open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Underrêchtatoeaazje

In **ûnderrêchtatoeaazje**, ek wol spottend in **earsgewei** of yn it Ingelsk in ***tramp stamp*** ("slettestimpel") neamd, is in langwerpige oerdwerse tatoeaazje dy't froulju wol fuort boppe de stuten sette litte.

## Skiednis en omskriuwing
Underrêchtatoeaazjes binne in foarm fan lichemsfersiering dy't koart nei 2000 populêr waard ûnder ynfloed fan ferskate stjerren út 'e filmwrâld en muzykyndustry dy't sa'n tatoeaazje hiene, lykas Pamela Anderson en Britney Spears. Dat om dyselde tiid hinne foar froulju ek leechhingjende spikerbroeken en nâltruikes yn 'e moade kamen (dy't it ûnderste part fan 'e rêch bleat lieten), kin hjirby ek in rol spile hawwe. Oare aspekten binne dat der op 'e ûnderrêch net in protte fet sit, sadat de kâns lyts is dat in tatoeaazje op dat plak meitiid útrekke en ferfoarmje sil, wylst in frou in tatoeaazje op dat plak ienfâldich ferbergje kin troch in heechslutende broek of rok oan te dwaan of in trui te dragen.

Underrêchtatoeaazjes kinne in protte faninoar ferskille kwa ûntwerp en styl, mar diele de langwerpige foarm, wêrby't de úteinen nei de heupen wize. Oan 'e ûnder- en boppekant fan 'e tatoeaazje sit faak yn 'e midden in lytser útstekkende puntsje dat nei boppen nei de wringe en/of nei ûnderen nei de naad wiist. Faak hawwe ûnderrêchtatoeaazjes in *[[floral]]*- of *[[tribal]]*-motyf.

## Oansjen en swierrichheden
Om't by froulju de ûnderrêch gauris as in eroatysk lichemsdiel beskôge wurdt, wurde ûnderrêchtatoeaazjes faak assosjearre mei seksualiteit en yn it ferlingde dêrfan mei promiskuïteit. Dêr is ek de portrettearring fan froulju mei tatoeaazjes yn 'e media foar in part debet oan. Dêrtroch is de ûnderrêchtatoeaazje no (wierskynlik fierhinne ûnfertsjinne) in stereotype symboal wurden foar seksueel aktive froulju dy't gauris fan bêdgenoat wikselje en 'yn' wêze soene foar *[[onenightstand]]s*. Sadwaande wurdt no frij algemien op ûnderrêchtatoeaazjes delsjoen.

In oar oandachtspunt is dat medyske saakkundigen der yn 2010 fraachtekens by setten oft it wol in goed idee is om in rêchprik (ferdôving by de befalling) te jaan oan froulju mei sa'n soarte fan tatoeaazje. Dêrby soe de inket nammentlik fia de ynjeksje yn it ynterspinale ligamint en oare djippere weefsels telâne komme kinne, wat foar sûnensswierrichheden soargje kin.
Bastert

* bastert (bern), in bern dat berne wurdt bûten it houlik
* bastert (bist), in bist mei âlden út ferskillende soarten, rassen of bloedlinen
Memphis

"**Memphis**" of "**Memfis**" hat yn de Wikipedy ferskate bestjuttings:

## Geografy
### Aldheid
*Memfis (Egypte), in stêd yn it âlde Egypte
*Masjit of yn helenisearre foarm Memfis, in Nabateeske stêd yn it hjoeddeistige Israel

### Feriene Steaten
*Memphis (Tennessee), in stêd yn 'e Amerikaanske steat Tennessee

*Memphis (Alabama), in plak yn 'e Amerikaanske steat Alabama
*Memphis (Floarida), in plak yn 'e Amerikaanske steat Floarida
*Memphis (Indiana), in plak yn 'e Amerikaanske steat Indiana
*Memphis (Michigan), in plak yn 'e Amerikaanske steat Michigan
*Memphis (Mississippy), in plak yn 'e Amerikaanske steat Mississippy
*Memphis (Missoury), in plak yn 'e Amerikaanske steat Missoury
*Memphis (Nebraska), in plak yn 'e Amerikaanske steat Nebraska
*Memphis (New York), in plak yn 'e Amerikaanske steat New York
*Memphis (Ohio), in plak yn 'e Amerikaanske steat Ohio
*Memphis (Teksas), in plak yn 'e Amerikaanske steat Teksas
*West Memphis (Arkansas) in plak yn 'e Amerikaansk steat Arkansas

## Entertainment
*Memphis (band), in Kanadeeske band
*''Memphis'' (album), in album fan Roy Orbison út 1972
*''Memphis'' (musical), in Broadway musical fan David Bryan en Joe DiPietro
*''Memphis'' (film), in Amerikaanske filmmusical út 2013
*''Memphis'' (liet fan Peter Tosh & the Upsetters), in liet fan Peter Tosh & the Upsetters
*''Memphis'' (liet fan White Zombie), in liet fan White Zombie
*''Memphis'' (liet fan David Nail), in liet fan David Nail
*''Memphis'' (liet fan Justin Bieber), in liet fan Justin Bieber
*''Memphis, Tennessee'' (liet), in liet fan Chuck Berry (covere troch withoefolle oare artysten)
*Memphis Industries, in Amerikaanske platemaatskippij

## Persoanen
*Memphis Bleek, in Amerikaansk rapper
*Memphis Depay, in Nederlânsk fuotballer
*Memphis Monroe, in Amerikaansk pornoaktrise
*Ricky Memphis, in Italjaansk akteur

## Oar
*Memfis (mytology), in figuer út 'e Grykske mytology
*Memphis (skaai), in taksonomysk skaai fan flinters
*Memphis (sigarettemerk), in sigarettemerk út Eastenryk
*Memphis Groep, in ynfloedrike beweging fan Italjaanske ûntwerpers en arsjitekten út 'e 1980-er jierren
Mêtresse

In **mêtresse**, **bysliep** of **konkubine** is in frou dy't in fêste relaasje as minneresse ûnderhâldt mei in yn 'e regel troude man. It wurd 'mêtresse' komt fan it Frânske *maîtresse*, dat letterlik "masteresse" betsjut en oarspronklik in neutrale fatsoenlikensoantsjutting foar in dame wie. Yn 'e kontekst fan it Nederlânske koloniale ferline yn Suriname wurdt in mêtresse ek wol in 'bûtenfrou' neamd.

Der besteane ferskate soarten mêtressen. De tradisjonele foarm is in minneresse dy't der troch in troude man op nei holden wurdt njonken syn wetlike oarehelte. Ornaris wurdt it hawwen fan sa'n soarte fan mêtresse geheim holden, mar yn it ferline hiene keningen en oare hege eallju soms in offisjele mêtresse (Frânsk: *maîtresse en titre*), dy't ek as sadanich bekendstie. De meast ferneamde offisjele mêtresse wie Madame de Pompadour, de achttjinde-iuwske bysliep fan 'e Frânske kening Loadewyk&nbsp;XV, dy't doedestiden ek oansjenlike politike macht útoefene oan it Frânske Hof.

In oare foarm fan in mêtresse dy't yn it ferline faak foarkaam, wie in minneresse dy't der op nei holden waard troch in man fan oansjen of in hear fan stân, mar dy't fan in sadanich leger maatskiplik komôf as him wie of in sadanich oare godstsjinst as him oanhong, dat fan in houlik gjin sprake wêze koe. De relaasje koe dêrby sawol geheim of iepenbier wêze. Ek koe it wêze dat de relaasje geheim bliuwe moast om't de man ta de (yn namme selibatêre) geastlikheid hearde, of om't in relaasje of houlik om in oare reden ynkompatibel wie mei it publike imago dat de man útstriele woe. 

