая церковь.jpg|*Trije-ienheidstsjerke*
Paul Nowee

**Paul Nowee** (De Haach, 25 juny 1936 - dêre, 30 septimber 1993) wie in Nederlânsk sjoernalist en skriuwer fan berne- en jeugdboeken.

## Libben en wurk
Nowee waard berne as soan fan de haadûnderwizer Jan Nowee en Alida Maria van der Lem. Nowee wie de achste yn in húshâlding mei fjirtjin bern. Heit wie de skriuwer fan de searje *[[Arendsoog (berneboekerige)|Arendsoog]]*. Doe't dy yn 1958 weirekke liet er in net ôfmakke manuskript nei, it tweintichste diel yn de searje Arendsoog. Soan Paul - doe 22 jier - besleat dat manuskript dien te meitsjen. De útjouwerij fan de rige, Malmberg yn De Bosk, besleat mei de jonge Nowee yn see te gean. Nowee foege noch 43 dielen oan de rige ta. Ynearsten kombinearre er de skriuwerij mei syn wurk as sjoernalist fan de GPD. Nei 6 jier joech er syn baan as sjoernalist oer en wijde him hielendal oan it skriuwerwêzen. De searje waard in grut sukses. Yn desimber 1973 krige Nowee fan Malmberg in *gouden boek* by gelegenheid fan de 3-miljoenste Arendsoog útrikt. De boeken waarden oerset yn it Dútsk, Sweedsk, Finsk en Italjaansk. Nowee jr. skreau ek in stikmannich stripferzjes fan Arendsoog, ûnder oare foar it jeugdblêd Pep.

Nowee wie net troud. Hy stoar yn 1993 mei 57 jier yn syn wenplak De Haach, dêr't er ek beïerdige waard op begraafplak Sint Petrus Banden. Yn de wike fan syn ferstjerren ferskynde diel 63 fan de Arendsoogrige.

## Strjitnammen
Yn Wageningen waard de *Noweestraat* nei Jan en Paul Nowee neamd. Twa oare strjitten yn Wageningen waarden nei de twa haadpersoanen fan de troch him skreaune rige ferneamd, it *Pad van Arendsoog* en it *Pad van Witte Veder*.

## Bibliografy
* Paul Nowee skreau 44 dielen fan de berneboekerige *Arendsoog*.
Frjentsjerter Krante

De ***Frjentsjerter Krante*** (Nederlânsk en offisjeel: ***Franeker Courant***) is in Nederlânsktalige krante dy't fergees as hûs-oan-hûsblêd ferspraat wurdt yn Frjentsjer en omlizzende dielen fan noardwestlik Fryslân. It blêd waard yn 1786 oprjochte en wie oarspronklik in 'echte' krante, hoewol't it al foàr de Twadde Wrâldoarloch fergees hûs oan hûs besoarge waard. Yn oktober 1981 is it *[[Frjentsjerter Nijsblêd]]* yn 'e *Frjentsjerter Krante* opgien, en om 1983 hinne ek it *[[Harnzer Nijsblêd]]*.

Tsjintwurdich is de *Frjentsjerter Krante* in publikaasje fan 'e NDC Mediagroep, krekt as û.m. de *[[Ljouwerter Krante]]*. It blêd berjochtet oer nijs, kultuer en sport yn it ferspriedingsgebiet, wêrby't benammen in protte oandacht skonken wurdt oan 'e stêd Frjentsjer sels. De rest fan it ferspriedingsgebiet beslacht de gemeenten De&nbsp;Waadhoeke en Harns. Sûnt 1&nbsp;jannewaris 2018 wurde ek de offisjele meidielings fan gemeente De&nbsp;Waadhoeke yn 'e krante publisearre.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Frjentsjerter Krante

## Sjoch ek
**[[Op 'e Skille]]*
**[[van Wad tot Stad]]*
Van Wad tot Stad

***Van Wad tot Stad*** (stilearre as ***van Wad tot Stad***, mei de earste letter lyts) is in streekblêd dat fergees hûs oan hûs besoarge wurdt yn 'e noardwesthoeke fan Fryslân. It krantsje waard yn 1997 oprjochte en affisjearret him op 'e foarside ûnder de titel as "de krante fan Frjentsjer, Harns, Sint-Anne, Stiens, Boalsert en omkriten". It blêd hat trochinoar sa'n tritich siden en berjochtet oer nijs, kultuer en sport yn it ferspriedingsgebiet.

Foarhinne beheinde de fersprieding fan *van Wad tot Stad* him ta de kuststripe fan It&nbsp;Bilt yn it noardeasten oant it noardlike part fan it âlde Wûnseradiel yn it súdwesten. Sûnt de oprjochting fan 'e nije gemeente De&nbsp;Waadhoeke wurde ek it âlde Menameradiel en guon doarpen yn it âlde Littenseradiel meinommen. Neffens *van Wad tot Stad* sels wie it yn 2018 "al 21 jier it bêst lêzen blêd fan Noardwest-Fryslân!"

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan ''van Wad tot Stad''

## Sjoch ek
**[[Frjentsjerter Krante]]*
**[[Op 'e Skille]]*
Op 'e Skille

***Op ’e Skille*** is in fergees streekblêd dat hûs oan hûs ferspraat wurdt yn it noardwesten fan Fryslân. De ynhâld fan it blêd is foar in part yn it Frysk en foar in part yn it Nederlânsk skreaun. *Op ’e Skille* ûntstie yn 1965 en waard fan 1999 oant en mei maart 2021 útjûn troch sjoernalist Hinne Bokma, dy't ek sels it grutste part fan 'e artikels skreau. De redaksje wie fêstige oan 't Noard yn Wommels. Yn april 2021 waard it blêd oernommen troch Gerben van Snits út Easterein. It krantsje wurdt opmakke by Drukkerij Van der Eems, yn Easterein. Fan 2000 ôf ferskynde *Op 'e Skille* ien kear yn 'e twa wiken,, mar ûnder de koroanakrisis fan 2020 en 2021 gie de útjefte tydlik werom nei ien kear yn 'e fjouwer wiken.

It ferspriedingsgebiet fan *Op ’e Skille* beslacht it hert fan 'e Greidhoeke, d.w.s it âlde Littenseradiel en guon oangrinzgjende doarpen lykas Lollum, Burchwert en Hichtum. Foar't Littenseradiel op 1&nbsp;jannewaris 2018 opheft waard, publisearre de gemeente syn offisjele meidielings yn *Op ’e Skille*. Doe't it dúdlik waard dat Littenseradiel opdield wurde soe ûnder Ljouwert, Súdwest-Fryslân en De&nbsp;Waadhoeke, wie it sadwaande yn 't earstoan ûndúdlik oft it blêd wol fuortbestean koe sûnder de fêste boarne fan ynkomsten dy't foarme waard troch de twa siden mei gemeentlike berjochten en oankundigings. Hinne Bokma liet de moedfearren lykwols net hingje en joech oan dat er gewoan trochgie mei de publikaasje fan syn krante. 

