open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Skûtmakker

In **skûtmakker** is in eardere skipstimmerman en of hellingbaas. 

In skûtmakker wurke oan houten skippen op plakken dêr’t gjin ferhurde diken wiene en it measte ferfier oer wetter gie. Guon skûtmakkers hiene dan ek in eigen helling. In helling waard sa neamd omdat de wâl op sokke plakken ôfrûn nei it wetter ta. It wiene saneamde lânshellingen, dêr’t in pream of bok oer in balke út it wetter lutsen waard. De skippen waarden op sa’n balke boud en gliden oer dy balke ek it wetter wer yn. 

It wurk op de hellingen bestie benammen út it bouwen en oplaapjen fan houten skûtsjes, preammen en oare lytse fartugen. Om in boat tarje te kinnen of om de boat oan de ûnderkant tichtmeitsje te kinnen, moast it skip earst mei in liere de helling oplutsen wurde. Soks wie swier wurk. In soad foarkommende reparaasje wie it wetterticht meitsjen fan houten skippen. Mei tou en pik waarden lekken tichtmakke. It tarjen fan preammen moast ek in soad dien wurde. In skûtmakkersstik wie in masterstik fan de skûtmakker, in ambachtlik makke skipsûnderdiel dat in soad fakmanskip frege.

## Reizgjende skûtmakkers
De skûtmakkers reizgen ek wol as skipstimmerman ek nei de minsken ta. Sokke reizgjende skûtmakkers giene nei de boeren ta om skippen by harren thús op te laapjen. Dêrfoar hiene de skûtmakkers meast in eigen houten pream dêr’t neist it skipmakkersark ek in lange en swiere houten goate yn lei, en trije- of fjouwerskiifs teakels mei in lang sleeptrie. Mei dy pream farde hy silend, jeiend of boomkjend nei de boeren of fiskers ta. Yn de mande mei boerefeinten of oare help waard de swiere goate op de wâl brocht en dwers op it farwetter opsteld. Dan waard mei de sleeptrie en keabel it fartúch op de hellinggoate lutsen. It wie foar skûtmakkers wol omslachtich om it net op de eigen helling te dwaan, mar boeren en benammen komelkers koene harren faak iennige pream meastentiids net lang misse. Harren buorkjen gie ommers oer wetter: fee, molke, tsiis, hea en dong moast allegear oer wetter ferfierd wurde. Troch in reizgjende skûtmakker hoegden (boere)klanten harren pream of skou heechút twa dagen te missen.

## Namme
De namme Skûtmakkerspôle komt noch foar yn Terkaple.  Yn Wergea bestiet in strjitte mei as namme 'De Skûtmakker'.
Joachim Wenthin

**Joachim Wenthin** (10 desimber 1778 yn Emden; † 1857) wie in Dútske oargelbouwer.

Syn heit wie de yn East-Fryslân tige bekende oargelbouwer Johann Friedrich Wenthin. Joachim Wenthin naam yn 1805 mei súkses  de oargelmakkerij fan syn heit oer. Hy wie de folgjende tsien jier benammen dwaande mei it ûnderhâld fan East-Fryske oargels. Doe't er yn 1816 frege waard om in nij oargel foar de Nije Tsjerke fan Emden te bouwen, moast er fanwegen de grutte drokte dy opdracht ôfwize. 

Wenthin ferhûze it bedriuw nei it Iemslân en nei Tecklenburg en wenne dêr fanôf 1820 ek. Sûnt 1840 wurke er tegearre mei W. Meese.
## Tsjerken mei in oargel fan Joachim Wenthin
Johann Friedrich Wenthin

**Johann Friedrich Wenthin** (Otterstedt by Bremen, 10 augustus 1746 - Emden, 27 maaie 1805) wie in Dútske oargelbouwer. Yn Fryslân stiet yn 'e tsjerke fan Sweins in oargel fan Wenthin. 

## Libben
Johann Friedrich Wenthin wurke nei alle gedachten by Heinrich Wilhelm Eckmann en wie ien fan 'e grutste konkurrinten fan Hinrich Just Müller (1740-1811) yn East-Fryslân. Hy troude yn 1775 yn Emden mei Catharina Gertrud Wenthin út Neustadtgödens en krige by har fjouwer bern. Syn soan Joachim Wenthin folge him op en naam syn oargelbedriuw letter oer, mar dy wurke skraach yn East-Fryslân.

## Wurk
De grutste prestaasje fan Wenthin wie de nijbou fan it oargel foar de Grutte Tsjerke fan Emden. Dêrmei krige Wenthin namme as oargelbouwer, sadat er ek opdrachten út it oanbuorjende Nederlân krige. Dat ynstrumint waard yn 1779 foltôge, mar gyng by de ferneatiging fan 'e tsjerke yn 1943 spitigernôch ferlern. It hie 40 registers en wie de iennige nijbou fan Wenthin mei in selsstannich pedaal. Al syn lettere oargels hiene in oanhongen pedaal en minder as 20 stimmen. By twamanualige oargels waard oan it haadwurk in boppewurk tafoege.     

Syn oargels hiene in elegante en sêfte klank as skaaimerk, mei in grutter oandiel fan fluit- en strykregisters. Ek paste er moderne registers ta, lykas de traversfluit en de labiaalklarinet. Wenthin's moderne wize fan wurkjen is ek te sjen oan 'e foarmjouwing fan 'e oargelfronten. Dy binne yn 'e regel yn de rokoko-styl, mar de lêste fronten ferriede troch bygelyks de tafoeging fan fazen op it front ynfloeden fan it klassisisme .

## List
Fan 'e folgjende oargels is it bekend dat se troch Wenthin boud binne. De kursive beskriuwing jout oan dat it oargel net of allinne it front fan it oarspronklike oargel bewarre bleaun is. De grutte fan it ynstrumint wurdt yn 'e fyfte kolommenrige troch it tal manualen en yn 'e sechde troch it tal registers oanjûn. In grutte "P" stiet foar in selsstannich pedaal, in lytse "p" foar in oanhongen pedaal.   

Dêroerhinne komme ek noch ferskate ferbouwings, fergruttings en reparaasjes.
Disclaimer

In **disclaimer** (útspr.: [dɪs'kle:mər], likernôch: "dis-klee-mur"), ek wol **oardielûnthâlding**, **betingstferklearring** of **frijtekening**, is in koarte tekst dy't in persoan of organisaasje brûkt om syn of har oanspraaklikheid yn in beskate risikohâldende oangelegenheid of sitewaasje ôf te wizen of te beheinen. It wurd 'disclaimer' komt út it Ingelsk, fan it tiidwurd *to disclaim*, dat "ôfwize" of "fersmite" betsjut. Foarbylden fan disclaimers binne: "parkearjen op eigen risiko" en "wy kinne gjin garânsje biede oangeande de feilichheid fan 'e webside, noch oanspraaklik steld wurde foar de skea dy't, direkt of yndirekt, it gefolch is fan in ûnderbrekking fan 'e beskikberheid fan 'e webside."
Rust

**Rust**, of **roast**, is in redoksreaksje tusken izer en soerstof mei de oanwêzigens fan wetter. It is in materiaal mei in readbrune kleur. It is in mingsel fan izerokside en hydroksylgroepen. Fan rust wurdt ornaris praat as in foarm fan korroazje fan izerhâldende materialen, lykas stiel.

