open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amsteldjipdyk

De **Amsteldjipdyk** (Nederlânsk: *Amsteldiepdijk*) is in daam tusken Van Ewijcksluis en Wieringen en tsjinnet tagelyk as dykferbining fan de N99 fan Den Oever nei De Helder. De daam skiedt de Amstelmar en de Waadsee en by Van Ewijcksluis sit in skutslûs foar de skipfeart.

## Skiednis
De dyk waard yn 1924 oanlein en slút in part fan it Amsteldjip en it Ulkedjip ôf. It ôfsletten part fan it Amsteldjip waard op dy manear in mar, de Amstelmar. In oar gefolch foar it oanlizzen fan de dyk wie dat Wieringen in streekrjochte ferbining mei it fêstelân fan Noard-Hollân krige en dus net langer in eilân mear wie.

De Amsteldjipdyk is winliken in part fan 'e Ofslútdyk, dy't de eardere Sudersee ôfslút en Noard-Hollân mei Fryslân ferbynt. Dêrom wurdt de Amsteldjipdyk ek wol de "Lytse Ofslútdyk" of "Koarte Ofslútdyk" neamd. It oanlizzen fan 'e Amsteldjipdyk wie ek in foarbyldtrajekt foar de gruttere Ofslútdyk. De ynzjenieurs fan 'e Tsjinst fan de Suderseewurken, dy't ferantwurdlik wie foar it oanlizzen fan 'e Ofslútdyk en de polders fan it Suderseeprojekt, stieken dêr in soad fan op.

By it oanlizzen fan 'e Amsteldjipdyk giene der in pear dingen ferkeard. Troch de sêfte grûn ferskode it dyklichem en waard de ûnderlaach der fansiden útdrukt. Oan 'e kant fan de Amstelmar is dat noch hieltyd goed te sjen: by de dyk del leit in natoergebiet dat "de fersakking" hiet. De oerheid joech de oannimmers de skuld fan 'e fersakkings. Lang om let moasten se in skeafergoeding oan 'e Syeay betelje. Dat barren foarmen foar guon grutte oannimmers dy't by it Suderseeprojekt belutsen wiene, oanlieding om de krêften te bondeljen yn in konsortium, de Maatskippij ta Utfiering fan Suderseewurken (MUZ). De Ofslútdyk tusken Den Oever en Surch waard troch de MUZ oanlein.

De Lytse Ofslútdyk is fierder fan belang om't dêr foar it earst balstien as bougrûn brûkt waard.


NIMH - 2011 - 5387 - Aerial photograph of Amsteldiepdijk, The Netherlands - 1924.jpg|Loftfoto fan it oanlizzen fan 'e Amsteldjipdyk, 1924?
NIMH - 2011 - 5404 - Aerial photograph of Amsteldiepdijk (eastern connection), The Netherlands.jpg|Loftfoto fan it oanlizzen fan 'e Amsteldjipdyk, eastkant by Wieringen
NIMH - 2011 - 3592 - Aerial photograph of Wieringen, The Netherlands.jpg|Loftfoto fan it oanlizzen troch de foarrinner fan de Loftmacht, NIMH.
Van Ewijcksluis

**Van Ewijcksluis** is in útbuorren yn 'e gemeente Hollâns Kroan yn 'e Nederlânske provinsje Noard-Hollân. It plak hat  ynwenners () en falt offisjeel ûnder Anna Paulowna.

## Beskriuwing
Van Ewijcksluis leit yn it noarden fan 'e Anna Paulownapolder, op 'e râne fan 'e Waadsee en 'e Amstelmar. De wenkearn ûntstie by de slûs fan in polderkanaal nei it doetiidske Amsteldjip. Hjoed-de-dei binne der meardere slûzen en leit der ek in gemaal. It plak is neamd nei Daniël Jacob van Ewijck van Oostbroek en De Bilt, dy't as gûvernneur fan 'e Kening belutsen wie by it ynpolderjen fan e Anna Paulownapolder.

It plak hat in eigen haven. Yn 1910 waard dêr de tramline Van Ewijcksluis nei Skagen oanlein, dy't by it Stasjon Van Ewijcksluis begûn. Tusken Wieringen en Van Ewijcksluis fear in postboat dy't de line Wieringen-Skagen folslein makke. De line waard op freed 1 maart 1912 iepene en wie de earste tolve jier tige suksesfol. Dêrnei rûn it stadichoan tebek en op 31 desimber 1934 waard de lêste rit riden.

Yn 1924 waard de Amsteldjipdyk tusken Van Ewijcksluis en Wieringen oanlein. Dy dyk stiet by de pleatslike befolking better bekend as de Lytse of Koarte Ofslútdyk. It Amsteldjip, ien fan 'e tagongen tusken de Waadsee en de Sudersee, waard ôfsletten en op it ôfsletten part ûntstie de Amstelmar. Troch de Lytse Ofslútdyk waard Wieringen mei it fêstelân ferbûn, en wie it sûnt gjin eilân mear.

De Amsteldjipdyk beskermet tsjin de Waadsee en wie in foarbyldprojekt foar de Ofslútdyk tusken Noard-Hollân en Fryslân. De ynzjenieurs stieken dêr in soad fan op. Troch de sêfte grûn ferskodeit dyklichem en waard de ûnderlaach fansiden útdrukt. Oan 'e kant fan 'e Amstelmar is dat noch hieltyd goed te sjen. By de dyk del leit in natoergebiet dat "de fersakking" hiet. De Lytse Ofslútdyk wie fan belang om't dêr foar it earst balstien by brûkt waard as bougrûn yn diken.

## Galery

NIMH - 2011 - 0136 - Aerial photograph of Van Ewijcksluis, The Netherlands - 1920 - 1940.jpg|Loftfoto fan Van Ewijcksluis (1920-1940), Nederlânsk Ynstitút foar Militêre Histoarje.
Van Ewijcksluis.jpg|Brêge en slûs yn Van Ewijcksluis.
Aymaraparkyt

De **Aymaraparkyt** (*Psilopsiagon aymara*) is ien fan 'e twa fûgelsoarten yn it skaai sitroenparkiten (Psilopsiagon) út 'e famylje pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld (*Psittacidae*). It is in monotypyske soarte, itjinge betsjut dat der gjin ûndersoarten erkend wurde.

## Skaaimerken
De likernôch 20 sm lange fûgel weaget sa'n 45 gram en hat in griisbrune foarholle en krún oant ûnder de eagen. Op it kin en de wangen oant it boarst binne de fearren wytich oergeand nei ljochtgriis op 'e búk. Flanken en dijen binne gielgrien. De sturt is boppe donkergrien en ûnder ljochtgrien. Om it each is in grize ring. Fierder hat de fûgel in fleiskleurige snaffel en fleiskleurige poatsjes.

## Fersprieding
Aymaraparkiten komme fan Sintraal Bolivia oant Noardwest-Argentynje foar op 'e eastlike kant fan 'e Andes op hichten fan 1800 oant 3000 m. It habitat bestiet út drûge hellingen mei strûken en iepen dellings. Se wurde ek by doarpen en op ikkers waarnommen. Winterdeis sykje se de legere gebieten op. 

## Status
Oannommen wurdt dat de soarte in stabile populaasje hat. De fûgel wurdt troch de IUCN as net bedrige klassifisearre op 'e Reade list.

