open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grienblau

**Grienblau** (net te betiizjen mei blaugrien), of yn it Ingelsk: ***teal***, is in kleur dy't beskôge wurde kin as in tint fan blau of fan grien, en dy't ek wol as in dûnkere foarm fan syaan of turkwaze sjoen wurdt. De oantsjutting 'grienblau' wurdt ek wol brûkt as in algemiene namme foar alle tinten syaan en turkwaze. By additive kleurminging (bgl. op tillefyzjes en kompjûterskermen) is grienblau in sekundêre kleur, dy't oanmakke wurdt troch de ferminging fan grien en blau ljocht. By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it in tertiêre kleur, produsearre troch it mingen fan syaan, maginta en giel (en yn 'e praktyk ek noch wat swart). De komplemintêre kleur fan grienblau is bordeauxread.

## ''Teal''
Yn it Ingelsk hjit grienblau "*teal*" (útspr.: [ti:l], likernôch: "tiil"), nei de Ingelske beneaming foar de piiptsjilling (*Anas crecca*), in einfûgel wêrfan't de jerk in stripe fan dizze kleur oer de sydkanten fan 'e kop rinnen hat. Etymologysk komt it Nijingelske *teal* fan it Midingelske *tele*, dat besibbe is oan it Nederlânske *taling*, it Nederdútske *telink* en it Fryske *tsjilling*. As kleuroantsjutting waard it wurd *teal* foar it earst optekene yn 1917. 

## Assosjaasjes
Yn 'e 1990-er jierren wie *teal* yn 'e Angelsaksyske lannen, mar benammen yn 'e Feriene Steaten, in trendkleur, dy't troch in grut tal sportklubs keazen waard as tenukleur. Foarbylden binne de Jacksonville Jaguars, in Amerikaansk fuotbalteam út Jacksonville (Floarida), de San Jose Sharks, in iishockeyklub út San Jose (Kalifornje), en de Port Adelaide Football Club, in Australysk fuotbalteam út Adelaide. Ek de Belfast Giants, in iishockeyklub út Belfast, hawwe grienblauwe tenu's, om't grienblau yn 'e Noardierske kontekst in neutrale kleur is, dy't noch mei it protestantisme, noch mei it roomsk-katolisisme te krijen hat.

Grienblau is fierders de offisjele kleur foar de striid tsjin aaistôkkanker. Oerlibbenen fan en aktivisten tsjin dy sykte drage dêrom faak lintsjes, earmbannen, T-shirts of petten yn dy kleur, mei as doel om algemien bewustwêzen oangeande dy foarm fan kanker te kweken.

## Besibbe tinten

## Sjoch ek
*blau
*grien
*syaan
*turkwaze
New Jersey (betsjuttingsside)

"**New Jersey**" of "**Nij-Jersey**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* Nij-Jersey (Ingelsk: *New Jersey*), ien fan 'e 50 steaten fan 'e Feriene Steaten fan Amearika

## Oare betsjuttings
* Provinsje Nij-Jersey (*Province of New Jersey*), de Britske koloanje dêr't de Amerikaanske steat út fuortkommen is
* ''New Jersey'' (album), in muzykalbum fan Bon Jovi út 1988
* USS *New Jersey* (BB-16), in Amerikaansk slachskip yn gebrûk nommen yn 1906
* USS *New Jersey* (BB-62), in Amerikaansk slachskip yn gebrûk nommen yn 1943, no in museumskip yn Camden (Nij-Jersey)
* Kolleezje fan Nij-Jersey (*College of New Jersey*), in universiteit yn Nij-Jersey
Lollumer Feart

De **Lollumer Feart** is in feart dy't de Achlumer Feart en de Arumer Feart mei de Tsjommer Feart en de Latumer Feart ferbynt. De Lollumer Feart rint troch Lollum, it doarp dy't de feart syn namme joech.
Roy A. Tucker

**Roy A. Tucker** (Jackson, Mississippy, 1951 - Tucson, 5 maart 2021) wie in Amerikaanske astronoom. Hy wurdt beskôge as in tige fertsjintlik ûntdekker fan asteroïden. Tusken 1996 en 2019 hat er mear as 700 himellichems - meast asteroïden - identifisearre en yn 'e mande mei oaren ûntdutsen.

## Wurkpaad
Tucker waard grutbrocht yn Memphis (Tennessee). Sûnt 1966 is er lid fan de *Memphis Astronomical Society*. Hy helle syn mastersgraad oan de Universiteit fan Kalifornje yn Santa Barbara. Sûnt wurket er as yngenieur by it *Imaging Technology Laboratory* fan de Universiteit fan Arizona. 

Yn 1999 waard in asteroïde dy't yn 1997 troch Paul G. Comba ûntdutsen waard, Tucker (10914) doopt. Yn 2002 wie Tucker ien fan de fiif wittenskippers dy't de *Gene Shoemaker Near Earth Object Grant* krigen. Tucker syn wichtichste (mei)ûntdekking wie nei alle gedachten de asteroïde (99942) Apophis - earder better bekend as 2004 MN4 - yn 'e mande mei David J. Tholen en Fabrizio Bernardi fan de Universiteit fan Hawaï. De asteroïde sil op 13 april 2029 hiel ticht by de ierde komme. Hy wie ek belutsen by de ûntdekking fan de kometen 328P/LONEOS-Tucker en C/2004 Q1, út de saneamde Jupiterfamylje. 

## Literatuer
*  1999. *Sentinel of the Sky - Armed with a Modest Telescope and CCD Camera, Tucson Amateur Roy A Tucker Joins the Ranks of Professional Astronomers Who Have Discovered Near-Earth Objects. Sky and Telescope*. 97, no. 3: 76.
* CCD Precision Photometry Workshop, Eric R. Craine, Roy A. Tucker, Jeannette V. Barnes. *CCD Precision Photometry Workshop: Proceedings of a Meeting Held at San Diego, California, USA, 6-7, June 1998*. Astronomical Society of the Pacific conference series, v. 189. San Francisco, Calif: Astronomical Society of the Pacific, 1999. ISBN 1-58381-015-3.
Holikatsjûk

"**Holikatsjûk**" of "**Holikachuk**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* Holikatsjûk (folk) (Ingelsk: *Holikachuk*), in Yndiaansk folk yn Alaska
* Holikatsjûk (taal) (Ingelsk: *Holikachuk*), de taal fan dat folk

* Holikachuk (Alaska), in ferlitten doarp yn Alaska
Pier Pandertimpel

De **Pier Pandertimpel** is in lytse keunsttimpel yn de stêd Ljouwert. It gebou is in ryksmonumint. 

De bou fan de keunsttimpel waard neffens plannen fan byldhouwer Pier Pander (1864-1919) yn 1924 útfierd troch arsjitekt Jan van der Mey (1878-1949) en foarmjouwer Nicolaas Petrus de Koo (1881-1960). It gebou hat de foarm fan in rûne sintraalbou. Yn de archivolt fan de yngongspartij is in byldhouwurk fan Pander oanbrocht dat de Moarnsdage foarstelt. De koepel mei tolve rûnbôgefinsters hawwe glês-yn-leadruten fan J.H.E. Schilling (1893-1942). It gebou is dutsen mei reid. 

De moarmeren bylden yn de timpel waarden troch de Italjaanske byldhouwer Ernesto Gazzeri (1866-1965) makke neffens foarbyld fan de gipsen modellen fan Pander. De fiif skulptueren (*Uchtend, Gedachte, Gevoel, Moed en Kracht*) ferbyldzje de krêften dy't nedich binne foar it meitsjen fan in keunstwurk. Se steane ûnder in arkade. It timpeltsje stiet yn de Noarderplantaazje en is ûnderdiel fan it Pier Pander Museum yn de Prinsetún. 