## Gemyske gearstalling
In foarbyld fan de gemyske gearstalling is: Fe2O3.

Izer wudt yn natuerlike steat fûn yn it erts hematyt as izerokside. Metaalfoarmich izer hat de oanstriid nei dy steat werom te kommen as it bleat lein wurdt oan lucht en wetter. Dy korroazje komt troch de oksidaasje dy't plakfynt as it izermetaal werom komt yn dat miljeu. By dat proses komt enerzjy frij. It proses fan it rustkjen kin yn de folgjende stappen foarsteld wurde:
*it foarmjen fan izer(II)-ioanen út it metaal
*it foarmjen fan hydroksidegroepen
*harren reaksje meiïnoar mei it taheakjen fan soerstof

Nei't stiel yn kontakt mei wetter komt, begjint der in elektrogemysk proses. Oan it oerflak wurdt it izer oksidearre ta izer(II):

:Fe → Fe2+ + 2e−

De elektroanen dy't frijkomme, ferpleatse harren nei de úteinen fan de wetterdrip, dêr't mear oploste soerstof ta beskikking is. Hja redusearje de soerstof en it wetter ta hydroksidegroepen:

:4e− + O2 + 2H2O → 4OH−

De hydrokside-ioanen reagearje mei de izer(II)-ioanen en noch mear oploste soerstof om izerokside te foarmjen. Dy hydrataasje is net fêst, mar de meast algemiene foarmen binne:

:Fe2+ + 2OH− → Fe(OH)2
:4Fe(OH)2 + O2 → 2(Fe2O3.*x*H2O) + 2H2O

Rust is hydratearre izer(III)okside. Korroazje giet hurder yn seewetter troch de hegere konsintraasje oan natriumgloaride-ioanen, dêr't de oplossing better troch liedt. Rustkjen kin ek hurder gean troch soeren, mar fertrage wurde troch tsjinsoeren.

Hydratearre izerokside kin lucht en wetter trochlitte, sa't it metaal fjirder rustket sa gau't der in rustlaach bestiet. Ta einbeslút wurdt de gânse izermassa omsetten yn rust.

## Gefolgen fan rust
Om't rust fan izer in gruttere folume hat as it materiaal fan wêr't it út ûntstien is, wurde konstruksjes dêr't ferrustkjend izer yn opsletten wurdt, útinoar drukt. Rust is dan ek ien fan de grutste fijân fan it behâlden fan âlde bouwurken, en -reauwen, brêgen, ensafuorthinne.

## Sjoch ek
*Korroazje
*Oksidaasje
*Okside
Dirk Harting

**Dirk Harting** (Rotterdam, 6 oktober 1817 - Inkhuzen, 22 febrewaris 1892) wie predikant fan de doperske gemeente yn Inkhuzen, skriuwer fan teologyske wurken en stichter en redakteur fan de *Enkhuizer Courant*.

## Libben en wurk
Harting wie in soan fan Dirk Harting en Jeannette Blijdestein. Syn broer Pieter waard heechlearaar, earst yn Frjentsjer en letter yn Utrecht. Nei de Latynske skoalle yn Utrecht helle Harting syn kandidaats-tsjûchskrift oan de Fakulteit fan de Letteren fan de Hegeskoalle fan Utrecht. Under syn stúdzje yn Utrecht waard er goefreon mei Anthony Winkler Prins. Earst dêrnei studearre Harting teology oan it Doperske Seminaarje te Amsterdam.

Fan 1840 oant 1888 wie Harting dûmny fan de Doperske Gemeente yn Inkhuzen. Neist syn tsjerklik wurk publisearre er benammen teologyske geskriften. Foar syn publikaasje *Verhandeling over de echtheid van den Brief van Paulus aan de Efeziërs*, ûntfong Harting in gouden medalje fan it Haachsk Genoatskip. Fierder hat er ek meidien oan in nije Bibelfertaling ûnder tafersjoch fan de Nederlânske Herfoarme Synoade. Yn 1849 krige Harting in earedoktoraat (*doctor honoris causa*) fan de Uterske Hegeskoalle.
Harting hat tegearre mei syn agnostyske broer krewearre foar in learplichtwet. Yn 1869 rjochten sy it *Schoolverbond* op. Dy stichting bestie oant 1876. Yn 1870 wie Harting ien fan de oprjochters fan de *Enkhuizer Courant*.

Harting troude twaris. Yn 1840 yn Utrecht mei Antoinette Françoise van der Pant. Nei har ferstjerren yn 1867 troude er yn 1870 fannijs te Inkhuzen mei Anna Hermina Burgerhoudt.

## Publikaasjes <small>(kar-út)</small>
**Verhandeling over de echtheid van den Brief van Paulus aan de Efeziërs*, De Haach, 1848
**Quaestionem de Marcione Lucani Evangelii*, Utrecht, 1849
**Duitschland: zijne hoogescholen, godgeleerdheid en godsdienstig kerkelijke toestand*, Utrecht, 1858
**Grieksch-Nederduitsch handwoordenboek op het Nieuwe Testament*, Utrecht, 1863
**Een dag in den vreemde*, Amsterdam, 1869
**Proeve van herziening onzer wetgeving op het lager onderwijs naar de behoeften des tijds*, Inkhuzen, 1885

## Keppelingen om utens
*Publikaasjes by de Keninklike Biblioteek
*[Publikaasjes yn de [DBNL]]
*''Dominee Dirk Harting: te groot voor Enkhuizen?'' (Enkhuizer Courant)
Tsjûge

* tsjûge (rjocht), immen dy't wat sjoen hat dat fan belang is foar in plysje-ûndersyk of in rjochtsaak
* tsjûge (amtlike akte), immen dy't oanwêzich is by it ôfsluten fan in amtlike akte, lykas in boargerlik houlik
Tsjûgenis

* tsjûgenis (rjocht), in ferklearing dy't ôflein wurdt troch in tsjûge
* tsjûgenis (ferklearring), in fêststellende ferklearing yn in parlemintêr ûndersyk
* ''Tsjûgenis'' (tydskrift), in histoarysk Frysktalich tydskrift
Oksidaasje

**Oksidaasje** is in gemysk proses dêr't in oksidaasjegetal fan in atoom fergrutte wurdt. Dat betsjut dat in stof (de reduktor) ien of mear elektroanen ôfstiet oan in oare stof (de oksidator). Yn elektrogemyske sellen kinne ek de elektroanen oan in elektroade ôfstien wurde. Dêrby wurdt dy elektroade in anoade neamd.

Eartiids prate men fan *oksidaasje* as in ferbining mei soerstof. Foarbylden binne it rustkjen en it ferbaarnen. De namme komt nammers fan it Latynske wurd *oxygenium*, dat soerstof betsjut. Soerstof hoecht lykwols net by oksidaasje belutsen te wêzen. In foarbyld fan in oksidaasje is dy fan twaweardich (Fe2+) nei trijeweardich izer (Fe3+):

:Fe^2+ -> Fe^3+ + e^-

Fe2+ is dêrby de reduktor. It stiet ien elektron ôf en wurdt dêrby dus okidearre ta Fe3+. It oksidaasjegetal fan izer wurdt dan fergrutte fan 2+ ta 3+.

