open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Henny Tuinhout-de Leeuw

**Henny Tuinhout-de Leeuw** (Ljouwert, 1986) is in Nederlânske skriuwster en histoarika. 

Henny de Leeuw studearre sûnt 2004 Keltyske Talen en Kultuer, Keunstskiednis oan de Universiteit fan Utert mei as skripsje *Het grafmonument van Christoff Köppener. Een opvallende verschijning in de Martinikerk te Franeker*. Yn 2012 studearre se ôf oan de Universiteit fan Amsterdam mei de skripsje *Friesland in voorwerpen. Over de ontwikkeling van de verbeelding van de Friese identiteit in het Fries Museum*.
 
Nei har oplieding wurke hja oan it Frysk Lânboumuseum, Museum Martena en it Adlib Museum as tentoanstellingsmakker. Sûnt 2017 wurket se by it Suderseemuseum yn Inkhuzen en fersoarget dêr sûnt 2022 de kolleksjeregistraasje en fersoarget it útgeande brûklienferkear. 

Henny Tuinhout-de Leeuw is sûnt 2021 bestjoerslid fan it Keninklik Frysk Genoatskip foar Skiednis en Kultuer. Se is boppedat redaksjelid fan it tydskrift Historisch Tijdschrift Fryslân fan dat genoatskip.
Bart Kingma

**Bart Kingma** (Wommels, 1970) is in skriuwer en telefyzjemakker út Ried.

Bart Kingma waard berne yn Wommels, mar groeide op yn Kollum. Nei syn hbû-stúdzje Sjoernalistyk yn Swol wurke hy by ferskate media yn Noard-Nederlân as sjoernalist, senarioskriuwer en regisseur. 

## Programmamakker
Kingma makket as programmamakker dokumintêres foar FryslânDOK by Omrop Fryslân.  Sa makke hy bygelyks twa programma’s mei as titel *De ûntdekking fan Fryslân*. Bart Kingma seit hjiroer ‘Wy besprekke de fraach wêrom, hoe’t en wêr’t Friezen sykje nei harren eigen identiteit. Yn dizze programma’s is omtinken foar Kneppelfreed, de Upstalbeam en de universiteit fan Frjentsjer’

Sûnt 2000 makket hy skoaltelevyzjeprogramma’s by Omrop Fryslân. De televyzjerige ‘11&30, de Kanon fan de Fryske Skiednis’ is troch him opsetten, skreaun en regissearre, lykas oare programma’s foar basisskoallen en fuortset ûnderwiis.

## Lietteksten
Kingma docht ek skriuwwurk, ûnder mear lietteksten. Syn oersettings fan lietsjes fan Leonard Cohen waarden troch ferskate Fryske artysten útfierd. Sa skreau hy *Dunsje my de leafde út*, *De swalkerinne*, *[[As it jo wil is]]* en *Ik wol dy op sa'n dei noch net by my wei*.

## Skriuwer
*Griene Simmer* wie syn romandebút út 2010. Underwerp is de ferdwining fan twa persoanen. It ferhaal beskriuwt de dramatyske ôfrin fan in trijehoeksrelaasje yn in efterúthoeke oan de Fryske Waadkust. 

*Sex to the Max* is skreaun yn opdracht fan it *LêsNo* projekt, in lêsbefoarderingsprojekt foar it fuorset ûnderwiis.  Syn boek *De deikoersen fan Remco* is skreaun yn it ferlingde fan de suksesfolle jeugdsearje *De Koers* fan Omrop Fryslân. 

Yn 2024 waard Kingma kollumnist by Friesland Post.

## Bibliografy
* *Jou my de romte (2020) ISBN: 9789493159532
* *Sex to the Max*;  12-15 jier; útjouwerij; [[Afûk]], 2019 ISBN: 9789493159532
* *De deikoersen fan Remco*; 12-15 jier; 2016 ISBN : 9789492176141
* *Griene Simmer*; roman, útjouwerij Elikser (2010) ISBN: 9789089542472
* *No Present by Klaske* (2025)
* *Flarde''; roman, Afûk (2026) ISBN: 9789493318779
FryslânDOK

***FryslânDOK*** is it telefyzjeprogramma fan Omrop Fryslân dat op 'e NPO útstjoerd wurdt op sneintemoarn. It giet om in rige dokumintêres dy't makke binne troch meiwurkers fan Omrop Fryslân sels. Werhellings wurde troch de wike útstjoerd op it telefyzjekanaal fan Omrop Fryslân.
 
De dokumintêres fan *FryslânDOK* ha in grut ferskaat oan ûnderwerpen, fan skiednis oant literatuer en fan sport oant arsjitektuer. De Frysktalige dokumintêres fan it programma wurde Nederlânsk ûndertitele. *FryslânDOK* bestiet sûnt 2009.

FryslânDOK hat in eigen podcast: *FryslânDOK, ferhalen fan it flakke lân*.
Stasjon Loppersum

**Stasjon Loppersum** (**Lp**)  is in spoarweistasjon  yn it doarp Loppersum yn de gemeente Iemsdelta yn de provinsje Grinslân. It stasjon waard iepene yn 1884 oan it Spoar fan Grins nei Delfsyl.

## Gebou
It stasjonsgebou fan Loppersum is in Standerttype Loppersum, boud yn de jierren tachtich fan de 19e iuw, en wie ien fan de njoggen stasjons dy 't ea fan dit type boud is. It ienfâldige gebou hat in leech middendiel parallel oan it spoar en twa ferskillende eingebouwen heaks op it spoar.

Wannear't it gebou begjin jierren ’70, krekt as de measte oare stasjonsgebouwen yn de noardlike provinsjes, op de nominaasje stiet om sloopt te wurden, witte de ynwenners fan Loppersum dit foar te kommen. Fan de njoggen stasjonsgebouwen fan it standerttype bliuwt sa allinnich dat fan Loppersum bewarre. It stasjonsgebou is ein jierren ’70 al yngrêven ferboud. Dêrby binne de measte fersieringen ferdwûn en is it gebou fan binnen ynrjochte as kantoar. Hjoed de dei is it stasjonsgebou as bedriuwssammelgebou yn gebrûk. 

## Treinferbinings

Sjoch foar it meast aktuele tsjinstroaster op de side fan Arriva.
Stasjon Appingedam

**Stasjon Appingedam** (**Apg**)  is in spoarweistasjon  yn de stêd Appingedam yn de gemeente Iemsdelta yn de provinsje Grinslân. It waard iepene yn 1884 oan it Spoar fan Grins nei Delfsyl.

## Gebou
It oarspronklike spoarweistasjon fan Appingedam wie in Standerttype Snits, boud yn de jierren tachtich fan de 19e iuw, en wie ien fan de seis stasjons dy't ea fan dit type boud waard. It symmetryske stasjonsgebou bestie út in sintraal, twa boulagen heech part mei fjouwerkante plattegrûn en twa fleugels mei rjochthoekige plattegrûn. 

Wylst yn de jierren ’70 de measte stasjonsgebouwen lâns de disellinen yn Noard-Nederlân ôfbrútsen wurde, bedarret it stasjon fan Appingedam op in foarriedige monumintelist. Yn 1978 rekke it gebou lykwols troch brân slim skansearre wêrnei't it yn 1981 dochs noch ôfbrútsen is. Yn 1982 komt op it plak fan it gebou in ienfâldige standert abry. By it opknappen fan it stasjonsplein om en de by 2014 is dizze ferfongen troch in modern eksimplaar.

