open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Longdantiger

De **Longdantiger** (wittenskiplike namme: *Panthera zdanskyi*) is in útstoarn sûchdier út it skift fan 'e rôfdieren (*Carnivora*), de famylje fan 'e kateftigen (*Felidae*), de ûnderfamylje fan 'e grutte katten (*Pantherinae*) en it skaai fan 'e panters (*Panthera*). De namme ferwiist nei it fynplak fan it (earste) fossyl, yn noardwestlik Sina, en wiist teffens  op in nauwe besibskip oan 'e tiger (*Panthera tigris*). De Longdantiger libbe yn it Ier Pleistoseen. It is skoan mooglik dat dit bist eins gjin selsstannige soarte wie, mar synonym mei de Aldsineeske tiger (*Panthera palaeosinensis*).

## Namme
De namme 'Longdantiger' ferwiist sawol nei it fynplak fan it fossyl, yn noardwestlik Sina, as nei de nauwe bân fan dit bist mei de tiger (*Panthera tigris*). It soartspesifike diel fan 'e wittenskiplike namme *Panthera zdanskyi* is in earbetoan oan 'e Eastenrykske paleöntolooch Otto Zdansky, foar syn krúsjale bydragen út 'e earste helte fan 'e tweintichste iuw oan 'e stúdzje nei fossile karnivoaren út Sina.

## Untdekking
Twa fossile plassen fan 'e Longdantiger waarden yn 2004 opgroeven op 'e skeante fan 'e berch de Longdan, súdlik fan it Autonoom Distrikt Dongxiang yn 'e Sineeske provinsje Gansu. It earst fûne fossyl, it holotype, bestie út in frijwol folsleine plasse mei ûnderkaak en wie de âldste komplete plasse fan in pantersoarte dy't ea fûn wie. It letter ûntdutsen fossyl, it paratype, bestiet út in snút (*rostrum*) mei foarboppekaaksbonken (*praemaxilla*) en boppekaaksbonke (*maxilla*) en in grut diel fan it gebit, en waard oarspronklik taskreaun oan 'e Aldsineeske tiger (*Panthera palaeosinensis*). 

## Skaaimerken en datearring
Op basis fan 'e fossilen is konkludearre dat de Longdantiger in langere en hegere snút hie as de hjoeddeiske grutte katten, mei in plattere boppekant fan 'e kop. De grutte fan 'e plasse wiist derop dat de Longdantiger rûchwei like grut wie as in hjoeddeistige jagûar (*Panthera onca*). De fossilen datearje út it iere Gelasyn, dat sels it ierste stadium fan it Pleistoseen is, omtrint 2.550.000–2.160.000&nbsp;jier lyn.

## Synonym fan 'e Aldsineeske tiger?
Anno 2025 binne der teminsten trije ûndersiken dien mei as útkomst dat it wierskynlik is dat de Longdantiger in synonym is fan 'e yn 1924 beskreaune Aldsineeske tiger (*Panthere palaeosinensis*). De foarsleine ferskillen tusken de beide soarten soene neffens de neamde ûndersiken binnen it berik fan fariaasje tusken yndividuën falle.

## Sjoch ek
* Aldsineeske tiger
Sint-Hubertusmûne

De **Sint-Hubertusmûne** is in wynmûne yn Genhout, in doarp yn 'e gemeente Beek yn 'e provinsje Limburch. De mûne stiet op in opfallende lokaasje yn it lânskip sûnder beheining foar de wyn en wurdt as ien fan 'e moaiste standermûnen fan 'e provinsje beskôge. 

## Skiednis
Mei't yn 'e Frânske tiid it hearlike rjocht, dat allinne de lânshear it rjocht joech in mûne te bouwen, ôfskaft waard, krigen ynwenners sels de mooglikheid mûnen te bouwen. Ek mochten boeren tenei sels witte op hokker mûne hja it nôt mealle lieten. Dat late ta de bou fan ferskillende nije mûnen yn Limburch. Ien fan dy mûnen wie de Sint-Hubertusmûne fan Genhout. Oant yn 'e ein fan 'e jierren 1940 bleau de mûne yn gebrûk. 

Yn 1943 krige de mûne de namme Sint-Hubertus, dy't ek de patroanhillige fan 'e parochy is. Nei in tiid fan ferfal waard de mûne yn 1970 foar in gûne oan 'e gemeente Beek ferkocht, dy't de mûne yngreven restaurearje liet. By dy restauraasje waard de foet fan 'e mûne healsletten en de grûn om 'e mûne ophege, sadat de fundearringspeallen djipper yn 'e grûn kamen te lizzen.    

## Beskriuwing
It is in healsletten standermûne út 1801 dy't oarspronklik as nôtmûne tsjinne. De Hubertusmûne hat in flecht fan 25,20 m. De wynwizer fan 'e mûne stelt de patroanhillige op it hynder foar. De kape en de foarkant fan 'e kast fan 'e mûne binne mei iken skalyën oerdutsen. De rest fan 'e kast is okergiel farve. 

It mealwurk bestiet út twa mealkoppels. By genôch wyn is de mûne op woansdeis te besichtigjen en tagonklik foar publyk.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase.
* Fer. De Hollânske Mûne.
Wilhelminatoer (Falkenburch)

De **Wilhelminatoer** wie in útkyktoer yn it Súd-Limburchske Falkenburch. It tritich meter hege ryksmonumint út 1906 stiet op de Heunsberch en joech in wiid útsjoch oer it Súd-Limboarchske heuvellân. De toer wie berikber fia in kuierpaad of in kabelbaan út it sintrum fan Falkenburch wei. 

De bou fan de toer kaam ta stân op inisjatyf fan it *Kurcomité Falcobergia*, in yn 1895 oprjochte konkurrearjende feriening foar de tsien jier earder oprjochte Falkenburchkse VVV *Het Geuldal*. Beide ferienings woene it opkommend toerisme yn Falkenburch befoarderje, mar dêrby spilen ek priveebelangen in rol. Yn 1898 hie *De Geuldal* al in houten útsjochtoer bouwe litten yn it Rotspark op de Cauberch. Dizze waard yn 1910 alwer ôfbrutsen. De Wilhelminatoer ferriisde yn 1906 op de tsjinoerlizzende Heunsberch, destiids op it grûngebiet fan de gemeente Ald-Falkenburch. It foar in part neogotyske bouwurk fan Limboarchske mergel waard yn opdracht fan it *Kurcomité Falcobergia* ûntwurpen troch de lokale arsjitekt Christiaan Alfons Prevoo.

Yn 1922 waard de Wilhelminatoer foar in bedrach fan 18.000 gûne eigendom fan de famylje Schetters-Bours, dy't der trije generaasjes lang in kafee-restaurant útbate soe. Der waard wetterlieding, elektrysk ljocht en telefoan oanlein en boppe op de toer waard in houten dak pleatst, sadat men ek by min waar de toer beklimme koe, mar dit dak waaide ferskate kearen fan de toer ôf. Yn 1930 waard op inisjatyf fan pastoar Ad Welters in acht meter heech krús fan beton mei neonbuizen boppe op de toer set.

Yn de Twadde Wrâldkriich moast de ferljochting op it krús op lêst fan de Dútske besetters dôve bliuwe. Yn septimber 1944 rekke it bouwurk troch in granaatinslach skansearre. Yn 1947 waard de toer restaurearre, mar in jier letter, yn de simmer fan 1948, sloech mei in needwaar de bliksem yn it krús. Pas yn 1950 koe de neonvferljochting wersteld wurde, mar dy bleau foar problemen soargjen. Fan 1954 ôf wie de Wilhelminatoer út it sintrum fan Falkenburch wei, mei in kabelbaan te berikken. 

