open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Van Berkel W-B

De *'Van Berkel W-B* wie in Nederlânsk langeôfstânswetterfleanmasine mei ien motor dy't begjin jierren tweintich boud waard troch Van Berkel's Patint en ornearre wie foar gebrûk yn Nederlânsk-Ynje. 

## Untwerp en ûntwikkeling
Om't Nederlân neutraal wie yn de Earste Wrâldoarloch ûnderfûn de Nederlânske kriichsmacht swierrichheden by it krijen fan militêre fleantugen út it bûtenlân. Om de problemen fan sawol de Nederlânske Loftfeartgroep (LVA) as de Marine Loftfearttsjinst (MLD) te ferlichtsjen, moedige it Ministearje fan Oarloch yn augustus 1917 bedriuwen lykas de autofabrikant Spyker oan om harren ek dwaande te hâlden mei de fleantúchbou. De iennige oare fabrikant dy't dêr frijwillich oan meidwaan woe, wie Van Berkel's Patint, in bedriuw dat oprjochte wie om fleisferwurkjende masines te meitsjen. It fabryk stie oan de Keileweg 9 yn Rotterdam. Haad fan de fleantúchôfdieling wie R.J. Castendijk en John Kerner wie haad fan de motorôfdieling. Se begûnen mei de bou, ûnder lisinsje, fan it Hansa-Brandenburg W.12 gefjochtsfleantúch as de Van Berkel W-A, wêrnei't de MLD yn 1919 it bedriuw útnûge om in langeôfstâns-ferkenningsfleantúch te ûntwerpen en te bouwen foar gebrûk yn Nederlânsk-Ynje, basearre op de Hansa-Brandenburg W. 29. It resultaat, de Van Berkel W-B, wie yn grutte halen gelyk oan de W. 29 mar dan wol grutter en sterker: de spanwiidte waard mei mear as 40 % fergrutte en it tastel hie in 360 hk ynstee fan in 150 pk motor. 

De romp hie in ienfâldige, rjochthoekige trochsneed. De 270 kW (360 hk) Rolls-Royce Eagle VIII mei wetter kuolle V-12 motor wie yn de noas boud mei bleatlizzende sylinders en in lange eksterne útlit oan stjoerboardside fan de romp. Under de noas sieten twa Lamblin radiateurs. De piloat siet yn in iepen cockpit krekt achter de motor en in stikje nei achteren wie in twadde cockpit foar de skutter. De romp bleau djip en heech nei achteren oant de sturt ta, wat mooglik in bytsje rjochtingsstabiliteit bea by gebrek oan in fêste fin. It sturtflak wie boppe op de romp montearre krekt foar de ekstreme sturt mei in net gebrûklik roer, dat sawol boppe as ûnder de romp útstiek. Dat wie ien fan skaaimerken dy't de W-B sichtber ûnderskiede de W.29, waans roer folslein ûnder e boppekant fan de romp lei. 

De loftfeartôfdieling fan Van Berkel waard yn juny 1921 sletten en in sivile ferzje fan de W-B, de W-F, waard nea boud.

## Operasjonele skiednis
De W-B fleach foar it earst op 3 septimber 1920. Nei it testen, dêr't út bliken die dat oan de spesifikaasjeparameters foldien waard, waarden seis produksjefleantugen oan de Nederlânske *[[Marine Loftfearttsjinst|Marine Luchtvaartdienst]]* (MLD) levere. De lêste gie yn desimber 1923 nei de marinebasis Priok yn Ynje. De prestaasjes yn operasjonele omstannichheden fan de W-B wiene teloarstellend. It tastel hie minne fleaneigenskippen en de earste fjouwer waarden al yn 1926 út tsjinst helle; de lêste twa bleaune lykwols noch sân jier yn gebrûk. 

## Spesifikaasjes

## Keppelings om utens
Keldby Kirke

De **Tsjerke fan Keldby** (Deensk: *Keldby Kirke*) is in tsjerke yn Keldby op it eilân Møn yn Denemark.

De âldste dielen fan de tsjerke, it skip en it koer, waarden tusken 1200 en 1250 boud. Om 1480 waarden yn de tsjerke ferwulften oanbrocht en it koer ferhege mei lagen kalkstien.  

De toer is letgoatysk en hat in sealtek mei trepgevels mei smelle bline nissen. In lytse sakristy waard om 1700 tafoege. 

De tsjerke fan Keldby is ien fan de tsjerken dy't nei alle gedachten tsjin it ein fan de 15e iuw troch de master fan Elmelunde (Deensk: *Elmelundemesteren*) mei fresko's beskildere waard. De tsjerke hat ek noch âldere fresko's, dy't út likernôch 1275 datearje. De fresko's út it koer stamme út de jierren 1600. 

It letgoatyske fleugelalter hat as sintraal byld de apostel Andréas; de preekstoel stamt út 1586.
## Ofbylden

Keldby kirke interior.jpg|*Ynterieur*
Keldby Kirke 20090813-002.JPG|*Fleugelalter*


Keldby pulpit.jpg|*Preekstoel*
Keldby fresker4.jpg|*Detail fresko Jongste Gerjocht*
Harry de Groot

**Harry de Groot** (Amsterdam, 24 desimber 1920 - Blaricum, 27 septimber 2004) wie in Nederlânsk komponist, akkordeonist en sjonger.

De Groot wie de komponist fan ûnder oare ferskes fan Johnny Jordaan, Tante Leen en Willy Alberti. Hy skreau tûzenen ferskes, ûnder oare *Geef mij maar Amsterdam*, *Een Pikketanussie*, *De zon schijnt voor iedereen* en *Als het orgel speelt op die ouwe Lindengracht*. Dêrneist komponearre er de muzyk foar ferneamde (NCRV) telefyzjesearjes en musicals út de sechtiger jierren sa as *[[Swiebertje]]*, *Vadertje Langbeen*, *De kleine waarheid*, *Stiefbeen en zoon* en *Farce Majeure*. Foar dat lêste programma skreau er syn bekendste hit *Het is uit het leven gegrepen*. It publyk hearde syn muzyk nammers folle faker as it him realisearre, om't De Groot ek de muzyk skreua foar tal fan reklamespotsjes.   

De Groot bespile sels allerhande ynstruminten, lykas de akkordeon, en makke ek namme as arranzjeur. As orkestlieder hat er sûnt 1945 in soad foar radio en telefyzje wurke. Sa wurke er oan praktysk alle telefyzjeshows fan Ted de Braak mei, en wie er belutsen by ferskate sjongfestivals. Hy stie sels noch in pear kear foar it Berlynsk Radio Filharmoanysk Orkest. Ek wie De Groot aktyf as sjonger, meast yn it fokaal ensemble *The High (Hi) Five*, dêr't De Groot in protte reklamespots mei  opnaam. De groep wie ek te hearren op de Mieke Telkamp-hit *Waarheen, waarvoor* út 1971.    

Hy waard yn 1969 ûnderskieden mei de Gouden Harp. Yn 1980 krige er de Bulgaarske regearingskultuerpriis, de Oarder fan Sint-Syrillus en Sint-Metodius (De Groot wie 24 jier lang sjuerylid fan it "Gouden Orpheus"-sjongfestival). Hy wie - nei Herbert von Karajan - de twadde net-Bulgaar dy't dy priis krige. Ynternasjonale erkenning krige er yn 1981 ek mei de *[[Distant Accords Statuette]]*.

De Groot stoar yn de âldens fan 83 jier yn it sikehûs fan Blaricum.