## Treinferbinings

Sjoch foar it meast aktuele tsjinstroaster op de side fan Arriva.
Stasjon Delfsyl West

**Stasjon Delfsyl West** (**Dzw**) is in spoarweistasjon yn de stêd Delfsyl  yn de gemeente Iemsdelta yn de provinsje Grinslân. It waard iepene yn 1969 oan it Spoar fan Grins nei Delfsyl. It stasjon leit sa'n 600 meter eastlik fan de lokaasje fan de eardere halte Uitwierde.

## Treinferbinings
Amarins Geveke

**Amarins Geveke** (1974) is in Fryske redakteur en saaklik lieder út Ljouwert. Geveke is sûnt 1 april 2020 de nije haadredakteur fan kultureel tydschrift *[[De Moanne]]*.

Fan 1994 oant 1998 studearre se Kommunikaasje oan de Noardlike Hegeskoalle yn Ljouwert. Dêrnei wurke hja as redakteur en ferslachjouwer by Omrop Fryslân. Amarins Geveke wie presintator en gearstaller fan de talkshow *IepenUp* yn Neushoorn yn Ljouwert. 

Op Skylge wie hja evenemintebegeleider by eveneminteburo *Frisse Wind* en letter waard se bestjoerslid fan de VVV en de *Freonen fan Oerol*. Op Skylge wie se ek fraksjefoarsitter foar de VVD yn de gemeenteried. Tusken 2014 en 2020 wie se direkteur fan de Folkshegeskoalle Schylgeralân. 

Yn 2020 waard Geveke fan saaklik lieder by *Ivgi & Greben*, in provinsjaal subsidearre dûnsselskip. Dit selskip fan dûnsers en goreografen stie ûnder lieding fan Uri Ivgi út Israel en de Ljouwerter Johan Greben.
Stasjon Winsum

**Stasjon Winsum** (**Wsm**)  is in spoarweistasjon  yn it doarp Winsum yn de gemeente It Hegelân yn de provinsje Grinslân. It waard iepene yn 1893 oan it Hegelânspoar fan Sauwerd nei Roodeschool dat yn 2018 trochlutsen waard nei Iemshaven.

## Gebou
It oarspronklike spoarweistasjon fan Winsum wie in Standerttype GLS 1e klasse, boud yn de jierren njoggentich fan de 19e iuw, en ien fan de fjouwer stasjons dy 't ea fan dit type boud waard. In ienfâldich heech rjochthoekig gebou mei twa ferdjippingen en in souder. It stasjonsgebou waard yn 1973 ôfbrútsen en ferfongen troch in abry. Yn 2002 krige it brede eilânperron in lift nei de fuotgongerstunnel ûnder it stasjon. Dat jier waard by de yngong fan de tunnel in ienfâldich stasjonsgebou mei in grutte luifel delset, mei dêryn in kiosk en in wachtromte.

## Treinferbinings

Sjoch foar it meast aktuele tsjinstroaster op de side fan Arriva.
Maarten Pennewaard

**Maarten Pennewaard** (Harns, 1961) is haadredakteur fan de Ljouwerter Krante. 

## Oplieding
Nei it atheneum oan de RSG Simon Vestdijk yn Harns folge er in stúdzje bedriuwskunde en MBA (strategy, feroaring en consultancy)

## Karriêre
Pennewaard waard yn 1981 learling-sjoernalist by de LC en wie ferslachjouwer by ferskate redaksjes, sjef fan redaksjes regio en binnen-buitenland. Yn 1992 wurke er by de Geassocieerde Pers Diensten en die yn dy tiid ûnder oare ferslach fan de Bijlmerramp. Letter die er projektûntwikkeling foar redaksjes, interim-manager radiotakke en wie ûnderwiisferslachjouwer en marketing. Yn syn marketingtiid wie er projektlieder by de ynfiering fan apps foar de LC, it Frysk Deiblêd en it Deiblêd fan it Noarden.  Yn desimber 2023 waard er beneamd as haadrekteur nei in periode as waarnimmend-haadredakteur nei it fuortgean fan Sander Warmerdam. 

Fanút syn hobby is hy sûnt 2004 game-resinsint foar de LC en it Deiblêd foar it Noarden.

## Ferskaat
Pennewaard waard yn 2010 foarsitter fan de Ljouwerter kuorbalferiening KLV. Yn 2019 wie hy sjuerylid by de Fryske Underwiispriis.
Sander Warmerdam

**Sander Warmerdam** (Hillegom, 10 april 1972) is in Snitser haadredakteur fan de NRC.
 
## Karriêre
Warmerdam waard berne yn de bollestreek yn Súd-Hollân mar groeide op yn Stiens. By syn stúdzje Amerikanistyk oan de Ryksuniversiteit Grins rûn hy staazje by NOS-korrespondint Charles Groenhuijsen yn Amearika. Doe ’t er weromkaam yn Nederlân gie er oan 'e slach by de NOS.  Earst by it Radio 1 Journaal, letter as redakteur Bûtenlân en Ekonomy. De lêste jierren wi er koördinator by it NOS Journaal en einredakteur by NOS.nl. 

Yn 2018 stapte Warmerdam oer fan de NOS nei de krantewrâld en waard oant 2023 haadredakteur fan de Ljouwerter Krante en lid fan it managementteam fan Mediahuis Noord.  Yn 2023 waard er eindredakteur fan NRC en fan it popmagazine *Heaven*·

## Aktiviteiten
Warmerdam wie foarsitter fan de masterclass Finansjele Sjoernalistyk en wie bestjoerslid fan de Stichting Expertizesintrum Sjoernalistyk en kommissaris by Omrop Fryslân. Ek wie er lid fan de ried fan tafersjoch by it festival Welcome to the Village.
## Ferskaat
Yn syn jeugd wie Sander Warmerdam frijwilliger presintator keunst en kultuer, redakteur en muzykgearstaller by Radio Middelsee Stiens.
Pieter Sijpersma

**Pieter Sijpersma** (1953) is âld-haadredakteur fan de *[[Ljouwerter Krante]]* en it *[[Dagblad van het Noorden]]*.

Pieter Sijpersma studearre Filosofy oan de Ryksuniversiteit Grins. Yn 1986 kaam er yn tsjinst by de *Ljouwerter Krante* en klom op fan sjoernalist nei haadredakteur. Sijpersma gie de kommersjele kant út troch foar útjouwer NDC Mediagroep fjouwer jier lang de ynternettakke fan it bedriuw op te setten. 

Tusken 2003 en 2017 wie Sijpersma haadredakteur fan de Ljouwerter Krante en Dagblad van het Noorden. Letter wie Sijpersma direkteur fan NDC Elektronische Media.  By it Dagblad van het Noorden folge Sijpersma Jan Bonjer op, dy't oan de slach gie as haadredakteur fan it *[[Algemeen Dagblad]]*. 

Yn 2021 waard Sijpersma plakferfangend haadredakteur fan RTV Noord as ferfanger fan haadredakteur Mischa van den Berg.

Nei fjouwer jier foarsitter west te hawwen fan it Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren besleat Sijpersma yn 2014 om it stokje troch te jaan oan Marcel Gelauff (NOS).

## Skriuwer
Pieter Sijpersma kaam yn syn tiid as steateferslachjouwer by de *LC* yn de kunde mei de politikus Hans Wiegel doe’t dy Kommissaris fan de Keninginne yn Fryslân wie. Yn 2022 waard Sijpersma nominearre foar de Nederlânske Biografypriis foar syn biografy oer Wiegel.

