open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Theodore Sturgeon Memorial Award

De ***Theodore Sturgeon Memorial Award*** ("Theodore Sturgeon Betinkingspriis"), ek wol koartwei de *Theodore Sturgeon Award* neamd, is in Amerikaanske literatuerpriis dy't ienris yn 't jier útrikt wurdt troch it Sintrum foar Science Fictionstúdzje fan 'e Universiteit fan Kansas, oan 'e skriuwer fan it as bêste beoardiele koarte ferhaal fan it science fiction-sjenre fan it foargeande jier. Dizze priis is de wjergader op it mêd fan koarte fiksje fan 'e *[[John W. Campbell Memorial Award for Best Science Fiction Novel]]* foar de bêste roman, dy't útrikt wurdt troch deselde organisaasje.

De *Theodore Sturgeon Memorial Award* is ferneamd nei Theodore Sturgeon (1918-1985), ien fan 'e meast foaroansteande science fiction-auteurs út it saneamde Gouden Tiidrek fan de Science Fiction, fan 1939 oant 1950. De priis waard yn 1987 ynsteld troch Sturgeon syn erven (syn widdo Jayne Sturgeon ynbegrepen) en James Gunn, dy't doedestiden de direkteur fan it Sintrum foar Science Fictionstúdzje wie.

Fan 1987 oant 1994 waard de winner útornearre troch in sjuery fan science fiction-ekspêrs, mei oan it haad skriuwer Orson Scott Card. Fan 1995 ôf wurdt de winner bepaald troch in faksjuery dy't net út auteurs bestiet, sadat der wat mear ôfstân tusken de ynstjoerders en de sjueryleden kreëarre is. Under de skriuwers dy't de priis alris wûnen, binne Ursula K. Le Guin en Pat Murphy. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Theodore Sturgeon Memorial Award''
Echte mûzen

De **echte mûzen** (wittenskiplike namme: *Mus*) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e mûseftigen (*Muridae*) en de ûnderfamylje fan de mûzen en rotten fan de Alde Wrâld (*Murinae*). Ta dit skaai hearre 41 soarten mûzen, wêrfan't de bekendste en meast fersprate sûnder mis de hûsmûs (*Mus musculus*) is. In protte soarten kjifdieren dêr't men by it hearren fan it wurd "mûs" ek faak oan tinkt, lykas de fjildmûs, de boskmûs en de dwerchmûs, hearre lykwols net ta dit skaai.

Mûzen binne yn 'e regel lytse bistkes mei in lange keale of hast keale sturt, lytse rûne earen en in spjochtich snútsje. Se wurde faak beskôge as skealik ûngedierte, mei't se lânbougewaaksen en rispingen oanfrette kinne en troch harren parasiten en kjitte sykten ferspriede kinne. Oan de oare kant wurde mûzen ek holden as hûsdieren en as proefdieren yn laboratoaria. Behalven troch de hûskat, dêr't se in sprekwurdlik minne relaasje mei hawwe, wurdt der ek in soad op harren jage troch oare kateftigen, party hûneftigen en fierders troch foksen, rôffûgels, slangen en sels guon lidpoatigen. Fanwegen harren opmerklike fermogen ta oanpassing oan hast elts soarte fan biotoop en klimaat, binne mûzen guon fan 'e súksesfolste sûchdieren dy't ea bestien hawwe.

## Soarten
Mûs (betsjuttingsside)

"**Mûs**" hat yn de Wikipedys ferskate betsjuttings:

* mûs (bist), in lyts kjifdier
* mûs (kompjûter), in ekstern stik kompjûterapparatuer foar bestjoering fan 'e kursor
* mûs (lichemsdiel), it ûnderste, fleizige diel fan 'e tomme
* mûs (jirpel), in earder betiid, wat langwerpich jirpelras
* mûs (ko), in mûskleurige ko

* múske (tomke), in alternative namme foar in tomke (fûgelsoarte)
* múske, in alternative oantsjutting foar in wylgekatsje
Echte mûzen (ûnderskaai)

De **echte mûzen** (wittenskiplike namme: *Mus*) binne in ûnderskaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e mûseftigen (*Muridae*), de ûnderfamylje fan 'e mûzen en rotten fan de Alde Wrâld (*Murinae*) en it lyknammige skaai fan 'e echte mûzen (*Mus*). Ta dit ûnderskaai heart û.m. de hûsmûs (*Mus musculus*).

## Soarten
Thomas Blackburn

**Thomas Eliel Fenwick Blackburn** (Hensingham, Cumberland, 10 febrewaris 1916 – Wales, 13 augustus 1977) wie in Britsk dichter.

## Biografy
Hy studearre in skoftke rjochten oan it Selwyn College yn Cambridge, die dêrnei in kursus psychology oan de Universiteit fan Londen, ear't er útein sette mei syn stúdzje Ingelsk oan de Universiteit fan Durham. Nei syn ôfstudearjen ferfear er nei Londen en rekke er belutsen by de literêre rûnte fan Soho. Hy hie in *Gregory Fellowship in poetry* oan de Universiteit fan Leeds tusken 1956 en 1958. 

Hy troude trije kear. Mei syn twadde frou Rosalie de Meric krige er in dochter, Julia Blackburn. Hy stoar oan in harsenblieding yn Wales.

Blackburn wie dosint oan it *College of St. Mark and St. John* yn Chelsea yn Londen, mar ek oan oare ûnderwiisynstituten.

## Wurk <small>(kar-út)</small>
dichtbondels:
* *The Holy Stone* (1954),
* *A Smell of Burning* (1961), 
* *A Breathing Space* (1964), 
* *The Fourth Man* (1971), 
* *Selected Poems* (1976), 
* *Post Mortem* (1977). 
romans:
* *A Clip of Steel* (1969), autobiografyske roman
* *The Feast of the Wolf* (1971).
It Mear (dyk)

**It Mear** is in âlde dyk lâns de grins fan de gemeentes Smellingerlân en Opsterlân. De dyk leit noard fan Ald-Beets en is de súdgrins fan de himrik fan Boarnburgum. Eastlik de fuortsetting fan de Leppedyk, letter in sânpaad.

## Sjoch ek
* Sydwalle
Noardwest-Jeropa

**Noardwest-Jeropa** of **noardwestlik Jeropa** is de loskes definiëarre noardwestlike geografyske regio fan it wrâlddiel Jeropa. It omfiemet yn elts gefal de Benelúks-lannen (Nederlân, Belgje en Lúksemburch), Noard-Frankryk (Súd-Frankryk wurdt almeast ta Súd-Jeropa rekkene) en de Britske Eilannen (Grut-Brittanje en Ierlân). It hinget ôf fan 'e brûker fan 'e oantsjutting oft Dútslân (of dielen fan Dútslân) der ek ta rekkene wurde. Hiel inkeld wurdt Noardwest-Jeropa begrepen as "noardlik en westlik Jeropa", en dan wurde Skandinaavje en Súd-Frankryk der ek ta rekkene.

Histoarysk en taalkundich foarmet Noardwest-Jeropa it reitsflak tusken trije grutte befolkingsgroepen, te witten de Kelten, de Germanen en de Romanen. Op religieus mêd leit it op 'e grins fan it roomske suden en it protestantske noarden. 

