open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Martinustsjerke (Himpens)

De **Martinustsjerke** is de doarpstsjerke fan Himpens yn de gemeente Ljouwert. De tsjerke wurdt beheard troch de stifting "Freonen fan de Tsjerke Himpens-Tearns" en wurdt brûkt as kultureel sintrum, mar der fine ek noch geregeldwei tsjerketsjinsten plak.

## Skiednis
De skiednis fan de tsjerke, dy't oarspronklik wijd waard oan de hillige Martinus fan Tours, giet mooglik werom op de 12e iuw. Nei in grutte ferbouwing yn de 17e iuw waard it tsjerkeskip yn 1806 sloopt en op de âlde fûneminten op 'e nij boud. Yn 1872 folge de sloop fan de westlike gevel en de sealtektoer foar de bou fan de hjoeddeiske toer mei in spits. De tagong ta de tsjerke ferhûze doe nei de westlike kant yn de toer.   

Op 9 desimber 1945 baarnde de tsjerke folslein ôf. Allinnich it ûnderste diel fan de toer bleau bewarre. De Himpenser befolking sammele it nedige jild yn en bouden de tsjerke sels wer op. Yn 1948 koe de tsjerke op 'e nij iepene wurde. Sûnt dy tiid lizze de âlde grêfsarken, dy't earder ûnder in houten flier ferskûle leine, wer yn it sicht op de flier. De preekstoel datearret út de tiid fan de weropbou. It poartsje tusken de toer en tsjerke is opmitsele fan âlde kleastermoppen dy't fûn binne ûnder de ôfbaarnde tsjerke en stamme nei alle gedachten noch fan de earste tsjerke dy't yn Himpens stien hat. 
 

De lytse herfoarme mienskip fan Himpens waard yn de jierren 1980 gearfoege mei dy fan Goutum en it gebou waard oan de stifting Freonen fan de Tsjerke Himpens-Tearns oerdroegen. Yn de jierren 1990 waarden de tsjerkebanken ferfongen troch losse stuollen. Mei de oanlis fan de nije wenwyk Suderbuorren koe der op 9 desimber 2001 wer foar it earst sûnt 1988 in tsjerketsjinst yn it Himpenser tsjerkje holden wurde.

## Klokken
Yn de Twadde Wrâldkriich waarden de klokken fan de tsjerke troch de besetter foardere. Se waarden yn 1949 ferfongen troch twa nije klokken en drage de opskriften:

:'Us stimmen sill’ gean mei de wyn oer it gea, Yn blidens bij bert’, yn drôvens by dea'.

:'Ienris binnen wy tobrutsen troch de hân fan de ierdske macht, Mar hwat de tiden bringe, God hâldt oer ús de wacht.'

## Gebrûk
De tsjerke is in kultureel sintrum, mar dêrnjonken is it ek in troutsjerke fan de gemeente Ljouwert en wurdt de tsjerke noch regelmjittich ferhierd oan de protestanske gemeente fan Goutum e.o. om tsjerketsjinsten te fieren. 
  
## Keppeling om utens
* Disposysje oargel
Gangsterfilm

**Gangsterfilms** foarmje in subsjenre dat ûnder it misdiesjenre falt. It ferhaal wurdt ferteld út it perspektyf fan de misdie wie, dêr’t it sjenre him mei ûnderskiedt fan films dêr]t plysjes of detektives de haadpersoanen binne.

Bekende gangsterfilms binne *[[Scarface (1983)|Scarface]]*, *[[The Departed]]* en *[[American Gangster]]*.

In soad gangsterfilms rjochtsje har spesifyk op de maffia. Dit populêre sjenre hat films as *[[The Godfather]]* en *[[Goodfellas]]* opsmiten.
Kostúmdrama

**Kostúmdrama’s** binne films, telefyzjesearjes of toanielstikken dy’t har yn in oar tiidsrek as dat fan no ôfspylje. Om de suggestje fan in oar tiidrek te jaan binne dêrby kostúms en dekôrs nedich. By in kostúmdrama is dêr in soad mear omtinken oan jûn om sa in moaie en realistyske werjefte te krijen.

Der wurde twa foarmen fan kostúmdrama ûnderskieden. De meast gongbere is dy fan it ‘histoaryske konstúmdrama’ of histoarysk drama. Foarbylden dêrfan binne ferfilmings fan de leginde fan Robin Hood, de boeken fan Jane Austen (1775-1817) en de Sherlock Holmes-ferhalen fan Sir Arthur Conan Doyle (1859-1930). Minder gebrûklik is de term ‘futuristysk konstúmdrama’, dy’t op in soad science fictionfilms fan tapassing is.
Histoarysk drama

In **histoarysk drama** is in toanielstik, film (**histoaryske film**) of dramasearje op 'e tillefyzje (**histoaryske dramasearje**) dy't spilet yn in histoarysk tiidrek. Nettsjinsteande dat bliuwt it fiksje, en geregeldwei wurde dêrby feiten ferdraaid of feroare om bygelyks ferhaaltechnyske redens. Faak wurdt sa'n wurk ek wol in kostúmdrama neamd, om't de akteurs har ferklaaie moatte yn klean (kostúms) dy't yn dy perioade troch de minsken droegen waarden. Dat hoecht lykwols net perfoarst. Histoaryske drama's foarmje de aktearre wjergader fan histoaryske fiksje, lykas de histoaryske roman. 

By it mêd fan it histoarysk drama kinne in protte sjenres fan film en tillefyzje ûnderbrocht wurde. Sa binne der swurd-en-sandalefilms en -searjes (dy't spylje yn 'e Aldheid), ridderfilms en -searjes (spyljend yn 'e Midsiuwen), piratefilms en -searjes (meastal spyljend yn 'e achttjinde iuw), westernfilms en -searjes (spyljend yn it Wylde Westen fan 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw, en fierders oarlochsfilms en -searjes, aventoerefilms en -searjes en films en searjes fan it sjenre fan 'e histoaryske romantyk. Fansels kinne histoaryske drama's ek spylje yn histoaryske tiidrekken dêr't gjin spesifyk sjenre foar bestiet, lykas de Renêssânse of de Grutte Depresje fan 'e 1930-er jierren.

In histoarysk drama kin spylje yn in dizenich histoarysk tiidrek dat oan 'e úteinen stadichoan oergiet yn oare tiidrekken, lykas de Midsiuwen of de tiid fan it Wylde Westen, mar it kin ek yn in dúdlik ôfbeakene perioade spylje, lykas de Napoleontyske Oarloggen of de *[[1920-er jierren|Roaring Twenties]]*. It kin fierders basearre wêze op wiere foarfallen en histoaryske persoanen, mar it kin ek poere fiksje wêze, dy't allinnich mar yn in histoarysk ramt pleatst is. As besocht wurdt om histoaryske persoanen of foarfallen te ferfilmjen, is it foar de regisseur saak om ûndersyk te dwaan nei de histoaryske perioade om út te finen hoe't de minsken doe libben, wennen en wurken, wat se ieten, hoe't se tochten en hokfoar klean oft se droegen. Docht men dat net, dan slûpe der perfoarst anagronismen yn, en dan kin men krityk fan histoarisy ferwachtsje. Films en searjes dêr't besocht wurdt sekuer de ferfilme perioade yn byld te bringen, wurde ek wol dokudrama's neamd.