Yn 1968 waard it betonnen krús, dat al sûnt 1960 dôve wie, fuorthelle. Yn 1969 is in aksje begûn om in nij krús te bekostigjen. It nije aluminium krús waard op 11 febrewaris 1972 pleatst. Yn 1989 wie der op'e nij in grutte restauraasje fan it hiele gebou. Fan 1997 ôf is it kafee-restaurant, de kabelbaan, en de Wilhelminagroeve, yn hannen fan de famylje Geenen.

Yn de iere moarn fan 16 maart 2025 stoarte de toer yn.


Valkenburg, kabelbaan07.jpg|*Kabelbaan*
Rodelbaan Valkenburg DSCF7784.jpg|*Roadelbaan*
Valkenburg-Wilhelminagroeve (3).jpg|*Yngong wilhelminagroeve*
Exterieur OVERZICHT - Valkenburg - 20271949 - RCE.jpg|*Wilhelminatoer yn 1991*
Heunsberch

De **Heunsberch** is in 145 meter hege heuvel yn de Nederlânske Súd-Limburchske gemeente Falkenburch oan de Geul. De heuvel leit fuortdaliks súdlik fan it sintrum fan Falkenburch en de buorskip Neerhem. De heuvel strekt him út fan de *Sibbergrubbe* yn it easten (mei dêrefter it *Biebosch*) oant de *Daalhemerweg* yn it westen. Fan de Heunsberch rint rjochting suden de *Heunsbergerweg* nei it doarp Sibbe. De heuvel is in noardlike útrinner fan it plato fan Margraten. Oan'e noardeastkant wurdt de heuvel beheind troch de Geuldelling.

## ôfgravingen
Yn'e Heunsberch binne ûnderskate mergelgroeves, te witten:

Dêrneist hawwe se yn de 1950-er jierren fan de Daalhemerweg ôf in proeftunnel oanlein, de Proeftunnel Daelhemerweg.
Genhout

**Genhout** is in doarp yn it suden fan 'e Nederlânske provinsje Limburch. It plak heart by de gemeente Beek en it leit op in heuvelplato súdeastlik dêrfan. Oarspronklik bestie Genhout út twa aparte plakken: Grut Genhout en de buorkskip Lyts Genhout. Hjoed-de-dei foarmje de plakken ien gehiel, mar yn 'e folksmûle wurdt der noch jimmeroan oer twa aparte plakken praat. Op 'e wite plaknammebuorden dy't njonken de offisjele blauwe buorden set binne, stean allinne de âlde nammen yn it lokale dialekt. Tusken Grut Genhout en Lyts Genhout lizze mar in pear tsientallen meters.   

De oan 'e hillige Hubertus wijde tsjerke stiet yn Grut Genhout en is in ûntwerp fan arsjitekt Alphons Boosten. Troch dy yn 1937 boude tsjerke waard Grut Genhout in doarp, dat langer net by de parochy fan Beek hearde.    

## It besjen wurdich
* De Sint-Hubertusmûne út 1801 is in houten standermûne en stiet oan 'e wei fan Schimmert nei Beek. De mûne draait regelmjittich.
* De Sint-Hubertustsjerke is yn 1937 ûnder arsjitektuer fan Alphons Boosten út Maastricht boud. Oan it ynterieur wurken ferskillende Limburchske keunstners mei. It tsjerkegebou is fan giele bakstien boud en de 42 m hege toer hat in opfallende, mei koper dutsen spits. 
* It kriichsmonumint by de tsjerke út 1955 is makke troch Frans Timmermans
* Oan 'e Grootgenhouterstraat 20 stiet súdeastslik fan it doarp de Sint-Hubertuskapel.
* It doarp telt twa monumintale pleatsen yn 'e buorskip Printhagen út 1744 en 1806.
* Fierder binne noch ferskate oare pleaten en fakwurkhûzen.

## Ofbylden

Benedenste hoeve van Printhagen Gr.Genhout 2 - Beek - 20028998 - RCE.jpg|Pleats Printhagen 2
Exterieur OVERZICHT TOEGANGSHEK, WOONHUIS, SCHUUR - Groot Genhout - 20282093 - RCE.jpg|Printhagen 3
Voorgevel en rechter zijgevel - Klein Genhout - 20284140 - RCE.jpg|Fakwurkbou Klein Genhouterstraat 5 
Exterieur OVERZICHT, VOORGEVEL, ZIJGEVEL - Groot Genhout - 20284229 - RCE.jpg|Groot Genhouterstraat 109
Falkenburch (Limburch)

**Falkenburch** (Limburchsk: *Valkeberg*) is in stêd yn de Nederlânske provinsje Limburch, lizzend yn it Súd-Limburchske Heuvellân yn de gemeente Falkenburch oan de Geul.  Falkenburch is de grutste kearn en nammejouwer fan dizze gemeente. Falkenburch hat in sterk toeristysk karakter. De histoaryske stedskearn mei syn tal hoarekagelegenheden, it omlizzende heuvellân en in grut tal toeristyske attraksjes foarmje de wichtichste publykslûkers. De stêd hat 10.535 ynwenners (2024).


Valkenburg, Cauberg, Kuurpark, uitzicht12.jpg|*Kastielruïne Falkenburch*
Gare vu Valkenburg.jpg|*[[Stasjon Falkenburch]] (2015)*
Valkenburg, Grendelpoort01.jpg|*Grendelpoarte (2013)*
Valkenburg-Plenkertstraat 45 (1).JPG|*Irene tsjerke (2010)*
Valkenburg, Lindenlaan07.jpg|*Frânske mûne (2013)*
Valkenburg-Gemeentegrot (4).jpg|*Gemeentegrot (2020)*
Kening Boudewijntoer

De **Kening Boudewijntoer** is in útsjochtoer op de Faalserberch yn de Belgyske gemeente Plombières. De toer stiet net fier fan it trijelannepunt Nederlân-Belgje-Dútslân.

Yn 1970 waard de 33 meter hege Boudewijntoer boud op it Belgyske part fan de Faalserberch deunby it trijelannepunt. Hy waard konstruearre út twa eardere Frânske radarstasjons. Yn 1993 waard dizze toer ôfbrutsen. De dêrnei boude twadde Boudewijntoer is 50 meter heech en foarsjoen fan in in metalen trep bûtenom en in glêzen lift, sadat ek minsken mei in beheining nei boppe kinne.
Boppe yn de toer is in platfoarm mei in restaurant. Foar dejingen dy't dit noch net heech genôch fine, is der in trep dy't nei it dak fan it restaurant liedt. 

## Sjoch ek
* Faalserberch
* Trijelannepunt
* Wilhelminatoer
* Labyrint Trijelannepunt
Sint-Hubertustsjerke (Genhout)

De **Sint-Hubertustsjerke** is in roomsk, oan 'e hillige Hubertus wijd tsjerkegebou yn Genhout yn 'e provinsje Limburch. De tsjerke stiet yn 'e Hurbertusstrjitte, de haadstrjitte fan it it doarpsdiel dat Grut Genhout hjit. 

De tsjerke is in ryksmonumint. 

## Skiednis
Yn 1933 waard de parochy stifte as ôfskieding fan 'e parochy fan Beek. Ek waard dat jier in pastorij boud neffens in ûntwerp fan arsjitekt Stephan Dings út Beek, dy't him by syn romantysk-modernistyske ûntwerp ynspirearje liet troch de romaanske Us-Leaffrouwebasilyk fan Maastricht.

