open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ferklearring fan Arbroath

De **Ferklearring fan Arbroath** (Ingelsk: *Declaration of Arbroath*) is in Skotske ûnôfhinklikheidsferklearring dy't datearret fan 1320, ûnder de Skotske Unôfhinklikheidsoarloggen, doe't it Keninkryk Skotlân dwaande wie syn selsstannigens werom te winnen nei in fearnsiuw fan oerhearsking troch Ingelân. It is in ferneamd dokumint, om't it de ierst oerlevere ûnôfhinklikheidsferklearring fan 'e wrâld is, en sadwaande is it ek bûten de Britske Eilannen fan grutte betsjutting.

De Ferklearring fan Arbroath is skreaun yn it Latyn en steld as in brief, datearre op 6 april 1320 en rjochte oan paus Jehannes XXII, as ûnderdiel fan in diplomatike kampanje om pauslike goedkarring en befêstiging te krijen foar it bestean fan Skotlân as in ûnôfhinklike, soevereine steat. Teffens wurdt yn 'e ferklearring it rjocht fan Skotlân ûnderboud om (as selsstannige steat) gebrûk te meitsjen fan militêr geweld as it ûnrjochtlik oanfallen of ûnderdrukt wurdt (sa't it gefal wie yn 'e perioade fan 'e Skotske Unôfhinklikheidsoarloggen).

Oer it algemien wurdt oannommen dat de Ferklearring fan Arbroath skreaun is yn 'e Abdij fan Arbroath, deunby de stêd Arbroath, troch Bernard fan Kilwinning, de abt fan dat kleaster, dy't doedestiden teffens kânselier fan Skotlân wie. De ferklearring is besegele troch 51 foaroansteande eallju en grutgrûnbesitters, en it is de iennichste dy't bewarre bleaun is fan in trijetal byinoarhearrende brieven oer itselde ûnderwerp oan 'e paus. De oare beide wiene in brief fan Robert I, de kening fan Skotlân, en ien fan fjouwer Skotske biskoppen. Nei't men oannimme mei wie de ynhâld fan 'e trije brieven fierhinne gelikens. De meast ferneamde passaazje út 'e Ferklearring fan Arbroath is dizze: 

*[...] want, salang't ek mar hûndert fan ús yn 't libben bliuwe, sille wy ús nea ûnder lykfol hokker betingst ûnder Ingelske hearskippij deljaan. Wiswier, it is gjin gloarje, noch rykdom, noch eare dêr't wy foar stride, mar foar frijheid – foar dat allinnich, dat gjin oprjocht man opjout of it moat wêze tagelyk mei it libben sels.*

De Ferklearring fan Arbroath moat sjoen wurde yn it bredere ramt fan 'e drege relaasje dy't doedestiden bestie tusken it pausdom en Skotlân. De paus wie de Skotske saak net botte tagedien fanwegen de moard troch Robert&nbsp;I op syn rivaal Jan&nbsp;III&nbsp;Comyn, hear fan Badenoch, yn 1306, wêrfoar't er troch Jehannes XXII syn foargonger Klemins V ekskommunisearre wie. Uteinlik die de diplomatike kampanje fan 'e Skotten lykwols fertuten, en loek Jehannes yn 1328 de ekskommunikaasje fan 'e Skotske kening yn. Fan gefolgen moast doe ek Ingelân him tsjin heuch en meuch yn by in selsstannich Skotlân dellizze. Yn maaie 1328 tekene kening Edwert&nbsp;III fan Ingelân einlings en te'n lêsten it Ferdrach fan Edinburch-Northampton, wêryn't Skotlân erkend waard as in ûnôfhinklik lân mei Robert&nbsp;I as kening.

## Keppelings om utens
*De folsleine Latynske tekst fan 'e Ferklearring fan Arbroath mei oersetting yn it Ingelsk op 'e webside fan 'e Nasjonaal Argyf fan Skotlân
Golden Raspberry Award

De ***Golden Raspberry Awards*** binne in groep Amerikaanske anty-prizen, dy't útrikt wurde foar de **minste** prestaasjes op it mêd fan 'e film. Dizze prizen ûntstiene yn 1981, doe't de Amerikaanske tekstskriuwer John J.B. Wilson, dy't op 'e jûns dat yn 'e Feriene Steaten de útrikking fan 'e Oscars *live* útstjoerd waard altyd in feest by him thús joech, syn gasten frege om prizen ta te kennen foar de minste prestaasjes op filmgebiet. Neitiid besleat er dat barren te formalisearjen, en rjochte er dêrom de *[[Golden Raspberry Award Foundation]]* op, dy't de tawizing en útrikking fan 'e prizen sûnt yn 'e hannen hat.

De namme fan 'e prizen ferwiist nei it Ingelske wurd *raspberry*, dat (njonken de haadbestjutting framboas) ek de namme is foar it lûd dat men makket as men de tonge tusken de lippen stekt en docht as oft men ôfskyt. De prizen wurde op jierlikse basis ein febrewaris útrikt yn njoggen ûnderskate kategoryen. Der wurdt dan in offisjele útrikkingsseremoanje holden yn Hollywood, mar de measte 'winners' komme net opdaagjen om harren 'priis' yn ûntfangst te nimmen. Utsûnderings wiene Tom Green (minste akteur & minste regisseur), Halle Berry (minste aktrise), Sandra Bullock (minste aktrise) en Paul Verhoeven (minste regisseur).

## Kategoryen
*minste film
*minste regisseur
*minste akteur
*minste aktrise
*minste byrol fan in akteur
*minste byrol fan in aktrise
*minste filmkombinaasje (fan in akteur en in aktrise) (sûnt 1994)

*minste senario
*minste prequel, remake of ferfolch (sûnt 1994, útsein 1996 en 1999)
;spesjale kategoryen
*minste oeuvrepriis (*Worst Career Achievement Award*)
**Governor's Award* (útrikt troch 'gûverneur' John J.B. Wilson foar 'prestaasjes' dy't bûten de fêste kategoryen falle)
;ophefte kategoryen
*minste oarspronklike liet (1981-1999 & 2002)
*minste nije stjer (1981-1998, útsein 1989)
*minste filmmuzyk (1981-1985)
*minste special effects (1986-1987)
;oare kategoryen
Fierders binne der noch ferskate kearen *Golden Raspberry Awards* útrikt yn kategoryen dy't mar ien jier bestien hawwe.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e ''Golden Raspberry Awards''
Sporran

De ***sporran*** (Skotsk-Gaelysk foar "beurs"; útspr.: ['spɔrən], likernôch: "sporren") is tradisjoneel in ûnderdiel fan 'e Skotske dracht foar manlju. It is in ponge dy't deselde funksje ferfollet by in kilt as de bûsen fan in broek. De *sporran* wurdt oan in learen rymke of in keatling oer de kilt hinne droegen, oan 'e foarside fan it lichem, ûnder de gasp fan 'e mulrym, likernôch op 'e hichte fan it krús. By autoriden, dûnsjen of tromspyljen kin de *sporran* yn dy posysje ûnhandich yn 't paad sitte, en dan is it tastien om him in fearnsslach te draaien sadat er fansiden oer de heup hinget.

## Makkelei
*Sporrans* binne makke fan lear of bûnt en oan 'e boppekant yn in bôgefoarm (*cantle*) mei sulver, groom of in oar metaal beslein. Se komme foar yn in breed skala fan soarten. By wurkklean sil in *sporran* yn 'e regel simpelwei fan lear of skieppewol wêze, mar wat deftiger de klean, wat ornaminteler de *sporran*. By de unifoarmen fan doedelsekspilers sjocht men bgl. gauris djoere hynstehierrene *sporrans*.

