open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Betsie ten Boom

**Elisabeth ten Boom** (Amsterdam, 19 augustus 1885 – Ravensbrück, 16 desimber 1944) wie Nederlânske frou, dochter fan horloazjemakker Casper ten Boom, dy't troch it Nazirezjym yn de Twadde Wrâldoarloch ferfolge waard om reden fan help oan Joadske ûnderdûkers. Sy waard nei it konsintraasjekamp Ravensbrück stjoerd, dêr't sy yn de âldens fan 59 jier stoar. 

Sy is ien fan de haadfigueren yn de biografy *The Hiding Place* oer har de ûnderfinings fan har suster Corrie ten Boom yn de Twadde Wrâldoarloch. Betsie wie fan har berte ôf oan oanhelle mei pernisieuze anemy dy't it krijen fan bern behindere en bleau dêrom frijwillich frijfaam. Sy wie de âldste fan fiif yn de hûshâlding Ten Boom en wenne thús oant de oarloch ta. Sy die dêr de boekhâlding en it hûshâldlik wurk.

Betsie ten Boom en har heit Casper waarden yn 2008 eare troch de steat Israel as Rjochtfeardige ûnder de Folken. Har suster Corrie krige dy ûnderskieding al yn 1961.

## Keppelings om utens
*ten Boom Museum
*Corrie ten Boom Live
*Betsie ten Boom op it webstee fan Yad Vashem
Kato (taal)

It **Kato** (Ingelsk: *Cahto* of *Kato*) is in útstoarne taal dy't sprutsen waard troch de Kato, in lânseigen Yndiaanske etnyske groep yn it noarden fan 'e Amerikaanske steat Kalifornje. It Kato hearde ta de Atapaskyske taalgroep binnen de Na-Dené-talen, en wie dêrmei yn 'e fierte besibbe oan bgl. it Navaho en de Apache-talen. Binnen de lytsere Pasifysk-Atapaskyske kloft waard it Kato ta de geografyske subgroep fan Kalifornje rekkene.

It Kato waard oarspronklik sprutsen yn 'e krite fan Laytonville en Branscomb, oan 'e bopperin fan 'e Súdlike Ielrivier. It stoar dêr yn 'e rin fan 'e 1960-er jierren út. It Kato wie it naust besibbe oan it Hûpa (*Hoopa*), it Mattole (*Bear River*) en it Wailaky (*Eel River*), dêr't inkeld it Hûpa noch fan sprutsen wurdt (waard), mei 1 memmetaalsprekker yn 2012. Fan âlds wiene de measte etnyske Kato twatalich en sprieken se ek Noardlik Pomo, wylst guon dêrnjonken ek noch it Jûky (*Yuki*) machtich wiene.

## Keppelings om utens
*Beskriuwing fan it Kato op ''Ethnologue''
*Beskriuwing fan it Kato op ''Native Languages''
Súdatapaskyske talen

De **Súdatapaskyske talen** of **Súdatabaskyske talen** foarmje in taalgroep binnen de gruttere Atapaskyske kloft fan 'e Na-Dené-taalfamylje. Dizze tonale talen wurde sprutsen troch sa'n 186.000 leden fan Yndiaanske folken yn it Súdwesten fan 'e Feriene Steaten, mei twa (no útstoarne) talen bûten dat gebiet yn westlik Oklahoma en súdwestlik Teksas. De grutste taal fan dizze groep is it Navaho, dat 170.000 sprekkers hat. Alle oare seis talen wurde (of waarden) sprutsen troch ferskate groepen Apachen; dêrfan is it Westlik Apache it grutst, mei 14.000 sprekkers. 

## Underferdieling

(Dialekten yn lytser lettertype.)
Pasifysk-Atapaskyske talen

De **Pasifysk-Atapaskyske talen** of **Pasifysk-Atabaskyske talen** foarmje in taalgroep binnen de gruttere Atapaskyske kloft fan 'e Na-Dené-taalfamylje. Dizze talen waarden foarhinne sprutsen troch de leden fan Yndiaanske folken dy't by de Pasifyske kust fan Oregon en noardlik Kalifornje lâns wennen. Tsjintwurdich binne de Pasifysk-Atapaskyske talen lykwols allegear útstoarn of sa goed as útstoarn. Inkeld it Hûpa hie yn 2012 noch ien memmetaalsprekker.

## Underferdieling
N.B.: de Pasifysk-Atapaskyske talen wurde ornaris foar de oersichtlikheid yndield yn twa subgroepen, dy't lykwols inkeld op basis fan geografy gearstald binne, en neat sizze oer de ûnderlinge besibskip fan 'e oangeande talen.
Medisynman

In **medisynman** of **medisynfrou** is in tradisjoneel genêzer en spiritueel lieder dy't in mienskip fan in lânseigen folk tsjinnet. Faak wurdt sa'n persoan sjoen as in soarte fan sjamaan. Yndividuële kultueren hawwe elts yn har eigen taal ferskillende oantsjuttings foar soksoarte persoanen. De term 'medisynman' wurdt almeast brûkt yn ferbân mei de Yndiaanske folken fan 'e Noard- en Súd-Amearika (hoewol't men it soms ek tsjinkomt yn 'e kontekst fan Afrika en Melaneezje). Hjirby ferwiist it begryp 'medisyn' faak net nei fysike medisinen, mar nei spirituële genêzing. Krûdedokters, dy't yn 'e Yndiaanske kultueren ek rûnom foarkomme, moatte net mei medisynlju betize wurde. Faak is de kennis fan medisynlju geheim, en wurdt dy fan âlder op âlder trochjûn yn beskate famyljes. 

Hjoeddeistige Yndianen binne oer it algemien tige ûnwillich om kwestjes oangeande medisynlju en harren praktiken mei bûtensteanders te bepraten. Yn guon kultueren wol men soks net iens mei Yndianen fan oare etnisiteiten besprekke. It befreegjen fan Yndianen oer sokke dingen ropt yn 'e regel djip wantrouwen op. Yn 'e measte stammen is it foar medisynlju ferbean om harsels as sadanich nei bûten ta bekend te meitsjen. Fan gefolgen binne tsjintwurdich medisynlju dy't de belangstelling opsykje faak sjarlatans. Mar ek foarhinne al waard in protte kennis geheim holden. In foarbyld wie bygelyks it doel en gebrûk fan it medisynkoarde of *[[izze-kloth]]* fan 'e Apachen, dêr't njoggentjinde-iuwske folkekundigen oer yn it tsjuster taasten mei't dat ûnderwerp sa hillich wie foar de Apachen dat bûtensteanders sa'n koarde net iens sjen mochten, lit stean oanreitsje of oer prate. 

Yn it *Webster's New World Dictionary of the American Language*, it gesachhawwende wurdboek fan it Amerikaansk-Ingelsk, waard it begryp *medicine man* yn 1954 omskreaun as "in man dy't boppenatuerlike krêften hawwe soe op it mêd fan 'e genêzing fan sykten en it behearskjen fan geasten". Men moat goed foar it ferstân hâlde dat dizze en soartgelikense definysjes frijwol neat útlizze oer wat medisynlju foar har eigen mienskip betsjutte, mar inkeld de konsensus oer harren werjouwe dy't bestiet ûnder wittenskiplike waarnimmers dy't sawol maatskiplik as psychologysk op in flinke ôfstân fan 'e oangeande kultuer steane. In protte Yndianen binne trouwens ôfkearich fan 'e term 'medisynman', dy't se ûnsekuer en út 'e hichte wei klinken fine.
Sherburne F. Cook

**Sherburne F. Cook** (folút: **Sherburne Friend Cook**; Springfield (Massachusetts), 31 desimber 1896 – Monterey (Kalifornje), 7 novimber 1974) wie in foaroansteand Amerikaansk fysiolooch dy't heechlearaar yn dy stúdzjerjochting wie oan 'e Universiteit fan Kalifornje, Berkeley. Dêrnjonken wied er ek aktyf as antropolooch, argeolooch, skiedkundige en etnolooch.

