open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Martinus Bakker

**Martinus Bakker** (Noardwâlde, 1926 – dêre?, 1996) wie in Frysk skriuwer fan berneboeken, poëzij en koarte ferhalen. Hy publisearre sawol yn it Nederlânsk as yn syn memmetaal, it Stellingwerfsk. Bakker wurdt beskôge as ien fan 'e wichtichste Stellingwerfske skriuwers fan 'e tweintichste iuw.

## Libben en karriêre
Bakker waard yn 1926 berne yn it doarp Noardwâlde, yn de gemeente Weststellingwerf. Tegearre mei Hendrik Johannes Bergveld sette hy de toan foar de iere skriuwerij yn it Stellingwerfsk. Foar syn streektaalwurk brûkte er it pseudonym **Jouk**. Dêrnjonken skreau er ek berneboeken yn it Nederlânsk foar Uitgeverij Kluitman, yn Alkmar, wêrûnder alve dielen fan 'e *Harm Jan en Tie-ne-ke*-rige, dy't in grut tal kearen werprinte waarden.

Fan 1949 ôf publisearre Bakker syn *Stellingwerfse Riempies* yn it deiblêd de *[[Hearrenfeanster Koerier]]* (neitiid de *[[Fryske Koerier]]*). Letter ferskynden syn gedichten en koarte ferhalen ek yn it wykblêd *[[Stellingwerf (tydskrift)|Stellingwerf]]* en yn oare media.

Nei de oprjochting fan 'e Stellingwarver Schrieversronte, yn 1972, brocht dy organisaasje Bakker syn Stellingwerfsktalige wurk yn ferskate bondels út. Guon fan dy útjeften waarden ien of mear kearen werprinte. *Et Kienderboek van Jouk*, út 1975, dat yllustrearre wie troch H.J. van Veen, hie in oplaach fan 3.000 eksimplaren, in ûnbidich grut oantal foar sa'n lytse taalmienskip as it Stellingwerfsk. Dêrfan waarden troch krante-útjouwer Martin van Nieuwenhoven 1.500 ûnder skoalbern yn 'e Stellingwerven ferspraat.

Martinus Bakker kaam yn 1996 te ferstjerren, yn 'e âlderdom fan 70 jier.

## Wurk
;yn it Nederlânsk
* 19?? – *Harm Jan en Tie-ne-ke*
* 19?? – *Harm Jan en Tie-ne-ke en de Pony-kar*
* 1955 – *Harm Jan en Tie-ne-ke Krij-gen een Zus-je*
* 19?? – *Harm Jan en Tie-ne-ke in het Die-ren-park*
* 19?? – *Harm Jan en Tie-ne-ke Ma-ken Pret*
* 19?? – *Harm Jan en Tie-ne-ke Vie-ren Feest*
* 1962 – *Avonturen bij de Hoge Brug*
* 1965 – *Overval bij de Hoge Brug*
* 19?? – *Raadsels rond de Hoge Brug*
* 1967 – *Harm Jan en Tie-ne-ke in de Len-te*
* 19?? – *Harm Jan en Tie-ne-ke in de Va-kan-tie*
* 19?? – *Harm Jan en Tie-ne-ke in de Win-ter*
* 1970 – *Harm Jan en Tie-ne-ke Ma-ken een Tent*
* 1970 – *Harm Jan en Tie-ne-ke op de Fiets*
* 1971 – *Dieven op de Schapenkuil*
* 1974 – *Onraad in Alteveer*
* 1975 – *De Jongens van de Schapenkuil*

;yn it Stellingwerfsk
* 1972 – *Een Haandvol Speulgoed* (gedichten en koarte ferhalen; 2e printinge 1979)
* 1975 – *Et Kienderboek van Jouk* (gedichten en koarte ferhalen)
* 19?? – *Wille op 'e Brille* (boek foar op it húske; 6e printinge 2006)
* 1984 – *Greensgeval* (humoristyske gedichten)
* 19?? – *Decemberverhaelen van Jouk* (Sinteklaas-, kryst en âldjiersferhalen)
Fokke Middendorp

**Fokke Middendorp** (Wolvegea, 1 maaie 1905 – dêre, 21 novimber 2001) wie in Frysk publisist, dy't yn sawol it Nederlânsk as it Stellingwerfsk folkekundige, geakundige en skiedkundige boeken en artikels skreau oer de Stellingwerven. Hy wurke in soad ûnder de skûlnamme **Fokke van Lute**.

## Libben
Middendorp waard yn 1905 berne yn Wolvegea. Nei't er mei pinsjoen gien wie, sette er útein te skriuwen oer de folkekunde, geakunde, skiednis en ierdrykskunde fan 'e Stellingwerven. Dêrby makke er in protte gebrûk fan it pseudonym Fokke van Lute. Middendorp skreau sawol yn it Nederlânsk as yn syn memmetaal, it Stellingwerfsk.

Syn belangstelling gie benammen út nei syn bertedoarp Wolvegea en nei de gemeente Weststellingwerf. Sa publisearre er yn 1980 it boek *Her en Der deur et Oolde Wolvege*, en yn 1981, tegearre mei Han Wielick, *Van Haule tot Heide: De Volledige Historie van Alle Straten, Wegen, Lanen, Paden en Pleinen in Weststellingwerf*.

Yn 1996 krige Middendorp de H.J. Bergveld-priis foar literatuer yn it Stellingwerfsk takend foar *Huus op 'e Miente: Et Levensverhael van Batteld Nijhoolt*, in bewurking troch him fan 'e autobiografyske ferhalen fan boere-arbeider en komelker Batteld Nijhoolt (berne 1885) fan De Miente, boppe Noardwâlde. Middendorp ferstoar yn 2001 yn syn bertedoarp Wolvegea, yn 'e âlderdom fan 96 jier.

## Wurk
* 1980 – *Her en Der deur et Oolde Wolvege* (as Fokke van Lute)
* 1981 – *Van Haule tot Heide: De Volledige Historie van Alle Straten, Wegen, Lanen, Paden en Pleinen in Weststellingwerf* (mei Han Wielick)
* 1985 – *Na Driemaal Klokkleppinge: De Westhoek*
* 1989 – *De Van Harens en Wolvega*
* 1992 – *Huus op 'e Miente: Et Levensverhael van Batteld Nijhoolt* (ûnder red. fan Fokke Middendorp)
* 1995 – *Fokke van Lute op 'e Tekst over Aant Heida, Jan van Schoot en Johannes Wardenier* (as Fokke van Lute)
* 1997 – *Het land van Stellingwerf Toen en Nu in Woord en Beeld*
* 1998 – *Weststellingwerf in Vogelvlucht*
* 2006 – *Fokke van Lute Vertelt: Verhalen over de Geschiedenis van Weststellingwerf* (as Fokke van Lute; mei Ike Naafs-Loman)

## Prizen en nominaasjes
Hendrik Johannes Bergveld

**Hendrik Johannes Bergveld** (Appelskea, 20 desimber 1902 – Easterwâlde, 14 oktober 1966) wie in Frysk skriuwer en dichter, dy't as ien fan 'e wichtichste figueren fan 'e Stellingwerfske literatuer yn 'e tweintichste iuw sjoen wurdt. Hy publisearre koarte ferhalen, gedichten en folkekundich wurk. Boppedat wie Bergveld de betinker fan 'e hjoeddeistige Stellingwerfske stavering. 