## Sjoch ek
* East-Jeropa
* Noard-Jeropa
* Sintraal-Jeropa
* Súd-Jeropa
* West-Jeropa
João da Nova

**João da Nova** (Ourense, 1460 - Kochi, 16 july, 1509) wie in Portugeesk ûntdekkingsreizger.

Hy waard om 1460 hinne berne yn it Spaanske Galysje, mar ferhuze al op jonge jierren nei Portegal. Yn 1496 joech Kening Emanuel I fan Portegal him it bewâld oer Lissabon. 1501 waard er kaptein fan in ûntdekkingsfloat. Hy ûntduts de eilannen Sint-Helena en Ascension. Yn 1505 gong er wer op paad, mar fanwege skeel gie er rillegau werom. Under Tristão da Cunha gie er 1506 wer op reis en krige er wer konflikten.

Hy stoar 1509 yn Kochi yn Yndia.

It eilân Juan de Nova, yn de Yndyske Oseaan, is nei him ferneamd.
East-Aazje

**East-Aazje** is de loskes definiëarre eastlike geografyske regio fan it wrâlddiel Aazje. It omfiemet yn elts gefal Japan, Taiwan, Noard- en Súd-Koreä, Mantsjoerije, Hongkong, Makau en eastlik en sintraal Sina. Oare dielen fan Sina wurde der soms, krekt as Mongoalje, ek ta rekkene, mar oer it algemien komme Mongoalje en Sinkiang-Oeigoerje faak better ta har rjocht yn Sintraal-Aazje (dêr't se in protte kulturele en ekologyske oerienkomsten mei hawwe), wylst Tibet soms ta Súd-Aazje en soms ta Sintraal-Aazje rekkene wurdt.

As Mongoalje en hiel Sina ta East-Aazje rekkene wurde, hat it gebiet in oerflak fan sa'n 12 miljoen km², wat 28% fan Aazje is, en 15% grutter as hiel Jeropa. Fierders hat East-Aazje sa'n 1,5 miljard ynwenners, wat 38% fan 'e befolking fan Aazje is en 22% fan 'e wrâldbefolking. Dêrmei komt it gebiet op in befolkingstichtens fan 133 minsken de km², wat in protte is yn ferhâlding ta it wrâldgemiddelde fan 45 minsken de km² (mar as de tige tinbefolke gebieten yn West-Sina en Mongoalje net meirekkene wurde, sjit dat sifer noch folle fierder de hichte yn). 

Kultureel kin East-Aazje fierhinne lykslein wurde mei de saneamde sinosfear, it gebiet dat histoarysk sjoen ûnder tige sterke Sineeske kulturele ynfloed stie (al heart Fjetnam dêr dúdlik ek ta). Dy ynfloed docht û.m. bliken út de fersprieding fan it Sineeske skrift en de Sineeske kalinder en fan 'e gewoante om 'e efternamme foar de foarnamme te setten (dy't bûten de sinosfear inkeld foarkomt yn Hongarije). De grutte godstsjinsten fan East-Aazje binne it boedisme, mei yn Sina en Taiwan dêrby it Sineeske tradisjonele leauwe, it konfusianisme en it taoïsme, yn lannen as Mongoalje en Súd-Koreä it sjamanisme en yn Japan it sjintoïsme.
Pushcart Prize

De ***Pushcart Prize*** ("hânkarrepriis") is in Amerikaanske literatuerpriis dy't elts jier takend wurdt oan ien of mear skriuwers foar de bêste poëzij, koarte fiksje (koarte ferhalen, ferhalebondels en koarte novelles), essay's en/of oar literêr lytsguod fan it foargeande jier. De priis wurdt útrikt sûnt 1976 troch de organisaasje *[[Pushcart Press]]* (de ferwizing nei in hânkarre stiet foar lytsskalichheid) en sa lang wurde ek al jierliks blomlêzings fan selektearre wurk troch deselde organisaasje publisearre. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e ''Pushcart Prize''
PEN/Malamud Award

De ***PEN/Malamud Award*** (eins folút *PEN/Malamud Award and Memorial Reading*) is in Amerikaanske literatuerpriis dy't elts jier útrikt wurdt foar "treflikens yn 'e keunst fan it koarte ferhaal". De priis wurdt sûnt 1988 útrikt troch de *[[PEN/Faulkner Foundation]]*, in Amerikaanske skriuwersferiening. It komitee dat de winners útornearret bestiet út fertsjintwurdigers fan dy organisaasje en út 'e eksekuteurs-literêr fan 'e neilittenskip fan 'e Amerikaanske skriuwer Bernard Malamud (1914-1986), dêr't de priis mei oprjochte is. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''PEN/Faulkner Foundation''
Newbery Medal

De ***Newbery Medal*** ("Newbery-medalje"), eins folút ***John Newbery Medal***, is in Amerikaanske literatuerpriis dy't elts jier troch de *[[Association for Library Service to Children]]*, in ôfieling fan 'e *[[American Library Association]]* (ALA) takend wurdt oan in skriuwer foar it bêste wurk op it mêd fan 'e berneliteratuer fan it foargeande jier. De priis waard ynsteld yn 1921 en foar it earst útrikt yn 1922, wêrmei't it de âldste berneboekepriis fan 'e wrâld is. De *Newbery Medal* is ferneamd nei John Newbery, in achttjinde-iuwske Ingelske útjouwer dy't ien fan 'e earsten wie dy't boeken útjoech dy't folslein taspitst wiene op bern. Mei de *[[Caldecott Medal]]* (foar plaatsjeboeken) wurdt de *Newbery Medal* beskôge as ien fan 'e beide meast prestizjeuze Amerikaanske prizen foar berneliteratuer.

Allinnich Amerikaanske boargers en bûtenlanners dy't yn 'e Feriene Steaten wenje, kinne meidwaan om 'e *Newbery Medal* te winnen. De winner wurdt troch in faksjuery (wêrfan't de gearstalling elts jier feroare wurdt) útornearre út in stikmannich nominearden. Allinnich de winner kriget de medalje, mar de oare nominearden krije in oarkunde dy't offisjeel de ***Newbery Honor*** hjit, mar ek wol foar de ***Newbery Silver Medal*** (sulverne medalje) trochgiet. It tal nominearden ferskilt elts jier; soms binne der wol acht, mar it is ek wol foarkommen dat der mar ien wie, dy't dan automatysk de medalje wûn. Foar in folsleine list mei winners en nominearden, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Newbery Medal''
Janet Heidinger Kafka Prize

De ***Janet Heidinger Kafka Prize*** of de ***Janet Heidinger Kafka Prize for Fiction*** is in Amerikaanske literatuerpriis dy't sûnt 1976 elts jier útrikt wurdt troch it Susan B. Anthony Ynstitút foar Frouljusstúdzjes en de fakulteit Ingelske taal- en letterkunde fan 'e Universiteit fan Rochester (yn Rochester yn 'e steat New York), foar it bêste fiksjewurk skreaun troch in Amerikaanske frou.

De priis (dy't alhiel neat fan dwaan hat mei de bekendere Franz Kafka-priis) is ferneamd nei Janet Heidinger Kafka, in jonge en gâns ûnthjittende redaktrise dy't mei 30 jier omkaam by in auto-ûngemak, krekt doe't se in glânsrike karriêre temjitte liek te gean. Har famylje, freonen en kollega's út 'e útjouwersbrâns rjochten ta har oantins in fûns op dêr't de priis út betelle wurdt. Oan 'e *Janet Heidinger Kafka Prize* is in bedrach fan $7.500 ferbûn. Sjoch foar in folsleine list mei winners op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Janet Heidinger Kafka Prize''
Lewis Carroll Shelf Award

De ***Lewis Carroll Shelf Award*** wie in Amerikaanske literatuerpriis dy't fan 1958 oant en mei 1979 jierliks oan ferskate berneboeken takend waard troch de Universiteit fan Wiskonsin-Madison Skoalle fan Underwiis. Fan 'e winnende boeken waard ornearre dat se sa goed wiene dat se op deselde boekeplanke (*shelf*) thúshearden as Lewis Carroll syn masterwurk *[[Alice's Adventures in Wonderland]]* (better bekend ûnder de ferienfâldige Disney-titel *Alice in Wonderland*). Yn guon jierren wiene der wol santjin (faak postume) winners, wylst de priis yn 1974 hielendal net tawiisd waard.

