Nijkerk

**Nijkerk** (Nedersaksysk: *Niekark*) is in stêd en gemeente yn de provinsje Gelderlân. De gemeente hat  ynwenners (, boarne: CBS) en in oerflakte fan 72,05 km², wêrfan 2,53 km² wetter. De stêd stiet by guon noch bekend as doarp, mar hat al sûnt 1413 stedsrjochten. De gemeente bestiet út de kearnen Nijkerk, Nijkerkerveen en Hoevelaken, mei de buorskippen Holkerveen en Driedorp. Nijkerk leit sintraal tusken de Feluwe en de Rânestêd.

Sûnt 2010 is de gemeente Nijkerk oansletten op it gearwurkingsferbân *Regio [[Foodvalley]]* yn 'e mande mei de gemeenten Barneveld, Skerpenseel, Ede, Wageningen, Rhenen, Veenendaal en Renswoude.

## Skiednis
De namme komt fan de *Nije tsjerke*, dy't boud waard neidat de âlde kapel yn 1221 troch in feanbrân ferwoaste wie. Nijkerk hat yn de skiednis in oantal kearen te krijen hân mei rampen. Yn 1421 baarnde de tsjerke ôf. Ek barden der oerstreamings fanút de Sudersee; ûnder oare op 13 - en 14 jannewaris 1916. Omdat Nijkerk sintraal lei tusken it aartsbisdom Utert en it hartochdom Gelre, wie de stêd geregeld wei striidtoaniel, en yn 1412 waard it doarp finaal ferwoaste. Op 27 maart 1413 krige Nijkerk as fergoeding stedsrjochten en frijstelling fan toljild yn Gelre. Yn 1540 baarnde de stêd wer foar it grutste part ôf.

Nijkerk bloeide yn de 18e iuw. De stêd libbe fan tabakstylt, handel, en glêsblazerijen, en wie yn 1795 de grutste stêd fan de Feluwe. Dit is goed te fernimmen oan de arsjitektuer. Yn dy tiid binne in soad hearehuzen boud yn it hjoeddeiske sintrum. Yn Gelderlân wie allinnich Arnhim grutter.

In oantal wyk- en strjitnammen ferwize nei wichtige persoanen yn de skiednis. Foarbylden hjirfan binne Corlaer, de Van Rensselaerstrjitte en de Slichtenhorsterwei dy't neamd binne nei pioniers dy't út Nijkerk wei nei Nij Nederlân lutsen (it hjoeddeiske New York). Fierders de Ds Kuypersstrjitte (neamd nei Gerardus Kuypers (1749-1750), bekend fan de *[[Nijkerkse beroeringen]]*) en de Boargemaster Stamstrjitte, neamd nei boargemaster Stam dy't bekend is fan it fersetwurk yn de Twadde Wrâldoarloch en dy't ek boargemaster fan Dinxperlo west hat. En dan noch de Kardinaal Alfrinkleane, ferneamd nei Kardinaal Alfrink.

Arent fan Corlaer út Nijkerk stifte yn 1662 de Hollânske Koloanje Schenectady yn Nij-Nederlân, no de steat New York yn de Feriene Steaten. Nijkerk ûnderhâldt noch altyd freonskiplike betrekkingen mei de stêd Schenectady.

## Sintrum
It sintrum bestiet út in tal winkelstrjitten mei it Grutte Plein. Neist in soad terraskes sit hjir ek de âlde waach fan Nijkerk by it stedsgrêftsje. Der binne in soad winkels en op it Plein is benammen simmerdeis in soad te rêden. Net allinnich toeristen fan de Feluwe komme hjir op ôf mar ek boatsjeminsken dy't yn de jachthaven fan Nijkerk lizze. Krekt bûten it sintrum stiet by de frachthaven oan de Arkerfeart it gemeentehûs fan Nijkerk. De âlde sûkelarjefabryk fan 'De Baronie' is omboud ta in grut meubel- en ynterieursintrum De Havenaer mei as blikfanger de âlde wettertoer. Hjir steane ek de mânske silo's fan Nijkerk dy't fan fierren te sjen binne. 

## Perioade nei de Twadde Wrâldoarloch
### Wenningbou
Nei de Twadde Wrâldoarloch groeide Nijkerk tige, benammen nei de oanlis fan de A28. It stik lân tusken dizze rykswei en de stêd waard brûkt foar bedriuwsterreinen, lykas *de Arkerfeart* en *Watergoor*, wat in soad wurkgelegenheid oplevere. Dat late ta fierdere ekspânsje fan de wenningbou. De earste neioarlochske wenwiken ferriisden: *Schulpkamp*, *de Bruins Slotleane* en ienige bebouwing om it sintrum hinne (benammen by de Kommissaris van Heemstrastrjitte en de Havenstrjitte).

Ein jierren fyftich waard begûn oan de eastside fan de stêd. Ut dizze perioade, oant ± 1975 stamme de wiken *Beulekamp*, *Paasbos* en *Renselaer*; yn de lêste wyk waarden foar it earst flats oplevere (*van Oldenbarneveltstrjitte*). Ein jierren santich begûn mei de wyk *Strijland* in grut projekt, oanslutend op de wiken Beulekamp en Paasbos. Hjir boude men oant ûngefear 1986, dêrnei waard oan de westkant útwreide. 
Ek waarden yn de jierren santich om ferpleechhûs Zilverschoon twa wiken oanlein. As earste in wyk tusken de Bruins Slotleane en de Berecamperwei (in soad strjitten hawwe it wurd "camp" yn de namme). As twadde waard der ek efter fersoargingstehûs *Zilverschoon* de wyk *Hazeveld* boud.

