Die Friesen

**Die Friesen** (Sealterfrysk; **Do Fräisen**. Eastfrysk (Nederdútsk); **De Freesen**) wie in politike partij yn East-Fryslân. De partij sjocht himsels as politike fertsjintwurdiger fan de Fryske minderheid yn Nedersaksen. Op 7 maaie 2023 hefte de partij himsels op troch in brekme oan leden.

## Profyl
De partij sjocht himsels as fertsjintwurdiging foar de Friezen yn Nedersaksen. Ien fan de spearpunten is mear foech foar East-Fryslân, mei in demokratysk keazen Frysk parlemint foar de regio East-Fryslân. 

De partij is foar better ûnderhâld fan de seediken. Earlike ferdieling fan it gasjild dat de dielsteat Nedersaksen fertsjinnet mei de gaswinning yn de Noardsee en Waadsee. De partij wol de East-Fryske ekonomy stimulearje troch de jildstipe earlik te ferdielen yn Nedersaksen. De partij komt op foar de boeren en wol ynsette op duorsume foarmen fan enerzjy, mei behâld fan it karakteristyk lânskip. It behâld fan de eigen identiteit is foar de partij in wichtich punt; bygelyks Fryske skiednis as ferplicht fak op skoalle soe moatte. Wat it ferkear oanbelanget wol de partij in goede treinferbining tusken Lier, Emden, Auwerk, Wilhelmshaven en Grins en Ljouwert.

## Skiednis

Yn 2005 en 2006 kaam it Friesisches Forum yn East-Fryslân mei inisjativen om diskusje oer in politike partij yn East-Fryslân fan 'e grûn te krijen. Op it ynternet kaam in enkête mei de fraach oft East-Fryslân ferlet hie fan in politike partij. Fan 275 stimmen beändere 85 persint de fraach mei 'ja'.

Op freed 16 maart 2007 wie der in gearkomste yn it East-Fryske Hesel oer de opset fan in East-Fryske partij. Hja hawwe by de Opstalbeam gearkomste fan 29 maaie 2007 harren sels presintearre as politike partij. It beslút om in partij op te rjochtsjen foel op 11 july 2007. By dy gearkomste waard ek besletten om mei te dwaan oan de lândeiferkiezings yn jannewaris 2008 yn Nedersaksen. De partij die yn trije disktrikten mei. It bêste risseltaat wie yn it kiesdistrikt Lier/Borkum mei 4,5 persint.

Yn maart 2008 waard Marron Fort om syn krewearjen foar it Eastfrysk Plat en it Sealterfrysk earelid fan de partij.

Op 11 april 2008 waard de partij, as observator, lid fan Europeeske Frije Alliânsje. By in ledegearkomste yn maart 2009 yn Barcelona waard besletten om de partij as folslein lid fan de EFA ta te litten. Dit oant 2018 doe't it ophâlde in diel derfan te wêzen

Op 11 septimber 2011 dienen Die Friesen foar it earst mei oan de regionale ferkiezings yn Leechsaksen. De partij die by dy ferkiezings noch net yn alle bestjoerlike distrikten mei dy't yn Leechsaksen ta it Fryske wengebiet rekkene wurde. De partij helle in sit yn de *Kreistag* fan it bestjoerlike distrikt Lier, yn de *Samtgemeinderat* fan it Brookmerlân en Hesel, en yn de *Gemeinderat* fan Rauderfean.

Nei't de partij yn 2013 en 2017 net meidien hie oan 'e dielsteatferkiezings yn Nedersaksen, stelde in yndividuele gadingamkker fan Die Friesen him by de ferkiezings fan 2022 ferkiesber yn it kiesdistrikt Wittmund/Eilannen en helle dêr 1,5% fan de earste stimmen.

Op 7 maaie 2023 kundige de partij syn ûntbining oan, omreden te min leden en it bestjoer de funksjes net mear ferfolje koe. De ûntbining waard unanym besletten.

## Organisaasje
De partij hat syn sit yn Auwerk. Der binne op it stuit sa'n hûndert leden. De partij hie yn maart 2008 twa ôfdielingen (*Kreisverbände*) yn East-Fryslân

Die Friesen is sûnt april 2008 folslein lid fan de Europeeske Frije Alliânsje. De partij wurket gear mei de FNP en de SSW (Frysk-Deenske partij yn Sleeswyk-Holstein).

## Elektoraat
By de regionale ferkiezings (*Kommunalwahl*) leit it swiertepunt fan de partij yn de regio East-Fryslân. It elektoraat by de dielsteatferkiezings is lykwols grutter, dan meie alle ynwenners fan Nedersaksen stimme op de partijen dy't meidogge om sitten te heljen yn it dielsteasparlemint. By de dielsteatsferkiezings meie alle ynwenners fan de dielsteat Nedersaksen, salang't se oan alle betingsten foldogge, kieze. Soks betsjut dat it elektoraat fan de partij by de dielsteatsferkiezings ek bûten de Fryske regio leit. 

*By de dielsteatferkiezings fan 2008 helle de partij it bêste risseltaat yn it kiesdistrikt Lier/Borkum (4,5 persint fan de stimmen). 
*Nei de regionale ferkiezings yn Nedersaksen yn 2011 is de partij yn it bestjoerlike distrikt Lier mei ien sit fertstjintwurdige yn de *Kreistag* en yn twa gemeenten dy't ûnder it bestjoerlike distrikt Lier falle.

## Status as minderhedepartij
Die Friesen wurdt troch de Dútske steat as minderhedepartij sjoen. 

Yn it Dútske kiessysteem moatte partijen mear as fiif persint fan de stimmen krije om yn it parlemint te kommen (op alle bestjoerlike nivo's). Foar de Dútske bûnsdei jildt de útsûndering dat minderhedepartijen net oan de fiif persint kiesdrompel hoege te foldwaan. Op dielsteatnivo jildt datselde foar Sleeswyk-Holstein (Südschleswigscher Wählerverband - Frysk-Deenske partij) en Brandenboarch (Serbska ludowa strona - Sorbyske partij). Yn de dielsteat Saksen, dêr't 2 kear safolle Sorben wenje as yn Brandenboarch, is gjin útsûndering makke foar minderhedepartijen. Foar it kiesrjocht fan Nedersaksen jilde ek gjin útsûnderings wat de kiesdrompel oangiet. De Friezen yn Dútslân (Noard-Fryslân yn Sleeswyk-Holstein en East-Fryslân yn Nedersaksen) binne erkend as nasjonale minderheid troch in ramtferdrach fan de Ried fan Europa dat troch Dútslân ratifisearre is.

Yn desimber 2007 skreau de partij in brief oan de presidint fan de lândei yn de dielsteat Nedersaksen. Yn it brief berôp de partij him op syn status as minderhedepartij, sadat de fiif-persint-kiesdrompel om yn de lânsdei te kommen, net op de partij fan tapassing wêze soe. De lieder fan de lânsdei sjocht de partij lykwols net as minderheidspartij. Nei de ferkiezings fan 2008 makken Die Friesen bekend, de ferkiezings ûnjildich ferklearje te wollen. Dêrfoar waard in offisjeel fersyk yntsjinne by de rjochtbank yn Bückeburg (Nedersaksen). 

Yn maaie 2010 waard bekend dat de Die Friesen net fan de kiesdrompel befrijd binne by de ferkiezings foar de lândei. De arguminten yn it fersyk fan Die Friesen wienen neffens de rjochtbank net jildich en sa waard de partij net yn de rjochterlike proseduere talitten.

## Keppeling om utens
* Offisjele hiemside fan 'Die Friesen'