By in oksidaasje is der altyd ek in reduksje geande. De ôfstiene elektroanen moatte einlings opnaam wurde troch in oare stof (de oksidator), dy't dus redusearre wurdt. In reäksje mei in reduksje en oksidaasje wurdt in redoksreaksje neamd, fan REDuksje-OKSidaasje.

## Rust en korroazje
Mei it rustkjen  wurdt yn it gewoane taalgebrûk allinne de reaksje fan izer mei soerstof bedoeld. Wittenskiplik wurdt dat korroazje neamd. Ek de oksidaasjes fan oare metalen wurde korroazje neamd.

:

Oksidaasje skynt in foarm fan fersliten te wêzen. Dat kin troch ferwaarjen of it fersliten fan it edelmetaal sels troch middel fan in oare soarte stof of matearje dy't it edelmetaal sels net befettet.
 
## Sjoch ek
*Rust
*Oksidator
*Redoksreaksje
*Heale reaksje
*Reduksje (skiekunde)
Persepolis FC

**Persepolis FC** is in sportklup út Teheran. De klup heart foar manljusfuotbal by de Jeropeeske top. De grutte rivaal fan Persepolis is Esteghlal FC. De wedstriden tusken beide klups wurde 'Tehran Derby' neamd.
Kompjûteranimaasje

**Kompjûteranimaasje**, ek bekend as **digitale animaasje**, is in proses wêrby't kompjûters brûkt wurde om bewegende bylden oan te meitsjen. It is in foarm fan computer-generated imagery (better bekend ûnder de ôfkoarting CGI), dêr't ek stilsteande bylden ûnder falle dy't mei kompjûters makke binne. Moderne kompjûteranimaasje makket yn 'e regel gebrûk fan trijediminsjonale kompjûterbylden, hoewol't twadiminsjonale kompjûterbylden noch altyd brûkt wurde as dêr in stylistyske reden foar is, as dat moat fanwegen in lege bânbreedte en om de animaasje yn real-time wer te jaan. 

Kompjûteranimaasje is eins de digitale opfolger fan stop-motiontechniken dy't gebrûk meitsje fan trijediminsjonale modellen, en fan mei de hân tekene animaasjetechniken dy't gebrûk meitsje fan byld-foar-byldanimaasje foar twadiminsjonale yllustraasjes. Behalven foar tekenfilms wurde kompjûteranimaasjetechniken ek ynset foar special effects yn live action-films, mei't kompjûteranimaasje better te behearskjen en faak ek goedkeaper is as prosessen op fysike basis, lykas it brûken fan minatueren foar special effects-opnames of it ynhieren fan grutte klibers figuranten foar massasênes. Ek kin men mei kompjûteranimaasje bylden kreëarje dy't op gjin inkele oare manear makke wurde kinne soene. 

Om 'e yllúzje fan beweging te skeppen, makket kompjûteranimaasje gebrûk fan in byld dat sjen litten wurdt op in byldskerm en dan oanhâldend ferfongen wurdt troch in nij byld dat hast itselde is, mar dat in posysje hat dy't in hiel lyts bytsje oars is. Dat wurdt dien mei in faasje fan 24, 25 of 30 byldsjes de sekonde, sadat it foar it minsklik each liket as ûntstiet der in floeiende beweging. Dy technyk is identyk oan hoe't de yllúzje fan beweging kreëarre wurdt troch de opname fan live action-films en -tillefyzjebylden.

Om twadiminsjonale animaasjes te meitsjen wurde yllustraasjes brûkt dy't opboud binne út ferskate trochsichtige lagen of key frames, sadat de animator by bgl. in minsklik figuer earms, skonken, eagen, mûle, hier, klean, ensfh. apart faninoar bewege litte kin. As de animator oanjout wat er wol dat der bart, wurde de ferskillen yn beweging fan 'e key frames troch de kompjûter automatysk berekkene yn in proses fat tweening of morphing hjit. It byld dat as resultaat fan dat proses ferskynt, hjit in rendering.

Om trijediminsjonale animaasjes te meitsjen, wurde modellen yn 'e kompjûter opboud, wêrnei't fysike figueren (lykas minsken) optûgd wurde mei in firtueel skelet, sadat de kompjûter waarnimme kin hoe't se bewege. Mei dy gegevens kin it kompjûterprogramma dan it model dyselde bewegings meitsje litte. By sokke trijediminsjonale animaasjes kinne alle bylden pas *rendere* wurde nei't de modellearringsfaze mei it firtueel skelet ôfrûne is. Foar presintaasjes foarôfgeande oan it fêstlizzen fan de úteinlike film wurde de *rendere* bylden ornaris oerbrocht nei in oar medium, lykas digitale fideo. It is ek mooglik om bylden yn real-time te *renderjen* foar in einpublyk. De earste kompjûteranimaasje, mei as namme *Hummingbird* ("Kolibry"), waard yn 1967 makke troch Charles Csuri en James Shaffer.
Tsjûge (amtlike akte)

In **tsjûge** is de wichtichste assistint fan sawol de brêgeman as de breid by it sluten fan in houlik. De tsjûge fan 'e brêgeman is ornaris in man, wylst de tsjûge fan 'e breid yn 'e regel in frou is. Dat hoecht lykwols net sa te wêzen, en by in houlik tusken twa homo's of lesbiënnes bestiet dy tradisjonele ferdieling nei geslacht alhielendal net. Wol is it sa dat de tsjûgen meastal famyljeleden of goede freonen fan it breidspear binne. It wurdt oer it algemien sjoen as in eare om as tsjûge frege te wurden.

Yn Nederlân binne foar de sluting fan in boargerlik houlik minimaal twa en maksimaal fjouwer mearderjierrige tsjûgen nedich. Ek by it sluten fan in tsjerklik houlik binne tsjûgen nedich, hoewol't in tsjerklik houlik yn Nederlân (oars as yn 'e measte oare lannen) net wetlik jildich is. Behalven foar it sluten fan in houlik binne ek twa tsjûgen nedich foar it ôfsluten fan beskate notariële akten, lykas in testamint. Dat is, oars as by in houlik, in formaliteit, dêr't oer it algemien meiwurkers fan it oangeande notariskantoar foar frege wurde.

Yn it bûtenlân, benammen de Angelsaksyske lannen, nimme de tsjûgen faak in folle wichtiger plak yn op 'e trouwerij as dat yn Nederlân it gefal is. Se hawwe yn it Ingelsk ek aparte nammen: de *best man* is de tsjûge fan 'e brêgeman, en de *bridesmaid* of *maid of honor* is de tsjûge fan 'e breid. Fan sokke persoanen wurdt ferwachte dat se it frijfeintefeest, resp. frijfammefeest organisearje, oant de trouwerij de trouringen bewarje en by it sluten fan it houlik njonken de brêgeman, resp. breid steane. Ek moatte se in taspraak hâlde op 'e brulloft nei de eigentlike trouwerij, wêrby't it gebrûklik is dat se it nije troud pear mei mylde spot de gek oanstekke.
Samoeraifilm

De **samoerafilm** (Japansk: チャンバラ, *chanbara* of *chambara*, "swurdfjochtersfilm") is in fan oarsprong Japansk sjenre fan films, dat giet oer samoerai (de tradisjonele Japanske krigerskaste), en dat stylistysk de midden hâldt tusken Westerske mantel-en-degenfilms en westernfilms. Yn 'e Japanske sinema wurde samoeraifilms beskôge as in subsjenre fan 'e *[[jidaigeki]]*, wat rûchwei itselde is as it Westerske kostúmdrama. *Jidaigeki* binne dus films dy't yn in histoaryske perioade pleatst binne; samoeraifilms binne films dy't yn in histoaryske perioade pleatst binne en samoerai as ûnderwerp hawwe.

