open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Piet van der Wal

**Pieter (Piet) Daam van der Wal** (Snits, 17 oktober 1946 - Ljouwert 28 maart 2019) wie in Frysk aksjefierder, gemeentepolitikus en dosint elektrotechnyk út Ljouwert.

## Biografy
Van der Wal waard berne yn Snits, mar waard grutbrocht yn Ljouwert.

Yn 1970 rjochte er yn 'e mande mei lju fan deselde opfettingen, anty-autoritêr, erchtinkend foar de fêstige oarder oer en leafhawwers fan popmyzyk, de protestbeweging Axies op. Dat wie nei oanlieding fan grutskalige sloopplannen fan it gemeentebestjoer foar it sintrum fan Ljouwert. Axies kaam mei twa sitten yn de gemeenteried en berikte dat de sloopplannen net trochgiene. Bûten de ried wie Axies ek aktyf by strjitte- en besettingsaksjes: besetting fan ôf te brekken gebouwen (wêrûnder persielen yn de Toerstrjitte en De Klanderij) en fytspowerdemonstraasjes tsjin de oerhearsking fan it autoferkear.

Yn 1972 kaam Van der Wal sels yn de gemeenteried; yn spikerklean en mei lang hier siet er dêr tusken manlju yn it pak. Hy soe, mei ûnderbrekkings, 32 jier yn de ried bliuwe en twong dêr respekt ôf fanwegen syn grutte histoaryske kennis, feitekennis en skerpens. Doe't Axies opheft waard kaam Van der Wal foar Progressieve Aktie Leeuwarden (PAL) in de ried dat letter fusearje soe mei GrienLinks.

Njonken syn wurk foar de gemeenteried wie Van der Wal yn de earste helte fan de jierren 1970 ek aktyf foar jongereinsintrum Hippo en muzykfestivals. Letter wie er warber yn de histoaryske feriening Aed Levwerd en de Wurkgroep Iepen Monumintedei.

Yn it deistich libben wie Van der Wal lange tiid learaar elektrotechnyk oan de mts, it lettere Fryslân Kolleezje.

Piet van der Wal stoar yn Ljouwert yn de âldens fan 72 jier.

## Oer Van der Wal
* , *Piet van der Wal, een open boek*, 2017
Glee

* glee, in rôffûgel fan 'e famylje fan 'e gleefûgels (*Milvinae*) (yn bredere sin)
* glee, in rôffûgel fan it skaai fan 'e gleeën (*Milvus*) (yn ingere sin)
** reade glee (*Milvus milvus*)
** swarte glee (*Milvus migrans*)
* glee (muzyk), in Ingelsktalich type fan songen muzyk
** glee club, in muzykclub foar learlingen op in protte middelbere skoallen yn Ingelsktalige lannen
* ''Glee'' (tillefyzjesearje), in Amerikaanske tillefyzjesearje út 2009-2015
* ''Glee'' (album fan Bran Van 3000), in album fan Bran Van 3000 út 1997
* ''Glee'' (album fan Logan Lynn), in album fan Logan Lynn út 2000
* Glee.com, in webside op it mêd fan sosjale media foar homo's, lesbiënnes, biseksuëlen en transseksuëlen
* Graph Layout Execution Engine (GLEE), in iere ferzje fan Microsoft Automatic Graph Layout, in .NET-bibleteek
Coming-of-age

**Coming-of-age** (ek wol stavere as **coming of age**) is in Ingelske term dy't safolle betsjut as "folwoeksen wurde". Dêrmei wurdt ornaris net sasear doeld op lichaamlike folwoeksenens, dat lykslein wurde kin mei mearderjierrigens, mar earder op geastlike en emosjonele riping. Dat proses falt gauris gear mei fysike riping yn 'e tinerjierren, mar dat hoecht net. It kin bygelyks ek gean oer in lichaamlik folwoeksen man fan 'e yn tritich dy't emosjoneel noch nea folwoeksen wurden is. Coming-of-age is in sjenre yn 'e literatuer, yn films, en yn tillefyzjesearjes. Sokke ferhalen lizze de klam op karakterferoarings ynstee fan aksje, hoewol't dy beide eleminten inoar net needsaaklikerwize útslute. De *[[Bildungsroman]]* is in spesifyk subsjenre fan it coming-of-ageferhaal.

Guon bekende foarbylden fan coming-of-ageferhalen út 'e literatuer binne: *Candide* fan Voltaire (1759), *Northanger Abbey* fan Jane Austen (1817), *A Portrait of the Artist as a Young Man* fan James Joyce (1916), *The Catcher in the Rye* fan J.D. Salinger (1951), en *To Kill a Mockingbird* fan Harper Lee (1960). Foarbylden fan bekende films dy't draaie om coming-of-ageferhalen binne: *Bambi* (1942), *[[The Breakfast Club]]* (1985), *Mermaids* (1990), *American Pie* (1999), *Girl, Interrupted* (1999), de *[[Harry Potter]]*-filmsearje (2001-2011), *Juno* (2007), *Superbad* (2007), en *Moonlight* (2016). Foarbylden fan tillefyzjesearjes mei in coming-of-agetema binne: *Happy Days*, *Degrassi Junior High*, *The Wonder Years*, *Boy Meets World*, *[[Glee (telefyzjesearje)|Glee]]* en *Awkward*.
Kendra Spade

**Kendra Spade**, echte namme: **Michaela McComick** (Kelso (Louisiana), 11 maaie 1998), is in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan mingd Angelsaksysk Amerikaansk en Filipynsk etnysk komôf. Hja hat yn it ferline ek wol gebrûk makke fan 'e artystenammen Kendra Spades en Kandy Kuntpump. Spade sette yn 2017 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile yn frijwat films. 

## Libben en karriêre
Spade waard yn 1998 berne yn Kelso, yn 'e Súdlike Amerikaanske steat Louisiana, mar se groeide op yn 'e steat Washington, yn it Amerikaanske Noardwesten. Yn 2017, doe't se 19 jier wie, makke se har debút yn in pornografyske film. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hie se begjin 2019 yn krapoan 150 films spile. Spade stiet benammen bekend om har orale en anale optredens.

Spade hat fral yn films spile fan sokke foaroansteande labels as Penthouse, Wicked Pictures, Hustler Video, Evil Angel, Digital Sin, Devil's Film Zero Tolerance, Jules Jordan Video, Diabolic Video en Digital Playground. Fierders hat se ek wol wurke foar minder bekende studio's, lykas Third Degree Films, Mile High Media en Girlfriends Films. En teffens hat se in protte yn 't spier west foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder Reality Kings, Brazzers en Kink.com.

Under har karriêre hat Spade gearwurke mei kollega-aktrises as Lexi Belle, Maya Bijou, Casey Calvert, Lea Lexus en Kira Noir, en mei manlike tsjinspilers as Mike Adriano, Mick Blue, James Deen, Manuel Ferrara, Tommy Gunn, Steve Holmes, Keiran Lee, Logan Long, Sean Michaels, Ramon Nomar, Johnny Sins, Criss Strokes, Mark Wood en Prince Yahshua.

