open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Numydjers

De **Numydjers** wiene in Berbersk semynomadysk folk fan Numydje yn hjoeddeistich Algerije en in part fan Tuneezje. De Numydjers wiene ien fan de earste Berberske stammen dy't mei de Fenisyske hannelskoloanje Kartago hannelen. Doe't Kartago bloeide, bloeide harren relaasje mei de Numydjers. It Kartaachsk leger brûkte de Numidyske kavalery as hierlingen. De Numydjers beane de bêste kwaliteit kavalery oan Hannibal yn de Twadde Punyske Oarloch, mar keazen dêrnei de kant fan de Romeinske Republyk.

## Punyske oarloggen
Yn de Punyske oarloggen wie Syffaks de kening fan it grutste Numidyske keninkryk fan de Massesyljers. Yn 213 f.Kr. einige Syffaks syn relaasje mei Kartago. Yn 208 f.Kr. fernijde er de relaasje nei't er Sofonisba, de dochter fan Hasdrubal Gisko boaske.

Yn de Twadde Punyske Oarloch krige Skipio Afrikanus help fan kening Masinissa fan it oare Numidyske keninkryk fan de Massyljers en hja fersloegen Kartago en Syffaks. Nei de kriich ferienige Masinissa it Numidyske keninkryk mei in sterke lânbou as grûnwurk.

Neffens it fredesferdrach tusken Rome en Kartago nei de Twadde Punyske Oarloch mocht Kartago gjin kriich begjinne sûnder tastimming fan Rome. Masinissa makke misbrûk fan dat ferdrach troch Kartaachsk lân yn te nimmen. Hy betocht ferskate meneuvels om lân te bemachtigjen, sa as it beskuldigjen fan Kartago dat dy syn float oan it opbouwen wie itjinge tsjin de ôfspraken wie. Kartago gie der tsjin yn berop en Kato de Aldere kaam mei in kommisje om te bemiddeljen. Kartago betroude de Romeinske kommisje net om't eardere Romeinske besluten min útpakten foar Kartago en de Kartagers fersmieten harren beslút. Kato, dy't as legionêr yn de Twadde Punyske Oarloch fochten hie, wie troch it wegerjen fan Kartago oertsjûge dat der in Tredde Punyske Oarloch nedich wie. Hy joech in taspraak oan de Romeinske Senaat dy't einige mei de wurden *Ceterum censeo Carthaginem esse delendam* (Boppedat, ried ik oan dat Kartago ferneatige wurde moat). 

In kloft Kartaachske senatoaren wiene foar in fredesferdrach mei de Numydjers, mar dy groep wie lykwols yn de minderheid, om't Kartago net tajaan woe oan in folk dy't se eartiids dominearren. Dy senatoaren waarden dêrnei ferballe en hja giene dêrnei nei Masinissa foar help. Masinissa stjoerde in leger om de Kartaachske stêd Oroskopa te belegerjen, mar dy waard troch in Kartaachsk leger ûnder lieding fan Hasdrubal ferdreaun. Twa fan Masinissa syn soannen waarden finzennommen. Dat wie de reden foar Rome en fal Kartago oan. Yn 149 f.Kr. ferstoar Masinissa. Misipsa waard de twadde kening fan Numydje.

## Sjoch ek
* Numydje
* Numidia (Romeinske provinsje)
* Numidysk
* Massyljers
* Massesyljers
Andreas Gabalier

**Andreas Gabalier** (berne by Friesach op 21 novimber 1984) is in súksesfolle Eastenryksk sjonger fan de saneamde *Volkstümliche Musik*. Gabalier is fral tige bekend yn Eastenryk, Switserlân en Dútslân. 

## Libben
Andreas Gabalier is de op ien nei âldste fan de fjouwer bern fan Wilhelm en Huberta Gabalier. Hy waard grutbrocht yn Graz yn it easten fan Eastenryk. Njonken de ferneamde dûnser Willi Gabalier hat er noch in jongere broer. De Frânske famyljenamme Gabalier stamt fan in soldaat, dy't yn de Frânske Tiid yn 1796 yn it ramt fan de Italjaanske kampanje fan Napoleon Bonaparte nei Eastenryk kaam en dêr bleau.  

De heit fan Gabalier ferstoar yn 2006 oan selsdeading en syn jongere suster ferstoar yn 2008. It liet *Amoi seg' ma uns wieder* ("Ienris sjogge wy inoar wer") is wijd oan syn heit en suster. 

Fan 2013 oant septimber 2019 hie Gabalier in ferhâlding mei de Eastenrykske moderator Silvia Schneider. 

## Underskiedings
* 2012: in ECHO yn de kategory Volkstümliche Musik
* 2012: Amadeus Austrian Music Award yn de kategory Schlager en Best Live Act 
* 2012: Bambi yn de kategory Shooting Star
* 2013: Amadeus Austrian Music Award yn de kategory Volkstümliche Musik
* 2015: Amadeus Austrian Music Award yn de kategory Best Live Act 

Gabalier krige foar syn wurk in rige gouden en platina platen.

## Keppeling om utens
* Diskografy op Discogs
Vincent Gross

**Vincent Valentin Gross** (berne op 23 augustus 1996 yn Basel) is in Switserkse sjonger.

## Libben
Syn âlden stamme út it noarden fan Dútslân. Sels waard er yn Switserlân berne en dêr ek grutbrocht. As bern krige er ûnderwiis yn it spyljen op de lute en song er yn it tsjerkekoar. Yn 'e âldens fan fyftjin learde er fan syn broer de earste gitaarakkoarden spyljen. Njonken syn musikale karriêre studearre Gross psychology oan de universiteit fan Basel.

## Karriêre
Om't er it eins net oandoarde syn wurk foar syn freonen út te fieren, brocht er syn earste lieten ûnder in pseudonym op Youtube út. Hy krige sa'n soad positive reaksjes, dat er him opjoech foar de "Swiss Talent Award". Yn 2015 mocht er optrede yn in talintejacht fan it Switserske tillefyzje-programma "Hello Again". It Switserske publyk rôp Gross út ta Hello Again Newcomer 2015. Sûnt 2016 hied er foar it earst in platekontrakt by it label Ariola/Sony Music en op 24 maart 2017 kaam syn debútalbum "Rückenwind" út. Dêrnei folgen in rige konserten yn Switserlân, Eastenryk en Dútslân.

Mei "Stars um 10 Hautnah" sette Vincent Gross op 20 septimber 2020 útein mei in eigen Live-Talk-Format op "Schlager für alle", dêr't er alle sneins in soad gasten út de muzyk, de sport en de maatskippij ûntfangt.

## Keppeling om utens
* Diskografy op Discogs
Massesyljers

De **Massesyljers** (Aldgryksk: Μασαισύλιοι *Masaisylioi*, Berbersk: ⵉⵎⴰⵙⵉⵍⵉⵢⵏ *Imasiliyen*, Latyn: *Masaesyli*) wiene in Berberske stamme fan westlik Numydje, yn hjoeddeistich Algerije, en tsjinstanners fan de Massyljers yn eastlik Numydje.  

Yn de Twadde Punyske Oarloch keazen de Massesyljers ynearsten de kant fan de Romeinske Republyk en waarden laat troch harren kening Syffaks, dy't tsjin de Massyljers ûnder harren kening Masinissa, dy't in bûnsmaat fan de Kartaachske Republyk wie, focht. Nei't Masinissa en de Massyljers de kant fan Rome keazen, keazen de Massesyljers de kant fan Kartago en syn generaal Hasdrubal Gisko tsjin Rome. Syffaks waard ferslein en hy brocht de rêst fan syn libben troch yn in Romeinske finzenis. Kening Masenissa waard dêrnei kening fan it ferienige Numydje.