## Keppelings om utens
* / Offisjele webside fan ''Op ’e Skille''

## Sjoch ek
**[[Frjentsjerter Krante]]*
**[[van Wad tot Stad]]*
Tego Calderón

**Tego Calderón** (Santurce, 1 febrewaris 1972), berne as **Tegui Calderón Rosario**) is in rapper en filmakteur út Porto Riko. Hy is ek bekend as **El Abayarde**, **El Negro Calde**, **El Feo de las nenas Lindas**, **El Chacal**, en **El Niche**.

## Diskografy
* El Abayarde (2003)
* Guasa Guasa: The Mixtape (DJ Whoo Kid) (2004)
* The Underdog/El subestimado (2006)
* El Abayarde Contraataca (2007)
* El Gongoli Mixtape (2008)
* The Original Gallo Del País O.G. El Mixtape (2012)
* El Que Sabe, Sabe (2015)

## Filmografy
Keatsferiening De Helfrichs

**Keatsferiening De Helfrichs** (Nederlânsk en offisjeel: *Kaatsvereniging De Helfrichs*) is Fryske keatsklub út it doarp Kimswert, yn it noarden fan it eardere Wûnseradiel. De feriening waard oprjochte yn 1897 en fierde sadwaande yn 1997 syn hûndertjierrich bestean. 

Keatst waard der yn Kimswert oant yn 'e 1980-er jierren op 'e finne, in stik greidlân oan 'e strjitte de Streek. Sawol manlike as froulike keatsers klaaiden har doedestiden om yn 'e byhearrende pleats. Benammen yn 'e tiid dat de Harnzer keatser Hotze Schuil foar master opsloech, teach der by sokke keatspartijen in protte folk nei Kimswert.

Nei't de keatsferiening nei in nij ûnderkommen oan 'e Harnzerwei ferfearn wie, waard der op 'e finne in wente boud, sadat keatsen mei in lytse bal der net mear mooglik is. Mar keatsen mei in sêfte bal kin noch wol. Yn 2014 waard dêrom troch Keatsferiening De Helfrichs foar it earst de saneamde Finnepartij organisearre, dy't in grut súkses wie. Yn 2018 folge in twadde edysje, dy't op snein 17&nbsp;juny ferkeatst wurdt.

## Keppelings om utens
*Offisjele Facebookside fan Keatsferiening De Helfrichs
Hjoed yn it Park

***Hjoed yn it Park*** is in fergees tagonklik muzykfestival dat elts jier yn july as ûnderdiel fan 'e Akademyske Dagen holden wurdt yn it Stedspark fan 'e Fryske stêd Frjentsjer. Njonken optredens op it mêd fan popmuzyk en oare muzyksjenres foar jong en âld op ferskate poadia, wurde der ek berne-aktiviteiten organisearre en is der in keur oan itenskreammen. De earste edysje fan *Hjoed yn it Park* wurdt holden op sneon 7&nbsp;july 2018 tusken ien oere middeis en ien oere nachts.

De inisjatyfnimmers, Bertjan Bloemsma, Pieter van Dijk en Allard Hutten, sizze dat se mei it nije muzykfestival in moetingsplak skeppe wolle dêr't de hiele gemeente De&nbsp;Waadhoeke (dy't per 1&nbsp;jannewaris 2018 oprjochte waard út It&nbsp;Bilt, Frjentsjerteradiel, Menameradiel en fjouwer doarpen fan Littenseradiel) gearkomme en mei-inoar yn 'e kunde komme kin. De earste edysje fan *Hjoed yn it Park* is ta stân kommen yn gearwurking mei de gemeente De&nbsp;Waadhoeke en partikuliere sponsors.

## Keppelings om utens
*Offisjele Facebookside fan ''Hjoed yn it Park''
Direksje

* direksje (bestjoer), in groep persoanen dy't mei de lieding fan in organisaasje belêstge is
* direksje (ôfdieling), in ôfdieling fan in organisaasje dy't ûnder de direkteur falt
* direksje (yndustry), de beneaming yn 'e fabrikaazje fan pipen foar in knyp yn in koperen foarm dy't it berin fan 'e kop bepaalt
* direksje (muzyk), it lieden fan in orkest of koar troch in dirigint
* direksje (rjochting), in synonym foar rjochting
* direksje (tafersjoch), it lieden fan in organisaasje
List fan boargemasters fan De Waadhoeke

Dit is in **list fan [[boargemaster]]s fan de [[Fryslân|Fryske]] gemeente [[De Waadhoeke]]**. Op 1 jannewaris 2018 waarden de gemeenten It&nbsp;Bilt, Frjentsjerteradiel en Menameradiel, mei fjouwer doarpen út Littenseradiel (Baaium, Spannum, Winsum en Wjelsryp) gearfoege ta de nije gemeente De Waadhoeke.

## Sjoch ek
* List fan boargemasters fan It Bilt
* List fan boargemasters fan Frjentsjerteradiel
* List fan boargemasters fan Menameradiel
* List fan boargemasters fan Littenseradiel
Grifformearde tsjerke (Donkerbroek)

De **Sintrumtsjerke** oan de Hearewei is de tsjerke fan de grifformearde tjerke fan Donkerbroek. It oargel fan Albertus fan Gruisen yn de tsjerke is in ryksmonumint.

## Skiednis

De tsjerke waard yn 1912 neffens in plan fan O.M. Meek boud foar de grifformearde tsjerke fan Donkerbroek. De tsjerke ferfong in âlde gebou oan de Hearewei 98.

Sûnt 2012 foarmet de grifformearde tsjerke mei de herfoarme gemeente Donkerbroek-De Haule in federaasje..
## Oargel
It ienmanualige oargel waard boud yn 1821 troch Albertus fan Gruisen út Ljouwert foar de tsjerke yn Toppenhuzen. Yn 1920 ferhûze it ynstrumint nei de doe nije grifformearde tsjerke fan Donkerbroek, dêr't it troch de firma Bakker & Timmenga opboud waard. It front en de mechanyk binne by dy weropbou fernijd. De bruorren Reil út Hearde wreide yn 1964 it ynstrumint út mei in mikstuer. Deselde oargelmakkerij restaurearre it ynstrumint yn 1997.

## Keppeling om utens
* Disposysje oargel op de ''Orgelsite''
Albert Assies

**Albert Assies** (De Haule, 6 maart 1917 – Loppersum, 26 septimber 1981) wie in Nederlânsk politikus fan de ARP.

Hy waard berne as boeresoan en sette mei syn amtlike karriêre út ein as folontêr by de gemeentesekretary fan Eaststellingwerf. Yn de Twadde Wrâldkriich wurke er by de gemeente Norg en dêrneist wie er lykas syn heit belutsen by it ferset. Yn 1944 waard syn heit oppakt en begjin 1945 stoar dy yn Dútsk finzenskip. Albert Assies wurke letter by de gemeente Aalten dêr't er it ta kommys A en ôfdielingssjef brocht ear't er yn maaie 1960 beneamd waard ta boargemaster fan Loppersum. 

