open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hennig Wichmann

**Hennig Wichmann** († 1402) wie ien fan de lieders fan de Likedielers, en fan de Fiktaaljebruorren, in feriening fan piraten. 

Mei Klaas Stoartbeker en Magister Wigbold en Klaus Schelde makke hy de Noardsee en de Baltyske See ûnfeilich oan de ein fan de 14e iuw. Se hienen snelle skippen dy't by steat wienen om skippen fan de Hânze te kapen. Harren doel wie plonderje en oerlibbene finzenen waarden meastentiids oerboard smiten. Yn 1402 waard Wichmann finzen nomd en eksekutearre troch ûnthalzing op de Grasbrook yn Hamburg, mei 73 fan syn mannen, minder as in jier nei de eksekúsje fan Klaas Stoartbeker. Histoarysk bewiis wie der net.
Carl Weber

**Carl E.M.H. Weber** (Keulen, 19 oktober 1820 - Roermond, 21 maart 1908) wie in Dútsk arsjitekt dy't foaral yn Nederlân arbeide hat. Hy is fral fan belang om reden fan syn  tsjerken yn neogoatyske en neo-romanogoatyske styl.

Yn it earstoan wurke Weber in neogoatyske styl, mar yn tsjinstelling ta Pierre Cuypers, mei wa't er oparbeide hat, kaam it him minder krekt wat styl oanbelange. Om 1880 hinne makke Weber ûntwerpen yn neo-romanogoatyske styl. Weber's lêste wurk wie it ûntwerp út 1893 foar in toerpunt foar de katedraal fan Roermond. Dêrnei krige hy lêst fan de eagen en koe er syn wurk net mear dwaan.

Weber boude totaal 33 tsjerken, ien dêrfan stie yn Frjentsjer; in protte binne wyls ferdwûn. 

Ofbyld:Raamsdonk Sint-Bavokerk buitenkant 1.jpg|Sint-Bavotsjerke yn Raamskerk
Ofbyld:Overasseltantoniuskerk.jpg|St. Antonius Abttsjerke yn Overasselt


## Literatuer
*, *De kerken van C. Weber*, (1974)
*, *Leven en werk van Carl Weber (1820-1908),* (1988)

## Sjoch ek
* Nederlânske arsjitekten
Mammemastate

De **Mammema State** wie in state oan de Hegedyk yn Jellum (foarhinne gemeente Baarderadiel, Littenseradiel, tsjintwurdich gemeente Ljouwert). De krekte lokaasje fan de state is efter it hûs fan nû. 30. 

De âldste fermelding fan in Mammemastins is fan likernôch 1400. Ien fan de earste Jellumer eallju wie Frans fan Dekema, dy't yn Weidum op syn stins oan de Boarndyk op it Monnikhuys alias Dekemastate wenne en yn Jellum besit hie. Yn 1511 is mear as de helte fan it 657 pûnsmiet grutte himrik fan Jellum neffens it "Register van den Aanbreng" yn eigendom van de Dekema's. Mammema State wie doe fan Juw fan Dekema. 

Syn soan Sicko († 1558) bewenne Mammema State simmerdeis en hy wie ien fan de tsien eallju dy't by it swarren fan trou oan kening Filips II wegere te knibbeljen, om't hja allinne knibbelje woene foar God. Troch fererving en/of útstjerren fan it skaai wiksele it eigendom nei it ferstjerren fan Katarina fan Dekema († nei 1633).

Doe't Christiana Geertruid Mekkema fan Burmania troude mei Wilco Holdinga Tjalling Kamstra, liet dy yn it lêste fearn fan de 18e iuw it slot ferbouwe en feroarings yn de beplanting yn de tún oanbringe. Likernôch om 1800 hinne waard Jan Hendrikus Jetso fan Wageningen eigner, dy't ek Dekema State fan Jelsum foar in part besiet. It Jellumer slot kaam yn 1854 leech te stean en waard twa jier letter foar de ôfbraak ferkocht. Yn 1983 is in âlde wetterboarne fan de state bleatlein. De slotgrêft fan de state is noch jimmeroan oanwêzich.

By de brân fan de Jellumer tsjerke yn 1893 gyngen de roubuorden fan de bewenners fan Mammema State ferlern. Yn 2020 krigen doarpsbewenners tastimming om de flier fan de tsjerke iepen te brekken. Dêrby waard in 400 jier âlde grêfkelder ûntdutsen mei de oerbliuwsels fan de bewenners fan Mammemastate. Ek binne twa grêfsarken fan Sicke fan Dekema († 1625) en Hil fan Tamminga († 1620) en Bote fan Grovestins († 1620) en Katarina fan Dekema werom fûn. 

## Bewenners
* yn 1511 Juw fan Dekema
* 1543-1558 Sicko Juws fan Dekema
* 1558-1575 Luts Sickes fan Liauckama, widdo Sicko fan Dekema
* 1575-1625 Sicke fan Dekema (byset yn de Tsjerke fan Jellum)
* 1625-1660 Jhr. Dominicus Justus fan Botnia
* 1660-1708 Helena fan Botnia (dochter), troud mei Jhr. Watze fan Burmania
* 1708-1726 Jhr. Dominicus Julius Botnia fan Burmania
* 1726-1781 Jhr. Watze Julius Dominicus Justus Botnia fan Burmania
* 1781-± 1800 Frou Christiana Geertruid Mekkema fan Burmania
* ± 1800 Mr. Jan Hendrikus Jetso fan Wageningen
Östringen

**Östringen** hearde by de saneamde East-Fryskse goaen, dêr't Willehad oerienkomstich de foarskriften fan Karel de Grutte kerstenje moast. In 787 wiene dat de goaen *Rustri* (Rjustringen), *Ostri* (Östringen), *Wanga* (Wangerland) en *Nordendi*, dat yn *Nordi* (Norderland) en *Herloga* (Harlingerland) opdield waard.

Yn 961 hat Hermann Billung it Stamhartochdom Saksen krigen, grif ek it greefskip yn it Breemske Fryslân. Syn soan Bernard waard yn elts gefal yn 983 as greve yn Oestringen fermeld. Nei it útstjerren fan dit laach, folgen de Ammerlandse Hunige en de Oldenburgse Egilmaringe op. Jever waard mei de tiid it foaroansteande plak fan Östringen en hie syn earste bloeitiid as merk- en hannelsplak. Yn de trettjinde en fjirtjinde iuw wienen der grutte twisten tusken de ferskate Fryske stammen yn it hiele Fryske gebiet. De autoriteit fan de greve ferdwûn geandewei en de ferbining tusken Oldenburg en Östringen ferbruts.

Ut de anargy fan de fjirtjinde iuw ûntwikkelen har meardere erflike dynastyen yn East-Fryslân (Cirksena) en yn it Jeverland (Edo Wiemken). Yn de 14e iuw ferienen har Östringen en it Harlingerland, yn de 15e iuw kaam Rjustringen der by. Dy trije gebieten foarmen de Hearlikheid Jever, letter Jeverland, mei 19 parochys of gemeenten.

It Jeverland omfette doe de parochys Accum, Fedderwarden, Jever, Cleverns, Pakens, Sandel, Schortens, Sengwarden, Sillenstede, Waddewarden, Westrum en Wiefels. Nei 1175 waard it kleaster Oestringfelde stifte, 200 jier letter waard it in nonnekleaster en oan de ein fan de sechtjinde iuw úteinlik sluten. It gebou en de toer rekken letter yn ferfal.

Fedderwarden, Sengwarden en Accum foarmen sûnt 1495 de Hearlikheid Knyphausen, dat oant 1854 bestie. Dêrnei hearden ek dy gemeenten by it Jeverland.