## Keppelingen om utens
*Titelbeskriuwingen yn de blêdmuzykkatalogus fan de Muzykbibleteek fan de Omrop
*Titelbeskriuwingen yn de arranzjemintekatalogus fan de Muzykbibleteek fan de Omrop
* Kultuerpriis foar Harry de Groot (De Telegraaf, 12 juny 1980)
Duo Sunrise

**Duo Sunrise** wie in bandsje fan De Jouwer dat bestie fan 1990 oant 2003.

It duo dat feestmuzyk spile, bestie út de buormannen Dicky de Jong en Tjeerd Hooisma (Snits, 15 novimber 1949 - De Jouwer, 14 oktober 2021). Tjeerd Hooisma siet earder yn it Apollo Trio.

## Diskografy
;Single
* *As it boufak is - Tokyo* (1990)
;Kassette
* *Emotion*
* *Pilsje, oh pilsje*
* *Gurbe*
* *In gesellige kroech op 'e Lemmer*

## Keppeling om utens
* ''Duo Sunrise'', www.muziekweb.nl
De Stampers

**De Stampers** wie in band út Fryslân.

Twamansband De Stampers bestie út de neven Albert de Hey (1942) op elektroanysk oargel en Marten (Merten) ten Boom (Ouster-Nijegea, 22 febrewaris 1950) op drums. Albert kaam fan It Hearrenfean en de bril dragende Marten kaam fan De Jouwer. 

De Stampers waarden oprjochte yn 1971. De band spile op brulloften en feesten. 

Marten ten Booom spile foar de tiid by orkest *The Goldfingers* en foel wolris yn by syn bruorren *[[Spic en Span]]*. Albert spile earst by *The Starfighters*' en letter by *Duo Klik Klak*.

Yn 2024 kaam harren âlde súksesnûmer *'k Ha leaver in Bearnburchje* nij binnen op nûmer 70 fan de Fryske Top 100.

## Diskografy
* *Ik ben weer de sigaar / Haak eens lekker in* (1977, Philips 6075 040)
* *De boeretrien / De boppeslach* (1977, Philips 6075 017) [A: De Stampers / B: Ben Mol]
* *Ik ben weer de sigaar / Haak es lekker in* (1980, Telstar 2949)
* *In De Zwarte Haan / In de lunchroom* (1980, Boppeslach BP 18) 
;Mei oaren:
* *Fryske toppers 3* (Frigram FGMC 742)
* *16 Hits voor luisteraars en amateurs*, lp (1980, Philips 6423 358)
* *Fryske toppers om 'e toer* lp (1981, FriBorg RCS 483)
* *Ald en nij fan Fryske grûn* (2 lp Philips 6624 054)
* *Toppers út Fryslân 1* cd (1993, Frigram FGCD 522)
* *Toppers ut Fryslân 2* cd (1994, Frigram FGCD 533)
Fanefjord Kirke

De **Tsjerke fan Fanefjord** (Deensk: *Fanefjord Kirke*) is in 12e-iuwske tsjerke op it eilân Møn yn Denemark en de jongste fan de midsiuwske tsjerken op it eilân. 

## Beskriuwing
De fan kleastermoppen boude tsjerke is ferneamd fanwegen de muorrebeskilderings en bestiet út in skip, in westlike toer en in noardlik portaal. It westlike diel fan it sân meter hege skip datearret út de twadde helte fan de 13e iuw. De hjoeddeiske krúsferwulften stamme út de lette jierren 1400 en it op it skip oanslutende koer út it begjin fan de 16e iuw. De rûnbôgefinsters stamme nei alle gedachten fan de renovaasje yn 1724.

De tsjerke waard yn 1825 oankocht troch it lângoed Klintholm en bleau hast in iuw yn it besit fan it lângoed.  

In heale kilometer súdlik fan de tsjerke leit de saneamde *Grønjægers Høj* ('heuvel fan de griene jager') of *Grønsalen*, ien fan de grutste neolityske grêfmonuminten fan Denemark.

## Ynrjochting
De preekstoel is fan itselde type as dy fan de Tsjerke fan Elmelunde en is nei alle gedachten om en de by 1645 makke troch deselde houtfiker. It doopfont is letromaansk (1175-1275) en makke fan reade en wite Gotlânske sânstien. De kûp fan it doopfont is fjouwerblêdfoarmich, wylst de foet de foarm hat fan fjouwer gearstalde pylders. 

## Fresko's
Iuwenlang bleane de muorreskilderings fan de tsjerke ûnder in kalklaach. Under lieding fan E. Lind fan it Nasjonale Museum kamen se tusken 1932 en 1934 wer foar it ljocht. Yn 2009 ûndergyngen de muorreskilderings in restauraasje. 

De muorreskilderings stamme út likernôch 1350 en de 16e iuw. De koerbôge waard yn de 14e iuw dekorearre mei sirkels en dêryn de simboalen fan de fjouwer evangelisten, Sint-Kristoffel en Sint-Joaris. Yn it begjin fan de 16e iuw, noch foar de reformaasje, fersierden de master fan Elmelund en syn feinten de tsjerke mei op de *[[Biblia Pauperum]]* ynspirearre Bibelske foarstellings.

## Ofbylden

Fanefjord Kirke - panoramio (4).jpg|*Alter*
Fanefjord Kirke pulpitur.jpg|*Preekstoel*


Fanefjord Kirke Døbefontjpg.jpg|*Doopfont*
Fanefjord_David_Goliath.JPG|*Fresko mei David en Goliat*
Tsjerke fan Aldhoarne

De **Tsjerke fan Aldhoarne** is ien fan de twa tsjerken fan de PKN-gemeente De Reinbôge. De tsjerke waard boud yn 1924 foar de grifformearde gemeente, dy't sûnt 2009 in federaasje foarmet mei de herfoarme gemeente fan Nijhoarne. De tsjerke is in gemeentlik monumint. 

## Skiednis
De grifformearde gemeente ûntstie yn 1906. Ynearsten makke de gemeente gebrûk fan in evangelisaasjelokaal út 1898, mar yn 1924 lieten de grifformearden in nije tsjerke bouwe foar de groeiende gemeente.

Op 1 jannewaris 2010 fusearre de gemeente mei de herfoarme gemeente fan Nijehoarne. Beide tsjerken bliuwe yn gebrûk fan de nije PKN-gemeente "De Reinbôge". Yn de tsjerken wurde ôfwikseljend tsjinsten holden.

## Oargel
De tsjerke hat in piipoargel dat de firma Hendriksen & Reitsma út Nunspeet foar de gemeente boude. It ienmanualige oargel mei oanhongen pedaal datearret fan 1986. 

## Sjoch ek
* Tsjerke fan Nijhoarne
## Keppeling om utens
* Disposysje oargel
Njoggentiger jierren

"**Njoggentiger jierren**", "**jierren njoggentich**" of "**jierren '90**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* 1990-er jierren

## Oare betsjuttings
* 2090-er jierren
* 1890-er jierren
* 1790-er jierren
* 1690-er jierren
* 1590-er jierren
* 1490-er jierren
* 1390-er jierren
* 1290-er jierren
* 1190-er jierren
* 1090-er jierren
* 990-er jierren
* 890-er jierren
* 790-er jierren
* 690-er jierren
* 590-er jierren
* 490-er jierren
* 390-er jierren
* 290-er jierren
* 190-er jierren
* 90-er jierren (1e iuw)
Soan (liet)

***Soan*** is in liet fan sjonger Adri de Boer. Yn 1998 wûn Adri de Boer mei dit liet - begelaat troch Rik Lenten op saksofoan – it lietsjesfestival Liet. De Boer skreau de muzyk sels. Neidat er efter de piano sitten gien wie, wie it nûmer nei trije minuten spyljen klear. Wat it nûmer spesjaal foar him makke wie dat er krekt heit wurden wie. 