De tsjerke waard  yn 'e jierren 1936-1937 boud neffens it ûntwerp fan arsjitekt Alphons Boosten (1893-1951). It is ien fan 'e belangrykste fertsjintwurdigers fan 'e saneamde Limburchske Reveil, in lokale keunststreaming út it Ynterbellum, dy't syn ynspiraasje fral socht yn in selsbewuste, persoanlike en romantyske oanpak fan 'e eigen bertekrite. Keunstners dy't meiwurken oan 'e bou fan 'e tsjerke wiene Henri Jonas, Charles Eyck, Joep Nicolas, Charles Vos, Gisèle Waterschoot van der Gracht, Jacques Verheyen, Jef Scheffers, Yvonne Trypels en Eugène Quanjel.

## Beskriuwing

De ienskippige tsjerke mei dwersskip en koer hat in noardeastlike oriïntaasje en is boud fan giele bakstien út Beek. De noardlik fan 'e lingteas steande toer is 42 m heech en hat in opfallende, mei koper dutsen spits.  

## Oargel
It oargel is in koeroargel út 1966 fan Verschuren Orgelbouw út Heythuizen. It hat alve registers op ien manuaal en pedaal.

## Keppeling om utens
* Disposysje oargel.
Falkenburch oan de Geul

**Falkenburch oan de Geul** is in gemeente yn de provinsje Limburch, mei  ynwenners (, boarne: CBS), en mei in oerflak fan 36,92 km² (wêrfan 0,19 km² wetter). De gemeente Falkenburch oan de Geul waard yn 1982 oprjochte.

## Plakken
De gemeente Falkenburch oan de Geul bestiet út 1 stêd 6 doarpen en acht buorskippen. It gemeentehûs stiet yn Falkenburch, dat ek it grutste plak is. 


Berg-Kerk (5).JPG|*Tsjerke Berg en Terblijt*
Valkenburg, Cauberg, Kuurpark, uitzicht12.jpg|*Kastielruïne Falkenburch*
Station Schin op Geul (2008).JPG|*[[Stasjon Schin op Geul]] (2008)*
Overzicht voorgevel Proostenhuis met rechts de kerk - Houthem - 20423071 - RCE.jpg|*Kastiel Sint Gerlach Houthem*
6301 Valkenburg, Netherlands - panoramio (5).jpg|*Ronald McDonald Bernefallei Houthem*
Parkinson

;Parkinson kin ferwize nei:

;syktes
* in neuro-degenerative sykte, Sykte fan Parkinson
* Parkinsonferskynsels troch oare oarsaken as de sykte fan Parkinson, Parkinsonisme
* in kardiologyske oandwaning, skaaimerke troch oanfalskwize hertstoarnissen, Syndroom fan Wolff-Parkinson-White

;persoanen
* in Ingelske arts berne yn 1755, dy't yn 1817 yn in artikel oer *Shaking Palsy* foar it earst de letter nei him neamde sykte beskreau., James Parkinson
* in Ingelsk kardiolooch berne yn 1885 dy't yn 1930 tegearre L. Wolff en P.D. White foar it earst de letter nei harren neamde hertritmefersteuring beskreau., John Parkinson
* in Ingelsk marine-histoarikus en auteur berne yn 1909, Cyril Northcote Parkinson
* in Amerikaansk útfiner berne yn 1935, Bradford Parkinson
Rob de Nijs

**Robert (Rob) de Nijs ** (Amsterdam, 26 desimber 1942 - Bennekom, 16 maart 2025) wie in Nederlânske sjonger en akteur.

Syn muzikale karriêre smiet in rige suksesfolle nûmers op, wêrûnder *Ritme van de regen* (1963), *Malle Babbe* (1975) en *Banger Hart* (1996), syn iennige nûmer 1-hit. Foar syn fertsjinsten foar de Nederlânske muzyk waard De Nijs yn 2000 beneamd ta ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw. In jier letter krige er de Radio 2 Zendtijd Prijs, in ûnderskieding foar artysten mei in bliuwende betsjutting foar de Nederlânske radio.

Rob de Nijs ferstoar op 16 maart 2025, yn 'e âldens fan 82 jier, oan de gefolgen fan de Sykte fan Parkinson. 

## Diskografy
### Albums
Dizze list omfettet sawol studio-albums, live-albums, kompilaasje-albums as ep's.

### Singles

## Filmografy

|-

|-
|1969-1972||align="left"|*[[Oebele]]*||align="left"|Bello Billy Biggelaar||telefyzjesearje
|- 
|1969||align="left"|*Der Rasende Lokalreporter*|||||telefyzjesearje
|- 
|1972-1976||align="left"|*[[Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen, mijnheer?]]*||align="left"|Bertram Bierenbroodspot||telefyzjesearje
|- 
|1972||align="left"|*Prikkebeen*||align="left"|Prikkebeen||telefyzjesearje
|- 
|1972||align="left"|*Citroentje met suiker*||align="left"|Oebie||telefyzjesearje
|- 
|1973||align="left"|*Welk liedje zal ik zingen||align="left" |Opperdeopperpiet ||telefyzjefilm
|- 
|1998||align="left"|*Pittige tijden*||align="left"|Mysterious Man|| ôflevering 3.15
|- 
|1998||align="left"|*Pipo en de Bosbas*||align="left"|Bosbas|| 
|-
|2012||align="left"|*Plop wordt Kabouterkoning''||align="left"|Kabouter Kolonel
|}
Sykte fan Parkinson

De **sykte fan Parkinson** is in degenerative sykte yn it sintraal senuwstelsel wêrby't senuwsellen stadichoan ôfstjerre ("degenerearje"). Dit liedt yn it foarste plak ta steurnissen yn de motoryk; Parkinson wurdt dêrom as bewegingssteurnis beskôge. Gedrachssteurnissen as gefolch fan Parkinson binne lykwols op syn minst like grut as de lichaamlike gefolgen. Parkinson komt benammen foar by minsken boppe de 60. Yn dy leeftiidskategory komt de sykte foar by 1% fan de befolking. By manlju komt parkinson faker foar as by froulju.
Parkinsonisme

De term **parkinsonisme** wurdt brûkt as sammelnamme foar in tal spesifike symptomen. It giet dêrby om bewegingsearmoede yn kombinaasje mei balânssteurnissen en/of trillingen en/of stivens. De sykte fan Parkinson is de meast foarkommende feroarsaker fan dy ferskynsels, mar der binne ek oare feroarsakers dy't oantsjutte as atypyske parkinsonismen, as sammelnamme foar in tal ferskillende sykten. Atypyske parkinsonismen wurde yn it deistich gebrûk ek wol koartwei oantsjut as parkinsonismen. Sa sprekt de Parkinson Feriening meastentiids oer parkinson én parkinsonismen, neist inoar, wêrby't mei parkinson de sykte fan Parkinson bedoeld wurdt en mei parkinsonismen de atypyske foarmen.
Syndroom fan Wolff-Parkinson-White

It s**yndroom fan Wolff-Parkinson-White** (ek wol **WPW-syndroom**) is in oanberne ôfwiking, dy't 1,3 per 1000 minsken treft, wêrby't de elektryske prikkels earder de keamers berikke kinne, mei oanfallen fan in fierstente flugge hertslach as gefolch. By it syndroom fan Wolff-Parkinson-White is der in twadde ferbining tusken de boezems en de hertkeamers. Normaal binne de twa boezems en keamers elektrysk faninoar skieden troch bynweefsel op ien liedingssysteem nei. De ekstra ferbining by it syndroom fan Wolff-Parkinson-White, de "bondel fan Kent" is ferantwurdlik foar in abnormale prikkelbegelieding yn it hert.
Jean-Adrien Guignet

**Jean-Adrien Guignet** (21 jannewaris 1816 - 19 maaie 1854) wie in Frânske oriïntalistyske skilder.

## Libben en wurk
Guignet waard grutbrocht yn Annecy dêr't syn mem weikaam. 

Fan 1832 oant 1839 studearre er skilderkeunst yn it atelier fan Merry-Joseph Blondel en al yn 1840 ferskynde er op de Paryske Salon mei ferskate wurken, wêrûnder in pear mei in eastersk tintsje en Egyptyske sfear op bibelske motiven dêr't er it meast foar yn it sin brocht wurdt, lykas *Mozes ûntmaskere oan it wetter fan de Nijl*, *Hagar yn de woestyn* of *Jozef dy't de dreamen fan syn bruorren útleit*.