## Libben en karriêre
Cook waard yn 1896 berne yn Springfield, yn 'e Amerikaanske steat Massachusetts. Hy studearre fysiology oan 'e Universiteit fan Harvard, yn Cambridge yn Massachusetts, en tsjinne ûnder de Earste Wrâldoarloch oan it Westfront yn Frankryk. Yn 1925 behelle Cook syn doktoraat mei it proefskrift *The Toxicity of the Heavy Metals in Relation to Respiration* ("De Giftigens fan 'e Swiere Metalen mei Betrekking ta it Sykheljen"). Fan 1928 ôf wied er heechlearaar oan 'e Universiteit fan Kalifornje, Berkeley. 

Behalven op 'e fysiology lei Cook him ek ta op 'e stúdzjes fan 'e antropology, folkekunde en skiedkunde. Dêrby konsintrearre er him op 'e prekoloniale skiednis fan Kalifornje. Hy kearde ferskate kearen werom nei it probleem fan it skatten fan 'e prekoloniale befolkingsgrutte fan 'e ûnderskate etnyske groepen fan 'e lânseigen Yndianen, wêrmei't er it wurk fan Alfred L. Kroeber fuortsette. Ek besocht er it tempo en de redens te efterheljen foar de ynkrimping fan 'e Yndiaanske befolking, en teffens ferdjippe er him yn 'e prekoloniale kultueren fan Meksiko.

Cook syn skattings fan 'e Yndiaanske befolkingsgrutte wiene oer it algemien oansjenlik heger as de skattings fan oare wittenskippers, en datoangeande is er dan ek net oan krityk fan syn kollega's ûntkomd. Fierders wied er in pionier op it mêd fan fjildmetoaden en kwantitative analyze yn 'e argeology. Cook gie yn 1966 mei pinsjoen, mar wurke ek dêrnei noch troch. Hy ferstoar yn 1974, yn 'e âlderdom fan 77 jier, yn Monterey, yn Kalifornje. Syn bekendste wurk is *The Population of California Indians, 1769-1970*, dat twa jier nei syn dea postúm publisearre waard.

## Wurk (in kar)
* 1925 – *The Toxicity of the Heavy Metals in Relation to Respiration* (proefskrift)
* 1935 – *The Extent and Significance of Disease among the Indians of Baja California*
* 1948 – *The Population of Central Mexico in the Sixteenth Century*
* 1971-1979 – *Essays in Population History 1971-1979* (3 dielen, mei Woodrow Borah)
* 1976 – *The Conflict between the California Indians and White Civilization*
* 1976 – *The Population of the California Indians, 1769-1970*
MoniKat

**MoniKat**, echte namme ûnbekend (3 april 1972), is in rêstend Hongaarsk neakenmodel en pornografysk aktrise, dy't ek wol gebrûk makke hat fan 'e artystenammen Moäna, Sweetlana, Monica Sideri, Monica Tanner en Monika Tanner. Hja is blûn, mei in lingte fan 1.65&nbsp;m en hat in boarstfergruttingsoperaasje ûndergien. MoniKat wie fan 1990 oant 1995 wurksum yn 'e Jeropeeske pornoyndustry.

## Libben en karriêre
MoniKat waard yn 1972 berne yn Hongarije. Hja sette koart nei de fal fan it Izerne Gerdyn, yn 1990, útein mei in karriêre as pornoaktrise. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile hja dêrby yn totaal yn 24 pornografyske films, mar dêr sitte ferskate kompilaasjefideo's by dy't gearstald binne út earder materiaal. MoniKat wurke útslutend foar Jeropeeske filmstudio's, wêrûnder yn 't earstoan fral Dútske labels as Videorama en Magmafilm.

Letter wie se ek wurksum foar it Frânske Vidéo Marc Dorcel, de Italjaanske Mario Salieri Entertainment Group en it Sweedske Private-label. Foar Private wurke MoniKat ferskate kearen gear mei de Frânske pornoregisseur Pierre Woodman, û.o. yn 'e films *[[The Tower 1]]* en *[[The Tower 2|2]]*, beide út 1995. Letter datselde jiers loek MoniKat har út 'e pornoyndustry werom.

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan MoniKat yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan MoniKat yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Ranchería

In **ranchería** of **rancherío** (mei de klam op 'e i) is in Spaanske oantsjutting foar in lytse delsetting op it plattelân. Yn Noard- en Súd-Amearika waard dizze term op in stuit inkeld noch brûkt foar Yndiaanske doarpen en foar de wenten fan 'e feinten op in ranch (grutte feehâlderij). Beide betsjuttings waarden yn it Amerikaansk-Ingelsk oernommen, wêrby't yn 'e regel ferwiisd waard nei it bewenningskompleks fan in rancho yn Kalifornje en it Amerikaanske Súdwesten, dêr't de Yndiaanske arbeiders en harren gesinnen taholden. 

Yn Spaansktalich Latynsk-Amearika is de term hjir en dêr ek noch yn gebrûk; sa neame de Wajû fan noarlik Kolombia harren doarpen *rancherías*. Yn Kalifornje wurdt mei 'ranchería' tsjintwurdich ferwiisd nei yn totaal 59 Yndiaanske delsettings dy't by wize fan Yndianereservaten foar it meastepart tusken 1906 en 1934 stifte waarden foar de restanten fan 'e Yndianestammen fan it sintrale en noardlike part fan 'e steat.

Mei de goudsikers dy't earder dielnommen hiene oan 'e Kalifornyske Goudkoarts migrearre it wurd letter troch de Goudkoarts fan Fraser Canyon nei it noarden ta, dêr't it yn it Kanadeeske Britsk-Kolumbia noch altyd bestiet yn 'e ferbastere foarm *[[rancherie]]*, in wat argaysk mar op it plattelân likegoed noch altyd brûkte oantsjutting foar de wenkearnen fan Yndianereservaten. In noch fierder ferbastere foarm, *The Ranche*, waard foarhinne brûkt as namme foar de troch de Tlingit bewenne wyk fan 'e stêd Sitka, yn Alaska.
Goudsiker

In **goudsiker** is immen dy't foar syn berop goud besiket te finen troch dernei te dollen of troch rivierwetter te seven. Hoewol't goudsikers yn 'e regel assosjearre wurde mei de grutte goudkoartsen dy't Noard-Amearika, Austraalje en dielen fan Súd-Amearika yn 'e njoggentjinde iuw yn har greep holden, besteane der tsjintwurdich ek noch goudsikers. It Discovery Channel hat oan sokke moderne goudsikers in realitytillefyzjesearje wijd, *[[Gold Rush (telefyzjesearje)|Gold Rush]]*, dy't al fan 2011 ôf rint en ferskate groepen goudsikers yn it Kanadeeske territoarium Yukon folget. Dêrûnder binne de Fries Tony Beets, syn frou Minnie en syn dochter Monica.

