open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wolmûzen

De **wolmûzen** (wittenskiplike namme: *Chinchillidae*) foarmje in famylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e kjifstikelbaarcheftigen (*Hystricomorpha*), it tuskenskift fan 'e kjifstikelbaarchdieren (*Hystricognathi*), it lytsskift fan 'e kjifstikelbaarchdieren fan de Nije Wrâld (*Caviomorpha*) en de boppefamylje fan 'e tsjintsjilla-eftigen (*Chinchilloidea*). Ta dizze taksonomyske groep hearre de 7 libbene soarten tsjintsjilla's, berchfyskatsja's en flaktefyskatsja's.

## Skaaimerken
Dizze bisten komme foar yn súdlik en westlik Súd-Amearika, dêr't de measten yn 'e Andes libje, mei ien soarte, de fyskatsja (*Lagostomus maximus*), op 'e flakten fan 'e Gran Chaco en noardlik Patagoanje. Wolmûzen binne middelgrutte kjifdieren, mei in gewicht dat útinoar rint fan 800&nbsp;g oant 8&nbsp;kg. Se hawwe krêftige efterpoaten om mei te huppen, grutte earen en in boarstelige sturt. Har pels is tige tsjûk en sêft, en dêrom wurde guon soarten, yn 't bysûnder de tsjintsjilla (*Chinchilla lanigera*), wol holden yn 'e pelsdierfokkerij.

## Klassifikaasje
Tsjintsjilla's

De **tsjintsjilla's** (wittenskiplike namme: *Chinchilla*) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), it ûnderskift fan 'e kjifstikelbaarcheftigen (*Hystricomorpha*), it tuskenskift fan 'e kjifstikelbaarchdieren (*Hystricognathi*), it lytsskift fan 'e kjifstikelbaarchdieren fan de Nije Wrâld (*Caviomorpha*), de boppefamylje fan 'e tsjintsjilla-eftigen (*Chinchilloidea*), de famylje fan 'e wolmûzen (*Chinchillidae*) en de ûnderfamylje fan 'e tsjintsjilla's en berchfyskatsja's (*Chinchillinae*). Ta dizze taksonomyske groep hearre 2 soarten nau besibbe bisten: de (gewoane) tsjintsjilla (*Chinchilla lanigera*) en de keningstsjintsjilla (*Chinchilla chinchilla*).

## Skaaimerken
Tsjintsjilla's binne lytseftige kjifdieren, justjes grutter en steviger boud as grûniikhoarntsjes, dy't lânseigen binne yn 'e Andes fan súdwestlik Súd-Amearika. Histoarysk kamen se foar yn Perû, Bolivia, Argentynje en Sily, mar tsjintwurdich is har fersprieding yn it wyld beheind ta Perû en Sily, en is de tastân fan beide soarten krityk. Tsjintsjilla's binne benammentlik yn 'e jûnsskimer en by de moarnsdage aktyf, en libje yn groepen oan op in hichte fan 4.250&nbsp;m boppe seenivo.

## Ynteraksje mei de minske
De namme "tsjintsjilla" (Spaansk: *chinchilla*) betsjut letterlik "lytse Tsjintsja"; de bisten binne neamd nei it Andeaanske Tsjintsja-folk, dy't der ienris om bekend stiene dat se it tichte, ferwielsêfte tsjintsjillabûnt droegen. Sok guod wie yn Jeropa ek wol fraach nei, en tsjin 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw wiene tsjintsjilla's dan ek tige seldsum wurden trochdat der allegeduerigen jacht op 'e bisten makke waard. Sûnt de 1990-er jierren is 90% fan 'e wylde tsjintsjillapopulaasje yn 'e wrâld ferlern gien troch oerbejaging. Lykwols bestiet der gjin kâns op útstjerren, mei't fral de gewoane tsjintsjilla tsjintwurdich rûnom holden wurdt yn 'e pelsdierfokkerij en inkeld ek wol as gewoan húsdier.

## Klassifikaasje
Auke Miedema

**Auke Miedema** (Frjentsjer, 25 juny 1845 – Sweins, 6 septimber 1898) dy’t fan berop ûnefeint wie op it tichelwurk yn Sweins wie ien fan de allerbêste keatsers út de 19de iuw. 

De earste kear dat syn namme opdûkt yn de keatserij wie yn 1863 doe’t er as 18-jierrige de krânse wûn yn Hjerbeam. Datselde jier makke er syn debút op de PC, mar it soe gjin priis opleverje. Yn de jierren dêrnei kaam er op de PC wol ta grutte suksessen. Hy soe dy partij mar leafst acht kear winne en fjouwer kear wie er ferliezend finalist. Hy stiet dêrmei noch altiten op it 5e plak fan de meast suksesfolle PC-keatsers. Doe’t yn 1883 foar it earst in PC-kening keazen waard foel him dy eare ta. Hy wie doe al 38 jier mar it soe net syn lêste PC wêze. Dat barde yn 1894. Hy wie doe 49 jier en ferlear yn de twadde omloop. Om’t yn de 19de iuw lang net alle útslaggen publisearre waarden, witte wy net hoefolle prizen Miedema krekt wûn hat. De Frjentsjerter Krante skreau flak foar de PC fan 1870 dat Miedema doe al syn santichste priis binnen hie.

Auke Miedema ferstoar op 6 septimber 1898, yn 'e âldens fan 53 jier oan in oandwaning oan syn lever. 

## Prizen
* 1864 - PC 2e priis
* 1867 - PC 1e priis
* 1868 - PC 1e priis
* 1869 - PC 1e priis
* 1870 - PC 1e priis
* 1871 - PC 1e priis
* 1872 - PC 1e priis
* 1878 - PC 2e priis
* 1880 - PC 2e priis
* 1882 - PC 2e priis
* 1883 - PC 1e priis 
* 1885 - PC 1e priis
Sint-Nikolaastsjerke (Wyk op Feer)

De **Sint-Nikolaastsjerke** (Dútsk: *Kirche St. Nicolai*) yn Wyk op Feer is ien fan de trije midsiuwske tsjerken op it Noard-Fryske eilân Feer (*Föhr*). Sûnt de ynfiering fan de reformaasje op Feer yn de jierren 1526 oant 1530 is de Sint-Nikolaas in protestânsk tsjerkegebou. De tsjerke leit oan de *Sankt Nicolaistraße* yn it doarp Boldixum.

## Bouskiednis

De oarsprong fan de oan de hillige Nikolaas wijde romaanske tsjerke stamt út de tiid fan 1240. Oan de eastkant fan de tsjerke slút in koar oan mei in apsis. De goed 28 meter hege goatyske toer is fan lettere tiid en waard yn de 15e iuw boud en fan in sealtek ôfsletten. Yn it begjin fan de 18e iuw waard in noardlik skip oanboud om it tanimmend tal tsjerkgongers bergje te kinnen. 

Foar de Noard-Fryske skiednis is it bouwurk wichtich om't hjir yn âlde tiden politike gearkomsten plak fûne.

## Ynrjochting
Doe't men de tsjerke restaurearre yn de jierren 1969-1970 waarden der oan de gewelven 13e-iuwske muorrebeskilderingen ûntdutsen. De beskildering waard renovearre en rekonstruearre. Fan it koar wie de orizjinele beskildering net mear foarhannen. Dêr binne let-goatyske fresko's te sjen. Njonken it altar (1643), de kânsel (1630), it doopfont (13e iuw), in byld fan de hillige Nikolaas (1300) en trije let-goatyske bylden heart it oargel ta de bysûnderheden dy't de tsjerke it besjen wurdich makket.    

Yn de tsjerketoer hingje fjouwer klokken, de âldste klok stamt út 1767, ien út 1934 en de oare twa út 1962.

