open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Subkontinint

In **subkontinint** is in (wichtich) part fan in kontinint. It hat wol wat fan in skiereilân. 

It Yndiaaske subkontinint it iennichst wiere subkontinint. Fanwege beweging fan de ierdskossen is de skos Yndia, dy't ea fan oseaan omjûn waard, tsjin Aazje oandreaun. Troch dy 'kontinintebotsing' is it Himalaya-berchtme ûntstien. It Arabysk Skiereilân kin faaks ek as subkontinint beskôge wurde. 

De tsjinhinger fan in subkontinint is in superkontinint, dat no krekt mear as ien kontininten beslacht.
Robin Flower

**Robin Ernest William Flower** (Meanwood yn Yorkshire, 16 oktober 1881 – 16 jannewaris 1946) wie in Ingelsk dichter en gelearde; saakkundige op it mêd fan Keltyske talen, Angelsaksen en oersetter út it Iersk. Yn Ierlân is er meast ferneamd as *Bláithín* ('Lytse blom').

## Wurkpaad
Op it mêd fan it Angelsaksysk, hat er oer it *[[Exeter Boek]]* skreaun Hy ûnduts tuskenfoechsels yn it Aldingelsk fan Beda troch Laurence Nowell (16e iuw). By syn bestudearjen fan Nowell ûnduts er yn 1934, yn in transkripsje fan Nowell, it gedicht  *Seasons for Fasting*.

Hy wie fierders oersetter út it wurk fan Tomás Ó Criomhthain, syn learaar oer Blasket yn it Iersk, en skreau de ferhanneling *The Western Island; Or, the Great Blasket* (1944), mei yllustraasjes fan syn frou Ida. Ut de essaysamling *The Irish Tradition* (1947) wurdt noch faak sitearre en dy waard fannijs printe yn 1994; it befettet ûnder oaren "Ireland and Medieval Europe" en syn *John Rhŷs Memorial Lecture* fan 1927.

## Keppelings om utens
* Robin Flower by www.pgil-eirdata.org
* Oersetting fan *[[Pangur Bán]]*, in gedicht fan in 8e (? 9e) iuwske Ierske muonts oer syn kat.
Mauretania Caesariensis

**Mauretania Caesariensis** wie sûnt 44 n.Kr. in Romeinske provinsje. It wie it eastlike part fan it âlde keninkryk Mauretaanje dat foar in grut part oerienkomst mei it noarden fan it hjoeddeiske Algerije. Haadstêd fan de provinsje wie Cherchell

Yn de boargeroarloch tusken Julius Caesar en Pompejus joegen de Mauretaanske keningen  Bochus II en Bogud harren stipe oan Julius Caesar.
Yn de jierren tritich foar de jiertelling waard it gebiet ûnderhearrich makke troch Rome. De lêste kening fan Mauretaanje Ptolemaeus fan Mauretaanje, waard yn 40 n.Kr. op befel fan de Romeinske kening Kaligula eksekutearre. De befolking kaam doe massaal yn opstân tsjin de Romeinen. De opfolger fan Kaligula, Klaudius, slagge it earst yn 44 de opstân del te slaan en foege it gebiet by it Romeinske ryk. It ferovere gebiet waard yn twa provinsjes opdield, mei de Mulucharivier (Muluya) (ûngefear 60 km bewesten de hjoeddeiske stêd Oran) as grins. Bewesten de rivier lei Mauretania Tingitana, beëasten Mauretania Caesariensis, dat sels yn it easten oan de *provincia* Numidia grinze.
Estremadura

**Estremadura** is in histoaryske krite en provinsje fan Portegal. It lei oan de Atlantyske kust, healwei oan de westkust fan it lân. De haadstêd fan Portugal, Lissabon, lei yn dizze provinsje.  

Estremadura moat lykwols net betize wurde mei Ekstremadûra, in gebiet yn Spanje. De namme fan beide kriten hawwe deselde oarsprong mien, hja leinen destiids oan de "ekstreme" swette fan it Kristendom ûnder de rekonkwesta.
K2

De **K2** (Urdû: کے ٹو, *Kaitu*) is in 8611 meter hege berch op de Pakistaansk-Sineeske grins yn de Karakoram. It is de op ien nei heechste berch fan de wrâld, nei de Mount Everest. De K2 jildt as 'de hillige graal' foar berchbeklimmers en is neffens in protte kenners de slimst te beklimmen berchpyk fan de wrâld. De berch hat in stjertesifer fan 25%, wat syn bynamme *Killer Mountain* ferklearet.

De pyk fan de berch waard foar it earst troch minsken beklommen op 31 july 1954 troch Lacedelli en Compagnoni, twa Italjaanske klimmers.

## Publikaasjes
### Boeken
* *Ascent of K2 Second Highest Peak in the World*, Ardito Desio. 1955
* *In the Throne of the Mountain Gods*, Galen Rowell, ISBN 0-87156-764-4, 1986
* *K2, Mountain of Mountains*, R. Messner and A. Gogna, ISBN 0-19-520253-8. 1982
* *K2, Triumph and Tragedy*, Jim Curran, ISBN 0-395-48590-8. 1987
* *The Endless Knot: K2, Mountain of Dreams and Destiny*, fan Kurt Diemberger, ISBN 0-89886-300-7. 1991
* *K2 - Geen berg te hoog het relaas van de expeditieleider van de succesvolle Seven-Up K2 Expedition-'95*, fan Ronald Naar, ISBN 90-246-0298-X. 1996 
* *Eiger Dreams: Ventures Among Men and Mountains* fan Jon Krakauer ISBN 0-385-48818-1. 1997
* *The Last Step: The American Ascent of K2* fan Rick Ridgeway, ISBN 0-89886-632-4. 1999
* *K2, The Story of the Savage Mountain* fan Jim Curran, ISBN 0-89886-683-9. 2000
* *K2, The Savage Mountain*, Charles Houston, ISBN 1-885283-01-6. 2000
* *The Mountains of My Life*, Walter Bonatti, ISBN 0-375-75640-X. 2001
* *K2, Quest of the Gods: The Great Pyramid in the Himalaya*, Ralph Ellis, ISBN 0-932813-99-2. 2001
* *K2: One Woman's Quest for the Summit*, Heidi Howkins, ISBN 0-7922-7996-4. 2001 (Paperback fan National Geographic Society, ISBN 978-0-7922-6424-8, 2002)
* *Savage Summit: The True Stories of the First Five Women Who Climbed K2*, Jennifer Jordan, ISBN 0-06-058715-6. 2005
* *Zvezdnate noči (Starry Nights)* by Dušan Jelinčič, EAN / ISBN 961-6387-75-8. 2006
* *No Shortcuts to the Top: Climbing the World's 14 Highest Peaks*, Ed Viesturs. ISBN 0-7679-2471-1. 2007
* *Overleven op de K2*, fan Wilco van Rooijen, ISBN 978-90-488-0179-4. 2009
* *Surviving K2*, fan Wilco van Rooijen, ISBN 978-90-892-7046-7. 2010

### Film
* *Vertical Limit*, 2000
* *[[K2 (film)|K2]]*, 1992
* *Karakoram & Himalayas*, 2007
Darius I

**Darius I** ek wol **Darius de Grutte** (sa. 550-486 f.Kr.) is in wichtige Perzyske kening fan de Achaimeniden-dynasty. Hy ûnderdrukte de opstannen yn Perzje, Babyloanje en de eastlike provinsjes, sintralisearre it bewâld en konsolidearre de ryksgrinzen. Hy ûndernaam twa, mislearre, ekspedysjes tsjin de Griken.