Njonken Madame de Pompadour binne guon ferneamde mêtresses út 'e skiednis Diane fan Poitiers (fan kening Hindrik&nbsp;II fan Frankryk), Margareta fan Mechelen (fan steedhâlder Maurits fan Oranje-Nassau), Nell Gwyn (fan kening Karel&nbsp;II fan Ingelân), Louise de Kérouaille, hartoginne fan Portsmouth (ek fan kening Karel&nbsp;II fan Ingelân) en Eva Braun (fan Adolf Hitler).
Oerwûn bern

In **oerwûn bern**, **ûnecht bern** of **bastert** (de term **oerwinneling** komt ek foar, mar wurdt almeast as skelwurd brûkt) is in bern dat út twa âlden berne is dy't op it stuit fan it oansetten fan dat bern net troud wiene. Yn it ferline wie soks in slimme skande, dy't sokke minsken har hiele libben efterfolgje koe. Sadwaande wie it swier reitsjen fan in frou of famke eartiids faak de reden foar it sluten fan in houlik, wêrmei't de skande behimmele waard. As soks net mooglik wie om't de heit bygelyks fan ruten spile hie, kaam de skande op sawol de mem as it bern te rêsten. Foar de wet koene oerwûne bern letter mei weromwurkjende krêft 'echte' wurde (sels as se tsjin dy tiid al folwoeksen wiene) as de âlden dochs noch trouden. Yn Nederlân is dat no net mear mooglik om't de 'ûnechte status' fan sokke bern sûnt april 1998 foar de wet neat mear bestiet. Dy feroaring is trochfierd om't der yn 'e moderne maatskippij, wêryn't hieltyd mear pearkes gearwenje ynstee fan te trouwen, gjin wearde mear oan it begryp 'oerwûn bern' hechte wurdt.

## Bekende oerwûne bern
* Desidearius Erasmus
* Jan fan Orléans
* Leonardo da Vinci
* Alicia de Bielefeld
* Alexia Grinda
Baret

In **baret** (fan it Frânske *béret*) is in slop, plat holdeksel sûnder râne, mei in krún dy't wider is as de bân, sadat er faak wat nei ien kant ta oerhinget. Sokke holdeksels binne yn 'e regel weve fan wol, katoen, ferfilte wol of akrylfezel. De baret wurdt klassifisearre as in soarte fan mûtse, mei't it noch in râne hat (lykas in hoed), noch in klep (lykas in pet).

## Etymology
It Fryske en Nederlânske wurd 'baret' komt fan it Frânske *béret*. De measte saakkundigen hâlde it derop dat dy oantsjutting ôflaat is fan 'e ferlytsingsfoarm *biretum* fan it fulgêr Latynske *birrum*, dat de namme fan in soarte fan koarte mantel mei in kap wie. Uteinlik soe it wurd fan it Gallyske *birros* komme, dat "koart" betsjut, en dat nau besibbe is oan it Aldierske wurd *berr*, it Welske *byr* en it Bretonske *berr*, allegear mei de betsjutting "koart".

## Skiednis
Ut archeologysk en keunsthistoarysk ûndersyk hat bliken dien dat holdeksels dy't ferlykber binne mei de moderne baret al sûnt de Brûnstiid yn noardlik Jeropa droegen wurde, en safier súdlik as Itaalje en Kreta, dêr't se yn gebrûk wiene by de Minoërs, de Etrusken en de Romeinen. Yn 'e Renêssânse waarden baretten benammen droegen troch de hegerein. De moderne dracht fan 'e Alpenmûtse, in soarte fan baret, troch boeren, arbeiders, fiskers en wurklju yn Frankryk en noardlik Spanje liket him ferspraat te hawwen fanút de Pyreneeën (en net de Alpen). De Skotske baret of tam o' shanter hat in hiel eigen skiednis.

Fanôf de 1920-er jierren rekke de baret ek bûten Frankryk en Spanje by boargers yn gebrûk, earst as ûnderdiel fan sportklean en letter as moadeferskynsel. By sport waard de baret fral troch manlju droegen, en as moadetrend meast troch froulju. Lykwols heart de baret op dat mêd ek ta de stereotype dracht fan keunstners, filmregisseurs, dichters en yntellektuëlen yn it algemien.

As ûnderdiel fan militêre unifoarmen waard de baret foar it earst yn 1889 ynfierd, by de Frânske alpinetroepen. Nei't er dy holdeksels yn 'e Earste Wrâldoarloch sjoen hie, stelde de Britske generaal Hugh Elles foar om se oan te nimmen foar it earste Britske tankrezjimint, dat ferlet hie fan holdeksels dy't yn de behindige kompartiminten fan tanks opbliuwe soene. Neitiid waard de militêre baret troch de measte lannen ynfierd as holdeksel foar alteast in part fan it leger.

## Soarten baretten
Der besteane ferskate soarten baretten:
*Alpenmûtse of alpinopetsje
*Balmoral-baret
*bonnet
**[[caubeen]]*
*militêre baret
*pakûl of pakol
*tam (frouljusbaret)
**[[tam o' shanter (holdeksel)|tam o' shanter]]*
Klapmûtse

*klapmûtse (holdeksel), in soart fan mûtse mei kleppen
*klapmûtse (seehûn), in soarte seehûn
*klapmûtse (munt), in âlde munt mei de ôfbylding fan in kop mei in klapmûtse op
*klapmûtse (keet), in houtene trekkerskeet
*klapmûtse (diggelguod), in ûndjippe porsleinene kom
*klapmûtse (mole), in metalen beklaaiïng om 'e as fan in mole hinne
Mûtse

In **mûtse** is in slop holdeksel sûnder râne (wêrmei't it him ûnderskiedt fan in hoed of in pet). Sokke holdeksels binne almeast breide of haakt fan wol of akrylfezel, of makke fan bûnt. Faak binne se bedoeld om winterdeis droegen te wurden of yn kâlde klimaten, om 'e drager te beskermjen tsjin 'e kjeld. Oare redens om in mûtse op te hawwen kinne kosmetysk wêze of mei moade fan dwaan hawwe. Histoarysk wie de mûtse teminsten fan 'e achttjinde iuw ôf in tige soad foarkommend holdeksel foar seelju, fiskers, jagers en oaren dy't it meastepart fan 'e tiid bûtendoar omsweefden. 

## Soarten mûtsen
Der besteane in grut tal ferskillende soarten mûtsen:
Alpenmûtse

In **Alpenmûtse** of **alpinopet** is in baret dy't ornaris swart fan kleur is, mei in lyts los triedsje of 'sturtsje' (yn Frankryk de *cabillou* neamd) yn 'e midden fan 'e krún boppe-op. Dizze foarm fan 'e baret makket ûnderdiel út fan 'e nasjonale dracht fan 'e Frânsen en de Basken. De Alpenmûtse is oarspronklik net út 'e Alpen, mar út 'e Pyreneeën ôfkomstich. De assosjaasje mei de Alpen komt wierskynlik fuort út it feit dat sterk op Alpenmûtsen lykjende militêre baretten popularisearre waarden troch de Frânske alpinetroepen.

## Skiednis
Oarspronklik wie de Alpenmûtse it tradisjonele holdeksel fan Aragoneeske en Navarreeske skiephoeders út 'e Ansó- en Roncal-dellingen fan 'e Pyreneeën, it berchtme dat it Ibearysk Skiereilân fan Frankryk skiedt. Meitiid wreide de dracht fan Alpenmûtsen him út oer Spaansk-Baskelân en oare dielen fan noardlik Spanje en súdlik Frankryk, dêr't se net inkeld mear troch skiephoeders, mar ek troch boeren, arbeiders, fiskers en ambachtslju droegen waarden.