## Gebrûk
Mei't de tradisjonele kilt gjin bûsen hat, tsjinnet de *sporran* yn 'e Skotske dracht fan âlds behalven as beurs foar jild ek as taske om oare persoanlike besittings yn te dwaan, lykas bûsdoek, kaam, bankpas, pipermuntsjes, ensfh. Yn essinsje kin de *sporran* beskôge wurde as in ôfstammeling fan 'e gewoane ponge dy't yn 'e Midsiuwen troch manlju yn hiel Jeropa oan 'e mulrym droegen waard, mar dy't fierders oeral ferfongen is troch broeksbûsen. De *sporran* hinget normaal rjocht ûnder de gasp fan 'e mulrym dêr't de kilt mei opholden wurdt. Dy gasp kin tige ornaminteel wêze, en de *cantle*, de bôge fan metaal dêr't de *sporran* oan hinget, wjergalmet ornaris de mjitte fan fersiering fan 'e gasp. Datselde jildt foar it hânsel fan 'e *[[sgian-dubh]]*, de Heechlânske dagge dy't Skotten tradisjoneel by ien fan 'e knibbelhoazzen yn drage.
Deus ex machina

***Deus ex machina*** (útspr.: ['deus ɛks mɑ:kʰinɑ:], likernôch: "dee-ûs eks maakinaa") is in Latynske útdrukking dy't eins in lienfertaling is fan it Grykske ἀπὸ μηχανῆς θεός, *apò mēkhanês theós*, dat "god út 'e masine" betsjut. Dizze term fynt syn oarsprong yn 'e iere Aldgrykske trageedzjes, dêr't in masine yn brûkt waard om akteurs dy't goaden spilen boppe it poadium 'sweve' te litten, troch se út in lûk yn it plafon boppe it poadium oan in tou omleechsakje te litten. It idee foar sa'n opkomst en de masine dy't derfoar nedich wie, waard betocht troch de toanielskriuwer Aiskylos.

Tsjintwurdich wurdt mei *deus ex machina* net sasear in fysyk barren yn 'e plot, as wol in ferteltechnyk bedoeld, wêrby't in skynber ûnoplosber probleem ynienen en abrupt oplost wurdt troch de hommelse (en soms forsearre) yntervinsje fan in nij foarfal, personaazje of fermogen. Ofhinklik fan 'e omstannichheden kin dit in manear foar de skriuwer wêze om fierder te kommen as er 'himsels yn in hoeke ferve' hat en gjin oare útwei mear sjocht, mar it kin ek mei opsetsin dien wurde om it publyk oer it mad te kommen of om foar in happy end te soargjen. De lêzer, sjogger of harker (ôfhinklik fan it medium) beskôget soks faak as in antyklimaks.
The Philosopher Kings

*''The Philosopher Kings'' (roman), in fantasyroman fan 'e Welsk-Kanadeeske skriuwster Jo Walton
*The Philosopher Kings (band), in Kanadeesk R&B- en rockband
*''The Philosopher Kings'' (album), in album út 1994 fan 'e boppeneamde band
*''The Philosopher Kings'' (film), in Amerikaanske dokumintêre út 2009 fan Patrick Shen
Barro Adema

**Barro Adema** (Snits, 20 maart 1766 - dêre, 2 jannewaris 1822) wie in Nederlânsk jurist en bestjoerder.

## Biografy
Adema wie in soan fan Lollius Adema en Durkjen Bouma. Hy boaske yn 1789 oan Anna Catharina Hora Siccama (1766-1803), dochter fan Johan Hora Siccama en Egberta Louisa Beckeringh. Yn 1805 boasket er oan Catharina Tichelaar (1763-1844).

Barro Adema studearre Romeinsk en hjoeddeisk rjocht yn Grins en promovearre dêr yn 1778. Hy wie gemeentesektaris fan Wymbritseradiel, boargemaster fan Snits (1808) en fan 1811 oant 1819 frederjochter yn Rauwerd. Yn maart 1814 wie er lid fan de Fergadering fan Notabelen foar it Departemint Fryslân dy him útsprekke moast oer in nije grûnwet.

## Keppeling om utens
* http://www.parlement.com/id/vg09lltxy4yk/b_adema
H. Heeringa-Seepma

**Heabeltsje Heeringa-Seepma** (Ternaard, 29 juny 1919 - Feanwâlden, 6 febrewaris 2022), wie in Frysk berneboek- en romanskriuwster.

Heabeltsje Seepma waard berne en grutbrocht op in pleats yn Ternaard. As bern mocht se graach lêze en opstellen skriuwe koe se goed. Nei har trouwen sette se har nei wenjen yn Eastrum. Se fertelde ferhalen oan har bern en skreau gedichtsjes en gelegenheidswurk. Se folge in skriftlike kursus ferhalen skriuwen en gie op Fryske les. Dat stimulearre har om fersen en ferhalen yn te stjoeren nei streekblêden yn de buert en nei de bernerubryk yn it Friesch Dagblad. 
Se debutearre mei it berneboek *Sa’n koartkop* (1960, KFFB). Se die mei oan de jierlikse priisfraach fan de KFFB en wûn ferskate prizen. Skriuwe soe in fêst ûnderdiel fan har libben wurde. Nei de boeken foar jongere bern skreau se in boek dat bedoeld wie foar opgroeiende fammen, *Martsje lit it net sitte* (1965) en sa ûntstie de Martsje-rige. Njonken de ‘Martsje’- boeken skreau frou Heeringa-Seepma romans, in ferhalebondel ûnder de titel *It griene huodsje* (1988), in bondel ferhalen foar de jongerein, noch in pear berneboeken, krystferhalen en in pear fersebondels. Alles meiïnoar brocht se sa'n tritich titels op har namme. 

It grutste part fan har boeken kaam út by de KFFB. 

## Wurk
### Berneboeken
* 1960: Sa’n koartkop 
* 1961: It reade kraeltsje 
* 1964: Rikke de kikkert 
* 1971: Fuort mei de geit (2e printinge 1983)
* 1972: Meindert wurdt man
* 1975: It aventûr fan swartsturtsje
* 1977: In nuvere fakânsje 
* 1978: Hwêr is Harke? 
* 1980: It apelwyfke 
* 1989: It hinkelbist
* 1992: Sibe wol syn mem net kwyt 

### Romans
* 1965: Martsje lit it net sitte (2e printinge 1970, 3e 1990)
* 1968: Martsje koe it net witte
* 1969: Martsje : it libben yn ’e mjitte 
* 1972: Meindert wurdt man
* 1974: Ik en myn memmen
* 1976: Hwerom? Hwerta!
* 1979: Martsje (trilogy)
* 1981: Fernanda wurdt plysje
* 1984: Hylkje
* 1987: In ferskoppeling
* 1988: Wêrhinne Hylkje?
* 1991: Yn foar en tsjin
* 1995: De dochter fan Martsje

### Ferskaat
* 1975: Monuminten yn Eastdongeradiel
* 1982: By ús yn Eastrum : doarpsskiednis yn fûgelflecht
* 1985: Monuminten út ’e oarloch
* 1987: It griene huodsje (ferhalen)

## Prizen
* 1982: Rely Jorritsmapriis foar it ferhaal *De groetnis fan Beitske*
* 1992: 1e priis priisfraach KFFB foar *Sibe wol syn mem net kwyt*
* Ferskate prizen yn in KFFB-priisfraach

## Keppeling om utens
* Heeringa-Seepma yn de DBNL
Stopplak Feankleaster-Twizel

**Feankleaster-Twizel** (**Vkt**) is in eardere halte oan de Nederlânske Steatsline B (fan Harns nei Nijeskâns). De halte lei ûnder Feankleaster en Twizel tusken de stasjons De Westereen en Bûtenpost fan no.
It stopplak bestie fan 1 juny 1921 oant 15 maaie 1938.