## Namme
De fûgel is ferneamd nei de Aymara's, in Súdamerikaanske yndianestam yn 'e heechlannnen fan Bolivia en Perû.
Sitroenparkyt

De **sitroenparkyt** of **berchparkyt** (*Psilopsiagon aurifrons*) is ien fan 'e twa fûgelsoarten yn it skaai sitroenparkiten (*Psilopsiagon*) út 'e famylje pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld (*Psittacidae*).

## Skaaiparkiten
It bealchje fan 'e 18 sm lange fûgel is meast grien. De foarholle, wangen, kiel, hals en boppekant fan it boarst binne goudgiel. Op 'e skouders sitte giele fearkes en de wjukrânen binne blau. De ûnderkant fan 'e sturt is blaugriis. De snaffel is fleiskleurich, lykas ek de poatsjes. De iris is brún mei dêrom hinne in ljochte eachring. Tusken mantsjes en wyfkes is net in soad ferskil, mar wyfkes binne hast net giel op 'e foarholle en om 'e snaffel.  

## Fersprieding
De sitroenparkiet is ferdield yn fjouwer ûndersoarten mei de folgjende fersprieding: 

* *P. a. robertsi* - Noard- en Sintraal-Perû (Marañóndelling).
* *P. a. aurifrons* – yn kustgebieten en op 'e tichteby lizzende westlike hellingen fan 'e Andes yn Sintraal-Perû.
* *P. a. margaritae* – yn 'e Andes fan súdlik Perû oant Bolivia, noardlik Sily en noardwestlik Argentynje.
* *P. a. rubrirostris* - yn 'e Andes fan noardwestlik Argentynje (Catamarca oant Córdoba) en tichtby Sily.

De sitroenparkiet komt foar in part foar yn 'e bercheftige regio's fan 'e Andes, foar in part lokaal ek yn 'e leechlannen oan 'e kust fan Perû. Hy wurdt fûn yn rotsige dellingen mei tichte strûken mei tichteby lizzende wiete gebieten en yn lânbougebieten. De fûgel wurdt faak net fier fan kliffen of sânbanken waarnommen, dêr't er yn koloanjes yn gatten it nêst hat. Hy siket iten yn strûken en op 'e grûn.

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer klassifisearret de fûgel dêrom as net bedrige (*Least Concern*, 2024) op 'e Reade list.
PC 1897

De **[[PC]] fan [[1897]]** waard op woansdei 28 july ferkeatst. It wie de 46ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken partoer 2 Reitsma en partoer 12 Vijver. De 46ste edysje waard wûn troch it partoer fan Jan Reitsma fan Penjum, Minze Johannes de Vries en Klaas Pieters Vonk beide fan Bitgum. Minze Johannes de Vries waard foar de twadde kear útroppen ta kening fan de PC.

## Steande nûmers
Klaas Okkinga hie op de earste list in steand nûmer en gie derom daalks troch nei de tredde list. Op de tredde list hie Petrus Knoll in steand nûmer en gie daalks troch nei de heale finale. Sytse Vijver hie yn de heale finale in steand nûmer en gie dêrom nei de tredde list daalks troch nei de finale. 
 
## Earste list

## Twadde list

## Tredde list

## Heale finale

## Finale
Lecce

**Lecce** is in stêd mei mear as 90.000 ynwenners yn 'e Italjaanske regio Apûlje. It is ek de haadstêd fan 'e provinsje mei deselde namme .

De stêd leit yn it lân op likernôch 11 en 23 kilometer fan 'e Adriatyske en Ionyske See, tichtby it súdlikste punt fan 'e hakke fan Itaalje. Lecce hat in universiteit, de Università del Salento .

## Gemeente
Njonken Lecce hearre by de gemeente ek de plakken:
* Frigole
* San Cataldo
* San Ligorio
* Torre Chianca
* Torre Rinalda
* Villa Convento.

## Skiednis

Lecce waard yn 'e 7e iuw f.Kr. troch Griken stifte en hiet yn 'e tiid fan it Romeinske Ryk Lupiae. Yn 'e twadde iuw yn 'e stêd waard it amfiteäter boud, hjoed-de-dei ien fan 'e meast wichtige monuminten fan 'e stêd. Portus Hadriani wie de haven en is tsjintwurdich it plakje San Cataldo.

Mei't yn Lecce yn ferhâlding de barokke arsjitektuer in soad fertsjintwurdige is, waard de stêd ek wol it Florâns fan 'e Barok neamd. In oare bynamme fan 'e stêd is Atene fan Apûlje. 

Mei Apûlje hearde de stêd nei de skieding fan it Romeinske Ryk by it Eastromeinske Ryk, oant yn 'e 11e iuw Lecce troch Normandjers oermastere waard. Yn 'e iuwen dêrnei wie de stêd de haadstêd fan in greefskip dat bestie út it súdlik diel fan Apûlje en in part fan Lûkaanje. Sûnt de 15e iuw stie de stêd mei in lytse ûnderbrekking fan Habsburchske dominânsje ûnder it bewâld fan it Spaanske Hûs Bourbon, oant dat as diel fan it Keninkryk fan 'e Beide Sisyljes opgie yn it Keninkryk Itaalje.

## It besjen wurdich
* Basilica di Santa Croce (Hillich Krúsbasilyk) – in grutte tsjerke mei in gevel fol byldhouwurk; it moaiste foarbyld fan de saneamde Barok fan Lecce. Oanbuorjend stiet it 17e-iuwske Palazzo dei Celestini (Selestynsk paleis), dat hjoed-de-dei it provinsjehûs is. 
* Cattedrale di Lecce (Katedraal fan Lecce) – boud tusken 1659 oant 1670 oan it haadplein op it plak fan 'e romaanske foargonger. De klokketoer datearret fan 'e jierren 1661-1682. 
* Piazza del Duomo (Domplein) – it moaiste plein fan Lecce, mei de katedraal, it biskophûs en it seminaarje.
* Romeinsk amfiteater – oerbliuwsels út de Romeinske tiid
* Piazza Sant'Oronzo (Orontiusplein) – it sintrale plein mei in byld fan de patroanhillige Sint-Orontius (Sant’Oronzo).
* Castello di Carlo V (Kastiel fan Karel V) – in grutte festing út de 16e iuw, no brûkt foar tentoanstellings.
* Porta Napoli (Poarte fan Napels) – in âlde stêdspoarte dy't tagong jout ta it histoaryske sintrum.

## Patroanhillige
De hillige Orontius fan Lecce is de patroanhillige fan 'e stêd Lecce. Dêrnjonken wurdt ek Bernardino Realino as in patroanhillige fereare. 

## Ofbylden

Lecce - Chiesa di Sant'Antonio di Padova a Fulgenzio - 2023-09-30 20-17-01 001.jpeg|Antoniustsjerke
Lecce chateau cour.jpg|Kastiel fan Karel V 
Palazzo dei Celestini (Lecce) 03.jpg|Selestynsk paleis
Lecce san giovanni battista.jpg|Jehannes de Dopertsjerke


Lecce, piazza sant'oronzo 01.jpg|Sint-Orontiusplein
Lecce - Night - 03.jpg|Katedraal
Amphitheatre (Lecce) 08.jpg|Amfiteäter
Piazza Duomo (Lecce) 01.jpg|Domplein
Isabelle Brinkman

**Isabelle Maria Brinkman** (Amsterdam, 4 april 1972) is in Nederlânsk televyzjepresintatrise en radio dj.

## Libbensrin
Sy begûn har skoalkarriêre yn Antwerpen, Belgje. Dêrnei gie se nei in Nederlânske havo-oplieding. Dêrnei studearre se yn it Switserske Genève en kaam werom nei Nederlân om ek har vwo-diploma te heljen. 