Kommersjele produksje fan sokke holdeksels sette yn 'e santjinde iuw útein yn 'e Oloron-Sainte-Marie-krite fan Súd-Frankryk. Hoewol't it fan oarsprong in pleatslik ambacht wie, waard it meitsjen fan Alpenmûtsen yn 'e njoggentjinde iuw yndustrialisearre. De earste fabryk waard dêrta yn 1810 oprjochte. Tsjin 'e 1920-er jierren wiene Alpenmûtsen sterk assosjearre rekke mei de legere maatskiplike klassen fan Frankryk en Noard-Spanje. Yn 1928 wiene der mear as tweintich fabriken yn Frankryk en ferskate oaren yn Spanje en Itaalje deropta dy't jiers miljoenen Alpenmûtsen produsearren. Tsjin dy tiid rekke dit holdeksel ek bûten Frankryk en Spanje yn gebrûk, wêrûnder ek yn Fryslân.
Holdeksel

In **holdeksel** of **kopdeksel** is de oantsjutting foar lykfol hokker stik klean dat op 'e holle droegen wurdt.
__NOTOC__
## Doelen
Holdeksels tsjinje in ferskaat oan doelen:
* beskerming
** tsjin kjeld;
** tsjin hjittens;
** tsjin sinnebrân;
** tsjin rein en oare foarmen fan delslach;
** tsjin fallende objekten (bgl. by bouprojekten);
** tsjin botsings;
* om jins hier kibich te hâlden;
* ta fersiering of foar de moade;
* foar sedigens of ta maatskiplike tradysjes;
* foar religieuze doelen;
* foar medyske doelen;
* as teken in funksje of as ûnderdiel fan in unifoarm.

## Soarten holdeksels
Oer it algemien kinne holdeksels yn sân kategoryen yndield wurde:
*fearretoaien: holdeksels makke fan fûgelfearren;
*helms: holdeksels fan in hurd materiaal, droegen ta beskerming;
*huodden: stevige holdeksels mei in râne rûnom;
*holdoeken: in doek dy't men om 'e holle hinne wuollet;
*kroanen: metalen holdeksels, faak mei in gat yn 'e midden, droegen troch monargen;
*mûtsen: sloppe holdeksels sûnder râne;
*petten: sloppe of stevige holdeksels mei in râne fan foarren.
Soms wurde dêr noch twa kategoryen oan taheakke:
*maskers: bedekkende assessoires foar oer it gesicht (ta beskerming of as momkape);
*pruken: protetyske hierstikken foar op 'e plasse.

## Galery

File:Head_of_a_african_woman_Gambia_with_green_clothing.jpg|In Afrikaanske frou mei in holdoek op.
File:Detail_from_a_painting_of_Napoleon.jpg|Napoleon, mei syn ikoanyske steek op.
File:Bedouin_man_with_Fez.jpg|In Arabyske man mei in fez op.
File:EFatima_in_UAE_with_niqab.jpg|In Arabyske frou mei in sjaal om 'e holle wuolle yn 'e foarm fan in holdoek mei wale.
File:Índios_da_etnia_Bororo-Boe.jpg|In Boroaro-Yndiaan út Brazylje mei in fearretoai op.
File:Turbannedman.jpg|In sikh mei in tulbân op.
File:Austin_Lane_Crothers,_photograph_of_head_with_top_hat.jpg|In man mei in hege hoed op.
File:Policeman_in_Pondicherry_-_India.JPG|In plysjeman yn Yndia mei in kepy op.
Hoed (betsjuttingsside)

"**Hoed**" of "**De Hoed**" hat yn de Wikpedy ferskate betsjuttings:

hoed, in stevich holdeksel mei in râne rûnom

## Oare betsjuttings
* hoed (mykology), it boppeste diel fan in poddestoel
* hoed (heraldyk), in tafoeging oan in wapenskyld
* hoed (ynhâldsmjitte), in âlde ynhâldsmjitte
* De Hoed (mûne), in mûne yn Waarde, yn 'e Nederlânske provinsje Seelân
* ''De Hoed'' (harkspul), in Nederlânsk harkspul út 1964
Hoed

In **hoed** (meartal: 'huodden') is in stevich holdeksel mei in râne rûnom (wêrmei't it him ûnderskiedt fan in pet of in mûtse). Hoewol't by guon soarten holdeksels de râne ûntbrekt, kinne se dochs ûnder de term 'hoed' beflapt wurde fanwegen de stevigens, dy't klassifikaasje as in mûtse útslút. Sawol manlju as froulju kinne huodden drage, al beslane frouljushuodden oer it algemien in grutter ferskaat oan foarm en kleur. Huodden wurde droegen om ferskillende redens:
* as beskerming tsjin waarsomstannichheden (yn 't bysûnder delslach en sinneskyn);
* as fersiering of utering fan moade;
* om seremoniële, religieuze of maatskiplik-tradisjonele redenen;
* as skaaimerk fan groepsidentiteit.

## Soarten huodden
Der besteane in grut tal ferskillende soarten huodden:
Pet

"**Pet**" of "**PET**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* pet (holdeksel), in holdeksel mei in râne fan foarren
* pet (fean) of petgat, in útbaggere feanput
* ''Penthouse'' Pet, in neakenmodel yn it tydskrift *Penthouse*
* polyetyleentereftalaat, in soarte fan keunststof
** petflesse, in frisdrankflesse makke fan dy keunststof
* positronemisjetomografy, in byldfoarmjende techtnyk (bekend fan 'e medyske PET-scan)
* PET (motorfyts), in merk fan elektryske helpmotors
Pet (holdeksel)

In **pet** is in slop of stevich holdeksel mei in râne (klep) oan 'e foarkant (wêrmei't it him ûnderskiedt fan in hoed of in mûtse). Ferskate soarten petten wike justjes fan dat stramyn ôf. Sa hat de jachtpet (it holdeksel dat ferneamd makke is troch de fiktive privee-detektive Sherlock Holmes) sawol oan 'e foarkant as oan 'e efterkant in klep, wylst de typyske matroazepet alhiel gjin klep hat, mar wol in ôfhingjend lintsje oan 'e efterkant. Yn Nederlân is de pet fan oarsprong in holdeksel dat in protte troch sljochtwei folk droegen waard, lykas boere-arbeiders, gerniers, komelkers, fabryksarbeiders of lytse winkellju. Sadwaande is de útdrukking 'Jan mei de pet' ûntstien, dy't ferwiist nei de gewoane man (mei't de hegerein eartiids huodden droech).

Petten waarden foarhinne benammen droegen ta beskerming tsjin it waar, wêrby't de klep de eagen noch ekstra beskutte tsjin rein en oare delslach, mar ek tsjin wyn en sinneskyn. Tsjintwurdich wurde petten om dy reden folle minder droegen, mar sjocht men mear (mar oarsoartige) petten dy't droegen wurde omreden fan moade, lykas honkbalpetten, dy't troch jongerein en rappers ek yn 'e hûs opholden wurde. Fierders makket de pet ek ûnderdiel út fan in protte unifoarmen, bygelyks fan 'e plysje en it leger, mar ek fan skipskapteins en foarhinne fan postrinners.