## Keppeling om utens
*  Stopplak Feankleaster-Twizel by stationsweb.nl
Erftstadt

**Erftstadt** is in plak yn 'e Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen yn 'e Rhein-Erft-Kreis, likernôch 20 kilometer bewesten fan Keulen. It plak leit oan 'e Erft, in sydrivier fan 'e Ryn, en hat goed 48.000 ynwenners (stân 2023).

Erftstadt is sûnt 1969 in gearfoeging fan 'e doarpen Lechenich, Liblar, Gymnich, Erp, Friesheim en in tal oare doarpen. It nije plak waard ferneamd nei it rivierke de Erft en krige de namme Erftstadt. 

It stedsbestjoer leit yn it *[[Stadtteil]]* Liblar.

## Stedsyndieling mei ynwenners it stedsdiel

## Ôfbyldings

Bliesheim Frankenstraße 61 Fachwerk um 1880.JPG|Fakwurkbou oan de Frankenstraße 61 yn Bliesheim.
Muehle gymnich.jpg|Wettermûne fan Gymnich.


St. Kilian, Lechenich-0364.jpg|Sint-Kilianustsjerke fan Lechenich.
Friesheim-Weiße-Burg-005.JPG|De *Weiße Burg* yn Friesheim.
Euskirchen

**Euskirchen** is in middelgrutte Dútske stêd yn it Rynlân en as *Kreisstadt* sûnt 1827 de bestjoerssit fan 'e Kreis mei deselde namme yn it súdwesten fan Noardryn-Westfalen.

Euskirchen krige al yn it jier 1302 stedsrjochten en is mei mear as 58.000 ynwenners it sintrum fan in eigen regio mei in eigen fersoarchingsberik fan goed 190.000 minsken.

Dielen fan 'e âlde stedsmuorre en trije fan 'e ferdigeningstuorren, dy't eartiids by de stedsfersterkings hearden, steane njonken de hjoeddeiske arsjitektuer. Binnen de âlde midsiuwske stedsmuorren is in fuotgongerssône oanlein.

De memmetaal fan 'e yn Euskirchen berne ynwenners is ek tsjintwurdich noch jimmeroan it *Eifeler Platt*, dat him ûnderskiedt fan it yn 'e omkriten mear brûkte *Kölner Platt*.

## Stedsyndieling
 
Ta Euskirchen hearre njonken de kearnstêd mei de stedswiken Altstadt, Ost-, West-, Nord- en Südstadt nochris 22 oare *[[Stadtteil]]e*:

Billig, Disternich, Dom-Esch, Elsig, Euenheim, Flamersheim, Frauenberg, Großbüllesheim, Kessenich, Kirchheim, Kleinbüllesheim, Kreuzweingarten-Rheder, Kuchenheim, Niederkastenholz, Oberwichterich, Palmersheim, Roitzheim, Rüdesheim, Schweinheim, Stotzheim, Weidesheim, Wißkirchen en Wüschheim.

## Berne
* Karl Eschweiler (1886-1936), roomsk-katolyk geastlike, teolooch en filosoof
* Hermann Emil Fischer (1852-1919), skiedkundige (Nobelpriis 1902)
* Heinz Flohe (1948-2013), fuotballer 
* Pieter Jan Verstraete (1956), Flaamsk skiedkundige en biograaf
Sytse Gravius

**Sytse Gravius** (latinisearre foarm: **Sixtus Gravius**) (Grou?, 1635 - ?, nei 1697), wie in Frysk lânmjitter yn tsjinst fan de Steaten fan Fryslân en militêr yngenieur tusken 1667 en 1697 en yn dy funksje belutsen by de Fryske festingwurken.

Hy levere ek bydragen oan Fryske almanakken oer astrology en die mei Sjoerd Ates Haacma, Broer Boelens en Martinus Frederici lânmjitwurk foar gritenijkaarten foar de atlas fan Bernardus Schotanus à Sterringa. Yn 'e mande mei Haacma hat er ek sels kaarten útjûn. 

Sytse Gravius hat yn Idaerd en Grou wenne.

## Keppeling om utens
* Publikaasjes fan Gravius en Haacma yn 'e mande mei oaren
Leandro Maeder

**Leandro Pink (Leo) Maeder** (wierskynlik Bern, 14 desimber 1987) is in Amerikaansk fotomodel fan Italiaansk, Switsersk en Nederlânsk komôf. Hy is in pakesizzer fan akteur Rutger Hauer.

## Libben en wurk
Maeder is in soan fan Aysha Hauer, dochter fan Rutger Hauer, en de Italjaan Olimpio Monticelli. Rillegau nei syn berte  ferhuze er mei syn âlden nei Los Angeles. De namme Leandro is ôflaat fan de plant Oleänder en Pink komt fan de popgroep Pink Floyd. Doe't er twa wie waard út hûs helle en fan syn sechtjinde ôf siet er op in priveeskoalle foar bern dy't mei muoite opbrocht wurde kin. Syn heit gie werom nei Rome doe't Maeder alve jier wie. Dêrom hat er syn heite namme falle litten en foar de namme Maeder keazen. Syn adopsjemen hjit Kathleen O'Leary.

Maeder waard 2005 ûndutsen troch in *scout* fan Blue Model Management yn Beverly Hills. Hy kaam doe troch de tiid mei it dweiljen fan flierren foar sân dollar deis. Wilens is er it gesicht fan merken lykas Dsquared2, Roberto Cavalli en Dolce & Gabbana.

## Keppeling om utens
* Leandro Maeder yn de IMDb
Keiko Agena

**Keiko Agena** (folút: **Christine Keiko Agena**; Honolulu, 3 oktober 1973) is in Amerikaansk aktrise fan etnysk Japansk komôf, dy't benammen bekend wurden is mei har rol yn 'e soapsearje *Gilmore Girls*.

## Libben en karriêre
### Jonkheid en oplieding
Agena waard yn 1973 berne yn 'e Hawaïaanske haadstêd Honolulu, as de dochter fan etnysk Japanske âlden. Hja sette al útein mei aktearjen doe't hja noch mar tsien jier wie. Agena gie nei de middelbere skoalle oan it Mid-Pasifysk Ynstitút op it eilân Oähû, en folge dêrnei in aktearoplieding oan it Whitman Kolleezje yn Walla Walla, yn 'e steat Washington.

### Aktearkarriêre
Har tillefyzjedebút makke Agena yn 1993, mei in roltsje yn in ôflevering fan 'e rige *Renegade*. Neitiid hie se gastroltsjes yn searjes as *ER*, *Felicity* en *Beverly Hills, 90210*. Har trochbraak kaam yn 2000, doe't se cast waard yn 'e fêste rol fan Lane Kim, de Koreaansk-Amerikaanske bêste freondinne fan haadpersoan Rory Gilmore (spile troch Alexis Bledel), yn 'e soapsearje *Gilmore Girls*. Dy rige rûn oant 2007. Agena wie yn it earste seizoen 27 jier, mar spile in famke fan 16, wat in oansjenlike aktearprestaasje west hawwe moat. Yn 2002 wûn hja foar dizze rol in *[[Young Artist Award]]* yn 'e kategory bêste froulike byrol. Teffens waard se trije kear (yn 2001, 2002 en 2003) yn in ferlykbere kategory nominearre foar in *[[Teen Choice Award]]*.

