open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Readbekwevers

It fûgelskaai **readbekwevers** (*Quelea*) heart ta de famylje fan 'e weverfûgles (*Ploceidae*).

It skaai bestiet út lytse fûgelsoarten fan 10 oant 14 sm lang. Se komme yn Afrika ûnder de Sahara foar. Mantsjes ha faak in opfallend reade of readoranje snaffel en yn 'e briedtiid somtiden reade kopkes. Wyfkes binne mear gielgrien of brún.   

Se komme op savannes somtiden yn ûnbidich grutte kloften foar fan wol miljoenen fûgels tagelyk en kinne in pleach foar de lânbou wêze. De bekendste soarte, de readbekwever, wurdt wol de meast foarkommende fûgel fan 'e wrâld.
Gjenerali i ushtrisë së vdeku

**Gjenerali i ushtrisë së vdekur** (Albaneesk: "De Generaal fan it Deade Leger") is in roman út 1963 troch de Albaneeske skriuwer Ismail Kadare. It boek is de meast bekroande roman fan 'e auteur. Kadare waard oanmoedige om it boek te skriuwen troch Drago Siliqi.

## Ferhaal

Yn 'e iere jierren sechtich, hast 20 jier nei de ein fan Twadde Wrâldoarloch, wurdt in Italjaanske generaal, tegearre mei in pryster dy't ek in Italjaanske legerkolonel is, nei Albaanje stjoerd om de bonken fan syn lângenoaten te lokalisearjen en te sammeljen, dy't ferstoarn binne yn de oarloch en nim dy werom foar begraffenis yn Itaalje. Wylst hja de opgravings organisearje, freegje hja de enoarmiteit fan harren taak ôf. De generaal praat mei de pryster oer de nutteleazens fan 'e oarloch en de sinleazens fan 'e ûndernimming. As se djipper it Albaneeske plattelân yn reizgje, wurde hja folge troch in oare generaal, dy't siket nei de lichems fan Dútske soldaten dy't ferstoarn binne yn 'e Twadde Wrâldoarloch. Lykas syn Italjaanske tsjinhinger wrakselet de Dútser mei de tankleaze taak fan it sykjen nei oerbliuwsels om mei nei hûs foar begraffenis, en stelt freget er him de wearde ôf fan sokke gebaren fan nasjonale grutskens.

## Adaptaasjes
* *Il generale dell'armata morta* (Italjaansk) is in Italjaanske dramafilm út 1983, basearre op 'e roman, produsearre troch Luciano Tovoli.
* *Kthimi i Ushtrise se Vdekur* (Albaneesk: likernôch "Weromkomst fan it Deade Leger") is in Albaneeske film út 1989 basearre op 'e roman, produsearre troch Dhimitër Anagnosti.
* It boek is ek bewurke as in toanielstik foar teaters en wurdt geregeldwei opfierd yn Albaneeske teaters en yn guon buorlannen.

## Untfangst
De roman hat tige positive resinsjes krigen. Richard Eder fan 'e *[[New York Times]]* sei dat "Kadare sarkastysk en droech yn it tsjuster beweecht ... [hy] foarsjocht gjin berjochten, hy bringt se ta in deadlik libben." De *Boston Globe* neamde it in krêftige en bitende Albaneeske roman. Alan Brownjohn fan *The Times Literary Supplement* priizge de roman en neamde it: "in djipgeande roman ... ryk oan opfallende details".

It boek waard ek opnommen yn Le Monde's 100 boeken fan de iuw.
Anne Minnema

**Anne Minnema** (Dantumawâld, 7 maart 1910 - Neuengamme, Dútslân, 23 febrewaris 1945) wie in aktyf keatser tusken 1929 en 1938. Hy helle 15 punten foar it ivich keatsklassemint en wûn twa kear in wedstriid.

Minnema wie yn syn deistich libben amtner, yn de Twadde Wrâldkriich gie er by it ferset. Op 28 desimber 1944 waard er oppakt troch de Dútsers en fia de Ljouwerter finzenis oerbrocht nei it Scholtenhûs yn Grins. Ut Grins wei bedarre er yn konsintraasjekamp Neuengamme by Hamburch. Dêr ferstoar er op 23 febrewaris 1945 yn 'e âldens fan 34 jier. Minnema waard nei de kriich begroeven op it Nederlânske Earebegraafplak Hamburch.

## Prizen
* 1932 - de Bond 7e priis
PC 1935

De **[[PC]] fan [[1935]]** waard op woansdei 31 july ferkeatst. It wie de 84ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken it partoer 4 Zijlstra en partoer 15 Kuiken. De 84ste edysje waard wûn troch it partoer fan Taede Zijlstra fan Wytmarsum, Dooitzen de Bildt en Sjouke Helfrich beide fan Sint-Jabik. Taede Zijlstra waard foar de twadde kear útroppen ta kening fan de PC. 

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Duit

De **duit** wie tusken 1573 en 1816 in lytse munt in Nederlân. (Nei dy desimalisaasje wie er strikt naam noch jildich oant 1821.) De earste duiten waarden slein yn Hollân, mei rillegau neifolging in de oare parten fan it lân.

## Wearde
De duit wie de alderlytste hiele munt, de helte fan in oartsen. Oarsom wie wier de alderlytste munt de heale duit. Twa heale duiten wienen in duit. Twa duiten wienen in oartsen. Fjouwer oartsen wienen in stoer. Tweintich stuorren wienen in gûne.

Ut dy ferhâldings blykt wol dat om 1800 hinne, in duit net mear wie as in 160-ste fan in gûne. Fandêre fan dy siswizen oer dat men meidwaan wol mar net wier jild ynleit, as dat men sels net in duit mear tafoegje kin.

## Eastynje
Bysûnder wie dat de Feriene Eastyndyske Kompanjy yn Eastynje ek "duiten" hie, mar dat dy in oartsen wienen. Ta ûnderskie waard op dy munten dúdlik oanjûn dat dy oars wienen as de Jeropeeske munten.
PC 1934

De **[[PC]] fan [[1934]]** waard op woansdei 1 augustus ferkeatst. It wie de 83ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken it partoer 5 van der Hem en partoer 15 Knol. De 83ste edysje waard wûn troch it partoer fan Marten van der Hem fan Raerd, Harmen Bogaard en Klaas de Jager beide fan Harns. Marten van der Hem  waard ta kening útroppen. 

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Nederlânske Earebegraafplak Hamburch

It **Nederlânsk Earebegraafplak Hamburch** (*Niederländische Kriegsgräberstätte Hamburg*) is in earefjild dat part is fan it Friedhof Ohlsdorf yn it stedsdiel Ohlsdorf yn Hamburch yn Dútslân. It leit yn'e buert fan de eastlike yngong fan it hôf (Bramfeld, Bramfelder Chaussee).

Der binne dêr grêven fan slachtoffers fan konsintraasjekampen en fan twangarbeid en *[[Arbeitseinsatz]]* fan Hamburch en omkriten. It earefjild hat trijehûndert grêven fan Nederlânske oarlochsslachtoffers dy't omkamen yn Dútske konsintraasjekampen. Ek steane der op it earefjild trije tinkstiennen mei dêrop de nammen fan hûndert Nederlânske slachtoffers dy't omkaam binne yn konsintraasjekampen mar wêrfan't net bekend is wêr't se no binne. Der bestiet in nammelist fan Nederlânske slachtoffers fan de Twadde Wrâldoarloch op it Earebegraafplak Hamburch.

It monumint is in fariant fan it 'Monument fallende man' fan Cor van Kralingen foar de slachtoffers fan it konsintraasjekamp Neuengamme.


