open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Timorsee

De **Timorsee** (Yndonezysk: *Laut Timor*; Portugeesk: *Mar Timor*) is in see dy't neamd is nei it Yndonezyske eilân Timor. De see leit súdlik fan dit eilân en wurdt fierders begrinzge troch de Arafurasee yn it easten, it Australysk kontinint yn it suden, en de Yndyske Oseaan yn it westen.

It djipste punt is de Timortrôch yn it noarden, mei 3.300 meter. It oare part fan de see is nearne djipper as 200 meter, fral boppe de Sahulskol - in part fan it Australysk kontinintaal plat. 

De Timorstream is in oseanyske stream dy't fan de grutte Oseaan nei de Yndyske Oseaan yn súdwestlike rjochting tusken de Yndonezyske arsjipel en Austraalje rint is. Boppe dit gebiet ûnsteane faak sykloanen.

De see hat in tal riffen, ûnbewenne eilannen en in wichtige poarsje fossile brânstof, wat yn de jierren 70 fan de 20e iuw ûntdutsen is. Der hat in soad striderij oer eigendoms- en eksploitaasjerjochte west, mei omdat in part fan de lânsgrinzen yn de kontrei nea sekuer bepaald wienen. Underhannelingen tusken Austraalje en Timor hawwe yn 2002 laat ta it Timorsee Ferdrach, wat yn 2007 ratifisearre is. Fiifhûndert km út de kust fan De Australyske stêd Darwin, it iennige grutte plak oan de see, is al in oaljefjild in it wurk (it Bayu-Undan projekt) en der lizze mear plannen foar it winnen fan oalje en gas.

2010 is fêststeld dat der in mânske ynslachkrater ûnder de Timorsee lizze moat dy't sa'n 35 miljoen jier lyn ûntstien wêze soe. Der is in koepelberch mei in diameter fan goed 50 kilometer fûn, dy't it middelpunt foarmet fan in fermoedlik noch folle grutter krater.
Goldsmithkanaal

It **Goldsmithkanaal** is in seestrjitte yn it Kanadeeske territoarium Nunavut dy't it Parrykanaal en it M'Clintockkanaal mei elkoar ferbynt.

De seestrjitte is neamd nei de RAF-piloat John Goldsmith († 2002), dy't út de loft wei ferskate ûntdekkingen die yn it Kanadeeske arktyske gebiet.
Goateboarch

**Goateboarch** (Sweedsk: *Göteborg*) is nei Stockholm de twadde grutste stêd fan Sweden mei likernôch 580.000 ynwenners. De stêd leit oan de westkust fan it lân by de Göta älv dy't yn it Kattegat útrint. Goateboarch falt ûnder de provinsjes Västra Götalands län en Hallands län en leit ûngefear op 'e helte tusken Kopenhagen en Oslo.
Pytagoras

**Pytagoras** (Gryksk: Πυθαγόρας) (Samos, ±572 f.Kr. – Metapontum, ±495 f.Kr.) wie in Gryksk wiskundige, wiisgear, filosoof en herfoarmer. Hy waard troch guons as ien fan de Sân Wizen beskôge.

## Biografy
Pytagoras waard berne op Samos, ien fan de doe wolfarrende Grykske eilannen yn de Egeyske See. Hy krige fan jongs ôf oan in goede opfieding en oplieding. Neffens de oerlevering hat hy in soad reizen makke nei it Alde Egypte en it Easten. Hy stribbe harmony en reinheid fan de siel nei, wat neffens him befoardere wurde koe troch ûnder oare de kennis fan getalferhâldingen. Dizze ferhâldingen behearskje neffens syn lear it hielal, sa't se bygelyks ek werom te finen binne yn de muzyk. Pytagoras ûntdekte ek de muzikale boppetoanenrige mei de ferhâldingen fan ferskate ynterfallen, troch in spande snaar op ferskillende punten ôf te klamjen. Hy wie in tige betûft lyra-spiler. 

## Filosofy en religy
Aristoteles fette de lear fan Pytagoras en syn opfolgers sa gear:
* de dingen binne getallen
* de heule himel is harmony en getal

Pytagoras wie oertsjûge fan de ûnstjerlikheid fan de siel en ûnderwiisde de reïnkarnaasje.
Dat is ek de reden wêrom't hy gjin fleis iet; lange tiid waarden fegetaarjers ek wol pytagoreeërs neamd.

Pytagoras syn religieuze foarstellingen wiene grif fan Easterske Yndyske oarsprong. Hy leaude yn sielsferhuzing. 

:*"Neffens dizze [foarstellingen] makket de ûnstjerlike siel fan de mins in lang lotteringsproses troch yn hieltiten wernijde belichemings, wêrby't se ek de dierlike stalte oannimme kin. Yn ferbân dêrmei stiet, lykas yn Yndia, it gebod gjin bist te deadzjen of te offerjen, en him fan dierlik fiedsel te ûnthâlden. Omdat as doel fan it libben sjoen wurdt de siel troch reinheid en frommens út de omrin fan de werberten te ferlossen, fertoant de Pythagoreïske etyk mei Yndia besibbe trekken: selstucht, ynbannigens, ûnthâlding steane yn it mulpunt."* (Hans Joachim Störig, 1964)

Pytagoras kombinearre foar it earst wiskunde mei teology. Dizze kombinaasje sille wy letter tsjinkomme by Plato, mar ek by de midsiuwske teologen, by Baruch Spinoza en by Leibniz en letter sels by Kant. Pytagoras hat altiten in grutte ynfloed op it tinken útoefene.

## Stelling fan Pytagoras

De stelling fan Pytagoras is grif de bekendste stelling yn de wiskunde. 'Syn' stelling wie lykwols allinich mar nij foar de Griken. Yn Babyloanje wie it resultaat al folle langer bekend. De stelling seit wat oer de relaasje tusken de rjochthoekssiden en de skeane side (hypotenusa) fan alle rjochthoekige trijehoeken.

Yn de rjochthoekige trijehoek ABC binne de siden a en b de rjochthoekssiden. De side c neame wy de skeane side of *[[hypotenusa]]*. 

De stelling fan Pytagoras is: 
:*"Yn in rjochthoekige trijehoek is it kwadraat fan de lingte fan de hypotenusa (skeane side) lyk oan de som fan de kwadraten fan de lingtes fan de rjochthoekssiden."*

Oars formulearre: 
:a^{2} + b^{2} = c^{2}
Strjitte fan Mozambyk

**Strjitte fan Mozambyk** is in seestrjitte yn de Yndyske Oseaan dy't Madagaskar fan it Afrikaanske fêstelân, útsoarte Mozambyk, skiedet. 
Oan de noardein fan de strjitte leit de eilannekloft de Komoaren, yn de strjitte sels lizze in stikmannich lytse, ûnbewenne eilannen. 

Der rint in waarme golfstream yn súdlike rjochting troch de strjitte, dy't yn Agulhasstream foar de eastkust fan Súd Afrika útkomt.

## Eilannen yn de Strjitte fan Mozambyk
### Komoaren
*Grande Comore
*Mohéli
*Anjouan

### [[Frankryk]]
*Majot
*Banc du Geyser
*Glorioso-eilannen
*Juan de Nova-eilân
*Europa-eilân
*Bassas da India

### Mozambyk
Earste en Twadde Arsjipel
Amundsensee

De **Amundsensee** is in part fan de Súdlike Oseaan foar Marie Byrdlân, in part fan West-Antarktika. 
De see wurdt begrinzge troch Thurstoneilân yn it easten en Cape Dart yn it westen. De see is neamd nei de Noarske ûntdekkingsreizger Roald Amundsen, dy't it gebiet mei in Noarske ekspedysje, ûnder oanfiering fan kaptein Nils Larsen, yn febrewaris 1929 ferkende.