Fierders wie Agena yn dyselde snuorje ek trije seizoenen lang as stimaktrise aktyf, troch de stim fan it personaazje Yori yn te sprekken yn 'e Disney-tekenfilmsearje *Kim Possible*. Ek hie se gastrollen yn û.m. de plysjesearje *Without a Trace*, de abbekatesearje *Private Practice* en de sikehûssearje *House*.

Yn 2009 spile Agena in froulike soldaat yn *Private Valentine: Blonde & Dangerous*, mei Jessica Simpson. Yn 2010 stie se yn Santa Monica op 'e planken yn it toanielstik *No-No Boy*. Yn 2011 hie se in byrol yn *Transformers: Dark of the Moon*. Yn 'e film *Hair Show* (2004) fertolke se rol fan Jun Ni. Sûnt hat Agena noch ferskate gastrollen hân, û.m. yn 'e searjes *Scandal* en *Shameless*. Fan 2013 oant no (2016) ferfollet se in byrol yn 'e rige *Twisted*.

### Priveelibben
Agena troude op 19 desimber 2005 mei in Shin Kawasaki, dy't ek fan etnysk Japansk komôf is. De houliksplechtichheid fûn plak yn in helikopter boppe Las Vegas.

## Keppelings om utens
*  Offisjele webside fan Keiko Agena
*  Folsleine filmografy fan Keiko Agena yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Benny Lindelauf

**Benny Lindelauf** (Sittard, 15 desimber 1964) is in berneboekeskriuwer. Hy wennet yn Rotterdam.

Lindelauf studearre ynrjochtingswurk oan de Mikojelakademy en dûns oan de Teäterskoalle yn Amsterdam. Nei syn ôfstudearjen die er mei oan ferskaat fan (jeugd-)teäterproduksjes, sawol as akteur as dûnser.

Yn 1998 ferskynde syn earste boek *Omhoogvaldag* en dêrnei noch ferskillende oare boeken. Njonken berneboeken skriuwt Lindelauf ek teksten foar jeugdteäterselskippen.

De histoaryske roman *Negen Open Armen* is oerset yn seis talen, ûnder oaren yn it Tsjechysk en Koreaansk. Ek oare boeken fan him binne yn fertaling ferskynd.

## Wurk
* 1998: *Omhoogvaldag*, G.B. van Goor & Zonen Uitgeversmaatschappij
* 1999: *Schuilen in een jas*, Van Goor
* 2003: *Opblijven*, Wolters-Noordhoff
* 2003: *Het groei-orkest*, Wolters-Noordhoff
* 2003: *De nacht-speeltuin*, Wolters-Noordhoff
* 2004: *Negen Open Armen*, Querido; winner Thea Beckmanpriis 2004 en Gouden Zoen 2005
* 2007: *Door en Door Winter*, Querido
* 2007: *De Meester van de Schaduw*, De Eenhoorn
* 2007: *De Vloek van het Verdwenen Boek*, Zwijsen
* 2008: *Piraten van Nix*, Zwijsen
* 2010: *De Hemel van Heivisj*, Querido, vervolg op *Negen Open Armen*; winner Woutertje Pieterse Priis 2011, Dioraphte Jongerenliteratuer Priis en Nynke fan Hichtumpriis
* 2011: *Superhelp*, Querido
* 2016: *Hoe Tortot zijn Vissenhart Verloor*, mei yllustraasjes fan Ludwig Volbeda, Querido
De Teäterskoalle (Amsterdam)

**De Teäterskoalle** (*De Theaterschool*) is in fakulteit fan de Amsterdamske Hegeskoalle foar de Keunsten (AHK) en is fêstige oan de Jodenbreestraat 3 yn Amsterdam. De skoalle hat tolve bacheloropliedingen en trije masteropliedingen op it mêd fan teäter en dûns. 

## De Amsterdamske Toanielskoalle&Lytsekeunstakademy
*De Amsterdamse Toneelschool&Kleinkunstacademie* is jannewaris 2001 ûntstien út it byinoar gean fan de **Amsterdamse Toneelschool** (oprjochte 1874) en de **Akademie voor Kleinkunst** (oprjochte 1960). De skoalle is part fan de Teäterskoalle, teäterfakulteit fan de *Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten*. De skoalle is in fan it ministearje dan OC&W stipe, fjouwerjierrige bacheloroplieding yn it keunstfakûnderwiis (hbo). Studinten wurde oplaat ta akteur foar klassyk en modern toaniel, foar muzyk- en lytsekeunstteäter, foar film en telefyzje en performer fan eigen drama oant kabaret.

## Skiednis
De Amsterdamske Toanielskoalle waard 1874 oprjochte troch it 'Nederlands Toneelverbond'. De earste direkteur wie J.H. Rennefeld. Yn 1968 ûntstie, laat fan de doetiidske direkteur Jan Kassies, de Teäterskoalle, in gearwurkingsferbân fan it tal Amsterdamske teäter- en dûnsskoalle, wêr't de Toanielskoalle, de Akademy foar Lytsekeunst, de Skapino Dûnsakademy en de Nel Roos Akademy foar ballet by wiene. 
Om 1958 waard de *Werkgroep Nederlands Cabaret* oprjochte en waard út ein set mei in oplieding "De Cabaretschool". Bob Bouber wie de inisjatyfnimmer, in telch út in ferneamde toanielfamylje. Yn 1960 waard de namme fan de oplieding feroare yn ‘Stichting Akademie voor Kleinkunst’. Yn 1963 namen Johan Verdoner en Jo Gütlich it roer fan Bouber oer. 

Yn 1968 kaam de *Akademie voor Kleinkunst* oan de Teäterskoalle. Sûnt 1988 is de Teäterskkoalle as teäterfakulteit ûnderdiel fan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten.

## Alumny
In tal alumny fan de eardere Toanielskoalle, de eardere *Akademie voor Kleinkunst* en de Amsterdamske Toanielskoalle&Lytsekeunstakademy fan no binne:
Kumasi

**Kumasi** (Ingelsk: **Kumasi**; eartiids ek: *Coomassie* en *Kumase*) is de op ien nei grutste stêd fan Gana. It ynwennertal giet de lêste jierren bot omheech. Kumasi is ek de haadstêd fan de regio Asjanty en leit sa'n 250 kilometer fan Akkra, de haadstêd fan it lân. Kumasi hat eartiids de haadstêd fan it keninkryk Asjanty west. 

Kumasi is in wichtich sintrum foar de pleatslike kakaotylt en de kap en it ferwurkjen fan hurdhout út de omkriten. Yn de regio wurdt goud wûn en de stêd hat ien universiteit, de Kwame Nkrumah University of Science and Technology of Ghana. Troch de goudminen is de stêd ien fan de woltierichste stêden yn Gana.

## Stêdebân
*  Almere

## Berne yn Kumasi
* Aquasie Boachi (1827 - 1904), earste swarte mynyngenieur
* Kofi Annan (1938), FN-diplomaat

## Keppeling om utens
* ''Invest in Kumasi''
* Nijs Kumasi 
* MyGardenCity ''Interactive Community Platform for Ashanti Region''
* MSN Kaart
Fryske Staveringshifker

De **Fryske Staveringshifker** is in losse mobile app dy't gebrûk makket fan de webservice fan de Fryske Akademy. Dizze software waard ûntwikkele troch de Fryske Akademy en yn 'e oarspronklike ferzje útbrocht yn 2007.