Brinkman begûn as resepsjoniste by Radio 10, dêr't sy Lex Harding opfoel. Wat der ta liede dat se fan 1995 oant 1998 wurksum wie as presintatrise by it troch Harding oprjochte TMF. Nei TMF gie se nei de NPS en wie foar de NPS oant 2003 wurksum as DJ op 3FM. Dernei wie se twa jier wurksum by SBS 6 as presentatrise fan SBS Shownieuws, en trije jier as DJ op it doetiidske Kink FM. Yn 2005 wie se ien fan de dielnimmers yn it fiifde seizoen fan it AVRO-telefyzjeprogramma Wie is de Mol? wêryn't se úteinlik net de mol mar de lêste ôffaller foar de finale bliek te wêzen. Fan 2012 oant 2015 wie se wurksum as radio-presentatrise by Omroep West. Yn 2024 gie se oan it wurk as DJ by it hjoeddeiske KINK.
Oranjegoudfink

De **oranjegoudfink** (*Pyrrhula aurantiaca*) is in sjongfûgel yn it skaai goudfinken (*Pyrrhula*) út de famylje finkfûgels (*Fringillidae*).

## Skaaimerken

Oranjegoudfinken binne relatyf lytse goudfinken fan likernôch 14 sm lang en ha in koarte, nei ûnder bûge snaffel en in foarkefoarmige sturt. It mantsje is oranje mei in swart masker, swarte wjukken, in swarte sturt en ha in oranjebêzje bân op 'e wjuk. It oranje fan it wyfke is minder helder en se hat griis yn 'e nekke en op 'e krún. Jonge fûgels lykje op wyfkes, mar misse griis op 'e kop.  

## Fersprieding
Oranjegoudfinken komme yn 'e berchwâlden fan 'e noardwestlike Himalaya fan noardlik Pakistan (Chitral en Gilgit) eastlik oant noardlik Kasjmier foar. De soarte libbet yn spjirre-, dinne- en mingd bosk op hichten fan 2.700 oant 4.900 m en ferhûzet winterdeis nei legere en súdliker gebieten (Himachal Pradesh). De soarte is ek waarnommen yn Uttarakhand.

De fûgel wurdt as monotypysk behannele, itjinge betsjut dat er net yn ûndersoarten ferdield is.

## Hâlden en dragen
Oranjegoudfinken binne rêstige fûgels. It dieet bestiet út sied, knoppen, beien en spruten. Se briede fan ein maaie oant begjin augustus.   

## Status
It ferspriedingsgebiet is grut en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. Op basis fan dy kritearia kategorisearret de Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer de soarte as net bedrige(*Least Concern*, 2018) op 'e Reade list. Der is gjin rûzing fan 'e wrâldpopulaasje, mar wurdt as algemien oant talryk omskreaun.
Goudfinken

It skaai *Pyrrhula*, yn it Frysk **goudfinken**, heart ta de famylje fan 'e finkfûgels (*Fringillidae*). It binne stevige, rûnboude sjongfûgels mei in koarte, dikke snaffel dy't gaadlik is om sied en knoppen te kreakjen. 

Meast foarkommende kleuren fan 'e fûgels yn it skaai binne read, oranje, griis, brún en wyt. Der is seksuële dimorfy, mar by guon soarten binne de ferskillen grutter as by oare soarten.

Se libje yn bosken, strûken, parken en tunen mei genôch beammen en syn iten bestiet út sied, bûkenútsjes, fruchten en knoppen fan beammen. It nêst sit goed ferside stoppe yn in beam of strûk en in lechsel bestiet út 4 oant 6 aaien.

## Soarten
De measte soarten binne net bedrige, mar de Azoarengoudfink (*P. murina*) stiet mei in lytse populaasje as kwetsber op 'e Reade list fan 'e IUCN. De Graciosagoudfink op it eilân Graciosa is om 1500 hinne útstoarn troch de Portegeeske kolonisaasje fan it eilân, itjinge late ta ferneatiging fan habitat en ynfiering fan ynvasive plantesoarten.

## Soarten
Chieti

**Chieti** is in stêd yn 'e Italjaanske regio Abruzzen yn it sintrale part fan it lân, net fier fan 'e Adriatyske kust (sa'n 10 km fan Pescara). De stêd leit op in heuvel en sjocht út op it omlizzende lânskip en it berchmassyf de Majella yn it súdlike part fan de Apeninen.

De stêd bestiet út twa dielen: Chieti Alta (it histoaryske sintrum op 'e heuvel) en Chieti Scalo (it moderne diel yn 'e flakte, by it treinstasjon).

## Skiednis
Chieti heart ta de âldste stêden fan Itaalje. De stêd waard neffens de oerlevering stifte troch Achilles ûnder de namme Teate Marrucinorum, haadplak fan it Marrukynske folk. Letter waard it in wichtige Romeinske stêd en der binne noch jimmeroan ruïnes út dy tiid te sjen, lykas in amfiteater en ûndergrûnske wettersystemen.

Yn 'e midsiuwen waard Chieti in bisdomsstêd en kaam it û.o. ûnder Normandyske (11e–12e iuw), Spaanske (16e–18e iuw) en pauslike ynfloed (benammen 18e–19e iuw).

Fanwegen it grutte oantal flechtlingen waard de stêd yn 'e Twadde Wrâldoarloch ta in iepen stêd (*città aperta*) ferklearre. De frontline rûn yn 'e hjerst fan 1943 troch de Abruzzen tichteby Chieti. Om de tûzenen flechtlingen besletten de Dútsers de stêd ta in iepen stêd út te roppen. Der mochten gjin militêre doelen of troepen stasjonearre wurde en de stêd soe net besketten of bombardearre wurde.

## It besjen wurdich
* De katedraal fan San Giustino is it religieuze hert fan Chieti en fertsjintwurdiget ferskillende boustilen. De krypt datearret út de 11e iuw. 
* Yn it diel La Civitella binne restanten fan it âlde amfiteater en termale baden te sjen.

## Musea
*  It Museo Archeologico La Civitella is ien fan 'e twa archeologyske musea fan Chieti en fertelt oer de skiednis fan Chieti fan 'e prehistoarje oant de Romeinske tiid. 
* It Museo Archeologico Nazionale d’Abruzzo (Villa Frigerj) is it wichtichste museum fan 'e regio foar Romeinske en fan foar dy tiid. Dêr stiet ek it ferneamde byld fan 'e Guerriero di Capestrano (kriger fan Capestrano), in likernôch 2 meter heech byld fan in kriger út de 6e iuw f.Kr.
* It Museo Barbella is in museum foar skilderkeunst fan lokale keunstners út de 19e en 20 iuw. 
* It Palazzo de' Mayo is in moai foarbyld fan Italjaanske neoklassisistyske arsjitektuer en herberget hjoed-de-dei it museum fan 'e Galleria d'Arte Moderna fan 'e Banco di Napoli Foundation.

## Eveneminten
* Settimana Santa (Hillige Wike), ien fan de âldste en yndrukwekkendste Peasketradysjes fan Itaalje mei nachtlike ljochtprosesjes en muzyk.
Griiskopgoudfink

De **griiskopgoudfink** (*Pyrrhula erythaca*) is in sjongfûgel yn it skaai goudfinken (*Pyrrhula*) út de famylje finkfûgels (*Fringillidae*).