## Sjoch ek
* Massyljers
* Numydjers

## Boarnen
* Good, John (1819). A new (cabinet) cyclopædia''.
* Masaesyli and Massylii of Numidia''. Ancient History Encyclopedia. Oproppen 12-12-2020
* UNESCO (1997), *Private documents of United Nations Educational Scientific and Cultural : From the Seventh Century BC to the Seventh Century AD*, of Humanity: From the Seventh Century BC to the Seventh Century AD'', United Nations Educational Scientific and Cultural, siden 289–290, ISBN 9789231028120
Jager

*jager (jacht), in persoan dy't dielnimt oan 'e jacht (aktiviteit)
**jager-samler, in minske út in primitive maatskippij dy't bestiet fan 'e jacht en it sammeljen fan ytbere planten
*jager (ynfantery), in type lichtbewapene ynfanterist
*jager (fleanmasine), in type militêre fleanmasine ûntwurpen foar loftgefjochten mei oare fleanmasinen
**strieljager, in (moderne) jager, dy't tarist is mei strieloandriuwing
Jachtfleanmasine

In **jachtfleanmasine**, **jachtfleantúch** of **jager** is in militêre fleanmasine dy't benammen ûntwurpen is foar loftgefjochten mei oare soksoarte fleanmasinen. De wichtichste skaaimerken fan in jachtfleanmasine binne net inkeld syn fjoerkrêft, mar fral ek syn faasje en manûvrearberens yn ferhâlding ta it model fleanmasine dêr't er it tsjin opnimme moat. Sokke fleanmasinen kinne sawol oanfallend as ferdigenjend ynset wurde. Moderne jachtfleanmasinen, dy't mei strielmotors tarist binne, wurde yn 'e regel strieljagers neamd.

It wichtichste taktyske doel fan in jachtfleanmasine is om loftoerwicht boppe in slachfjild te fêstigjen. As it loftrom dêre ienris behearske wurdt, binne de eigen grûntroepen of oarlochsskippen frijwarre fan loftoanfallen troch de fijân, en kinne de grûntroepen of skippen fan 'e fijân krekt straffeleas út 'e loft wei oanfallen wurde. It slagjen of mislearjen fan it beheljen fan loftoerwicht hinget gear mei ferskate faktoaren, wêrûnder it tal jachtfleanmasinen dat beskikber is, de kapasiteiten fan dy jachtfleanmasinen yn ferhâlding ta de jachtfleanmasinen fan 'e fijân, de training fan 'e piloaten en de wize fan it ynsetten fan 'e jachtfleanmasinen troch de legerlieding.

In protte jachtfleanmasinen hawwe sekundêre kapasiteiten njonken harren primêre fermogen om loftgefjochten oan te gean. Sa kinne de measte jachtfleanmasinen ek grûndoelen oanfalle mei harren boardkanonnen. Jachtbommesmiters binne ûntwurpen foar de dûbele rol fan jachtfleanmasine en bommesmiter. Oare soarten jachtfleanmasinen binne spesjaal ûntwurpen foar beskate ûnderdielen fan loftgefjochten, lykas ûnderskeppingsjagers, swiere jachtfleanmasinen en yndertiid nachtjagers.

Jachtfleanmasinen kinne tsjintwurdich tarist wêze mei fiif soarten wapens: kanonnen (de saneamde 'boardkanonnen'), stjoerde raketten, net-stjoerde projektilen, bommen en torpedo's. Bommen, raketten en torpedo's wurde almeast ûnder de wjukken befêstige. De kanonnen sitte yn 'e measte jachtfleanmasinen yn 'e noas fan it tastel. Guon stjoerde raketten hawwe in ynfrareadsensor dy't ôfgiet op in waarmteboarne, lykas de strielmotor fan it fijannige fleantúch. Bommen falle troch de swiertekrêft gewoan nei ûnderen, hoewol skean nei foarren fanwegen de faasje dy't de fleanmasine hat as it se loslit. Net-stjoerde projektilen binne almeast raketten dy't op eigen krêft fleane mar net fan rjochting feroarje kinne. 

Foarbylden fan jachtfleanmasinen binne de Hawker Hurricane, de Supermarine Spitfire, de Messerschmitt Bf 109, de Mitsubishi A6M "Zero" en de P-40 Warhawk út 'e Twadde Wrâldoarloch. Modernere jachtfleanmasinen, dy't almeast as strieljagers oantsjut wurde, binne bgl. de Mikojan-Goerevitsj MiG-31, de Panavia Tornado, de Dassault Mirage 2000, de Sûchoi Sû-27 , de F-16 Fighting Falcon, de F/A-18 Hornet en de F-35 Lightning II.

## Sjoch ek
*bommesmiter
*list fan jachtfleanmasinen
Numidysk

It **Numidysk**, of ek wol **Aldlibysk**, wie de taal fan de Massyljers yn it eastlike part fan it âlde Numydje fan foar de Romeinske tiid yn hjoeddeistich Tuneezje en eastlik Algerije.

Der is net folle fan de taal oerbleaun, mar se binne it der wol oer iens dat it ta de Afro-Aziatyske taalfamylje hearde. Om't de Massyljers in Berberske stamme wie, wurdt der fan útgien dat it Numidysk in Berbertaal wie. De Berberske takke fan de Afro-Aziatyske talen wurdt ek wol Libysk-Berbersk neamd, om't it net wis is oft it Numidysk ûnder de Berbertalen falt of as it in "sustertaal" wie. It is mooglik dat it Numidysk in eigen takke foarme om't der gjin namfallesysteem wie sa as dy by de hjoeddeistige Berbertalen. Dochs it Protoberbersk hie ek gjin namfallen.

## Sjoch ek
* Numydjers
* Numydje
* Massyljers
* Berbertalen

## Boarnen
* Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). ''Numidian''. Glottolog 3.0. Jena, : Max Planck Institute for the Science of Human History.
* Jamil M. Abun-Nasr (20 August 1987). ''A History of the Maghrib in the Islamic Period''. Cambridge University Press. side 15. ISBN 978-1-316-58334-0.
* Phillip C. Naylor (7 May 2015). ''Historical Dictionary of Algeria''. Rowman & Littlefield Publishers. side 132. ISBN 978-0-8108-7919-5.
* Steven Roger Fischer (4 April 2004). ''History of Writing''. Reaktion Books. side 104. ISBN 978-1-86189-588-2.
* Aikhenvald & Militarev, 1991. 'Livijsko-guanchskie jazyki', Jazyki Azii i Afriki, folume 4, siden 148–266.
Mole

In **mole** (fral Klaaifrysk; útspr.: [ˈmoːlə], likernôch: "moo-luh"; meartal: **molens** of **moles**) of **mûne** (benammen Wâldfrysk; útspr.: [ˈmunə], [ˈmuːnə] of [ˈmoːnə], likernôch: "mû-nuh", resp. "mûû-nuh" of "moo-nuh"; meartal: **mûnen**), ek **moune** (ferâldere stavering) of **mounle** (argaysk), is in wurktúch mei in draaiend meganisme en in oandriuwing, dat tsjinje kin foar it meallen, parsjen of stampen fan nôt, pigminten foar de produksje fan ferve en oare grûnstoffen, it seagjen fan hout, it pompen fan wetter, it takeljen fan in lêst of it opwekjen fan elektrisiteit. Immen dy't in mole betsjinnet, is in moolner (ek moolder, mealder, mûner of mûnder). Molens kinne kinne op ferskate manearen oandreaun wurde:
*hânmole of hânmûne: oandreaun mei de hân;
*trêdmole of trêdmûne: oandreaun troch in rinnende minske of in rinnend bist;
**hynstemole of hynstemûne: oandreaun troch in (rûntsjesrinnend) hynder;
*wettermole of wettermûne: oandreaun troch streamend wetter, lykas in rivier of beek;
**tijmole of tijmûne: oandreaun troch wetterstreaming dy't it gefolch is fan 'e wikseling fan it tij;
*wynmole of wynmûne: oandreaun troch de wyn;
*wetterflechtmole of wetterflechtmûne: tarist om oandreaun te wurden troch streamend wetter of troch de wyn.