In staveringshifker hifket krekt sa’t it der stiet de stavering en sjocht dêrby mei klam net nei sinsferbannen of ynhâld. De sin *"Ik sjoch it nút fan in nut net"* sil de hifker dan ek gjin flaters yn tsjinkomme, likemin as dat er it ferskil tusken *hert* en *hart* sjocht. Hy sjocht allinnich nei oft in wurd goed stavere wêze **KIN**.

De measte tekstferwurkers hawwe standert in ‘staveringshifker’ oan board mar dy beskikke mar komselden oer in Frysktalige wurdlist. Faak kin dy wol tafoege wurde of der kin in eksterne staveringshifker ‘’oanhongen’’ wurde.

De aktuele sitewaasje 2017 foar it Frysk mei it brûken fan de nijste software is dat jo jo teksten online hifkje litte kinne op it Taalweb fan de Fryske Akademy en nei it al of net akseptearjen fan feroarings weromplakke kinne yn jo eigen tekstferwurker.

## Sjoch ek
* List fan Frysktalige kompjûterprogramma's

## Eksterne link
*taalweb.frl
Ynso Oosterlo

**Ynso Oosterlo** (Dokkum, 14 oktober 1836 - Apeldoarn, 2 oktober 1927) wie in Nederlânsk politikus. 

Fan 1872 oant 1886 wie Oosterlo boargemaster fan It Bilt en dêrnei fan 1886 oant 1914 boargemaster fan Ljouwerteradiel. Teffens wie Oosterlo fan 1876 oant 1901 lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân, distrikt Frjentsjer. 

Nei syn pinsjoen sette er him nei wenjen yn Apeldoarn, it berteplak fan syn frou Magdalena van Baaren, dêr't er 2 oktober 1927 yn de âldens fan 91 jier ferstoar.
Kornelis van der Vlis

**Kornelis Jan van der Vlis** (Vlaardingen, 10 april 1907- ???) wie in Nederlânsk boargemaster yn oarlochstiid. 

Op 1 febrewaris 1942 waard er út namme fan de NSB ta boargemaster fan Hinnaarderadiel beneamd. Twa jier letter, op 25 april 1944, waard er ynstallearre as boargemaster fan Frjentsjer. Fan 20 septimber 1944 oant 24 febrewaris 1945 wie Van Der Vlis ek waarnimmend boargemaster fan It Bilt.

Yn 1945 waard Van Der Vlis yn Frjentsjer opfolge troch Jan Dijkstra. Op 2 oktober 1946 waard er troch it tribunaal yn Harns feroardield ta fjouwer jier finzenis en ferlear er it rjocht om ea noch in iepenbier amt te besetten.

Kornelis van der Vlis is de heit fan de eardere Sjef-Definsjestaf Arie van der Vlis en pake fan Tristan van der Vlis, de dieder fan de sjiterij yn Alphen aan den Rijn.
Brian Epstein

**Brian Samuel Epstein** (Liverpool, 19 septimber 1934 - Londen, 27 augustus 1967) wie in Ingelsk sakenman dy't bekend waard as manager fan The Beatles. Epstein hat in grutte ynfloed hân op it foarmjaan en de presintaasje fan The Beatles.

Nei The Beatles naam Epstein ek oare artysten op 'e noed: Gerry & the Pacemakers, Billy J. Kramer with The Dakotas, Cilla Black, The Fourmost, The Remo Four, in skoft ek The Merseybeats, en de Amerikaanske groep The Cyrkle.
Hannes Hafstein

**Hannes Þórður Pétursson Hafstein** (Möðruvellir, 4 desimber 1861 - Reykjavik, 13 desimber 1922) wie in Yslânsk politikus, bankier en dichter. Hy wie de earste premier fan Yslân.
Wetterskip It Reidersylfest

**Wetterskip It Reidersylfest ** is in earder wetterskip yn it easten fan Grinslân, dat bestie fan 1968 oant 1992.

It wetterskip ûntstie út in fúzje fan wetterskip Reiderlân, Westerwolde en Pekel A. Yn 1986 waard Fiemel en in stikmannich wetterskippen om Veendam hinne oan Reidersylfest taheakke.

It wetterskip wie fêstige yn Wedde.

Yn 1992 gong It Reidersylfest, tagelyk mei it Drintske De Veenmarken op yn Dollardsylfest. De behearder is no Hunze en Aa's.
Harrison Birtwistle

Sir **Harrison Birtwistle** (Accrington, Lancashire, 15 july 1934 – Mere, 18 april 2022) wie in Ingelsk komponist fan eigentiidske klassike muzyk.

Ta syn komposysjes hearre syn bekendere wurken *The Triumph of Time* (1972) en de opera's *The Mask of Orpheus* (1986), *Gawain* (1991) en *The Minotaur* (2008). De lêste dêrfan waard troch muzykkritisy fan The Guardian yn 2019 oardere as it op twa nei bêste stik fan de 21e iuw. Sels syn komposysjes dy't net foar it toaniel skreaun wiene, lieten faak in teatrale oanpak sjen. In útfiering fan syn saksofoankonsert *Panic* yn de BBC's Last Night of the Proms soarge foar " nasjonale bekendheid ". Hy krige in soad ynternasjonale ûnderskiedingen en earedoktoraten.

Birtwistle syn komponearstyl is frijwat kompleks en nijmoadrich. Syn iere wurken binne beynfloede troch Igor Strawinsky en Olivier Messiaen.

## Komposysjes (in kar)
* Orkestwurken
** *The Triumph of Time* (1971)
** *Earth Dances* (1986)

* Opera
** *Punch and Judy* (1967)
** *The Mask of Orpheus* (1984, 1987 kroand mei de Grawemeyer Award)
** *Gawain* (1990)
** *Die zweite Mrs. Kong*' (1994)
** *The Last Supper* (2000)

* Oar wurk
** *Refrains and Choruses* (Blaasquintett, 1957)
** *Harrison's Clocks* (Stik foar piano, 1998)

## Literatuer
*Adlington, R., *The Music of Harrison Birtwistle* (CUP, 2000) 
*Cross, J., *Harrison Birtwistle: Man, Mind, Music* (Faber & Faber, 2000) 
*Hall, M., *Harrison Birtwistle* (Robson Books, 1984) 
*Hall, M., *Harrison Birtwistle in Recent Years* (Robson Books, 1998)

## Keppelings om utens
*''Grawemeyer award''
*Birtwistle op composition today
Joe Gibbs (produsint)

**Joe Gibbs** berne as **Joel A. Gibson** (Jamaika, 1943 – Kingston (Jamaika), 21 febrewaris 2008), wie in Jamaikaansk reggaeprodusint.

