open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Église Saint-Tourain (Évreux)

De **Sint-Taurinustsjerke**  (Frânsk: *Église Saint-Taurin*) is in oan Sint-Taurinus wijde tsjerke yn 'e Normandyske stêd Évreux. De tsjerke is sûnt 1840 in histoarysk monumint.

## Skiednis
De tsjerke makke foarhinne diel út fan 'e eardere benediktynske abdij fuort westlik fan it stedssintrum fan Évreux yn in gebiet dat troch de kanalen fan 'e Iton trochkrúst waard. 

Neffens de leginde fan Sint-Taurinus waard it grêf fan 'e biskop yn 'e 6e iuw ûntdutsen troch biskop Landulf, dy't op it plak in houten kapel boud hawwe soe. De kapel waard yn 'e tiid fan 'e ynvaazjes fan 'e Wytsings tsjin 'e ein fan 'e 9e iuw ferneatige. 

Richard I fan Normandje (943-996) stifte in oan 'e hillige biskop wijde abdij. Yn 'e tiid fan 'e konflikten tusken de hartoggen fan Normandje (dy't keningen fan Ingelân waarden) mei de keningen fan Frankryk soe de abdij in soad te lijen krije mei geweld en ferneatiging. Yn 1195 by de oermastering fan 'e stêd troch Filippe Auguste baarnde de abdij tegearre mei de rest fan 'e stêd Évreux ôf en moast de abdij wer hielendal op 'e nij opboud wurde.

Yn 'e Frânske Revolúsje waarden de muontsen út 'e abdij ferdreaun. Ien muonts waard troch de revolúsjonêre autoriteiten mei nei Parys nommen en dêr eksekútearre. De tsjerke waard ûntwijd en brûkt foar opslach fan salpeter. De tsjerke waard yn 1801 as parochytsjerke werom jûn oan 'e Roomsk-Katolike Tsjerke as ferfanging fan 'e Sint-Egidiustsjerke (*Église Saint-Gilles*), dy't doe op it tsjerkhôf stie dat hjoed-de-dei it Place Saint-Taurin is.

## Arsjitektuer
It koer fan  e tsjerke is 15e-iuwsk en goatysk, wylst it skip in mingeling fan stilen sjen lit. De pylders fan arkades nei it noardlik sydskip binne noch romaansk, oare dielen binne goatysk, lykas it ferwulft út 'e 15e iuw en de spitsbôgen nei it súdlike skip. Ek de renêssânse is dêr fertsjintwurdige. 

De 18e-iuwske troch de Mauristen boude gevel fan 'e tsjerke is klassisistysk. Nijsgjirriger is it 13e-iuwske súdlike portaal, dat oan it plein grinzget. It hat in timpaan dat Kristus mei de evangelisten foarsteld. De bylden fan it portaal binne skeind, of dat troch protestanten of troch revolúsjonêren barde is net bekend.

## Ramen

De tsjerke hat yn it koer noch 15e-iuwske ramen mei foarstellings fan Sint-Taurinus, dy't de oankundiging fan syn berte, syn doop en syn oankomst yn Évreux foarstelle. De twa grutte ramen fan it koer binne ek 15e-iuwsk en stelle de dea fan Marije en de Himelfeart foar. Yn 'e súdlike earm fan it dwersskip is noch in 15e-iuwsk raam mei in biskop en de hilligen Kararina, Augustinus, Ambrosius en Joaris.

## Skryn
De tsjerke besit in fan hout en sulver makke skryn út 'e 13e iuw, dy't mei bledgoud belein is. De skryn is fersierd mei legindaryske foarstellings út it libben fan Sint-Taurinus, earste biskop fan Évreux.

## Oargel
It oargel datearret fan 1842 en waard troch Callinet en Daublaine boud. Alfred Kern restaurearre it ynstrumint yn 1974.
De Hond (wetterskip)

**De Hond** wie in lyts wetterskip yn de gemeente Idaarderadiel yn de Nederlânske provinsje Fryslân.

It wetterskip waard oprjochte yn 1905 en bestie út in lytse polder fan 27,5 hektare. It doel wie it regeljen fan de wetterhúshâlding en it bemeallen. Fanwegen de oanlis fan de wei Ljouwert-Drachten waard it wetterskip yn twaën splitst. In part koe dêrtroch net mear bemeald wurde. Sadwaande waard it wetterskip opheft. It grutste part gie dêrnei nei in partikuliere polder, de oare 8 hektare nei Wetterskip De Himpensermarpolder.

It grûngebiet fan De Hond waard yn 2004 part fan it Wetterskip Fryslân.
Saint-Pierre-sur-Dives

**Saint-Pierre-sur-Dives** is in plak en eardere gemeente yn it Frânske departemint Calvados yn 'e regio Normandje. Saint-Pierre-sur-Dives makket diel út fan it arrondissemint Lisieux.

De gemeente Saint-Pierre-sur-Dives waard op 1 jannewaris 2017 mei tolve oare gemeenten (Boissey, Bretteville-sur-Dives, iéville, Mittois, Montviette, Ouville-la-Bien-Tournée, Sainte-Marguerite-de-Viette, Saint-Georges-en-Auge, L’Oudon, Thiéville, Vaudeloges en Vieux-Pont-en-Auge) gearfoege ta de nije gemeente Saint-Pierre-en-Auge.

Binnen de grinzen fan it doarpsgebiet fan Saint-Pierre-sur-Dives leit súdlik fan it plak oan 'e D511 it buorskip Carel. Oant 1845 wie dat in selsstannige gemeente. Yn Carel stiet in 17e-iuwsk château mei in dowetoer út 'e 16e iuw. 

## Befolkingsûntwikkeling fan de eardere gemeente

## Histoaryske monuminten
* Abdij fan Saint-Pierre-sur-Dives, 11e iuw oant earste helte fan 'e 18e iuw
* Oerdutsen merkhal, 15e iuw
* Manoir fan Thomas Dunot, 17e iuw
* Cour d'Elu, 16e iuw
* Château de Carel mei stiennen dowetille, 16e-18e iuw

## Ofbylden

Halles de Saint-Pierre-sur-Dives-2789.jpg|Merkhal
Saint-Pierre-sur-Dives maison à colombage.JPG|Fakwurkhûs
Saint-Pierre-sur-Dives château de Carel.JPG|Château de Carel
Chapelle de Carel à Saint-Pierre-sur-Dives.JPG|Sulpisiuskapel fan Carel
De Jellumer- en Bearsterpolder

De **Jellumer- en Bearsterpolder** wie in lyts wetterskip, mei in oerflakte fan 243 hektare, by de doarpen Jellum en Bears yn de gemeente Baarderadiel yn de Nederlânske provinsje Fryslân.

It wetterskip waard yn 1906 oprjochte as fuortsetting fan de partikuliere "Polder ûnder Bears en Jellum" en de iennichste reden foar de feroaring fan de status wie dat net ien fan de yngelannen him foar de wetterskipsbelesting weiwine koe, wylst dat yn in partikuliere polder wol koe. 

It wetterskip waard yn 1981 opheft en gie doe oer nei wetterskip De Middelsékrite. Fan 2004 ôf oan is it gebiet diel fan Wetterskip Fryslân.
Boarnferd (wetterskip)

**Boarnferd** wie in wetterskip yn it súdwesten fan Fryslân fan 1966 oant 1996. It wetterskip hie syn sit op It Hearrenfean. 

It gebiet lei yn de gemeenten Boarnsterhim, It Hearrenfean, Opsterlân, Lemsterlân en Skarsterlân en waard begrinzge troch de Boarn, de Nije Feart , de Tsjonger, de súdouwer fan de Tsjûkemar, Rykswei 6, de Skarster Rien, de Langwarder Wielen, de Snitsermar en it Prinses Margrietkanaal. It oerflak wie sa 'n 27.000 bunder. 