## Boarnen
De wichtichste boarnen oer it libben fan Darius I binne syn eigen ynskripsjes, benammen de Behistunynskripsje, dêr't ferslach yn dien wurdt hoe't hy kening wurde koe en dêrnei in soad opstannen delsloech. Fierders wurdt oer him ferhelle troch de Grykske skriuwers Herodotus en Stesias, mar dêr't net dúdlik fan is op wêr't sy op basearre binne. Beynfloeding troch de Behistunynskripsje is foar Herodotus lykwols bewezen, mar de wize wêr't dat presys op barde is noch net helder.
Laurence Nowell

**Laurence** (of **Lawrence**) **Nowell** (± 1515 - ± 1571) wie in skiedkundige, kartograaf en pionier op it mêd fan de Angelsaksyske taal en literatuer.

## Biografy
Nowell folge de King's School yn Westminster fan de iere 1530er jierren oant 1549; dêrnei gie er nei Christ Church yn Oxford dêr't er in MA helle yn 1552. Yn 1562 wenne er yn Londen by syn breahear Sir William Cecil yn. Dêr garre er Angelsaksyske dokuminten en skreau dy oer. Hy makke it earste Angelsaksysk wurdboek, it *Vocabularium Saxonicum*. Yn dy tiid waard er freon en mentor fan William Lambarde, ek in saakundige fan it Angelsaksysk. Yn 1563 waard Nowell besitter fan it iennichst besteande manuskript fan *[[Beowulf]]*. It manuskript is bûn yn de saneamde Nowell Kodeks (Cotton library Vitellius A. xv).

Nowell bestege in soad tiid yn de 1560er jierren oan in grutskalige atlas fan it Angelsaksysk Brittanje, mar makke it wurk lykwools net dien. Foar Sir Cecil makke er de earste sekuere kartografyske ferkenning fan de eastkust fan Ierlân en ek in lytse sekuere kaart fan Brittanje yn bûsformaat, dy't Cecil altyd by him hie.

Yn 1563 waard Nowell de hûsûnderwizer fan Edward de Vere, de 17e Earl of Oxford, oer wa't Cecil de fâdij hie. Nowell besocht it fêstelân fan Europa om reden fan stúdzje yn 1568 en is dêr nei alle wierskyn ferstoarn tusken 1570 en 1572. Syn boeken en manuskripten gienen nei William Lambarde.

## Biografyske betizing
Twa 16e-iuwske Ingelske neven, de iene in antikêr en de oare in geastlike, hieten fan **Laurence Nowell**. Dy twa waarden sûnt de 17e iuw al trochelkoar helle. Sawol William Dugdale as Anthony Wood hawwe dy flater makke. De betizing gie troch oant yn de 20e iuw, mar yn jierren 1970 makke Retha Warnicke  har analyse fan in rjochtssaak út 1571 dúdlik dat der twa ferskillende Laurence Nowells west hiene.
Kapetingers

De **Kapetingers** (Frânsk: *Les Capétiens*) of it **laach Kapet** of **Hûs Kapet** is in Frânsk keningslaach dat fan 987 oant 1328 oer Frankryk regeare hat. As hearskers fan Frankryk wiene sy de opfolgers fan de Karolingers. Harren namme is ôflaat fan Hugo, de earste Kapetingyske kening dy't bekend stie as Hugo Capet en besibbe wie oan de Karolingen. 

## List fan Frânske keningen fan it laach Kapet
* 987 - 996: Hugo Kapet, Greve fan Parys, kroand ta kening fan Frankryk
* 996 - 1031: Robert de Fromme
* 1031 - 1060: Hindrik I
* 1060 - 1108: Filips I
* 1108 - 1137: Loadewyk VI de Dikkert
* 1137 - 1180: Loadewyk VII de Jongere
* 1180 - 1223: Filips II Augustus
* 1223 - 1226: Loadewyk VIII de Liuw
* 1226 - 1270: Loadewyk IX (Sint Loadewyk)
* 1270 - 1285: Filips III de Dappere
* 1285 - 1314: Filips IV de Moaie
* 1314 - 1316: Loadewyk X de Woelige of de Wrokker
* 1316: Jon I de Postume
* 1316 - 1322: Filips V de Lange
* 1322 - 1328: Karel IV de Moaie 

Yn 1328 hie it Hûs Kapet gjin streekrjochte ôfstammelingen yn de manlike liny. Oars as yn oare lannen hâlde Frankryk him oan de saneamde Salyske wet dêr't in frou net ta kening kroane wurdt mocht. Dêrom waard as nije kening fan Frankryk keazen, Filips VI fan Frankryk, in lid fan it Hûs Valois en in neef fan Filips IV de Moaie.
Karel IV fan Frankryk

**Karel IV** (Creil (Oise), 18 juny 1294 - Vincennes, 1 febrewaris 1328), mei de bynamme 'de Moaie' (*Charles IV le Bel*) wie kening fan Frankryk en Navarra (as **Karel I**) fan 1322 oant syn dea. Hy wie de lêste streekrjochte ôfstammeling fan Hugo Kapet.

Karel wie de jongste soan fan Filips IV fan Frankryk. Under syn bewâld, dat net as al te wichtich bekend stiet, moast hy benammen rekkening hâlde mei de opposysje fan de Frânske eallju en joech hy stipe oan syn suster Isabella, dy't op minne fuot stie mei har gemaal, kening Eduard II fan Ingelân.

Karel wie wiswier trije kear troud, mar hat gjin manlike erfgenamten neilitten. Noch by Karel syn libben easke de Ingelske kening Eduard III, de soan fan Karel syn suster Isabella, de troan op. De Frânske fazallen joegen harren stipe lykwols oan in oare neef fan Karel, Filips, de soan fan syn omke Karel fan Valois, en dy't kening wurde soe nei Karel syn dea. Op dizze wize kaam der in ein oan it bewâld fan de Kapetingers. Dat wie lykwols net nei it sin fan Eduard III, dy't fia syn mem syn rjochten op de Frânske kroan ferdigene. Dat konflikt hie de Hûndertjierrige oarloch as gefolch. 

## Keppeling om utens
William Lambarde

**William Lambarde** (Londen, 18 oktober 1536 - 19 augustus 1601) wie in skiedkundige en skriuwer oer juridyske saken.

## Libben en wurk

Lambarde syn heit wie in manufakturier (en trijeris *Master of the Worshipful Company of Drapers* (lapeferkeapersgilde)),  âlderman en sheriff fan Londen. Yn 1556 waard er talitten oan *Lincoln's Inn* (in soarte feriening fan abbekaten yn Londen). Hy studearre Aldingelsk mei Laurence Nowell en yn 1568 publisearre er in samling fan Angelsaksyske wetten, *Archaionomia*, dêrta oantrune troch Nowell.

Yn 1570 hie er syn *Perambulation of [[Kent]]* klear, de earste skiednis fan in Ingelske county. It mauskript gie al in skoft rûn foardat it yn 1576 printe waard. It waard in súkses en waard ferskate kearen werprinte. Lambarde tocht der oer om in gergelykber wurk oer hiel Brittanje te skriuwen, mar doe't er hearde dat William Camden al mei in selde projekt dwaande wie seach er dêr fan ôf.

Lambarde erfde de boeken en manuskripten fan Laurence Nowell, faaks siet *[[Beowulf]]* dêr ek by.

Lambarde hat wierskynlik yn it parlemint sitten (*Member of Parliament*) foar it kiesdistrikt Aldborough fan 1563-1567. Teffens wie er bestjoerslid (*bencher*) fan Lincoln's Inn en frederjochter (*Justice of the Peace*) foar Kent.

Lambarde stichte 1576 in earmhûs yn East Greenwich. Elisabeth I beneamde him ta *Keeper of the Records* yn de Tower yn 1601. Itselde jier rekke er út de tiid wei.

