Comarca

In ***comarca*** (Spaansk: [koˈmaɾka], Portegeesk: [kuˈmaɾkɐ] of [koˈmaʁkɐ], Katalaansk: *comarque* [kuˈmar.kə] of [koˈmaɾ.ka]) is in tradisjonele regio of pleatslike bestjoerlike ienheid yn Spanje, Portegal en guon fan harren eardere koloanjes lykas Brazylje, Nikaragua en Panama. It wurd komt fan it begryp *marca*, itjinge "mark" as grinsgebiet betsjut, mei it foarheaksel *co*, itjinge "mank", "tegearre" as "yn" betsjut, ôf. Dus it wurd betsjut sokssawat as "yn in grinsgebiet"

De *comarca* wurdt yn it Aragoneesk útsprutsen as *redolada* (IPA: [reðoˈlaða]) en yn it Baskysk as *eskualde* (IPA: [es̺kualde]). Yn it Galisysk wurde *comarca's* ek wol *bisbarras* (IPA: [bizˈβarɐs]) neamd.

In *comarca* komt oerien mei it wurd *[[county]]* en *[[shire]]* út de Angelsaksyske wrâld, alhoewol't dy yn it Spaansk en Portegeesk oerset wurde as *condado* - "greefskip" dy't yn it Ibearysk Skiereilân nei histoaryske regio's ferwize, dy't yn it ferline hearske waarden troch in greve (*conde*). It foech en de gearstalling fan comarca's yn de ferskate regio's rinne útien. Yn Kataloanje hawwe se bestjoerlike ferantwurdlikens, wylst se yn Brazylje rjochtsgebieten en yn Panama yndianereservaten binne.

## Mienskip fan Portegeesksprekkende Lannen
### Skiednis
Fan de midsiuwen oant de sechtjinde iuw wiene *comarca's* grutte bestjoerlike ienheden yn Portegal. Der wiene seis fan sokke tradisjonele ienheden. Fan de sechtjinde iuw ôf waarden se stadichoan ferwiisd as provinsjes.

Dêrnei waard it wurd *comarca* brûkt foar nije bestjoerlike en rjochtsdielgebieten fan de provinsjes, dy't yn d esantjinde iuw stifte waarden. Eltse *comarca* waard fertsjintwurdige troch in *corregedor* dy't de ôffurdige wie fan dy krite by de Kroan.

Yn de njoggentjinde iuw waarden de *comarca's* ferfongen troch bestjoerlike en rjochtsienheden dy't faninoar skaat waarden, yn it ramt fan it ynfieren fan de skieding tusken de bestjoerlike en wetjouwende macht. De nije bestjoerlike ienheden waarden distrikten en de rjochtsgebieten holden de namme *comarca*.

### Hjoed-de-dei
Hjoed-de-dei is de *comarca* in rjochtsgebiet yn Portegal, Brazylje en guon oare lannen fan de Mienskip fan Portegeesksprekkende Lannen, sa as bygelyks it rjochtsgebiet fan in beskate rjochtbank of fan in groep lytse rjochtsgebietsjes. Yn Brazylje binne der 2.680 *comarca's* en yn Portegal waard it tal *comarca's*, yn it ramt fan in bestjoerliek fernijing yn 2014, werombrocht fan 231 ta 23. Yn 2015 waard by in weryndieling Angola fannijs ûnderferparte yn 60 *comarca's*, dy't elts in rjochtsgebiet fan in beskate rjochtbank útmeitsje. Ek is Comarca de namme fan in foarstêd fan Lûanda, de haadstêd fan Angola.

## Spanje
It begryp *comarca* wurdt yn ferskate regio's fan Spanje brûkt.
* Astuerje: de histoaryske yndieling wie de *conceyu* (meartal: *conceyos*, *concejo* of *municipio* yn Spaansk). Hjoed-de-dei binne der ferskate *comarca's*, dy't lykwols net al te lang lyn oprjochte waarden, dochs gjin bestjoerlik of rjochterlik foech hat, en allinnich bestimd binne foar toeristyske doelen.
* Kantaabrje: de *comarca* is in tradisjone histoariske yndieling, almeast neamd nei de grutte rivieren yn de regio.
* Kataloanje en Aragon: de *comarca* (*comarque* yn it Katalaansk) is in pleatslike bestjoerlike ienheid dy't troch in rie fan bestjoer fan de *comarca* bestjoerd wurdt.
* Falinsia: de *comarca* is in tradisjonele regio mei gjin bestjoerlik foech mear. 
* Galysje: de *comarca* of *bisbarra* is in tradisjonele dielgebiet dy't beheinde offisjele erkenning hawwe, dochs gjin bestjoerlik foech hawwe. De oerheid yn Galysje besiket lykwols om de *bisbarra's* fannijs yn te fieren as in bestjoerlike ienheid om in regionaal netwurk te kreëarjen dy't mear balansearre en effisjint is. Galisyske *comarca's* hawwe wol in rie fan bestjoer.

Yn oare regio's, lykas Ekstremadoera, kin in *comarca* nei in pleatslike krite of regio dy't gjin bestjoerlike ienheid is, ferwize.

## Meksiko
De njoggend egrutte agglomeraasje yn Meksiko is bekend as de Comarca Lagunera. De regio bestiet út 15 gemeenten, lykas de stêden Torreón, Coahuila en Gómez Palacio yn Durango.

## Panama
Yn Panama, de *comarca indígena* is in bestjoerlike ienheid mei in grutte yndiaanske befolking. Fjouwer dêrfan binne winliken provinsjes. Twa lytseren binne part fan in provinsje en binne lyk oan in *[[Corregimiento (Panama)|corregimiento]]*, in ûnderferdieling fan in Panameeske provinsje.

## Keppeling om utens
* Side oer de comarca's yn Galysje
* Skiednis oer de comarca's yn Kataloanje