## Bibliografy
* *Hans Wiegel*, útjouwerij Atlas Contact (2020) ISBN: 9789045038254

## Keppeling om utens
* Teksten van Pieter Sijpersma DBNL
Fazanten

De **fazanten** (wittenskiplike namme: *Phasianus*) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e fûgels (*Aves*), it boppeskift fan 'e goes- en hineftigen (*Galloanserae*), it skift fan 'e hineftigen (*Galliformes*), de boppefamylje fan 'e fazantfûgels (*Phasianoidea*), de famylje fan 'e fazanteftigen (*Phasianidae*), de ûnderfamylje fan 'e echte fazanten (*Phasianinae*) en de tûke fan 'e echte fazantfûgels (*Phasianini*). Ta dit skaai hearre twa soarten, wêrûnder de (gewoane) fazant (*Phasianus colchicus*), dy't as eksoat ek yn Fryslân foarkomt. De fazanten steane bekend om harren grutte seksuele dimorfy.

## Taksonomy
It skaai fan 'e fazanten waard yn 1758 troch de Sweedske biolooch Carolus Linnaeus yntrodusearre yn 'e tsiende edysje fan syn *[[Systema Naturæ]]*. De wittenskiplike namme *Phasianus* is it Latynske wurd foar "fazant". Etymologysk komt it fan it Aldgrykske φἀσιἀνος, *fasianos*, dat letterlik "[fûgel] fan 'e Fasis" betsjut. Sokke fûgels waarden sjoen troch de Argonauten oan 'e igge fan 'e rivier de Fasis (no de Rioni) yn it lân Kolchis oan 'e eastkant fan 'e Swarte See (no westlik Georgje).

## Soarten
Ta de fazanten hearre twa libbene soarten: de (gewoane) fazant (*Phasianus colchicus*) út Aazje, dy't as eksoat yn Jeropa en Noard-Amearika yntrodusearre is en dêr alhiel húsriem wurden is, en de griene fazant (*Phasianus versicolor*) út Japan. In trêde soarte, de Bulgaarske fazant (*Phasianus bulgaricus*) waard yn 2020 foar it earst wittenskiplik beskreaun oan 'e hân fan fossilen dy't fûn wiene yn Bulgarije. Dy datearje út it Mioseen, mear as 5&nbsp;miljoen jier lyn.
Stasjon Baflo

**Stasjon Baflo** (**Bf**)  is in spoarweistasjon  yn it doarp Baflo yn de gemeente It Hegelân yn de provinsje Grinslân. It waard iepene yn 1893 oan it Hegelânspoar fan Sauwerd nei Roodeschool dat yn 2018 trochlutsen waard nei de Iemshaven.

## Gebou
It stasjonsgebou fan Baflo is in  Standerttype GLS 1e klasse, boud yn de jierren njoggentich fan de 19e iuw, en ien fan de fjouwer stasjons dy 't ea fan dit type boud waard. In ienfâldich heech rjochthoekig gebou mei twa ferdjippingen en in souder. 

Troch ynspanningen fan de doetiidske gemeente Winsum  bliuwt it stasjonsgebou fan Baflo yn de grutte sloopwoede fan de jierren ’60 en ’70 as iennichste oan de line nei Roodeschool bewarre. It gebou is oan de bûtenkant amper feroare en ek it ynterieur hat noch altyd hast de orizjinele opset. Yn 2019 is it stasjonsgebou beneamd ta gemeentlik monumint. It stasjonsgebou is hjoed-de-dei yn gebrûk as ytgelegenheid.

## Treinferbinings

Sjoch foar it meast aktuele tsjinstroaster op de side fan Arriva.
Standerttype GLS

It **Standerttype GLS** wie in Nederlânsk stasjonsûntwerp dat foar it earst yn 1891 brûkt waard foar stasjons op de Spoarline Sauwerd - Roodeschool, dat eartiids oprjochte waard troch de Groninger Locaalspoorweg-Maatschappij (GLS). It ûntwerp hie twa klassen. Fan de sân stasjons fan dit type binne der seis yn 1973 sloopt. Allinnich Stasjon Baflo bestiet noch. 

Alle stasjons binne op 16 augustus 1893 yn gebrûk naam, en se dogge allegearre noch tsjinst.

## Stasjons fan it type GLS Earste Klasse
* Stasjon Baflo (1891), noch oanwêzich.
* Stasjon Uskwert (1891), sloopt yn 1973.
* Stasjon Warffum (1891), sloopt yn 1973.
* Stasjon Winsum (1891), sloopt yn 1973.

## Stasjons fan it type GLS Twadde Klasse
* Stasjon Roodeschool (1891), sloopt yn 1973.
* Stasjon Uithuizen (1891), sloopt yn 1973.
* Stasjon Uithuizermeeden (1891), sloopt yn 1973.
Groninger Locaalspoorweg-Maatschappij

De **Groninger Locaalspoorweg-Maatschappij** (GLS) waard oprjochte op 9 july 1887 yn Grins en bestie oant 1 jannewaris 1940. Dy maatskippij lei de spoarline Sauwerd - Roodeschool oan, dy 't iepene waard op 16 augustus 1893. Dy line wie in sydtûke fan de yn 1884 iepene spoarline Grins - Delfsyl van de Steatsspoarwegen.

De GLS lei ek de spoarline Winsum - Sâltkamp oan, dy 't in sydtûke wie fan de earste line. Dy waard iepene op 1 april 1922. Yn it karbrief fan de GLS wie ek in ferlinging opnommen fan de line Sauwerd - Roodeschool oer Spijk nei Delfsyl, mar dy is der nea kommen. Oandielhâlders (benammen de gemeenten oan de rûtes) koene kieze foar "oandielen A" (Sauwerd - Roodeschool ), "B" (Winsum - Sâltkamp) of "C" (Roodeschool - Delfsyl).

De eksploitaasje wie yn hannen fan de Steatsspoarwegen (SS), nei 1917 de belangemienskip Nederlandsche Spoorwegen (NS), dêr't de SS yn 1938 formeel yn opgie. Op 1 jannewaris 1940 waard de GLS eigene troch de NS.

De spoarline Winsum – Sâltkamp waard sletten yn 1942 en dêrnei opbrutsen. It reizgersferfier wie al yn 1938 beëinige, ôfsjoen fan in koarte oplibbing yn 1940. De line fan Grins oer Sauwerd nei Roodeschool (foar guod yn 1978 en foar reizgers en yn 2018 ferlinge nei de Iemshaven) is noch yn gebrûk as ien fan de Noardlike Njonkenlinen. De reizgerstsjinst wurdt sûnt 2005 eksploitearre troch Arriva Personenvervoer Nederland.
Provinciale Friesche Courant

**De Provinciale Friesche Courant** wie in eardere Fryske krante út de 19e iuw. 

De krante bestie fan 1842 en 1903 en waard útjûn troch L. Schierbeek út Ljouwert. De krante wie it haadorgaan fan de ‘stelselmatige liberalen’ (1842-81). De liberale krante wie radikaler as de Ljouwerter Krante, mar minder radikaal as de Friesche Courant. 