De earste histoaryske film wie foar 't neist *[[The Execution of Mary Stuart]]* út 1895. Hjirûnder in stikmannich oare foarbylden fan histoaryske drama's, yn folchoarder fan 'e histoaryske perioaden dêr't se yn spylje.

It is ek mooglik dat histoaryske 'drama's' (in term dy't eins ferwiist nei it bredere sjenre fan it drama, en dy't in earnstige toan ymplisearret) eins komeedzjes binne dy't yn in histoaryske kontekst pleatst binne. Dat komt net sa'n hiel soad foar, mar it kin wol. Men kin dan tinke oan films as *[[Robin Hood: Men in Tights]]* en oan komeedzjesearjes as *[[That '70s Show]]*.
Sandalefilm

De **sandalefilm** of **swurd-en-sandalefilm** is in sjenre fan films dêr’t it ferhaal him ôfspilet yn de klassike âldheid. Faak giet it om aventoerefilms dy’t situearre binne yn it âlde Grikelân of it âlde Rome. Net selden wurde histoaryske feiten mei eleminten út de Grykske mytology mjukse.

## Untjouwing fan it sjenre
De klassike âldheid waard al yn de begjindagen fan de sinema brûkt as dekôr foar films. In foarbyld dêrfan is D.W. Griffiths Intolerance út 1916.

It sjenre kaam yn de fleur yn de fyftiger jierren, mei grutte produksjes as *[[The Ten Commandments]]* (1956) en *[[Ben-Hur (film út 1959)|Ben-Hur]]* (1959). Dy produksjes hiene in soad súkses yn Amearika en Jeropa.

Dêrnei folge yn de sechstiger jierren in hausse oan goedkeaper makke sandalefilms, benammen út Itaalje (lykas de spagettywestern de Amerikaanske western opfolge). Under dizze titels sieten ûnder oare *[[Ercole l'invincibile]]*, *[[Devil of the Desert Against the Son of Hercules]]* en *[[Maciste contro il vampiro]]*. De makkers fan dy produksjes neamen it net sa krekt mei de histoaryske realiteit.

Yn de jierren 2000 wie in nije weach fan sandalefilms te merkbiten, mei produksjes as *[[Gladiator (film)|Gladiator]]*, *[[Troy (film)|Troy]]* en *[[300 (film)|300]]*.
Italjaansk neorealisme

It **Italjaansk neorealisme** is in filmstreaming dy’t begûn yn 1943 mei Ossessione en einige yn 1952 mei Umberto D.

De streaming wurdt skaaimerke troch ferhalen dy’t har ôfspylje ûnder de earme, arbeidzjende klasse, filme yn lange shots, op lokaasje. Faak wurde net-profesjonele akteurs brûkt foar byrollen en inkeld foar haadrollen. Yn de film *[[Ladri di biciclette]]* (1948) spilet bygelyks gjin inkelde profesjonele akteur.

## Bekende neorealistyskee films
* *[[Ossessione]]* (Luchino Visconti, 1943)
* *[[Roma, città aperta]]* (Roberto Rossellini, 1945)
* *[[Sciuscià]]* (Vittorio De Sica, 1946)
* *[[Paisà]]* (Roberto Rossellini, 1946)
* *[[Deutschland im Jahre Null|Germania anno zero]]* (Roberto Rossellini, 1948)
* *[[Ladri di biciclette]]* (Vittorio De Sica, 1948)
* *[[La terra trema]]* (Luchino Visconti, 1948)
* *[[Riso amaro]]* (Giuseppe de Santis, 1949)
* *[[Stromboli (film)|Stromboli]]* (Roberto Rossellini, 1950)
* *[[Umberto D.]]* (Vittorio De Sica, 1952)
Sportfilm

**Sportfilm** is in sjenre fan films wêryn't in foarm fan sport in sintraal ûnderdiel fan de plot is. Dêrby kin it gean om in **sportdramafilm** (of koartwei sportdrama), dy't soks op in earnstige wize behannelet, of om in **sportkomeedzjefilm** (of sportkomeedzje), dy't humor yn it ferhaal behellet.

Sportfilms draaie almeast om yndividuele sporters of sportteams dy't de sport beoefenje dy't yn de film sintraal stiet. In plotfoarm dy't in soad brûkt wurdt, is dat dy sporter of dat team meidwaan wol oan in grutte wedstryd of in oar wichtich evenemint. It grutste part fan de film fokust dan op de tariedings fan de protagonist(en) foar de wedstryd, wêrnei't dyselde wedstryd de klimaks fan 'e film foarmet.

Sportfilms kinne fierder ûnderferdield wurde nei de sport dêr't se oer geane. Foarbylden fan bekende sportfilms binne: 
*Amerikaansk fuotbal: *[[The Blind Side (film)|The Blind Side]]*, *[[Draft Day]]* en *[[Jerry Maguire]]*
*basketbal: *[[Air Bud]]* en *[[Space Jam]]*
*bobslydzjen: *[[Cool Runnings]]*
*boksen: *[[Raging Bull]]*, *[[Rocky (film út 1976)|Rocky]]* en *[[Million Dollar Baby]]*
*fuotbal: *[[All Stars (film út 1997)|All Stars]]* en *[[Bend It Like Beckham]]*
*golf: *[[Happy Gilmore]]* en *[[Tin Cup]]*
*hynstesport: *[[De Gouden Swipe (film)|De Gouden Swipe]]* en *[[Seabiscuit (film)|Seabiscuit]]*
*honkbal: *[[A League of Their Own]]*, *[[Major League (film)|Major League]]* en *[[Mr. Baseball]]*
*iishockey: *[[Miracle (film út 2004)|Miracle]]* en *[[Touch and Go (film út 1986)|Touch and Go]]*
*karate: *[[The Karate Kid (film út 1984)|The Karate Kid]]*
*keunstriden: *[[Blades of Glory]]* en *[[The Cutting Edge]]*
*reedriden: *[[De Hel van '63]]*
Stereoskopyske film

In **3D-film**, **trijediminsjonale film** of **stereoskopyske film** is in film dêr’t (skynbere) djipte yn makke wurdt troch stereoskopy.

Yn de tweintiger jierren begûn de minske gebrûk te meitsjen fan trijediminsjonale bylden. Om de projeksje te besjen moasten se hast altyd in bril brûke.

Yn de fyftiger jierren waard der mei de anaglyfmetoade projektearre. *[[Bwana Devil]]* fan Arch Oboler út 1952 wie de earste langspylfilm yn trije diminsjes dy’t yn gewoane bioskoopsealen fertoand waard. Bekende 3D-films út dy tiid binne *[[It Came from Outer Space]]* en *[[House of Wax (1953)|House of Wax]]* út 1953, *[[Creature from the Black Lagoon]]* en *[[Dial M for Murder]]* út 1954. Yn de tachtiger jierren belibbe de 3D-film noch in comeback mei ûnder oare in 3D-ferzje fan Jaws.

Dêrnei kaam in bettere metoade yn swang, nammentlik dy mei polarisearre ljocht. Dy metoade wie ek geskikt foar kleurefilms mar wie allinnich te brûken yn bioskopen dy’t dêr spesjaal foar tarist wiene. Ek waard er tapast yn  IMAX-filmsealen dêr’t in spektakulêr skouspul troch kreëarre waard.