De tradisjonele wize om nei goud te sykjen is troch mei in grutte metalene skaal, in goudpanne, de grûn te seven. Dêrby wurdt wetter oan 'e goudpanne tafoege en soarget in lichte, regelmjittige draaiende beweging en út en troch in licht skodzjen derfoar dat de bestânsdielen fan 'e grûn yn it wetter faninoar skaat wurde as gefolch fan harren gewicht (soartlike massa). De swierdere dieltsjes sakje dus nei de boaiem, wylst de lichtere yn it wetter omdriuwen bliuwe. Troch de goudpanne út en troch wat te kanteljen, kin it wetter mei sedimint (klaai, sân, grint) oer de râne hinne fuortrinne. As men dat ferskate kearen werhelle hat, bliuwe úteinlik de swiere bestânsdielen, wêrûnder goud, mar ek platina en swiere mineralen, yn konsintrearre foarm op 'e boaiem fan 'e goudpanne efter.

Foar lju dy't tsjintwurdich de kost fertsjinje wolle mei goudsykjen is dy tradisjonele metoade fansels net rindabel. Dêrom wurdt mei swier materieel op in yndustriële skaal wurke, mar it proses sels bliuwt dêrby yn prinsipe itselde. Goudsykjen wurdt hjoed oan 'e dei ek wol as hobby beoefene. Lju dy't dat dogge, meitsje yn 'e regel gebrûk fan in metaaldetektor.

## Oerdrachtlik gebrûk
Yn 'e figuerlike sin is 'goudsiker' in denigrearjende term foar in persoan dy't mei opsetsin en út habsucht in rike houlikspartner útsiket, of immen wêrfan't men sokke motiven fermoedet. Ek it korrespondearjende Ingelske wurd *golddigger* wurdt yn dy kontekst wol brûkt.
Laytonville Rancheria

De **Laytonville Rancheria** (Ingelsk: *Laytonville Rancheria*) is it Yndianereservaat fan 'e federaal erkende Kato Yndianestamme fan de Laytonville Rancheria (*Cahto Indian Tribe of the Laytonville Rancheria*) yn Mendocino County, yn it noardwesten fan 'e Amerikaanske steat Kalifornje. Dat reservaat, dat soms ek wol de Kato Rancheria (*Cahto Rancheria*) neamd wurdt, hat de foarm fan in rancheria. It haadplak is it doarp Laytonville, dat bûten it eigentlike reservaat leit.

## Geografy
De Laytonville Rancheria leit likernôch 4½&nbsp;km bewesten it doarp Laytonville, yn Mendocino County, deunby de Pasifyske kust fan noardwestlik Kalifornje. De geografyske koördinaten binne 39°40′09″ noarderbreedte by 123°30′02″ westerlingte. It reservaat beslacht in oerflak fan 264&nbsp;*[[acre (oerflaktemjitte)|acres]]*, wat omrekkene 1,1&nbsp;km² is of, sekuerder, 106,8&nbsp;ha. 

## Demografy
Neffens gegevens dy't datearje fan 2011 wennen der doe 188 minsken yn it Laytonville Rancheria. Dat komt del op 72,3% fan 'e 259 leden fan 'e Kato Yndianestamme fan de Laytonville Rancheria. De befolkingstichtens yn it reservaat wie yn 2011 170,9 minsken de km². It haadplak fan 'e Laytonville Rancheria is it doarp Laytonville, dat bûten it eigentlike reservaat leit, en dat yn 2010 in ynwennertal hie fan rom 1.200 minsken.

## Skiednis
De Laytonville Rancheria is in rancheria dy't yn 1906 troch it Amerikaanske regear stifte waard foar de Kato, in Yndiaansk folk fan Atapaskysk komôf yn noardlik Kalifornje. It reservaat leit yn in krite dêr't de lânseigen befolking yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw swier troffen waard troch etnyske suverings en genoside fan 'e hân fan 'e blanke kolonisten, benammen ûnder de kweaferneamde Mendocino-oarloch fan 1859-1860. Foar't de Laytonville Rancheria stifte waard, wiene de Kato twongen om mei oare Yndiaanske etnyske groepen dy't fan âlds harren fijannen wiene, gear te libjen yn it Round Valley Yndianereservaat.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Kato Yndianestamme fan 'e Laytonville Rancheria
Laytonville (Kalifornje)

**Laytonville** is in doarp (*[[census-designated place]]*) yn it noarden fan 'e Amerikaanske steat Kalifornje. It leit yn Mendocino County, op sa'n 32&nbsp;km noardnoardwestlik fan 'e stêd Willits, deun benoarden it plak dêr't de Súdlike Ielrivier ûntspringt. Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 hie Laytonville doe in befolking fan rom 1.200 minsken.

## Skiednis
Laytonville waard yn 1874 stifte troch in Frank B. Layton, dy't oarspronklik út it Kanadeeske Nij-Skotlân kaam. Hy boude doe in hûs op it plak dat neitiid nei him Laytonville kaam te hjitten, en begûn der in hoefsmidderij. It earste postkantoar yn Laytonville gie iepen yn 1879.

## Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 hie Laytonville doe in befolking fan 1.227 minsken. De befolkingstichtens bedroech 87 minsken de km². Fan 'e befolking fan Laytonville wie yn 2010 12,2% âlder as 65 jier en 22,1% jonger as 18 jier. Fierders bestie 26,3% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst yn 2000 21,9% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe.

Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 56,9% blanken; 19,9% Yndianen; 11,5% Latino's; 1,3% swarten; 0,8% Aziaten; 0,1% Polyneziërs, Melaneziërs en Mikroneziërs; 9,5% oaren of fan mingd etnysk komôf. De Yndianen binne foar alteast foar in part etnyske Kato, mei't it haadkertier fan 'e Kato Yndianestamme fan de Laytonville Rancheria yn Laytonville fêstige is.
Laura Black

**Laura Black**, echte namme: **Eva Balasz** (20 septimber 1973), is in rêstend Roemeensk neakenmodel en pornografysk aktrise fan etnysk Hongaarsk komôf, dy't ek wol wurke hat ûnder in ferskaat oan oare artystenammen (Eva, Eva Black, Eva Bond, Eva Ivanovich, Eva Koll, Eva Kosa, Eva Unger, Eva Vanel, Grazia Neri, Julia Adams, Lydia Maerz en Virginia White). Black wie fan 1997 oant 2001 wurksum yn 'e pornoyndustry. 

## Libben en karriêre
Laura Black waard yn 1973 berne yn Roemeenje. Hja waard yn 1997 ûntdutsen troch de Frânske pornoregisseur Pierre Woodman, wêrnei't hja datselde jiers noch har debút makke yn in pornografyske film. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile Black ûnder har karriêre yn totaal yn 58 pornofilms, hoewol't dêrby ferskate kompilaasjefideo's by meiteld binne. Hja wurke ferskate kearen gear mei Woodman yn films dy't útbrocht waarden troch it Sweedske Private-label, lykas it gefal wie by *[[Tatiana&nbsp;1]]* (1997).