By it westlike diel fan Östringen hearden de parochys Diekhausen, Etzel, Gödens, Horsten, Marx, Reepsholt en Wiesede. It kleaster fan Reepsholt waard yn 983 stifte en wie it earste fan Östringen. Dit westlike diel fan Östringen kaam ein fyftjinde iuw definityf by East-Fryslân.

Oars as *Wangerland* en *Harlingerland* ferdwûn de namme *Östringen* folslein. Allinnich yn de plaknamme *[[Schortens#Oestringfelde|Oestringfelde]]* bleau de namme bewarre. Dat plak heart tsjintwurdich ta de stêd Schortens.

## Literatuer
* Georg Sello, *Östringen und Rüstringen.* Oldenburg: Ad. Littmann 1928.
* Albrecht Eckhardt, Heinrich Schmidt (uitg.), *Geschichte des Landes Oldenburg*, tredde printinge, Oldenburg: Holzberg 1998, ISBN 3-87358-285-6.
* Hans Patze, Ernst Schubert (uitg.), *Geschichte Niedersachsens.*, trije bondels, Hildesheim: Lax, (lêste bondel 3, diel 1: 1998, ISBN 3-7752-5901-5)
Steve Earle

**Stephen Fain** "**Steve**" **Earle** (Fort Monroe (Firginia), 17 jannewaris 1955) is in Amerikaansk singer-songwriter dy't bekend waard troch syn rock, folk en Texas Country en om syn politike opfettings. Hy is ek producer, auteur, in polityk aktivist, en akteur, en skreaun en regisearre in toanielstik. Steve Earle syn songs binne in soad brûkt op televysje en yn films as skriuwer en performer.

## Diskografy
* *[[Guitar Town]]* (1986)
* *Early Tracks* (1987)
* *Exit 0* (1987)
* *Copperhead Road* (1988)
* *The Hard Way* (1990)
* *Shut up and Die like an Aviator* (1991)
* *Train A Comin’* (1995)
* *I Feel Alright* (1996)
* *El corazon* (1997)
* *The Mountain* (1999)
* *Live at the Station Inn* (1999)
* *Transcendental Blues* (2000)
* *Sidetracks* (2002)
* *Jerusalem* (2002)
* *Just an American Boy* (2003)
* *The Revolution Starts Now* (2004)
* *Live From Austin, Tx* (2004)
* *Live at Montreux* (2005)
* *Washington Square Serenade* (2007)
* *Live from Austin, Tx. November 12, 2000* (2008)
* *Townes* (2009)
* *I’ll Never Get Out of This World Alive* (2011)

## Boeken
* *Doghouse Roses (2002)*, Samling koarte ferhalen
* *I’ll Never Get Out of This World Alive (2011)*, Roman
Mellemastate (Eastrum)

**Mellemastate** wie in state by Eastrum yn Eastdongeradiel, tsjintwurdich de gemeente Noardeast-Fryslân. Op it steed stiet no in pleats.

## Skiednis
De state waard nei alle gedachten yn de 14e iuw stifte. De famylje Mellema wurdt neamd yn 1422, it guod yn namme fan eigener-bewenner Mellema yn 1511. 

Yn 1422 waard, folge troch Focko Ropta yn Mitselwier, Sasbet te Foudgum en oare haadlingen út de omkriten, neamd ûnder de Skieringers, dy't mei Focke Ukena in ferdrach sletten. 

Yn alle doarpen moast in saneamde 'iehear' foar oarder en frede soargje. Alle jierren wie dat wer in oare ynwenner fan it doarp, dy't om de beurt dy funksje ferfolden. In iehear moast wol besitter fan in state wêze. Syric Mellama wie yn 1423 iehear yn Dongeradiel, yn 1444 sleat er mei oare eallju fan it Eastergoa in ferdrach mei [Grins. Yn 1450 besegele er de oarkunde oer ûnder mear it Eastrumer sylfest. In Siuck Mellema besegele yn 1453 in oarkunde oer de jiermerken yn Eastergoa. Oan de ein fan de 15e iuw rekke Mellemastate grif troch fererving oan de famylje Remmersma yn Dokkum. Poppe Remmersma, soan fan Hessel Remmersma en Bernsck Heslinga, wie yn 1511 nammentlik eigener fan Mellemastate, wêrnei't hy him Poppe fan Mellema neamde. Hy wie doe de grutste grûnbesitter fan Eastrum. 

De state dy't Jakob Stellingwerf tekene ûntstie nei alle gedachten tsjin it ein fan de 16e iuw of it begjin fan de 17e iuw. Yn 1735 liet Feye fan Heemstra Mellemastate ôfbrekke om de bou fan Heemstrastate yn Oentsjerk mooglik te meitsjen. De slotpoarte bleau noch in skoft stean. 

Yn 1812 stie op it grûngebiet in pleats. Dy pleats waard yn 1963 ferfongen troch de hjoeddeiske pleats, nei't de âlde pleats ôfbaarnde.Herma M. van den Berg Noordelijk Oostergo - deel 2: De Dongeradelen
     
## Bewenners
* Syric Mellama (?), 1422, 1423, 1444, 1450
* Siuck Mellema (?), 1453
* Hessel Remmersma (?), troud mei Bernsck Heslinga. Soan:
* Poppe Remmersma alias Mellema, eigener yn 1511. Dochter:
* Luidts Mellema troud mei mr. Hessel Ruurts fan Feitsma. Soan:
* Offcke fan Feytsma, testearde yn 1612. Syn broer:
* Jelger fan Feitsma - ± 1643 Gerbrant Harkesz Eelckema, troud mei Tjetscke fan Albada 
* ± 1643 - 1651 Marten Hania fan Eelckema
* Catharina fan Scheltinga, troud mei Schelte fan Heemstra
* - 1735 Feye fan Heemstra
Mellingastate

De **Mellingastate** wie in state benoarden Stiens, gemeente Ljouwerteradiel, tichtby Feinsum. Fan de state is neat werom te finen. 

It boujier is net bekend. Yn de atlas fan Eekhoff is goed te sjen dat de terpen fan Lettingastate ûnder Britsum, it Wite Hûs, Unia, de doarpsterp fan Stiens, Burmania, Juckema, Mellinga en Holdinga ûnder Feinsum op in kreaze rige oan de Middelsee leine. Dy plakken binne sá âld dat de eardere “Hooge Heere Weg”, de eartiidske haadwei fan súd nei noard, om dizze terpen hinne lein is.
Mellingastate stie wat benoarden Juckemastate en folle tichter by Feinsum as by Stiens. Om 1650 wie it eigendom fan de famylje Fan Burmania. Yn 1700 is de state eigendom fan Allard fan Boerum dy't hjir oant syn dea yn 1708 en dernei syn neiteam oant 1729 nog wenne hat.[boarne nedich] 	Om 1740 soe de state ôfbrutsen wêze.

## Bewenners
* famylje Fan Burmania
* 1700 – 1729 Allard fan Boerum
Menckemahûs

It **Menckemahûs** (ek **Hettingahûs** en **Boelenshûs**)  wie in state yn Kollum, bewesten de tsjerke, gemeente Kollumerlân. Fan it hûs is neat werom te finen.