Hy die mei oan de Salon fan 1841 mei in oar wurk mei in Egyptysk tema, *Cambyses en Psametic*, wêryn't er de episoade útbylde fan de finzenskip fan Psametic III nei de ynname fan Memphis troch de Perzyske kening Cambyses II, dy't syn eigen dochter foargean liet mei in krûk as teken fan slavernij. It waard yn de Salon oankocht troch Louis Philippe d' Orléans en wurdt no útstald yn it Musée du Louvre.

Hy bleau geregeld eksposearjen yn de salons fan de jierren dêrnei, mei wurken lykas in episoade fan de *De Weromtocht fan 'e [[De Tsientûzen (hierlingen)|Tsientûzen]]*, presintearre yn 1843 en ek eigendom fan it Musée du Louvre, en *Jozef dy't de dreamen fan de farao útleit*, ien fan syn populêrste wurken, presintearre yn 1845 en eigendom fan it Musée des Beaux-Arts yn Rouen. 

Nei de Salon fan 1848, de lêste dêr't er oan dielnaam, dêr't er ferskate lânskippen, in *Flecht nei Egypte* en in oaljeferveskilderij mei as tema *Don Quichot dy't mâle dingen docht*, presintearre, joech de hartoch fan Luynes him de opdracht om de ytkeamer fan syn kastiel yn Dampierre te dekorearjen, in taak dêr't er de lêste seis jier fan syn libben oan bestege en dy't er nea dienmakke.

As skilder waard er altyd karakterisearre troch in passy foar de eksoatyske en mysterieuze lânskippen dy't yn syn wurken werom te finen binne. Syn jongere broer, Jean-Baptiste Guignet, wie in skilder dy't him spesjaal talei op it skilderjen fan portretten.

## Galery

File:Adrien Guignet Joseph et Pharaon.jpg|*Joseph expliquant les rêves du pharaon*, Musée des beaux-arts de Rouen
File:Adrien Guignet - Retreat of the ten thousand.jpg|*De Weromtocht fan 'e [[De Tsientûzen (hierlingen)|Tsientûzen]] (nei de [[Slach by Kûnaksa]])*. Louvre.
File:Adrien Guignet - Xerxes at the Hellespont.jpg|*Xerxes à l'[[Hellespont]]*
File:Meeting Between Cambyses II and Psammetichus III.jpg|*Cambyse et Psamménite* nei de Slach fan Pelusium (525 BC). Louvre.
Labyrint Trijelannepunt

It **Labyrint Trijelannepunt** is in doalhôf makke op it Nederlânske part fan de Faalserberch by Faals yn de gemeente mei deselde namme. 

It doalhôf waard yn 1992 oanlein, fia alderlei paden, omklamme mei hege hagen, kin men dwale nei it midden en ûnderweis komme hja trije kear foarby in brêge. Yn de midden stiet in útkyktoer. Gemiddeld duorret it finen fan it middelpunt 30 oant 45 minuten. Yn it patroan fan de doalhôf kinne twa liuwen, in Nederlânske en in Belgyske, en in Dútske earn werkend wurde. 

Yn'e neiens fan it doalhôf binne de Kening Boudewijntoer, it trijelannepunt en it heechste punt fan Nederlân. Fierderop leit der in grêfheuvel en stiet de Wilhelminatoer.
Hermann Linkenbach

**Hermann Linkenbach** (Wuppertal, 8 april 1889 - Hamburg, 29 juny 1959) wie in Dútsk hynstesporter. 

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam mei syn hynder *Gimpel* Olympysk kampioen mei it Dútske dressuerteam. 

Linkenbach gie yn 1909 by it leger, yn 1934 waard hy befoardere ta kolonel, en yn 1941 ta generaal-majoar.
Hermann Linkenbach ferstoar op 29 juny 1959, yn 'e âldens fan 70 jier.
Eugen von Lotzbeck

**Eugen Johan Anton [[baron|Freiherr]] von Lotzbeck** (München, 24 febrewaris 1882 - Assenhausen, 22 maaie 1942) wie in Dútske baron en hynstesporter. 

Von Lotzbeck waard berne as soan fan it Beierske keizerlik riedslid Eugen von Lotzbeck en Malwina, Gravin von Reventlow. As majoar wie er learaar oan de kavalery skoalle fan de Reichswehr yn Hannover.
Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam mei syn hynder *Caracalla* Olympysk kampioen mei it Dútske dressuerteam. 

Eugen von Lotzbeck ferstoar op 22 maaie 1942 yn 'e âldens fan 60 jier.
Gerard de Kruijff

** Gerard Pieter de Kruijff** (Buren, 27 jannewaris 1890 - Dimter, 16 oktober 1968) wie in Nederlânsk legeroffisier en hynstesporter.

## Sportkarriêre
Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924 en 1928). Hy waard yn Parys en Amsterdam Olympysk kampioen mei it Nederlânske eventing team, yn Amsterdam wûn er yndividueel in sulveren medalje by it eventing efter Charles Pahud de Mortanges. Op dyselde spullen die er ek mei oan it springen. Mei it Nederlânske spring team helle er in 10e plak en yn de yndividuele wedstriid waard er 27ste.

Gerard de Kruijff ferstoar op 16 oktober 1968, yn 'e âldens fan 78 jier.
Dolf van der Voort van Zijp

|
|-
|
|-
|}**Adolf Dirk Coenraad van der Voort van Zijp** (Klambir Lima Nederlânsk Ynje, 1 septimber 1892 - Monako Monako, 8 maart 1978) wie in Nederlânsk legeroffisier en hynstesporter.

## Sportkarriêre
Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924 en 1928). Hy waard yn Parys en Amsterdam Olympysk kampioen mei it Nederlânske eventing team, yndividueel waard hy yn Parys Olympysk kampioen.

## Militêre karriêre
Van der Voort fan Zijp wie krekt as al syn teamgenoaten beropsmilitêr. By syn earste Spullen wie er luitenant by it Twadde Regiment Huzaren. Uteinlik soe er it bringe ta ynspekteur fan 'e kavalery. Yn maaie 1940 focht er op de Grebbeberch. Yn de rest fan de Twadde Wrâldkriich wie er kriichsfinzene.

Dolf van der Voort van Zijp ferstoar op 8 maart 1978, yn 'e âldens fan 85 jier.
František Ventura

**František Ventura** (Cerekvice nad Loučnou, 27 oktober 1895 - Praach, 2 desimber 1969) wie in Tsjechysk hynstesporter dy't útkaam foar it doetiidske Tsjechoslowakije. 

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam mei syn hynder *Eliot* Olympysk kampioen by it springen.
František Ventura ferstoar op 2 desimber 1969, yn 'e âldens fan 74 jier.
José Navarro Morenés

**José Navarro Morenés** (Madrid, 8 desimber 1897 - dêre, 13 desimber 1974) wie in Spaansk hynstesporter en militêr ofsier.

## Sportkarriêre
Hy die trije kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924, 1928 en 1948). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei it Spaanske spring team, mar leafst tweintich jier letter yn Londen, want yn 1932 stjoerde Spanje gjin ruters nei de Spullen, yn 1936 wie Spanje ôfwêzich fanwegen de Spaanske Boargeroarloch en 1940 en 1944 waarden skrast fanwegen de Twadde Wrâldkriich, wûn er mei it team in sulveren medalje. 