## Tsjerkhôf
De Nikolaastsjerke leit yn it fermidden fan in grut hôf, dat omheind wurdt toch âlde muorren fan fieldstiennen, oan de grins fan de doarpen Boldixum en Wrixum. Op it hôf binnen tal fan barokke grêfstiennen de muoite wurdich om te sjen. In soad grêfstiennen tsjûgje fan in djip kristlik leauwe en binne fersierd mei ôfbyldings fan ferhalen út de Hillige Skrift of fan de ferstoarne sels. Ek jout mannich grêf in beskriuwing oer it libben fan de ferstoarne.

## Keppeling om utens
*  Side fan de Nikolaastsjerke
Robert J. Flaherty

**Robert Joseph Flaherty** (Iron Mountain, 16 febrewaris 1884 – Dummerston, 23 july 1951) wie in Amerikaansk filmregisseur en dokumintêremakker, dy't fral bekend wurden is fan syn dokumintêrefilm *[[Nanook of the North]]* út 1922. Teffens wie er de betinker fan it nije sjenre dokufiksje mei de film *[[Moana (film út 1926)|Moana]]* (1926), en wurdt er rekkene ta de pioniers fan de etnografyske film en de dokumintêrefilm.

Flaherty wie fan 1914 oant syn dea boaske oan de skriuwster Frances Johnson Hubbard. Frances die harres oan it skript fan ferskate films fan har man.

Flaherty Island, ien fan de Belchereilannen, is nei him ferneamd.

## Filmografy

* *Nanook of the North* (1922)
* *The Pottery Maker* (1925)
* *Moana* (1926)
* *The Twenty-four Dollar Island* (1927), in koarte dokumintêre oer New York
* *White Shadows in the South Seas* (1928)
* *Acoma the Sky City* (1929; net ôfmakke)
* *Tabu* (1931), yn 'e mande mei F. W. Murnau
* *Industrial Britain* (1931)
* *Man of Aran* (1934)
* *Elephant Boy* (1937)
* *The Land* (1942), dokumentêre foar it Amerikaansk Departemint fan Lânbou
* *Louisiana Story* (1948)
* *The Titan: Story of Michelangelo* (1950)

## Prizen en erkenningen
* De BAFTA hat de Robert J. Flaherty Award foar bêste dokumintêre.
*Yn 1913 waard Flaherty opnaam yn de Royal Geographical Society. Letter waard er beneamd ta *fellow* en mocht dêrom de titel FRGS (*Fellow of the Royal Geographic Society*) efter syn namme sette.

## Keppelings om utens
* Robert J. Flaherty yn de IMDb
* ''Robert Flaherty Film Seminar''
Berchtme

In **berchtme**, ek skreaun as **geberchte** of **berchte**, of yn meartalsfoarm as (de) **bergen**, is in stelsel fan yn in rige of yn in rûnte lizzende bergen.

## Skiften
*heechberchtme (> 1500 m)
*middelberchtme (500 - 1500 m)
*heuvellân (200 - 500 m)
*leechlân (0 - 200 m)

## List fan berchten
De grutste berchten op de wrâld (langer as 1000 km.):
*Alaska Range - Alaska
*Aleoeten - Alaska
*Alpen - Sintraal-Europa
*Altai-berchtme - Kazachstan, Ruslân, Mongoalje, Sina
*Apeninen - Itaalje
*Appalachen - Feriene Steaten
*Andes Westlik Súd-Amearika
*Atlasberchtme - Noardwest-Afrika
*Balkan Súdeast-Europa
*Barisaanberchte - Yndoneezje
*Braziliaanske Berchlân - Brazylje
*Cascade Range - Feriene Steaten, Kanada
*Crocker Range - Yndoneezje (Borneo)
*Drakensberchtme - Súd-Afrika
*Ethiopysk Heechlân - Etioopje
*Ferchojanskberchtme - Ruslân
*Great Dividing Range - Austraalje
*Himalaya - Súd-Aazje
*Kamtsjatka - Ruslân
*Karpaten - East-Europa
*Kaukasus - Azerbeidzjen, Armeenje, Ruslân, Georgje
*Heechlân fan Madagaskar - Madagaskar
*Oeral - Ruslân
*Pyreneeën - Frankryk, Spanje
*Rocky Mountains - Feriene Steaten
*Sierra Madre Oriental - Meksiko
*Sierra Nevada - Feriene Steaten
*Skandinavysk Heechlân - Skandinaavje
*Sudirman Range - Yndoneezje
*Tiensjan - Sintraal Aazje
*Tihamat ash Sham - Saûdy-Araabje
*Transantarktysk Heechlân - Antarktika
*Tsjerskyberchtme - Ruslân
*Westgats - Yndia
*Zagros - Iran

## Sjoch ek
*Berch
*Heechflakte
Vändåtberget

De **Vändåtberget** is in natoergebiet fan 345 ha yn Örnsköldsviks kommun yn Västernorrlands län yn Sweden. It reservaat leit 50 kilometer noardwest fan it plak Örnsköldsvik en waard yn 1989 stichte.

De âlde bosk fan Vändåt is in habitat foar de mei útstjerren bedrige krobbe *Pytho kolwensis* (skaai *Pytho*, famylje *[[Pythidae]]*). Ek wurdt de langhoarn krobbe, *Nothorhina muricata*, dêr fûn.

De betsjutting fan de namme “Vändåt” is net bekend.
Frans Felkers

**Frans Frederiks Felkers** (Winsum, 1 novimber 1835 – dêre, 21 jannewaris 1877) wie de jongste, mar ek meast talentearre keatser, fan in trijetal broers dy’t yn it tredde part fan de 19e iuw ta de meast foaroansteande keatsers yn Fryslân hearden. Mei syn broer Johannes (Frjentsjer, 11 augustus 1822) wûn hy yn 1856 foar it earst de PC. In jier letter stie hy mei syn bruorren Johannes en Pieter yn de finale fan de PC tsjinoer de bruorren Boorsma fan Tsjummearum. In partij dy’t neffens it *Franeker Nieuws en Advertentieblad* fan 6 augustus 1857 *“ten aanschouwe van duizenden belangstellenden”* pas nei sânen ôfrûn wie. It waard in oerwinning foar de Boorsma’s. Yn 1863 stiet hy yn de finale fan de PC tsjinoer syn beide bruorren en disse kear gie er mei de krânse nei hûs. Hy wûn de priis nochris yn 1864 en de preemje yn 1867, 1868 en 1870. Frans Felkers keatste 14 kear op de PC en behelle dêr mei-inoar 17 punten.

## Prizen
* 1856 - PC 1e priis
* 1857 - PC 2e priis
* 1863 - PC 1e priis
* 1864 - PC 1e priis
* 1867 - PC 2e priis
* 1868 - PC 2e priis
* 1870 - PC 2e priis
Kitty Hawk

**Kitty Hawk** of **Kittyhawk** kin ûnder oaren wêze:

* De kommandomodule fan Apollo 14
* *Kittyhawk*, oantsjutting fan de jachtfleanmasine Curtiss P-40
* Kitty Hawk, plak yn de Amerikaanske steat Noard-Karolina
* Kitty-Hawk-klasse, klasse fan fleandekskippen fan de Amerikaanske Marine 
* USS Kitty Hawk (CV-63), fleandekskip út de Kitty-Hawk-klasse
Heechflakte

In **heechflakte**, **plato** (fan it Frânske *plateau*) of soms **heechlân** (hoewol't dat eins mear in synonym foar in leecheftich berchtme is) is in gebiet mei mar in bytsje hichteferskillen dat heger as 500 meter boppe NAP leit Yn benei alle oare gefallen is in heechflakte in âld ôfsliten berchtme. Kombinaasjes fan beide foarmen besteane lykwols ek.