De tekst fan it liet waard skreaun troch Giny Bastiaans nei de sinleaze dea fan Meindert Tjoelker yn septimber 1997. In direkte ferwizing is der lykwols net. 

"A3" de Boer wûn Liet 1998 neidat er al acht kear earder meidien hie oan dizze lietsjeswedstriid. It súkses as solist wie lykwols de nekslach foar syn band *Adri en Sa*.

Yn 2017 waard 'Soan' kovere troch de band *[[Mosken (band)|Mosken]]* yn de muzykrubryk *Fryslân Hjoed* fan Omrop Fryslân. Yn dat programma dage Raynaud Ritsma Fryske artysten út om in nûmer út de Fryske Top 100 te koverjen.

## Te hearren op
* *Fryske stjerre jûn* (DVD, 2010)
* *Altyd ûnderweis*, mei *Fiifresom Brass* en *Ido Gerard Kempenaar* (CD, jannewaris 2009)
* *Fryske Stjerre jûn*, mei* Gerbrand Westveen* en it *Nieuw Philharmonisch Orkest* (DVD, desimber 2007) 
* *It bêste út de Fryske Top 100 fan Omrop Fryslân 4* (Marista MCD 9695, CD, 2005)
* *Fryske stjerrejûn* (CD, 2002)
* *Fryslân Muzyklân 2* (Marista MCD 5940 CD, 2001)
* *Tsien jier Liet* (CD, jannewaris 2000)
Nim my mei dy mei

***Nim my mei dy mei*** is in Frysk liet dat yn 2017 bekend waard troch Wiebe Kaspers en de Greidebern.

It liet wie ûnderdiel fan it projekt 'Greidhoeke goes Onderwijs' oer de efterútgong fan de skries en it ferlies oan bioferskaat yn it lânskip. Greidhoeke goes Onderwijs wûn 2019 de earste priis by de ferkiezing fan de Fryske Underwiispriis. Yn Littenseradiel dienen fjouwer skoallen mei: de Romte yn Itens, de Opslach yn Wommels, de Stjelp yn Baard en it Bynt yn Winsum. De fjouwer skoallen fan Gearhing Underwiisteam 7 wurken dêrby gear mei ferskate kultuerynstânses, natoerorganisaasjes en de mienskip.

Oan de bern waard frege wêr’t se oan tochten by de skries en wêrom ’t se tochten dat de skries him sa thús fielde yn harren omkriten. De antwurden waarden brûkt troch Wiebe Kaspers dy 't it op muzyk sette ta *Nim my mei dy mei*. By it liet is ek in fideoklip makke. 

It luts ek de oandacht fan it Jeugdjournaal.  *Nim my mei dy mei* giet oer in jonge dy’t op bêd leit en bûten de skries roppen heart. De skries nimt de jonge mei en leart him fleanen. It liet waard yn 2017 mei in achtste plak de heechste binnenkommer yn de Fryske Top 100 fan Omrop Fryslân.
Herfoarme tsjerke (De Gordyk)

De **Herfoarme tsjerke** wie it tsjerkegebou fan de herfoarme gemeente oan de Tsjerkewâl op 'e Gerdyk.

## Skiednis
De earste stien foar de tsjerke waard op 24 maaie 1683 lein. Yn 1735 en 1877 fûn der in útwreiding en ferbouwing plak. 
Om't de in restauraasje fan de brekfallige tsjerke te djoer útfoel foar de tsjerklike gemeente moast de gemeente yn de twadde helte fan de jierren 1960 ûnderdak sykje yn in needtsjerke. Besletten waard om tegearre mei de grifformearden in nije tsjerke te bouwen, dy't foltôge wie yn 1972. Nei't de âlde herfoarme tsjerke net mear foar de earetsjint brûkt waard hat it gebou noch in skoftke tsjinne foar de opslach fan meubilêr.

Stadichoan ferdwûn it tsjerkemeubilêr. Al by de ûntromming ferdwûnen in barokke hearebank en it doopstek. De monumintale preekstoel waard krekt foar de sloop fan de tsjerke ferwidere en krige nei in skoft opslach by de Stifting Alde Fryske Tsjerken in nij plak yn de Pitertsjerke fan Grou. Unbekend is ek wêr't de lessener foar de kânselbibel yn de foarm fan in earn bedarre is. De liedklok hinget tsjintwurdich yn de toer fan de Moetingstsjerke.

It Van Dam-oargel út 1867 (mei âlder piipmaterjaal) waard yn 1967 ferkocht oan de herfoarme tsjerke fan Kinderdijk, dêr't it noch jimmeroan oanwêzich is.  

Fanwegen de gevelstiennen en de preekstoel wie de tsjerke yn 1971 noch as ryksmonumint oanwiisd. Yn 1985 waard de tsjerke ôfbrutsen. Yn in stik muorre fan de âlde tsjerke binne trije gevelstiennen ynmitsele.
Cassie Scerbo

**Cassie Scerbo** (folút: **Cassandra Lynn Scerbo**; Long Island, 30 maart 1990) is in Amerikaansk aktrise, sjongster en dûnseresse. Se wie ien fan 'e leden fan 'Slumber Party Girls' yn 'e muzikale jeugdsearje *Dance Revolution*. As aktrise spile se Brooke yn 'e film *Bring It On: In It To Win It* (2007), Lauren Tanner yn 'e komeedzjedramasearje *Make It Or Break It* (2009-2012), en Nova Clarke yn 'e filmrige *Sharknado*.

## libben en karriêre
Scerbo waard berne op Long Island, yn 'e Amerikaanske steat New York. Se is fan fol Italjaansk komôf. Scerbo groeide op yn Parkland, yn Floarida en spile fuotbal foar de Parkland Soccer Club. Hja wenne yn Floarida fan 'e tiid ôf dat se nei de beukerskoalle gie, oant se in fêste rol krige yn *Make It Or Break It*. Se folge de middelbere skoalle oan 'e Marjory Stoneman Douglas High School yn Parkland (dy't yn 2018 yn it nijs kaam fanwegen in skoalsjitpartij). 

Yn 2006 die Scerbo mei súkses audiïnsje foar de Music Girl Group Slumber Party Girls. Scerbo waard keazen as ien fan 'e fiif leden út mear as 1.000 gadingmakkers. Yn septimber 2006 presintearre de groep de muzyk-searje *[[Dance Revolution]]* dy't sûne fieding en fitness foar bern befoardere. De oarspronklike lieten fan Slumber Party Girls oerhearsken sterk yn 'e searje. Harren debútalbum *[[Dance Revolution (album)|Dance Revolution]]* waard gjin súkses. De searje waard net ferlinge foar in twadde seizoen. Doe't de Slumber Party Girls mids 2007 oan harren twadde album wurke, waard bekendmakke dat de groep útinoar gien wie. Yn datselde jier tekene Scerbo in kontrakt as solo-artyste by Geffen Records.

