1943

Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1940-er jierren.
## Foarfallen
*16 jannewaris - Irak ferklearret de oarloch oan nazy-Dútslân, Itaalje en Japan.
*20 jannewaris - Begjin fan 'e Slach oan de Neretva, ien fan 'e grutste Dútske offinsiven tsjin 'e Joegoslavyske partizanen.
* 22 jannewaris - 1181 pasjinten en 50 personeelsleden fan 'e Joadske psychiatryske ynrjochting Het Apeldoornsche Bosch wurde út Apeldoarn wei nei Auschwitz deportearre.
*23 jannewaris - Op 'e Konferinsje fan Kasablanka beslute de Amerikaanske presidint Franklin D. Roosevelt, de Britske premier Winston Churchill en Sovjet-lieder Josef Stalin ta de ynvaazje fan Sisylje.
*31 jannewaris-2 febrewaris - Oan it Eastfront wurdt de Slach om Stalingrad beëinige mei in eklatante oerwinning foar de Sovjet-Uny. De Dútske fjildmaarskalk Friedrich Paulus jout him oer mei de restanten fan it Dútske 6e Leger.
*7 febrewaris - Mei de evakuaasje fan 'e Japanske troepen fan it eilân Guadalcanal, yn 'e Stille Súdsee, komt nei persiis in healjier in ein oan 'e Slach om Guadalcanal.
*18 febrewaris - Yn München wurdt de Dútske fersetsgroep Die Weiße Rose troch de nazys oprôle. 
* 20 febrewaris - De Meksikaanske fulkaan de Paricutin ûntstiet.
*22 febrewaris - De lieders fan 'e Dútske fersetsgroep Die Weiße Rose, Hans Scholl, syn suster Sophie Scholl en Christoph Probst, wurde stânrjochtlik eksekutearre.
*28 febrewaris - It Noarske ferset fiert yn Vemork in sabotaazje-aksje út op in fabryk dêr't swierwetter produsearre wurdt. Dêrtroch rint de ûntwikkeling fan in Dútske atoombom slimme fertraging op.
*2 maart - Mei de oerwinning yn 'e Slach yn de Bismarcksee makket Austraalje it foar de Japanners ûnmooglik om 'e striid op Nij-Guineä fuort te setten. 
*7 april - Bolivia ferklearret de oarloch oan nazy-Dútslân, Itaalje en Japan.
* 10 april - In Kanadeesk patrûljefleantúch stoart del yn Drylts, wêrby't de bemanning de dea fynt.
*13 april - De Dútsers ûntdekke yn 'e neite fan 'e Russyske stêd Smolensk it massagrêf fan de Moardnerij fan Katyn, dêr't Sovjet-troepen yn 1940 10.000 kriichsfinzen Poalske ofsieren fermoarde hawwe.
*19 april-16 maaie - By de Opstân yn it Getto fan Warsjau nimme de dêr fêstsittende Joaden de wapens op tsjin 'e Dútske SS-troepen.
*29 april-3 maaie - Yn Nederlân wurdt de Molkstaking holden út protest tsjin 'e Dútske feroardering dat Nederlânske militêren wer yn kriichsfinzenskip moatte.
*13 maaie - De lêste Dútske en Italjaanske troepen yn Noard-Afrika jouwe har oer oan 'e Alliëarden. Dêrby wurde 250.000 man kriichsfinzen nommen.
* 13 maaie - De Britske Halifax bommesmiter DT645 wurdt troch in Dútske nachtjager boppe Hjerbeam oansketten en komt del tusken Harns en Achlum. De sân bemanningsleden reitsje dea.
*simmer - Yn noardlik Irak brekt de Trêde Koerdysk-Arabyske Oarloch út.
*5 july - Oan it Eastfront begjint de Slach by Koersk, de grutste tankslach dy't ea útfochten is.
*10 july - De westlike Alliëarden fiere ûnder lieding fan 'e Britske fjildmaarskalk Bernard Law Montgomery en de Amerikaanske generaal George S. Patton de ynvaazje fan Sisylje út ûnder de koadenamme Operaasje Husky.