## Ynterieur

File:Interieur overzicht, marmeren beelden staande in rondbogige opening - Leeuwarden - 20399468 - RCE.jpg|Bylden fan moarmer
File:Interieur, overzicht koepel met glas in loodramen - Leeuwarden - 20399477 - RCE.jpg|Koepel mei glês-yn-leadruten


## Literatuer
* Marcel Broersma, *Pier Pander (1864-1919). Zoektocht naar zuiverheid*, Ljouwert, 2007. 
* Louis Couperus, 'Bij Pier Pander'. Yn: *Van en over alles en iedereen*, Rome, Diel I. Amsterdam, 1915, s. 26-33.
* Feico Hoekstra, *Een tempel voor de ziel. Over Pier Pander en Louis Couperus*, De Haach.
* Maarten Klein, *Louis Couperus & Pier Pander. Teksten voor en over de beeldhouwer Pier Pander*, Baarn, 1985.
* J.P. Wiersma, *Pier Pander. Een Friese beeldhouwer in Rome (1864-1919)*, Drachten, 1966, s. 198-205.
Warboer

In **warboer** (Dútsk: *Wehrbauer*, betsjut letterlik "definsjeboer") wie yn de Midsiuwen yn benammen it Hillige Roomske Ryk in boer dy't net hearrich wie oan in hear. Hja waarden ferplichte en fier militêre aktiviteiten út en krigen as fertsjinste beskate privileezjes.

## Skiednis
Warboeren ûntstiene nei it neigean fan it Romeinske Ryk yn de fyfde iuw. In grut tal Germaanske boeren joegen, om't de tastân yn Jeropa ûnfeilich wie en dêr gjin steande legers mear wiene, harren frijheid en besit oer oan wapene hearen as betingst foar beskerming. In lyts nustje boeren koe harren frijheid hâlde en koene harren sels beskermje. Dy boeren waarden warboeren neamd. Guon warboeren slaggen der yn en keapje in hynder en harnas en stiigden yn de rangen fan de legere adel as ridder. Oare warboeren slaggen der yn en fergrutsje harren bedriuw troch it hieren fan grûn en it oannimmen fan feinten, en kamen yn tsjinst fan in hear as skout of hûsman. Ek koene warboeren harren frij meitsje litte as betingst dat hja yn grinsgebieten festigje en helpe mei de ferdigening fan it lân.

## Nijsgjirrich
Boeren, dy't meidiene oan de Dútske kolonisaasje nei it easten fan Jeropa, yn it hjoeddeiske Poalen en Baltyske lannen (Eastkolonisaasje) yn de fyftjinde oant de njoggentjinde iuw, waarden warboeren neamd.

Yn de Twadde Wrâldkriich waarden boeren yn Noardwest-Jeropa troch de SS oproppen om mei de striid tsjin de Sowjetuny mei te dwaan. Dy boeren waard it ferovere gebiet tasein. Sokke boeren, dy't op dy propaganda yngiene en yn Ruslân frijwillich wurk foar de Wehrmacht diene, waarden ek warboeren neamd.
Agrarysk ûnderwiis

**Agrarysk ûnderwiis** is ûnderwiis yn ferskillende opsichten fan de lânbou en de dêroan besibbe ûnderwerpen, lykas boskbou, túnkerij, lânskipsbehear, en behear fan natuerlike helpboarnen. It ûnderwiis wurdt op ferskillende nivo's jûn en befettet fakken, lykas biology, boaiemkunde, plantekunde, management, bistewolwêzen, en lânboutechnyk en liedt ta foar beroppen yn de agraryske of 'griene' sektor.

## Yn Fryslân
### Agraryske opliedinssintrum
Yn Nederlân is der agrarysk ûnderwiis op de nivo's fan tariedende middelbere beropsûnderwiis (*VMBO*), middelbere beropsûnderwiis (*MBO*) en it heger beropsûnderwiis (*HBO*). De earste twa wurde yn Fryslân fersoarge troch it Nordwin Kolleezje, dat foarhinne it *Aoc-Friesland* ("Agrarysk Underwiissintrum Fryslân") hiet. It Nordwin Kolleezje fersoarget op beide nivo's ûnderwiis op lokaasjes yn Ljouwert, Snits, It Hearrenfean en Bûtenpost.

It agraryske opliedingssintrum is in Nederlânsk middelber ûnderwiissysteem dat opliedings jout op de earste twa nivo's op it mêd fan: bist, plant, miljeu en fiedsel. It kaam fuort út fúzjes fan de legere en middelbere lânbouskoallen en túnkerskoallen yn de njoggentiger jierren fan de tweintichste iuw.

### Heger agrarysk ûnderwiis
It heger agrarysk ûnderwiis wurdt jûn oan de Hegeskoalle Van Hall Larenstein yn Ljouwert. Dêr kin, njonken de opliedings lykas túnkerij, feehâlderij en ikkerbou ek opliedings lykas *Food design and Innovation*, miljeukunde, bistemanagement en wettermanagement folge wurde.

Ek is der bûten Fryslân Wageningen University & Research yn Wageningen, dêr't bachelor- en masteropliedings folge wurde kinne en men as PhD-studint taret wurde op akademyske promoasje. Bacheloropliedings binne der op it mêd fan ûnder oaren technology en fieding, biology, natuer- en wetterbehear, ekonomy, sûnens en toerisme. Masteropliedings binne der bygelyks op it mêd fan biotechnology, fiedsel, akwakultuer, organyske lânbou, miljeuwittenskippen, kommunikaasjewittenskippen en ûntwikkelingsstúdzjes.

## Ferantwurdlikens
Agrarysk ûnderwiis stie oant 2010 ûnder de ferantwurdlikens fan it Ministearje fan Lânbou, Natuer en Fiedselkwaliteit. Dêrnei kaam de ferantwurdlikens oan it Ministearje fan Ekonomyske Saken, Lânbou en Ynnovaasje. Yn oktober 2017 kaam, by it oantreden fan it kabinet-Rutte III, de ferantwurdlikens by it Ministearje fan Underwiis, Kultuer en Wittenskip.
Holikatsjûk (folk)

De **Holikatsjûk** (Ingelsk: *Holikachuk*; Holikatsjûk: *Doogh Hit’an*), of **Innoko** binne in lyts Yndiaansk folk yn 'e Amerikaanske steat Alaska. Harren oarspronklike wengebiet leit yn it Binnenlân fan Alaska. Harren taal, it Holikatsjûk, dy't ta de Atapaskyske taalgroep hearde, stoar yn 2012 út. Der binne noch 180 Holikatsjûk.

## Namme
De Holikatsjûk (Ingelsk: *Holikachuk*) tankje har eksonym, de namme dy't bûtensteanders ornaris foar harren brûke, oan ien fan harren oarspronklike doarpen, dat Holikachuk (*Hiyeghelinhdi*) hiet. Dat doarp is no ferlitten. Se wurde soms ek Innoko neamd, nei de rivier de Innoko. Harren endonym, de namme dy't se foar harsels brûke, is yn it Holikatsjûk: *Doogh Hit’an*, útspr.: [toʁhət’an], likernôch: "tog huh-ttan" mei de o fan 'bok', de g fan 'bûge' en in ekstreem krêftige t).

