open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Transfiguraasjekatedraal (Tsjernihiv)

De **Ferlosser-Transfiguraasjekatedraal** of de **Katedraal fan 'e Ferhearliking op de Berch** (Oekraynsk: Спасо-Преображенський собор) is it âldste gebou yn Tsjernihiv yn 'e Oekraïne. De tsjerke is ien fan seldsume noch besteande bouwurken, dy't noch foar de islamityske ynfaazje fan 'e jierren 1230 yn 'e tiid fan it Kiëvske Ryk boud waard. De otterdokse katedraal stiet yn it Dytynets Park en falt ûnder it patriarchaat fan Moskou.

## Skiednis

Prins Mstislav fan Tsjernihiv sette útein mei de bou fan 'e katedraal en neffens de oerlevering soene de muorren by it ferstjerren fan 'e prins yn 1035 of 1036 like heech west hawwe as de hiche fan in ruter. Net dúdlik is it yn hokker jier de bou foltôge wie. Prins Mstitlav waard yn 'e katedraal begroeven, mar de katedraal wie op it stuit fan syn dea noch net ôf. Ek de prinsen Igor Olgovitsj († 1147), Igor Svjatoslavitsj († 1201) en oare prinsen waarden letter yn 'e tsjerke byset. 

Doe't de Gouden Heap it lân ynfoel waard de katedraal yn 1239 skeind. In renovaasje folge yn 'e 17e iuw, mar in brân yn 'e 18e iuw makke letter wer in restauraasje needsaaklik. By dy brân gyngen ek in soad fan 'e fresko's fan 'e tsjerke ferlern en ek it oansjen fan it gebou mei de weropbou doe feroare. It hjoeddeiske ynterieur datearret út 'e ein fan 'e 19e iuw.    

De arsjitektuer is ûngewoan foar in otterdokse tsjerke en ferieniget eleminten fan in Romeinske basilyk mei in typysk Byzantynske tsjerke. De Transfiguraasjekatedraal is trijeskippich mei trije apsiden en fiif koepels. Oan wjerskanten fan de foargevel steane tuorren. 

De Transfiguraasjekatedraal stiet sûnt 1989 op de nominaasjelist fan it wrâlderfgoed.
Franz Ziehl

**Franz Ziehl** (Wismar, 13 april 1857 – Lübeck,  7 april 1926) wie in Dútsk bakteriolooch en heechlearaar yn Lübeck.

Hy ûntwikkele, trochborduerjend op it wurk fan Paul Ehrlich, in karbolfuchsinekleuring foar it sjen litten fan soerfêste staafbaktearjes (lykas de mykobaktearjes, dy't tuberkuloaze feroarsaakje), dy't troch Friedrich Neelsen wizige waard en no yn de mikrobiology de Ziehl-Neelsen-kleuring hjit.

## Wurk
**Zur Färbung des Tuberkelbacillus*. Dt. Med. Wschr. 1882; 8: 451.
Annes Elwy

**Annes Elwy** (7 juny 1992) is in Welske aktrise út Penarth.

## Wurkpaad
Elwy studearre oan it *Royal Welsh College of Music and Drama* yn Cardiff. Yn 2010 hie hja har earste rol yn de film *Yr Ymadawiad*. Yn 2017 spile se ien fan de haadrollen yn de spylfilm *King Arthur: Excalibur Rising*. Ek yn 2017 hie hja in rol yn de telefyzjerigen *Electric Dreams* en *Little Women* en yn 2018 yn de spylfilm *Apostle*. Yn 2019 spile se de rol fan Mia Owen yn seis ôfleveringen fan de telefyzjerige *Hidden*.

Yn 2018	stie se op de nominaasje foar in BAFTA Cymru Award foar bêste aktrise (*Yr Actores Orau*) foar har rol yn 
*Little Women* (2017)

Yn 2021 spile se yn de twatalige skriller *Gwledd/The Feast*, in rol dy 't troch kritisy beskreaun waard as "boeiend en magnetysk" .15 Yn 2024 wurke se mei oan de minysearje *Bariau* fan de Welske publike omrop S4C, dêr 't se it personaazje fan de jonge finzenisdirekteur Elin James spile. Bariau is in finzenisdrama dêr 't it hiele plot fan him ôfspilet binnen de muorren fan in middelbefeilige manljusfinzenis yn Noard-Wales. 

Har teäterwurk omfette produksjes fan *The Crucible* yn de Bristol Old Vic, *YEN* yn de Royal Exchange, Manchester en *No Other Like Today / Diwrnod Heb Ei Debyg* mei it National Youth Theatre of Wales.

## Filmografy
### Film
* 2010: *Yr Ymadawiad*
* 2015: *The Passing*
* 2017: *King Arthur: Excalibur Rising*
* 2018: *Apostle*
* 2021: *The Feast* (*Gwledd*)
* 2021: *The Toll*
* 2023: *Y Sŵn* (film)
* 2025: *Tanau'r Lloer* (Fires of the Moon), as Peculia

### Telefyzje

## Keppelingen om utens
* IMDb-profyl
* Foto's fan Elwy by gettyimages.nl
* Elwy har stim by www.monstervoicecardiff.co.uk
Friedrich Neelsen

**Friedrich Carl Adolf Neelsen** (Uetersen, 29 maart 1854 - Dresden, 10 april 1894) wie in Dútske patolooch.

## Libben en wurk
Friedrich Neelsen waard berne as soan fan diaken Hans Friedrich Neelsen en dy syn oarehelte Bertha Sophia Lüders yn Uetersen. Hy gie nei de *Rektorschule* yn Uetersen en it gymnasium yn Altona.
Hy studearre medisinen oan de Universiteit fan Leipzig, dêr't promovearre yn de âldens fan 22 jier. Letter folge in oanstelling oan it Ynstitút foar Patology fan de Universiteit fan Rostock. Yn 1893 waard er lid fan de *Deutsche Akademie der Wissenschaften Leopoldina*. 
Neelsen stoar op 10 april 1894. Hy wie doe haadgenêshear fan it Ynstitút foar Patology fan de Universiteit fan Dresden. Hy waard beïerdige op it *Alter Annenfriedhof* fan Dresden.

Neelsen waard 40 jier. De jierren fan ûndersyk mei gefaarlike baktearjes waarden op it lêst syn eigen ûndergong. De wittenskipper en dokter, dy't yn binnen- en bûtenlân yn heech oansjen stie, wie tige minskeskou en mijde it publyk, at it heal koe. Dochs hie er lykwols oant de ein fan syn libben kontakten mei syn bertestêd.

Tegearre mei de bakteriolooch Franz Ziehl ûntwikkele Neelsen in metoade om tuberkelbasillen (*Mycobacterium tuberculosis*) troch de mikroskoop te finen - de Ziehl-Neelsen-kleuring. Nei dat paadsjochtsjend súkses waard er yn 1884 beneamd ta universitêr haaddosint.
Boris- en Glebkatedraal (Tsjernihiv)

De **Boris- en Glebkatedraal** (Oekraynsk: Борисоглібський собор, Russysk Борисоглебский собор Borisoglebski sobor) is in ier 12e-iuwske otterdokse tsjerke yn de Oekraynske stêd Tsjernihiv. De katedraal is wijd oan de hillige martlers Boris en Gleb.

## Skiednis

De tsjerke waard yn it regear fan de foarst Davyd Svjatoslavovitsj (1097–1123) boud. Nei de Mongoalske plondering ûnder Batû Khan yn 1239 waard de tsjerke yn de twadde helte fan de 13e iuw restaurearre. De tsjerke rekke op 'e nij skansearre by de oermastering fan de stêd troch Poalen-Litouwen yn 1611. Sûnt 1628 brûkten roomske Dominikanen it gebou as kleastertsjerke, oant yn 1649 de otterdoksen de tsjerke wer yn gebrûk namen. 