Hy soe op 1 novimber 1981 mei betiid pinsjoen gean, mar goed in moanne earder stoar er yn de âldens fan 64 jier oan in hertoanfal.
Bistedokterspraktyk It Griene Hert

**Bistedokterspraktyk It Griene Hert** (Nederlânsk en offisjeel: *Dierenartsenpraktijk It Griene Hert*) is ien fan 'e gruttere bistedokterspraktiken yn noardwestlik Fryslân. It bedriuw waard yn 2008 oprjochte, as in fuortsetting fan 'e eardere Bistedokterspraktyk Wommels. 

De haadfêstiging befynt him noch altyd yn Wommels, op it bedriuweterrein oan De Lange Baan oan 'e noardkant fan it doarp. Der binne ek fêstigings yn Wytmarsum, oan De Tunen, en yn Harns, oan 'e Groen van Prinstererstrjitte. Yn april 2025 waard in fjirde fêstiging oan 'e Toppenhústerwei yn Snits iepene, dêr't It Griene Hert yn it gat sprong dat ûntstien wie troch de opheffing fan 'e Bistedokterspraktyk De Waterpoort yn desimber 2024.

By Bistedokterspraktyk It Griene Hert wurken begjin 2025 alve bistedokters, trettjin feterinêr assistinten en twa administratyf meiwurkers. It bedriuw is organisearre as in maatskip fan trije fan 'e bistedokters. It oare personiel is by harren yn 'e tsjinst. 

De meiwurkers fan It Griene Hert behannelje sawol lânbouhúsdieren, lykas kij en skiep, grutte hobbyhúsdieren, lykas hynders, as lytse húsdieren, lykas hûnen, katten en kninen. Yn 'e oarspronklike wurkkrite op it plattelân fan 'e Greidhoeke om Wommels hinne leit dêrby wol de neidruk op bisten út 'e yntinsive feehâlderij. 

## Keppelings om utens
● Offisjele webside fan Bistedokterspraktyk It Griene Hert
Feriening foar Folksfermaken Sjirk de Wal

De **Feriening foar Folksfermaken Sjirk de Wal** (Nederlânsk en offisjeel: *Vereniging voor Volksvermaken Sjirk de Wal*) is in Fryske keatsklub út it doarp Dronryp, yn it eardere Menameradiel. De feriening, oprjochte yn 1893, is ferneamd nei de Rypster keatsleginde Sjirk de Wal, in sânfâldich winner fan 'e PC.

## Skiednis
Der binne gjin skriftlike bewizen bewarre bleaun oer wannear't de Feriening foar Folksfermaken Sjirk de Wal oprjochte is, mar wol is bekend dat yn 1918 it 25-jierrich bestean fierd waard. Dêrút kin dus ôflaat wurde dat de feriening yn 1893 oprjochte wêze moat. Yn 't earstoan organisearre de feriening op jierlikse basis in keatspartij op it fjild njonken d' Alde Wite, de monumintale herfoarme tsjerke fan Dronryp. Ek de kastlein fan 'e herberge *It Wapen fan Dronryp* organisearre op datselde plak ien kear yn it jier in keatswedstryd, los fan 'e pleatslike keatsferiening. It is bekend dat al om 1880 hinne op datselde stee wedstriden ferkeatst waarden.

Meitiid groeide der in merke om 'e keatspartij hinne, dy't him ûntjoech ta de Rypster Merke. Dat evenemint waard nei ferrin fan tiid sa grut dat de organisaasje derfan de keatsferiening suver boppe de holle groeide. Sadwaande waard der doe in aparte merkekommisje yn it libben roppen, dy't alle omballingen oernaam dy't net direkt mei it keatsen te krijen hiene. Dy opdieling fan taken is oant hjoed de dei ta sa bleaun. Yn 2018 bestie de Feriening foar Folksfermaken Sjirk de Wal 125 jier, in heuchlik feit dat fierd waard mei in ekstra lange Rypster Merke fan 2½ wike.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Feriening foar Folksfermaken Sjirk de Wal
Tsjerke fan De Haule

De **Tsjerke fan de Haule** wie ien fan de trije tsjerken fan de herfoarme PKN-gemeente fan Donkerbroek-De Haule. Yn 2023 waard bekend makke dat de tsjerke ôfstjitten waard. 

## Skiednis
De Haule wie al yn de 14e iuw in selsstannige parochy. Hoe't de parochytsjerke derút sjoen hat is net bekend en likemin is de lokaasje fan dy earste tsjerke bekend. Nei de reformaasje gyng de oarspronklik katolike tsjerke yn protestantske hannen oer en foarme de gemeente ien tsjerklike gemeente mei Easterwâlde. Yn 1701 waard de gemeente ûnderbrocht by Donkerbroek en dêrmei foarmet it doarp noch jimmeroan ien tsjerklike gemeente.

Healwei de 19e iuw waard de âlde tsjerke ôfbrutsen en ferfongen troch it hjoeddeiske gebou. De foargonger wie in ienfâldige sealtsjerke mei in klokkestoel, dêr't twa klokken yn hongen. De yn 1855 yn gebrûk nommen nijbou krige in geveltuorke, dêr't ien fan de twa klokken yn ophongen waard. Dy yn 1830 getten klok kaam yn de Twadde Wrâldkriich telâne op it Hamburger klokketsjerkhôf en kaam net werom. Yn 1950 waard in nije klok foar de tsjerke troch Van Bergen yn it Grinslânske Heiligerlee getten. 

Restauraasje fan de tsjerke fûnen plak yn 1957-1958 en yn 1991-1992. By de restauraasje binne de âlde tsjerkebanken ferfongen troch stuollen.

Sûnt 2004 is de herfoarme gemeente fan De Haule-Donkerbroek oansletten by de Protestanske Tsjerke yn Nederlân. De herfoarme gemeente Donkerbroek-Haule foarmet mei de folle gruttere grifformearde gemeente fan Donkerbroek sûnt 2012 in federaasje. De tsjerke waard sûnt 2019 allinne noch brûkt foar spesjale tsjinsten.

## Ferkeap
Om't de jimmeroan lytsere PKN-gemeente gjin trije gebouwen mear ûnderhâlde koe, waard it beslút nommen om de tsjerke ôf te sjitten en yn 2022 tsjin it sin fan it doarp yn 'e ferkeap dien. Op 17 jannewaris 2023 waard bekend dat de tsjerke ferkocht is oan in troud pear út Weesp. Undúdlik is wat de nije funksje fan de tsjerke wurdt. Ynwenners lieten oer it nijs witte dat hja benaud binne dat in wenbestimming foar de byldbepalende tsjerke oanfrege wurdt. Pleatslik Belang sette grutte fraachtekens by de ferkeap om't om de tsjerke boppedat noch in brûkt tsjerkhôf leit.  
## Oargel
Yn 1980 waard it âlde oargel brekfallich en waard in nij ynstrumint oankocht fan de grifformearde tsjerke fan Silvolde (Gelderlân). It troch de firma Koch út Apeldoarn boude oargel waard nei demontaazje troch frijwilligers op in nije oargelkreake opboud yn in oare opstelling. Dêrby krige it oarspronklik frontleaze oargel in nije houten kast.