Boarnferd ûnstie yn 1966 út in fúzje fan 13 wetterskippen, 7 feanpolders en 34 partikuliere polders. Yn it earstoan waard Boarnferd laat troch in bestjoer dat troch provinsjale steaten ynsteld waard. De âlde organisaasjes waarden stap foar stap oernommen. Earst yn 1973 kaam it hielendal op himsels te stean. Taak fan it wetterskip wie njonken it regulearjen fan de wetterhúshâlding ek it behear fan inkelde sânreden. 

Mei yngong fan 1 jannewaris 1997 gie it wetterskip by de twadde konsintraasje op yn Wetterskip Boarn en Klif, dat yn 2004 wer opgie yn it hjoeddeiske Wetterskip Fryslân.
Abdij fan Hambye

De **Abdij fan Us-Leaffrouwe fan Hambye** (Frânsk: *Abbaye Notre-Dame de Hambye*) is in âlde benediktynske abdij yn it Frânske departemint Manche yn de regio Normandje. De yn de 12e iuw stifte abdij is tsjintwurdich foar in part in ruïne. 

## Skiednis
De abdij waard yn 1145 stifte troch Guillaume Painel, hear fan Hambye. Painel helle muontsen fan de abdij fan Tiron om it kleaster op te bouwen. 

Yn 'e 13e iuw makke de abdij syn grutste bloei mei. Dêrnei rekke de abdij stadichoan yn it neigean. Noch foar de Frânske Revolúsje ferlieten de lêste muontsen de abdij. It kleaster waard as nasjonaal eigendom ferkocht en waard foar de lânbou brûkt. Sûnt 1810 tsjinne de tsjerke as stiengroeve en de kleastergong waard wat letter ôfbrutsen. 

## Hjoeddeisk gebrûk
Sûnt 1902 is de abdijtsjerke in histoarysk monumint. De rest fan it kompleks folge yn 1925. 

De abdij is tsjintwurdich foar toeristen iepene. Njonken it restaurearre konvint binne de ruïnes en wikseljende útstallings oer meubilêr, tapiten of religieuze ornaminten te besjen.
Hambye

**Hambye** is in gemeente yn it Frânske departemint Manche yn 'e regio Normandje. It plak makket diel út fan it arrondissemint Coutances.

It doarp leit oan 'e D13 fan Caen nei Granville en is benammen bekend fanwegen de eardere Benediktynske abdij, dy'tnei de Frânske Revolúsje yn ferfal rekke en yn 'e foarm fan in ruïne bewarre bleaun is en in pear kilometer súdlik fan it doarp stiet.

## Befolkingsûntwikkeling

## It besjen wurdich

* Kleasterruïne fan Hambye út de earste helte fan 'e 12e iuw
* De 16e-iuwske Sint-Pitertsjerke (*Église Saint-Pierre*)
Skrok (wetterskip)

**Skrok** wie in wetterskip by Easterein yn de eardere gemeente Hinnaarderadiel.

It wetterskip fan 206 hektare hie de taak de reed dy't yn it ferlingde fan de dyk fan Itens nei Easterein leit te behearen, ynklusyf in brêge oer de Eastereinder Feart en byhearende dammen. It wetterskip waard yn 1952 oprjochte op fersyk fan in bewenner en benammen omdat de brêge ferfongen wurde moast en de ferhurding fan de reed ferbettere wurde moast. 

Skrok gie op yn wetterskip It Marnelân. Nei fierdere fúzjes falt it gebiet sûnt 2004 ûnder Wetterskip Fryslân. 

## Sjoch ek
* Skrok
De Nije Borgkrite

**De Nije Borgkrite** wie in lyts wetterskip yn de gemeente Idaarderadiel yn de Nederlânske provinsje Fryslân.

Dit wetterskip, mei in oerflakte fan mar 60 bunder, waard oprjochte om de bemealling simmerdeis yn de polder te ferbetterjen. It wetterskip wie lykwols te lyts om effektyf wurkje te kinnen en waard dêrom yn 1960 mei 11 oare polders gearfoege ta wetterskip De Bird. 
It eardere gebiet fan De Bird waard yn 2004 part fan Wetterskip Fryslân.

## Sjoch ek
* Boarchmole
Flodder

*Flodder (mytysk wêzen), in mytysk wêzen út 'e folkloare fan westlik Noard-Brabân
*''Flodder'' (franchise), in Nederlânske mediafranchise
**''Flodder'' (film), in Nederlânske film út 1986
***[[Flodder in Amerika!]]*, in Nederlânske film út 1992
***[[Flodder 3]]*, in Nederlânske film út 1995
**''Flodder'' (tillefyzjesearje), in Nederlânske tillefyzjesearje út 1993-1995 en 1998
Flodder (mytysk wêzen)

De **Flodder** of de **Flodderduivel** is in kwelgeast út 'e folkloare fan it westlike part fan Noard-Brabân.

Dit wêzen hâldt him op yn sleatten, puollen en by diken lâns en gluorket út it oerflaktewetter wei op nachtlike kuierders. Dy springt er op 'e rêch, wêrnei't er harren in leadswiere lêst meitôgje lit. Sadree't it slachtoffer de bewenne wrâld wit te berikken, ferdwynt de kwelgeast ynienen wer. De namme tanket dit wêzen oan it lûd dat it meitsje soe as it hommels út it wetter opriist.

De Flodder is besibbe oan Lange Wapper en de Kludde út 'e folkloare fan Flaanderen, Blauwe Gerrit út 'e folkloare fan 'e Feluwe, de Ossaert út 'e folkloare fan Seelân en de Stoep út 'e folkloare fan 'e Betuwe. Ek mei it Bahkauv fan Aken fertoant it oerienkomsten.

Fan uterlik hâldt de Flodder de midden tusken in geast en in materieel wêzen, mei't it net stoflik is, mar wol sichtber. Om't it gjin lichem hat, is it ûnoantaastber, mar it kin blykber wol nei beleavjen it eigen gewicht oanpasse. Yn guon Brabânske folksferhalen ferskynt de Flodder oan minsken yn 'e foarm fan in grutte, swarte hûn.
Saint-Germain-la-Blanche-Herbe

**Saint-Germain-la-Blanche-Herbe** is in Frânske gemeente yn it departemint Calvados yn 'e regio Normandje. De gemeente falt ûnder it arrondissemint Caen. De ynwenners neame harrensels *Saint-Germainois(es)*.

## Geografy
Saint-Germain-la-Blanche-Herbe grinzget oan Caen. De *bourg* (it doarp) leit súdeastlik yn 'e gemeente en likernôch 4 kilometer westlik fan it sintrum fan 'e stêd. Saint-Germain-la-Blanche-Herbe grinzget fuort oan 'e bebouwing fan Caen. Noardwestlik leit yn in fierder agrarysk gebiet de útbuorren Franqueville en noardlik leit it likernôch 100 hektare grutte gebiet, dêr't in eardere premonstratinzerske abdij stiet.  

## Befolkingsûntwikkeling

## It besjen wurdich
* Abdij fan Ardenne
Universiteit Parys-Saclay

De **Universiteit Parys-Saclay**, of **UPS** is in universiteit yn de Frânske stêd Gif-sur-Yvette mei likernôch 65.000 studinten. UPS is op akademysk mêd ien fan de bêste universiteiten fan de wrâld.

UPS is in universiteit op it mêd fan natoerwittenskippen, technology, bestjoerskunde, ekonomy, taalkunde, politike wittenskippen en filosofy.