## Skaaimerken

De soarte is in 17 sm lange fink en te ferlikenjen mei de goudfink (*Pyrrhula pyrrhula*) mei in stevich bealchje en in koarte, dikke snaffel, swarte wjukken en sturt en in wite stút. It mantsje hat in swart masker en in blaugrize kop, nekke en rêch en in oranje-eftige ûnderkant. De wjukken binne donker mei wat ljochtere dielen. De snaffel is swart oant donkergriis. 

Wyfkes binne oer it generaal minder kleure en se ha gjin of minder oanwêzich blaugriis op 'e kop. It boarst en de búk binne griisbrún, sûnder it oranje fan it mantsje. De rêch is brún.

## Fersprieding
De griiskopgoudfink libbet yn eastlik en súdlik Aazje en wurdt meastentiids ferdield yn twa ûndersoarten mei de folgjende fersprieding:

* *Pyrrhula erythaca erythaca* - komt foar yn 'e Himalaya, fan Sikkim oant Bûtan, súdeastlik Tibet, westlik Sina en noardlik Myanmar.
* *Pyrrhula erythaca wilderi* - komt foar yn Liaoning yn noardeastlik Sina

De ûndersoarte *wilderi* wurdt faak opnommen yn 'e nominaatfoarm. 

De Taiwangoudfink (''Pyrrhula owstoni ) waard earder opnommen yn 'e griiskopgoudfink, mar wurdt no meastentiids as in aparte soarte behannele. Ut stúdzjes hat nammentlik bliken dien dat der genetyske, morfologyske en fokale ferskillen binne. 

## Hâlden en dragen
De griiskopgoudfink libbet yn bercheftige gebieten op hichten fan 1.800–4.000 meter yn súdlik en eastlik Aazje. It is in standfûgel, mar winterdeis migrearret de fûgel nei legere dielen. De soarte wurdt yn mingde bosken en wylgestrûken oantroffen. Hy yt meast sied, knoppen en blommen, benammen fan 'e wylch. 

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling en der binne gjin grutte bedrigingen. De griiskopgoudfink wurdt op basis fan dy kritearia troch de Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer as net bedrige (Least Concern, ) op 'e Reade list klassifisearre. Der is gjin rûzing fan 'e wrâldpopulaasje en dy wurdt omskreaun as lokaal algemien. De fûgel is tige seldsum yn Sikkim en Bûtan.
PC 1896

De **[[PC]] fan [[1896]]** waard op woansdei 29 july ferkeatst. It wie de 45ste edysje fan it evenemint. Uilke Geerts Kooistra hie op de earste list in steand nûmer en gie derom daalks troch nei de twadde list. De finale gie tusken partoer 2 Vonk en partoer 14 Dijkstra. De 45ste edysje waard wûn troch it partoer fan Klaas Pieters Vonk, Minze Johannes de Vries en Sjoerd Reimers Heslinga alle trije fan Bitgum. Minze Johannes de Vries waard ta kening útroppen.
 
## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Foggia

**Foggia** is in stêd yn it súdlike diel fan Itaalje, yn de regio Apûlje. It is de haadstêd fan 'e provinsje mei deselde namme en leit midden yn 'e grutte flakte fan 'e Tavoliere delle Puglie, ien fan 'e grutste en fruchtberste flaktes fan Itaalje. Troch de wichtige lânbouproduksje (benammen nôt, tomaten en olive-oalje) wurdt Foggia ek wol de “griene skuorre fan Itaalje” neamd.

## Skiednis
Foggia waard nei alle gedachten yn 'e midsiuwen om it jier 1000 hinne stifte, mooglik op of by it plak fan in âlde Romeinske delsetting. De namme komt nei alle gedachten fan it Latynske *fovea* ("put" of "groeve") nei de opslachplakken foar nôt, dy't dêr brûkt waarden. Under de Normandjers en letter ûnder de Swabyske keizer Freark II bloeide de stêd op. De keizer hie sels in paleis yn Foggia en wie dêr geregeld. Letter waard de stêd ûnderdiel fan it Keninkryk Napels. De stêd hie te meitsjen mei ferskate ierdskoddings en in ekonomyske delgong yn 'e iuwen neitiid.

Foggia waard swier skansearre yn 'e Twadde Wrâldoarloch troch bombardeminten fanwegen de tige strategyske betsjutting. De stêd lei oan wichtige spoarlinen tusken Napels, Bari en it suden fan Itaalje en der wiene grutte Duitse loftbases yn 'e omkriten. Dy waarden brûkt foar fleantúchferfier nei Noard-Afrika en de Balkan. Dêrom waard Foggia yn 1943 fan maaie oant augustus yn njoggen oanfallen it doel fan Alliearde bombardeminten. De oanfal fan 22 july dat jier wurdt hjoed-de-dei as ien fan 'e grutste rampen yn 'e Súditaljaanske skiednis beskôge. Neffens de meast betroubere rûzings kamen der tusken de 17.000 en 20.000 minsken om it libben en de âlde stêd waard foar in grut part ferneatige. Nei de oarloch waard de stêd hast hielendal op 'e nij boud mei in modern strjitteplan. Mar ûnder de ynwenners libbet noch jimmeroan de kollektive neitins fan *la città martire*, de martlerstêd; alle jierren wurdt op 22 july de ramt betocht. Dêrfandinne hat de stêd mar in pear histoaryske gebouwen. 

## It besjen wurdich
* De Katedraal fan Foggia (Cattedrale di Santa Maria Icona Vetere) út de 12e iuw mei in genedebyld fan 'e Jongfaam Marije dat neffens de leginde yn in modderpoel fûn waard.
* It Palazzo Dogana is it âlde bestjoersgebou fan 'e Spaanske kroan út de tiid dat Foggia in sintrum fan 'e skieppehannel wie

## Ekonomy
De ekonomy fan Foggia driuwt foar in grut part op 'e lânbou en de ferwurking fan lânbouprodukten. De stêd hat ek in universiteit (de Università di Foggia) en is in regionaal sintrum foar ûnderwiis en tsjinsten. Alle jierren wurde der ferskate kulturele eveneminten fierd, lykas de religieuze feestdagen ta eare fan Marije, muzykfestivals en tradisjonele merken.
Agathonisi

**Agathonisi** (Gryksk: Αγαθονήσι ) is in lyts Gryksk eilân op it noardlikste punt fan 'e Dodekanesos. It wurdt omklamme troch in soad lytsere eilannen en der lizze twa doarpen yn it binnenlân: Megalo Chorio ("Grut Doarp") en Mikro Chorio ("Lyts Doarp"). Dêrtusken leit de lytse delsetting Agios Georgios (Sint-Joaris) mei de iennige haven fan it eilân, dêr't in pear hotels en restaurants steane. It eilân is ek lokaal bekend as Gaidaro ("Ezel"), of mei syn âlde namme Tragea. Agathonisi is te berikken mei de boat fanút Patmos.

It heechste punt op it eilân is 209 meter boppe seenivo. Dy hichte leit tichteby Mikro Chorio. It eilân hat in oerflak fan 13,5 fjouwerkante kilometer en bestiet hast hielendal út mei strûken begroeide kalkstien. 