## Keppeling om utens
* Ynformaasje en disposysje oargel
Fermanje fan Wergea (Gele Eker)

De **Fermanje** oan de Giele Eker wie oant de jierren 1950 de tsjerke fan de menistegemeente yn Wergea. It gebou krige in oare funksje nei't de menisten ferhûzen nei de doedestiidske nijbou oan de Tsjerkebuorren en hjoeddedei binne der apparteminten yn ûnderbrocht.

## Skiednis
De tsjerke ferfong healwei de 19e iuw in âlder gebou eastlik fan it doarp. Oant 1956 bleaune de minnisten gebrûk meitsjen fan it gebou. De krimp fan de gemeente makke doe in lytsere nijbou winsklik, dy't foar de gemeente troch de *Mennonite Voluntary Service* (MVS) oan de Tsjerkebuorren boud waard. Yn 2009 wie de Wergeaster menistegemeente sa lyts woarn, dat ek dy tsjerke opjûn wurde moast. De noch besteande leden fan de gemeente binne doe tagelyk mei seis oare gemeenten opgien yn de nij foarme Menistegemeente Mid-Fryslân en de tsjerke waard oerdien oan de herfoarme gemeente. 

De âlde tsjerke oan De Eker waard nei sluting ynearsten in wurkpleats en in doch-it-selssaak en yn 2003 folge de ferbouwing fan de eardere tsjerke ta acht apparteminten. 

It geveltuorke ferhûze nei de feroaring fan funksje yn 1956 nei in tún yn Warten, mar yn 2005 krige it gebou in replika fan it tuorke werom.

## Oargel
It oargel fan de menistetsjerke wie in ynstrumint út 1863, dat troch de bruorren Adema boud wie mei gebrûk fan it materjaal fan it âldere oargel út 1817 fan P.C. Dorhout en A. Hessels. 

Yn it ramt fan de tsjerkesluting ferhûze it ynstrumint nei de grifformearde Salvatortsjerke yn Arnhim, dêr't it noch oant 1997 tsjinst dien hat.
Toaniel Selskip Nij Begjin

**Toaniel Selskip Nij Begjin** is in Fryske amateurtoanielklub út it doarp Nyegea, yn 'e gemeente Smellingerlân. De feriening waard yn 1918 oprjochte en fierde sadwaande yn 2018 syn hûndertjierrich bestean. Yn it ramt dêrfan en fan it projekt Ljouwert/Fryslân Kulturele Haadstêd fan Jeropa 2018 waard troch de leden fan Nij Begjin yn 'e earste wiken fan juny 2018 foar it earst in iepenloftspul op 'e planken brocht. Dat waard fjouwer kear opfierd en hie as titel *Boartsje mei Fjoer*. 

It iepenloftspul wie in bewurking troch Hein Westerhof, in lid fan Nij Begjin, fan in histoaryske moardsaak yn Nyegea, wêrby't yn 1870 it boerepear Wytze en Sytske Hiddema deadien waard troch heit Lammert, soan Marcus en neef Auke Dalstra. Mei as motyf honger en earmoede berôven dyselden de rike boerepleats fan 'e Hiddema's om yn 'e winter oan jild, iten en klean te kommen. De Hiddema's waarden wjirge, sadat der gjin tsjûgen wêze soene. Lykwols waarden de mannen pakt en krigen se alle trije in libbenslange finzenisstraf oplein.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Toaniel Selskip Nij Begjin
Pride Ljouwert

**Pride Ljouwert** (útspr. "praaid"; Nederlânsk en offisjeel: *Pride Leeuwarden*) is in optocht fan boaten troch de greften fan 'e Ljouwerter binnenstêd yn it ramt fan it Frysk StrjitFestival. 
__NOTOC__
## Opset en opbou
De bedoeling fan dit evenemint is om it belang fan 'e tolerânsje foar homoseksuëlen, lesbiënnes, biseksuëlen en transseksuëlen út te dragen. De optocht bestiet út preamen, om't de boaten ûnder fêste brêgen troch kinne moatte. De optocht giet mank mei in protte rôze ballonnen, reinbôgeflaggen, ABBA-muzyk en manlju yn frouljusklean. It evenemint bestiet út twa ûnderdielen: de *Pride Parade*, de eigentlike optocht, dy't sa'n twa oeren duorret en midden op 'e dei plakfynt, en de *Pride Party*, in feest dat dêrnei begjint en trochgiet oant midsnacht. Yn 2018 waard dat feest holden op it Mata Hariplein, oan it Ruterskertier, dêr't û.m. it duo Loïs Lane in optreden fersoarge.

## Skiednis
Pride Ljouwert begûn yn 2015 ûnder de namme **GayStraightParade**, as ûnderdiel fan it Simmerfestival fan dat jier, mei in optocht fan trije boaten. Yn 'e jierren dernei bestie de grutste optocht út sân boaten, mar yn 2018 diene der ynienen 27 preamen mei. Dat jiers wie ek de earste kear dat de organisaasje efter de optocht, Leeuwarden Studiestad, gearwurke mei oare organisaasjes, lykas it COC, Neushoorn en Dizz Events.

Tagelyk mei dy groei krige it evenemint ek syn hjoeddeistige namme. Neffens Leeuwarden Studiestad wie dat om't men in wat algemienere namme hawwe woe, dy't foar de rest fan 'e wrâld maklik te pleatsen wêze soe. Boppedat, sa sei wurdfierster Talitha Boersma yn it fraachpetear mei de Ljouwerter Krante, binne de dielnimmers hartstikkene grutsk (*pride* is it Ingelske wurd foar "grutskens") op wa't se binne en op Ljouwert.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Pride Ljouwert
Herfoarme tsjerke (Warstiens)

De **Tsjerke fan Warstiens** is de tsjerke fan 'e herfoarme gemeente Wartengahe, dêr't de doarpen Warstiens, Warten en Wergea ûnder falle. It tsjerkegebou, it oargel en it baarhûske mei it hekwurk binne ryksmonuminten.
## Skiednis
De op in terp steande tsjerke waard yn 1882 boud op it plak fan in âldere, noch yn 1844 renovearre, tsjerke mei in sealtektoer. It eklektyske ûntwerp is ôfkomstich fan de Ljouwerter arsjitekt Hindrik Kramer. De earste stien fan 'e tsjerke, dy't in westlike oriïntaasje hat, waard lein troch tsjerkfâld S. de Boer.

By de ôfbraak fan de midsiuwske tsjerke waard de klok út 1252 oan it Ryksmuseum fan Amsterdam ferkocht, dy't tsjintwurdich yn it Nasjonaal Beiaardmuseum yn Asten bewarre wurdt. Yn 'e toer hingje twa klokken. De âldste klok út 1607 (getten troch G. Grigori) moast fanwegen in skuor út de toer helle wurde en stiet noardlik fan de tsjerke op in konsole by it baarhûske. De klok waard ferfongen troch in nije klok fan de firma Petit & Fritse út Aarle-Rixtel. It is yn Warstiens wenst om de klokken njonken de tradisjonele oangelegenheden ek by bertes fan bern te lieden. It 19e iuwske oerwurk is mechanysk.

It eksterieur fan de tsjerke en toer waard foar it lêst yn 2003 restaurearre.