Sûnt oktober 2023 is de universiteit in partner fan IPSA foar dûbele graden yn 'e loftfeart.

## Keppelings om utens
* UPSa
Étretat

**Étretat** is in plak en gemeente yn it Frânske departemint Seine-Maritime en de regio Normandje. Étretat makket diel út fan it arrondissemint Le Havre. By toeristen is Étretat bekend om 'e kliffen mei bûtenwenstige rotsformaasjes, dy't oan beide kanten fan it plak lizze. Étretat is in toeristysk sintrum mei in soad toeristyske fasiliteiten lykas hotels, restaurants en winkels dêr't oantinkens kocht wurde kinne.

## Untwikkeling befolking

## It besjen wurdich

* De klifformaasjes en de *Aiguille* (de 'Nulle').
* De houten merkhallen.
* De Manoir de la Salamandre waard yn 'e 20e iuw boud troch arsjitekt Émile Mauge. By de bou brûkte hy dielen fan in 15e-iuwsk hûs dat yn Lisieux stie.
* Villa’s yn 'e belle-époquestyl.
* De Notre-Dame fan Étretat stiet eastlik fan it sintrum en is in romanogoatyske tsjerke út 'e 12e-13e iuw. Op it tsjerkhôf binne in grut tal kriichsgrêven. 
* De Chapelle Notre-Dame-de-la-Garde jout in skitterend útsicht op l'Aiguille. 
* Yn Étretat binne ek oantinkens fan 'e Atlantikwall te sjen. 

Étretat is it lêst plak dêr't de *L'Oiseau Blanc* ("Wite Fûgel") sjoen is. It fleantúch ferdwûn yn 1927 by de oerstek oer de Atlantyske Oséaan, itjinge noch jimmeroan ien fan 'e grutste riedsels út 'e skiednis fan 'e loftfeart is. It monumint út 1963 yn 'e foarm fan in hege pylk betinkt de twa fleaners Charles Nungesser en François Col. 

## Keunstners
Sûnt de 19e iuw wurdt Étretat in soad besocht troch ferneamde impresjonistyske keunstskilders, dy't fral de krytrotsen op it doek fêstleine. Under de keunstners mei wurk fan Étretat binne û.o. Richard Parkes Bonington, Eugène Boudin, Jean-Baptiste Camille Corot, Gustave Courbet, Eugène Delacroix, Narcisso Virgilio Díaz de la Peña, Paul Huet, Eugène Isabey, Johan Barthold Jongkind, Eugène Lepoittevin, Henri Matisse en Claude Monet.


File:Etretat-aiguille.jpg|thumb|500px|left|Panorama kliffen
Honfleur

**Honfleur** leit oan 'e lofter en súdlike kant fan 'e mûning fan 'e Seine yn it Frânske departemint Calvados yn Normandje. Oan 'e oare kant fan 'e Seine leit Le Havre, mar oars as dy stêd hat Honfleur syn âlde karakter goed bewarre. It plak leit skildereftich om le Vieux Bassin, de haven, dy't omfieme wurdt mei hege mei griisblauwe laaistien oerdutsen hûzen. De ynwenners neame harrensels *Honfleurais*.

It plak is skildere troch ferneamde impresjonisten, lykas Gustave Courbet, Eugène Boudin, Claude Monet en Johan Barthold Jongkind, dy't de *école de Honfleur* foarmen, dy't bydroech oan 'e opgong fan 'e impresjonistyske beweging. Honfleur hat in soad keunstgaleryen.  

## Untwikkeling befolking

## It besjen wurdich

* De twaskippige Sint-Katarinatsjerke (*Église Saint-Catherine*) datearret fan 'e 15e iuw en is de grutste houten tsjerke fan Frankryk. De tsjerke hat in frijsteande klokketoer.
* De Sint-Leonardustsjerke (*Église Saint-Léonard*) 
* De Sint-Stefanustsjerke (*Église Saint-Etienne*), tsjintwurdich museum
* De *Lieutenance* waard yn 'e 16e iuw boud foar de gûverneur fan Honfleur. Ien fan 'e stedspoarten, de *Porte de Caen*, is yntegrearre yn it gebou.
* Bûten it sintrum: Côte de Grace mei in moai útsicht oer de baai en de 17e-iuwske Us-Leaffrouwe fan de Genedekapel.  

## Musea
* Musées du Vieux Honfleur (Musée de la Marine en Musée d'ethnographie et d'art populaire) 
* Musée Eugène-Boudin 
* Maison Satie

## Berne
* Alexandre Exquemelin (± 1645 - ± 1707), 17e-iuwske seerôver
* Eugène Boudin (1824-1898), keunstskilder
* Albert Sorel (1842-1906), skiedkundige
* Alphonse Allais (1854-1905), skriuwer
* Henri de Régnier (1864-1936),  dichter
* Erik Satie (1866-1925), komponist en pianist
## Ofbylden

Honfleur-Église Ste Catherine-Nef collatérale sud-20120914.jpg|Sint-Katarinatsjerke
Honfleur, Normandie, France.jpg|Kaai mei Sint-Egidiustsjerke
Honfleur-Hôtel de Ville-20120914.jpg|Hôtel de Ville
Manoir Quiquengrogne, rue de la Bavole, Honfleur.jpg|Rue de la Bavole
France Normandie 14 Honfleur 05.jpg|Bûtenhaven
France Normandie 14 Honfleur 04.jpg|Us-Leaffrouwe fan 'e Genedekapel


## Keppeling om utens
* Toeristenburo Honfleur
* Musea fan Honfleur
Longues-sur-Mer

**Longues-sur-Mer** is in doarp en gemeente yn it Frânske departemint Calvados yn Normandje. It makket diel út fan it arrondissemint Bayeux.

## Geografy
De gemeente leit yn 'e Bessin oan it Kanaal, wêrfan't de kliffen fiif oant sechtich meter heech binne. It gruttere Bayeux leit likernôch 6,5 kilometer fierder.

## Befolkingsûntwikkeling

## D-Day

Noardlik fan it doarp, likernôch 450 meter fan 'e kust, waard yn 'e hjerst fan 1943 troch de Kriegsmarine in batterij fan fjouwer kanonnen boud. Fjouwer bunkers elts útrist mei in 150mm Tbts.K C/36 (Tbts.K = *Torpedobootskanone*) mei in berik fan 20 kilometer bedrigen de skippen en de lâningsstrannen Gold Beach en Omaha Beach. It wie dêrom foar de alliearden prioriteit om dy batterij út te skeakeljen. Njonken swiere bombardeminten in wike earder fanút de loft dy't net in soad fertuten dienen, folgen yn 'e nacht fan 5 nei 6 juny nije bombarbeminten fan 'e RAF. Mar noch jimmeroan wurken de kanonnen dy't Amerikaanske kriichsboaiems ûnder fjoer namen. Lang om let slaggen de Ingelske krusers HMS Ajax en HMS Argonaut en fan 'e Frânske kruser Georges Leygues der yn om 'e fjouwer kanonnen út te skeakeljen. Fan 'e 180 man hiene 120 Dútske soldaten it oerlibbe, dy't harren oerjoegen oan 'e Britske soldaten fan it 2e Devonshire regimint. Fan 'e fjouwer kazematten binne der trije bewarre bleaun.

Longues-sur-Mer lei by de lâning fan 'e alliearden op 'e grins fan 'e Amerikaanske en Anglo-Kanadeeske sektor en hat fan 'e gefjochten tige slim te lijen hân.