## Skiednis
De Holikatsjûk libben oarspronklik yn it Binnenlân fan Alaska, yn in gebiet om 'e boppe- en middelrin fan 'e rivier de Innoko hinne. Harren wichtichste doarp yn dy krite wie Holikachuk. Yn 1962 ferfear de hiele etnyske groep nei Grayling, in doarp oan 'e ûnderrin fan 'e rivier de Yukon, dat krekt binnen de regio Súdwest-Alaska falt. Grayling leit op likernôch 110&nbsp;km fan 'e westkust fan Alaska, dêr't de Norton Sound, in see-earm fan 'e Beringsee, in ein yn it lân opsnijt.

## Demografy

De Holikatsjûk binne in tige lytse etnyske groep, dy't yn 2007 út 180 persoanen bestie. Hja binne in Atapaskysk folk, dat fan âlds besibbe is oan û.m. harren eardere buorfolken yn it Binnenlân fan Alaska: de Ingalik (*Ingalik*), Koltsjan (*Kolchan* of *Upper Kuskokwim*) en Kojûkon (*Koyukon*). De Holikatsjûk binne fierhinne negearre of oer de holle sjoen troch antropologen, mei as gefolch dat der net folle fêstlein is oer harren kultuer. Yn it ferline waarden se by fersin (of foar it gemak) wol lykslein mei de Kojûkon.

Sûnt se yn Grayling kommen binne te wenjen, binne de Holikatsjûk sterk ûnder ynfloed kommen te stean fan 'e kultuer fan 'e Jûpik (*Yup’ik*), in subgroep fan 'e Eskimo's. Dêrby giet it, om sekuerder te wêzen, om 'e Middenalaskaanske Jûpik, yn waans oarspronklike wengebiet Grayling leit. De Holikatsjûk binne yn 'e Feriene Steaten in erkende minderheid, dy't wetlik fertsjintwurdige wurdt troch it Organisearre Doarp Grayling, in Yndiaanske stamme-organisaasje dy't federale erkenning genietet.

## Taal
De eigen taal fan 'e Holikatsjûk is it Holikatsjûk. Dat is in Noardatapaskyske taal, besibbe oan 'e measte oare Yndiaanske talen fan Alaska. Ut 'e fierte is it ek besibbe oan û.o. it Sarsy (*Sarcee*) fan 'e Grutte Flakten en it Navaho fan it Súdwesten fan 'e legere 48 steaten. Yn 2012 stoar it Holikatsjûk út mei de dea fan 'e lêste sprekker. Nettsjinsteande dat krige it yn 2014 mei alle oare lânseigen talen fan 'e steat in offisjele status taparte yn Alaska.

## Stamme-organisaasjes
;federaal erkende stammen yn 'e Feriene Steaten

## Literatuer
*, *The Native Americans: The Indigenous People of North America*, Londen, 1995 (Salamander Books).
*, *Subarctic*, yn: , *Handbook of North American Indians, Vol. 6*, Washington, D.C., 1981 (Smithsonian Institution)
Pauline Krikke

**Pauline Christine Krikke** (Snits, 9 maaie 1961) is in Nederlânsk bestjoerder en politika fan Frysk komôf. Fan 17 maart 2017 oant en mei 6 oktober 2019 wie se boargemaster fan De Haach. Earder wie se boargemaster fan Arnhim (2001-2013). Hja is lid fan de VVD

## Jonkheid en stúdzje
Pauline Krikke waard yn 1961 berne yn Snits en se folge in bibleteekoplieding oan de Frederik Muller Akadeemje oan de Hegeskoalle fan Amsterdam en se studearre rjochten oan de Frije Universiteit fan Amsterdam. Dat hat se net dienmakke. Hja wie as studint belutsen by de Studinteferiening foar Ynternasjonale Ferhâldings en wie warber yn in jongere-organisaasje fan de Feriene Naasjes.

## Polityk
Hja waard kampanjelieder foar de VVD yn Amsterdam, foarsitter fan de permaninte skoutingskommisje fan de VVD en rjochte yn 1986 in eigen bedriuw op foar it ferlienen fan tsjinsten op it mêd fan kampanjefieren, kongressen, en eveneminten.

Yn 1994 waard se keazen yn de gemeenterie fan Amsterdam. Twa jier letter waard se beneamd ta wethâlder foar ekonomyske saken, loft- en seehaven. Nei de gemeenteriedsferkiezings fan 1998 krige sede portefúlje foar Ekonomyske Saken en Wurkgelegenheid, en Bouwe, Wenje en Ekonomy.

## Boargemaster fan Arnhim
Yn septimber 2001 waard se boargemaster fan de Gelderske haadstêd Arnhim. Yn april 2007 joech de gemeenterie syn goedkarren ta it fannijs beneamenfan har as boargemaster. Yn oktober 2012 makke se buorkundich dat se gjin tredde termyn as boargemaster fan Arnhim woe. Hja gie op 1 july 2013 ôf en waard op 19 augustus 2013 opfolge troch Herman Kaiser fan it CDA. As har halswurk gou it sluten fan de ruteprostitúsje yn it *Spijkerkwartier* yn 2006.

## Earste Keamer
Nei de Earste Keamerferkiezings fan 26 maaie 2015 waard se lid fan de VVD-Earste Keamerfraksje oant 7 maart 2017.

## Boargemaster fan De Haach
Op 6 febrewaris 2017 droech de gemeenterie fan De Haach har foar om boargemaster fan dy gemeente te wurden as opfolger fan har partijgenoat Jozias van Aartsen. De ministerrie naam dy foardracht oer, wêrnei't se op 17 maart 2017 ta boargemaster beneamd waard.

### Opskuor en ûntslach
Yn jannewaris 2019 krige se swier krityk fanwegen har rôl as boargemaster by it út de hân rûn freugdefjoer op it strân yn Skeveningen by âld-en-nij fan 2018-2019. Hja hie in soad bestjoerlike fouten makke by it tastean fan freugdefjoer yn Skeveningen en Duindorp. De Undersyksrie foar Feiligens stelde in ûndersyk yn nei it barren en de rôl fan Krikke.
Op 3 oktober 2019 brocht de rie syn raport út. Dêrút bliek dat ôfspraken oer feiligens ûndúdlik wiene en net goed op papier stiene. Boppedat waard it kovenant dat it grûnwurk fan de ôfspraken wien, nea nei it nije bestjoer fan de stifting, dy't it freugdefjoer organisearret, stjoerd. Trije dagen nei it ferskinen fan it raport frege se har ûntslach oan as boargemaster fan De Haach.

## Underskieding
Pauline Krikke waard by har ôfskied as boargemaster fan Arnhim beneamd ta ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau.
Sint-Panteleimonkatedraal (Kiëv)

De **Sint-Pantaleonkatedraal** (Oekraynsk: Пантелеймонівський собор; *Pantelejmonski sobor*) is in katedraal fan 'e Oekraynsk-Otterdokse Tsjerke fan it Moskouse patriargaat (eparchy Kiëv) en de katolikon fan it kleaster mei deselde namme yn 'e oekraynske haadstêd Kiëv.

## Skiednis

De yn it tiidrek fan 1905 oant 1912 troch arsjitekt Jevgeni Fedorovitsj Jermakov (1968-1914) boude monumintale katedraal wurdt as in hichtepunt fan 'e neobyzantynske arsjitektuer beskôge en waard yn 1914 plechtich ynwijd.  