De see is it grutste part fan it jier oerdutsen mei iis, en de Thwaites-iistonge komt der yn út. Dy iismassa (*Amundsen Sea Embayment (ASE)*) hat in trochsneed dikte fan trije kilometer en it oerflak is rûchwei itselde as dat fan Frankryk of Teksas. De Amundsensee is mei de Ross-see en de Weddellsee ien fan de trije wichtige iisbassins fan West Antarktika.

De Pine-eilângletsjer en de Thwaitesgletsjers dy't yn de Amundsensee einigje, heare ta Antarktika's grutste fiif.

Maart 2007 bestudearren wittenskippers mei satelliten en fleanmasines it iis. Bliken die dat it iis tinner waard troch feroaringen fan de wynrjochtingen, sadat der waarmer wetter ûnder de iismassa komme koe. 

## Sjoch ek
* Golf fan Amundsen
Parrykanaal

It **Parrykanaal** is in natuerlike wettergong troch de sintrale Kanadeeske arktyske arsjipel yn it gebiet dêr't de Nunavut tahâlde. It rint east-west en ferbynt de Baffinbaai yn it easten mei de Beaufortsee yn it westen. It kanaal is de skieding tusken de Keninginne Elizabetheilannen yn it noarden en it oare part fan Nunavut.

It Parrykanaal is neamd nei de Britske admiraal en poalûndersiker William Edward Parry.
Golf fan Amundsen

De **Golf fan Amundsen** is in golf fan de Kanadeeske Noardwestlike Territoaria, tusken de eilannen Banks, Victoria en it fêstelân.  De Golf fan Amundsen grinzet yn it westen oan de Beaufortsee. 

De Golf fan Amundsen waard tusken 1903 en 1906 ferkend troch de Noarske ûntdekkingsreizger Roald Amundsen. De golf leit oan de westein fan de Noardwestlike Passaazje, in farrûte fan de Atlantyske Oseaan nei de Stille Oseaan.

De kusten fan de golf binne tinbefolke, mar der lizze in stikmannich plakken, sa as: Sachs Harbour, Ulukhaktok en Paulatuk.

Winterdeis is de see folslein beferzen. Gewoanwei ferdwynt it iis yn july, mar op guon plakken yn it úterste easten en noarden fan de golf kin it ek wol mids augustus wurde.
Weddellsee

De **Weddellsee** is in diel fan de Súdlike Oseaan en wurdt begrinzge troch it Antarktysk Skiereilân en de kusten fan Coatslân. It grutste part fan de see is iis, ûnder oaren de Filchner-Ronne iisskosk. De hiele see is part fan de Argentynske kleem op Antarktika, mar leit ek foar in part yn de Sileenske en Britske kleems. De see hat in oerflak fan 2,8 miljoen km² en is ferneamd om syn tige heldere wetter.

De see is neamd nei de Britske seeman James Weddell dy't de see as earste befarde yn 1823, en oan op 74° suderbreedte kaam. De see waard letter wiidweidiger ferkend troch de Skot William Bruce fan 1902 oant 1904. It wie ek yn de Weddellsee dat Ernest Shackleton syn skip, *HMS Endurance* yn it iis fêstrekke en fynknypt waard.

Der wurdt oannaam dat it brekken fan Gondwana it begjin wie fan it ûntstean fan de Weddellsee.

## Keppeling om utens
* Foraminifera fan de Weddellseeboaiem – Foraminifera fan 4400m djipte - byldegallery mei hûnderten foarbylden en beskriuwings
Atlantis

| 
|-
| 
|}
**Atlantis** (Aldgryksk *Ἀτλαντίς*, "dochter fan Atlas") soe in earder eilanneryk west hawwe. It ryk waard foar it earst neamd yn Plato syn dialogen Timaeus en Critias. Troch in katastrôfe soe it ryk hommels ferdwûn wêze. De namme Atlantyske Oseaan is in ferwizing nei dat Atlantis.

Gelearden binne it der net oer iens at Plato faaks troch eardere boarnen ynspirearre west hat. Guon wolle hawwe dat hy putte út ferhalen oer de fulkaanútbarsting fan Thera, wylst oaren tinke dat hy troch de ferwoasting fan Helike yn 373 f.Kr. of de mislearre Ateenske ekspedysje nei Sisylje yn 415–413 f.Kr. syn ynspiraasje foar Atlantis krige. Omdat Plato de ferwoasting fan Atlantis yn ferbân bringt mei de Floed fan Deukalion wurdt ek wol tocht dat hy him ynspirearje liet troch it sûndfloedferhaal.

## Lizzing fan Atlantis
Troch de jierren binne der talleaze teoryen oer de lizzing fan Atlantis ferskynd. Net alle teoryen binne like goed ûnderboud. Der is beweard dat Atlantis lein hat yn de buert fan de Azoaren, Amearika, Skandinaavje, de Noardsee, de Britske Eilannen, it eilân Kuba, Súd-Spanje, Kreta, Syprus, Santoriny, de Kanaryske Eilannen en Antarktika. Ek wurde Egypte, Yndoneezje, Madagaskar en Austraalje wol neamd as mooglike lokaasjes fan Atlantis. Der is ek in teory dat it hielendal net in eilân wie, mar it Each fan de Sahara, yn Mauretaanje.

## Keppelings om utens
* Atlantis
* Atlantis: Myte of werklikheid?
* De folsleine beskriuwing fan Plato oer Atlantis
* Atlantis flakby Syprus? 
* Atlantis yn Yndoneezje?
Oaljefanteilân

**Oaljefanteilân** (*Elephanteiland*) is ien fan de eilannen fan de Súd-Sjetlâneilannen yn de Skotiasee en de Súdlike Oseaan tichteby Grahamlân op Antarktika. It eilân wurdt net bewenne, is bergich en foar it measte part mei iis oerdutsen. It eilân krige syn namme fan ûtdekkingsreizger kaptein George Powell yn 1821 dy't seeoaljefanten op de kust seach. It leit 1253 km west-súdwest fan Súd Georgje, 935 km súdlik fan de Falklâneilannen en 885 km súdeastlik fan Kaap Hoarn. It eilân heart ta it gebiet dat troch Argentynje, Sily en it Feriene Keninkryk opeaske wurdt.

Oaljefanteilân waard bekend as ûntwyk foar de bemanning fan de *Endurance*, it ekspedysjeskip fan  Ernest Shackleton dat by syn Transantarktyske Ekspedysje yn 1915 fêstfrear en nei moannelange drift ferplettere waard troch it iis.


File:Elephant_Island.jpg
File:LaunchingTheJamesCaird2.jpg
File:AllSafeAllWell.jpg
File:Elephant_island_party.jpg
Athanasius Kircher

**Athanasius Kircher** (ek wol **Kirchner**) (Geisa, 2 maaie 1602 – Rome, 27 novimber 1680) wie in Dútske Jezuyt en gelearde út de Renêssânse, dy't sa'n 40 wittenskiplike boeken skreaun hat; de meast bekende hannelje oer de oriïnt, geology en genêskunde. Hy wie ek by de earsten dy't Egyptyske hieroglifen bestudearren en mikro-organismen ûnder de mikroskoop beseagen, dêrtroch betocht er de foar dy tiid nije teory dat de pest feroarsake waard troch mikro-organismen. Hy stelde in tal effektive maatregels út om de fersprieding fan de pest tsjin te gean.