## Lichemsskaaimerken
Kendra Spade is fan mingd blank en mongoloïde komôf, mei brune eagen en brún hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.62&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 59&nbsp;kg, en in natuerlike cupmaat 32D. Behalven de wenstige gatsjes troch de earlellen hat se ek in piercing troch har rjochternoaswjuk. Tatoeaazjes hat se lykwols net.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Kendra Spade op Twitter
* Kendra Spade op Instagram
* Biografy en filmografy fan Kendra Spade yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Kendra Spade yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Kendra Spade op ''FreeOnes''
Kapitulaasje

In **kapitulaasje** of **oerjefte** is yn it oarlochsrjocht in offisjele ferklearring dat ien fan 'e stridende partijen de striid staakt en himsels en syn gebiet ûnder it tafersjoch fan (ien fan 'e) oare partij(en) pleatst. In kapitulaasje kin yn grutte fariëarje fan in legerôfdieling, oant in stêd of grutter gebiet, oant in hiel lân of sels in groep fan lannen. In bekende wize om yn 'e striid oan te jaan dat men ree is op te kapitulearjen, is om in wite flagge te hysjen. Neffens de Haachske Konvinsje fan 1899 moatte kapitulaasjes foldwaan oan 'e regels fan militêre eare. As sa'n oerienkomst ienris sletten is, moatte alle partijen har deroan hâlde. Faak moat in yn it fjild sletten kapitulaasje trouwens letter noch troch it regear fan 'e oerjaande steat ratifisearre wurde.

Der binne twa soarten fan kapitulaasjes. As der neat by fermeld wurdt oer betingsten, giet it ornaris om in kapitulaasje mei betingsten, wêrby't de oerwinnende partij saken as de godstsjinstfrijheid en de feilichheid fan priveebesit fan 'e oerjaande partij garandearret, wylst de oerjaande partij plechtich ûnthjit om yn in ôfsprutsen perioade net wer de wapens op te nimmen. By in **kapitulaasje sûnder betingsten** biedt de oerwinnende partij lykwols gjin inkele garânsje, en leveret de oerjaande partij himsels folslein oer oan 'e oerwinners. 

De term 'kapitulaasje' komt út it Latyn, fan *capitulum*, dat "kopke" of "ôfdieling" betsjut, of fan *capitulare*, dat "in oerienkomst slute" bestjut. Histoarysk ferwiist it nei in regel dy't yn it Osmaanske Ryk hantearre waard, wêrby't de ûnderdienen fan in oerwûn kristlik gebiet neffens it islamitysk rjocht frijsteld waarden fan in stikmannich foar moslims jildige wetten. Ek mochten se skelen en misdriuwen wêrby't gjin moslims belutsen wiene nei harren eigen gewoanterjocht oplosse en bestraffe. Oan 'e oare kant krigen se gjin boargerrjochten binnen it Osmaanske Ryk en moasten se in hegere belesting betelje, en boppedat stiene se bleat oan 'e devşirme dat in mingfoarm fan slavernij en tsjinstplicht wie foar in beskaat kwotum oan kristlike jonges.

Der binne noch twa oare histoaryske betsjuttings fan it wurd 'kapitulaasje'. It koe nammentlik ek ferwize nei in kontrakt wêrby't in hiel rezjimint soldaten troch de iene steat oan 'e oare ferhierd waard. Dat barde yn Nederlân foar it lêst yn 1814, doe't kening Willem&nbsp;I in pear Switserske rezjiminten yn 'e tsjinst naam, dy't pas yn 1829 wer ôftanke waarden. Fierders koe 'kapitulaasje' yn 'e Midsiuwen ek ferwize nei de ûnthjitten dy't fan in keazen bestjoerder, lykas in abt, biskop of sels de paus, ôftwongen waarden foar't er yn syn funksje beneamd waard. Nei Karel&nbsp;V waarden ek alle keizers fan it Hillige Roomske Ryk oan dy praktyk bleatsteld, en yn it Poalsk-Litouske Mienebêst waard sa'n 'kapitulaasje' fan 'e sechstjinde iuw ôf troch de adel brûkt om 'e macht fan 'e (keazen) kenng te beheinen.
Progressieve Aktie Leeuwarden

**Progressieve Aktie Leeuwarden** (**PAL**) wie in lokale politike partij yn de gemeente Ljouwert.

De partij is ûntstien yn de jierren '70 út de protestgroep Axies, dy't bestie út ûnôfhinklike politisy, dy't mei- inoar in list formen by de ferkiezingen foar de gemeenteried. Letter gong Axies yn see mei de fraksjes fan PPR, PSP en CPN. Nei't lêstneamde partijen opgien wiene yn GrienLinks, bleau PAL bestean. Sûnt dy tiid operearren beide partijen mei-inoar op lokaal nivo. Op in stuit hie PAL/GrienLinks fiif fan de 37 sitten yn de gemeenteried. Al jierren makket dy partij diel út fan it Kolleezje Boargemaster en Wethâlders.

## Keppeling om utens
* Webstee PAL/GrienLinks Ljouwert
Henk van der Velde

**Hendrik Cornelis (Henk) van der Velde** (De Jouwer, 26 septimber 1950 - dêre, 18 maart 1983) wie in Fryske bokser, fierljepper en fuotballer. As njoggentjinjierrige fêstige de automonteur fan De Jouwer yn Drachten in nij Frysk rekord fierljeppen. 

## Boksen en fuotbaljen
Al jong begûn er as fuotballer by de sneonsôfdieling fan De Kooi. Hy spile letter as bûtenspiler yn it earte team fan SC Joure.
 
Syn broer Eldert waard ek in kear noardlik kampioen yn it healswiergewicht C-klasse. Op syn fyftjinde waard Henk lid fan de boksferiening SC Friesland. Dêr krige hy bokstraining fan Henk Duursma. Yn 1966 en in 1967 waard hy as weltergewicht noardlik juniorkampioen yn de CD-klasse.
 
## Fierljeppen
Yn 1965 begûn hy as ljepper yn in wedstryd yn Eagmaryp en sprong dêr 9,87 meter. Op in steger yn de Jouwer oefene hy mei syn buorjonges  Jetze en George Valkema.  As fierljepper waard hy twa kear juniorkampioen fan Fryslân. Syn junioarerekord wie 14,04 meter. Hy hie it ljeppen leard fan syn buorjonge George Valkema en fan Johan Boersma. Henk van der Velde seach it fierljeppen yn it earstoan as aardichheidsje neist it fuotbaljen en it boksen. As bokser hied er twa noardlike kampioenskippen op syn namme stean. Neidat hy yn 1970 yn Winsum al de groepsronde wûn hie mei in sprong fan 14 meter sprong hy yn de wedstryd Fryslân-Hollân yn Frysk rekord fan 15,26 meter, Yn 1971 wie hy by wedstriden de bêste yn Drylts en Sibaldebuorren. Yn 1972 waard Van der Velde fjirde yn it klassemint om de LC-penje.

Henk van der Velde ferstoar 32 jier âld nei in slimme sykte yn 1983.
List fan Jousters

De **list fan Jousters** bestiet út minsken dy't op De Jouwer berne binne of wenne ha.