Histoarysk spylje samoeraifilms yn it tiidrek fan it Tokugawa-sjogûnaat (1600-1868). Wylst iere samoeraifilms mear dramafilms wiene, skode it sjenre nei ôfrin fan 'e Twadde Wrâldoarloch op yn 'e rjochting fan wat mear op aksjefilms of aventoerefilms liek. Tagelyk dûnkeren de ferhaallinen ta en waarden de personaazjes gewelddiediger. Mooglik ûnder ynfloed fan 'e útwurkings fan 'e Twadde Wrâldoarloch op 'e Japanske maatskippij, wiene de haadpersoanen yn nei-oarlochske samoeraifilms gauris geastlik of lichaamlik skeinde lju. 

Ien fan 'e wichtichste regisseurs fan samoeraifilms, dy't in grutte ynfloed op 'e fierdere ûntwikkeling fan in sjenre hie, wie Akira Kurosawa. Dy soarge der mids tweintichste iuw ek suver eigenhandich foar dat dit soarte films bûten Japan bekendheid krige, mei films dy't no as wiere klassikers beskôge wurde, lykas *[[Shichinin no Samurai]]* (1954; better bekend as "Sân Samoerai") en *[[Yojimbo (film)|Yojimbo]]* (1961). Kurosawa stilearre en oerdreau yn syn films dea en geweld, mei solitêre figueren as haadpersoanen, dy't earder harren kriichskeunsten ferburgen as dat se dermei te pronk rûnen. It wurk fan Kurosawa hie ek in grutte ynfloed op it yn dyselde tiid opkommende sjenre fan 'e spagettywestern.

In weromkearend tema yn 'e samoeraifilm is de ein fan in manear fan libjen foar de samoerai. Sa geane in protte fan 'e films oer *[[rōnin]]* (masterleaze samoerai) of oer samoerai dy't oan status ferlieze yn in feroarjende maatskippij. In Westerske samoeraifilm as *[[The Last Samurai (film)|The Last Samurai]]* (2003) is dêr in ûnsubtyl foarbyld fan; dy film behannelet in opstân yn 1877, nei de Meiji-restauraasje, fan 'e lêste samoerai tsjin it mei gewearen en artillery bewapene leger fan 'e keizer. Oant yn 'e iere jierren '70 waarden samoeraifilms yn Japan oan 'e rinnende bân makke, mar doe kaam der stadichoan hast hielendal in ein oan, trochdat it publyk op it sjenre útsjoen rekke en de grutte filmstjerren op jierren kamen.
Heechwâld

**Heechwâld** (Nederlânsk en offisjeel: ***Hoogwoud***) is in plak yn de West-Fryske gemeente Opmeer yn de Nederlânske provinsje Noard-Hollân. It plak hat 3.590 ynwenners (2021). Heechwâld leit tusken Hoarn en Alkmar.

It doarp hat  () ynwenners.

## Skiednis
De plaknamme komt yn 1289 foar as *Hoechhoutswouder* en yn 1396 as *Hogherswoude*. Lang waard tocht dat de plaknamme ta ûnderskieding fan it doe tichtbylizzende *Nederwoude* wie. De âldste namme tsjut lykwols op in wat heger lizzend wâld. Dat wâld wie moeraswâld en ek al wie der lân oanmakke, der wiene noch in soad beammen of boskjes oanwêzich.

Heechwâld waard bekend troch't tichteby it plak, nei alle gedachten yn 'e Berkmar, Willem II fan Hollân yn 1256 troch it iis sakke en ferstoar yn 'e slach tsjin 'e West-Friezen. Willem II waard nei't er finzen nomd wie 'begroeven' efter de hurdplaat fan in pleats yn Heechwâld. Syn soan, Floris V besocht faak syn heit werom te finen en yn in eigen gebiet te begraven. Dat slagge mei in slach yn 1282. Dêrby waard Heechwâld plondere en de befolking foar in grut part útmoarde troch de Hollanners. 

Heechwâld krige yn 1414 stedsrjochten, mar om't de bestjoerders yn 'e tiid fan 'e Hoekske en Kabbeljauske Tsierderijen ferkearde besluten namen, waarden dy yn 1429 ynlutsen. Yn dat jier waard Eduard fan Hollân oansteld as hear fan Heechwâld en Aartswâld en it duorre oant 29 maart 1449 dat Eduard de stedsrjochten op 'e nij oan Heechwâld joech.

Fan it yn de 15e iuw boude kastiel dat yn Heechwâld stien hat is neat oerbleaun. It kastiel is om de tiid fan de reformaasje hinne ôfbrutsen en ferfongen troch in hearehûs yn it doarp, dat tusken 1710 en 1741 ek wer ôfbrutsen waard. 

Heechwâld wie oant 1 jannewaris 1979 mei de plakken Aartswâld, Abbetsjerkeweare, De Weare, Gouwe, Langereis, Paradys en Hurderwyk in selsstannige gemeente. 

## It besjen wurdich

De protestantske tsjerke is in letgoatysk gebou út de 17e-iuw mei in doopfont út de 15e iuw. Njonken in protestantske tsjerke stiet yn Heechwâld ek in katolike tsjerke, de 19e-iuwske Sint-Jehannes Bertetsjerke.

Krekt bûten it doarp stiet de poldermole *[[De Vier Winden (Heechwâld)|De Vier Winden]]*. Oan 'e westkant fan it doarp stiet de nôtmole *[[De Lastdrager]]*.

Oare monuminten binne ûnder mear it 18e-iuwske riedhûs en in tramstasjon út 1910. 

## Oer Heechwâld
De grutste wurkjouwer yn 'e gemeente Opmeer is Túnsintrum de Boet. Yn Heechwâld wurdt alle jierren in lânbouútstalling holden en in simmerpopfestival.
Ossensyl

**Ossensyl** (Nederlânsk, offisjeel: *Ossenzijl*, Nedersaksysk: *Ossenziel*) is in doarp yn de gemeente Stienwikerlân yn de Nederlânske provinsje Oerisel. 

Ossensyl hat  ynwenners ().

## Skiednis
It doarp krige syn namme mooglik troch de famylje Osse, dy't yn de 15e iuw in slûs (syl) yn in sydfeart fan de Linde oanlizze liet. De slûs dy't it wetter fan de Linde mei it boezemwetter fan it Lân fan Follenhove ferbûn, wurdt sûnt 1930 net mear brûkt. In oare ferklearring is fan Hendrikus Kooij (1822-1921), in gemeente-amtner. Hy oppenearre dat de namme fan de wetternamme Oyensgrope, dy't yn in tekst fan 25 maaie 1313 neamd waard, en dy wer fan de persoanenamme Oede, Oes, Hotse komt. Ossensyl kin in ferbastering fan *Oedsesile* wêze.

Op it plak stie ynearsten allinnich de slûs en letter ûntstie dêr in buorskip omhinne. Ossensyl waard nei de Twadde Wrâldkriich mei in wenwyk westlik fan it farwetter nei Kalenberg.