## Ynterieur
De tsjerke hat in orizjineel ynterieur út de tiid fan de bou. De preekstoel stiet yn it westlike koer achter in doophek; ek de banken en hearebanken binne 19e-iuwsk.

## Oargel
Tagelyk mei de bou fan in nije tsjerke krige it oargelbedriuw Bakker & Timmenga út Ljouwert de opdracht in nij oargel te bouwen foar de tsjerke. Sûnt de foltôging yn 1884 is der nea wat oan it ienmanualige ynstrumint feroare en likemin hiene der oant 2003 restauraasjes oan it oargel plakfûn. Mei de restauraasje fan de tsjerke restaurearre itselde oargelbedriuw it ynstrumint foar de earste kear. Dêrby krige it oargel in elektryske wynfoarsjenning. Ek waarden it iken oargelfront en de kreake op 'e nij farve yn de oarspronklike palissander-imitaasje. 

## Keppeling om utens
* Disposysje oargel
LEGiO-museum

It **LEGiO-museum** stiet oan de *Legoleane* yn Gruttegast. Yn it eardere distribúsjesintrum foar Nederlân fan de Deenske firma LEGO, dat fan 1963 oant 1998 yn gebrûk wie, hat in groep frijwilligers út ‘e omkriten fan Gruttegast in tige folsleine útstalling oer de skiednis fan Lego yn Gruttegast makke. Om’t it museum net in ûnderdiel fan it Lego-konsern sels is, waard keazen foar in wat boartlike i yn de namme. Dy i yn it LEGiO-logo wurdt stal jûn mei twa legoblokjes, in blauwe mei acht en in giele mei fjouwer ferbiningsnopkes. It museum gie iepen yn it foarjier fan 2016.

## Besjen

 
Yn in grut tal fitrines wurde de ferskate Lego-fernijingen yn ‘e tiid setten. Sa falt der foar pakes en grif guon beppes ek likefolle te ferwûnderjen as foar de pake-en-beppesizzers. Lânskippen toane makettes fan alderhande gebouwen lykas de Grinzer Martinitoer en it planetarium fan Frjentsjer. Mar ek hiele oare saken, bygelyks in draaiende merke. Mei in druk op ‘e knop kinne ‘bern’ sels  ferskate treinen opgong bringe. Alle fearnsjierren wurdt de útstalling fernijd.
## Bioskoop
Yn de filmseal dy’t foar in húsbioskoop net ûnder hoecht te dwaan, kinne besikers de ûntjouwing besjen fan in ienfâldige meubelmakkerij dy’t út earmoede begjint mei it meitsjen fan houten boartersguod, oant it tred-grutste bedriuw op it mêd fan boartersguod op ‘e wrâld.
## Boartsje
Fansels wurdt ek it bouwen net fergetten. Oan in grut tal tafels kin elkenien bouwe mei alderhande mooglike Lego- en Duplo-ûnderdielen. 
## Kompjûterspullen
Wa’t net bouwe wol, kin him fermeitsje mei spultsjes op ‘e kompjûter dy’t hielendal nei de Lego-foarmen makke binne.
David Croft

**David John Croft**, berne as **David John Andrew Sharland**, (Sandbanks (Poole, Dorset), 7 septimber 1922 - Tavira (Portugal), 27 septimber 2011) wie in Britsk telefyzjeprodusint, telefyzjeregisseur, senarioskriuwer, komponist en akteur.

## Jonkheid
Croft waard berne yn in showbizhúshâlding: heit Reginald Sharland (1886-1944) wie in súksefol radio-akteur yn Hollywood en syn mem, Annie Croft (1896-1995), wie in ferneamd toanielaktrise. Doe't er sân jier wie trede er op yn in reklamefilmke yn de bioskoop. Dêrnei "begûn en einige syn aktearkarriêre yn de film" mei sy optreden (net op de tielrôle) as Perkins yn de film *Goodbye, Mr. Chips* (1939).

## Wurkpaad
Croft skreau, produsearre en regissearre in protte bekende Britske *[[Komeedzje|comedy's]]* en skreau letter ek lietsjes. Bygelyks it nûmer *Hey Presto* foar de film *[[The Limping Man]]* út 1953 is fan syn hân. 

Yn 1955 rekke er as produsint belutsen by de yn Ingelân goed bekende show *[[This Is Your Life]]*, in show dy't oant 2003 rûn. Yn 1959 makke er syn rezjydebút mei de *[[One O'Clock Show]]*, dy't oant 1964 rinne soe. Yn 1961 debutearre er as skriuwer foar de 7 ôfleveringen duorjende show *[[The Eggheads]]*. 

It meast bekend waard Croft troch syn shows *[[Are You Being Served?]]* (1972-1985), *[[Dad's Army (telefyzjerige)|Dad's Army]]* (1968-1977), *[[It Ain't Half Hot Mum]]* (1974-1981) en *[[Hi-De-Hi!]]* (1980-1988). Ek *[['Allo 'Allo!]]* (1982-1992) en *[[You Rang, M'Lord?]]* binne fan syn hân. Croft wurke op mei Jimmy Perry en Jeremy Lloyd.

Croft syn lêste wapenfeit wie de komeedzjesearje *[[Oh, Doctor Beeching!]]*, dêr't tusken 1995 en 1997 20 ôfleveringen fan makke waarden.

## Persoanlik libben
David Croft wie fan 1952 ôf oan boaske mei Ann Callender; tegearre krigen se sân bern. Senarioskriuwster Penny Croft is in dochter fan him.

David Croft stoar 27 septimber 2011 yn 'e sliep yn syn hûs yn Portegal; hy waard 89 jier.

## Produsint en skriuwer
### Skreaun mei Jimmy Perry
*1968–1977 *[[Dad's Army]]*
*1974–1981 *[[It Ain't Half Hot Mum]]*
*1980–1988 *[[Hi-de-Hi!]]*
*1988–1993 *[[You Rang, M'Lord?]]*

### Skreaun mei Jeremy Lloyd
*1972–1985 *[[Are You Being Served?]]* 
*1977–1978 *[[Come Back Mrs Noah]]*
*1980 *[[Oh Happy Band!]]*
*1982–1992 *[['Allo 'Allo!]]* (searjes 1–6)
*1992–1993 *[[Grace and Favour]]*
*1994 *[[Which Way to the War]]*
*2008 *[[Here Comes the Queen]]*

### Skreaun mei Richard Spendlove MBE
*1995–1997 *[[Oh, Doctor Beeching!]]*

## Keppelingen om utens
*  Offisjeel webstee
*  IMDb-profyl Croft
HT Race

De **HT Race** of de **Harns-Skylge Race** is in sylwedstryd dy't elts jier oan 'e ein fan maaie organisearre wurdt troch de Harnzer Wettersportferiening (HWSV). De wedstryd giet fan Harns nei West-Skylge, en waard foar it earst holden yn 1946. De bedoeling fan 'e HWSV is om mei it evenemint in bydrage te leverjen oan 'e ûntjouwing fan 'e Nederlânske wettersport.