## Wurk
Hy skreau *Eirenarcha: or of the Office of the Justices of Peace* (1581) in hânboek dat it standertwurk foar dat ûnderwerp wurde soe. Letter hat er noch *Archeion, or, A Discourse Upon the High Courts of Justice in England* (1591) skreaun, ek in wichtich juridysk wurk.
William Camden

**William Camden** (Londen, 2 maaie 1551 – Chislehurst, 9 novimber 1623) wie in Ingelsk histoarikus, topograaf en *officer of arms*. Hy skreau it earste goreografyske  (topografyske en histoaryske) oersjoch fan Grut-Brittanje en Ierlân, *Brittania* en it earste skiedkundige wurk oer it regear fan Elisabeth I fan Ingelân, de *Annales*.

## Keppelings om utens

* Jokinen, Anniina (2001): "William Camden."
* ''Britannia'' (1607) mei Ingelske oersetting fan Philemon Holland.
* Folsleine tekst fan Holland syn oersetting fan ''Britannia'', op ''A Vision of Britain through Time''
* ''Annales'' (1615 en 1625) mei ynlieding en oersetting yn it Ingelsk
* Thomas Smith's ''Life of Camden'' (1691) yn it Latyn en Ingelsk
Biologysk-Archeologysk Ynstitút

It **Biologysk-Archeologysk Ynstitút (BAI)** wie in ynstelling fan de Ryksuniversiteit Grins foar ûndersyk en ûnderwiis op it mêd fan archeology en prehistoarje yn benammen it noardwesten fan Europa. 

It waard oprjochte yn 1920 troch- en oant 1954 laat troch A.E. van Giffen, dêrnei oant 1987 troch H.T. Waterbolk. Yn 1998 is it BAI opgien yn it Grinzer Ynstitút foar Archeology dat archeologysk ûndersyk yn it mediterane gebiet en it noardpoalgebiet docht. It BAI hat stúdzjesamlingen op it mêd fan de Europeeske prehistoarje, de paleo-botany en de archeo-soölogy en ek in grutte kolleksje fjildtekeningen en foto's oer de opgravingen dy't it sels dien hat. 

Fan begjin ôf oan hat it Ynstitút oparbeide mei de Feriening foar Terpûndersyk, de Drintske Prehistoaryske Feriening en de museums yn Noard-Nederlân.

It BAI joech sûnt 1951 in eigen wittenskiplik tydskrift út *Palaeohistoria* en sûnt 1989 in jierberjocht, *Paleo-Aktueel*.

## Literatuer
* , 'Het BAI na vijftig jaar', Jierboek fan de Ryksuniversiteit Grins (1971).
Romeinsk Keninkryk

It **Romeinsk Keninkryk** wie fan 753 f.Kr. oant 509 f.Kr. in lytse stedssteat om de stêd Rome hinne en de foarrinner fan it Romeinske Ryk. Wat der witten is oer de keningstiid is hast hielendal basearre op leginden. Yn dat tiidrek waarden de Romeinen regearre troch keningen; earst Romeinske, dêrnei ek Sabynske en úteinlik Etruskische keningen. It wie dien mei it keninkryk yn 509 f.Kr. doe't ealjeman Lucius Iunius Brutus de lêste kening fuortjage en de Romeinske Republyk stichte.
Konsul

In **konsul** wie yn de Romeinske tiid de heechste magistraat. Alle jierren waard út de senaat twa fan harren leden yn dy funksje beneamd. Hja hienen as funksje om elkoar te kontrolearjen. It Romeinske konsulaat hat goed tûzen jier bestien fan 509 f.Kr. oant 541 n.Kr. doe't de funksje troch keizer Justinianus ôfskaft waard. 

## Keppeling om utens
* , art. Consul, Livius.org, 2006.
Fleanfjild Da Nang

**Fleanfjild Da Nang**, oprjochte yn 1935, is it ienichste fleanfjild op it eilân Da Nang fan Fjetnam. It fleanfjild hat in lâningsbaan fan 3500 meter, 3200 meter wêrmei.

## Keppelings om utens
* Infrastructure in Danang
Jan Melles van Dijk

**Jan Melles van Dijk** (Tsjom, 16 april 1830 - Doetinchem, 15 jannewaris 1909) wie in predikant.

## Libben en wurk
Jan Melles wie de tredde soan fan Melle Hanzes van Dijk (1801) en Jetske Dirks Anderinga (1803). Melle Hanzes buorke op sate "Welgelegen" yn Tsjom en siet ek yn de gemeenterie fan Frjentsjerteradiel. Hy wie ien fan de foaroanmannen fan it Fryske Réveil.

Jan Melles waard yn 't earstoan keapman, mar neidat er boaske wie oan Cornelia Dirks begûn er in mattewinkel en komelkerij yn Frjentsjer op it ‘Noard’. Hy waard yn 1856 lid fan de ôfskieden gemeente, net sa sear út prinsipe, mar mear út ferlet oan geastlike ferriking. De ôfskieden predikant K.J. Pieters út Frjentsjer joech him teologysk ûnderrjocht en Jan Melles helle it eksamen foar predikant fan de Ofskieden grifformearde tsjerke neffens art. 8 fan de Doartske tsjerkoarder.

Fan 1862 oant 1869 wie er predikant fan de Ofskieden gemeente fan Doetichem. Hy waard gjin steech grifformeard dûmny dêrfoar bleau er tefolle Nederlânsk Herfoarme. Fierders wie er fral dwaande mei it ûnderwiis en it opbringen fan jongerein. De tsjerklike gearkomsten hiene in soad krityk en kamen him op it sear; it late ta syn ôfsetting as predikant op de Synoade yn Middelburch (2 juny 1869), en Van Dijk ferliet de Ofskieden gemeente. 

Hy stichte doe in Nederlânsk Herfoarme sindingsgemeente en naam it inisjatyf ta de oprjochting fan de Doetinchemske gestichten (in kweekskoalle, gymnasium ensafh.). Yn 1867 hie er al de *Vereeniging tot bevordering van inwendige Zending* oprjochte mei it doel predikanten op te lieden. Teffens stie Van Dijk oan de widze fan tal kristlike skoallen en opliedingen. 

Van Dijk wie in grut foarstanner fan de Evangelyske Alliânsje, dy't 18 augustus 1867 yn Amsterdam hâlden waard.

## Wichtichst wurk
* *Twee toespraken over Jac. 1:25 en Jer. 3:21-23* (Amsterdam 1865); 
* *Toespraak over Zondag XXXVIII* (Amst. 1866); 
* *Alliëren door Alliantie: <small>onze kerkelijke toestanden en wat daaraan te doen, in deze ernstige tijden : voorgesteld aan mijne geloovige landgenooten : opgedragen aan de Evangelische alliantie, te Amsterdam</small>* (Amst. 1867); 
* *Eenvoudige correspondentie ... betreffende de opleiding etc.* (Doetinchem 1874);
* *De N. Herv. Zendingsgemeente te D. en hare verhouding tot de N.H. Kerk* (Doet. 1874);
* *Waarom ik tot de N.H. Kerk overging* (Doet. 1874);
* *Album der Chr. Philantr. Inrichrichtingen te D. en Utrecht* (Doet. 1881);
* *Na 25 jaren* (Doet. 1887);
* *Het 25- Jarig bestaan der Vereenig. v. Inw. Zending herdacht* (Doet. 1892);
* *Heengegaan in vrede* (Doet. 1892);
* *Ons ervaren en onze bezwaren na 40 jaren* (Arnhim 1902);
* *Open Brief aan belangstellende protestanten in Nederland* (Doet. 1906).