## It besjen wurdich
* Dútske batterijen fan 'e Atlantikwall.
* Abdij fan Us-Leaffrouwe, stifte yn 1168 troch Hugues Wac, hear fan Rubercy.
* Parochytsjerke Sint-Laurentius (*Église paroissiale Saint-Laurent*). Oarspronklik boud yn 'e 12e iuw, mar yn it ramt fan 'e gearfoeging fan 'e parochy's Longues, Marigny en Fontenailles is de tsjerke yn 'e 17e iuw foar it grutste part op 'e nij boud.
* Sint-Laurentiustsjerke fan Marigny. Boud yn 'e 12e-13e iuw, mar ferneatige by de bombardeminten yn 1944. Allinne de poarte fan it tsjerkhôf is bewarre bleaun.
* Sint-Pitertsjerke (*Église Saint-Pierre*) fan Fontenailles. Boud yn 1202, ferneatige by de bombardeminten yn 1944. De tsjerke besiet eartiids de âldste liedklok fan Frankryk. De klok is no yn it Musée d'Art et d'Histoire Baron-Gérard yn Bayeux te sjen.  
* Château fan Marigny, 17e iuw.

## Ofbylden

Église Saint-Laurent de Longues-sur-Mer.jpg|Doarpstsjerke Sint-Laurentius
Eglise Saint-Laurent - Ensemble sud-ouest - Longues-sur-Mer - Médiathèque de l'architecture et du patrimoine - APMH00018378.jpg|Sint-Laurentius fan Marigny (1919)
FranceNormandieLonguesSurMerMarignyEgliseRuines.jpg|De resten fan de Laurentiustsjerke fan Marigny
Église Saint-Pierre de Fontenailles Henri Heuzé.jpg|Sint-Piter fan Fontenailles foar de ferneatiging
Clocher de l’ancienne église Saint-Pierre de Longues-sur-Mer (Fontenailles) 1.jpg|De resten fan Sint-Piter fan Fontenailles''
Abdij fan Longues-sur-Mer

De *Abdij fan Sint-Marije fan Longues* (Frânsk: *L'abbaye Sainte-Marie de Longues*) is in âlde benediktynske abdij, dy't yn de 12e iuw stifte waard. De abdij stiet yn de gemeente Longues-sur-Mer yn it Frânske departemint Calvados yn de regio Normandje.

## Skiednis
De abdij waard yn 1168 stifte troch Hugh Wac, hear fan Rubercy en eigner fan lân yn de Cotentin. De abdij krige fan kening Hindrik II en oare Ingelske en Normandyske eallju rynsk jeften. De earste muontsen wiene ôfkomstich fan de abdij fan Hambye. Fral de famyljes Bacon, hearen fan Molay en de famylje Argouges droegen by oan de abdij en leden fan dy famyljes fûnen dêr harren lêste rêstplak.  

Doe't de aartsbiskop Eudes Rigault fan Rouen in besite brocht oan de abdij telde de mienskip 20 muontsen. De abdij besiet doe 4 priorijen en it patronaat fan 20 parochytsjerken yn de Bessin.     

Sûnt 1526 foel de abdij yn hannen fan kommendatêre abten en dat betsjutte de delgong fan de abdij. Yn 1562 waard de abdij troch protestanten plondere. Nei in lange tiid fan delgong waard de abdij lang om let yn 1781 ûnder de lêste kommendatêre abt Emmanuel-Louis de Cugnac (biskop fan Lectoure) sletten. De abij-ynkomsten waarden tadield oan it seminarium fan Bayeux.

Fan de abdij bleaune in tal ruïnes en gebouwen bestean, dy't op ferskillende tiden as histoarysk monumint erkend binne. Sûnt de jierren 1930 binne de partikuliere eigners dwaande mei de renovaasje fan de gebouwen. Yn 2019 waard de abdij selektearre om Normandje te fertsjintwurdigjen by de lanlike erfgoedlotterij. It jild wurdt brûkt foar in restauraasje fan it dak fan it koer en de ferfanging fan de laaien fan it refektoarium. De abdij is iepensteld foar toeristen.   

## Omskriuwing
Fan de abdijtsjerke binne grutte dielen bewarre bleaun. It koer mei in elegante goatyske struktuer is te ferlikenjen mei dat fan de katedraal fan Bayeux. In útsûnderlike grutte kolleksje glazuere tegels binne bewarre bleaun. De tegels binne yn in atelier yn Molay makke en datearje út de lêste jierren fan de 13e of út de 14e iuw.

Yn it refektoarium binne noch 14e-iuwske muorreskilderings oanwêzich.

Yn in nis fan de poarte foar it folk te foet is in (mooglik) 15e-iuwsk byld fan Jakobus de Meardere. Mooglik heart it oarspronklik net op dat plak thús.
Helmhaaien

De **helmhaaien** (wittenskiplike namme: *Galeomorphi*, soms stavere as *Galeomorphii*) foarmje in boppeskift fan 'e klasse fan 'e kreakbienfisken (*Chondrichthyes*), de ûnderklasse fan 'e haaien en roggen (*Elasmobranchii*), de tuskenklasse fan 'e echte haaien en roggen (*Euselachii*), de difyzje fan 'e moderne haaien en roggen (*Neoselachii*) en de ûnderdifyzje fan 'e haaien (*Selachii* of *Selachimorpha*). 

Dit is in taksonomyske groep fan fisken dy't sa'n 300 libbene soarten omfettet, ferdield oer 23 famyljes. Dêrûnder binne de bekendste soarten haaien, lykas de wite haai (*Carcharodon carcharias*), de tigerhaai (*Galeocerdo cuvier*), de bollehaai (*Carcharhinus leucas*) en de walfiskhaai (*Rhincodon typus*). De sustergroep fan 'e helmhaaien is it boppeskift fan 'e echte haaien (*Squalomorphi*).

## Klassifikaasje
Hjerringhaaien

De **hjerringhaaien** (wittenskiplike namme: *Lamnidae*) foarmje in famylje fan 'e klasse fan 'e kreakbienfisken (*Chondrichthyes*), de ûnderklasse fan 'e haaien en roggen (*Elasmobranchii*), de tuskenklasse fan 'e echte haaien en roggen (*Euselachii*), de difyzje fan 'e moderne haaien en roggen (*Neoselachii*), de ûnderdifyzje fan 'e haaien (*Selachii* of *Selachimorpha*), it boppeskift fan 'e helmhaaien (*Galeomorphi*) en it skift fan 'e makrielhaaien (*Lamniformes*). Dit is in taksonomyske groep dy't fiif libbene en in grut tal fossile soarten grutte haaien omfettet, wêrûnder de bekendste fan allegear, de wite haai.

## Etymology
De wittenskiplike namme fan dizze famylje is ôflaat fan it Grykske wurd *lamna*, dat letterlik "rôffisk" betsjut. Dat wurd wie sels wer ôflaat fan 'lamia' de namme foar in mytysk wêzen út 'e folkloare, dat heal frou, heal slange wie.

## Beskriuwing
Hjerringhaaien binne grutte rôffisken wêrfan't de grutste soarte, de wite haai, in lingte fan mooglik 7&nbsp;m berikke kin. Se ûnderskiede har fan oare makrielhaaien troch in puntige snút, in spoelfoarmich liif en grutte kiuwiepenings. De foarste rêchfin is grut, heech en stiif, en krommet oan 'e foarkant nei efteren ta. De efterste rêchfin en de earsfin binne tige lyts. Fierders hawwe se grutte tosken en in saneamde sturtkyl (in langwerpige, fersterkjende útstulping oan 'e sydkant fan it tinste part fan 'e sturt). De fyfde (en lêste) kiuwspjalt stiet foàr de boarstfin. Hjerringhaaien binne nettsjinsteande harren grutte dochs kompakt boude bisten, dy't soms mear as twa kear safolle weagje kinne as haaien út oare famyljes dy't like grut binne. De measte soarten hjerringhaaien hearre ta de fluchst swimmende fisken dy't der binne; inkeld de wite haai is trager fanwegen syn grutte omfang.