## Diskografy
### Albums
* Joe Gibbs – *Dub Serial* – 1972
* Joe Gibbs – *African Dub All-Mighty* – 1973
* Joe Gibbs – *African Dub Chapter 2* – 1974
* Joe Gibbs – *State of Emergency* – 1976
* Joe Gibbs – *African Dub All-Mighty Chapter 3* – 1978
* Joe Gibbs – *African Dub Chapter 3 & 4* – 1978–1979
* Joe Gibbs & Professionals – *African Dub Chapter 4* – 1979
* Joe Gibbs – *Majestic Dub* – 1979
* Joe Gibbs Family – *Wish You A Merry Rockers Christmas* – 1979
* Joe Gibbs – *Rockers Carnival* – 1980
* Joe Gibbs – *Reggae Christmas* – 1982
* Joe Gibbs – *African Dub Chapter 5* – 1984

### Singles
*"Ten Feet Tall", 1970 reggaesingle fan Joe Gibbs All Stars Pressure Beat 5508 A

### Samlings
* Various Artists – *Reggae Masterpiece Vol 01* – 1978 – Joe Gibbs
* Various Artists – *Irie Reggae Hits* – 1979 – Joe Gibbs
* Various Artists – *Top Ranking DJ Session* – 1979 – Joe Gibbs
* Various Artists – *Shining Stars* – 1983 – Joe Gibbs
* Various Artists – *Best of Vintage* – Joe Gibbs
* Various Artists – *Explosive Rock Steady* – 1967–1973 – Heartbeat Records (1991)
* Various Artists – *[[The Mighty Two]]* – Heartbeat Records (1992)
* Joe Gibbs & Friends – *The Reggae Train 1968–1971* – Trojan Records (1988)
* Various Artists – *Love of the Common People 1967–1979* – Trojan Records (2000)
* Various Artists – *Uptown Top Ranking – 1970–1978* – Trojan Records (1998)
* Joe Gibbs & The Professionals feat. Errol Thompson – *No Bones for the Dogs 1974–1979* – Pressure Sounds (2002)
* Various Artists – *Joe Gibbs Productions* – Soul Jazz Records (2003)
* Various Artists – *Joe Gibbs Original DJ Classics* – Rocky One
* Various Artists – *Joe Gibbs Original DJ Classics Vol 02* – Rocky One
* Various Artists – *Joe Gibbs Original DJ Classics Vol 03* – Rocky One
* Various Artists – *Joe Gibbs Revive 45's Vol 01* – Rocky One
* Various Artists – *Joe Gibbs Revive 45's Vol 02* – Rocky One
* Various Artists – *Spotlight on Reggae Vol 01* – Rocky One
* Various Artists – *Spotlight on Reggae Vol 02* – Rocky One
* Various Artists – *Spotlight on Reggae Vol 03* – Rocky One
* Various Artists – *Spotlight on Reggae Vol 04* – Rocky One
* Various Artists – *Spotlight on Reggae Vol 06* – Rocky One
* Various Artists – *Spotlight on Reggae Vol 07* – Rocky One
* Joe Gibbs – *Scorchers From The Mighty Two* – VP Records (2008)

## Keppeling om utens
*Diskografy Joe Gibbs op Roots Archives
Noelle Monique

**Noelle Monique** (4 july 1996), is in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn Riverside, yn steat Kalifornje. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2015. Neffens har offisjele opjefte is se 1.65 m lang, mei in gewicht fan 47 kg en kupmaat 34C.

## Keppelings om utens
* Noelle Monique op ''FreeOnes''
* Noelle Monique yn 'e ''Playboy Plus''
* Noelle Monique yn 'e ''Sexy Girl 1000''
Douwe Andries Bijlsma

**Douwe Andries Bijlsma** (Ljouwert, 23 augustus 1896 - dêre 15 maaie 1967), better bekend ûnder syn bynamme *Sloppe Douwe* wie de slangeminsk en boeiekening fan Ljouwert. Hy wie ek parkwachter.

As jong bern rûn hy fan hûs en trede op by kermissen en yn it sirkus as artyst. Hy troude en wenne yn Ljouwert en fan dêrút fertsjinne hy syn jild yn de provinsje as Fryske fakir en kaptein Nero. Hy hat oant op hege jierren optreden. Syn namme libbet noch hieltyd  yn it taalgebrûk.   

## Keppeling om utens
* Irish Stew - ''Slappe Douwe'' op youtube
Toledo

## Geografy
Belize:
*Toledo (Belize), distrikt fan Belize

Bolivia:
*Toledo (gemeente in Bolivia), gemeente yn it departemint Orure
*Toledo (Orure), in plak yn dy gemeente

Kolombia:
*Toledo (Antioquia), gemeente yn it departemint Antioquia
*Toledo (Norte de Santander), gemeente yn it departemint Norte de Santander

Brazilië:
*Toledo (Minas Gerais), gemeente yn de dielsteat Minas Gerais
*Toledo (Paraná), gemeente yn de dielsteat Paraná
*Toledo (mikroregio), mikroregio yn de dielsteat Paraná

Filipinen:
*Toledo (Cebu)

Spanje:
* Toledo (provinsje)
* Toledo (comarca)
* Toledo (Spanje)
* Taifa Toledo, earder emiraat yn Al-Andalus

Feriene Steaten:
*Toledo (Illinois)
*Toledo (Iowa)
*Toledo (Ohio)
*Toledo (Oregon)
*Toledo (Washington)
FVWM-Crystal

**FVWM-Crystal** is in lytse buroblêdomjouwing basearre op FVWM, in finsterbehearder foar X11. De oarspronklike ferzje waard yn 2010 útbrocht.

## Oersetting nei it Frysk
Yn 2015 is der in Fryske oersetting makke yn de SVN-ûntwikkelferzje fan FVWM-Crystal, en de earste útjefte is mei ferzje 3.4.0 en heger fia de softwaredistribúsjes te krijen. De standertlokaasje foar gettext-oersettingstriemen is /usr/share/fvwm-crystal/fvwm/locale/fy_NL.UTF-8/LC_MESSAGES, mar de triemen kinne ek nei de gebrûkersmap kopiearre wurde om sels te bewurkjen: de oersettingen wurde dan út ~/.fvwm-crystal/locale/fy_NL.UTF-8/LC_MESSAGES ynladen.

## Sjoch ek
* List fan Frysktalige kompjûterprogramma's
Assessoire

In **assessoire** (fan it Frânske *accessoire*, dat "bykomstich" betsjut) is in algemiene beneaming foar in bykommend, net direkt needsaaklik foarwerp, dat heart by it ien of oar dat wol needsaaklik is. Hoewol't dit wurd yn prinsipe nei fan alles ferwize kin, wurdt 'assessoire' it meast brûkt yn ferbân mei klean of moade. Yn dy kontekst slacht it bgl. op hântaskes, seintueren, sieraden en juwiellen by froulju, mansjetknopen, posjets en mulrimen by manlju en holdeksels en fuotark by beide. Ek sinnebrillen, wantsjes, hierbannen, waaiers en sels parasols kinne as assessoires beskôge wurde.
Emilio Cebrián Ruiz

**Emilio Cebrián Ruiz** (Toledo, 1 oktober 1900 – Llíria, Falensia, 3 oktober 1943) wie in Spaansk komponist en dirigint.

## Karriêre

Cebrián Ruiz krige syn oplieding as musikus oan de *Banda de Música de la Academia de Infantería de Toledo* by José Blanco. Dêrnei studearre er piano en harmonylear by ferskate komponisten en oan it Real Conservatorio Superior de Música de Madrid. Hy wie ûnder mear assistint fan Ricardo Villa González, meioprjochter en direkteur fan de *Banda Municipal de Madrid*.

Yn 1924 waard die dirigint fan de *Banda de Música de Talavera de la Reina*. Hy wie sûnt 1932 ek dirigint fan de *Banda de Música de [[Jaén (stêd)|Jaén]]*; dat soe er oant syn dea ta bliuwe. Yn Toledo wie er ek koardirigint.