José Navarro Morenés ferstoar op 13 desimber 1974, yn 'e âldens fan 77 jier.
José Álvarez de Bohórquez

Yn it gefal fan dizze útsûnderlik lange namme is ek de foarm **Álvarez de Bohórquez** akseptabel.
**José María Álvarez de las Asturias Bohorques y Goyeneche, [[markys]] fan Trujillos** (Madrid, 23 maart 1895 - dêre, 27 febrewaris 1993) wie in Spaansk ealman en hynstesporter.

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924 en 1928). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei it Spaanske spring team.

Hy wie nei it ferstjerren fan de Noarske siler Erik Herseth op 28 jannewaris 1993 oant syn ferstjerren de âldste libjende olympysk kampioen.
José Álvarez de Bohórquez ferstoar op 27 febrewaris 1993, yn 'e âldens fan 97 jier.
Kabelbaan

In **kabelbaan** of **keabelbaan** is in ferfiermiddel wêrby't ien of mear kabines of oare apparaten troch middel fan in kabel oer in trajekt lutsen wurde. It wurd kabelbaan is in sammelnamme. In kabelbaan ferfiert persoanen of guod yn in kabine. Der kin ek in bak brûkt wurde foar guod of bisten. Sa'n bak wurdt faak kombinearre mei in kabine. De earste moderne kabelbaan waard yn 1874 yn Dútslân yn gebrûk nommen.

Kabelbanen binne meast bedoeld foar it oerbrêgjen fan in hichteferskil of dêr't oare obstakels, rivieren, ravynen, havens, bouwurken oerbrêge wurde moatte. It útsjoch kin ek in doel wêze. By hichteferskillen wurdt praat oer in dal- en in berchstasjon. As it totale trajekt te lang is, objekten passearre wurde moatte of de útfiering te djoer is, wurde der seksjes makke mei tuskenstasjons. Yn de winter kinne kabelbanen yn skygebieten ek as skylift oantsjut wurde. De kapasiteit fan in kabelbaan wurdt útdrukt yn it maksimaal tal persoanen dat ferfierd wurde kin yn't oere.

## Pindeljende kabelbaan
By in pindeljende kabelbaan is der sprake fan in draachkabel en in lûkkabel. De draachkabel hinget stil en de kabine pendelet tusken it begjin - en einstasjon en draait net troch it stasjon. De kabine is mei in hinger ferbûn oan it rinwurk. It rinwurk rydt oer de draachkabel, dy't befêstige is of stipe wurdt troch mêsten en it begjin - en einstasjon. Yn it Frânsk hawwe se it oer in *télépherique*, yn it Dútsk oer in *Pendelseilbahn*.

As it trajekt twa kabines hat (elk yn ien rjochting: omheech en omleech, saneamde "dûbeld spoar") en ferbûn is mei ien lûkkabel, dan hâlde de kabines harren yn prinsipe yn lykwicht by gelikense belading en ôfstân ta boppestasjon. De trekkabel wurdt troch in motor oandreaun fia in omlooptsjil en op spanning hâlden mei in spanynrjochting. De lûkkabel beweecht net kontinu. Oer de ôfreis moat kommunisearre wurde, om yn - en útstappen feilich ferrinne te litten. By in trajekt mei ien kabine ("enkel spoor") is der trochstrings gjin kontragewicht, wêrtroch't it systeem mear liket op dat fan in hyskraan.

## Gondelbaan
In gondelbaan ferfiert persoanen of guod yn meardere, meastal lytsere, kabines oan ien omloopnende kabel dêr't de kabines net pindelje. De kabel is sawol draach- as lûkkabel, bestiet út ien stik en draait troch it stasjon. Yn it Dútsk hjit dat in *Umlaufseilbahn* of *Gondelbahn*, yn it Frânsk in *télécabine*.

Sky's of snowboards kinne faak yn fakken pleatst wurde, meastal oan de bûtenkant fan de doar. Der kin ek in bak brûkt wurde foar guod of bisten. Om de kapasiteit te ferheegjen moat de omloopfaasje grutter wurde. It yn- en útstappen wurdt dan dreger. By âldere gondelbanen bliuwe de kabines oan de kabel hingjen. By nije en renovearre gondelbanen wurdt de gondel loskeppele as de gondel yn it (begjin-, tusken- of berch) stasjon komt en rêstich oer in rolbaan fierder laat, om yn- en útstappen makliker te meitsjen.

Banen mei fêste gondels hawwe meastal in legere kapasiteit as banen mei ûntkeppelbere gondels. In stuoltsjeslift is technysk in iepen fariant fan de gondelbaan.
Oostwoud (Noard-Hollân)

**Oostwoud** (Frysk: Eastwâld; Westfrysk: *Oôstwoud*) is in doarp yn 'e gemeente Medemblik yn 'e provinsje Noard-Hollân. 

It doarp hat  () ynwenners.

By it doarp heart ek de buorskip Veldhuis en in part fan 'e buorskip Broerdijk. Foar de weryndieling fan 2007 foel it doarp ûnder de gemeente Noarder-Koggelân.

## Skiednis
Yn 1396 waard it doarp yn dokuminten *Oestwoude* neamd en yn 1639 as *Oosterwout*. De plaknamme ferwiist nei de lokaasje fan it plak eastlik fan bosk. Yn 1962 binne by Eastwâld âlde grêfheuvels út it midden fan 'e brûnstiid en sparen fan delsettings út de Klokbekerkultuer fûn. 

Op 3 juny 1710 waard in grut part fan it doarp troch brânstifting ferneatige. Yn 1840 wennen der 310 ynwenners en yn 1870 486. Oant yn it begjin fan 'e 19e iuw wie it doarp in selsstannige gemeente, dêr ek de buorskip Veldhuis en in part fan 'e buorskippen Broerdijk en Tripkouw ûnder foelen. Allinne Tripkouw falt hjoed-de-dei offisjeel net mear ûnder Eastwâld.   

Eartiids hie Eastwâld oan 'e Broerdijk in treinstasjon Midwoud-Oostwoud, dat oan it spoar Hoarn-Medemblik (hjoed-de-dei in museumspoar) lei. It stasjon waard op 3 novimber 1887 iepene en op 5 jannewaris 1941 sletten.

Healwei de jierren 1990 ûntstiene der bouplannen, dy't it doarp oer de buorskip Tripkouw mei Midwâld ferbûnen. Yn dy tiid wie Midwâld it eastlike doarpsgebiet al foar in part beboud. In grut part fan dy plannen binne yn 2006 foltôge. Dêrmei bestiet Tripkouw as buorskip net mear en is it allinne noch in strjitnamme.   

## Monuminten

* De herfoarme tsjerke is in ryksmonumint en waard yn 1753 boud. It ienskippige gebou waard yn 'e 19e útwreide mei in noardlik dwersearm. Yn 'e tsjerke stiet in oargel fan Van Dam út 1874.
* De pleats oan 'e Doarpsstrjitte 73 is in gemeentlik monumint. Eastwâld hat noch ferskillende âlde stolppleatsen.

## Ofbylden

2025 Eastwâld, Doarpssstrjitte 34.jpg|Pleats Doarpsstrjitte 34.
2025 Eastwâld (Oostwoud), herfoarme tsjerke oan it Eastein.jpg|Tsjerke.
2025 Eastwâld, greidmûne.jpg|Greidmûntsje.
2025 Eastwâld, stolppleats Eastein 25.jpg|Pleats Eastein 25.
Tsjerke fan Oostwoud

De **Tsjerke fan Eastwâld** is in protestantsk tsjerkegebou oan 'e Eastein yn it Noard-Hollânske Eastwâld (offisjeel: Oostwoud). De tsjerke foarmet mei de toer en konsistoarje in ryksmonumint.  