De bou wie grif yn de earste helte fan de 16e iuw. Yn 1579 wurdt it hûs neamd as *Sytcke Menckema-huys binnen Collum, opt west van Colmer-kercke*. It hie doe in grutte *hovinge*. Yn 1594 ferkocht Sytcke it hûs oan in Piter Meinerts en yn 1616 draacht dy syn broer Willem it oer oan Kempo fan Tadema. Dy ruile it trije jier letter tsjin 4 pûnsmiet lân *gelegen voor Abbema-huys opt noord van de wegh*. Hy woe dat lapke fan sa'n 1,5 hektare blykber sa graach hawwe dat hy der in flink hûs mei in grutte hôving yn it doap foar kwyt woe. De nije eigener waard de prokureur-postulant fan Kollumerlân Sybrant fan Hettinga dy't der al in skoft wenne. Hy wenne al yn 1598 yn Kollum en komt dêr yn 1602 en 1612 as notaris foar. Hy troude earst mei Riem fan Hania, letter mei Auck Ruirdtsdochter en dêrnei mei Ytcke Fratermans. Yn 1620 stoar hy en syn widdo bleau it hûs bewenjen.
Troch keap of erfenis is it hûs yn 1640 eigendom fan Tarquinius fan Boelens, dy't grytman fan Achtkarspelen wie.

Om 1690 waard it hûs as weeshûs ynrjochte en yn 1842 sloopt om romte te meitsjen foar in nije skoalle.

## Bewenners
*  1579 Sytcke Menckema
* 1594 Peter Meinerts
* oant 1616 Willem Meinerts
* 1616 – 1619 Kempo fan Tadema
* 1619 – 1620 Sybrant fan Hettinga
* 1620 Ytcke Fratermans, widdo Fan Hettinga
* 1640 Tarquinius fan Boelens
Albert van den Heuvel

**Albert Hendrik van den Heuvel** (Utert, 22 maart 1932 – Amsterdam, 22 oktober 2025) wie in Nederlânsk geastlike dy't ferneamd is fan syn wurk sa fertsjintwurdiger fan de oekumene. Fan 1958 oant 1980 wie er oan 't wurk by de Wrâldried fan Tsjerken yn Genêve. Fan 1972 oant 1980 wie er sekretaris-generaal fan de Nederlânske Herfoarme Tsjerke en fan 1980 oant 1985 foarsitter fan de VARA. Fan maaie 1985 oant 1993 wie Van den Heuvel ficefoarsitter fan de ried fan behear fan de NOS.

Nei syn pensjoenearring yn 1993 wie er foarsitter fan it debatsintrum *de Rode Hoed* yn Amsterdam.

Van den Heuvel wie troud mei sjoernaliste en presintatrise Noortje van Oostveen. 

## Bibliografy
**Een andere komst*, Hilversum, 2012
**Alleen een lijdende God kan ons helpen*, Hilversum, 2009
**Geen slaven maar vrije mensen*, Hilversum, 2004
**Achter de Wereldraad*, Kampen, 1999
**Waarnemer*, Baarn, 1994
**Verklaring van Parijs over sancties tegen Zuid-Afrika*, 1982
**De wolf en het lam*, Amsterdam, 1980
**Kleine historische schets van het Rhodesië-conflict*, Den Haag, 1978, herdruk 1979
**Om de vrede van de strijd*, Utrecht, 1977 (fertaald yn it Ingelsk as *Shalom and combat* yn 1979 en yn it Deensk as *Kamp og fred* yn 1980)
**Positieve en negatieve effekten van de media op evangelisatie*, Leusden, 1977
**Eenheid door bevrijding: Jezus Christus bevrijdt en verenigt*, Kampen, 1975
**Hij zal het delen met zijn vrienden: verhalen over Jozua van Nazareth*, Baarn, 1974
**Een nieuw zendingstijdperk?*, Kampen, 1972
**Atheïsme*, Hilversum, 1966
**Aanbidding van de Status quo: gedachten over de morele herbewapening*, Utrecht, 1962

## Keppeling om utens
*Heuvel, Albert Hendrik van den (mei foto), op Protestant.nl
Nederlânsk Ferbûn fan Fakferieningen

It **Nederlânsk Ferbûn fan Fakferieningen** (*Nederlands Verbond van Vakverenigingen*, **NVV**) wie in faksintrale, dy't 1 jannewaris 1906 oprjochte waard troch fyftjin fakbûnen. It NVV gie 1977 tegearre mei it NKV op yn de FNV.

It NVV wie part fan de sosjalistyske pylder. De oprjochting fan de NVV is fuortkommen út de spoarstakingen fan 1903. Earste foarsitter wie Henri Polak, teffens foarsitter fan de Algemiene Nederlânske Diamantbewurkersbûn. Yn de Twadde Wrâldkriich waard de NVV foar trije jier opheft en waarden de besittingen en fermogens oernaam troch de nije fakbeweging *[[Nederlânsk Arbeidsfront|Nederlands Arbeidsfront]]*, dy't neffens Dútsk model opset wie. Henk Woudenberg, dy't fan 1940 oant 1942 foarsitter fan de NVV wie, krige de lieding oer it Nederlânsk Arbeidsfront.

## Foarsitters NVV
André Kloos

**Andries Hein (André) Kloos** (Amsterdam, 12 augustus 1922 – Kortenhoef, 9 novimber 1989) wie in Nederlânsk politikus, fakbûnsbestjoerder en foarsitter fan de VARA.

## Libbenspaad
Kloos, soan fan opsichter by in skipfeartmaatskippij Johannes Jacobus Kloos en fan Seraphina Rosalia Geerts, gie 1939 oan it wurk as assistint-accountant. Yn 1952 helle er de mo-akten steatshúshâldkunde en statistyk. Wilens wie hy as administratyf meiwurker by it Nederlânsk Ferbûn fan Fakferieningen (NVV) bedarre, dat letter opgong yn de FNV. Hy waard meiwurker fan it wittenskiplik buoro fan de NVV en dêrnei adjunkt-direkteur fan dat buro. Yn 1956 waard hy lid fan it deistich bestjoer fan de NVV en tn 1965 foarsitteritter. Fan 1969 oant 1970 wie er ek foarsitter fan it Europeesk Ferbûn fan Frije Fakbûnen yn de Europeeske Mienskip (ECFTU).

As fakbûnsfoarsitter fersette Kloos him tsjin de wet op de leanfoarming fan minister Roolvink, lid fan it Kabinet-De Jong (1967-1971). De nije wet moast it regear de mooglikheid biede om yn te gripen yn de CAO-ûnderhannelingen. De fakbeweging fielde dêr neat foar. Uteinlik kaam der dochs in wet dêr't yn stie dat de regearing it foech hie om by need yn te gripen yn de CAO's. It oannimmen fan de wet late ta in boycot fan it leanoerlis troch de fakbeweging.

Kloos wie ek warber op polityk flak. In 1963 waard er foar de PvdA lid fan de Earste Keamer, in funksje dy't er oant 1982 oanhâlde soe. Om 1970 hinne woene in protte lju yn de fakbeweging hawwe dat Kloos polityk lieder fan PvdA wurde soe, mar dat kaam der net fan. Yn 1971 folge Kloos Jan Broeksz op as foarsitter fan de VARA; dat bleau er njoggen jier. Harry ter Heide folge him op as foarsitter fan it NVV.

Wilens wie yn Nederlân in ûnrêstige tiid oanbrutsen. Ek yn de VARA joech dat botsingen tusken de *[[Nieuw Links (PvdA)|Nieuw Linksers]]*, aangevoerd door de doetiidske foarsitter fan de ûndernimmingsrie Jan Nagel, en de mear humanistysk oriïntearre fleugel. Kloos hie net folle bining mei Nieuw Links en syn foarsitterskip fan de VARA waard foar him ien en al lijen. It late ta in ferbittere Kloos dy't yn 1980 ôfkied naam fan de VARA. Hij waard opfolge troch Albert van den Heuvel.