## In tal heechflakten, heechlannen en/of plato's
*Bajío
*Dekkan
*Heechlân fan Etioopje
*Golanhichten
*Heechlân fan Bolivia
*Heechlân fan Iran
*Khorat Plato
*Nêzjd
*Namibysk Heechlân
*Plato fan Langres
*Shire-heechlân
*Sprengisandur
*Flakte fan Kruiken
Kitty Hawk (Noard-Karolina)

**Kitty Hawk** is in plak (*[[town]]*) op  Bodie Island op de Outer Banks yn de Amerikaanske steat Noard-Karolina. It plak falt bestjoerlik ûnder Dare County.

Kitty Hawk is bekend as it plak dêr't de bruorren Wright fan 1901 - 1904 harren earste flechten makken mei sweeffleantugen en mei de Wright Flyer.
Under mear it fleandekskip USS Kitty Hawk en de Apollo 14-kommandomodule binne dêrom nei dit plak ferneamd.
Curtiss P-40

De **[[Curtiss (bedriuw)|Curtiss]] P-40 Warhawk** wie in Amerikaansk jachtfleanmasine út de Twadde Wrâldoarloch. De Warhawk wie it standertjachtfleantúch fan de *United States Army Air Forces* (USAAF) doe't Japan yn desimber 1941 Pearl Harbor  oanfoel.  

It prototype fleach foar 't earst yn 1938. De P-40 tsjinne oant de ein fan de oarloch, by leafst 28 lannen. Der waarden totaal 13.738 tastellen makke oant novimber 1944, in Buffalo, New York. It ûntwerp wie ôflaat fan de P-36 Hawk, sadat it tastel fluch yn produksje naam wurde koe. Yn de FSA waard it tastel **Warhawk** neamd, mar yn de Sovjet-Uny en it Feriene Keninkryk waard er mei **Tomahawk** of **Kittyhawk** (fan de ferzje P-40D ôf oan) oantsjut.

De P-40 waard net brûkt oan Jeropeeske front (útsein boppe de Middellânske See), mar safolste mear by de Noard-Afrikaanske fjildtocht en yn Azië. Hy waard brûkt as jager, eskortejager en jachtbommemiter. De Militêre Loftfeart fan it Keninklik Nederlânsk-Yndysk Leger hie it type fan 1942 oant 1949 yn tsjinst.

## Technyske feiten

## Ferlykje mei
* Hawker Hurricane
* Messerschmitt Bf 109
* Mitsubishi A6M Zero
* Supermarine Spitfire

## Keppeling om utens
*  Fideo: 'Ways of the War Hawk: How to Fly the Curtiss P-40 Fighter', op Youtube
Flagstaff

;Plakken
*Flagstaff (Arizona), plak yn de Amerikaanske steat Arizona
*Flagstaff (Maine), earder plak in de Flagstaffmar yn Maine
*Flagstaff (Súd-Afrika), plak yn Súd-Afrika

;Teffens:
*Flagstaff (Australië), distrikt yn Austraalje
*Flagstaff (Hamilton), bûtenwyk fan Hamilton, Nij-Seelân
*Flagstaff (hichte), in hichte by Dunedin yn Nij-Seelân
*Flagstaffmar, in mar yn Maine
Flagstaff (Arizona)

**Flagstaff** (Navajo: *Kinłání*) is in plak (city) yn de Amerikaanske steat Arizona. It is ek it haadplak fan Coconino County.

## Geografy
Neffens it United States Census Bureau beslacht it plak in oerflak fan 
164,8 km², dêr't 164,7 km² fan lân en 0,1 km² oerflaktewetter is.

Flagstaff leit op in hichte fan 2121 m boppe seenivo oan de foet fan it 'San Francisco'-berchtme yn it súdwesten fan it Kolorado Plato. Flagstaff is in útfalsbasis foar toeristen dy't nei de protte natuerparken yn de regio wolle dêr't ek de Grand Canyon ta heart.

De stêd hat in relatyf koel soarte fan heal-woastynklimaat mei frijwat mylde simmers en strange winters. De temperatuer komt simmerdeis oant sa'n 27&nbsp;°C ta.

## Toerisme
Op sa'n 55 km eastlik fan Flagstaff leit de Barringerkrater. Dat is de meast ferneamde ynslachkrater op Ierde.
De Grand Canyon leit tichtby. Flagstaff waard de populêrste tuskenstop foar toeristen dy't oer de Route 66 reizgen. By Seligman, bewesten Flagstaff, leit it meast lange stik oarspronklike Route 66. Flagstaff hat ek it Arboretum at Flagstaff.

## Ferfier
Flagstaff hat in fleanfjild, Flagstaff Pulliam Airport en in stasjon foar treinen fan Amtrak.

## Stedsbyld

File:Flagstaff train station.jpg|*Earder Santa Fe depot, no Amtrakstasjon, oan [[Route 66]] yn Flagstaff*
File:Purinaflag.jpg|*It Purina Pet Care-gebou*
File:OrpheumTheater Flagstaff.jpg|*It Orpheumteater*
File:Flagstaff city hall.jpg|*It stedhûs fan Flagstaff*


## Ferneamde persoanen út Flagstaff

* Bruce Babbitt, gûverneur fan Arizona
* Michelle Branch, sjonster, gitariste
* Andy Devine, akteur
* Henry Lee Giclas, astronoom
* Blake Woodruff, akteur

## Keppelings om utens
*  Toeristeside
*  Flagstaff foar de ''Virtual Traveller''
Thé Lau (muzikant)

**Matheus Josephus (Thé) Lau** (Bergen, 17 july 1952 - Amsterdam, 23 juny 2015) wie in Nederlânsk sjonger, muzikant en skriuwer. Yn 1979 rjochte er de band *The Scene* op. 
 
## Wurkpaad
Lau wie gitarist yn ferskate bands en wie lid fan Neerlands Hoop Express. Yn 1979 rjochte er de band *[[The Scene]]* op, ferneamd fan de hits *Blauw* en *Iedereen is van de wereld*. Lau waard de leadsjonger.

Lau naam yn 2003 ôfskied fan syn band en sûnt gie er mei toetsenist Jan-Peter Bast de Nederlânske teäters by del. Op 13 oktober 2006 begûn Lau mei syn teätertoernee *Tempel der liefde*, begelaat fan toetsenist Bast en it tangostrykkwartet Pavadita.

Yn 2003 waard syn oeuvre bondele yn *Thé Lau, de teksten*. Al yn 2000 debutearre er mei de ferhalebondel *De sterren van de hemel*. Syn debútroman *Hemelrijk* kaam yn 2004 út, yn 2006 folge troch in bondel muzykferhalen, mei de titel *In de dakgoot*. *1000 vissen* ferskynde yn 2007, in bibliofile útjefte mei ferhalen oer de Amsterdamske Spaarndammerbuurt, dêr't Thé Lau sûnt 15 jier wennet en wurke.

Yn 2007 kaam *[[The Scene]]* wer by elkoar en gie Lau mei trije eardere bandleden (Jeroen, Emilie en Otto) wer op toernee; sy namen ek in CD op. Yn 2010 naam Lau tegearre mei de rapper Lange Frans it nûmer *Zing voor me* op, dat it earste plak fan de Nederlânske Single Top 100 helle.