## Beskriuwing
De tsjerke mei in fiifsidich koer datearret fan 1753. Oan it ein fan 'e 19e iuw waard in noardlike dwersearm oanboud, dy't lykas it haadskip ek fiifsidich sletten is. Oan 'e súdeastlike gevel betinkt in gevelstien de bou fan 'e tsjerke.  

## Ynterieur

De tsjerke hat in preekstoel út it twadde fearn fan 'e 17e iuw mei in koperen doopbekken. De koperen lessener foar de foarsjonger is 18e-iuwsk. Fierder hinget der in psalmbuordsje út 1769.    

Yn 'e toer hinget in klok fan Hendricus Nieman út 1616. It mechanysk oerwurk datearret fan 1880 en krige letter elektryske opwining.

## Oargel
Yn 'e tsjerke stiet in twamanualich oargel fan 'e bruorren van Dam út 1874. Yn 1930 binne der in pear feroaringen oan it oargel útfierd, dy't by de restauraasje fan it oargel yn 2013 hanthavene waarden.

## Keppeling om utens
* Disposysje oargel.
The War of the Worlds

***The War of the Worlds*** (Ingelsk, letterlik: "De oarloch fan 'e wrâlden") is in sciencefictionroman út 1898 fan de Ingelske skriuwer H.G. Wells. Foar de earste publikaasje yn boekfoarm hie it yn 1897 al yn de kranten syn as fúljeton. It is ien fan de âldste en bekendste wurken oer in bûtenierdske ynvaazje, dêr't Ingelân by ynfasearre waard. Spitergenôch is der gjin Fryske oersetting fan. It boek, en de eftergrûn derby, hat in soad oare auteurs ynspirearre. Under oaren, hat it de oanlieding west foar in hielsoad lettere boeken, films, en it tige realistyske harkspul fan Orson Welles, útstjoerd yn 1938: Doe de tiid wie radio by útstek hoe't nijs oerbrocht waard; in radio-útstjoerings mei rapporten oer de sabearre invaasje, wie yn guon minsken genôch ta it feroarsaken fan wiere panyk.

## Ynhâld
It boek is fral in ferslach fan immen fan Surrey, dy't net fier besúden fan Londen wennet. Troch wat er fia freonen wit, kin er ferslach dwaan oer de nuvere ferskynsels op Mars. Fansels wie dy planeet fier fuort; minsken koenen net fan de Ierde nei Mars komme. It docht lykwols bliken dat dy ferskynsels bestjutten dat it oarsom oars is: Sels al tochten de minsken dat der gjin grutte kâns wie dat der ea eat fan Mars komme koe; de skepsels fan Mars binnen de minske fier foarút, en dêrtroch lanne dochs in tal nuvere sylinders op Ierde. It ferslach giet dan fierder mei hoe't it treffen fan de twa wrâlden ferrint.

## Wurdearring
* It boek is mear as ien kear as harkspul brocht, en it wie de grûn foar ferskate fims.
* *The War of the Worlds* waard yn 1999 opnaam yn Le Monde's 100 boeken fan de iuw.
Julio García Fernández

Ek de ferkoarte foarm **García Fernández** is akseptabel.
**Julio García Fernández de los Ríos** (Reinosa, 31 desimber 1894 - Madrid, 29 july 1969) wie in Spaansk hynstesporter.

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam mei syn hynder *Revistada* Olympysk kampioen mei it Spaanske springteam.

Julio García Fernández ferstoar op 29 july 1969, yn 'e âldens fan 74 jier.
Meerssen (gemeente)

**Meerssen** is in gemeente yn it suden fan 'e provinsje Limburch. De gemeente ûntstie nei in weryndieling op 1 jannewaris 1982. Doe waard de gemeente Meerssen mei de oant doe selstannige gemeenten Bunde, Geulle en Ulestraten gearfoege. It haadplak fan 'e gemeente is it plak Meerssen. 

### Doarpen

## Natoer en gea
Meerssen leit oan 'e ein fan 'e Geuldelling, dy't op 'e Maasdelling útkomt. De Geul mûnet by de buorskip Voulwammes út yn 'e Maas. Yn it noardeasten fan 'e gemeente lizze in pear plakjes en buorskippen op it súdwestlike part fan it Sintraal Plato. Yn it súdwesten leit de noardwestlike útrinner fan it Plato fan Margraten foar in part yn 'e gemeente.   

Op 'e eastlike hellingen fan 'e Maasdelling leit it Bunderbosk mei in soad boarnen. Op 'e noardlike hellingen fan 'e Geuldelling lizze it Kalverbosch en it Vliekerbos, wylst op 'e súdlike helling fan 'e Geuldelling it boskgebiet De Dellen leit. Grinzgjend op 'e Dellen leit it natoergebiet Meerssenerbroek.
Skuttersstik

In **skuttersstik** of **doelestik** (fan doelen, in plak dêr't bôgesjitters oefenen) is in skildere groepsportret fan de leden fan in skuttersgilde. It sjenre waard allinnich yn'e Nederlannen beoefene yn'e 16e en 17e iuw.

It âldst bekende skuttersstik waard makke troch Dirck Jacobs. It wurk datearret út 1529 en hinget yn it Ryksmuseum Amsterdam.

It bekendste skuttersstik is fan Rembrandt van Rijn: *De compagnie van kapitein Frans Banninck Cocq en luitenant Willem van Ruytenburgh maakt zich gereed om uit te marcheren*. Dat skilderij, better bekend as *De Nachtwacht*, is te sjen yn it Ryksmuseum yn Amsterdam.

It skuttersstik is ek wol bekend as doelestik; it wurddiel "doelen" ferwiist nei it plak dêr't in skuttersfindel byinoar kaam. It wurk wie dan bestimd foar dizze romte. Fierders kin in doelestik ek in korporaasje of in groep reginten útbyldzje. Yn guon gefallen waarden de portrettearren útbylde by it iten. Yn sa'n gefal wurdt wol fan in skuttersmiel praat. Gewoanwei betelle elke ôfbeelde persoan foar syn eigen byltenis.

Oare musea mei wichtige skuttersstikkekolleksjes binne it Frans Hals Museum yn Haarlim en it Amsterdam Museum.

## Galery
De Hoop (Wervershoof)

**Mûne De Hoop** is in achtkante stellingmûne yn it Noard-Hollânske Wervershoof (Wervershôf) yn 'e gemeente Medemblik.

## Skiednis
Al yn 1630 stie op it hjoeddeiske plak in mûne en dat sil in standermûne west ha. Yn alle gefallen stie der yn 1830 in boppekruier. Dy' mûne waard yn 1889 ferfongen troch de hjoeddeiske mûne, om't de âlde te lyts wie. Foar dat doel waard yn 1888 mûne nû. 3 fan 'e Binnendykske Buitenvelderspolder yn 'e doetiidske gemeente Nijer-Amstel oankocht.

Yn 1955 waard de mûne útrist mei in ynstallaasje om elektrisiteit op te wekken, mar de mûne bleau ek nôt meallen. Yn 1965 rekke de mûne syn funksje kwyt. De yn ferfal rekke mûne waard yn 1971 troch de gemeente oernommen, dy't de mûne yn 1973 restaurearre. Yn 1977 ferhierde de gemeente de mûne oan 'e stifing "Molen De Hoop Wervershoof", dy't der in goedrinnend mealbedriuw fan makke mei wol trije mûnders yn fêste tsjinst en in grutte moalproduksje. 
Yn 2001 gie dat bedriuw lykwols faillyt en no draait de mûne op frijwilligers.