## Toerisme
Ossensyl leit oan de Kalenbergergrêft, dy't de Weerribben en Kalenberg middels de Linde mei de Fryske marren ferbynt. It wetter wurdt benammen brûkt troch boatsjeminsken. Benammen simmerdeis lûkt Ossensyl in soad toeristen dy't in dei nei Nasjonaal Park Weerribben-Wieden geane. Ossensyl leit yn it natoergebiet De Weerribben. Dit gebiet is al ris keazen as moaiste plak fan Nederlân.

Yn de Weerribben stiet in lytse tsjasker.

## Mienskip
It Pleatslik Belang behertiget de belangen fan it doarp. It doarpshûs De Slinger is it doarpshûs en moetingsplak fan in soad ferienings fan it doarp.

### Religy
Yn Ossensyl steane twa tsjerken. Dy fan de eardere PKN-gemeente wurdt brûkt as atelier troch byldzjend keunstner Ilja Walraven, en troch in *Vrije Zendings Gemeente*. 

### Underwiis
* Berne-opfangsintrum en basisskoalle Eben Haëzer

### Ferienings
* Roeiferiening RAP
* *De Breierij*
* Hearefoljebal Ossensyl
* Tonielferiening Ossensyl
* Stifting Geitefol Ossensyl
* Iisklup *[http://www.ijsclubossenzijl.nl/ Opnieuw Verenigd]*

## Keppeling om utens
* Hiemside fan Ossensyl
Jonkersfeart (Grinslân)

**Jonkersfeart** (Nederlânsk en offisjeel: *Jonkersvaart*; Grinzersk: *Jonkersvoart*) is in streekdoarp oan it lykneamde kanaal yn de gemeente Westerkertier yn de provinsje Grinslân en hat ûngefear 210 ynwenners. It bûtengebiet om Jonkersfeart telt 240 ynwenners.

De *jonker* dêr't it kanaal syn namme troch krige is Ferdinand Folef fan Innhausen en Kniphausen, de ('dolle') jonker fan Nienoard, dy't dit kanaal ein 18e, begjin 19e iuw oanlizze liet foar de ûntginning fan it fean.

Nei syn frou A.M. Graafland is in sydfeart fan de Jonkersfeart neamd, it Graaflandsdjip. De namme waard letter *Gravelandsewijk* neamd (in wyk is in wettergong dy't dwers op in kanaal stiet).

Yn 1871 waard in ferbining mei Fryslân makke middels de Wylpsterfeart. Om dy reden waard it *Jonkersverlaat* oanlein.


Ofbyld:Jonkersvaart - brug.jpg|Alde brêge by Jonkersfeart
Ofbyld:Jonkersvaart - entree.jpg|Yngong nei it doarp
Ofbyld:Jonkersvaart - huizen langs water.jpg|Huzen oan it wetter
Nikolaastsjerke (Haren)

De **Nikolaastsjerke** is in 13e-iuwske  protestantske tsjerke yn it Grinslânske doarp Haren.   

## Bouskiednis

De tsjerke waard oan it ein fan 'e 12e of begjin fan 'e 13e iuw boud yn romaanske en romanogoatyske styl. Oan it tsjerkeskip slút in smeller en leger koer oan. 

Yn it ferline baarnde de toer ferskate kearen ôf. Yn 1914 waard de toer ûnder lieding fan ryksboumaster Cornelis Peters restaurearre en rekonstruearre yn 'e oarspronklike foarm mei in spitse ôfsluting. De ferdjipping fan 'e toer hat in ferwulft. Nei alle gedachten hat dy ferdjipping in kapel west mei in iepening nei it tsjerkeskip. 

## Ynrjochting
De preekstoel datearret fan 1725 en is makke troch Casper Struiwig en draacht reliëfs fan 'e evangelisten. Oan 'e kânsel is in koperen sânglês oanbrocht. De tsjerke hat trije hearebanken, dêr't ien fan út 1616 stamt, wylst de oare twa 18e-iuwsk binne.  

## Oargel
It oargel waard yn 1776 troch Albertus Antoni Hinsz boud. De oargelbouwer makke it oargel mei gebrûk fan âlder materjaal, dat werom giet op in ynstrumint út de 16e iuw. 

De lêste restauraasje datearret fan 2002 en waard útfierd troch de bruorren Reil (Heerde). It oargel waard doe werom brocht nei de steat fan 1770.

## Omjouwing
Foar de yngong fan 'e tsjerke stiet in ienfâldich kriichsmonumint fan 'e gemeente Haren.

## Ofbylden

Nikolaastsjerke, Haren, Albertus Antoni Hinsz-oargel.jpg|*Albertus Antoni Hinsz-oargel*
Nikolaastsjerke, Haren, preekstoel.jpg|*Preekstoel*


Nikolaastsjerke, Haren, sânglês preekstoel.jpg|*Sânglês*
Nikolaastsjerke, Haren, ynterieur.jpg|*Ynterieur*
Ferlieding

**Ferlieding** is it opsetlike ferlokken fan in oare persoan ta wat dat hy of sy út him- of harsels net dien hie. Yn bredere sin kin de term brûkt wurde foar it oerheljen ta alderhanne soarten dingen, mar almeast en yn ingere sin slacht it op it ferlokken ta it oangean fan in seksuële relaasje of ta it hawwen fan geslachtsmienskip binnen sa'n relaasje. Yn dy sin kin ferlieding mûnlinge en non-ferbale kommunikaasje omfiemje, en ferskate strategyen fan hâlden en dragen dy't rjochte binne op 'e koarte termyn. Yn 'e kontekst fan religy wurdt it begryp 'ferlieding' almeast yn ferbân brocht mei it oerheljen ta it begean fan sûndige dingen (dy't ek faak te krijen hawwe mei seks, mar net altyd). Ferlieding hat yn dat ramt in negative lading. Ferneamde ferlieders binne û.m. de mytyske Lilith, de histoaryske Giacomo Casanova en it fiktive personaazje Don Juan. De nammen fan sawol Casanova as Don Juan binne sprekwurdlik wurden foar ferlieders.

By manlju wurdt ferlieding yn ferbân brocht mei de saneamde dûnkere triade, dy't yn 2002 foarsteld waard troch psychologen Delroy S. Paulhus en K.M. Williams. Dy triade bestiet út de persoanlikheidsskaaimerken psychopaty, narsisme en machiavellianisme, dy't eksploitatyf en ympulsyf fan aard binne en in dúdlik gebrek oan empaty oan 'en dei lizze. Se binne sadwaande goed tapasber yn foarmen fan seksueel twingend of manipulatyf hâlden en dragen. Hoewol't dy trije skaaimerken op 'e lange termyn noch it yndividu dat der gebrûk fan makket, noch de maatskippij as gehiel folle goed docht, binne se op 'e koarte termyn effektyf as strategy foar it oangean fan koartduorjende seksuële relaasjes. Yn evolúsjonêr opsjoch is soks boppedat in tige effektive strategy foar manlju om grutter súkses op it mêd fan 'e fuortplanting te krijen, om't (yn in tiidrek sûnder anty-konsepsjemiddels) troch it ferlieden fan in protte froulju mear bern oanset waarden.