## Klassifikaasje
Minskehaaien

De **minskehaaien** of **wite haaien** (wittenskiplike namme: *Carcharodon*) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e kreakbienfisken (*Chondrichthyes*), de ûnderklasse fan 'e haaien en roggen (*Elasmobranchii*), de tuskenklasse fan 'e echte haaien en roggen (*Euselachii*), de difyzje fan 'e moderne haaien en roggen (*Neoselachii*), de ûnderdifyzje fan 'e haaien (*Selachii* of *Selachimorpha*), it boppeskift fan 'e helmhaaien (*Galeomorphi*), it skift fan 'e makrielhaaien (*Lamniformes*) en de famylje fan 'e hjerringhaaien (*Lamnidae*). Dit is in taksonomyske groep dy't mar ien libbene soarte omfiemet: de wite haai.

## Etymology
De wittenskiplike namme fan it skaai, *Carcharodon*, komt fan 'e Grykske wurden *karcharos* ("skerp" en/of "kartele") en *odous*, dat "tosk" betsjut. 

## Beskriuwing
De minskehaaien omfetsje op 't heden trije soarten: de wite haai (*Carcharodon carcharias*), dat de bekendste haaiesoarte fan allegear is, en inkele fossile soarten: de hubbellminskehaai (*Carcharodon hubbelli*), de caifassiminskehaai (*Carcharodon caifassii*) en de reuzeminskehaai (*Carcharodon plicatilis*). Foarhinne waard ek de reuseftige megalodon yn dit skaai pleatst, mar nije ynsichten wolle lykwols hawwe dat de wite haai en de megalodon folle minder nau besibbe binne as earder tocht waard, hoewol't se noch wol beide ta it skift fan 'e makrielhaaien (*Lamniformes*) rekkene wurde.

Ynstee wurdt no tocht dat wite haai folle nauwer besibbe is oan 'e fossile breedtoskmakrielhaai (*Cosmopolitodus hastalis*), in teory dy't ûnderstipe liket te wurden troch de ûntdekking fan 'e fossilisearre kaken mei 222 tosken en 45 wringebonken fan 'e hubbellminskehaai yn 1988 (publisearre yn 2012). Yn 'e nije teory wurdt de megalodon yn it skaai eartoskhaaien (*Otodus*) pleatst, yn 'e famylje fan 'e gruttoskhaaien (*Otodontidae*).

## Klassifikaasje
De Polsleatpolder

**De Polsleatpolder** (*De Polslootpolder*) wie in wetterskip súdlik fan Akkrum yn de destiidske Nederlânske gemeente Utingeradiel yn de provinsje Fryslân. It wie in selsstannich oerheidsorgaan fan 1912 oant 1968. It wetterskip hie in oerflakte fan sawat 100 bunder.

Nei't de polder yn de winter 1909-1910 suver ûnderstrûpt wie - allinnich troch in tydlike dykferheging koe dat tefoaren kommen wurde - waard yn 1910 it inisjatyf nommen ta oprjochting fan in wetterskip. De oprjochting wie yn 1912. In part fan it gebiet waard it hiele jier drûchholden, in part allinnich yn de simmer. Dêrta waard in simmerdyk oanlein. Op 1 juny 1968 waard it wetterskip by de earste provinsjale wetterskipskonsintraasje yn Fryslân opheft en gie it op yn wetterskip Boarnferd. 

Nei noch in pear fúzjes falt it gebiet fan 2004 ôf oan ûnder Wetterskip Fryslân.
The Shallows

## Films
*''The Shallows'' (film), in Amerikaanske horrorfilm út 2016

## Literatuer
*''The Shallows'' (boek), in non-fiksjeboek fan Nicholas G. Carr út 2010

## Muzyk
*''The Shallows'' (album), in album fan I Like Trains út 2012
*''The Shallows'' (liet fan Dog's Eye View), in liet fan Dog's Eye View út 1997
*''The Shallows'' (liet fan Bear Hands), in liet fan Bear Hands út 2016
Makrielhaaien

De **makrielhaaien** (wittenskiplike namme: *Lamniformes*) foarmje in skift fan 'e klasse fan 'e kreakbienfisken (*Chondrichthyes*), de ûnderklasse fan 'e haaien en roggen (*Elasmobranchii*), de tuskenklasse fan 'e echte haaien en roggen (*Euselachii*), de difyzje fan 'e moderne haaien en roggen (*Neoselachii*), de ûnderdifyzje fan 'e haaien (*Selachii* of *Selachimorpha*) en it boppeskift fan 'e helmhaaien (*Galeomorphi*). De wittenskiplike namme fan dit skift is ôflaat fan it Grykske wurd *lamna*, dat letterlik "rôffisk" betsjut. 
__TOC__
## Beskriuwing
De makrielhaaien foarmje in taksonomyske groep dêr't guon fan 'e bekendste soarten haaien ûnder falle, lykas de wite haai (*Carcharodon carcharias*) en de reuzehaai *Cetorhinus maximus*). De leden fan dit skift ûnderskiede har fan oare haaien troch it besit fan twa rêchfinnen, in earsfin, fiif kiuwskreven, eagen sûnder in trêde eachlid en in mûle-iepening dy't oan 'e sydkanten fan 'e kop oant efter de eagen trochrint. Ek hawwe makrielhaaien, oars as oare haaien, in hegere lichemstemperatuer as it wetter dêr't se yn swimme.

## Klassifikaasje
Rives-en-Seine

**Rives-en-Seine** is in gemeente yn it Frânske departemint Seine-Maritime yn 'e regio Normandje. It plak falt ûnder it arrondissemint Rouen. Rives-en-Seine ûnstie op 1 jannewaris 2016 troch in gearfoeging fan 'e gemeenten Caudebec-en-Caux, Saint-Wandrille-Rançon en Villequier.

## Yndieling
Rives-en-Seine is in *commune nouvelle* (nije gemeente) en ûnder te ferdielen yn trije saneamde *communes déléguées* (delegearre gemeenten). In delegearre gemeente hat noch in beheind tal bestjoerlike funksjes en ek in troch de gemeenteried fan Rives-en-Seine beneamde boargemaster. 
 

## Histoaryske monuminten

* Notre-Dame fan Caudebec-en-Caux
* Hospice Saint-Julien, Avenue Winston Churchill, Caudebec-en-Caux
* 14e-iuwske finzenis oan 'e Rue du Bailliage, Caudebec-en-Caux
* Goatysk timpeliershûs oan 'e Rue Thomas Bazin, Caudebec-en-Caux
* Abdij fan Saint-Wandrille, Rue Saint-Jacques

## Musea
* MuséoSeine, Avenue Winston Churchill, Caudebec-en-Caux
* Musée Victor Hugo, Quai Victor Hugo, Villequier
The A-Team (betsjuttingsside)

"**The A-Team**" of "**A-Team**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

**A-team*, in Ingelske oantsjutting foar de bêste opstelling fan bgl. in sportklub of in legerienheid (yn tsjinstelling ta in *B-team*)
**[[The A-Team]]* is in tige bekende Amerikaanske tillefyzjesearje dy't fan 1983 oant 1987 makke waard

## Fideospultsje
*''The A-Team'' (fideospultsje), in fideospultsje fan ZX Spectrum út 1980

## Films
*''The A-Team'' (film), in Amerikaanske film út 2010, dy't (loskes) basearre wie op 'e tillefyzjesearje

## Muzyk
### Bands
*The A-Team, in rap/hiphopduo, besteande út Aceyalone en Abstract Rude
*The Nashville A-Team, in Amerikaanske groep sesjemuzikanten dy't aktyf wie yn 'e 1950-er en 1960-er jierren