Kircher is fanwege syn fernimstigens en brede belangstelling wol fergelike mei Leonardo da Vinci. 

## Keppelings om utens
*Fairfield University: Athanasius Kircher
*An extensive subcategorized link directory about A. Kircher
*Geology en A. Kircher (PDF)
GADO

De **N.V. Groninger Autobusdienst Onderneming (GADO)** út Hoogezand, sûnt 1958 te Grins, wie fan 1924 - 1998 in oanbieder fan iepenbier ferfier per autobus yn de provinsjes Grinslân en Drinte. De GADO hie ek linen fan Grins nei Bûtenpost, Kollum, Surhústerfean en Holwert. Yn Holwert wie oansluting op de boat nei It Amelân. Yn Surhústerfean wie sûnt 1953 in garaazje fan de GADO. 

### Ein
De GADO waard troch de mienskiplike 'mem' NS yn 1974 ynbrocht yn de ESO en dêrtroch letter yn de holding NV Aandelenbezit Streekvervoer. De lêste jierren fan har bestean makke de GADO mei VEONN diel út fan de Hanze Groep. Yn 1999 gie de GADO, wêrfan de namme koartlyn noch feroare wie yn **Gado Reisnet**, op yn de ferfiersgigant Arriva.

Arriva eksploitearre de eardere GADO-linen op grûn fan de konsesje GGD (Grins Stêd + Provinsje & Noard- en Midden Drinte). Op 13 desimber 2009 hat Qbuzz it busferfier yn it eardere GADO-gebiet oernomd.

## Museumbussen
Bewarre bleaune GADO-bussen:
* Leyland-Verheul-bus 4400 út 1958, eigendom fan it Noardlik Bus Museum.
* DAF-Hainje-bus 6578 út 1962, eigendom fan de Stichting MUSA.
Mindert Hepkema

**Mindert Evert Hepkema** (Nijehaske, 4 oktober 1881 – Ljouwert, 29 july 1947) wie in Nederlânse abbekaat, krante-útjouwer en sportbestjoerder. Hy wie yn 1909 de oprjochter fan de Feriening De Fryske Alve Stêden.

## Libben
Mindert Hepkema wie in soan fan Hearrenfeanske útjouwer Jacob Hepkema, de oprjochter fan Hepkema's Krante. Hy die it  gymnasium yn Ljouwert en studearre rjochten oan de Universiteit fan Leiden. Nei syn promoasje yn  1904 begûn er in advokatekantoar yn Ljouwert.

Hepkema hie fan jongs of oan in soad niget oan sport. Hy wie warber as hurdfytser, reedrider, fuotballer yn it earste alvetal fan fuotbalklup Frisia. Ut reden fan ûnfrede en frustraasje mei *[[Fryske Iisbûn|De Friesche IJsbond]]*, dy’t op 2 jannewaris 1909 de earste Alvestêdetocht organisearre hie, rjochte Hepkema op 15 jannewaris 1909 de *[[De Fryske Alve Stêden|Vereniging De Friesche Elf Steden]]* op. De earste tocht waard in pear dagen earder riden as at de bedoeling wie, Hepkema wie doe yn Hamburch, kaam te let foar de ynskriuwing dat koe doe net meidwaan. Hepkema wie oant syn dea ta foarsitter fan De Friesche Elf Steden. Yn syn perioade waarden acht tochten organisearre. Yn de twadde Alvestêdetocht (1912) einige Hepkema as njoggende. By de tredde Alvestêdetocht yn 1917 waard er 29e, op benei sân oere fan winner  Coen de Koning. Troch materiaalpech ferlear er in soad tiid.

Nei it ferstjerren fan syn broer Tjebbo yn 1929 waard Hepkema direkteur fan it Nieuwsblad van Friesland (eardere Hepkema's Krante) en it *[[Leeuwarder Nieuwsblad]]*. Letter wie er ek Deken fan de Oarder fan Advokaten yn Fryslân. 

Hepkema stoar mei 65 jier oan diftery yn syn hûs te Ljouwert. Hy waard op 1 augustus 1947 beïerdige yn it famyljegrêf yn Aldskoat .

## Biografy
* , *De Koning van Leeuwarden: Mindert Hepkema (1881-1947), verdediger en verdachte*, 2020  (ISBN 9789082205244).
Srinivasa Ramanujan

**Srinivasa Aaiyangar Ramanujan** (Erode, 22 desimber 1887 – Madras, 26 april 1920) wie yn Yndyaask autodidaktysk wiskundige.

Sûnt syn tsiende learde hy himsels wiskunde. Hielendal isolearre fan de wiskundige wrâld, late er foar himsels 100 jier westerske wiskunde ôf. Michio Kaku skriuwt yn syn boek *Hyperromte* dat de grutte trageedzje fan syn libben west hat, dat er safolle tiid fergriemd hat oan it opnij ûntdekken fan al bekende wiskunde. Hy slagge foar gjin inkel skoaleksamen en krige in neatich baantsje yn Madras. Fan it lytse lean koe er himsels ûnderhâlde en him wije oan de wiskunde.

Yn 1913 skreau er brieven oan in trijetal Ingelske wiskundigen. Ien fan harren, Godfrey Harold Hardy, erkende syn grutte wiskundige talint en helle him nei Cambridge, dêr't hy in hiel soad wiskundich wurk produsearre. Hy bleau yn Ingelân oant 1919. Neffens Richard Askey, heechlearaar wiskunde yn Wiskonsin, dy't syn *"Lost Notebook"* út syn lêste jier bekommentariearre, produsearre er yn syn lêste libbensjier likefolle as in grut wiskundige yn syn heule libben. 

In besite fan G.H.Hardy dêr't de bejeftichheid fan Ramanujan út blykte:

*Ik wit noch dat ik oan syn siikbêd yn Putney stie. Ik wie mei taxi nr. 1729 komd. It getal kaam my frijwat saai foar en ik murk op dat ik hope dat it gjin ûngeunstich foarteken wie. 'Nee' wie it beskied fan Ramanujan, it is in tige nijsgjirrich getal. It is it lytste getal dat op twa ferskillende manieren as de som fan twa treddemachten útdrukt wurde kin. *

Sûnttiids wurdt yn de getalteory de lytste getallen dy't op *n* ferkillende manieren as de som fan twa treddemachten skreaun wurde kinne *taxicab numbers* neamd.

Ramanujan liet in soad net-oardere materiaal nei mei in protte orizjinele stellingen. Troch it gebrek oan in formele wiskundige oplieding, joech er meastal gjin bewizen by syn stellingen; hy bewearde dat de goadinne Namagiri him yn syn dreamen ynspireaare. Earst tusken 1985 en 1997 waarden syn oantekeningen oardere en bewiisd troch Bruce C. Berndt en syn meiwurkers. Yn totaal hat hy sa'n 4.000 stellingen neilitten.

In foarbyld as yllustraasje: de fergeliking x^2 + 7 = 2^n \, hat inkeld heule oplossings foar n = 3, 4, 5, 7 en 15. Dizze stelling is bewiisd troch Nagell.

Ramanujan hie syn libben lang lêst fan in minne sûnens en stoar op 32-jierige leeftiid oan tuberkuloaze.

De nei him neamde Ramanujan-funksje is tsjintwurdich fan belang yn de supersnaarteory. Dy funksje ferklearret wêrom't der, as de supersnaarteory wier is, der 10 of 26 diminsjes wêze moatte.
Nasjonaal Bus Museum

It **Nasjonaal Bus Museum** te Hegesân, oant 2011, it *Noardlik Bus Museum* te Wynskoat is in stifting mei as doel it bewarjen, restaurearjen en riidree hâlden fan autobussen, benammen út Noard-Nederlân.