## Skiednis
* Geert Aeilco Wumkes (1869-1954), teolooch, histoarikus en publisist
* Nicolas Japikse (1872-1944), histoarikus 
* Karel F. Gildemacher (1946), publisist

## Keunst, kultuer, ûnderwiis en wittenskip
* Wynoldus Munniks (1744-1806), medikus en heechlearaar
* Elias Annes Borger (1784-1820), skriuwer en dichter
* Cornelis Wielsma (1845-1922), ûnderwizer en folksskriuwer
* Jacob Jongbloed (1895-1974), fysiolooch
* Sjoerd Spanninga (1906-1985), Frysk dichter
* Marten Buis (1914-1984), keunstskilder
* Gerrit Tasma (1926-2009), toskedokter en oersetter/regisseur
* Gerard Wiersma (1931), 'Joets' muzikant
* Benny Holtrop (1938), Fryske skriuwer
* Eddy Dykstra (1948-2024), muzikant
* Floris Stoffelsma (1960), yllustrator
* Steven de Jong (1962), akteur en regisseur
* Maarten Jamin (1962), arsjitekt en hurdrider
* Ronald Smink (1984), kabaretier
* Arjen Tuiten (1980), grimeur

## Polityk
* Douwe Uninga fan Hoytema, grytman fan Haskerlân
* Ambrosius Gellius fan Hylckama (1583-1650), steatsman en jurist
* Frâns Julius Johan van Eysinga (1752-1828), grytman Doanjewerstâl
* Johannes Hillarius van der Heide (1913-1983), boargemaster
* Heije Schaper (1906-1996), militêr en politikus
* Roland Kortenhorst (1958), Twadde Keamerfraksjelid
* Auke Zijlstra (1964), politikus

## Religy
* Ulbe Everts (1799-1860), skriftgelearde en skiedkundige
* Douwe Gorter (1811-1876), predikant
* Jan Bakhuizen van den Brink (1896-1987), tsjerkehistoarikus

## Sport
* Johannes Hillarius van der Heide (1889-1963), sportsjitter
* Sjoerd Zeldenthuis (1909-1984), koartebaanrider
* George Valkema (1942), fierljepper
* Henk van der Velde (1950), fierljepper
* Tjerk Terpstra (1964), hurdrider
* Lenie Dijkstra (1967), hurdfytsster
* Bert Jan van der Veen (1968), Nederlânsk maratonrider
* Arend Glas (1968), bobslydzjer
* Jelle ten Rouwelaar (1980), doelman
* Thijsje Oenema (1988), langebaanrydster
* Andries Noppert (1994), fuotballer
* Femke Faber (1995), kuorbalster
* Henk de Jong (1998), prikslider
* Tim Prins (2003), hurdrider

## Ferskaat
* Arjen de Ree (1956), stedsgids, omropper Boerebrulloft.
* Egbert Douwes (1723-1802) begûn it winkeltsje 'De Witte Os' dat letter útgroeide ta Douwe Egberts
* Johannes Hessels de Jong (1833-1883), ûndernimmer
* Petrus Johannes Vegelin van Claerbergen (1845-1918), hoftsjinner
* Cees de Jong (1869-1955), ûndernimmer
* Kees Hanje (1906-2011), boer dy't yn 2012 de âldste man fan Fryslân wie
* Bontje Hornstra (1882), húsdokter
* Feitze de Vries (1921), fersetsman
* Tony van der Meulen (1946), sjoernalist en âld-haadredakteur
* Charles Groenhuijsen (1954), sjoernalist
* Reitse Spanninga (1960), telefyzjekok
Jan Rijpstra

**Johannes (Jan) Rijpstra** (Gouda, 15 july 1955) is in Nederlânsk politikus en bestjoerder. 

## Karriêre
Rijpstra folge oant 1975 it ateneum oan it Meander Kolleezje fan no yn Swol en besocht de Akadeemje foar Lichaamlike Opfieding yn Grins. Hy siet fan 1988 oant 1990 foar de VVD yn de gemeenteried fan Grins.

Yn 1994 wied er lid fan de ried fan Meppel. Dat jier stapte er oer nei de Twadde Keamer dêr't er dwaande wie mei ûnderwiis, kultuer, wittenskippen, folkssûnens, wolwêzen en sport. Teffens siet er by it Presidium fan de Keamer en wie er fraksjesekretaris. Ek saken dy't de Nederlânske Antillen en Arûba oanbelangen behearden ta syn portefúlje.

Op 15 april 2005 waard Rijpstra boargemaster fan de gemeente Tynaarlo. In jier earder waard er foarsitter fan de Nederlânske honk- en softbalbûn (KNBSB); hy folge dêr Henk van Hoof op. 

Op 26 april 2005 rekke er yn opspraak om't er yn in ynterview melde noch efkes, om krekt te wêzen oant syn fyftichste jierdei, it keamerlidmaatskip en boargemasterwêzen kombinearje te wollen, om sadwaande in hege wachtjild-regeling feilich te stellen. In part fan de gemeenteried fûn dat er dat earder dwaan moatten hie. Mei yngong fan 1 augustus 2005 wie er gjin keamerlid mear. 

Febrewaris 2007 waard er foarsitter fan basketbalklup MPC Capitals. Hy wie ûnder mear fan doel om fan MPC Capitals in Europeeske topklup te meitsjen, mar de klup krige jildkrapte en behelle gjin oansprekkende resultaten.

Op 15 maaie 2008 joech er syn boargemastersamt fan Tynaarlo oer omdat er him in Switserlân nei wenjen sette. Yn desimber 2009 folge er Gert van Driel op as foarsitter fan de Keninklike Feriening foar Lichaamlike Opfieding (KVLO). Fan 16 desimber 2014 oant 31 desimber 2018 wied er boargemaster fan de gemeente Noardwyk. Yn ferbân mei de gemeentlike weryndieling per 1 jannewaris 2019 kaam der in ein oan dat amt fan dy gemeente.

De gemeenteried fan Smellingerlân hat Rijpstra op 14 febrewaris 2019 foerdroegen as boargemaster en op 27 maart folge de beëdiging yn dy gemeente. Op 12 desimber 2023 hat Rijpstra oan de gemeenteried melden dat er yn it neijier fan 2024 syn amt oerjaan sil. 

## Famylje
* Johannes Rijpstra (1889-1944), boargemaster (Zelhem) (pake)
* Hedzer Rijpstra (1919-2011), boargemaster (Smilde, Terneuzen, Almelo) en kommissaris fan de keningin yn Fryslân (omke)

## Trivia
Rijpstra kin it Frysk aardich ferstean, mar hy hat oankundige dat er mei syn frou Caro van Dijk in kursus Frysk folgje sil.
Fuotbalferiening Friso

**Fuotbalferiening Friso** wie in roomske fuotbalferiening op De Jouwer. De feriening bestie fan 1930 oant 1965.

De katolike fuotbalferiening waard oprjochte op 26 maaie 1930. Yn de earste jierren waard spile of de fjilden fan de Jouster fuotbalferiening 'De Kooi'. Yn 1933 waard in eigen fjild yn gebrûk nomd. Dit barde op Twadde Peaskedei, 17 april 1933, by in wedstryd tsjin Bakhuzen. De ôftraap waard dien dien troch Egbert de Jong, foarsitter fan it R.K.-tsjerkbestjoer. Nammen fan it earste oere wiene Piet Temming, Jan Zeldenthuis en Theo van der Heide. It fjild lei oan de súdkant fan de Roomske tsjerke earst yn it ferlingde fan it roomske begraafplak. Doe't it hou om 1956 hinne útwreide waard, waard it Frisofjild wat mear nei it suden ferlein en kaam op it plak fan de lettere Kwekerijstrjitte. Ein 1962 is Friso, mei de houten tribune, ferhuze nei it fjild oan de súdkant fan de kristlike Mavo en oan de eastkant fan de iisbaan.
 