## Literatuer
* , *Uit het leven en levenswerk van J. van Dijk Mzn., stichter der Doetinchemse Inrichtingen* - biografy (1917)
* , *Ds. Jan Melles van Dijk (1830-1909): een heerser, die diende : bibliografie van en over hem* (eigen behear, 1982)
* Knipselmap mei artikels oer Jan Melles van Dijk, Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum, Tresoar
Hinrich Johannes Rink

**Hinrich Johannes Rink** (Kopenhagen, 26 augustus 1819 – Kristiania, 15 desimber 1893) wie in Deensk geolooch en pionier op it mêd fan de glasiology. Hy wie de earste dy't in sekuere beskriuwing fan it lâniis fan Grienlân joech.

Rink gie foar it earst nei Grienlân yn 1848. Hy brocht 16 winters en 22 simmers troch yn it Noardpoalgebiet en waard in wichtich persoan foar de ûntwikkeling fan Grienlân. Hy waard in saakkundige oer Grienlân en bestjoerder dêre, tsjinne as Keninklik Ynspekteur fan Súd-Grienlân en waard dêrnei direkteur fan de Keninklike Grienlânske Hannelsôfdieling (*Den Kongelige Grønlandske Handel*). Mei de 'Rieden fan tafersjoch (*Forstanderskaber*) yntrodusearre Rink de earste stappen yn de rjochting fan in Grienlânsk selsbestjoer.

## Wurk
Fan syn geskriften oer Grienlân, dêr 't Rink in soad ûndersyk nei die, is it wichtichste, ôfsjoen fan ferskate essays yn *Petermann's Geographische Mitteilungen*:
* *Grönland, geographisch und statistisch beschrieben* (Kopenhagen 1852–1855, 2 bannen; ingelske útjefte by Brown, Londen 1877).
* *Märchen und Sagen der Eskimos* (Kopenhagen 1866; Ingelsk 1875).
** *Eskimoiske Eventyr og Sagn* (Kopenhagen, 1982).
** *Tales and Traditions of the Eskimo. With a Sketch of Their Habits, Religion, Language and Other Peculiarities* (William Blackwood and Sons, Edinburgh and London, 1875). - Digitalisearre
* *Das Binnenland Grönlands und die Möglichkeit, dasselbe zu bereisen* (Kopenhagen 1875).
* *Grönländer und Dänen in Grönland* (Kopenhagen 1888).
Keunstkrityk

**Keunstkrityk** is de diskusje en evaluaasje fan alle keunstfoarmen. Der wurdt faak krityk jûn yn in estetyske kontekst. It ferskaat oan uteringen yn de keunst laat ta in ûnderferdieling fan de krityk. Der wurdt ûnderskied makke tusken skiedkundige krityk en evaluaasje fan keunstners fan no.

Keunstkrityk feroaret bot mei de tiid. Kritisy út it ferline wurde faak net earnstich mear naam, omdat sy keunstners ferheften, bygelyks de let-19e-iuwske akademyske keunststreaming, of artysten de grûn yn boare lykas de iere ympresjonisten dy't not bot wurdearre wurde.

Keunstners steane faak fijannich foar de kritisy oer, omdat sy harren ferneamdens meast oan dy lju te tankjen hawwe. Foarbylden yn de skiednis fan keunstners en harren wurk dy't net begrepen waarden en earst generaasjes letter erkenning krigen binne net seldsum.

## Hjoeddeiske keunstkrityk
Keunstkritisy en keunstteoretisy publisearje tsjintwurdich harren kritiken en ferslaggen yn sawol blêden en kranten as online, benammen op spesjalisearre blogs. Sy wurkje faak as kurator en jouwe les oan akademys as universiteiten. Keunstkritisy hawwe in eigen UNESCO-organisaasje, de *[[Ynternasjonale Feriening fan Keunstkritisy]]*.

## Ynternasjonaal ferneamde keunstkritisy
* Guillaume Apollinaire
* Sister Wendy Beckett
* Clive Bell
* Bernard Berenson
* John Berger
* Champfleury
* Denis Diderot
* Ticio Escobar
* Michael Fried
* B. H. Friedman
* Roger Fry
* Théophile Gautier
* Edouard Jaguer
* Li Xianting
* Octave Mirbeau
* Rainer Maria Rilke
* Desiderio Navarro
* John Ruskin
* Jim Supangkat
* Théophile Thoré-Bürger
* Tristan Tzara
* Émile Zola

## Yn Fryslân <small>(kar-út)</small>
* Michaël Zeeman
* Huub Mous
* Sikke Doele
* Sytse Singelsma

## Keppeling om utens
Grand River (rivier yn Noard- en Súd-Dakota)

De **Grand River** is in sydrivier fan de Missoury yn 'e Amerikaanske steaten Súd-Dakota en Noard-Dakota. De rivier is 170 km lang.

De Grand River ûntstiet út it byelkoar kommen fan de noardlike tûke (80 km lang) en de súdlike tûke (90 km lang) ûnder it plak Shadehill yn Perkins County yn Súd-Dakota, yn de buert fan it nasjonaal park "Grand River National Grassland". De rivier streamt nei it easten troch it *[[Standing Rock Indian Reservation]]* (berteplak fan de legindaryske Yndianelieder Sitting Bull) en mûnet út yn Lake Oahe yn de Missoury, sa'n 16 km noardwest fan Mobridge.

De foarke fan de Grand wie it plak dêr't yn 1823 de ferneamde pionier Hugh Glass oanfallen waard troch in grizzly bear.
Sava (rivier)

De **Sava** (Hongaarsk: Száva, Dútsk: *Save*) is in rivier yn Súdeast-Europa. Mei 940 km is it de grutste rjochtersydrivier fan de Donau. De Sava wurdt faak beskôge as de noardgrins fan de Balkan. De rivier ûntspringt yn de Julyske Alpen yn Slovenië en rint dêrnei nei it easten oer Kroatië en Bosnië en Herzegovina nei Servië om ûnder Belgrado yn de Donau út te mûnjen.
Wovoka

**Wovoka** (ûnder Carson City, Nevada, om 1856 hinne – Yerington, Nevada, 20 septimber 1932) wie in Yndiaanske spiritueel lieder dy't fral ferneamd waard fan it op 'en baan bringen fan de *[[Ghost Dance]]* ('Geastdûns'). Hy hearde by de stam fan de Pajût, mar waard fan syn fjirdjende ôf oan (nei it ferstjerren fan syn heit) opbrocht yn de húshâlding fan David Wilson. Sa krige Wovoka ek de namme: **Jack Wilson**.

Om 1870 hinne rekke  Wovoka belutsen by de leste stûpen fan de Yndianen yn harren striid tsjin de al mar optsjenjende Amerikanen. Under ynfloed fan de radikale mystikus Tavibo (ek fan Paiute komôf) sette Wovoka útein mei syn eigen missy. Hy foarsei de ein fan de oerhearsking fan it  blanke ras en de fernijing fan de Yndiaan. De Yndiaan soe in sprituele oplibbing trochmeitsje en it rejaal hawwe. Dat moast neffens Wovoka oars tagelyk opgean mei in ynderlike oprjochtens: allinne moreel goed hâlden en dragen soe geastlike rêding bringe. Ien fan de middels dy Wovoka stipelearre – en dy’t er fan syn learmaster Tavibo hie – wie de Ghost Dance: in rituele dûns dy’t  it gefoel fan ûnstjerlikens en freedsumens fersterkje moast.

De Ghost Dance fersprate him fluch troch it westen fan de Feriene Steaten. Fral de Yndiaanske stammen dy’t belies jaan moatten hiene tsjin de Amerikanen rekken fol fjoer oer de Ghost Dance en makken harren eigen farianten fan de dûns. Benammen de Sû-Yndiaan Skoppende Bear brocht in bot radikale ferzje fan de rol fan de Ghost Dance. Hoewol’t Wovoka geweldleazens preke is syn namme dochs ferbûn rekke oan it bloedbad fan Wounded Knee. Yndianen dy’t tochten dat hja ûnkwetsber foar de blanken wienen, dy’t ommers dochs ûndergean soene, warden har tsjin dy blanken. It gefolch wie in massaslachting.