De meast foarkommende soarten molens binne de wynmole en de wettermole. Yn Nederlân komme hast inkeld wynmolens foar, om't it lân sa flak is dat der te min reliëf is om mei wetterstreaming in mole oan te driuwen. Boppedat makket deselde flakkens fan it lân dat it hast altyd wol waait, sadat it mei wynmolens skoan takin.

Molens besteane al sûnt de Aldheid. Tsjin 'e ein fan it Romeinske Ryk rekke de wettermole ferspraat oer hiel Jeropa. As der oan 'e kust net genôch ferfal wie en it rivierwetter dêrom net hurd genôch streamde om in wettermole oan te driuwen, loste men dat op troch in tijmole te bouwen, dy't gebrûk makke fan it ynkommend en útgeand tij. Yn flakke gebieten dy't net oan 'e kust leine, hie men itselde probleem, mar koe net gebrûk makke wurde fan it tij. It wie yn dy gebieten, spesifyk yn noardlik Frankryk, Flaanderen en súdlik Ingelân, dêr't om it jier 1000 hinne de earste wynmoles boud waarden. Yn 't earstoan wiene dat wettermolens wêrby't it wetterrêd ferfongen wie troch wjukken. Letter ûntjoech him in mear spesjalisearre bou. 

Troch de yntroduksje fan 'e elektrisiteit yn 'e earste helte fan 'e tweintichste iuw waarden molens oerstallich. Se waarden ferfongen troch elektryske gemalen. Tsjintwurdich binne yn Nederlân de measte molens sadwaande yn it besit fan gemeenten of stiftings foar it behâld fan kultureel erfgoed. Yn Fryslân fersoarget it Gild Fryske Mounders in oplieding ta moolner. As in mole iepensteld is foar belangstellenden, hat de moolner in spesjale blauwe molewimpel úthongen.
Seeslach (betsjuttingsside)

"**Seeslach**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

*seeslach, in militêr treffen op see
*''Seeslach'' (spul), in spultsje
*seeslach (puzel), in logyske puzel basearre op it spul
Omslaan

**Omslaan**, yn 'e regel oantsjut as **kapseizen** (hoewol't dat yn gjin inkeld Frysk wurdboek stiet en dus in hollanistyske ynterferinsje liket te wêzen), is it omrôljen of kanteljen fan in boat of skip yn it wetter. As soks bart, giet in fartúch earst oer de side, wêrby't de iene kant leger yn it wetter komt te lizzen as de oare. As de iene kant sa leech yn it wetter leit dat it wetter oer it dek spielt, sil omslaan foar de measte skippen net mear tsjin te kearen wêze. Omslaan kin feroarsake wurde eksterne ynfloeden, lykas stoarm, oarlochsgeweld of de weachslach fan in passearjend skip, mar ek troch ynterne oarsaken, lykas in ferkearde ferdieling fan 'e lading of trochdat de lading loskomt en begjint te skowen. Op omslaan folget yn 'e regel it sinken fan it skip. 

Guon lytsere boaten binne sa makke, dat se nei it omslaan (bgl. yn in stoarm) út harsels daliks wer rjochtop draaie. Dat is bgl. sa mei rêdingsboaten. Sokke fartugen wurde mei in Ingelske term *self-righting* ("selsrjochtsjend") neamd.

## Sjoch ek
*sinken
Seeslach

In **seeslach** is in militêr treffen tusken skippen of oare fartugen op in oerflaktewetter. Yn 'e regel spilet soks him op see ôf (dêrfandinne de namme), mar it kin ek plakfine op in mar of in rivier, al is de oantsjutting yn dy gefallen wat misliedend. Seeslaggen komme al sûnt minskewitten foar, en binne nei alle gedachten like âld as de skipfeart sels. De earste skriftlik dokumintearre seeslach datearret fan 1210&nbsp;f.Kr., doe't op 'e Middellânske See by Syprus de Hettiten de Syprioaten fersloegen.

Troch de iuwen hinne binne it aard, it oansjen en de fermogens fan 'e skippen dy't oan seeslaggen dielnimme, drastysk feroare, fan 'e triremen út 'e Klassike Aldheid fia de galjoenen út 'e santjinde iuw en de slachskippen út 'e iere tweintichste iuw oant de dûkboaten en fleandekskippen fan tsjintwurdich. Nettsjinsteande dat binne de measte taktyske prinsipes fierhinne itselde bleaun. Men kin dan tinke oan it belang fan it útfieren fan maneuvers foarôfgeande oan 'e seeslach, om in sa geunstich mooglik útgongspunt foar jinsels te skeppen, en de winsklikheid om op in stuit de striid ôf te brekken as jins hiele float ferlern driget te gean. 

Fan âlds binne der twa manearen om yn in seeslach de fijân te ferslaan:
* It ferneatigjen fan 'e skippen fan 'e fijân. Dat kin troch it besjitten fan dy skippen mei swiere projektilen, lykas kanonskûgels, it yn 'e brân stekken fan dy stikkpen troch it gebrûk fan fjoerpylken of brâners of it ramen fan dy skippen dat se lekslane en sinke. Yn 'e tweintichste iuw kaam dêr noch by it útstjoeren fan bommesmiters fan in fleandekskip om 'e float fan 'e fijân te bombardearjen.
* It feroverjen fan 'e skippen fan 'e fijân. Dat waard yn it ferline faak dien troch se te interjen, mar it komt tsjintwurdich yn echte oarlochfiering net of amper mear foar, hoewol't it noch wol dien wurdt troch kommando's yn 'e striid tsjin seerôvers of terroristen.

## Sjoch ek
*fjildslach
1210 f.Kr.

## Foarfallen
*Yn it Eastlik Bekken fan 'e Middellânske See ferslane de Hettiten de Syprioaten yn 'e earste skriftlik dokumintearre seeslach.

## Berne

## Ferstoarn
Skraitsfûgels

De **skraitsfûgels**, **skraitsen** of **skraaitsfûgels** (*Stercorariidae*) binne in famylje fan fûgels yn it skift fan de wilstereftigen (*Charadriiformes*) dy't oer de hiele wrâld foarkomme en besibbe binne oan de seefûgels.

## Klassifikaasje
De skraitsfûgels besteane út 7 soarten en wurde yn ien skaai yndield. (In yndieling yn twa skaaie, *Stercorarius* en *Catharacta* is no efterhelle.)