Niederländisches Ehrenfeld Grabsteine.jpg|Earefjld Hamburch mei 350 grêfstiennen
Niederländisches Ehrenfeld Ehrenhalle Namenstafeln.jpg|Trije tinkstiennen foar 99 oare oarlochsslachtoffers
Ereveld hamburg.jpg|*Monumint fallende man* foar slachtoffers fan it kamp Neuengamme


## Keppelingen om utens
*  Register fan slachtoffers beïerdige op it Nederlânske Earefjild Hamburg
PC 1932

De **[[PC]] fan [[1932]]** waard op woansdei 3 augustus ferkeatst. It wie de 81ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken it partoer 8 Koster en partoer 16 Kuiken. De 81ste edysje waard wûn troch it partoer fan Klaas Kuiken fan Sint-Jabik, Sape de Haan en Jan van der Lei beide fan Berltsum. Klaas Kuiken waard foar de tredde kear útroppen ta kening fan de PC.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Tsjerke fan Bedekaspel

De **tsjerke fan Bedekaspel** is in tsjerkegebou op in terp (*warft*) yn it Eastfryske doarp Bedekaspel yn 'e dielsteat Nedersaksen. It is de iennige grifformearde tsjerke yn de fierder lutherske gemeente Südbrookmerland.

## Skiednis

Yn 'e midsiuwen hearde it plak by it bisdom Múnster. Oarspronklik foel it Brokmerlân ûnder de proasdei Hinte, mar in pear gemeenten waarden nei spul mei de biskop yn 1250 fuort ûnder syn rjochtsfikaris set en Bedekaspel folge mei in pear oare plakken letter ek. Yn it ramt fan 'e reformaasje gie de gemeente op it kalvinisme oer.  

Yn 'e 13e iuw waard in krústsjerke fan bakstien boud, dêr't allinnich de goatyske westlike toer fan oerbleau. Mei de Krystfloed fan 1717 waard de tsjerke sa slim skansearre, dat it gebou yn 1726 ôfbrutsen en ferfongen wurde moast. Ek de westlike muorre fan 'e trijelidde toer waard doe fernijd. Yn 1728 koe de nijbou wer yn gebrûk nommen wurde. Oare stoarmrampen yn 'e 18e iuw laten yn 1768 ta in gedieltelike ôfbraak en ferbouwing fan 'e tsjerke mei in leger sealtek.      

Oan 'e eastlike gevel is in ferbining te sjen mei in heger tek en yn 'e súdlike muorre is de tagong ta it tsjerkegebou. It skip hat fjouwer traveeën sûnder steunbearen. Elk travee hat in rûnbôgefinster en yn 'e eastlike gevel sitte twa rûnbôgefinsters. Ferskate muorreankers binne oan 'e muorren fan it skip en de toer fêstmakke. 

## Ynrjochting
De tsjerke hat in houten tonferwulft dat ljochtblau skildere is. Oan 'e noardlike kant is in epitaaf oanbrocht, dat de fallen soldaten yn 'e Earste Wrâldkriich betinkt. De preekstoel mei it klankboerd is it âldste stik tsjerkemeubilêr en stamt út 1653 út de foargonger fan 'e hjoeddeiske tsjerke. Oan 'e eastlike kant stiet de kreake mei it oargel. Dêrûnder steane in stik of wat grêfstiennen, wêrfan't ien út 1596 is.    

### Oargel

It earste oargel waard yn 1869 troch de bruorren Rohlfs út Esens mei seis registers op ien manuaal en oanhongen pedaal boud. Fanwegen de kosten moast Rohls fan ferskillend besteand materiaal út 'e opslacht in oargel gearstalle en oars as syn oargels yn Rorichum (1867-1869) en Cirkwehrum (1877-1879) ferwurke hy it materiaal op in rûge wize. Op ien register nei, dat nei de Earste Wrâldkriich tafoege waard, binne al registers fan Rohls bewarre bleaun. Yn 1999 folge in restauraasje troch Bartelt Immer.

## Keppeling om utens
* ''Orgelsite'': disposysje oargel.
PC 1933

De **[[PC]] fan [[1933]]** waard op woansdei 2 augustus ferkeatst. It wie de 82ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken it partoer 2 Roukema en partoer 16 Knol. De 82ste edysje waard wûn troch it partoer fan Hans Knol fan Harns, Dooitzen de Bildt en Anne van Sinderen beide fan Sint-Jabik. Dooitzen de Bildt waard ta kening útroppen. 

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Bedekaspel

**Bedekaspel** is in doarp yn 'e lânkring Auwerk yn 'e Dútske dielsteat Nedersaksen. It Eastfryske plak leit yn 'e gemeente Südbrookmerland.

It doarp leit midden yn it gebiet fan de Große Meer, in sompich marre- en feangebiet dat hjoed-de-dei in in soad rekreaasje lûkt.

## Skiednis
De âldste namme fan it plak is Lopessumwalde (13e iuw). Yn 'e 15e iuw hiet it plak Betekerke (15e iuw), itjinge oerienkomt mei it hjoeddeisje Bedekaspel. De namme is mooglik in gearfoeging fan it Aldfryske bēte (= boete) en kerke (= tsjerke) en soe dus oarspronklik boetetsjerke betsjutte kinne. Nei alle gedachten waard *kerke* troch *kaspel* ferfongen nei't it doarp útgroeid wie ta in parochy. In oare ferzje basearret de namme op 'e mooglikheid dat der twa tsjerken stien ha en dat de gearfoeging fan bede (= beide) en kaspel (= parochy) ferwiist nei 'beide parochy's'.

By de Krystfloed fan 1717 waard de út de 13e iuw stammende krústsjerke sa slim skansearre, dat dy ôfbrutsen en ferfongen wurde moast. De toer bleau lykwols wol oerein en datearret noch fan dy tiid. Mei de reformaasje (16e iuw) waard de tsjerke fan Bedekaspel protestantsk, lykas hast alle tsjerken yn East-Fryslân.

It doarp waard yn 'e midsiuwen al omfieme fan feangebieten en wetter. De mar dy't hjoed-de-dei bekend stiet as de Große Meer (Grutte See) wie foar in part in feangebiet dat splis stie. Yn 'e 19e iuw waard it lân om Bedekaspel hinne mear en mear ûntwettere. Der ûntstiene yn dy tiid plannen om de mar drûch te lizzen, mar dy binne nea folslein útfierd. Nei de Twadde Wrâldoarloch waard Bedekaspel ûntsletten en it gebiet om it Große Meer hinne ûntwikkele foar rekreaasje en toerisme. 

De âlde tsjerke bleau it sintrum fan it doarp en waard restaurearre.

## It besjen wurdich

Bedekaspel hat syn âlde doarpsstruktuer fan boerepleatsen en in pear âlde wenhûzen goed bewarre.

* De toer fan 'e tsjerke fan Bedekaspel is 13e iuwsk, de tsjerke is fan nei de Krystfloed fan 1717. 
* De Große Meer is in ûndjip feanmar mei in ryk fûgellibben en dêrom hinne ek in natoerreservaat en rekreaasjegebiet mei mooglikheden foar farren, fiskjen en kuierjen.
* It poldermûntsje Agnes is in muonts út 1988 en boud neffens in yn 1920 ôfbrutsen mûne.
Moskwevers

De **moskwevers** (*Plocepasser*) foarmje in fûgelskaai fan sjongfûgels út de famylje weverfûgels (*Ploceidae*).