## De kolleksje

It museum beheart in samling fan sa'n 25 histoaryske autobussen, dêr't in part fan noch ride kin en mei en in oar part noch op restauraasje wachtet. Dit materieel datearret fan de jierren tritich oan tachtich fan de 20e iuw en komt fan meast net mear besteande bedriuwen sa as DAM, ESA, FRAM,  GADO, GDS, GVB Groningen, Harmanni, Leeuwarder Auto Bedrijf, Marnedienst, NTM, NWH, OAD, Pieper, Autobedriuw ZWH e.o. In apart eksimplaar is de Volvo / Berkhof finzenebus, dy't brûkt is troch it finzeniswêzen yn Nederlân. 

Neist bussen hat it museum ek attributen fan it iepenbier ferfier út de noardlike provinsjes en in argyf mei dokumintaasje, ûnder oaren fan it eartydske Kromhout, makker fan autobussen en frachtweinen.  

## Húsfesting
Sûnt 1985 húsmannet it museum yn in garaazje út 1954 fan it eartiidske streekferfierbedriuw GADO. It pân wurdt hierd fan de gemeente Wynskoat. Yn 2010 is it museum ferhuze nei in grutter gebou yn Martenshoek by Hegesân, dêr't de hiele kolleksje yn ien kear besjoen wurde kin.

## Kolleksje (kar-út)
Dahlia Grey

**Dahlia Grey** (14 febrewaris 1972 yn Seattle, Washington, USA; ek bekend as *Jami Dion*) is in rêstend Amerikaansk fotomodel, neakenmodel en pornoaktrise.

Grey is ûnder oaren bekend fan hat rollen in lesbyske sekssênes yn films fan regisseur Andrew Blake. Sy hat faak haadrollen en hat tolve jier mei Blake wurke. Maart 1992 wie hja ûnder de namme Jami Dion *[[Pet of the Month]]* fan it Amerikaanske manneblêd *[[Penthouse (tydskrift)|Penthouse]]*.

## Prizen
* 2000: AVN Award: *"Best Tease Performance"* yn de film *Playthings* fan Andrew Blake

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Dahlia Grey
* Artikel oer Andrew Blake en Dahlia Grey
* Ynterview mei Blake oer Dahlia Grey
Erin Heatherton

**Erin Heatherton**, berne as **Erin Heather Bubley** (Skokie, 4 maart 1989), is in Amerikaansk topmodel. Sy is ien fan de *Victoria's Secret Angels*.

## Biografy
Erin Heatherton waard grut yn Skokie, Illinois, en hat op de *Niles North High School* sitten. Heatherton waard ûntdutsen yn in fekânsje op *South Beach Miami*. In skoftke letter tekene se in kontrakt by modelleburo Marilyn Agency. Har karriêre begûn feitlik yn New York, dêr't sy har earste moadeshow die foar Diane von Fürstenberg. Dêrnei folgen shows foar oaren, sa as: Shiatzy Chen, Alberta Ferretti, Blumarine, Carolina Herrera, Derek Lam, Dolce & Gabbana, Gianfranco Ferré, Lacoste, Marc Jacobs, Michael Kors, Moschino, Oscar de la Renta, en Tommy Hilfiger.

Heatherton stiet op de Victoria's Secret-webside en is op dit stuit in *Victoria's Secret Angel*. Sûnt 2010 is Heatherton ek te sjen yn de SWIM katalogus fan Victoria's Secret.

## Feiten
* lingte: 1,80m
* gewicht: wol hja net sizze
* hier: blond
* eagen: grien
* mjitten lichem: 83-62-86
Leslie Bibb

**Leslie Louise Bibb** (Bismarck (Noard Dakota), 17 novimber 1974) is in Amerikaansk aktrise en earder model (Elite Model). Sy krige yn 2001 in *Young Hollywood Award*, in priis foar in nije frouljusferskining.

Bibb har debút wie yn 1996 mei lytse gastroltjes yn de telefyzjerigen *[[Pacific Blue]]* en *Home Improvement*. In jier letter hie hja in lytse rol yn in film, *[[Private Parts]]*. Itselde jier folge in rol yn de film *[[Touch Me]]* en in fêste oanstelling by de dramasearje *The Big Easy*, as *Janine Rebbenack*.

Bibbs spile sûnt har debút yn goed tsien bioskoopfilms en wie ek te sjen yn telefyzjerigen sa as *[[ER]]* en *Crossing Jordan*. Se hie gastroltjes foar ien kear yn ûnder oaren *Just Shoot Me!* (1997), *Early Edition* (1998), *[[Nip/Tuck]]* (2004), ** en *Entourage* (beide 2007).

Bibb troude novimber 2003 mei *Rob Born*, mar hja gienen nei noch gjin jier al wer út elkoar.

## Filmografy
*Utsein telefyzjefilms
* *[[Zookeeper (film)|Zookeeper]]* (2011)
* *[[Miss Nobody]]* (2010)
* *[[Iron Man 2]]* (2010)
* *[[Law Abiding Citizen]]* (2009)
* *[[Confessions of a Shopaholic]]* (2009)
* *[[Trick 'r Treat]]* (2008)
* *[[The Midnight Meat Train]]* (2008)
* *[[Iron Man (2008)|Iron Man]]* (2008)
* *[[Sex and Death 101]]* (2007)
* *[[My Wife Is Retarded]]* (2007)
* *[[Talladega Nights: The Ballad of Ricky Bobby]]* (2006) .... Carley Bobby
* *[[Wristcutters: A Love Story]]* (2006)
* *[[See Spot Run]]* (2001)
* *[[The Young Unknowns]]* (2000)
* *[[The Skulls]]* (2000)
* *[[This Space Between Us]]* (1999)
* *[[Touch Me]]* (1997)
* *[[Private Parts]]* (1997)

## Telefyzjerigen
*Utsein gastrollen foar ien kear
* *Kings* -  Minister foar ynformaasje Katrina Ghent (2009)
* *[[Crossing Jordan]]* - Detective Tallulah 'Lu' Simmons (2002-2007)
* *Line of Fire* - Paige Van Doren (2003-2004)
* *[[ER (televisieserie)|ER]]* - Erin Harkins (2002-2003)
* *Popular* - Brooke McQueen (1999-2001)
* *The Big Easy* - Janine Rebbenack (1997)
Baai fan Galway

|
|-
|
|}
De **Baai fan Galway** of **Galwaybaai** (Iersk: *Loch Lurgan* of *Cuan na Gaillimhe*; Ingelsk: *Galway Bay*) is in grutte baai oan de westkust fan Ierlân. Hy leit op de grins fan Clare (suden) mei Galway (noarden). Nammejouwer is de stêd Galway (*Gaillimh*), dy’t oan de noardeastkant fan de baai leit. De súdkust is ek de grins mei de Burren. 

De baai is sa'n 50 kilometer lang en tusken de 10 en 30 kilometer breed. De Araneilannen (*Oileáin Árann*) lizze westlik fan de yngong ta de baai en de baai sels hat ek in protte lytse eilannen. 

Tagongswegen fan de Atlantyske Oseaan nei de baai binne:
* North Sound (*An Súnda ó Thuaidh*), tusken Inishmore (Araneilannen) en Leitir Mealláin (yn Connemara).
* Gregory's Sound (*Súnda Ghríoghóra*), tusken Inishmore en Inismaan.
* Foul Sound (*An Súnda Salach*), tusken Inishmaan en Inisheer.
* South Sound (*An Súnda ó Theas*), tusken Inisheer en it fêstelân fan greefskip Clare
Galwaybaai is ferneamd fanwege syn unike tradisjonele sylskip, de Galway Hooker en fan de Galway-oesters.