Op 12 augustus 2013 waard bekend dat er kielkanker hie en april 2014 brocht syn management nei bûten dat Lau útsiedings yn syn linkerlong hie en er útbehannele wie. Juny 2014 joech er mei syn band ôfskiedskonserten op Pinkpop (7 juny), op 14 juny yn de Lotto Arena yn Antwerpen en op 17 juny yn de Heineken Music Hall yn Amsterdam. Op 21 juny joech er syn lêste optreden yn Belgje yn de AB yn Brussel.

Op 2 maart 2015 ûntfong Lau in Edison foar syn hiele oeuvre. Op 23 juny 2015 stoar Thé Lau thús yn Amsterdam, oan de gefolgen fan kanker. Hy waard 62 jier.

## Diskografy
### Albums

## Boeken
* *De Sterren van de Hemel* (2000)
* *De Teksten* *Italic text* (2003)
* *Hemelrijk* (2004)
* *In de Dakgoot* (2006)
* *1000 vissen* (2007) - bibliofile útjefte ferskynd by Utjouwerij Brokaat
* *Juliette* (2014) - roman, Dutch Media Books

## Keppeling om utens
* Lau syn webside
Flit (rivier)

De **Flit** (*River Flit*) is in rivierke yn Bedfordshire, Ingelân. Hy rint troch Flitwick, Greenfield en Flitton by del, dêrnei troch Clophill, Chicksands, Shefford en Stanford, en mûnet lang om let yn de rivier River Ivel by Langford út.
De namme komt faaks fan Flitton.
Knossington

**Knossington** is in doarp (*village*) en kerspel (*parish*) yn it easten fan Leicestershire, tichteby de swette mei Rutland. It plak leit tusken de doarpen Somerby en Oakham.

## Skiednis
Knossington komt foar yn it Domesday Book, it hie doe 31 húshâldings, yn de 'hûndert fan Gartree'.

Besuden it plak leit in Manor House út de 16e of oars iere 17e iuw.

It oansicht fan de westkant fan it doarp wurdt oerhearske troch Knossington Grange, in grutte bûtenpleats yn de Tudorstyl út de lette 19e iuw. It is no in skoalle.

De 14e iuwske *St Peter's church* waard yn 1830 restaurearre. 

## Keppelings om utens
*  Knossington, Doomsday Book
*  Knossington by British History On Line
Fabrique Nationale d'Herstal

**Fabrique Nationale d'Herstal** (**FN**) is in wrâldferneamde produsint fan fjoerwapens. It haadkantoar sit yn Herstal (België). It Waalsk Gewest is eigner fan it bedriuw. 

## Skiednis

De *Fabrique Nationale d 'Armes de Guerre* waard 1889 oprjochte mei it doel 150.000 Mauser-gewearen te meitsjen foar de Belgyske steat.

Al fan 1898 ôf oan hie FN in goede ferhâlding mei John Browning en tegearre makken se tal fan ferneamde wapens, ûnder oare de Browning-pistoalen.
De M 1910 fan John Browning dy't by *Fabrique Nationale d'Herstal* makke waard, waard brûkt foar de moard op Frâns Ferdinand fan Eastenryk, dy't ta de Earste Wrâldoarloch liede soe.
Fan 1940 oant 1944 makke FN ûnder de Dútske bsetting wapens en munysje foar de Wehrmacht mei it stimpel *ch*.
In 1989 nam FN Herstal USRAC oer, de fabrikant fan de ferneamde Winchester gewearen en waard ek de eigner fan Browning Arms Company, beide Amerikaanske wapenprodusinten.

It Waalsk Gewest is sûnt 1997 foar 100% eigner en hat dy oandielen ûnderbrocht by har partisipaasjemaatskippij Sogepa, de *Société Wallone de Gestion et de Participations*.

## Auto's en motorfytsen
Njonken wapens hat FN ek motorfytsen, automobilen en frachtweinen makke.

Yn 1900 sette FN út ein mei de produksje fan auto's. Neist elegante limûsines waarden ek sportweinen makke. Oant de Earste Wrâldkriich koe FN goed meikomme mei konkurrinten, mar dêrnei mist men de slach. Der waard besletten om him op it meitsjen fan motorfytsen en wapens ta te lizzen. Motorfytsen waarden oant 1965 boud. Teffens binne in skoft strielmotoren fan Rolls Royce yn lisinsje boud.

Ofbyld:FN M11 1938.jpg|FN M11 motorfyts (1938)
File:FN motorcycle.jpg|Tige âlde FN 4-sylinder
File:1947 FN Tricar-Autoworld Bruxelles.JPG|FN Tricar (1947)


## Wapens makke troch FN

De folgjende wapens wiene in FN-ûntwerp:

## Bibliografy
* *The FN FAL Explained ([http://www.poudlard.com/ebooks/falen.zip Download]) fan Gerard HENROTIN (H&L Publishing - HLebooks.com 2004)
* *The FN High Power Explained* ([http://www.poudlard.com/ebooks/fnhp.zip Download]) fan Gerard Henrotin, (H&L Publishing - HLebooks.com, 2003)
* *The FN Browning Models 1910 - 1922 Explained" (dellade) fan Gerard HENROTIN (H&L Publishing - HLebooks.com - 2006)
* ''The FN Browning Model 1906 Vest Pocket Explained" - Downloadable ebook fan Gerard HENROTIN (H&L Publishing - HLebooks.com - 2007)

## Keppelings om utens
* fnherstal.com - offisjele webside
*  herstalgroup.com - Herstal Group
*Susterbedriuwen:
**  browningint.com - webside fan Browning
**winchesterguns.com - webside fan Winchester
Somerby

;Plakken yn Ingelân:
* Somerby (Leicestershire), in doarp ûnder Melton Mowbray
* Somerby (Juxta Bigby), Lincolnshire, in buorskip ûnder Brigg
* Somerby (West Lindsey), in buorskip ûnder Gainsborough, Lincolnshire

*Old Somerby, Lincolnshire
Roberto Ferruzzi

**Roberto Ferruzzi** (Šibenik, 16 desimber 1853 - Feneesje, 16 febrewaris 1934) wie in Italjaansk keunstner, dy't is fral bekend fan it skilderij *La Madonnina* dat de twadde *[[Biennale fan Feneesje]]* wûn yn 1897.

## Biografy
Roberto Ferruzzi waard berne yn Šibenik, yn Dalmaasje, út Italjaanske âlden. Doe't er fjouwer wie ferfear de húshâlding nei Feneesje. Nei it ferstjerren fan syn heit, in abbekaat, gie er werom nei Dalmaasje dêr't er him oan in stúdzje klassike literatuer en skilderjen sette. Hy wie autodidakt.

Dêrnei sette er him nei wenjen yn Luvigliano, in *frazione* fan Torreglia, dêr't er yn 1897 syn ''Madonnina'' skildere.

Ferruzzi stoar yn Feneesje en waard beïerdige op it lytse tsjêrkhôf fan Luvigliano by oare famyljeleden, njonken syn frou Ester Sorgato ensyn dochter Mariska.

## Keppelings om utens
* Artikel oer de ''Madonnina'', mei plaatsje
Yntertsjerklike Kommisje foar de Fryske Earetsjinst

De **Yntertsjerklike Kommisje foar de Fryske Earetsjinst** (YKFE) is sûnt 1984 in wurkgroep fan de Kommisje Regionaal Oerlis (CRO) yn Fryslân fan de Protestantske Tsjerke yn Nederlân (PTN). 