Om 1989 begûn de gemeente ten westen fan de rûnwei oan de wyk *Corlaer*. In grut projekt. Om 1997 starte men it twadde gedielte, *Grut-Corlaer*, mei de dielplannen *Boerderijakkers* (1997-2000), *De Bogen* (2000-2006) en as lêste it dielplan *De Terrassen*. Sûnt 2007 wurde yn dizze wyk 800 wenten boud. Sûnt dyselde tiid wurde in tal ynwreidingslokaasjes beboud, ûnder oare oan de Oranjeleane en it Molenplein/van Reenenpark.
Ek de foarsjenningen binne útwreide. Sa binne der ferskate sportferienings en sûnt inkele jierren alle foarmen fan fuortset ûnderwiis yn it Corlaer Kolleezje.

### Takomstfyzje romtlike oardering
Op basis fan de ûntwikkelingsfyzje soe Nijkerk yn 2030 trochgroeie kinne nei maksimaal 51.000 ynwenners.

De kommende perioade bout Nijkerk yn de wenwiken De Terrassen en Middellaar (Hoevelaken) en op ferskate ynwreidingslokaasjes. Takomstige wenningbou is mooglik op fjouwer lokaasjes, direkt grinzend oan stêdlik gebiet: Doornsteeg, Luxol, Middelaar East en Plankenburch.
It doarp Nijkerkerfean sil ôfboud wurde. De mooglikheden foar nijbou by it doarp sille ûndersocht wurde. Op langere termyn soenen der eastlik fan Nijkerkerfean twa nije doarpen by komme kinne.

## Underwiis
Nijkerk hat twa middelbere skoallen:
*Corlaer College (protestantsk-kristlik)
*Groenhorst College (agrarysk opliedingssintrum)
*Het Accent (praktyk ûnderwiis)

## Ryksmonuminten
* List fan ryksmonuminten yn Nijkerk

Ofbyld:Grutte Plein fan Nijkerk 4.JPG|*Plein Nijkerk*
Ofbyld:Nijkerk Winkelstrjitte 48.JPG|*Winkelstrjitte Nijkerk* 
Ofbyld:Nijkerk Winkelstrjitte 47.JPG|*Winkelstrjitte Nijkerk* ‎ 
Ofbyld:Nijkerk Stasjon NS 46.JPG |*Stasjon NS*
Ofbyld:Nijkerk Stasjon NS 45.JPG|*Stasjon NS*
Ofbyld:Nijkerk Fontein rotonde 49.JPG|*Fontein Nijkerk*
Ofbyld:Grêft yn Nijkerk 3.JPG|*Grêft Nijkerk*
Ofbyld:De Havenaer Nijkerk 8.JPG|*De Havenaer Nijkerk*
Ofbyld:Alde wettertoer Nijkerk 7.JPG|*Wettertoer Nijkerk*
Ofbyld:Silo Arkerfeart Nijkerk5.JPG|*Silo oan de Arkerfeart Nijkerk*
Ofbyld:Nijkerk De Terrassen 2010 19.JPG|*Nijbouwyk De Terrassen*
Ofbyld:Nijkerk De Terrassen 2010 18.JPG|*Nijbouwyk De Terrassen*
Ofbyld:Nijkerk P9180541.JPG|*Buorren*
Ofbyld:Nijkerk Den Hoek 40.JPG|*Den Hoek (1913)*
Ofbyld:Nijkerk Spoorzicht 64.JPG|*Spoorzicht*
Ofbyld:Nijkerk stasjon westside 61.JPG|*NS-stasjon-westside*
Ofbyld:Nijkerk stasjon eastside 63.JPG|*NS-statsjon eastside*
Ofbyld:Nijkerk Nutsgebou 65.JPG|*Nutsgebou*
Ofbyld:Nijkerk 72.JPG|
Ofbyld:Nijkerk museum Oud Nijkerk 73.JPG|*Museum Ald Nijkerk*
Ofbyld:Nijkerk 70.JPG|
Ofbyld:Nijkerk 67.JPG|
Ofbyld:Nijkerk 60.JPG|
Ofbyld:Nijkerk 59.JPG|
Ofbyld:Nijkerk rotonde mei fontein 55.JPG|*rotonde mei fontein*
Ofbyld:Nijkerk wetter troch de stêd 63.JPG|*troch de stêd rint ek wetter*



## Bekende ynwenners
### Berne
*Kiliaen fan Rensselaer (1585-1643), diamanthanneler en stifter fan de koloanje Rensselaerswijck yn Nij-Nederlân
*Wouter van Twiller (1606-±1646), gûverneur fan Nij Nederlân
*Arent van Corlaer (1619-1667), ûntdekkingsreizger
*Christiaan Eijkman (1858-1931), arts en patolooch (winner Nobelpriis foar de Fysiology of Genêskunde 1929)
*Jacob van Domselaer (1890-1960), komponist
*Bernardus Alfrink (1900-1987), kardinaal-aartsbiskop fan Utert
*Henri Nouwen (1932-1996), preester, misjonaris, psycholooch en kristlik skriuwer
*Paul Nouwen (1934-2009), topfunksjonaris en bestjoerder (âld-haaddirekteur fan de ANWB, broer fan Henri Nouwen)
*Pieter Bouw (1941), topman
*Harm Bruins Slot (1948), amtner, politikus en bestjoerder (Publike Omrop)
*Tijs van den Brink (1970), sjoernalist, radio- en tv-presintator en kristlik skriuwer
*Vincent van Essen (1979), (tv-)kok
*Theo Brack (1985), fuotbalkeeper

### Bekende ynwenners
*Lex Harding (1945), ûndernimmer en earder Veronica-diskjockey
*Gerard Renkema (1959), boargemaster sûn 2007

## Keppeling om utens
*Webstee Nijkerk
*VVV Nijkerk en Barneveld
*Plein Promoasje