open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alvestêdetocht fan de Fryske Motorklub

De **Alvestêdetocht fan de Fryske Motorklub**, better bekend as de **Motoralvestêdetocht**, is in alvestêdetocht foar motorriders, dy't elts jier holden wurdt op Pinkstermoandei. Dit evenemint wurdt organisearre troch de Fryske Motorklub (*Friesche Motorclub*), en bestiet al sûnt 1915. It is in 240&nbsp;km lange toertocht dy't by de Fryske alve stêden lâns liedt, en dêr't elts jier likernôch 3.700 lju oan dielnimme, wêrfan 3.500 op yndividuële motorfytsen. Fierders dogge der ek 100 soleksen en 120 trikes en auto's mei. 

De start en de finish binne yn Ljouwert, en de motorriders geane mei de klok mei by de stêden lâns. De stimpelpost yn Starum is inkeld iepen fan 9.00 oant 12.00 oere. Dat dy sa betiid ticht giet, is sadat de Motoralvestêdetocht de Alvestêdetocht op de Fyts net krúst, dy't op deselde dei ferriden wurdt. Krekt as by de reedrydalvestêdetocht is it doel om by de finish in stimpelkaart yn te leverjen dy't yn alle alve stêden ôfstimpele is, wêrnei't de dielnimmer in medalje kriget. 

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Alvestêdetocht fan de Fryske Motorklub
Alvestêde Oldtimer Rally

De **Alvestêde Oldtimer Rally**, better bekend as de **Auto-alvestêdetocht**, is in alvestêdetocht foar âlde auto's en oare fiertugen út earder tiid, dy't bekendsteane as oldtimers. It is in 245&nbsp;km lange toertocht dy't elts jier holden wurdt oan it begjin fan maaie, faak op 'e twadde sneon fan dy moanne. De Alvestêde Oldtimer Rally fûn foar it earst plak yn 1984, doe't in stikmannich entûsjaste eigners fan oldtimers op it idee kamen om 'e alvestêderûte te riden. De namme fan it barren is wat misliedend, om't de oantsjutting rally in wedstrydelemint suggerearret dat winliken net bestiet. Hjoed de dei wurdt it evenemint organisearre troch de Stifting Alvestêde Oldtimer Rally yn De&nbsp;Fochtel, yn gearwurking mei de stifting Nederlânsk Kultureel Mobyl Erfgoed.

Der dogge net inkeld auto's oan 'e Alvestêde Oldtimer Rally mei, mar ek frachtauto's, bromfytsen en motorfytsen. It iennichste betingst foar it meidwaan oan 'e toertocht is dat jins fiertúch foàr 1950 makke wêze moat. De measte dielnimmende oldtimers datearje út 'e perioade tusken 1920 en 1930, mar de âldsten stamje út 1904. Yn 2018 diene der 400 auto's en 200 motorfytsen en bromfytsen mei; dêrmei is de rally it grutste iendeiske oldtimerevenemint fan Jeropa.

De start fan 'e Alvestêde Oldtimer Rally fynt moarns tusken 7.00 en 9.00 oere plak fanôf in parkearterrein njonken camping 't Hop yn Wikel. Dêrwei wurdt in rûte folge dy't de dielnimmers oer Drylts, Snits, Ljouwert, Dokkum, Frjentsjer, Harns, Boalsert, Warkum, Hylpen en Starum tsjin 'e klok yn by de Fryske alve stêden lâns fiert. De finish is yn Sleat, dêr't de dielnimmers jûns foar 19.00 oere oankomme moatte.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Alvestêde Oldtimer Rally
SUP 11 City Tour

De **SUP 11 City Tour** is in alvestêdetocht foar lju dy't peddelsurfe of SUP-pe, in Ingelske ôfkoarting foar *Stand Up Paddle surfing*, d.w.s. steand op in surfplanke peddelje. By dit evenemint, dat sûnt 2009 elts jier holden wurdt yn septimber (*SUP-tember*), peddelsurfe de dielnimmers oer in ôfstân fan 220&nbsp;km by de Fryske alve stêden lâns. De measten dogge mei oan 'e fiifdeiske foarm, mar sûnt 2016 bestiet der ek in non-stopevenemint, wêrby't de dielnimmers sûnder tuskentroch skoft te hâlden of te sliepen yn twa dagen de rûte ôflizze. 

Yn 2017 wie de SUP 11 City Tour troch it minne waar in helske tocht. Yn 2018 fierde it evenemint syn tsienjierrich bestean. Spesjaal dêrfoar wie foar ien kear in trêde evenemint tafoege: in optocht mei 1.000 dielnimmers troch de grêften fan Ljouwert, op 9&nbsp;septimber. Dêrmei hope de organisaasje in rekôr te fêstigjen en yn it *[[Guinness Book of Records]]* te kommen. De teller bleau lykwols stykjen op 400 oant 500 meidoggers, wat lang net genôch wie om it Russyske rekôr fan in optocht fan 844 peddelsurfers te ferbrekken. Oan 'e tsiende edysje fan it haadevenemint diene atleten út mear 30 lannen mei, fan Denemark oant Frânsk-Polyneezje. Foar belangstellenden dy't fierder ûnbekend wiene mei it fenomeen 'SUP-pen', waard workshops organiseaare.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e SUP 11 City Tour
Iebele van der Meulen

**Iebele van der Meulen** (It Hearrenfean, 1 febrewaris 1969) is in Frysk redakteur fan tydskriften, dy't al tritich jier yn Amsterdam wennet. Sûnt 2012 is er haadredakteur fan ferskate njonkenpublikaasjes fan it frouljusblêd *[[Linda (tydskrift)|Linda]]*, wêrûnder *[[Linda.wonen]]* en *[[L'Homo]]*.
__NOTOC__
## Libben en karriêre
### Jonkheid en oplieding
Van der Meulen waard yn 1969 berne op It Hearrenfean, dêr't er nei ôfrin fan 'e legere skoalle middelber ûnderwiis genoat oan 'e Ryksskoallemienskip It Hearrenfean. Mei achttjin jier ferfear er yn 1987 nei Amsterdam, dêr't er in oplieding ta stilist folge oan 'e Moade-akademy Charles Montaigne (no it Amsterdam Fashion Institute).

### Karriêre
Yn 1991 sette Van der Meulen útein mei in freelance baan as stilist (immen dy't advisearret op it mêd fan styl, yn dit gefal oangeande moadeferskynsels). Yn dy funksje wied er ferbûn oan bedriuwen as Gucci en De Bijenkorf, en teffens oan tydskriften as *[[Man (Nederlânsk tydskrift)|Man]]*, *[[Elegance (tydskrift)|Elegance]]* en letter *[[Linda (tydskrift)|Linda]]*. By dat lêste blêd krige Van der Meulen yn 2004 fêst wurk as photodirector. Sûnt 2012 is er haadredakteur fan in stikmannich njonkenpublikaasjes fan *Linda*, nammentlik: *[[Linda.wonen]]*, *[[Linda.mode]]*, *[[Linda.man]]* en *[[L'Homo]]*. 

