Omgong fan Spanje

De **Omgong fan Spanje** (*[[Spaansk]]: La Vuelta*, ek wol ôfkoarten oant *Vuelta*) is in hurdfytswedstryd yn Spanje. De omgong, is yn fan de trije Grutte Omgongen yn it hurdfytsseizoen, en wurdt sûnt 1995 yn de hjerst yn etappen troch gâns Spanje fytst. De oankomst is faaks yn Madrid. De Omgong fan Spanje waard foar it earst ferriden yn 1935 en wurd nei in tal rûzige jierren sûnt 1955 alle jierren organisearre.

## Skiednis
De Omgong fan Spanje waard foar it earst hâlden yn 1935 en sûnt 1955 jierliks en rint trije wike lang yn in wikseljende rûte troch Spanje. By it alderearste omgong yn 1935 moasten 50 hurdfytsers in rûte fan 3411 km ôflizze ferdield oer 14 etappes, mei in gemiddelde fan mear as 240 km  de etappe. It waard ynspirearre troch it sukses fan de omgongen yn Frankryk en Itaalje.

De ronde waard oarspronklik hâlden yn de maitiid, meastentiids ein april, mei in pear edysjes yn juny yn de jierren fjirtich. Yn 1995 waard de race lykwols ferpleatst nei septimber om direkte konkurrinsje mei de Omgong fan Itaalje, dy't yn maaie hâlden waard, te mijen. mar de omgong fan 2020 begûn yn oktober fanwegen de Koroana-pandemie.

Meastentiids omfettet de rûte maksimaal trije tiidritten en in oantal berchetappes. Sûnt 1994, en faak dêrfoar (lykas yn de earste edysjes), einige de Omgong fan Spanje yn de Spaanske haadstêd Madrid, hoewol't Bilbao (yn de jierren fyftich) en San Sebastián (yn de jierren santich) lange tiid beide weromkommende finishstêden wiene. Nei Madrid diele trije stêden it twadde plak foar de measte Omgong fan Spanje-starts: Gijón, Bilbao en ien kear finishplak Jerez de la Frontera. Yn 1997 sette de Omgong fan Spanje foar it earst útein yn it bûtenlân, yn Lissabon, Portugal. De alderearste Omgong fan Spanje dy 't bûten it Ibearysk skiereilân begûn, fûn plak yn 2009, doe't de Nederlânske stêd Assen gasthear wie fan de start fan de 64e Vuelta.

Yn 1999 waard foar it earst de Alto de l'Angliru yn Astuerje beklommen, dy't 1573 meter oer 12,9 km omheechgiet mei hellingen oant 23,6 persint, wêrtroch't it ien fan de meast steile beklimmingen fan Europa is.

Yn 2011 wûn Grinzer fan Frysk komôf Bauke Mollema it punteklassemint.

Yn 2025 hie de Omgong in protte lêst fan de kriich tusken Palestina en Israël, meardere etappen waarden fersteurd troch demonstranten dy't it benammen foarsjoen hiene op de ploech *Israel-Premier Tech*.

## Omgong fan Spanje yn sifers

## Truien
Yn de Omgong fan Spanje is der yn de rin fan de jierren in protte wikseling fan truien west. Fanôf 2009 fytst de lieder yn it punteklassemint yn in griene trui, en fanôf 2010 de lieder yn it algemiene klassemint in in reade trui en de lieder fan it berchklassemint yn in blauwe boltsjestrui.

## Klasseminten

Njonken de oerwinnings yn de etappen wurdt yn de Omgong fan Spanje ek striden om ferskate klasseminten. Der is in klassemint foar de bêste ploech, foar de bêste klimmer (blauwe boltsjestrui), foar de bêste sprinter (griene trui), en fansels foar de fytser dy't oer de hiele omgong it minste tiid brûkt (reade trui). De reade trui waard as trui yn 2010 ynfierd.

Roberto Heras wûn de Omgong fan Spanje fjouwer kear en is dêrmei rekôrdhâlder.

### Winners einklassemint

#### Measte oerwinningen
4x
* Roberto Heras Wûn de Omgong yn 2000, en fan 2002 oant en mei 2005
* Primož Roglič wûn de Omgong fan 2019 oant en mei 2021 en yn 2024
3x
* Alberto Contador Wûn de Omgong yn 2008, 2012 en 2014
* Tony Rominger wûn de Omgong fan 1992 oant en mei 1994

### Berchklassemint

It berchklassemint yn de Omgong fan Spanje is in njonkenklassemint wêrby 't de hurdfytsers punten krije by de trochkomst op in tal berchtoppen. It klassemint bestiet sûnt it begjin fan de Omgong fan Spanje (1935). Troch de jierren hinne binne ferskate kleuren truien brûke, wêrûnder grien, oranje en read. Fan 2010 ôf is de trui in fariant op de bollestrui út de Omgong fan Frankryk, mar dan binne de reade stippen ferfongen troch blauwe.

#### Winners berchklassemint

### Punteklassemint

It punteklassemint yn de Omgong fan Spanje is in njonkenklassemint wêrby 't de hurdfytsers punten per etappe krije, ôfhinklik fan harren oankomst. De Vuelta fan 1945 hie foar it earst in punteklassemint. Dêrnei waarden der oant 1955 Omgongen ferriden sûnder punteklassemint. Sûnt 1955 wurdt it klassemint eltse ronde wer opmakke. De lieder yn it punteklassemint krige fan 1945 oant en mei 1986 in blauwe trui, tusken 1987 en 1989 in griene *fiskjes* trui en fan 2009 ôf, krekt lykas yn de Omgong fan Frankryk, in griene trui.

#### Winners punteklassemint

### Ploegeklassemint

It giele rêchnûmer is it nûmer dat droegen wurdt troch liedende ploeg yn de Omgong fan Spanje. Sûnt 2005 wurdt striden om it ploegeklassemint. Foar it ploegeklassemint wurde de totale tiden fan de bêste 5 hurdfytsers fan in ploeg byinoar opteld. De ploeg dat dêrby de rapste tiid hat is de klassemintslieder.

#### Winners ploegeklassemint

## Fryske Dielnimmers
In tal Friezen hat meidien oan de Omgong fan Spanje. Yn 1991 wie Gerrit de Vries de earste. Pieter Weening hat oant no ta (*2022*) mei fjouwer dielnimmings tusken 2004 en 2012 it faakst meidien oan de Omgong fan Spanje.