It YKFE-bestjoer bestiet út dûmnys, muzisy en finansjeel saakkundigen, dy't troch de Tsjerken beneamd wurde, oant no ta allinnich de PTN. It giet om it oersetten fan gebrûksboeken foar de tsjerketsjinsten. Dêr wurkje oersetters, musisy, teologen en digitalisten oan mei yn 'e mande mei de útjouwers Boekencentrum BV, Kok en oaren. De YKFE hat it Lieteboek foar de Tsjerken fan 1978 op CD-ROM set (yn 2004 útjûn; in kompaktskiif, dy't droegen wurdt troch in ferskaat fan Protestantske Tsjerken). Dêrnei it Tsjinstboek diel 1 fan de PTN mei help fan twa RK pastoars as waarnimmer, útjûn yn 2005 - digitaal te krijen fan Boekencentrum. Dêrnei it Sjongboekje Tuskentiden fan de *[[Interkerkelijke Stichting voor het Kerklied]]* (ISK) yn 2006 en it Tsjinstboek diel 2 fan de PTN yn 2010. Der wurdt wurke oan de oersetting fan it *nije Liedboek - zingen en bidden in huis en kerk*, fan de ISK. De útjefte dêrfan is steld op maitiid 2015. De YKFE hat in eigen webstee, mar stiet ek op it webstee fan Stifting Platfoarm Krúspunt. 

De YKFE jout út en troch de YKFE-list fan Fryskpreekjende foargongers út. Dy moat net betiisd wurde mei it Ferbân fan Fryske Foargongers (FFF). De YKFE en it FFF hawwe wol kontakt meiïnoar op it platfoarm Krúspunt. It FFF hat leden fan de Protestantske Tsjerke yn Nederlân, mar ek fan de Doperske Gemeenten en inkelde oare denominaasjes en stiet foar alle oare iepen en is net ôfhinklik fan Tsjerken. It stiet op www.kruspunt.nl.

Fan de YKFE is dû. Cor Waringa fan De Jouwer de foarsitter, wylst dû. Paul Hekstra († 2017) fan Ljouwert dêr de skriuwer fan wie, dy't ek foarsitter fan it FFF wie, wylst dû. Ellert Jongstra fan Blije dêr de skriuwer fan is. 

Yn novimber 2019 makke de YFKE bekend dat der in nije Fryske bibeloersetting komme moast, om't de Nije Fryske Bibeloersetting fan 1978 efter de tiid rekke wêze soe. Dat kaam om't der sûnt dy tiid nije ynsichten ûntwikkele wiene op it mêd fan 'e bibelútlis, en ek wie it taalgebrûk "danich feroare". Der wie in begrutting opsteld fan €500.000, wêrfan't €353.000 foar it fertaalwurk útlutsen wie. Dat bedrach moast mei subsydzjes en skinkings byinoar brocht wurde. De klassis Fryslân fan 'e Protestantske Tsjerke yn Nederlân hie al €50.000 tasein, sadat der yn 'e folgjende trije jier noch goed €300.000 gearbrocht wurde moast. De restearjende €147.000 fan 'e €500.000 soe bylein wurde troch de útjouwer fan 'e nije oersetting, it Nederlands Bijbelgenootschap. Foar de oplaach fan 'e nije bibel waard ynearsten tocht oan 6.000 eksimplaren. It wie de bedoeling dat oan 'e oersetting û.m. de bekende predikant en oersetter Liuwe Westra fan Lollum meiwurkje soe.

## Keppeling om utens
* YKFE
* www.kruspunt.nl
Great Falls (Montana)

**Great Falls** is in plak (*[[city (stêd)|city]]*) yn de Amerikaanske steat Montana, yn Cascade County oan de rivier de Missoury.

De skilder Charles Marion Russell libbe yn Great Falls en stoar dêr ek.

## Demografy

## Bekende lju út Great Falls
* Missy Gold, aktrise
* Jay L. Johnson, admiraal fan de Amerikaanske marine 
* Hugh Mitchell, FSA-senator
* Gerald R. Molen, filmprodusint en filmakteur
* Victoria Paris, pornoaktrise
* Tera Patrick, model en pornoaktrise
* William V. Roth, senator
* R. Gordon Wasson, ynternasjonaal bankier, amateurmykolooch en skriuwer
* Irving L. Weissman, dokter, ymmunolooch, onkolooch en stamselpionier

## Keppelings om utens
* Webside foar toeristen
* Great Falls Online
* Fotoos
Heinrich Heine-Universiteit

De **Heinrich Heine-Universiteit** (Dútsk: *Heinrich-Heine-Universität Düsseldorf*) is in Dútske universiteit yn de Rynlânske stêd Düsseldorf. Sy is ûntstien út in medyske skoalle (út 1907) en waard yn 1965 in folweardige universiteit. De universiteit hat fakulteiten in de rjochten, genêskunde, filosofy, wiskunde, natuerwittenskippen en ekonomy. 

De universiteit is ferneamd nei de dichter Heinrich Heine, dy't yn 1797 yn Düsseldorf berne waard.

## Keppelings om utens
* Koarte skiednis fan de Heinrich Heine University Düsseldorf 
* Universiteits- en steatsbibleteek Düsseldorf
Grutte Postwei

De **Grutte Postwei** (*Grote Postweg*, *Jalan Raya Pos* yn 't Yndonesysk) is in wei mei in langte fan sa'n 1.000 km, oer benei de hiele lingte fan  noard Java fan Anyer nei Panarûkan. De wei waard oanlein ûnder it bewâld fan gûverneur-generaal Herman Willem Daendels fanwege Kening Loadewyk Napoleon.. Frankryk (mei it Keninkryk Hollân) wie yn dy tiid yn oarloch mei Ingelân 

Doe't Daendels op Java oankaam, sette er fuortendaliks út ein mei de oanlis fan *La Grande Route*, sa't er de dyk sels neamde, yn it noardlik diel fan Java om it eilân tsjin in Britske oanfal te beskermjen. De dyk moast in flugge ferpleatsing fan troepen mooglik meitsje.

Daendels ferplichte eltse lânseigen hearsker oan de plande rûte om arbeiders te leverjen om oan de dyk te arbeidzjen. Der waarden produksjedoelen fêststeld. At dy net helle waarden, waarden de ferantwurdlike hearsker mei syn arbeiders deadien. Harren plassen waarden yn de beammen oan de dyk hinge. Genede kaam net yn Daendels syn wurdboek foar. Fanwege syn izeren disipline waard de wei foar't er in jier om wie, yn 1808 foltôge, in tige grutte prestaasje foar dy tiid. De oanlis fan de Grutte Postwei hat dêron sines dien foar de bekendheid fan de namme Daendels oant hjoed ta.

Tûzenen Javaanske twangarbeiders stoaren by it oanlizzen fan de wei, guon boarnen sprekke fan 12.000.. Dochs beskôgje in protte hjoeddeiske Yndonezyske skiedkundigen de oanlis fan de wei as in wichtige stap foarút. De Grutte Postwei makke it mooglik om oare dielen fan Java yn mar in pear dagen, ynstee fan wiken, te berikken. De wei ferbynde guon fan de grutste plakken fan Java:  Anyer, Cilegon, Tangerang, Batavia, Meester Cornelis (no opnaam yn Jakarta), Buitenzorg, Cianjur, Bandûng, Sumedang, Cirebon, Tegal, Pekalongan, Semarang, Rembang, Tûban, Soerabaya, Pasur^yan, Probolinggo en Panarûkan.

## Film
Yn 1996 makke de Nederlânske produsint Pieter van Huystee de film *De Groote Postweg*. De film waard fertoand yn bioskopen yn Nederlân, Italië en Frankryk. De skriuwer Pramoedya Ananta Toer spriek de tekst yn.

## Literatuer
*  (2005): *Jalan Raya Pos, Jalan Daendels*, Lentera Dipantara, Jakarta, ISBN 979-97312-8-3

## Keppeling om utens
* Jalan raya pos (1996) by de Internet Movie Database.
Anjer (plak)

**Anjer** (**Anyer**), is in doarp yn de provinsje Banten, Yndoneezje, oan de Strjitte Sûnda, fyftjin kilometer besuden Merak. 