### Priveelibben
Iebele van der Meulen is iepentlik homoseksueel. Hy wennet gear mei twa oare manlju yn it sintrum fan Amsterdam. Mei ien fan dy beide, Joop, is er foar de wet troud, en as soks net ferbean wie om't it as bigamy sjoen wurdt, soene hy en Joop ek trouwe mei de trêde partner, Rik. Van der Meulen beskôget beide manlju as syn oarehelten en is hiel iepen oer harren libbensfoarm. Neffens him kriget er dêr gauris fragen oer, om't minsken der nijsgjirrich nei binne, mar eins nea ôfkarrende reäksjes. De (seis) âlden fan 'e mannen hawwe harren kar akseptearre en kinne ûnderling sa goed mei-inoar dat se mei syn allen (en de trije soannen) al ris op fakânsje nei Majorka west hawwe.
Tomastsjerke (Ketlik)

De **Tomastsjerke** is in 16e-iuwsk tsjerkegebou oan 'e Tsjerkeleane yn Ketlik, gemeente It Hearrenfean. De tsjerke waard yn 1977 oerdroegen oan 'e Stifting Alde Fryske Tsjerken, mar wurdt regelmjittich troch de protestanske gemeente Mildaam-Ketlik brûkt foar it fieren fan tsjinsten. Dêrnjonken kin de tsjerke ek hierd wurde foar spesjale tsjinsten en foar konserten of gearkomsten.

## Skiednis
De tsjerke waard boud yn 1525 en ferfong eartiids in 13e-iuwske kapel, dêr't sûnt in buorskip om hinne ûntstie dat mei de bou fan de tsjerke yn 1525 it doarp Ketlik waard. Yn 'e 17e iuw krige de tsjerke in nije westlike gevel. De oarspronklike finsters waarden yn de 18e iuw ferfongen troch de tsjintwurdige rûnbôgefinsters.

Grûnûndersyk yn 'e jierren 1970 wiisde út dat de tsjerke net op in terp, mar op in natuerlike ferheging yn it fean boud waard. Der binne doe gjin resten fan in âlder gebou fûn. Mooglik wie de kapel eartiids fan hout. Ek is it mooglik dat de bewenning yn 'e rin fan de tiid troch de ôfgraving fierder fan it oarspronklike plak kaam te lizzen en de nijbou fan de tsjerke net mear op de âlde lokaasje fan de kapel plak fûn hat.   

## Beskriuwing

De sealtsjerke waard fan roaswinkels boud. Foarse steunbearen hâlde it skip en it trijesidige koer op it plak. In toer hat de tsjerke nea hân. Yn stee dêrfan krige de tsjerke in houten klokkestoel. Yn 'e klokkestoel hingje twa yn 1952 troch Van Bergen yn Heiligerlee getten klokken. De âldere klokken út 1752 fan Cyprianus Jans Crans waarden yn de Twadde Wrâldkriich troch de besetter foardere. Om't it der by it Tomaslieden al te fleurich om en ta gyng en de lju dat net sa passend fûnen op in tsjerkhôf, ferhûze de klokkestoel yn de jierren 1930 nei it tsjintwurdige plak njonken it begraafplak.   

## Ynterieur
By de restauraasje fan 'e jierren 1970 krige de 17e-iuwske preekstoel it plak oan de súdlike muorre werom. Doe binne ek de tradisjonele tsjerkebanken ferwidere en ferfongen troch stuollen. Oan 'e westlike kant bleaune twa hearebanken stean. Yn it koer is noch in nis út de katolike tiid, dy't ornearre wie foar it liturgysk reau. It psalmboerd yn it koer is 18e-iuwsk.

## Oargel
It Grinzer oargelbedriuw Mense Ruiter út Zuidwolde boude yn 1982 in lyts oargel op de westlike galerij.  

## Sjoch ek
* Herfoarme tsjerke (Mildaam)
## Keppeling om utens
* Side Tomastsjerke
* Disposysje oargel
Herman Krebbers

**Herman Krebbers** (Hengelo, 18 juny 1923 – Tilburch, 2 maaie 2018) wie in Nederlânsk fioelist en muzykdosint.

## Wurkpaad
Krebbers studearre fioele by Oskar Back oan it konservatoarium fan de Feriening  Muzyklyseum yn Amsterdam (oprjochte yn 1920). Hy helle syn diploma yn de simmer fan 1940. Op 15 april 1943 makke Krebbers (19 jier âld) syn solodebút yn it fioelekonsert fan Brahms mei it Konsertgebouorkest ûnder lieding fan Willem Mengelberg. Under de Twadde Wrâldoarloch wie Krebbers lid fan de *[[Nederlânske Kultuerkeamer|Nederlandsche Kultuurkamer]]*. Dat kaam him nei de oarloch op in spylferbod fan twa jier te stean.

Tegearre mei syn freon en kollega-fioelist Theo Olof (1924-2012) wie er konsertmaster fan it Residinsje Orkest en letter it Konsertgebouorkest. Hy trede op as solist mei tal fan oare orkesten. Under syn learlingen wiene bekende fioelisten lykas Jeanne Lamon, Peter Tanfield, Szymon Krzeszowiec, André Rieu, Vera Beths, Emmy Verhey, Saskia Viersen, Jeroen de Groot, Liza Ferschtman en Rudolf Koelman.

Krebbers en Olof treden faak tegearre op. Se waarden foaral bekend troch it dûbelkonsert (BWV 1043) fan Bach en de 44 duo's fan Bartók. Oan har waarden ferskate komposysjes opdroegen: 
* *20 duo's foar twa fioelen* (1951) fan Géza Frid
* *Konsert foar twa fioelen en orkest*, op. 40 (1952) fan Géza Frid
* *Konsert foar twa fioelen en orkest* (1954) fan Henk Badings
* *Suite foar twa fioelen nr 1, op. 110* (1955) fan Willem Rettich
* *Rapsody* fan Wolfgang Wijdeveld (by gelegenheid fan harren 20-jierrich jubileum as duo).

Yn 1958 ûntfongen Herman Krebbers en Theo Olof tegearre de ûnderskieding Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau. Fierder wie  Krebbers mei sellist Jean Decroos en dy syn frou Danièle Dechenne (piano) lange tiid lid fan it Guarneri Trio.

In protte fan Krebbers' learlingen wûnen prizen op wichtige konkoersen yn binnen- en bûtenlân. Ek siet Krebbers yn de sjuery fan konkoersen oeral yn de wrâld.

Yn 1979 hie Krebbers in ûngemak mei fan gefolgen dat syn rjochterearm en -hân fierhinne ferlamme rekke. Hy gie troch as pedagooch en earst nei jierrenlang oefenjen slagge it him om dochs wer sels te spyljen.

Yn 2009 sette Krebbers in punt achter syn karriêre. Hy wenne de lêste jierren yn Tilburch en joech thús noch wol fioeleles. Hy stoar op 2 maaie 2018 yn de âldens fan 94 jier. 
Der waard in amateurkonkoers foar fioele en sello yn Kampen nei him ferneamd. Yn Ede is in teäterseal nei Krebbers ferneamd.

## Keppeling om utens
*  Herman Krebbers op Discogs
Asterix de Galjer

**Asterix de Galjer** (ek *Asterix de Goljer*) is in Frânske tekenteltsje-rige, fan 1959 ôf skreaun troch Goscinny en tekene troch Uderzo. Nei it ferstjerren fan Goscinny yn 1977 gong Uderzo allinnich troch mei de rige, mei as earste album #25, *De grutte kleau* 1980. Fan album #35 ôf, 2013, hat er de rige oerdroegen oan Ferri en Conrad.

## Eftergrûn

De teltsjes spylje yn 50 f.Kr.. It grûnstee is in doarpke yn Bretanje. Julius Caesar hat Galje oermastere, en it is allinnich dit iene doarpke dat noch frij is. Twa fan de ynwenners binne Asterix en syn freon Obelix en de aventoeren fan dy twa foarmje de ferhalen yn de albums. Guon dêrfan spylje yn it doarpke sels, oare ferhalen bringe de twa nei fiere lannen.