Yn 1659, 1790-1805 en 1857 fûnen der feroarings oan it gebou plak. 

De katedraal waard yn de Twadde Wrâldkriich foar in grut part ferneatige. De skansearrings yn de Twadde Wrâldkriich waarden tusken 1948 en 1955 ferholpen. By dy restauraasje waard de katedraal op basis fan 20e-iuwsk ûndersyk rekonstruearre yn de oarspronklike steat. 

## Arsjitektuer
De Boris- en Glebkatedraal is in kompakte tsjerke mei in rjochthoekich grûnplan en in eastlike oriïntaasje en folget it skema fan in otterdokse krúskoepeltsjerke neffens byzantynsk foarbyld. Seis pylders ferdiele de tsjerke yn trije skippen mei trije apsiden yn it easten. Oan de westlike kant fan de tsjerke slút in smelle narteks oan. De skippen binne oerwulve mei tonferwulften en wurde oan de noardlike, westlike en súdlike kant mei healrûne gevels ôfsletten. Boppe de krusing fan de tsjerke riist in hege koepel boppe it gebou út. De healrûne gevels dy't yn de as fan de koepel lizze binne heger as de oare gevels.   

De fasades wurdt fierder troch lisenen en yn de muorre yntegrearre healpylders ferdield, dy't dekorearre kapitelen mei planten en fabelbisten besitte. Smelle en hege finsteriepenings en bline nissen yn it boppediel trochbrekke de fasade. Under de daklist fan de rûne gevels en de dakken fan de absiden rint in rûnbôgefries.
Sint-Katarinatsjerke (Tsjernihiv)

De **Sint-Katarinatsjerke** (Oekraynsk: Катерининська церква; Russysk: Екатерининская церковь) is in otterdokse tsjerke yn Tsjernihiv yn 'e Oekraïne. It monumintale gebou waard tsjin 'e ein fan 'e 17e en it begjin fan 'e 18e iuw boud en foarmet in opfallend foarbyld fan 'e Oekraynske barok.

## Skiednis
De fan wite stiennen boude tsjerke stiet yn it histoaryske sintrum fan 'e stêd en waard yn opdracht fan 'e bruorren Semjon en Jakov Lizogûb boud ta neitins fan harren heit Efim Lizogûb, dy't yn 1696 oan it haad fan 'e Kozakkentroepen it fort fan Azov op de Turken oermastere. De tsjerke waard yn it doetiidske fort boud op it plak fan in âldere tsjerke út de tiid fan it Kiëvske Ryk en yn 1715 oan Katarina fan Aleksandrje wijd. Troch de brân fan 1837 moast de tsjerke restaurearre wurde, tagelyk krige de tsjerke doe in nije, tsjintwurdich net mear besteande, ikonostaze yn eklektyske styl. 

De tsjerke waard yn 1933 op lêst fan de lokale autoriteiten sletten en hie te lijen fan 'e Dútske besetting dy't dêrnei folge. In restauraasje waard útfierd tusken 1947 en 1955 en yn 1962 waard it gebou erkend as histoarysk erfgoed. By dy restauraasje waard de earder boude klokketoer mei narteks ôfbrutsen. 

In nije restauraasje fan benammen it ynterieur folge tusken 1975 en 1980 en doe waarden ek de koepels op 'e nij fergulde. Oant 2006 hie de tsjerke in museale funksje. 

## Striid
De tsjerke waard yn maaie 2008 oerdroegen oan de Oekraynsk-Otterdokse Tsjerke (patriarchaat fan Kiëv) en op 1 augustus 2008 fûn der foar it earst wer in tsjinst plak. De oerdracht fan 'e tsjerke waard oanfochten troch de oanhingers fan de Oekraynsk-Otterdokse Tsjerke (patriarchaat fan Moskou) en om harren easken krêft by te setten lieten hja in tinte foar it gebou sette, dêr't hja harren tsjinsten fierden. Yn 'e nacht fan 1 april op 2 april 2008 waard dy tinte troch ûnbekenden yn brân stutsen. Yn 'e âldjiersnacht fan 2010 waard de 'mobile tsjerke' oergetten mei benzine en op 'e nij yn 'e brân stutsen, dy't doe hielendal ôfbaarnde. In ferfangende tinte waard op 21 febrewaris 2014 ferwidere ûnder druk fan 'e ynwenners fan Tsjernihiv.
Joadske mienskip fan De Gordyk

De **Joadske mienskip fan De Gordyk** wie de mienskip fan Joaden dy't foarhinne yn it Fryske doarp De Gordyk en omkriten wennen.
__TOC__
## Skiednis
De earste Joaden ferbleaune, ynsafier bekend, tusken 1755 en 1775 op De Gordyk, mar dy wennen der yn dy tiid nea lang. Nei 1775 fêstigen har lykwols hieltyd mear Joaden yn it doarp en oanbuorjende doarpen lykas Lippenhuzen, Koartsweagen en Terwispel dy't har der wol permanint nei wenjen setten, sadat der in lytse mienskip ûntstie. Yn 'e doarpen gouwen yn 'e achttjinde iuw, oars as yn 'e stêden, nammentlik gjin beheinings foar de Joaden.

Oan it begjin fan 'e njoggentjinde iuw ûntjoech de lytse mienskip him ta in organisearre joadske gemeente. Yn 1804 waard in stik heide yn Koartsweagen oankocht om in eigen begraafplak fan te meitsjen. It tinken is dat de Joaden fan De Gordyk harren ferstoarnen oant dy tiid op it Joadsk Begraafplak fan Noardwâlde begroeven. Yn 1807 waard oan 'e Langewâl op De Gordyk in lytse synagoge set, dêr't yn 1817 in skoalle en in ûnderwizerswente byboud waarden. Datselde jiers krige de Gordykster synagoge de rang fan ringsynagoge, mei ûnderhearrige godshuzen op It Hearrenfean en yn Noardwâlde en Drachten. Yn 1809 bestie de Joadske mienskip op De Gordyk út sa'n 70 minsken.

Geandewei de njoggentjinde iuw wreide de mienskip him fierder út. Der kaam in genoatskip foar talmoedstúdzje en yn 1853 waard der in eigen earmhûs foar Joaden oprjochte. In Joadsk toanielselskip joech yn 1871 ferskate foarstellings. Letter ûntstie der ek in eigen ôfdieling fan 'e Alliance Israelite Universelle. De Joadske mienskip op De Gordyk berikte syn grutste omfang yn 1869, doe't der 186 leden wiene. Fan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw ôf belune it tal Joaden yn Opsterlân earst stadichwei mar letter hieltyd flugger.

Al yn 'e 1930-er jierren waarden der fanwegen it weromrinnend tal leden fan 'e gemeente noch mar selden tsjinsten holden yn 'e Gordykster synagoge. Yn 'e Twadde Wrâldoarloch waarden de Joaden út it doarp fan septimber 1942 ôf deportearre nei de ferneatigingskampen yn Poalen. Dêre oankommen waarden de measten fan harren as ûnderdiel fan 'e Holokaust troch de nazys fermoarde yn 'e gaskeamers. Yn 'e omkriten fan De Gordyk oerlibben wol tsientallen Joadske ûnderdûkers út oare plakken de oarloch. Neitiid waard de Joadske gemeente op De Gordyk yn 1948 opheft en by dy fan Ljouwert foege. De synagoge, dy't al slim yn ferfal rekke wie, waard yn 1953 ôfbrutsen. 