It betsjutte de ein fan Wovoka's sindingswurk. Hy bleau leauwen yn in pan-yndiaanske idintiteit, mar gie fierder as Jack Wilson troch it libben. Yn 1932 stoar er.

De band Redbone neamde in studio-album nei Wovoka.

## Fierder lêze
* Wovoka
* 'The Paiute Messiah' fan Robert A. Toledo
Cody (Wyoming)

**Cody** is in stêd yn Park County yn de Amerikaanske steat Wyoming.  It plak is ferneamd nei William Frederick Cody, de ferneamde Buffalo Bill, fanwege syn part yn it stiftsjen fan de stêd yn 1896. Cody is it haadplak fan Park County.

Yellowstone Regional Airport is it fleanfjild fan Cody.

## Geografy
Neffens it *[[United States Census Bureau]]*, hat de stêd in oerflak fan 24,7 km², 24,0 km² is lân en 0.6 km² (2.52%) wetter.

It grutste part fan de stêd is spjalte yn twa nivo's mei in hichteferskil fan 18 m.

De Shoshone rint troch Cody. Der lizze fjouwer brêgen oer de rivier yn de omkriten fan Cody. Ien jout tagong nei de easlike yngong fan Yellowstone National Park en in oare wurdt brûkt troch fiskers yn de Shoshone Canyon en jout tagong ta de Buffalo Bill Daam.

Cody leit oan de râne fan it Bighorn Bekken, in leechflakte omjûn fan de Big Horn, Owl Creek, Bridger, en de Absarokabergen. Boppe Cody út rize de Rattlesnake Mountains yn it noarden en Cedar Mountains oan de súdkant. Heart Mountain (2400 m) 14 km benoarden Cody en de Carter Mountains, dy't in rige toppen fan sa'n 3700 m hawwe, benei 24 km nei it suden, binne oeral yn de stêd te sjen.


Image:Cody.jpg|Yn de omkriten fan Cody
Image:The Scout by Gertrude Vanderbilt Whitney.jpg|'De ferkenner' (*The Scout*) fan Gertrude Vanderbilt Whitney ta neitins Buffalo Bill
Image:Cody rodeo IMG 0324.JPG|*Cody Nite Rodeo*, 6 augustus 2006
Ofbyld:Trail Town of Cody IMG 0314.JPG|*[[Old Trail Town]]* yn Cody


## Demografy
Op 1 july 2004 hie it plak 9050 ynwenners, dy't trochsneed 40 jier wiene.

**Opbou neffens âldens**
* ûnder de 18 jier: 24,80 %
* 18-24 jier: 7,30 %
* 25-44 jier: 26,40 %
* 45-64 jier: 24,90 %
* boppe de 65 jier: 16,60 %

## Kultuer
De kultuerele úterings yn Cody hawwe fral te krijen mei de pionier fan Cody en mei de cowboy- en western-kultuer. It Buffalo Bill Historical Center leit yn it sintrum fan de stêd. It hat in mânske samling oer Buffalo Bill. Simmerdeis wurde foarstellings fan wyld-west sjitterij neist it Irma Hotel jûn, in oar histoarysk plak. Beide plakken binne de kearn fan de stêd.

Old Trail Town yn Cody bestiet út goed 25 restaurearre histoaryske western-gebouwen.

Rodeo is fan belang yn Cody, de ornearre "Rodeo-haadstêd fan de wrâld". De *Cody Nite Rodeo* is in rodeo foar leafhawwers dy't dêr alle jûnen fan ier juny oant ein augustus hâlden wurdt. Cody hat fierders sûnt 1919 de *Cody Stampede Rodeo op *Independence Day (1-4 july). Dy stoarmrin  is in PRCA-rodeo en ien fan de grutste rodeo's yn de FS dêr't in protte top-cowboys út it hiele lân oan medogge.

Cody hat ek it Cody Firearms Museum mei de grutste samling fjoerwapens fan Amearika.

## Ferneamde ynwenners fan Cody
* Laura Bell - skriuwster, "Claiming Ground" (útj. Knopf) 
* Jackson Pollock - keunstskilder (abstrakt ekspresjonisme)

## Keppeling om utens
* Histoarysk Sintrum Buffalo Bill
Mikojan

It **Fleanmasineûntwerpburo fan Mikojan**, earder Mikojan-Goerevitsj, is in Russyske fleanmasinemakker, oprjochte yn 1939. Faak wurdt de ôfkoarting **MiG** brûkt, ôflaat fan it Russyske "Микоян и Гуревич" (*Mikojan i Goerevitsj*) wat 'Mikojan en Goerevitsj' betsjut.

## Skiednis
It bedriuw waard oprjochte troch Artjom Mikojan en Michail Goerevitsj. Nei it ferstjerren fan Mikojan yn 1970 krige it bedriuw de namme Mikojan. It bedriuw is op it heden mei Iljoesjin, Irkoet, Soechoj, Tupolev, en Jakovlev part fan in nij bedriuw, de Feriene Fleanmasineboukorporaasje.

## Fleanmasines
* MiG-15 (1948)
* MiG-17 (1950)
* MiG-19 (1955), MiG's earste supersoanyske jachtfleamasine.
* MiG-21 (1960)
* MiG-23 (1974)
* MiG-25 (1966)
* MiG-27 (1973), op basis fan de MiG 23
* MiG-29 (1983)
* MiG-31 (1983)
* MiG-33 (1989), ek wol MiG-29M neamd.
* MiG-35 (2000), ûntjouwing fan de MiG-29
* MiG MFI
Felix Wankel

**Felix Wankel** (Lahr, 13 augustus 1902 – Heidelberch, 9 oktober 1988) wie in Dútsk wurktúchboukundich yngenieur en útfiner fan de nei him neamde wankelmotor.

## Keppeling om utens

* Oer de motor
* Suzuki Re5 motor mei wankelprinsipe
Gertrude Vanderbilt Whitney

**Gertrude Vanderbilt Whitney** (New York, 9 jannewaris 1875 - 18 april 1942) wie in Amerikaanske byldhouster en keunstsamler. Hja hearde ta de tige begoedige Amerikaanske famylje fan Nederlânsk komôf Vanderbilt. Se is foaral bekend as society-dame, byldhouster, keunstsammeler en als stichtster fan it Whitney Museum of American Art yn har bertestêd New York.

Se wie in dochter fan Cornelius Vanderbilt II en Alice Claypoole Gwynne en brocht simmerdeis in part fan har jonkheid troch yn harren bûtenpleats The Breakers yn Newport op Rhode Island. Se wie tige sportyf en krige yn it sportfermidden kunde oan Harry Payne Whitney (1872–1930) mei wa't se op har 21e troude. It pear krige trije bern, Flora (1897), Cornelius (1899) en Barbara (1903).

## Meast ferneamde bylden

* "Fountain of El Dorado" &ndash; San Francisco, Kalifornje (no yn Lima, Perû);
* "Aztec Fountain" - Washington D.C.;
* "Titanic Memorial" - Washington D.C.;
* "Buffalo Bill Statue Memorial" - Cody, Wyoming
* "Victory Arch" - Madison Square, New York City
* "Three Graces" McGill University kampus Montréal, Quebec, meast "Three Bares" neamd
* "Betinking Earste Wrâldkriich" yn Mitchell Square Park
Sjoerd Veltman

**Sjoerd Veltman** (Drachten, 24 novimber 1877 - Ljouwert, 22 maaie 1952) wie in winkelman, autobusûndernimmer en stifter fan de earste Baptistegemeente yn Drachten.