## Boppeslach
De Asterix-albums jilde as de bêst-ferkofte rige fan de Jeropeeske soarte fan tekenteltsje-albums. Der binne mear as 350 miljoen albums fan ferkoft yn mear as hundert talen. De boppeslach binne lykwols net de ferhalen. Dat de albums sa goed ferkeapje leit fral oan hoe't de ferhalen ferteld wurde: Goscinny en Uderzo boartsje mei taal en skiednis en tekenings. It wurdt allegear sûnder klam brocht, dat it is altiten de muoite en lês in album nochris en fyn oare grappen dy't de earste kear net opfoelen.

## Fryske albums
Fjouwer fan de albums binne ek yn it Frysk útjûn. De oersettings binne fan Harke Bremer en Jarich Hoekstra, dy't dy om de wille dienen. Earst doe't hja in pear albums ferfryske hienen, kaam it idee dat der faaks wol in útjouwer foar te finen wêze soe.

It earste album wie yn hast fonetysk Frysk skreaun. It wie de tiid ear't de Steatestavering fêststeld waard en guon minsken besochten hoe't it Frysks it bêst skreaun wurde koe. It Frysk fan dit album folge *Utstel I*. Oberon hie der skynber gjin probleem mei. De oaren binne lykwols fan nei de ynfiering fan de nije stavering, dat de *Goljer* waard in *Galjer*, en ek fierders waard de nije standert brûkt.

Utjouwer: Dargaud / Oberon:
* Un ferhaal fon Asterix de Goljer [1978] (*Une aventure d'Astérix le Gaulois* [1961])
* De gouden sichte [1980] (*La serpe d'or* [1963])
* De Goaten [1981] (*Astérix et les Goths* [1963])

Utjouwer: Albert René:
* De grutte kleau [1981] (*Le grand fossé* [1980])
C-4 (rapper)

**C-4** (Meksiko-Stêd, 1975), berne as **Rafael Vaca Aguinaga**, is in rapper út Meksiko. Hy wurdt ek wol **C-Kuatro** neamd.

## Diskografy

* 2004: *El Peso de Una Pluma*

### Mei Dyablo
* 2001: *Banda Rap*
* 2003: *El Profeta y Sus Dysipulos* 
* 2006: *Los Profetaz 2* 
* 2007: *Los Profetaz 3* 
* 2012: *El Dya Del Juicio*
Honoré Daumier

**Honoré Daumier** (Marseille, 26 febrewaris 1808 — Valmondois, 10 febrewaris 1879) wie in Frânsk grafikus, karikatuerist, keunstskilder en byldhouwer.

## Libben en wurk

Doe't er noch libbe wie Daumier foaral bekend as polityk en sosjaal satirikus. Nei syn dea kaam der ek wurdearring foar de estetyske kwaliteit fan syn skilderijen en byldhouwurken.

Daumier waard ynearsten grafysk keunstner nei in oplieding litografy. Yn 1832 waard er fanwegen majesteitsskeining foar seis moannen fêstset nei it meitsjen fan in monargy-krityske satire oer Loadewyk Filips fan Frankryk, dy't er as *[[Gargantua]]* ôfbylde. Sûnt ein jierren fjirtich brûkte er faker wetterferve en oaljes yn stee fan litografyen.

Daumier waard bewûndere troch Camille Corot (dy't him fan de earmoede rêde doe't er blyn wurden wie), Eugène Delacroix, Charles Baudelaire, Honoré de Balzac en in protte 20e-iuwske ekspresjonisten.

Tsjin 1873 wie Daumier benei hielendal blyn. Hy stoar yn de âldens fan 70 jier en waard beïerdige op Père Lachaise yn Parys.

In wurk fan Daumier, *Kristus en syn apostelen*, hinget yn it Ryksmuseum Amsterdam.
Daumiers spotprinten op abbekaten en rjochters binne noch altiten tige populêr ûnder juristen en siere mannich abbekatepraktyk. Mear as 7500 wurken fan Daumier wurde bewarre yn it Hammer Museum yn Los Angeles. Ek it Louvre hat wurk fan him.

## Galery

Daumier dimanche au musee.jpg|*Dimanche au musee**Sneins yn itmuseum*
Daumier gargantua.jpg|Karikatuer fan Filips I fan Frankryk as *Gargantua*, publisearre  yn *La Caricature*, 1831
Robert Macaire agent d'affaires.JPG|Lito foar *Robert Macaire agent d'affaires*, 1840
Brooklyn Museum - An Encounter in Open Water (Une Rencontre en pleine eau) - Honoré Daumier.jpg|*Une Rencontre en pleine eau*, 1843 (Brooklyn Museum)
Honoré Daumier L'argument décisif c 1860-70.jpg|*L'argument décisif**Het slotpleidooi*,c. 1860-1870 (Museum Boijmans Van Beuningen)
Third Class Carriage (1856-1858) by Honore Daumier.adjusted levels.jpg|*Le Wagon de troisième classe*, 1864 (National Gallery of Canada)


## Keppelingen om utens
*Daumier Register. Katalogus fan Daumiers grafysk wurk
*In het Nederlands Steendrukmuseum te Valkenswaard hie fan septimber 2008 o/m jannewaris 2009 in útstalling mei lito's fan Daumier, gearwurkjend mei it Deutsche Zeitungsmuseum yn Wadgassen.
Blake Morrow

**Blake Morrow** (±1985) is in Kanadeesk fotograaf, fotokeunstner, grafysk ûntwerper, yllustrator en boekbânûntwerper.

## Libben en karriêre
Morrow groeide op yn in lyts doarp yn 'e Kanadeeske provinsje Ontario, dêr't er in foarleafde foar de Westerske popkultuer krige troch in oanhâldend 'dieet' fan tillefyzje, stripboeken en boartersguod basearre op tillefyzje en stripboeken. Nei't er yn Toronto in oplieding ta fotograaf foltôge hie, rûn er yn New York staazje by de ferneamde Amerikaanske fotografe Annie Leibovitz.

Letter begûn Morrow foar himsels en yn 't earstoan hied er benammen popmuzikanten as klant, wêrûnder sokke grutte nammen as Radiohead, Oasis en Moby. Ek wurke er wol foar reklameburo's. Geandewei begûn er him ek hieltyd mear te ûntjaan as grafysk ûntwerper en yllustrator, wêrby't er faak fotokeunst makke troch eleminten fan ferskillende foto's digitaal mei-inoar te kombinearjen. Dat soarte ôfbyldings makket Morrow tsjintwurdich ek spesjaal om as omslaggen fan boeken of cd's te tsjinjen. Sa binne bgl. alle omslaggen fan 'e romansearje *[[The Others (romansearje)|The Others]]*, fan 'e Amerikaanske auteur Anne Bishop, fan syn hân.

Ta syn klantekring rekkenet Morrow û.m. de folgjende bedriuwen: Ace Books, Berkley Books, Capital Records, Coca-Cola, de Ford Motor Company, Harlequin Enterprises, McCann Canada, de Penguin Group, Random House, Roc Books, St. Martin's Press, Silhouette Books, TVOntario en Universal Music.

## Keppelings om utens
*  Offisjele webside fan Blake Morrow
Tsjerke fan Terwispel

De **Tsjerke fan Terwispel** is in tsjerkegebou fan de PKN-gemeente De Tynje-Terwispel yn Terwispel, gemeente Opsterlân. 