Under de winners wiene grutte nammen as Hans Christian Andersen (foar *[[Nattergalen]]*), L. Frank Baum (foar *The Wonderful Wizard of Oz*), Rudyard Kipling (foar *The Jungle Book*), Ursula K. Le Guin (foar *A Wizard of Earthsea*), C.S. Lewis (foar *The Lion, the Witch and the Wardrobe*), Astrid Lindgren (foar *Pippi Långstrump*), A.A. Milne (foar *Winnie-the-Pooh*), Watty Piper (foar *The Little Engine That Could*) en Mark Twain (foar *Adventures of Huckleberry Finn*). Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.
Masedoanyske hûsmûs

De **Masedoanyske hûsmûs** (wittenskiplike namme: *Mus macedonicus*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e mûseftigen (*Muridae*) en it skaai fan 'e echte mûzen, dat nau besibbe is oan ús hûsmûs. Hy komt foar op 'e súdeastlike Balkan (Masedoanje, Grikelân, Bulgarije en Turkije), yn Lyts-Aazje en yn it noardwestlike part fan it Midden-Easten (Syrje, Libanon, Israel, Palestina en Jordaanje). Hoewol't er oarspronklik fan it fêstelân komt, hat er him ek ferspraat nei in grut tal Grykske eilannen. Op Kreta, dat fan âlds it domein wie fan 'e no útstoarne soarten *[[Mus bateae]]* en *[[Mus minotaurus]]*, komt er lykwols net foar, noch op Syprus, dêr't noch altyd de lânseigen Syprioatyske mûs (*Mus cypriacus*) libbet.

Nettsjinsteande syn namme komt de Masedoanyske hûsmûs net binnendoar foar, en likemin libbet er yn bosken. Hy jout de foarkar oan greidlân, nôtfjilden, berms en grientefjilden, mar komt ek yn in ferskaat oan oare habitats foar.

De Masedoanyske hûsmûs waard foar it earst beskreaun yn 1983, troch de wittenskippers Petrov en Ružić. Der binne Midden- oant Let-Pleistosene fossilen bekend út Israel. De namme "*Mus camini* Bate, 1942" is sadwaande nei de hjoeddeistige ynsichten wierskynlik in âldere namme foar *Mus macedonicus*, al moat dêrby opmurken wurde dat de Israelyske populaasje genetysk sterk ôfwykt. De Masedoanyske hûsmûs wurdt soms "*Mus abotti* Waterhouse, 1838" of "*Mus tataricus* Satunin, 1908" neamd, mar dy beide nammen fertsjintwurdigje in echte hûsmûs (*Mus musculus*), en net *Mus macedonicus*. Ek de oantsjutting "*Mus spretoides* Bonhomme et al., 1984" komt wol foar, mar dat is in *[[nomen nudum]]*, en boppedat is de namme "*Mus macedonicus* Petrov & Ružić, 1983" âlder.
Syprioatyske mûs

De **Syprioatyske mûs** (wittenskiplike namme: *Mus cypriacus*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e mûseftigen (*Muridae*) en it skaai fan 'e echte mûzen (*Mus*), dat útslutend foarkomt op it eilân Syprus, yn it Eastlik Bekken fan 'e Middellânske See. Dêr hat de soarte him nei alle gedachten fêstige ûnder de Mindel-iistiid, yn it Midden-Pleistoseen (650.000 oant 350.000 jier lyn), doe't de wetterstân yn 'e Middellânske See sa leech wie dat der lânbrêgen nei in grut tal eilannen drûchfoelen. De Syprioatyske mûs is ien fan mar trije lânseigen sûchdieresoarten (njonken twa soarten pipermûzen) en de iennichste lânseigen kjifdieresoarte fan 'e eilannen yn 'e Middellânske See dy't de kolonisaasje fan dy eilannen troch de minske oerlibbe hat. En net allinnich dat, mar ûnder minsklik bewâld florearret. De Syprioatyske mûs komt tsjintwurdich noch rûnom foar yn 'e krite fan it Troödosberchtme. Hy is it naust besibbe oan 'e Masedoanyske hûsmûs (*Mus macedonicus*) en de steppemûs (*Mus spicilegus*).

De Syprioatyske mûs waard yn 2004 ûntdutsen troch dr. Thomas Cucchi, in ûndersiker ferbûn oan 'e Universiteit fan Durham, yn noardlik Ingelân. DNA-testen befêstigen dat it om in "nije" soarte gie. De Syprioatyske mûs waard formeel beskreaun yn 2006, yn it taksonomyske fakblêd *Zootaxa*. Neffens Cucchi, dy't him earst fan *Mus aphrodite* neame wollen hie (mei't Syprus it mytologyske berteplak fan 'e goadinne Afrodite is), kin it bist beskôge wurde as in libben fossyl, mei't er neffens de regel útstjerre moatten hie doe't de minske him op Syprus fêstige.

As habitat liket de Syprioatyske mûs de foarkar te jaan oan wyngerds en nôtfjilden, al is er ôfwêzich yn gebieten dêr't de minske in al te sterk stimpel op drukt hat. Syn ferspriedingsgebiet oerlapet dat fan 'e westlike ûndersoarte fan 'e hûsmûs (*Mus musculus domesticus*), dy't Syprus mei de minske berikte. Syn lange isolaasje op in eilân docht bliken út syn uterlik. Sa ûnderskiedt de Syprioatyske mûs him fan oare Jeropeeske mûzesoarten troch syn gruttere earen, eagen en kjiftosken, syn wat langere sturt en de wite plakken efter syn earen. Fierders binne de soallen fan 'e poatsjes rôze. Syn kop-romplingte bedraacht 7½-9 sm, mei in sturtlingte fan 6,3-8,7 sm (dy't 90-120% fan 'e kop-romplingte is).
Steppemûs

De **steppemûs** (wittenskiplike namme: *Mus spicilegus*, foarhinne *Mus hortulans*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e mûseftigen (*Muridae*) en it skaai fan 'e echte mûzen (*Mus*), dat nau besibbe is oan ús hûsmûs. Hy komt foar yn grutte dielen fan East-Jeropa en de Balkan, om persiis te wêzen yn Eastenryk, Tsjechje, Slowakije, Hongarije, Sloveenje, Kroaasje, Bosnje-Hertsegovina, Servje, Montenegro, Kosovo, Albaanje, Masedoanje, noardlik Grikelân, Bulgarije, Roemeenje, Moldaavje en de súdlike Oekraïne.