## Libben
Bergveld waard yn 1902 berne yn Appelskea, yn 'e súdeasthoeke fan 'e Stellingwerven. Al foàr de Twadde Wrâldoarloch skreau er koarte ferhalen, rymkes en gedichten, dy't er publisearre yn it tydskrift *[[De Oost-Stellingwerver]]*. Nei de oarloch gie er dêrmei troch yn it blêd *[[De Nieuwe Oost-Stellingwerver]]*. Behalven literêr wurk skreau Bergveld ek folkekundige en geakundige artikels oer de Stellingwerven en de skiednis en befolking fan dy krite. Tegearre mei Martinus Bakker wurdt Bergveld beskôge as de wichtichste eksponint fan 'e tweintichste-iuwske Stellingwerfske literatuer út it tiidrek foarôfgeande oan 'e oprjochting fan 'e Stellingwarver Schrieversronte, yn 1972. Bergveld kaam yn 1966 te ferstjerren, goed twa moanne foar syn 64e jierdei.

## Neilittenskip
It meastepart fan Bergveld syn ferhalen en gedichten waard postúm troch de Stellingwarver Schrieversronte útjûn yn 'e bondels *De Oolde Pook* (1971) en *Klaeterjaegers* (1976). In trêde bekend wurk fan Bergveld wie it Nederlânsktalige artikel *De Stellingwervers en Hun Dialect*, dat oarspronklik ferskynde yn 'e *Drentsche Volksalmanak* fan 1949. Yn 2013 kaam ûnder redaksje fan Henk Bloemhoff by de Stellinwarver Schrieversronte it boek *Bergveld Lest Veur uut Eigen Wark* út, wêryn't de eardere trije teksten feriene binne mei stikken en artikels dy't inkeld beskikber wiene út âlde kranten of dy't noch net earder yn druk ferskynd wiene. 

Bergveld brûkte foar syn wurk hast syn hiele libben in lêsbere, konsekwinte stavering, dy't benammen oansleat by de skriuwgewoanten yn Drinte, mar tagelyk ek rekken hold mei de útgongspunten fan 'e Nederlânske stavering. Oan 'e ein fan 'e 1960-er jierren waard Bergveld syn stavering oernommen troch de Stellingwarver Schrieversronte, dy't him yn 1976 fêstlizze liet as de offisjele stavering fan it Stellingwerfsk. 

Yn 1981 waard troch de Fryske gemeenten Weststellingwerf en Eaststellingwerf mienskiplik de H.J. Bergveld-priis ynsteld. Dy wurdt mei tuskenskoften fan inkele jierren takend foar skreaun of sprutsen Stellingwerfsk fan literêr of taalkundich aard, wêrfoar't wurk út sawol Fryslân, Drinte (Smilderlân) as Oerisel (Stienwikerlân) yn oanmerking komt.

## Wurk
*1949 – *De Stellingwervers en Hun Dialect* (yn: de *Drentsche Volksalmanak*)
*1971 – *De Oolde Pook*
*1976 – *Klaeterjaegers*
*2013 – *Bergveld Lest Veur uut Eigen Wark*
Lamkje Hof-De Boer

**Lamkje Hof-De Boer** (Aldeberkeap, 1908 – dêre, 1991) wie in Nederlânsk skriuwster en dichteresse, dy't wurke yn har memmetaal, it Stellingwerfsk.

## Libben
Hof-De Boer waard yn 1908 berne yn Aldeberkeap en wie yn har doarp altyd tige belutsen by it ferieningslibben. Oant de oprjochting fan 'e Stellingwarver Schrieversronte, yn 1972, wie hja de iennichste yn Aldeberkeap dy't yn it Stellingwerfsk publisearre. Hof-De Boer skreau benammen rymkes en oare poëzij en stikken foar de doarpsrevu.

Yn 1988 skreau se fierders de autobiografy *Veur Loon en Verval*, wêryn't se fertelde oer har jonkheid as bern yn in boeredoarp, har wurk as faam, har bestean as troude boerinne en har libben as widdo. Nei oanlieding fan dat boek makke de NCRV yn it ramt fan it programma *Plein 5* in dokumintêre oer Hof-De Boer, dy't op 30 desimber 1988 sûnder ûndertitels yn it Stellingwerfsk op 'e Nederlânske tillefyzje útstjoerd waard.

Hof-De Boer kaam yn 1991 hommels te ferstjerren, yn 'e âlderdom fan 83 jier. Yn 1967 waarden der troch de âldjiersferiening *[[De Geitefok (âldjiersferiening)|De Geitefok]]* oan 'e grins fan beboude kom fan Aldeberkeap fiif houtene buorden pleatst mei dêrop ferwolkomjende rymkes fan Lamkje Hof-De Boer, dy't der noch altyd steane.

## Bibliografy
*, *Veur Loon en Verval*, Aldeberkeap, 1988 (Stellinwarver Schrieversronte), SSR-40, ISBN 9 06 46 60 433, 180 siden; 4 printingen (autobiografy).
Margareta fan Frankryk

* Margareta fan Frankryk, keninginne fan Hongarije (1158-1197), in dochter fan kening Loadewyk&nbsp;VII fan Frankryk, troud mei Hindrik de Jonge Kening fan Ingelân en dêrnei mei Béla&nbsp;III fan Hongarije
* Margareta fan de Provâns (1221-1295), in dochter fan greve Roman Berenguer&nbsp;IV fan de Provâns, troud mei kening Loadewyk&nbsp;IX fan Frankryk
* Margareta fan Frankryk, hartoginne fan Brabân (1254-1271), in dochter fan kening Loadewyk&nbsp;IX fan Frankryk, troude mei hartoch Jan&nbsp;I fan Brabân
* Margareta fan Frankryk, keninginne fan Ingelân (±1279-1318), in dochter fan kening Filips&nbsp;III fan Frankryk, troud mei kening Edwert&nbsp;I fan Ingelân
* Margareta fan Frankryk (1288-1294), in dochter fan kening Filips&nbsp;IV fan Frankryk
* Margareta fan Frankryk, frijgrevinne fan Boergonje (1310-1382), in dochter fan kening Filips&nbsp;V fan Frankryk, troud mei greve Loadewyk&nbsp;I fan Flaanderen, regearre út eigen namme oer de Franche-Comté (Boergonje) en oer Arteezje
* Margareta fan Frankryk (1347-1352), in dochter fan kening Jan&nbsp;II fan Frankryk
* Margareta fan Frankryk (bastert) (1407-1458), in bastertdochter fan kening Karel&nbsp;VI fan Frankryk, troud mei Jan fan Belleville en Montaigu
* Margareta fan Frankryk, keninginne fan Navarra (1492-1549), in dochter fan prins Karel fan Angoulême (in oerpakesizzer fan kening Karel&nbsp;V fan Frankryk), troud mei hartoch Karel&nbsp;IV fan Alençon en letter fan kening Hindrik&nbsp;II fan Navarra
* Margareta fan Frankryk, hartoginne fan Berry (1523-1574), in dochter fan kening Frâns&nbsp;I fan Frankryk, troud mei hartoch Emmanuël Filibert fan Savoaye
* Margareta fan Falois (1553-1615), in dochter fan kening Hindrik&nbsp;II fan Frankryk, troud mei kening Hindrik&nbsp;IV fan Frankryk
Bibelgurdle (Feriene Steaten)

De **Bibelgurdle** (Ingelsk: *Bible Belt*) is yn 'e Feriene Steaten in ynformele oantsjutting foar súdeasten en it middensuden fan it lân, dêr't de mearderheid fan 'e befolking der yn religieus opsjoch kristlik-fûnemintalistyske tinkbylden op nei hâldt en yn polityk en maatskiplik opsjoch konservatyf oant uterst konservatyf is. De term 'Bibelgurdle' waard ynsafier bekend foar it earst yn 1924 brûkt yn in artikel yn 'e krante de *[[Chicago Daily Tribune]]*, troch de sjoernalist en polityk kommentator H.L. Mencken. Doe't de namme oansloech, claimde Mencken him yn 1927 as in betinksel fan sines.