Yn 1965 fusearre 'Friso' mei 'De Kooi' ta Fuotbalferiening SC Joure. Op it Frisotenu, swarte broek mei in wyt shirt, hearde yn it earstoan ek in Frysk flachje, dat op it shirt naaid waard. By de fúzje op 16 augustus 1965 kaam der ek in nij tenu.
Fuotbalferiening De Kooi

**Fuotbalferiening De Kooi** wie in fuotbalferiening fan De Jouwer dy't bestie fan 1920 oant 1965.

De Kooi waard oprjochte op 20 maart 1922. De namme is ûntliend oan it gebiet dat rjochting de Wâldfinnen lei. Neist de Kooi waard yn april 1927 op De Jouwer noch in twadde fuotbalferiening oprjochte "Zwaluwen". Dy klup gie al binnen in pear jier op yn De Kooi. De fjilden fan De Kooi leine oan de Hurddraversdyk. By it fuotbalfjild stie in kafee dat ek as kantine brûkt waard.

Yn 1965 fusearre De Kooi mei de roomske fuotbalferiening Friso ta fuotbalferiening SC Joure. De oprjochtingsdatum fan de âldste klup, De Kooi, waard doe as oprjochtingsdatum fan SC Joure oannomd.
 
By de fúzje op 16 augustus 1965 kaam der in nij tenu.
Park Ter Huivra

It **Park Ter Huivra**, yn de folksmûle **it Lytse parkje** is in park op De Jouwer. It park wurdt ynsletten troch de Geert Knolwei oan de noardeastkant, de Merk oan de noardwestside en strjitte Ter Huivra. It park bestiet neist gers út twa hege beammegroepen en in fiver.
Yn 2018 is it park renovearre en binne stinzeplanten oanplante. It park is oankocht troch de gemeente en is frij tagonklik. Oan it park steane twa apparteminten dy't troch Jousters 'de twa akwariums' neamd wurde. De al lang ferdwûne muzyktinte yn it park waard op simmerjûnen wol brûkt troch muzykferiening 'Concordia'. 

## Filla Ter Huivra

It park is neamd nei de filla 'Ter Huivra' dy't oan it begjin fan de Skien stie. Ter Huivra waard yn 1864 boud troch P.B. Vegelin van Claerbergen foar syn soan Valerius Lodewijk, dy't der oant 1892 wenne mei syn frou Jacoba Everdina Sickenga. De namme Ter Huivra is de Latynse útdrukking foar 'plak dêr't de hjouwer groeit'. Nei 1892 waard de filla bewenne troch Arent Johan Vegelin van Claerbergen. Yn 1906 waarde de filla oankocht troch de gemeente Haskerlân foar boargemaster Willem Hoekstra (1906-1910) en syn opfolger P.B.J. Vegelin van Claerbergen (1910-1924). Vegelin van Claerbergen ferhuze doe nei Heremastate. Fan 1925 oant 1942 waard de filla it kantoar fan notaris Ph.J. van der Werf. Yn de oarlochsjierren waard in diel fan de filla tydlik bewenne troch boargemaster P.W. ter Haar. Notaris P. Kuindersma brûkte Ter Huivra fan 1947 oant 1958 as syn kantoar. 

Yn 1958 waard de filla kocht troch de herfoarme diakonij dy't it yn 1960 oerdroech oan de 'Friese Christelijke Boeren- en Tuinders Bond'. Yn 1965 is it ferfallene hûs ôfbrutsen en waard in diel fan it terrein brûkt foar de kristlike mulo en húshâldskoalle. Noch wer letter kaam dêr it noch besteande grutte gebou fan de Raiffeisenbank.
Stim

De **stim** bestiet by de minske út it lûd dat immen makket troch by it útazemjen op in beskate wize lucht by de stimbannen lâns troch de strôte te parsen. Alle lûden dy't sa produsearre wurde, foarmje yn 'e mande mei ferskate stimleaze lûden it ferskynsel spraak. De lûdshichte of frekwinsje fan 'e stim is in yntrinsyk ûnderdiel fan it produsearjen fan spraaklûden troch de minske, wêrby't de stimbannen de wichtichste rol spylje. Oer it algemien is it sa dat manlju in swierder, of leger, stimlûd hawwe, wylst froulju en bern in heger stimlûd fuortbringe. Mei jins stim kin men prate, mar ek sjonge, laitsje, gûle, roppe, raze, ensfh. Der binne ek lûden dy't rûchwei yn itselde diel fan it lichem produsearre wurde, mar dêr't men de stim net foar brûkt, lykas flústerjen, it útsprekken fan stimleaze konsonanten en kliklûden, en fluitsjen.

It meganisme dat in stim generearret, kin opdield wurde yn trije ûnderdielen: de longen, de strôte mei de stimbannen, en de artikulators. De longen, dy't ienfâldichwei útlein de funksje fan in pomp hawwe, moatte genôch luchtdruk en luchtstreaming troch de strôte produsearje om 'e stimbannen trilje te litten. De stimbannen foarmje fibrearjende klepkes dy't de luchtstream út 'e longen yn hearbere pulsen knippe. Dy pulsen foarmje it ûnbewurke stimlûd. De spieren yn 'e strôte passe dêrby de lingte en spanning fan 'e stimbannen oan om toan en klam yn it stimlûd oan te bringen. De artikulators binne dielen fan 'e luchtwegen dy't boppe de stimbannen lizze, lykas de tonge, it ferwulft, de wangen, de lippen, ensfh. Dy filterje it lûd dat út 'e strôte komt en passe in fierdere artikulaasje ta.

Op dy wize kin de minske troch gearwurking fan 'e stimbannen en de artikulators in tige kompleks skala fan lûden fuortbringe. Sjongers brûke de stim bygelyks as in muzikaal ynstrumint. Net alle oanpassings oan it stimlûd wurde bewust dien; sa kinne sterke emoasjes, lykas lulkens, skrik of blydskip in sterke ynfloed op it stimlûd hawwe sûnder dat de sprekker dat sa bedoeld hat. By swiere ferkâldenens of by oergebrûk feroaret de stim ek. Hy wurdt dan earst leger fan toan en rouwer: dat neamt men heazens. As men jin dan net mijt, kin de stim hielendal ferdwine, hoewol't dat mar tydlik is. Lju dy't net (goed) prate kinne, wurde stom neamd. Soks betsjut lykwols yn 'e regel net dat se gjin stim hawwe, mar dat se dy net goed brûke kinne, bygelyks om't se behalven stom ek dôf binne, of om't by harren de tonge útsnien is (wat yn 'e Aldheid en de Midsiuwen noch wolris dien waard by wize fan liifstraf).