Yn 1956 waard yn it hoekpân fan 'e Gordykster Haadstrjitte in tinkstien oanbrocht ta oantins oan 'e ferdwûne Joadske mienskip, mei de folgjende Frysktalige tekst: Mei't wy dy nea forjitteO IsraelDyn glâns, dyn delgongen dyn wreed fordjerSjocht as in moanjendtsjûg’nis op ús deldyn ivich, godlik teken:Davids stjer
Yn 2016 waarden foar harren eardere huzen yn it doarp fjirtjin stroffelstiennen lein mei de nammen fan Joaden dy't yn 'e Holokaust omkommen binne.

## Oarlochsdeaden
De leden fan 'e Joadske mienskip fan De Gordyk dy't omkamen yn 'e Holokaust, wiene:

## Sjoch ek
*Joadske mienskip fan Frjentsjer
*Joadske mienskip fan Harns en Skylge
*Joadske mienskip fan Snits
The Magnificent Seven

## Films
*''The Magnificent Seven'' (film út 1960), in Amerikaanske westernfilm út 1960
**[[Return of the Magnificicent Seven]]*, in Amerikaanske westerfilm út 1966, ferfolch op 'e film út 1960
**[[Guns of the Magnificent Seven]]*, in Amerikaanske westerfilm út 1969, ferfolch op 'e film út 1960
**[[The Magnificent Seven Deadly Sins]]*, in Amerikaanske film út 1971
**[[The Magnificent Seven Ride!]]*, in Amerikaanske westerfilm út 1972, ferfolch op 'e film út 1960
*''The Magnificent Seven'' (film út 2016), in Amerikaanske westernfilm út 2016, remake fan 'e film út 1960

## Muzyk
*''The Magnificent 7'' (album), in album fan The Supremes en The Four Tops út 1970
*''The Magnificent Seven'' (liet), in liet fan The Clash út 1981

## Tillefyzje
*''The Magnificent Seven'' (tillefyzjesearje), in Amerikaanske tillefyzjesearje basearre op 'e film út 1960, dy't rûn fan 1998 oant 2000
*''Magnificent 7'' (film), in Britske tillefyzjefilm út 2005

## Oar
*Magnificent Seven (turnjen), de bynamme foar it Amerikaanske Olympyske frouljusturnteam fan 1996
*The Magnificent Seven (astronomy), in bynamme foar in groep relatyf deunby isolearre neutroanestjerren
Amandus- en Blasiustsjerke (Waregem)

De **HH. Amandus- en Blasiustsjerke** oan 'e *Markt* is de parochytsjerke fan 'e West-Flaamske stêd Waregem, Belgje.

## Skiednis

Waregem wie al sûnt 1119 in selsstannige parochy en yn 1984 waarden resten fan in romaansk tsjerkje fûn. It gyng om in trijeskippich krústsjerkje, wêrfan't noch in pear dielen yn de hjoeddeiske tsjerke bewarre bleaun binne. Yn 1189 foel it patronaatsrjocht ta oan it Us-Leaffrouwekapitel fan Doarnik.    

De tsjerke rekke yn 1488 by de opskuor tsjin Maksimiliaan fan Eastenryk skeind, mar in diel fan 'e tsjerkeskat koe rêden wurde. Noch foar 1500 fûn de bou fan in nije toer plak. Ek waard it romaanske sydskip ôfbrutsen en ferfongen foar in nij sydskip dy't like breed wie as it middenskip. Tusken 1797 en 1824 waard it smelle noardlike skip ôfbrutsen en ek troch in breed skip ferfongen. Sa ûntstie de hjoeddeiske halletsjerke, Tusken 1839 en 1843 waard tsjerke nei it westen ta 12 meter langer makke.   

Yn 'e Earste Wrâldkriich rekke de tsjerke slim skansearre en yn 1923-1924 folge in weropbou neffens in ûntwerp fan Maurice Allaert.

## Arsjitektuer
De tsjerke is in trijeskippige halletsjerke mei in pseudodwersskip en krusingstoer. Oan wjerskanten fan 'e gevel steane treptuorren. De tsjerke is boud fan Doarnikske sânstien en de fjouwerkante krusingstoer is fan Balegemse stien.

## Ynrjochting
De ynrjochting is yn klassisistyske styl en datearret fan 1775-1777. Ut de 18e iuw datearje ek de bychtstuollen en de kommunybank. De tsjerke besit in skilderij út 1650 fan Cornelis de Vos mei de foarstelling dat Jezus fan it krús wurdt ôfnommen.

PM 120113 B Waregem.jpg|Ynterieur
PM 125977 B Waregem.jpg|Glês-yn-lead
PM 120125 B Waregem.jpg|Piëta
PM 125980 B Waregem.jpg|Ofnimming fan it Krús *(Cornelis de Vos)*


## Oargel
It hjoeddeiske oargel waard oarspronklik yn 1905 boud troch S. van Bever út Laken. Nei de skea fan de Earste Wrâldkriich moast it ynstrumint renovearre wurde. Yn 1990 waard it oargel mei gebrûk fan it âlde piipwurk folslein ferboud troch de firma Thomas út Stavelot.
Guillermo Lasso

**Guillermo Lasso** (Guayaquil, Guayas, 17 novimber 1955) is in Ekwadoraansk politikus. Hy wie fan 24 maaie 2021 presidint fan Ekwador. Hy wie de opfolger fan Lenín Moreno.

Lasso is lid fan de politike partij Creating Opportunities (CREO).
Rob de Vries

**Rob de Vries**, wiere namme **Abraham de Vries** (Amsterdam, 9 juny 1918 – dêre, 9 july 1969), wie in Nederlânske akteur en fersetsstrider.

## Libben en wurk
De Vries syn akteardebút wie yn 1938 yn it toanielstik *De Wrekende God* fan toanielskriuwer Eduard Veterman.

Yn de Twadde Wrâldoarloch sleat De Vries him oan by it ferset. Hy makke diel út fan de fersetsploech *Luctor et Emergo*, dy't  ferantwurdlik wie foar it ferfalskjen fan zo'n twatûzen persoansbewizen en help bea oan delstoarte alliearde piloaten. De Vries holp ek by de ûntsnapping fan joadske bern út de Hollandsche Schouburg, it de sammelplak fan oppakte joaden dy't nei Kamp Westerbork oerbrocht waarden. De fersetsploech, ek De Vries, waard yn 1943 foar it grutste part oprôle. De Vries waard by it proses yn july 1944 frijsprutsen om't Eduard Veterman bewiislêst weiwurke troch it op te iten. Dochs kaam er yn it earstoan net frij. Op de Mâle Tiisdei hiene de Dútsers gjin ferfier foar De Vries. Hy waard troch dronken wachten yn Utert, dêr't er opsluten siet, foar dea op'e dyk benefterlitten. Hy rekke dêrnei wer belutsen by it ferset.  

De Vries, dy't der sels fan joadsk komôf wie, slagge it yn 1943 op persoanlike titel en help syn freondinne Hannelore Cahn út Kamp Westerbork  ûntkomme te litten. Hy fermomme him as treinranzjearder en mei help fan de Drintske masinist ried er mei de posttrein Kamp Westerbork yn. Under lege sekken ferskûle ried syn ferloofde mei nei bûten ta. Nei in pear wike kaam Cahn lykwols frijwillich werom nei Westerbork. Kampkommandant Albert Konrad Gemmeker kaam syn tasizzing nei dat Cahn net op transport set wurde soe as se frijwillich weromkaam nei it kamp. Hja troude letter mei ien fan de leden fan de Joadske oarderdtsjnst. 

Nei de oarloch spile De Vries ûnder mear yn de films *Een koninkrijk voor een huis*, *[[Ciske de Rat (film út 1955)|Ciske de Rat]]*, *De Laatste Passagier* en *[[De Overval (film)|De Overval]]* en yn de toanielstikken *De wereld heeft geen wachtkamer*, *Billy Bud*, *[[Peer Gynt]]* en *[[The Diary of Anne Frank (toanielstik)|Het dagboek van Anne Frank]]*. Ek die er mei oan ferskate harkspulen.
Fan 1961 oant syn dea yn 1969 wie De Vries direkteur fan it Nieuw Rotterdams Toneel. Earder wie er direkteur fan de Arnhimske toanielgroep Theater.