De Bibelgurdle omfiemet de Amerikaanske steaten Noard-Karolina, Súd-Karolina, Georgia, Alabama, Mississippy, Arkansas, Tennessee, Kentucky, Missoury, Oklahoma en Teksas, mei dêropta Firginia útsein it noardlikste puntsje, Louisiana útsein New Orleans, de noardlike helte fan Floarida en de súdlike dielen fan Illinois, Indiana en West-Firginia. Under de koloniale perioade (1607-1776) wie de Bibelgurdle in bolwurk fan 'e Anglikaanske Tsjerke. De oergong fan it anglikanisme nei in fûnemintalistysk net-anglikaansk protestantisme fûn yn 'e iuw tusken 1775 en 1875 plak, net as in stadige ferskowing, mar yn 'e foarm fan in rige skoksgewize religieuze *[[revival (religy)|revival]]*-bewegings, dy't foar in grut part assosjearre wiene mei it baptisme.

It strange protestantisme fan 'e Bibelgurdle stekt skril ôf tsjin it moderate protestantisme en it roomsk-katolisisme dat beliden wurdt yn it noardeasten fan 'e Feriene Steaten, it religieuze ferskaat om 'e Grutte Marren hinne, de Mormoanske Korridôr yn Utah en súdlik Idaho en de grutdiels sekuliere westkust. It kultuerferskil tusken de Bibelgurdle en oare dielen fan 'e Feriene Steaten kin ek ôflêzen wurden oan 'e hân fan it persintaazje dat ateïsten en agnosten útmeitsje fan 'e befolking fan 'e ûnderskate Amerikaanske steaten. Yn Alabama, djip yn 'e Bibelgurdle, is dat mar 3%, wylst it yn 'e sekulierste steat, Fermont, op 34% leit.
Bernie Dexter

**Bernie Dexter** (berne as: **Bernadette Belle Souza**; Camp Hill (Pennsylvania), 13 jannewaris 1970) is in Amerikaansk model en moadeûntwerpster fan mingd Angelsaksysk&nbsp;Amerikaansk en Filipynsk etnysk komôf. Hja is ien fan 'e meast foaroansteande pin-upgirls fan 'e Feriene Steaten, en hat karriêre makke mei fotoreportaazjes yn 'e styl fan 'e ferneamde Bettie Page, út 'e 1950-er jierren.

## Libben en karriêre
### Jonkheid
Dexter waard yn 1970 berne yn Camp Hill, yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania, as de dochter fan Joe Souza, in rêstend seeman út 'e Filipinen en dy syn Amerikaanske frou Sherry. Mei njoggentjin jier wûn Dexter yn 1989 de *Miss Teen San Diego County*-ferkiezing, en neitiid besocht se in karriêre as model en aktrise oan 'e gong te krijen.

### Karriêre
By in fotoshoot yn 2002, doe't se 32 jier wie, waard Dexter foar it earst troch fotografe Danielle Bedics fotografearre yn styl fan pin-upgirls út 'e 1950-er jierren. Se stjoerde de fotorige op nei de *Viva Las Vegas*-pin-upwedstryd, en krige dêr sokke positive reäksjes op, dat se besleat en meitsje fan pin-upmodellewurk har spesjaliteit. Neitiid paste Dexter har uterlik oan om mear op it pin-up-ikoan Bettie Page te lykjen, mei lang, inketswart hier en in byknipte ponny.

Dexter hat posearre foar in skilderij fan Olivia De Berardinis, in keunstneresse dy't bekendstiet om har op Bettie Page ynspirearre keunst en kalinders. Hja skildere Dexter mei blûn hier. Yn 2009 begûn Dexter fierders har eigen kleankolleksje te ûntwerpen, yn in styl dy't weromgrypt op 'e 1940-er en 1950-er jierren. 

### Priveelibben
Dexter is troud mei Levi Dexter, dy't yn 'e santiger jierren *lead*-sjonger wie fan 'e rockabilly-band Levi and the Rockrats. Hy is tsjintwurdich de fotograaf fan syn frou. Dexter en de man wenje yn 'e stêd Portland, yn Oregon.

## Keppelings om utens
●  Offisjele webside fan Bernie Dexter
Margareta fan Ingelân

"**Margareta**" of "**Margaret fan Ingelân**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* Margareta fan Ingelân (hillige) († 1192), in Hongaarske non fan Ingelsk komôf, dy't yn 'e Roomsk-Katolike Tsjerke hillich ferkearre is
* Margareta fan Ingelân, keninginne fan Skotlân (1240-1275), in dochter fan kening Hindrik&nbsp;III fan Ingelân, troud mei kening Aleksander&nbsp;III fan Skotlân
* Margareta fan Ingelân, hartoginne fan Brabân (1275-1333), in dochter fan kening Edwert&nbsp;I fan Ingelân, troud mei hartoch Jan&nbsp;II fan Brabân
Thomas McDougall

**Thomas McDougall** (folút: **Thomas Mower McDougall**; Prairie du Chien (Wiskonsin), 21 maaie 1845 – Brandon (Fermont), 3 july 1909) wie in Amerikaansk militêr fan etnysk Skotsk komôf, dy't in beskate bekendheid krige troch syn rol yn 'e ferneamde Slach oan 'e Little Bighorn, yn 1876, wêrby't in koälysje fan Yndiaanske folken de Amerikaanske kavalery in ferpletterjende nederlaach tabrocht. 

## Libben en karriêre
### Jonkheid en komôf
McDougall waard yn 1845 berne yn Prairie du Chien, yn 'e Amerikaanske steat Wiskonsin. Hy wie de soan fan Charles McDougall, dy't ek as ofsier yn it Amerikaanske Leger tsjinne. Hy hie in suster dy't mei generaal-majoar Edwin Burr Babbitt troud wie.

### Amerikaanske Boargeroarloch
Under de Amerikaanske Boargeroarloch (1861-1865) joech McDougall him yn 1863 as in twadde luitenant by it Noardlike Leger. Hy tsjinne û.m. yn 'e Slach by Vicksburg (1863), wêrby't de Noardliken de Súdlike Konfederearre Steaten fan Amearika by de rivier de Mississippy lâns midstwa spjalten.

### Grutte Sû-Oarloch
Nei ôfrin fan 'e Boargeroarloch naam McDougall in ofsiersposysje mei de rang fan kaptein oan yn it Amerikaanske 14e Ynfanteryrezjimint. Letter waard er oerpleatst nei it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint, dêr't er it befel krige oer B Kompanjy, mei luitenant Benjamin Hodgson as syn ûnderbefelhawwer. Yn dy hoedanichheid focht er ûnder de Grutte Sû-Oarloch fan 1876 mei tsjin 'e Lakota, de Noardlike Sjajinnen en de Noardlike Arapaho. 

Op 25 en 26 juny 1876 naam McDougall diel oan 'e ferneamde Slach oan de Little Bighorn, wêrby't B Kompanjy yn reserve holden waard en McDougall fan 'e fjildkommandant fan it rezjimint, luitenant-kolonel George Armstrong Custer, de opdracht krige om 'e bagaazjetrein te beskermjen. Dêrmei fierde hy feitlik it kommando oer ien fan 'e fjouwer detasjeminten dêr't Custer it 7e Kavaleryrezjimint yn opdielde. Nei't it detasjemint fan majoar Marcus Reno troch de Yndianen weromdreaun wie en op in klif boppe de rivier de Little Bighorn belegere waard, foegen kaptein Frederick Benteen en McDougall har mei harren detasjeminten by him. Hoewol't se yn 'e fierte gewearfjoer hearden, hie net ien fan harren yn 'e rekken dat Custer sels mei fiif kompanjyen 6&nbsp;km noardliker troch de Yndianen ynsletten en útrûge waard. Reno, Benteen en McDougall stiene yn harren posysje oardel dei lang bleat oan oanfallen troch de Yndianen, mar wisten stân te hâlden oant se tsjin 'e moarn fan 27 juny ûntset waarden troch de farske troepen fan brigadegeneraal Alfred Terry en kolonel John Gibbon.