Anjer is no fral in toeristysk plak, benammen yn de wykeinen en foar de ynwenners fan Jakarta. Anjer hat in soad fakânsjebungalows en hiele lytse strannen. Ut de kust fan Anjer leit it eilân Pulau Sangiang, in ûnbewenne eilân mei in foar in grut part ûnoantaaste jungle. It gebiet is teffens bekend fan koraalriffen mei harren grutte mannichte tropyske fisk.

De fjoertoer fan Anjer út 1885 is in presint fan kening Willem III ta oantins fan de slachtoffers fan de útbersting fan de tichteby lizzende fulkaan Krakatau yn 1883. Anjer waard doe swier rekke troch in tsûnamy fan tritich meter heech; alle ynwenners ferlearen dêrtroch it libben. 

Anjer wie it westlik begjinpunt fan de 1000 kilometer lange Grutte Postwei dy't yn 1808 oanlein waard en oant Panarûkan yn it easten fan Java roan.
Universiteit fan Dodoma

De **Universiteit fan Dodoma** (**UDOM**) is in iepenbiere universiteit yn Tanzania, yn de haadstêd Dodoma. 

De Universiteit fan Dodoma waard oprjochte yn maart 2007. De earste stúdzjeprogrammes waard mei út ein setten yn septimber 2007.

At de Universiteit fan Dodoma fol yn 't wurk wêze sil, kinne 50.000 studinten harren ynskriuwe . Dat is mear as it dûbele fan de Universiteit fan Dar es Salaam.

## Fakulteiten
* Fakulteit ûnderwiis,
* Fakulteit sosjale wittenskippen,
* Fakulteit ynformatika.

## Keppeling om utens
* Fotoos fan UDOM

## Keppeling om utens
* Plaatsjes fan UDOM
Panarûkan

**Panarûkan** (*Panarukan*) is in plak yn it regintskip Kabupaten Situbondo, yn de provinsje East-Java (*Java Timûr*) yn Yndoneezje.

Panarûkan wie it fierst eastlike plak oan de Grutte Postwei (*Jalan Raya Pos*) dy't fanwege de gûverneur-generaal fan Nederlânsk-Ynje Daendels oanlein waard.

;Doarpen yn ûnderdistrikt (*kecamatan*) Panarkan:
* Kilensari
* Wringin Anom
* Paowan
* Sumber Kolak
* Peleyan
* Duwet
* Alas Malang
* Gelûng
Torreglia

**Torreglia** is in gemeente yn de Italjaanse provinsje Padûa (regio Feneesje) en hie ein 2004 5978 ynwenners. It oerflak beslacht 18,8 km², de befolkingstichtens is 318 / km².

## Demografy
Torreglia hat likernôch 2184 húshâldings. It ynwennertal gie yn it tiidrek 1991-2001 mei 3,0% omheech, neffens sifers fan de folkstelling fan ISTAT dy't alle tsien jierren holden wurdt.

## Geografy
De gemeente leit op sa'n 23 m boppe seenivo.

Torreglia grinzet oan de gemeenten: Abano Terme, Galzignano Terme, Montegrotto Terme en Teolo.


File:Torreglia.JPG|Torreglia, sjoen fan Torreglia Alta ôf
File:Torreglia Alta.JPG|Tsjerke en tsjerkhôf
File:Torreglia - Mandorli in fiore in aprile.jpg|Amandelbeammen yn 'e bloei
File:Torreglia - Il Rio Calcina ed i Vecchi Mulini - giugno.jpg|Rivier de Calcina
File:Chiesa di San Sabino e Monte Rua in giugno.jpg|Tsjerke San Sabino 
File:Villa vescovi ingresso lato sx.jpg|*Villa dei Vescovi*
Herman Willem Daendels

**Herman Willem Daendels** (Hattem, 21 oktober 1762 – Elmina, Nederlânske Goudkust (no yn Gana), 2 maaie 1818) wie in  Nederlânsk patriot, militêr en bestjoerder. 

Yn 1785 keas er de kant fan de patriotten dy't yn ferskate Nederlânske stêden oan de mach kaam wiene. Yn 1786 ferdigene er de stêd Hattem tsjin de troepen fan de steedhâlder en yn 1787 ferdigene er Amsterdam tsjin it Prusysk leger dat steedhâlder Willem V fan Oranje-Nassau fannijs oan de macht helpe woe. Doe't dat slagge wie waard er ta de dea feroardield en flechte er nei Dúntsjerk yn Noard-Frankryk. Daendels makke de Frânske Revolúsje fan tichteby by. Nei de Bataafske Revolúsje 1794-1799) wie er generaal en fan 1807 oant 1810 wie er gûverneur-generaal fan Nederlânsk-Ynje.

Doe't Nederlân troch Frankryk ynlive wie (1810) rôp keizer Napoleon Daendels werom. Hy waard kommandant fan in difyzje fan it napoleontyske leger en die mei oan de fjildtocht fan Napoleon nei Ruslân.

Hy waard 1815 fan kening Willem I fan de Nederlannen beneamd ta gûverneur-generaal fan it Nederlânsk besit oan de Goudkust. Maart 1816 besette er dy funksje. Alle projekten dy't er stâl besike te jaan mislearren lykwols.
Daendels stoar 1818 oan malaria en waard byset op it Nederlânsk begraafplak fan Elmina.
Golden Globe

De **Golden Globes** ("Gouden Globes") of **Golden Globe Awards** binne in groep Amerikaanske prizen dy't elts jier yn jannewaris útrikt wurde oan 'e bêste wurken op it mêd fan Amerikaanske en ynternasjonale films en tillefyzje fan it foargeande jier. De útrikking fan dizze prizen wurdt organisearre troch de Hollywood Foreign Press Association (HFPA), en de tawizing fan 'e Golden Globes fynt plak troch in stimming ûnder de 93 leden fan 'e HFPA. De earste útrikking fan 'e Golden Globes fûn plak yn 1944, en sûnt 1961 fynt de huldigingsseremoanje tradisjoneel plak yn it Beverly Hilton yn Beverly Hills. De Golden Globes wurde beskôge as de op ien nei wichtichste Amerikaanske filmprizen, en foarmje de opmjitte foar de útrikking fan 'e Oscars, yn it foarjier.

Foar listen mei winners fan 'e Golden Globes, sjoch ûnder de kop *See also* op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.

## Kategoryen
;filmprizen
* bêste film (drama)
* bêste film (musical of komeedzje)
* bêste film yn in bûtenlânske taal
* bêste lange animaasjefilm (sûnt 2006)
* bêste regisseur
* bêste akteur (filmdrama)
* bêste aktrise (filmdrama)
* bêste akteur (filmmusical of -komeedzje)
* bêste aktrise (filmmusical of -komeedzje)
* bêste byrol fan in akteur (spylfilm)
* bêste byrol fan in aktrise (spylfilm)
* bêste senario
* bêste oarspronklike filmmuzyk
* bêste oarspronklike liet
* Cecil B. DeMille Award for Lifetime Achievement in Motion Pictures (oeuvrepriis)

;tillefyzjeprizen (sûnt 1956)
* bêste dramasearje
* bêste komeedzjesearje
* bêste akteur yn in tillefyzjedramasearje
* bêste aktrise yn in tillefyzjedramasearje
* bêste akteur yn in tillefyzjekomeedzjesearje
* bêste aktrise yn in tillefyzjekomeedzjesearje
* bêste minysearje of tillefyzjefilm
* bêste akteur yn in minysearje of tillefyzjefilm
* bêste aktrise yn in minysearje of tillefyzjefilm
* bêste byrol fan in akteur yn in searje, minysearje of tillefyzjefilm
* bêste byrol fan in aktrise yn in searje, minysearje of tillefyzjefilm

;ôfskafte prizen
* bêste dokumintêre (1944-1977)
* bêste Ingelsktalige bûtenlânske film (1957-1973)
* nije stjer fan it jier (akteur) (1944-1983)
* nije stjer fan it jier (aktrise) (1944-1983)
* Henrietta Award (bêste akteur fan 'e wrâld) (1950-1979)
* Henrietta Award (bêste aktrise fan 'e wrâld) (1950-1979)
* bêste film dy't ynternasjonaal begryp befoarderet (1945-1963)
* bêste sinematografy (1947-1952, 1954 en 1962)

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan 'e Golden Globes
Talossa

**Talossa**, offisjeel it **Keninkryk Talossa** (Talossaansk: *Regipäts Talossan*), is in mikrosteat dy op 26 desimber 1979 waard stifte troch de doe't 14 jier âlde Robert Ben Madison yn syn eigen sliepkeamer yn Milwaukee yn de Amerikaanske steat Wiskonsin.