Fysiologysk is it grutste ferskil tusken de steppemûs en de hûsmûs dat by de steppemûs de sturt justjes koarter is as de rest fan it lichem. Ek bestiet der in dúdlike demarkaasjeline tusken it dûnkere hier op 'e rêch fan it bistke en it ljochtere hier op 'e búk, wylst dat by de hûsmûs stadichoan yninoar oergiet. Oan 'e ein fan 'e simmer smyt de steppemûs lytse terpkes fan ierde op, dêr't er itensfoarrieden yn oanleit, benammen besteande út it sied fan nuddeliergerzen (*Setaria*). Sokke opslachheuveltsjes kinne wol oant 700 liter sied en oar plantaardich materiaal befetsje, en yn it gongestelsel derûnder kinne 2 oant wol 20 steppemûzen oerwinterje.
Skiesturtmûs

De **skiesturtmûs** (wittenskiplike namme: *Mus fragilicauda*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e mûseftigen (*Muridae*) en it skaai fan 'e echte mûzen (*Mus*), dat foarkomt yn twa faninoar isolearre gebieten yn sintraal Tailân, yn 'e provinsje Nahkon Ratchasima, en yn Laos, yn 'e provinsje Sekong. De namme "skiesturtmûs", nei it Ingelske *sheath-tailed mouse*, komt fan it feit dat dit de iennichste mûzesoarte is wêrby't de hûd fan 'e sturt loslit as men him dêr beetpakt. Dat is in selsferdigeningsmeganisme, dat it bist by steat stelt om oan rôfdieren te ûntkommen as dy him inkeld by de sturt gripe ynstee fan by it liif. Ek de wittenskiplike namme, *Mus fragilicauda* ("mûs mei in brekbere sturt"), ferwiist nei dit ferskynsel.

De skiesturtmûs waard yn 2002 ûntdutsen en yn 2003 formeel beskreaun yn it fakblêd *Zoologica Scripta* troch de wittenskippers J.-C. Auffray, A. Orth, J. Catalan, J.-P. Gonzalez, E. Desmarais en F. Bonhomme. Syn ferspriedingsgebiet wurdt oerlape troch dat fan 'e hartkleurige mûs (*Mus cervicolor*). Oan ien ûndersoarte dêrfan, de *Mus cervicolor popaeus*, is de skiesturtmûs morfologysk sjoen frijwol identyk. Hy hat lykwols in sêftere, ferwielige pels, en ferskilt der boppedat op alderlei biogemysk en molekulêr mêd fan. Genetysk is de skiesturtmûs it naust besibbe oan Yndiaaske soarten as de tsjinstfeintmûs (*Mus famulus*), de lytse Yndyske fjildmûs (*Mus booduga*) en de ierdkleurige mûs (*Mus terricolor*), en oan 'e gewoane hûsmûs.
Boskmûzen

De **boskmûzen** (wittenskiplike namme: *Apodemus*) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e mûseftigen (*Muridae*) en de ûnderfamylje fan 'e mûzen en rotten fan de Alde Wrâld (*Murinae*). Ta dit skaai hearre sa'n tweintich libbene soarten, wêrûnder de boskmûs, de grutte boskmûs en de brânmûs, en dêrnjonken noch teminsten 25 fossile soarten. De boskmûzen binne it naust besibbe oan 'e Rjûkjûaanske stikelrotten (*Tokudaia*) en de prehistoaryske *[[Rhagamys]]*, en folle minder nau oan 'e echte mûzen (*Mus*) en de grutearsomprotten (*Malacomys*). Se foarmje sawol it âldste skaai fan mûseftigen yn Jeropa as it mûseftige skaai dat de grutste fersprieding troch de tiid hat. De âldste fertsjintwurdigers fan 'e boskmûzen stamje út it lette Mioseen fan Jeropa.

## Underferdieling
De boskmûzen wurde yn 'e regel ûnderferdield yn twa groepen de echte boskmûzen (*Apodemus*) en de wâldmûzen (*Sylvaemus*). Foarhinne waarden dizze groepen oanmurken foar reguliere ûnderskaaien, mar modern ûndersyk hat oantoand dat se taksonomysk mar fan beheind belang binne en dat de besibskip binnen it skaai fan 'e boskmûzen yngewikkelder yninoar sit. Tsjintwurdich foarmje dizze oantsjuttings sadwaande wat ynformelere gearbondelings fan soarten.

Njonken de echte boskmûzen (*Apodemus*) en de wâldmûzen (*Sylvaemus*) foarmje de lytse Japanske boskmûs (*Apodemus argenteus*) en de Himalayaboskmûs (*Apodemus gurkha*) mooglik in trêde en in fjirde groep. Soms wurde noch twa oare groepen erkend: de rotsmûzen (*Karstomys*), foar de eastlike rotsmûs (*Apodemus mystacinus*) en de westlike rotsmûs (*Apodemus epimelas*), en de Aziatyske boskmûzen (*Alsomys*) foar guon Eastaziatyske soarten. De Aziatyske boskmûzen binne nau besibbe oan 'e echte boskmûzen, en de rotsmûzen oan 'e wâldmûzen.

## Soarten
### Libbene soarten

### Fossile soarten
Rudolf Breslauer

**Werner Rudolf Breslauer** (Leipzig, 4 july 1903 - Poalen, 28 febrewaris 1945) wie in Dútsk fotograaf fan joadsk komôf. 

## Libbensrin
Breslauer folge in oplieding oan de Akademy foar Keunstfotografy en gie dêrnei oan 't wurk yn de drukkerij fan syn pake. Neidat de nazi's oan de macht kamen yn Dútslân, flechte er my syn frou Bella Weissmann en harren trjie bern nei Nederlân. Dêr wurke er by drukkerijen yn Leien en Utert. 

Yn 1942 waard Breslauer mei de hûshâlding finzen naam en nei kamp Westerbork deportearre. Yn kamp Westerbork moast er fanwege kampkommandant Albert Konrad Gemmeker pasfoto's fan de finzenen nimme en it kamplibben op foto's en film fêstlizze. Op ien fan de films fan Breslauer is Settela Steinbach te sjen, in Roma-famke 19 maaie 1944 nei Auschwitz deportearre waard. 

Breslauer waard sels mei syn famylje yn de hjerst fan 1944 nei Auschwitz oerbrocht. Dêr waarden syn frou en harren soannen Stefan en Mischa yn de gaskeamers fermoarde. Sels stoar er dêr in pear moanne letter. Dochter Ursula oerlibbe de oarloch.


SettelaSteinbach1944.jpeg|Settela Steinbach
GemmekerAusDerFunten.jpg|Gemmeker & Aus der Fünten 
Chanoekaviering in een barak in Westerbork.png|Chanoeka in Westerbork
Westerbork 1944 (Acte 1).webm|thumbtime=06:49|Transport (film)
WesterborkAuschwitz.jpg|Kamp Westerbork


## Keppelings om utens
* ''Film Rudolf Breslauer''
* Werner Rudolf Breslauer by joodsmonument.nl
* Biografy fan Rudolf Breslauer op jhm.nl
Albert Konrad Gemmeker

**Albert Konrad Gemmeker** (Düsseldorf  27 septimber 1907- 1982) wie in Dútske SS-Obersturmführer en kommandant fan Kamp Westerbork.

 
## Libben
Gemmeker waard berne yn Düsseldorf. Mei fjirtjin jier gie er fan skoalle ôf gie oan 't wurk by in fersekeringsmaatskippij. Doe't er tweintich wie sette er útein mei in oplieding foar plysjeman. Nei't er yn 1933 klear wie, kaam er by de plysje yn Duisburg. Yn 1935 hie Gemmeker in administrative funksje by de Gestapo - hy wie doe gjin lid fan de NSDAP of SS, mar gou as te betrouwen.