Yn 2006 briek de as. By de ferfanging waard de stalen bânfang ferfongen troch in houten blokfang. Sûnt 2008 draait de mûne wer fannijs mei in nije as. 

De mûne is sûnt april 2013 in museum oer de sportferslachjouwer Theo Koomen, dy't yn Wervershôf berne en begroeven is. De mûne tsjinnet ek as offisjele troulokaasje fan 'e gemeente.

## Keppeling om utens

* Mûnedatabase.
* Fer. De Hollânske Mûne.
Midwoud

**Midwoud** (Frysk: Midwâld) is fan oarsprong in typysk lintdoarp. Oant 1 jannewaris 1979 wie it mei Eastwâld en de buorskippen De Buurt, Tripkouw, Veldhuis en Broerdijk in selsstannige gemeente. Hjoed-de-dei is it doarp ûnderdiel fan 'e gemeente Medemblik. It doarp hat  () ynwenners  

## Skiednis
De namme fan it plak soe ferwize nei de sintrale lokaasje yn 'e midden tusken bosksompen, tusken Eastwâld en Westwâld. Fan dat bosk is neat oerbleaun en oarspronklik lei it doarp wat noardwestliker as hjoed-de-dei, nei alle gedachten by de buorskip Broerdijk.

Tegearre mei Abbetjerk, Twisk en Lambertskeech waard Midwâld op 2 febrewaris 1414 troch Willem VI de *Stede Abbekerk*. Letter soe Abbetsjerk mei Lambertskeech hiele stedsrjochten ha. Midwâld bleau lykwols mei de stêd Abbetsjerk ferbûn as ûnderdiel fan 'e amtshearlikheid Abbetsjerk-Twisk-Midwâld-Lambertskegen. Dy amtshearlikheid waard yn 1742 troch de Steaten fan Hollân en West-Fryslân foar 5.000 gûne ferkocht oan 'e reginten.   

It doarp mocht sûnt 1969 groeie, mar mei behâld fan it lannelike karakter. Nei de gemeentefúzje fan 1979, wêrby't Midwâld opgie yn 'e nije gemeente Noarder-Koggelân, kaam er wat letter in ein oan 'e stadige oanwaaks, oant yn 'e jierren 1990 nijbouplannen ûntstiene tusken Eastwâld en Midwâld oer de buorskip Tripkouw. Dy plannen binne foar it grutste part oant 2006 útfierd en hjoed-de-dei is Tripkouw as buorskip ferdwûn en allinne noch in strjitnamme. De buorskip Tripkouw foel foar it grutste part ûnder Midwâld, en foar in lytser part ûnder Eastwâld. De strjitte Tripkouw heart hielendal by it doarp Midwâld.

Op 25 februari 1984 baarnde de herfoarme tsjerke fan Midwâld ôf. Tusken 1987 en 1988 waard de tsjerke ferfongen troch in nije tsjerke. De toer fan 'e âlde tsjerke bleau bewarre. 

## Oars
Yn Midwâld stiet oan de Broerdijk de opfang De Bonte Piet, dêr't fûgels en bisten yn need opfongen wurde.

## Ofbylden

2025 Midwâld, toer fan 'e eardere herfoarme tsjerke.jpg|Toer fan 'e tsjerke.
2025 Midwâld, kriichsmonumint.jpg|Kriichsmonumint
2025 Midwâld-Tripkouw, stolppleats.jpg|Stolppleats
Jachtloaihoarsen

De **jachtloaihoarsen** (wittenskiplike namme: *Acinonyx*), ek: **cheetahs** of **tsjita's**, foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e rôfdieren (*Carnivora*), de famylje fan 'e kateftigen (*Felidae*) en de ûnderfamylje fan 'e lytse katten (*Felinae*). Ta dit skaai heart mar ien libbene soarte, it jachtloaihoars (*Acinonyx jubatus*), mar teffens binne der in stikmannich fossile soarten yn ûnderbrocht.

## Etymology
De wittenskiplike namme *Acinonyx* is in ferraning fan twa Grykske wurden: ἁκινητος (*akinitos*), dat "ûnbeweechlik" betsjut, en ὄνυξ (*onyx*), dat "neil" of "hoef" betsjut. Yn syn gehiel betsjut it dus "ûnbeweechlike neil", in ferwizing nei de klauwen fan it jachtloaihoars, dy't, oars as by oare kateftigen, net ynlutsen wurde kinne. 

## Taksonomy
It skaai fan 'e jachtloaihoarsen waard yn 1828 yntrodusearre troch de Ingelske soölooch Joshua Brookes. Yn 1993 krigen de jachtloaihoarsen har eigen ûnderfamylje binnen de famylje fan 'e kateftigen (*Felidae*), mei as wittenskiplike namme *Acinonychinae*. Undersyk nei it molekulêr DNA fan 'e bisten toande yn 2005 lykwols oan dat de jachtloaihoarsen de sustergroep binne fan 'e poema's (*Puma*). Fan gefolgen waard de eigen ûnderfamylje doe wer ôftanke en kamen de jachtloaihoarsen wer ta de lytse katten (*Felinae*) te hearren. 

## Neiere beskriuwing
De iennichste libbene soarte yn it skaai fan 'e jachtloaihoarsen is it jachtloaihoars (*Acinonyx jubatus*), dat ek wol bekendstiet ûnder de Ingelske namme *cheetah* (soms ferfryske ta 'tsjita'). It jachtloaihoars is lânseigen op 'e iepen flakten fan Afrika en West- en Súd-Aazje, hoewol't it yn dy beide lêste gebieten no frijwol útstoarn is. Fierders omfiemet it skaai fan 'e jachtloaihoarsen ek ferskate fossile soarten, dy't libben fan it Let Plioseen oant it Let Pleistoseen fan Afrika, Jeropa en Aazje. De saneamde Amerikaanske jachtloaihoarsen (*Miracinonyx*) foarmje in selsstannich skaai binnen de ûnderfamylje fan 'e lytse katten (*Felinae*), mar binne nettsjinsteande har namme wierskynlik nauwer besibbe oan 'e poema's (*Puma*) as oan 'e jachtloaihoarsen fan 'e Alde Wrâld.

## Soarten

It saneamde Linxiajachtloaihoars (*Acinonyx kurteni*) waard yn 2009 troch Christiansen en Mazák beskreaun op basis fan in plasse út it Plioseen fan Sina. It soe it primityfste lid fan it skaai fan 'e jachtloaihoarsen west hawwe. Mar yn 2012 waard it Linxiajachtloaihoars ûnjildich as soarte, nei't oantoand wie dat it holotype (earst fûne fossyl) in ferfalsking wie, gearstald út bonkefragminten fan ferskate bisten út it Mioseen.

## Sjoch ek
*Amerikaanske jachtloaihoarsen
Michael Gateley

**Michael Anthony Gateley** (Delhi, 13 juny 1904 - ûnbekend) wie in Yndiaask hockeyer, dy't útkaam foar it doetiidske Britsk-Ynje

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen mei it Yndiaaske team.
Noarderbegraafplak (Assen)

It **Noarderbegraafplak** (1822) is in algemien begraafplak yn de stêd Assen.

It plak Assen ûntstie om in kleaster hinne. De kleasterlingen waarden noardlik fan de Kleastertsjerke oan de Brink beïerdige. Fan de 17e iuw ôf oan waarden dêr ek boargers te hôf brocht. Doe't it tsjerkhôf fol rekke, waard in nij begraafplak ynrjochte yn in part fan de Asserbosk. 
It begraafplak is ienfâldich in opset en ynspirearre op it tsjerkhôf fan Aurich. Oan de ein fan de middenleane stiet in baarhúske. Fan 1823 ôf oan wurdt der op it Noarderbegraafplak beïerdige.