Neffens de eigen webside fan 'e HT Race is de wedstryd "in begryp yn de Nederlânske sylwrâld". It evenemint is unyk trochdat sawol hurdsilers mei ûnderfining meidwaan kinne, as toersilers dy't der aardichheid oan hawwe om ris oan in wedstryd mei te dwaan of dy't (foar it earst) ûnder begelieding de oerstek oer It Waad weagje wolle. De HT Race wurdt fersyld yn ferskate klassen, fan grutte aken oant lytse syljachten en platboaiem skûten.

De begelieding bestiet út motorisearre folchboaten, dy't de sylskippen oer it hiele trajekt yn 'e rekken hâlde. Sa wol de HWSV wedstrydsilen tagonklik meitsje foar in gruttere groep silers. Tsjintwurdich is silen op 'e Waadsee trouwens folle minder nuodlik as yn 'e begjinjierren fan 'e HT Race, sa fermeldt de webside fan it evenemint noch, mei't de boaten no folle grutter binne.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e HT Race
Harnzer Wettersportferiening

De **Harnzer Wettersportferiening** (Nederlânsk en offisjeel: *Harlinger Watersportvereniging*) is in wettersportklub yn 'e Fryske stêd Harns, dy't him benammen dwaande hâldt mei silen op It Waad. De namme fan 'e feriening wurdt gauris ôfkoarte ta **HWSV**. De Harnzer Wettersportferiening is oprjochte yn 1932 en hie yn 2018 likernôch 350 leden. De feriening is oansletten by it lanlik Wettersportbûn.

## Wurkmêden
De HWSV beskikt oer in eigen jachthaven mei goede foarsjennings deunby de Harnzer binnenstêd. Der binne 96 lisplakken, dêr't ek (passearjende) net-leden gebrûk fan meitsje meie. Behalven mei it ûnderhâld fan ee havenfasiliteiten hâldt de feriening him fral ek dwaande mei it promoatsjen fan de sylsport op 'e Waadsee. Dat wurdt dien troch it organisearjen fan mienskiplike syleveneminten, mar ek lêzings, klubjûnen en syllessen foar de jongerein. Ienris yn it jier organisearret de HWSV boppedat de HT&nbsp;Race, in sylwedstryd fan Harns nei West-Skylge.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Harnzer Wettersportferiening
Kurt Gerron

**Kurt Gerron** (Berlyn, 11 maaie 1897 – Auschwitz, 15 novimber 1944) wie in Dútsk-joadske akteur en filmregisseur.

## Biografy
Kurt Gerron kaam út in begoedige Joadske keapljusfamylje yn Berlyn. Gerron wie syn artistenamme, syn wiere namme wie Gerson. Gerron studearre ynearsten genêskunde, mar waard yn 1920 akteur. Hy tsjinne yn de Earste Wrâldoarloch by Ieper, rekke swier ferwûne mei ympotinsje fan gefolgen. Dêrnei hie er as begjinnend studint genêskunde medyske taken. Hy trede op yn films lykas *[[Der blaue Engel]]* mei Marlene Dietrich as tsjinspylster en op it toaniel yn de rol fan Brown (it haad fan de plysje yn Londen) yn de premiêre fan de *Dreigroschenoper* yn Berlyn yn 1928. Yn dy opera song er de oarspronklike ferzje fan it lettere wrâldferneamde nûmer *[[Die Moritat vom Räuber Mackie Messer]]* (*Mack the knife*). Kurt Gerron soe yn mear as 70 films spylje.

Gerron krige yn 1933, nei't de nazy's de macht yn Dútslân oernaam hiene, in reis oanbean nei Hollywood, mar hy wegere en bleau yn Europa achter. Hy ferliet Dútslân en reizge earst nei Frankryk en letter nei Nederlân.
Yn de perioade 1933 oant 1940 wurke er oan ferskate Nederlânske films mei. Nei't it Dútske leger Nederlân nei 10 maaie 1940 beset hie, waard er ynternearre yn it Kamp Westerbork foar't er op transport set waard nei it konsintraasjekamp Theresienstadt. Hy fersoarge dêr in kabaret mei de namme *The Karussell* foar de kampbewenners.

Yn 1944 waard Gerron troch de nazy's frege om in propagandafilm te meitsjen dy't sjen liet hoe humaan it libben yn Theresienstadt wol net wie. Doe't de opname dien wie, moast Kurt Gerron definityf op transport nei Auschwitz. Hy waard fuortendaliks nei oankomst fergast (en dat wylst krekt de dei dêrnei fanwege Reichsfuhrer SS Heinrich Himmler de gaskeamers foar altyd út it wurk set waarden). Gerrons film hie wierskynlik de titel *[[Theresienstadt: Ein Dokumentarfilm aus dem jüdischen Siedlungsgebiet]]* mei de ûndertitel *Der Führer schenkt den Juden eine Stadt*. De film is wierskynlik nea hielendal foltôge; der binne allinne fragminten fan bekend.

## Filmografy
Foar in wiidweidige filmografy sjoch Kurt Gerron

## Literatuer
* Kathinka Dittrich, *Achter het doek – Duitse emigranten in de Nederlandse speelfilm in de jaren dertig* (1987) Het Wereldvenster, ISBN 90 293 9853 1
* Charles Lewinsky, *Terugkeer ongewenst*, ISBN 978 90 5672 410 8

## Keppeling om utens
* Foto's fan Kurt Gerron
Ronald de Graaf

**Ronald Peter de Graaf** (Hurdegaryp, 23 april 1961) is in Nederlânsk histoarikus. 

De Graaf wie skiednisdosint oan it Ichthus Kolleezje yn Veenendaal en it Lodesteijn Kolleezje yn Kesteren. Hy is learare-oplieder yn it fak skiednis oan de Kristlike Hegeskoalle Ede.  

Hy waard bekend fan syn proefskrift *Oorlog om Holland 1000-1375*, dêr't er de oarloggen yn detail yn beskreau dy't it  Greefskip Hollân yn de earste 375 jier fan syn bestean fierde. Dêrnei promovearre er yn de (militêre) skiednis oan de Ryksuniversiteit Grins. 

De Graaf is troud en hat trije dochters.

## Publikaasjes
* *Oorlog om Holland* 1000-1375 (proefskrift) (1996)
* *Oorlog, mijn arme schapen, een andere kijk op de [[Tachtigjarige Oorlog]] 1565-1648* (2004). 
* *De waarheid over Floris* 1500-1535 (2004)
* *Bijzonder onderwijs. Christelijk geloof in de dagelijkse praktijk van basis en voortgezet onderwijs* (redaksje, teffens fjouwer haadstikken) (2006)

## Keppelingen om utens
*De Graaf op Schrijversinfo.nl
*Profyl op DNGB
New Rumley (Ohio)

**New Rumley** is in *[[unincorporated area|unincorporated community]]* yn sintraal Rumley Township, Harrison County, Ohio yn de Feriene Steaten. It is ferneamd as berteplak fan generaal George Armstrong Custer.

It Custer Memorial, in ûntwerp fan Erwin Frey, leit oan de Ohio State Route 646 oan Rumley's westkant. It monumint stiet op it plak fan Custers bertehûs dêr't allinne de fûneminten fan oer binne. It monumint wurdt ûnderhâlden troch de Ohio Historical Society.