Redaksjeleden wiene sûnt 1848 mr. Jan van der Veen, advocaat en prokureur by it Provinsjaal gerjochtshof yn Ljouwert, dûmny A. Winkler Prins en abbekaat mr. A.F. Jongstra. Jongstra wie ûnder oare ek Keamerlid en kantonrjochter op It Hearrenfean.   Ta de meiwurkers hearde ek Waling Dijkstra

De krante hie in lyts lêzersbestân en gie yn 1903 op yn it 'Advertentieblad voor de provincie Friesland'.
Feriening foar in Federaal Europa

De Fryske **Feriening foar in Federaal Europa** (FFE, ek FFFE) is in organisaasje dy't in federale yndieling fan Europa op de grûnslach fan folken en regio’s neistribbet. De FFFE is ien fan de fertsjintwurdige selskippen fan de Ried fan de Fryske Beweging.

De FFFE waard oprjochte doe’t de Fryske Beweging har rekkenskip joech fan de foarm fan oparbeidzjen fan de steaten fan Europa. Nederlân is ek yn Europa mar in lyts lân en Friezen wisten út de oarloch wat der wankte as it in ûnderdieltsie fan in ienheidssteat waard. Inisjator fan de FFE wie Pieter Wybenga fan Oentsjerk.  Yn 1990 hie de FFE sechtich leden, sa skreau it ferieningsblêd *De Fryske Federalist*.  Benammen foarsitter Jan Bearn Singelsma en skriuwer Goasse Groustra, skreaunen en redigearren it blêd.

## FUEN
De FFFE sluet him begjin jierren fyftich oan by de Federale Uny fan Europeeske Nasjonaliteiten‎ (FUEN). De yn 1949 oprjochte FUEN stribbet nei it behald fan de nasjonale karakteristiken, talen, kultueren en wêzentlike rjochten fan alle folken yn Europa. De Fryske Feriening foar in Federaal Europa wie ien fan de tolve leden. 

Yn 1993 woe de FFE Groustra ôffurdigje yn de bewegingsried. De temjittekommende hâlding fan Groustra yn septimber 1992 tsjinoer Flaamske neo-nazi's dy't harren flagge op it Reaklif delsette woenen, makke lykwols dat Groustra bûten de bewegingsried hâlden waard. 

## Bibliografy
* Groustra, G.R. - *Federalisme, in libbenshâlding*. 57 siden; Fryske Feriening foar in Federaal Europa, Ljouwert.
Skjirresliper

In **skjirresliper** of **skearsliper** is ien dy 't by de doarren lâns giet om skjirren en messen te slypjen. Ek it slypjen fan redens heart ta syn wurksumheden.

De skjirresliper hat op in grutte hânkarre, soms in bakfyts, alle ark dat nedich is, foarhannen. De slypstiennen en - bannen wurde oandreaun mei in pedaal, letter ek wol mei in disel- of benzinemotorke. Slypstiennen wurde al sûnt de âldheid brûkt om metalen ark te slypjen. Se wiene meastentiids makke fan sânstien.

Hjoed-de-dei is it berop fan skjirresliper hast hielendal ferdwûn. Troch de komst fan ûnderhâldsearm ark en it gemak wêrmei 't je nije materialen oanskaffe kinne om de âlde te ferfangen, is de skearesliper oerstallich wurden.


Ofbyld:Archivo General de la Nación Argentina 1870 Buenos Aires. Afilador callejero.jpg|Skjirresliper (*Afi­la­dor*) yn Buenos Aires, 1870
Ofbyld:Stadsarchief Amsterdam, Afb ANWN00255000001.jpg|Skjirresliper yn Amsterdam, om 1930 hinne
Ofbyld:Scharensliep kar.JPG|In skjirresliper út Middelharnis		


## Keppeling om utens
* ''12 Eeuwen scharensliep'' Youtube (De histoarje fan de skjirresliper, 12 iuwen ûntwikkeling fan ienfâldige slypstien nei de pompeuze skjirresliepkarren út ús jierren 70 fan de foarige iuw.)
Aginda

* Aginda (persoanlik), in strukturearre oersjoch fan de dagen of tiden dêr't ôfspraken op byholden wurde kinne
* Aginda (gearkomste), de te behanneljen punten op in gearkomste
* ynformeel belied; yn útienrinnende situaasjes kinne persoanen of organisaasjes in eigen (ferburgen) *aginda* hawwe
* Aginda (aktiviteiten), in oersjoch fan aktiviteiten, útgeansgelegenheden, manifestaasjes ensfh. dy't yn de neie takomst barre sille
Aginda (persoanlik)

In **aginda** is in boekwurk fan papier of in digitaal bestân wêryn't de dagen fan in jier steane. De aginda wurdt brûkt foar it notearjen fan ôfspraken of út te fieren taken yn de takomst, of as tiidskriuwsysteem foar it notearjen fan útfierde taken yn it ferline.  

In reguliere papieren aginda befettet trochgeans alle moannen fan ien inkel kalinderjier, mei in lytse oerlaap mei desimber fan it foarôfgeande jier, en jannewaris fan it nije jier. Trochstrings is sa 'n aginda yndield op basis fan in wurkwike, wêrby 't de moandei as earste werjûn wurdt, en snein as lêste. In fariaasje op de papieren agenda, de skoalaginda, rint op it noardlik healrûn fan septimber oant en mei juny en folget dêrmei it skoaljier.   

In elektroanyske of digitale aginda is net bûn oan in inkel kalinderjier, en rint yn téory ûneinich troch.  

## Etymology
It wurd "aginda" fynt syn oarsprong yn it Latyn. It is in gerundivum fan it tiidwurd *agere* (dwaan) en betsjut letterlik "de dingen dy 't dien wurde moatte".

## Sjoch ek
* Bûsboekje
Eddy Christiani Award

De **Eddy Christiani Award** wie in gitaristepriis dy 't alle jierren yn Vlissingen útrikt waard oan in gitarist dy 't (ynter)nasjonaal syn spoaren fertsjinne hat. De priis is in ûntwerp fan de byldzjend keunstners Bentall en Bommeljé. 

## Skiednis
Yn 2006 besleat it provinsjale popplatfoarm Poppunt Zeeland, op inisjatyf fan de doetiidske konsulint popmuzyk Cor de Jonge, in priis yn it libben te roppen, ferneamd nei de legindaryske sjonger en gitarist Eddy Christiani. De priis waard alle jierren takend oan in (ynter)nasjonaal bekend gitarist dy 't krekt as Christiani in ynspirearjende bydrage levere hat oan de ûntwikkeling fan de elektryske gitaarmuzyk. Eddy Christiani wie yn 1939 de alderearste gitarist yn Europa mei in elektryske gitaar.

Oant en mei 2010 rikte Christiani sels de priis út. Steve Lukather dy 't yn 2010 foar de priis spesjaal oerfleach út Los Angeles joech de priis in ynternasjonale útstrieling. Yn 2011 koe de 93 - jierrige nammejouwer foar it earst net komme. Dat jier waard de priis útrikt troch Ad Vandenberg. Yn 2012 stie de priisútrikking ûnder lieding fan Leo Blokhuis.  

Yn maaie 2013 waard de organisaasje fan de gitaarpriis oernaam troch in lanlike stichting en gie fierder ûnder de namme European Electric Guitar Award. 