Histoarysk wiene de persoanlikheidsskaaimerken fan 'e dûnkere triade net oanpasber foar froulju. Dat komt om't froulju fan natuere minder ree binne om flechtige seksuële kontakten oan te gean (mei't dy evolúsjonêr sjoen gjin of minder helpboarnen foar har en har bern biede). Nettsjinsteande dat wiene der wol oare redens foar froulju om ferlieding ta te passen. Sa koe besocht wurde in man te ferlieden ta it oangean fan in langere of fêste relaasje (in houlik). Of, as in frou al troud wie, koe flechtich seksueel kontakt mei in oare man as dy mei wa't se troud wie soms foardielen biede, lykas mear helpboarnen en beskerming tsjin gefaren of bettere genen foar har bern. Yn 'e moderne wrâld, no't anty-konsepsjemiddels it gefaar om swier te reitsjen fierhinne fuortnommen hawwe, hâlde en drage benammen jonge froulju harren foar flechtich seksueel kontakt oer faak op in selde wize as manlju. Ferlieding troch froulju nimt lykwols yn 'e regel in folle subtilere en yndirektere foarm oan as ferlieding troch manlju. Wylst manlju harren 'doelwyt' oansprekke sille, om har dan mei benammen ferbale kommunikaasje te 'fersieren', sille froulju earder mei lichemstaal oanjaan dat se beskikber binne, soms gewoan troch deunby harren 'doelwyt' stean te gean.
Seelie en Unseelie

De termen ***Seelie*** en ***Unseelie*** binne kategoryen út 'e Skotske en Noardingelske folkloare foar de yndieling fan ierdgeasten en oare mytyske wêzens. De oantsjuttings komme fan it Skotske wurd *seilie* en/of it Northumbrysk-Ingelske wurd *seely*, dat beide safolle betsjut as "lokkich" of "seinge". Beide foarmen binne besibbe oan it Fryske 'sillich', dat it *Seelie Court* en it *Unseelie Court* fan 'e ierdgeasten soe dus oerset wurde kinne as it "sillige hôf" en it "ûnsillige hôf". It tinken is dat dy kategoryen in eardere (Ier-Midsiuwske) klassifikaasje wjergalmet fan Germaanske elven fan ljocht en tsjuster (de saneamde *[[ljósálfar en dökkálfar]]*), mei't de oarspronklike Keltyske ierdgeasten fan 'e Britske Eilannen sa'n ferdieling net hiene.

Yn 'e Skotske en Ingelske folkloare waarden ierdgeasten fan it *Seelie Court* sjoen as 'ljocht' en dy fan it *Unseelie Court* as 'tsjuster'. Fan dy fan it *Seelie Court* leaude men dat se soms minsken holpen en soms help sochten by minsken. Ek soene sokke ierdgeasten minsken warskôge hawwe as dy harren by fersin misledigen of lulk makken, en soene se freonlike dieden fan minsken beäntwurde hawwe mei itselde soarte dieden. Se soene in lichthertige libbenswize hân hawwe en fertriet gau fergetten hawwe. Likegoed wie it sa dat se ûnmeilydsum wraak namen foar misledigings en gauris kattekwea úthellen, wêrby't se gjin besef hiene hokker ynfloed oft harren streken op har minsklike slachtoffer hie.

De ierdgeasten fan it *Unseelie Court* wiene minder freonlik. Der wie gjin mislediging nedich om in oanfal fan harren út te lokjen. Oars as de *Seelie*-ierdgeasten, dy't almeast by moarnsdage en yn 'e jûnsskimer ferskynden, soene dy fan it *Unseelie Court* benammen te neare nacht aktyf west hawwe en minsken ûntfierd en mishannele hawwe dy't dan noch op 'en paad wiene. Yn Skotlân waarden de ierdgeasten fan it *Unseelie Court* beskôge as bûnsgenoaten fan heksen en *[[warlock]]s*. Lykwols, krekt sa't de wêzens fan it *Seelie Court* net folslein goed en net altyd freonlik wiene, wiene de ierdgeasten fan it *Unseelie Court* net folslein kwea en net altyd fijannich. In protte *Unseelie*-ierdgeasten koene leare om in minske lije te meien as dy harren mei respekt behannele. Soms soene minsken troch sokke wêzens ûnder beskerming nommen wêze, hoewol't de relaasje mear wei hie fan dy tusken in master en in húsdier as fan dy tusken twa gelikensen.
Ghoul

"**Ghoul**", "**Ghouls**", "**The Ghoul**" of "**The Ghouls**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* ghoul (mytysk wêzen) of lykgeast, in boasaardich mytysk wêzen út 'e Arabyske folkloare

## Films
* ''The Ghoul'' (film út 1933), in Amerikaanske film út 1933
* ''The Ghoul'' (film út 1975), in Amerikaanske film út 1975
**[[The Ghouls]]*, in Amerikaanske film út 2003

## Literatuer
* ''Ghoul'' (roman fan Michael Slade), in roman fan Michael Slade út 1987
* ''Ghoul'' (roman fan Brian Keene), in roman fan Brian Keene út 2007

## Oar
* ''Ghoul'' (tillefyzjesearje), in Yndiaaske minysearje op Netflix
* Ghoul (band), in Amerikaanske hardrockband
* Ghoul (Marvel Comics), in fiktyf personaazje fan Marvel Comics
* Ghoul (Dungeons & Dragons), in wêzen yn it roleplaying game *Dungeons & Dragons*
* ''Ghouls'' (fideospultsje), in 8-bit platfoarm-fideospultsje
Ghoul (mytysk wêzen)

In ***ghoul*** (útspr.: [gu:l], likernôch: "gûûl"), ek wol in **lykgeast**, **grêfskeiner** of **likesteller** neamd, is in soarte fan meunster of demon dy't oarspronklik út 'e pre-islamityske folkloare fan it Arabysk Skiereilân en Iraan komt. Sokke, gauris omskreaun as ûndeade, wêzens wurde sterk assosjearre mei begraafplakken en mei it iten fan it fleis fan ferstoarne minsken. *Ghouls* komme foar yn in protte Arabyske folksferhalen. Dêrútwei waard de term yn 1786 yn it Ingelsk yntrodusearre troch de skriuwer William Beckford, dy't yn syn roman *Vathek* sa'n wêzen beskreau. Neitiid krong de *ghoul* út it Ingelsk wei troch yn 'e moderne horror- en fantasyliteratuer fan 'e Westerske wrâld.

## Etymology
De Ingelske ferbastering *ghoul* komt fan it Arabyske wurd غول, *ġūl* (útsprutsen mei de g fan "bûge" en de lange û fan "sûch"), fan it tiidwurd غَالَ, *ġāla*, dat "gripe" (om te ferslinen) betsjut.

## Folkloare
Yn 'e Arabyske folkloare libje *ghouls* op begraafplakken en oare net troch minsken bewenne oarden. In manlike *ghoul* is in *ġūl* en in froulikenien wurdt in *ġūla* neamd. Froulike *ghouls* komme in soad yn Arabyske folksferhalen foar, dêr't sokke wêzens soms *umm ġūla*, "mem *ghoul*" neamd wurde. Se wurde foarsteld as boasaardige wêzens dy't ûngelokkige lju, almeast manlju, meilokje nei harren wente dêr't se harren deadzje en fersline kinne.