## Film

## Rigen
Tachtiger jierren

"**Tachtiger jierren**", "**jierren tachtich**" of "**jierren '80**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* 1980-er jierren

## Oare betsjuttings
* 2080-er jierren
* 1880-er jierren
* 1780-er jierren
* 1680-er jierren
* 1580-er jierren
* 1480-er jierren
* 1380-er jierren
* 1280-er jierren
* 1180-er jierren
* 1080-er jierren
* 980-er jierren
* 880-er jierren
* 780-er jierren
* 680-er jierren
* 580-er jierren
* 480-er jierren
* 380-er jierren
* 280-er jierren
* 180-er jierren
* 80-er jierren (1e iuw)
Tekstdichter

In **tekstdichter** is de skriuwer fan in liettekst. Oars as in lietskriuwer (of lietsjeskriuwer), dy't sawol tekst as muzyk fan in liet makket, skriuwt in tekstdichter inkeld de liettekst. In toandichter (of komponist) makket de meldij. De meldij kin by de liettekst skreaun wurde, of de liettekst kin op de nij komponearre wize skreaun wurde.

It liettekst kin ek op in bekende wize fan in besteand liet skreaun wurde, it liet is dan in kontrafakt.

It wurd 'tekst*dichter*' tsjut op in bysûnder soarte dichter. In tekstdichter of liettekstskriuwer is letterlik: in dichter dy't lietteksten skriuwt, berime of poëtyske, lyryske teksten, dy't bedoeld binne om songen te wurden. Soms wurde besteande (histoaryske) gedichten efterôf op muzyk setten. De dichter wurdt dan net mei weromwurkjende krêft 'tekstdichter' neamd, omt dy de tekst as fers skreau en net as liettekst.

## Bekende Frysktalige tekstdichters
### Skriuwers fan folkslietsjes
Foarbylden fan bekende tekstdichters fan Frysktalige lietteksten (folkslietsjes) út de njoggentjinde iuw:

### Skriuwers fan bernelietsjes
Foarbylden fan bekende tekstdichters fan Fryske berneferskes (komponist tusken skrapkes):
* Diet Huber

### Poplietjes, harklietsjes, teäterlietsjes
Foarbylden fan bekende tekstdichters fan Frysktalige lietteksten (poplietsjes), harklietsjes, teäterlietsjes út de tweintichste iuw:

### Oersetters fan lietteksten
Is de Fryske tekst in oersetting, bygelyks fan in Frânsk chanson of in Dútsk berneferske, dan is der gjin sprake fan in tekstdichter, mar fan in oersetter.

## Auteursrjocht
Foar it auteursrjocht is it fan belang oft it liet troch ien of meardere minsken skreaun is. Auteursrjochteorganisaasje Buma/Stemra makket ûnderskied tusken ûnder mear: tekstdichter(s), komponist(en), oersetter, bewurker, oarspronklike skriuwer fan in oersetten liet, en oarspronklike komponist fan de muzyk yn gefal fan in oersetten liet. Muzyk fan in oar mei in eigen tekst bliuwt auteursrjochtlik beskerme.

## Nijsgjirrichheden
* Yn it Ingelsk wurdt in tekstdichter in *lyricist* neamd, yn it Dútsk in *Liedtexter* of *Textdichter* en yn it Frânsk in *parolier*.
* In tekstdichter fan opera's, operettes en musicals wurdt in librettist neamd.

## Literatuer
* *Een muziekgeschiedenis der Nederlanden*, red.: L.P. Grijp (Amsterdam, 2001)
Lietsjeskriuwer

In **lietsjeskriuwer**, **lietskriuwer** of, mei in Ingelsk lienwurd, **songwriter** is de komponist en tekstdichter fan lietsjes. 

In lietsjeskriuwer hat in wichtige funksje binnen in band. De sjonger en/of band kinne bygelyks it ûnderwerp fan it nûmer foarôf bepale, wêrnei't de lietsjeskriuwer dizze komponearje sil op in ynstrumint nei kar.

In lietsjeskriuwer kin ek syn eigen nûmers sjonge. Dat kin yn in band, mar ek solo. De term "singer-songwriter" wurdt sûnt de jierren sechtich brûkt om artysten oan te tsjutten dy't harren eigen wurk, faak solo, hearre litte.
Tom Gehrels

**Anton M.J. (Tom) Gehrels** (Haarlimmermar, 21 febrewaris 1925 – Tucson, 11 july 2011) wie in Amerikaansk astronoom fan Nederlânsk komôf.  

Yn 'e mande mei Kees van Houten en dy syn frou Ingrid van Houten-Groeneveld hat er tûzenen planetoïden en kometen ûntdutsen. Boppedat hat er in soad boeken skreaun en hat er tegearre mei de Amerikaanske astronoom Bob McMillan it projekt Spacewatch opset. Yn 2007 krige er de Masursky Award.  Gehrels joech ienris yn it jier les yn Yndia dêr't er ferbûn wie oan it Physical Research Laboratory yn Ahmedabad.

Gehrels groeide op yn Halfweg en wie yn de Twadde Wrâldoarloch aktyf yn it ferset. Nei't er nei Ingelân ûntkommen wie, waard er per parasjute weromstjoerd as organisator foar *Special Operations Executive* (SOE) dy't sabotaazjeaksjes tsjin de Dútske striidkrêften útfierde.   
Nei de oarloch studearre er stjerrekunde oan de Ryksuniversiteit Leien. Yn it begjin fan de jierren '50 emigrearre Gehrels nei de Feriene Steaten. Dêr studearre er oan de Universiteit fan Chicago fierder. Op it lêst ferbûn er him oan it *Lunar and Planetary Laboratory* yn Tucson, Arizona. Fanwegen de groei fan de stêd en de dêrmei mank geande ljochtfersmoarging, waard yn de jierren '60 in nije lokaasje foar waarnimmingen socht. De Steward Observatory waard boud op Kitt Peak. Op Gehrels' inisjatyf wie it de earste stjerrewacht dy't útrist waard mei in CCD.

De lêste jierren fan syn libben hâlde Gehrels him benammen dwaande mei teoretyske fraachstikken.  

Syn soan Neil Gehrels (1952) is astrofysikus. 

## Boeken
* *Physical Studies of Minor Planets*, red. Tom Gehrels (1971), NASA SP-267
* *Planets Stars and Nebulae Studied With Photopolarimetry*, red. Tom Gehrels (1974) Tucson: University of Arizona Press 
* *Jupiter: Studies of the Interior, Atmosphere, Magnetosphere, and Satellites*, red. Tom Gehrels en Mildred Shapley Matthews (1976) Tucson: University of Arizona Press 
* *Protostars & Planets: Studies of Star Formation and of the Origin of the Solar System*, red. Tom Gehrels en Mildred Shapley Matthews (1978) Tucson: University of Arizona Press 
* *Asteroids*, red. Tom Gehrels en Mildred Shapley Matthews (1979), 
* *Saturn*, red. Tom Gehrels en Mildred Shapley Matthews (1984) Tucson: University of Arizona Press 
* *Asteroids II*, red. Richard P. Binzel, Tom Gehrels en Mildred Shapely Matthews (1989)Tucson: University of Arizona Press 
* *Hazards Due to Comets and Asteroids*, red. Tom Gehrels, Mildred Shapley Matthews en A. M. Schumann (1994) Tucson: University of Arizona Press 
* *On the Glassy Sea, in Search of a Worldview*, Tom Gehrels (2007, oarspronklik publisearre yn 1988), 
* *Survival Through Evolution: From Multiverse to Modern Society*, Tom Gehrels (2007), 

## Keppelingen om utenss
*  Tom Gehrels - Astronomy Tree
* Gehrels – universiteitsside
*  Nekrology – Universiteit fan Arizona
* Betinking – universiteitsside
Kontrafakt

In **kontrafakt** (fan it Latynske *contrafactum*) is in liet mei in nije tekst op in besteande meldij.