Hoewol't New Rumley in gemeentefrij gebiet is hat it wol in postkantoar fan 1820 oant 2013.  It leit net fier fan de plakken Scio en Jewett.

New Rumley waard kadastraal registrearre yn 1813.
Harns-Skylge Roeirace

De **Harns-Skylge Roeirace** (Nederlânsk en offisjeel: *Harlingen-Terschelling Roeirace*) is in roeiwedstryd dy't elts jier op 'e freed nei Himelfeartsdei holden wurdt. It giet om sloeproeien, wêrby't de dielnimmers in ôfstân fan likernôch 34&nbsp;km ôflizze moatte fan Harns nei West-Skylge. Der dogge maksimaal 130 sloepen mei, útslutend troch dêrfoar útnûge te wurden troch de organisaasje efter it barren. Dat is de Stifting HT-Roeirace út West-Skylge, dy't ferbûn is oan 'e Hegere Seefeartskoalle Willem Barentsz. De earste Harns-Skylge Roeirace fûn plak yn 1975, yn it ramt fan it hûndertjierrich bestean fan 'e seefeartskoalle.

De Harns-Skylge Roeirace wurdt beskôge as de "keninginnetocht" fan it Nederlânske sloeproeien. It is ien fan 'e swierste roeiwedstriden fan Nederlân, benammen as it waar net optimaal is. Dan hawwe de roeiers nammentlik behalven mei de weagen en it tij ek noch te krijen mei wyn en mooglik delslach. Oer it algemien falle der sadwaande ek geregeldwei sloepen ûnderweis út. Yn 2013 waard fanwegen it minne waar sels de hiele Harns-Skylge Roeirace ôflast. Dat soarge lykwols al foar in nije tradysje: it bungeeroeien. Dêrby wurde de sloepen yn 'e haven fan Harns oan in grou elastyk lein, sadat der roeid wurde kin sûnder fan 't plak te kommen. Dit bungeeroeien wurdt sûnt dy tiid altyd op 'e sneon nei Himelfeartsdei holden, dus in dei nei de eigentlike wedstryd.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Harns-Skylge Roeirace

## Sjoch ek
*Alvestêde Roeimaraton
Singelbrêge (Harns)

De **Singelbrêge** (Nederlânsk en offisjeel: *Singelbrug*) is in brêge yn 'e Fryske stêd Harns. It is in mei bomen ôfslútbere ophelbrêge oer de Noardeastersingel, dy't de strjitten Frjentsjerterein en Noarderkade mei-inoar ferbynt. De brêge waard yn 1908 oanlein troch de firma W.F. Penning út Kampen, en hat de status fan ryksmonumint. Bûten Harns is de Singelbrêge benammen bekend om't er oan 'e Alvestêderûte leit.
__TOC__
## Skaaimerken
De Singelbrêge is in ophelbrêge dy't mei bomen ôfslútber is. De fal, it middelste part fan 'e brêge dat iepen kin, bestiet út lizzers fan walst balkstiel, belein mei in houten dek. De boppebou bestiet út oaninoar klonken gearstalde lizzers. De oanbrêgen (de dielen oan wjerskanten fan 'e fal dy't net iepen kinne) hawwe mitsele, mei betonspeesje oansmarde, ienfâldich profilearre bôgen dy't oergeane yn in houten beskoeiïng. Yn 'e izerne balustrade, dy't in strak Jugendstil-motyf hat, binne oan eltse sydkant fan 'e brêge twa getten&nbsp;izerne lantearnepeallen mei blommemotiven opnommen.

## Fernijing
De Singelbrêge waard op 9&nbsp;oktober 2017 fan 't plak helle foar in yngeande restauraasje. Dat waard dien yn opdracht fan 'e Harnzer Monumintestifting. De grutte dielen, lykas de balâns, it brêgedek en de hamei, koene nei it fuortheljen fan roast werompleatst wurde. In protte klinkneils moasten ferfongen wurde. Ynstek fan it projekt wie om 'e brêge safolle mooglik yn âlde steat te behâlden. 

Mei subsydzje fan 'e Gemeente Harns en de Provinsje Fryslân en troch finansjele stipe fan in grut tal partikuliere stiftings wie it mooglik om 'e restauraasje te bekostjen, net inkeld dy fan 'e Singelbrêge, mar ek dy fan 'e deunby sitewearre Frjentsjertereinsbrêge (yn 2016) en Easterbrêge (yn 2017). De Singelbrêge waard ein maaie 2018 wer op syn plak set, wêrnei't noch in pear wiken fan ôfstellen en testen folgen. Op 18&nbsp;juny waard er wer iepene foar ferkear.
Tsjerke fan Hieslum

De **Tsjerke fan Hieslum** is in tsjerkegebou fan de protestantske gemeente Parregea-Hieslum.

## Skiednis
Foar de ûndergong fan it Starumer Odulfuskleaster waarden de pastoars fan Hieslum fan dêr út beneamd. Noch hiel lang nei de reformaasje bleaune de measte ynwenners fan Hieslum en omlizzende doarpen katolyk, ek al wie harren tsjerke in protestantsk gebou woarn. Dejingen dy't trou bleaune oan it âlde leauwe waarden betsjinne troch rûnreizgjende preesters. Yn 1630 krige de preester fan Hieslum de ferantwurdlikens foar de sielssoarch fan de katoliken fan tsien doarpen, wêrfan't de parochy's opheven en de tsjerken oerdroegen wiene oan de oanhingers fan de nije lear. 

Doe't nei de droechlizzing fan de Sinsmar in diel fan it polderhûs (*It Blauhûs*) ynrjochte waard as in katolike staasje, ferhûze de Hieslumer preester nei   dat polderhûs. Mei de preester folgen stadichoan ek in soad katolike bewenners út Hieslim en de omkriten, en sa ûntjoech him de katolike enklave Blauhûs. 

De hjoeddeiske tsjerke fan Hieslum ferfong yn 1874 in midsiuwske tsjerke út likernôch 1300. Sûnt 1 maart 1990 foarmet de herfoarme gemeente Parregea-Hieslum in kombinaasje mei dy fan Tsjerkwert-Dedzjum. De pastory stiet fan de by de PKN oansletten kombinaasjegemeente stiet yn Parregea It eksterieur fan de tsjerke fan Hieslum, dy't hast gelyk is oan de Skuzumer tsjerke, waard yn 2015 restaurearre.

## Ynterieur
Ut de katolike tiid lizze yn de flier noch fjouwer sarken fan preesters. Fanwegen de preekstoel út de earste helte fan de 17e iuw is de tsjerke in ryksmonumint. It psalmboerd datearret fan 1732. 

De klok, yn 1673 yn Ljouwert getten troch Petrus Overney, wie ôfkomstsich út de klokkestoel fan de âlde tsjerke en waard by de foltôging fan de nijbou yn 1874 yn it houten geveltuorke hongen, mar waard yn de Twadde Wrâldkriich foardere troch de besetter. Nei de oarloch soargen de Hieslumers foar ferfanging.