Yn 2008 waard op it Nederlânsk Film Festival de earste Nederlânsktalige digitale koarte 3D-film *[[Boat Trip 3D]]* fertoand. Yn 2009 kaam de 3D-film *[[Avatar (film)|Avatar]]* yn de bioskoop, folge troch *[[Tron Legacy]]* en *[[Alice in Wonderland (2010)|Alice in Wonderland]]* yn 2010. De film *[[Nova Zembla (film)|Nova Zembla]]* (2011) is de earste Nederlânske jûnfoljende 3D-film.

## Krityk
Djipte kin folle ienfâldiger suggerearre wurde troch de kamera in bytsje te fersetten. Stereofotograven mei in soad ûnderfining binne dan ek fan betinken dat in stereofilm, lykas ek in stereofoto spektakulêr wêze kin, mar dat stereo foar spylfilms amper in ferbettering is.
Sexploitationfilm

De **sexploitationfilm** is in subsjenre fan 'e eksploitaasjefilm, dat him foar it earst omtrint 1960 oppenearre. De namme is in gearlûking fan 'e Ingelske wurden *sex* ("seks") en *exploitation* ("eksploitaasje"). Yn sokke films is de seksualiteit wichtiger yn is as de plot. 

## Skaaimerken
Sexploitationfilms ferskille fan pornofilms, trochdat der wol neakenens mar gjin pornografy toand wurdt. Ek beskikke sexploitationfilm mear oer in ferhaal as de measte pornofilms, dêr't it ferhaal inkeld tsjinnet om fan sekssêne nei sekssêne te kommen. Sexploitationfilms karakterisearje har faak troch seksy klaaide froulju, topless froulju en nudisme. Dêrmei rjochtet it sjenre him sa goed as allinnich op it manlike publyk. Genitaliën en seksuele penetraasje binne, yn tsjinstelling ta hoe't it der by hurde pornografy om en ta giet, net te sjen.

Eleminten út it sexploitationsjenre komme faak ek foar yn oare eksploitaasjefilms.

## Bekende seksploitaasjeregisseurs

## Bekende seksploitaasjefilms

## Sjoch ek
*eksploitaasjefilm
*blaxploitation
Nouvelle vague (film)

De **nouvelle vague** is in fernijende filmstyl dy’t om 1959 hinne ûntstie. De earste film yn dizze styl wie *[[À bout de souffle]]* fan Jean-Luc Godard.

De grûnlizzers fan dizze styl wiene  Robert Bresson, Claude Chabrol, Jean-Luc Godard, Alain Resnais, Jacques Rivette, Éric Rohmer en François Truffaut. 

Se hiene gjin filmoplieding hân mar sieten yn filmklups dêr’t se Hollywood-films yn analisearren en sochten nei manieren om it oars te dwaan. Dizze regisseurs woene fan de Hollywoodklisjees ôfstappe. Se neamden Hollywood *de dreamfabryk*. De films fan Hollywood diene alles der oan om de sjogger leauwe te litten dat it echt wie. Sa is de montaazje fan in Hollywood-film kontinu en dêr wiene se tsjin. Jierren letter waard de nije styl *nouvelle vague* neamd. Der moast by foarkar foldien wurde oan de folgjende regels:

# Der wurdt mei in hânkamera filme
# De persoanen prate tsjin de kamera
# Bewuste fergripen tsjin de kontinuïteit
# Brûken fan springers (saneamde ‘jump-cuts’) en as-flaters
# Oerdreaun ellipsgebrûk
# Klankbân
# Jo hearre ferskillende lûden
# It lûd is net syngroan
# It lûd giet op en del
# Soarte muzyk: jazz (bedoeld om de sjogger derby te hâlden)
# Auteur stiet sintraal (auteursteory)
De bedoeling wie de sjoggers bewust te meitsjen dat it yn it foarste plak film wie, dêr’t se nei seagen
Isabel Sarli

**Hilda Isabel Gorrindo Sarli** (Concordia, 9 july 1935 - Buenos Aires, 25 juny 2019), bynamme **Coca,** is in earder Argentynsk aktrise en glamour model, ferneamd fan har *[[Seksploitaasje|sexploitation films]]*. Sarli makke oeral yn de wrâld in protte yndruk. Se wurdt beskôge as in kultuerikoan en typysk sekssymboal yn har heitelân.

Sarli wûn yn 1955 de *Miss Argentina*-ferkiezing en moete by dy gelegenheid presidint Juan Domingo Peron. Dêrtroch waard sy by regisseur Armando Bó foar de oandacht brocht en dy makke tal fan – meast seksploitaasjefilms – mei har. 
Doe't sy yn 1956 yn Bós syn film *El trueno entre las horas* neaken te sjen wie (de earste neakensêne yn in Argentynske film) joech dat in protte opskuor en wie se yn ien klap ferneamd yn hiel Latysnk-Amearika. Letter arbeide se ek mei oare regisseuren, mei Leopoldo Torre Nilsson en Dirk DeVilliers yn *The Virgin Goddess*, har iennichste Ingelske film, troch wa't se op it Ynternasjonale Filmfestival fan Cannes yn 1962 ek by it Jeropeeske publyk bekend waard. Oare oanbiedings om mei topregisseurs te wurkjen wiisde se ôf. Sarli's oeuvre befettet goed 30 film- en telefyzjeproduksjes.

Op 12 oktober 2012 ferklearre de Argentynske presidinte Cristina Fernández de Kirchner Isabel Sarli ta 'kultuerambassatrise fan Argentynje'.

## Filmografy
* 1958 : *El trueno entre las hojas*.
* 1959 : *Sabaleros*.
* 1960 : *India*.
* 1960: *...Y el demonio creó a los hombres*.
* 1961 : *Favela*.
* 1962 : *La burrerita de Ypacaraí*.
* 1962: *Soixante-dix fois sept*.
* 1964 : *Lujuria tropical*.
* 1964: *La leona*.
* 1964: *La diosa impura*.
* 1965 : *La mujer del zapatero*.
* 1966 : *Días calientes*.
* 1966: *La tentación desnuda*.
* 1967 : *La señora del intendente*.
* 1968 : *La mujer de mi padre*.
* 1968: *Carne*.
* 1968: *Fuego*.
* 1969 : *Desnuda en la arena*.
* 1969 : *Embrujada*.
* 1969 : *Éxtasis tropical*.
* 1972 : *Fiebre*.
* 1973 : *Furia infernal*.
* 1974 : *Intimidades de una cualquiera*.
* 1974 : *El sexo y el amor*.
* 1975 : *La diosa virgen*.
* 1977 : *Una mariposa en la noche*.
* 1979 : *Último amor en Tierra del Fuego*.
* 1979 : *Insaciable*.
* 1980 : *Una viuda descocada*.
* 1996 : *La dama regresa*.
* 2004 : *Floricienta*.
* 2007: *Carne sobre carne*.
* 2009: *Arroz con leche*.
* 2010: *Mis días con Gloria*.
Sesiliatsjerke (Lekkum)

De **Sesiliatsjerke** (*Ceciliakerk*) of de **Tsjerke fan Lekkum** is de protestanske tsjerke fan Lekkum (gemeente Ljouwert). De tsjerke is in ryksmonumint.

## Skiednis

De tsjerke waard yn 1778 boud en ferfong doe de âlde midsiuwske tsjerke dy't wijd wie oan Sint-Sesilia, de beskermhillige fan de musisi. De âlde sealtektoer waard oan it ein fan de 19e iuw ferfongen troch in nije toer mei spits. De preekstoel en de hearebank datearje út de bouperioade fan de tsjerke. Yn de flier fan de tsjerke lizze in tal grêfsarken en in midsiuwske sarkofaachdeksel fan Bremer sânstien.   