## Keppeling om utens
* Offisjele webside
Talossaansk

It **Talossaansk** (Talossaansk: *El Glheþ Talossan*) is in keunsttaal, dy troch Robert Ben Madison ûntwurpen waard  foar syn ministeat, it Keninkryk Talossa. It is basearre op de Romaanske talen. It Talossaansk hat in mânsk wurdboek mei om 'e 28.000 wurden.

## Keppeling om utens
*Keninkryk Talossa
*Talossan-Language.com
Constant Joseph Alban

**Constant Joseph Alban** (Rotterdam, 20 jannewaris 1873 - dêre, 6 juny 1944) wie in Nederlânsk etser en keunstskilder.

Alban krige syn oplieding oan de Willem de Kooning Akademy yn Rotterdam. Hy wie learling fan ûnder oaren Jan de Jong en Alexander van Maasdijk. Hy skilderde portretten, stillibbens en lânskippen. Hy wie lid fan de Rotterdamske Keunstnerssosjiteit. Njonken skilder wie Alban meubel- en ynterieurûntwerper. Hy ontwurp meubels foar de fabryk fan H. Pander & Zn.
Hy hie in atelier yn de Van den Hoonaardstrjitte 11a, dêr't er ek wenne, en joech dêr ek skilder- en tekenles.
Richard Chancellor

**Richard Chancellor** (sa. 1521 – 1556) wie in Britske seefarder en keapman, dy't de earste hannelskontakten tusken Ingelân en Ruslân lei.

## Ekspedysjes
Chancellor gie yn 1553 as navigator mei op in float fan trije skippen ûnder Hugh Willoughby, dy't fan doel wie om de Noardeastlike Trochfeart nei it Fiere Easten te ûntdekken. By de Lofoten ferlear syn skip, de *Edward Bonaventure*, de oate twa skippen út it each. Hy gie selsstannich fierder, fear om de Noardkaap hinne en berikte de Wite See. De pleatslike fiskers wiene ferbjustere oer de grutte fan syn skipfear. 

Chancellor fear de haven fan Kholmogory yn, tichtby it Archangelsk fan no, oan de mûning fan de Dvina. Dy kontreien wiene in koart skoft dêrfoar by it Russyske ryk kaam, en doe't tsaar Ivan IV (Ivan de Ferskriklike) fan Chancellors komst hearde, waard dy útnûge fierder te reizgjen nei it hof yn Moskou. Chancellor reizge mei in slide 1000 kilometer nei it suden nei Moskou troch in fan snie en iis oerdutsen lânskip. Hy fûn Moskou grut (folle grutter as Londen), mar wol tige primityf boud, de measte huzen wiene mar houten blokhutten.

Ivan woe graach hannelje mei Ingelân. Ruslân hie doetiidsk noch gjin ferbining mei de Eastsee, en de Hânze hie in monopoalje op de hannel tusken Ruslân en Sintraal- en West-Jeropa. Chancellor seach yn Ruslân in goede merk om de Ingelske wol te ferkaepjen, wylst Ruslân bûnt en in ferskaat oan oare produkten ynbringe koe. Yn 1554 gie er werom nei Ingelân, mei in brief fan de tsaar yn 'e bûse dy't dêryn Ingelske keaplju nei syn ryk nûge, en hannelsprivileezjes oankundige.

De *Company of Merchant Adventurers*, dy't Willoughby útstjoerd hie, neamde him om yn Moskovyske Hannelskompanjy (Moskovië-Kompanjy), en it jier dêrop (1555) waard Chancellor op 'en nij nei Ruslân stjoerd. Simmer 1555 ûnderhannele Chancellor mei de tsaar, wie warber mei it regeljen fan hannel en besocht út te finen hoe't Sina oer it noarden te berikken wie. Yn 1556 kearde er yn Ingelân werom, beselskippe fan de earste Russyske ambassadeur yn Ingelân, Ossip Gregorevitsj Nepeja. Under de Skotske kust rekke Chancellor syn skip yn in stoarm en fergie. Chancellor fersûpte, mar it slagge Nepeja en berik de kust. De Skotten gizelen him in tal moannen foardat er nei Londen trochreizge koe.

As earste hanneler fan de Kompanjy yn Ruslân waard Chancellor opfolge troch Anthony Jenkinson.
Hugh Willoughby

**Sir Hugh Willoughby** fan Risley, Derbyshire (stoarn yn 1554) wie in Ingelsk ofsier en ûntdekkingsreizger yn it Noardpoalgebiet. Hy wie de earste West-Jeropeaan dy't besocht om de Noardeastpassaazje nei Aazje te finen.

## De ekspedysje
Hy sette út ein mei trije skippen, de *Bona Esparanza* ûnder syn eigen kommando, de *Edward Bonaventure* ûnder Richard Chancellor en de *Bona Confidentia*.
De skippen, mei in bemanning fan 111 persoanen, ferlieten Londen op 10 maaie 1553, mar yn in stoarm krek benoarden de Lofoten, begjin augustus, rekke it skip fan Chancellor de oare twa kwyt.

Willoughby fear om de Noardkaap en stiek de Barentssee oer nei Nova Sembla (wat letter bliken die). Nei in koarte ferkenning fan de kust gie er werom nei Skandinaavje om in haven te sykjen foar reperaasjes oan de skippen. Oan de útmûning fan de Arzina, ûnder Moermansk, kaam er lykwols fêst te sitten yn it iis. De skippen en bemannings wie net taret op de strange poalwinter, en nei in pear kear besykjen om help te heljen stoaren syn mannen, nei alle wierskyn troch befriezing en skuorbot, mar der binne ek oanwizings foar koalmonoksidefergiftiging. Harren liken waarden it jier dêrop fûn troch Russyske fiskers.

Richard Chancellor berikte de Wite See, liet syn skip dêr efter en reizge fierder nei Moskou en lei sadwaande de grûnslach foar in nije hannelsrûte.

