Sibearyske wilster

De **Sibearyske wilster** (*Pluvialis fulva*) is in waadfûgel út 'e famylje fan 'e wilsterfûgels dy't briedt op 'e tûndra's fan Sibearje en Alaska.

## Ferskining
Sibearyske wilsters wurde 23 oant 26 sintimeter mei in spanwiidte fan 60 oant 67 sintimeter. Se ha in soad fan 'e Europeeske- en Amerikaanske wilster en binne lykas ek de Amerikaanske wilster wat lytser en slanker as de gewoane wilster. De Sibearyske- en de Amerikaanske wilster binne dreech fan inoar te ûnderskieden en wiene foar in lang skoft ûndersoarten fan inoar. De Sibearyske wilster is lykwols eleganter en hat langere poaten, in langere hals en in langere, krêftiger snaffel as de Amerikaanske. De wjukken binne wat koarter en stekke minder fier efter de sturt út.

It fearrekleed fan 'e Sibearyske wilster hat in soad fan 'e gewoane Europeeske wilster. Hy hat meast in ljochte wynbraustreek en in tsjustere eachstreek. De mantel fan 'e Sibearyske wilster is bûnt mei goudgiele en swarte plakken. Yn it folle simmerkleed hat de soarte in swart gesicht, in swart boarst en in swarte romp, omseame fan in wite flankstreek (mar minder skerp en smeller as by de *apricaria* en *dominica*), in wite anaalstreek en swartbûnte dekfearren yn 'e ûndersturt. Wyfkes binne minder skerp tekene as mantsjes mei minder of gjin swart op 'e kop. Troch de ljochtbrune okselfearren binne Sibearyske wilsters yn 'e flecht it bêste fan syn soartegenoaten yn it skaai te ûnderskieden.    

It winterkleed fan 'e Sibearyske wilster is minder kontrastryk as it simmerkleed. It swart ferdwynt en makket plak foar waarmere tinten. Ek wurde swartwite aksinten minder dúdlik. De ûnderkant is mear ljochtbrún oant bêzje-eftich ynstee fan swart en de boppedielen binne brúngiel, faak noch mei in goudkleurige glâns.

## Fersprieding
De soarte briedt op 'e tûndra's fan Sibearje en West-Alaska en oerwinteret op gerslannen, dridzige gebieten, sompige greiden en ikkers yn Súdeast-Aazje, Austraalje, de súdkust fan it Arabysk Skiereilân en eastlik Afrika. Se binne swalkers yn Europa en wurdt ek as sadanich yn Nederlân waarnommen.

## Hâlden en dragen
It nêst is in ienfâldich kûltsje op 'e grûn, yn 'e regel beklaaid mei wat moas en gers. Der wurde meastentiids fjouwer aaikes lein, goed kamûflearre tsjin de boaiem. Beide âlden briede en de ynkubaasjetiid duorret 26 oant 27 dagen. De piken rinne hast fuortendaliks om en sykje sels om fretten, mar wurde bewekke troch de âlders. Nei it útfleanen lûke se al gau wer nei it suden. Guon fûgels meitsje ôfstannen fan tûzenen kilometers nei Oseaanje of Súdeast-Aazje. Sibearyske wilsters kinne 3 oant 5 dagen fleane sûnder te rêsten, te iten of te drinken.

Yn 'e briedtiid yt de fûgel ynsekten, spinnen, wjirms en lyts kreefteftigen. Bûten de briedtiid bestiet it iten út lytse wringeleazen, skaaldieren en ynsekten, mar somtiden ek beien en sied. De fûgel hat de karakteristike wize fan foerazjearren fan wilsters: hurd rinnend en hiel efkes stoppe om te prikken.

## Status
It ferspriedingsgebiet fan 'e fûgel is ûnbidich grut en dêrom allinnich al is de kâns op útstjerren lyts. De wrâldpopulaasje bestiet neffens in rûzing fan 2016 út 90.000 oant 140.000 folwoeksen fûgels. De IUCN klassifisearret de fûgel dêrom as net bedrige (*Least Concern*, 2025). Harren oantallen rinne lykwols tebek, mar minder as 30% yn tsien jier tiid.  De grutste bedrigingen fan 'e fûgel binne it ferlies fan habitat en degradaasje fan 'e briedgebieten yn Noard-Aazje en de wintergebieten yn tropysk Aazje.