## Biografy
Sjoerd Veltman wie in soan fan keapman Wiggele Veltman en Antje van den Berg. Hy wie winkelman en letter grossier yn griente en fruit.

Al yn 1899 hold er mei syn frou evangelisaasjegearkomsten. Yn 't earstoan yn herbergen en letter ek by minsken thús. Sa ûntstie de Baptistegemeente yn Drachten. Yn 1914 krigen hja har earste gebou, op de hoeke fan de Pier Panderstrjitte en de Suderbuert. Yn 1921 waard it gebou Bethel ('Hûs fan God') oan de Vogelzang yn Drachten yn gebrûk naam. Sjoerd Veltman soe oant 1948 de lieder fan de Drachster Baptistegemeente bleauwe.

Veltman stichte yn 1923 in autobusbedriuw. Fjouris deis waard in rit hinne en wer nei Ljouwert makke. Yn 1929 kaam de tsjinst Drachten - Appelskea dêrby. De NTM naam beide tsjinsten oer yn 1936.

Yn Drachten is de Sjoerd Veltmanstrjitte nei him neamd.
Uitgeverij Callenbach

De Nederlânske **Uitgeverij Callenbach** waard 1854 yn Nijkerk oprjochte troch George Frans Callenbach (10 jannewaris 1833 - 21 april 1916). Der waard oparbeide mei de *[[Nederlandsche Zondagschool Vereeniging]]* en joech protestantsk-kristlike lektuer en godstsjinstige plaatsjes út yn grutte oplagen dy't frijwat goedkeap wiene. De meast ferneamde berneboekeskriuwer dy't troch de firma útjûn waard wie W.G. van de Hulst sr.. Fan 1935 oant 1960 wie de Nobel-rige foar folwoeksenen in grut súkses.

Yn 1975 waard de útjouwerij oernaam en bedarre lang om let by it kristlik útjouwerijkonsern Kok te Kampen.

De sneinsskoalleboekjes fan Callenbach wurde yn samlersrûnten ek wol *rode ruggetjes* neamd.

## Keppeling om utens
* Skiednis Callenbach
Simmersinnekear

**Simmersinnekear** of **midsimmer** is de sinnekear dêr't de sinne it heechst komt. Foar it noardlik healrûn is dat likernôch 21 juny. Utgeand fan in begjin fan it jier op de maitiidevennacht, is de simmersinnekear healwei de simmer: Midsimmersdei. Foar it súdlik healrûn is dat fansels oars: Dêr is de simmersinnekear likernôch 21 desimber.
Charles William Mitchell

**Charles William Mitchell** (Newcastle, 1854 – 1903) wie in Ingelske keunstskilder dy't yn ferbân brocht wurdt mei de Prerafaëliten. Mitchell wie in tiidgenoat fan John William Waterhouse; it wurk fan beide hat oerienkomsten wat styl oanbelanget.

Mitchell skildere in tal grutte histoaryske tafrelen en ûntwurp ek mozaiken foar tsjerkegebouwen. Hy hat syn ferneamdens fral te tankjen oan it skilderij *[[Hypatia]]* út 1885. Dat wurk waard faaks ynspirearre troch de histoaryske roman mei deselde titel fan Charles Kingsley út 1853.  It skilderij is te sjen yn de Laing Art Gallery yn Newcastle.

## Galery

Ofbyld:Hypatia (Charles William Mitchell).jpg|*Hypatia*, oaljeferve op doek, 1885
File:Charles William Mitchell - The flight of Boreas with Oreithyia, 1893.jpg|*The flight of Boreas with Oreithyia*, 1893
File:Charles William Mitchell - The spirit of song.jpg|*The spirit of song*

## Keppeling om utens
*Kingsley en Hypatia
Holne

**Holne** is in plak en *[[civil parish]]* op de súdeastlike skeanten fan Dartmoor yn it distrikt Súd Hams, yn it Ingelske greefskip Devon.

De east- en noardgrins fan it kerspel is de rivier de Dart.

## Berne yn Holne
* Charles Kingsley, skriuwer en pryster.

## Keppeling om utens
*Devon County Local Studies: Holne community page
Dart (rivier)

De **Dart** is in rivier yn Devon, Ingelân dy't ûntspringt op it Dartmoor en yn see útmûnet by Dartmouth. De delling en de omkriten fan de rivier binne fan grut belang foar de natuer.

It boek *The River Dart* fan Ruth Manning-Sanders giet oer de rivier en syn skiednis.

Dichteresse Alice Oswald skreau it 48 siden lange gedicht *Dart* (2002), dat de T. S. Eliot Priis foar 2002 krige. It gedicht ûntstie nei petearen mei- en ûndersyk fan bewenners fan de mienskippen oan de Dart.

De *Weaver Twins* fan Stoke Gabriel skreaune it liet *[http://www.radiocarolinetv.co.uk/#/weaver-twins/4533492985 Dart]*. De fideo anneks waard filme oan de iggen fan de rivier en waard brocht troch *Radio Caroline* telefyzje.

## Keppelings om utens
* Devon Wildlife Trust's Dart Catchment Project
Ruth Manning-Sanders

**Ruth Manning-Sanders** (Swansea (Wales), 21 augustus 1886 - Penzance, 12 oktober 1988) wie in Britsk-Welsk dichter en skriuwer dy't faaks it meast ferneamd wie fan har berneboekerige, in samling fan fannijs fertelde mearkes út de hiele wrâld wei. Sy publisearre goed 90 boeken yn har libben.

## Biografy
Ruth Vernon Manning wie de jongste fan trije dochters fan John Manning, in Ingelske unitarysk dûmny. Doe't hja trjie jier wie ferfarre de húshâlding fan Swansea nei Cheshire, Ingelân. As bern al mocht hja graach lêze oer tal fan ûnderwerpen. Mei har susters skreau sy toanielstikken en splie dêr ek yn. Sy beskreau har bernetiid as "bûtengewoan gelokkich ... mei freonlike âlden dy't har bern begrypten en alle frijheid joegen."

Manning-Sanders studearre Ingelske literatuer en Shakespearstúdzjes oan Manchester University. Sy troude 1911 mei de artyst George Sanders (sy feroaren harren namme yn Manning-Sanders) en reizge mei him de earste jierren fan it houlik hiel Grut-Brittanje troch mei in sirkus yn in wenwein. Uteinlik joech de húshâlding him del yn in *cottage* it fiskersplakje Land's End, Cornwall. Sy krigen twa bern; ien, Joan Floyd (1913 -2002), waard yn de jierren tweintich frijwat ferneamd as artyste ûnder har famkesnamme Joan Manning-Sanders.

Nei de Twadde Wrâldkriich en de dea fan har man (troch in ûngemak yn 1952), publisearre Manning-Sanders tsientallen karlêzings fan mearkes, de measten yn de 60-er en 70-er jierren. Faak hiene dy titels dy't begûne mei "A Book of..." Sa as *A Book of Wizards*, *A Book of Dwarfs*, ensafuorthinne.

Yn it foarwurd fan guon kompilaasjes besprekt Manning-Sanders de oarsprong fan de fannijs ferhelle mearkes. De ferhalen yn *A Book of Dragons* komme ûnder oaren fan Grikelân, Sina, Japan, Masedoanje, Ierlân, Roemeenje en Dútslân. 

In protte mearkes fan Manning-Sanders binne net wiidferneamd, mar sy hat ek ferneamde literêre en kulturele figueren as Baba Yaga, Jack, Anansi, Sniewytsje, Hâns en Grytsje, Robin Hood en Aladdin yn har blomlêzings opnaam.
Penzance

**Penzance** (**Pensans** yn it Kornysk: 'hillige lânpunt') is in stêd yn it Britske greefskip Cornwall. It is in regionaal sintrum foar de westpunt fan it skiereilân en leit sa'n 20 km eastlik fan Land's End, 120 km bewesten Plymouth en 500 km west-súdwest fan Londen. Ut Penzance wei wurde feartsjinsten en helikoptertsjinsten op de Scilly-eilannen ûnderhâlden.