Kloos hat ferskate by-funksjes beklaaid. Hy wie lid fan de Sosjaal Ekonomyske Ried, presidint fan de Ried fan Kommissarissen fan de De Arbeiderspers en lid fan it kuratoarium fan Deiblêd Het Vrije Volk.

André Kloos rekke wei yn 1989 doe't er 67 jier wie.

## Underskiedingen
* Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw, 30 maart 1966
* Lizpeinje yn brûns fan it Ministearje fan Sosjale Saken en Folkssûnens, 5 jannewaris 1971
Minnemahûs

It **Minnemahûs** of **Minnemastins** wie in stedsstins op de hoeke fan de Foarstreek en de Minnemastrjitte, yn Ljouwert. 

It boujier fan de oarspronklike stins is net bekend, mar wie mooglik al yn de 12e iuw. Neist de famyljes Cammingha en Burmania foarmen de Minnema’s it tredde autochtoane haadlingenlaach fan de stêd Ljouwert, alteast binnen de grêften. De Burmania’s behearsken Aldehou (Burmaniahûs) en de Cammingha’s wienen eigeners fan Hoek (Amelânhûs) en in grut stik fan it noardlike diel fan Nijehou (Camminghahûs 1 of Aed Levwerd en Julius van Gheelhûs). It territoarium fan de Minnema’s grinze oan it steedlik (hannels)sintrum op de súdlike terp fan Nijehou en oan de grutste transportrûtes nei it noarden (Dokkumer Ie) en easten (Flyt).

Yn 1406 wurdt in Minnema neamd dy't rjocht sprekt en yn 1442 is Sipko Minnema skepen fan de stêd. Yn 1500 is Frans Minnema âlderman; de heechste baas yn de stêd.

Yn de jierren 80 fan de 19e iuw waarden kape en souderflier sloopt, wêrnei't it pân in ferdjipping ferhege waard en in nije flak beëinige kape krige, sa riisde it hûs wer as fanâlds boppe de gebouwen der omhinne út. Nije finsters en in pleisterdekoraasje oer it hiele front joegen de bûtenkant in folslein 19e-iuwsk oansjen. It docht jin gjin nij dat it midsiuwske karakter net mear ûnderkend waard en it pân yn 1960 sûnder protest sloopt wurde koe.

## Bewenners
* famylje Minnema
* 1442 Sipko Minnema
* ein 15e iuw Frans Minnema
* oant 1512 Tryn Liauckama, widdo Frans Minnema
* 1512 - ? Luttzie Harinxma, widdo Schelte Liauckama
* - 1579 Schelte fan Liauckama
* 1579 - 1583 Jel fan Dekema
* 1591 - 1615 Sicke fan Liauckama, bewenner syn sweager Schelte fan Aebinga
* 1615 - 1618 Schelte fan Aebinga
* 1618 - ? Gerlant fan Liauckama
* 1650 fam. Van Scheltinga
* ein 18e iuw Daniël de Blocq fan Haersma
* ? - 1830 Wiskje fan Haersma
* 1830 - ? Leendert Beugelaar
Minnemastins

De **Minnemastins** wie in stins by Jirnsum yn de gemeente Boarnsterhim.

De stins waard al neamd yn 1461. Yn 1448 trede Walthia Mynnama op as tsjerkefâd fan Jirnsum. As Walka Mynnaz segele hy yn 1460 mei Doeke Albadama. Yn 1461 waard dat *steenhuis toe Yrnsum* dat de soan fan Wattya Minne tehearde troch Botte Eeses, sweager fan de Fetkeaper fjochtersbazen Donia, ynnomd. Hy liet it *begraven ende beboluercken* en gie der yn wenjen. Neidat de Doania's har mei de Skieringers fersoene hienen, ûndernommen de Doania's yn 1463 fanút dit hûs aksjes tsjin it stienhuis fan de Fetkeaper Jancke Douwama yn Jirnsum, namen it yn, ferwoasten it en ferdreaunen Jancke út Jirnsum. Yn de hjerst wist Jancke Douwema Botte Eeses' hûs - dus Minnema - te feroverjen; hy soe der lange tiid op wenjen bliuwe.
Yn 1479 wie Walthia (Watka, Watse) ferstoarn. In soan fan him, Lambert Watkez, waard doe fersoarge yn it kleaster Hasker Konvint. Walthia syn oare erfgenamten - Mynne Watkaz yn Wargea en de skoansoannen Godfriond Jellez Ziarda yn Menaam en Hans Hokez (Gauma) te Aldeboarn- seagen om dit te bekostigjen ôf fan in diel fan de erfenis.

Oft Watse Minnes of syn erfgenamten it stienhûs werom krigen hawwe, is net bekend. Wòl hie Hans Hokez syn soan Watthie Hanses yn 1511 rjocht op in grûnrinte yn Jirnsum en bewenne dy syn soan Siger Watses yn 1543 "Syger Watyesz" Minnema zaete dy syn soan Aede Sygers wie yn 1580 tsjerkefâd fan Jirnsum) , grif de state fan syn oerpake Walthia Mynnama. De krekte lizzing fan Minnema stienhûs is noch net bekend.

## Bewenners
* 1448 Walthia Mynnama
* 1461 Botte Eeses
* 1463 Jancke Douwama
* 1543 Syger Watyes
Mongoalsk

It **Mongoalsk** is de memmetaal fan de measte bewenners fan Mongoalje, fan wa't de measten it Khalkha-dialekt prate. De taal wurdt ek sprutsen yn de oanswettende gebieten yn provinsjes fan Sina en Ruslân. It heart ta de Mongoalske talen, dy't neffens guon taalkundigen ûnderbrocht wurde kinne yn de Altayske talen, dêr't ek it Turksk by heart.

Oare Mongoalske talen binne it Kalmuksk, dat sprutsen wurdt by de Kaspyske See, it Boerjatysk yn East-Sibearje, it Moghol yn Afganistan en in tal lytsere talen yn Sina.

## Skrift
It **Mongoalsk** waard yn ferskillende alfabetten skreaun. It Mongoalske alfabet ûntstie yn de 12e iuw en hat sûnt in tal feroarings meimakke. Sina is it iennige lân dêr't it Mongoalske alfabet yn stee fan it sirillysk alfabet brûkt wurdt.

It Mongoalske alfabet wurdt in Mongoalje net faak brûkt, mar op de Mongoalske bankbiljetten stean wol sinnen yn it Mongoalske alfabet.

Yn 1941 is it alfabet yn Mongoalje fergongen troch in oanpast syrillysk alfabet/(Russysk Mongoalsk). Dat alfabet is gelyk oan it Russysk alfabet, mar hat de letters de ө (ö) en de ү (ü) derop ta. It folsleine alfabet bestiet út de karakters:
:а, б, в, г, д, е, ё, ж, з, и, й, к, л, м, н, о, ө, п, р, с, т, у, ү, ф, х, ц, ч, ш, щ, ъ, ы, ь, э, ю, я
Tarquinius fan Boelens

**Tarquinius (Tsjerk) fan Boelens** (1632 - Bûtenpost, 16 juny 1670) wie grytman fan Achtkarspelen. 

Tsjerk wie de soan fan Livius fan Scheltinga, siktaris fan de Steaten fan Fryslân en kurator fan de Akademy yn Frjentsjer, en fan Anna de Blocq. Hy troude mei Wiskjen (29 jannewaris 1633 - 9 of 19 oktober 1668), dochter fan de riedshear Cornelis fan Kinnema en Romkje fan Fockens. Se wennen yn Bûtenpost en hienen acht bern. Hy waard beneamd as grytman op 5 maart 1653. Naam itselde jier sit yn de gearkomst fan de Steaten fan Fryslân. Waard út dy gearkomst kommitearde yn 1657 mei noch sân oare leden foar it opmeitsjen fan in ynstruksje foar de kurators fan de Akademy. Beide binne yn Bûtenpost beïerdige.
Nederlânsk Arbeidsfront

It **Nederlânsk Arbeidsfront** (ôkoarte **NAF**) wie in nasjonaalsosjalistyske faksintrale dy't 30 april 1942 by dekreet fan rykskommissaris Arthur Seyss-Inquart oprjochte waard. Oaredeis, de dei fan de arbeid, soene de oare faksintrales en fakbûnen yn Nederlân opheft wurde, sa as CNV, RKWV en de NVV. De besittings en fermogens fan de ophefte faksintrales soenen oergean nei de nije faksintrale. It haad fan it *Nederlands Arbeidsfront* waard NSB'er Hendrik Jan Woudenberg. 