Sûnt 2015 wurde der njonken de wênstige protestanske tsjinsten op snein ek op alle earste saterdeis fan de moanne eucharistyfierings fan de Ald-katolike Tsjerke fierd.

## Klokken
De liedklokken fan de âlde toer bleaune bewarre. Se binne en 1512 en 1548 getten troch de bruorren Van Wou en soannen.Ynformaasjeboerd oan de tsjerke 

## Oargel
It oargel yn de Lekkumer tsjerke waard yn 1828 boud troch de Ljouwerter oargelbouwer Luitjen Jacob van Dam. Yn 1913 waarden inkelde registers ferfongen troch oare registers. By in restauraasje yn 1984 waard de disposysje fan it oargel troch Bakker & Timmenga yn de oarspronklike steat werom brocht.

## Ofbylden

Lekkum, Sesiliatsjerke, oargel en galerij.jpg|*Oargel*
Lekkum, Sesiliatsjerke, oargelbyld kening David.jpg|*Oargelbyld kening David*


Lekkum, Sesiliatsjerke, hearebank.jpg|*Hearebank*
Lekkum, Sesiliatsjerke, preekstoel.jpg|*Preekstoel*


## Keppeling om utens
* Prot. tsjerke Lekkum
* Ald-katolyk Fryslân
* Disposysje oargel
Fantasyfilm

In **fantasyfilm** is in film dy't heart ta it fantasysjenre. Dat wol sizze dat it ferhaal boppenatuerlike eleminten befettet dy't yn it echt net foarkomme. Men kin dan tinke oan magy en tsjoenderij, mar ek oan mytyske wêzens lykas elven, dwergen of kabouters, of oan heldersjendheid of telekineze. Fantasyfilms kinne har ôfspylje yn in imazjinêre wrâld, mar ek yn 'e normale wrâld.

## Definysje fan fantasyfilm
In dúdlike omskriuwing fan in fantasyfilm is hast net te jaan, mar almeast wurdt in film in fantasyfilm neamd wannear't in fantastysk elemint de boppetoan fiert, dus wannear't der eat bart dat ferbân hâldt mei it boppenatuerlike en dat yn werklikheid net kin. It fantasysjenre hat in soad oerienkomsten mei (benammen) science fiction, mar ek mei horror. In besibbe sjenre dat almeast net ta fantasy rekkene wurde, is de kung fu-film. Filmsjenres dy't meast wol as fantasy sjoen wurde binne de mearkefilm en de superheldefilm.

Fantasyfilms wurde faak ûnderferdield yn klassike en moderne fantasyfilms.

## Klassike fantasyfilm
De klassike fantasyfilm spilet him meast ôf yn in op it Midsiuwske Jeropa basearre wrâld of in fiktive wrâld mei in ferlykber ûntwikkelingsnivo. Meast binne der noch gjin masines of fjoerwapens. Dêrfoar yn it plak wurdt faak tsjoenderij brûkt. De wrâld wurdt faak befolke troch typyske fantasywêzens as elven, feeën, dwergen, trollen en draken.

Foarbylden:
* *[[The 10th Kingdom]]*
* *[[Conan the Barbarian (film út 1982)|Conan the Barbarian]]*
* *[[The Dark Crystal]]*
* *[[Dragonheart]]*
* *[[Dungeons & Dragons (film)|Dungeons & Dragons]]*
* *[[Eragon (film)|Eragon]]*
* *[[The Chronicles of Narnia: The Lion, the Witch and the Wardrobe]]*
* *[[Ladyhawke]]*
* *[[Legend (film út 1985)|Legend]]*
* *[[The Lord of the Rings (filmtrilogy)|The Lord of the Rings]]*
* *[[Ring of the Nibelungs]]*
* *[[Willow (film)|Willow]]*

## Moderne fantasyfilm
Moderne fantasyfilms binne ferbûn mei it literêre subsjenre fan urban fantasy en spylje har sawat yn de tiid fan no ôf, mar hawwe wol typyske fantasyskaaimerken lykas tsoenderij en mytyske wêzens.

Foarbylden:
* *[[Harry Potter (filmsearje)|Harry Potter]]*
* *[[Indiana Jones (filmsearje)|Indiana Jones]]*
* *[[Ghostbusters (film út 1984)|Ghostbusters]]*
* *[[Highlander (film)|Highlander]]*
* *[[Lara Croft: Tomb Raider]]*
* *[[Buffy the Vampire Slayer (tillefyzjesearje)|Buffy the Vampire Slayer]]* (tillefyzjesearje)
* *[[Jordskott]]*

## Oare yndielings
Njonken dizze haadferdieling besteane der ek in soad subsjenres fan de fantasyfilm, en in protte fermingings mei oare filmsjenres, lykas de fantasy-aventoerefilm, de fantasy-detektivefilm, de fantasykomeedzjefilm, en de romantyske fantasyfilm.
Melodrama

In **melodrama** is in toanielstik of filmwurk dêr’t in foarsisbere plot mei emosjoneel effektjeien yn útwurke wurdt, wylst foar de personaazjes stereotypen brûkt wurde. Oarspronklik wie melodrama in sjenre yn it teäter fan de Grykske Aldheid wêrby’t *μέλος* (sang of muzyk) en *δράμα* (drama) kombinearre waarden. Muzyk waard brûkt om de emoasjes fuort te sterkjen of in personaazje te ferdúdlikjen. Tsjintwurdich betsjut melodrama as technyske term dat (sprutsen) dramatyske aksje op toaniel, yn film of op telefyzje begelaat wurdt troch muzyk.

## Moderne skiednis
Melodrama as teätersjenre waard populêr yn Frankryk oan de ein fan de achttjinde iuw. Jean-Jacques Rousseau's Pygmalion, mei muzyk fan Horace Coignet wurdt sjoen as in foarrinner fan it melodrama. It waard skreaun yn 1762 en belibbe syn premjêre yn Lyon yn 1770. Goethe naam it oer yn Weimar yn 1772 op muzyk fan Anton Schweitzer.  

Yn prinsipe is der net sokksawat as ‘it’ melodrama. Der wiene trije fazes yn har ûntjouwing: it klassyk melodrama (1800 – 1823), it romantysk of sosjaal melodrama (1823 – 1848) en it lettere melodrama (1848 – 1914).

It klassyk melodrama sjocht harsels as in fuortsetting fan de klassike trageedzje, brûkt trije bedriuwen (neffens it foarbyld fan de opera) en past de aristotelistyske ienheden sekuer ta.
Yn it romantysk of sosjaal drama, krijt de smjunt faak de haadrol taparte. It liket it measte op it hjoeddeiske byld fan melodrama.
By it lettere melodrama waarden de technyske fernijïngs fan de 19e iuw yntegrearre, lykas magnetisme, hypnoaze, en it brûken fan stoom.

It sjenre fersprate him troch Jeropa yn toanielstikken mei helden, heldinnen en boeven yn ûnwierskynlike situaasjes. De lêste desennia hat de term *melodrama* in ôfkarrende betsjutting krigen.

## Opbou
Der wie in heldere opbou: in boef driget, in held ferslacht de boef of rêdt de heldin en faak ein goed, al goed.