Oan 'e ein fan 'e jierren 1920 hie it eilân 80 ynwenners dy't mei yn lânbou en it hâlden fan skiep troch de tiid kamen. Ut de folkstelling fan 1981 die bliken dat it eilân befolke waard troch 133 minsken. Yn 1991 wie it tal bewenners sakke nei 112, mar by de folkstelling fan 2001 wie de befolking wer groeid nei 158 ynwenners en yn 2011 nei 185. De measten dêrfan wenje yn Megalo Chorio.
PC 1895

De **[[PC]] fan [[1895]]** waard op woansdei 31 july ferkeatst. It wie de 44ste edysje fan it evenemint.  De finale gie tusken partoer 7 Reitsma en partoer 17 Bierma. De 44ste edysje waard wûn troch it partoer fan Jan Reitsma fan Penjum, Pieter Baukes Yetsenga fan Arum en Johannes Gerlofs Anema fan Skingen. Pieter Baukes Yetsenga waard foar de twadde kear útroppen ta kening fan de PC.

## Steande nûmers
Johannes Douwes Bierma hie op de twadde list in steand nûmer en gie derom daalks troch nei de tredde list. Op de tredde list hie Sjoerd Tolsma in steand nûmer en gie daalks troch nei de heale finale. Jan Reitsma hie yn de heale finale in steand nûmer en gie dêrom nei de tredde list daalks troch nei de finale.

## Earste list

## Twadde list

## Tredde list

## Heale finale

## Finale
De Slufter

**De Slufter** is in natoergebiet op Teksel, part fan it Nasjonaal Park Dunen fan Teksel. Dit is it stee dêr't ea it Anegat in skieding foarme tusken it Aailân yn it noarden en it âlde Teksel yn it súden. Wylst it yn ingere sin allinnich hannelet om de slinke, wurdt by útwreiding ek gâns it gebiet, de Flakte fan De Slufter, sa oantsjut.

## Behear
De slinke wurdt beheared troch Rykswettersteat, dy't tastiet dat it tij alle dagen wer in stikje yn it dúngebiet ynkrinkt. Rykswettersteat komt lykwols foar dat de slinke te wiid wurdt, en dêrmei de Sândyk, de oarspronklike rêchbonke dêr't de twa parten fan ite eilân mei tegeareholden wurdt, skânsearre rekket. Fierders wurdt it gebiet beweide, earder mei skiep, yn 2025 mei kij. Al dat behear betsjut lykwols net dat gâns it gebiet net in pear kear it jier, oant de dyk oan ta ûnder wetter komt te stean.
Foarekster

De **foarekster** (wittenskiplike namme: *Pica praepica*) is is in útstoarne fûgel út it skift fan 'e moskeftigen (*Passeriformes*), de famylje fan 'e kriefûgels (*Corvidae*) en it skaai fan 'e eksters (*Pica*). Dit bist, dat inkeld bekend is fan fossilen, libbe yn Bulgarije yn it Ier-Pleistoseen (2,6–1,8&nbsp;miljoen jier lyn).

## Taksonomy
De foarekster waard foar it earst yn 2021 wittenskiplik beskreaun troch de Bulgaarske paleöntolooch Zlatozar Nikolajev Bojev. De wittenskiplike namme dy't hy dizze nije fûgel taparte is *Pica praepica*, wêrfan't it soartespesifike diel "foarekster" betsjut, fan *pica*, dat Latyn is foar "ekster" mei it foarheaksel *prae-*, dat "foar-" betsjut. Neffens de útlis dy't Bojev tafoege oan syn beskriuwing keas er foar dy namme om't it giet om 'e âldste restanten dy't ea fûn binne fan in lid fan it skaai fan 'e eksters (*Pica*).

## Fossilen
It holotype fan 'e foarekster is de distale lofter tarsometatarsus (in bonke út 'e skonk fan fûgels) dy't ein septimber 1990 troch Bojev sels opdobbe waard by Văršec (útspr.: [ˈvɐrʃɛt͡s], likernôch: "var-sjets") yn noardwestlik Bulgarije. Yn totaal binne der 13&nbsp;fossilisearre bonken fan dizze fûgel weromfûn, dy't fan twa yndividuën binne en allegearre fan itselde plak komme. Njonken it holotype giet it dêrby om noch trije oare tarsometatarsa, trije ravensbeksbonken, trije piipbonken, in skouderblêd, in tibiotarsus (bonke út 'e skonk fan fûgels) en in teankeatsje.

## Beskriuwing
De spesimina dy't opdobbe waarden by Văršec waarden by in yngeand ûndersyk ferlike mei deselde bonken fan 18 ûnderskate kriefûgels (12 libbene en 6 fossile) út 7 skaaien, wêrûnder dy fan 'e ka (*Coloeus monedula*), de Aziatyske blauwe ekster (*Cyanopica cyana*), de houtekster (*Garrulus glandarius*), de nutekreaker (*Nucifraga caryocatactes*), de ekster (*Pica pica*), de Alpenka (*Pyrrhocorax graculus*) en de Alpenkrie (*Pyrrhocorax pyrrhocorax*). De konklúzje wie dat de spesimina it meast lieken op 'e korrespondearjende lichemsdielen fan 'e ekster, dêr't se sterk mei oerienkamen. Der wiene lykwols op wichtige punten ferskillen, dy't in klassifikaasje as nau besibbe, mar selsstannige soarte rjochtfeardigen.

## Sjoch ek
* Majorka-ekster
Fjoertoer Aailân

De **Fjoertoer Aailân** is de fjoertoer op de noardpunt fan Teksel.

Wylst Skylge en De Helder beide fjoertuorren hienen, hie Ailân oant 1860 allinnich in seekaap. Earst nei lang oandringen fan Johannes Ludovicus Kikkert waard yn 1863 begûn mei de bou fan in fjoertoer op Teksel, It waard in ûntwerp fan Quirinus Harder, mar oars as oare tuorren fan syn hân, dy't ornaris yn stiel útfierd wienen, wie op Teksel in bakstienen toer set. Doe de tiid wie de toer npggen verdjippings heech.

Ein fan de oarloch wie by bouwize in foardiel: Doe't by de Opstân fan de Georgjers de toer skânsearre rekke, wie it net nedich en brekt gâns de toer ôf. Yn stee dêrfan waard der in nije bútenmuorre omhinne boud mei in nij boppewurk. Al, is dêrby de toer twa ferdiepings minder heech wurden Dat is hoe't de hjoeddeiske tsjokke toer ûntstien is.
Basilica di Santa Croce (Lecce)

De **Basilyk fan it Hillich Krús** (*Basilica di Santa Croce*) is in barok tsjerkegebou yn it histoaryske sintrum fan 'e Italjaanske stêd Lecce. It is it meast bysûndere gebou fan 'e stêd en ferneamd fanwegen de tige rynske tapassing fan byldhouwurk en ornaminten.

## Skiednis
De bou fan 'e tsjerke sette yn 1549 útein en einige net earder as yn 1695 en duorre dus 140 jier. Arsjitekt wie Gabriele Riccardi en letter Francesco Antonio Zimbalo en Cesare Penna. Elk joech in eigen bydrage oan 'e útwurking fan 'e gevel en it ynterieur. De styl fan it gebou fertsjintwurdiget de *Barocco Leccece*, in eigen lokale barokke styl mei as karakteristyk in tige soad fersieringen. 

Sûnt it begjin wie de tsjerke ferbûn oan it oanbuorjende kleaster fan 'e Selestinen. Dy oarder waard yn 'e 19e iuw yn Itaalje opheft en der folge doe in nasjonalisaasje fan it kleaster. It kleaster sels waard brûkt foar bestjoerlike doelen, mar de kleastertsjerke bleau in religieus gebou en is hjoed-de-dei in *[[basilica minor]]*.  

## Beskriuwing

De basilyk is in trijeskippige tsjerke: in haadskip mei twa smellere en legere sydskippen. Der is in koart dwersskip en de tsjerke hat in koer, dat rûn ôfsletten wurdt.  