## Foto's

Ofbyld:Galway Bay from Salthill.jpg|De Galwaybaai út Salthill wei sjoen.
Ofbyld:GalwayBay.jpg|De Galwaybaai by County Clare.
Ofbyld:Galway bay december.jpg|De Galwaybaai yn desimber.
Ofbyld:Galway hooker in Belfast.jpg|Galway Hooker


## Literatuer
* : *Mineral localities in the Galway Bay Area.* Dublin 1997.
* : *The harpacticoid copepoda from maerl substrates in Galway Bay, Ireland.* Galway 2003.
* : *Squires, spalpeens and spats: Oysters and oystering in Galway Bay.* Galway 2001.
* : *Three-dimensional hydrodynamic modelling in Galway Bay.* Galway 1995.
Jouwert Jouwertsma

**Jouwert Jouwertsma ** (ek wol **Jouwersma** skreaun) (Skearnegoutum, 31 augustus 1857 - Ljouwert, 19 jannewaris 1889) wie in Frysk folksskriuwer en dichter.

Hy wie in soan fan Johannes Jouwerts Jouwersma en Antje Cornelis Kuipers. 
Fan berop wie er smid: te Snakkerbuorren (1881),  Oentsjerk (1887) en Ljouwert (1888). Jouwert Johannes is mar 31 jier wurden

## Wurk
* *Soldate-brieven, Skreaun út Hartogenbosk yn 1877 en 1878, oan in Goê Frjeun yn Fryslan* (1877/1878)
* Wurk yn katalogus Tresoar
* [Teksten fan Jouwertsma yn de [DBNL]]
* *Lang haw'k net nei skoalle west. Proza en poëzij*. Blomlêzing, besoarge en ynlaat troch Rients Aise Faber. Hispel, 2021.
Lucius Columba Murray Bakker

**Lucius Columba Murray Bakker** (Penjum, 7 jannewaris 1822 - Huzum, 9 oktober 1911) wie in medikus.

Nei syn promoasje yn 1850 waard er dokter yn Huzum. Hy wie ek meiwurker oan it Frysk Wurdboek en skreau foar tydskriften. Lieten fan him waarden op muzyk set. Fierders hat er brokstikken fan Goethe's *Faust* yn it Frysk oerset ('Preaukes uet Goethes Faust'). 

Rients Faber promovearre oan de Frije Universiteit fan Amsterdam op 27-11-2003 mei in boek oer L.C. Murray Bakker.

## Priuwke fan syn wurk
;Winternocht

:Oer hoes, oer kloes, oer finne
:Leit lelieblank en wyt
:Wer winters snietapyt,
:Wearoer Gods goudne sinne
:Mei bliere strielen gliidt:
:Mei speeglig iis befloëre
:Is marke, poel in wiel;
:Oan toeken, toer in scoëre
:Blinkt eptig iisjuwiel.
:Wear oars de weagen geane,
:Swiet wiggelje op in del,
:By riten rou in fel
:Nei 't swirk opstouwe en fleane,
:Dear rinkelt slide en bel.
:Dear riidt nou kreaze Sytske,
:In faem asz molke en bloed,
:Op 't holtje in tillig kypske,
:Sa swierig mei har Sjoerd.
:Wha thinkt om tersk, om tjerne?
:It iis dat is sa moai,
:Wha sit nou klomsk en loai
:To stinnen yn hirdsherne?
:Eltsien gjiet oan 'e goai.
:'t Is nocht yn greidhoek, walden,
:Yn boukant, wetterlân,
:Ninien is thues to halden,
:De sceaf boärst uet 'e bân.
:Nou gjiet it op in krygen,
:Nin ankels bin' nou slop,
:Dat hinget reedens op,
:Dat riidt nei fiere mygen,
:Dat dounzet: hop, hop, hop!
:Jouns let yet twiskenbeide
:Bij Bokke en Poy-moei oan,
:Smoek mei de fammen meide:
:What is sa'n libben scoan.
:Ja jongfolts smeits nou wille,
:Salang 't jim barre mei,
:Nim mei sa 'n winterdei:
:De nocht is red forsille,
:En 't iis theit ringen wei.
:Jongfamkes mei reawankjes,
:Jongfeintjes mei krol hier,
:Lisz op en sjong jim sankjes,
:Lisz oan en gean to bier!
:Aldgroun! wesz jamk beferzen,
:Swaei roege Joekelbird
:Al d' ieuwen roun jou swird,
:Tjoen blommen op ues gleszen,
:Tjoen blommen oan ues hird;
:Hjear fryske boykes praten
:Oer froulju, waer en wyn
:En taepje frjeun en maten,
:Jou "boerekoffie" yn!


## Literatuer
* , Lucius Columba Murray Bakker, master fan it Fryske wurd (diel I), Samle wurk fan L.C. Murray Bakker, fersen en ferhalen (diel II), Boarnemateriaal Murray Bakker, brieven, fersen, farianten, ferhalen en oare stikken (diel III). Fryske Akademy Ljouwert 2003. Akademy-nûmer 956. ISBN 90-6171-956-9. Diel I: 508 siden, diel II: 137 siden en diel III: 278 siden.
Jantsje Aberg-Terpstra

**Jantsje Aberg-Terpstra** (Noargerfeart ûnder Noarch, 9 maart 1876 – Minneapolis (Minnesota), 28 july 1941) wie in ûnderwizeresse en Frysk skriuwster. Har earste wurk publiseaare se ûnder de skûlnamme 'In Friezinne'; al har lettere wurk ûnder de namme **Madzy**. 

## Libben en wurk
Jantsje Terpstra waard berne as dochter fan Jitse Jehannes Terpstra, boer en kastlein, en Hindrikje Foppes de Haan, beide fan Bakkefean. Doe't har âlden jong ferstoarnen wie sy acht jier en waard se grutbrocht troch beppe fan memmekant yn Bakkefean.

Jantsje Terpstra debutearre as skriuwster yn 1899 yn it tydskrift  ‘Sljucht en rjucht’ fan Waling Dykstra, in man dy’t hja tige bewûndere, en yn it Selskipsblêd ‘Forjit my net!’’.
Fan har hân ferskynden tsientallen ferhalen, fersen, reportaazjes en sy makke as earste in bernebryfkes-hoekje yn Sljucht en Rjucht. Nei 1912 hat hja net mear yn Fryske blêden publisearre. Har wurk is nea bondele.

Jantsje Terpstra hat oan de iepenbiere skoalle stien yn Midslân en fan 1901 oant 1906 op De Jouwer. Yn dy tiid reizge hja twaris nei Sweden, nei it slöjd-sintrum fan Nääs. Op dy reizen stiek hja ek yn Noard-Fryslân oan. Sy rekket yn de kunde mei de slöjdlearaar Charles Aberg. Hy waard learaar yn Kuba en yn 1906 emigrearret Madzy dêr ek hinne en sy trouwe. It pear krige ien dochter, Henderica (1908-1940) en twa soannen, Friso (1907-1944) en Rudolph (1911-1986).  Sy hâldt it skriuwen foar ‘Sljucht en Rjucht’ oan. Al ringen ferfear de hûshâlding nei de Feriene Steaten nei Minnesota. 
Madzy har lêste bydrage yn Sljucht en Rjucht komt út Minneapolis wei. Har wurk is lyrysk, sjongsum en romantysk.