It begryp 'stim' wurdt ek yn figuerlike sin brûkt, bygelyks as men seit dat immen earne "gjin stim yn hat", d.w.s. 'net oer meibeslisse mei'. Yn it ferlingde dêrfan wurd it wurdt 'stim' ek brûkt foar in registrearre kar by dielname oan ferkiezings.
Stim (betsjuttingsside)

"**Stim**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* stim, it lûd dat de minske produsearret troch lucht by de stimbannen lâns te parsen
* stim (ferkiezings), in registrearre kar by dielname oan ferkiezings
* sjongstim, de hichte fan 'e stim fan in sjong(st)er (yndield yn alt, bariton, bas, countertenoar, mezzosopraan, sopraan en tenoar)
* stim (muzyk), in partij binnen in (mearstimmige) partituer
* "stimmen", auditive hallusinaasjes as ûnderdiel fan in psychoaze
* stim (register), in rige oargelpipen fan in piipoargel mei in beskate klankkleur
* stim (taalkunde), de fonologyske stimhawwendheid fan in konsonant
* voice-over, de fertelstim by radio- en tillefyzjeprogramma's en films
Foarútgong

**Foarútgong** of **progresje** is yn it algemien de beweging fan 'e hjoeddeistige steat fan it ien of oar yn 'e rjochting fan in bettere steat. Yn 'e sosjale kontekst draait it om it idee dat (beskate) feroarings, bygelyks op it mêd fan technology, wittenskip of noarmen en wearden liede kinne ta in ferbetting yn it minsklik bestean. Lju dy't besykje sokke foarútgong tewei te bringen, wurde **progressyf** neamd. Yn it ramt fan 'e polityk is **progressivens** it tsjinstelde fan konservatisme, mei't konservativen de maatskippij sa't dy no is, behâlde ('konservearje') wolle. Progressivens yn 'e politike sin wurdt almeast assosjearre mei de sosjalistyske ideology. Foarbylden fan maatskiplike foarútgong binne it yllegaal meitsjen fan berne-arbeid, it ynfieren fan gelikense rjochten foar froulju en it ynfieren fan it homohoulik. Sokke foarútgong kin ûntstean troch in natuerlik proses fan sosjaal-kulturele evolúsje, mar ek troch it aktivisme fan foarstanners fan maatskiplike feroarings. Faak giet it om in kombinaasje fan beide.

## Skiednis
It hiele idee fan 'foarútgong' bestie yn 'e Aldheid, de Midsiuwen en de Renêssânse net. Men gie yn dy tiid algemien út fan in statyske wrâld en maatskippij, en as der filosofearre waard oer oare, bettere wrâlden, gie it dêrby ek om statyske utopyen, lykas yn Plato syn *[[Steat (Plato)|Steat]]*, of yn *[[Utopia (boek)|Utopia]]* fan Thomas More. As men al feroaring yn 'e wrâld seach, dan gie dy ornaris de ferkearde kant út: in stadige fal yn 'e rjochting fan barbarij dy't oan it begjin fan 'e skiednis begûn wie trochdat de iene of oare ramp in ein makke hie oan in gouden tiidrek. In foarbyld dêrfan is de Sûndefal sa't dy beskreaun stiet yn it bibelboek *[[Genesis (bibelboek)|Genesis]]*, as gefolch wêrfan't de minske út it Hôf fan Eden ferdreaun waard. Ek yn oare kultueren as de Westerske kaam it begryp 'foarútgong' net foar. Sa giene it hindoeïsme en it boedisme út fan 'e skiednis as in ûneinige syklus fan skepping en ferneatiging, it saneamde Tsjil fan Brahma, wêrby't deselde skiednis om 'e safolle tûzen jier wer foarby kaam.

Om 1650 hinne begûn yn Jeropa it idee troch te brekken dat de wrâld en de minsklike maatskippij net altyd itselde hoegden te bliuwen, krektoarsom, dat se altyd en oanhâldend oan it feroarjen wiene. Iere pioniers fan it tinken op dat mêd wiene Jean Bodin oan 'e ein fan 'e sechstjinde iuw en Francis Bacon yn 'e earste helte fan 'e santjinde iuw. It idee fan 'e net tsjin te hâlden foarútgong waard fan 'e midden fan 'e achttjinde iuw ôf fierder útwurke troch tinkers fan 'e Ferljochting as René Descartes, Blaise Pascal en Jean-Jacques Rousseau. Yn 'e sosjale teoryen fan 'e iere njoggentjinde iuw, fan ûnder oaren Auguste Comte en Herbert Spencer, naam it idee fan 'e foarútgong in sintraal plak yn. Fan likernôch de Frânske Revolúsje ôf waarden minsken har der ek bewust fan dat foarútgong net wat wie dat men mar wurkeleas ôfwachtsje moast, mar dat men der ek aktyf nei stribje koe.
Metacritic

**Metacritic** is in Amerikaanske webside dy't resinsjes sammelet fan films, tillefyzjeprogramma's, muzykalbums en fideospultsjes (en foarhinne ek fan boeken) en op basis dêrfan dy produkten beoardielet. De online-database fan it bedriuw is fergees tagonklik; Metacritic bestiet fan 'e reklame dy't troch oare bedriuwen op 'e webside makke wurdt. De webside ûntstie yn 2001, en hat him benammen op it mêd fan fideospultsjes ûntjûn ta de wichtichste resinsjesammelder. Op it mêd fan films en tillefyzje leit Metacritic it ôf tsjin konkurrint Rotten Tomatoes.

## Skiednis
Metacritic waard yn jannewaris 2001 oprjochte troch Marc Doyle, dy syn suster Julie Doyle Roberts en harren mei-studint rjochten oan 'e Universiteit fan Súdlik Kalifornje Jason Dietz. Hja hiene doe twa jier bestege oan tarieding. Rotten Tomatoes bestie tsjin dy tiid al, mar behannele op dat stuit inkeld films. Doyle, Roberts en Dietz seagen sadwaande in gat yn 'e merk foar in resinsjesammelingswebside dy't in breder skala oan produkten beoardiele. Yn 2005 ferkochten se Metacritic oan CNET, dat letter oernommen waard troch de CBS Corporation. Anno 2019 makket Metacritic diel út fan CBS-dochterûndernimming CBS Interactive.

## Beoardieling
Op Metacritic wurdt eltse resinsje omset yn in persintaazje, dat ferrekkene wurdt mei de persintaazjes fan 'e oare reinsjes fan itselde produkt om ta in skoaregemiddelde te kommen. Dêrby weagje guon resinsjes swierder mei as oaren, ôfhinklik fan 'e bekendheid en it statuer fan 'e resinsint. Metacritic hat sein dat se út noch yn net bekendmeitsje wolle hokker swierte oan 'e resinsjes fan hokker resinsint takend wurdt. De úteinlike skoare fan in produkt, dêr't alle yndividuële resinsjes ta ferrekkene binne, is in goedkarringspersintaazje. Sokke persintaazjes wurde op Metacritic yndield yn fiif kategoryen, wêrfan't twa werjûn wurde mei de kleur grien, foar in posityf resultaat, twa mei de kleur read, foar in negatyf resultaat, en in tuskenbeiden kategory dy't werjûn wurdt mei de kleur giel. Foar fideospultsjes jilde dêrby oare kritearia as by films, tillefyzjeprogramma's of muzykalbums. De krekte skoare sa:

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Metacritic
Nicolaas G. Pierson Foundation

De **Nicolaas G. Pierson Foundation** (NGPF) is it wittenskiplik buro fan de Partij foar de Dieren (PvdD) yn De Haach. De stichting is ferneamd nei ekonoom en ûndernimmer Niek Pierson (1953-2007), in wichtige jildsjitter fan de PvdD. De feriening waard op 12 augustus 2007 oprjochte yn De Haach..