## Ferskil mei trageedzje en musical
It ferskil mei trageedzje is dat de ôfrin fan in melodrama lokkich wêze kin. Yn in modern (stikje) melodrama wurdt oars as yn de musical net songen. Wol kin in musical in stikje melodrama hawwe, dus muzikale begelieding fan aksje of sprutsen tekst.

## Hjoeddeistige tapassings
Melodrama wurdt tsjintwurdich in soad tapast yn film en op radio en telefyzje. Der binne ferskillende typen.

### Dokumintêre
Sjoernalistike bylden of dokumintêres wurde stipe troch muzyk foar aksintuearring. De yntro fan it NOS-sjoernaal past dat ek ta.

### Aksje
Yn spylfilm en telefyzjedrama’s ferheget en ferleget filmmuzyk de emosjonele spanning. Spylfilms sûnder keunstmjittich tafoege muzyk lykas fan de Deenske Dogma 95-groep binne útsûnderlik.

## Taalgebrûk
De wurden *melodrama* of *melodramatysk* wurde pejoratyf (delbûgend, minachtsjend) brûkt om oerdreaun emosjoneel effektjeien oan te tsjutten.

## Fierder lêze
*Michael Booth (1991) *Theatre in the Victorian Age*. Cambridge University Press.
Kuriostsjerke (Ljouwert)

De **Kuriostsjerke** (*Kurioskerk*) is de tsjerke fan de protestanske wykgemeente Huzum-West yn Ljouwert.

## Skiednis
De Kuriostsjerke waard yn de jierren 1960 boud as herfoarme tsjerke neffens in ûntwerp fan J.J.M. Vegter. Oare tsjerkegenoatskippen, lykas de katolike Paulusparochy en de pinkstergemeente Elim, brûkten de tsjerke tydlik foar harren tsjinsten. 

Nei de oerdracht fan de grifformearde Parktsjerke oan de baptisten foarme de herfoarme gemeente fan de Kuriostsjerke oant de oprjochting fan de Protestanske Tsjerke yn Nederlân in *Samen op Weggemeente* mei de grifformearden..

Yn 2021-2022 is it hiele ynterieur fan de tsjerke renovearre en modernisearre. 
## Oargel
It oargel fan de Kuriostsjerke datearret fan 1973 en is boud troch de Ljouwerter oargelfirma Bakker & Timmenga.

## Keppeling om utens
* Side fan de gemeente
Roadmovie

In **roadmovie** is de algemiene namme foar in sjenre fan films dêr’t de haadpersoanen in reis yn meitsje. Dy reis stiet de hiele film troch sintraal. Faak ûndergeane de haadpersonaazjes ek in mintale reis.

It sjenre hat syn woartels yn âlde ferhalen oer epyske reizen en tochten lykas de Odyssee.

## Skaaimerken
### Begjin
De film begjint faak mei in situaasje dy’t de protagonisten der ta oansette harren reis te meitsjen. Dat kin wêze dat se op ‘e syk wol nei de frijheid. It paad en de reis binne dan in metafoar foar dy frijheid. Oare redenen kinne wêze dat de protagonist op syk moat nei eat of immen dy’t fier fuort is, of op de flecht is en in nij thús siket.

De reden fan de reis hoecht net altyd daliks al oan it begjin fan de film oan ’t ljocht te kommen. Der binne ek films dêr’t de protagonisten by it begjin al mei harren reis begûn binne en jo letter (fia ferhalen dy’t ferteld wurde of fia in flashback) it motyf fan de reis te sjen krije.

### Ferrin
In fêst tema fan roadmovies is dat de reis de protagonisten feroaret. Sa kinne se fysyk of mintaal groeie, wize libbenslessen opdwaan, of harren âlde flaters begjinne yn te sjen.

Roadmovies binne faak ek opdield yn meardere episoades, dêr’t de protagonisten hieltyd in oare tûkelteam yn tsjinkomme dy’t oerwûn wurde moat as se fierder wolle mei harren reis.

### De ein
De roadmovies einigje meast op ien fan de folgjende fiif wizen:
*De protagonisten fin oan de ein fan harren bestimming in nij thús en bliuwe der.
*De protagonisten komme triomfantlik oan op harren bestimming en geane wizer werom op hûs oan.
*De reis giet troch, de lêste sêne is meastal de protagonisten dy’t it paad ôflizze.
*De protagonisten realisearje har dat se nea wer nei hûs kinne en meitsje har sels fan kant of wurde fermoarde.
*De film hâldt mei in iepen ein op, dêr’t neat yn dúdlik makke wurdt oer wat de protagonisten no fierder beslute te dwaan.

## List fan roadmovies
Propagandafilm

In **propagandafilm** is in film dy’t bedoeld is om de sjogger te oertsjûgjen fan in beskaat stânpunt of oan te setten ta in beskate miening. De film kin sawol in dokumintêre-eftige opset ha as in betocht ferhaal befetsje, mar it doel bliuwt itselde. De films litte meast misliedende bylden en senario’s sjen.

## Skiednis
De âldst bekende propagandafilm waard makke yn de Spaansk-Amerikaanske oarloch yn 1898, troch Vitagraph Studios. Dy studio produsearre doe in rige koarte, stomme filmkes. Ien fan de earste propagandafilms mei in betocht senario wie *[[The Birth of a Nation (1915)|The Birth of a Nation]]*, mar dy film wie yn earste oanlis net foar propagandadoeleinen makke. Yn 1918 makke Charlie Chaplin op eigen kosten *[[The Bond]]*, in komyske propagandafilm foar de Earste Wrâldkriich.

Yn de jierren nei de Oktoberrevolúsje fan 1917, sponsere de Russyske oerheid de produksje fan propagandafilms. De ûntjouwing fan de Russyske sinema yn de tweintiger jierren fan de 20e iuw, benammen troch filmmakkers as Dziga Vertov en Sergei Eisenstein, soarge foar in fikse taname fan film as propagandamiddel.

De tritiger en fjirtiger jierren fan de 20e iuw gouwen as it gouden tiidrek fan de propagandafilms. De opkomst fan totalitêre steaten en it útbrekken fan de Twadde Wrâldkriich droegen dêr sterk oan by. Sawol de alliearden as de as-steaten brûkten films om it eigen folk fan it nut fan in oarloch te oertsjûgjen, en om har oan te setten de striid te stypjen. Yn dy perioade makke Leni Riefenstahl, in filmmakker dy’t yn nazy-Dútslân wurke, *[[Triumph des Willens]]*. Dy film, makke yn opdracht fan Hitler, lit de skiednis fan de opkomst fan de nazypartij sjen. De film wurdt sjoen as ien fan de grutste propagandafilms ea en jildt, nettsjinsteande it kontroversjele ûnderwerp, noch altyd as ien fan de films dy’t sterk bydroegen hat oan de ûntjouwing fan it brûken fan muzyk en sinematografy yn films.

Yn de Feriene Steaten waard yn de Twadde Wrâldkriich benammen Frank Capra bekend as makker fan propagandafilms, wêrûnder syn rige fan sân films *[[Why We Fight]].* Ek dy films jilde as ien fan de hichtepunten yn de skiednis fan de propagandafilms. Guon propagandafilms binne sa populêr wurden, dat se ek nei de oarloch yn tel bleaune by it publyk en ûnderwilens as ophimselssteande fims sjoen wurde kinne dy’t gjin bannen mear hawwe mei de propaganda dêr’t se oarspronklik foar makke waarden. Foarbylden dêrfan binne *[[Thirty Seconds Over Tokyo]]* en *[[Casablanca (film)|Casablanca]]*.