Twa jier letter, op 1 maaie 1937, waard er offisjeel lid fan de Nasjonaalsosjalistyske Dútske Arbeiderspartij. Koart nei de machtsoername troch de nasjonaalsosjalisten hie er him al oanmeld as lid fan de NSDAP, mar yn de begjintiid wie de partij ôfhâldend mei it talitten fan persoanen dy't koart skoft nei machtsoername lid wurde woene. Yn 1937 hie Gemmeker him ek opjoen foar de SS, mar waard earst op 1 novimber 1940 talitten by it elitekorps mei de rang fan *SS-Hauptscharführer*. Op 25 augustus 1940 wie er oerpleats nei De Haach, dêr't er *Personalreferent* by de *Befehlshaber der Sicherheitspolizei und des SD* wie. Yn De Haach moete er ek Elizabeth Hassel (Frau Hassel) dy't krekt by har man wei wie, en dy't yn kamp Westerbork syn sekretaresse en matresse waard.

Juny 1942 waard Gemmeker koart skoft kommandant fan kamp Sint-Michielsgestel. Op 12 oktober 1942 waard er, wilens mei de rang fan *SS-Obersturmführer*, beneamd ta kampkommandant fan Polizeiliches Durchgangslager Westerbork.

## Dekoraasjes
*Krús foar Oarlochfertsjinste mei Swurden
**Twadde Klasse
*Sportynsynje fan de SA
**Brûns 
*Ryksinsigne foar Sport
**Brûns

## Keppelings om utens
* Gemmeker, vpro.nl 
* Gemmeker 
* J. Presser, ''Ondergang De vervolging en verdelging van het Nederlandse jodendom 1940-1945''. oer Gemmeker
Dwerchmûzen

De **dwerchmûzen** (wittenskiplike namme: *Micromys*) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e mûseftigen (*Muridae*) en de ûnderfamylje fan 'e mûzen en rotten fan de Alde Wrâld (*Murinae*). Ta dit skaai fan lytse múskes dy't net nau besibbe binne oan oare mûseftigen hearre 2 libbene soarten en fierders noch teminsten 10 fossile soarten, wêrfan't de âldsten weromgeane oant it lette Mioseen. De libbene soarten binne de nôtmûs, dy't yn grutte parten fan Jeraazje foarkomt, en de Yndo-Sineeske dwerchmûs út Fjetnam, súdlik Sina en oangrinzgjende dielen fan Súdeast-Aazje.

## Soarten
### Libbene soarten

### Fossile soarten
* *[[Micromys bendai]]* † (Plioseen fan Grikelân)
* *[[Micromys chalceus]]* † (Mioseen fan Mongoalje)
* *[[Micromys cingulatus]]* † (Mioseen fan Grikelân)
* *[[Micromys coronensis]]* † (Plioseen fan Poalen en Pleistoseen fan Roemeenje)
* *[[Micromys kozaniensis]]* † (Plioseen fan Grikelân)
* *[[Micromys liui]]* † (Pleistoseen fan Súd-Sina)
* *[[Micromys paricioi]]* † (Plioseen fan Spanje)
* *[[Micromys praeminutus]]* † (Plioseen fan Jeropa)
* *[[Micromys steffensi]]* † (Plioseen fan Grikelân)
* *[[Micromys tedfordi]]* † (Plioseen fan Súd-Sina)
In alfde fossile soarte, *[[Micromys caesaris]]*, út it lette Mioseen fan Spanje, is noch net wittenskiplik beskreaun.
Morava (rivier)

De **Morava** (Dútsk: *March*) is in rivier yn Midden-Jeropa. De boarne leit yn de Sudeten en de rivier mûnet nei 353&nbsp;km út yn de Donau. De Morava streamt hast hielendal oer Tsjechyske grûn, in stikje is de grins mei Slowakije. Fan de mûning fan de Thaya (Tsjechysk: *Dyje*) ôf oan foarmet de rivier de grins tusken Eastenryk en Slowakije. It streamgebiet beslacht 26.580&nbsp;km².

De boarne fan de Morava leit benoardwesten Sumperk en de mûning yn de Donau by Devín, bewesten Bratislava. Oan de ûnderrin leit it Marchfeld, de grutste leechflakte fan Eastenryk.

De wichtichste stêd oan de Morava is Olomouc. De rivier is de belangrykste fan Moraavje. 

## Ut de skiednis
Hoewol't de Dútske namme *March* ferwize kinne soe nei *Mark*, "grins, swette" (sjoch Ingelsk *[[:wikt:march#Etymology 2|march]]*), is it wierskynliker dat de riviernamme ôflaat is fan it Proto-Yndo-Jeropeeske *mori*, 'wetters' (Latyn: *mare*). De namme waard it earst dokumintearre yn 892 as *Maraha*.

Troch de delling fan de rivier rûn in Barnstienrûte, in wichtige hannelswei tusken Noard- en Súd-Jeropa.

## Galery

Image:Pramen Moravy (1).JPG|Boarne fan de Morava op Králický Sněžník
Image:Morava austria slovakia.jpg|De Morava tusken Eastenryk en Slowakije 
Image:Dyje-Morava confluence 01.jpg|De gearrin fan de Thaya en Morava - in trijelannenpunt
Image:Morava's flooded forest 02.jpg|Oerstreamd bosk oan de Morava
Science Fiction Chronicle

***Science Fiction Chronicle*** wie in Amerikaansk tydskrift op it mêd fan science fiction, dat bestie fan 1978 oant 2006. Under *insiders* stie it bekend as ***SF Chronicle***, wat ûnder bûtensteanders út en troch betizing feroarsake mei de folle bekendere krante de *[[San Francisco Chronicle]]*.

## Skiednis
*Science Fiction Chronicle* waard yn 1978 oprjochte troch de Newyorkske útjouwer Andrew I. Porter, as in ûnderdiel of *[[spin-off]]* fan syn omfangrikere tydskrift *[[Algol]]*, dat lykwols yn 1984 opdoekt waard. *Science Fiction Chronicle* waard yn 1979 in selsstannige publikaasje as in algemien nijsmagazine oer science fiction. Wat dat oanbelanget wie it de wjergader oan 'e Amerikaanske eastkust fan it yn Oakland, oan 'e westkust útjûne blêd *[[Locus (tydskrift)|Locus]]*. Hoewol't de ferslachjouwing fan *Science Fiction Chronicle* net sa breed wie as dy fan *Locus*, befette it materiaal dat by de konkurrint bûten beskôging bleau, lykas materiaal skreaun troch fans, in filmkollem en in fêste reportaazje út Londen. 

*Science Fiction Chronicle* wie, fral de earste tolve oant fyftjin jier, grutdiels in ienmansprojekt fan Porter, waans bjusterbaarlike trochsettingsfermogen yn 1991 beleanne waard mei in spesjale priis op 'e *[[World Science Fiction Convention]]* fan 1991. Neitiid ûntskuldige er him yn it tydskrift foar syn no net drekt grasjeuze ynûntfangstname fan dy priis, dy't er as in treastpriis beskôge. Pas yn 1993 en 1994 wûn *Science Fiction Chronicle* einlings en te'n lêsten de sa begeare *[[Hugo Award]]* foar semy-profesjoneel tydskrift, dy't foartiid sûnt de ynstelling fan dy priis, yn 1984, hieltyd troch *Locus* wûn wie. *Science Fiction Chronicle* joech ek syn eigen prizen út, de *[[Science Fiction Chronicle Award]]s* of *SF Chronicle Awards*, dy't basearre wiene op in opinypeiling ûnder de lêzers.