It fakbûn har doel wie: *Het Nederlandsche Arbeidsfront heeft tot taak alle Nederlanders die door eigen arbeid geheel of gedeeltelijk in hun levensonderhoud voorzien, samen te brengen, te verzorgen, hen op te voeden tot wederzijdsch begrip voor hun economische belangen, alsmede voor hun sociale en cultureele behoeften en bij de bevrediging van deze behoeften medewerking te verleenen.*

De NAF waard lykwols gjin súkses. Op syn meast hie de NAF 100.000 leden, dêr't it grutste part fan lânarbeiders wienen. Lânarbeiders wiene bot ôfhinklik fan seizoensarbeid en hienen dêrom faak in útkearing. De ophefte fakbûnen, dy't tsjin de nije opset wienen, hienen lykwols foar de oarloch noch goed 700.000 leden. De NAF krige gjin sit yn wichtige kommisjes en koe dêrom net folle dwaan foar har arbeiders. Yn 1945 waard de faksintrale opheft.
Dumbo (film út 1941)

**Dumbo** (Nederlânske titel: *Dombo*) is in Amerikaanske tekenfilm fan Walt Disney. De film waard útbrocht op 23 oktober 1941 en is de fjirde fan Disney syn klassike animaasjefilms. De film is basearre op it berneboek mei deselde namme fan Helen Aberson en Harold Pearl. De film duorret ûngefear 64 minuten.

De film waard benammen makke om te besykjen de teloarstellende opbringst fan de eardere film, Fantasia, goed te meitsjen. De film waard makke mei in lyts budzjet, en is relatyf koart foar in Disneyfilm. De film waard likegoed sjoen as ien fan Disney syn hichtepunten.

## Rolferdieling
* Edward Brophy as *Timothy Q. Mouse*
* Verna Felton as *Mrs. Jumbo* en *Elephant Matriarch*
* Herman Bing as *The Ringmaster*
* Margaret Wright as *Casey Junior*
* Sterling Holloway as *Mr. Stork*
* Cliff Edwards as *Jim Crow*
* Hall Johnson Choir as *Crow Chorus*
* Noreen Gammill as *Elephant Catty*
* Dorothy Scott as *Elephant Giddy*
* Sarah Selby as *Elephant Prissy*
* Malcolm Hutton as *Skinny*
* John McLeish as de ferteller

## Nûmers
* "Look Out for Mr. Stork"
* "Casey, Jr."
* "Song of the Roustabouts"
* "Baby Mine"
* "The Clown Song"
* "Pink Elephants on Parade"
* "When I See An Elephant Fly"

## Prizen en nominaasjes
Yn 1942 wûn Dumbo de Academy Award foar bêste muzyk, en waard nominearre foar in Academy Award yn de kategory bêste orizjinele liet.

Yn 1947 wûn de film op it filmfestival fan Cannes in priis foar bêste animaasjefilm.
Harm van der Meulen

**Harm van der Meulen** (Castricum, 21 oktober 1925 - Utert, 20 oktober 2007) wie in Nederlânske (fakbûns)bestjoerder en politikus fan it CDA.

Fan 1938 oat 1942 folge hy yn Alkmaar de oplieding masinebankwurker oan de Legere Technyske Skoalle dêre. Letter die er in fakoplieding by de Stichting Bemetel en in kaderkursus fan it CNV.

Fan 1945 oant 1952 wie hy masinebankwurker yn IJmuiden by de Heechovens.

Fan 1953 oant 1986 hie er tal fan fakbûnsfunksjes by it CNV, earst yn it bestjoer fan it Kristlik Metaalbûn (1953-1965), dêrnei as distriktbestjoerder fan it Yndustrybûn CNV (1965-1973), dan as sekretaris fan it CNV (1973-1978) en úteinlik as foarsitter fan it CNV (1978-1986).

Dêrnei makke Van der Meulen de oerstap nei de polityk: fan 1987 oant 1995 siet er foar it CDA yn de Earste Keamer. Dêr wie hy fraksjewurdfierder foar sosjale saken en rjochte him dêrneist op folkhúsfesting. Fan 1991 oant 1995 wie er ek foarsitter fan de fêste kommissy foar Sosjale Saken en Wurkgelegenheid  (Earste Keamerkommissy). Yn 1992 stimde hy mei in minderheid yn de CDA-fraksje tsjin in ferromming fan de iepeningstiden fan winkels.
Hy stie kritysk foar it sosjaal-ekonomyske belied fan de kabinetten Lubbers oer. Yn de Earste Kamer naam hy it bot op foar wurknimmers en útkearingsgerjochtigden.

Van der Meulen hie ek ferskate by-funksjes. Sa wie hy fan 1973 oant 1986 lid fan de Sosjaal-Ekonomyske Ried (SER) en lid fan it bestjoer fan de Stichting fan de Arbeid, en wie er fan 1978 oant 1986 lid fan de Bankried fan *[[De Nederlânske Bank|De Nederlandsche Bank]]* (DNB). Fierders siet hy yn it bestjoer fan *Stichting De Open Ankh* (1990-1994), Stichting De Ombudsman (fan 1986 ôf) en wie hy kommissaris by de drukkerij Joh. Enschedé (fan 1991 ôf).

Harm van der Meulen wie troud en hie acht bern. Hy hearde by de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân (distiid Protestantske Tsjerke yn Nederlân). Yn 1980 waard hy Offisier yn de Oarder fan Oranje-Nassau en yn 1986 Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw. Hy stoar ien dei foar syn 82-ste jierdei yn syn wenplak Utert.
Saskia de Brauw

**Saskia de Brauw** (19 april 1981) is in Nederlânsk model en keunstner.

## Wurkpaad
De Brauw debutearre al op jonge jierren yn de moadewrâld. Doe't hja 16 jier wie hâlde sy op mei it modellewurk om har ta te lizzen op in stúdzje oan de keunstakademy yn har wenplak Amsterdam. Doe't De Brauw 29 jier wie sette sy fannijs útein mei modellewurk en waard rillegau 'it famke fan it stuit'; yn ien en deselde moanne ferskynde hja op it omslach fan twa Vogue's. Sy waard fotografearre troch Mert en Marcus foar de úteinlike ferzje fan Carine Roitfeld har omslach fan de Vogue Paris – maart 2011, en deselde moanne stie hja ek al op it omslach fan Vogue Italia, in foto fan Steven Meisel. De Brauw wie neist Mariacarla Boscono en Daphne Groeneveld teffens te sjen yn de maitiid/simmer 2011 kampanje fan Givenchy.

Saskia de Brauw wurdt fertsjintwurdige troch Paparrazi Model Management yn Amsterdam, VIVA yn Parys, VIVA London, DNA Model Management yn New York en Why Not Model Agency yn Milaan. 