## Skiednis

De hjoeddeiske tsjerke waard yn 1864 boud op it plak fan it midsiuwske sealtsjerkje sûnder toer, dat nei in stoarm op lêst fan de boargemaster sletten wurde moast. Dat tsjerkje ferfong op syn bar earder wer in gebou op in oare lokaasje oan de Mouewei/Alde Dyk út likernôch 1150. De lokaasje fan dy earste tsjerke fan Terwispel krige de namme ûnwaarskamp nei't dy troch bliksem ferneatige waard. By de ôfbraak fan de tsjerke yn 1864 waard ûnder de flier in byldsje fan de hillige Barbara fûn, dy't beskerming joech tsjin ûnwaar en bliksem. It byldsje is yn it Frysk Museum. De bou fan de tsjintwurdige tsjerke waard yn in heal jier tiid foltôge. 

Yn de jierren 1970 waard de tsjerke fan Terwispel nochris sletten, doe om't der te min tsjerkefolk op de tsjinsten ôf kamen, it ynterieur te winskjen oer liet en der gjin koster mear wie.

Tradisjoneel hie de herfoarme gemeente fan Terwispel in frijsinnich profyl. Yn 1966 ferlear de gemeente in eigen dûmny en sûnt moast Terwispel mei omlizzende doarpen gearwurkje, lykas Nij Beets. Sûnt 1995 foarme Terwispel tsjerklik in Samen op Weg-federaasje mei de grifformearde gemeente fan De Tynje, itjinge yn 2007 útrûn op in fúzje ta de Protestanske gemeente De Tynje-Terwispel. Beide tsjerken wurde troch de gemeente brûkt.

Yn de jierren 2010-2011 waard de tsjerke restaurearre.

## Ynterieur
It ienfâldige ynterieur is benammen fan belang fanwege de 17e-iuwske preekstoel, dy't in ryksmonumint is en yn de âlde tsjerke stien hat. Ek âlder as de tsjerke sels is de klok, dy't yn 1694 troch Petrus Overney getten waard. It ynterieur is noch oarspronklik, der binne sûnt de bou allinne in pear banken ferwidere. It oerwurk yn de toer datearret fan 1925 en is makke troch H.Y. Kramer.

## Oargel
Tagelyk mei de restauraasje fan de tsjerke yn 2010-2011 waard ek it oargel restaurearre. It twamanualige ynstrumint waard yn 1878 troch Van Dam út Ljouwert boud. De restauraasje waard útfierd troch it Ljouwerter oargelbedriuw Bakker & Timmenga.
## Sjoch ek
* Protestantske tsjerke fan De Tynje
## Keppeling om utens
* Disposysje oargel
Nederlânske Esperanto-Jongerein

De **Nederlânske Esperanto-Jongerein** (**NEJ**; yn Esperanto *Nederlanda Esperanto-Junularo*) is de Nederlânske ôfdieling fan de ynternasjonale Esperanto-jongereinorganisaasje TEJO (Tutmonda Esperantista Junulara Organizo).

De feriening waard oprjochte op 9 jannewaris 1965.

De doelen fan de feriening neffens har statuten binne:
* it Esperanto te ferbreidzjen, yn it bysûnder ûnder jongeren yn Nederlân
* jongerein yn Nederlân bewust meitsje fan it taleprobleem yn de wrâld

## Keppeling om utens
* Offisjele webstee
* Offisjele Twitter-account
Herfoarme tsjerke (Mildaam)

De **Herfoarme tsjerke** wie foarhinne de tsjerke fan de herfoarme gemeente fan Mildaam. Yn 'e tsjerke is tsjintwurdich in atelier ûnderbrocht. It tsjerkhôf is eigendom fan de protestanske gemeente fan Mildaam.

## Skiednis
It ienfâldige gebou datearret fan 1726 en waard al yn 1964 sletten foar de earetsjinst. Foar de tsjerke drige doe ôfbraak, mar it doarp krige it foar inoar om de tsjerke te restaurearjen. De sealtsjerke mei in trijesidich koer is in ryksmonumint. 

De preekstoel is noch altiten yn it gebou oanwêzich, de banken binne weihelle. De tsjerke hat gjin oargel.   

Noardlik fan de tsjerke stiet op it hôf in klokkestoel, dy't yn 1935 in âldere klokkestoel ferfong. De klok mei in diameter fan 68,9 sintimeter stamt út 1986 en waard getten troch Eijsbouts, Asten. Oarspronklik hong dy klok yn Hoarnstersweach, mar mei de bou fan in nije klokkestoel dêr binne de klokken ruild. De âldere klok fan Petrus Overney ferhûze doe fan Mildaam nei de nije klokkestoel fan Hoarnstersweach.

## De tsjerke foar de restauraasje yn 1979

Interieur naar het westen - Mildam - 20159377 - RCE.jpg|Ynterieur
Interieur naar het oosten - Mildam - 20159376 - RCE.jpg|Ynterieur mei preekstoel
Zuid-oost gevel - Mildam - 20159375 - RCE.jpg|Súdeast gevel


## Keppeling om utens
* Lûdsfragmint op Youtube fan de klok
Babo

**Babo** berne as **Eduardo Davalos de Luna** (Santa Catarina, Nuevo León, 16 novimber, 1976) is in Meksikaansk MC eardere lid fan 'e rap groep Cartel de Santa.
Ruy Lopéz de Villalobos

**Ruy López de Villalobos** (Málaga, om 1500 - Ambon, 4 april 1546) wie in Spaansk ûntdekkingsreizger. 

Hy wie de earste Jeropeaan dy't Palau ûntduts. Hy ûntdekte ek Roka Partida en San Benedikto yn de Revillagigedo Arsjipel. Op 1 novimber 1542 ûndernaam Ruy López de Villalobos, mei seis skippen en 370 oant 400 man, in ekspedysje út Meksiko wei nei de Filipinen, wat doedestiids bekend wie as de San Lorenzo-arsjipel, mei de opdracht om in Spaanske machtbasis yn it Fiere Easten te festigjen. Hy joech de arsjipel de namme fan no: *Las Islas Filipinas* nei de doedestiidske kroanprins fan Spanje en de lettere troanopfolger Filips II. Hy waard lykwols fanwegen fijannige lânseigen folken, honger en in skipbrek twongen syn delsettingen oer te jaan en de ekspedysje te beëinigjen. Sy sochten beskûl op de Molukken, mar krigen dêr spul mei de Portegezen en waarden finzen naam.

Ruy López de Villalobos stoar oan 'tropyske koarts' yn in finzenis op it eilân Ambon. De 117 bemanningsleden, dêr't de lettere gûnverneur-generaal fan de Filipinen Guido de Lavezaris ûnder wie, dy't oerbleane en oerlibben koene ûntkomme nei Nij-Spanje (yn Noard- en Midden Amearika).
Fidúsjêr jild

**Fidúsjêr jild** is in faluta sûnder yntrinsike wearde, dy't as jild fêststeld is, ornaris troch wetjouwing ynfierd troch in oerheid. De namme komt fan it wurd fidúsje, oftewol fertrouwen (as men it fertrouwen yn dit soarte jild ferliest, is it neat mear wurdich). In foarbyld hjirfan is de euro. Sokke muntienheden binne net beskerme troch it bestean fan in ûnderlizzende wearde yn 'e foarm fan in goudfoarrie dy't eigendom is fan 'e útjaande ynstelling (yn 'e regel in lân).
Lambertustsjerke (Menaam)

De **Lambertustsjerke** is de eardere herfoarme en tsjintwurdige tsjerke fan de protestantske gemeente fan Menaam. De tsjerke is in ryksmonumint.