Yn de jierren nei de Twadde Wrâldkriich naam it tal propagandafilms ôf, mar troch de Kâlde Oarloch ferdwûn it fenomeen net hielendal. Sa makke de Amerikaanske oerheid yn de sechstiger jierren in tal propagandafilms dêr’t lju yn oanpoend waarden harren hûs om te bouwen ta skûlkelder foar as der in kearnoarloch útbrekke soe.

## Eksterne links
* Propaganda Filmmaker: Make Your Own Propaganda Film
* Propagandacritic Video Gallery
Earehôf De Pein

It **Earehof De Pein** leit op it âlde tsjerkhôf yn de fan 'e Peinder buorskip Nijtap yn de gemeente Smellingerlân. Neist de stiennen fan de troch Commonwealth War Graves Commission behearde grêven, steane fjouwer monuminten fan de Fryske útfiering fan in Nederlânsk oarlochsgrêf. 

## De delhelle bommesmiter
Op 27 july 1942 fleach in Lancaster-bommesmiter, de R 5748 fan it 106e Squadron, op de weromreis fan in flecht nei Hamburch boppe Fryslân. It tastel waard oanfallen troch in Dútske nachtjager fan it Ljouwerter fleanfjild en stoarte tichteby De Rottefalle del, mar noch wol op de himrik fan De Pein. Fjouwer bemanningsleden ferlearen dêr it libben. Trije bemanningsleden waarden beïerdige op it Earehôf De Pein, wylst ien bemanningslid, Willam A.J. Fuller, oant de dei fan hjoed fermist wurdt. Ta syn oantins waard yn 1992 it William A.J. Fuller Memorial by de kristlike basisskoalle op De Rottefalle set.

De grêven fan de trije bemanningsleden op 'e Pein binne fan:

## Klokkestoel
Op it begraafplak stiet ek ien fan de klokkestuollen yn Fryslân.
Olterterper Feart

De **Olterterper Feart** is in opfeart yn de gemeente Opsterlân. De feart waard yn 1817 dold en rûn oarspronklik fan it Wite Hûs yn Olterterp yn noardeastlike rjochting nei de Nije Feart en wie sa ferbûn oer de Súderdwersfeart mei de Drachtster Kompanjonsfeart. Tichteby de krusing fan de Van Harinxmawei en de dyk Aldhôf is it swaaigat yn de feart noch te finen. 

It wie in partikuliere feart, eigendom fan de famylje Van Boelens. Ticht by de krusing mei de Nije Feart wie in keatling oer it wetter spant en dêr barde de herbergier fan 'Goed Uitzigt' tol foar de famylje Van Boelens. Doe't it Wite Hûs yn de jierren 30 (fan de 20e iuw) opnij boud waard, waard it earste stik feart tichtsmiten.

Anno 2017 is de Olterterperfeart fierhinne tichtgroeid.
Swaaigat

In **swaaigat** of **swaai** is in pleatslike ferbreding fan in rivier, feart of greft, dêr't skippen dy't langer binne as de breedte fan de feart keare kinne. De namme is ôflaat fan de beweging dy't in skip makket by sa'n draai maakt en de foarm fan it wetter. Troch de oanwêzigens fan in swaai kinne in protte plakken oan dearinnende farwegen dochs berikt wurden troch gruttere skippen. Het manûvrearjen yn in swaaigat freget faak de nedige stjoermanskeunst.
Herman Gordijn

**Herman Gordijn** (De Haach, 16 maaie 1932 - 25 maaie 2017) wie in Nederlânsk keunstskilder en grafikus; syn wurk wurdt rekkene ta it lyrysk realisme.
 
## Biografy
Fan 1950 oant 1955 folge er in oplieding oan de Keninklike Akademy fan Byldzjende Keunsten yn De Haach. Yn 1960 festige er him yn Amsterdam. Yn de jierren 60 en 70 wie er njonken skilder en grafikus ek in tige produktive dekor- en kostúmûntwerper foar toanielselskippen. Fan 1969 oant 1987 wie Gordijn dosint oan de Gerrit Rietveld Akademy yn Amsterdam. 

Gordijn waard ek bekend troch syn monumintale portretten yn opdracht, lykas dy fan keninginne Beatrix, de aktrise Charlotte Köhler en de akteur Ton Lutz. 

Der waarden mear as ien (telefyzje)dokumintêres en boeken oer syn wurk makke.

## Keppeling om utens
* Hiemside
Lutherske tsjerke (Ljouwert)

De **Lutherske Tsjerke** is de tsjerke fan de Evangelysk-Lutherske gemeente yn Ljouwert. It is de iennige tsjerke yn Fryslân fan de Lutherske mienskip, nei't yn de jierren 1970 de gemeenten fan Harns en folle earder al Warkum opheft waarden. De tsjerke is in ryksmonumint, de kosterij njonken de tsjerke in gemeentlik monumint.

## Skiednis

De sealtsjerke waard yn 1774 mei help fan de gemeente Amsterdam boud en ferfong in âldere tsjerke út 1681. It ûntwerp fan de tsjerke waard levere troch de Ljouwerter stedsarsjitekt Jan Noteboom. Efter de gevel giet in lytse tsjerke skûl mei boppe de tagong in monumintaal oargel, galerijen oan de westlike en eastlike lingtesiden en oan de súdlike kant de kânsel út 1774. Ta oantinken fan de bou waard oan de noardlike foargevel in sierlike gevelstien ynbrocht. 

Alder as de tsjerke sels is it rouboerd foar Andreas Möller, dy't ôfkomstich wie út it Dútske Brunswyk en yn tsjinst wie as ritmaster by de Fryske Nassaus. Möller makke de bou fan earste lutherske tsjerke op it plak finansjeel mooglik en leit begroeven yn de tsjerke.  
## Oargel
Foar de earste lutherske tsjerke waard yn 1712 in nij oargel fan de ferneamde Arp Schnitger in gebrûk nommen. Nei de bou fan de tsjintwurdige tsjerke boude Albertus fan Gruisen in nij oargel foar de tsjerke. Dit 14 registers tellende instrumint waard yn 1869 ferfongen troch in oargel fan Lambertus van Dam. By de nijbou waarden ûnderdielen fan it eardere oargel op 'e nij brûkt. Inkelde dekorative eleminten (de swan en de ingels op de tuorren) fan it front binne âlder as it instrumint sels. Yn 1969 fûn troch Bakker & Timmenga in restauraasje plak.   
## Ofbylden

Ljouwert, Evangelysk-lutherske Tsjerke, gevelstien.jpg|Gevelstien
INTERIEUR, PREEKSTOEL - Leeuwarden - 20278818 - RCE.jpg|Preekstoel
Ljouwert, Evangelysk-lutherske Tsjerke, wynwizer.jpg|Wynwizer

## Keppeling om utens
* Disposysje en skiednis oargel
Frije Evangelyske Tsjerke (Ljouwert)

De **Frije Evangelyske Tsjerke** oan it Súdfliet/Mûnepaad yn Ljouwert is it tsjerkegebou fan de Frije Evangelyske gemeente. De gemeente makket diel út fan it Bûn fan Frije Evangelyske Gemeenten.