## Soarten petten

Der besteane ferskillende soarten petten:
Tam o' Shanter

* tam o' shanter (holdeksel), in holdeksel dat heart ta de Skotske dracht
* ''Tam o' Shanter'' (gedicht), in ferneamd gedicht fan 'e Skotske dichter Robert Burns
* Tam o' Shanter (personaazje), de haadpersoan út it gedicht mei deselde namme fan Robert Burns
Tam o' shanter (holdeksel)

De **tam o' shanter** (útspr.: [tæm ə 'ʃæntər], likernôch "temme sjenter") is in tradisjoneel Skotsk holdeksel dat ûnderdiel útmakket fan 'e Skotske dracht. De namme is ûntliend oan 'e lyknammige haadpersoan fan it ferneamde gedicht *[[Tam o' Shanter (gedicht)|Tam o' Shanter]]*, út 1790, fan 'e grutte Skotsktalige dichter Robert Burns. De tam o' shanter is ien fan trije holdeksels dy't troch manlju yn Skotske klaaiïng droegen wurde kinne, mar oars as de glengarry en de Balmoral-baret wurdt de tam o' shanter benammen droegen ûnder ynformele omstannichheden; dit holdeksel wurdt yn 'e regel as ûngaadlik beskôge foar formele gelegenheden.

## Untwerp
De tam o' shanter is in wollene baret, dy't foarhinne út ien stik mei de hân breide waard, om dêrnei útrutsen te wurden oer in houtene pasfoarm, sadat er syn opfallende platte brede krún krige, en úteinlik ferfilte. Wat tam o' shanters fan oarsoartige baretten ûnderskiedt, binne de tearen yn 'e wide krún en fral ek de houtene, mei stof oerdutsen pompon (*toorie*) yn 'e midden boppe-op 'e krún. Oarspronklik kamen tam o' shanters inkeld yn it swart, blau en brún foar, mar nei't yn 'e midden fan 'e njoggentjinde iuw goedkeape gemyske ferven beskikber kamen, koene se yn alle kleuren makke wurde. Tsjintwurdich wurde se ek in protte yn tartan produsearre.

## Skiednis
It meitsjen fan tam o' shanters wie yn Skotlân eartiids in spesjaal ambacht, wêrfan't de beoefeners har tsjin 1599 yn fiif Skotske stêden (Edinburch, Aberdeen, Perth, Stirling, en Glasgow) yn in gilde feriene hiene. Soksoarte baretten wiene oan 'e ein fan 'e sechstjinde iuw nei't it skynt de moade foar sawol hearen as tsjinstfolk en dat bleau de hiele santjinde iuw troch sa. Nei't Robert Burns yn 1790 syn ferneamde gedicht publisearre hie oer in baretdragende Skot dy't leaver mei syn freonen yn 'e kroech siet as mei wiif en bern thús, rekke Tam o' Shanter, de namme fan sawol de haadpersoan as it gedicht sels, oan it begjin fan 'e njoggentjinde iuw yn 'e moade om 'e âldste foarm fan 'e Skotske baret fan oare foarmen (lykas de Balmoral-baret) te ûnderskieden. 

Yn 1915 begûn de Skotske ynfantery yn 'e rinfuorgen fan 'e Earste Wrâldoarloch foar it earst in khaki tam o' shanter as ûnderdiel fan it militêr unifoarm te dragen (as ferfanging foar de glengarry). Yn militêr jargon kaam dit holdeksel bekend te stean as de 'ToS' (útspr.: [ti:oʊ'ɛs], "tiijowès"). Tsjintwurdich is it noch altyd yn gebrûk by it Britske Keninklik Rezjimint fan Skotlân en by ferskate Kanadeeske legerûnderdielen. Yn 'e 1920-er jierren waard der ek in foarm fan 'e tam o' shanter foar froulju ûntwikkele, dy't bekendstiet as de 'tammy' of koartwei 'tam'.
Nomurakwab

De **nomurakwab** of **Nomura's kwab** (Latynske namme: *Nemopilema nomurai*) is in tige grutte kwab út 'e klasse fan 'e skiifkwabben (*Scyphozoa*), it skift fan 'e blomkoalkwabeftigen (*Rhizostomae*), de famylje fan 'e blomkoalkwabben (*Rhizostomatidae*) en it monotypyske (út mar ien inkele soarte besteande) skaai fan 'e nomurakwabben (*Nemopilema*). It is ien fan 'e grutste soarten kwabben fan 'e wrâld. De nomurakwab wurdt yn Japan wol iten, mar wurdt dêr net beskôge as in delikatesse. De Japanske namme foar de nomurakwab is エチゼンクラゲ, *echizen kurage*. 

## Fersprieding
Nomurakwabben libje yn 'e seeën tusken Japan en de kust fan it Eastaziatyske fêstelân yn, benammen yn 'e Giele See en de Eastsineeske See.

## Uterlike skaaimerken
In folwoeksen nomurakwab is justjes grutter as in trochsneed minske. De klokfoarm fan 'e kwab kin oant 2&nbsp;m yn trochsneed wurde en oant 200&nbsp;kg weagje. Yn 2009 kapseisde in Japanske fisktrawler fan 11&nbsp;ton, de *Diasan Shinsho-maru*, yn 'e Baai fan Tokio by it opheljen fan in net dêr't tsientallen nomurakwabben yn sieten. De trijekoppige bemanning waard rêden troch in oare fiskersboat.

## Taksonomy
De nomurakwab is ferneamd nei in Kanichi Nomura, dy't yn 'e 1920-er jierren direkteur-generaal wie fan it Prefekturale Fiskerij-ûndersyksstasjon fan Fukui. Dyselde stjoerde nammentlik begjin desimber 1921 in fongen eksimplaar yn in houtene tank fan 72&nbsp;liter nei de biolooch perfester Kamakichi Kishinouye, dy't fêststelde dat it om in ûnbekende kwabbesoarte gie en der yn 1922 de earste wittenskiplike beskriuwing fan opstelde.

## Status
De fuortplantingseksploazjes fan 'e nomurakwab binne sûnt 1990 yn frekwinsje tanommen. Mooglike redens dêrfoar kinne wêze dat it in reäksje is op klimaatferoaring of op oerbefisking, of dat der troch minsklike aktiviteiten mear sedimint de see yn streamt, en dêr foar mear substraat soarget dêr't de polipen fan 'e nomurakwab har ûngeslachtlik op fuortplantsje kinne.
Fabryk

In **fabryk**, ôflaat fan it Latynske *fabrica*: wurkpleats, en *faber*: ambachtsman), is in wurkpleats, gebou of festiging, dêr't eat yn fabrisearre, dat produsearre wurdt.

## Sjoch ek
* Molkfabryk
Piercing

In **piercing** (fan it Ingelske wurd dat "trochboarring" betsjut) is in foarm fan lichemsfersiering wêrby't in gatsje boarre wurdt yn in diel fan it minsklik lichem, sadat dêrtrochhinne in sieraad oanbrocht wurde kinne. De oantsjutting 'piercing' kin sawol ferwize nei it boarjen fan syn gatsje, as nei it eigentlike gatsje sels. It ferwiist lykwols yn prinsipe net nei it sieraad dat troch sa'n gatsje droegen wurdt (hoewol't it wurd yn it gewoane spraakgebrûk wolris sa brûkt wurdt). Hjoeddeistige piercingpraktiken beklamje it gebrûk fan steryl ark, mei't it oanbringen fan in piercing yn prinsipe lykslein wurde kin mei it meitsjen fan in wûne, en der dus in risiko op ynfeksje bestiet. Oare risiko's binne allergyske reäksjes en groedefoarming. De genêzingsperioade fan piercings rint útinoar fan in moanne foar guon genitale piercings oant soms wol twa jier foar in nâlpiercing.

## Skiednis
Hoewol't de skiednis fan 'e piercing as ferskynsel ferdizene wurdt troch desynformaasje en in brekme oan wittenskiplike belangstelling, is it ûntsjinsisber wier dat de praktyk fan it meitsjen en hawwen fan piercings al sûnt oerâlde tiden by beide geslachten bestiet.