*25 july - By in steatsgreep wurdt yn Itaalje de faksistyske diktator Benito Mussolini ôfset en finzen nommen. Kening Fiktor Emanuel&nbsp;III stelt in nij regear yn ûnder lieding fan maarskalk Pietro Badoglio. Deselde deis noch begjint de Dútske ynfal yn Itaalje.
*26 july - Kolombia ferklearret de oarloch oan nazy-Dútslân, Itaalje en Japan.
*15 augustus - Amerikaanske troepen foltôgje de werovering fan Kiska, it lêste eilân fan 'e Aleoeten (yn Alaska) dat noch yn Japanske hannen wie.
*23 augustus - De Slach by Koersk, oan it Eastfront, einiget yn in oerwinning foar de Sovjet-Uny. Dit is ien fan 'e grutste en wichtichste Dútske nederlagen út 'e Twadde Wrâldoarloch.
*3 septimber - It nije regear fan Itaalje slút in wapenstilstân mei de Alliëarden.
*9 septimber - Britske en Frije Frânske troepen fiere by Salerno in ynfaazje fan it Italjaanske fêstelân út.
*9 septimber - Perzje ferklearret de oarloch oan nazy-Dútslân, Itaalje en Japan.
*12 septimber - De earste Frije Frânske troepen lânje op it troch de Italjanen besette Korsika.
*12 septimber - Dútske kommando's befrije by de saneamde Oerfal yn de Gran Sasso de finzen sette Italjaanske diktator Benito Mussolini.
*18 septimber - De Italjaanske diktator Benito Mussolini ropt yn Salò de Italjaanske Sosjale Republyk út, dat in Dútske fazalsteatsje sûnder wiere selsstannichheid wurdt.
*4 oktober - De befrijing fan Korsika troch de Frije Frânsen wurdt foltôge.
*13 oktober - Itaalje ferklearret de oarloch oan nazy-Dútslân en Japan.
*14 oktober - By in opstân yn it Dútske ferneatigingskamp Sobibor witte tusken de 300 en 600 Joadske finzenen te ûntsnappen.
*22 novimber - Libanon ropt de ûnôfhinklikheid út.
*22-26 novimber - Op 'e Earste Konferinsje fan Kaïro wurde besprekkings fierd troch de Amerikaanske presidint Franklin D. Roosevelt, de Britske premier Winston Churchill en de Sineeske diktator Chiang Kai-shek. Der wurdt ôfsprutsen dat Japan nei de oarloch alle gebiet dat it him sûnt 1894 ta-eigene hat, ôfstean moat.
*1 desimber - Op 'e Konferinsje fan Teheran beslute de Amerikaanske presidint Franklin D. Roosevelt, de Britske premier Winston Churchill en Sovjet-lieder Josef Stalin ta in ynvaazje troch de westlike Alliëarden fan West-Jeropa.
*4-6 desimber - Op 'e Twadde Konferinsje fan Kaïro fiere de Amerikaanske presidint Franklin D. Roosevelt en de Britske premier Winston Churchill besprekkings mei de Turkske presidint İsmet İnönü.
* 29 desimber - It Sudertrimdiel fan Ljouwerteradiel giet oer nei de gemeente Ljouwert.
* *datum ûnbekend* - De hiele Bibel wurdt foar it earst útjûn yn in Frysktalige oersetting fan 'e hân fan dû. Geart Aeilco Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma.