Moskwevers binne middelgrutte Afrikaanske fûgels en wurde tusken de 15 en 20 cm lang. Se ha gjin opfallende kleuren lykas de wevers yn it skaai *[[Ploceus]]* en de fearren binne fral brún oant readbrún mei in karakteristike tekening op it gesicht. Se ha in koarte, krêftige snaffel om sied mei te iten.  

Se komme yn drûge, iepen gebieten foar lykas savannes, by boskrânen en de semy-aride kriten fan eastlik en súdlik Afrika. Se libje meast op 'e grûn of yn ûndergroei. Moskwevers binne sosjale fûgels en foarmje faak groepen of  koloanjes.

De typesoarte fan it skaai is de wytbraumoskwever (*Plocepasser mahali*).

## Soarten
PC 1931

De **[[PC]] fan [[1931]]** waard op woansdei 29 july ferkeatst. It wie de 80ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken it partoer 7 Koster en partoer 10 Zijlstra. De 80ste edysje waard wûn troch it partoer fan Taede Zijlstra fan Wytmarsum, Pieter Helfrich en Klaas de Jager beide fan Harns. Pieter Helfrich waard ta kening útroppen.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Wytbraumoskwever

De **wytbraumoskwever** (*Plocepasser mahali*) is in fûgel yn it skaai moskwevers (*Plocepasser*) út de famylje weverfûgels (*Ploceidae*).

## Beskriuwing

De soarte wurdt likernôch 18 sm lang en hat in foar it skaai karakteristike wite wynbrau. Yn 'e flecht binne de wite stút en wite boppesturtdekfearren goed te sjen. Ek de wite fearren yn 'e wjukken falle yn 'e flecht op.

De ferskillen tusken mantjes en wyfkes foarmje fral it grutter kontrast yn kleuren by mantsjes. Oer it generaal binne wyfkes ljochter en mear effen fan kleur. Wylst it mantsje  in swarte snaffel hat, is de snaffel fan it wyfke hoarnkleurich oant ljochtgriis; dy fan in jonge fûgel is rôzebrún.

## Fersprieding
Der wurde fjouwer ûndersoarten ûnderskieden:

* *Plocepasser mahali melanorhynchus*: súdeastlik Sûdan, noardlik Uganda, it súdlik part fan Sintraal-Etioopje, Kenia.
* *Plocepasser mahali pectoralis*: Tanzania, súdlik Malawy, súdlik en eastlik Sambia, westlik Mozambyk, noardlik Simbabwe, noardlik Botswana.
* *Plocepasser mahali ansorgei*: súdwestlik Angoala, noardwestlik Namybje.
* *Plocepasser mahali mahali*: súdlik Namybje, súdlik Botswana, súdwestlik Simbabwe, noardlik en sintraal Súd-Afrika.

## Hâlden en dragen

De soarte briedt yn lytse koloanjes. De nêsten binne bolfoarmich en makke fan gers en tûkjes.

## Status
De grutte fan 'e wrâldpopulaasje is net kwantifisearre, mar de soarte wurdt omskreaun as gewoan oant talryk. Der wurdt oannommen dat de populaasje stabyl en der is gjin bewiis fan grutte bedrigingen en tebekrinnen fan 'e populaasje. De IUCN klassifisearret de fûgel dêrfandinne as net bedrige (*Least Concern*, 2024) op 'e Reade list.
Readbekwever

De **readbekwever** (*Quelea quelea*) is fûgel fan it skaai readbekwevers (*Quelea*) út de famylje weverfûgels (*Ploceidae*). De soarte wurdt as de talrykste wylde fûgelsoarte beskôge, mei in populaasje fan maksimaal oardel miljard fûgels.

## Skaaimerken

De fûgel wurdt likernôch 12 sintimeter lang, weaget 15 oant 26 gram en is like grut as in mosk. Se ha in relatyf koarte sturt en yn it briedseizoen hat it mantsje in reade snaffel en in donker masker. De koptekening fan it mantsje is by de nominaatfoarm tige fariabel; it masker kin swart, mar ek poarperkleurich of krêmkleurich wêze en ek de kleur om it masker hinne oant op it boarst kin tige ferskille fan striegiel, striebrún oant rôze. De iris is brún en om it each is in smelle reade eachring. De fearren fan 'e boppedielen en wjukken binne donkerbrún mei ljochte seamen. De ûnder fan 'e fûgel is ljocht.

Bûten it briedseizoen is it mantsje lykas it wyfke sânbrún mei streken op 'e rêch. It mantsje hat in reade snaffel; dy fan it wyfke is bytiden rôze. De poatsjes binne oranje.

## Fersprieding
De soarte bestiet út trije ûndersoarten:

* *Quelea quelea quelea*: fan Mauretaanje, Senegal en Gambia oant it súdlike part fan Sintraal-Tsjaad en de noardlike Sintraal-Afrikaanske Republyk.
* *Quelea quelea aethiopica*: fan Sûdan oant Somaalje, noardeastlik Sambia en Tanzania.
* *Quelea quelea lathamii*: fan Gabon, Kongo-Brazzaville en Angoala tot Malawy en Mozambyk en súdlik Súd-Afrika.

It habitat bestiet út savannes en lânbougrûn, meast yn leechlân of oant 1500 boppe de seespegel. It binne meast stânfûgels, mar se kinne harren massaal oer hûnderten of sels tûzenen kilometers ferpleatse. Se geane dan nei gebieten mei rein, dêr't it gers sied begjint te dragen.   

## Hâlden en dragen

De fûgels libje yn groepen en foarmje grutte kloften dy't meiïnoar foerazjearje en twaris op in dei it wetter opsykje om te drinken. Op jûntiiid foarmje se foar de nacht grutte formaasjes It wichtichste iten foarmet sied, mar se ite ek blêd fan planten. Dêrnjonken wurde der yn 'e briedtiid ynsekten iten.   

It brieden wurdt yn koloanjes dien. Mantsjes weve in sterk nêst yn 'e beam mei in lytse tagong. Se lizze twa oant trije aaikes, dy't nei 12 dagen útkomme. De jongen wurde troch beide âlders grutbrocht mei ynsekten en se fleane nei 12 oant 14 dagen út. Wyfkes kinne faker yn 't jier briede.      

## Status
It is net bekend hoe grut de wrâldpopulaasje is, mar de fûgel is ien fan 'e meast foarkommende fûgelsoarten fan 'e wrâld. Oannommen wurdt dat de oantallen stabyl binne om't de soarte meardere kearen briede kin. Dêrfandinne wurdt de readbekwever as net bedrige op 'e Reade list fan 'e IUCN klassifisearre.

Bedrigingen foarmje de boeren, dy't de fûgels mei gif en fjoer bestride. Ek wurde miljoenen fûgels foar de konsumpsje fongen. Yn 'e briedtiid wurde de nêsten leechrôve troch slangen, apen, mangoesten en predators.
PC 1930

De **[[PC]] fan [[1930]]** waard op woansdei 30 july ferkeatst. It wie de 79ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken it partoer 6 Laverman en partoer 15 Terpstra. De 79ste edysje waard wûn troch it partoer fan Reinder Klaas Terpstra fan Bitgum, Nanning Koopmans fan Ljouwert en Klaas Wiebrens Kooistra fan Dokkum. Reinder Klaas Terpstra waard ta kening útroppen.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Snorwevers

**Snorwevers** (*Sporopipes*) foarmje in fûgelskaai fan sjongfûgels út de famylje weverfûgels (*Ploceidae*). De typesoarte is de burdsnorwever (*Sporopipes squamifrons*). De fûgels fan it skaai komme yn drûge gebieten en yn iepen lânskip fan Afrika foar.  