Sawol earpiercings as noaspiercings kamen en komme yn in grut tal kultueren foar. De âldste mummifisearre minsklike resten dy't ea ûntdutsen binne, droegen al earbellen, wêrmei't it ferskynsel earpiercing teminsten 5.000 jier tebek giet. De ierst dokumintearre noaspiercings datearje fan 3.500 lyn. Lippiercings en tongpiersings kamen histoarysk foar yn Afrika en by Yndiaanske folken yn Súd- en Midden-Amearika. Spienpiercings binne bekend út it Romeinske Ryk, wylst genitale piercings al omtrint it jier 320 yn Yndia foarkamen. De skiednis fan 'e nâlpiercing is lykwols tige dizenich.

Yn 'e Westerske kultuer hat it meitsjen fan piercings (fan fral de earen) ferskate op- en delgeande bewegings kend om't it dêr nau ferbûn is mei de moade. Sûnt de Twadde Wrâldoarloch is de populariteit fan it dragen fan earbellen lykwols tanommen en fral foar froulju frij algemien wurden, wylst piercings fan oare dielen fan it lichem sûnt de 1970-er jierren yn subkultueren en fanôf de 1990-er jierren yn 'e haadkultuer yngong fûn hawwe.

## Redens
Redens om in piercing te nimmen, beslane in grut ferskaat. Yn guon kultueren foarmje piercings in utering fan religy of spiritualiteit, wylst it yn 'e Westerske kultuer faak mei estetyske omtinkens te krijen hat. Oare redens kinne wêze: it útdrukken fan jins eigen identiteit, seksueel geniet, oanpassing oan in kultuer en ôfsetten tsjin in kultuer. Guon foarmen fan piercings, fral spienpiercings en genitale piercings, mar ek gesichtspiercings, kinne tige kontroversjeel wêze, benammen as se op jonge jierren al oanbrocht wurde. Der hawwe gefallen west dat it toanen of dragen fan sieraden troch piercings beheind of ferbean is troch skoallen, wurkjouwers en religieuze groepen.

## Soarten piercings
### gesichtspiercings

### lichemspiercings
Bell P-39 Airacobra

De **Bell P-39 Airacobra** wie in wichtich Amerikaansk jachtfleantúch by it útbrekken fan de Twadde Wrâldoarloch.

It wie it earste jachtfleantúch mei in noastsjil yn 't plak fan in sturttsjil wat it lânjen feiliger makke. De motor siet mids de romp, efter de cockpit. Dêrtroch ûntstie de yn de noas romte foar in mânsk 37 mm-kanon mei munysje, dy't troch de propelleras skeat, en wie der plak foar it ynlûkber noastsjil.

Nettsjinsteande dy nijichheden foelen de prestaasjes fan de Airacobra ôf, fral op gruttere hichten, meidat er op dat stuit gjin effisjinte turbolader foar hannen wie. De P-39 waard mei súkses ynset troch de loftmacht fan de Sowjet-Uny oan it Eastfront. Oare wichtige ôfnimmers fan de P-39 wiene de Frije Frânsken, en de Italianen nei de oerjefte yn 1943. De P-63 Kingcobra waard ûntwikkele út dit tastel en wie ornearre om it lek en brek fan de P-39 te ferhelpen.

## Technyske feiten


File:P-39Q Airacobra weapons bay.jpg|Sicht op de munysje fan it 37mm M4-kanon
File:Bell P-39Q Airacobra USAF.jpg|Bell P-39Q Airacobra
File:Bell P-39D Airacobra 3-view line drawing.svg|Diagram fan trije kanten


## Keppeling om utens
* Webstee fan it National Museum of the USAF oer de P-39
Ingrid Swenson

**Ingrid Swenson**, echte namme ûnbekend (25 juny 1969), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise. 

## Libben en karriêre
Ingrid Swenson waard omtrint 1969 berne yn Feriene Steaten nei wenjen set hie, makke hja yn 2010 har debút yn in pornografyske film. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile Swenson ûnder har karriêre as pornoaktrise yn in fiiftal films, û.m. foar *[[The Score Group]]*, dy't him taleit op pornofilms fan it grutte-boarstesjenre, mar dêrnjonken ek foar *[[BangBros]]* en *[[Reality Kings]]*. Fierders wie se ek foar pornosites op it ynternet aktyf, en posearre se foar neakenblêden. Yn 2011 loek Swenson har út 'e pornoyndustry werom. Hja wennet yn Miami Beach, yn 'e Amerikaanske steat Floarida.

## Lichaamlike skaaimerken
Neffens har offisjele opjefte is Swenson 1.62&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 53&nbsp;kg, en kupmaat 34DD. Dêrfoar hat se in boarstfergruttingsoperaasje ûndergean moatten. Hja hat in ûnderrêchtatoeaazje en in nâlpiercing.

## Keppelings om utens
* Biografyske gegevens en filmografy fan Ingrid Swenson yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Ingrid Swenson op ''FreeOnes''
* Profyl fan Ingrid Swenson of ''Scoreland.com''
Theresa Lamebull

**Theresa Lamebull** (folút: **Theresa Elizabeth Chandler White Weasel Walker Lamebull**; by Hays (Montana), 19 april 1896 – Havre (Montana), 10 augustus 2007) wie in Amerikaansk ûnderwizeresse en taalaktiviste dy't ta it Yndiaanske folk fan 'e Gro Wânt (*Gros Ventre*) hearde. Hja wie de lêste floeiende sprekster fan 'e Gro Wânt-taal en stoar doe't se nei't it skynt 111 jier âld wie.

## Libben
Lamebull waard tichteby it plak Hays, yn 'e Amerikaanske steat Montana, berne as Theresa Elizabeth Chandler. Har Yndiaanske namme wie *BeeKanHay*, dat oerset wurdt yn it Ingelsk as Kills-at-Night ("Deadet-by-Nacht"). Sysels en har famylje wisten net persiis yn hokker jier oft se berne wie oant der yn 2005 in doopbewiis fan har fûn waard, dêr't yn it Latyn op fêstlein wie dat se yn 1897 mei ien jier doopt wie, wat har berte yn 1896 pleatse soe. Lamebull troude letter twa kear: earst mei in John White Weasel Walker, mei wa't se tsien bern krige, en nei't se yn 1962 widdo wurden wie, nochris mei Andrew Lamebull.

Doe't de lêste memmetaalsprekker fan it Gro Wânt yn 1981 te kaam te ferstjerren, stoar dat dêrmei út as earste taal. Lamebull, dy't it Ingelsk as memmetaal hie, wie de lêste folslein floeiende sprekster fan it Gro Wânt. Hja joech oan it Fort Belknap Kolleezje fan 'e Fort Belknap Yndianemienskip ûnderrjocht yn de taal, en wurke mei oan it gearstallen fan in wurdboek fan it Gro Wânt doe't se 109 jier âld wie. Hja kaam yn augustus 2007, yn Havre, deunby har berteplak, te ferstjerren, yn 'e ripe âlderdom fan 111 jier. Har útfeart waard holden yn it Roomsk-Katolike Sint-Paulusgymnasium yn Hays, wêrnei't se dêr beïerdige waard op it *Mission Cemetery*.

Lamebull wie by har ferstjerren mei ôfstân it âldste lid fan har folk, de Gro Wânt, en mooglik de âldste Yndiaanske persoan ea. It *Hays Education Resource Center* yn it Fort Belknap Yndianereservaat waard noch by har libben ta eare fan har omneamd ta it *Kills-at-Night Center*.
Isabella fan Mar

**Isabella fan Mar** (Ingelsk: *Isabella of Mar*, Skotsk-Gaelysk: *Iseabail a Màrr*; Kastiel fan Kildrummy, ±1277 – Cardross, 12 desimber 1296) wie in Midsiuwsk Skotsk ealfrouwe fan mingd Skotsk-Welsk etnysk komôf. Hja wie de earste frou fan 'e ferneamde Skotske frijheidsstrider en kening Robert de Bruce, en de beppe fan kening Robert II fan Skotlân, dy't de stamheit fan it Hûs Stuart waard. Isabella stoar foar't har man kroane waard, en wie sels nea keninginne.