### Lettere libben
Nei de Slach oan de Little Bighorn bleau McDougall yn it Amerikaanske Leger oant er yn 1904 mei de rang fan majoar mei pinsjoen gie. Hy wie troud mei in frou dy't fan Alice hiet en yn 1920 kaam te ferstjerren. Sels stoar McDougall op 3 july 1909 yn Brandon, yn 'e steat Fermont. Sawol hy as syn frou lizze begroeven op it Nasjonaal Begraafplak Arlington, by de Amerikaanske haadstêd Washington, D.C.
Boarchtocht

* boarchtocht (sivylrjocht), in wetlik jildige oerienkomst wêrby't in trêde persoan himsels boarch steld foar de ferplichtings fan ien fan 'e beide partijen
* boarchtocht (strafrjocht), de frijlitting fan in fertochte yn ôfwachting fan 'e behanneling fan syn strafsaak, yn ruil foar de betelling fan in boarchsom
Boarchtocht (strafrjocht)

**Boarchtocht** is de sitewaasje yn it strafrjocht wêrby't in fertochte fan in strafber feit, yn ôfwachting fan 'e behanneling fan syn strafsaak troch de rjochter, frijlitten wurdt út foararrest op betingst fan it ôfjaan fan in ûnderpân yn 'e foarm fan in jildbedrach, de saneamd **boarchsom**. Men sprekt yn sa'n gefal fan 'frijlitting op boarchtocht'. It idee efter it ôfjaan fan in ûnderpân is dat de fertochte net útnaaie sil om oan berjochting te ûntkommen, want dan wurdt foargoed beslachlein op it ôfjûne jild. Yn Nederlân is frijlitting op boarchtocht sûnt 1926 mooglik, en is it regele ûnder kêst 80 fan it Wetboek fan Straffoardering. 

It wichtichste beswier tsjin boarchtochtregelings is dat dit systeem klassejustysje yn 'e hân wurket. Riken kinne ommers makliker in hege boarchsom byinoar krije as earmen, en as fertochten har berjochting al ûntrinne wolle soene, dan is de konfiskaasje fan 'e boarchsom foar riken makliker op te bringen as foar earmen. Rjochters besykje dêrom de hichte fan 'e boarchsom yn oerienstimming te bringen mei it fermogen fan 'e fertochte. Yn guon lannen, lykas de Feriene Steaten, besteane saneamde boarchagintskippen, dy't tsjin betelling fan in oansjenlike rinte de boarchsom foarsjitte oan earmlestige fertochten. As sa'nent neitiid fan ruten spilet, is it boarchagintskip syn jild kwyt, en yn sokke gefallen wurde faak moderne preemjejagers yn 'e earm nommen om 'e fertochte op te spoaren en by de plysje ôf te leverjen.
Mafalda (pornografysk aktrise)

**Mafalda**, echte namme ûnbekend (8 novimber 1973), is in rêstend Frânsk pornografysk aktrise fan etnysk Arabysk komôf. Hja wie yn 1996 wurksum yn 'e Jeropeeske pornoyndustry, wêrby't se benammen aktyf wie foar it Sweedske Private-label.

## Libben en karriêre
Mafalda waard yn 1973 yn Frankryk berne. Hja is fan etnysk Arabysk komôf. Yn 1996, doe't se 23 jier âld wie, makke se har debút yn in pornografyske film nei't se ûntdutsen wie troch de Frânske pornoregisseur Pierre Woodman. 

Hja spile dêrnei yn in fiiftal films, wêrby't se yn fjouwer fan dy gefallen gearwurke mei Woodman foar it Sweedske Private-label. Foar de film *Memories (II)* wie se yn 'e tsjinst fan 'e studio Helen Duval Entertainment. Mafalda har bekendste film wie *[[The Pyramid 1]]*, it earste diel fan Woodman syn *Pyramid*-trilogy, dy't opnommen waard yn Egypte.

Fierders wurke Mafalda ek mei yn fotoreportaazjes foar de pornoblêden fan Private. Ein 1996 loek se har út 'e Jeropeeske pornoyndustry werom.

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Mafalda yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Mafalda yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Oergongskalinder foar 1582 (Brabân, Flaanderen, Seelân, Steaten-Generaal)

Dit is de oergongskalinder foar **[[1582]] fan [[Brabân]], [[Flaanderen]], [[Seelân]], en de [[Steaten-Generaal]]**:

## Sjoch ek
* Jier earder: Juliaansk gewoan jier 1581.
* Jier fierder: Gregoriaansk gewoan jier 1583.
* List fan ynfieringsdata fan 'e Gregoriaanske kalinder per lân.
Scout

*scout, in militêr ferkenner
*scout, in lid fan 'e paadfinerij (*scouting*)
*scout, in talintejager dy't wurksum is foar in ympressariaat, in modelleburo of in sportklub

net te betiizjen mei skout, in gerjochtstsjinner út earder tiid
Efter-de-skermendokumintêre

In **efter-de-skermendokumintêre**, ek wol bekend ûnder de Ingelske termen **behind-the-scenes**, **on the set** of **making-of**, is in soarte dokumintêre dêr't yn sjen litten wurdt hoe't it der 'efter de skermen' om en ta giet, bygelyks by de produksje fan in film, in tillefyzjeprogramma of in toanielfoarstelling.

Sokke dokumintêres foarmje binnen de filmwrâld in eigen sjenre, temear mei't se hieltyd faker der lingte fan in spylfilm (oardel oere) hawwe. Dêrtroch kin it yn útsûnderlike gefallen foarkomme dat sa'n dokumintêre sels wichtiger wurdt as de film dêr't er oer giet. In bekend foarbyld is *Lost in La Mancha*, wêryn't ferslach dien wurdt fan 'e muoisume produksje en de úteinlik stopsetting fan 'e plande film *The Man Who Killed Don Quixote*. 

Efter-de-skermendokumintêres oer films dy't wól makke binne, wurde yn 'e regel om 'e datum fan 'e premiêre hinne fertoand as ûnderdiel fan 'e marketing fan 'e produsint. Ek wurde se wol as bonustaheakke tafoege oan dvd-útjeften fan 'e oanbelangjende film.
Bozeman Trail

It **Bozeman Trail** (útspr.: ['bo:zmən tɹe:l], likernôch: "booz-m'n treel") is in histoarysk paad troch de Amerikaanske steaten Wyoming en Montana, dat yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw ien fan 'e wichtichste rûtes wie dy't troch blanke kolonisten brûkt waarden om nei it Wylde Westen ta te gean. It ferbûn it gruttere en bekendere Oregon Trail yn sintraal Wyoming mei de goudfjilden fan westlik Montana, en rûn dwers troch it lân fan 'e Lakota en de Noardlike Sjajinnen, twa Yndiaanske folken dy't de blanken tige fijannich wiene. Tsjintwurdich binne ferskate segminten fan it Bozeman Trail opnommen yn it Amerikaanske Nasjonaal Register fan Histoaryske Plakken (NRHP).

## Skiednis
It Bozeman Trail waard yn 1863 foar it earst ferkend troch John Bozeman en John Jacobs. It waard it measte brûkt yn 'e perioade fan 1863 oant 1868, oan 'e ein fan en fuort nei de Amerikaanske Boargeroarloch. Doe't der almar mear Yndiaanske oerfallen op 'e kolonisten plakfûnen, boude it Amerikaanske Leger Fort Reno, Fort Phil Kearney en Fort C.F. Smith by it Bozeman Trail lâns, dêr't ôfdielings ynfantery en kavalery legere waarden om 'e kolonisten te beskermjen.