De Vries is de heit fan de akteurs Edwin de Vries en Bart de Vries. Hy stoar yn july 1969 yn de âldens fan 51 jier yn it Wilhelmina Gasthûs yn Amsterdam.

## Keppelingen om utens
* IMDb-profyl Rob de Vries
* Teäterensyklopedy oer him as akteur en regisseur
Samuel Adrianus van Lunteren (arsjitekt)

**Samuel Adrianus van Lunteren** (Utert, 17 maaie 1813 - dêre, 1877) wie in Nederlânske arsjitekt en túnarsjitekt út Utert.

Hy wie in soan fan túnarsjitekt en kweker Hendrik van Lunteren. Hy waard benammen bekend troch de ferbouwingen fan kastielen en bûtenpleatsen is dy moderner en leefberder te meitsjen.

## Wurken
* Kastiel Moersbergen
* Gunterstein (1849)
* Hûs Scherpenzeel (1856-1859)
* Kastiel Nijenrode (1860)
* Beeklust
* Kastiel Lunenburg (1860-1866)
* Kastiel Sandenburg (1861-1865)
* Hûs Lauswolt in 1868.
* Wulperhorst: ûntwerp fan hûs en tún.

## Sjoch ek
* List fan Nederlânske arsjitekten
Peder Mønsted

**Peder Mørk Mønsted** (Grenaa, 10 desimber 1859 - Fredensborg-Humlebæk, 20 juny 1941) wie in Deenske skilder. Yn de keunstskiednis wurdt er beskôge as ien fan de ferneamdste ynternasjonale lânskipsskilders om de iuwwiksel hinne.

## Libben en wurk
Hy wie in soan fan begoedige skipsbouwer Otto Christian Mønsted en Thora Johanne Petrea Jorgensen.
 
Tusken oktober 1875 en jannewaris 1879 wie er ynskreaun oan de Akademie foar Skiene Keunsten yn Kopenhagen, dêr't er studearre by Frederik Vermehren, Julius Exner en Niels Simonsen. Hy studarree ek in skoft oa de skilderskoalle fan P.S. Krøyer. Yn 1882 hold er in skoft ta yn Rome en op Capri. Yn de winter fan 1882 op 1883 wie er learling fan William Bouguereau yn Parys.

Mønsted mocht graach reizgje. Yn 1889 gyng er nei Algerije. Trije jier letter reizge er nei Grikelân, dêr't er de gast wie fan kening  George I, dy't as Deenske prins berne waard. Dêr makke er ek portretten fan de Grykske keninklike famylje. Dêrnei besocht er Egypte en Spanje. Yn lettere jierren wie er geregeld yn Switserlân en reizge er troch it Middellânske Seegebiet. Syn reizen smieten tal fan sketsen op dy't er útwurke ta skilderijen dy't er op ferskate ynternasjonale útstallingen presintearre. Hy wie benammen populêr yn Dútslân, dêr't ferskate toanstellingen fan syn wurk yn it Glaspalast yn München wiene.

De measte fan syn wurken binne partikulier besit. Yn 1995 wie der in grutte oersjochtentoanstelling yn Frankfurt am Main, "Ljocht fan it Noarden" neamd.

## Galery

File:Peder Mønsted - Sleigh ride on a sunny winter day.jpg|*Slydsje op in moaie winterdei*
File:Peder Mønsted - Sunset over a forest lake.jpg|*Sinne-ûndergong boppe in marke yn it bosk*
File:Peder Mørk Mønsted - Wood in snow.jpg|*Bosk yn de snie*
File:Peder Mønsted - En strøm gennem dal, rådyr i afstanden.jpg|*In streamke en in hart*
File:Peder Mønsted - Spring Landskab.jpg|*Maaitiid*
File:Peder Mønsted - Watering the garden.jpg|*Túnbegieterje*
File:Peder Mønsted - Vinterlandskap.jpg|*Winterlânskip*
File:A Forest Stream by Peder Mork Monsted.jpg|*Streamke yn it bosk*
Reidhinnen

De **reidhinnen** of **echte reidhinnen** (wittenskiplike namme: *Gallinula*) foarmje in skaai fan 'e famylje fan 'e ralfûgels (*Rallidae*), en de ûnderfamylje fan 'e reidhinfûgels (*Gallinulinae*). Ta dizze taksonomyske groep hearre 7 libbene soarten en ien útstoarne soarte. Fan 'e libbene soarten binne neffens de Reade List fan de IUCN trije bedrige of krytyk (= hast útstoarn). de twa hast útstoarne soarten wurde ek wol ta it skaai *Pareudiastes* rekkene. Ien oare fan 'e reidhinsoarten wurdt hoed de dei ta in apart skaai, de Afrikaanske reidhintsjes (*Paragallinula*) rekkene. De bekendste soarte fan 'e reidhinnen is it reidhintsje (*Gallinula chloropus*), dy't ek yn Fryslân rûnom foarkomt. 

## Skaai-opbou
* *Skaai*: **reidhinnen** of **echte reidhinnen** (*Gallinula*)
** *Soarte*: swart reidhintsje (*Gallinula tenebrosa*)
** *Soarte*: Amerikaansk reidhintsje (*Gallinula galeata*)
** *Soarte*: reidhintsje (*Gallinula chloropus*)
** *Soarte*: Tristanreidhintsje (*Gallinula nesiotis*) (útstoarn)
** *Soarte*: Goughreidhintsje (*Gallinula comeri*) (bedrige)
** *Soarte*: Makirareidhintsje (*Gallinula silvestris* of *Pareudiastes silvestris*) (krityk)
** *Soarte*: Samoäreidhintsje (*Gallinula pacifica* of *Pareudiastes pacificus*) (krityk)
Ina Dammanpriis

De **Ina Dammanpriis** is in Nederlânske literatuerpriis dy't om it jier troch it bestjoer fan de Vestdijkrûnte útrikt wurdt oan in persoan dy't *‘een aantoonbare bijdrage heeft geleverd aan het in stand houden van de kennis over en de belangstelling voor de persoon en het werk van [[Simon Vestdijk]]’*. De priis bestiet út jild en in byldsje fan *Ina Damman*, makke troch Mieke Vestdijk.

De namme fan de priis ferwiist nei de romanpersoan Ina Damman út de autobiografyske Anton Wachterrige fan Simon Vestdijk. De priis wurdt tagelyk mei de Anton Wachterpriis útrikt.