De katedraal waard yn 1920 troch de bolsjewiken sletten en plondere. Yn 'e Twadde Wrâldkriich kaam de katedraal as strategysk militêr punt yn 1941 yn de ferdigeningsliny fan 'e stêd te lizzen. Fan gefolgen waard de katedraal troffen troch in swiere mortieroanfal. Dêrtroch en troch de anty-religieuze hâlding fan 'e Sovjet-autoriteiten bleau de katedraal oant yn 'e jierren 1990 yn in jammerdearlike steat. Nei de oarloch tsjinne de romte fan de katedraal om wittenskiplike eksperiminten út te fieren troch de Akademy fan Wittenskippen fan Oekraïne.

Op 7 maaie 1990 waard de doe koepelleaze katedraal oan de Oekraynsk-Otterdokske Tsjerke werom jûn en sette in restauraasje en rekonstruksje útein. De katedraal waard yn 1998 troch de metropoltyt Volodymyr fan Kiëv en hiel Oekraïne op 'e nij oan 'e hillige Pantaléon wijd. Yn 2002 waard troch de Hillige Synoade besletten dat it de katedraal waard fan in selsstannich nonnenkleaster.
Jacob Folkerts

**Jacob Folkerts** (Drachten, 1982) is in Nederlânsk predikant fan de baptisten fan de Frije Baptistegemeente Bethel yn Drachten. 

## Libben en wurk
Folkerts waakste op yn Fryslân. Mei't er lange nei it predikant wurden, studearre er teology oan de Evangelyske Teologyske Hegeskoalle yn Veenendaal. Hy ferfolge syn stúdzje oan de Teologyske Universiteit Kampen, dêr't er yn 2011 ôfstudearre. Nei't er fiif jier foargonger fan de  Baptistegemeente Teksel west wie, folge er yn septimber 2016 Orlando Bottenbley op as foargonger fan de Frije Baptistegemeente Bethel yn Drachten.

Folkerts is troud en heit fan fjouwer soannen. 

## Keppeling om utens
* Webstee Frije Baptistegemeente Bethel
Tjeerd de Groot

**Tjeerd Cornelis de Groot** (Haarlim, 10 april 1968) is in Nederlânsk politikus fan D66. Sûnt 23 maart 2017 is er lid fan de Twadde Keamer.

## Biografy
Tjeerd de Groot studearre bestjoerskunde oan de Ryksuniversiteit Leien en promovearre dêr op de 'JU-ûnderhannelings oer herfoarmings fan it Miene Lânboubelied'. Fan 1997 ôf wurke er by it Ministearje fan Lânbou, Natuerbehear en Fiskerij, en wurke er mei oan it meitsjen fan belied. Teffens wie er polityk adviseur fan minister Laurens Jan Brinkhorst (2000) en MT-lid fan de direksje Ynternasjonale Saken (2002-2005). Fan 2005 oant 2009 wurke er op de Nederlânske ambassade yn Berlyn by de lânbourie. Dêrnei wie er oant mid 2010 plakferfangend direkteur Ynternasjonale Saken op it ministearje. Hy waard direkteur fan de Nederlânske Suvel Organisaasje (*NZO*) oant er op 23 maart 2017 lid fan de Twadde Keamer waard.

Yn de Twadde Keamer hat er de portefúlje lânbou en fiskerij, natuer, bistewolwêzen, fiedsel(produksje), krimp en toerisme. Yn septimber 2019 stelde er foar en ferminderje it Nederlânske feebeslach mei de helte, as oplossing foar de problemen dy't ûntstiene nei it troch de Rie fan Steat ûnjildich ferklearjen fan de Programma Oanpak Stikstof (*PAS*). D66 woe dêrmei "It útstjitten fan stikstof tsjin gean en wentebou mooglik meitsje". Dy útspraken smieten in soad argewaasje op yn de lânbousektor en laten streekrjocht ta de boereprotesten yn it nijjier fan 2019. Ek waard it Tjeerd de Groot kwea ôf naam doe't er by it NZO wie, er oantrúnde op mear suvel, en no oantrúnde op it ferminderjen fan it feebeslach.

Tjeerd de Groot wennet yn Wâldsein. Hy is fan Frysk komôf.
Programma Oanpak Stikstof

It **Programma Oanpak Stikstof** (Nederlânsk en offisjeel: *Programma Aanpak Stikstof*, ôfkoarte ta **PAS**) is in beliedsramt út 2015 fan de Nederlânske oerheid om de natuer te beskermjen yn de troch Nederlân oanwiisde natuergebieten fan it Jeropeeske Natura 2000 programma. It doel wie de stikstofdelslach yn de oanwiisde natuergebieten te ferminderjen, om't stikstofoksiden en ammoniak de natuer bedriigje. De boaiem wurdt fersoere en hoewol't stikstof in dongstof is, is tefolle stikstof net goed foar de biodiversiteit.

It programma besocht it besteande tefolle yn natuergebieten fuort te heljen en ek nije deposysjes yn natuergebieten te ferminderjen. It *PAS* waard ek by it jaan oan fergunnings brûkt, dêr't der op foarútrûn waard op takomstich ferminderjen fan de stikstofdelslach.

De Rie fan Steat hat op 29 maaie 2019 it brûken fan it *PAS* bij it jaan fan fergunnings ûnjildich ferklearre. Dat late ta de stikstofkrisis, om't sa'n 18.000 plannen platlein waarden.

In kommisje ûnder lieding fan Johan Remkes brocht dêrnei op 25 septimber 2019 it earste advys út oer de te nimmen maatregels. It kabinet kaam mei in foarriedige oanpak fan de problemen op 13 novimber 2019. In dei letter wie der in keamerdebat.

Op 19 desimber públisearre de kommisje-Remkes it twadde advys: Bedongje en beweidzje yn 2020. 

## Startprojekt 2018
De gemeente Skiermûntseach rûn in jier foarút op de diskusje dy't ûntstie nei de útspraak fan de Rie fan Steat. Al yn maaie 2018 sleaten de sân molkfeehâlders op Skiermûntseach in oerienkomst mei de Feriening Natuermonuminten en de gemeente. Doel fan de oerienkomst wie om tegearre wurkjen te gean oan rikere natuer op it eilân en in better ekonomysk perspektyf foar de buorkerijen. It eilân is as part fan It Waad in part fan de Wrâlderfgoedlist.
Nederlânske Suvel Organisaasje

De **Nederlânske Suvel Organisaasje** (Nederlânsk: *Nederlandse Zuivel Organisatie*, ôfkoarte ta **NZO**) is in brânsj-organisaasje fan de Nederlânske suvelyndustry. It is in feriening dêr't 13 suvelûndernimmings lid fan binne, wêrûnder de grutste suvelkoöperaasje FrieslandCampina. Dy leden binne goed foar it ferwurkjen fan 98% fan de gânse Nederlânske molkeproduksje, dy't yn Nederlân in grut ferskaat oan suvel ferwurkje ta ûnder oaren: suveldranken, poppe- en berne-iten, tsiis en neigerjochten oant yngrediïnten foar de fiedingsmiddelsyndustry en de farmaseutyske sektor. 

In doel fan de NZO is de posysje fan har leden fersterkje by de produksje en it ôfsetten fan suvelprodukten. De aktiviteiten fan de NZO kinne ûnderferparte wurde yn fjouwer tema's: duorsum, fieding, kwaliteit en merke. Ek in doel is de suvelyndustry sichtber yn De Haach en Brussel meitsje te litten.

Ek hâdt de NZO himsels dwaande mei de promoasje fan de suvel en suvelsektor. De ferneamdste foarbylden dêrfan binne *[[Frau Antje]]* en it keurmerk "Beskerme Geografyske Oantsjutting" (*Beschermde Geografische Aanduiding*) foar *Gouda Holland* en *Edam Holland Kaas*.