Har man Charles stoar yn 1921

Madzy hat ienris werom yn Fryslân west, by famylje en har freon Jan Jelles Hof. 

## Bibliografy <small>(kar-út)</small>
* *De famylje I, II* / Madzy, 1912	
* *Sister Julyana* / Madzy, 1912	
* *Oan de Karaïbyske sé* / Madzy, 1911	
* *In negerbal op Kuba* / Madzy, 1911	
* *Fen Fryslân nei Kuba I,II,III,IV,V* / Madzy, 1910	
* *Hwat Kaeije op syn reis nei mei de Kaa bilibbet : for de bern* / Madzy, 1909	
* *Brief fen Minneapolis : for de bern* / Madzy, 1909	
 

Ofbyld:Charles Aberg, man fan Jantsje Terpstra ('Madzy').jpg|*Charles Aberg* 
Ofbyld:Portret fan Friso Aberg,.jpg|*Friso Aberg*, soan
Ofbyld:Krystkaart mei foto fan Jantsje Terpstra en har soan Rudolph 1938.jpg|Krystkaart mei soan Rudolph, 1938
Sysop

**Sysop** is de ôfkoarting fan **system operator**. Yn de tiid fan de bulletin board systems (BBS) behearde de sysop it BBS. Ek behearders fan mainframe kompjûters waarden wol sysops neamd. In behearder op de wikipedy wurdt ek wol sysop neamd.
Bernhard Riemann

**Georg Friedrich Bernhard Riemann** (útsprutsen as *REE Mahn* of yn it IPA: *Ri: man*) (Breselens yn it hjoeddeiske Jameln by Dannenberg oan de Elbe  17 septimber 1826 -  Selasca yn it hjoeddeiske Verbania oan de Lago Maggiore, 20 july 1866) wie in Dútsk wiskundige dy’t grutte bydragen levere hat oan de analyze en de differinsjaalmjitkunde, guon fan harren it paad sljochte foar de lettere ûntwikkeling fan de algemiene relativiteitsteory fan Einstein.
Alan Turing

**Alan Mathison Turing** (Londen, 23 juny 1912 – Wilmslow, 7 juny 1954) wie in Britsk wiskundige dy’t wurke oan de grûnslaggen fan de wiskunde. Dêrby wurke hy oan saneamde algebrayske getallen (getallen dy’t oplossing binne fan in nde graads fergeliking) wêrby’t hy mei it idee kaam fan de 'Turing masine', it earste idee fan de moderne kompjûter.

Hy wurke sûnt 1939 foar de Britske geheime tsjinst by de dekodearingsynstitút, faak neist in baan as wiskundige by ferskate universiteiten (Cambridge, Princeton, Manchester). Yn dy perioade wurke hy gear mei oaren oan de ûntwikkeling fan de earste echte kompjûter. Hy wie benammen dwaande mei de wiskundige kant, it ûntwikkeljen fan programma's fan rûtines en sub-rûoutines. Fierder studearre en publisearre hy oer ferskate wiskundige ûnderwerpen en ek oer tapassings fan de wiskunde, bygelyks op de biology en de natuerkunde. Dêrneist wie hy in fertsjinstlik atleet.

Sûnt 1953 kaam hy ûnder fjoer te lizzen om syn homoseksualiteit en waard hy as in feilichheidsrisiko beskôge troch de geheime tsjinst. Nei alle gedachten makke hy himsels yn 1954 fan kant troch by in gemysk eksperimint syanide fia in appel yn te nimmen.

## Literatuer
*  , *Prime Obsession: Bernhard Riemann and the Greatest Unsolved Problem in Mathematics* (John Henry Press, 2003) ISBN 0-309-08549-7
*  , *The Music of the Primes: Searching to Solve the Greatest Mystery in Mathematics,* HarperCollins, 2003. ISBN 0-06-621070-4.

## Keppeling om utens
* Riemann yn it Mathematics Genealogy Project.
*  The Mathematical Papers of Georg Friedrich Bernhard Riemann
*  Alle publikaasjes fan Riemann binne te finen op http://www.emis.de/classics/Riemann/
*  MacTutor biografy fan Riemann

*  On the Hypotheses which lie at the Bases of Geometry. Oersette ynaugurele taspraak fan Bernhard Riemann 
*  Biografy op Wolframs science world.
Alpita de Jong

**Aaltje Pietertje (Alpita) de Jong** (Grins,  15 oktober 1962) is in Nederlânsk letterkundige, esseïst en oersetter.
 
## Libben
De Jong waard grutbrocht yn de Rânestêd, mar thús waard Frysk sprutsen. Se studearre Algemiene Literatuerwittenskip en Italjaanske taal- en letterkunde oan de Universiteit fan Leien. Dêrnei hat se har op literêr mêd ynearsten benammen talein yn it oersetten út it Italjaansk, earst yn it Nederlânsk en letter yn it Frysk.

Sûnt 1998 is se redaksjelid fan it Frysk literêr tydskrift HJIR. It hifkjen fan de kopij fan hjoeddeistige Fryske skriuwers har foarnaamste taak. Dêrneist publisearret se sels ek geregeldwei (meast essees) yn dit tydskrift.
 
Yn 2000 brocht se by útjouwerij Contact in histoaryske blomlêzing fan Frysk proaza út: *Fries stamboek. 500 jaar proza uit Friesland*. Yn datselde jier kaam by útjouwerij Frysk en Frij in bondel mei Italjaanske ferhalen yn it Frysk fan har út, *Under de minsken*.
 
Yn 2009 promovearre hja oan de Universiteit fan Amsterdam; it proefskrift *Knooppunt Halbertsma* gie oer de kontakten fan Joast Hiddes Halbertsma (1789-1869) mei bûtenlânske letterkundigen, sa as Jacob Grimm, Joseph Bosworth, en Rasmus Rask, en de gearhing far harren ideeën oer taal mei de politike-maatskiplike tastân yn de ferskate lannen en regio's yn de iere 19e iuw. 

## Wurk
In kar:
### Ferskaat
* 2000 - *Fries stamboek: 500 jaar proza uit Friesland* (gearstalling)
* 2009 - *Knooppunt Halbertsma: Joast Hiddes Halbertsma (1789 - 1869) en andere Europese geleerden over het Fries en andere talen, over wetenschap en over de samenleving*
* 2018 - *Joost Halbertsma 1789-1869. Triomfen en tragedies van een uitmiddelpuntig man. Een biografy*. Grou, 2018 (Utjouwerij Louise), ISBN 978-9 49 15 36 502.

### Oersetting
* 2000 - *Under de minsken: njoggen ferhalen* (út it Italjaansk)

## Priis
* De dr. Joast Halbertsmapriis 2021 foar de biografy fan Joast Halbertsma út 2018
Emile Durkheim

**Émile Durkheim** (Épinal, 15 april 1858 – Parys, 15 novimber 1917) stie oan de basis fan de sosjology yn Europa, en wie benammen dwaande mei it probleem fan de sosjale koheezje, ien fan de haadfragen yn de sosjology. Durkheim besette yn 1896 de earste Frânske learstoel foar sosjology en pedagogyk yn Bordeaux. Sûnt 1902 wie Émile Durkheim heechlearaar oan de Sorbonne yn Parys.