De NGPF is ûnder oaren bekend fan de dokumintêres "Meat the Truth" oer klimaateffekten fan fleisiten en "Sea the Truth" oer ferneatiging fan it libben yn de see, ''De Haas in de Marathon'', oer tsien jier *[[Partij voor de Dieren]]*, *[http://www.onesingleplanet.nl One Single Planet]* en *[[#Powerplant]]* dêr't de kânsen foar in plantaardige maatskippij yn ûndersocht wurde.

## Direkteur
Fierljepferiening De Lege Wâlden

**Fierljepferiening De Lege Wâlden** is de fierljepferiening fan De Jouwer. De feriening bestiet sûnt 1984 en hat sûnt 1992 in fierljepskâns oan de Koarte Ekers. Jierliks wurdt sprongen om de 'Lege Wâldencup'.

## Skiednis
Foar 1992 waarden al ljepwedstriden organisearre efter it molkfabryk 'De Lege Wâlden' fan Eagmaryp. Dy skânsen waarden foar elke wedstryd opboud troch Eagmarypsters. Nei in ruilferkaveling kaam der troch gymnastykferiening UTY in fêste akkomodaasje oer it kanaal tusken Terkaple en Goaiïngaryp. Op de akkomodaaje Eagmaryp waarden alle jierren twa wedstriden hâlden ûnder tafersjoch fan it Frysk Ljeppers Boun (FLB).

Yn 1985 feroare de opset fan it bûn, en moast elke ôfdieling in feriening wurde. UTY krige net genôch leden dêrfoar. Der wiene op De Jouwer lykwols in oantal ljeppers dy't de Eagmarypster skânsen as oefenlokaasje brûkten. Dy springers joegen de oanset ta de yn 1984 oprjochte  Jouster fierljepferiening 'de Lege Wậlden. Yn 1987/1988 waarden de fierljepskânsen ferpleatst nei de lokaasje oan de Koarte Ekers. De namme blau lykwols “de Lege Walden”.

## Underskiedings

Yn 2008 waard Wybe Valkema uit Joure ûnderskieden troch it FLB as trainer fan De Lege Wâlden en ûnder oaren it fersoargjen fan fierljepdemonstraasjes foar it FLB yn binnen- en bûtenlân, wêrûnder yn 1999 yn Japan. Boppedat makke hy diel út fan de jubileumkommisje fan it 50-jierrich bestean fan it FLB. 

Yn 2009 krige de feriening mei har 25-jierrich bestean in spesjale bûnsoarkonde fan it FLB. Dit as blyk fan wurdearring 'foar de entûsjaste en profesjonele wize wêrop de feriening har sportive bydrage levere oan de fierljepsport'.

## Winners fan de Lege Wâldencup
* 2016 - net hâlden, de skâns wie ôfkard
* 2015 - Thewis Hobma
* 2014 - Thewis Hobma
* 2013 - 
* 2012 - Bart Helmholt
* 2011 - Bart Helmholt
* 2010 - Bart Helmholt
* 2009 - Bart Helmholt
Kolk

;Buorskip
* De Kolk (buorskip) - buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân

;Wetters
* Kolk (Snits) - in wetter yn Snits. 
* De Kolk (De Jouwer) - in wetter yn De Jouwer. 
* Grutte Kolk - in langhalige mar yn de gemeente De Waadhoeke
* Goaiïngeaster Kolk - in mar yn de gemeente Súdwest-Fryslân

;Persoanen
* Johannes Kolk - boargemaster fan Aenjewier
* J.L.C. Schroeder van der Kolk - heechlearaar
Monteedraverij

In **monteedraverij** of **draverij ûnder de man/frou** is in draverij mei hynders ûnder it seal. Yn Nederlân rinne meast hynders dy’t foar de sulky net hurd genôch geane, montee giet meastentiids 1-2 sekonden stadiger. Lang net alle dravers binne geskikt foar de montee. Foar dravers is it lestich om in goede balâns te finen om hurd te draven mei in ruter op de rêch. Yn it earstoan waard der in soad lichtriden, mar der binne geandewei mear ruters dy’t gewoan stean gean op harren hynders sa min mooglik te steuren yn de balâns. 

Dravers wurde meast fan trije jier ôf ynriden at se ek traind wurde ûnder seal. At hynders net traind wurde ûnder seal kinne se folle âlder noch ynriden wurde omdat se de draver dan dochs noch yn de monte brûke wolle. Ynride s dan faak makliker omdat de hynder dan al bitwiis binne. Yn Nederlân wurde oars as yn it bûtenlân meast dravers brûkt dy’t net hurd genôch mear kinne foar de sulky. Yn Frankrykis it in folweardch sportûnderdiel. Meastal wurdt yn Nederlân riden mei in minimaal gewicht, bygelyks 65 kilo. At de ruter lichter is wurdt in leadtekken ûnder it seal dien.
 
## Oanpassings
De hynders drave mei in knibbelbeskermer. At it hynder syn eigen knibbel rekket, giet er yn galop en wurdt útskeakele. Om it seal komt in dûbele singel sadat it net nei efteren skowe kin. Om de hynders sa min mooglik prikkels krije te litten krije se in earkape op. Op de hoeven komme in soarte rubberen ‘skuontsjes’. Ruters drage in helm. De rêch fan it hynder wurdt ûntlêste en de linen wat koarter mei hannen op de hals om mar safolle mooglik kontakt te hawwen mei de bek fan it hynder. At it kontakt fuort is giet it hynder yn galop.

## Koers
De bettere hynders krije 20 of 40 m foarsprong. Yn Nederlân wurde gjin autostarts ûnder it seal dien. Odat der net folle monteehynders, wurde de koersen útskreaun op bannestart: dravers draaie rûntsjes tusken oer de baan spande elastiken. Nei de tekst "Reemeitsje ... op jo plakken 1, 2, 3, ôf!" sjitte de elastiken fuort. 

By de Jouster Merkedraverij fan Hurddraverij en Rinferiening De Jouwer wurdt de koartebaanwedstryd hâlden op in gersbaan.
Jade Jantzen

**Jade Jantzen**, echte namme ûnbekend (Dallas, 1 july 1993), is in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan mingd etnysk komôf. Hja sette yn 2014 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile sûnt yn frijwat films. 

## Libben en karriêre
Jantzen waard yn 1993 berne yn Dallas, yn 'e Amerikaanske steat Teksas. Yn 2012 begûn se as neakenmodel te wurkjen, en yn 2014, doe't se 21 jier wie, makke se har debút yn in pornografyske film. Sûnt dy tiid lit se har fertsjintwurdigje troch it ympressariaat Hussie Models, fan Riley Reynolds, dat fêstige is yn North Miami, yn Floarida. Jantzen die har earste anale sêne yn oktober 2014 yn *Amateur Babe Tries Anal Sex*, en har earste dûbele penetraasje yn maart 2015 yn *Latina Is Feeling Slutty Today*.

Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hie Jantzen begjin 2019 yn mear as 140 pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Penthouse, Evil Angel, Jules Jordan Video, Digital Sin en Hustler Video. Fierders hat se ek wol wurke foar minder bekende studio's, lykas Pure Play Media, Girlfriends Films en Mile High Media. En teffens hat se in protte yn 't spier west foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder BangBros, Reality Kings, Brazzers en Naughty America.

Under har karriêre hat Jantzen gearwurke mei kollega-aktrises as Diamond Jackson, Kelsi Monroe, Priya Price en Ada Sanchez, en mei manlike tsjinspilers as Mike Adriano, Mick Blue, James Deen, Manuel Ferrara, J-Mac, Sean Lawless, Ramon Nomar en Mark Wood. Yn 2016 waard se nominearre foar in AVN Award (de Oscar fan 'e pornoyndustry) yn 'e kategory meast seksy nijynkommelinge.

## Lichemsskaaimerken
Jade Jantzen is blank, mei brune eagen en swart hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.63&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 48&nbsp;kg, en natuerlike cupmaat 32C. Behalven de wenstige gatsjes troch de earlellen hat se gjin piercings, mar se hat wol tatoeaazjes op har beide ankels en in *[[floral]]* op har ûnderrêch.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Jade Jantzen op Twitter
* Biografy en filmografy fan Jade Jantzen yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Jade Jantzen yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Jade Jantzen op ''FreeOnes''
Fraser

## Geografy
### Plakken
;Austraalje
*Fraser (Australysk Haadstedsk Territoarium), in bûtenwyk fan 'e Australyske haadstêd Canberra

;Feriene Steaten
*Fraser (Idaho), in plak yn 'e Amerikaanske steat Idaho
*Fraser (Iowa), in plak yn 'e Amerikaanske steat Iowa
*Fraser (Kolorado), in plak yn 'e Amerikaanske steat Kolorado
*Fraser (Michigan), in plak yn 'e Amerikaanske steat Michigan (Macomb County)
*Fraser (Delaware County, New York), in plak yn Delaware County, yn 'e Amerikaanske steat New York
*Fraser (Livingston County, New York), in plak yn Livingston County, yn 'e Amerikaanske steat New York

*Fraser Township (Michigan), in plattelânsdistrikt yn 'e Amerikaanske steat Michigan (Bay County)
*Fraser Township (Minnesota), in plattelânsdistrikt yn 'e Amerikaanske steat Minnesota

;Kanada
*Fraser (Britsk-Kolumbia), in plak yn 'e Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia
*Fraser (Edmonton), in wyk fan 'e Kanadeeske stêd Edmonton

*Fraser Lake (Britsk-Kolumbia), in plak yn 'e Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia

### Rivieren
* Fraser (rivier yn Britsk-Kolumbia), in rivier yn 'e Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia
* Fraser (rivier yn Kolorado), in rivier yn 'e Amerikaanske steat Kolorado
* Fraser (rivier yn Labrador), in rivier yn 'e Kanadeeske provinsje Nijfûnlân en Labrador
* Fraser (rivier yn Austraalje), in rivier yn 'e Australyske steat West-Austraalje
* Earnscleugh (rivier), in rivier yn Nij-Seelân dy't ek wol bekendstiet as de Fraser

### Oar
* Fraser (eilân), in eilân foar de kust fan 'e Australyske steat Queenslân

* Fraser Canyon, in djippe rivierkleau yn 'e Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia
* Fraser Point, in kaap yn 'e Súdlike Orkney-eilannen (Antarktika)

* Fraserberchtme, in lyts berchtme yn 'e Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia
* Fraserdelling, in rivierdelling yn 'e Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia
* Fraserdobbe, in leechflakte yn 'e Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia, ûnderdiel fan it grutte Nechakoplato
* Fraserplato, in heechflakte yn 'e Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia, ûnderdiel fan it gruttere Ynlânske Plato

* Fraser's Hill, in berch yn Maleizje

## Ferskaat
* Clan Fraser, in Skotske clan
* Clan Fraser fan Lovat, in Skotske clan
* fraserspjirre, in Noardamerikaanske spjirresoarte
Posse

*posse, ôfkoarte foarm fan *[[posse comitatus]]*, in (fierhinne histoaryske) juridyske term út beskate Angelsaksyske lannen foar in groep wapene boargers dy't op 'e foet brocht is troch in wetstsjinner (ornaris in sheriff) om kriminele aktiviteiten te ûnderdrukken
## Oare betsjuttings
* Posse (Brazylje), in plak yn Brazylje
* Posse (hynder), in racehynder

* ''Posse'' (film út 1975), in Amerikaanske westernfilm út 1975
* ''Posse'' (film út 1993), in Amerikaanske westernfilm út 1993
* *[[Posse (I Need You on the Floor)]]*, in liet fan 'e Dútske band Scooter út 2001
*posse cut, in type hiphopliet mei fjouwer of mear rappers, wêrby't elts kûplet songen wurdt troch in oare persoan
* Posse Foundation, in Amerikaanske non-profitorganisaasje dy't studinten mei liederskipskapasiteiten rekrutearret om multy-kulturele teams te foarmjen
* Posse mit Gesang, in type muzikale klucht út it Dútske taalgebiet
* POSSE-projekt (Portable Open Source Security Elements), in fergees befeilingssoftware-inisjatyf
* Jamaican posse, in losse koälysje fan strjitbindes
* Osdorp Posse, in Nederlânsktalige hiphopgroep dy't bestie fan 1982 oant 2009
Bornego Kolleezje

It **Bornego Kolleezje** is in kristlike skoallemienskip, wêrfan de haadfêstiging op It Hearrenfean stiet. De skoalle hie yn 2018 sa'n 2000 learlingen. De namme is ôflaat fan it rivierke de Boarn.

## Lokaasjes
De skoalle hat fjouwer fêstigingen: Junior, Bûgel, Lyseum en De Jouwer. Bornego Junior gie iepen mei yngong fan it skoaljier 2012/2013 as ferfanging fan de ferâldere lokaasje oan de Falkenawei. Dy lokaasje stiet efter it Bornego Lyseum oan de Dûmny Kingwei op It Hearrenfean.

It Bornego Kolleezje hie fan 1994 oant de simmer fan 2003 ek in fêstiging yn Wolvegea (foarhinne kristlike skoalle Wolvegea). Dy fêstiging foar fmbû en hafû 1 + 2 waard opheft doe't der te min learlingen wiene.

## Skiednis
De skoalle ûntstie út in fúzje tusken it Nassau Kolleezje, de kristlike lts en de kristlike mavo. Op 1 augustus 1991 sette de nije skoalle offisjeel útein. De namme Bornego ferwiist nei de 14e iuwske krite Boarnegoa dy't foar in grut part oerienkomt mei it fersoargingsgebiet fan de skoalle.

Op 1 jannewaris fusearren de skoalbestjoeren fan it Bornego Kolleezje, de Stûke op De Jouwer en de kristlike mavo fan Wolvegea ta in algemien bestjoer fan in feriening foar kristlik ûnderwiis.

Yn 2012 kaam der in nij skoalgebou ree njonken it al besteande gebou oan de Ds. Kingwei.