## Libben
Isabella waard omtrint 1277 berne op it Kastiel fan Kildrummy, yn Aberdeenshire, dat de residinsje fan 'e greven fan Mar wie. Hja wie de dochter fan Donald I, greve fan Mar (†&nbsp;±1300), en dy syn frou Helena de Jongere (1246-1295), de oerwûne dochter fan Llywelyn de Grutte, prins fan Wales. Isabella wie op jonge jierren troud mei en widdo wurden fan Malcolm II, greve fan Fife. Har heit wie in oanhinger fan it Hûs Bruce, en wie fan betinken dat de jonge Robert fan Bruce, greve fan Carrick, de bêste oanspraken op 'e doedestiden fakante Skotske troan hie. Dat, nettsjinsteande de risiko's om him sa iepentlik oan 'e kant fan 'e Bruces te skaren, besleat er en hylkje syn dochter út oan Robert fan Bruce.

Isabella troude yn 1295 mei Robert fan Bruce, doe't se santjin of achttjin jier âld wie. It sizzen is dat it net inkeld in ferstânshoulik wie, mar ek in houlik út leafde, mei't de beide jongelju tige fereale opinoar wiene. It is net mear nei te gean oft dat wier is. It is bêst mooglik, mar it hat ek wol kâns dat it in lettere tafoeging oan 'e leginde fan Robert fan Bruce is. Yn elts gefal rekke Isabella koart nei it sluten fan it houlik swier. Yn 1296 skonk hja it libben oan in dochterke, Marjorie fan Bruce (1296-1316), mar stoar sels in pear dagen letter yn it kreambêd. Isabella fan Mar waard achttjin of njoggentjin jier. Hja waard begroeven yn 'e Abdij fan Paisley, yn it Skotske greefskip Renfrewshire.

Robert fan Bruce kaam yn 1306, tsien jier nei it ferstjerren fan Isabella, op 'e Skotske troan as kening Robert&nbsp;I. Hy wertroude seis jier nei har dea mei Elizabeth fan Burgh, mei wa't er noch fjouwer oare bern krige, wêrûnder syn opfolger, kening David&nbsp;II fan Skotlân. Isabella har dochter Marjorie fan Bruce troude yn 1315 mei Walter Stewart, 6e grutsteedhâlder fan Skotlân. Harren soan, Isabella har beppesizzer, wie Robert II fan Skotlân, de earste kening fan Skotlân út it Hûs Stuart. Fan him stammen alle lettere Stuart-keningen fan Skotlân, Ingelân en Grut-Brittanje ôf, oant en mei (yn 'e froulike line) keninginne Elizabeth II.

## Foarâlden fan Isabella fan Mar
Stoarmfloed fan 1322

De **Stoarmfloed fan 1322** wie in oerstreaming yn 1322 wêrby't grutte parten fan Nederlân ûnder wetter kamen te stean. Fral Seelân en Súd-Hollân waarden swier rekke, mar ek dielen fan Noard-Hollân, Fryslân, Grinslân en de kontreien oan de rivieren de Ryn, Waal en Isel strûpten ûnder. It deadetal is net bekend. It tal deaden sil yn it suden fan Nederlân, oan de rivieren, en yn Flaanderen it heechst west hawwe.

## Gefolgen yn Flaanders
Yn Flaanders waarden hast alle eilantjes foar kust fuortspield. Folle letter waarden fanwege Jan sûnder Eangst alle diken yn Flaanders ta ien oaniensletten dyk ferbûn; fan Dúntsjerk oant Sas fan Gint.
Hays (Montana)

**Hays** (Assiniboin: *Toktí*) is in doarp (*[[census-designated place]]*) yn Blaine County, yn it noarden fan 'e Amerikaanske steat Montana. Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 hie Hays doe 843 ynwenners.

## Geografy
Hays leit tsjin 'e súdgrins fan Blaine County oan, yn it súdlike part fan it Fort Belknap Yndianereservaat fan 'e Fort Belknap Yndianemienskip. Tichteby yn eastlike rjochting leit it doarp Lodge Pole. Neffens gegevens fan it Amerikaanske Folkstellingsburo beslacht Hays in oerflak fan 70,1&nbsp;km² lân.

## Demografy
Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 hie Hays doe 843 ynwenners. Yn 2000 wiene der noch 702 ynwenners, wat betsjut dat de befolking yn tsien jier tiid mei 20,1% tanommen is. De befolkingstichtens bedroech yn 2010 12 minsken de km². Yn 2000 wie fan 'e befolking fan Hays 5,6% âlder as 65 jier en 44,0% jonger as 18 jier. Fierders bestie 22,9% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst 50,4% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe (ynkl. 60% fan 'e leeftydskategory fan ûnder de 18 jier).

Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2000 sa: 94,6% Yndianen; 5,0% blanken; 0,3% Latino's; 0,1% oaren of fan mingd etnysk komôf. De Yndiaanske ynwenners binne foar it meastepart etnyske Gro Wânt (*Gros Ventre*) en Assiniboin (*Assiniboine*) dy't ta de Fort Belknap Yndianemienskip hearre.

### Berne yn Hays
*Theresa Lamebull (1896-2007), ûnderwizeresse en taalaktiviste
Jill McLain

**Jill McLain** (folút: **Jillian Christine McLain Korell**; Havre (Montana), 1985) is in Amerikaansk model fan etnysk Skotsk komôf. Hja wie Miss Montana 2006.

## Libben en karriêre
McLain waard yn 1985 berne yn it stedsje Havre, yn 'e Amerikaanske steat Montana. Hja begûn al jong mei te dwaan oan skientmewedstriden. Sa naam se yn 2001, 2002 en 2003 diel oan 'e Miss Montana Teen USA-wedstryd, wêrby't se de lêste beide jierren twa kear it trêde plak behelle. Yn septimber 2005 wûn McLain de Miss Montana-wedstryd, wêrnei't se dy titel in jier lang drage mocht. Yn 2006 fertsjintwurdige se Montana by de nasjonale Miss USA-ferkiezing, wêrby't se lykwols de finale net helle.
Maud fan Bruce (dochter fan Robert I)

**Maud fan Bruce** (Ingelsk: *Maud Bruce*; folút: **Matilde fan Bruce**, Ingelsk: *Mathilda Bruce*, Normandysk-Frânsk: *Mathilde de Brus*; Kastiel fan Turnberry (Skotlân), 12 july 1303 – Fearn (Skotlân), 20 july 1353) wie in Skotske prinsesse en de âldste dochter út it twadde houlik fan 'e ferneamde Skotske frijheidsstrider en kening Robert de Bruce. 

## Libben
Oer Maud fan Bruce is net sa'n soad oerlevere. Hja waard yn 1303 berne as it earste bern út it houlik fan 'e Robert fan Bruce, greve fan Carrick, en dy syn twadde frou Elizabeth fan Burgh. Sawol oan heite- as memmekant stamme hja út foarname Normandyske aadlike geslachten, mei dêropta Skotsk, Ingelsk en Iersk bloed. Maud kaam te wâld yn Carrick, wierskynlik op it Kastiel fan Turnberry, dat de residinsje fan 'e greven fan Carrick wie. Har folute namme wie 'Matilde', mar yn 'e measte boarnen wurdt har ropnamme 'Maud' oanholden.