## Winners
### Eddy Christiani Award

### Sena Performers European Guitar Award
Lytse bearen

De **lytse bearen** of **waskbeareftigen** (wittenskiplike namme: *Procyonidae*) foarmje in famylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e rôfdieren (*Carnivora*), it ûnderskift fan 'e hûndieren (*Caniformia*), it tuskenskift fan 'e poalrôfdieren (*Arctoidea*) en de boppefamylje fan 'e marterdieren (*Musteloidea*). Ta dizze famylje hearre 14 ûnderskate soarten middelgrutte omnivoare bisten, wêrfan't de waskbear (*Procyon lotor*) sûnder mis it bekendst is. De lytse bearen binne yn harren fersprieding beheind ta Noard- en Súd-Amearika. Nettsjinsteande de oantsjutting "lytse *bearen*" binne dizze bisten eins nauwer besibbe oan 'e martereftigen (*Mustelidae*), de stjonkdieren (*Mephitidae*) en de lytse panda's (*Ailuridae*) as oan 'e bearen (*Ursidae*).

## Skaaimerken
De lytse bearen binne middelgrutte bisten mei in langhalich, slank lichem en in lange sturt. De kop is frij rûn en de earen binne lyts oant middelgrut. Lytse bearen binne saneamde soalgongers, dy't rinne op 'e soallen fan 'e poaten. De efterpoaten binne ornaris wat langer as de foarpoaten en de fiif teannen binne foarsjoen fan sterke klauwen. Lytse bearen binne tige handich mei de foarpoaten, dy't suver wol lytse 'hantsjes' lykje. It binne omnivoaren, dy't sawol dierlik as plantaardich guod frette. Lytse bearen binne goede klimmers. De measte soarten binne nachtaktyf. Se komme foar yn in ferskaat oan biotopen, fan it tropysk reinwâld oant de iepen flakte en fan berchtmen oant moerassen. Ien soarte, de waskbear, hat him ek oanpast oan it libjen yn grutte stêden.

## Famylje-opbou
Waskbearen

De **waskbearen** (wittenskiplike namme: *Procyon*) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*), it skift fan 'e rôfdieren (*Carnivora*), de boppefamylje fan 'e marterdieren (*Musteloidea*), de famylje fan 'e lytse bearen (*Procyonidae*), de ûnderfamylje fan 'e echte waskbeareftigen (*Procyoninae*), de tûke fan 'e waskbearen en sibben (*Procyonini*) en de ûndertûke fan 'e echte waskbearen (*Procyonina*). 
__TOC__
## Beskriuwing
Ta dit skaai hearre trije 3 libbene soarten, wêrfan't de (gewoane) waskbear (*Procyon lotor*) út Noard- en Midden-Amearika sûnder mis it bekendst is. De oare beide soarten komme foar yn 'e tropen: de krabbeslinende waskbear (*Procyon cancrivorus*) fan Súd-Amearika en de Cozumelwaskbear (*Procyon pygmaeus*), dy't yn syn ferspriedingsgebiet beheind is ta it Meksikaanske eilân Cozumel. Waskbearen steane bekend om harren knaphandigens mei de 'hannen', dêr't se bgl. ôfsletten jiskefetten en doarren mei iepenje kinne. De neiste sibben fan 'e waskbearen binne de noasbearen of koätys (*Nasua*) fan Latynsk-Amearika.

## Soarten

Ferskate oare soarten dy't foarhinne ta dit skaai rekkene waarden, wurde no sjoen as ûndersoarten fan 'e (gewoane) waskbear. Dêrby giet it om 'e Bahamaanske waskbear (*P. l. maynardi*), de Gûadelûpwaskbear (*P. l. minor*), de Tres-Mariaswaskbear (*P. l. insularis*) en de útstoarne Barbadoswaskbear (*P. l. gloveralleni*). In fyfde soarte, *Procyon brachyurus* (Wiegmann, 1837), waard beskreaun op basis fan twa fongen eksimplaren, mar de identiteit fan dit bist is net mear nei te kommen mei't de preservearre restanten fan 'e beide bisten wei rekke binne.
Wurdfrissel

In **wurdfrissel** is in taalpuzel dêr ’t wurden troch elkoar flechte wurde moatte yn in fjild mei losse fekjes. De puzels binne betocht troch puzelútjouwer Jelmer Steenhuis en ferskine al jierren geregeldwei yn de NRC ûnder de namme 'Woordvlechten'.

De frege wurden foarmje ûnderling langere wurden of wurdkombinaasjes dy ’t yn de puzel troch linen mei elkoar ferbûn binne. De kleur fan de linen jout oan fan wêr oant wêr in langer wurd rint. Yn it Fryske foarbyld hjirnjonken moatte de koarte wurden ynfold wurde yn pompeblêdsjes. De omskriuwings fan de sochte wurden steane op alfabetyske folchoarder ûnder elkoar. De langere wurden steane beskreaun yn in eigen kolom. Efter de omskriuwings stiet tusken heakjes oanjûn hoefolle letters it omskreaune wurd hat. 

## Foarbyld
Yn it foarbyld moatte de koarte wurden yn ynfold wurde yn pompeblêdsjes. De omskriuwings fan de sochte wurden steane of alfabetyske folchoarder hjir ûnder. Ien oplossingswurd is al ynfold.

### Omskriuwings by de foarbyldpuzel (alfabetysk)
Esther Dijkstra

**Esther Dijkstra**; (Fryslân, 25 maaie 1993) is in Frysk presintatrise en ûndernimster. Se wennet yn Warkum.

## Biografy
Nei har middelbere skoalle, folge se oplieding Kommunikaasje oan ‘e Hanze Hogeschool. Noch jong wie se frijwillich presintatrise foar de Fryske online telefyzjestjoerder Froeks.TV.

Esther Dijkstra reizge foar har wurk as presentatrise en redaktrise troch hiel Nederlân. Nei alve jier woe hja wer werom nei Fryslân.

Dijkstra is ek in fanatyk kiter, mei graach dûnsje en sjonge en hat modellewurk dien. Sûnt maart 2022 hat se in eigen bedriuw neamd ‘E-Voices’. Mei har bedriuw wurket sy gear mei bedriuwen lykas Talpa, RTL en NOS.

### Skolioaze
Doe’t Esther santjin jier wie, waard fêststeld dat se skolioaze hie. De skolioaze wie op dat stuit al sa slim wurden dat operearje de iennichste oplossing wie. Foar har earste operaasje moast sy ôfskie nimme fan har freonen en famylje, foar it gefal dat der wat misgean soe. De operaasje slagge en nei fiif dagen yn it sikehûs mocht sy wer nei hûs ta. Esther hold lykwols rêchklachten. Yn it sikehûs kamen se der efter dat se in ynfeksje mei de 'sikehûsbaktearje' *Staphylococcus aureus* hie. Esther moast in twadde en tredde kear operearre wurde om de ynfeksje út ‘e rêch te spielen. Sy skriuwt oer har ferhaal yn it boek fan Deborah Herder neamd ‘Achter mijn rug’. Yn dat boek fertelle ferskate famkes oer harren ûnderfining mei in operaasje oan skolioaze.

### Priveelibben
Esther Dijkstra hat in relaasje mei Marc Pesman.

## Keppelings om utens
* [  https://nl.linkedin.com/in/emdijkstra ]
* [  https://www.instagram.com/estherdijkstra__/ ]
Linda Terpstra

**Linda Terpstra** is berne op Kurasao yn 1955.

## Bernetiid en oplieding
Linda hat ferskate opliedingen folge. Sy begûn mei de learare-oplieding sûnenskunde en biology. Dêrnei folge sy de oan de Ryksuniversiteit Utert Sosjale Pedagogyk. Se begûn har wurk as dosinte op it MBU, dat se fiif jier lang die. Letter wurke se acht jier as ûndersykster oan ferskate universiteiten.