### Lieten
*''The A-Team'' (liet fan Barry Sadler), in liet fan Barry Sadler út 1966
*''The A-Team'' (titelmuzyk), de titelmuzyk fan 'e tillefyzjesearje mei deselde namme, as single útbrocht troch Mike Post yn 1984
*''The A-Team'' (liet fan Conflict), in liet fan Conflict út 1996
*''The A-Team'' (liet fan Ed Sheeran), in liet fan Ed Sheeran út 2011
*''The A-Team'' (liet fan Travis Scott), in liet fan Travis Scott út 2016

## Oar
*A-Team (kommando's), in subienheid fan in kompanjy by de kommando's fan it Amerikaanske Leger
*A-TEAM, in ôfkoarting fan Athletes in Temporary Employment as Agricultural Manpower ("Atleten yn Tydlike Emploai as Agraryske Mankrêft"), in (mislearre) programma fan 'e Amerikaanske minister fan Arbeid W.&nbsp;Willard Wirtz út 1964 mei as doel om 'e ynset fan gastarbeiders yn 'e lânbou oerstallich te meitsjen
*Ateam Inc., in Japansk ynternetbedriuw
*A-Team, in bynamme foar it Misdiesyndikaat fan Clerkenwell, in Londenske kriminele binde
De Kei

**De Kei** wie in wetterskip yn Fryslân fan 1914 oant 1969. It wetterskip mei in oerflakte fan 647 hektare lei doe't it oprjochte waard yn de gemeenten Gaasterlân en Hemelumer Oldephaert en Noordwolde.

Doel fan it wetterskip wie it regeljen fan de wetterhichte yn it behearskgebiet westlik fan de Bakhúster Feart en Wielsfeart en it ûnderhâld oan wurken anneks. 

Op 1 maaie 1969 waard it wetterskip opheft en gie it by de earste grutte konsintraasje fan wetterskippen yn Fryslân, op yn wetterskip Tusken Mar en Klif. Nei noch in pear fúzjes falt it gebiet sûnt 2004 ûnder Wetterskip Fryslân.
Wetterskip Lauwerswâlden

It **Wetterskip Lauwerswâlden** wie ien fan de wetterskippen dy't yn 1997 yn Fryslân foarme waarden by de twadde grutte konsintraasje fan wetterskippen yn dy provinsje. It haadkantoar wie yn  Bûtenpost. It wetterskip ûntstie út twa eardere: De Wâlden en Lits en Lauwers.

Yn 2004 binne de lêste 5 boezumwetterskippen opgien yn it Wetterskip Fryslân.
Ofsûgen

"**Ofsûgen**" of "**ôfsûgjen**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

*ôfsûgen (sûgen), it dien meitsjen fan it sûgen
*ôfsûgen (sobjen), troch sobjen eat earne ôfheljen
*ôfsûgen (seksualiteit), it bedriuwen fan orale seks mei in man, troch oan 'e penis te sûgen
Hidden Figures

*''Hidden Figures'' (boek), in non-fiksjeboek fan Margot Lee Shetterly út 2016
*''Hidden Figures'' (film), in Amerikaanske film út 2016 dy't basearre is op dat boek
*''Hidden Figures'' (soundtrack), it soundtrackalbum fan 'e film út 2016
*''Hidden Figures'' (printeboek), in printeboek foar jonge bern fan Margot Lee Shetterly út 2018, basearre op har non-fiksjeboek út 2016
Arromanches-les-Bains

**Arromanches-les-Bains** is in Frânske gemeente yn it departemint Calvados yn 'e regio Normandje.

## Geografy
De gemeente leit oan 'e kust fan it Kanaal, likernôch 11 kilometer noardeastlik fan Bayeux en 30 kilometer noardwestlik fan Caen.

## Skiednis

By de alliearde lânings fan 1944 yn 'e Twadde Wrâldkriich lei Arromanches oan Gold Beach. Nei de lâning waard yn it ramt fan 'e operaasje foar de kust ien fan 'e twa keunstmjittige havens (Mulberry B) oanlein om troepen en materjeel oan lân te bringen. De resten fan 'e haven binne ek hjoeddedei noch te sjen.

## Befolkingsûntwikkeling

## Ekonomy
De befolking libbet fral fan it toerisme. Njonken in camping wurde in soad sport- en frijetiidsaktiviteiten oanbean.

## It besjen wurdich
* Musée du Débarquement
* Bioskoop Arromanches 360
* De neoromaanske, healwei de 19e iuw boude, Sint-Pitertsjerke (Église Saint-Pierre)
De Roordapolder

**De Roordapolder** wie in lyts wetterskip yn de gemeente Idaerderadiel yn de Nederlânske provinsje Fryslân.

It wetterskip mei in oerflakte fan 110 hektare waard oprjochte om de wetterstân te ferbetterjen. De polder waard bemeald troch in elektrysk gemaal, boud yn 1928/1929.

It gebiet fan De Roordapolder gie yn 1980 op yn wetterskip De Middelsékrite dat yn 2004 part waard fan Wetterskip Fryslân.
De Middelsékrite

**De Middelsékrite** wie in grut fúzjewetterskip yn de Nederlânske provinsje Fryslân. It wetterskip bestie fan 1979 oant 1997; dêrnei gie it op yn wetterskip Marne-Middelsee. It gebiet fan it eardere wetterskip waard yn 2004 part fan it Wetterskip Fryslân.

It wetterskip ûntstie nei de earste rige grutte herfoarmingen fan wetterskippen yn Fryslân. De folgjende wetterskippen waarden byinoar foege ta   De Middelsékrite:
1979 :
# De Goutumer Oudlandsweg
# De Jokse
# De Oosterwierumer Oudvaart
# De Roordahuizumer Nieuwlandspolder

1980 :
# De Bird
# De Leppedyk
# De Roordapolder
# De Verbinding
# Deinum
# Friens
# Het Hofland
# Hommerts-Sneek
# Nijland c.a.
# Oppenhuizen c.a.
# Scharnegoutum c.a.

1981 :
# Abbega
# De Hempensermeerpolder
# De Jellumer- en Beersterpolder
# De Nieuwlandsweg
# De Sneeker Oudvaart
# Hatzum
# Het Lang Deel
# Het Potschar
# 't Marlân

1982 :
# Baard-Winsum
# Boksum
# De Bloksloot
# De Groote Warga'stermeer
# De Leechlanswei
# De Lyonserpolder
# De Oosterhemmen
# De Wammerterpolder
# Friesma
# Heech
# Het Huizumer- en Goutumer Nieuwland
# Hoflandstra
# It Ald Skroet

1987 :
# De Weiwiske

1988 :
# De Groene- en Moskoudijk

## Keppeling om utens
*  Beskriuwing fan it wetterskipswapen
Kastiel fan Victot

It **Kastiel fan Victot** (Frânsk: *château de Victot*) is in histoarysk monumint yn de Normandyske gemeente Victot-Pontfol, Frankryk. It kastiel is net foar it publyk tangonklik. 

## Lokaasje
It monumint stiet yn it Frânske departemint Calvados, likernôch 200 meter noardeastlik fan de tsjerke fan Victot, op de grûn fan de gemeente Victot-Pontfol.