De Brauw ûndersiket yn har keunst, poëzy, proaza, fotografy en ynstallaasjes, de relaasje tusken it lichem en de wrâld dêr om hinne.

## Fysike feiten
* lingte: 177 sm 
* lichemsmjitten: 86.5 - 63.5 - 89 sm 
* eagen: kastanjebrún 
* hier: kastanjebrún 

## Keppelings om utens
* Blog fan Saskia
* Offisjele webside
Herman Bode

**Herman Antoon (Herman) Bode** (Oldenzaal, 16 april 1925 – Inkhuzen, 10 jannewaris 2007) wie in Nederlânsk fakbûnsbestjoerder.

Bode kaam út in Twintsk arbeidersmiljeu. Yn 1949 sluet er him oan by it bûn fan metaalarbeiders 'Sint Eloy', dêr't er rillegau distriktsbestjoerder waard. 1969 waard er lanlik bestjoerder fan Sint Eloy en 1972 kaam hy yn it haadbestjoer fan it Nederlânsk Katolyk Fakferbûn (NKV). 

Yn 1979 waard hy ficefoarsitter fan it NKV, oant dy bûn yn 1982 mei it Nederlânsk Ferbûn fan Fakferieningen (NVV) fusearre ta de Federaasje Nederlânske Fakbeweging (FNV). Under Wim Kok waard hy de earste ficefoarsitter fan de FNV.

Herman Bode syn wurden dy't er by in manifestaasje fan arbeiders op 4 maart 1980 sei binne legindarysk wurden. De manifestaasje wie ferset fan de Dam nei it RAI-kompleks yn Amsterdam-Súd omdat de oerheid benaud foar kreakersrellen wie. Doe't de kloft minsken om in demonstraasje op de Dam rôp, rôp Bode: "Willen we naar de Dam? Dan gáán we naar de Dam!" Sa barde it.

Doe't hy yn 1985 ôfskied naam, waard er de lêste arbeider yn de FNV-top neamd. Dêrnei sette hy him yn foar tsjerklik-sosjale organisaasjes, sa as "De arme kant van Nederland".

Fierders hie hy yn 1999 as ynwenner fan de Meern (gemeente Vleuten) de lieding oer in kampanje tsjin de anneksaasje fan dat plak troch de gemeente Utert, wêrfoar't er in demonstraasje op it Binnenhof en in hantekeningenaksje, ornearre foar de Twadde- en letter ek de Earste Keamer, op poaten sette.

Op 10 jannewaris 2007 stoar Herman Bode yn de âldens fan 81 jier oan in mageblieding. Syn frou en dochter woene hawwe dat Bode syn dea in medyske misser wie, omdat de dokter nachts net komme woe doe't hy bloed spuide. De arts is dêrfoar beskrobbe troch it medysk tuchtkolleezje.
Koraalorkest Hymne

**Koraalorkest Hymne** is in orkest út Snits dat yn 2003 oprjochte is om koralen te spyljen.
Nei in advertinsje yn augustus 2003 troch dirigint/saksofonist Jan Brens yn de Snitser krante joegen har rûnom út de provinsje muzikanten op om ien kear yn de wike koraalmuzyk en koraalbewurkingen te spyljen. Yn septimber koe der yn ien fan de sealen fan it Bogermankolleezje yn Snits útein set wurde mei in lytse 20 muzikanten. Dat tal waakse dy hjerstmis hurd oan en mei de Krystdagen koe der fuort al mei sa’n 25 minsken in Krystkonsert jûn wurde yn de Sint-Martinystsjerke fan Snits. Dêrfoar hie op 15 novimber it orkest al presintearre yn Warkum dêr’t ek Thijs van Leer oan it konsert meiwurke. 

Yn 2012 binne der 32 leden rûnom út de provinsje. It orkest wurdt wolris in brassband-plus neamd, omdat der oan de brassband trije saksofoans en inkele trompetten taheakke binne. Alle jierren docht it orkest mei oan sa’n 15 optredens, konserten, betinkings en tsjerketsjinsten. It repertoire bestiet út wurken fan de ‘klassikers’ Bach, Händel en Mozart en bewurkings fan modernere komponisten lykas Cesar Franck. Dêrnjonken makket de dirigint, Jan Brens, sels hiel wat bewurkings foar Hymne.

## CD's

* *Koraalorkest Hymne* (2005)
* *Oan jo de lof* (2008)
* *Koraalorkest Hymne mei soliste Sportel* (2012)
Daphne Groeneveld

**Daphne Groeneveld** (Leiderdorp, 24 desimber 1994) is in Nederlânsk model. Sy hat op de omslach stien fan de Frânske en Japanske ferzje fan Vogue en hat wurke foar ûnder oaren Louis Vuitton, Givenchy, Calvin Klein, Christian Dior en Versace.

Groeneveld waard yn 2010 opmurken troch in modelleburo en wûn noch itselde jier de titel *Beste Nederlandse Model* by de *Marie Claire Netherlands Fashion Awards*.

## Feiten
* lingte = 178 sm 
* hier = blond
* eagen = blau
* mjitten = 80-60-89
Why Not Model Agency

**Why Not Model Agency** is in modelleburo yn Milaan, Itaalje, dat stifte waard troch Tiziana Casali en Vittorio Zeviani yn 1976.  

## Modellen
Modellen dy't ferstjintwurdige wurde troch it buro:
*Gianne Albertoni
*Karoline Amaral
*Darla Baker
*Tyson Ballou
*Ana Beatriz Barros
*Marta Berzkalna
*Alice Burdeu
*Naomi Campbell
*Jeísa Chiminazzo
*Shannan Click
*Elise Crombez
*Taryn Davidson
*Agyness Deyn
*Cintia Dicker
*Liliana Domínguez
*Diana Dondoe
*Morgane Dubled
*Rhea Durham
*Tanya Dziahileva
*Oriol Elcacho
*Lindsay Ellingson
*Barbara Fialho
*Caroline Francischini
*Bette Franke
*Lindsay Frimodt
*Rila Fukushima
*Beau Garrett
*Flo Gennaro
*Trish Goff
*Ljupka Gojić
*Jessica Gomes
*Mollie Gondi
*Maria Gregersen
*Anett Griffel
*Bridget Hall
*Ashley Hart
*Kirsty Hume
*Han Jin
*Kiara Kabukuru
*Liya Kebede
*Jaime King
*Karlie Kloss
*Polina Kouklina
*Tatiana Kovylina
*Karolina Kurkova
*Ashton Kutcher
*Romina Lanaro
*Robyn Lawley 
*Irina Lazareanu
*Noemie Lenoir
*Maryna Linchuk
*Audrey Lindvall
*Sessilee Lopez
*Vanessa Lorenzo
*Alex Lundqvist
*Eugenia Mandzhieva
*Audrey Marnay
*Heather Marks
*Catherine McNeil
*Elena Melnik
*Ali Michael
*Eniko Mihalik
*Elizabeth Moses
*Andi Muise
*Aline Nakashima
*Kim Noorda
*Raica Oliveira
*Snejana Onopka
*Eva Padberg
*Rie Rasmussen
*Frankie Rayder
*Missy Rayder
*Hye Rim Park
*Coco Rocha
*Patricia Schmid
*Noot Seear
*Jason Shaw
*Evandro Soldati
*Arlenis Sosa
*Hana Soukupova
*Beri Smither
*Jessica Stam
*Iekeliene Stange
*Ali Stephens
*Skye Stracke
*Candice Swanepoel
*Ryan Taylor
*Charlize Theron
*Ai Tominaga
*Mark Vanderloo
*Edita Vilkeviciute
*Natalia Vodianova
*Eugenia Volodina
*Anne Vyalitsyna
*Gemma Ward
*Yasmin Warsame
*Anne Watanabe
*Aline Weber
*Jacquetta Wheeler
*Raquel Zimmermann

## Keppelings om utens
*Offisjele webside ''Why Not''
*Why Not Model Agency yn it Fashion Model Directory.
*Why Not Models yn *Models.com*'
*Why Not Model Agency op Modelscouts.com
Mockemastins (Ie)

De **Mockemastins** stie oan de Humaldawei te Grut Midhuzen ûnder Ie, gemeente Dongeradiel. It stinsterrein is no greide, de stinswier is ôfgroeven.