Dêrnjonken wie Black ek aktyf foar guon oare Jeropeeske filmstudio's, lykas it Frânske Vidéo Marc Dorcel en it Nederlânske Helen Duval Productions. Teffens wie Black ûnder har karriêre yn 't spier foar ferskate foaroansteande Amerikaanske labels, lykas Vivid Entertainment, Diabolic Video, New Sensations, Evil Angel, Anabolic Video, Sin City en VCA Pictures. Uteinlik loek hja har yn 2001 út 'e pornoyndustry werom.

## Lichemsskaaimerken
Neffens har offisjele opjefte wie Laura Black ûnder har karriêre 1.78&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 57&nbsp;kg, en in natuerlike kupmaat 36B.

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Laura Black yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Laura Black yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Lava

**Lava** is de raande stien út it binnenste fan 'e ierde dy't troch in fulkaan útspuid wurdt by in útbarsting. De term 'lava' komt út it Italjaansk, en is nei alle gedachten ôflaat fan it Latynske wurd *labes*, dat ferwiist nei in fal of in ferskowing. Nei't it skynt waard it wurd 'lava' foar it earst yn 'e moderne betsjutting brûkt yn in koart ferslach fan Francesco Serao oer de útbarsting fan 'e Vesuvius, yn maaie en juny fan 1737. Yn 'e koele bûtenlucht stjurret en ferhurdet lava relatyf fluch, en de resultearjende stiensoarte wurdt ek lava neamd. De raande stien dy't de lava foarmet wurdt foarôfgeande oan 'e útbarsting magma neamd. Magma wurdt net inkeld yn it binnenste fan 'e Ierde foarme, mar ek yn it binnenste fan guon oare planeten yn ús sinnestelsel en teffens yn it binnenste fan beskate moannen. De boarne fan 'e hjittens dy't de stien ûndergrûnsk rane lit, is geotermyske enerzjy. As it by in útbarsting frijkomt, is lava in floeistof mei in temperatuer dy't útinoar rinne kin fan 700 oant 1.200&nbsp;°C. 

In lavastream is in bewegende hoemannichte lava dy't yn 'e foarm fan in beekje of by grutte útbarstings in rivier berchôf streamt ûnder in net-eksplosive effusive útbarsting. (By eksplosive útbarstings komme inkeld fulkanyske jiske en fêste stienfragminten, oftewol tefra, frij.) Sadree't it ophâldt mei streamen, begjint lava te stjurjen. Sadwaande wurdt it in stjurringsstiente neamd. Hoewol't de fiskositeit fan lava oant 100.000 kear sjerperiger wêze kin as wetter, kin it dochs grutte ôfstannen streame ear't it genôch ôfkuolle is en begjint te stjurjen. By effusive útbarstings ûnder de seespegel komt ek lava frij, mar dat wurdt dêr troch it omjaande seewetter folle gauwer ôfkuolle as dat op lân bard. As der hûnderttûzenen jierren efterinoar ûnderseeske fulkaanútbarstings op itselde plak foarfalle, kin der stadichoan in fulkanysk eilân ûntstean, sa't bygelyks it gefal is by de Hawaï-eilannen en de Kanaryske Eilannen.

Lava komt yn ferskate foarmen foar, wat feroarsake wurdt troch de gemyske en mineralogyske gearstalling fan it magma, de faasje fan 'e útfloeiïng en de temperatuer. Alle soarten lava kuolje lykwols ôf ta stiente mei in tige poreuze struktuer, lykas obsidiaan, tufstien of púmstien. Lava kin in ferwuostgjende wurking hawwe, mar hat tagelyk ek in skeppende foarm. Sa wurdt troch lavastreamen oan 'e kust faak nij lân foarme en boppedat is ôfkuolle lava, alteast nei ferskate iuwen fan ferwaring, tige fruchtber en gaadlik as lânbougrûn. Dêrfandinne dat har yn it ferline eltse kear nei in ferwuostgjende fulkaanútbarsting wer op 'e nij boeren yn 'e gefaresône fêstigen, sa't bgl. by de fulkanen de Fesuvius en de Etna it gefal wie.
Lek (stream)

De **Lek**, *Leke* of *Leecke*, ek ** 't Piepke**, is it grinsstreamke tusken de provinsjes Grinslân en Drinte, tusken de gemeentes De Like en Noordenveld. It is in âlde feanstream.

It doarp De Like is ferneamd nei it streamke dat 1495 yn de *willekeur van Roden* foarkomt as *dye Leeck*.

De Like leit deun oan it Drintske Nietap. De strjitte dy't dy doarpen ferbynt hjit 't Piepke, de oare namme fan it streamke.
Obsidiaan

**Obsidiaan** is natuerlik foarkommend fulkanysk glês, dat lykwols net folle wei hat fan gewoan finsterglês. It is ferglêze stiente dat ûntstiet by in flugge ôfkuolling fan lava mei in wettergehalte fan maksimaal 3-4%. As it gehalte oan flechtige bestânsdielen lykas wetter en koalstofdiokside grutter is, ûntstiet gjin obsidiaan, mar púmstien, om't de frijkommende gassen dan as blaasmiddel wurkje. Obsidiaan bestiet ornaris fral út silisiumdiokside (SiO2, sa'n 70-75%) en dêropta flinke hoemannichten magnesium- en izersâlten, lykas MgO en Fe3O4. De term 'obsidiaan' is ôflaat fan 'e namme fan 'e Romeinske ûntdekkingsreizger Obsius, dy't yn Etioopje in op obsidiaan lykjende stiensoarte oantroffen hawwe soe. 

De foarming fan obsidiaan is yn hege mjitte ôfhinklik fan 'e sjerperigens fan 'e floeibere lava en dat wurdt op syn beurt wer bepaald troch it gehalte oan kiezelsoer. Wat heger dat gehalte, wat trager oft de floeistof beweecht. De measte soarten obsidiaan hawwe in kiezelsoergehalte fan 70% of mear, en wurde dêrom ta de ryoliten rekkene. Minder faak wurde ek trachityske, andesityske en fonolityske obsidianen oantroffen dy't in leger kiezelsoergehalte hawwe. De kleur fan obsidiaan wikselet frij sterk, ôfhinklik fan 'e fersmoargings dy't it befettet. Meast is it dûnkergrien oant djipswart fan kleur, ek al is granyt, dat in ferlykbere gearstalling hat, in ljochtkleurich materiaal. De reden foar dat kleurferskil is tige fyn ferspraat hematyt en magnetyt yn it granytstiente.

Snieflokobsidiaan befettet ynslútsels fan bolfoarmich groeide struktueren, meast fan fjildspaat of kristobalyt, stienten dy't sferuliten neamd wurde. Sokke ynslútselts ûntsteane troch in bolfoarmige kristalgroei fan in inkele sintrale groeikearn út. Obsidiaan is in metastabyl materiaal dat op 'en langen doer weromfalt yn syn kristalline, mear stabile foarm. Fulkanysk glês is dan ek net bekend út ierdere geologyske tiidrekken, lykas it Paleosoïkum en it Prekambrium, want sa lang bliuwt it net bestean. Yn 'e stientiid wie obsidiaan in begearde grûnstof, om't it flymskerpe (sij it fluch ôfbroazeljende) snijkanten foarmet. It waard foar messen en oare wapens brûkt; de Azteken stiene der bgl. om bekend dat se striidgnodzen makken dy't ynlein wiene mei stikken obsidiaan. Tsjintwurdich is obsidiaan in materiaal dat guon keunstners graach brûke foar it meitsjen fan keunstwurken. Ek wurdt it wol as healealstien yn sieraden ynlein, wêrby't it slipe wurdt as wie it in kristal.
Kestert

**Kestert** is in plak yn de Rhein-Lahn-Kreis yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts. Kestert heart by it gemeenteferbân Loreley en leit sintraal yn it UNESCO-wrâlderfskip "Midden-Ryndelte", in streek dy't ferneamd is fanwegen de kastielen, histoaryske stêden en wynbou. Kestert is in fan oerheidswegen erkend toeristeplak.