Yn 2000 waard *Science Fiction Chronicle* oankocht troch de gruttere útjouwerij *[[DNA Publications]]*, fan Warren Lapine. Yn 't earstoan waard Porter oanholden as haadredakteur, mar yn 2002 waard er ferfongen troch John R. Douglas, dy't yn 2005 sels opfolge waard troch Ian Randal Strock. Yn 2001 groeide de oplaach oant mear as 10.000 eksimplaren. Oarspronklik hie *Science Fiction Chronicle* in moanneblêd west, mar letter ferskynde it iens yn 'e twa moannen; *DNA Publications* makke der koart nei de oankeap wer in moanneblêd fan, mar yn 2005 liet men dat publikaasjeskema fannijs slûpe. Uteinlik rûn de oplaach safier werom dat it blêd yn septimber 2006, nei 267 edysjes, mar hielendal opdoekt waard.
S.F. Chronicle

"***S.F. Chronicle***" of "***SF Chronicle***" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* *[[San Francisco Chronicle]]*, in promininte Amerikaanske krante út San Fransisko
* *[[Science Fiction Chronicle]]*, in net mear besteand Amerikaansk tydskrift op it mêd fan science fiction
** *[[Science Fiction Chronicle Award]]s*, prizen útrikt troch *Science Fiction Chronicle*
Fantastic (tydskrift)

***Fantastic***, ek bekend as ***Fastastic Stories*** (mar net te betiizjen mei *[[Fantastic Adventures]]*), wie in Amerikaansk tydskrift op it mêd fan science fiction- en fantasyliteratuer, dat bestie fan 1952 oant 1980. It waard oarspronklik troch de útjouwerij Ziff-Davis oprjochte as de wjergader foar fantasy fan it science fiction-blêd *[[Amazing Stories]]*. Yn 't earstoan wiene de ferkeapsifers goed, mar nei in pear jier sakke de boaiem derút, en wie haadredakteur Howard Browne twongen om fan fantasy fierhinne oer te stappen op science fiction. Fan gefolgen rekke Browne syn ynteresse yn it tydskrift kwyt en fanôf de midden fan 'e fyftiger jierren publisearre *Fantastic* ûnder Browne syn opfolger Paul W. Fairman oer it algemien fiksje fan minne kwaliteit.

Oan 'e ein fan 'e fyftiger jierren waard Cele Goldsmith oansteld as haadredaktrise fan sawol *Fantastic* as *Amazing*, en sy kallefatere beide blêden fluch op, û.m. om't se troch persoanlike kontakten mei foaroansteande skriuwers in hiel nij nivo fan ynhâld oanlûke koe. De beide blêden ûntjoegen har yn dy snuorje ta guon fan 'e oantreklikst útsjende en bêste sjenretydskriften fan Amearika. Goldsmith holp troch har haadredakteurskip de karriêres fan auteurs fan namme as Roger Zelazny en Ursula K. Le Guin op 'e gleed, mar likegoed slagge it har net om 'e ferkeapsifers te ferbetterjen. Yn 1965 waarden *Fantastic* en *Amazing* ferkocht oan Sol Cohen, dy't Joseph Wrzos oanstelde as haadredakteur en allinnich noch werprinte materiaal opnaam. Dat belied wie finansjeel ferstannich, mar it brocht him yn konflikt mei de doe krekt oprjochte *[[Science Fiction Writers of America]]*, in nasjonale feriening fan science fiction-skriuwers. Nei in turbulinte snuorje waard oan 'e ein fan 'e jierren sechtich Ted White haadredakteur, en fan dy tiid ôf waard wer nij materiaal opnommen.

White die der alles oan om *Fantastic* ta in súksesfol tydskrift te meitsjen. Sa naam er omslachkeunst op fan keunstners dy't namme makke hiene yn 'e stripwrâld, en teffens wurke er mei nije auteurs, lykas Gordon Eklund. Hoewol't er in krap budzjet hie, slagge it him út en troch om goede ferhalen te keapjen fan bekende skriuwers dy't ôfwiisd wiene troch oare tydskriften. De oplaach gie lykwols stadichoan efterút, dat yn 1978 ferkocht Cohen syn oanpart yn it blêd oan syn sakepartner Arthur Bernhard. White naam koarte tiid letter ûntslach en waard doe ferfongen troch Elinor Mavor. Minder as twa jier neitiid besleat Bernhard lykwols om *Fantastic* opgean te litten yn *Amazing*, dat altyd bettere ferkeapsifers hân hie.
Asimov's Science Fiction

***Asimov's Science Fiction***, gauris ôfkoarte ta ***Asimov's SF*** of sels ***Asimov's***, is in Amerikaansk tydskrift op it mêd fan science fiction-literatuer. It is net earlik in moanneblêd, mei't it mar tsien kear yn 't jier ferskynt, mei dûbeltsjûke edysjes yn april/maaie en oktober/novimber. It blêd bestiet sûnt 1977 en hie yn 2012 in oplaach fan 22.593 eksimplaren. It wurdt tsjintwurdich útjûn troch de útjouwerij *[[Penny Publications]]*. *Asimov's Science Fiction* is ferneamd nei de grutte Amerikaanske science fiction-skriuwer Isaac Asimov. Hoewol't dy altyd wegere om haadredakteur fan it tydskrift te wurden, wied er al folop by de publikaasje belutsen, en skreau er opinystikken en beäntwurde er ynstjoerde brieven oant syn ferstjerren yn 1992. 

*Asimov's Science Fiction* begûn yn 1977 as in publikaasje dy't ienris yn 't fearnsjier ferskynde, mar yn 1978 waard dat iens yn 'e twa moannen, en healwei de jierren tachtich iens yn 'e fjouwer wiken, mei in ekstra edysje foar de feestdagen fan ein desimber. Ein njoggentiger jierren makke in ôfnimmende oplaach it werombringen fan 'e edysjes ta tsien yn 't jier needsaaklik. In pear moannen foar Asimov syn ferstjerren, yn 1992, waard it blêd ferkocht oan 'e útjouwerij Doubleday, in ûnderdiel fan Bantam Doubleday Dell, dat yn 1996 oernommen waard troch *[[Crosstown Publications]]*. Yn 2012 kaam *Asimov's Science Fiction* by *Penny Publications*, in oare tûke fan *Crosstown*, dat syn haadkertier yn Norwalk hat, yn 'e steat Konnetikut. 

Opienfolgjende haadredakteurs fan *Asimov's Science Fiction* hawwe mei-inoar 19 prestizjeuze *[[Hugo Award]]s* wûn foar bêste redakteur: George H. Scithers (1977-1982) 2; Shawna McCarthy (1983-1985) 1; Gardner Dozois (1986-2004) 15; en Sheila Williams (2004-hjoed) 1. *Asimov's Science Fiction* rikt sels sûnt 1986 ek prizen út, yn ferskate kategoryen, de saneamde Asimov's Readers' Awards, dy't tawiisd wurde op basis fan in stimming ûnder de abonnees. Under de auteurs dy't wurk yn *Asimov's Science Fiction* publisearre hawwe, binne grutte nammen as Isaac Asimov, Orson Scott Card, Glen Cook, George R.R. Martin, Ursula K. Le Guin, Robert Silverberg, Karen Traviss en Harry Turtledove.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan ''Asimov's Science Fiction''
* Offisjele webside fan ''Penny Publications'', de útjouwer fan ''Asimov's Science Fiction''
Droog Brood

**Droog Brood** wie in kabaretduo dat bestie út Bas Hoeflaak en Peter van de Witte. 

Sy krigen kunde oan elkoar op de Academie voor Kleinkunst yn Amsterdam dêr't sy tegearre ek ferskate foarstellings makken. Nei dy oplieding giene sy fierder as  Droog Brood. Sy wûnen 2000 it Amsterdams Kleinkunst Festival en makken de foarstellings *"Teer"* (2001), *"Scènes voor de Mensen"* (2003) en *"Omwille van de Smeer"* (2005). It fjirde teäterprogramma, mei de titel "De Kip met de Gouden Enkels", gie op 20 desimber 2007 yn premiêre en spile noch oant 2009. Mei dat lêste  programma waard Droog Brood teffens nominearre foar de Poelifinario 2008. 