Doe't Maud trije jier wie, kaam har heit as Robert&nbsp;I op 'e Skotske troan. Se hie in trettjin jier jongere folle suster, Margareta, en in jongere broer, David&nbsp;II, mei wa't se mear as tweintich jier skeelde, en dy't nei it ferstjerren fan harren heit kening fan Skotlân waard. In twadde broer fan Maud, David syn twillingbroer, dy't fan Jan hiet, kaam al mei trije jier te ferstjerren. Maud hie ek in âldere healsuster, Marjorie, út har heite earste houlik mei Isabella fan Mar.

Maud troude op in ûnbekende datum mei in Thomas Isaac of Tomas fan Isaac, dy't fan lege adel wie. Hja krigen fjouwer bern:
* Sjanette Isaac (±1337-1382)
* Katerine Isaac (±1338-1???)
* Maud Isaac (±1339-1???)
* Jan Isaac (±1350-1419)
Maud stoar yn 1353 yn in kleaster by Fearn, dêr't hja ek begroeven leit, yn 'e âlderdom fan fyftich jier. 

## Foarâlden fan Maud fan Bruce
Margareta fan Bruce (dochter fan Robert I)

**Margareta fan Bruce** (Ingelsk: *Margaret Bruce*, Normandysk-Frânsk: *Marguerite de Brus*; Dunfermline (Skotlân), ±1315 – Balmuto (Skotlân), 30 maart 1346) wie in Skotske prinsesse en de jongere dochter út it twadde houlik fan 'e ferneamde Skotske frijheidsstrider en kening Robert de Bruce. 

## Libben
Oer Margareta fan Bruce is net sa'n soad oerlevere. Hja waard yn omtrint 1315 yn it Paleis fan Dunfermline berne as de dochter fan kening Robert&nbsp;I fan Skotlân en dy syn twadde frou Elizabeth fan Burgh, nei't har mem út in achtjierrige finzenskip yn Ingelân frijlitten wie. Sawol oan heite- as memmekant stamme hja út foarname Normandyske aadlike geslachten, mei dêropta Skotsk, Ingelsk en Iersk bloed.

Margareta hie in folle suster, Maud, dy't trettjin jier âlder wie, en in jongere broer, David&nbsp;II, mei wa't se njoggen jier skeelde, en dy't nei it ferstjerren fan harren heit kening fan Skotlân waard. In twadde broer fan Maud, David syn twillingbroer, dy't Jan hiet, kaam al mei trije jier te ferstjerren. Margareta hie ek in âldere healsuster, Marjorie, út har heite earste houlik mei Isabella fan Mar.

Yn 1345, doe't se likernôch tritich jier west hawwe moat, troude Margareta mei Willem fan Moraavje, 5e greve fan Sutherland, mei wa't se ien bern krige. Hja stoar op 30 maart 1346 yn Balmuto, yn Fife, yn it kreambêd, nei't hja har soan Jan (1346-1361) te wrâld brocht hie. Margareta waard omtrint 31 jier.

## Foarâlden fan Margareta fan Bruce
Willem fan Moraavje, 5e greve fan Sutherland

**Willem fan Moraavje**, 5e greve fan Sutherland (Ingelsk: *William de Moravia*; Kastiel fan Dunrobin? (Skotlân), foàr 1314 – dêre?, 1370) wie in Midsiuwsk Skotsk ealman fan mingd Skotsk, Flaamsk en Welsk etnysk komôf. Hy stiet ek wol bekend as **Willem fan Sutherland** of koartwei as **Willem Sutherland**. De oantsjutting 'fan Moraavje' ferwiisd nei (de latinisearre foarm) fan 'e Skotske krite Moray, en hat neat te krijen mei Moraavje yn East-Jeropa.

## Libben
Willem fan Moraavje waard foàr 1314 berne as de soan fan Kenneth fan Moraavje, 4e greve fan Sutherland en wierskynlik Marije (of Marjorie) fan Mar, de widdo fan 'e yn 'e Earste Skotske Unôfhinklikheidsoarloch troch de Ingelsen eksekutearre Skotske ealman Jan fan Strathbogie, greve fan Atholl. Hja wie de dochter fan Donald&nbsp;I, greve fan Mar en Helena de Jongere, in oerwûne dochter fan Llywelyn de Grutte, prins fan Wales.

Om 1333 hinne folge Willem syn heit op as greve fan Sutherland en haadman fan 'e Clan Sutherland. As sadanich betoande er him ûnder de Twadde Skotske Unôfhinklikheidsoarloch (1332-1357) in trou oanhinger fan 'e Skotske kening David&nbsp;II, en wist er it Kastiel fan Roxburgh op 'e Ingelsen te weroverjen. Yn 1345 troude er mei Margareta, in folle suster fan David&nbsp;II en in dochter fan 'e ferneamde Skotske frijheidsstrider en kening Robert de Bruce, mar dyselde kaam al yn 1346, koart nei de berte fan in soan, yn it kreambêd te ferstjerren.

Datselde jiers noch wertroude Willem mei Jehanna, in dochter fan 'e ridder Jan fan Menteith (dy't fjirtich jier earder de Skotske frijheidsstrider William Wallace oan 'e Ingelsen útlevere hie). Yn 1360 skonk Willem oan syn jongere broer Nikolaas fan Sutherland de barony Thoroboll. Fan dy Nikolaas stamme neitiid it Sutherland-skaai fan 'e *[[laird]]s* fan Duffus ôf. Willem fan Moraavje stoar yn 1370 en waard opfolge troch syn twadde soan Robert fan Moraavje.

## Neiteam
Willem fan Moraavje hie de folgjende bern. Ut syn houlik mei Margareta fan Bruce:
* Jan fan Sutherland (1346-1361) 
Ut syn houlik mei Jehanna fan Menteith:
* Robert fan Moraavje, 6e greve fan Sutherland (1347-1427)
* Kenneth fan Sutherland, 1e *laird* fan Forse (1367-1408)
Halidon Hill

**Halidon Hill** is in heuvel yn it uterste noardlikste puntsje fan Ingelân, deunby de grins mei Skotlân. Hy leit likernôch 3&nbsp;km bewesten de stêd Berwick-upon-Tweed yn wat no it Ingelske greefskip Noardumberlân is, mar yn in krite dy't oant 1482 ta Skotlân hearde. De heuvel is 180&nbsp;m heech, en leit likernôch 3½&nbsp;km fan 'e Noardseekust ôf.

De namme fan Halidon Hill suggerearret dat der ienris in fortifikaasje op 'e top stie. De heuvel waard ferneamd troch de Slach by Halidon Hill, op 19 july 1333, dy't ûnderdiel útmakke fan 'e Twadde Skotske Unôfhinklikheidsoarloch (1332-1357). Dêrby brûkte kening Edwert&nbsp;III fan Ingelân bôgesjitters dy't er op 'e heuvelskeante stasjonearre om mei it leger fan Archibald Douglas, de beskermhear fan Skotlân, ôf te weven.
V-motor

In **V-motor** is in type ferbaarningsmotor, in linemotor, mei it skaaimerk dat twa silinders of rigen silinders yn in **"V"-foarm** foar elkoart en fan de krukas oer steane.