Kestert kaam yn it nijs, doe't op 15 maart 2021 likernôch 15.000 m³ rots delstoartte. Wikenlang bleau it spoar by Kestert, dat it frachtferkear fan Rotterdam mei Genua ferbynt, ôfsletten. Ek de dyk fan Koblenz nei Rüdesheim koe foar in skoft net mear brûkt wurde. Om de rots te stabilisearjen moasten mei kontrolearre eksploazjes nochris 2.000 m³ lossittende stikken rots romme en ôffierd wurde. By it delstoarten fan de rots binne gjin persoanlike ûngelokken bard.

## It besjen wurdich
De katolike Joaristsjerke (Dútsk: *Kirche St. Georg*) waard yn 1779 yn de barokke styl boud. Yn 1958 bouden hja oan de tsjerke in sydskip oan, dat yn 2011 wer ôfbrutsen waard. Yn de tsjerke steane ferskate barokke bylden fan hilligen.

Net fier fan Kestert lizze de kastielen Liebenstein en Sterrenberg, dy't bekend binne ûnder de namme "Die feindlichen Brüder" (oers.: de fijannige bruorren) en de 132 meter hege Lorelei by Sankt Goarshausen.

Súdlik fan it doarp leit de tagong ta de Pulsbachklamm, in kuierpaad troch in kleau mei de 4,5 km lange Pulsbach, dy't it wetter oer in grut tal wetterfallen en wetterfaltsjes nei de Ryn ôffierd.

## Bekende persoanen
* Manfred Schneider (1953–2008), komponist en musikus.
Koloanje (betsjuttingsside)

"**Koloanje**" hat yn 'e Wikipedy ferskate betsjuttings:

* koloanje, in gebiet dat ûnder direkt bestjoer stiet fan in steat dy't geografysk fier fuort leit
## Oare betsjuttings
* koloanje (Aldheid), de praktyk fan guon kultueren yn 'e Aldheid, lykas dy fan 'e Griken, de Fenisiërs en Etrusken, om ûnôfhinklike dochtersteaten te stiftsjen dêr't de memmesteat gjin bestjoer oer hie
* koloanje (biology), in groep yndividuële organismen fan deselde soarte dy't deun byinoar libje
* koloanje (Russyske Ryk), in histoaryske delsetting yn it Russyske Ryk (oant 1917) mei in útlânske befolking dy't him dêr yn 'e regel op útnûging fan it Russyske regear fêstige hie
* Yndianekoloanje, in beskaat soarte delsetting fan 'e Yndianen
* priveekoloanje, in koloanje dy't net fêstige is troch in steat mar troch in partikulier
* strafkoloanje, in koloanje dy't fêstige is mei as doel om kriminelen út it memmelân dêrhinne te deportearjen
* keunstnerskoloanje, in groep keunstners dy't earne gearkloftet
* leprakoloanje, in plak dêr't histoarysk lepralijers hinne ferballe waarden
Vermont (betsjuttingsside)

"**Vermont**" of "**Fermont**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* Fermont, ien fan 'e 50 steaten fan 'e Feriene Steaten fan Amearika

## Oare betsjuttings
### Geografy
#### Feriene Steaten
;plakken
*Vermont (Illinois), in plak yn 'e Amerikaanske steat Illinois
*Vermont (Indiana), in plak yn 'e Amerikaanske steat Indiana
*Vermont (Wiskonsin), in plak yn 'e Amerikaanske steat Wiskonsin
;gebieten
*Vermont Township (Illinois), plattelânsdistrikt yn 'e Amerikaanske steat Illinois
*Vermont (town yn Wiskonsin), in distrikt yn 'e Amerikaanske steat Wiskonsin
;oar
*Republyk Fermont, in ûnôfhinklike steat yn Noard-Amearika fan 1777 oant 1791
*Fermontmar, in (no opdrûge) mar yn Noard-Amearika oan 'e ein fan 'e lêste iistiid

#### Oare lannen
*Vermont (Fiktoaria), in plak yn 'e Australyske steat Fiktoaria
*Vermont (Sint-Finsint), in plak yn Sint Finsint en de Grenadines
*Vermont (Súd-Afrika), in plak yn Súd-Afrika
*Le Vermont, in plak yn Frankryk

### Oar
*Vermont Building, in histoarysk gebou yn Boston, yn 'e Amerikaanske steat Massachusetts
*Vermont (band), in Amerikaanske band
Kaycee Brooks

**Kaycee Brooks**, echte namme: **Crystal Tustison** (súdlik Kalifornje, 21 desimber 1990), is in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise, dy't yn it ferline ek wol gebrûk makke hat fan 'e artystenammen Ashley Johnson en Jennifer M, en wa har namme oft ek wol misstavere wurdt as Kacee Brooks of Kaycie Brooks. Hja sette yn 2010 mei in karriêre yn 'e Amerikaanske pornoyndustry útein en hat ûnderwilens yn in tritichtal pornofilms spile.

## Libben en karriêre
Brooks waard yn 1990 berne yn it súdlike part fan 'e steat Kalifornje. De measte boarnen binne it iens dat har bertedatum 21 desimber is, mar de Internet Adult Film Database (IAFD) hâldt it op 15 maaie. Brooks makke yn 2010, doe't se tweintich jier wie, har debút yn in pornografyske film. Sûnt hat Brooks neffens de IAFD yn 30 films spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Devil's Film, Wicked Pictures, Hustler Video, Evil Angel en Jules Jordan Video. Dêrnjonken hat se ek wol yn 't spier west foar minder bekende studio's, lykas West Coast Productions en Mike Adriano Media. Fierders hat Brooks ek in protte wurke foar pornosites op it ynternet, wêrûnder Bang Bros, Brazzers en Reality Kings.

## Lichemsskaaimerken
Brooks hat hazzenútkleurige eagen en blûn hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.67&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 57&nbsp;kg. Hja hat in natuerlike kupmaat 34B.

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Kaycee Brooks yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Kaycee Brooks yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Kaycee Brooks op ''FreeOnes''
Kampearjen

**Kampearjen** is in foarm fan rekreaasje yn 'e iepen loft wêrby't men yn in tinte, caravan of camper ien of mear nachten op in bûtenterrein ferbliuwt. Foar dat soarte fan frijetiidsbesteging besteane spesjaal ynrjochte lokaasjes dy't kampearterreinen of campings hjitte. As men samar op in willekeurich stik lân jins tintsje opslacht, is men oan it wyldkampearjen, en makket men kâns om in jildboete oplein te krijen.