It skaai telt mar twa soarten en beide soarten ha in lytse snor ûnder de snaffel. De kleuren fan 'e fûgel binne meast brúneftich mei in ljochte ûnderkant. Opfallend binne de spikkele fearkes op 'e foarholle.   

## Soarten
Burdsnorwever

De **burdsnorwever** (*Sporopipes squamifrons*) is in sjongfûgel út de famylje weverfûgels (*Ploceidae*).

## Skiednis
Burdsnorwevers binne lytse weverfûgels fan likernôch 10 oant 12 sm lang. Under syn snaffel hat it fûgeltsje in swarte snor. De kleur is brúnich oant ljochtbrún, de ûnderkant is ljochter. Op 'e foarholle hat de fûgel donkere fearkes mei wite rânen. Ek de wjukken ha donkere fearkes mei wite rânen. De ferskillen tusken mantsjes en wyfkes binne tige lyts en hast net waar te nimmen. De boppesnaffel is meastentiids rôzich en de ûndersnaffel skaait mear nei ivoar út. De poatsjes binne fleiskleurich. 

## Fersprieding
De soarte wurdt ferdield yn twa ûndersoarten:

* *Sporopipes squamifrons fuligescens*: Botswana, Simbabwe en noardeastlik Súd-Afrika.
* *Sporopipes squamifrons squamifrons*: fan súdwestlik Angoala oant noardwestlik Súd-Afrika.

## Status
De grutte fan 'e wrâldpopulaasje is net kwantifisearre, mar de soarte wurdt omskreaun as algemien. Der wurdt oannomen dat de populaasje stabyl is en dêrfandinne wurdt de fûgel troch de IUCN op 'e Reade list as net bedrige (*Least Concern*, 2024) klassifisearre.
PC 1928

De **[[PC]] fan [[1928]]** waard op woansdei 1 augustus ferkeatst. It wie de 77ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken it partoer 2 Zijlstra en partoer 12 Roukema, Roukema hie yn de heale finale in steand nûmer en gie derom nei de twadde list daalks troch nei de finale. De 77ste edysje waard wûn troch it partoer fan Ids Roukema fan Wommels, Dirk de Jong fan Wier en Klaas Wiebrens Kooistra fan Dokkum. Klaas Wiebrens Kooistra waard ta kening útroppen.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Yde de Jong

**Yde de Jong** (Arum, 8 jannewaris 1909 - Prachuab Kirikhan, Tailân, 18 july 1945) wie in aktyf keatser tusken 1926 en 1934. Hy helle 30 punten foar it ivich keatsklassemint en wûn twa kear in wedstriid.

Yn 1935 ferfear De Jong nei it eardere Nederlânsk-Ynje en wurke fan 1935 oant desimber 1940 by akkountantskantoar Frese en Hogeweg yn Semarang. Dêrnei waard er assistint-akkountant by de Nederlânske Hannelmaatskippij. Yn Nederlân hie er in oplieding folge as reserve-offisier. By de mobilisaasje yn Ynje wie er lykwols lânstoarmsoldaat. Nei de kapitulaasje fan it KNYL waard De Jong kriichfinzen nommen en oerbrocht nei in ynternearringskamp. Dêr moast er wurkje oan de Birmaspoarline. Yde de Jong kaam op 18 july 1945 yn 'e âldens fan 36 jier, om it libben yn ynternearringskamp Prachuab Kirikhan.

## Prizen
* 1925 - Freule 2e priis
* 1931 - de Bond 4e prijs
* 1933 - de Bond 2e priis
* 1934 - de Bond 4e priis
PC 1927

De **[[PC]] fan [[1927]]** waard op woansdei 3 augustus ferkeatst. It wie de 76ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken it partoer 6 Koster en partoer 9 Koningsveld, Koningsveld hie yn de heale finale in steand nûmer en gie derom nei de twadde list daalks troch nei de finale. De 76ste edysje waard wûn troch it partoer fan Gerben Koster fan Dokkum, Sake Zijlstra fan Bitgum en Rinze Werkhoven fan Frjentsjer. Gerben Koster waard ta kening útroppen.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
PC 1926

De **[[PC]] fan [[1926]]** waard op woansdei 4 augustus ferkeatst. It wie de 75ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken it partoer 4 Zijlstra en partoer 11 Roukema, Roukema hie yn de heale finale in steand nûmer en gie derom nei de twadde list daalks troch nei de finale. De 75ste edysje waard wûn troch it partoer fan Taede Zijlstra fan Wytmarsum, Klaas Kuiken fan Sint-Jabik en Ids Jousma fan Dokkum. Klaas Kuiken waard foar de twadde kear útroppen ta kening fan de PC.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Ivan Vladimirov

**Ivan Aleksejevitsj Vladimirov**, ek wol **John Wladimiroff** (Russysk: *Ива́н Алексе́евич Влади́миров*) (10 jannewaris 1870 [Alde styl, 29 desimber 1869] – 14 desimber 1947) wie in Russyske keunstner: skilder en grafikus. Under de oarloggen fan 1904–1916 waard er bekend as in oarlochskeunstner (*batalist*). Dêrnei is syn reputaasje kontroversjeel wurden. Yn 'e Sovjet-Uny wied er bekend om skilderijen dy't de Oktoberrevolúsje ferhearliken. Yn it Westen en yn Ruslân nei de ûntbining fan 'e Sovjet-Uny is er lykwols bekend wurden om syn hurde krityske bylden fan 'e neisleep fan 'e Revolúsje.

Ivan Vladimirov waard berne yn Vilnius as soan fan 'e Russyske yntellektueel Aleksei Porfirievitsj Vladimirov, in pryster, en in Britske mem, Catherine Waghorn, in akwarelskilder. Yn net-Russyske dokuminten stavere de famylje harren namme as Wladimiroff en de keunstner stavere syn namme yn it Ingelsk as John Wladimiroff.

Ivan Aleksejevitsj waard beïerdige op it Serafimovskoje-begraafplak yn Sint-Petersburch.

## De twa kanten fan de Revolúsje

Down with the eagle (2).jpeg|*Fuort mei de Earn* (it ôfbrekken fan symboalen fan it Russyske Ryk), 1917
Ivan Vladimirov on-the-streets-of-petrograd-1918.jpg|*Yn 'e strjitten fan Petrograd*, 1918
Ivan Vladimirov requisitioning.jpg!HD.jpg|*Prodrazvyorstka* (foardering fan nôt)
Ivan Vladimirov russian-clergy-on-forced-labor-1919.jpg|*Geastliken oan twangarbeid*, 1919
Ivan Vladimirov from-their-homes.jpg!HD.jpg|*Fan hûs en hear*.
Некому защитить.jpg|*Gjinien om te beskermjen*, 1921
Selskipwever

De **selskipwever** (*Philetairus socius*) is in fûgel út de famylje weverfûgels (*Ploceidae*). It is iennige soarte fan it monotypyske skaai *Philetairus*

## Beskriuwing
 
De likernôch 13 sm lange fûgel hat in effen brune krún en is swart op it kin en op 'e kiel. De wangen en de ûnderkant fanôf it boarst binne krêmkleurich, wylst de flanken swart binne. De boppedielen ha brune fearren mei ljochte seamen. De wjukken en sturt binne brún mei bleke rânen oan 'e fearren. De fûgel hat in swarte oant laaiblauwe snaffel. Tusken mantsjes en wyfkes binne gjin ferskillen yn it fearrekleed. 

Jonge fûgels binne doffer en misse it swart op 'e kiel en flanken.  