## Winners
* 2000: Fenny Brandsma foar har stúdzje nei de roman *Het glinsterend pantser*;
* 2002: Philippe Saba foar syn ûndersyk nei de seksuële ûntjouwing fan Willem Visser út *[[Meneer Visser's hellevaart]]*;
* 2004: Andreas Vonder foar syn stúdzje fan *In navolging van [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]]*, wêrby't û.o. sjoen is nei de Iepenbiering fan Jehannes yn de roman *De kellner en de levenden*;
* 2006: Spiros Macris foar syn Frânske oersetting fan *De redding van Fré Bolderhey*;
* 2008: Susanne van Neerbos foar har stúdzje oer it skuldtema yn de romans *De nadagen van Pilatus* en *De held van Temesa*;
* 2010: dr. H.T.M. van Vliet foar in útjefte fan de Vestdijkroman *Kind tussen vier vrouwen*
* 2012: Wim Hazeu foar syn biografy fan Vestdijk;
* 2014: Emanuel Overbeeke, musikolooch, foar syn ynset en ûndersyk nei de rol fan muzyk yn it wurk fan Vestdijk;
* 2016: Roeland van Wely, kultuerwittenskipper, foar syn publikaasje oer de histoaryske roman *De Vuuraanbidders*. 
* 2018: Maarten 't Hart skriuwer, foar syn essays oer en omtinken foar Simon Vestdijk yn publike optredens.
* 2020: Museum It Hannemahûs, foar it jierrenlang omtinken jaan oan Simon Vestdijk yn de foar dat doel ynrjochte Vestdijkkeamer.
* 2022: Jankobus Seunnenga foar syn fertolking fan de gedichten fan Simon Vestdijk.
* 2024: Siep Kooi foar syn boek *Slotakkoorden bij Simon Vestdijk*.
American Pie

## Films en tillefyzje
*''American Pie'' (pilotôflevering), in pilotôflevering út 1996 foar in Amerikaanske komeedzjesearje dy't nea makke is
*''American Pie'' (filmsearje), in Amerikaanske komeedzjefilmsearje
**haadsearje
***''American Pie'' (film), in Amerikaanske film út 1999
****[[American Pie 2]]*, in Amerikaanske film út 2001
****[[American Pie 3: The Wedding]]*, in Amerikaanske film út 2003
****[[American Pie 4: Reunion]]*, in Amerikaanske film út 2012
**''American Pie Presents''-spin-off-films
****[[American Pie Presents: Band Camp]]*, in Amerikaanske film út 2005
****[[American Pie Presents: The Naked Mile]]*, in Amerikaanske film út 2006
****[[American Pie Presents: Beta House]]*, in Amerikaanske film út 2007
****[[American Pie Presents: The Book of Love]]*, in Amerikaanske film út 2009
****[[American Pie Presents: Girls' Rules]]*, in Amerikaanske film út 2020

## Muzyk
### Albums
*''American Pie'' (album fan Don McLean), in album fan Don McLean út 1971
*''American Pie'' (album fan Groove Holmes), in album fan Groove Holmes út 1972, mei dêrop in cover fan it liet mei deselde namme
### Lieten
*''American Pie'' (liet), in liet fan Don McLean út 1971, letter covere troch û.o. Madonna
*''American Pie'' (liet fan Shea Diamond), in liet fan Shea Diamond út 2018

## Oar
**[[Tim Rice's American Pie]]*, in Britsk radioprogramma oer Amerikaanske muzyk, presintearre troch Tim Rice
Ald-East (Ljouwert)

**Ald-East** is in wyk yn Ljouwert. De wyk leit oan de eastkant fan de Binnenstêd en hat  ynwenners (, boarne: CBS).

Ald-East bestiet út njoggen buerten: Blommebuert, Cambuur, Cambuursterpad, Yndyske Buert, Mûnepaad, Oldegalileën, Welgelegen, Zamenhofpark en Seeheldebuert.

Yn 2018 waarden trije âlde wiken gearfoege yn de wyk Ald-East:

* Oldegalileën-Blommebuert: Oldegalileën en Blommebuert
* Tsjerk Hiddes -Cambuursterhoek: Cambuursterpad, Zamenhofpark en Cambuur
* Flietsône: Seeheldebuert, Yndyske Buert, Mûnepaad en Welgelegen.


Koepelkerk Leeuwarden.jpg|Koepeltsjerke
WLM - mringenoldus - Gabbemagasthuis.jpg|Gabbemagasthûs
Dr. Zamenhofpark

It **Dr. Zamenhofpark** is in stedspark yn de stêd Ljouwert yn de wyk Ald-East en de buert Zamenhofpark.

It park waard yn 1942 beneamd as "Easterpark". Yn 1959 waard it fannijs neamd as "Dr. Zamenhofpark". It waard neamd nei Ludwik Lejzer Zamenhof mei syn pseudonym *Dr. Esperanto*.

It byld fan him waard yn 1975 ûntbleate troch boargemaster Harmsma en waard makke troch keunstner Doekle Blanksma. Dy bewûnderer fan Zamenhof hie it byld al yn de 1950er jierren yn syn frije tiid makke. It orizjinele betonnen byld waard bywurke en yn brûns getten troch J. Kipte. Yn 2017 waard it byld stellen. It wie ien fan de Esperantomonuminten yn Nederlân.

It park mei in fiver hat in lingte fan 350 meter en leit tusken de Pasteurwei, Boerhavestrjitte, Robert Kochstrjitte en Archipelwei. Yn it park stiet ek in keunstwurk út 1966 fan keunstner Tseard Visser.
Iishilligen

De **iishilligen** binne de dagen dy't falle fan 11 oant en mei 15 maaie. It binne de feestdagen fan roomske hilligen, dy't sels ek iishilligen neamd wurde. Yn 'e folkswaarkunde spylje de iishilligen al sûnt de midsiuwen in grutte rol. Se foarmje de lêste dagen fan 'e maaitiid dat der nachtfroast ferwachte wurde kin, al kin it waar ek neitiid somtiden noch skrousk wêze. Dêrby moat sein wurde dat de tradysje ûntstien is doe't de juliaanske kalinder noch yn gebrûk wie en dat betsjut dat de dagen winliken trettjin dagen letter falle. Ofhinklik fan 'e geografyske lizzing wurdt 11 maaie of 12 maaie as de earste dei fan 'e iishilligen beskôge.

## De iishilligen
Mei de iishilligen wurde ornaris de folgjende hilligen ornearre:

* Mamertus (5e iuw) - 11 maaie
* Pankratius (3e/4e iuw) - 12 maaie
* Servatius  (4e iuw) - 13 maaie
* Bonifatius (3e/4e iuw) - 14 maaie

It tal iishilligen ferskilt fan lân oant lân en fan regio oant regio. Om't trije in hillich getal is, wurde op in soad plakken trije hilligen ta de iishilligen rekkene. Yn Dútslân, Hongarije en Switserlân wurdt ek 15 maaie mei rekkene, de feestdei fan Sofia fan Rome. Dy datum wurdt ek wol 'Kâlde Sofy' neamd, in folksgebrûk út de 11e iuw, doe't Sint-Sofia oanroppen waard tsjin de nachtfroast. 

## Boeren
Troch it ynfallen fan polêre loftstreamen kinne de hegere temperatueren fan maaie yn Midden- en West-Europa ûnderbrutsen wurde troch kjeld. Foar boeren en túnkers wiene de iishilligen dêrom fan grut belang. Nachtfroast kin it sied of it jonge gewaaks ferneatigje en dêrom koe it sied pas nei de iishilligen yn 'e grûn. Op guon plakken yn 'e Alpen is it noch altiten in gebrûk om mei de iishilligen it gewaaks te beskermjen tsjin kjeld troch mei dy dagen fakkels del te setten. Ek foar de tún jildt dat froastgefoelige planten pas nei de iishilligen plante wurde kinne.
Mamertus

**Sint-Mamertus** († om 477 hinne yn Vienne, Galje) wie in biskop en wurdt yn de katolike tsjerke as hillige fereare. Mamertus fierde de saneamde bidprosesje op de trije dagen foar Himelfeartsdei yn. Mamertus wurdt ta ien fan de fiif saneamde iishilligen rekkene.

## Libben
Mamertus waard yn 461 aartsbiskop fan Vienne, dêr't er ek ferstoar. Fan Mamertus binne gjin geskriften bewarre bleaun, mar fan syn broer Claudianus Mamertus, dy't teolooch en tsjerkeskriuwer foar de Tsjerke wie, binne in pear brieven bewarre bleaun. 