De ryk fersierde gevel hat in grut roasfinster mei in sierlike râne fan blommen, ingeltsjes en bisten. De pylders fan 'e haadyngong binne fersierd mei bistefiguerkes , fruchten en blêdornaminten (Gabriele Riccardi, 16e iuw). Op 'e twadde ferdjipping steane yn 'e nissen lofts de bylden fan Benediktus fan Nursia, de stifter fan 'e Benediktynske oarder, dêr’t de Selestynske muontsen út fuortkamen, en rjochts paus Selestinus V, dy't de oarder syn namme joech. Boppe it roasfinster is yn 'e top it skyld mei in krús.

## Ynterieur

It barokke ynterieur is hast hielendal út hout en stien útwurke. Oan eltse kant is in rige fan sân sydkapellen, dy't troch ferskillende famyljes stifte waarden. Se binne oan 'e beskermhilligen fan 'e famyljes wijd en fertsjintwurdigje it let-maniërisme oant de folle barok. 

It houten kassetteplafond is in keunstwurk op himsels. It ûntwerp komt fan Francesco Antonio Zimbalo en de skilderingen waarden makke troch de lokale master Giovanni Andrea Coppola (± 1600–1659). Yn it grutte sintrale fjild fan it plafond is in skilderij ferwurke fan "De Triomf fan it Krús" (La Gloria della Croce).

### Oargel
It oargel waard yn 1961 troch Fratelli Ruffatti op beide kanten fan it koer boud. It wurdt elektrysk oandreaun en hat twa manualen.

## Ofbylden

Santa Croce Lecce - Presbiterio -FG03.jpg|Haadalter.
"Eine Perle des Barocks" - Santa Croce in Lecce. 09.jpg|Sydkapellen.
"Eine Perle des Barocks" - Santa Croce in Lecce. 05.jpg|Kassetteplafond.
Etrich Taube

De **Etrich Taube** (Dútsk foar 'do') wie in militêre skouderdeks ferkenningsfleantúch mei ien motor dat ûntwurpen waard troch de Eastenrykske yngenieur Igo Etrich yn 1910. It tastel is ek bekend ûnder de namme **Rumpler Taube**. De earste flecht wie yn 1910 wêrnei't it tastel ûnder mear produsearre waard troch de Dútske firma Rumpler Flugzeugwerke. It wie it earste militêre fleantúch dat massaal produsearre waard yn Dútslân.

De Taube wie tige populêr yn de pioniersjierren foar de Earste Wrâldoarloch , en it waard ek brûkt troch de loftmachten fan Itaalje en Eastenryk-Hongarije. Sadree't de oarloch begûn, die bliken dat it al gau net geskikt wie as oarlochsfleantúch en waard it al gau ferfongen troch oare ûntwerpen

## Untwerp

It ûntwerp fan de Tube die bot tinken oan in fûgel, dy't it fleantúch fan de grûn ôf in werkenber silhûet joech, mar wie earder kopiearre fan 'e siedden fan *Alsomitra macrocarpa* (dy't lange ôfstannen fan har memmebeam ôf sweve kinne). Etrich hie besocht in fleantúch mei beweegbere wjukken te bouwen, basearre op 'e Zanonia-wjukfoarm, mar it mear konvinsjonele Taube-type, mei sturtoerflakken, wie folle suksesfoller. De Taube waard konstruearre út hout, metaal en linnen, de fleugels waarden skoarre troch in web fan spantrieden. It tastel hie gjin konvinsjonele rolroeren, mar yn stee dêrfan waard de bestjoering realisearre troch it ferfoarmjen fan de wjukken, in technyk dy't bekend is as 'fleugeltordaasje' (*wing warping*). De Taube oandreaun troch in 6-silinder wetterkuolle "Mercedes" linemotor koe oant 119 km/o helje.

## Operasjonele skiednis
As sivyl tastel gebrûk waard de Taube brûkt om de München-Berlyn Kathreinerpriis te winnen. Op 8 desimber 1911 berikten Gino Linnekogel en Suvelick Johannisthal in úthâldingsrekord foar twa manlju troch yn in Taube 4 oeren en 35 minuten boppe Dútslân te fleanen.

It ûntwerp soarge foar in tige stabile flecht, wat it gaadlik makke foar observaasje. De trochsichtige fleugels makken it lestich foar grûnwaarnimmers om in Taube op in hichte boppe de 400 meter te ûntdekken.

Op 1 novimber 1911 liet Giulio Gavotti, in Italjaanske fleander, de earste bom fan 'e wrâld falle út syn Taube-iendekker boppe de Ain Zara-oase yn Libië ûnder de Slach by Ain Zara. De Taube waard ek brûkt foar bombardeminten op 'e Balkan yn 1912–13, en ein 1914 doe't Dútske 3 kg bommen en propagandafolders boppe Parys loslieten. Taube-ferkennerfleantugen ûntdutsen it oprukkende Keizerlike Russyske Leger yn East-Prusen ûnder de Slach by Tannenberg yn 'e Earste Wrâldoarloch.

Minne roer en laterale kontrôle makken de Taube lestich en stadich om te manoeuvrearjen. It fleantúch die bliken in heul maklik doelwyt te wêzen foar de rappere Alliearde tastellen fan it begjin fan 'e Earste Wrâldoarloch, en mar seis moannen nei it begjin fan 'e oarloch waard de Taube út tsjinst oan it front helle om brûkt te wurden om nije piloaten op te lieden. In protte lettere Dútske azen soene it fleanen leare yn in Rumpler Taube.

## Sjoch ek
* Fokker Spin
Azoarengoudfink

De **Azoarengoudfink** (*Pyrrhula murina*), ek wol bekend as de **priolo** (lokale Portegeeske namme), is in fûgel út 'e famylje finkfûgels (*Fringillidae*). It is in bedrige soarte dy't endemysk is op 'e Azoaren.

## Skaaimerken
De soarte wurdt likernôch 17 sm lang en is like grut as de gewoane goudfink. Oant 1990 waard de fûgel as in ûndersoarte dêrfan behannele. De azoarengoudfink is folle doffer en hat in swarte kop, sturt en wjukken en in grize bân oer de wjuk en is brún op 'e rêch. De búk en it boarst binne brún oant dizich rôze.     

## Fersprieding
De fûgel is endemysk op 'e Azoaren en komt foar yn in lyts gebiet oan 'e eastkant fan it eilân São Miguel. Winterdeis en yn 'e maitiid is de fûgel tige ôfhinklik fan lânseigen laurierbosk. Simmerdeis wurdt de fûgel ek yn oanplante bosken waarnommen.

## Status
De fûgel hat in tige lyts ferspriedingsgebiet fan 144 km² en dêrfandinne is der in kâns op útstjerren. Op basis fan in stúdzje út 2008 waard de populaasje troch BirdLife International yn 2011 tusken 760 en 1350 fûgels rûsd. In rûzing út 2018 giet út fan 500 oant 1.700 fûgels. Yn it ferline wie der in foarse tebekgong troch de ûntbosking foar lânbou en de ferfanging mei net-lânseigen yntrodusearre beammen. Ek wurde de lêste laurierbosken troch ynvasive planten bedrige, dy't it foarmjen fan sied fan it oarspronklike bosk ferminderje. De populaasje wurdt no as stabyl beöardiele en stiet op 'e Reade list fan 'e IUCN as kwetsber. Neffens it lêste ûndersyk (2023) wurdt de populaasje op 500 oant 800 pearkes (rûchwei 1.000 oant 1.600 fûgels) rûsd. 