* Famylje: **skraitsfûgels** (*Stercorariidae*)
** Skaai: **skraitsen** of **skraaitsen** (*Stercorarius*)
*** Soarte: Sileenske grutte skraits (*Stercorarius chilensis*, foarhinne ek wol *Catharacta chilensis*)
*** Soarte: Súdpoalskraits (*Stercorarius maccormicki, foarhinne ek wol *Catharacta maccormicki*)
*** Soarte: [[Subantartyske grutte skraits]] (*Stercorarius antarcticus*, foarhinne ek wol *Catharacta antarcticus*)
*** Soarte: [[grutte skraits]] (*Stercorarius skua*, foarhinne ek wol *Catharacta skua*))
*** Soarte: [[skraits]] (*Stercorarius pomarinus*)
*** Soarte: [[lytse skraits]] (*Stercorarius parasiticus*)
*** Soarte: [[seefalkje]] (*Stercorarius longicaudus'')
Waldbronn

**Waldbronn** is in gemeente yn it Albtal yn it noarden fan it Swarte Wâld. De gemeente heart by de lânkring Karlsruhe yn 'e Dútske dielsteat Baden-Württemberg.

## Geografy
Waldbronn leit oan 'e râne fan it Alb-Pfinz-plato yn 'e delling fan 'e rivier de Alb, likernôch 10 kilometer súdeastlik fan Karlsruhe.

## Yndieling
De gemeente bestiet sûnt 1972 troch gearfoeging fan 'e folgjende plakken (*Ortsteile*):  

* Busenbach  (ynwennertal 2019: 5883)
* Etzenrot mei Neurod (ynwennertal 2019: 2184)
* Reichenbach (ynwennertal 2019: 5512)

In jier earder wiene Reichenbach en Etzenrot al ta ien gemeente fusearre. De trije plakken hawwe in âlde skiednis en waarden yn 1292 foar it earst neamd. 

## Religy
Waldbron is in roomsk-katolike gemeente. Alle trije plakken hawwe in katolike tsjerke. Sûnt 1973 is der ek in protestantske gemeente mei in tsjerke yn Reichenbach.

## Berne
* Edmund Becker (berne yn 1948), fuotballer
* Max Giesinger (berne yn 1988), sjonger
Karlsbad (Baden)

**Karlsbad** is in gemeente yn 'e lânkring Karlsruhe yn 'e Dútske dielsteat Baden-Württemberg oan 'e noardlike râne fan it Swarte Wâld. De gemeente ûnstie yn it ramt fan 'e gemeentlike weryndieling fan 1 septimber 1971. 

## Skiednis
De namme ferwiist nei de troch Karel III Willem fan Baden-Durlach yn 1719 yn Langensteinbach stifte baai-ynrjochting en moat net betiizge wurde mei it ferneamde Boheemske Karlsbad.

De gemeente Karlsbad waard yn it ramt fan 'e weryndieling yn Baden-Württemberg op 1 septimber 1971 stifte troch gearfoeging fan 'e earder selstannige gemeenten Auerbach, Ittersbach, Langensteinbach, Mutschelbach en Spielberg.

## Plakken en ynwennertal
Wilhelm Martin (keunsthistoarikus)

**Wilhelm Martin** (Quakenbrück, 20 juny 1876 - De Haach, 10 maart 1954) wie in Nederlânske keunsthistoarikus fan Dútsk komôf.

## Libben en wurk
Wilhelm Martin groeide fan 1877 ôf yn Leiden op, dêr't syn heit Karl Martin professor yn de geology oan de Universiteit Leien wie. Fan 1894 oant 1899 studearre er yn Leien en promovearre dêr yn 1901 op in proefskrift oer de skilder Gerard Dou.

Fan 1901 ôf oan wie er adjunkt-direkteur fan it Mauritshûs yn De Haach ûnder Abraham Bredius; fan 1909 oant 1945 wie er sels direkteur fan dat museum. Fan 1907 oant 1946 dosearre Martin ek as bûtengewoan heechlearaar yn de keunstskiednis oan de Universiteit Leiden. Yn 1935 waard er ek behearder fan de grafykkolleksje fan de universiteit. Fan 1934 oant 1954 wie er direkteur fan it Museum H.W. Mesdag yn De Haach.

Martin syn spesjalisme wie de Nederlânske skilderkeunst fan de 17e iuw.

Op 9 augustus 1906 boaske er oan Maria Cornelia Visser. Sy krigen trije dochters en ien soan, Herman Martin.

## Publikaasjes
In kar:
* Tegearre mei Ernst Wilhelm Moes: *Altholländische Malerei. Gemälde von holländischen und vlämischen Meistern in Rathäusern, kleineren Museen, Kirchen, Stiften, Waisenhäusern, Senatszimmern, u.s.w., und in Privatbesitz.*Klinkhardt & Biermann, Leipzig 1, 1911/12 – 2, 1913/15

## Literatuer
* R. E. O. Ekkart: *Martin, Wilhelm.* Yn: *[[Biografisch woordenboek van Nederland]]* Bd. 2, 1985, s. 378–380 (digitale kopy).

## Keppelingen om utens
* Wilhelm Martin yn it ''Dictionary of Art Historians''
* Heechleararen Universiteit Leien
Stainach-Pürgg

**Stainach-Pürgg** is in gemeente yn it distrikt Liezen yn de Eastenrykske dielsteat Stiermarken.

De gemeente waard yn 2015 stifte yn it ramt fan de gemeentlike weryndieling yn Stiermarken troch gearfoeging fan de stêd Stainach en de gemeente Pürgg-Trautenfels.

## Yndieling
Yn de gemeente lizze sân plakken. Dêrfan is Stainach fierwei it grutste plak: 

* Niederhofen 
* Pürgg
* Stainach 
* Trautenfels 
* Unterburg 
* Untergrimming 
* Zlem 

## It besjen wurdich
Toerisme foarmet in wichtige boarne fan ynkommen yn de gemeente. Slot Trautenfels en it skildereftige doarpke Pürgg soargje foar in soad toeristen. Dêrnjonken is it gebiet populêr by berchbeklimmers, dy't foar it beklimmen fan de Grimming en it Totes Gebirge komme. Yn it Wörschachwald leit in lyts wintersportgebiet en ek de Spechtensee wurdt in soad troch toeristen besocht.

* Niederhofen: let-goatyske Ruperttsjerke; 
* Trautenfels: Slot Trautenfels;
* Pürch: roomsk-katolike parochytsjerke Sint-Joaris (Kirche hl. Georg);
* Pürch: Jehanneskapel;
* It geografyske sintrum fan Eastenryk (Mittelpunkt Österreichs).

## Berne
* Paus Gergoarius V


Stainach Ortskapelle Hauptplatz.JPG|*Stainach *
Trautenfels.jpg|*Trautenfels *
Pürgg - Kirche unterm Grimming.jpg|*Pürch mei de Grimming *
Trautenfels.jpg|*Spechtensee*
Europaschutzgebiet niederstuttern5134.JPG|*Wylde titelroazen yn it natoergebiet Niederstuttern*
Mariahilfkirche (Graz)

De **Mariahilfkirche** yn 'e Eastenrykske stêd Graz is in beafearts- en parochytsjerke. Oan 'e tsjerke grinzget in minderbruorrekleaster.

## Skiednis
Sûnt de 13e iuw wenje Fransiskanen yn 'e stêd op it plak fan it hjoeddeiske Fransiskaanske kleaster oan it Franziskanerplatz. Nei't der yn 'e oarder yn 1517 in skieding ûnstie tusken observanten en konventuelen (tsjintwurdich minoriten neamd), waard it kleaster tawiisd oan 'e observanten. De minoriten moasten harren earst mar wat provisoarysk rêde, mar krigen skinkingen fan 'e foarsten fan Eggenberg en keizer Ferdinand II en koene sadwaande harren oan it tsjintwurdige Mariahilfer Platz nei wenjen sette. 