## Skiednis
It kastiel draacht de namme fan Hugues de Victot, dy't op it plak yn 1160 in liengoed hie. Yn de 14e iuw wiksele it eigendom tusken de famyljes Labbey, Caperon en Gosse. It kastiel bleau yn de lêste famylje oant yn de 15e iuw, doe't Jeanne Gosse, de lêste telch fan de famylje, mei Guillaume Boutin boaske. It kastiel hie slim te lijen hân yn de Hûndertjierrige Kriich en waard yn de jierren 1570-1574 yn opdracht fan Philippe Boutin op 'e nij boud as twa kastielen, nei alle gedachten om syn hiele famylje der yn ûnder te bringen. Yn dy tiid bleau it kastiel in defensive funksje hâlden mei in grêft, in flapbrêge en sjitgatten. Tagelyk waard it in freonlike residinsje yn de styl fan de renêssânse mei grutte finsters mei ramen en ryk fersierde muorren yn skaakboerdpatroanen fan roze bakstien en kalkstienlagen. De Boutins bleaune oant it ein fan de 18e iuw eigner fan Victot.

Yn 1798 waard it kastiel ferkocht oan Pierre Aumont, telch fan in famylje dy't bekend stie om de hynstefokkerij. Aumont levere hynders foar it Grande Armée en hy liet oan it begjin fan de 19e iuw by it kastiel de lange stâlen bouwe. Syn tredde soan, Alexandre, makke de stoeterij fan Victot ferneamd en dat bleau yn de hiele 19e iuw sa. 

De stoeterij waard yn 2014 troch it neiteam fan Aumont foar 6.5 miljoen euro ferkocht oan sjeik Abdullah Al-Thani, in omke fan de emir fan Katar. 

## Kapel
Tichteby it kastiel stiet op it tsjerkhôf de Chapelle Saint-Denis.
Victot-Pontfol

**Victot-Pontfol** wie oant 2025 in Frânske gemeente yn it departemint Calvados yn 'e regio Normandje. Victot-Pontfol leit 18 kilometer fan Lisieux en 24 kilometer fan Caen. De gemeente Victot-Pontfol fusearre op 1 jannewaris 2025 mei de gemeente Gerrots ta de gemeente Victot-en-Auge. 

## Skiednis
De eardere gemeente ûntstie yn 1858 troch de gearfoeging fan Victot (120 ynwenners yn 1856), Les Authieux-sur-Corbon (57 ynwenners) en Pontfol (114 ynwenners). Victot-Pontfol leit yn it Pays d'Auge.

## Befolkingsûntwikkeling

## Monuminten
* Parochytsjerke Sint-Dionysius (Église Saint-Denis), 19e-iuwsk, mei romaanske muorredielen.
* Kastiel fan Victot mei kapel. 
* Sint-Martinuskapel fan Pontfol (Chapelle Saint-Martin de Pontfol), restant fan 'e yn 'e 19e iuw ferneatige tsjerke fan Pontfol.

## Ofbylden

Kastiel fan Victot.jpg|Kastiel fan Victot
Sint-Dionysiuskapel fan Victot.jpg|Dionysiuskapel fan Victot
Parochytsjerke Sint-Dionysius (Église Saint-Denis).jpg|Sint-Dionysius fan Victot
FranceNormandieVictotPontfolPontfolChapelle.jpg|Sint-Martinuskapel fan Pontfol
Ko-produksje

In **ko-produksje** ("ko-" betsjut "mei-") is in joint venture tusken ferskate bedriuwen by it meitsjen fan in produksje. De term wurdt hast útslutend brûkt yn 'e filmyndustry, de tillefyzjesektor en by de ûntwikkeling fan fideospultsjes. Dêrby giet it faak om ynternasjonale ko-produksjes, wêrby't bedriuwen út ferskate lannen belutsen binne. Ko-produksjes binne in manear om 'e finansiering fan in projekt dêr't hege kosten oan ferbûn binne, rûn te krijen. Boppedat wurde sa ek de risiko's fan in eventueel ferlies útsmaard oer ferskate bedriuwen. Oare foardielen binne dat bedriuwen fan inoars know-how leare kinne en dat de produksje troch belutsenens fan in bedriuw út in beskaat lân tagong kriget ta subsydzjes en de filmmerk fan dat lân.

Yn 'e Jeropeeske filmyndustry is it hiel gewoan dat films ko-produksjes binne. Faak giet it dêrby om produksjes dêr't bedriuwen út twa of trije lannen by belutsen binne, mar ko-produksjes mei bedriuwen út mear lannen komme ek foar. De film *[[Treasure Island (live-actionfilm út 1972)|Treasure Island]]*, út 1972, wie bgl. in Britsk-Dútsk-Frânsk-Italjaansk-Spaanske ko-produksje. Yn sa'n gefal sprekt men ek wol fan Panjeropeeske ko-produksje. Yn 'e Feriene Steaten is men folle minder bekend mei sokke konstruksjes. De measte ynternasjonale ko-produksjes dêr't Amerikaanske filmstudio's by belutsen binne, omfetsje mar bedriuwen út twa lannen: de Feriene Steaten en meastal it Feriene Keninkryk.
Wetterskip Friens

It **Wetterskip Friens** wie in lyts wetterskip yn de gemeente Idaerderadiel yn de Nederlânske provinsje Fryslân.

It wetterskip mei in oerflakte fan 206 hektare waard oprjochte mei as doel it verbetterjen fan it relejen fan de wetterstân. De bemealling fan it gebiet barde mei help fan in elektrysk gemaal.

Yn 1980 gie it wetterskip op yn wetterskip De Middelsékrite dat op syn bar yn 2004 part waard fan Wetterskip Fryslân.
Yngelân

In **yngelân** is ien dy't eigendommen (lân) hat yn in (Nederlânsk) wetterskip. 

Dat in yngelân hoecht net perfoast yn it wetterskip te wenjen, salang't er mar eigendom hat yn it wetterskip. Ek hiene de ingelanden as iennigen aktyf en passyf kiesrjocht yn it wetterskip. De hjoeddeiske wetten hawwe lykwols ferskate kategoryen. Ek ynwenners binne stimberjochtige.

Yngelân (*Ingeland*) komt út it Middelnederlânsk. *Gelant* betsjutte 'eigener fan in stik lân'.
The Sapphires

*The Sapphires (band), in Amerikaanske trijekoppige swarte popgroep út 'e midden fan 'e 1960-er jierren út Philadelphia
*''The Sapphires'' (toanielstik), in toanielstik út 2004 fan 'e Australyske toanielskriuwer Tony Briggs oer in popgroep fan fjouwer Aboriginal-froulju dy't ûnder de Fjetnamoarloch op toernee by de troepen lâns geane
*''The Sapphires'' (film), in Australyske film út 2012 op basis fan dat toanielstik
Paralympyske Simmerspullen 2020

De **Paralympyske Simmerspullen 2020** waarden fan 24 augustus oant en mei 5 septimber 2021 yn de Japanske haadstêd Tokio holden.

It sportevenement soe ynearsten yn Tokio plak hawwe fan 25 augustus oant en mei 6 septimber 2020, mar troch de koroanafiruspandemy waard er in jier útsteld. It jiertal yn de namme bleau gelyk.

Tokio waard foar de twadde kear de gaststêd fan de Paralympyske Simmerspullen. De earste kear wie yn 1964. 
## Medaljespegel

## Sporten
Nei de Spullen fan 2016 binne it CP-Fuotbal en it hurdsilen fan it programma ferdwûn. Nij dêrfoar yn it plak binne de sporten Badminton en Taekwondo.

## Kalinder

## Meidwaande lannen
Der diene 163 lannen mei oan 'e Paralympyske Simmerspullen fan 2020. Yn totaal wiene der 4.535 meidoggende atleten. Hjirûnder in opsomming fan 'e meidoggende lannen, mei tusken heakjes it oantal sporters. 