## Karriêre en neilittenskip
Yn 1998 hat se tegearre mei Anke van Dijke it bedriuw Terpstra & van Dijke oprjochte. It bedriuw is aktyf op it mêd fan ynterim- of feroaringsmanagement, ûndersyk en ynnovaasje.

Linda Terpstra hat tegearre mei Anke van Dijke in frouljusopfang oprjochte. De namme fan dy opfang waard yn 2007 feroare yn Fier!. Fier! is in frouljusopfang foar bern, jonge fammen en folwoeksen froulju dy‘t te krijen hân hawwe mei seksueel misbrûk en ferskate oare trauma’s hawwe en/of in minne thússituaasje hân hawwe. By Fier! wurdt derfoar soarge dat de froulju wer *fier* (grutsk) op harsels en fertrouwen yn harren takomst krije en dat se wer feilich en gelokkich fierder oan harren takomst wurkje kinne. Yn'e hjerst fan 2023 hold hja op as foarsitter fan de Ried fan Bestjoer fan Fier.
Marrit van der Wal

**Marrit van der Wal** (Warkum, 21 july 1998) is in earder Fryske fierljepster. Sy wennet en wurket yn Eindhoven. 

Sy docht de oplieding *chemical engineering and chemistry* yn Eindhoven. Sy hat in bachelor helle oan it Van Hall Larenstein yn Ljouwert. Dêrnei hat se in *Master water technology* folge oan *The Wetsus Academy*, ek yn Ljouwert.

## Karriêre
Marrit van der Wal is al jong begûn mei fierljeppen, har fierljepkarriêre begûn yn It Heidenskip. Yn har karriêre hat Marrit in soad deititels wûn, oan grutte toernoaien meidien en titels wûn op grutte toernoaien as it NK (Nederlânsk kampioenskip fierljeppen) en it Frysk Kampioenskip Fierljeppen (FK). Sy wûn har earste echte, bysundere priis yn 2014 mei yn Frysk rekôr fan 16,57 meter. Rillegau dêrnei sprong sy as earste frou oer de 17 meter. Yn 2016 pakte Marrit it Nederlânsk rekôr en waard sy de sporter fan it jier. Yn 2019 gie Marrit as earste frou oer de 18 metergrins. Sy hat it FK wûn yn 2014, 2016, 2019, 2021 en 2022. It NK wûn sy yn 2021 en it NFM yn 2021 en 2022.

Yn har karriêre wiene der ek grutte tsjinslaggen troch blessueres. Yn 2013 hie se in polsblessuere  troch in brutsen polsstôk en yn 2018 in blessuere oan de krúsbân en har skinen.

Yn septimber 2023 hold sy op mei fierljeppen om reden fan har stúdzje.

## Keppelings om utens
* Profyl linkedin.com
* Profyl tue.nl
*  ''Marrit van der Wal haar laatste kunstje: het NK fierljeppen in IJlst''. Omrop Fryslân, 1 septimber 2023
Lucia van Aerssen van Sommelsdijk

**Lucia van Aerssen van Sommelsdijk, [[frouwe]] fan Den Bommel** (Den Haach, 16 febrewaris 1649 – Wiuwert, 1707) wie in Nederlânsk lid fan de húsgemeente fan de labadisten.  

## Bernetiid en oplieding
Lucia groeide op yn in rike grifformearde regintefamylje. Se wie de dochter fan Lucia van Walta en Cornelis van Aerssen van Sommelsdijck en hie twa susters, Maria en Anna. Se wiene befreone mei Anna Maria van Schurman.

## Karriêre en neilittenskip
Lucia van Aerssen van Sommelsdijk sleat har yn 1669 oan by de Labadisten, in separatistyske religieuze groepearring ûnder lieding fan Jean de Labadie. Sy spile in rol yn de ferhuzing fan de labadisten nei ferskate lokaasjes, wêrûnder Wieuwerd yn Fryslân. Troch de konneksjes fan har famylje koe de labadistemienskip har yn de simmer fan 1675 yn Wiuwert fêstigje op it bûten Waltastate. 

Yn 1683 die Lucia mei oan in ekspedysje fan de labadisten nei Suriname, dêr 't har heit Cornelis van Aerssen gûverneur wie. De labadisten stichten yn 1684 de plantaazje *Providentia* yn Suriname. De plantaazje Providentia stie noch op namme fan 'Juffrou Sommelsdyk' – nei alle gedachten Lucia – doe ’t de ynsekte - en blommeskilderes Maria Sibylla Merian dêr yn 1700 ûndersyk dwaan kaam. Lucia van Aerssen doe al lang wer werom yn Wiuwert.

## Houlik en gesin
Lucia van Aerssen van Sommelsdijk troude op 21 oktober 1695 yn Wiuwert mei Pierre Yvon. Der wurdt suggerearre dat se mooglik earder al ynformeel ferbûn wiene, dat yn de labadistemienskip gebrûklik wie. Ut it houlik fan Lucia van Aerssen van Sommelsdijk en Pierre Yvon waard mooglik ien soan berne, neamd jonkhear Mari Antoine Yvon.
Ierdbeving fan Noto (2024)

Op 1 jannewaris 2024 wie yn de middei (16:10 oere pleatslike tiid) in swiere **[[ierdbeving]]** dy't it skiereilân Noto trof. De beving hie in krêft fan Mw 7,6 en in yntinsiteit fan X-XI op de skaal fan Mercalli.
Stasjon Warffum

**Stasjon Warffum** (**Wfm**)  is in spoarweistasjon  yn it doarp Warffum yn de gemeente It Hegelân yn de provinsje Grinslân. It waard iepene yn 1893 oan it Hegelânspoar fan Sauwerd nei Roodeschool dat yn 2018 trochlutsen waard nei Iemshaven.

## Gebou
It oarspronklike spoarweistasjon fan Warffum wie in Standerttype GLS 1e klasse, boud yn de jierren njoggentich fan de 19e iuw, en ien fan de fjouwer stasjons dy 't ea fan dit type boud waard. In ienfâldich heech rjochthoekig gebou mei twa ferdjippingen en in souder. It stasjonsgebou waard yn 1973 ôfbrútsen en ferfongen troch in abry.

## Treinferbinings

Sjoch foar it meast aktuele tsjinstroaster op de side fan Arriva.
Stasjon Roodeschool (1893)

It eardere **Stasjon Roodeschool** (**Rd**)  wie in spoarweistasjon yn it doarp Roodeschool yn de gemeente It Hegelân yn de provinsje Grinslân. It waard iepene yn 1893 oan it Hegelânspoar fan Sauwerd nei Roodeschool en wie it meast noardlike stasjon fan Nederlân. It stasjon waard op 4 jannewaris 2018 sletten en ferfongen troch in nij stasjon fanwegen oanpassingen oan it spoar dat trochlutsen waard nei stasjon Iemshaven. 