## Gebrûk
V-motoren wurden fral brûkt yn fiertugen en fleantugen mei net safolle romte. Troch de silinders skean tsjinoer elkoar te setten nimt in V-motor safolle romte net yn as in line- of boksermotor mei deselde silinderynhâld. Teffens trillet sa'n motor sa folle net: de krukas kin koarter holden wurde, wêrtroch't der net sa folle  momint yn optreedt. Yn auto's krijt de driuwstange fan twa tsjinoer elkoar lizzende silinders meast tegearre ien kruktap; dêrtroch wurdt noch mear romte besparre. 
Net elts type V-motor rint fan natuere kalm en lykmjittich; feitlik rinne allinnich V-motoren mei 8, 12 en 16 silinders sûnder in protte swierichheden. Yn V-motoren mei in oar tal sûgers (bygelyks 2, 4, 6 of 10) wurde yn it generaal ien as mear balânsassen brûkt om trillingen foar te kommen.

De hoeke tusken de twa rijen silinders fan de V-motor ferskilt fan motor oant motor.

## L-motor
In 90º V-motor wêrfan't ien sylinder(blok) (hast) plat leit wurdt ek wel L-motor neamd.
Linemotor

In **linemotor**  is in motor mei de silinders neist- of efter elkoar yn in rige yn it motorblok.

## Sjoch ek
* V-motor
John Bruce

*John Bruce (soan fan Robert I) of Jan fan Bruce (1324-1327), in ier stoarne soan fan 'e Skotske kening Robert I
* John Bruce, 2e baronet (<1671-1710), Skotsk politikus
* John Bruce (politikus) (1744-1826), Skotsk politikus en histoarikus
*John Bruce (histoarikus) (1802-1869), Ingelsk histoarikus
* John Bruce (rjochter) (1832-1901), Amerikaansk rjochter
* John Bruce (rebel) (1837-1893), Kanadeesk opstanneling, earste presidint fan it provysjonele regear fan 'e Métis ûnder de Rebûlje fan de Reade Rivier
* John Leck Bruce (1850-1921), Skotsk (letter Australysk) arsjitekt en yngenieur
* John Bruce (honkballer) (±1856-1924), Amerikaansk sportbestjoerder
* John Edward Bruce (1856-1924), Afro-Amerikaansk slaaf, skriuwer en aktivist
* John Bruce (ûntwerper) (19??), Amerikaansk ûntwerper en meiwurker oan it programma *While You Were Out*, op 'e stjoerder TLC

## Sjoch ek
* John Bruce-Gardyne, baron Bruce-Gardyne fan de Kirkden of Angus (1930-1990), Skotsk politikus
* John Bruce Glasier (1859-1920), Skotsk politikus
* John Bruce Thompson (1951), Amerikaansk abbekaat
* Jack Bruce (1943-2014), Skotsk musikus, komponist en sjonger
Kenneth fan Moraavje, 4e greve fan Sutherland

**Kenneth fan Moraavje**, 4e greve fan Sutherland (Ingelsk: *Kenneth de Moravia*; Sutherland (Skotlân), ±1279 – Halidon Hill (Skotlân), 19 july 1333) wie in Midsiuwsk Skotsk ealman fan mingd Skotsk-Flaamsk etnysk komôf. Hy stiet ek wol bekend as **Kenneth fan Sutherland** of koartwei as **Kenneth Sutherland**. De oantsjutting 'fan Moraavje' ferwiisd nei (de latinisearre foarm) fan 'e Skotske krite Moray, en hat neat te krijen mei Moraavje yn East-Jeropa.

## Libben
Kenneth fan Moraavje waard omtrint 1279 berne as de twadde soan fan Willem fan Moraavje, 2e greve fan Sutherland, en in ûnbekende mem. Hy folge yn desimber 1330 syn folle âldere broer Willem fan Moraavje, 3e greve fan Sutherland, op as greve fan Sutherland en haadman fan 'e Clan Sutherland.

It tinken is dat Kenneth troude mei Marije (of Marjorie) fan Mar, de widdo fan 'e yn 'e Earste Skotske Unôfhinklikheidsoarloch troch de Ingelsen eksekutearre Skotske ealman Jan fan Strathbogie, greve fan Atholl. Hja wie de dochter fan Donald&nbsp;I, greve fan Mar en Helena de Jongere, in oerwûne dochter fan Llywelyn de Grutte, prins fan Wales. Marije har suster Isabella fan Mar wie de earste frou fan 'e ferneamde Skotske frijheidsstrider en kening Robert de Bruce.

Kenneth focht as fazal fan 'e Skotske kening David&nbsp;II, de soan fan Robert de Bruce, mei yn 'e Twadde Skotske Unôfhinklikheidsoarloch (1332-1357). Dêrby kaam er op 19 july 1333 om yn 'e Slach by Halidon Hill, doe't er mei Hugo, greve fan Ross it befel fierde oer de foarhoede fan it Skotske leger.

## Neiteam
Kenneth fan Moraavje hie de folgjende bern út syn houlik mei Marije fan Mar:
* Willem fan Moraavje, 5e greve fan Sutherland (<1314-1370)
* Nikolaas fan Sutherland (±1314-1363), stamheit fan 'e *[[laird]]s* fan Duffus
* Eustachia fan Sutherland (1316-1???), troude mei Gilbert Moray, soan en erfgenamt fan Reginald Moray fan Culbin
* in ûnbekende dochter, troude mei George Monro de Jongere fan Foulis
Willem fan Moraavje, 3e greve fan Sutherland

**Willem fan Moraavje**, 3e greve fan Sutherland (Ingelsk: *William de Moravia*; Sutherland (Skotlân), ±1250 – dêre, desimber 1330) wie in Midsiuwsk Skotsk ealman fan mingd Skotsk-Flaamsk etnysk komôf. Hy stiet ek wol bekend as **Willem fan Sutherland** of koartwei as **Willem Sutherland**. De oantsjutting 'fan Moraavje' ferwiisd nei (de latinisearre foarm) fan 'e Skotske krite Moray, en hat neat te krijen mei Moraavje yn East-Jeropa.

## Libben
Willem fan Moraavje waard omtrint 1250 berne as de âldste soan fan Willem fan Moraavje, 2e greve fan Sutherland, en in ûnbekende mem. It is net bekend wannear't er syn heit opfolge as greve fan Sutherland en haadman fan 'e Clan Sutherland.

Der is oer him net folle bekend, behalven dat er yn 1320 ien fan 'e 51 foaroansteande Skotske eallju wie dy't de Ferklearring fan Arbroath ûndertekenen, wêrmei't Skotlân nei de Earste Skotske Unôfhinklikheidsoarloch formeel syn selsstannigens weromnaam.

Willem fan Moraavje stoar yn desimber 1330, nei't it skynt yn 'e âlderdom fan likernôch 80 jier. Hy hie gjin soannen, en waard sadwaande opfolge troch syn tritich jier jongere broer Kenneth fan Moraavje.
Jan fan Bruce

**Jan fan Bruce** (Ingelsk: *John Bruce*; Normandysk-Frânsk: *Jean de Brus*; Dunfermline, 5 maart 1324 – dêre, oktober 1327) wie in prins fan Skotlân. Hy wie de soan fan 'e ferneamde Skotske frijheidsstrider en kening Robert de Bruce en dy syn twadde frou Elizabeth fan Burgh.

Jan kaam yn 1324 te wrâld yn it yn it Paleis fan Dunfermline, yn Fife, as it twadde jonkje fan in twilling. Syn âldere broer, dy't op deselde dei berne waard, wie de lettere kening David&nbsp;II fan Skotlân. Dêrnjonken hied er twa âldere folle susters, Matilda (Maud) en Margareta en in âldere healsuster, Marjorie. Jan waard mar trije jier en kaam yn oktober 1327 te ferstjerren yn it Paleis fan Dunfermline.
Dumbarton

*Dumbarton (Skotlân), in *burgh* yn it Skotske riedsgebiet West-Dunbartonshire
**Dumbarton FC, in fuotbalclub út it Skotske Dumbarton
*Dumbarton (Firginia), in plak yn de Amerikaanske steat Firginia