Oer it ûntstean fan de stins is neat bekend. De Mockema's hienen oan de ein fan de 15e iuw stinzen yn Ealsum en Ie; neffens de tradysje kamen se oarspronklik fan Moarre (sjoch ek: Holdinga en Mockema yn Ealsum en *Oldhuystra yn Moarre). Mooglik wie Take Mockema om 1470 hinne al eigener fan dit hûs (it hûs yn Ealsum soe fan syn frou Doedt Holdinga komme kinne). Yn elk gefal wie de soan fan Takes, Popcke Mockema, yn 1501 eigener fan Mockema yn Ie. Yn dat jier lieten Popke en syn broer Gerbrant Mockema, dy't yn ballingskip wienen omdat se tsjinstanners fan it Saksyske bewâld wienen, it hûs troch tolve soldaten besette. *Dat huys was dick ende sterk*, mar mei swier kanonfjoer slagge it de lânshearlike soldaten it hûs yn te nimmen en dêrnei yn de brân te stekken en te fernielen.
Yn 1511 ferpachte Popka Mockama in sate by *Mockama huys* en dêrneist in soad oar lân. Yn 1578 wenne Popke syn efterneef Taecke Bottes Mockema yn Ie. Yn 1700 waard de state mei de âld stins oan de pachter Jacob Mackes ferkocht. Sûnttiid wie Mockema in buorkerij. Yn 1718 wurdt it as pleats yn singels oanjûn, om 1850 joech Eekhoff it plak dêr't it hûs stien hie oan mei in stjerke. Yn 1849 waard de âlde pleats Mockemasate ôfbrutsen en gie de namme oer op de pleats njonken it stinsterrein fan de famylje Meindertsma.

## Bewenners
* om 1470 Take Mockema
* 1501 Popcke Mockema
* 1578 Taecke Bottes Mockema
* 1640 jonker Sicco fan Groustins ½ en de bern fan Jr. Idzart fan Burmania silger, yn libben grytman oer ’t Bildt ½
* 1698 jonker Ernst Mockema fan Harinxma thoe Slooten, grytman oer Baarderadiel
* 1700 Jacob Mackes (foarhinne pachter fan it goed)
* 1718 widdo fan Jacob Mackes
* 1728 Maria fan Haersma eigenaresse, Sake Jans brûker
* 1748 sekretaris Bergsma eigener, Dirk Jacobs brûker
* 1778 widdo Bergsma eigener, Douwe Sybrens brûker.
* 1788 Johannes Casparus Bergsma eig., Johannes Douwes brûker
* oant 1797 (?) Lieuwe Reinders Sinia, froedsman te Dokkum
* 1818 Beerent Pieters Terpstra (sels brûker)
* 1828 Willem Beerents Terpstra
Mockema Blauhûs

**Mockema Blauhûs** of **Mockemastins** wie in stins oan de Dokkumer Ie, dêr't eartiids in syl lei, yn Dokkum, gemeente Dongeradiel.

It boujier is net bekend. It Mockema Blauhûs wie wierskynlik in sealstins, dy't al yn de 16e iuw ôfbrutsen waard. De oarsaak dêrfan sil west hawwe dat Dokkum de meast Fetkeaperske stêd fan hiel Fryslân wie. Dat betsjutte dat de bestjoerlike funksjes rillegau yn hannen fan de boargerij kamen. De âlde grûnbesittende adel hie net folle mear yn te bringen yn it bestjoer fan de stêd en ferliet de stedshuzen. Op de fûneminten fan it Mockemahûs is yn 1608 it stedhûs boud troch de Harnzer boumaster Jacob Lous.

It Mockema Blauhûs wie in sealstins, dy't in laaien kape hie. Neffens de yndieling fan de kelders fan it stedhûs, soe de Mockemastins yn de breedte oan de Syl boud wêze en moat it in seal hân hawwe dy't sawat twatredde fan it oerflak besloech en dêrneist in lyts fertrek.
It hûs hie in skiedingswand, sa't dy by in soad oare let-midsiuwske wenningen wenst is. Oan ien of beide siden fan dizze wand, siet it stookplak. Dy muorre hat troch de iuwen hinne beskiedend west foar de asymmetryske yndieling fan it stedhûs. Der binne gjin nammen fan bewenners bekend.
Wernigerode

**Wernigerode** is in plak yn de Dútske dielsteat Saksen-Anhalt, it leit yn it distrikt Harz.

By Wernigerode waard koart nei it begjin fan de Twadde Wrâldoarloch oan de Veckenstedter Weg in wurkkamp foar sa‘n 300 twangarbeiders makke. Foarjier 1943 krige dat wurkkamp de funksje fan ûnderkamp fan kamp Buchenwald. Doe naam it tal finzenen dy‘t dêr yn barakken ûnderbrocht waarden, ta oant 800 - 900. Dat ûnderkamp hie de koadenamme „Richard“. Sa’n ûnderkamp lei ticht by it fabryk dêr’t de finzenen wurkje moasten.

## It kamp
It kamp bestie út sân barakken mei noch in achtste barak foar de SS-beweitsjers bûten it eigentlike kamp. It kamp wie ôffrede mei in dûbel stek fan stikeltried, dêr’t it binnenste fan ûnder stroom stie en in hichte fan sa’n 3,50 meter hie.
By de kar fan it stânplak spile de geunstige lizzing - befeiliging, ôfsûndering, ticht by it produksjeplak - in grutte rol. De finzenen kamen út Buchenwald, dat foar „sûne“ wurkkrêften soargje moast. De wurkdei fan de finzenen duorre fan 'e iere moarn oant yn 'e nacht. De finzenen waarden ynset yn it fabryk Rautal-Werke, by it meitsjen fan in ûnderierdske fabryk yn de Galgenberg, by it ûnderhâld fan it spoar en net yn it lêste plak by de útbou fan it kamp. It fabryk Rautal-Werke makke ûnder oaren silinder- en motorbehuzings foar fleantúch- en boatmotoaren, mar letter ek ûnderdielen foar de V-wapens. Troch de swiere omstannichheden wiene de measte finzenen binnen trije moanne sa útput, dat se nei Buchenwald weromstjoerd waarden.

## It betinkingsplak
Der binne hjoed de dei noch fjouwer barakken oer. Ien fan de fjouwer lit de oarspronklike sitewaasje sjen. Yn in twadde barak is der in fêste útstalling mei saken út en dokumintaasje oer it kamp. Boppedat is der op it terrein in monumint, foar de slachtoffers fan de Naziterreur.

## Keppelings om utens
* Webstee Kamp Wernigerode
* Plak fan it kamp
Ahmed Ben Bella

**Ahmed Ben Bella** (Arabysk:أحمد بن بلّة; sekuerder transliteraasje: *Aḥmad bin Billaẗ*; folút: **Muhammed Ahmed Ben Bella**; Maghnia (Algerije), 25 desimber 1918 - Algiers, 11 april 2012) wie de earste presidint fan it ûnôfhinklik Algerije. Hy wie it gesicht fan de Algerynske Oarloch en wie fan 1963 oant 1965 presidint.
 