## Skiednis
De tsjerke waard boud yn 1874 op it plak fan in oarspronklik oan de hillige Lambertus wijde midsiuwske tsjerke. De neffens in ûntwerp fan J.I. Douma út Ljouwert boude toer is wat âlder en ferfong yn 1866 de âlde sealtektoer. It ûntwerp fan de tsjerke waard útfierd troch M. en J.P. Boonstra út Menaam.

## Bekriuwing
De lange op in terp steande tsjerke hat rûnbôgige finsters en is boud yn de styl fan it eklektisisme. Oan de noarlike kant is in oanbou mei in konsistoarje. De toer hat in ynsnuorre spits.
  
## Ynterieur

De binnenromte wurdt oerkape troch in tonferwulft. De stúkte muorren wurde ûnderbrutsen troch pilasters en korintyske kapitelen. Under de kroanlisten en yn de bôgen is sierstúkwurk oanbrocht. 

De Ljouwerter Gerryt Nijhoff makke yn 1672 de preekstoel foar de tsjerke. Tusken de draaide pylderkes oan de kûp binne fjilden mei allegoaryske foarstellings te sjen. De preekstoel stiet op it tradisjonele plak oan de súdlike muorre achter in doophek. Yn de tsjerke steane twa hearebanken. De âldste fan de twa draacht op de kape it wapen fan de famylje Kamstra-Aebinga. De petroaljelampen út de boutiid fan de tsjerke binne noch oanwêzich. 

By de lêste restauraasje waarden yn de noardlike oanbou kleastermoppen fan foar 1500 fûn, dy't op 'e nij brûkt binne en as histoarysk eleminten sichtber bliuwe. Tusken it skip en de sydfleugel is in glêzen wand oplutsen, wêrfan't in diel ferskood wurde kin om der wer ien romte fan te meitsjen. Ek is it sanitêr yn de tsjerke fernijd en is der in flakke flier yn de sydfleugel lein. By it ferwiderjen fan de âlde flier binne in tal 16e en 17e iuwske grêfsarken fûn. 

Yn de toer hinget in klok út 1473 dy't getten waard troch Jehannes fan Dimter en in klok út 1619  fan Hans Falck.
## Oargel
It tsjintwurdige oargel waard yn 1861 troch Willem Hardorff boud. It ferfong doe in oargel fan Christian Müller út 1747. It twamanualige oargel telt 29 registers ferdield oer haadwurk (12), boppewurk (9) en frij pedaal (8). It Ljouwerter oargelbedriuw Bakker & Timmenga brocht yn 1929 feroarings yn de disposysje oan. In lêste grutte restauraasje fûn plak yn 1988-1989. It ûntwerp fan de kast fan it oargel wie oarspronklik foar in nij oargel yn Heech ornearre. It oargel yn Menaam heart ta de grutste oargels fan de Fryske doarpstsjerken.
  
## Keppeling om utens
* Disposysje oargel
Firth fan Forth

De **Firth fan Forth** (Ingelsk: *Firth of Forth*; Skotsk: *Firth o Forth*; Skotsk-Gaelysk: *Linne Foirthe*) is de grutte mûning (Skotsk: *firth*) fan ferskate rivieren oan 'e eastlike kust fan Skotlân. Dit estuarium, dat ek wol as in baai beskôge wurde kin, makket diel út fan 'e Noardsee en is ferneamd nei de Forth, de wichtichste rivier dy't deryn útkomt. Noardlik fan 'e Firth fan Forth leit de krite Fife, en súdlik derfan leit de krite Lothian. De grutste stêd oan it wetter is de Skotske haadstêd Edinburgh. Geologysk is de Firth fan Forth in fjord. Yn 'e Romeinske Tiid stie dit wetter bekend as *Bodotria*, en yn 'e Aldnoarske sêgen wurdt it de *Myrkvifjörd* neamd.

## Geology
Geologysk sjoen is de Firth fan Forth in fjord, dy't yn 'e lêste iistiid foarme is troch de Forthgletsjer. It ôfwetteringsgebiet beslacht in grut diel fan súdlik en sintraal Skotlân, oan 'e Ben Lomond, Cumbernauld, Harthill en Penicuik ta.

## Geografy en ekonomy
De kusten fan 'e Firth fan Forth lizze besiedde mei stêden en doarpen, wêrfan't de Skotske haadstêd Edinburgh it grutst is. Fan ekonomysk belang binne de petrogemyske fabriken by Grangemouth, de kommersjele skipswerven fan Leith, de marineskipswerf by Rosyth, de skipssloperij by Inverkeithing en de eardere boarplatfoarmwerf by Methil. It binnenste part fan 'e Firth, tusken Kincardine en de North Queensferry, is troch de jierren hinne hast de helte fan syn tijgebiet kwytrekke troch ynpoldering. Dat lân is no foar in diel yn gebrûk foar de lânbou, mar foar it meastepart foar yndustry en it loazen fan jiske troch de koalesintrale Longannet Power Station by Kincardine.

Op twa plakken binne der brêgen oer de Firth fan Forth boud: de Kincardine-brêge en de Clackmannanshire-brêge by Kincardine, en de Forth-brêge, de Forth Road-brêge en de Queensferry Crossing fierder eastlik, fan North Queensferry nei South Queensferry. Fan 1964 oant 1982 bestie der fierders in tunnel ûnder de Firth fan Forth troch, dy't de koalemyn fan Kinneil, oan 'e súdkant, ferbûn mei de koalemyn fan Valleyfield, oan 'e noardkant. Nei't de minen útdien rekken, is dy myntunnel oan beide úteinen tichtmakke mei beton, en sûnt is er, nei't men tinkt, op plakken ynstoarten en foar de rest folrûn mei wetter.

## Natoer
De Firth fan Forth is in wichtich briedgebiet foar seefûgels: sa'n 90.000 pearkes plantsje har dêr jiers fuort. Op it eilân May stiet in fûgelobservatoarium.
Deiljocht

**Deiljocht** is bûtenljocht yn de rin fan de dei. It is in kombinaasje fan direkt sinneljocht, himelljocht en de wjerkeatsing dêrfan troch de Ierde, fan objekten op Ierde en yn de atmosfear. Sinneljocht dat wjerkeatst wurdt troch objekten bûten de atmosfear, lykas moanneljocht wurdt ornaris net rekkene. It ljocht bûtendoar, hast hielendal deiljocht, kin fariearje fan 120.000 luks oan direkt sinneljocht midden op 'e dei oant minder as 5 luks mei tsjokke buien en de sinne op de 'e kym, of yn gâns ekstreme sitewaasjes sels minder as 1 luks.
Santander

* Santander (Spanje), de haadstêd fan 'e autonome mienskip Kantaabrje yn Spanje

## Oare betsjuttings
### Geografy
* Santander (Sebû), in gemeente op Sebû yn de Filipinen
* Santander (Kolombia), in departemint fan Kolombia

### Organisaasjes
* Santander Group, in grutte Spaanske bank dy't aktyf is yn West-Jeropa en Noard- en Súd-Amearika
* fuotbalklup Real Racing Club de Santander
Speedway

**Speedway** (Ut it Ingelsk, sprek út: "spiid-wee") is in foarm fan baan-motorsport mei lichte motorfytsen dy't in relatyf sterke motor hawwe, riden op in sintelbaan of in gravelbaan. De motorfytsen hawwe in 500cc fjouwertaktmotor; de hurde flakke baan is in ovaal fan 200 oant 400 meter.