Nei't de stêd pleage waard troch ynfallen fan Hunnen en Goaten, drûchte, brân en ierdskoddings fierde Mamertus de saneamde krúsdagen yn, trije boetedagen foar it feest fan de Himelfeart fan de Heare. De tsjerke organisearre dan prosesjes, wêrby't litanyen bidden waarden. Ynearsten beheinden dy prosesjes harren ta Galje en Spanje, mar ûnder paus Leo III waarden de krúsdagen foar de hiele katolike wrâld ynfierd, lykwols sûnder it troch Mamertus opleine fêstelgebod. In oerbliuwsel dêrfan yn katolike streken is de prosesje mei it krús foarop oer fjilden om in goede rispinge ôf te smeken. As dy dei op de feestdei fan Sint-Markus (25 april) falt, wurdt der oer in Sint-Markusprosesje praat.   

Mamertus kaam mei paus Hilarius yn konflikt oer de eigenmachtich ynfierde nije yndieling fan de Súd-Frânske bisdommen. Ek hie Mamertus eigenmachtich Marcellus beneamd as biskop fan de oanbuorjende stêd Die. It levere him in foarse beskrobbing fan de paus op. De paus seach lykwols wol de kwaliteiten fan Mamertus yn en nûge him út foar de synoade yn Arles, dêr't Mamertus de opdracht krige om te tsjûgjen dat Kristus Syn bloed foar alle minsken jûn hie. En yn in twadde brief erkende de paus dat Marcellus in goede kar west hie foar it biskopsamt.     

Neffens de oerlevering wist Mamertus as biskop in alderheislikste brân te kearen, dy't de hiele stêd drige te ferneatigjen. Ek wurde him oare wûnders tarekkene.

## Ferearing
De feestdei fan Sint-Mamertus is 11 maaie. Mamertus heart ta de saneamde iishilligen. Yn de ikonografy wurdt Mamertus as biskop ôfbylde mei somtiden in baarnend ljocht of palmtûkje of in rol terms. Sint-Mamertus is patroanhillige fan ammen, hoeders en de brânwar, hy wurdt oanroppen by drûchte, krupsjes oan it boarst en yngewanten en koarts

Mamertus waard begroeven yn de Sint-Petrustsjerke fan Vienne. De reliken fan Mamertus waarden yn de 7e iuw nei Orléans brocht, dêr't se yn 1563 troch kalvinisten ferneatige waarden. De âlde sarkofaach fan Mamertus waard yn 1860 yn Vienne wer ûntdutsen en foarmet tsjintwurdich ûnderdiel fan de permaninte útstalling yn de Petrustsjerke, dy't sûnt 1872 as lapidarium tsjinnet.
Pankratius

**Sint-Pankratius** (Synnada, Frygje, 289 - Rome, 12 maaie 304) is in roomsk-katolyk hillige. Oan Pankratius wijde tsjerken  yn Fryslân hawwe stien yn Aldeboarn en Wolsum. 

## Libben
Neffens de oerlevering soe Pankratius de soan fan in rike Romein west ha, dy't al ier syn mem ferlear en troch syn omke Dionysius grutbrocht waard. Yn it jier 303 reizge er tegearre mei syn omke nei Rome, dêr't er him bekearde ta it kristendom. Syn erfenis stelde him yn steat om kristenen  te helpen dy't fanwegen harren leauwe finzen sieten. Nei de dea fan syn omke waard er yn it ramt fan de kristenferfolgings ûnder Diokletianus oppakt. Hy wie doe fjirtjin, mar wie likegoed net fan syn leauwe ôf te bringen en dêrom waard er feroardiele ta de dea. Foar de stedspoarte oan de Via Aurelia waard de jonge ûnthalze en syn lichem foar de hûnen efterlitten. De kristinne Ottavia makke de eksekúsje mei en ûnder gefaar foar eigen libben liet hja it lichem meinimme nei har hûs oan de Via Aurelia om it dêr yn de katakomben by te setten. De katakomben waarden ferneamd nei Pankratius en boppe syn lêste plak waard letter yn de 6e iuw de San Pancrazio boud. 

## Ferearing
 
Al yn de 5e iuw waard de stedspoarte oan de Via Aurelia as *Porta San Pancrazio* nei de hillige ferneamd. Paus Symmachus liet oan it begjin fan de 6e iuw in basilyk oer syn grêf bouwe. Gregoarius de Grutte liet in benediktynsk kleaster oanbouwe en paus Honorius ferboude de basilyk om it jier 630 ta de hjoeddeiske San Pancrazio. Yn de tsjerke wurdt ek de stien bewarre dêr't Pankratius op ûnthalze waard.    

Sûnt it jier 850 waard de holle bewarre yn de San Giovanni in Laterano, mar yn 1973 waard de holle werom brocht nei de San Pancrazio. Under it haadalter lizze mear resten fan de hillige. Yn de rin fan de tiid kamen reliken fan Pankratius yn oare dielen fan Europa telâne. Keizer Arnulf fan Karinsje skreau syn oermastering fan Rome yn 896 ta oan it oanroppen fan Pankratius en dat feroarsake in noch gruttere bloei fan de ferearing fan Pankratius yn Sintraal-Europa. Yn dy tiid waard Pankratius beskermhillige fan de ridders. Om't in leginde ha wol dat in skuldich persoan falsk swarde op it grêf fan Pankratius en de hân doe oan de stien fêst plakken bleau, beskermet Pankratius ek tsjin meineed. Yn de hege midsiuwen waard Pankratius ien fan de patroanhilligen fan Rome.     

Tegearre mei Mamertus, Servatius, Bonifatius en Sofia is Pankratius ien fan de fiif iishilligen. De dei dat Pankratius betocht wurdt is 12 maaie.

## Ikonografy
Pankratius wurdt fakentiden yn romeinske klean of ridderútris mei swurd ôf- of útbylde. Mei ferwizing nei it martlersskip hat er faak in kroan of palm yn 'e hân.
Blommebuert (Ljouwert)

De **Blommebuert** is in buert yn it noardeasten fan de stêd Ljouwert yn de wyk Ald-East. Oant 2018 wie it part fan de wyk Oldegalileën-Blommebuert.
Zamenhofpark

**Zamenhofpark** is in buert yn de stêd Ljouwert yn de wyk Ald-East. Oant 2018 wie de buert part fan de wyk Tsjerk Hiddes-Cambuursterhoek. De buert wurdt begrinzge troch de Grinzerstrjitwei, Archipelwei, Jelle Bangastrjitte, Coopmansstrjitte en Kammingastrjitte. It Dr. Zamenhofpark leit yn de buert.
Bonifatius fan Tarsus

**Bonifatius fan Tarsus** wie in Romein en ferstoar yn 307 de martlersdea by de kristenferfolgings ûnder keizer Galearius. Bonifatius is ien fan de fiif iishilligen. 

## Libben

Oer it libben fan Bonifatius is net in soad bekend. Hy waard yn Rome berne en libbe yn de 3e iuw as slaaf en minner fan Aglaë, dy't der in dekadinte libbensstyl op nei hold en Bonifatius der op útstjoerde om yn Tarsus reliken op te heljen fan kristlike martlers, dêr't yn Rome sa oer beard waard. 

Yn Tarsus waarden troch de dêr oanhâldende ferfolgings in soad kristenen fermoarde en Bonifatius makke sels mei hoe slim oft de kristenen yn Tarsus troch Galearius te lijen hiene. De moed fan de kristenen makke grutte yndruk op Bonifatius en lang om let liet er him ek dope. Bonifatius makke gjin geheim fan syn doop en waard troch soldaten finzen set en tamtearre. Hy ferstoar op 14 maaie 307, doe't se him yn 'e gleone tarre smiten.

Syn oerbliuwsels waarden mei de reliken foar Aglaë troch syn gesellen werom brocht nei Rome. Ek Aglaë bekearde har, hja liet Bonifatius begrave oan de Via Latina, ferdielde har besit en loek har werom yn in kleaster. Letter waarden de reliken fan Bonifatius oerbrocht nei de basilyk fan Santi Bonifacio e Alessio yn Rome.