Yn 1866 brûkte de rike feeboer Nelson Story it Bozeman Trail om 1.000 *[[Texas longhorn]]*-kij út Teksas wei nei Montana te driuwen. Hoewol't hy en syn bisten bleatstiene oan Yndiaanske oanfallen dêr't it leger harren sûnder súkses tsjin besocht te beskermjen, slagge it Story om mei it grutste part fan syn keppel de Gallatin-delling te berikken. Story syn keppel wie ien fan 'e earsten yn Montana.

De stream kolonisten dy't sûnder wurd fan ûntskuldiging it lân fan 'e Lakota en Noardlike Sjajinnen trochkrúste en de rige forten dy't it leger dêr boude, foarmen de wichtichste oarsaken foar de Oarloch fan Reade Wolk (1866-1868), wêrby't de Yndianen in oerwinning boekten. Under dat konflikt fûnen ferskate wapene konfrontaasjes plak by it Bozeman Trail lâns, wêrûnder it Fetterman-bloedbad en it Weinkraalgefjocht.

Yn 1868 erkende it Amerikaanske regear by it twadde Ferdrach fan Fort Laramie it gebiet dêr't it Bozeman Trail trochhinne rûn as it lân fan 'e Lakota. Under de ôfspraken fan dat ferdrach waarden de forten oan it paad ûntromme en ôfbrutsen. Tusken 1868 en 1876 wie it Bozeman Trail sadwaande frijwol ôfset, mar nei de definitive nederlaach fan 'e Yndianen yn 'e Grutte Sû-Oarloch fan 1876 waard it wer begeanber. Tsjin dy tiid wie der lykwols net sa'n grut ferlet mear fan, al brûkte it Amerikaanske Leger it paad noch wol in protte en waard der in tillegraafline bylâns oanlein.
Henry Porter

* Henry Porter (toanielskriuwer) († 1599), Ingelsk toanielskriuwer
* Henry Porter (Ingelsk politikus) (1613-16??), Ingelsk politikus
* Henry Porter de Jongere (1636-1???), Ingelsk politikus
* Henry M. Porter (1835-1907), Amerikaansk militêr
* Henry K. Porter (1840-1921), Amerikaanske politikus út Pennsylvania
* Henry R. Porter (1848-1903), Amerikaansk dokter en militêr
* Henry Porter (honkballer) (1858-1906), Amerikaansk honkballer
* Henry Porter (admiraal) (1922-2016), Kanadeesk admiraal
* H.V. Porter († 1975), Amerikaansk ûnderwizer en sportbestjoerder
* Henry Porter (rugbyspiler) († 1990), Australysk rugbyspiler
* Henry Porter (sjoernalist) (1953), Ingelsk sjoernalist en misdieskriuwer
* Henry Porter (Britsk politikus) (19??), Ingelsk politikus
Fokker 70

De **Fokker 70** is in  ferfearsfleantúch mei twa strielmotors foar regionale flechten. Meidat de motors achter oan de romp sitte hawwe de passazjiers net safolle lêst fan it motorlûd.
It fleantúch wie it lêste ûntwerp fan Fokker yn Nederlân. De earste waard yn tsjinst naam yn 1993. De Fokker 70 is feitlik in lytsere fariant fan de Fokker 100 dy't op syn beurt wer in trochûntwikkele fariant fan de Fokker F-28 wie. Tusken 1993 en 1997 waarden der 48 stiks fan boud. Grutste brûker fan it type is KLM Cityhopper, mei 19 fleantugen (novimber 2014; de lêste 9 tastellen út tsjinst op 28 oktober 2017). Ek tsjinnet der in Fokker 70 as Nederlânsk reageringstastel.

Feitlik wie de earste Fokker 70 in 'trochseage' Fokker 100. By it twadde prototype fan de F100, de PH-MKC, waarden twa seksjes fan it fleantúch fuorthelle, sadat er fjouwer meter koarter waard. Dat tastel hie trije frachtdoarren, ien mear as de reguliere Fokker 70.

## Hjoeddeiske brûkers
Anno 2015 binne der noch 38 tastellen yn tsjinst by 9 loftfeartmaatskippijen:
* KLM cityhopper (19) - wurde stadichoan ferfongen; 7 waarden oernaam wurde troch Air Niugini
* Air Niugini (9)
* Alliance Airlines (7)
* Austrian Airlines (6) - sille ferfongen wurde en oernaam wurde troch Alliance Airlines
* Fly All Ways (2)
* Insel Air (3)
* Equatorial Congo Airlines (1)
* Kush Air (1)
* Transwisata Air (1)
* TransNusa Air Services (1)

## Spesifikaasjes
 
* **Ofmjittingen**
** Spanwiidte: 28,08 m
** Langte: 30,91 m
** Hichte: 8,51 m
** Fleugeloerflak: 93,50 m²
** Oerflakbelêsting: 392,94 kg/m²

* **Gewicht en lading**
** Betriebsleergewicht: 22.784 kg
** Maks. startgewicht: 41.730 kg
** Maks. lâningsgewicht: 36.740 kg
** Maks. lading: 10.780 kg
** Tankynhâld: 9.600 l (13.365 l mei opsjonele tank yn romp)
** Sitplakken: 70-80 (5 rijen mei middelpaad)
** Bemanning: 2

* **Oandriuwing**
** Motor: 2x Rolls-Royce Tay 620-15 Turbofan fan 61,6 kN (13.700 lbs) it stik

* **Fleanprestaasjes**
** Maks. tsjinstfaasje: 856 km/h (320 KIAS / Mach 0.77)
** Tsjinstplafond: 10.670 m (35.000 ft)
** Startbaanlangte min.: 1.665 m
** Lâningsbaanlangte min.: 1.274 m
** Maks. fleanberik: 2.010 km (1.085 nm) // 3.410 km (1.840 nm) as Fokker Executive Jet 70ER of mei ekstra tank yn de romp

## Ferlikbere ûntwerpen
* Antonov An-148
* AVRO RJ-85
* Bombardier CRJ700
* Bombardier CRJ900
* Embraer 170/175
Rodeo (betsjuttingsside)

"**Rodeo**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* rodeo, in wedstrydevenemint wêrby't de tradisjonele feardichheden fan cowboys beproeve wurde
**Sileenske rodeo, in nasjonale sport yn Sily
**charreada, de Meksikaanske foarm fan rodeo

## Oare betsjuttings
### Geografy
* Rodeo (Kalifornje), in plak yn 'e Amerikaanske steat Kalifornje
* Rodeo (Nij-Meksiko), in plak yn 'e Amerikaanske steat Nij-Meksiko
* Rodeo (Meksiko), in plak yn Meksiko
* Rodeo Drive, in ferneamde winkelstrjitte yn Beverly Hills

### Film en toaniel
*''Rodeo'' (ballet), in balletfoarstelling fan Agnes de Mille (goreografy) en Aaron Copland (muzyk)
* ''Rodeo'' (film), in Amerikaanske film út 1952

### Muzyk
*''Rodéo'' (album fan Zazie), in album fan Zazie út 2004 
*''Rodeo'' (album fan Travis Scott), in album fan Travis Scott út 2015
*''Rodeo'' (liet fan Garth Brooks), in countryliet fan Garth Brooks út 1991
*''Rodeo'' (liet fan Juvenile), in hiphopliet fan Juvenile út 2005
**[[Down Rodeo]]*, in liet fan Rage Against the Machine út 1996

### Auto's
*Holden Rodeo, in pick-up truck fan it merk Holden
*Isuzu Rodeo, in lânrover fan it merk Isuzu
*Renault Rodeo, in model auto fan it merk Renault
Rodeoclown

In **rodeoclown** is in artyst dy't wurket by bollerydwedstriden, as ûnderdiel fan rodeo's. Dit berop datearret fan it begjin fan rodeowedstriden, koart nei 1900, doe't organisators fan rodeo's cowboys ynhierden om 'e taskôgers te fermeitsjen as der fertraging ûntstie by it bolleriden. Sokke lju begûnen meitiid te grutte klean te dragen, harren gesichten te smynken en har apart ark en reau ta te eigenjen.