Om't de masine gjin fersnellings hat, moat de faasje goed fêsthâlden wurde. Dat de rider set yn de bochten de efterkant fan motorfyts dwers op de rjochting fan it stjoer. Troch de faasje wol it reau rjochtút, nei de bûtenkant fan de bocht, mar troch de rjochting fan it eftertsjil wol it nei de binnenkant. Dy tsjinstelling makket it mooglik mei in protte faasje skowend de bochten troch te kommen. Lykwols moat de rider om oerein te bliuwen al de lofter foet op de baan sette; dy skoech hat spesjaal dêrfoar in soal fan stiel.

Speedway is opkaam oan it begjin fan de 20e iuw. Ynternasjonaal is it in populêre sport, fral yn it midden en noarden fan Jeropa. Under oaren yn Poalen en Ingelân binne grutte kompetysjes mei beropsriders.
List fan muzykfestivals yn Fryslân

Dit is in **list fan muzykfestivals yn Fryslân**. Dizze list jout in oersjoch fan besteande en eardere festivals.

## A

## B

## C

## D

## E

## F

## G

## H

## I

## J

## K

## L

## M

## N

## O

## P

## R

## S

## T

## V

## W
Oranjewâld Festival

It **Oranjewâld Festival** (Nederlânsk en offisjeel: *Oranjewoud Festival*) is in muzykfestival dat elts jier yn 'e earste helte fan juny holden wurdt yn it Parkgebiet It Oranjewâld, tichteby it Fryske doarp It Oranjewâld, oan 'e eastkant fan It Hearrenfean. It is in evenemint wêrby't it sjenre fan 'e klassike muzyk sintraal stiet, hoewol't (soms) ek mingfoarmen mei oare muzyksjenres oan bod komme. De konserten fine plak yn 'e iepen loft yn ferskillende dielen fan it Parkgebiet, wêrûnder it terrein fan it Lângoed It Oranjewâld en de Oertún. Yn 2018 wie it Oranjewâld Festival yn it bredere ramt pleatst fan it projekt Ljouwert/Fryslân Kulturele Haadstêd fan Jeropa.

It Oranjewâld Festival waard yn 2012 foar de earste kear holden. It wurdt organisearre troch de **Stifting Oranjewâld Festival**, dy't yn 2011 oprjochte waard ûnder de namme Stifting Lângoedkonserten Oranjewâld. Dit is in Algemien Nut Beëagjende Ynstelling (ANBI), dy't ynskreaun stiet by de Keamer fan Keaphannel. De stifting stelt him ta doel om publyk tagonklike konserten te organisearjen op bysûndere (erfgoed)lokaasjes op It Oranjewâld, om dêrmei sawol de leafde foar klassike muzyk oan te fiterjen as omtinken te jaan oan it ûnreplik erfgoed yn it doarp.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan it Oranjewâld Festival
Hendrik van Gent (astronoom)

**Hendrik van Gent** (Pernis, 14 septimber 1899 – Amsterdam, 29 maart 1947) wie in Nederlânsk astronoom.

Hy ferhuze yn 1928 nei Súd-Afrika mei it doel de súdlike stjerrehimel yn Johannesburch te observearjen. Hy die ûndersyk nei feroarlike stjerren en ûntduts 39 planetoïden en ferskaat oan kometen. De Krater Van Gent, dy't op de efterkant fan de Moanne leit, en de planetoïde 1666 van Gent binne nei him ferneamd.

Hy stoar oan in hertoanfal yn de âldens fan 47 doe't er mei ferlof yn Nederlân wie.

## Untdekkingen (in kar)
* 1132 Hollandia
* 1133 Lugduna
* 1336 Zeelandia
* 1353 Maartje
* (1383) Limburgia
* 4511 Rembrandt

## Literatuer
* , "In Memoriam Dr. H. van Gent", *Hemel en Dampkring: Orgaan van de Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde*, **45** (1947), 159-160.
* W.H. van den Bos, "In Memoriam Dr. Hendrik van Gent", ''Monthly Notes of the Astronomical Society of South Africa'', '''6''' (1947), 34-35.

## Keppelingen om utens
* Publikaasjes fan Hendrik van Gent
Waliid al-Husseini

**Waliid al-Husseini** (Ingelske stavering: *Waleed al-Husseini*; Kwalkilya, 25 juny 1989) of **Walid Husayin** (Arabysk: وليد الحسيني) is in Palestynske eks-moslim-aktivist, essayist, skriuwer en blogger. Yn oktober 2010 arrestearre de Palestynske Autoriteit him foar ûnderstelde blasfemy tsjin de islam op Facebook en yn blochposts. De arrestaasje krige ynternasjonaal in protte omtinken. Hy koe letter ûntkomme nei Frankryk, dêr't er mei sukses asyl oanfrege. Yn 2013 stichte er de Ried fan Eks-Moslims fan Frankryk en yn 2015 skreau er syn earste boek, *Blasphémateur!: les prisons d'Allah* ('Godslasterder!: de finzenissen fan Allah') oer syn ûnderfiningen.

## Literatuer

**Blasphémateur ! : les prisons d'Allah*, 2015, Grasset ()
**Ingelsk: Al-Husseini, Waleed. 2017 *The Blasphemer: The Price I Paid for Rejecting Islam*. New York City, Skyhorse Publishing 
**Une trahison française : Les collaborationnistes de l'islam radical devoilés* ("A French Treason: The Collaborators of Radical Islam Unveiled"), 2017, Éditions Ring
Sofiatsjerke (Moskou)

De **Sofia- of Hillige Wiisheidtsjerke yn Srednije Sadovniky** (Russysk: церковь Софии в Средних Садовниках) is in otterdoks tsjerkegebou yn Moskou, Ruslân. De tsjerke stiet oan 'e oare kant fan 'e Moskva foar it kremlyn oer op it Baltsjûch-eiân yn it histoaryske gebiet, dêr't Ivan III eartiids in delsetting foar de keninklike túnkers stifte.

## Skiednis

De stiennen tsjerke waard op it plak fan in âldere tsjerke boud, dy't foar it earst yn 1493 neamd waard. Neffens guon boarnen wiene de túnkers njonken de parochianen ek de bouwers fan 'e tsjerke. De prachtige tún dy't ea om de tsjerke lei waard by in grutte brân yn 1701 ferneatige. De tsjerke rekke by dy brân net, of alteast hast net, skansearre, mar de tún waard net op 'e nij oanlein.

Yn 'e twadde helte fan 'e 19e iuw waarden nije plannen makke foar de bou fan in folle gruttere tsjerke yn neobyzantynske styl. De âlde tintfoarmige klokketoer waard ôfbrutsen en ferfongen troch de hjoeddeiske klokketoer út de jierren 1862-1868, dy't in ûntwerp is fan Nikolaj Ilitsj Kozolovsky. Ek de âlde refter waard ferfongen troch in nije refter. Mar om't de boukommisje ornearre dat de romte te lyts wie foar de bou fan in folle gruttere tsjerke kaam der gjin tastimming foar de nijbou fan 'e tsjerke. Sadwaande is de grutte refter ferlike mei de lytse fiifkoepelige tsjerke wat bûten ferhâldings.

Yn 'e 20 iuw sletten de bolsjewiken de tsjerke. Oan 1931 bleau de tsjerke yn gebrûk as godshûs, dêrnei waard it gebou oerdroegen oan in arbeidersferiening fan in fabryk. De tjerke waard yn 1940 ferboud en ferdield yn apparteminten. Yn 'e Twadde Wrâldkriich foel in bom op 'e tsjerke en ferneatige it ferwulft. De tsjerke rekke dêrnei fierder yn it neigean; yn 'e jierren 1960 foel it pleisterwurk fan 'e muorren, guon stiennen rekken los en yn stee fan krusen stiene der tillefyzje-antennes op it dak. Nei in restauraasje yn 'e jierren 1970 waard de tsjerke oan in laboratorium fan it Staal- en Legearingsynstitút jûn. 