## Fersprieding
De selskipwever komt foar yn súdwestlik en súdlik Afrika (Namybje, Botswana en Súd-Afrika, útsein de provinsjes Noard-Kaap, Frijsteat en Noardwest). It habitat bestiet benammen út drûge gebieten of savannes mei bygelyks akasia's en oare beamsoarten, dêr't se de nêsten yn bouwe. Dêrmei is it ferspriedingsgebiet sterk oan 'e Kalahary-regio bûn.

De soarte wurdt beskôge as monotypysk – der binne gjin ûndersoarten erkend.
## Hâlden en dragen
De fûgel is bysûnder troch syn mienskiplike nêstbou: se meitsje de grutste troch fûgels boude nêststruktueren op 'e wrâld, faak yn beamtoppen of op peallen. Dy fûgelflats biede ûnderkommen foar hûnderten selskipwevers en wurde oer generaasjes hinne útwreide. De fûgels binne mear bûn oan it plattelân mei beammen en peallen en boeregebieten en litte harren net yn stêden sjen.

It dieet bestiet út sied en ynsekten.  

## Status

De grutte fan 'e wrâldpopulaasje is net kwantifisearre, mar de populaasje is grut en wurdt op miljoenen rûsd. Der wurdt oannommen dat de populaasje stabyl en der is gjin bewiis fan grutte bedrigingen en tebekrinnen fan 'e populaasje. Lokaal kinne habitatferlies en ynteraksje mei de minske wol ynfloed hawwe op 'e ûntwikkeling fan 'e soarte. De fûgels bouwe bygelyks somtiden harren nêsten oan telefoan- of elektrisiteitspeallen, dy't troch minsken weihelle wurde. De IUCN klassifisearret de fûgel as net bedrige (*Least Concern*, 2024) op 'e Reade list.
Nauwe

In **nauwe** is in middelpunt fan in tsjil. Figuerlik wurdt it wurd ek brûkt foar oare sitewaasjes dêr't in spesifyk mulpunt is, lykas yn ferfier, dêr't útlizzers sammele wurde ta sintrale streamen, om fan dêr te ferbinen mei oare nauwen.
PC 1929

De **[[PC]] fan [[1929]]** waard op woansdei 31 july ferkeatst. It wie de 78ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken it partoer 2 Knol en partoer 9 Zijlstra, Zijlstra hie yn de heale finale in steand nûmer en gie derom nei de twadde list daalks troch nei de finale. De 78ste edysje waard wûn troch it partoer fan Taede Zijlstra fan Mitselwier, Pieter Helfrich fan Harns en Ids Jousma fan Dokkum. Taede Zijlstra waard ta kening útroppen.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Buffelwevers

**Buffelwevers** (*Bubalornis*) foarmje in fûgelskaai fan sjongfûgels út de famylje weverfûgels (*Ploceidae*). 

De soarten yn it skaai binne relatyf grutte en krêftich boude weverfûgels, folle grutter as de lytse kleurige wevers. Oer it generaal ha se in donkerbrún oant swart fearrekleed mei lytse wite dielen. 

De snaffel is krêftich, koanysk en gaadlik om sied of hurde pitten mei te iepenjen. 

Se libje yn groepen en wurde gauris assosjearre mei grutte sûchdieren lykas buffels en antilopen, dêr't se iten sykje troch ynsekten op en om de dieren wei te fangen. Dêrfandinne ek de namme buffelwever.

Se bouwe grutte tige opfallende mienskiplike nêsten yn beammen lykas ek de selskipwever docht, allinnich binne de nêsten fan 'e buffelwevers wat minder massaal. 

It skaai waard yn 1850 troch Andrew Smith beskreaun mei readsnaffelbuffelwever (Bubalornis niger) as typesoarte.

## Soarten
Fan it skaai binne twa soarten bekend:
Echte kriefûgels

De **echte kriefûgels** of **echte kraaifûgels** (wittenskiplike namme: *Corvinae*) foarmje in ûnderfamylje fan 'e klasse fan 'e fûgels (*Aves*), it skift fan 'e moskeftigen (*Passeriformes*), it ûnderskift fan 'e sjongfûgels (*Passeri*), it tuskenskift fan 'e krie-eftigen (*Corvides*), de boppefamylje fan 'e echte krie-eftigen (*Corvoidea*) en de famylje fan 'e kriefûgels (*Corvidae*). Ta dizze kloft hearre 72&nbsp;soarten, ferdield oer 8&nbsp;skaaien. It skaai fan 'e krieën (*Corvus*) is mei 50&nbsp;soarten fierwei it grutst.

Ta de echte kriefûgels hearre guon fûgelsoarten dy't yn Fryslân rûnom foarkomme, lykas de ka (*Coloeus monedula*), de swarte krie (*Corvus corone*), de roek (*Corvus frugilegus*), de ekster (*Pica pica*) en de houtekster (*Garrulus glandarius*). Ek de raven (*Corvus corax*), dy't mei in lingte fan 70&nbsp;sm en in gewicht fan 11/2&nbsp;kg ien fan 'e grutste leden fan it skift fan 'e moskeftigen is, heart ta dizze groep.

## Klassifikaasje
Readsnaffelbuffelwever

De **readsnaffelbuffelwever** (*Bubalornis niger*) is in fûgelsoarte út de famylje weverfûgels (*Ploceidae*). It is de typesoarte fan it skaai buffelwevers (*Bubalornis*). 

## Skaaimerken

De readsnaffelbuffelwever wurdt likernôch 25 oant 30 sm lang en is meast donkerbrún oant swart mei hjir en dêr wat wyt. De snaffel is fel read en krêftich. Syn poatsjes binne fleiskleurich oant ljocht rôze. De eagen binne donkerbrún. Tusken mantsjes en wyfkes bestiet hast gjin ferskil yn it fearrekleed. Mantsjes binne wat swierder as wyfkes.   

## Fersprieding
De soarte komt foar op 'e Afrikaanske savannes en drûge gebieten mei strûken fan súdlik en eastlik Afrika en wurdt yn trije ûndersoarten ferdield:

* *Bubalornis niger intermedius*: fan súdeastlik Sûdan, Etioopje en Somaalje oant Uganda, Kenia en Tanzania.
* *Bubalornis niger niger*: fan súdlik Angoala en noardlik Namybje oant Simbabwe en noardlik Súd-Afrika.
* *Bubalornis niger militaris*: fan súdlik Sambia oant súdlik Mozambyk en noardeastlik Súd-Afrika.

## Hâlden en dragen

It binne sosjale fûgels, dy't yn groepen libje. Buffelwevers foerazjearje op 'e grûn yn lytse oant grutte groepen faak yn kombinaasje mei protters en oare fûgels, op syk nei ynsekten, sied en fruit. Ek wurde se faak mei grutte sûchdieren lykas buffels en antilopen sjoen, dêr’t se ynsekten fine. Se briede yn koloanjes en bouwe grutte, suterige nêsten

Mantsjes fan 'e soarte ha in pseudopenis fan likernôch 1,5 sm. Dat waard foar it earst beskreaun yn 1831 troch in Dútske anatomist yn in ferslach oer de fûgels. De pseudopenis hat gjin bloedfetten en ferfiert gjin sperma, mar wurdt yn it stee dêrfan brûkt foar de wille fan 'e wyfkes en helpt de mantsjes by it ferlieden fan wyfkes. 

De briedtiid duorret fan septimber oant juny, mei it aksint op desimber oant maart. Wyfkes lizze 2 oant 4 aaikes en briede dy allinnich yn likernôch 14 dagen út. Nei 20 oant 23 dagen ferlitte de jonge fûgels it nêst.