Tegearre mei Mamertus, Pankratius, Servatius  en Sofia heart Bonifatius ta de iishilligen. Yn 1969 is de ferearing fan de hillige by in fernijing út it *Calendarium Romanum Generale* skrast.

## Ferearing
Yn de 12e iuw waard Bonifatius (sûnder Aglae) tafoege oan it Calendarium Romanum Generale. Yn 1955 degradearre paus Pius XII syn feestdei ta in betinking yn in misse troch de wike. Mei it op 'e nij besjen fan de Calendarium Romanum Generale yn 1969 waard de namme fan Bonifatius fan Tarsus hielendal skrast.  

## Feestdagen
* Roomsk-Katolike Tsjerke: 14 maaie 
* Eastersk-Otterdokse Tsjerken: 14 maaie, 19 desimber 
* Armeenske Tsjerken: 19 juny
Carl Friedrich August Naber

**Carl Friedrich August Naber** of **Carel Frederik August Naber** (Tecklenburg, 1 septimber 1796 - Dimter, 23 augustus 1861) wie in Dútsk-Nederlânske oargelbouwer yn de 19e iuw.

## Karriêre

Naber waard berne yn it Dútske Westfalen, mar festige him yn 1825 yn Dimter. Ynearsten arbeide er op mei Heinrich Quellhorst, dy't yn 1825 en 1826 tsjerkoargels makke foar de Grutte Tsjerke yn Elburg en de Betlehemtsjerke yn Swol. Fan doe ôf oan levere er tsientallen oargels yn East-Nederlân.
Apart binne syn oargels dy't yn 1840 en 1844 nei Suriname skipe waarden foar de Herfoarme Tsjerke yn Paramaribo. Mei't it earste ynstrumint by in skipbrek ferlern gie boude Naber in twadde, dat troch kening Willem II betelle waard.

Nei syn ferstjerren yn 1861 gie syn soan Frederik Samuel Naber noch in pear jier troch mei de oargelmakkerij.
Jukeboxmusical

In **jukeboxmusical** is in toanielmusical of filmmusical wêryn't alle of it grutste part fan 'e opfierde lieten bekende popferskes binne ynstee fan nije komposysjes. Guon jukeboxmusicals brûke in breed ferskaat oan lieten en sykje dy dan ornaris út om by de plotûntwikkelings fan it toanielstik of de film te passen. In foarbyld dêrfan is de tekenfilm *[[Trolls (film)|Trolls]]*, fan DreamWorks Animation, út 2016. Oare jukeboxmusicals hâlde it by de muzyk fan ien artyst of ien band. Foarbylden dêrfan binne de musical *[[Mamma Mia (musical)|Mamma Mia]]*, út 1999, en de dêrop basearre film *[[Mamma Mia! (film út 2008)|Mamma Mia!]]*, út 2008, mei de lieten fan 'e Sweedske band ABBA. 

Toanielstikken of films wêryn't it ferhaal net ûnderbrutsen wurdt trochdat de akteurs yn sjongen útbarste, mar wêryn't lieten foarkomme om't se ûnderdiel útmeitsje fan it ferhaal, lykas yn in biografyske film oer in sjonger of sjongster of in film oer in band, wurde net beskôge as musicals en dêrom ek net as jukeboxmusicals. Revu's sûnder plot dy't gebrûk meitsje fan bekende muzyk kinne likemin oantsjut wurde as jukeboxmusicals. By musicals dy't sawol bekende as folslein nije ferskes omfetsje, lykas *[[Singin' in the Rain (film)|Singin' in the Rain]]*, út 1952, is it in kwestje fan miening oft se jukeboxmusicals binne of net.
Mûnepaad (Ljouwert)

**Mûnepaad** of **Molepaad** (Nederlânsk: *Molenpad*) is in strjitte en buert yn de stêd Ljouwert yn de wyk Ald-East. De buert is ien fan de fjouwer buerten dy't foar 2018 de wyk Flietsône, dy't doe opgie yn Ald-East, foarme. De buert is 16 hektare grut en hat likernôch 1.275 ynwenners.

De buert wurdt begrinzge troch it Súdfliet, Bleekleane, Emmakaai en Eastergrêftswêl.

De wyk krige syn namme troch it paad nei de âlde nôtmûne dy't der op in kaart fan 1560 al stie.


Koepelkerk Leeuwarden.jpg|Koepeltsjerke
Ljouwert, tsjerke fan de Frije Evangelyske Gemeente.jpg|Frije Evangelyske Tsjerke
WLM - mringenoldus - Gabbemagasthuis.jpg|Gabbemagasthûs
ABBA (betsjuttingsside)

"**ABBA**" of "**abba**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

## ABBA
*ABBA, in wiidferneamde Sweedske band út 'e 1970-er en iere 1980-er jierren
*''ABBA'' (album), in album fan ABBA út 1975
***', in album fan ABBA út 1977
***', in lange dokumintêre út 1977 oer it Australyske toernee fan ABBA 
*ABBA, in poëtysk rymskema dat in omsletten rym neamd wurdt
**[[ABBA ABBA]]*, in koarte roman fan Anthony Burgess út 1977

## Abba
### Geografy
*Abba (Anambra), in plak yn 'e Nigeriaanske steat Anambra
*Abba (Imo), in plak yn 'e Nigeriaanske steat Imo
*Abba (Georgia), in plak yn 'e Amerikaanske steat Georgia
*Abba (rivier), in rivier yn West-Austraalje

### Oar
*Abba Seafood, in Sweedske produsint fan fisk en seefruchten
*''abba'' (Semitysk wurd), ek *ab* of *aba* of yn it Arabysk *abû*, in wurd foar "heit" en in earetitel yn 'e Semityske talen
*Alfbad of Abba, in Fryske greve út 'e 8e iuw
Gabbemagasthûs

It **Gabbemagasthûs** is in ryksmonumint yn de stêd Ljouwert. It pân stiet oan de Wijbrand de Geeststrjitte 42 yn de buert Mûnepaad yn de wyk Ald-East.

## Skiednis
It oarspronklike gasthûs by de Grutte of Jakobinertsjerke waard yn 1634 troch Abbe Freerks Gabbema stifte. Yn 1906 waard oan de Wijbrand de Geeststrjitte nijboud dy't ûntwurpen waard troch Willem Cornelis de Groot. It U-foarmige pân en it tûnstek waarden yn Jugendstil-styl útfierd. It pân, dat út ien ferdjipping bestiet, waard boud mei oranjeread stien. Op it tek lizze read- en grien glazuere tekpannen. Yn it midden fan it gebou stiet boppe oer de yngong in polygroom tegelskildering mei de namme fan it gasthûs en in houten klokketuorke mei in ynsnuorre spits.


WLM - mringenoldus - Gabbemagasthuis (5).jpg|Yngong
WLM - mringenoldus - Gabbemagasthuis (9).jpg|Gevel en tek
Aldlân-De Himrik

**Aldlân-De Hemrik** is in wyk yn de stêd Ljouwert. De wyk is 380 hektare grut en hat  ynwenners (, boarne: CBS).
De wyk bestiet út fjouwer buerten:

* Aldlân-East
* Aldlân-West
* Rapenburch. De buert oan de westkant fan de wyk.
* De Himrik. De buert oan de eastkant fan de wyk mei Stasjon Ljouwert-Kammingabuorren oan de noardkant.

Yn 2018 waarden de wiken Aldlân en De Himrik (Bedriuweterrein-East) gearfoege ta de wyk Aldlân-De Himrik. De wyk leit oan de noardkant fan it Van Harinxmakanaal en oan de súdkant fan de Aldlânsdyk.