## Ferneamde lju út Penzance
* Humphry Davy (1778–1829), skiedkundige
* George Grenfell (1849–1906), misjonaris en ûndersiker fan Afrika
* Tom Southam (1981), hurdfytser
* George Marsden Waterhouse (1824–1906), Premier fan Súd-Austraalje en Nij-Seelân
* Arthur Gould-Porter, (1905–1987), akteur
* Alex Reid, aktrise
Marton (Middlesbrough)

**Marton** (offisjeel  **Marton-in-Cleveland**), in eardere selsstannige *parish*, is no in stedsdiel fan Middlesbrough (distrik Middlesbrough) yn Ingelân.

Marton is it plak dêr't de Britske seefarder en ûntdekkingsreizger James Cook berne waard. Hy waard doopt yn de tsjerke St. Cuthbert. De tsjerke hat in glês-yn-lead rút ta oantins fan Cook.

It plak hat ek it beskerme natuergebiet 'Stewart Park', wêr't ek it *"Cook Birthplace Museum"* húsmannet.

## Keppeling om utens
Edikt fan Worms

It **[[Edikt]] fan Worms** waard útfeardige troch keizer Karel V op de Ryksdei fan Worms op 26 maaie 1521.

Maarten Luther waard der yn de Ryksban dien. Hy waard fûgelfrij ferklearre en de ferbaarning fan syn boeken waard der hjitten. Hy waard lykwols beskerme troch de karfoarst fan Saksen, sadat de Ryksban net effektyf útfierd wurde koe. Dêrom lieten jin him earst mar gewurde.

It Edikt fan Worms waard 1530 fernijd op de Ryksdei fan Augsboarch. Dat wurdt sa de "Godstsjinstfrede fan Augsburg" yn 1555.

Neist dit suver religieus beslút waard op de Ryksdei fan Worms ek de oarloch ferklearre oan it Frânske ryk fan Frans I en teffens it oerlitten fan de Habsburchske erflannen fan Karel V oan syn broer Ferdinand fan Habsburch regele.

## Sjoch ek
* Reformaasje
* Ynkwisysje

## Keppeling om utens
* De tekst fan it edikt
Charles Kingsley

**Charles Kingsley** (Holne (Devon), 12 juny 1819 - 23 jannewaris 1875) wie in Ingelske pryster fan de Tsjerke fan Ingelân, heechlearaar, histoarikus, romanskriuwer, dy't fral yn ferbân brocht wurdt mei de súdwestlike greefskippen fan Ingelân en noardeast Hampshire. Hy wie in foaroansteand Kristensosjalist en in freon fan Charles Darwin.

## Bibliography
* *Saint's Tragedy*, drama
* *[[Alton Locke]]*, roman (1849)
* *Twenty-five Village Sermons* (1849)
* *Cheap Clothes and Nasty*  (1850)
* *Yeast*, roman (1851)
**Phaeton, or Loose Thoughts for Loose Thinkers* (1852)
* *Sermons on National Subjects* (1e rige, 1852)
* *Hypatia*, roman (1853)
* *Glaucus, or the Wonders of the Shore* (1855)
* *Sermons on National Subjects* (2e rige, 1854)
* *Alexandria and her Schools* (I854)
* *Westward Ho!*, roman (1855)
* *Sermons for the Times* (1855)
* *The Heroes, Greek fairy tales* (1856)
* *Two Years Ago*, roman (1857)
* *Andromeda and other Poems* (1858)
* *The Good News of God*, preken (1859)
* *Miscellanies* (1859)
* *Limits of Exact Science applied to History* (Ynaugurele lêzing, 1860)
* *Town and Country Sermons* (1861)
* *Sermons on the Pentateuch* (1863)
* *[[The Water-Babies]]* (1863)
* *The Roman and the Teuton* (1864)
* *David and other Sermons* (1866)
* *Hereward the Wake: "last of the English"*, roman (Londen: Macmillan, 1866)
* *The Ancient Régime* (Lectures at the Royal Institution, 1867)
* *Water of Life and other Sermons* (1867)
* *The Hermits* (1869)
* *Madam How and Lady Why* (1869)
* *At Last: a Christmas in the West Indies* (1871)
* *Town Geology* (1872)
* *Discipline and other Sermons* (1872)
* *Prose Idylls* (1873)
* *Plays and Puritans* (1873)
* *Health and Education* (1874)
* *Westminster Sermons* (1874)
* *Lectures delivered in America* (1875)

## Keppelings om utens
*Ferneamde sitaten fan Charles Kingsley
*Wurk fan  Charles Kingsley by *Internet Archive*]
* Yndeks foar Charles Kingsley op Poets' Corner
De Jode (famylje)

**De Jode** wie in Súd-Nederlânske famylje fan ambachtslju:
* Gerard de Jode (1509-1591), kartograaf, graveur en útjouwer fan atlassen
* Cornelis de Jode (1568-1600), kartograaf, graveur en drukker, soan fan Gerard
* Piter de Jode I (1570-1634), graveur, soan fan Gerard
* Piter de Jode II (1596-1674), graveur, soan fan Piter I
Ynternasjonaal Stripfestival fan Angoulême

It **Internasjonaal Stripfestival fan Angoulême** (Frânsk: *Festival international de la bande dessinée d'Angoulême*)  is in wichtich stripfestival dat alle jierren sûnt  1974 yn de moanne jannewaris hâlden wurdt yn de Frânske stêd Angoulême. It is it grutste Frânsktalige stripfestival fan de wrâld en wurdt beskôge as it wichtichste Jeropeeske festival. Op it festival wurde ek meardere prizen takend oan striptekeners en harren stripalbums. De bekendste priis mei de measte kwizekwânsje is de oeuvrepriis Grand Prix de la ville d'Angoulême. Dêrneist wurdt ek de Priis foar bêste album útrikt. Fan 2015 ôf kaam der alle jierren de *Charlie de la liberté d’expression* by, in priis foar in strip- of cartoontekener dy't syn berop net yn frijheid útoefenje kin. De priis is in ferwizing nei de Oanslach op Charlie Hebdo yn 2015.
Middlesbrough

**Middlesbrough** is in stêd en unitary authority yn noardeast-Ingelân yn it seremoniële greefskip Noard-Yorkshire; de stêd leit oan de Noardseekust en de rivier de Tees.

## Ut de skiednis
Yn 686 waard op it plak fan de stêd fan no troch Cuthbert fan Lindisfarne fanwege Hilda fan Whitby in kleaster stichte. It Benediktinerkleaster waard fan Hindrik VIII yn 1537 opheft, lykas alle oare Ingelske kleasters.

Middlesbrough wie yn 1801 noch mar in plakje mei sa'n 25 ynwenners, mar waard in stêd yn 1830 neidat it bot groeid wie troch de útwreiding fan de yndustriële izerproduksje en de oansluting op it spoar. Om de skipfeart nei de yndustry oan de Tees net te behinderjen waard begjin 20e iuw in sweefbrêge oer de rivier boud. Dy wurdt noch altyd brûkt.

Middlesbrough hat in grut winkelsintrum dat ferparte is yn ferskate lytsere sintrums. It sintrum hat de lêste jierren in metamorfoaze ûndergien.

De stêd hat as ien fan mar in pear Britske stêden in direkt keazen boargemaster.