Ier yn 2016 makke it duo buorkundich dat it ophold mei teäterfoarstellingen. Op 2 maart 2016 spilen se harren lêste foarstelling yn De Kleine Komedie yn Amsterdam.

## Programma's
* 2001 - 2002  *Teer*
* 2003 - 2005  *Scènes voor de Mensen*
* 2005 - 2007  *Omwille van de Smeer* 
* 2007 - 2009  *Kip met de Gouden Enkels*
* 2009 - 2011  *Een frisse wind*
* 2012 - 2013: *Dat wordt Oorlog*
* 2013 - 2014: *Toppers in de Mist*
* 2014 - 2016: *Kissy Kissy*

## Keppelings om utens
*Webstee fan Droog Brood
*Webstee fan Peter van de Witte
Peter van de Witte

**Peter van de Witte** (Drachten, 20 july 1975) is in kabaretier dy't tegearre mei Bas Hoeflaak it kabaretduo Droog Brood foarmet.
   
Yn harren ôstudearjier oan de kleinkunstacademie diene sy tegearre mei oan "Miss Kaandorp" Brigitte de musical fan Brigitte Kaandorp en Bert Klunder. Njonken Droog Brood is er warber as komponist en tekstskriuwer. Hy skreau de muzyk fan ferskate film- en teäterproduksjes foar ûnder oaren Paul de Leeuw, Jenny Arean & Wende Snijders, de koarte film *[[Naakt (film)|Naakt]]* en in tal toanielteksten foar Bellevue Lunchteäter (*"Flysk"* (2000), *"Leeftijd"* (2004), *"Zonde"* (2005)). 2009 skreau er in nije  toanielfoarstelling. Teffens skreau er muzyk foar *Verplichte Figuren*, in musical fan Alex Klaasen. Van de Witte skriuwt ek geregeldwei teksten en muzyk foar it telefyzjeprogramma "Het Klokhuis".

Ien fan sy bekendste rollen op telefyzje is as part fan de P.O.D. (eltse ôflevering in oare namme) by it Sinteklaassjoernaal. Yn 2015 spile er de haadrol yn de film *De Grote Zwaen*.
De troch him komponearre muzyk fan it liet *Gewoon Opnieuw*, út de foarstelling *Showponies II* fan Alex Klaasen, krige de Annie M.G. Schmidt-priis 2019.

## Regy
* 2022 *[[Henry van Loon]], Jannie de Showdog* - De Keet B.V.
* 2021 *[[Alex Ploeg]], Ego* - Breijwerk
* 2021 *Jasper van der Veen, Het dreigt volslagen goed te komen* - De Keet B.V.
* 2020 *Beter ga je beginnen te begrijpen je geld* - NTR
* 2020 *Hadewych doet de dames* - Hadewych Minis
* 2020 *Rundfunk, Wachtstumsschmerzen* - MORE Theater Producties, Senf Theaterpartners
* 2019 *Voorlopig voor Altijd* - Hekwerk
* 2019 *Marvellous (musical)* - Bos Theaterproducties

## Komposysje
* 2022 *[[Kruimeltje (musical)|Kruimeltje]]*, REP Entertainment
* 2021 *[[Henry van Loon]]*, Amazon StandUp Special
* 2021 *[[Alex Ploeg]]*, Ego
* 2021 *[[Simone Kleinsma]]*, Verder
* 2019 *Voorlopig voor Altijd*, Martine Sandifort, Remko Vrijdag
* 2019 *Marvellous*, Bos Theaterproducties
* 2019 *Showponies 2*, MORE Theater Producties
* 2019 *Repelsteeltje*, Theater Rotterdam
* 2019 *Dolfje Weerwolfje en Foeksia de miniheks*, REP Entertainment
* 2018 *Showponies*, Kemna Theater, Senf Theaterpartners

## Keppeling om utens
*Syn hiemside
Boston Globe-Horn Book Award

De ***Boston Globe-Horn Book Awards*** binne in groep Amerikaanske berne- en jongereinliteratuerprizen dy't sûnt 1967 elts jier útrikt wurde troch de krante de *[[Boston Globe]]*, út 'e stêd Boston, en it literêre tydskrift *[[Horn Book Magazine]]*.

Der binne trije kategoryen: "fiksje en poëzij", "non-fiksje" en "printeboek". De non-fiksjekategory waard tafoege yn 1975, en de kategory fiksje waard yn 2001 útwreide ta "fiksje en poëzij". Fierders binne der sûnt 1977 troch de jierren hinne fiif "bysûndere fermeldings" tawiisd. Boeken wurde oer it algemien nominearre troch de útjouwers (dy't mar in beheind tal oanmeldings yntsjinje meie), mar de sjuery hoecht him dêr net oan te hâlden en mei ek oare boeken as winners útornearje. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Boston Globe-Horn Book Awards''
Los Angeles Times Book Prize

De ***Los Angeles Times Book Prize*** (almeast de ***L.A. Times Book Prize*** neamd) is in Amerikaanske literatuerpriis dy't sûnt 1980 elts jier yn ferskate kategoryen útrikt wurdt troch de krante de *[[Los Angeles Times]]*, út it Kalifornyske Los Angeles. Dizze prizen, dêr't in bedrach fan $1.000 de kategory oan ferbûn is, waarden oprjochte troch Art Seidenbaum, dy't fan 1978 oant 1985 as resinsint by de *L.A. Times* wurke. De prizen wurde útrikt op it jierliks *Los Angeles Times Festival of Books*, yn april.

## Kategoryen
Op 't heden binne der 9 ûnderskate reguliere kategoryen:
* aktueel (*current interest*)
* biografy
* detektive/skriller (sûnt 2000)
* fiksje
* grafyske roman (sûnt 2009)
* jongereinliteratuer (sûnt 1998)
* poëzij
* skiednis
* wittenskip en technology (sûnt 1989)

Fierders binne der noch trije spesjale prizen:
* de *Art Seidenbaum Award for First Fiction* (sûnt 1991)
* de *Innovator's Award* (sûnt 2009)
* de *Robert Kirsch Award*

De *Art Seidenbaum Award for First Fiction* is in priis foar debutearjende auteurs, dy't yn 1991 tafoege waard, in jier nei Seidenbaum syn ferstjerren. De *Innovator's Award* foarmet in erkenning foar skriuwers dy't ynnovatyf te wurk geane. En de *Robert Kirsch Award*, ta einbeslút, is in priis foar in libbene skriuwer mei in dúdlike konneksje mei it Amerikaanske Westen, waans bydrage oan 'e Amerikaanske letterkunde oft spesjale erkenning brek is. Dizze priis is ferneamd nei Robert Kirsch, dy't fan 1952 oant syn dea yn 1980 resinsint wie by de *L.A. Times*, en dy't oarspronklik it idee foar de *L.A. Times Book Prize* oppenearre. Foar in folsleine list mei winners yn alle kategoryen, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e ''Los Angeles Times Book Prize''
Margaret A. Edwards Award