## Skiednis
Nei't de evangelist Kors Holleman yn 1855 troch *Tot Heil des Volks* nei Ljouwert stjoerd waard om evangelisten op te lieden, waard op 5 desimber 1858 de gemeente stifte. De leden fan de Frije Evangelyske Tsjerke kamen ynearsten byinoar op in ferdjipping fan in earappelpakhûs noardlik fan it Fliet. It tsjintwurdige tsjerkegebou waard waard yn 1915 troch de gemeente yn gebrûk nommen.

De tsjerke hat sawol in tagong oan it Súdfliet 14 as oan it Mûnepaad 5. 

## Oargel
It hjoeddeiske oargel fan de firma D.G. Steenkuyl is oarspronklik ôfkomstich út de yn de jierren 1960 sletten Weteringtsjerke oan de Derde Weteringdwarsstraat yn Amsterdam. It instrumint waard yn 1969 troch de firma Bakker & Timmenga oerbrocht en opboud yn de Frije Evangelyske Tsjerke fan Ljouwert. It eardere oargel út 1920 waard yn it ramt fan it oanskaffen fan it Amsterdamske oargel ferkocht oan de Frije Evangelyske Gemeente fan Oude Pekela.

## Keppeling om utens
* Disposysje en skiednis
Barito

De **Barito** is in 890 km lange rivier yn de Yndonesyske provinsje Súd-Kalimantan op it eilân Borneo. De stêd Banjarmasin leit oan de rivier. It ôfwetteringsgebiet beslacht 38.610 km². De rivier rint nei it suden en mûnet út yn de Javasee. De Martapura is de grutste sydrivier.

Under in Nederlânske strafekspedysje yn 1863 waarden alle kampongs fan de opstannige Dajaks oan de rivier yn 'e brân set.

Pasar Lima Banjarmasin.jpg|De Barito yn Banjarmasin
Jembatan Kalahien (2).jpg|De Kalahienbrêge oer de Barito, Sintraal-Kalimantan
Bildtstar (jirpelras)

De **bildtstar** is in ierdappelras dy't yn de Fryske gemeente It Bilt kweekt waard en ûntstien is troch it krusen fan de rassen *[[winda]]* en *[[saturna]]*. De skyl fan de bildtstar is read.

De plant hat donkergrien blêd en it blêdsilhûet is heal iepen oant sletten. De stâle ferkleurret sterk troch in heech halte antosyanen. Ek de binnenkant fan de blomblêden ferkleurret dêrtroch. De plant is tige fetber foar fytofthora en betreklik fetber foar it blêdrolfirus, mar hat in goede resistinsje tsjin it Y-firus.

De plant hat in lange kiemrêst.
De Skeakel (Ljouwert)

**De Skeakel** (offisjeel: *De Schakel*) is it tsjerklike sintrum fan de protestantske wykgemeente Kammingabuorren oan de Havingastate yn Ljouwert. Tegearre mei de Grutte Tsjerke en De Fontein foarmet De Skeakel de "Protestanske Gemeente fan Ljouwert".

## Skiednis

De tsjerke waard yn 1993 boud. Foar de bou fan De Skeakel waard de grifformearde Salvatortsjerke opjûn. Fan ôf it begjin hat De Skeakel in tsjerke west, dêr't herfoarmen en grifformearden fan it noardeastlike gebiet fan Ljouwert tsjerkje.

Yn de tsjerke binne inkelde moderne keunstwurken te sjen. In piipoargel ûntbrekt yn de tsjerke, yn stee dêrfan is der in elektroanysk oargel en in konsertfleugel oanwêzich.. 

## Keppeling om utens
* Side Protestanske Tsjerke yn Ljouwert
Sokpop

In **sokpop** is de beneaming foar in soarte fan hânpop, wêrby't de poppespiler syn hân yn in pop mei in gesicht der op stutsen hat, mei syn fingers beweecht er dan de mûle. De pop hat de foarm fan in sok, en is yn 'e measte gefallen ek selsmakke út in (âlde) sok.

In sokpop sjocht derút as in freonlik, net-bedriigjend skepsel en wurdt dêrom bytiden troch terapeuten ynset dy't mei jonge bern omgean.

Op ynternet is in sokpop (ek *kloon* neamd) in persoan dy't as bestraffing útsletten is in beskaat webstee te besykjen, mar as in oar persoan probearret werom te kommen, en trochgiet mei net-winske hâlden en dragen.


File:Pato marioneta lou.jpg|
File:Sock puppet.jpg|
File:Carlb-sockpuppet-01.jpg|
Ark of Covenant Church (Ljouwert)

De **Ark of Covenant Church** (*Tsjerke fan 'e Arke fan it Ferbûn*) is in tsjerke yn Ljouwert. Hja komme byinoar oan 'e Bleekloane yn it gebou, dat offisjeel noch fan 'e Frije Baptisten is.

## Ark of Covenant Church
De Ark of Covenant Church is in groeiende gemeente yn Ljouwert en wie foarhinne fêstige op meardere lokaasjes, foar it lêst oan it Súdfliet. Sûnt de Frije Baptisten fanwegen it tanimmende ledetal nei it WTC ferhûzen, fiert de Ark of Covenantgemeente harren tsjinsten oan 'e Bleekloane. It is in migrantetsjerke en de leden fan 'e gemeente komme oarspronklik benammen út Afrikaanske lannen, mar ek minsken út oare mienskippen binne lid fan 'e tsjerke. De leden fan 'e Ark of Covenant Church wenje foaral yn Ljouwert, mar komme ek út de omkriten wei. De fiertaal yn 'e tsjerke is Ingelsk.

## Gebou

De tsjerke waard yn 1929 boud as it ferieningshûs "Ons Huis" fan 'e herfoarme gemeente. Nei de Twadde Wrâldkriich waard it omboud ta in kapel fan de Nederlânsk-Herfoarme gemeente (*Galileeërkapel*). Healwei de jierren 1970 waard it gebou ferkocht oan in gruthannel yn skuon. Sûnt 1993 krige it gebou foar de evangelyske gemeente *Perspectief* op 'e nij in tsjerklike funksje . Sûnt 2009 makke de Frije Baptisten gemeente *De Wijngaard* gebrûk fan 'e tsjerke. It gebou wie al yn in pear jier tiid foar *De Wijngaard* te lyts doe't de Frije Baptisten nei in grutter ûnderkommen ferhûzen. 

It gebou wurdt tsjintwurdich sneins brûkt troch de Ark of Covenant Church en op saterdeis troch de Messiaanske mienskip. Ek in lyts tal Sry Lankaanske kristenen komt hjir byinoar.

Fan it oarspronklike ynterieur is neat mear oanwêzich.
Arnoud fan Halen

**Arnoud fan Halen** (Amsterdam, 1673 - dêre, 1732) wie in Nederlânsk 18e-iuwsk keunstskilder.

## Wurk
Neffens Houbraken skildere er it portret fan Christoffel Pierson foar syn *Panpoeticon Batavum* (kabinet fan dichters), mei goed 100 portretten doe't Houbraken der yn 1712 oer skreau. 

Neffens de RKD wie er ek bekend as Arend of Aquila van Halen. Hy is bekend fan syn portretten en gravueres en titelsiden fan boeken.
Advinttsjerke (Ljouwert)

De **Advinttsjerke** oan 'e Dokkumertrekwei yn Ljouwert is it tsjerklike sintrum fan 'e Sândedei-advintisten yn Fryslân. It is ien fan 'e likernôch sechtich gemeenten fan it tsjerkegenoatskip yn Nederlân en it iennige tsjerkegebou fan 'e Sândedei-advintisten yn Fryslân. 