By kampearjen kin men yn 'e regel ta mei mar in bytsje lúkse, mei't it bedoeld is om fan 'e natoer te genietsjen en te ûnthastigjen. Ek it ynformele, 'frije' karakter fan dizze foarm fan oernachting kin in wichtige reden wêze om foar kampearjen te kiezen ynstee fan yn te checken yn in hotel of oar fakânsjeferbliuw. Der besteane in protte ferskillende foarmen fan kampearjen, dy útinoar rinne fan survivaltochten wêrby't de dielnimmers it minimum oan bagaazje by har drage, oant in ferbliuw op in kampearterrein dêr't alderhanne fasiliteiten oanwêzich binne, fan elektrisiteit en gas oant streamend wetter en mienskiplike dûsen.

## Skiednis
As rekreätive aktiviteit is kampearjen oan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw yn Ingelân ûntstien, dêr't begoedige lju fytstochten makken en by hotels yn 'e bûtenloft oernachten yn eigen tinten. Yn 1906 waard yn Grut-Brittanje de earste *camping club* oprjochte. Yn Nederlân wie de earste kampearferiening de Nederlânske Toeriste Kampear Klub (NTKC), dy't yn 1912 op inisjatyf fan Carl Denig ûntstie. It earste offisjele kampearterrein waard yn Nederlân yn 1924 iepene yn Vierhouten.

Oant dy tiid wie kampearjen benammen in tiidsferdriuw foar de hegerein. Yn 'e 1930-er jierren kaam dêr stadichoan feroaring yn doe't it ek populêr waard ûnder sljochtwei wurkfolk. De grutte trochbraak fan it kampearjen kaam lykwols pas nei de Twadde Wrâldoarloch, doe't it tanksij mear frije tiid, in groeiende wolfeart en in gruttere mobiliteit in skoft lang dé manier wie om 'e fakânsje troch te bringen. Fan 'e 1970-er jierren ôf, doe't in protte minsken ûnderwilens sa wolfarrend wurden wiene dat se fiere reizen nei frjemde lannen betelje koene, belune de populariteit fan it kampearjen wer wat.

## Kampearnedichheden
*in tinte, ynkl. tintstokken, hjerrings, ensfh.;
*in sliepsek om yn te sliepen;
*in kampearmatras of luchtbêd foar ûnder de sliepsek, omreden fan komfôr;
*in gasstel om op te itensieden;
*in bûslampe om nachts de wei (nei bgl. it húske fine te kinnen);
*in rôle tou;
*sanitêre nedichheden (lykas wc-papier);
*ekstra klean en fuotark;
*eventueel in hânbile om prikken te sykjen foar in kampfjoer;
*in oanstekker om it kampfjoer mei oan te meitsjen.
Covelo (Kalifornje)

**Covelo** is in doarp (*[[census-designated place]]*) yn it noarden fan 'e Amerikaanske steat Kalifornje. It leit yn Mendocino County, op sa'n 23&nbsp;km eastnoardwestlik fan Laytonville. Covelo stiet bekend as wynbougebiet. Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 hie it doarp doe in befolking fan krapoan 1.300 minsken.

## Skiednis
Covelo waard yn 1860 stifte, doe't der op it plak in winkel iepene waard om 'e bewenners fan it omlizzende heuvellân te betsjinjen. Yn 1870 waard it earste postkantoar der iepene. Guon boarnen wolle hawwe dat Covelo nei in doarp mei deselde namme yn Switserlân ferneamd is. Hoewol't der gjin plak yn Switserlân is dat sa hjit, soe it in misstavering wêze kinne fan Covolo, in boarch yn Pederobba, yn 'e Italjaanske regio Feneto, deun by de Switserske grins.

## Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 hie Covelo doe in befolking fan 1.255 minsken. De befolkingstichtens bedroech 68 minsken de km². Fan 'e befolking fan Covelo wie yn 2010 15,3% âlder as 65 jier en 27,0% jonger as 18 jier. Fierders bestie 30,8% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst yn 2000 27,1% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe.

Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 37,8% Yndianen; 35,7% blanken; 13,0% Latino's; 1,1% swarten; 0,8% Aziaten; 11,6% oaren of fan mingd etnysk komôf. It hege persintaazje Yndianen yn Covelo kin ferklearre wurde trochdat yn it doarp it haadkertier fêstige is fan 'e Round Valley Yndianestammen, in federaal erkende Yndiaanske stamme-organisaasje.

### Berne yn Covelo
*Michelle Lambert (1985), sjongster

## Klimaat
Covelo hat in Mediterraan klimaat, mei hjitte simmers en mylde winters. Yn july, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 34,2&nbsp;°C, en yn desimber, de kâldste moanne, is dat 10,9&nbsp;°C. Covelo kriget jiers trochinoar 1.058,2&nbsp;mm delslach, mei dêrûnder oer it hiele winterhealjier ferdield 11,9&nbsp;sm snie.
Nederlânske Toeriste Kampear Klup

De **Nederlânske Toeriste Kampear Klup** (***Nederlandse Toeristen Kampeer Club***) of **NTKC** is de âldste Nederlânske kampearklup; hy waard oprjochte yn 1912 op inisjatyf fan Carl Denig. De doelstelling fan de klup is it befoarderjen fan it toeristysk kampearjen.

## Kampearjen
Under toeristysk kampearjen wurdt ferstien it kampearjen mei in beheinde, lichtgewicht útris. De klup hat dêrfoar 20 kampearterreinen yn Nederlân ta foldwaan. De terreinen wurde skaaimerke troch in natuerlik oansjen en ienfâldige foarsjennings. De toiletgebouwen hiene oant yn de jierren njoggentich allinnich ma kâlde dûsen, mar ûnderwilens hawwe in protte terreinen waarme dûsen. In protte terreinen hawwe ek de mooglikheid om kampfjurren te meitsjen. 

De klup hat regels foar hâlden en dragen en it gebrûk fan materialen dy't fêstlein binne yn in klupkoade. Optearweinen en campers binne net tastien en it gebrûkt fan (allinne lytse) caravans is in foarrjocht fan âldere leden. Nije leden kinne har oanslute as se tentkampeerders binne en de klupkoade ûnderskriuwe. De klup hat gjin beropsmeiwurkers en hast alle wurk, lykas terreinûnderhâld en bestjoerswurk, wurde frijwillich troch de leden dien. Ek it himmeljen fan de saniêire romten bard op frijwillige basis troch de op in stuit oanwêzige kampearders.

## Terreinen
De NTKC hat terreinen yn of ûnder:

Dêrneist meie leden fan de NTKC trije labelterreinen fan Scouting Nederland brûke.

## Externe link
Webside fan de NTKC
Sintrale Delling (Kalifornje)

De **Sintrale Delling** of **Sintrale Fallei** (Ingelsk: *Central Valley*) is in grutte, platte, fruchtbere delling dy't de midden fan 'e Amerikaanske steat Kalifornje dominearret. Oarspronklik wie dat gebiet oerdutsen mei prêrje, mar sûnt de kolonisaasje fan 'e krite yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw is it omfoarme ta in lânbougebiet, dat benammen wichtich is foar de túnbou (fan sitrusfruchten). De Sintrale Delling is fan east nei west 60-100&nbsp;km breed en rint fan it noardnoardwesten nei súdsúdeasten oer in lingte fan likernôch 720&nbsp;km. De delling rint lykstrekich mei de kust fan 'e Stille Oseaan, en beslacht in oerflak fan ûngefear 58.000&nbsp;km². Dêrmei foarmet it 13,7% fan it totale grûngebiet fan 'e steat Kalifornje.