## Komposysjes
### Wurken foar banda (harmonyorkest)
* 1930 - *Avellano*, pasodoble flamenco
* 1932 - *Himno a Jaén*, hymne - tekst: Federico de Mendizábal García-Lavín
* 1933 - *Ragón-Falez*, paso-doble (ynearsten *Rafaelita González* neamd)
* 1934 - *¡Churumbelerías!*, paso-doble - tekst: Federico de Mendizábal García-Lavín ''¡Churumbelerías!'' troch "Banda Sinfónica Ciudad de Jaén"
* 1934 - *Ramón Montes*, paso-doble torero
* 1935 - *Nuestro Padre Jesús Nazareno «El Abuelo»*, marcha de procesión
* 1941 - *Cristo de la Sangre*
* 1941 - *Acuarelas Campesinas*, apuntes líricos en forma de suite
*# Crepúsculo
*# Romería
*# Las vendimiadoras
*# Boda en la aldea y final
* 1943 - *Macarena*, Processie mars
* 1943 - *Mari-España*, paso-doble andaluz
* 1943 - *Alegría mañanera*, diana
* 1943 - *Jesús Preso*, marcha de Semana Santa con saeta - tekst: López Tejera
* *Bailén*, marcha militar
* *Chirris y Pastiras*
* *El Zoco Toledano*
* *Evocación*, paso-doble marcha española
* *Himno a Baeza* - tekst: F. R. Haro
* *Himno a Úbeda*
* *Ibis*, Danza característica
* *Juanito Tirado*
* *Olímpica Jiennense*
* *Salve a la Virgen de la Capilla*
* *Una Noche en Granada*, Suite Lírica
*# Meditación en la Alhambra
*# Mujer granaína
*# Fiesta gitana en Sacromonte

### Wurk foar gitaar
* *Recuerdo a Sevilla*, serenade

## Publikaasje
* Manuela Herrejón Nicolás: *El maestro Emilio Cebrián (Ruiz)*. Diputación Provincial, Toledo. 1983. 53 s.
Wassenaar

**Wassenaar** is in plak en gemeente (besteand sûnt de Frânske Tiid) yn de Nederlânske provinsje Súd-Hollân. Binnen de gemeentegrinzen lizze gjin oare kearnen. De gemeente Wassenaar is diel fan it kaderwetgebiet Haachlannen en de metropoalregio Rotterdam-De Haach.

Wassenaar bestiet út in doarpskearn en hat boskige omkriten mei in protte filla's en grutte huzen. In protte dêrfan binne fanâlds bûtenpleatsen, simmerferbliuwen foar begoedige stedslju. Njonken begoedige bewenners húsmanje der bedriuwen en konsulaten. Kening Willem-Alexander en keninginne Máxima hawwe der in hûs op bûtenpleats Eikenhorst. Duinrell wurdt brûkt as pretpark. Ek draafbaan Duindigt, de ienich oerbleaune gers-hurdraversbaan yn Nederlân, leit yn Wassenaar.

Yn it sintrum fan Wassenaar stiet de âlde romaanske doarpstsjerke dy't foar in part út de 12e iuw stammet, en dy't yn de 16e iuw foar in part fannijs boud wurde moast nei fernielings yn it begjin fan de Tachtichjierrige Oarloch. Yn dizze tsjerke waard prinsesse Alexia doopt. Neist in lyts tal âlde doarpshuzen stiet dêr ek de achttjinde-iuwske wynmûne Windlust.

Wassenaar grinzget oan it doarp Foarskoat dêr't it fanâlds in mienskiplike skiednis mei hat.

Oan de Wassenaarske Slach lizze yn it natuergebiet noch in protte oerbliuwsels fan de Atlantikwall, ûnder oaren in hûnderten meters lange betonnen muorre. Der lizze ek hast 1000 meter oan ûndergrûnske mitsele gongen dy't fiif bunkers meielkoar ferbine. Dy gongen binne hjoeddedei yn gebrûk as flearmûsbunker.

## Underwiis
Leger ûnderwiis:
* Bloemcampskoalle
* Den Deylskoalle
* Herenwegsskoalle
* Kievietskoalle
* Montessorisskoalle Wassenaar
* Nutsskoalle
* St. Bonifaciusskoalle
* St. Jan Baptistskoalle
* St. Joazefskoalle

Fuortset ûnderwiis:
* Rijnlands Lyseum Wassenaar
* Adelbert Kolleezje
* American School of The Hague

## Berne yn Wassenaar
* Thom Hoffman (1957), akteur en fotograaf
* Adriaan Jaeggi (1963-2008), kollumnist, dichter, essayist en skriuwer
* Rob Kamphues (1960), kabaretier, telefyzjeperesintator
* Kees Momma (1965), skriuwer
* Wouter Stips (1944), keunstner, programmamakker, teätermakker, skriuwer en regisseur
* Jaap Zijlstra, dûmny en dichter
Videojockey

**Videojockey** (útspr. ['vɪdioʤɔki], likernôch: "widdiodzjokky"), of yn ferfryske foarm **fideojockey**, is in presintator of presintatrise op 'e tillefyzje by in muzykstjoerder of fan in muzykprogramma op in algemiene stjoerder wêryn't fideoklips draaid wurde. De term wurdt gauris ôfkoart ta **vj** of **VJ** (útspr.: ['vi:ʤe:], likernôch: "wiidzjee"). It wurk fan sa'n videojockey bestiet grutdiels út it oaninoar praten fan fideoklips. De term is analooch oan in discjockey of dj op 'e radio. Guon bekende Nederlânske videojockeys (of eardere videojockeys) binne:
Darlington Agintskip

It **Darlington Agintskip** (Ingelsk: **Darlington Agency**) wie it agintskip fan it Buro fan Yndiaanske Saken (BIA), in Amerikaanske oerheidsynstânsje, yn it eardere Sjajinne en Arapaho Yndianereservaat yn it westen fan it Yndiaanske Territoarium (de tsjintwurdige Amerikaanske steat Oklahoma). It agintskip waard yn 1870 op 35°34′31″ noarderbreedte by 98°0′32″ westerlingte fêstige yn wat letter Canadian County wurde soe, ta ferfanging fan it agintskip dat in jier earder by Fort Supply iepene wie. De ferhuzing waard ûndernommen om it agintskip better berikber te meitsjen foar de ynwenners fan it Yndianereservaat, dy't ta de etnyske groepen fan 'e Súdlike Sjajinnen en de Súdlike Arapaho hearden. It agintskip waard ferneamd nei Brindon Darlington, in quaker dy't op dit plak de earste Yndiaanke agint wie en dy funksje útoefene oant syn dea yn 1872.

It Darlington Agintskip waard meitiid útwreide mei in eigen kapel, in postkantoar en in ynternaat foar Yndiaanske bern, dat rund waard troch John Homer Seger. It ûntjoech him ta in fêst rêstplak oan it ferneamde Chisolm Trail, dat feeboeren út súdlik Teksas wei brûkten om har kij nei it spoar yn Kansas te driuwen. Tsjin 1880 brocht it agintkip syn eigen krante út, de *Cheyenne Transporter*, dat it earste deiblêd yn westlik Oklahoma wie. Yn 1897 krigen de Súdlike Sjajinnen har eigen agintskip te Concho, dêr't de Súdlike Arapaho har nei ferrin fan tiid by har joegen. It yn ûnbrûk rekke Darlington Agintskip ferfoel doe oan 'e steat Oklahoma. Oant 1922 waard it doe pachte troch de frijmitselders, dy't der in kostskoalle en in rêsthûs fêstigen. Neitiid brûkte de steat de gebouwen koarte tiid as ôfkickklinyk foar drugsferslaafden, foar't se oerdroegen waarden oan it Steatsdepartemint fan Natoerbehear, as útbriedstasjon foar fûgelaaien en ûndersyksfasiliteit. Op 14 augustus waarden de gebouwen fan it eardere Darlington Agintskip tafoege oan it Amerikaansk Nasjonaal Register fan Histoaryske Plakken, sadat se offisjeel de status fan monumint krigen.