De tsjerke waard lang om let yn 1992 weromjûn oan 'e Russysk-Otterdokske Tsjerke. Yn 2004 waard der wer foar it earst in tsjinst fierd. De restauraasje fan 'e klokketoer sette yn 2012 útein. Yn 'e simmer fan 2013 waarden der nije klokken foar de toer getten. De grutste klok hat in gewicht fan sân ton en is de grutste yn it sintrum fan Moskou (2018).
André Le Nôtre

**André Le Nôtre** (Parys, 12 maart 1613 – dêre, 15 septimber 1700) wie in Frânsk tún- en lânskipsarsjitekt. Hy wie fan 1645 oant 1700 ferantwurdlik foar de tunen fan kening Loadewyk XIV benammen de tunen fan it kastiel fan Fersailles.

## Libben
Le Nôtre wie in soan fan Jean Le Nôtre, de túnarsjitekt fan Loadewyk XIII.

Yn 1656 moast er fanwege Nicolas Fouquet de tún fan it Kastiel fan Vaux-le-Vicomte de natuer ûntwerpe neffens de barokke Italjaanske styl. It slagge Le Nôtre om in harmonieus gehiel te meitsjen fan wetterpartijen, parterres, grotten en fonteinen. De tún wie minstens sa goed slagge as it kastiel. Doe't Loadewyk fan syn natuertalint hearde, helle er Le Nôtre mei de oare arsjitekten fuortendaliks nei Fersailles, dêr't er in persoanlike freon fan Loadewyk waard. Fouquet waard deis nei de iepening arrestearre om oars nea wer út de finzenis werom te kommen. Le Nôtres namme hie yn de 17e iuw ynternasjonaal klank en hy waard in protte frege foar grutte opdrachten.

## Túnûntwerp
De tunen fan Le Nôtre hawwe as skaaimerk in oerhearsking fan symmetry en regelmjittichheid, dy't paste yn de filosofy fan it absolutisme. Dizze styl is bekend as de Frânske tún. Alles, sels de natuer, wie ûnderwurpen oan de almacht fan de Foarst.

Yn 1664 krige er fan Colbert de opdracht om de Tuileryen op te kreazjen. Oare bekende tunen fan Le Nôtre binne dy fan de kastielen fan Chantilly, Saint-Germain-en-Laye, Saint-Cloud en Meudon. Ek it St. James's Park yn Londen waard troch him ûntwurpen.


File:Vaux-le-Vicomte Garten.jpg|Vaux-le-Vicomte 
File:Chantilly-Le-Nostre.jpg|Chantilly
Ferdrach fan Ljouwert

It **Ferdrach fan Ljouwert** of de **Ferklearring fan Ljouwert** is in ferdrach dat op 18&nbsp;maaie 2018 yn Ljouwert sletten waard tusken de regearings fan Nederlân, Dútslân en Denemark oer de beskerming fan 'e Waadsee, in gebiet dat sûnt 2009 op 'e Wrâlderfgoedlist fan 'e UNESCO stiet. Yn dizze oerienkomst ûnthieten de trije lannen û.m. om gear te wurkjen by dingen as it nimmen fan maatregels tsjin 'e seespegelstiging, de oanpak fan miljeufersmoarging troch mikroplestiks, en ûndersyk nei de fûgel- en fiskstân op it Waad. Fierders wie der ek oandacht foar ferduorsuming fan 'e ekonomy fan 'e Waadeilannen en beskerming fan 'e saneamde *swimway*, de fêste trekrûte fan fisken troch de Waadsee. Yn 't foar hie de UNESCO advisearre om in *World Heritage Foundation* foar it Waadgebiet op te rjochtsjen. Sa'n stifting soe jild út it bedriuwslibben generearje kinne dat dan brûkt wurde kinne soe foar de beskerming fan it gebiet. It Nederlânske regear wie in foarstanner fan sa'n konstruksje, mar troch Dútske wjerstân waard it úteinlings net yn 'e ferklearring opnommen. De ministers dy't it ferdrach ûndertekenen, wiene Carola Schouten foar Nederlân, Svenja Schulze foar Dútslân en Jakob Ellemann-Jensen foar Denemark. It Ferdrach fan Ljouwert jildt as rjochtline foar de it belied fan 'e trije regearings oant 2022; it is de bedoeling dat der dan in nije oerienkomst sletten wurdt.
Pinkstermoandei

**Pinkstermoandei** is in kristlike hjeldei dy't ûnderdiel útmakket fan it Pinksterfeest. It is de moandei nei Pinkstersnein, en it feroaret mei Peaske en Pinkstersnein elts jier fan datum. Pinkstermoandei wurdt 51 dagen nei Peaskesnein fierd, en kin sadwaande op syn betiidst falle op 11&nbsp;maaie en op syn letst op 10&nbsp;juny. Krekt as op Pinkstersnein wurdt op Pinkstermoandei tradisjoneel de útstoarting fan 'e Hillige Geast en it begjin fan 'e kristlike tsjerke fierd.

Yn it Nederlânsk wurdt dizze hjeldei *Tweede Pinksterdag* neamd, mar yn it Frysk sprekt men fan 'Pinkstermoandei'. "Twadde Pinksterdei", dat men ek wolris heard, is eins in hollanistyske ynterferinsje.

Behalven yn Nederlân is Pinkstermoandei ek in offisjele frije dei yn Anguilla, Antigua en Barbûda, de Bahama's, Barbados, Belgje, de Britske Famme-eilannen, Syprus, Denemark, Dominika, Dútslân, Eastenryk, Frankryk, Grikelân, Grenada, Hongarije, Iislân, Ivoarkust, de Kaaimaneilannen, Lúksemboarch, Monako, Montserrat, Noarwegen, de Oekraïne, Roemeenje, Sint-Finsint en de Grenadinen, Sint-Kits en Nevis, Sint-Lusia, de Salomonseilannen, Switserlân en Togo.

Yn Fryslân wurde op Pinkstermoandei sawol de Alvestêdetocht op de Fyts as de Alvestêdetocht fan de Fryske Motorklub ferriden.
Utjouwerij Louise

**Utjouwerij Louise** (Nederlânsk en offisjeel: *Uitgeverij Louise*) is in Fryske útjouwerij dy't fêstige is yn Grou. It is in selsstannich bedriuw dat op ideële basis oprjochte is yn it foarjier fan 2010. Neffens de ynformaasje op 'e eigen webside hat de útjouwerij him ta doel steld om "moaie boeken" te meitsjen, "wêrby't de minsklike mjitte foarop stiet. Boeken dy't derta dogge, boeken dêr't minsken oer neitinke en dêr't minsken wat by fiele." Utjouwerij Louise is ynskreaun by de Keamer fan Keaphannel yn Ljouwert.

Ien fan 'e bekendste útjeften fan Utjouwerij Louise wie Alpita de Jong har biografy fan Joast Hiddes Halbertsma: *Joost Halbertsma 1789-1869: Triomfen en Tragedies van een Uitmiddelpuntig Man*. Dat boek ferskynde yn it ramt fan it Halbertsmajier yn april 2018.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Utjouwerij Louise
Jan Nowee

**Johannes (Jan) Nowee** (Arnhim, 17 july 1901 - De Haach, 9 oktober 1958) wie in Nederlânsk ûnderwizer en skriuwer fan berne- en jeugdboeken.