De bloem van Aldlân.JPG|De Blom fan Aldlân
Froskepollemolen.jpg|De Froskepôlemûne
Station Leeuwarden Camminghaburen.jpg|Stasjon Ljouwert-Kammingabuorren
Van Harinxmakanaal Leeuwarden.jpg|It Van Harinxmakanaal mei oan de lofterkant de buert Rapenburch
Mamma Mia

**mamma mia* (útspr.: [ˈmaˌma ˈmiːa], likernôch: "mam-ma mii-ja"; letterlik: "myn mem"), in Súditaljaanske útrop fan ferheardens of frustraasje

## Films
*''Mamma Mia'' (film út 1995), in Ganeeske film út 1995
*''Mamma Mia!'' (film út 2008), in Britsk-Amerikaanske film út 2008, basearre op 'e musical mei deselde namme
**[[Mamma Mia! Here We Go Again]]*, in Britsk-Amerikaanske film út 2018, in ferfolch op 'e film út 2008

## Muzyk
### Albums
*''¡Mamma Mia!'' (album fan Verónica Castro), in album fan 'e Meksikaanske sjongster Verónica Castro út 1988
*''Mamma Mia!'' (soundtrack), it soundtrackalbum fan 'e musicalfilm út 2008
*''Mamma Mia'' (EP fan SF9), in EP fan SF9 út 2018
### Lieten
*''Mamma Mia'' (liet fan ABBA), in liet fan 'e Sweedske band ABBA út 1975
*''Mamma Mia'' (liet fan In-Grid), in liet fan In-Grid út 2005
*''Mamma Mia'' (liet fan Darin), in liet fan Darin út 2014
**[[Mamma Mia (He's Italiano)]]*, in liet fan Elena Gheorghe út 2014
*''Mamma Mia'' (liet fan Kara), in liet fan Kara út 2014
*''Mamma Mia'' (liet fan Lil Wayne), in liet Lil Wayne út 2020

## Tillefyzje
**[[Mammamia!]]*, in Italjaansk tillefyzjeprogramma út 2003-2004

## Toaniel
*''Mamma Mia'' (musical), in musical basearre op 'e lieten fan 'e Sweedske band ABBA, dy't yn 1999 yn Londen yn premiêre gie

## Oar
**[[Mamamia]]*, in Australyske opiny- en lifestylewebside rjochte op froulju
*''Mammamia'' (skaai), in Italjaansk skaai fan grotbewenjende miljoenpoaten
Bilgaard-Havankpark en omkriten

**Bilgaard-Havankpark en omkriten** is sûnt 2018 in wyk yn de stêd Ljouwert en hat  (, boarne: CBS). De wyk waard yn 2018 foarme troch it gearfoegjen fan de eardere wyk Bilgaard en de buerten Havankpark en Fjouwerhûsterwei en omkriten.

De wyk bestiet út trije buerten: Bilgaard, Fjouwerhûsterwei en omkriten en Havankpark. Yn de buert Fjouwerhûsterwei en omkriten leit de buorskip Fjouwerhûs.

It Ljouwerter Bosk leit yn de wyk.


Overzicht flatgebouwen met grasveld op de voorgrond - Leeuwarden - 20357360 - RCE.jpg|Bilgaard
Vlucht (Leeuwarden).jpg|Keunstwurk
Sofia fan Rome

**Sofia fan Rome** († 304) is in ierkristlike martler fan de 4e iuw. Hja ferstoar nei alle gedachten ûnder de kristenferfolgings fan keizer Diokletianus. en waard op it tsjerkhôf fan e  Gordianus en Epimachus begroeven. Yn guon dielen fan Europa wurdt hja ta de iishilligen rekkene.

## Reliken en betizing
Paus Sergius II liet om 845 hinne in diel fan de reliken ûnder it heechalter fan de  San Martino ai Monti bysette, wylst biskop Remigius fan Straasburg oare reliken yn it kleaster Eschau yn de Elzas oerbrocht. De reliken yn Eschau brochten sa'n soad pylgers op 'e lappen dat der yn 1143 in nij *hospitium* boud wurde moast. Yn 1938 waarden nije reliken fan Sofia nei Eschau brocht, dy't yn in relikwarium en yn de âlde sarkofaach lein waarden.

Sofia fan Rome moat net betiizge wurde mei de tsjerken dy't oan de *Hagia Sophia* (Ἁγία Σοφία) wijd binne. Dat misferstân yn it Westen is ûnstien yn de tiid fan de Krústochten en oant de dei fan hjoed tige algemien. It tekoart oan kunde fan de teology fan de Eastlike Otterdoksy en de Grykske taal yn kombinaasje mei wat wenst wie yn it Westen, liede ta de opfetting dat de *[[Hagia Sofia (Istanbûl)|Hagia Sophia]]* yn Konstantinopel net oan de godlike wiisheid, mar oan in konkrete hillige resp. Sofia fan Rome wijd wie.    

De hilligebeskriuwing fan Sofia fan Rome liket ek foar in part mei dy fan de hillige Sofia fan Milaan fermingd te wêzen.

## Ferearing

Sofia fan Rome is de patroanhillige dy't oanroppen wurde kin tsjin nachtfroast. Yn guon lannen is hja de lêste fan de rige iishilligen en yn Dútsktalige gebieten wurdt har feestdei ek oantsjut mei "Kâlde Sofy" (Kalte Sophie of yn Eastenryk: Koids Sophal). Pas nei de dei dat Sofia fan Rome wurdt betocht is it dien mei nachtfroasten en wurdt it maaitiidswaar stabiler. It wurdt dan tiid om froastgefoelige planten bûten del te setten. Nei Sofia fan Rome is ek it Sofykrûd ferneamd (*Sisymbrium sophia*). Troch de ynfiering fan de gregoriaanske kalinder is de oarspronklike datum fan Kâlde Sofy in pear dagen letter.     

## Ikonografy
Sofia wurdt fakentiden mei har trije dochters Leauwe, Hope en Leafde útbylde. Faak draacht hja in palmtûke (symboal foar it martlersskip) of in swurd (dêr't hja mei ûnthalze is).
Enforcer

"**Enforcer**", "**Enforcers**", "**The Enforcer**" of "**The Enforcers**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

**enforcer*, in Ingelsk wurd foar immen dy't tafersjoch hâldt op it neilibjen fan regels; dêrby kin it gean om in wetshanthavener, lykas in plysjeman of in stedswacht, mar ek om in trewant fan in maffiabaas, dy't de oare bindeleden of de ôfparste boargers yn it gareel hâldt

## Films
*''The Enforcer'' (film út 1951), in Amerikaanske film út 1951 mei Humphrey Bogart
*''The Enforcer'' (film út 1976), in Amerikaanske film út 1976 mei Clint Eastwood
**[[My Father is a Hero]]* of *The Enforcer*, de ynternasjonale namme fan in Hongkongske film út 1995 mei Jet Li

## Persoanen
*The Enforcer, bynamme fan 'e Amerikaanske basketballer en basketbaltrainer Maurice Lucas (1952-2010)
*The Enforcer, bynamme fan 'e Amerikaanske showwrakselder Arn Anderson (b. 1958)

## Sport
*enforcer (iishockey), in rol yn it iishockey
*enforcer (showwrakseljen), in showwrakselder dy't in oare showwrakselder nei in wedstryd ta begeliedt en dêrby funksjonearret as liifwacht
*Chicago Enforcers, in earder Amerikaansk fuotbalteam
*The Enforcers (showwrakseljen), in Amerikaansk showwrakselteam

## Oar
*Enforcer (band), in Sweedske heavy metal-band
*enforcer (stoarmraam), in hânmjittige stoarmraam yn gebrûk by de Britske plysje
*''Enforcers'' (rollespul), in rollespul út 1987
*MH-90 Enforcer, in model helikopter
*Piper PA-48 Enforcer, in Amerikaansk militêr fleantúch
**[[X-COM: Enforcer]]*, in fideospultsje út 2001