## Kollektyf bewustwêzen
Émile Durkheim ûntwikkele de teory fan it kollektyf bewustwêzen, dat wol troch eltsenien selsstannich field wurdt, mar him as in aparte grutheid manifestearret. It hâlden en dragen fan yndividuen moat ferklearre wurde út de mienskip dêr't se ûnderdiel fan binne. Émile Durkheim beskreau it kollektyf bewustwêzen yn "Règles de la méthode sociologique" (1905).

## Noarmen fan de omjouwing
Neffens Émile Durkheim is de minsk bûn oan de noarmen fan de omjouwing, dêr't de minsk as sosjaal wêzen ta feroardiele is om yn te libjen. De sosjale feiten kinne akllinnich ferklearre wurde út oare sosjale feiten. De mienskip is net de som fan de yndividuen, mar is in realiteit mei in eigen libben. Émile Durkheim wie in foarstanner fan de objektive stúdzje fan de sosjale werklikheid mei help fan statistiken. Hy waard sterk beynfloede troch Auguste Comte.

## Selsmoard as sosjaal ferskynsel
Syn boek oer selsmoard as sosjaal ferskynsel, "Le suicide" (1897), waard wrâldferneamd. Émile Durkheim skreau oer arbeidsferdieling yn "De la division du travail social" (1893).
Isaiah Berlin

**Isaiah Berlin**, Letsk: *Jesaja Berlins*, (Riga, Letlân, 6 juny 1909 — Oxford, 5 novimber 1997) wie in Britsk liberaal filosoof en politikolooch.

Berlin jildt as ien fan de wichtichste politike filosofen fan de 20e iuw. By syn oraasje by oannimmen fan it heechlearaarskip oan de Universiteit fan Oxford, yn 1957, yntrodusearre hy it konsept fan 'negative' en 'positive' frijheid - publisearre yn boekfoarm as *Two Concepts of Liberty*.

Berlin waard berne yn in Joadske famylje. Syn heit, Mendel Berlin, wie in houthanneler. Syn jeugd brocht hy earst yn Riga troch, dêrnei yn Petrograd (it hjoedddeiske Sint-Petersburch), dêr't hy as bern tsjûge wie fan de Revolúsje fan 1917. De famylje Berlin flechte nei it Feriene Keninkryk yn 1921. Berlin studearre oan *Corpus Christi*, ien fan de kolleezjes fan de Universiteit fan Oxford, dêr't hy - mei útsûndering fan in perioade (1940-46) doe't er foar de Britske bûtenlânske tsjinst wurke- altyd wurkje en lesjaan soe. Hy wie goed befreone mei in oare filosoof, Alfred Ayer.

Yn de Twadde Wrâldkriich die er foar de Britske ynljochtingentsjinst ûndersyk nei de Amerikaanske polityk en har publike opiny. De offisjele rapporten waarden ûnder oaren ek troch Winston Churchill lêzen. Nei de oarloch besocht er Moskou en moete dêr foaroansteande Russyske literêre figueren lykas Boris Pasternak en Anna Achmatova. Yn 1956 troude er mei Aline Halban. Twa jier letter, yn 1958 hold er syn ferneamde lêzing *Two Concepts of Liberty* yn Oxford dy't letter ek as boek útjûn waard.

Isaiah Berlin ferstoar yn de âldens fan 88 jier.

## Bibliografy
* 1952 *Freedom and its Betrayal: Six Enemies of Human Liberty*
* 1953 *The Hedgehog and the Fox: An Essay on [[Lev Tolstoj|Tolstoy's]] View of History*
* 1956 *The Age of Enlightenment: The Eighteenth-Century Philosophers*
* 1969 *Four Essays on Liberty*
* 1976 *Vico and Herder: Two Studies in the History of Ideas*
* 1978 *Karl Marx: His Life and Environment*
* 1978 *Russian Thinkers*
* 1978 *Concepts and Categories: Philosophical Essays*
* 1979 *Against the Current: Essays in the History of Ideas*
* 1998 *Personal Impressions*
* 1990 *The Crooked Timber of Humanity: Chapters in the History of Ideas*
* 1996 *The Sense of Reality: Studies in Ideas and their History*
* 1997 *The Proper Study of Mankind: An Anthology of Essays* (tegearre mei Roger Hausheer)
* 1999 *The Roots of Romanticism* (recorded 1965)
* 2000 *Three Critics of the Enlightenment: Vico, Hamann, Herder*
* 2000 *The Power of Ideas*
* 2002 *Liberty* (fannijs besjoene en útwreide edysje fan *Four Essays On Liberty*)
* 2004 *The Soviet Mind: Russian Culture under Communism*
* 2004 *Flourishing: Selected Letters 1928–1946*
* 2006 *Political Ideas in the Romantic Age: Their Rise and Influence on Modern Thought*
* 2006 *Unfinished Dialogue* (mei Beata Polanowski-Sygulska)
* 2009 *Enlightening* (mei Jennifer Holmes (red.))

## Keppelings om utens
*  Isaiah Berlin yn de *Stanford Encyclopedia of Philosophy*.
*  ''The Isaiah Berlin Virtual Library''
Sietze Albert Veenstra

**Sietze Albert Veenstra** (Langsweagen, 5 juny 1897 - Súdlaren, 23 desimber 1981), meastal **S.A. Veenstra** neamd, wie in Nederlânske arsjitekt. Hy wie meast yn Noard-Nederlân oan 't wurk, benammen yn en om it Grinzer doarp Middelstum, dêr't er gemeente-arsjitekt wie. Veenstra jildt as in fertsjintwurdiger fan de Amsterdamske Skoalle.

## Libben en wurk
Sietze Veenstra wie in soan fan in sigarewinkelman en in mem út in timmermansfamylje. Doe't er fjirtjin wie waard er sels ek timmermansfeint. Troch praktykûnderfining, oanfold mei jûnsstúdzje, waard er boukundige. Ta syn earste wurk heart it bûten *[[De Zandhoeve]]* (1930) yn Beetstersweach, destiids de amtswent fan de boargemaster fan Opsterlân. Veenstra kaam yn 1930 as opsichter yn tsjinst by gemeentewerken yn Middelstum. Neidat ein jierren trittich de gemeentewerken fan Kantens, Middelstum en Stedum by elkoar gien wiene, waard er gemeente-arsjitekt fan Middelstum. Veenstra ûntwurp in grut tal wenhuzen en in stikmannich pleatsen en skoallen, allegear yn in frijwat sobere fariant fan de styl fan de Amsterdamske Skoalle. Teffens ûntwurp er meubels en wandbetimmeringen. Nei oarloch gie Veenstra oer nei in funksjonalistyske styl, krekt as mear fakgenoaten yn dy tiid.

Yn 1962 gong Veenstra mei pensjoen en ferhuze er nei it Drintske Súdlaren, dêr't er yn 1981 yn de âldens fan 84 jier ferstoarn is. Ferskillende fan syn gebouwen binne oanwiisd as ryksmonumint.

## Sjoch ek
* Nederlânske arsjitekten
Joseph Bosworth

**Joseph Bosworth** (Etwall (Derbyshire), 1789 – Oxford, 27 maaie 1876), wie in Anglikaansk geastlike en kenner fan it Angelsaksysk en de Angelsaksyske literatuer út Ingelân.

## Biografy
Nei ûnderjocht oan in skoalle yn Repton gie Bosworth nei de Universiteit fan Aberdeen om dan yn 1817 predikant (*vicar*) yn Little Horwood, Buckinghamshire te wurden. Yn syn frije tiid lei er him ta op literatuer, benammen makke er stúdzje fan de Angelsaksyske talen. Yn 1823 ferskynde syn *Elements of Anglo-Saxon Grammar* en waard er ek ynskreaun as 'studint foar tsien jier' oan Trinity College, Cambridge. Juny 1829 wurdt er keazen ta *[[Fellow of the Royal Society]]*.