## Libben en wurk
Nowee waard yn 1901 yn Arnhim berne as soan fan winkelman Jacobus Nowee en Jacoba Carolina Borsten. Nowee wie ûnderwizer en haad fan in skoalle. Hy skreau ferskate berneboeken, dy't fan 1926 ôf útjûn waarden troch Spaarnestad. Yn dat jier publisearre er *"Lotgevallen van een straatjongen"*. Ek skreau er edukative boeken - ûnder oare mei de titel *Gouderts* - foar it leger ûnderwiis. It meast ferneamd waard Nowee lykwols fan de searje jeugdboeken oer de figueren ''Arendsoog'' en ''Witte Veder''. Hy sette út ein mei dy rige yn 1935 doe't er ûntduts dat der ferlet wie fan aventuerlike boeken oer it saneamde "Wylde Westen". Fan dy rige ferskynden oant syn ferstjerren yn 1958 19 dielen dy't útjûn waarden troch Malmberg, de útjouwer dy't ek oar wurk fan Nowee útjoech. De Arendsoogboeken binne yn mear as ien taal oerset. Nowee brocht teffens tal fan oare berne- en jeugdboeken op syn namme.

Nowee troude op 1 juny 1927 yn De Haach mei Alida Maria van der Lem. It pear krige 14 bern, sân jongens en sân famkes. Hy stoar yn oktober 1958 yn de âldens fan 57 jier yn syn wenplak De Haach, dêr't er beïerdige waard op it begraafplak Sint Petrus Banden. Hy wie doe haad fan de Sint-Paulusskoalle yn De Haach. Nowee waard ûnderskieden mei it earekrús *[[Pro Ecclesia et Pontifice]]* ('Foar Tsjerke en Paus'). Paul Nowee, syn soan, makke it 20e diel fan de Arendsoogrige dien, dêr't syn heit mei út ein set wie, en heakke der dêrnei sels noch 43 dielen oan ta.

## Strjitnammen
Yn Wageningen waard de *Noweestraat* nei Jan en Paul Nowee neamd. Twa oare strjitten yn Wageningen waarden nei de twa haadpersoanen fan de troch him skreaune rige ferneamd, it *Pad van Arendsoog* en it *Pad van Witte Veder*.

## Bibliografy
In kar:
; Arendsoog
* Jan Nowee skreau 19 dielen fan de berneboekerige *Arendsoog*-rige.

;Edukatyf wurk
**Het raadsel van de ruïne*, Paters Camillianen, Roermond, 1957, lêsboekje foar de 5e en 6e klasse
**Bob en zijn speelgoed*, Ten Brink, Meppel
**Gouderts : een nieuwe serie verzamelde leeslessen voor het R.K. lager onderwijs*, meerdere delen voor verschillende klassen van het lager onderwijs, Ten Brink, Meppel

;Oare jeugdliteratuer
**De sheriff van Peluda*, De Kern, Amsterdam, 1956
**Het gestolen fabrieksgeheim*, Rykspostspaarbank, Amsterdam, 1956
**Het complot*, De Lanteern, Utert, 1955
**De cowboy-detective*, Malmberg, De Bosk, 1940
**Een jongen vermist*, Malmberg, De Bosk, 1937
**Huize Hoogland*, De R.K. Boeksintrale, Amsterdam, 1937
**Vacantie-genoegens in een jongenskamp*, De Spaarnestad, Haarlim, 1934
**Blond Marieke*, De Spaarnestad, Haarlim, 1931
**De geheimzinnige vliegmachine*, De Spaarnestad, Haarlim, 1928 (fannijs útjûn troch Malmberg yn 1940 as *Het geheimzinnige vliegtuig*)
**Jan van de majoor*, De Spaarnestad, Haarlim, 1928
**De hoogste klas*, De Spaarnestad, Haarlim, 1926
**Lotgevallen van een straatjongen*, De Spaarnestad, Haarlim, 1926
Frisius MC Harns

**Frisius MC Harns**, foarhinne **MCL Harns**, is in sikehûs yn 'e Fryske stêd Harns, dat ûnderdiel útmakket fan it gruttere ferbân fan Frisius MC, yn Ljouwert en op It Hearrenfean. Oarspronklik wie it in selsstannich sikehûs fan protestantsk-kristlike synjatuer mei as namme **Streeksikehûs Oranjeoard**. Tsjintwurdich kin men der inkeld noch telâne foar (dei)behannelings yn 'e polyklinyk.

## Skiednis
It protestantske Sikehûs Oranjeoard waard yn 1960 iepene oan 'e Harnzer Keninginne Wilhelminastrjitte. It wie doedestiden it twadde sikehûs fan Harns, njonken it al yn 1872 oprjochte roomske Sint-Joazefsikehûs. Dat gie lykwols yn 1970 ticht. Yn 1974 ferfear Oranjeoard nei in nij gebou oan 'e Achlumerdyk 2. Tagelyk waard de namme doe oanpast ta Streeksikehûs Oranjeoard. Yn it âlde gebou oan 'e Keninginne Wilhelminastrjitte kaam yn 1975 de Plysjeskoalle 'De Harne' te sitten, dy't der bleau oant de sloop fan it gebou yn 1988.

Yn 1995 fusearre Oranjeoard mei it Medysk Sintrum Ljouwert (MCL), en as gefolch dêrfan waard it doe omneamd ta MCL Harns. Dêrnei feroare it karakter fan it sikehûs yngeand. Yn 2007 waard besletten dat der yn Harns gjin operaasjes mear útfierd wurde soene; dêrfoar moast men tenei nei Ljouwert. De reden dêrfoar wie dat der ferlet wie fan in ynvestearring fan €3 miljoen om 'e operaasjekeamers fan MCL Harns te modernisearjen. Foar de 2200 operaasjes dy't dêr jiers plakfûnen, waard dat troch de direksje fan MCL ekonomysk sjoen "absolút ûnferantwurde" fûn. Sadwaande bleau der yn Harns inkeld in polyklinyk oer. Neitiid waard it gebou foar optimaal gebrûk troch dy polyklinyk tusken 2010 en 2012 wol yngeand renovearre.

Yn maart 2022 waard bekendmakke dat MCL it sikehûsgebou yn Harns yn 'e ferkeap die, mei't it te grut wie en te djoer yn ûnderhâld foar it doetiidske gebrûk. Mei de ferkeap fan it gebou soe in diel fan 'e polyklinyske soarch út Harns ferdwine, om konsintrearre te wurden yn Ljouwert. Wol soe der "in takomstbestindige polyklinyk" earne oars yn Harns fêstige wurde. Yn septimber 2024 kaam nei bûten ta dat MCL foarearst ophold mei te sykjen nei in keaper foar it sikehûsgebou en dat de soarch foar it gebou oerdroegen wie oan leechstânbehearder Carex. Alle oerbleaune polykliniken wiene ûnderwilens oerbrocht nei de begeane grûn. De romten op 'e oare ferdjippings soene troch Carex ferhierd wurde oan "ûndernimmers en keunstners".

Op 1 jannewaris 2025 fusearre MCL mei it sikehûs De Tsjongerskâns op It Hearrenfean. De nije sikehûskoepel kaam Frisius MC te hjitten. MCL Harns waard yn dy nije struktuer opnommen as de lokaasje Frisius MC Harns.

## Hjoeddeistige sitewaasje
Tsjintwurdich foarmet MCL Harns it saneamde Soarchplein Harns mei û.m. Soarchsintrum De Batting, dat yn itselde gebouwekompleks fêstige is. Yn 'e polyklinyk kinne pasjinten (nei in trochferwizing troch harren hûsdokter foar de earste ôfspraak) telâne foar behannelings op it mêd fan 'e folgjende spesjalismen:

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan MCL Harns