## Fryske medaljes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan it Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Sainte-Mère-Église

**Sainte-Mère-Église** is in plak en tagelyk in Frânske gemeente yn it departemint Manche yn 'e regio Normandje. De gemeente falt ûnder it arrondissemint Cherbourg en it kanton Carentan-les-Marais. Haadplak fan 'e gemeente is it plak dêr't de gemeente syn namme fan krige, Sainte-Mère-Église. De ynwenners wurde *Sainte-Mère-Églisais* neamd.

## Gemeenteyndieling
De hjoeddeiske gemeente Sainte-Mère-Église ûntstie op 1 jannewaris 2016 troch it gearfoegjen fan 'e eardere gemeenten Sainte-Mère-Église, Beuzeville-au-Plain, Chef-du-Pont, Écoquenéauville en Foucarville. Sûnt 1 jannewaris 2019 binne ek de gemeenten Carquebut en Ravenoville by de gemeente Sainte-Mère-Église yndield.

Haadplak is Sainte-Mère-Église, de oare plakken hawwe de status fan in *commune déléguée*. 

## Histoaryske monuminten / it besjen wurdich

* De goatyske Marije-Himmelfearttsjerke (Frânsk fan Sainte-Mère-Église: *Église Notre-Dame-de-l'Assomption*) dy't yn 'e 12e oant de 13e-iuw boud waard.
* Sint-Briktiustsjerke (*Église Saint-Brice*) fan Beuzeville-au-Plain
* Sint-Laurentiustsjerke (*Église Saint-Laurent*) fan Écoquenéauville
* Sint-Kolumbustsjerke yn Cotentin (*Église Sainte-Colombe-en-Cotentin*) fan Chef-du-Pont
* Sint-Laudustsjerke (*Église Saint-Lô*) fan Foucarville
* Sint-Egidiustsjerke (*Église Saint-Gilles*) fan Ravenoville
* Kriichsmonumint The Airborne Trooper - "Iron Mike"
## Musea

* Airborne Museum, 14 Rue Eisenhower
* Ferme-musée du Cotentin, 1 Rue de Beauvais
## Keppeling om utens
* Side Airborne Museum
GR-Paden

De **GR-paden** foarmje in netwurk fan langeôfstâns-kuierpaden (LAW) troch Europa, benammen yn Frankryk, Belgje, Nederlân en Spanje. **GR** binne de inisjalen fan de routepaden **G**rande **R**andonnée in Frankryk en Walloanje, en **G**rote**r**outepaden yn Flaanderen.

## Paadwizers

De GR-paden binne yn Nederlân yn beide rjochtingen mei in wyt-read teken markearre mei stikkers, oanbrocht op dykmeubilêr, as mei ferve en yn kuiergidsen en op it webstee fan Wandelnet beskreaun. It is oan te rieden gebrûk te meitsjen fan sa'n gids as de webstee om’t de paadwizers yn it fjild wol ris ferdwine.
It basisteken jout de rûte oan, en wurdt nei ferrin fan tiid werhelle om oan te jaan dat jo noch op it rjochte paad binne. In rjochting oanpassing wurdt yn Nederlân oanjûn mei in pylkje. De Europeeske paden hawwe njonken de nasjonale paadwizers in E-nûmer, bygelyks E11.

## List van LAW's

### LAW’s yn en troch Fryslân
* Fryske Wâldenpaad, fan Lauwerseach nei Stienwyk en oarsom. 155 km lang. 
* Grut Fryslânpaad, fan Bergen oan See nei Lier yn Dútslân en oarsom. 363 km lang.
* Nederlânsk Kustpaad diel 3, fan Starum nei Bad Nijeskâns en oarsom. 268 km lang.
* Suderseepaad, fan Inkhuzen nei Starum. 536 km

### LAW’s yn Nederlân

### GR-Paden yn Belgje

### GR-Paden yn Spanje

### GR-paden yn Frankryk

### Jeropeeske LAW’s’

## Sjoch ek
* Streekpaden

## Keppeling om útens
* **Jeropa** - ERA EWV FERP
* **Nederlân** - Wandelnet
* **Belgje** - Groteroutepaden
* **Spanje** - Federacion espanola de deportes de montaña y escalada FEDME
* **Frankryk** - ffrandonnee
I, Robot

## Fideospultsjes
*''I, Robot'' (fideospultsje), in fideohalspultsje út 1984

## Films
*''I, Robot'' (film), in Amerikaanske film út 2004

## Literatuer
*''I, Robot'' (koart ferhaal fan Eando Binder), in koart ferhaal fan Eando Binder út 1939
*''I, Robot'' (ferhalebondel), in science fiction-ferhalebondel fan Isaac Asimov út 1950
*''I, Robot'' (koart ferhaal fan Cory Doctorow), in koart ferhaal fan Cory Doctorow út 2005

## Muzyk
*''I, Robot'' (album), in album fan The Alan Parsons Project út 1977
*''I, Robot'' (liet), in liet fan The Alan Parsons Project út 1977

## Sjoch ek
*iRobot, in Amerikaanske robotfabrikant
Estetyk

De **estetyk** of **estetika** is de lear fan 'e sintúchlike waarnimming, mear spesifyk de tûke fan 'e filosofy dy't him dwaande hâldt mei it aard fan skientme en keunst. De oantsjutting **keunstfilosofy** wurdt ornaris as synonym foar dit begryp brûkt, hoewol't it eins in eigen, sij it nau besibbe fakgebiet beslacht. De estetyk wol wearden en oardielen hifkje dy't foarme binne op basis fan smaak. Beide foarmen fan 'e term, sawol 'estetyk' as 'estetika', binne ôflaat fan it Grykske wurd αἰσθητικός, *aisthetikos*, dat de eigenskipswurdlike ferbûging is fan αἰσθησις, *aisthesis*. De betsjutting dêrfan is "sintúchlike ûnderfining", mar ek "gefoel". In beoefener fan 'e estetyk is in **estetikus** (mt.: estetisy). Guon fan sokken hawwe har mêd fan wittenskip omskreaun as "de krityske beprakkesearring fan keunst, kultuer en natoer".

As wittenskip beflapt de estetyksawol natuerlike as keunstmjittige boarnen fan estetyske ûnderfining en beoardieling. It ûndersiket wat der yn it minsklik ferstân bart as men op sintúchlike wize omgiet mei estetyske foarwerpen of fermiddens. Soks kin bgl. dien wurde troch nei fisuele keunst te sjen, nei muzyk te harkjen, poëzij of literatuer te lêzen of de natoer te ferkennen. 

De estetyk en de keunstfilosofy binne oanfoljende foarmen fan filosofy. Wylst de estetyk ûndersiket hoe't minsken estetyske dingen ûndergeane, brûke, bekritisearje en/of derfan genietsje, ûndersiket de keunstfilosofy spesifyk hoe't keunstners ta in foarstelling fan harren keunst komme, hoe't se dêrnei de foarstelde keunst skeppe en yn it gefal fan flechtige keunst (lykas in muzykfoarstelling of in toanielstik) hoe't se harren keunst opfiere. De estetyk giet dêrnei fierder troch witte te wollen wêrom't minsken guon keunstwurken wol en oaren net wurdearje kinne, en ek hoe't it kin dat estetyske dingen sa'n ynfloed op 'e minsklike gemoedstastân hawwe kinne. Sawol de estetyk as de keunstfilosofy stelle fragen as: "Wat *is* keunst?", "Wat is in keunst*wurk*?", en "Wat makket keunst *goed*?"

As wittenskiplike term waard "estetyk" yn 1735 yntrodusearre troch de Dútske filosoof Alexander Gottlieb Baumgarten. Dat betsjut lykwols net dat it fakgebiet doe nij wie; men fynt beskate oertinkings fan wat "estetyk" neamd wurde kin al yn it wurk fan Aldgrykske wiisgearen as Plato en Aristoteles.