Yn guon Arabyske folksferhalen is de *ghoul* in fan stal wikseljende demon dy't yn 'e woastyn libbet, en de foarm fan in bist oannimme kin, yn 't bysûnder dy fan in hyena. Hy lokket ûnfoarsichtige minsken de woastyn yn of nei oare ferlitten plakken, dêr't er harren deadzje en opite kin. *Ghouls* soene ek graach jonge bern ta proai meitsje, bloed drinke, muntstikken stelle en liken fan minsken opite dy't troch oare oarsaken ferstoarn binne. Dêrnei soene se de foarm oannimme kinne fan 'e persoan dy't se it lêst opiten hawwe.

Pas doe't Antoine Galland fan 1704 oant 1717 de ferhalen fan *[[Tûzen-en-ien Nacht]]* yn it Frânsk oersette, krong de *ghoul* foar it earst troch yn 'e Westerske kultuer.

## Islamtityske mytology
Hoewol't de *ghouls* net foarkomme yn 'e Koraan, bestiet der wol in myte ferteld troch guon islamityske skriftgelearden, dy't útleit wêr't *ghouls* wei komme. Neffens dat ferhaal hiene de demoanen oarspronklik tagong ta de himels, dêr't se God en de ingels ôfharken en dan weromkearden nei de ierde om ferburgen kennis troch te jaan oan heldersjenden en mediums. Doe't de profeet Jezus berne waard, waarden trije fan 'e fjouwer himels foar harren sletten, en doe't de profeet Mohammed berne waard, ferlearen se ek de tagong ta de fjouwer oare himels. Dejingen fan 'e demoanen dy't dochs noch besochten de himels yn te kringen, waarden libben ferbrând troch kometen. De measten kamen dêrtroch om, mar dejingen dy't it oerlibben, rekken misfoarme en sljochtsinnich en wiene doemd om troch de woastyn te doarmjen yn 'e foarm fan *ghouls*.
Ursustsjerke (Termunten)

De **Ursustsjerke** is in romanogoatysk tsjerkegebou yn Termunten yn 'e provinsje Grinslân. De tsjerke is yn 2014 oerdroegen oan de Stichting Alde Grinslânske Tsjerken. Alhoewol't net elkenien dêr foar wie, krige de tsjerke sûnt dy oerdracht in bredere funksje.

## Skiednis

De tsjerke stamt út de 13e iuw en waard neffens argeologysk ûndersyk fan Albert Egges van Giffen boud op 'e fûneminten fan in sterke fan dowestien. Eartiids gyng it om in folle gruttere krústsjerke, dêr't tsintwurdich allinne it koer en it travee fan 'e krúsing fan oerbleaun binne. Oan it ein fan 'e 16e iuw waarden de dwersskippen ôfbrutsen en it skip yn 'e 17e iuw.

De frijsteande midsiuwske toer fan de tsjerke stoartte yn 'e 19e iuw yn. De tsjerke krige dêrnei in dakruter foar de klok út 1796, dy't yn 1943 troch de Dútsers foardere waard. Nei de Twadde Wrâldkriich waard de klok ferfongen. 

### Ferneatiging

Yn april 1945 waard de tsjerke by besjittings fan 'e Dútske *Batterie Termunten* rekke. De brân dy't doe ûntstie ferneatige it dak en de dakruter, mar ek de âlde ferwulften mei de fresko's, it oargel fan Matthias Amoor út 1739 en it foar in part 17e-iuwske tsjerkemeubilêr. Fan 1948 oant 1951 waard de tsjerke wer opboud. Ut dy tiid stamt ek de tafoeging fan 'e hjoeddeiske toer. It romaanske doopfont fan 'e tsjerke datearret út 'e 12e iuw.

Fan 2017 oant 2019 fûn in grutte restauraasje plak.
## Oargel
De tsjerke hat sûnt 2009 in oargel fan Nicolaas Anthonie Gerhardus Lohman (1834-1871) út 1864. It waard eartiids boud foar de Minnistetsjerke fan Nij-Scheemda. Nei't dy tsjerke sletten waard belâne it ynstrumint yn de minnistetsjerke fan Noardbroek. Doe't ek dy tsjerke sletten waard bleau it oargel jierrenlang yn 'e opslach, oant it yn 'e simmer troch Mense Ruiter yn 'e Ursustsjerke wer opboud waard. Fiifensechtich jier hie de tsjerke it sûnder oargel dwaan moatten, mar yn april 2010 waard it Lohman-oargel yn gebrûk nommen. It oargel is ek in ryksmonumint.
Kees Visscher

**Kornelis Hendrik (Kees) Visscher** (Kropswolde, 8 febrewaris 1930 – Feandam, 20 april 2007) wie in Nederlânsk skriuwer en ferhaleferteller.

## Libben en wurk
Visscher waard grutbrocht yn Hegesân en ferhuze yn 1970 nei Feandam. Hy wie oant syn pensjoen haad *Sales Promotion* by ierdappelmoalbedriuw AVEBE ().

Visscher skreau ynearsten yn it Nederlânsk, mar gie rillegau oer op it Grinslânsk. Syn ferhalen ferskynden ûnder oare yn de Grinslânske tydskriften *[[Toal en Taiken]]* en *[[Krödde]]*, yn it East-Fryske blêd *[[Diesel (krante)|Diesel]]* en ek yn de *[[Winschoter Courant]]* en it *[[Nieuwsblad van het Noorden]]*. Teffens hat er ûnder de titel "Zo dag en deur" in protte selsskreaune ferhalen foarlêzen foar *[[Radio Noord]]*. Syn humoristyske foardrachten gie er tal fan kearen mei de provinsje yn. Neist dat lichtfuottich wurk, mar wol faak fol fan earnst, hat er literêre ferhalen skreaun. Syn autobiografysk weromtinken oan de Twadde Wrâldoarloch, belibbe yn Hoogezand, wiene dêrby geregeld in ynspiraasjeboarne, bygelyks yn de útjeften "Appels in t paark" en "Martha".

As redakteur fan *Toal en Taiken* skreau er eigen ferhalen, resinsearre er nije boeken en selektearre en beoardielde er wurk fan (nije) skriuwers yn it Grinslânsk.

Foar syn boek "Appels in t paark" krige er yn 1986 de Literaire Pries fan de Stichting 't Grunneger Bouk. Yn 1997 krige er fan de Dútske stêd Lier de Wilhelmine Siefkes Preis dy't alle fjouwer jierren útrikt wurdt. Yn 2006 waard him de Wessel Gansfortpriis takend, de twajierlikske kulturele priis fan de Provinsje Grinslân.

Visscher wie de heit fan kabaretier Bert Visscher en fan kollumnist en sjoernalist Jos Visscher.

Visscher stoar yn de âldens fan 77 jier yn syn wenplak Veendam.
Lucaswolde

**Lucaswolde** (Grinslânsk: *Luukswold* of *Luukswolle*; Frysk: *Lúkswâld*) is in streekdoarp yn de Nederlânske provinsje Grinslân . It doarp leit yn it súdlike diel fan de gemeente Westerkertier. De streek leit tusken it doarp Mearum en Boerakker. It hat ûngefear 200 ynwenners.

Dit diel fan it Westerkertier bestie út *wildland*, it wie yn eigendom by de boeren fan Mearum, Niebert en Nús. Der wie wat fersprate bebouwing, dy’t allinnich fanút Noardwyk berikber wie. Dat bleau sa oant fier yn de 19e iuw. Pas yn 1878 waard in sânpaad oanlein nei Boerakker.