## Berne
;jannewaris
* 6 - W. Richard West jr., Amerikaansk abbekaat, aktivist en museumdirekteur
* 13 - Johan Habekothé, Frysk waarman († 2023)
* 19 - prinsesse Margriet fan de Nederlannen
* 19 - Janis Joplin, Amerikaansk sjongster († 1970)
* 20 - Herman Rouwé, Frysk roeier
* 24 - Pieter Barteld Kooi, Nederlânsk argeolooch († 2020)
* 24 - Sharon Tate, Amerikaansk aktrise († 1969)
* 26 - Peter Vassilev, Bulgaarsk-Frysk keunstskilder († 2011)
;febrewaris
* 4 -  Hannah Ludwig, Frysk sjoernaliste, dichteresse en politika  († 2013)
* 7 - Rommert Tjeerdsma, Frysk skriuwer
* 9 - Jonny Nilsson, Sweedsk reedrider († 2022)
* 10 - Sytse Hotzes Buwalda, Biltsk taalkundige en oersetter
* 19 - Jan de Rooy, Nederlânsk rallykoereur († 2024)
* 21 - Jan Lukas Eggens, Nederlânsk politikus († 2015)
* 25 - George Harrison, Ingelsk gitarist († 2001)
* 26 - Johnny Höglin, Sweedsk reedrider
* 28 - Hans Dijkstal, Nederlânsk politikus († 2010)
;maart
* 2 - Peter Straub, Amerikaansk skriuwer († 2022)
* 3 - Aeronwy Thomas, Welsk skriuwster en oersetter († 2009)
* 9 - Bobby Fischer, Amerikaansk-Yslânsk skaker († 2008)
* 15 - Pim van Lommel, Nederlânsk kardiolooch, ûndersiker en publisist
* 27 - Grant McCune, Amerikaansk special effects-technikus († 2010)
* 29 - Vangelis, Gryksk muzikant en komponist († 2022)
* 31 - Matthijs Röling, Nederlânske keunstskilder († 2024)
;april
* 15 - Riem de Wolff, Nederlânsk sjonger en muzikant († 2017)
* 15 - Mighty Sam McClain, Amerikaansk sjonger († 2015)
* 17 - Jo Bosma, Frysk politikus († 2015)
* 21 - Cisca Dresselhuys, Nederlânsk sjoernaliste en feministe
* 27 - Tamme Velstra, Frysk keatser 
;maaie
* 1 - Claude Auclair, Frânsk striptekener († 1990)
* 7 - Jitse Sikkema, Frysk byldzjend keunstner
* 9 - Chriet Titulaer, Nederlânsk astronoom en presintator († 2017)
* 11 - Lieuwe Brink, Frysk sportbestjoerder († 2010)
* 12 - Hugo Camps, Flaamsk skriuwer en sjoernalist († 2022)
* 16 - Hank Adams, Amerikaansk minskerjochte-aktivist († 2020)
* 16 - Wieteke van Dort, Nederlânsk aktrise († 2024)
* 20 - Roel Bokke Span, Frysk fierljepper en reedrider
* 20 - Peter B. van Houten, Frysk byldzjend keunstner
;juny
* 2 - John Lilipaly, Nederlânsk politikus († 2022)
* 7 - Rienk de Haan, Frysk taalkundige († 2018)
* 14 -  Piet Keizer, Nederlânsk fuotballer († 2017)
* 15 - Johnny Hallyday, Frânsk sjonger en akteur († 2017)
* 25 - Tonny Ferwerda, Frysk reedrider
* 26 - Foppe de Haan, Frysk fuotbaltrener
* 27 - Harm Ottenbros, Nederlânsk hurdfytser († 2022)
;july
* 3 - Judith Durham, Australysk sjongeres († 2022)
* 12 - Driek van Wissen, Nederlânsk dichter († 2010)
* 12 - Christine McVie, Ingelsk sjongeres en toetsenist († 2022)
* 23 - Tony Joe White, Amerikaansk muzikant en sjonger († 2018)
* 26 - Mick Jagger, Ingelsk sjonger
* 28 - Akky van der Veer, Frysk skriuwster († 2019)
* 28 - Richard Wright, Ingelsk toetsenist († 2008)