Yn 1829 ferfarde Bosworth nei Nederlân as kapelaan, earst yn Amsterdam letter yn Rotterdam. Hy bleau oant 1840 yn Hollân dêr't er wilens trochwurke oan syn meast bekende wurk, *Dictionary of the Anglo-Saxon Language* (1838). Thomas Toller makke letter in nije edysje fan it wurdboek, basearre op Bosworth syn wurk, en heakke in der in supplemint oan ta (2 dielen 1898-1921).

Yn 1857 waard er rektor yn Water Stratford, Buckinghamshire, en in jier letter waard er beneamd as *Rawlinsonian Professor of Anglo-Saxon* yn Oxford. Yn 1867 skonk er de Universiteit fan Cambridge  £10,000 foar it stiftsjen fan in professoraat yn de Angelsaksyske talen (*Elrington and Bosworth Professor of Anglo-Saxon*). Nei syn dea liet er in mannichte oantekeningen oer Angelsaksyke charterboeken nei; hy kaam te hôf yn Water Stratford. It boppeneamde professoraat yn Oxford, sûnt 1916 bekend as it *Rawlinson and Bosworth Professorship of Anglo-Saxon*, waard fan 1925 oant 1945 beset troch J. R. R. Tolkien.

De Fryske taalkundige en skriuwer Joast Hiddes Halbertsma (1779-1869) korrespondearre mei Bosworth.

## Keppelings om utens
*Bosworth's wurk by Internet Archive
*''An Anglo-Saxon Dictionary'', scans fan syn wurk. Digitalisearre ûnder lieding fan Sean Crist.
*''A Downloadable version of "An Anglo-Saxon Dictionary"''
Stedsk Gymnasium Ljouwert

It **Stedsk Gymnasium Ljouwert** (*Stedelijk Gymnasium Leeuwarden*), foarhinne ek wol **Piter Jelles Gymnasium** neamd, is in iepenbiere skoalle dy't it gymnasium oanbiedt. De skoalle is ûnderdiel fan skoallemienskip Piter Jelles, it hat likernôch 650 learlingen en it is te finen yn de stêd Ljouwert. De histoarje fan de skoalle giet werom nei it jier 1525. De skoalle is inkele jierren ferneamd nei Piter Jelles Troelstra.

It hjoeddeistige gebou datearret fan 1880 en ûndergie in grutte ferbouwing yn 1939.

De learlingeferiening *[[Ljouwerter Gymnasiasten Klup]]* waard oprjochte foar of yn 1893.

## Bekende âld-learlingen
* Ina Adema, kommissaris fan de kening yn Noard-Brabân
* Pia Dijkstra, nijslêzeresse
* Sytse Douma, bedriuwskundige
* Sahar Hbrahim Gel, asylsykster
* Wilfred Genee, presintator
* Tjalling van der Goot, abbekaat
* Iris de Graaf, ferslachjouster fan de NOS
* Joost Klein, muzikant
* Pim Kooij, histoarikus 
* Itzhak de Laat, shorttracker
* Lars de Leeuw, presintator en sjoernalist
* Louis Lyklema, eardere deputearre fan Fryslân
* Piet Paaltjens, dichter
* Kik Pierie, fuotballer
* Diederik Samsom, Twadde Keamerlid foar de PvdA
* Frederik August Stoett, taalkundige
* Jacobus Johannes Westendorp Boerma, histoarikus

## Bekende âld-dosinten
* Eddy Scholl, earder skaakkampioen fan Nederlân.
Rasmus Rask

**Rasmus (Christian) Rask** (Brændekilde Fún, 22 novimber 1787 - 14 novimber 1832), Deensk Yndogermanist en filolooch. Hy wie in polyglot, spriek 25 talen en dialekten en hat goed 50 talen bestudearre.

Rask besocht yn 1810 en 1820 Yslân, Ruslân, Perzje en Yndia om dêr de talen te bestudearjen. Hy naam ferskate wichtige manuskripten mei werom nei de Universiteit fan Kopenhagen.

Rasks traktaat *Undersøgelse om det gamle Nordiske eller Islandske Sprogs Oprindelse* ('Traktaat oer de oarsprong fan it Aldnoarsk of it Yslânsk'), dat yn 1818 yn it Deensk ferskynde en fjouwer jier letter yn it Dútsk, wie fan grut belang foar de stúdzje fan de Yndo-Jeropeeske talen. Rask wie ek de earste dy't de besibbens tusken it Aldnoarsk en it Goatysk oan 'e iene kant, en it Litousk, Klassyk Gryksk en Latyn oan 'e oare kant bewiisd hat. Boppedat lei Rask yn syn traktaat de fundamintele prinsipes foar de ferlykjende taalkunde út. 

Rasmus Rask hat Jakob Grimm bot beynfloede, dy't yn syn *Deutsche Grammatik* de Earste Germaanske lûdferskowing beskreaun hat. Hy hie ek kontakt mei Joast Hiddes Halbertsma.

## Bibliografy
* *Undersøgelse om det gamle Nordiske eller Islandske Sprogs Oprindelse* (Essee oer de oarprong fan it Aldnoarsk of Yslânsk), 1818
* *Anvisning till Isländskan eller Nordiska Fornspråket*, 1818
* *Spansk Sproglære* (Spaanske grammatika), 1824
* *Frisisk Sproglære* (Fryske grammatika), 1825 (Yn 1832 as *Friesche spraakleer* oerset yn it Nederlânsk fan Mr. M. Hettema)
* *Dansk Retskrivingslære* (Essee oer Deenske stavering), 1826
* *Italiænsk Formlære* (Italjaanske grammatika), 1827
* *Den gamle Ægyptiske Tidsregning* (Ald-Egyptyske tiidrekkening), 1827
* *Vejledning til Akra-Sproget på Kysten Ginea* (Ynlieding op it Akkra fan de kust fan Guinee), 1828 
* *Den ældste hebraiske Tidsregning indtil Moses efter Kilderne på ny bearbejdet og forsynet med et Kart over Paradis* (Aldjoadske chronology út de tiid fan foar Moses, fannijs neffens de boarnen bewurke en mei in kaart fan it Paradys), 1828
* *A Grammar of the Danish language for the use of Englishmen*, 1830
* *Ræsonneret lappisk Sproglære* (Grammatika foar it Samysk), 1832
* *Engelsk formlære* (Ingelske grammatika), 1832
* *Über das Alter und die Echtheit der Zendsprache und des Zend-Avesta, und Herstellung des Zend-alphabets* (oer it Avestaansk).
Baai fan Manilla

De **baai fan Manilla** is in baai oan de westkant fan it Filipynske eilân Luzon. It is in natuerlike haven bewesten Metro Manilla, is 48 kilometer breed en hat in 19 kilometer brede tagong.

Yn de tagong ta de baai lizze inkelde eilannen. De grutste is Corregidor, dat op sa'n trije kilometer fan Bataan leit. Mei it eilân Caballo skiedet it eilân de yngong fan de baai yn in noardlik en in súdlik kanaal. Yn it súdlik kanaal leit noch *El Fraile-eilân* en krekt bûten de baai, oan de súdkant, leit Carabao. Op El Frailel hawwe de Amerikanen in fort set om de súdlike tagong ferdigenje te kinnen.

Yn 1898 wie hjir de Slach yn de Baai fan Manilla. Teffens wie op Corregidor de belegering fan de lêste Amerikaanske troepen troch de Japanners yn 1942.