De Portegeeske feriening foar fûgelstúdzje (en - beskerming) Sociedade Portuguesa para o Estudo das Aves (SPEA) krewearret der foar om it habitat te ferbetterjen en mei help fan frijwilligers wurdt oan 'e eastlike kant besocht de natuerlike begroeiing werom te bringen troch ferwidering fan 'e ynvasive beplanting. Fierder is der in besikerssintrum (Centro Ambiental do Priolo) by Nordeste, dêr foarljochting oer it projekt jûn en it wurk koördinearre wurdt.

## Keppeling om utens
* Centro Ambiental do Priolo
Brune goudfink

De **brune goudfink** (*Pyrrhula nipalensis*) is in sjongfûgel yn it skaai goudfinken (*Pyrrhula*) út de famylje finkfûgels (*Fringillidae*).

## Skaaimerken
Brune goudfinken binne middelgrutte oant grutte goudfinken fan 16 oant 17 sm lang. It mantsje is griisbrún mei swart om it each, op 'e foarholle en de team en in smelle wite streek ûnder it each. It wang, de kiel en de nekke binne griis. De fûgel is swart op it ûnderste diel fan 'e rêch en hat in smelle wite bân oer de stút. De swarte sturt hat koartere fearren dy't boppe langere sturtfearren lizze. De wjukken binne glânzgjend swart mei griisbrune skouders en in brutsen wite bân op 'e gruttere dekveren. It wyfke mist it swart op it gesicht en is ynstee fan wyt brún op 'e wjukken. 

## Fersprieding
De brune goudfink wurdt yn bercheftige gebieten tusken 1530 en 3700 meter boppe seenivo yn súdlik en súdeastlik Aazje oantroffen. It is benammen in stânfûgel, mar migrearret lokaal op hichte. De fûgel wurdt ferdield yn fiif ûndersoarten mei de folgjende fersprieding: 

* *nipalensis* -groep
** *Pyrrhula nipalensis nipalensis* – komt foar yn 'e Himalaya fan noardlik Pakistan oant noardlik Yndia, Nepal en Bûtan.
** *Pyrrhula nipalensis ricketti* - komt foar fan súdeastlik Tibet oant súdlik Sina, noardeastlik Yndia en noardlik Fjetnam.
** *Pyrrhula nipalensis victoriae* - endemysk foar de Chin-bergen fan westlik Myanmar.
** *Pyrrhula nipalensis uchidae* - komt foar yn bercheftige gebieten fan súdlik Taiwan.
* *Pyrrhula nipalensis waterstradti* – komt foar yn 'e bercheftige gebieten fan Perak, Pahang en Selangor op it Maleiske Skiereilân.

Sûnt 2016 hawwe BirdLife International en de IUCN de *waterstradti* erkend as in aparte soarte, de "Maleiske goudfink". De soarte ûnderskiedt him troch wite wangen, in ljochtgrize kroan, in wat koartere snaffel, koartere wjukken en in ûnderskiedende rop.

## Hâlden en dragen
De brune goudfink libbet yn it grutste part fan syn ferspriedingsgebiet yn tichte ûndergroei fan spjirre- en leafbosken. Hy yt benammen blommen, knoppen, beien en sied fan beammen en strûken, mar ek nektar fan blommen. De fûgel briedt fan febrewaris oant heal july. It nêst wurdt troch beide âlden boud fan klimplanten, blêd en moas oant 15 meter boppe de grûn.

## Status
De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer beöardielet de status fan 'e ûndersoarten/soarten yndividueel. De brune goudfink wurdt yn 'e beheinde sin (nipalensis-groep) as in stabile populaasje beskôge en kategorisearre as net bedrige (LC, 2025). De Maleiske goudfink (takson *waterstradti*) is in seldsume soarte mei in populaasje fan 2.500 oant 10.000 folwoeksen fûgels (2016) en oannommen wurdt dat de oantallen ôfnimme troch de ferneatiging fan habitat. Dêrfandinne wurdt de *waterstradti* as kwetsber (VU, 2019) klassifisearre op 'e Reade list.
Taiwangoudfink

De **Taiwangoudfink** (*Pyrrhula owstoni*) is in sjongfûgel yn it skaai goudfinken (*Pyrrhula*) út de famylje finkfûgels (*Fringillidae*).

## Skaaimerken
Taiwaneeske goudfinken binne mûtele finken mei in swart gesichtsmasker. It mantsje is pearelgriis mei in swymke rôze op it boarst. It wyfke hat in griis kopke, wylst se op 'e rêch en búk waarmbrún is. Beide skaaien ha in glânzjend swarte sturt en markearrings op 'e wjukken. 

## Fersprieding en systematyk
De soarte is endemysk yn Taiwan en wurdt as monotypysk behannele, itjinge betsjut dat er net yn ûndersoarten ferdield is. Earder waard er as in ûndersoarte fan 'e griiskopgoudfink (*P. erythaca*) beskôge, mar de fûgel wurdt hjoed-de-dei meast as in aparte soarte ûnderskieden nei 't út stúdzjes bliken die dat der genetyske, morfologyske en fokale ferskillen binne. 

## Hâlden en dragen
De Taiwangoudfink wurdt yn berchbosken en op heuvels oantroffen mei sawol konifearbosken as mingde bosken. Winterdeis migrearret de fûgel nei legere dielen. 

## Status
De IUCN erkent de fûgel noch net as in aparte soarte en dêrom is der noch gjin beöardieling fan 'e status (2025).
De Belt (Wieringen)

**De Belt** is in buorskip op it eardere eilân Wieringen yn 'e gemeente Noard-Hollân yn 'e Nederlânske provinsje Noard-Hollân. De namme wurdt ek wol sûnder it lidwurd "De" skreaun.

De Belt leit justjes westlik fan Hippolytushoef, dêr't it ek formeel ûnder falt. It plak leit op in bulte yn it lân, dêr't de plaknamme dan ek fan wei komt. De bewenning wie foar in lange tiid benammen agrarysk, mar troch it útwreidzjen fan Hippolytushoef binne dêr ek wenhuzen by kommen.

Justjes súdlik fan De Belt en oan it begjin fan it doarp Hippolytushoef stiet de mûne De Onderneming. Dy achtkante mûne waard yn 1851 boud foar it meallen fan nôt, dochs is hjoed-de-dei net mear yn bedriuw.

Oant 31 desimber 2011 hearde De Belt ta de gemeente Wieringen dy't mei yngong fan 1 jannewaris 2012 yn in gemeentlike weryndieling opgien is yn 'e gemeente Hollâns Kroan.
Graciosagoudfink

De **Graciosagoudfink** (*Pyrrhula crassa*) is in útstoarne fûgel út it skaai goudfinken (*Pyrrhula*)  yn 'e famylje finkfûgels (*Fringillidae*). De fûgel libbe op 'e Azoaren.

## Skaaimerken
Te beöardieljen nei de grutte fan 'e kop wiene Graciosagoudfinken de grutste soarte ûnder de goudfinken. De fûgel hie in tige krêftige snaffel, dy't tinken docht oan in pappegaai. Fierder lykje de bonken op dy fan 'e noch besteande Azoarengoudfink (*P. murina*).