De ***Margaret A. Edwards Award*** (ek wol de ***Margaret Edwards Award*** neamd) is in Amerikaanske literatuerpriis dy't elts jier útrikt wurdt oan in auteur foar in spesifyk diel fan syn of har oeuvre, dêr't hy/sy in wichtige en duorjende bydrage mei levere hat oan 'e jongereinliteratuer. De priis wurdt útrikt troch de *Young Adult Library Services Association* ("Feriening fan Biblioteektsjinsten foar Jongerein"), in ûnderdiel fan 'e *[[American Library Association]]* ("Amerikaanske Biblioteekferiening"; ALA). Hy is ferneamd nei bibliotekaresse Margaret A. Edwards (1902-1988), in pionier op it mêd fan de opbou fan kolleksjes jongereinliteratuer yn Amerikaanske biblioteken. De earste útrikking wie yn 1988, en sûnt is de priis, dêr't in bedrach fan $2.000 oan ferbûn is, elts jier útrikt, útsein yn 1989. Under de skriuwers dy't de priis alris wûnen, binne Ursula K. Le Guin (2004), Orson Scott Card (2008) en Terry Pratchett (2011). Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.
May Hill Arbuthnot Honor Lecture Award

De ***May Hill Arbuthnot Honor Lecture Award*** (ek wol koartwei de ***May Hill Arbuthnot Lecture*** neamd) is in Amerikaanske literatuerpriis en lêzing, dy't sûnt 1970 útrikt en organisearre wurdt troch de *Association for Library Service to Children* ("Feriening foar Biblioteektsjinsten oan Bern", ALSC), in ûnderdiel fan 'e *[[American Library Association]]* ("Amerikaanske Biblioteekferiening"; ALA). De priis skinkt erkenning oan in auteur of oare persoan dy't mei syn/har oeuvre of karriêre in wichtige bydrage levere hat oan de Amerikaanske berneliteratuer, en bestiet derút dat de winner dêroer in lêzing jaan mei oan in Amerikaanske universiteit foar de leden fan 'e ALSC, de ALA en oare belangstellenden. Dyselde lêzing wurdt neitiid publisearre yn *Children & Libraries*, it tydskrift fan 'e ALSC.

De namme fan 'e priis/lêzing, *May Hill Arbuthnot Honor Lecture Award*, betsjut "May Hill Arbuthnot Earelêzingspriis". Hy is ferneamd nei de Amerikaanske bibliotekaresse en ûnderwiiskundige May Hill Arbuthnot, dy't har fan 'e 1940-er jierren ôf o sa ynsette om bern út alle lagen fan de Amerikaanske maatskippij yn kontakt te bringen mei boeken fia it medium fan 'e biblioteek. Winners kinne skriuwers wêze, mar ek resinsinten, bibletekarissen, histoarisy, ûnderwiiskundigen of oare, en hoege net beslist de Amerikaanske nasjonaliteit te hawwe. Foar in folsleine list mei winners, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.
Cristina Deutekom

**Cristina Deutekom**, berne as **Christine Engel** (ropnamme: Stientje) (Amsterdam, 28 augustus 1931 – dêre, 7 augustus 2014), sopraan, wie in Nederlânsk operasjongster.

## Operarepertoire (folslein)
***[[Ludwig van Beethoven]]**:
** Fidelio (*Marzelline*)
***[[Vincenzo Bellini]]**:
** Bianca e Fernando (*Bianca*)
** Norma (*Norma*)
** I puritani (*Elvira*)
***[[Luigi Cherubini]]**:
** Medea (*Medea*)
***[[Gaetano Donizetti]]**:
** Lucia di Lammermoor (*Lucia*)
***[[Jesús Guridi]]**:
** Amaya (*Amaya*)
***[[Georg Friedrich Händel]]**:
** Alcina (*Alcina*)
***[[Wolfgang Amadeus Mozart]]**:
** Così fan tutte (*Fiordiligi*)
** Don Giovanni (*Donna Anna*)
** Die Entführung aus dem Serail (*Konstanze*)
** La clemenza di Tito (*Vitellia*)
** Die Zauberflöte (*Königin der Nacht*)
***[[Giacomo Puccini]]**:
** Turandot (*Turandot*)
***[[Gioacchino Rossini]]**:
** Armida (*Armida*)
** Mosè in Egitto (*Sinaide*)
***[[Camille Saint-Saëns]]**:
** Henri VIII (*Catherine de Aragon*)
***[[Richard Strauss]]**:
** Elektra (*5. Magd*)
** Der Rosenkavalier (*Marianne Leitmetzerin*)
***[[Giuseppe Verdi]]**:
** Alzira (*Alzira*)
** Attila (*Odabella*)
** Un ballo in maschera (*Amelia*)
** Don Carlos (*Una voce dal cielo*)
** I Lombardi alla prima crociata (*Giselda*)
** Macbeth (*Lady Macbeth*)
** I masnadieri (*Amalia*)
** Nabucco (*Abigaille*)
** Rigoletto (*Gilda*)
** Simon Boccanegra (*Amelia/Maria*)
** Il trovatore (*Leonora*)
** I vespri siciliani (*Elena*)
***[[Richard Wagner]]**:
** Götterdämmerung (*Woglinde*)
** Das Rheingold (*Woglinde*)
** Die Walküre (*Ortlinde*)

## Kontrakten
*Stichting De Nederlandse Opera (later: De Nederlandse Operastichting), Amsterdam
*Atlanta Opera
* Gran Teatro del Liceo, Barseloana
*Deutsche Oper, Berlyn
*Teatro Arriaga de Bilbao
*Boston Lyric Opera
*Bregenzer Festspiele
*Teatro Colón, Buenos Aires
*Calgary Opera
* Lyric Opera of Chicago
*Cleveland Opera
*Connecticut Opera, Hartfort
*The Dallas Opera
*Michigan Opera Theatre, Detroit
*Edmonton Opera
* Maggio Musicale Fiorentino, Florence
* Teatro Comunale, Florence
*Oper Frankfurt, Frankfurt am Main
*Oper der Stadt Gelsenkirchen
*Opera di Genova, Genua
* Hamburgische Staatsoper
*Oper der Stadt Kiel
*Royal Opera House, Covent Garden, Londen
*Macerata Opera
* Minnesota Opera, Minneapolis
* Bayerische Staatsoper, München
* Teatro San Carlo, Napels
*Newark Opera
*New Orleans Opera
*The Metropolitan Opera, New York
* Teatro Massimo, Palermo
*L'Opéra national de Paris, Parys
*Pittsburgh Opera
*Teatro dell'Opera, Rome
*San Diego Opera
*The San Francisco Opera
*Opera National Sofiya, Sofia
*National Theatre, Split
*Canadian Opera Company, Toronto
*Teatro Regio, Turyn
* Teatro La Fenice, Feneetsje
*Arena di Verona
* Wiener Staatsoper, Wenen
*Opernhaus Zürich

## Keppelings om utens
* Biografy fan Cristina Deutekom op DutchDivas
* Folsleine diskografy 
* Ynterview mei Cristina Deutekom troch Bruce Duffie, 15 oktober, 1986