Fierder hâldt de NZO himsels dwaande mei fiedselkunde yn it basis- en fuortset ûnderwiis oer de rôl fan suvel yn it itenspatroan.

Yn 2003 is it Nederlânsk Suvelburo opgien yn it NZO.

## Keppeling om utens
* Webside Nederlânske Suvel Organisaasje
Klaas Fokkinga

**Klaas Fokkinga** (Droegeham, 20 oktober 1953) is in Frysk FNP-politikus út Nes yn Noardeast-Fryslân. 

## Politike karriêre
Yn 2010 kaam Fokkinga foar de Fryske Nasjonale Partij yn 'e gemeenteried fan Dongeradiel. Dêrnei siet er fjouwer jier yn 'e Provinsjale Steaten fan Fryslân. Nei de Steateferkiezingen fan 2019 gong Fokkinga út de Steaten, al bleau er wol aktyf foar de provinsjale fraksje fan de FNP. Hy wie aktyf yn de Steateseksje Lân, Loft en Wetter.

### As deputearre
Mei yngong fan 2020 folge Fokkinga Johannes Kramer op as deputearre. Kramer waard boargemaster yn de gemeente fan Fokkinga, Noardeast-Fryslân.

Fokkinga waard foardroegen as syn opfolger troch in advyskommisje ûnder lieding fan Earste Keamerlid Gerben Gerbrandy. Hy sil de portefúlje fan Kramer oernimme. Dat betsjut dat er him ûnder oare dwaande hâldt mei de stikstofkrisis yn Nederlân. Mei dat ûnderwerp kaam Kramer ein 2019 lanlik yn it nijs, doe't er in streek sette troch de ôfspraken dy't de provinsje mei it regear fan Mark Rutte oer de foarnommen ynkrimping fan 'e lânbousektor hie. Dat die er nei't op 11&nbsp;oktober guon boeren mei trekkers foar de doar fan it Provinsjehûs yn Ljouwert stiene.

Njonken de stikstofproblematyk hat Fokkinga, sûnt 2020, ek lânbou, leefberens, wenjen, plattelânsbelied, erfgoed, breedbân-ynternet en it projekt Holwert oan See yn syn portefúlje. Doe't Fokkinga Steatelid wie, hold er him ek dwaande mei wenjen, plattelânsbelied en Holwert oan See.

### Njonken de polityk
Fokkinga wurket yn it ûnderwiis. Hy wie direkteur fan basisskoallen en skoallekoepels. Sûnt 2011 hat er in eigen ûnderwiisadvysburo. Dêrmei is er dwaande mei ynternasjonalisearring yn it ûnderwiis, ûnderwiisprojekten en mei it learen fan frjemde talen.
Boereprotest 2019

* boereprotest yn Dútslân (2019)
* boereprotest yn Frankryk (2019)
* boereprotest yn Nederlân (2019)
Miljonêr

In **miljonêr** (fan it Frânske *millionnaire*) is in generike oantsjutting foar immen dy't 1 miljoen ienheden besit fan in beskate muntienheid. Dêrby wurdt net inkeld kontant jild en jild op bankrekkens en yn oandielen en obligaasjes meirekkene, mar ek de wearde fan replik guod lykas auto's, keunst en antyk, en fan ûnreplik goed lykas huzen en oare gebouwen. As wurd giet 'miljonêr' úteinlik tebek op it Latyn. Yn it Romeinske Ryk waard in weinmenner of in gladiator dy't mear as tûzen (*mille*) oerwinnings behelle hie, in 'miljonêr' neamd.

Muntienheden ferskille yn wearde: foar de ynfiering fan 'e euro, doe't de Belgyske frank folle minder wurdich wie as de Nederlânske gûne, wie men yn Belgje sadwaande folle gauwer miljonêr as yn Nederlân. De Italjaanske lire wie noch wer folle minder wurdich. Sadwaande wurde miljonêrs yn hiel Jeropa tsjintwurdich oer it algemien yn euro's rekkene, ek yn lannen dêr't dat net de muntienheid is, en yn 'e rest fan 'e wrâld almeast yn Amerikaanske dollars. Immen dy't ferskate miljoenen besit, is in **multymiljonêr**, en immen dy't in miljard hat, wurdt in miljardêr neamd.

Yn Nederlân wennen yn 2014 173.000 miljonêrs. Sokken klûnteren gear yn saneamde miljonêrsgemeenten, lykas Blaricum, Bloemendaal, Laren, Rozendaal en benammen Wassenaar. Haren, yn Grinslân, wurdt wol "it Wassenaar fan it Noarden" neamd, en Vught, yn Noard-Brabân stiet bekend as "it Wassenaar fan it Suden". Yn Nederlân makken miljonêrs yn 2006 0,7% fan 'e befolking út. Guon lannen hawwe relatyf mear miljonêrs, lykas de Feriene Steaten (1%) en Switserlân (2,6%), wylst oare lannen folle mindere hawwe, lykas Brazylje (0,07%).

Neffens sifers út 2019 wenne doe 40% (oftewol 18,6 miljoen persoanen) fan alle miljonêrs fan 'e wrâld yn 'e Feriene Steaten, 10% (4,4 miljoen) yn 'e Folksrepublyk Sina, en 6% (3 miljoen) yn Japan. Nederlân folge mei 2% (832.000) op it alfde plak, efter it Feriene Keninkryk, Dútslân, Frankryk, Itaalje, Kanada, Austraalje en Spanje. Nei Nederlân folgen noch (oant plak 15 op 'e ranglist): Switserlân, Yndia, Súd-Koreä en Taiwan. De tsien stêden yn 'e wrâld dêr't de measte miljonêrs wenje, wiene yn 2018: Londen (357.000), New York (339.000), Tokio (280.000), Hongkong (251.000), Singapoer (239.000), San Francisco (220.000), Los Angeles (199.000), Chicago (150.000), Peking (149.000) en Sjanghai (146.000).
Deck the Halls

* ''Deck the Halls'' (liet), in bekend tradisjoneel Ingelsktalich krystliet
* ''Deck the Halls'' (roman), in skrillerroman fan Mary Higgins Clark en Carol Higgins Clark út 2003
* ''Deck the Halls'' (film út 2005), in Kanadeeske tillefyzjefilm út 2005
* ''Deck the Halls'' (film út 2006), in Amerikaanske komeedzjefilm út 2006
* ''Deck the Halls'' (film út 2011), in Amerikaanske tillefyzjefilm út 2011, basearre op 'e roman út 2003
Krystfilm

In **krystfilm** is in film dy't oer de kryst giet en sadwaande ornaris yn 'e oanrin nei de krystdagen útbrocht wurdt en yn 'e bioskopen spilet, en yn lettere jierren ek faak mei de kryst op 'e tillefyzje útstjoerd wurdt. Men kin dan bygelyks tinke oan it grutte ferskaat oan ferfilmings fan 'e novelle *[[A Christmas Carol]]*, fan Charles Dickens. Guon (oare) foarbylden fan krystfilms binne:

Oer it algemien binne krystfilms famyljefilms, dy't gaadlik binne om sjoen te wurden troch sawol folwoeksenen as bern, mar der besteane ek kryst-aksjefilms, lykas *[[Die Hard (film)|Die Hard]]* (1988) en *[[Die Hard&nbsp;2]]* (1990), en kryst-horrorfilms, lykas *[[Santa's Slay]]* (2005), *[[All Through the House]]* (2015) en *[[Krampus (film)|Krampus]]* (2015). 