Oan 'e eastkant wurdt de Sintrale Delling omsletten troch de Sierra Nevada-bergen oan 'e grins mei de steat Nevada, wylst oan 'e westkant it Pasifysk Kustberchtme opriist en de delling fan 'e Stille Oseaan skiedt. Oan 'e noardkant wurdt de Sintrale Delling begrinzge troch de Cascades-bergen, wylst yn it suden it Tehachapi-berchtme de ôffreding fan 'e delling is. De Sintrale Delling sels bestiet út twa dielen, de noardlike Sacramento-delling, it streamgebiet fan 'e rivier de Sacramento, en de súdlike San Joaquin-delling, it streamgebiet fan 'e rivier de San Joaquin. Troch se út te baggerjen binne dy beide rivieren djippernôch wurden dat ferskate stêden yn it binnenlân as seehaven fungearje kinne.

De Sintrale Delling omfiemet it hiele grûngebiet of dielen fan 19 Kalifornyske countys:

Yn totaal wennen der yn 2010 6,5 miljoen minsken yn 'e Sintrale Delling. It grutste plak yn 'e delling is de stêd Fresno, mei 516.000 ynwenners, folge troch de Kalifornyske steatshaadstêd Sacramento, mei 485.000 ynwenners, en Bakersfield, mei 369.000 ynwenners. Dy trije plakken hearre allegearre ta de tsien grutste stêden fan Kalifornje. De meast sprutsen memmetalen yn 'e Sintrale Delling binne it Ingelsk, it Spaansk en it Hmong (dat sprutsen wurdt troch lju dy't ûnder en oan 'e ein fan 'e Fjetnamoarloch as flechtlingen út Fjetnam en Laos kommen binne).
Carl Denig

**Carl Denig** (Rotterdam, 19 maart 1892 – 18 febrewaris 1975) wie in Nederlânsk ûndernimmer en tintefabrikant waans famylje oarspronklik út it Dútske Rynlân-Palts kaam. Hy wie meiferantwurdlik foar it ynbringen fan it kampearjen yn Nederlân.

Denig begûn yn 1910 yn Londen oan in oplieding fan twa jier ta kleanmakker. Yn 1911 waard er lid fan de Ingelske *Amateur Camping Club* (in foarrinner fan de *Camping and Caravanning Club*), dêr't er foar it earst lichtgewicht tinten tsjinkaam. Hy boude syn earste eigen tinte yn 1912. Werom yn Amsterdam rjochte er op 5 maaie 1912 yn 'e mande mei Nol van Ameringen, Jaap Mewe, en syn suster Louise Denig de Nederlânske Toeriste Kampear Klub (NTKC) op. Denig wie ek ien fan de oprjochters fan de HISWA (1932), de Nederlânske organisaasje foar wettersportbedriuwen.

Yn 1912 sette Carl Denig út ein mei de produksje fan foar de tiid lichgewicht tinten ûnder syn eigen namme. Yn 1924 waarden dy ek útfierd nei Nederlânsk-Ynje.

It bedriuw ferhuze yn de jierren 1930 fan it Amsterdamske Rokin nei de Weteringskâns, dêr't it noch altyd festige is. It bedriuw waard útwreide mei in festiging yn De Haach yn 1938. Yn 1965 waard Carl Denig beneamd ta Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau fanwege syn part yn it befoarderjen fan it bûtendoarlibjen en it fergrutsjen fan it omtinken foat de natuer. Yn 1970 waard it bedriuw oernaam troch Henk van Veen (eigener fan Van Veen motorfytsen). De winkel hold lykwols de namme Carl Denig. Yn 2004 iepene it bedriuw in filiaal yn Nieuwegein. Yn 2008 namen Gert Jan Nauta en Peter Arensman Carl Denig oer en yn 2009 waard in ynternetwinkel iepene. De festiging yn Nieuwegein gie yn 2015 ticht om reden fan minne ferkeapsifers.

## Keppeling om utens
* Webside Carl Denig
Caravan

In **caravan** is in oanhingwein yn 'e foarm fan in mobyl fakânsjehúske op tsjillen, dy't mei help fan in lûkheak oan 'e efterkant fan in persoane-auto befêstige wurde kin. It wurd 'caravan' is in lienwurd út it Ingelsk, mar giet werom op it Perzyske کاروان‎‎, *kārawān*, dêr't ek it wurd karafaan út fuortkomt. Hoewol't it gebrûk fan caravans foar de measte eigners beheind is ta de fakânsjes, wenje guon der permanint yn. Dêrby giet it lykwols hast altyd om in tydlike wenoplossing fanwegen in ferbouwing oan it fêste hûs of omreden fan finansjele swierrichheden. Oars is it mei lju dy't foar har wurk oanhâldend reizgje moatte, lykas sirkusartysten en merkefolk. Foar sokken ferfangt de caravan it fêste hûs folslein. Lju dy't gjin caravan besitte, sjogge der faak op del. Sa is de denigrearjende beneaming "sleurhutte" yn gebrûk kommen. Nettsjinsteande dat is de caravan yn Nederlân noch altyd ien fan 'e populêrste fakânsje-akkomodaasjes.

Mei caravans kin men telâne op de measte kampearterreinen, dêr't men tydlik of permanint in steanplak hiere kin. Guon caravans binne sa grut dat se net efter de auto op 'e iepenbiere wei ferfierd wurde kinne; sokken wurde steancaravans neamd. Dy moatte ferpleatst wurde troch in transportbedriuw en bliuwe permanint op harren steanplak stean. Oan 'e oare kant fan it spektrum hat men de optearcaravans, dy't besteane út in mânske tinte dy't opteard wurde kin yn in lyts plat oanhingweintsje. Yn Nederlân meie caravans net foar langere tiid oan 'e iepenbiere wei parkearre wurde. Dêrom hiere de measte caravaneigners winterdeis in steanplak yn in caravanstalling, dy't faak rund wurdt troch in pinsjonearre boer of immen oars dy't oer in grutte opslachgelegenheid beskikt dy't nearne oars foar brûkt wurdt.
Caravan (betsjuttingsside)

"**Caravan**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* caravan, in oanhingwein, yn 'e foarm fan in ferriidber fakânsjehúske dat men efter in persoane-auto meifiere kin

## Oare betsjuttings
* Caravan (band), in Britske muzykgroep
** ''Caravan'' (album), harren earste album
* ''Caravan'' (jazznûmer), in jazzliet skreaun troch Duke Ellington en Juan Tizol
Iepenbiere wei

In **iepenbiere wei** is in wei dy't eltsenien altyd brûke mei. Sokke wegen wurde yn Nederlân beheard troch de ûnderskate oerheden, te witten it Ryk, de provinsje, de gemeente of it wetterskip. In iepenbiere wei kin ek yn behear wêze by in partikulier of in bedriuw, sa't bygelyks it gefal is mei de Westerskeldetunnel. Dat is in iepenbiere wei, dy't lykwols beheard wurdt troch de NV Westerscheldetunnel. Fierders is it ek mooglik dat de eigner fan in eigen wei dêrop frije tagong jout, sa't faak dien wurdt mei paden troch bosken. Yn sa'n gefal sprekt men fan 'wegen mei in iepenbier karakter'.