## Status
De IUCN klassifisearret de fûgel as net bedrige (*Least Concern*, 2024). Alhoewol't de wrâldpopulaasje fan 'e net rûsd is, wurdt de fûgel as algemien beskôge en is de populaasje stabyl. Lokaal kin it kappen fan beammen, it omsetten fan natuer yn kultuerlân en ynteraksje mei minsken in bedriging foarmje. De fûgel hat rôffûgels, slangen, apen en mangoesten as fijân.
Bingaalske wever

De **Bingaalske wever** (*Ploceus benghalensis*) is in fûgelsoarte yn it skaai wevers (*Ploceus*) út de famylje weverfûgels (*Ploceidae*).

## Skaaimerken

Bingaalske wevers wurde likernôch 15 sm lang. Yn it briedkleed hat it mantsje in goudgiele kroan, in wyt kin en in swarte bân oer it boarst. De ûnderkant is krêmkleurich. Bûten it briedseizoen ha mantsjes en wyfkes in brune kroan, in gielige wynbraustreek, in smelle bleekgiele snor en in minder ûntwikkele swarte boarstbân. De fearren fan 'e boppedielen binne brún mei sânkleurige rânen en de ûnderkant is sânkleurich. It ferskil tusken mantsjes en wyfkes bûten de briedtiid is mar lyts. 

## Fersprieding
De fûgels komme fan Pakistan, noardlik en sintraal Yndia, Nepal, Bangladesj oant yn West-Myanmar foar, benammen yn 'e dellingen fan 'e Ganges- en Brahmaputra en guon oare rivierflakten.

It habitat bestiet út rivierlânskippen en sompen, iepen gebieten mei heech gers en reid, wetterrânen en strûken. Dêrnjonken wurde de fûgels ek waarnommen yn agraryske gebieten lykas rysfjilden, dêr't genôch nêstplak en iten te finen is.

## Hâlden en dragen
De fûgel bout de nêsten leafst by wetter, yn reidseames, heech gers of somtiden yn lytse beamkes, meastentiids yn lytse koloajes, mar net sa massaal as bygelyks de Bayawever (*Ploceus philippinus*).

## Status
De soarte wurdt troch de IUCN as net bedrige (*Least Concern*) op 'e Reade list klassifisearre. It ferspriedingsgebiet is grut en de populaasje liket stabyl. Dochs binne der bedrigingen troch it ûntwetterjen en de degradaasje fan it natuerlike habitat fan 'e fûgel en feroarjend lângebrûk.
Anton Reichenow

**Anton Reichenow** (Berlyn-Charlottenburg, 1 augustus 1847 - Hamburch, 6 july 1941) wie in Dútske ornitolooch en herpetolooch. Oan 'e ein fan 'e 19e iuw en it begjin fan 'e 20e iuw waard hy beskôge as ien fan 'e wichtichste fûgelsystematisten yn Dútslân en Europa.

## Libben en wurk
Reichenow wie de skoansoan fan Jean Cabanis en wurke oan it Museum für Naturkunde yn Berlyn fan 1874 oant 1921. Hy wie in saakkundige op it mêd fan yn Afrika foarkommende fûgels, yn it bysûnder Afrikaanske fûgels út 'e doetiidske Dútske koloanjes. Hy ûndernaam yn 1872 en 1873 wittenskiplike ekspedysjes troch West-Afrika en skreau in boek oer de fûgels fan Afrika (*Die Vögel Afrikas, 1900 -05*). Fierder wie er fan 1894 oant 1921 redakteur fan it faktydskrift *Journal für Ornithologie* (sûnt 2003 *Journal of Ornithology*).

Reichenow is bekend om syn klassifikaasje fan fûgels yn seis groepen. Hy brûkte derfoar aparte Ingelske nammen. De yndieling is nea breed akseptearre om't dy net op 'e sibskip tusken skiften oansleat, mar wurdt wol brûkt yn de Dewey Desimale Klassifikaasje, in systeem fan biblioteekyndieling. 
De groepen wiene:
* *Shortwings* – fûgels mei koarte wjukken, fral hineftigen (fazanten, kwartels, strúsfûgels en sibben).
* *Swimmers* – swimfûgels (wetterfûgels)
* *Stiltbirds* – de steltfûgels, langpoatige fûgels lykas kranen, ielreagers.
* *Skinbills* – fûgels sûnder fearren om snaffel of kop lykas pilekanen, gieren, kalkoenen.
* *Yoketoes* – fûgels mei oaniengroeide teannen (pappegaaien, koekoeken, hûpen en sibben).
* *Treebirds* – beamfûgels lykas sjongfûgels (*Passeri*) en oare yn beammen libjende fûgels.

Op de IOC World Bird List fan 2023 steane 13 geslachten, 165 soarten en mear as 360 ûndersoarten fan fûgels dy't troch Reichenow beskreaun binne. 

## Publikaasjes
* *Die Negervölker in Kamerun* Berlyn, 1873).
* *Vogelbilder aus fernen Zonen - Abbildungen und Beschreibungen der Papageien* (Utjouwerij Von Theodor Fischer, Kassel, 1878-1883) 
* *Die deutsche Kolonie Kamerun* (Berlyn, 1884).
* *Die Vogelwelt von Kamerun* (1890-1892).
* *Die Vogelfauna der Umgegend von Bismarckburg* (1893).
* *Die Vögel Deutsch-Ostafrikas* (Berlyn, 1894).
* *Vögel des Weltmeeres* (1908).
* *Die Vögelfauna des mittelafrikanischen Seengebiets* (Leipzig, 1911).
* *Die ornithologischen Sammlungen der zoologischbotanischen Kamerunexpedition* (Berlyn, 1911).
* *Die Kennzeichen der Vögel Deutschlands*  (Utjouwerij Neumann, 1902)
* *Die Vögel. Handbuch der systematischen Ornithologie* (Stuttgart, 1913)

## Keppeling om utens
* ''Die Vögel Afrikas''. Volume 1 Volume 2 Volume 3 Atlas
Súdlike maskerwever

De **súdlike maskerwever** (*Ploceus velatus*) is in sjongfûgel út de famylje weverfûgels (*Ploceidae*) 

## Skaaimerken
 
Súdlike maskerwevers wurde 11 oant 14,5 sm lang en ha opfallende skaaimerken. It mantsje hat yn 'e briedtiid in swart masker, in heldergiele kop, in swarte kiel, in opfallend read each, in gielgriene rêch mei swarte markearingen en in giele ûnderkant. De snaffel is swart. 

Wyfkes en net-briedende mantsjes ha in doffe, grieneftige giele kleur en streken op 'e bopperêch. It wyfke hat in brún each, wylst it mantsje ek bûten de briedtiid in read each hâldt. De snaffel fan it wyfke is rôzebrún. Jonge fûgels lykje in soad op it wyfke. 

De súdlike maskerwever wurdt gauris betize mei de doarpswever (*Ploceus cucullatus*), mar dy hat in mear bûnte rêch en in krêftiger snaffel by it wyfke.  

## Fersprieding
De soarte libbet yn súdlik Afrika en syn habitat bestiet út in grut ferskaat fan lânskippen, lykas iepen savannes en semy-drûge gebieten of wiete gebieten. De soarte wurdt ek yn tunen en parken fan beboude gebieten waarnommen. 