De neffens it ûntwerp fan Giovanni Pietro de Pomis boude tsjerke waard tusken 1607 en 1611 yn barokke styl boud. By de ferbouwing fan Josef Hueber waarden fan 1742 oant 1744 de twa tuorren tafoege. Sûnt 1783 tsjinnet de tsjerke ek as parochytsjerke.

## Arsjitektuer

Boppe de gevel stiet it barokke byld fan 'e aartsingel Michael, dy't Lusifer de hel ynstoart. De portaalbylden stelle de oarderstifter Fransiskus fan Assisi en Antonius fan Padua foar. Boppe it portaal is in byld fan Marije oanbrocht.  

It ynterieur fan 'e barokke tsjerke is relatyf ienfâldich. In grutte koepel boppe it preesterkoer en de stúkdekoraasje út 1769 waarden weibrutsen. Ek de letter oanbrochte fresko's fan Josef Adam Mölk bleaune net bewarre. It ôfbyld fan de Jongfaam oan it rike heechalter foarmet ien fan 'e bêste skilderwurken fan Pietro de Pomis.

De yn 'e jierren 1636-1637 boude sakristy is ryk fersierd mei stúkdekoraasjes. By de sakristy stiet ek mei stúkwurk fersierde Bonaventurakapel út 1635-1640 en in heechbarok alter fan moarmer.

Oan 'e súdlike kant fan 'e tsjerke is de kleastergong fan it kleaster mei de skatkeamer, dêr't eartiids de votyfjeften fan 'e beafeart bewarre waarden, mar dêr't neat fan oer is.
Akkad

*Akkad (stêd), in ferlerne stêd út 'e Aldheid fan Mesopotaamje
*Akkad (regio), de krite om dy stêd hinne, yn noardlik Mesopotaamje
*Akkadyske Ryk, in ryk yn 'e Aldheid fan Mesopotaamje, dat de stêd Akkad as mulpunt hie

## Sjoch ek
*Akkadysk, in útstoarne Eastsemityske taal
*Sargon fan Akkad, de stifter fan it Akkadyske Ryk
Hoe't it fielt

***Hoe't it fielt*** is in Frysk liet fan Carla de Bruine en De Kast dat útkaam op 24 juny 2019. 

Yn it iepenloftspul *[[Salomon - It Kollumer oproer]]* út 2019 spile Carla de Bruine de rol van Djoeke Binnes. Mei De Kast waard it liet *Hoe't it fielt* út dat teäterstik opnomd as single. Produsint wie eardere De Kast-drummer Nico Outhuijse. It liet is in Fryske bewurking troch De Kast fan Lady Gaga har *Till It Happens To You*. *Hoe't it fielt* giet oer it tema #MeToo, dat ek yn it stik ferwurke sit. 
De sjongster yn it iepenloftspul besjongt yn it nûmer dat se sels ek slachtoffer west hat. 

It nûmer fan 4.13 minuten kaam yn 2019 binnen op nûmer 27 fan de Fryske Top 100, yn it koroanajier 2020 sakke *Hoe't it fielt* nei nûmer 63. Steven de Jong makke in *clip* fan it liet, mei dêryn de dûnseresse Frouke Minkema.
Marienmünster

**Marienmünster** is in stêd yn it easten fan Westfalen yn 'e Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen. Marienmünster ûntstie yn 1970 yn it ramt fan in gemeentlike weryndieling en heart ta de kreis Höxter. De stêd waard ferneamd nei de eardere Benediktynske abdij Marienmünster noardlik fan Vörden, dy't yn 'e 12e iuw stifte waard. Der wenje likernôch 5.000 minsken yn Marienmünster, dat in oerflak fan 64 km² beslacht. It stedsbestjoer en oare gemeentlike ynstellings lykas bygelyks skoallen binne te finen yn Vörden, dat lytser is dan it oanbuorjende Bredenborn, mar in sintralere lizzing as foardiel hat.

## Geografy
Marienmünster leit yn it noardeasten fan Noardryn-Westfalen yn it in Teutoburgerwâld/Natoerpark Eggeberchtme. De stêd leit yn 'e kreis Höxter, it meast eastlike kreis yn it Weserberchlân.

Troch Marienmünster streame de rivierkes de Niese en de Brucht.  

It lânskip fan Marienmünster is heuveleftich, piken en deltes wikselje inoar op lytse skaal ôf. It heechste punt leit súdeastlik fan 'e Bremerberg op likernôch 340 meter, it leechste punt leit by it ferlitten fan 'e Niese út it gemeentlike gebiet op likernôch 162 meter.

## Plakken

## Keppeling om utens
*  Toeristyske ynformaasje
Brinkum

**Brinkum** is in gemeente yn de Landkreis Lier yn de Dútske dielsteat Nedersaksen. Brinkum is ûnderdiel fan de Samtgemeinde Hesel en hat 782 (2019) ynwenners.

## Geografyske lokaasje
De gemeente leit likernôch 5 kilometer súdwestlik fan Hesel. De stêd Lier leit sa'n 8 kilometer súdwestlik fan Brinkum.

## Yndieling
De gemeente bestiet út de Ortsteilen Brinkum en Meerhausen.
Strúsfûgels

De **strúsfûgels** (wittenskiplike namme: *Struthionidae*) foarmje de ienichste famylje in it skift fan 'e strúsfûgeleftigen (*Struthioniformes*). De famylje fan 'e strusfûgels omfettet mar ien libben skaai: de echte strúsfûgels (*Struthio*).

## Famyljeopbou
Markols

De **markols** of **merkels** (*Fulica*) binne in fûgelskaai yn 'e famylje fan 'e ralfûgels (*Rallidae*). It skaai omfettet 10 libbene soarten en 1 útstoarne soarte.

* Skaai: markols (*Fulica*)
** (*Fulica rufifrons*), Súd-Amerika
** (*Fulica cornuta*), Súd-Amerika
** (*Fulica gigantea*), Súd-Amerika
** (*Fulica armillata*), Súd-Amerika
** markol of merkel (*Fulica atra*), Jeropa, Afrika, Aazje, Austraalje
** knobbelmarkol (*Fulica cristata*), Súd-Jeropa, Afrika
** Maskarenenmarkol (*Fulica newtoni*), útstoarn
** Hawaïmarkol (*Fulica alai*), Hawaï
** Amerikaanske markol (*Fulica americana*), Noard- en Súd-Amerika
** (*Fulica ardesiaca*), Súd-Amerika
** wytwjukmarkol (*Fulica leucoptera*), Súd-Amerika
Merk Fryslân

**Merk Fryslân** is it regionale marketingplatfoarm fan 'e Nederlânske provinsje Fryslân. It hat ta doel om it toerisme en de rekreaasje yn Fryslân oan te fiterjen, en dêrmei de provinsjale ekonomy te befoarderjen. Dêrta hat it in protte taken oernommen fan sawol de Provinsje Fryslân as de regionale VVV. 

## Skiednis
Merk Fryslân waard yn 2014 oprjochte troch de Provinsje Fryslân as regionaal marketingplatfoarm foar de oanfitering fan toerisme en rekreaasje. It is in orgaan dat ûnôfhinklik fan it provinsjebestjoer operearret, mar frijwol folslein troch de provinsje finansierd wurdt. De organisaasje hie in drege oanrin, mei't der de earste jierren fan 'e doelstellings net folle op 'e hispel kaam. Ut in rapport fan 'e Noardlike Rekkenkeamer oer de jierren 2014-2018, dat yn desimber 2020 publisearre waard, kaam nei foarren dat Merk Fryslân it spul pas tsjin 'e ein fan 'e ûndersochte perioade op 'e rit hie. 