Doe't men yn 'e 1920-er jierren foar it bolleriden agressive brachmanen begûn te brûken, krige men ferlet fan immen dy't de bolle ôflate wylst de ôfsmiten bollerider himsels yn feilichheid brocht of troch oaren yn feilichheid brocht waard. De rodeoclown naam doe ek dat nuodlike putsje op him. It gebrûk fan in tûne troch de rodeoclown, om him mei tsjin 'e bolle te beskermjen, begûn yn 1930, en waard betocht troch in clown dy't fan Jasbo Fulkerson hiet.

Tsjintwurdich is it wurk fan rodeoclowns op grutte rodeo's yn twaen útinoar fallen, mei't der no lju binne dy't har der spesifyk op talizze om 'e bolle ôf te lieden (de saneamde 'bollefjochters'), en oaren dy't foar humoristysk fermaak soargje (de saneamde 'tûnemannen'). Op rodeo's dy't bûten Noard-Amearika holden wurde en op lytse rodeo's yn Noard-Amearika bestiet de oarspronklike dûbele funksje fan rodeoclowns lykwols noch altyd fuort.

It beskermjen fan in ôfsmiten bollerider is tige gefaarlik wurk, en dêrom drage rodeoclowns felkleurige, lossittende klean dy't mei sin sa ûntwurpen is dat se maklik stikken skuorre. Op dy manear kin in rodeoclown dus net oan 'e klean fêst komme te sitten oan 'e hoarnen fan in bolle. Under de boppeklean draacht in rodeoclown in straksittende, beskermjende útris, dy't bedoeld is om stompen fan 'e bolle op te fangen. Om in rodeoclown te wêzen hat men ferlet fan fluggens, linigens en ferstân fan bollen, sadat men ynskatte kin wat it bist dwaan sil. Nettsjinsteande alle tariedings en ûnderfining reitsje rodeoclowns dochs noch geregeldwei earnstich en soms sels deadlik ferwûne.
Fokker F28

De **Fokker F28** *Fellowship* is it earste fan Fokker makke ferkearsfleantúch mei strielmotors. It tastel waard ûntwurpen foar de koarte- en middellange ôfstân en hie plak foar 65 passazjiers. Hy is spesjaal ornearre om fan lytsere, regionale fleanfjilden te operearjen.
It tastel hie in "speedbrake", yn de sturt ynboude rimflappen. Oant dan ta waard sa'n systeem allinne op militêre fleantugen tapast. 

De langer ferzjes Mk 2000 en Mk 4000 koene 85 passazjiers ferfiere.

De bou fan de F28 barde yn 'e mande mei Hamburger Flugzeugbau (it eardere Blohm & Voss), Vereinigte Flugtechnische Werke (VFW) beide út Dútslân en Short Brothers & Harland út Belfast (Noard-Ierlân). Sundstrand, Westinghouse en Rolls-Royce leveren ek ûnderdielen.

It earste prototype, de PH-JHG, waard ferneamd nei Fokker syn sjef-ûntwerper, J.H. Greidanus. De earste flecht wie op 9 maaie 1967. Dat tastel waard flein troch de testpiloten Andreas ("Jas") Moll (gesachfierder), Abe van der Schraaf en boardwurktúchkundige Cees Dik. De flecht waard makke fan Schiphol wei en duorre 1 oere en 25 minuten.

It tastel waard ek kocht troch de Nederlânske oerheid en brûkt as "Regearingsfellowship".

## Brûkers
De folgjende loftfeartaatskippijen hawwe de Fokker F-28 (nije- en twadde-hânsfleantugen):

* Aerolíneas Argentinas
* Aero Peru
* Air Anglia
* Air Gabon
* Air Ivoire
* Air Nauru
* Air Niugini
* Air Ontario
* Air Tanzania
* Aviaction
* Ansett Airlines of Australia
* Biman Bangladesh Airlines
* Braathens
* Burma Airways
* Canadian Regional Airlines
* Cimber Air
* Delta Air Transport
* East-West Airlines
* Flight West Airlines
* Garuda Indonesia
* Germanair
* Ghana Airways
* Iberia Airlines
* Itavia
* KLM
* Linjeflyg
* LTU
* Martinair
* Merpati
* Montenegro Airlines
* Nigeria Airways
* Pelita Air Service
* Quebecair
* Royal Swazi National Airways
* TAME, Línea Aérea del Ecuador
* Turkish Airlines

## Spesifikaasjes

## Ferzjes fan de F28

*F28 Mk.1000: 97 makke
*F28 Mk.1000C: 4 makke
*F28 Mk.2000: 9 makke
*F28 Mk.3000: 17 makke
*F28 Mk.3000C: 2 makke
*F28 Mk.4000: 112 makke
*F28 Mk.6000: 2 makke

## Sjoch ek
* Fokker 70
* Fokker 100

## Keppelings om utens
* Fokker
Francis Gibson (bankier)

**Francis Gibson** (Saffron Walden, 1805 – Florâns, 1858) wie in foaroansteand Ingelsk bankier en ûndernimmer.

## Libben en karriêre
Gibson waard yn 1805 berne yn Saffron Walden, yn it Ingelske greefskip Esseks, as de soan fan bankier Atkinson Francis Gibson (1763-1829). Hy wie in quaker, en troude op 7 maaie 1829 mei Elizabeth Pease, de jongste dochter fan spoarmagnaat Edward Pease. Hja krigen twa bern, Elizabeth Pease Gibson (1830-1870), dy't letter mei de abbekaat, politikus en filantroop Lewis Fry (1832-1921) troude, en Francis Edward Gibson (1831-1862).

Koart nei it sluten fan syn houlik waard Gibson troch de ynfloed fan syn skoanheit oansteld as direkteur fan 'e spoarmaatskippij Stockton and Darlington Railway. Neitiid wied er ien fan 'e fjouwer stifters fan it plak Middlesbrough. Hoewol't se te Saffron Walden wennen, brochten Gibson en de frou eltse simmer twa moannen troch op it bûten Balder Grange, dat se yn 1843 oankochten yn it Noardingelske greefskip Durham. Gibson stoar yn 1858 yn it Italjaanske Florâns oan in oerhaal, doe't er noch mar 53 jier wie.
Francis Gibson (skriuwer)

**Francis Gibson** (Whitby (Ingelân), doopt 16 jannewaris 1753 – dêre, 24 july 1805) wie in Ingelsk skriuwer, dichter en altemets keunstskilder. 

## Libben en karriêre
Gibson waard yn 1753 berne yn Whitby, yn it Ingelske greefskip Yorkshire, as de soan fan Joseph en Mary Gibson. Hy waard seeman en reizge nei Noard-Amearika. Letter sylde er as kaptein op syn heite skip ek nei it Eastseegebiet. Yn 1787 waard Gibson op foarspraak fan Henry Phipps, 1e greve fan Mulgrave oansteld as kommys fan de dûane te Whitby, in amt dat er oan syn dea yn 1805 ta behold. Hy troude twaris en hie ek bern. 