Kontrafakten wurde faak skreaun foar gelegenheden as in brulloft. By ditsoarte gelegenheden is der net de romte om in nije meldij te komponearjen en yn te studearjen, dus wurdt faak in besteand wyske nomd dêr't in oare tekst op makke wurdt. 
It is dan net nedich de muzyk yn noateskrift te fermelden, en kin folstien wurde mei it neamen fan de titel fan it bekende liet.

Yn de skiednis fan it liet komme in soad kontrafakten foar. Sa binne der bygelyks yn it Lieteboek foar de Tsjerken lieten te finen mei teksten fan tweintichste-iuwske skriuwers op folle âldere psalmmeldijen. Ek it *[[Wilhelmus]]*, it Nederlânske folksliet, is in kontrafakt.

Guon bibelske psalmen binne ek kontrafakten. Der stiet dan in oanwizing boppe as *Op de wize van "De achtste"*. Sa'n oanwizing wie trouwens ûnûntwynber omdat de minsken yn de âldheid gjin muzykskrift koene. Dêrtroch binne de âlde meldijen fan de psalmen net oerlevere.

Yn santjinde en achttjinde-iuwske lieteboekjes en lieteblêdsjes binne in soad kontrafakten te finen: nije sankjes mei in wizeoantsjutting dy't ferwiist nei in al bekend sankje. De wizeoantsjutting stiet meastentiids boppe it nije liet en begjint mei de oantsjutting as “Op de wize fan (...)” , folge troch de earste wurden fan de begjinrigel fan it besteande liet.

Ek nije berneferskes wurde bytiden makke op de wize fan besteande berneferskes: *Swarte Pyt soe te fytsen, doe knapte syn bân* op de meldij fan *Oer wâljende weagen, oer bruzjende see*

## Literatuer
* L.P. Grijp, *[http://www.dbnl.org/tekst/grij001nede01_01/index.php Het Nederlandse lied in de Gouden Eeuw]* (Amsterdam, 1991). Hjiryn ûnder oare: Definysjes, Algemiene ferklearring fan de kontrafaktuer; De geastlike kontrafaktuer; De wrâldske kontarfaktuer; en De wizeoantsjutting.
Meldij

Under **meldij** (Aldgryksk μελῳδία (melodia), *sang*, fan μὲλος (melos), *liet*, ᾄδω (ado), *sjonge*) wurdt yn de muzyk in karakteristike opienfolging fan toanen ferstien, dat wol sizze fan toanhichten en noatwearden, dy't yn kombinaasje mei it ritme in bepaald muzikaal stal foarmet. In meldij is in soarte muzikale gedachte, mei in eigen karakter en mei in dúdlik begjin en ein. Wurdt der, los fan it ritme, inkeld sjoen nei de ynterfallen fan in meldij, dan is sprake fan it 'melos'.

* Yn klassike muzyk wurdt in meldij trochstrings in tema neamd. In komposysje bestiet trochstrings út meardere tema's mei útwurkings. In meldij foarmet dêryn in min ofte mear ôffrûne, ta in beslút kommende rige nei elkoar klinkende en gearhingjende toanen. Meldijen wurde ek yn meldijgroepen brûkt, of kontrapuntysk foar elkoar oer setten.
* Yn popmuzyk wurde meastentiids twa meldijen brûkt foar in 'nûmer'; de kûpletten en it refrein krije trochstrings in ferskillende meldij of fariaasjes op ien meldij.
* Yn de jazz wurdt in meldij faak ynearsten brûkt as startpunt foar ymprovisaasje.
* Yn net-westerske muzyk wurdt net folle gebrûk makke fan harmony lykas soks yn westerske muzyk wênst is.

In meldij kin opboud wêze út ferskate motiven.
Santiger jierren

"**Santiger jierren**", "**jierren santich**" of "**jierren '70**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* 1970-er jierren

## Oare betsjuttings
* 2070-er jierren
* 1870-er jierren
* 1770-er jierren
* 1670-er jierren
* 1570-er jierren
* 1470-er jierren
* 1370-er jierren
* 1270-er jierren
* 1170-er jierren
* 1070-er jierren
* 970-er jierren
* 870-er jierren
* 770-er jierren
* 670-er jierren
* 570-er jierren
* 470-er jierren
* 370-er jierren
* 270-er jierren
* 170-er jierren
* 70-er jierren (1e iuw)
Detektivesearje

In **detektivesearje** (ek skreaun as **detectivesearje**) is in tillefyzjesearje dy't ta it mêd fan 'e dramasearjes heart en ûnderdiel foarmet fan 'e detektivefiksje. De detektivesearje is as sjenre frij nau besibbe oan sawol de plysjesearje as de misdiesearje. It draait om it oplossen fan in misdie, yn 'e regel in moardgefal. De measte plysjesearjes kinne sadwaande ek ûnder it kopke 'detektivesearje' beflapt wurde. Mar yn 'e regel wurde mei de namme 'dektektivesearje' searjes bedoeld wêryn't de haadpersoan (d.w.s. dejinge dy't de misdie oplosse moat) net by de plysje wurket. Bekende detektivesearjes binne rigen mei bekende privee-detektives yn 'e haadrol, lykas Sherlock Holmes, Miss Marple en Hercule Poirot. Men kin ek tinke oan tillefyzjesearjes as *[[Murder She Wrote]]* en *[[Magnum, P.I.]]*
Misdiesearje

In **misdiesearje** (ek skreaun as **misdiedsearje**) is in is in tillefyzjesearje dy't ta it mêd fan 'e dramasearjes heart en ûnderdiel foarmet fan it misdiesjenre. It is in frij breed sjenre dêr't net inkeld plysjesearjes en detektivesearjes ta hearre, mar ek tillefyzjerigen wêrby't it ferhaal út it eachpunt fan 'e misdiedigers wei sjen litten wurdt, lykas *[[The Sopranos]]*, *[[Sons of Anarchy]]* en *[[Klem (telefyzjesearje)|Klem]]*. Ek rjochtsealdrama's, lykas *[[Matlock]]* of *[[Perry Mason]]* kinne ûnder de term misdiesearje beflapt wurde.
Revival

* weroplibbing yn algemiene sin

## Oare betsjuttings
* revival (opwekking), in religieus ferskynsel yn it kristendom
* revival (toaniel), in nije produksje fan in earder op 'e planken brocht stik
* Revival (Jamaika), in plak op Jamaika
* ''Revival'' (roman), in roman fan Stephen King út 2014
* ''Revival'' (strip), in striprige fan Tim Seeley en Mike Norton
* ''The Revival'' (tydskrift), in Britsk tydskrift foar moslims