De súdlike maskerwever wurdt yn seis ferskillende ûndersoarten ferdield: 

* *Ploceus velatus velatus* – De Súdafrikaanske provinsjes West-Kaap, Noard-Kaap en Frijsteat.
* *Ploceus velatus nigrifrons* – East-Kaap, noardlik en westlik KwaZûlû-Natal en westlik Swazilân.
* *Ploceus velatus tahatali* – Simbabwe, súdeastlik Botswana, súdwestlik Mozambyk, eastlik Swazilân, noardeastlik KwaZûlû-Natal.
* *Ploceus velatus shelleyi* – Sambia, Malawy en Mozambyk.
* *Ploceus velatus caurinus* – súdlik Angoala, Namybje, Botswana en de provinsje Noard-Kaap.
* *Ploceus velatus finschi* – kustgebiet fan Angoala.

## Hâlden en dragen
De fûgel briedt yn koloanjes. Mantsjes ha meardere wyfkes en bouwe wol 25 nêsten yn in seizoen. Lykas oare weverfûgels wurde de nêsten makke fan reid, gers en fezels, wylst wyfkes de nêsten fan binnen mei sêft materiaal beklaaie. It wyfke briedt 1 oant 3 aaikes út. De jonge fûgels fleane 18 dagen nei it útkommen út en wurde ek fersoarge troch it wyfke.
De fûgel yt ynsekten, sied en grien.

## Status
De IUCN klassifisearret de fûgel as net bedrige (*Least Concern*, 2018) op 'e Reade list. De wrâldpopulaasje is stabyl en der is gjin bewiis fan tebekgong of grutte bedrigingen.
Ids Roukema

; Ids Roukema kin ferwize nei: 
* in Frysk keatser berne te Frjentsjer (1889-1949), Ids Roukema (Frjentsjer)
* in Frysk keatser berne te Arum (1894-1964), Ids Roukema (Arum)
Ids Roukema (Frjentsjer)

**Ids Roukema** (Frjentsjer, 7 novimber 1889 - Harns, 15 maaie 1949) wie in aktyf keatser tusken 1909 en 1928. Hy helle 362 punten foar it ivich keatsklassemint en wie fiif kear winner fan de PC en waard ien kear ta kening fan de PC ferkeazen.

Roukema wie bepaald net immen dy't him stil hâld op it fjild. Meastentiids hie er mei syn kwinkslaggen it publyk op'e hân, mar syn flokken waard net altyd wurdearre. Ek op ynternasjonale wedstriden wie er in tige wurdearre krêft. Hy wie it net altyd iens mei it gesach op it keatsfjild en skromme net om dit nei foaren te bringen.

Der kaam in ein oan de topprestaasjes fan Ids Roukema troch in ûngelok yn de eksportslachterij. Hy snijde him sels yn 'e knibbel en soe hjir altyd lêst fan ûnderfine. Letter stie er mei in fiskkarre op de fiskfeiling.

Ids Roukema ferstoar op 15 maaie 1949, yn 'e âldens fan 59 jier. 

## Prizen
* 1913 - de Bond 3e priis
* 1913 - PC 1e priis
* 1915 - PC 3e priis
* 1916 - de Bond 1e priis
* 1916 - PC 1e priis
* 1917 - de Bond 2e priis
* 1918 - PC 3e priis
* 1919 - de Bond 6e priis
* 1919 - PC 2e priis
* 1920 - PC 1e priis
* 1922 - de Bond 2e priis
* 1923 - PC 1e priis + koning
* 1924 - PC 1e priis
* 1925 - de Bond 3e priis
* 1926 - de Bond 1e priis
Ids Roukema (Arum)

**Ids Roukema** (Arum, 10 maart 1894 - Harns, 1964) wie in aktyf keatser tusken 1912 en 1939. Hy helle 311 punten foar it ivich keatsklassemint. Yn 1928 wûn Roukema de PC tegearre mei Dirk de Jong fan Wier en Klaas Wiebrens Kooistra fan Dokkum. Roukema is oant op âldere jierren keatsen bleaun.

Ids Roukema ferstoar yn 1964, yn 'e âldens fan om en de by 70 jier. 

## Prizen
* 1917 - de Bond 1e priis
* 1920 - de Bond 5e priis
* 1922 - de Bond 6e priis
* 1924 - PC 3e priis
* 1925 - de Bond 4e priis
* 1926 - PC 2e priis
* 1927 - de Bond 7e priis
* 1928 - PC 1e priis
* 1930 - PC 4e priis
* 1931 - PC 4e priis
* 1933 - PC 2e priis
Wolter Bonnema

**Wolter Bonnema** (Midwolde, 14 maart 1864 - Grootegast, 23 april 1930) wie in Nederlânske boargemaster. 

Hy wie troud mei Frouktje Kooi. Sy hawwe twa bern krigen, Piter dy't al mei ien jier ferstoar en Renstje. Renstje Lieffering Bonnema is troud mei Jurjen Lieffering. Bonnema hie in krûdenierssaak oan de haadstrjitte yn Gruttegast en is yn febrewaris 1910 boargemaster fan Grootegast wurden. Hy soe dy funksje ferfolje oant er yn 1930 yn'e âldens fan 66 jier stoar. 

Wolter Bonnema wie de boargemaster dy't fjouwer fjildwachters opdracht joech om Aaltje Wobbes ophelje te litten foar it yn de steek litten fan har bern. Sy wie ynlutsen by IJje Wijkstra, dy't op 18 jannewaris 1929 de fjouwer fjildwachters deaskeat.
Bûnt (kleur)

**Bûnt** is op it mêd fan kleur in patroan fan ôfwikseljende flakken fan wyt en in oare kleur. In bûnte kleur komt foar by beskate bisten yn 'e foarm fan pigmintearre plakken fan kleur ôfwiksele mei net-pigmintearre wite plakken op in ûndergrûn fan hier, fearren of skobben. As it dan om in patroan fan wite en swarte flakken giet, sprekt men fan **swartbûnt**. As it om in patroan fan wite en brune of readbrune flakken giet, wurdt it **readbûnt** neamd. Is it in patroan fan wyt, swart en brún, dat hjit sa'n bist in **trijekleur**. 

Wat pigmintearre is en wat net, hinget ôf fan 'e migraasje fan melanoblasten (iere pigmintsellen) fan 'e neurale list nei keppele lokaasjes op 'e hûd oan 'e beide siden fan it iere embryo. It resultearjende patroan kin symmetrysk wêze as de út 'e melanoblasten fuortkommende melanosyten (pigmintsellen) op keppele lokaasjes oan 'e beide siden yn deselde mjitte tanimme. Mar as dat net sa is, wat faker foarkomt, wurdt it bûnte patroan asymmetrysk.

In bûnte kleur komt foar by hiel ferskillende bisten: domestisearre bisten lykas kij, skiep, geiten, bargen, hynders, hûnen en katten, mar ek beskate wylde fûgels, lykas de ekster (*Pica pica*) en walfiskeftigen lykas de orka (*Orcinus orca*).

De oantsjutting 'bûnt' kin ek ferwize nei in patroan op tekstyl, lykas handoeken, bûsdoeken, oerhimden, jurken, sokken of de flagge fan Noard-Brabân (it saneamde "Brabânsk Bûnt"). Ornaris giet it dan om in rútsjespatroan, wêrby't de wite en kleure flakken sekuer like grut binne. Mar ek bygelyks it alhiel net reguliere patroan fan in boerebûsdoek (read mei in swarte en wite tekening) wurdt wol oantsjut as "bûnt".