Merk Fryslân krige yn 'e fjouwer troch de Noardlike Rekkenkeamer yn omtinken nommen jierren elts jier in fêste provinsjale subsydzje fan €650.000, oanfolle mei op jierbasis minimaal €500.000 oan "ynsidintele middels": jild dat útlutsen wie foar de finansiering fan spesifike projekten. Dêrút bliek troch Merk Fryslân lykwols ek struktureel wurk betelle te wêzen. Dêropta ûntfong de organisaasje elts jier ek nochris yn totaal €120.000 út 'e fêste bydrage dy't de Fryske gemeenten op it fêstelân Merk Fryslân skuldich wiene (de fjouwer Waadgemeenten wiene dêrfan frijsteld). 

It wie fan begjin ôf oan de bedoeling fan 'e provinsje dat bedriuwen út 'e toerismebrâns meibetelje soene oan Merk Fryslân, mar dy betanken foar de ear. Neffens it ûndersyk fan 'e Noardlike Rekkenkeamer kaam dat om't ûndernimmers mear seagen yn 'e seis regioplatfoarms wêryn't gemeenten gearwurkje mei partikuliere bedriuwen. Dy regioplatfoarms funksjonearje min ofte mear as 'dochterorganen' fan Merk Fryslân foar de fjouwer provinsjedielen, Ljouwert en de Waadeilannen. De Noardlike Rekkenkeamer wie fan miening dat Merk Fryslân en de seis regiopatfoarms better gearwurkje moasten en dat Merk Fryslân syn finansiering troch bedriuwen regelje litte moast troch de seis platfoarms, dy't de direkte kontakten mei dy bedriuwen ûnderholden. Boppedat koe ek de kommunikaasje tusken Merk Fryslân en it provinsjebestjoer stikken better.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Merk Fryslân
2Cellos

**2Cellos** is in Kroätysk selloduo, dat bestiet út Šulić Luka en Stjepan Hauser. Sûnt 2011 binne der meardere albums troch Sony Masterworks mei harren wurk útjûn. Hja binne benammen bekend fanwegen harren ynstrumintale arranzjeminten fan ferneamde pop- en rocknûmers, klassike muzyk en filmmuzyk.  

## Karriêre
Šulić Luka en Stjepan Hauser hawwe in klassike oplieding folge en kenne inoar fan de Muzykakadeemje yn Zagreb. Mei fyftjin jier wie Šulić yn dy tiid de jongste muzykstudint yn de skiednis fan de Muzykakadeemje yn Zagreb. Letter studearre Luka yn Wenen en beide studearren hja yn it Feriene Keninkryk (Šulić oan de London's Royal Academy of Music en Hauser oan it Trinity College of Music, no Trinity Laban Conservatoire of Music yn London en dêrnei oan de Royal Northern College of Music yn Manchester.

2Cellos krige ynternasjonaal namme troch selsmakke video's op YouTube, lykas Michael Jackson's "Smooth Criminal". It earste album waard yn 2011 útbrocht mei dêr op covers fan U2, Nirvana, Coldplay en Sting. Der folgen optredens oer de hiele wrâld op festivals en konserten en ek in tour tegearre mei Elton John. Ek wiene hja regelmjittich te sjen yn Amearikaanske tillefyzjeprogramma's lykas de Amearikaanske tillefyzjesearje Glee en yn de Ellen DeGeneres Show. Yn 2013 folge in twadde album (In2ition) en yn 2015 in tredde (Celloverse).

2Cellos spile ek de hymne by de iepening fan de finale fan de UEFA Champions League 2017/2018 yn Kiev.

## Underskiedings
* 2012: Porin (Kroätyske muzykpriis) – beste ynternasjonale album
* 2012: Porin – beste ynternasjonale song (Smooth Criminal)
* 2014: Japan Gold Disc Award - foar In2ition as bêste Ynstrumintale Album fan it Jier
* 2014: Japan Gold Disc Award - foar Kagemusha as Song fan it Jier

## Diskografy
* 2011: 2Cellos (Album; Sony Music)
* 2013: In2ition (Album; Sony Music)
* 2015: Celloverse (Album; Sony Music)
* 2017: Score (Album)
* 2018: Let There Be Cello (Album, Sony Music Entertainment)

## Keppeling om utens
* 2Cellos op Allmusic
* 2Cellos op IMDb
Lourens van den Akker

**Lourens van den Akker** (Apeldoorn, 8 maart 1989) is in Nederlânske akteur en producer. 

Lourens van den Akker is fan Fryske komôf en groeide op yn Oerterp. Nei de hafû oan it Drachtster Lyceum begûn Van den Akker yn 2006 oan in stúdzje Boukunde oan de NHL Hegeskoalle. Fan 2007 oant 2011 studearre hy oan de Toanielakademy Maastricht. Nei syn stúdzje spile hy by Tryater. 

Op de toanielskoalle learde hy Jeek ten Velden kennen. Mei Ten Velden rjochte hy letter it teäterkollektyf *Akkersenvelden* op. Van den Akker rjochtet him op cross-overproduksjes dêr’t hy fideokeunst, teäter en poëzij mei elkoar ferbynt.  

Neist it teäterwurk is hy te sjen yn telefyzje- en filmproduksjes. Yn 2019 waard bekend dat Van den Akker meispile yn it filmprojekt *[[Grutte Pier (film)|Grutte Pier]]* fan Steven de Jong. Yn 2026 fertolke Van den Akker de haadrol yn 'e Fryske misdiefilm *[[Lulk (film)|Lulk]]*, fan regisseur Janko Krist.

## Teäterrollen (kar-út)
* 2004: *Adriaan Mol, 13 3/4 jaar*
* 2005: *Goulash*
* 2006: *De snatervogel heeft hoogtevrees*
* 2010: *Drang* (Tryater)
* 2011: *Plukt ons*
* 2012: *In god we trust*
* 2012: *Atelier Oerol*
* 2012: *Not a Toy*
* 2014: *Heimwee nei Hurdegaryp, a trip down memory lane*  (Tryater)
* 2014: *Son* (Akkers en Velden)
* 2014: *De Iisfoarstin - De IJsvorstin* (Tryater) 
* 2015: *Thúsfront* (Tryater)
* 2015: *Grûn, in famyljekronyk*, jubileumproduksje) (Tryater) 
* 2016: *Famke en de twifeler* (Tryater)
* 2016: *De Wierheid fan Wylgeragea* (Tryater)  
* 2016: *Kamp Holland* (EO)
* 2016: *Kingdom of Earth* (Akkers en Velden)
* 2017: *Wat jo wolle* (Tryater) 
* 2017: *Eén dag uit het knisperende leven van een plastic zakje* (Tryater)
* 2018: *Circus Adje* (LF 2018)
* 2018: *Parsifall* (Tryater) 
* 2018: *Us buorman yn Talinn* (Homsk) 
* 2018: *[[De Stormruiter]]* (Tryater)
* 2019: *Part-time Paradise* (Skoft&Skiep & Tryater)
* 2019: *Karlsson van het Dak* (Tryater)
* 2020: *False Flag* (Akkers en Velden)
* 2020: *Brandstof* (Karavaan)
* 2020: *Jonges* (Tryater)

