Reahart

It **reahart** (*Cervus elaphus*) is nei de eland it grutste hart dat yn Europa foarkomt. Yn Nederlân is it ien fan 'e meast ymposante wylde dieren. It reahart stiet bekend om syn krêftige bou en it grutte gewei fan it mantsje.

## Beskriuwing

It reahart hat in slanke, mar sterke bou. It hier is simmerdeis brúnread fan kleur. Winterdeis feroaret de kleur nei griisbrún. In folwoeksen bok hat in skofthichte fan 110 oant 140 sintimeter en kin tusken de 160 en 250 kilo weagje. De hine (of geit) is in stik lytser en lichter.

Allinnich de bokken drage in gewei, dat alle jierren yn 'e lette winter ôfsmiten wurdt. Fuortendaliks dêrnei groeit der in nij en faak grutter gewei werom, oerdutsen mei in sêft hier, dat letter oan beammen ôffage wurdt.

Kealtsjes ha ljochte plakken op it hier. 

## Fersprieding
Reaharten komme foar yn grutte dielen fan Europa, Aazje en it noarden fan Afrika. Se binne ek yntrodusearre yn Nij-Seelân en Austraalje. Se libje it leafst yn boskrike gebieten, mar kinne harren goed oanpasse en komme ek foar op iepen heidefjilden en yn sompige gebieten, as der mar genôch dekking en fretten te finen is.

### It reahart yn Nederlân
Yn 'e midsiuwen kaam it reahart yn hiel Nederlân foar. Troch de jacht op it bist, it oanmeitsjen fan lân foar lânbou en de bou fan doarpen en stêden rekke it reahart in grut part fan syn habitat yn Nederlân kwyt. Tsjin 'e ein fan 'e 19e iuw wie it reahart hast ferdwûn. Allinne op 'e Feluwe wiene noch bisten, dy't op de lângoeden dêr beskerming krigen. Sa koenen de populaasjes op it Kroandomein it Loo en yn it Nasjonaal Park de Feluwe wer groeie. Letter kamen dêr nije gebieten by, lykas de Oostvaardersplassen dêr't bisten útset waarden.

Op guon plakken lykas op 'e Feluwe wurde se beheard. Dat is nedich om de populaasje yn lykwicht te hâlden mei it beskikbere fretten en de ferkearsfeiligens. Yn 'e Oostvaardersplassen libje se yn in mear natuerlike setting sûnder natuerlike fijannen. Ek yn Noard-Brabân en Limburch wurde hieltyd faker reaharten sjoen troch de oanlis fan ekodukten.

Reaharten komme op it stuit (2026) net yn Fryslân foar. Ut en troch is der wolris in swalker waarnommen, lykas yn novimber 2025 by Easterwâlde. Der binne plannen om it edelhert yn it Drintsk-Fryske Wâld te yntrodusearjen. Ut in ûndersyk fan 'e provinsje Drinte die bliken dat dêr plak is foar likernôch 150 reaharten. Tocht wurdt dat in populaasje fan reaharten in posityf effekt hat op 'e natuer en it toerisme fan it Drintsk-Fryske Wâld. 

## Undersoarten
De taksonomyske yndieling fan it reahert (*Cervus elaphus*) is net hielendal fêstlein. Net alle biologen en taksonomen erkenne deselde ûndersoarten; guon ûnderskiede mar in beheind tal foarmen, wylst oaren folle mear ûndersoarten beskriuwe. De ûndersteande list jout dêrom in seleksje fan faak neamde ûndersoarten. Ofhinklik fan 'e grutte, kleur en it gewei binne der in oantal ûndersoarten. 

## Ekology
Reaharten binne herbivoaren en frette gers, krûden, leaten fan beammen, beien en ikels. It binne sosjale dieren dy't yn groepen libje, dy't ridels neamd wurde. De geiten foarmje mei harren keallen in groep, wylst de bokken meastentiids yn aparte groepen libje. Se binne skouwer as deimen en komme faak by it skimerjen of nachts nei iepen plakken. In reahart hat ek in folle grutter gebiet nedich as de lytsere deim. 

As de bisten yn septimber en oktober jachterich wurde, litte de bokken fan harren hearre troch te 'burlen'. Dat lûde, rauwe lûd tsjinnet om rivalen ôf te skrikken. Dêrby wurdt der bytiden fûleindich fochten tusken bokken om it rjocht om te pearjen. De draachtiid duorret likernôch 8 moannen en it keal wurdt meast yn maaie of juny berne. Hast altiten wurdt der mar ien keal smiten, selden binne it twa. In keal weaget by de berte sa'n 6 oant 10 kilo.

It reahart wurdt likernôch 15 jier âld, bokken libje yn 'e regel wat koarter as hines (wyfkes).

## Status en bedrigingen
Op 'e list fan 'e IUCN wurdt it reahart as net bedrige (*Least Concern*) klassifisearre. De populaasjes binne yn 'e measte Europeeske lannen stabyl of groeiend. De grutste bedrigingen foar it reahart binne de fragmintaasje fan it leefgebiet troch diken en bebouwing en de jacht yn gebieten dêr't se as skealik beskôge wurde foar de boskbou. De komst fan de wolf yn Nederlân soarget foar in nije natuerlike dynamyk yn 'e populaasjes.