## Skiednis
De grûnlizzer foar de út de Feriene Steaten oerwaaide Advintbeweging yn Fryslân wie de Ljouwerter baptistedûmny Piet Schilstra. Syn lêzings yn Ljouwert brochten der yn 1915 tsien minsken ta om harren yn Minnertsgea dope te litten. Dat barren markearre it begjin fan 'e skiednis fan 'e gemeente yn Fryslân. 

Yn 2015 fierden de Fryske Sândedei-advintisten harren 100-jierrich jubileum fan 'e gemeente.  

De hjoeddeiske tsjerke waard yn 1980 boud. Foar dy tiid hiene de Sândedei-advintisten harren gebou oan 'e Foarstreek 36.
Blackburn Iris

De **Blackburn Iris** wie de earste fan Blackburn boude fleanboaten. **R.B.** stie foar *Reconnaissance Boat* ('Ferkenningsfleanboat') en wie ornearre foar lange-ôfstânsflechten. De earste ferzje waard noch fan hout makke. De dûbeldekker hie rôlroeren oan alle fjouwer draachflakken en waard troch trije Condor III-motors oandreaun. De ûntwikkeling en bou fan it tastel, dy't it Marine-searjenûmer N185 krige, naam sa'n twa jier yn beslach. Nei de earste flecht op 19 juny 1926, waard it prototype foar testen nei it Marine Aircraft Experimental Establishment yn Felixstowe oerbrocht.

Yn it folgjend jier waard de romp hieledal fan metaal en krige it tastel bettere motors. Yn de jierren dat de Iris by de RAF tsjinne waarden ferbetteringen en modifikaasjes oanbrocht. By de ferzje *Iris IV* bygelyks dreaun de middelste motor in triuwpropeller oan. 

Der waaren mar fiif eksemplaren fan dizze fleanboat makken en tsjin 1934 waard de lêste ôfskaft. De opfolger fan de Iris wie de Blackburn R.B. 3A Perth.

## Technyske gegevens

## Literatuer
* : *British Flying Boats*, Sutton Publishing, 2003, ISBN 0-7509-2695-3, s. 99 en folgjenden
Mungo Jerry

**Mungo Jerry** is in Ingelske popgroep, oprjochte yn 1969, dy't fral earste helte jierren 70 súkses hie. Dêrnei bleaune se aktyf mei in hieltyd feroarjende besetting, mar altiten wol mei foaroanman Ray Dorset. Mungo Jerry is bekend fan syn hits "In the Summertime" (de grutste), "Lady Rose" en "Alright, alright, alright", dat in bewurking is fan "Et moi, et moi, et moi" fan de Frânske sjonger Jacques Dutronc.

Mungo Jerry spilet ek hjoed-de-dei noch, meast op blues-, rock- en jazzfestivals. Yn Mungo Jerry hawwe muzikanten spile dy't letter yn oare bekende bands spilen, lykas Bob Daisley (û.&nbsp;o. Rainbow, Ozzy Osbourne) en Boris Williams (The Cure).

## Oarspronklike besetting

* Ray Dorset - Sang & Gitaar
* Colin Earl - Toetsen 
* Paul King - Banjo & Gitaar 
* Mike Cole - Bas
* Joe Rush - Drums

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums

## Keppeling om utens
* Offisjeel webstee
Protestantske tsjerke fan Noardburgum

De **Protestantske tsjerke fan Noardburgum** wie foar de fúzje fan de grifformearde en herfoarme tsjerken fan Nederlân in herfoarme tsjerke en is tsjintwurdich it tsjerklike sintrum fan de PKN-gemeente fan Noardburgum. De tsjerke hat de status fan ryksmonumint. 

## Skiednis
De tsjerke waard healwei de 19e iuw boud foar de earme bewenners op de Burgumerheide. De likernôch 1000 bewenners wiene tsjerklik oanwiisd op Burgum, mar sa'n 30% fan de befolking wie net doopt en fan de minsken dy't al doopt wiene seagen nea in tsjerke fan binnen. De Burgumer dûmny Nieubuur Ferf hold yn in lokaal fan it earmhûs tsjerketsjinsten en kategisaasjeles foar de jongerein, mar de sitewaasje wie fier fan optimaal. Letter waard dûmny Ferf dêrby holpen troch de lettere dûmny fan Burgerheide, Ulbo Wilhelmus Thoden van Velzen. Syn krewearjen soarge foar de bou fan in earste, herfoarme tsjerke op de heide.

Op 19 july 1850 waard de earste stien foar de nije tsjerke lein en op 19 jannewaris 1851 koe de tsjerke yn gebrûk nommen wurde. De pastorije waard al yn 1849 foltôge.

Mei de foarming fan de Protestantske Tsjerke yn Nederlân waard foar de herfoarme tsjerke keazen as it tsjerklik sintrum fan de PKN. De grifformearde tsjerke oan de Sânhústerwei waard mei dat beslút ôfstjitten.

## Oargel
It acht registers tellende sleeplade-oargel waard yn 1907 boud troch de Ljouwerter oargelfirma Bakker & Timmenga.   

## Keppeling om utens
* Disposysje oargel
Pestmaster

In **pestmaster** of **pestdokter** wie in fan de lokale oerheid oanstelde funksjonaris dy't pestlijers fersoarge. Hy die fral yn tiden fan epidemyen tsjinst. 

De pest, ek wol Swarte Dea neamd, is in sykte dy't fan de 14e- oant de 19e iuw in protte yn Jeropa foarkaam en enoarme tallen slachtoffers makke. Ynearsten waarden de siken troch gewoane dokters behannele, mar de sykte wie gjin krûd foar woeksen. Yn guon jierren wiene der sa'n protte minsken siik dat aparte pestmasters oansteld waarden. It foel net ta om pestmasters te finen, net folle minsken woene harren libben weagje foar in lyts lean. 

De pestmasters besochten de siken om de pest fêst te stellen. Harren taak wie fral om de siken te isolearjen, sadat oaren it net wei krije koene. Dat besmetting troch de flieën fan de swarte rôt feroarsake waard hiene hja doe noch gjin aan fan. De behannelingen fan de pestmasters hiene dêrom net folle te betsjutten.

## Klaaiïng

In pestdokter wurdt faak ôfbylde yn spesjale beskermjende klean: in hoed, in masker mei eagen fan glês, in houten stôk (om siken dy't te ticht by kamen fuort te triuwen), grutte learen wanten, lange learen learzens en in lange waakste cape. It masker wie wierskynlik fold mei krûden en speserijen om de lucht te suverjen omdat tocht waard dat de pest him troch de loft fersprate. Hoewol't bûlpestbesmetting fan minske op minske net mooglik is (behalven troch in flie), kin de klaaiïng de pestmasters wol beskerme hawwe – de folsleine lichemsbedekking soarge der ommers foar dat flieën net op de hûd fan de pestmaster springe koene. By longpest kin besmetting troch oanhoastjen of prústen wol, mar ek yn dat gefal kin de klean beskerming bean hawwe. 
Fan foar 1600 binne der gjin beskriuwingen of ôfbylden. It kostúm makke de minsken deabenaud mei't it in teken fan oankommende dea wie.