### Muzyk
* Revival Records, in Britsk platemaatskippij
* Revival (kwartet), in barbierskwartet

* ''Revival'' (album fan Core), in album fan Core út 1996
* ''Revival'' (album fan Gillian Welch), in album fan Gillian Welch út 1996
* ''Revival'' (album fan Reid Paley), in album fan Reid Paley út 2000
* ''Revival'' (album fan Petra), in album fan Petra út 2001
* ''Revival'' (album fan Reverend Horton Heat), in album fan Reverend Horton Heat út 2004
* ''Revival'' (album fan Hugh Masekela), in album fan Hugh Masekela út 2005
* ''Revival'' (album fan Jully Black), in album fan Jully Black út 2007
* ''Revival'' (album fan John Fogerty), in album fan John Fogerty út 2007
* ''Revival'' (album fan As Hell Retreats), in album fan As Hell Retreats út 2010
* ''Revival'' (album fan The Answer), in album fan The Answer út 2011
* ''Revival'' (album fan Tara Oram), in album fan Tara Oram út 2011
* ''Revival'' (album fan Soulfire Revolution), in album fan Soulfire Revolution út 2013
* ''Revival'' (album fan Bellowhead), in album fan Bellowhead út 2014
* ''Revival'' (album fan Selena Gomez), in album fan Selena Gomez út 2015
* ''Revival'' (album fan Eminem), in album fan Eminem út 2017
* ''Revival'' (album fan Third Day), in album fan Third Day út 2017
* ''Revival'' (album fan Vancouver Sleep Clinic), in album fan Vancouver Sleep Clinic út 2017
* ''Revival'' (album fan Light the Torch), in album fan Light the Torch út 2018
* *[[Revival (Live at the Gillioz)]]*, in dvd-konsertfilm fan 'e Ozark Mountain Daredevils út 2008

* ''Revival'' (liet fan Love Is Everywhere), in liet fan Love Is Everywhere út 1970
* ''Revival'' (liet fan Eurythmics), in liet fan 'e Eurythmics út 1989
* ''Revival'' (liet fan Soulsavers), in liet fan 'e Soulsavers út 2007
* ''Revival'' (liet fan Deerhunter), in liet fan Deerhunter út 2010
* ''Revival'' (liet fan Selena Gomez), in liet fan Selena Gomez út 2015
* *[[Revival (Interlude)]]*, in liet fan Eminem út 2017
* ''Revival'' (liet fan Sigala), in liet fan Sigala út 2018
Revival (toaniel)

In **revival** (Ingelsk foar "weroplibbing"; útspr.: [ri'va:ivəl], likernôch: "ri-vaai-vul") is yn it toaniel en teäter it op 'e nij op 'e planken bringen fan toanielstik, musical of teätershow, nei't de oarspronklike rige opfierings beëinige is. Dêrby wurdt soms nij materiaal tafoege en ek kinne der oare oanpassings makke wurde. In ferfilming fan in oarspronklik stik kin net sjoen wurde as in revival om't it gjin live-optreden is. Revivals komme fral in protte foar op Broadway.
Toanielselskip

In **toanielselskip**, **teäterselskip**, **toanielgroep** of **teätergroep** is in organisaasje dy't him dwaande hâldt mei it beropsmjittich repetearjen en opfieren fan toanielstikken en/of teäterfoarstellings. Sa'n selskip moat net betize wurde mei in amateurtoanielferiening, dy't folslein op frijwilligers draait. In toanielselskip bestiet ornaris út in groep artistike meiwurkers, wêrûnder de akteurs, regisseurs, teäterfoarmjouwers, ljochtûntwerpers en dramaturgen, en in stikmannich produksjemeiwurkers, dy't dingen as boekings, budget, marketing en subsydzje-oanfragen bewurkmasterje. Yn 'e regel omfettet in toanielselskip in fêste kearn fan akteurs en in regisseur dy't ek de artistyk lieder is. Sa'nent bepaalt dan it rippertwaar fan it selskip. Dêrnjonken kin in toanielselskip, meastal per produksje (rige foarstellings), in gastregisseur en/of ien of mear gastakteurs oannimme.

## Nederlân
Yn Nederlân binne inkele tsientallen profesjonele toanielselskippen aktyf, wêrfan't de measten op 'e iene of oare manear subsydzje krije om finansjeel oerlibje te kinnen. Njoggen dêrfan krije struktureel fjouwerjierrige subsydzje fan 'e Ryksoerheid, en foarmje dêrmei de saneamde Basisynfrastruktuer. Dêrûnder binne de fjouwer grutte selskippen:
*Toneelgroep Amsterdam
*it Nationale Toneel
*it Noord Nederlands Toneel
*Toneelgroep Oostpool
Dêrnjonken hearre ta de Basisynfrastruktuer fjouwer middelgrutte toanielselskippen:
*RO Theater
*Toneelgroep Maastricht
*it Zuidelijk Toneel
*De Utrechtse Spelen
De lêste fan 'e njoggen toanielselskippen fan 'e Basisynfrastruktuer is it Frysktalige Tryater.

Njonken de rykssubsidiëarre selskippen binne der ek groepen dy't subsydzje krije fan it Fûns Poadiumkeunsten of fan provinsjes, gemeenten of oare fûnsen. Foarbylden fan dat soarte toanielselskippen binne Toneelgroep De Appel, Orkater, Dood Paard en De Warme Winkel. De measte toanielsselskippen yn Nederlân hawwe wetlik de foarm fan in stifting.
Halbe Brandsma

**Halbe Brandsma** (Doezum, 3 desimber 1923 -  Barendrecht, 7 july 2000) wie in Nederlânsk militêr.

Hy waard riddere yn de klasse fan de Militêre Willems-Oarder 4, nei oanlieding fan it Keninklik Beslút nûmer 29 fan 17 july 1947. Hy wie korporaal fan de  Mariniers as oarlochsfrijwilliger yn Nederlânsk-Ynje.

Yn Barendrecht is in stjitte nei Brandsma ferneamd, de *Brandsma-akker*.

Nei syn militêre karriêre begûn er in foarkeheftruckbedriuw en rjochte er Brandsma Vorkheftrucks B.V. op. Brandsma stoar yn de âldens fan 76 jier en waard te hôf brocht yn Mearum 

## Underskieding

Him waard de Militêre Willems-Oarder takend fanwegen bysûnder moedich en ferstannich belied ûnder de polysjonele aksjes op East-Java yn 1946.

*Hat him troch it bedriuwen fan tige moedige en ferstannige dieden yn de striid tsjin de fijân ûnderskieden troch op 2 maaie 1946 by de gefjochtshannelingen tichtby Ngemboeng en Kemendoeng (East-Java), doe't er him oertsjûgje woe oft in ferwûne kammeraat him noch yn ien fan de hutten siet en hy dêrby ynienen op ûnferwachte tsjinstân fan trije ferburgen fijannen, dy't him mei klewang en bajonet oanfoelen, ûnskealik te meitsjen, dêr't er sels op ferskillende plakken by ferwûne waard, him nettsjinsteande der fan ferwissige oft de ferwûne kammeraat efterbleaun wie*.

## Keppeling om utens
* Foto fan de begraffenisseremoanje fan Brandsma
Eef Brouwers

**Evert (Eef) Brouwers** (Swol, 9 maart 1939 - Eindhoven, 6 oktober 2018) wie in Nederlânsk bestjoerder, amtner, sjoernalist en nijslêzer.

## Libben en wurk
Brouwers waard yn 1939 te Swol berne as iennichst bern.  Hy groeide op yn de stêd Grins en gie dêr nei de hbs. Hy studearre oan de Skoalle foar de Sjoernalistyk yn Swol en begûn syn karriêre as stedsferslachjouwer by de *[[Nieuwe Provinciale Groninger Courant]]*. Oant 1983 wurke er yn de sjoernalistyk by it *Utrechts Nieuwsblad*, it *[[Nieuwsblad van het Noorden]]*, dêr't er haadredakteur wie, de *[[Regionale Omroep Noord en Oost]]* en de *[[Algemene Vereniging Radio Omroep]]*. Dêrnei wie er presintator fan NOS Studio Sport en dêrnei nijslêzer fan it NOS Sjoernaal.