## Keppelings om utens
*Beskriuwing fan it Darlington Agintskip yn 'e database fan it Nasjonaal Register fan Histoaryske Plakken
Sierra Banxxx

**Sierra Banxxx**, echte namme ûnbekend (1 novimber 1989), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk etnysk komôf. Hja hat ek wol gebrûk makke fan 'e artystenamme Tyra Boom.

## Libben en karriêre
Banxxx komt út 'e steat Michigan, en makke yn 2011 har debút yn in pornografyske film. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile hja neitiid yn in tolvetal films, û.m. foar sokke foaroansteande labels as *[[Evil Angel (filmstudio)|Evil Angel]]*, *[[West Coast Productions]]*, *[[Jules Jordan Video]]* en *[[Elegant Angel]]*. Ek hat se in protte yn 't spier west foar ferskate pornosites op it ynternet, lykas *[[Reality Kings]]*. Njonken har aktearwurk wie Banxxx ek aktyf as neakenmodel. Yn 2013 loek hja har werom út 'e Amerikaanske pornoyndustry.

## Lichemsskaaimerken
Neffens har offisjele opjefte is Sierra Banxxx 1.62&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 58&nbsp;kg en in natuerlik kupmaat 34A. Har hûdskleur is dûnkerbrún en har hierkleur swart. Hja hat in tatoeaazje fan in flinter en in blom op har lofterskouder, in tekst yn it Latynske skrift op har rjochterside, in bôge op har lofterheup en in krús op har rjochterhân. Ek hat Banxxx in piercing troch har nâle.

## Filmografy

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Sierra Banxxx yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Sierra Banxxx yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Sierra Banxxx op ''FreeOnes''
Erfdochter

In **erfdochter** wie foarhinne in aadlike dochter dy't har heite besittings urf. Dat moat yn 'e kontekst sjoen wurde fan 'e wizânsje om alle aadlike besittings oan 'e âldste soan te jaan, of soms ûnder de soannen te ferdielen. Froulike bern krigen dêrby meastal amper wat en soms hielendal neat. It bêste dêr't se nei útsjen koene, wie yn 'e regel in jierjild dêr't se fan libje koene. As der lykwols gjin soannen wiene, urf de (âldste) dochter alles. Foar in aadlik laach wie dat in ramp, om't it feitliks it útstjerren fan 'e namme betsjutte. Foar oare eallju wie it lykwols in bûtenkânske om fergees jins eigen lânerijen en titels út te wreidzjen. Erfdochters waarden dan ek beskôge as tige goede partijen, en de manlju dy't harren it hof makken, stiene by wize fan sprekken yn 'e rige. Sels hiene sokke froulju dêr lykwols net folle oan, want sadree't se troud wiene, ferfoelen alle besittings dy't se fan harren heit urven hiene oan harren man.

It bekendste gefal fan in rike erfdochter út 'e Nederlânske skiednis, wie Jehanna fan Polanen (1392-1445), de lêste telch út it geslach Duivenvoorde, dy't yn 1403 mei alve jier troude mei Ingelbrecht&nbsp;I fan Nassau-Dillenburch. Har besit omfieme û.m. de barony fan Breda en de hearlikheden fan Niervaart, Klundert, Geertruidenberch, Easterhout, Dongen, Hege en Lege Swaluwe, de Lek, Gageldonk, Hambroek, Kranendonk, Eindhoven, Herstal, Gaasbeek en Montfoart. Troch har houlik mei Ingelbrecht krige it Hûs Nassau foar it earst foet oan 'e grûn yn 'e Nederlannen.
La Espero

***La Espero*** ('De Hope') is it 'folksliet' fan Esperanto. De tekst is skreaun troch Lejzer Zamenhof (1859-1917), de oarspronklike betinker fan de taal Esperanto. It wurdt no gewoanlik songen op muzyk komponearre troch Félicien Menu de Ménil.

*  La Espero

## Tekst
Borough

In ***borough*** (útspr. ['bɔɹə], "borre", of ['bɔɹo:], "borroo") is in foarm fan bestjoerlike yndieling yn ferskate Ingelsktalige lannen. De term komt fan it Oergermaanske **burg*, dat "fêsting" betsjut. Yn oare Germaanske talen komt men ôfstammelingen fan dat wurd tsjin as "boarch" (Frysk), *burcht* (Nederlânsk), *burgh* (Skotsk), *Burg* (Dútsk), *buerg* (Lúksemboarchsk) en *borg* (de Skandinavyske talen). Yn it Ingelsk bestiet fierders ek de ferkoarte foarm *brough* (bgl. yn 'e plaknamme Broughton).

Yn 'e Iere Midsiuwen stifte kening Alfred de Grutte yn Ingelân tal fan *burhs*, fersterke plakken, om 'e ynfallen fan 'e Wytsingen tsjin te gean. Yn 'e lettere Midsiuwen kamen dêrút de *boroughs* fuort, Ingelske delsettings dy't selsbestjoerend wiene (dus net ûnder it bewâld fan in ealman foelen), en dy't dêrom fertsjintwurdigers nei it Ingelske parlemint stjoere mochten. Tsjintwurdich kinne *boroughs* yn Ingelsktalige lannen faak (mar net altyd) lykslein wurde mei Nederlânske dielgemeenten (bgl. de *boroughs* fan New York-Stêd, Londen en Montreal). Sokke *boroughs* hawwe mar beheinde bestjoerlike macht, dy't ôfstien is troch de gemeente dêr't se ta hearre. Yn Alaska, lykwols is *borough* de beneaming foar de countys fan 'e steat.

*Boroughs* komme foar yn 'e Feriene Steaten (yn ferskate betsjuttings; sjoch ''borough'' (Feriene Steaten)); yn Ingelân, Noard-Ierlân dn de Kanadeeske provinsje Kebek (en earder ek yn Ontario). Yn Australaazje kamen se foarhinne ek foar yn Nij-Seelân, mar no net mear. Austraalje omfiemet noch ien inkele *borough* (Queenscliffe Borough).

## Sjoch ek
* ''borough'' (Feriene Steaten)
Borough (Feriene Steaten)

In ***[[borough]]*** (útspr. ['bɔɹə], "borre", of ['bɔɹo:], "borroo") is in foarm fan bestjoerlike yndieling yn 'e Feriene Steaten. Dit begryp hat yn ferskillende Amerikaanske steaten ferskillende betsjuttings.
* Alaska: in distriktsnamme dy't ekwifalint is oan countys yn oare Amerikaanske steaten.
* Firginia: de geografyske ûnderferdielings fan in út ferskate earder selsstannige gemeenten gearstalde 'konsolidearre' stêd, dy't lykwols gjin eigen bestjoer mear hawwe.
* Konnetikut: in diel fan in *[[town]]* dat los fan 'e rest fan dy *town* stedsrjochten hat; sokke *boroughs* binne net selsbestjoerend, mar falle ûnder it gemeentebestjoer fan 'e oangeande *town*.
* Minnesota: in alternative beneaming foar "gemeente", dy't tusken 1868 en 1974 yn gebrûk wie foar ien inkele gemeente, ntl. Belle Plaine.
* New York: in dielgemeente fan 'e stêd New York, wêrfan't der fiif binne: Brooklyn, Manhattan, Queens, The Bronx en Staten Island.
* Nij-Jersey: in soarte fan selsbestjoerende gemeente, mei ôfwikende skaaimerken fan 'e oare fjouwer soarten gemeenten yn 'e steat (stêd, *[[town]]*, *[[township]]* en doarp).
* Pennsylvania: selsbestjoerende gemeenten dy't lytser binne as in stêd; ekwifalint mei *[[town]]s* yn oare Amerikaanske steaten.

## Sjoch ek
* borough