Yn de Twadde Wrâldoarloch tsjinne Ben Bella yn it Frânske leger. Ben Bella rjochte yn 1954 it Nasjonaal Befrijingsfront (FLN) op, dat tsjin de Frânske oerhearsking stried. Yn 1956 waard hy troch Frankryk finzen nomd. Nei de ûnôfhinklikheid yn 1962 gie Ben Bella werom nei Algerije, dêr't hy in jier letter ta presidint keazen wurde soe. Yn 1965 waard Ben Bella ôfsetten omdat hy te diktatoriaal wêze soe. Oant 1982 libbe hy as balling yn Frankryk.
Koraal (betsjuttingsside)

"**Koraal**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* koraal (soölogy), in sammelnamme foar ferskate blomdieren dy't in skelet meitsje
* koraal (kleur), in bepaalde kleur rôzich read
* koraal (muzyk), in ienfâldich en maklik te sjongen tsjerklik liet
* in koralen houlik, sjoch houliksjierdei
* in koralen jubileum, sjoch jubileum

## Sjoch ek
* koraalrif, in ûndjipte yn de see dy't opboud wurdt troch koraalpolipen
Monsmastate (Boalsert)

**Monsmastate** of **It Slotsje** is in bûtenpleats en ryksmonumint oan de Frjenstjerterstrjitte yn Boalsert (stêd). It hûs is no in wenhûs, yn de stâl is in museum.

It hûs waard om 1709 boud troch Sipke Jans Monsma (1667-1737), in rike keapman yn ûnder oare hout en tou en dêrneist boargemaster fan Boalsert. De state stie krekt bûten de Sint Janspoarte, flakby alle gemakken fan de stêd, sûnder de drokte en de stank en mèi in frij útsicht oer de lannen. Monsma wie troud mei Bottie Lolles Repkema, in dochter fan de sekretaris fan de stêd. Se wennen earst oan de Grutte Dijlakker. Monsma kaam oan it stik grûn foar it bûten troch ruiljen mei de benefisjalen, it bestjoer fan de Martinytsjerke. Op de topgevel stienen doedestiids de famyljewapens fan Sipke en Bottie. De beiden lizze begroeven op in prominint plak yn de tsjerke: op it koar flak foar de altertafel.

Nei de dea fan Sipke en Bottie waard de state oant ± 1760/1770 bewenne troch harren dochters Jetske en Lolkien mei harren manlju Nolle Jans Nollides (sekretaris), Cornelis Gijsberts Verweij (rintenier) en Ime Adriaan Basseleur (abbekaat).
Fan 1760/1770 - 1802 wie it hûs eigendom fan dr. Hector Jacob Lycklama à Nijeholt (abbekaat) en syn soan Tjepco (apteker).
Om de lettere state lei yn 1723 in grêft dy't letter dimpt waard. Yn 1859 waard it hûs nei achteren ta útwreide dêr't in lange súdmuorre troch ûntstie.

## Bewenners
* 1709 - 1737 Sipke Jans Monsma
* 1737 - 1739 Bottie Lolles Repkema, widdo Monsma
* 1739 - 1760/1770 Jetske en Lolkien Monsma
* 1760/’70 - 1802 jhr. dr. Hector Jacob en jhr. Tjepco Lycklama à Nijeholt
* 1802 - 1817 dr. Johannes Albarda
* 1817 - 1827 Haye Douwes van der Werf
* 1827 - 1850 Willem Klazes Kamstra
* 1850 - 1858 Klaas Willems Kamstra
* 1858 - 1889 Bauke Tiberius Burenga
* 1889 - 1892 Wybren Jorrits Jorritsma
* 1892 - ? Johannes Huitema; bewenners famylje Jorna
* - 1940 Gemeente Boalsert
* 1965 - ? Age Wiebe Tolsma
* ? - no Henk en Jitske Bijlsma-Tolsma (2012)
Jaap van der Scheur

**Jaap van der Scheur** (Heerlen, novimber 1926 - Rotterdam, 26 desimber 2002) wie in Nederlânsk fakbûnsman en gemeenteriedslid.

Van der Scheur wie in soan fan in timmerman yn de minen. Hy waard grutbrocht yn in  protestantske húshâlding. Doe’t hy seis jier wie ferhûze it gesin van der Scheur nei de Skilderswyk yn De Haach. Yn 1959 kaam er yn tsjinst fan it fakbûn Abva en fan 1982 oant 1990 wie hy foarsitter fan it FNV-amtnersbûn AbvaKabo. Lanlik waard er ferneamd as oanfierder fan de lanlike amtnersstaking yn 1983.

Van der Scheur wie in autentike fakbûnsman, hy wie foar alles in aktivist, dy’t minder klam op ûnderhanneljen lei. Syn swier lûd en krûdich Haachsk aksint waard faak neidien. In ferneamde útspraak fan him - yn de tiid fan Bestek'81 - wie: "Als het kabinet voor is zijn wij tegen". Wim de Bie brûkte Van der Scheur as model foar *Aad van der Naad*, dy’t yn *Keek op de Week* kommintaar op de aktualiteit joech .

Nei syn pinsjoen wie Van der Scheur riedslid foar de lokale linkse partij Solidair '93 yn de gemeenteried fan Rotterdam. Hy stoar yn de âldens fan 76 jier.
Jan Jorna

**Jan Jorna** (Ljouwerteradiel, 20 july 1854 – Idaarderadiel, 21 septimber 1927) wie in Nederlands arsjitekt.

## Biografy
Jorna wie in soan fan Abe Floris Jorna en Baukje Jans Hoeben. Hy ferhuze 1888 nei Roermond, dêr't hy yn de lear gie by Cuypers. Dêrnei fêstige er him dêre as selsstannich arsjitekt oan de Godsweerdersingel. Hy ûntwurp in protte wenten yn Roermond en omkriten en ek in stikmannich tsjerken en kleasters. Fierders restaurearre hy de Kapel in 't Zand yn Roermond. Yn 1921 gie hy werom nei Fryslân, dêr't er yn 1927 as frijfeint stoar.


Ofbyld:Gebouw Van Hooff Godsweerdersingel 35-49 Roermond 1.jpg|*Gebou Van Hooff, Godsweerdersingel, Roermond.*
Ofbyld:Kapellerlaan 15 Roermond 2.jpg|*Kapellerlaan 15, Roermond.*
Ofbyld:Camillianenklooster Willem II Singel Roermond.jpg|*Kamillianenkleaster, Willem II Singel, Roermond.*
File:Woonhuizen Lindanusstraat 4-8 Roermond 1.jpg|Wennings Lindanusstrjitte, Roermond


## Sjoch ek
*List fan Nederlânske arsjitekten
Hendrik Colijn

**Hendrikus (Hendrik) Colijn** (Burgerveen, 22 juny 1869 – Ilmenau (Thüringen), 18 septimber 1944) wie in Nederlânsk militêr, sakeman, topfunksjonaris en politikus fan de Anti-Revolúsjonêre Partij (ARP). Fan 1925 oant 1926 en fan 1933 oant 1939 wie er fan fiif kabinetten foarsitter fan de ministerried (minister-presidint).

## Literatuer
* Jan Bank en Chris Vos, *Hendrikus Colijn antirevolutionair*, 1987, 207 s., De Haan - Houten, ISBN 90-269-4245-1
* Jan de Bruijn en Herman Jan Langeveld, *Colijn: bouwstenen voor een biografie*, 1994, 338 s., Kok - Kampen, ISBN 90-242-8377-9

## Keppelings om utens
* Colijn, Hendrikus (1869-1944), Biografysk Wurdboek fan Nederlân