Om 1500 hie it doarp in eigen doarpstsjerke, dy’t omtrint 1528 oerdien waard oan de dominikanessen fan Oosterreide. De *Susteren van Reyde* sochten fanwege oerstreamings yn it Dollardgebiet in nij wenplak en lieten hjir in nije kleaster bouwe. De tsjerke waard sûnttiids brûkt as kapel fan it kleaster. De kleastergebouwen binne yn de Tachtichjierrige Oarloch fernield en de kleastermienskip is dêrnei opheft.

Justjes besuden de streek, oan it Dwersdjip leit in natoergebiet yn polder de Alde ryd (*Oude Riet*). Benammen foar fûgeltsjeminsken is dat in favoryt oarde.
Noardwyk (Grinslân)

**Noardwyk** (Nederlânsk en offisjeel: *Noordwijk*; Grinslânsk: *Noordwiek*) is in doarpke yn it suden fan de gemeente Westerkertier yn de Nederlânske provinsje Grinslân. It doarp leit in pear kilometer noardlik fan Mearum, oan de dyk nei Gruttegast. De namme Noardwyk soe ôflaat wêze fan in buert benoarden Mearum. It doarp hat sawat 220 ynwenners. Noardwyk leit op in krusing wêrfan't de strjitnammen de rjochting oanjouwe: Noarderwei, Westerwei en Easterwei.

De tsjerke fan Noardwyk komt út it begjin fan de 14e iuw. It tsjerkje is eigendom fan de "Stichting Oude Groninger Kerken" en is begjin 21e iuw restaurearre. Fanôf it lykhúske efter de tsjerke rint it *Leedoansizzerspaad*, in loop dy't de skiednis fan it doarp yn de njoggentjinde iuw behannelet.


Noordwijk - zuivelfabriek.jpg|*[[Molkfabryk]] yn it doarp (2011)*
Noordwijk - hervormde kerk - baarhuisje.jpg|*deahúske by de tsjerke (2010)*
Telefyzjespecial

In **telefyzjespecial** of koartwei **special** (útspr.: ['spɛʃəl], likernôch: "spes-jul") is in op himsels steand telefyzjeprogramma, dêr't tydlik de normale programmearring foar ûnderbrutsen wurdt dy't op datselde tiidstip en telefyzjekanaal gewoanlik te sjen is. Specials kinne alderhanne ynhâld hawwe dy't fia it medium telefyzje ferspriedt wurdt, lykas nijs, aktualiteiten, in toaniel- of teäterregistraasje, drama, komeedzje, sketches, ensfh. Se kinne fierders ferskate formaten hawwe, lykas live-telefyzje, in studioproduksje, in dokumintêre, animaasje, of in film. En ek de lingte ferskilt, fan in koarte film oant in langspylfilm oant in telefyzjemaraton.

Foar de útstjoering fan specials bestiet ornaris in direkte oanlieding. Sa wurde mei de kryst en âld en nij in protte specials útstjoerd yn ferbân mei de feestdagen. In oare bekende reden kin it ferstjerren fan in ferneamd persoan wêze, dat dan foar de omrop oanlieding is om dy jûns in dokumintêre oer syn of har libben út te stjoeren, of, as it om in akteur of aktrise giet, om in bekende film fan him of har op 'e telefyzje te bringen. Ek ynsammelingsaksjes foar de slachtoffers fan hongersneden, oerstreamings, ierdbevings en oare natoerrampen foarmje in bekende oanlieding foar in special, dy't yn sokke gefallen yn 'e regel bestiet út in telefyzjemaraton dy't de hiele jûn duorret en wêrby't oan 'e ein fan it programma it ynsammele jildbedrach bekend makke wurdt.
Taalbarriêre

**Taalbarriêre** of **taalkleau** is in term foar de swierrichheden dy't lju ûnderfine dy't net deselde memmetaal hawwe, mar dochs mei-inoar kommunisearje wolle. De 'barriêre' út it wurd is dus yn figuerlike sin bedoeld. Der is in wiid ferskaat oan metoaden foarsteld om sokke kommunikaasjeproblemen wei te nimmen, lykas oersetten, tolkjen en it learen fan frjemde talen. Ek it gebrûk fan in trêde taal, lykas in keunsttaal (bgl. it Esperanto of it Ido), in helptaal of lingua franca (lykas it Ingelsk), of in ferienfâldige taalfoarm (lykas in pidgintaal) wurdt wol as de oplossing sjoen en/of brûkt. 

Mei de oantsjutting 'taalbarriêre' wurdt soms ek ferwiisd  nei de swierrichheden dy't minsken hawwe kinne om inoar te begripen as se wol deeglik deselde memmetaal hawwe, mar bygelyks út folslein ferskillende sosjale fermiddens of út ûnderskate subkultueren komme, of sels as se deselde sosjale eftergrûn hawwe, mar om de iene of oare reden byinoar lâns prate.
Postproduksje

**Postproduksje** is in ûnderdiel fan 'e produksje fan films, tillefyzjeprogramma's en foto's. Dit diel fan it produksjeproses omfiemet alles dat dien wurdt nei't de bylden opnommen binne. Yn dizze kontekst bestiet de produksje út trije ûnderdielen: de preproduksje (of tarieding), de opnamen en de postproduksje (of ôfwurking). Tsjintwurdich is yn it postproduksjeproses de tradisjonele (analoge) wurkwize fierhinne ferfongen troch video editing software dy't gebrûk makket fan in non-linear editing system (NLE).

## Neiere beskriuwing
De postproduksje fan film- of tillefyzjebylden begjint mei de montaazje fan 'e opnommen shots. Dêrby wurde de filmbylden yn 'e juste folchoarder efterinoar plakt en wurdt oerstallich materiaal fuortknipt. De montaazje fan in film of tillefyzjeprogramma is in langduorjende proseduere, wêrby't men fan alles besiket mei it opnommen materiaal om ta de bêste ferzje te kommen. Yn dit stadium wurde ek de eventuële special effects tafoege. As úteinlik besletten is ta in definitive ferzje, sprekt men fan in picture lock.

Dêrnei kin de lûdsneibewurking begjinne, besteande út 'e lûdsmontaazje en it mixen fan it lûd. Der wurdt in komponist ynhierd om filmmuzyk te meitsjen, dy't mei de opnommen en neibewurke dialooch en de tafoege lûdseffekten (bgl. it slaan fan in doar of it sjongen fan fûgels) gearfoege wurdt ta de saneamde einmix yn in proses dat de miksaazje hjit. It einresultaat fan 'e lûdsneibewurking is de soundtrack fan 'e film of it tillefyzjeprogramma, dy't ek wol it sound design of lûdsûntwerp neamd wurdt.

Ta einbeslút binne der dan noch in tal technyske bewurkings dy't oan 'e film of it tillefyzjeprogramma ferrjochte wurde moatte, lykas it kleurkorrizjearjen en it meitsjen fan 'e prints. Pas dêrnei kin de film yn 'e bioskoop of it programma op 'e tillefyzje fertoand wurde. De neamde aktiviteiten hoege net beslist yn 'e hjirboppe oanholden folchoarder dien te wurden. Ofhinklik fan 'e foarkar fan 'e regisseur kin it ek oars om-en-ta gean, en low-budgetproduksjes hawwe faak de finansjele middels net om op dizze wize te wurk te gean.