File:Old Town Hall, Middlesbrough, Yorks.jpg|*It âld stedhûs* 
File:Albert Road, Middlesbrough.JPG|*Albert Road, sintrum*
Ofbyld:TransportbrugMiddlesbrough.JPG|*De sweefbrêge oer de [[Tees]] yn Middlesbrough*-
Ofbyld:MFC Riverside Exterior.JPG|*Riverside stadion fan MFC*


## Berne yn Middlesbrough
* Brian Clough (1935-2004), fuotballer en manager
* Wendy Richard (1943-2009), aktrise
* Paul Rodgers (1949), sjonger (Free, Bad Company, The Firm en Queen + Paul Rodgers)
* Chris Rea (1951-2025), sjonger/gitarist 
* Chris Newton (1973), hurdfytser

## Keppeling om utens
Deptford

**Deptford** is in wyk yn de Londenske bestjoerlike krite Lewisham op de súdigge fan de Teems, yn de regio Grut-Londen.

Deptford waard neamd nei in furde yn de rivier de Ravensbourne. Fan mids 16e- oant de lette 19e iuw wiene dêr de havens en dokken fan Deptford (*Deptford Dockyard*), de earsten fan de Ingelske marine (*Royal Navy*).

Deptford wurdt yn it generaal yn ferbân brocht mei it adeljen fan Sir Francis Drake troch Keninginne Elisabeth I,, Kaptein James Cook syn tredde reis mei Resolution, en de geheimsinnige moard op Christopher Marlowe yn in hûs oan de Deptford Strand.

Deptford bestie yn it earstoan út twa lytse delsetingen, ien oan de furde, it oare in fiskersdoarpke oan de Teems, mar Deptford waard earst fan belang by de bou fan de dokken fanwege kening Hindrik VIII.

De twa mienskippen groeiden oan elkoar en kamen ta bloei wylst de *docks* har ûntjoech ta it wichtich bestjoerssintrum fan de *Royal Navy*, en in tal grutte huzen waarden dêr set, sa as dy fan deiboekskriuwer John Evelyn, Sayes Court. Neidat de Royal Navy fuort gie en it sadwaande mei havens en dokken minder gie, rekke de krite yn it delgean. It lêste dok, Convoys Wharf, gie ticht yn 2000.

## Berne yn Deptford
* Steve Harley (1951-2024), sjonger/songwriter (Cockney Rebel)

## ''Deptford Dockyard''

File:St Albans Deptford.jpg|Linyskip St Albans *Royal Dockyard*, Deptford yn 1747
Ofbyld:Deptford Dockyard - Joseph Farington.jpg|*Havens en dokken fan Deptford* om 1800
Terra Australis

**Terra Australis**, folslein **Terra australis incognita** (Latyn foar 'it ûnbekende lân yn it suden'), wie in ûndersteld kontinint op it súdlik healrûn. Oare nammen foar it kontinint wiene ***Magallanica*** of ***Magellanica*** ('it lân fan Magellaan"), ***La Australia del Espíritu Santo*** (Spaansk: 'it súdlân fan de Hillige Geast') en ***La grande isle de Java*** (Frânsk: ít grutte eilân fan Java). De oantsjutting is fan Ptolemeus, dy't tocht dat de Yndyske Oseaan fan lân omjûn wie en dy't Terra Australis oan de súdrâne dêrfan tocht hie.

Lettere kartografen tekenen it lân yn it suden fan de wrâld, mar folle fierder nei it suden ta as Antarktika. Under oaren Nij-Seelân waard, nei de ûntdekkings fan Abel Tasman, foar in part fan Terra Australis oansjoen.

De myte fan Terra Australis wie it mei dien troch de reizen fan James Cook. Hy fear op syn earste reis om Nij-Seelân hinne en op syn twadde krúste er op hege súdlike breedte. Sa liet er sjen dat it súdlik kontinint allinne yn de poalkriten lizze koe.

Dêrnei kaam Terra Australis net mear op de kaart foar, of it waard lykslein mei it wol besteande Austraalje.

## Oars
* Doe't Jacob Roggeveen sike nei Terra Australis ûntdiek er tafallich Peaske-eilân (5 april 1722).
Stratford-upon-Avon

**Stratford-upon-Avon** is in stêd yn de bestjoerlike krite Stratford-on-Avon, yn it Ingelske greefskip Warwickshire oan de rivier de Avon.

Stratford is wrâldferneamd as plak dêr't William Shakespeare berne en stoarn is. De stêd is al fan de tiid fan de Angelsaksen en wie al yn de Midsiuwen in merkplak fan belang. Stratford moat it hjoed-de-dei ekonomysk hawwe fan aluminiumyndustry, boatebou, de agraryske yndustry, in bierbrouwerij en it produsearjen fan stielen meubels.

De meast wichtige ynkomsteboarne is lykwols it toerisme. Goed 2 miljoen minsken komme alle jierren nei de stêd fanwegen de meast ferneamde ynwenner dy't it plak ea hân hat: Shakespeare.


Stratford Birthplace2.jpg|*Bertehûs fan Shakespeare*
File:Stratford upon Avon church SW.jpg|*Holy Trinity Church*
Stratford Holy Trinity Church3.jpg|Búste Shakespeare yn de *Holy Trinity Church*
Stratford RST.jpg|It *Royal Shakespeare Theatre*


## Susterstêden
* Stratford (Ontario)
* Stratford (Prins Edward Eilân)
* Stratford (Nij-Seelân
* Doha (Katar)
* Stratford (Konnetikut)

## Keppelings om utens

* Ynformaasjeside Stratford-op-Avon
Edward Alleyn

**Edward (Ned) Alleyn** (Bishopsgate (Londen), 1 septimber 1566 - Londen, 25 novimber 1626) wie in Ingelsk akteur dy't mei Richard Burbage rekkene wurdt ta de grutste akteurs yn it Ingelske teater yn de tiid fan Elisabeth I en William Shakespeare.

Alleyn wie in soan fan in herbergier, fan wa't er ek erfgenamd wie.  Yn 1583 wurdt er neamd by de leden fan teatergroep *Worcester's Men*, dy't ûnder beskerming fan William Somerset stie, de 3e greve fan Worcester.

Alleyn berikte it hichtetepunt fan syn karriêre yn de njoggentigerjierren, doe't er yn Philip Henslowe syn de Admiral's Men spile. Hy spile ûnderoaren yn stikken fan Christopher Marlowe, dy't faaks apart foar him skreun wiene, sa as *Doctor Faustus* en *Tamburlaine*. Hy waard priizge troch ûnder oaren kritikus en toanielskriuwer Ben Jonson, dy't sels yn it selskip spile en dêrfoar ek skreau.

Op 22 oktober 1592 troude Alleyn mei Joan Woodward, in styfdochter fan Philip Henslowe. Dêrnei rekke er saaklik belutsen by Henslowe's ûndernim en tegearre hâlden sy ferskate teaterhuzen yn it wurk en ek oare ûndernimmingen yn de ferdivedaasjeyndustry sa as bordelen en gelegenheden foar bistefjochterij.

By de fan Henslowe boude teaters sieten The Rose yn Bankside en The Fortune yn St Luke's, beide spylplakken fan de Admiral's Men.
Alleyn stoppe mei aktearjen yn 1598, mar begûn koart skoft letter op 'en nij, miskyn op fersyk fan Elisabeth I sels. Yn 1604 luts er him foarfêst werom as akteur.

Beide, Henslowe en Alleyn waarden ryk fan har kombinearre aktiviteiten. Alleyn brûkte syn fermogen ek foar maatskiplike saken, benammen it stichtsjen fan it Dulwich College, in public school yn Londen dy't der noch altyd is.

Alleyns wiif stoar 1623. Itselde jier boaske er oan Constance, in dochter fan de dichter John Donne. 

## Keppelings om utens
*Edward Alleyn (1566-1626) (by Luminarium)
*Henslowe-Alleyn Digitisation Project