Yn 1983 waard Brouwers beneamd as direkteur fan de *Philips Voorlichtingsdienst*, in posysje, dy't er oant 1995 besette. Fan 1995 oant en mei 2004 wie er direkteur-generaal fan de Ryksfoarljochtingstsjinst. Yn dy kwaliteit wie er foarsitter fan de *Voorlichtingsraad* en ek de wurdfierder fan sawol it Keninklik Hûs as fan de minister-presidint. Yn dy tiid krige er te krijen mei de opskuor om ûnder oaren Jorge Zorreguieta, prinses Mabel en prinses Margarita. Brouwers waard opfolge troch Gerard van der Wulp. 

By it Europeesk kampioenskip fuotbal 2004 wie Brouwers kommunikaasjeadviseur fan it Nederlânsk fuotbalalvetal (KNVB). Dêrnei hie er posysjes yn bestjoeren fan maatskiplike organisaasjes en yn advysrieden fan ûndernimmingen.

## Underskiedingen
Brouwers krige ferskate ûnderskiedingen: hy wie ûnder oare offisier yn de Oarder fan Oranje-Nassau, kommandeur yn de Oarder fan Leopold II (België) en eareboarger fan Thorn. Teffens waard him it Earekrús yn de Hûsoarder fan Oranje ferliend .     

## Keppeling om utens
* Portret fan Eef Brouwers by gelegenheid fan 50 jier NOS Sjoernaal
Demonstraasje

**"Demonstraasje**", fan it Frânske *démonstration*, hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* demonstraasje (protest), in protestmanifestaasje, meastal polityk fan aard
* demonstraasje (presintaasje), in presintaasje mei praktyske útlis oer it ien of oar
* demonstraasje (eksperimint), in wittenskiplik of edukatyf eksperimint
* demonstraasje (wiskunde), in term foar wiskundich bewiis
Demonstraasje (protest)

In **demonstraasje** is in gearkomste fan in groep minsken (dy't yn dit ferbân **demontranten** neamd wurde) om wat te bepleitsjen of om earne tsjin te prostestearjen. Sokke gearkomsten binne in aksjemiddel dat bedoeld is om it boadskip fan 'e demonstranten ûnder de oandacht te bringen fan oaren, sawol troch direkt kontakt as troch ferslachjouwing yn 'e media. Op dy wize wurdt besocht om draachflak foar it doel fan 'e demonstraasje te skeppen, om dêrmei yndirekt dat doel te berikken.

De frijheid om demonstraasjes te hâlden is in demokratysk rjocht, dat falt ûnder de frijheid fan mieningsutering. Yn net-demokratyske lannen is it ornaris ferbean om demonstraasjes te hâlden. It ûnderwerp fan demonstraasjes is meastal polityk, mar kin ek maatskiplik wêze. Yn it ramt fan 'e polityk foarmje demonstraasjes in alternative manear om yn 'e tiid tusken ferkiezings yn jins miening te jaan oer it belied fan it regear, benammen as men it dêr net mei iens is. Yn 'e maatskiplike kontekst wurdt by demonstraasje ek tsjin eat protestearre, mar dan is it mear in wize om utering te jaan oan argewaasje (bgl. oer it bestean fan in ferskynsel as sinleas geweld).

Der binne ferskate foarmen fan demonstraasjes. 
*protestmars, ornaris fan in sammelpunt nei in einpunt dêr't in massagearkomste holden wurdt om nei taspraken fan 'e organisators te harkjen
**stille tochten, protestmarsen dy't yn deadse stilte holden wurde (faak by maatskiplike ûnderwerpen)
**fakkeloptochten, protestmarsen dy't yn it tsjuster by fakkelljocht holden wurde
*massagearkomsten sûnder protestmars
*blokkade-aksjes, wêrby't lju dy't net oan 'e demonstraasje meidogge de trochgong behindere wurdt, itsij op 'e iepenbiere wei, itsij bgl. by de yngong fan in bedriuw of ynstelling; soms meitsje de demonstranten harsels mei keatlings en hingslotten earne oan fêst
**sit-ins binne blokkade-aksjes wêrby't de blokkade foarme wurdt troch sittende minsken dy't wegerje om oerein te kommen
**besettings, wêrby't gebouwen beset wurde
*lawaaidemonstraasjes, aksjes wêrby't safolle mooglik leven makke wurdt
*neakenaksjes, demonstraasjes wêrby't de dielnimmers de klean útdogge om oandacht te lûken foar it doel fan harren aksje

It komt gauris foar dat demonstraasjes, benammen protestmarsen, út 'e hân rinne trochdat in, meastal lyts, tal kweamienenden him by de freedsume demonstranten jûn hat. Under of nei de demonstraasje sykje dy dan de konfrontaasje mei politike tsjinstanners of mei de plysje, wat ta slimme opskuor liede kin. Ek komt it foar dat sokke lju winkels en/of oare bedriuwen begjinne te plonderjen of poer fandalisme begeane troch bgl. ruten yn te goaien of strjitmeubilêr te fernielen.
Sechstiger jierren

"**Sechstiger jierren**", "**jierren sechstich**" of "**jierren '60**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* 1960-er jierren

## Oare betsjuttings
* 2060-er jierren
* 1860-er jierren
* 1760-er jierren
* 1660-er jierren
* 1560-er jierren
* 1460-er jierren
* 1360-er jierren
* 1260-er jierren
* 1160-er jierren
* 1060-er jierren
* 960-er jierren
* 860-er jierren
* 760-er jierren
* 660-er jierren
* 560-er jierren
* 460-er jierren
* 360-er jierren
* 260-er jierren
* 160-er jierren
* 60-er jierren (1e iuw)
Eduard von Baumhauer

**Eduard (Eetje) Mari von Baumhauer** (Rotterdam, 30 maaie 1920 - op de Noardsee, 27 febrewaris 1941) wie in Nederlânsk fersetsstrider en Ingelânfarder.

Eduard von Baumhauer wie de âldste soan fan de Nederlânske loftfeartpionier Albert Gillis von Baumhauer en Hildegonda Johanna Gratama. Hy gie yn Amsterdam nei it Barlaeus Gymnasium en yn 1939 sette er út ein mei de stúdzje natuerkunde oan de Technyske Hegeskoalle Delft. Rillegau nei it begjin fan de Dútske besetting gie er yn it ferset: hy wie dwaande mei it sellen fan pistoalen fan Dútske militêren en it yn 'e brân stekken fan oaljeopslachplakken. Under oare Willem Pahud de Mortanges hearde ta syn Delftske freonerûnte. Yn 'e mande mei Arnold Cohen boude er in kano om ta motorboat om te besykjen dêrmei Ingelân te berikken. Op 25 febrewaris 1941 setten se ôf, mar al gau begûn it te stoarmjen op de Noardsee, dêrtroch ferdronken se beide. It lichem fan Cohen waard nea fûn, dat fan Von Baumhauer spielde op 17 juny 1941 oan op Teksel.