File:Irish_Tinker_horse_2.JPG|in bûnt hynder
File:Irish_Red_And_White_Setter_2005.jpg|in bûnte hûn (Ierske setter)
File:Pica_pica_-Poland-8.jpg|in ekster
File:Bicolor_cat_-_Black_and_White.jpg|in bûnte kat
File:Hausmeerschweinchen_drei.JPG|bûnte kavia's
File:Goat_%D8%A8%D8%B2_09.jpg|in pear bûnte geiten
File:North Brabant-Flag.svg|border|it Brabânsk Bûnt
PC 1924

De **[[PC]] fan [[1924]]** waard op woansdei 30 july ferkeatst. It wie de 73ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken it partoer 7 Knol en partoer 11 Laverman, Laverman hie yn de heale finale in steand nûmer en gie derom nei de twadde list daalks troch nei de finale. De 73ste edysje waard wûn troch it partoer fan Hans Knol, Ids Roukema en Klaas de Jager alle trije fan Harns. Klaas de Jager waard ta kening útroppen.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Oranje wever

De **oranje wever** (*Ploceus aurantius*) is in wever út de famylje weverfûgels (*Ploceidae*).

## Skaaimerken
It mantsje is yn syn briedkleed meast helder giel mei in oranje strôt en in swarte streek tusken it each en de woartel fan 'e boppesnaffel. It wyfke is doffer, griengiel mei in wite búk (in kleur dy't net in soad by wevers foarkomt). It each fan beide seksen is read en de snaffel meast rôze oant swart. It wyfke wurdt gauris betize mei net-briedende mantsjes en oare soarten wevers, mar wurdt meastentiids waarnommen mei de mear ûnderskiedende mantsjes. 

## Fersprieding
De soarte wurdt yn twa ûndersoarten ferdield:

* *Ploceus aurantius aurantius*: fan Sierra Leöane oant Angoala.
* *Ploceus aurantius rex*: Uganda, westlik Kenia en noardwestlik Tanzania.

De fûgel briedt yn koloanjes en wurdt by wiete gebieten, marren, rivieren en sompen oantroffen. 

## Status
De grutte fan 'e wrâldpopulaasje is net kwantifisearre, mar de soarte wurdt as algemien oant ûngewoan en oan 'e kust algemien beskôge. De IUCN klassifisearret de fûgel as net bedrige (*Least Concern*, 2018) op 'e Reade list.
Readsturtwever

De **readsturtwever** (*Histurgops ruficauda*) is in fûgelsoarte út de famylje weverfûgels (*Ploceidae*). It is de iennige soarte yn it skaai *Histurgops*. 

## Skaaimerken

De soarte is in relatyf grutte weverfûgel en wurdt likernôch 20 oant 22 sm lang en is dêrmei like grut as in protter. De wjukken binne donker- of kastanjebrún en de binnenste sturtfearren binne ek kastanjebrún, wylst de bûtenste readeftich binne. Under is de fûgel wat ljochter. De ljochte rânen fan 'e fearren soargje foar in skobbich patroan. De eagen binne blauwyt, de snaffel en poatsjes brún. Mantsjes en wyfkes lykje op inoar.    

Jonge fûgels binne donkerbrún, hawwe in gielige snaffel en brune eagen. Readsturtwevers wurde gauris betize mei wyfkes en jongen fan 'e buffelwever (*Bubalornis niger*), alhoewol't dy gjin readeftige sturt hawwe. 

## Fersprieding
De fûgel is endemysk yn Tanzania en libbet op heechflaktes tusken de 1100 en 2000 m boppe de seepspegel yn it noarden en midden fan it lân. It habitat bestiet út drûge, iepen savannes mei gerssoarten en akasia's. 

## Hâlden en dragen
Readsturtwevers foerazjearje op 'e grûn, allinnich of tegearre mei buffelwevers en protters. Se binne tige faak te sjen by de lodges fan 'e nasjonale parken. Yn 'e briedtiid bouwe de fûgels grutte nêst yn akasiabeammen fan gersfezels mei in lytse tagongstunnel. De soarte briedt yn losse koloanjes.  

## Status
De grutte fan 'e populaasje is net kwantifisearre, mar lokaal komt de fûgel in soad foar. Oannommen wurdt dat de populaasje stabyl is. Dêrfandinne klassifisearret de IUCN de fûgel as net bedrige (*Least Concern*, 2024) op 'e Reade list.
Koartsturtwever

De **koartsturtwever** (*Brachycope anomala*) is in sjongfûgel út de famylje weverfûgels (*Ploceidae*). De koartsturtwever is de iennige soarte yn it skaai *Brachycope* en wurdt behannele as monotypysk, itjinge betsjut dat er net ferdield is yn ûndersoarten.

## Skaaimerken
Koartsturtwevers binne lytse, finkeftige weverfûgeltsjes mei in hiele koarte, stompe sturt. In briedend mantsje hat in gieleftige krún en boarst en in swart masker. It net briedende mantsje, it wyfke en de jongen binne doffer en ha swarteftige streken op 'e boppedielen.

## Fersprieding
It fûgeltsje komt lokaal algemien foar op iepen plakken oan 'e iggen fan grutte rivieren yn it beboske Kongobekken. Se binne te finen yn pearkes en lytse groepen. Net briedende fûgels kinne maklik betize wurde mei oare ûnopfallende fûgeltsjes, mar de tige koarte sturt is unyk.  

## Fersprieding
De fûgel komt foar yn Kameroen, Kongo-Kinsjasa en Kongo-Brazzaville oan 'e rivier de Kongo en yn it suden fan 'e Sintraal-Afrikaanske Republyk oan 'e rivier de Ubangi.

## Status
De IUCN klassifisearret de soarte as net bedrige (*Least Concern*, 2018) op 'e Reade list.
PC 1922

De **[[PC]] fan [[1922]]** waard op woansdei 2 augustus ferkeatst. It wie de 71ste edysje fan it evenemint. De finale gie tusken it partoer 5 Zijlstra en partoer 10 Bosma, Bosma hie yn de heale finale in steand nûmer en gie derom nei de twadde list daalks troch nei de finale. De 71ste edysje waard wûn troch it partoer fan Taede Zijlstra fan Wytmarsum, Jan Ymtes Heeg fan Easterein en Rinze Rinzes Yetsenga fan Arum. Rinze Rinzes Yetsenga waard ta kening útroppen.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale
Jan Reitsma

; Jan Reitsma kin ferwize nei: 
* in Frysk keatser berne yn 1869, Jan Reitsma (1869)
* in Frysk keatser berne yn 1895, Jan Reitsma (1895)
* in Fryske keatsferiening, Keatsferiening Jan Reitsma
Jan Reitsma (1895)

**Jan Reitsma** (Penjum, 1 jannewaris 1895 - Wytmarsum, 24 oktober 1972) wie in aktyf keatser tusken 1911 en 1923. Hy helle 249 punten foar it ivich keatsklassemint. Yn 1910 wûn hy foar Penjum de Freule, yn 1913 folge de Jong Nederlânpartij, yn 1915 wie er winner fan de Bond. de PC hat er lykwols nea wûn.

Jan Reitsma ferstoar op 24 oktober 1972, yn 'e âldens fan 77 jier.

## Prizen
* 1908 - Freule 4e priis
* 1909 - Freule 3e priis
* 1910 - Freule 1e priis 
* 1913 - Jong Nederlân 1e priis
* 1915 - de Bond 1e priis
* 1919 - de Bond 4e priis
* 1920 - de Bond 4e priis
* 1912 - PC 2e priis
* 1913 - PC 4e priis
* 1913 - de Bond 5e priis
* 1914 - de Bond 5e priis
* 1917 - PC 2e priis
* 1919 - PC 2e priis