## Film en telefyzje
* 2007: *[[Dankert & Dankert]]* (telefyzjerige) - Henk Dankert
** *Frjemd bloed* (diel 1) - Henk Dankert
** *Botte bile* (diel 1) - Henk Dankert
** *Spacecake en jihad* - Henk Dankert
** *Jihad en 1001 Nacht* - Henk Dankert
** *Jihad* - Henk Dankert
* 2009: *Flikken Maastricht* (telefyzjerige) - Guillaume Beenhouwer
** *Stiekem* - Guillaume Beenhouwer
* 2009: *[[De Hel van '63]]* - Sjoerd 
* 2012: *Leve Boerenliefde* - technicus
* 2012: *Steen* – Kevin
* 2013: *Mei 1940*
* 2013: *De Keet* (telefyzjerige) – Diede Anninga
* 2015: *Code M* - musketier
* 2015: *Voetzoeker* – de ferkliezende blêdblazer
* 2016: *Kamp Holland* – sersjant Mulder
* 2017: *Get Lost!* (telefyzjefilm) – as winkelferkeaper 
* 2019: *Vliegende Hollanders* (telefyzjerige) - Eddie Fuld (jong)
** *De race* - Eddie Fuld (jong)
** *Pioniers* - Eddie Fuld (jong)
** *De toekomst* - Eddie Fuld (jong)
* 2026: *[[Lulk (film)|Lulk]]* (Fryske film) - Durk de Vries
Reidsjongerfûgels

De **reidsjongerfûgels** of karrekytfûgels (*Acrocephalidae*) foarmje in famylje yn it skift fan 'e moskeftigen. Foarhinne waarden de reidsjongers ta de grutte famylje fan 'e sjongers (*Sylviidae*) rekkene.
De reidsjongerfûgels binne lytse ûnopfallende fûgeltsjes fan 11-19 cm, dy 't meast yn reiden of strûken tahâlde. De bekendste soarten yn Fryslân binne de karekyt, reidlyster, reidsjonger, wylgesyske en giele hôfsjonger. It binne meast simmerfûgels.

## Klassifikaasje
De skaaien yn de famylje fan de reidsjongers binne:
* *Skaai*: (*Graueria*), 1 soarte
* *Skaai*: (*Nesillas*), 5 soarten
* *Skaai*: reidsjongers (*Acrocephalus*), 37 libbene soarten, 7 útstoarne soarten, dêrûnder:
** Basrareidsjonger (*Acrocephalus griseldis*)
** Kaapverdyske reidsjonger (*Acrocephalus brevipennis*)
** papyrusreidsjonger (*Acrocephalus rufescens*)
** Kaapske reidsjonger (*Acrocephalus gracilirostris*)
** reidlyster (*Acrocephalus arundinaceus*)
** Sineeske reidsjonger (*Acrocephalus orientalis*)
** stentorreidsjonger (*Acrocephalus stentoreus*)
** Yndyske reidsjonger (*Acrocephalus (stentoreus) brunnescens*)
** swartbraureidsjonger (*Acrocephalus bistrigiceps*)
** swartkopreidsjonger (*Acrocephalus melanopogon*)
** bjintesjonger (*Acrocephalus paludicola*)
** reidsjonger (*Acrocephalus schoenobaenus*)
** gierstreidsjonger (*Acrocephalus sorghophilus*)
** stompwjukreidsjonger (*Acrocephalus concinens*)
** Mantsjoeryske reidsjonger (*Acrocephalus tangorum*)
** grutsnaffelreidsjonger (*Acrocephalus orinus*)
** fjildreidsjonger (*Acrocephalus agricola*)
** strúkreidsjonger (*Acrocephalus dumetorum*)
** karrekyt (*Acrocephalus scirpaceus*)
** Afrikaanske karrekyt (*Acrocephalus baeticatus*)
** wylgesyske (*Acrocephalus palustris*)
* *Skaai*: (*Arundinax*), 1 soarte:
** tsjoksnaffelreidsjonger (*Arundinax aedon*)
* *Skaai*: (*Iduna*), 6 soarten:
** giele reidsjonger (*Iduna natalensis*)
** berchreidsjonger (*Iduna similis*)
** lytse spotfûgel (*Iduna caligata*)
** steppespotfûgel (*Iduna rama*)
** feale spotfûgel (*Iduna pallida*)
** isabelspotfûgel (*Iduna opaca*)
* *Skaai*: (*Calamonastides*), 1 soarte
* *Skaai*: hôfsjongers (*Hippolais*), 4 soarten:
** skiere hôfsjonger of skiere spotfûgel (*Hippolais languida*)
** Grykske hôfsjonger of olivespotfûgel (*Hippolais olivetorum*)
** Spaanske hôfsjonger of orfeusspotfûgel (*Hippolais polyglotta*)
** giele hôfsjonger (*Hippolais icterina*)

## Keppelings om utens
*IOC World Bird Names, Version 11.1, jannewaris 2021
Dûkereftigen

De **dûkereftigen** (Latynske namme: *Podicipediformes*) foarmje in skift fan 'e klasse fan 'e fûgels (*Aves*).

Ta dit skift hearre mar ien famylje (taksonomy) fûgels, de dûkerfûgels (*Podicipedidae*), dy 6 skaaien en 21 libbene soarten omfettet.

## Skiftopbou

* *skift*: **dûkereftigen** (*Podicipediformes*)
** *famylje*: dûkerfûgels (*Podicipedidae*)
Eiberteftigen

De **eiberteftigen** of **[[earrebarre-eftigen]]** (*Ciconiiformes*) binne in skift yn de klasse fan de fûgels (Aves). Der is mar ien famylje yn dit skift: de earrebarren of eiberts. Foarhinne waarden ek oare famyljes, lykas de ielguozzen (*Phalacrocoracidae*) ta de earrebarre-eftigen rekkene, mar dy binne no part fan de ginteftigen (*Sulidae*). 

## Klassifikaasje
* *Klasse* fûgels (*Aves*)
** *Skift* **eiberteftigen** (*Ciconiiformes*)
*** *Famylje* eibertfûgels, eiberts of earrebarren (*Ciconiidae*)
Dûkerfûgels

De **dûkerfûgels**  (wittenskiplike namme: *Podicipedidae*) foarmje de iennichste famylje fan 'e skift fan 'e dûkereftigen (*Podicipediformes*).

Ta dizze famylje hearre 21 libbene en 3 útstoarne soarten, dy oer 6 skaaien ferdielt binne.

## Klassifikaasje

** *famylje*: **dûkerfûgels** (*Podicipedidae*)
*** *Skaai*: (*Tachybaptus*), 5 libbene en 1 útstoarne soarten:
**** *Soarte*: dûkerke (*Tachybaptus ruficollis*)
**** *Soarte*: Yndysk dûkerke (*Tachybaptus tricolor*)
**** *Soarte*: Australysk dûkerke (*Tachybaptus novaehollandiae*)
**** *Soarte*: Madagaskardûkerke (*Tachybaptus pelzelnii*)
**** *Soarte*: Amerikaansk dûkerke (*Tachybaptus dominicus*)
*** *Skaai*: (*Podilymbus*), 1 libbene en 1 útstoarne soarten:
**** *Soarte*: tsjoksnaffeldûker (*Podilymbus podiceps*)
*** *Skaai*: (*Rollandia*), 2 soarten
*** *Skaai*: (*Poliocephalus*), 1 soarte
*** *Skaai*: (*Podiceps*), 8 libbene en 1 útstoarne soarten:
**** *Soarte*: grutte dûker (*Podiceps major*)
**** *Soarte*: readhalsdûker (*Podiceps grisegena*)
**** *Soarte*: hjerringslynder (*Podiceps cristatus*)
**** *Soarte*: toefdûker (*Podiceps auritus*)
**** *Soarte*: swarthalsdûker (*Podiceps nigricollis*)
**** *Soarte*: sulverdûker (*Podiceps occipitalis*)
**** *Soarte*: Punadûker (*Podiceps taczanowskii*)
**** *Soarte*: Patagonyske dûker (*Podiceps gallardoi*)
*** *Skaai*: (*Aechmophorus*), 2 soarten:
**** *Soarte*: swanehalsdûker (*Aechmophorus occidentalis*)
**** *Soarte*: Clarkdûker (*Aechmophorus clarkii*)
Eibertfûgels

De **eibertfûgels**, ek: **eiberts** of **earrebarren** (Latynske namme: *Ciconiidae*), foarmje de ienichste famylje fan it skift fan 'e earrebarre-eftigen (*Ciconiiformes*). 
Ta dizze famylje hearre 19 soarten, dy oer 6 skaaien ferdield binne.
 