Francis Gibson is bekend bleaun troch syn skriuwwurk, wêrfan't benammen syn sammele fersen *Poetical Remains* neamd wurde moatte, dy't postúm yn 1807 publisearre waarden. Fierders skreau er *Streanshall Abbey, or The Danish Invasion*, in toanielstik yn fiif bedriuwen dat er opdroech oan Martha Sophia Maling, grevinne fan Mulgrave, de oarehelte fan syn patroan. Dit stik waard yn 1799 foar it earst opfierd. Teffens wie fan Gibson syn hân it non-fiksjewurk *Sailing Directions for the Baltic* ("Sylynstruksjes foar de Eastsee"), út 1791, dat nei't it skynt de Britske float noch goed fan pas kaam yn 'e Slach by Kopenhagen, yn 1801. Ta einbeslút sette Gibson yn 1802 ek it wurk *Memoirs of the Bastile* oer út it Frânsk, dat in ferslach is fan 'e Bestoarming fan de Bastille, yn 1789.
Francis Gibson (militêr)

**Francis Gibson** (folút: **Francis Marion Gibson**; Philadelphia, 14 desimber 1847 – New York, 17 jannewaris 1919) wie in Amerikaansk militêr dy't yn 'e Grutte Sû-Oarloch fan 1876 en yn 'e Nez Persé-Oarloch focht. Hy tsjinne by it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint en oerlibbe de ferneamde Slach oan de Little Bighorn.

## Libben en karriêre
Gibson waard yn 1847 berne yn Philadelphia, yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania, as de soan fan James George Gibson (1806-1864) en dy syn frou Margaret Ruff (1812-1885). Hy hie in sân jier âldere broer, Charles Henry, en twa âldere susters: Margaret, mei wa't er trije jier skeelde, en Annie, dy't ien jier âlder wie as him. Gibson naam op 5 oktober 1867 tsjinst yn it Amerikaanske Leger en waard mei de rang fan twadde luitenant tafoege oan it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint, dat legere wie yn Fort Riley, yn Kansas. Oant juny 1868 wied er lykwols yn detasjearre tsjinst te Fort Leavenworth. 

Op 11 july 1871 waard Gibson befoardere ta earste luitenant. Hy naam diel oan 'e Yellowstone-ekspedysje fan 1873 en de kontroversjele Ekspedysje nei de Black Hills fan 1874, wêrby't goud fûn waard yn in krite dy't hillich wie foar de Lakota. Dat joech oanlieding ta de Goudkoarts fan de Black Hills, dy't wer late ta de Grutte Sû-Oarloch fan 1876. Fan maaie 1875 oant maaie 1876 wie Gibson fannijs yn detasjearre tsjinst, diskear by de militêre ferkenning.

Under de simmerkampanje fan 1876 tsjinne Gibson as ûnderbefelhawwer fan H Kompanjy fan it 7e Kavaleryrezjimint, ûnder kaptein Frederick Benteen. Op 25 en 26 juny rûn in oanfal op in grut Yndiaansk doarp oan 'e rivier de Little Bighorn, yn súdlik Montana, út yn in ferpletterjende nederlaach foar de 7e Kavalery, wêrby't de fjildkommandant fan it rezjimint, luitenant-kolonel George Armstrong Custer, mei fiif kompanjyen ynsletten en ferdylge waard. Gibson hearde dy deis ta it detasjemint fan Benteen, dat him mei in trêde detasjemint ûnder majoar Marcus Reno weromloek op in klif boppe de rivier en dêr twa dagen lang troch de Yndianen belegere waard, ear't it ûntset wurde koe troch farske Amerikaanske troepen.

Nei ôfrin fan 'e fjildslach waard Gibson op 27 augustus 1876 ta kommandant fan H Kompanjy beneamd. Yn 1877 focht er yn 'e Nez Persé-Oarloch yn Idaho en westlik Montana tsjin 'e Nez Persé. Hy waard op 5 febrewaris 1880 befoardere ta kaptein, en wie neitiid oant july 1887 yn aktive tsjinst yn it fjild, foar't er oant july 1889 yn Fort Riley legere waard. Op 3 desimber 1891 swaaide er nei 22 jier tsjinst ôf fanwegen lichaamlike swierrichheden. Gibson wie troud mei Katherine Garrett (1853-1934), mei wa't er in dochter hie, Katherine Gibson Fougera (1883-1960). Gibson kaam op 17 jannewaris 1919 yn 'e âlderdom fan 71 jier te ferstjerren yn New York. Hy waard begroeven op it Nasjonaal Begraafplak Arlington, by Washington, D.C.
Idaho (betsjuttingsside)

"**Idaho**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* Idaho, ien fan 'e 50 steaten fan 'e Feriene Steaten fan Amearika

## Oare betsjuttings
### Geografy
* Idaho (Ohio), plak yn 'e Amerikaanske steat Ohio
* Idaho City (Idaho), in plak yn 'e Amerikaanske steat Idaho
* Idaho Springs (Kolorado), in plak yn 'e Amerikaanske steat Kolorado
* Idaho County (Idaho), in county yn 'e Amerikaanske steat Idaho
* Idaho Panhandle, it útstykjende noardlike diel fan 'e Amerikaanske steat Idaho

### Films
*''Idaho'' (stomme film), in ferlern giene Amerikaanske western út 1925
*''Idaho'' (film út 1943), in Amerikaanske western út 1943

### Muzyk
*Idaho (band), in Amerikaanske band
*''Idaho'' (liet fan Jesse Stone), in liet fan Jesse Stone út 1942
*''Idaho'' (liet fan Nerina Pallot), in liet fan Nerina Pallot út 2005
*''Idaho'' (liet fan Josh Ritter), in liet fan Josh Ritter út 2006
*''Idaho'' (liet fan Feeder), in liet fan 'e band Feeder
Francis Gibson

* Francis Gibson (skriuwer) (1753-1805), Ingelsk skriuwer
* Francis Gibson (bankier) (1805-1858), Ingelsk bankier
* Francis Gibson (militêr) (1847-1919), Amerikaansk militêr
* Francis Gibson (politikus) (19??), Amerikaansk steatspolitikus út Utah
Flint Rasmussen

**Flint Rasmussen** (Havre (Montana), 25 jannewaris 1968) is in Amerikaansk artyst en earder ûnderwizer fan etnysk Deensk komôf, dy't nei alle gedachten de bekendste libbene rodeoclown is. Rasmussen komt út in rodeofamylje en is fan bern ôf oan mei de sport opgroeid. Nettsjinsteande in hertkwaal is er noch altyd as rodeoclown aktyf.

## Libben en karriêre
Rasmussen waard yn 1968 yn Havre, yn 'e steat Montana, berne as de jongste fan fjouwer bern yn it gesin fan rodeokommentator Stan Rasmussen en dy syn frou Tootsie. Hy hat twa âldere bruorren, Will en Pete, wêrfan't de âlste, Will, ek rodeokommentator is. Teffens hat er in âldere suster, Linda White. Rasmussen groeide op yn Choteau, ek yn Montana, dêr't er op 'e middelbere skoalle lid fan it Amerikaansk fuotbaltiim wie en oan hurddraven die.

Nei't er syn diploma helle hie, gied er nei de Universiteit fan Montana-West (UMW), yn Dillon, dêr't er *[[cum laude]]* ôfstudearre yn twa haadfakken, skiednis en wiskunde. Under syn stúdzjetiid wied er fierders aktyf as radiokommentator foar de UMW Bulldogs, it Amerikaansk fuotbaltiim fan 'e universiteit. Dêrnjonken wurke er op lytse rodeo's yn westlik Montana as rodeoclown om syn stúdzje te bekostjen. Syn earste optreden fersoarge er datoangeande yn 1987 yn Superior.

Nei't er syn stúdzje ôfrûne hie, kearde Rasmussen werom nei syn berteplak Havre, dêr't er as learaar skiednis en wiskunde wurksum wie oan 'e pleatslike middelbere skoalle. Dêrnjonken wied er dêr ek aktyf as Amerikaansk fuotbal- en atletyktrener. Nei't er dat wurk twa jier lang dien hie, waard him dúdlik dat er sa net goed oan syn gerak komme koe, en dêrom besleat er yn 1993 mei 25 jier om in foltiidskarriêre as rodeoclown te begjinnen. 