## Gebou
It oarspronklike spoarweistasjon fan Roodeschool wie in Standerttype GLS 2e klasse, boud yn de jierren njoggentich fan de 19e iuw, en ien fan de trije stasjons dy 't ea fan dit type boud waard. In ienfâldich leech rjochthoekig gebou mei allinne de needsaaklike stasjonsfoarsjinningen. It stasjonsgebou waard yn 1973 ôfbrútsen en ferfongen troch in abry. De abry en fytsestalling en it perron waarden yn 2018 ôfbrútsen. Achter it eardere stasjon leit in laadplak foar ierdgaskondensaat fan Noordgastransport. Hjir wurdt it by de bewurking fan ierdgas ûntstiene kondinsaat yn tankweinen oerladen.
Stasjon Roodeschool (2018)

**Stasjon Roodeschool** (**Rd**)  is in spoarweistasjon  yn it doarp Roodeschool yn de gemeente It Hegelân yn de provinsje Grinslân. It waard iepene yn 2018 oan it Hegelânspoar fan Sauwerd nei Roodeschool dat yn 2018 trochlutsen waard nei Iemshaven. It stasjon ferfangt it eardere stasjon fan Roodeschool dat 250 meter súdeasliker leim dizze ferhúzing wie nedich oanpassingen oan it spoar dat trochlutsen waard nei de Iemshaven.

## Treinferbinings

Sjoch foar it meast aktuele tsjinstroaster op de side fan Arriva.
Stasjon Roodeschool

; Stasjon Roodeschool kin ferwize nei:

* It eardere stasjon fan Roodeschool iepene yn 1893 Stasjon Roodeschool (1893)
* It hjoeddeisske stasjon fan Roodeschool iepene yn 2018 Stasjon Roodeschool (2018)
Stasjon Iemshaven

**Stasjon Iemshaven** (**Eem**)  is in spoarweistasjon  yn de Iemshaven yn de gemeente It Hegelân yn de provinsje Grinslân. It waard iepene yn 2018 oan it Hegelânspoar fan Sauwerd nei Iemshaven. It is it Noardelijkste stasjon fan Nederlân en soarget foar oanslúting op de fearboat fan AG Ems nei it East Fryske eilân Boarkum.

## Treinferbinings

Sjoch foar it meast aktuele tsjinstroaster op de side fan Arriva.
Johannes Peetsma

**Johannes Peetsma**, better bekend as **TikTok Tammo**, (Midwolda, 10 maart 1990) is in Grinslânske ynternetstjer en muzikant. Hy waard ûnder de  koroanapandemy bekend troch syn satiryske sketskes oer in rauwe lompe Grinslânner. 

## Wurkpaad
Peetsma gie nei de Popakademy yn Ljouwert, en begûn dêr in band mei syn Fryske studzjegenoat Marius van der Leij. As gefolch fan de maatregels tsjin koroana, koene se net mear optrede en betochten se TikTok Tammo, satiryske sketskes oer in rauwe lompe Grinslânner dy't se ferspraten fia de sosjale media. Yn de maitiid fan 2023 gie Peetsma op toernee by teäters del mei ferskes fan Ede Staal. Peetsma hat ferskate prizen wûn foar promoasje fan Grinslân en it Grinzer dialekt.
Oekraynske barok

De **Oekraynske barok** of **Kozakkebarok** is in typyske foarm fan 'e barok dy't yn 'e Oekraïne ûnstie en him letter ek fersprate nei oare dielen fan it Russyske Keizerryk. De styl waard meast yn 'e 17e- en 18e-iuwske yn 'e tsjerklike arsjitektuer, skilderkeunst, muzyk en literatuer tapast.

De oergong fan 'e renêssânse nei de barok hie ynearsten arsjitektoanyske mingfoarmen. Foarbylden dêrfan binne de Michaelkatedraal fan Perejaslav en de Elíatsjerke fan Sûbotiv. 

De Oekraynske barok ûnderskiedt him fan 'e West-Jeropeeske barok troch ienfâldiger foarmen en beskieden fersierings. Foarbylden fan gebouwen yn 'e Oekraynske barok binne it hoalekleaster fan Kiëv, de Sofiakatedraal fan Kiëv en it Vidûbitsjki kleaster. Kenmerken foar de Oekraynske barok binne de knop- of parfoarmige koepels, dy't ek de oan 'e styl besibbe Russyske Narysjkin- of Moskouse barok beynfloede.

De bêste foarbylden fan 'e Oekraynske barokke skilderkeunst binne de fresko's yn 'e Trije-ienheidstsjerke fan it Kiëvske hoalekleaster. Yn 'e tiid fan 'e Oekraynske barok kaam ek de gravuere-technyk ta ûntwikkeling, in kompleks systeem oan symboalen, allegoriën, heraldyske tekens en ornaminten ûnstie.    

Sûnt de 17e iuw wie der ek in bloeiende barokke literatuer yn 'e Oekraïne, dy't bydroech oan it lizzen fan it fûnemint fan 'e Russyske sekuliere literatuer.

Nei de barok yn 'e Oekraïne folge oan it ein fan 'e 18e iuw nei ympulsen fan 'e ferljochting it klassisisme. In feroardening fan 'e oerheid fan it Russyske Keizerryk ûnder de titel "Oer de oanbesteging fan plannen foar bouwurken en wegen yn alle stêden, foar elts gûvernemint ôfsûnderlik" befoardere dy ûntwikkeling yn 'e arsjitektuer.

## Foarbylden fan 'e Oekraynske barok

Intercession Cathedral, Kharkiv 2010 - 04.jpg|Foarbeakatedraal (Charkov)
Вид з зимової алеї героїв.jpg|Sint-Katarinatsjerke (Tsjernihiv)
Ніжин. Миколаївський собор..JPG|Nikolaaskatedraal (Nizjyn)
Holy Trinity church, Novomoskovsk (1920-2-DJI 0020 1 2 3 4 tonemapped-1-scaled).jpg|Trije-ienheidstsjerke (Novomoskovsk)
Fenna Kalma

**Feikje Anna Kalma** (Haskerhoarne, 21 novimber 1999) is in Fryske fuotbalster.

## Jonkheid
Fenna Kalma waard op 21 novimber 1999 berne yn it Fryske Haskerhoarne. Op de Fryske fjilden begûn Kalma foar it earst mei fuotbaljen by vv Oudehaske. By de lytse amateurklup spile se tegearre mei de jonges. Har talint tusken de jonges foel gelyk op. Dêrnei gong sy nei vv Heerenveen om dêr by de jeugd te spyljen. Doe’t sy 14 jier wie gong sy nei Amsterdam om te fuotbaljen by CTO Amsterdam. Sy is opgroeid mei har heit en mem en ien broerke.

## Bân mei har heit
Yn 2020 stoar har heit op in fakânsje yn Switserlân, dat wie in grutte klap foar Fenna. By eltse goal dy’t sy makket sjocht se efkes nei boppe en stekt sy twa fingers yn de loft.

## Karriêre
Fan 2016 ôf krige Fenna in kontrakt by SC Heerenveen froulju dêr’t sy 51 wedstriden fuotballe hat en 37 kear skoarde. Yn 2019 keas Fenna foar FC Twente. Sy spile 75 wedstriden foar de klup en makke en 83 doelpunten. Yn de simmer fan 2023 gie Fenna nei it bûtenlân. Se spile foar Wolfsburg yn Dútslân. Yntusken hat Kalma dêr 13 kear spile en 2 goals makke.

Fenna mocht yn 2015 foar it earst it shirt fan Oranje oanlûke by Oranje ûnder de 16. Op 2 septimber 2022 debutearre se by de oranjeliuwinnen by de oefenynterlân tsjin Skotlân en makke dêrby har earste doelpunt. Dêrnei hat se noch 4 ynterlânwedstriden spile, mar fierder gjin goals mear makke. Foar it wrâldkampioenskip 2023 waard Fenna net selektearre troch bûnscoach Andries Jonker. Dat wie foar in soad minsken opfallend omdat se yn dat jier noch spiler fan it jier waard yn de Azerion earedifyzje.