De iepenbierheid fan wegen is yn Nederlân wetlik fêstlein yn saneamde Wegewet út 1930. Op sokke wegen is de lanlike ferkearsregeljouwing fan krêft, dy't fêstlein is yn 'e Wegeferkearswet 1994 en it Reglemint Ferkearsregels en Ferkearstekens. Yn Nederlân bestie yn 2003 yn totaal 132.397&nbsp;km oan iepenbiere wegen, wêrfan:
*119.437 km oan gemeentlike wegen en wetterskipswegen;
*7.856 km oan provinsjale wegen;
*5.107 km oan rykswegen
Flachbekkwabben

De **flachbekkwabben** (Latynske namme: *Semaeostomeae*) foarmje in skift fan 'e stamme fan 'e netteldieren (*Cnidaria*), de klasse fan 'e skiifkwabben (*Scyphozoa*) en de ûnderklasse fan 'e echte skiifkwabben (*Discomedusae*). Dit is in groep fan grutte kwabben dy't karakterisearre wurde troch fjouwer lange, franjefoarmige mûlearms dy't de fjouwerkante bek flankearje. Dêropta hawwe se ornaris acht tentakels dêr't se har proaien mei fange. Har iten bestiet út soöplankton en lytse fiskjes. It lichem fan flachbekkwabben is klokfoarmich mei kartele rânen, en har spiisfertarringsstelsel bestiet út fjouwer ûnfertakke pûdsjes dy't yn in ring om 'e sintrale mage hinne groepearre binne. 

## Skiftopbou
Hierkwabben

De **hierkwabben** (Latynske namme: *Cyaneidae*) foarmje in famylje fan 'e stamme fan 'e netteldieren (*Cnidaria*), de klasse fan 'e skiifkwabben (*Scyphozoa*) en it skift fan 'e flachbekkwabben (*Semaeostomeae*). Dit is groep fan tige grutte kwabben, dy't twa skaaien omfiemet, *[[Cyanea (kwabbeskaai)|Cyanea]]* (de echte hierkwabben) en *[[Desmonema]]*, mei yn totaal sa'n tweintich ûnderskate soarten. Oarspronklik hearde ek it skaai *[[Drymonema]]* ta dizze famylje, mar dat is ferpleatst nei in eigen famylje, *[[Drymonematidae]]*, op grûn fan yngeander ûndersyk, dêr't út bliken die dat de soarten út dat skaai net sa nau besibbe binne oan 'e hierkwabben as dat earder tocht waard.

## Famylje-opbou
Echte hierkwabben

De **echte hierkwabben** (Latynske namme: *Cyanea*) foarmje in skift fan 'e stamme fan 'e netteldieren (*Cnidaria*), de klasse fan 'e skiifkwabben (*Scyphozoa*), it skift fan 'e flachbekkwabben (*Semaeostomeae*) en de famylje fan 'e hierkwabben (*Cyaneidae*). Dit is groep fan tige grutte kwabben, dêr't û.m. de giele hierkwab (*Cyanea capillata*) ta heart, de grutste kwabbesoarte dy't op dit stuit bekend is.

## Skaai-opbou
Cyanea

* Cyanea (kwabbeskaai), in taksonomysk skaai fan kwabben
* Cyanea (planteskaai), in taksonomysk skaai fan bloeiende plante dat lânseigen is op 'e Hawaï-eilannen
Gastritis

**Gastritis** is in ûntstekking fan it mageslymflues. De ûntstekking kin de beskermjende wurking fan it mageslym ferminderje, wêrtroch't it maachsoer en fertarringsenzymen it maachflues oantaaste kinne. Gastritis jout in baarnderich gefoel, it 'soer' hawwe.

Ferskaat oan faktoaren kinne in gastritis jaan, de wichtichste binne:
* Ynfeksjes, faak troch de baktearje *[[Helicobacter pylori]]* dy't by in soad minsken yn de mage húsmannet en ien fan mar in pear baktearjes is dy't maachsoer (sâltsoer) ferneare kinne.
* Skansearring troch gemikaliën en medisinen (NSAID's).
* Hommelse stressreaksjes
* Ymmunologyske oandwanings

Gastritis jout meast net in protte klachten, mar kin op 'e lange doer slimme gefolgen hawwe lykas in maachswolm of in swolm yn it duodenum, mar ek maachkanker.

## Behanneling
In mylde gastritis kin faak goed behanne wurde mei in soerbiner. At dat net genôch helpt kinne H<sub>2</sub> blokkearders en fral protonpomprimmers de maachsoerproduksje foldwaande ferminderje om de ûntstekking de baas te wurden en komplikaasjes te foarkommen.
At NSAIDs geregeldwei brûkt wurde moatte, wurde dy medisinen meast al previntyf foarskreaun om de mage te beskermjen.

At *Heliobacter pylori* de ynfeksje feroarsaket wurdt in antibiotikum tagelyk mei in protonpomprimmer foarskreaun.
West Point (betsjuttingsside)

"**West Point**" hat yn 'e Wikipedy ferskate betsjuttings:

West Point, de Amerikaanske Militêre Akademy

## Oare betsjuttings
### Plakken
#### Feriene Steaten
* West Point (Alabama), in plak yn 'e Amerikaanske steat Alabama
* West Point (Arkansas), in plak yn 'e Amerikaanske steat Arkansas
* West Point (Firginia), in plak yn 'e Amerikaanske steat Firginia
* West Point (Georgia), in plak yn 'e Amerikaanske steat Georgia
* West Point (Illinois), in plak yn 'e Amerikaanske steat Illinois
* West Point (Indiana), in plak yn 'e Amerikaanske steat Indiana
* West Point (Iowa), in plak yn 'e Amerikaanske steat Iowa
* West Point (Kalifornje), in plak yn 'e Amerikaanske steat Kalifornje
* West Point (Kentucky), in plak yn 'e Amerikaanske steat Kentucky
* West Point (Minnesota), in plak yn 'e Amerikaanske steat Minnesota
* West Point (Mississippy), in plak yn 'e Amerikaanske steat Mississippy
* West Point (Nebraska), in plak yn 'e Amerikaanske steat Nebraska
* West Point (New York), in plak yn 'e Amerikaanske steat New York
* West Point (Columbiana County, Ohio), in plak yn Columbiana County, yn 'e Amerikaanske steat Ohio
* West Point (Morrow County, Ohio), in plak yn Morrow County, yn 'e Amerikaanske steat Ohio
* West Point (Pennsylvania), in plak yn 'e Amerikaanske steat Pennsylvania
* West Point (Tennessee), in plak yn 'e Amerikaanske steat Tennessee
* West Point (Fayette County, Teksas), in plak yn Fayette County, yn 'e Amerikaanske steat Teksas
* West Point (Lynn County, Teksas), in plak yn Lynn County, yn 'e Amerikaanske steat Teksas
* West Point (Utah), in plak yn 'e Amerikaanske steat Utah
* West Point (Wiskonsin), in plak yn 'e Amerikaanske steat Wiskonsin

#### Oare lannen
* West Point (Prins Edwardeilân), in plak yn 'e Kanadeeske provinsje Prins Edwardeilân
* West Point (Hongkong), in plak yn Hongkong
* West Point (Monrovia), in wyk yn 'e Liberiaanske haadstêd Monrovia

#### Oare geografyske oantsjuttings
* West Point (eilân), in eilân yn 'e Falklâneilannen

#### Oar
* ''West Point'' (film), in Amerikaanske stomme film út 1928