* 31 - Johan Frieswijk, Frysk skiedkundige († 2024)
;augustus
* 14 - Herman Vanspringel Belgysk hurdfytser († 2022)
* 15 - Willem Tjerkstra, Frysk skriuwer
* 17 - Robert De Niro, Amerikaansk akteur
* 17 - Mikola Sjmatko, Oekraynsk byldhouwer († 2020)
;septimber
* 6 - Roger Waters, Ingelsk bassist en lietsjeskriuwer
* 8 - Marnix Kappers, Nederlânsk akteur en presintator († 2016)
* 20 - Marjon Brandsma, Nederlânsk aktrise († 2024)
* 29 - Lech Wałęsa, presidint fan Poalen
;oktober
* 18 - Allard Schuilinga, Frysk politikus († 2020)
* 22 - Jim Baen, Amerikaansk útjouwer († 2006)
* 22 - Seif Sharif Hamad, Tanzaniaansk politikus
* 24 - Maarten van Rossem, Nederlânsk histoarikus
;novimber
* 2 - Rienk Onsman, Frysk fuotballer († 2011)
* 16 - Juan Giménez, Argentynske striptekener († 2020)
;desimber
* 12 - Gerrit Offringa, Fryske keunstner en filosoof († 2019)
* 22 - Jurjen van der Kooi, Frysk folklorist († 2018)
* 29 - Ulke Brolsma, Frysk skriuwer
;*datum ûnbekend*
*Peter DePoe, Amerikaansk muzikant
*N!xau ǂToma, Namibysk akteur († 2003)
*Jan Riedstra, Frysk ûndernimmer en sportbestjoerder († 2009)

## Ferstoarn
;jannewaris
* 12 - Jan Campert, sjoernalist, dichter en fersetsman (* 1902)
* 20 - Attila Petschauer, Hongaarsk skermer (* 1904)
;febrewaris
* 1 - Foy Draper, Amerikaansk atleet (* 1911)
* 4 - Johannes Antonie Visscher, Nederlânsk dûmny en sosjaal aktivist (* 1876)
* 22 - Nyckle Haisma, Frysk skriuwer (* 1907)
;maart
* 12 - Gustav Vigeland, Noarsk byldhouwer (* 1869)
* 20 - Judikje Simons, Nederlânsk turnster (* 1904)
;maaie
* 5 - Jan Eisenga, Frysk ûnderwizer, skriuwer en dichter (* 1908)
* 10 - Jean Lesieur, Frânsk siler (* 1904)
;july
* 12 - Johan Burgers, Nederlânsk dieretúndirekteur (* 1870)
* 22 - Aafke Komter-Kuipers, Nederlânsk pianiste, komponiste en musikologe (* 1876)
* 28 - Philipp Heck, Dútsk jurist en rjochtshistoarikus (* 1858)
* 28 - Ladislav Vácha, Tsjechysk turner (* 1899)
;july
* 2 - Lea Nordheim, Nederlânsk turnster (* 1903)
* 23 - Ans Polak, Nederlânsk turnster (* 1906)
* 24 - Émile Hamonic, Bretonsk útjouwer en fotograaf (* 1861)
;septimber
* 2 - Pieter Baukes Yetsenga, Frysk keatser (* 1865)
* 17 - Stella Agsteribbe, Nederlânsk turnster (* 1909)
;novimber
* 4 - Taeke Schuilenga, Frysk ûndernimmer en slachtoffer fan Aksje Sulverdin (* 1878)
;desimber
* 7 - Georges Tainturier, Frânsk skermer (* 1890)
* 22 - Beatrix Potter, Ingelsk berneboekeskriuwster (* 1866)

## Literatuer
;novelles
* Antoine de Saint-Exupéry, *[[Le Petit Prince]]* (oerset yn it Frysk as *De Lytse Prins*)
;koarte ferhalen
*Ulbe van Houten, *[[De Beam (koart ferhaal)|De Beam]]*
;ferhalebondels
* Ulbe van Houten, *[[De Rook fan it Lân]]*
* Douwe Tamminga nei Hans Christian Andersen, *[[Andersen's Folksforhalen en Mearkes]]*
;lietebondels
* ——, *[[Fryslân Sjongt]]*

## Films
* *[[The Life and Death of Colonel Blimp]]*
* *[[The Outlaw (film út 1943)|The Outlaw]]*