## Literatuer
* John Pinkerton: *A General Collection of the Best and Most Interesting Voyages and Travels in All Parts of the World*. Londen 1808, s. 1–15 (Digitalisearre; PDF; 60,7&nbsp;MB)
* Leanora C. Gordon: *The Fate of Sir Hugh Willoughby and His Companions: A New Conjecture*. Yn: *The Geographical Journal* 152 (2), 1986, s. 243–247
* William James Mills: *Exploring Polar Frontiers – A Historical Encyclopedia*, Bd. 2, ABC-CLIO, 2003, s. 714–714. ISBN 1-57607-422-6
Co de Vlo en de Gympies

**Co de Vlo en de Gympies** is in eardere band út Fryslân fan begjin jierren tachtich út de omkriten fan Alde Biltdyk. 
De band bestie û.o. út Siepko Wenning (sjongen en saksofoan) dêr't de band omhinne opboud wie. De band wie aktyf tusken 1981 en 1984.
Minstead

**Minstead** is in plak en *[[civil parish]]* in it distrikt New Forest, yn it Ingelske greefskip Hampshire. It doarp leit sa'n 3 kilometer benoarden Lyndhurst en 124 km bewesten Londen. Der is in winkel en in *[[pub]]*, de *Trusty Servant*. Sir Arthur Conan Doyle syn grêf leit ûnder in grutte beam op it hôf fan de 13e iuwske 'All Saints'-tsjerke.


File:Minstead, Hampshire 2.JPG|Minstead
File:Sign for the Trusty Servant - geograph.org.uk - 1036009.jpg|Uthingboerd fan de *Trusty Servant* inn
File:Doyle Arthur Conan grave.jpg|It grêf fan Sir Arthur Conan Doyle
Tana (rivier)

De **Tana** is in rivier yn Kenia dy't yn de Yndyske Oseaan útmûnet. Mei in langte fan sa'n 800 km. is it de langste rivier fan it lân.

Der binne in tal keardammen yn de rivier lein foar it opwekjen fan elektrisiteit: de Kindarumadaam yn 1968, de Kamburudaam yn 1975, de Gitarudaam yn 1978, de Masingadaam yn 1981 en de Kiambere yn 1988. In stúdzje út 2003 seit dat twatredde fan de stroom yn Kenya opwekt wurdt troch de hydro-elektryske sintrales yn de Tana..


File:DM-SD-01-06042.jpg|De Tana yn de Riftdelling, 1998 
File:DM-SD-02-04679.jpg|1998
File:Tana River ferry, Hola, Kenya.jpg|De Tana by Hola
Christiaan Johannes van Geel

**Christiaan Johannes van Geel** (Amsterdam, 12 septimber 1917 - dêre, 8 maart 1974) wie in Nederlânsk dichter en tekener.

Chr. J. van Geel wie fan oarsprong byldzjend keunstner, mar is no allinne bekend fan syn gedichten. Yn 1961 hier in útstalling yn it Stedelijk Museum.

Yn de oarlochsjierren levere er bydragen oan it baldadige en surrealistyske moanneblêd mei in oplage fan ien eksemplaar *[[De Schone Zakdoek]]*. Earst yn 1958, doe't er 40 jier wie, ferskynde syn earste bondel, *Spinroc en andere verzen*. Van geel syn wurk wurdt ta it bêste fan de poëzy fan nei de oarloch rekkene. Van Geel wie in bevlogen redaksjelid fan it tydskrift Barbarber.

:*Ik ben in beesten opgesomd**om weerklank die op vleugels gaat*.*Geen rust is ooit geheel voltooid<BR>dan die niet afziet van de vlucht*.
::út: *Vluchtige verhuizing*

Oant 13 augustus 2009 waard yn Museum Kranenburgh yn Bergen in oersjochststentoanstelling fan Chr.J. van Geel syn wurk holden.

## Bibliografy

**Spinroc en andere verzen* (1958)
**Uit de hoge boom geschreven* (1967)
**Het zinrijk* (1971)
**Acht diergedichten* (1973)
**Enkele gedichten* (1973)
**Chr. J. van Geel* (1974)
**Uit wat spint ontstaan* (1975)
**Herfstdraad* (1975)
**Vluchtige verhuizing* (1976)
**Zwanen* (1977)
**Roofdruk* (1977)
**Dierenalfabet, Het omliggend vee, een bestiarium* (1978)
**Twee fragmenten uit "Bij het graf van een Atties meisje"* (1979)
**Dan kom ik aan, als het schikt: drie brieven aan [[Nescio]]* (1979)
**Dank aan de koekoek* (1980)
**Verzamelde gedichten* (1993)
**Het mooiste leeft in doodsgevaar* (2009, kar: Willem Jan Otten)
**Onverzamelde gedichten* (2014)

## Keppeling om utens
*[Chr.J. van Geel yn de [DBNL]]
Orsett

**Orsett** is in plak yn it Ingelske greefskip Esseks, sa'n 5 km benoardeasten Grays. 

Yn 1870-72 hie it doarp 1531 ynwenners. Orsett komt yn it Domesday Book (1086) as *Dorseda* / *Orseda* foar.

## Berne yn Orsett
* Alex Pritchard (3 maaie 1993), fuotballer
* Sue Hodge, aktrise

## Keppelings om utens
*  Orsett
* Orsett Church op Essex Churches website
Fauresmith

**Fauresmith** is in plak yn Súd-Afrika. It leit 130km besúdwesten fan Bloemfontein yn de gemeente Kopanong. It doarp waard ferneamd nei dûmny Phillip Faure en de Britske gûverneur fan de Kaapkoloanje sir Harry Smith. It is it op ien nei âldste doarp yn de *[[Oranje Frijsteat|Vrystaat]]*.

## Skiednis
Doe't e blanken har yn de regio festige hienen wie der ferlet fan in tsjerke. Sy woene der in pleats foar brûke. Nei in protte ûnderhannelings mei de Britske oerheid, dy't oars neat opsmiten, waard der in tydlike tsjerke by de pleats "Sannahspoort" - dêr't no Fauresmith leit. Letter kocht de tsjerkeried Sannahspoort foar 14.000 riksdollars (£1050). Der waard fuorten daliks út ein set mei de ferkeap fan stikken grûn om in permaninte tsjerke sette te kinnen, op betingst dat der op dy ferkochte perselen gjin alkoholyske drank ferkocht wurde mocht! De ferkeap fan grûn wie de grutste boarne fan ynkomsten fan de tsjerke yn dy tiid. De selsstannige tsjerkegemeenten fan no yn de omkriten hearden eartiid allegear by de gemeent fan Faursmith, Philippolis, Trompsburg, Edenburg, Petrusburg, Koffiefontein, Luckhoff en in grut part fan Jacobsdal.

Op 30 augustus 1851 wie der in wichtige gearkomst Sannahspoort. De titel fan de notulen wie "Fauresmith."

Nei Bloemfontein, wie Fauresmith de wichtichste stêd yn Oranje Frijsteat. De earste parlemintêre gearkomst moast út dy twa stêden in haadstêd fan de steat kieze. Bloemfontein krige de measte stimmen.
Tavistock

* Tavistock (Devon), plak yn it Ingelske greefskip Devon.
* Tavistock (Delaware), plak yn de Amerikaanske steat Delaware.
* Tavistock (Nij Jersey), plak in de Amerikaanske steat Nij-Jersey.
Constant de Kinder

**Constant de Kinder** (Antwerpen, 13 april 1863 - dêre, 24 desimber 1943) wie in Flaamsk ûnderwizer en skriuwer fan berneliteratuer. Hy skreau de populêre jeugdroman oer Jan zonder Vrees. De Kinder waard beïerdige op it Antwerpske begraafplak Schoonselhof .

## Wurk
* *Bibi, Comedie in één bedrijf* (1902)
* *Een drama in het Woud en andere verhalen* (1930)
* *[[Jan Olieslagers]], de Antwerpse duivel* (1936)
* *De zegepraal der moederliefde (een Limburgsch sprookje)* (1941)
* *Gemeente (Bertrand, de Zwarte Jager) een verhaal uit de XIIe eeuw* (1944)

## Keppelings om utens
*  Biografyen, wurk en teksten yn de DBNL.
* Contant de Kinder yn de IMDb
* It grêf fan De Kinder