## Oargel
De tsjerke hat gjin piipoargel. Achter in 19e iuwsk skynfront stiet in elektronysk Johannus orgel, Opus 220.

## Kriichsgrêf
Op it hôf fan de tsjerke waarden de oerbliuwsels fan John Charles Owen en James Buntin te rêste lein, nei't harren bommenwerper yn de nacht fan 13 op 14 maaie 1943 troch in oanfal fan in Dútske Messerschmitt by Hieslum delstoartte. Alle sân manlju fan de Lancaster ED589  kamen om, mar allinne John Charles Owen en James Buntin waarden by it romjen werom fûn. De nammen fan de fiif oare manlju wurde op de lizzende stien oer it grêf neamd.

## Sjoch ek
* Jehannes de Dopertsjerke, Parregea
Ljouwerter Roeiferiening Wetterwille

De **Ljouwerter Roeiferiening Wetterwille** (Nederlânsk en offisjeel: *Leeuwarder Roeivereniging Wetterwille*), faak ôfkoarte ta **LRV Wetterwille**, is in sportklub út 'e Fryske haadstêd Ljouwert, dy't him taleit op it fasilitearjen en promoatsjen fan it roeien. De feriening bestiet sûnt 1919 en hie yn 2018 omtrint 200 leden, dy't útinoar rinne fan 10 oant 80 jier. De Ljouwerter Roeiferiening Wetterwille is bûten fermiddens fan 'e roeisport benammen bekend as organisator fan 'e Alvestêde Roeimaraton, de Alvestêdetocht foar roeiers.

## Skiednis
De Ljouwerter Roeiferiening Wetterwille waard op 17 maaie 1919 oprjochte by in gearkomste yn it Nieuw Fries Koffiehuis yn Ljouwert. Inisjatyfnimmer en teffens de earste foarsitter fan 'e feriening wie dhr. G. Quast, dy't lykwols yn 1920 út Ljouwert wei ferhuze. Wetterwille hie by de oprjochting 44&nbsp;leden, mar nei it ferfarren fan Quast rûn it ledetal al rillegau tebek nei 11&nbsp;man. Yn 1923 kamen der foar it earst wer leden by, en datselde jiers kaam der in ein oan 'e inkeld noch yn namme besteande Roeiferiening De Tynje. Dêrmei wie Wetterwille doe de iennichste roeiklub yn Fryslân.

Oant de Twadde Wrâldoarloch lei it ledetal fan Wetterwille om 'e 50&nbsp;persoanen hinne. Doe't de Dútske besetter yn 'e oarloch lykwols silen ferbea (dat yn Fryslân folle populêrder wie as roeien), joegen in protte sportsilers har by de roeiferiening. Sadwaande hie Wetterwille yn 1945 in ledetal fan 135. Yn dyselde tiid wie ek mr. A.A.M. van der Meulen lid fan 'e feriening, en fan 1928 oant 1945 wie hy de foarsitter. Doe't er yn 1945 boargemaster fan Ljouwert waard, lei er it foarsitterskip del, mar lid bleau er wol. Ek yn 'e jierren dêrnei drukte er noch syn stimpel op 'e feriening. Syn skiff wurdt yn 'e loads fan Wetterwille noch altyd soarchfâldich bewarre.

It earste ûnderkommen fan 'e Ljouwerter Roeiferiening Wetterwille wie in boatehûs fan 4 by 10&nbsp;m yn 'e jachthaven fan Ljouwert. Yn 1984 ferhuze de feriening nei it Wâldmansdjip, om't de âlde akkomodaasje ûnderwilens fierstente lyts wurden wie. Ald-boargemaster Van der Meulen hie dêr by it begjin fan 'e bou noch de earste stien lein.

## Eveneminten
Yn 1989 organisearre Wetterwille foar de earste kear de Alvestêde Roeimaraton, de Alvestêdetocht foar roeiers. Dy wurdt sûnt elts jier op 'e freed en sneon nei Himelfeartsdei holden. Yn 2014 waard der yn it ramt fan 'e goeddiedichheidsaksje Serious Request op 21 en 22&nbsp;desimber in spesjale benefytedysje fan 'e Alvestêde Roeimaraton holden. De opbringst (fan mear as €60.000) dêrfan gie nei it goede doel fan Serious Request. Behalven de Alvestêde Roeimaraton organisearret de Ljouwerter Roeiferiening Wetterwille ek it Rûntsje Froskepôle. Dat is de iepeningswedstryd fan it nasjonale roeiseizoen foar junioaren út East- en Noard-Nederlân.
 
## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Ljouwerter Roeiferiening Wetterwille
Pastorij

In **pastorij**, **pastorije** of **weme** is de amtswente fan in roomsk pastoar (fan oarsprong) of (sûnt de Reformaasje) fan in protestantsk dûmny. Sa'n gebou wurdt yn 'e Fryske sprektaal ek wol in wol **pastory** neamd, mar dy foarm komt net yn 'e wurdboeken foar, en moat dêrom as in hollanistyske ynterferinsje op basis fan it Nederlânske *pastorie* beskôge wurde. Yn 'e Roomsk-Katolike Tsjerke wurdt de pastorij dy't by in katedraal heart, oantsjut as in **plebanij** of **plebany**, om't de pastoar fan in katedraal in plebaan hjit. Pastorijen steane oer it algemien fuort njonken it tsjerkegebou dêr't se by hearre. Guon pastorijen dy't yn hielendal of hast hielendal yn 'e oarspronklike steat beholden binne, hawwe de status fan ryksmonumint of gemeentlik monumint.

In protte pastorijen yn Nederlân binne tagelyk mei de byhearrende tsjerke ûntwurpen en foarmje dêrmei sadwaande ien arsjitektoanyske ienheid. It kin lykwols ek foarkomme dat de pastorij âlder of jonger is as it tsjerkegebou, en dêrom yn in oare boustyl foarmjûn is. Soks is mooglik as der oarspronklik gjin pastorij by in tsjerke hearde, of as itsij de tsjerke, itsij de pastorij op in stuit ôfbaarnd en wer op 'e nij opboud is. Sokke pastorijen binne net of amper te ûnderskieden fan in gewoan hûs dat tafallich njonken de tsjerke stiet.

Troch de oanhâldende sekularisaasje, dêr't sawol de Roomsk-Katolike Tsjerke as de Protestantske Tsjerke yn Nederlân mei te krijen hawwe, nimt it tal tsjerkleden ôf. As gefolch dêrfan wurde besteande gemeenten en parochys gearfoege, of stelle in pear gemeenten mei-inoar ien predikant oan. Dêrtroch komt dan de pastorij (of ien fan de pastorijen) leech te stean. Om't it ûnderhâld (en dus de kosten fan it gebou) dêrmei net ophâlde, wurdt yn sokke gefallen faak besletten om 'e pastorij te ferkeapjen. It wurdt dan in 'gewoane' (partikuliere) wente, of it kriget in kommersjele funksje, bygelyks as restaurant, bêd en brochje, fakânsjehûs, kantoar of winkel.
Riders of the Storm

* ''Riders of the Storm'' (film), in Amerikaanske film út 1986
* *[[Riders of the Storm: The Underwater Album]]*, in album fan 'e Boogiemonsters út 1994
* ''Riders of the Storm'' (roman), in roman fan Julie E. Czerneda út 2008