Fierders bestiet der noch in kategory films dy't eins gjin krystfilms binne, mar dy't dochs gauris mei de kryst útstjoerd wurde. Men kin dan tinke oan de ''Sissi''-trilogy (1955-1957), *[[The Sound of Music (film)|The Sound of Music]]* (1965), *[[Willy Wonka & the Chocolate Factory]]* (1971), *[[Little Lord Fauntleroy (film út 1980)|Little Lord Fauntleroy]]* (1980), *[[Annie (film út 1982)|Annie]]* (1982), *[[E.T. the Extra-Terrestrial]]* (1982), ** (2009), en *[[Charlie and the Chocolate Factory (film)|Charlie and the Chocolate Factory]]* (2005). Oare eins-net-krystfilms dy't mei de kryst en âld en nij in protte útstjoerd wurde, binne tekenfilms fan Disney (lykas *[[Beauty and the Beast (film út 1991)|Beauty and the Beast]]*, *[[The Lion King (film út 1994)|The Lion King]]* en *[[Frozen (film út 2013)|Frozen]]*) en fan oare filmstudio's (lykas *[[Finding Nemo]]* en films út 'e *[[Ice Age (franchise)|Ice Age]]*-, *[[Kung Fu Panda (franchise)|Kung Fu Panda]]*-, *[[Shrek (franchise)|Shrek]]*- en *[[Toy Story (franchise)|Toy Story]]*-searjes).
Dútske mûtse

In **Dútske mûtse** (eigentlik *dietse muts* en ek *luifelmuts* yn 't Nederlânsk), is in soarte fan mûtse dy't yn de 17e iuw troch froulju fan ienfâldich komôf droegen waard. Oan de foarkant hie de mûtse in smelle strook fan kloste kant.

Letter makke de mûtse in ûntwikkeling troch en waard de kanten rane hieltyd breder, benammen yn Fryslân en Grinslân, mar ek wol yn Noard-Hollân. Dêrom wie it nedich om de mûtse yn de foarm te hâlden mei in gouden of sulveren frame, dy't ferbûn wie oan it earizer. De mûtse krige lang om let in omfang fan sa'n 50 sm, sa grut as in teetafel. De mûtse waard dan ek hieltyd mear droegen troch begoedige froulju. De mûtse ferdwûn oan de ein fan de 18e iuw en waard yn Fryslân ferfongen troch de floddermûtse. 


Ofbyld:Huizer meisjes dragen de isabee, door Ferdinand Hart Nibbrig.jpg|Famkes út Huizen mei in Dútske mûtse, fan Ferdinand Hart Nibbrig
File:Marike Wendelaar door haar zoon Sjoerd Bonga.jpg|Portret fan Marike Everts Wendelaar mei Dútske mûtse, ein 18e iuw, troch Sjoerd Bonga


## Sjoch ek
* Frysk kostúm
Ministearje fan Ekonomyske Saken (Nederlân)

It Nederlânske **ministearje fan Ekonomyske Saken**, ôfkoarte ta **EZ** (*Economische Zaken*) bemuoit him mei alles wat te krijen hat mei de Nederlânske ekonomy, lykas hannel, yndustry, kommunikaasje, enerzjyfoarsjenning, ûndernimme en ynnovaasje, mar ek konsumintesaken sa as produkt- en itensfeiligens. 

## Skiednis
It ministearje waard yn 1905 ynsteld as departemint fan Lânbou, Hannel en Yndustry. Dêrnei feroare de namme in pear kear, bygelyks doe't it Lânboubeliedsterrein ôfsplitst waard.

Yn 1946 waard de hjoeddeiske namme keazen en fan 1950 ôf waard der in steatssikretaris beneamd. Fan 1978 ôf is de steatssikretaris ferantwurdlik foar ûnder oare de bûtenlânske hannel.

Op 14 oktober 2010 binne it ministearje fan Ekonomyske Saken en it ministearje fan Lânbou, Natuer en Itenskwaliteit ien wurden as it ministearje fan Ekonomyske Saken, Lânbou en Ynnovaasje. It twadde kabinet-Rutte besleat lykwols om fan novimber 2012 ôf de namme ministearje fan Ekonomyske Saken wer te brûken.

Nei it foarmjen fan it kabinet-Rutte III op 26 oktober 2017 waard it ministearje fan Lânbou, Natuer en Fiedselkwaliteit fannijs foarme en waard it beliedsmêd "Klimaat" taheake oan it dat no it "ministearje fan Ekonomyske Saken en Klimaat" hjit.

Yn 2024, doe't it kabinet-Schoof begûn, waard "klimaat" nei it ministearje fan Klimaat en Griene Groei ôfspjalte. Sûnt dat stuit hjit it ministearje fannijs gewoanwei "Ekonomyske Saken".

## Politike lieding
De ministers yn it kabinet-Rutte III wiene Eric Wiebes (VVD) en Bas van 't Wout (VVD). De steatssekretarissen wiene Mona Keijzer (CDA) en Dilan Yeşilgöz-Zegerius (VVD).

Yn it kabinet-Rutte IV is Micky Adriaansens (VVD) de minister. Rob Jetten (D66) is minister fan Enerzjy en Klimaat, Hans Vijlbrief (D66) is steatssikretaris.

Yn it kabinet-Schoof waard Dirk Beljaarts (PVV) de minister.

## Keppeling om utens
*Ministearje fan Ekonomyske Saken en Klimaat
Ministearje fan Lânbou, Fiskerij, Itenswissigens en Natuer

It **Ministearje fan Lânbou,  Fiskerij, Itenswissigens en Natuer** (Nederlânsk: *Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur*, ôfkoarte ta *LVVN*) wie fan 1935 oant 2010 en sûnt 2017 fannijs in Nederlânsk ministearje mei it mêd fan belied oer lânbou, natuerbehear, boskbou, fiskerij, en fiedsel. Ek it lânbou-ûnderwiis foel lange tiid ûnder it ministearje, sa as de agraryske beropsopliedings en de WUR. It agrarysk ûnderwiis is sûnt 2017 ûnderbrocht by it Ministearje fan Underwiis, Kultuer en Wittenskip (*OCW*). Fan 2017 oant 2024 hiet it departemint offisjeel fan ministearje fan Lânbou, Natoer en Itenskwaliteit (*Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit*).

## Skiednis
It ministearje fan *LNV* bestie sûnt 1935 as selsstannige oerheidsynstânsje, doetiids ûnder de namme "Ministearje fan Lânbou en Fiskerij" (*Ministerie van Landbouw en Visserij*). Foar 1935 wie it lânbou- en fiskerijbelied ûnderbrocht by oare ministearjes, ynearsten by Ynlânske Saken en doe letter by it doetiidske ministearje fan Wettersteat, Hannel, en Niverheid (*Ministerie van Waterstaat, Handel en Nijverheid*). Tusken 1945 en 1959 krige it ministearje in wichige rôl yn it foarsjen fan fiedsel, itjinge de namme fan it ministearje waard: Ministearje fan Lânbou, Fiskerij, en Fiedselfoarsjenning (*Ministerie van Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening*).

Yn 1989 besleat it kabinet-Lubbers III dat it ministearje fan Lânbou en Fiskerij ek it foech krige oer it mêd fan belied iepenloftrekreaasje en natuerbeskerming. De namme waard doe feroare yn Ministearje fan Lânbou, Natuerbehear, en Fiskerij (*Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij*). It naam it mêd fan natuer- en rekreaasje oer fan it Ministearje fan Kultuer, Rekreaasje, en Maatskiplik Wurk.