## Wurk en prizen
*Spylster fan it jier (2022-2023)
*Topskoarster fan it jier mei 30 goals  (2022-2023)
*Lânskampioen - (2020-2021) (2021-2022)
*KNVB-beker (2022-2023)
*Earedifyzjecup (2021-2022) (2022-2023)
Elizabeth Kooy

**Elizabeth Kooy** (Suwâld, 13 maart 1985) is in Nederlânske (opera)sjongster, muzykpedagooch en toanielaktrise. Sy wennet yn Hurdegaryp.

## Oplieding
Fan 1997 oant 2003 gie hja nei it Kristlike skoallemienskip Comenius, Atheneum yn Ljouwert. Nei de middelbere skoalle begûn se yn 2003 op de Ryksuniversiteit Grins dêr't se yn 2009 in Master of Arts-diploma yn religieuze stúdzjes helle. Se studearre ôf mei de skripsje: *Hemelse lofprijzing versus hels lawaai, muziekinstrumenten op muur- en gewelfschilderingen uit de late middeleeuwen*.

Elizabeth wie yn 2008 al begûn oan it Prins Claus Conservatorium yn Grins dêr't se har Bachelortitel yn klassike sang behelle yn 2013. Oan it konservatoarium hat se ûndersyk dien nei it ferskynsel 'Alzheimer-koar' troch staazje te rinnen by in searje muzykworkshops foar âlderein yn Fryslân en troch it folgjen fan *Muziek de Dementie* oan it konservatoarium.

## Wurk
Elizabeth Kooy wurket as sjongdosint mei it Roden Girl Chorister yn Nieuw Roden, se jout sjongles oan famkes fan 6 oant 16 jier sûnt augustus 2014. Teffens is se freelance ûndersiker op it Prins Claus Conservatorium sûnt febrewaris 2014. Se docht ûndersyk oan it projekt 'Music Generations' yn Grins.

Bûten dat hat se ûnderfining mei teäterrollen. Yn maaie en juny 2014 spile se Roos en Prinses yn de strjitopera *de IJsvorstin* fan Tryater. Yn 2015, op ferskate plakken yn Fryslân de jeugdfoarstelling *Maria Louise*. Yn 2015 ek te sjen op it Over het IJ-festival en Grachtenfestival yn Amsterdam mei de *Zeeheldenvariaties*. Yn 2016 en 2021 hie se de rol fan Spinvrouw yn de foarstelling *Kus van de Spinvrouw*, regissearre troch Gooitsen Eenling. Yn 2017 fertolke se de rol fan l'Amour yn *Orphée et Euridice* by Poly Hymnia yn Zeist. Yn 2018 song se har earste belcanto haadrol: Adina in *l'Elisir d'Amore* fan Donizzetti by Poly Hymnaia yn Zeist. Yn 2019 song se de rol fan fuotbalster Iris yn de fuotbalopera *Veendammer Wind* en yn 2021 de wrâldpremjêre fan *Faster than Light* fan Dirk Dekker. Yn 2022 hie hja de haadrol yn Bizets *Pearelfiskers*.

Se hat ek in soad ûnderfining as koarsjonger en ensemblesjongeres yn ferskate stylperioaden en besettingen: By it Nederlands Studenten Kamerkoor, it Groot Omroepkoor bij Consensus Vocalis ûnder lieding fan Klaas Stok en by de Nederlandse Reisopera.

Ek wie Elizabeth te hearren by de Waadopera *Peter Grimes* yn Paezens-Moddergat (2021) ferskate produksjes fan de Reisopera en  it teäterstik *De Stormruiter* (Ljouwert, 2018).

Yn 2024 presintearre se har earste opera *Arent*, dêr't sy it libretto foar skreau. Se waard ynspirearre troch twa fûgelspotters dy't op syk wiene nei in see-earn.  

## Keppelings om utens
* https://www.collegiumvocaledrenthe.nl/concerten/elizabeth-kooy/
* https://www.bach-cantatas.com/Bio/Kooy-Elizabeth.htm
* https://www.sopraan.frl/Biografy
Provinsjes fan Belgje

De **Belgyske provinsjes** foarmje de regionale bestjoerslaach tusken it Flaamsk- en Waalsk Gewest en dat van de gemeenten. It Brusselsk Haadstedsk Gewest hat gjin provinsjes. Belgje bestiet út tsien provinsjes, fiif in Flaanderen en fiif in Walloanje.

## List fan provinsjes

## Sjoch ek
* Provinsjes fan Nederlân

## Keppelings om utens
*  Provinsjes, federale webstee
Narysjkin-barok

De **Narysjkin-** of **Moskovyske barok** is in boustyl, dy't tusken 1685 en 1730 fral yn en om Moskou hinne populêr waard. De Narysjkinbarok foarmet in kombinaasje fan 'e tradisjonele Russyske arsjitektuer mei eleminten fan 'e barok, dy't fanút Sintraal-Jeropa oer de Oekraynske barok syn tapassing yn Ruslân fûn. 

Likernôch yn 'e selde tiid ûntstie yn Ruslân ek de saneamde nei Peter de Grutte ferneamde Petrine barok. Dy styl oriïntearre him mear op de gewoane barok. It normative foarbyld fan 'e Petrine barok is de Petrus- en Pauluskatedraal yn Sint-Petersburch en it normative foarbyld fan 'e Narysjkin barok is de Foarbeatsjerke yn Moskou.  

De earste tsjerken yn 'e Narysjkinbarok waarden op it lân fan 'e stienrike aadlike famylje Narysjkin boud. Ut dat Narysjkin-skaai stamde Natalja Kirillovna Narysjkina, de mem fan Peter de Grutte. De tsjerken waarden meast fan reade bakstien boud en mei wite stien dekorearre. De klokketoer waard net mear apart boud, lykas oant dy tiid yn Ruslân noch wenst wie, mar in ûnderdiel fan 'e sintraalbou. 

Al gau rekke de boustyl ek yn oare dielen fan it lân yn 'e moade. Yn in soad kleasters waarden by ferbouwings ek de styl tapast, lykas yn it Donskoj-kleaster en Novodevitsji-kleaster. De meast ferneamde arsjitekten dy't de styl fertsjintwurdigen wiene Jakov Bûchvostov en Pjotr Potapov. 

De Narysjkinbarok waard yn 'e jierren 1730 ferfongen troch de Elisabeth-barok, dêr't Bartolomeo Rastrelli de belangrykste fertsjintwurdiger fan wie. Rastrelli wie de hôfboumaster fan tsarina Elisabeth.

## Ofbylden

Moscow ChurchStBoris&Gleb Zyuzino3.JPG|Boaris en Glebtsjerke (Moskou)
HolyTrinityChurch TroitseLykovo1.JPG|Trije-ienheidstsjerke (Moskou-Troitse Lykovo)
Moscow, New Year in Khokhlovsky Lane.jpg|Trije-ienheidstsjerke (Moskou-Chochli)
Ubory ChurchHolyMandylion DJI 0702.jpg|Ferlossertsjerke (Ubory)
Moscow ChurchInSheremetevCourt M03.jpg|Tsjerke fan de Ikoan fan de Mem Gods fan it Teken (Moskou)