## Untdekking en útstjerren
De fûgel waard beskreaun út subfossile oerbliuwsels út in in grot fan in fulkaan op it eilân Graciosa op 'e Azoaren, mar kin ek op oare eilannen libbe ha. Nei alle gedachten stoar de fûgel út as gefolch fan 'e Portegeeske kolonisaasje fan 'e eilannen yn 'e 15e iuw, doe't habitatferneatiging en ynvasive plantesoarten de lânseigen laurierbosken ferneatigen. De Graciosagoudfink wie dêr nei alle gedachten ôfhinklik fan.
Vatrop

**Vatrop** is in buorskip op it eardere eilân Wieringen yn 'e gemeente Hollâns Kroan yn 'e Nederlânske provinsje Noard-Hollân. vatrop leit eastlik fan Stroe en noardwestlik fan Easterlân, mar falt offisjeel ûnder Den Oever. It is lykas Stroe ien fan 'e âldste kearnen op Wieringen.

## Skiednis
Yn 'e 10e iuw wurdt der sprutsen fan *Uaroth* en yn 922 fan *Forthrapa*, dêr't **apa* "wetter" of "stream" betsjut en *Uaroth* is sokssawat as "strân" of "by de kust" dus de namme kin dan "plak by de kust/streaming" betsjutte. 

Der moast neffens oerlevering in kleaster yn Vatrop stien hawwe. Dêr is lykwols neat fan dat kleaster weromfûn.

Dêr hat oant 1960 in grutte fiskmoalfabryk yn it plak stien. dat fabryk waard sletten itjinge in soad minsken noaske, om't dy fabryk aardich wat stankoerlêst joech. Dochs waard der yn 'e 1970-er jierren in plan foar it fannijs iepenjen op tafel lein. Dêr waard nei bot swierrichheid in part fan it fabryk ferboud ta in nijmoadriger ferzje, dochs net lang nei it iepenjen baarnde it hiele ding ôf. Neitiids waard net mear oan weropbouwen tocht.

## Nijsgjirrich
By Vatrop is der noch in part fan 'e âlde stoarmkearings te sjen. Dy bestiet út betonnen boarstwarrings. De stoarmkearings moasten Wieringen better beskermje tsjin it wylde wetter fan 'e Waadsee. Hjoed-de-dei leit der ek in dyk op deltahichte. Op 'e dyk kin op oer it Waad sjoen wurde. By Vatrop leit ek in natoergebiet dat ûntstien is nei't de klaaigrûn dy't weihelle waard foar dykbou. Dêr bleau in grutte klaaiput oer en dat waard letter in natoergebiet.
Santa Maria delle Grazie (Milaan)

De **Santa Maria delle Grazie** ("Hillige Marije fan Genede") is in tsjerke en Dominikaansk kleaster yn Milaan, Noard-Itaalje. De gebouwen falle ûnder it UNESCO-wrâlderfgoed en oan 'e muorre fan 'e refter fan it kleaster is it wrâldferneamde Lêste Jûnsmiel fan Leonardo da Vinci te sjen.

## Skiednis
Hartoch Francesco I Sforza fan Milaan joech opdracht ta de bou fan 'e tsjerke en it kleaster, dêr't earder in kapel stie dy't wijd wie oan 'e devoasje fan Sint-Marije fan 'e Genede. De haadarsjitekt, Guiniforte Solari, ûntwurp it goatyske skip fan it kleaster, dat yn 1469 foltôge wie. Mei de bou fan 'e tsjerke gie tsientallen jierren hinne. Hartoch Ludovico Sforza keas de tsjerke as it begraafplak fan 'e famylje Sforza en boude in nije kleastergong en apsis, dy't yn 1490 foltôge waarden. Ludovico syn frou Beatrice waard yn 1497 yn 'e tsjerke begroeven.

It ûntwerp fan 'e apsis fan 'e tsjerke wurdt taskreaun oan Donato Bramante om't syn namme gravearre is yn in stik moarmer yn 'e tsjerkeferwulften, dy't yn 1494 foltôge binne. Guon ûntstride lykwols dat er ea oan 'e tsjerke wurke hat. Neffens ien boarne wurke Bramante yn 1492–1497 oan 'e krusing en de koepel en ek oan 'e apsissen fan it dwersskip en it koer mei de apsis; dy boarne skriuwt ek in plattegrûn en in seksje fan it gebou ta oan Bramante. Guon dokuminten neame de namme Amadeo, nei alle gedachten Giovanni Antonio Amadeo. Der binne oerienkomsten tusken dizze tsjerke en it ûntwerp fan Amadeo foar de Santa Maria alla Fontana.

Yn 1543 waard oan 'e rjochterkant fan it skip yn 'e Kapel fan 'e Hillige Kroan it Titiaanske alterstik fan Kristus dy't de toarnekroan kriget ynstalleare. It skilderij, dat yn 1797 troch Frânske troepen stellen waard, hinget hjoed-de-dei yn it Louvre. De kapel is beskildere troch Gaudenzio Ferrari mei fresko 's oer it lijen fan Kristus. De tsjerke hat ek fresko's fan Bernardo Zenale mei as tema de Opstanning en it Lijen. 

## Twadde Wrâldkriich

Yn 'e Twadde Wrâldoarloch rekke yn 'e nacht fan 15 augustus 1943 in allieard loftbombardemint de tsjerke en it kleaster. In grut part fan 'e refter waard ferneatige, mar guon muorren oerlibben, ynklusyf de muorre mei It Lêste Jûnsmiel dy't troch sânsekken beskerme waard. In yngreven restauraasje fan it keunstwurk waard tusken 1978 en 1999 útfierd. Dat betsjutte it oanpakken fan komplekse problemen lykas de ferfoarmingen dy 't yn 'e rin fan 'e tiid by restauraasjes oanbrocht wienen, mar ek de omjouwing fan 'e refter om it wurk te beskermjen tsjin stof, dampen en focht, saken dy't laten ta efterútgong fan it keunstwurk.

## Hjoed-de-dei
Tsjintwurdich is de *Sacrestia vecchia*, of de Alde Sakristy, ûntwurpen en boud troch Donato Bramante, de sit fan in Dominikaansk Kultureel Sintrum (*Centro Culturale alle Grazie*), dêr't de bruorren konferinsjes organisearje oer ferskate tema's oangeande spiritualiteit, filosofy, keunst, literatuer en sosjology en dêrnjonken muzykkonserten en artistike útstallings hâlde.
Readkopgoudfink

De **readkopgoudfink** (*Pyrrhula erythrocephala*) is in sjongfûgel yn it skaai goudfinken (*Pyrrhula*) út de famylje finkfûgels (*Fringillidae*).

## Skaaimerken

De readkopgoudfink is in middelgrutte goudfink fan 17 sm lang mei in koarte bûge snaffel en in lange foarke sturt. It mantsje is oranjeread op 'e kroan, yn 'e nekke en op it boarst, wylst de mantel griis is. It wyfke is giel op 'e kroan en yn 'e nekke nekke, mei in griis boarst en in grize mantel. 

## Fersprieding
De fûgel wurdt yn bercheftige regio's fan noardlik Pakistan, noardlik Yndia en súdeastlik Tibet en Bûtan oantroffen. Oft er echt yn Pakistan foarkomt is in striidkwestje. It is in stânfûgel, mar lokaal kin er op hichte migrearje. De fûgel wurdt as monotypysk behannele, itjinge betsjut dat er net ferdield is yn ûndersoarten. 

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar tocht wurdt dat de oantallen ôfnimme, mar net sa slim om de soarte as bedrige te beskôgjen. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern, 2024). In rûzing fan 'e populaasje is der net, mar de fûgel wurd beskreaun as algemien of frij algemien.