Op 1 july 2003 waard by it foarmjen fa it kabinet-Balkenende II de namme feroare ta Ministearje fan Lânbou, Natuer, en Fiedselkwaliteit. Dy feroaring waard nedich, om't de Nederlânske Fiedsel- en Warenautoriteit ûnder foech fan *LNV* kaam.

Op 14 oktober 2010 gie it ministearje tegearre it ministearje fan Ekonomyske Saken, nei it foarmjen fan it kabinet-Rutte I, op yn it nije Ministearje fan Ekonomyske Saken, Lânbou, en Ynnovaasje. Nei it foarmjen fan it kabinet-Rutte II waard de namme ferkoarte ta Ministearje fan Ekonomyske Saken. 

## Politike lieding
Nei it foarmjen fan it kabinet-Rutte III waard it ministearje fannijs oprjochte mei Carola Schouten fan de CU as minister. 

Yn it kabinet-Rutte IV wie Henk Staghouwer (ek fan de CU) - ferfongen troch Piet Adema (ek fan de CU) - minister fan LNV en Christianne van der Wal (VVD) is minister sûnder portefúlje.

Yn it kabinet-Schoof, dy't op 2 july 2024 foarme waard, waard Femke Wiersma fan Holwert de minister.

## Keppeling om utens
* Webstee Ministearje fan Lânbou, Natuer en Fiedselkwaliteit
Hendrik Bruining

**Hendrik Klazes Bruining** (Dokkum, 16 jannewaris 1850 – dêre, 19 april 1925) wie in Fryske ûnderwizer, berneboekeskriuwer, tekstdichter, tekener en skilder.

In bekend berneferske fan syn hân wie 'Daantje zou naar school toe gaan'.

## Libben en wurk
Hendrik Bruining wie de soan fan timmerfeint Klaas Bruining en Fokje Gerkes Veltkamp. Hy waard yn 1877 skoalmaster oan de iepenbiere Boargerskoalle yn Dokkum. De skoalle stie oan it Suderbolwurk by de Wâldpoartebrêge en Bruining soe dêr oant syn pinsjoen bliuwe. Dêrneist wie hy tsjerkeriedslid fan de Nederlânske Herfoarme Tsjerke, siktaris fan de iisklup Dockum en siktaris fan de Feriening foar Folksfermaken. Hy bleau syn hiele libben frijfeint.

Doe’t er sechtjin jier wie skreau er syn earste lytse boekje ‘Mijn Levensloop’ dêr’t er syn jonge libben yn beskriuwt. Hy makket der sels in tekening by, mar it boekje soe nea  útjûn wurde. 
Bruining soe letter ferskate boekjes mei ferskes en lietsjes foar bern skriuwe, en letter in fiiftal lêsboeken.

Inkele fan syn berneferskes waarden opnomd yn it bernelieteboek *Kun je nog zingen, zing dan mee! Vijf en zeventig algemeen bekende schoolliederen voor jonge kinderen (1912) Dêrtroch krigen dy ferskes mear bekendheid. It giet om:

* *Daantje zou naar school toe gaan, / Maar hij bleef gedurig staan*
* *Tarabom! Tarabom! Tarabom! / Ik hoor de trommels slaan*
* *Mijn zusje kreeg van Sinterklaas / Twee emmertjes van blik*
* *Daar waren twee muzikantjes, / Onlangs bij ons in de stad*

De earste twa mei muzyk fan Herman Johannes den Hertog (út: *25 Liedjes om op het gehoor te zingen*), de lêste beide fan T.E. Halbertsma (út: *Liedjes voor school en huis*).

Ek it lietsje ‘’' 't Maantje tuurt, 't Maantje gluurt / Door al onze vensterruiten'’ (muzyk: H.J. den Hertog) waard yn meardere (skoal)lietebondels oernomd. 

<gallery mode="packed" heights="200" style="text-align:left">
Ofbyld:Hendrik-Bruining-aquarel-1900-Aalsum-bij-Dokkum.jpg|Akwarel fan Hendrik Bruining (1900): winterlânskip mei jonkje op it iis by Ealsum (benoarden Dokkum).
Ofbyld:Liedblad-Bruining-Feest-1898-verjaardag-Wilhelmina.jpg|Lietblêd mei berneferske fan Bruinings hân oer de jierdei fan [[Wilhelmina fan de Nederlannen|keninginne Wilhelmina]] yn 1898.
Ofbyld:Bruining-kinderliedjes-titelblad-Feest-1898.jpg|Titelblêd fan lieteboekje *Wij vieren ook feest* (1898) fan Hendrik Bruining, mei muzyk fan T.E. Halbertsma. 
</gallery>

== Utjeften (in kar) ==
;Bernegedichtsjes en bernelietsjes
* *Liedjes voor school en huis: in noten- en cijferschrift*. Muzyk: T.E. Halbertsma (1888)
* *Uit alle jaargetijden: gedichtjes voor kinderen* (1892)
* *Gedichtjes voor kinderen I: Speelgoed* (1892)
* *Gedichtjes voor kinderen II: In huis en daar buiten* (1892)
* *Wij vieren ook feest! Acht liedjes voor bewaarscholen en de laagste klassen der volksschool*. Muzyk: T.E. Halbertsma (1898)
* *25 Liedjes om op het gehoor te zingen*. Muzyk: H.J. den Hertog (1900)
* *Versjes en poppetjes* (1912)

;Lêsboeken
* *Bouke de hardrijder* (1913)
* *Een dag uit visschen* (1918)
* *Oude Wytske* (1921)
* *Hein Krol'' (1925)
Arthur Wynne

**Arthur Wynne** (Liverpool, 22 juny 1871 – Clearwater, Florida, 14 jannewaris 1945) wie de útfiner fan de earste krúswurdpuzel yn 1913.

## Libben en wurk
Arthur Wynne waard berne yn it Ingelske Liverpool en wenne in skoft op Edge Lane. Syn heit wie redakteur fan de pleatslike krante *Liverpool Mercury*. Arthur emigrearre op 6 juny 1891 nei de Feriene Steaten en wie doe 19 jier âld. Dêr fêstige hy him in skoft yn Pittsburgh, Pennsylvania.
In Pittsburgh wurke er by de krante Pittsburgh Press en spile fioele yn it Pittsburgh Symphony Orchestra.  Letter ferhuze er nei New York City en wurke dêr by de krante *New York World*. Letter ferfear er nei Cedar Grove yn New Jersey. Doe’t him op in dei frege waard om in nij spul foar de krante te betinken, tocht Wynne oan in spul dat er yn syn bernetiid spile hie en dat *Magic Squares* neamd waard. Al gau er it útwurke ta in krúswurdpuzel. De earste puzel waard op 21 desimber 1913 publisearre yn de *World*.

Wynne makke de side mei puzels foar it gedielte 'Fun' fan de sneinsedysje fan de New York World. Foar de edysje fan 21 desimber 1913 yntrodusearre er in puzel mei in rútfoarm en in leech sintrum, de letters *FUN* stiene al ynfold. Hy neamde it in "Word-Cross-puzzle".

Hoewol’t de útfining fan Wynne basearre wie op eardere puzelfoarmen, lykas it wurd diamant, yntrodusearre hy in tal ynnovaasjes (bygelyks it brûken fan horizontale en fertikale linen om hokjes te meitsjen dêr’t de letters yn setten wurde koene). Hy pionierde dêrnei mei swarte fjouwerkanten yn in symmetryske opstelling om wurden yn rigen en kolommen te skieden. Utsein it nûmeringsskema wurdt Wynne syn foarm fan "Word-Cross"-puzels noch altyd brûkt foar moderne krúswurdpuzels. 