## Underskieding
* Fersetsbetinkingskrús
Live action

**Live action**, soms skreaun as **live-action** of **liveaction**, is in term út 'e filmyndustry en de tillefyzjesektor wêrmei't oanjûn wurdt dat in spylfilm, tillefyzjefilm of tillefyzjesearje spile wurdt troch (libbene) akteurs en aktrises. Dêrmei is it it tsjinstelde fan animaasje, dat gebrûk makket fan personaazjes dy't mei de hân of mei de kompjûter tekene binne, en wêrfoar't stimakteurs letter de stimmen ynsprekke. De term komt út it Ingelsk en betsjut letterlik "libbene aksje". Om't der meastal sprake is fan live action wurdt dy tafoeging yn 'e regel inkeld brûkt as men it net ferwachtsje soe dat eat troch libbene akteurs spile waard of om it kontrast mei animaasje oan te jaan.

Ek films of tillefyzjeprogramma's mei marionetten en oarsoartige poppen (lykas *[[Sesamstraat]]* en *[[The Muppet Show]]*) wurde almeast ta live action rekkene, salang't de poppen alteast net fuortbeweegd wurde mei stop-motion. Der besteane ek hybride live&nbsp;action/animaasjefilms, wêryn't minsklike akteurs tekenfilmfigueren as tsjinspilers hawwe. It bekendste foarbyld fan dat soarte films is *[[Who Framed Roger Rabbit?]]*.
Hoareka

De **hoareka** (as selsstannich wurd stavere mei in 'a' deryn) is de sektor fan 'e ekonomy dy't alle yt- en drinkgelegenheden en sliepplakferstrekkende bedriuwen omfettet. De beneaming 'ho(a)reka' is in wurdlidwurd, dat foarme is út 'e earste wurdlidden fan 'e wurden <u>ho</u>tel, <u>re</u>staurant en <u>ka</u>fee. Neffens de Nederlânske Drank- en Hoarekawet mei inkeld in hoarekabedriuw alkohoalyske drank foar direkte konsumpje ferkeapje. Yn 2010 wiene der 42.828 hoarekabedriuwen yn Nederlân.

'Hoareka' is yn it Nederlânske bestimmingsplan in offisjele bestimming, wat sizze wol dat it in troch de wet tastiene útoefening fan aktiviteit is yn 'e dêrfoar oanwiisde romte. It is dus net tastien om op samar in willekeurich plak in hoarekabedriuw te begjinnen. Boppedat makket it bestimmingsplan ûnderskie tusken 5 ferskillende kategoryen hoareka dy't elts in oare fergunning nedich hawwe:
* Hoareka 1: Fastservice, wêrûnder kafetaria's, snackbars, hamburgerrestaurants, kommersjeel eksploitearre skoalkantines, sportkantines en bedriuwsrestaurants, automatiken, strânpaviljoens, pizzeria's, pizza-ôfhel- en besoarchbedriuwen, pankoekrestaurants, tearooms, ferkeappunten by benzinestasjons en spoarstasjons, broadsjesaken, en bake-offbedriuwen.
* Hoareka 2: Nachtsealen, wêrûnder sealesintra, evenemintehallen, nachtklubs, diskoteken, nachtkafees en sosiëteiten.
* Hoareka 3: Kafees, bars en ytkafees.
* Hoareka 4: Restaurants, kofjehuzen, lunchrooms en iissalons.
* Hoareka 5: Hotels en motels.
Yn bestimmingsplannen fan grutte stêden bestiet fierders noch in kategory Hoareka 6, mei in folle minder dúdlike omskriuwing as de oare fiif kategoryen.
Wurkdei

In **wurkdei** is yn it foarste plak in dei dat men wurket, en kin dêrom lykfol hokker dei wêze. Yn it offisjele ferkear wurdt mei de term 'wurkdei' lykwols spesifyk in dei oantsjut dat de measte persoanen mei in foltiids baan wurkje. Yn 'e Westerske maatskippij komt dat tsjintwurdich yn 'e regel del op 'e dagen moandei oant en mei freed. Dy fiif dagen wurde dêrom mei-inoar ek wol oantsjut as de wurkwike, wylst de beide frije dagen sneon en snein it wykein foarmje. Algemien erkende hjeldagen en oare offisjele frije dagen dy't yn 'e wurkwike falle, wurde net beskôge wurkdagen. Oare kultueren hawwe faak in oare definysje fan wurkdagen; sa binne yn Israel de wurkdagen snein oant en mei freed.

Yn Dútslân, Eastenryk, Lychtenstein en Dútsktalich Switserlân wurdt ûnderskie makke tusken *Werktage* en *Arbeitstage*, begripen dy't yn it Frysk beide oerset wurde as 'wurkdagen'. Mar yn 'e Dútsktalige lannen binne *Arbeitstage* moandei oant en mei freed (útsein hjeldagen en oare offisjele frije dagen), wylst *Werktage* moandei oant en mei sneon binne (op 'e nij: útsein hjeldagen en oare offisjele frije dagen). Dat ûnderskie soarget by bûtenlanners gauris foar betizing, benammen as it brûkt wurdt foar ferkearsbuorden dêr't in jildichheidsperioade op neamd wurdt, bgl. foar parkearjen. As men dan *Werktage* as 'ús' wurkdagen ynterpretearret en op sneon earne de auto delset dêr't dat op *Werktage* net mei, dan kin men ek noch in fikse boete oprinne.
August van Lierde

**August van Lierde** (Ninove, 10 desimber 1890 – dêre, 27 jannewaris 1958) wie in Belgysk keatser fan Flaamsk komôf, dy't yn 'e iere tweintichste iuw twa kear de PC wûn.

## Libben en karriêre
Van Lierde waard yn 1890 berne yn Ninove, in stêd yn 'e Flaamske provinsje East-Flaanderen. Under de Earste Wrâldoarloch (1914-1918) wied er soldaat yn it Belgyske leger, doe't er foar de Dútske opmars flechtsje moast. Hy wiek út nei Nederlân, dat ûnder de Earste Wrâldoarloch neutraal wie en militêren fan alle stridende partijen dy't oer de grins kamen, ynternearre (d.w.s. finzen sette). It wie lykwols gjin kriichsfinzenskip, mar in hoflike beheining fan frije beweging. Van Lierde waard ynternearre yn Hurderwyk, yn Gelderlân, mar it stie him frij om hjir en dêr hinne te reizgjen om mei te dwaan oan wedstriden yn it keatsen, in sport dy't er yn in oare foarm yn syn heitelân ek beoefene hie. 

Yn 1916 die Van Lierde mei oan 'e PC, mei in partoer dat fierders bestie út Rinse Brink fan Easterlittens en Ids Roukema fan Harns. Hja wûnen, en Brink waard útroppen ta kening. It jiers dêrop, 1917, wûn Van Lierde de PC op 'e nij, diskear mei in partoer dat hielendal út ynternearre Belgen bestie, mei Émile Hoyois en Georges Herphelin. Dat wie de iennichste kear dat in bûtenlânsk partoer de PC wûn.

Yn 1918 wûn Van Lierde in bysûndere keatspartij yn Amsterdam, dêr't fjouwer partoeren op 'e list stiene. Neitiid berikte er yn 1920 nochris it twadde plak op 'e PC, doe't hy en syn maten it yn 'e finale ôflizze moasten tsjin Taede Zijlstra, Ids Roukema en Ids Jousma. Van Lierde gie troch mei keatsen yn Fryslân oant 1922, fier nei ôfrin fan 'e oarloch. Hy garre yn totaal 89 punten op foar it Ivich Keatsklassemint en waard fjouwer kear kening. Yn 1958 kaam er yn 'e âlderdom fan 67&nbsp;jier yn syn berteplak Ninove te ferstjerren.

## Prizen
* 1916 - PC 1e priis
* 1917 - PC 1e priis
* 1920 - PC 2e priis