Sûnt skoaljier 2017/2018 is it TNBÛ gedielte fusearre mei it **Fak Kolleezje** fan Iepenbiere Skoallemienskip Sânwâlden om in nije fêstiging te iepenjen mei de namme **Kei Kolleezje**.

Yn 2022 fusearren it Bornego Kolleezje en de OSG Sevenwolden ta de "Underwiisgroep Mid-Fryslân".

## Dosint
Yn jannewaris 2007 waard Derwent Christmas, dosint Nederlânsk op de lokaasje Ds. Kingwei, offisjeel beneamd as stedsdichter fan Ljouwert. Dêrneist hat hy de boeken *Twee Tranen* en *Volmaakte Verdwijning* skreaun. Foar dy earste wûn hy de Skaadpriis foar it bêste spannende debút fan 2008. *Volmaakte Verdwijning* waard nominearre foar de Gouden Strûp 2012. Boppedat is hy mei-oprjochter fa it literêre tydskrift *Tzum*.


Ofbyld:Bornego beugel.jpg|Lokaasje Bûgel
Ofbyld:Bornego College Ds. Kingweg.JPG|Lokaasje Ds. Kingwei
Saloon (betsjuttingsside)

* saloon, in alternative Amerikaansk-Ingelske beneaming foar in bar, almeast assosjearre mei it Wylde Westen
* saloon, in alternative beneaming foar in tradisjonele kapperswinkel yn Syprus en Súd-Aazje
## Oare betsjuttings
* saloon (auto), in type auto dat better bekend is ûnder de oantsjutting 'sedan'
* Saloon (band), in Ingelske band
* ''Saloon'' (album), in album fan The Ongoing Concept út 2013
Revolverman

In **revolverman** (Ingelsk: *gunslinger*) wie yn 'e tiid fan it Wylde Westen, yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw yn 'e westlike helte fan 'e Feriene Steaten, in persoan (almeast in man), dy't troch dielname oan sjitpartijen in reputaasje wûn hie dat er goed mei fjoerwapens omgean koe. Dêrby gie it benammen om hânfjoerwapens lykas revolvers, mei't lju dy't inkeld goed omgean koene mei gewearen yn 'e regel oantsjut waarden as skerpskutters.

Under ynfloed fan westernfilms wurde revolverlju tsjintwurdich benammen assosjearre mei duëls op stille haadstrjitten wêrby't it derom giet wa't it fluchst syn revolver lûke en de tsjinstanner delsjitte kin. Soksoarte konfrontaasjes kamen yn it echt amper foar, hoewol't Wild Bill Hickok op 21&nbsp;july 1865 op persiis dy manear in Davis Tutt deaskeat nei't se rûzje krigen hiene ûnder it pokerjen.

Revolverlju koene banditen wêze, mar likegoed wetstsjinners, lykas sheriffs en marshals. In soad fan harren wiene allebeide, op ferskillende tiden yn harren libben. Faak wiene revolverlju hierlingen, dy't op tydlike basis en tsjin betelling wurken foar lju dy't beskerming nedich wiene, dy't tsjinstanners yntimidearje woene, of dy't in wapene konflikt útfjochtsje woene, lykas ien fan 'e withoefolle prêrje-oarloggen dy't yn 'e tiid fan it Wylde Westen fierd waarden. Guon bekende revolverlju wiene: Billy the Kid, Longhair Jim Courtright, Kid Curry, Wyatt Earp, Pat Garrett, John Wesley Hardin, Doc Holliday, Wild Bill Hickok, Bat Masterson en Luke Short.
Margareta fan Antiochje

**Margareta fan Antiochje** (ek **Sint-Margryt**; † ± 305) is in kristlike hillige. Hja is ien fan de fjirtjin needhelpers. Yn Fryslân is Margareta patroanhillige fan de doarpen Boksum en Easterlittens.

## Hagiografy
Neffens de ferzje fan de Legenda aurea fan Jakobus de Voragine waard Margareta berne as dochter fan in heidenske preester. Har mem ferstoar al gau nei de berte fan Margareta en sa krige se fan in kristlike frou it boarst. Har amme, dy't in pear kilometer fan Antiochje ôf wenne, adoptearre har en dêr op it plattelân hoede se de skiep. Ek waard se ûnderwiisd yn it kristlike leauwe en Margareta liet har tsin it sin fan har heit bekeare. De Romeinske prefekt Olibrius kaam ris del en doe't er seach hoe kreas hja wie woed er mei har trouwe. Hja foldie oan alles dat er winske, mar easke dat se it kristendom ôfswarde. Nei't se wegere har leauwe ôf te swarren folge de martlersgong. Wylst barden der neffens de oerlevering grutte mirakels. Ien dêrfan wie dat se yn de finzenis troch de duvel yn de foarm fan in draak opfretten waard. De yngewanten fan de draak fernearren lykwols net it krús dat Margareta mei har meidroech en spuide har wer út. De Legenda aurea beskriuwt dat lêste as apokryf en dat it net earnstich nommen wurde moat. In fariaasje yn it ferhaal is dat de draak tebarste by it slaan fan in krús troch Margareta. 

Doe't de prefekt yn 'e rekken krige dat er Margareta net foar him winne koe liet er har finzen sette. It besykjen om har te ferdrinken mislearre en nei't se har tamtearren mei izeren kammn en gleone fakkels ferstoar Margareta troch ûnthalzing lang om let de martlersdea.   

Letter wie Margareta ien fan de stimmen dêr't Jeanne d'Arc har troch liede liet. 

## Ferearing
Margareta is ien fan de fjirtjin needhelpers. Mei Dorotéa, Barbara en Katarina foarmet hja de fjouwer * Quattuor Virgines Capitales*, de fjouwer wichtichste hillige jongfammen. Foar boeren sette op guon plakken eartiids de rispinge op de Margaretadei útein. Op it skiereilân Atos wurde yn ferskillende kleasters reliken bewarre fan har hannen.

## Sint-Marina
Margareta wurdt yn de otterdokske tsjerken Sint-Marina neamd. Yn de otterdoksy hat Marina in assosiaasje mei de see, dat wize kin op in âldere goadinnentradysje, dy't de heidenske Afrodite wjerspegelet.

## Ikonografy
Fanwegen it foarkommen fan de draak as attribút wurdt Margareta wol lyksteld mei de fan Joaris befrijde keningsdochter. Fierder draacht Margareta fakentiden in krús of in fakkel. Ek komt it foar dat se in palmtûke yn har hân hâldt. 

De foarstellings fan Margareta yn de kristlike ikonografy komme sûnt de 10e iuw yn it easten en sûnt de 12e iuw yn it westen foar. Yn de Noarske steaftsjerke fan Torpo bleau in 12e-iuwsk fresko fan de hillige Margareta bewarre, dat him lêze lit as stripferhaal. Yn Fryslân bleau in fresko fan Margareta oan ien fan de noardlike pylders fan de Martinytsjerke yn Frjentsjer bewarre.

## Beskermhillige
Hja is patronesse fan boeren, hoeders, jongfammen, boarstbringsters, froulju yn 'e bertefleagen en ûnfruchtbere froulju. Se wurdt oanroppen by syktes oan it antlit, wûnen en ûnfruchtberens.