In pear wiken neidat it earste "Word-Cross" ferskynde, waard de namme fan de puzel feroare yn "Cross-Word" troch in setflater. De puzels fan Wynne steane sûnttiids bekend as 'krúswurdpuzels'. Yn 1924 ferskynde syn earste krúswurdpuzelboek. 

Arthur Wynne waard yn de jierren 1920 in Amerikaansk steatsboarger. Op 20 desimber 2013 waard er eare mei in ynteraktieve Google Doodle as betinking fan de "100ste jierdei fan de earste krúswurdpuzel middels in puzel fan Merl Reagle.  Ek in soad oare konstrukteurs makken earbetoanpuzels om de jierdei te betinken.
Hús mei in krús

It **hús mei in krús** is in tekenspul en riedsel. It doel is om in hús te tekenjen mei ien pinnestreek wêrby’t in line net twaris lutsen wurde mei. Der bestiet ek in ferzje wêry’t njonken it *hús mei in krús* in garaazje tekene wurdt mei in flagge op it tek.

File:Blender3D HouseOfStNiclas.gif|Ien fan de mooglikheden om in *hús mei in krús* te tekenjen.
File:Haus-nikolaus-garage.gif|”In hús mei in krús* mei dêrnjonken in garaazje ein in flagge op it tek.
</gallery>

==Wiskundige ferwizing==


Wiskundich sjoen is it *hús mei in krús* in probleem út de [[grafentéory]]. It probleem bestiet der út om in graaf te tekenjen wêrby’t der wol in Eulerpaad mar gjin Eulerkrús bestiet, omt der twa punten binne (yn it ôfbyld hjirnjonken de knopen 1 en 2) dy’t in graad fan 3 hawwe. Om in *hús mei in krús'' te tekenjen mei mar 1 pinnestreek is it allinnich mooglik om yn punt 1 of punt 2 te begjinnen, wêrby’t dan einige wurdt yn it oare punt.
Leonard Huizinga

**Leonhard Huizinga** (Grins, 3 augustus 1906 – Wassenaar, 9 juny 1980) wie in Nederlânske skriuwer. By syn meast bekende wurk binne de skelmeromans mei de twilling Adriaan en Olivier. 

## Biografy
Hy wie in soan fan de skiedkundige Johan Huizinga (1872-1945) en jkfr. Mary Vincentia Schorer (1876-1914). Hy waard berne yn de stêd Grins, dêr 't hy oant syn njoggende jier wenne. Yn 1915 ferhuze de húshâlding nei Leien omdat syn heit heechlearaan skiednis oan de Leidske universiteit waard. Oan dy universiteit studearre Leonhard Huizinga rjochten, dêr't er yn de âldens fan 21 jier ôfstudearre. Nei dy tiid ûnderbruts er syn stúdzje om te reizgjen, ûnder oare troch Perzië en de Sovjet Uny. Seis moanne lang wurke er op in pleats yn Marokko. Yn 1929 waard er tee- en rubberplanter op Java yn Nederlânsk-Ynje. 

Healwei de jierren tritich kaam er werom nei Nederlân om in karriêre as skriuwer en sjoernalist te begjinnen.

## Bibliografy
* *De gestroomlijnde wereld* (1936)
* *Het vierde geslacht* (1937)
* *O... zei ik* (1938)
* *Adriaan en Olivier* (1939)
* *Het Wilhelmus* (1940)
* *Olivier en Adriaan* (1940)
* *De zevende dag* (1941)
* *Tien glazen wijn* (1942)
* *Wat straks?* (1945)
* *Zes kaarsen voor Indië* (1945)
* *Hieronymus* (1946)
* *De laatste karavaan* (1947)
* *De dichter vaart tusschen twee stormen* (1947)
* *En zo voort* (1950)
* *Loete* (1950)
* *Zo schreed de beschaving voort: van aapmens tot atoomman* (1952)
* *Gesprek met de Generaal* (1952)
* *Smallegange* (1953)
* *DrimDram: veertig vreemde verzen* (1953)
* *Adriaan contra Olivier* (1954)
* *Avonturen in de polder* (ca. 1955)
* *Vlees en Bloed: Verhalen van de vier windstreken* (1956, Amsterdam: Querido, 1e printinge) 
* *Schoon schip* (1956)
* *De wereld in stroomlijn* (1956)
* *Jan Pot* (1958)
* *Ik en mijn ezeltje* (1959)
* *12 Maanden Joost* (1959)
* *Van de prins geen kwaad* (1960)
* *Het leven van M.*
* *Uedele's dienstwillige dienaar* (om 1961)
* *Vlucht van Morotai* (1961)
* *Shell Natuurwijzer* (1961)
* *Sleutel van Leiden* (1961)
* *De mantel der liefde* (1962)
* *Shell Weer- en Windwijzer* (1962)
* *Bar en Boos: de winter van '63: een fotoreportage* (1963)
* *Herinneringen aan mijn vader* (1963)
* *Shell Hoogtewijzer* (1963)
* *Baron te paard* (1963 ûnder pseudonym Felix Dufort)
* *Twaalf maal Hieronymus* (1964)
* *Dag dier!* (1966)
* *Mijn hartje wat wil je nog meer?* (1968)
* *Prins Adriaan en prins Olivier* (1969)
* *Het regent, het zegent* (1969)
* *Bezeten wereld* (1970)
* *Een natie onder de nazi's* (1970)
* *Marokko het land van het dode paart* (1972)
* *Hasjadriaan en Hasjolivier* (1973)
* *Hoe schreed de beschaving voort?* (1973)
* *Trek jij je jas eens uit* (1975)
* *Je leeft maar zo kort en je bent zo lang dood* (1976)
* *La Douce: het zoete Frankrijk* (1976)
* *Adriaan met Olivier, natuurlijk* (1977)
* *Wie reist met de dieren is nooit alleen* (1977)
* *Adriaan, Olivier en Tarzan* (1978)
* *Ik heb nl. mijn vrouw vermoord* (1978)
* *Adriaan en Olivier met Oerkoendoe* (1979)
* *Olivier zonder Adriaan* (1979)
* *Lawine* (1980)
* *Die goede oude tyd* (1980)
Katedraal fan de Opstanning fan Kristus (Kiëv)

De **Patriargale Katedraal fan de Opstanning fan Kristus** (Oekraynsk: Патріа́рший собо́р Воскресі́ння Христо́вого УГКЦ) is de haadkatedraal fan 'e Oekraynske Gryksk-Katolike Tsjerke. De katedraal stiet yn Kiëv, de haadstêd fan 'e Oekraïne. 

De katedraal stiet op 'e lofter kant fan 'e Dnjepr en is dêrmei ien fan 'e pear tsjerken fan 'e stêd dy't net op de rjochter kant fan 'e rivier steane. 

De tsjerke waard boud yn it ramt fan 'e ferhûzing fan 'e sit fan it grutaartsbisdom fan Lviv nei Kiëv. De iepening fûn yn 2011 troch grutaartsbiskop Svjatoslav Sjevtsjûk plak, wylst de grutaartsbiskop op sneon 17 augustus 2013 de bûtenkant en op snein 18 augustus 2013 it ynterieur fan 'e foltôge katedraal ynwijde. Tûzenen pylgers út ferskate lannen wennen de wijingsplechtichheden by.

Yn 'e 50 meter hege katedraal is plak foar likernôch 1500 minsken.