## Klassifikaasje
* *Skift*: eiberteftigen (*Ciconiiformes*)
** *Famylje*: earrebarren of eiberts (*Ciconiidae*) 
*** *Skaai*: (*Anastomus*), 2 soarten: 
**** *Soarte*: Afrikaanske gapper (*Anastomus oscitans*)
**** *Soarte*: Aziatyske gapper (*Anastomus lamelligerus*)
*** *Skaai*: (*Leptoptilos*), 3 soarten: 
**** *Soarte*: Afrikaanske marabû (*Leptoptilos crumenifer*)
**** *Soarte*: lytse marabû (*Leptoptilos javanicus*)
**** *Soarte*: Yndyske marabû (*Leptoptilos dubius*)
*** *Skaai*: (*Mycteria*), 4 soarten: 
**** *Soarte*: kealkopearrebarre (*Mycteria americana*)
**** *Soarte*: Afrikaanske nimmersêd (*Mycteria ibis*)
**** *Soarte*: Yndyske nimmersêd (*Mycteria leucocephala*)
**** *Soarte*: Maleiske nimmersêd (*Mycteria cinerea*)
*** *Skaai*: (*Jabiru*), 1 soarte: 
**** *Soarte*: jabierû of reuze-earebarre (*Jabiru mycteria*)
*** *Skaai*: (*Ephippiorhynchus*), 2 soarten: 
**** *Soarte*: swarthalsearrebarre (*Ephippiorhynchus asiaticus*)
**** *Soarte*: sealbekearrebarre (*Ephippiorhynchus senegalensis*)
*** *Skaai*: (*Ciconia*), 8 soarten: 
**** *Soarte*: Abdimearrebarre (*Ciconia abdimii*)
**** *Soarte*: wolhalsearrebarre (*Ciconia microscelis*)
**** *Soarte*: biskopsearrebarre (*Ciconia episcopus*)
**** *Soarte*: Sûnda-earrebarre (*Ciconia stormi*)
**** *Soarte*: swarte earrebarre (*Ciconia nigra*)
**** *Soarte*: Maguari-earrebarre (*Ciconia maguari*)
**** *Soarte*: earrebarre (*Ciconia ciconia*)
**** *Soarte*: swartsnaffelearrebarre (*Ciconia boyciana*)
Dick van den Heuvel

**Dick van den Heuvel** (22 augustus 1956) is in Nederlânske skriuwer fan senario's, boeken en teäterstikken. 

## Wurkpaad
Van den Heuvel gie nei it Atheneum B en gie doe as 17-jierrige nei de Nederlânskje Film en Telefyzje Akademy. Dêr studearre er ôf yn 1978, wêrnei ’t er him oant 1986 dwaande hold mei produksjelieding en rezjyassistinsje.

Foar it Amsterdamske amateurselskip *Toetssteen* skreau er yn dy tiid al geregeldwei toanielstikken. Mar begjin jierren njoggentich begûn hy ek foar profesjonele selskippen en produksjemaatskippijen te skriuwen. Foar de KRO skreau er de 13-dielige jeugdrige *De Legende van de Bokkerijders* (dy ’t yn 2006 op dvd ferskynde). Ek skreau er de rige *Nosmo King* foar de NPS, *Combat* foar Veronica en mei Stan Lapinski en Simon de Waal de rige *Russen* (wêrfan't in oantal seizoenen op dvd útbrocht waarden).

Mei Stan Lapinski en Henk Apotheker skreau Van den Heuvel de plysjerige *Van Speijk*. Dizze rige waard yn 2006 en 2007 troch telefyzjestjoerder Talpa útstjoerd. Hy hat fjouwer saneamde telefilms op syn namme stean: *Dat is nooit mijn naam geweest* (rezjy Eric Oosthoek), *De stilte van het naderen* (rezjy Stephan Brenninkmeijer), *Sloophamer* (rezjy Ger Poppelaars) en *Eigenheimers* (rezjy Pollo de Pimentel). Fierders skreau er, tegearre mei Simon de Waal, fjouwer thrillers oer de speurder-apteker C.J. van Ledden Hulsebosch, wêrfan’t de titels binne: *Moord in Tuschinski*, *De wraak van de keizer*, *Spelen met vuur* en *De Rembrandtcode* (allegear by útjouwerij De Fontein).

De rige religieuze thrillers oer de plysjepastor Cas Wulffers (haadpersoan fan de telefyzjerige *Missie Warmoesstraat* dy't er yn de mande mei Simon de Waal betocht) is ek skreaun troch Van den Heuvel. It sânde diel (*De Doodshoofdvlinder*) ferskynde yn 2007.

Foar it teäter bewurke hy berneboeken as *De Zevensprong* en *De brief voor de koning* (beide fan Tonke Dragt) en *De Griezelbus* en *Dolfje Weerwolfje* (beide fan Paul van Loon) ta musicals. Ek wie hy de bewurker fan Jan Wolkers syn roman *Turks fruit*, dy't as musical yn seizoen 2005/2006 trije Musical Awards wûn, ûnder oaren dy foar bêste lytse musical. Hy skreau it skript fan de musical *Ramses* (seizoen 2011/2012) oer it libben fan Ramses Shaffy, regisearre troch Peter de Baan en produsearre troch Albert Verlinde.

Yn 2019 skreau hy mei Steven de Jong it senario fan it filmprojekt Grutte Pier
## Wurk
Koop Scholten

**Koop Christiaen Scholten** (Hurdegaryp, 27 jannewaris 1937) is in Nederlânske pedagooch.

## Biografy
Scholten is in soan fan bibletekaris Marten Koops Scholten (1904-1987) en in omkesizzer fan ds. André Roelof Scholten (1910-1944). Hy folge earst de kweekskoalle foar ûnderwizers, helle dêrnei syn MO-akte Frysk en waard ûnderwizer op in twatalige skoalle. Dêrnei waard er dosint Frysk op de opliedingsskoalle foar beukerliedsters, de lettere PABO. 

Scholten skreau ferskate artikelen oer Fryske ûnderwerpen, wêr't ien ûnder wie by gelegenheid fan it 40-jierrich bestean fan it Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum yn 1999 dêr't syn heit mei-inisjatyfnimmer en earste konservator fan wie. Fierder levere er bydragen oan *[[De Oesdrip]]. Hûsorgaen fan it Skriuwersboun*. Hy waard lykwols het meast bekend fanwegen syn metoade Frysk foar net-Frysktaligen.

## Bibliografy
**Taalhantearring troch HAVO-isten. Ondersyk nei ge- en misbrok fan skriftlik Frysk, en de koreksje yn eksamenopstellen*. [S.l., s.d.] (skripsje foar taalkunde, MO-B Frysk).
**Fries leren. Mei sawn pear earen. Methode Fries voor niet-Friestaligen*. 2 dielen. Ljouwert, 1974.