It begraafplak waard al gau te lyts, yn 1892 waard yn in oar part fan de bosk it Suderbegraafplak oanlein. Yn 1944 waard it Noarderbegraafplak foar in part restaurearre. Der wurde tsjintwurdich gjin nije grêven útjûn. Oant 1955 koe men in hiergrêf krije, begrave kin no allinne noch yn 'e eigen grêven.

## Ryksmonumint
It hôf is sels gjin ryksmonumint. It tagongsstek út 1859, makke troch izerjitterij Nering Bögel út Dimter, is wol in ryksmonumint. Twa oaren binne de troch de Asser IJzergieterij getten grêfmonuminten Van Bulderen (1872) en Brumsteede (1881).

## Beïerdige bekende persoanen
* Isaäc Collard (1774-1828), boargemaster
* Sibrand Gratama (1784-1858), boargemaster, presidint fan de rjochtbank
* Hermanus Hartogh Heijs van Zouteveen (1841-1891), wittenskipper en publisist
* Petrus Hofstede (1755-1839), gûverneur fan Drinte
* Hendrik Jan Nassau (1791-1873), rektor en skoalopsjenner
* Harm van Riel (1907-1980), foaroansteand VVD-er
* Albert Smallenbroek (1880-1959), arsjitekt
* Wilhemmina Jacoba Pelinck-Zijnen de Gier (1872-1934). Sy yntrodusearre de poppesoarch yn Drinte.

## Fotogalery

Baarhuisje Noorderbegraafplaats Assen.jpg|Baarhúske
Ofbyld:Grafmonument Brumsteede Assen.jpg|Grêfmonumint Brumsteede
Ofbyld:Grafmonument Van Bulderen Assen.jpg|Grêfmonumint Van Bulderen


## Publikaasje
* Bertus Boivin, Lukas Kwant en Jan Lagendijk: *Voor deez’ aard verloren. De Noorderbegraafplaats in Assen* / Bertus Boivin, Lukas Kwant en Jan Lagendijk. Assen, Koninklijke van Gorcum, 2021.
George Foreman

**George Edward Foreman** (Marshall, 10 jannewaris 1949 - Houston, 21 maart 2025) wie in Amerikaansk bokser.

Hy die yn 1968 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Meksiko-stêd Olympysk kampioen yn de klasse boppe 81 kg *(swiergewicht)*. Nei de Olympyske Spullen waard Foreman profesjoneel bokser. Hy wûn yn 1973 de wrâldtitel swiergewicht nei it ferslaan fan de doe ûnsleine kampioen Joe Frazier. Syn foarnaamste gefjocht wie op 30 oktober 1974 yn Kinshasa, de haadstêd fan it doetiidske Saïere, dy't ferneamd wurden is as de *[[Rumble in the Jungle]]* tsjin Muhammad Ali.
George Foreman ferstoar op 21 maart 2025 yn 'e âldens fan 76 jier.
Håkon Bryhn

**Håkon Piro Bryhn** (Oslo, 14 augustus 1901 - dêre, 25 desimber 1968) wie in Noarsk siler. 

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen, yn de 6m klasse mei Johan Anker, Erik Anker en Olaf fan Noarwegen. De 6m klasse is in mearpersoansboat. It boatsje hat in lingte fan ungefear 7 meter, in breedte 1,78 meter en in djipgong fan 1,70 meter; it grutseil mjit 43 m². 
Håkon Bryhn ferstoar op 25 desimber 1968, yn 'e âldens fan 67 jier.
Sven Thorell

**Sven Gustaf Thorell** (Stockholm, 18 febrewaris 1888 - Bromma, 29 april 1974) wie in Sweedsk siler. 

Hy die twa kear mei oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928 en 1932). Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen yn de 12 fuots jol. De 12 fuots jol is ûntwurpen yn 1913 as wedstriidboat. It boatsje hat in lingte fan 3,66 meter, in breedte 1,45 meter en in djipgong fan 0,2 meter it grutseil mjit 9,5 m². De klasse wie Olympysk by de spullen fan 1920 en 1928.

Sven Thorell ferstoar op 29 april 1974 yn 'e âldens fan 86 jier.
Olaf V fan Noarwegen

|
|-
|
|-
|}
**Olaf Alexander Edward Christian Frederik** (Appleton House by Sandringham Ingelân, 2 july 1903 - Oslo, 17 jannewaris 1991) wie fan 1957 oant 1991 kening fan Noarwegen as **Olaf V** (Noarsk: Olav V).

Hy wie de soan fan prins Karel fan Denemark; syn mem wie prinsesse Maud, in dochter fan kening Edward VII fan it Feriene Keninkryk. Doe't syn heit Karel yn 1905 as Haakon VII ta kening fan Noarwegen ferkeazen waard, waard Alexander as kroanprins de Noarske namme Olaf takend. Olaf studearre oan de Universiteit fan Oxford.

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen, yn de 6m klasse mei Håkon Bryhn, Johan Anker en Erik Anker. De 6m klasse is in mearpersoansboat. It boatsje hat in lingte fan ungefear 7 meter, in breedte 1,78 meter en in djipgong fan 1,70 meter; it grutseil mjit 43 m². 

Op 21 maart 1929 boaske Olaf syn nicht, prinsesse Märtha fan Sweden (sawol in pakesizzer fan Oscar II fan Sweden as fan Frederik VIII fan Denemark; beide kamen fuort fan Joséphine de Beauharnais). Ut dit houlik waarden trije bern berne:
* Ragnhild
* Astrid
* Harald V

Doe't de Dútsers Noarwegen yn april 1940 besetten, late kening Haakon twa moannen lang it ferset en wegere it nije regear ûnder Vidkun Quisling te erkennen. Dêrnei wike Haakon út nei Ingelân en late it regear yn ballingskip yn Londen. Kroanprinsesse Märtha wykte mei har bern út nei de Feriene Steaten, hja brochten de oarlochstiid troch yn Washington, D.C.. Kroanprins Olaf besocht syn famylje op syn minst alle jierren, mar ferbleau de rest fan'e tiid yn Londen om syn heit fierder by te stean. Yn 1945 kaam de famylje werom nei Noarwegen. kroanprinsesse Märtha stoar op 5 april 1954 yn in sikehûs yn Oslo oan'e gefolgen fan kanker, trije jier foar't har man Olaf kening waard.

Mei de dea fan Haakon VII op 21 septimber 1957 waard Olaf kening. Yn earste ynstânsje woe it Noarske regear net folle omtinken jaan oan'e troanoername troch Olaf. It leafst hie it regear dat Olaf mei in eedôflizzen it keningskip op him nimme soe. Olaf sels woe lykwols ynseinige wurde. Dat barde op 22 juny 1958 yn de Nidarosdom te Trondheim.

Olaf V fan Noarwegen ferstoar op 17 jannewaris 1991, yn 'e âldens fan 87 jier.Syn soan Harald folge him op as kening.

## Stambeam
André Lesauvage

**André Paul Henri Noël Lesauvage** (Le Havre, 25 desimber 1890 - Harfleur, 29 maaie 1971) wie in Frânsk siler. 

Hy die yn 1928 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Amsterdam Olympysk kampioen, yn de 8m klasse mei Virginie Hériot, André Derrien, Donatien Bouché, Jean Lesieur en Carl de la Sablière. De 8m R-klasse is in mearpersoanskylboat. It jacht hat in lingte fan ungefear 13,50 oant 15,80 meter, in breedte 2,20 oant 2,50 meter en in djipgong fan 2,00 meter; it grutseil mjit 50 m².
André Lesauvage ferstoar op 29 maaie 1971, yn 'e âldens fan 80 jier.