Yn 1998 trede Rasmussen foar it earst op by de Amerikaanske nasjonale rodeofinales. Datselde jiers wied er as rodeoclown aktyf op 'e Pendleton Round-Up, ien fan 'e grutste en meast ferneamde rodeo's fan it jier. Hy tekene in kontrakt mei de Professional Rodeo Cowboys Association (PRCA), en waard fan 1998 oant 2005 troch de PCRA acht jier efterinoar útornearre as de Clown fan it Jier. Ek wied er sân jier lang de *Man in the Can* fan 'e bierbrouwerij Coors. Yn 2005 sleat er in eksklusyf kontrakt mei de Professional Bull Riders (PBR). Yn 2011 waard er ynhuldige yn 'e *Hall of Fame* fan 'e Pendleton Round-Up.

Rasmussen mette syn frou, Katie Grasky, op in rodeo doe't er op toernee wie; sy wie in dielnimster oan it tûneriden (*barrel racing*). Hja trouden en krigen twa dochters, Shelby en Paige, dy't ek oan tûneriden dogge. Rasmussen en syn gesin driuwe in hynstefokkerij yn Choteau, mei as namme *The Cowboy's Way Performance Horses*. Op 11 maart 2009 krige Rasmussen op syn 41ste in hertoanfal doe't er thús op syn pleats wie. Nei ferskate operaasjes kearde er werom yn 'e arena as rodeoclown. Wol moast er it neitiid in stik kalmeroan dwaan as foarhinne.
Panhandle fan Idaho

De **Panhandle fan Idaho** (Ingelsk: *Idaho Panhandle*), it "Panhânsel fan Idaho", is in ynformele en ûnoffisjele, mar faak brûkte beneaming foar it útstykjende noardlike diel fan 'e Amerikaanske steat Idaho. Dat gebiet grinzget yn it easten oan 'e Amerikaanske steat Montana en yn it westen oan 'e steat Washington. Yn it suden sit it fêst oan 'e rest fan Idaho, wylst it yn it noarden in smelle, likernôch 75&nbsp;km lange grins hat mei de Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia. De ynwenners fan dizze *[[panhandle]]* tsjutte harren wenkrite yn 'e regel oan as **Noard-Idaho**.

De Panhandle fan Idaho omfiemet de tsien noardlikste countys fan Idaho:

Teffens lizze der yn it gebiet 3 Yndianereservaten:
* it Keur d'Alêne Yndianereservaat
* it Kûtenai Yndianereservaat
* it Nez Persé Yndianereservaat
Yn totaal beslacht it gebiet in oerflak fan 54.422½&nbsp;km², wat delkomt op 25,4% fan it totale grûngebiet fan 'e steat Idaho. Fan dat oerflak bestiet 839,1&nbsp;km² út wetter. Yn 2010 hie de Panhandle fan Idaho in befolking fan nei skatting likernôch 318.000 minsken, oftewol 20,3% fan 'e befolking fan Idaho as gehiel. De befolkingstichtens leit dêrmei op 5,8 minsken de km². De grutste stêd yn 'e Panhandle fan Idaho is Coeur d'Alene, mei 46.000 ynwenners. Oare wichtige plakken binne Lewiston (37.000), Post Falls (29.000), Moscow (24.000), Hayden (14.000) en Sandpoint (7.400). De krite is lykwols fierhinne oriïntearre op 'e stêd Spokane, dy't krekt oer de grins yn Washington leit.

It grutste part fan 'e Panhandle fan Idaho, de krite benoarden de fan east nei west streamende Salmrivier, heart ta de ta de Pasifyske Tiidsône heart (UTC –8, simmertiid –7), wylst de rest fan Idaho ta de Berchtiidsône (UTC –7, simmertiid –6) heart. De reden foar de ôfwikende tiid yn 'e Panhandle fan Idaho is poer pragmatysk, fanwegen de mannichfâldige kontakten mei Spokane yn Washington, dat ek yn 'e Pasifyske Tiidsône leit. Oant der yn 'e midden fan 'e tweintichste iuw goede autodiken oanlein waarden, bestiene der omreden fan 'e oerdwers fan east nei west rinnende berchrigen gjin goede ferbinings tusken de Panhandle fan Idaho en Súd-Idaho. Dêrfandinne dat de konneksjes mei eastlik Washington (en, yn mindere mjitte, westlik Montana) sa sterk binne.
Ekskommunikaasje

**Ekskommunikaasje** of **yn de ban dwaan** is yn kristlike tsjerklike fermiddens de heechste foarm fan bestraffing, wêrby't in tsjerkelid troch it tsjerkebestjoer út 'e mienskip ferballe wurdt. Soks kaam fan âlds benammen foar yn 'e Roomsk-Katolike Tsjerke, dêr't soks troch de pausen fan Rome as in wapen brûkt waard tsjin roomsen dy't der in ôfwikende miening op nei holden oer religieuze ûnderwerpen (wat as ketterij beskôge waard). Troch sokken yn 'e ban te dwaan waarden se ôfsnien fan 'e (roomske) leauwensmienskip en waard harren de tatsjinning fan 'e sakreminten, dy't yn it roomsk-katolisisme in sintraal en krúsjaal plak ynnimme, ûntholden. It doel dêrfan wie om sokke ketters te twingen om har eigen ideeën op te jaan en har del te jaan ûnder de offisjele dogmatyk fan 'e Roomsk-Katolike Tsjerke.

In ferneamd gefal fan ekskommunikaasje die him yn 'e Midsiuwen foar, nei't der in skeel ûntstien wie tusken paus Gregoarius&nbsp;VII en de Hillige Roomske keizer Hindrik&nbsp;IV oer de saneamde ynvestituer (koartsein: wa fan har beiden oft yn it Hillige Roomske Ryk biskoppen beneame mocht). Yn 1076 late dy rûzje ta de ekskommunikaasje fan Hindrik&nbsp;IV troch de paus, wêrnei't de keizer de fernederjende Gong nei Canossa meitsje moast om him oan Gregoarius te ûnderwerpen. Fan 'e Reformaasje ôf ferlear it wapen fan 'e ekskommunikaasje lykwols oan macht; de tsjerkeherfoarmer Marten Luther, dy't yn 1521 ekskommunisearre waard, sette neitiid gewoan syn eigen Lutherske Tsjerke op, en fielde gjin oanstriid om him mei de paus te fermoedsoenjen.

Ekskommunikaasje komt ek foar yn 'e Eastersk-otterdokse, Eastersk-katolike, Oriïntaalsk-otterdokse, nestoriaanske en protestantske tsjerken. Yn it protestantisme wurdt it yn 'e regel oars neamd: ôfsnijing of mijing. Ek it joadendom ken in foarm fan ekskommunikaasje, dy't *[[cherem]]* neamd wurdt, en wêrby't sa'n persoan bliuwend ûnrein ferklearre wurdt. In histoarysk foarbyld dêrfan is de *cherem* dy't yn 1656 troch de sefardyske gemeente fan Amsterdam útsprutsen waard oer de filosoof Baruch de Spinoza, wêrmei't him doe net inkeld it kontakt mei de oare joaden ûntsein waard, mar ek syn ferbliuw yn Amsterdam, mei't de joadske mienskippen yn 'e Republyk fan de Feriene Nederlannen (fanwegen diskriminaasje) fierhinne selsbestjoerend wiene.
In Nije Stjer

***In Nije Stjer*** is in fabel dy't basearre is op it bibelske krystferhaal. It berneboek is skreaun troch de Finsk-Dútske skriuwster Marjaleena Lembcke en fan tekeningen foarsjoen troch Susanne Strasser. De Fryske oersetting is fan Nynke Duijff-Veenstra út Damwâld.

## Ferhaal
De fabel folget de reis fan trije keazen bisten nei de stâl yn Betlehem. Hy waard skreaun foar bern fan 6 oant 80 jier. De filosofyske beskôgings fan de bisten binne tige tagonklik foar alle minsken dy't grut wurde of waarden mei de Bibelske ferhalen.