open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Baffinlân

**Baffinlân** of **Baffin Eilân** (Ingelsk: *Baffin Island*; Frânsk: *Île de Baffin* of *Terre de Baffin*; Inûktitût: ᕿᑭᖅᑖᓗᒃ, *Qikiqtaaluk*) is it grutste eilân fan Kanada en it op fjouwer nei grutste eilân fan 'e wrâld, mei in oerflak fan 507.451 km². It is ferneamd nei de Ingelske ûntdekkingsreizger William Baffin en heart bestjoerlik ta it Kanadeeske territoarium Nûnavût. Neffens gegevens út 2007 hie Baffinlân doe 11.000 ynwenners, wat in befolkingstichtens opsmyt fan 0,02 minsken de km². De Inûyt foarmje mei 72,7% de grutste befolkingsgroep, folge troch de blanken mei 25,3%. It grutste plak is Iqaluit (foarhinne Frobisher Bay), de haadstêd fan Nûnavût, mei krapoan 6.200 ynwenners, dy't op it westlike diel fan it eilân leit. Fynsten (fan û.m. slypstiennen) dien by archeologyske opgravings yn 2008 wize derop dat Baffinlân skoan it *[[Helluland]]* fan 'e Wytsingen wêze kinne soe, dêr't de ekspedysje fan Leif Eriksson om it jier 1001 hinne foar it earst yn Noard-Amearika oan lân gie.

Baffinlân leit yn 'e Noardlike Iissee en wurdt oan 'e eastkant begrinzge troch de Labradorsee, in noardlike útrinner fan 'e Atlantyske Oseaan. De Labradorsee wurdt troch de Davisstrjitte ferbûn mei de grutte Baffinbaai, yn it noardeasten, dy't it eilân skiedt fan Grienlân. Yn it suden foarmet de folle smellere Hudsonstrjitte de skieding mei Kebek. It Foxebekken is de namme fan it wetter dat tsjin it holle, súdwestlike diel fan it rûchwei healmoannefoarmige eilân oan leit. Baffinlân wurdt yn it westen troch de Golf fan Boothia skaat fan it Melville-skiereilân, en yn it noardwesten en noarden fan 'e eilannen Somerset en Devon troch de See-ingte fan Lancaster. Oan 'e noardeastkant fan it eilân rizet it Baffinberchtme op, mei as heechste punt de Mount Odin, fan 2.147 m. In oare berch dêrsanne, de Mount Thor (1.675 m) is de steilste berch fan 'e wrâld. De Mount Asgard (2.015 m) is bekender as de beide oaren. Yn it binnenlân fan it eilân lizze twa grutte marren, de Nettillingmar (5.542 km²) en de Amadjuakmar (3.115 km²). Teffens is dêr it Barnes Iisfjild sitewearre, dat sûnt de 1960-er jierren krimpende is. Baffinlân, dat foar it grutste part yn 'e poalsirkel leit, hat in tige kâld klimaat, mei in trochsneed jiertemperatuer fan –9,5&nbsp;°C.
Ellesmere (eilân)

**Ellesmere** (Ingelsk: *Ellesmere Island*; Frânsk: *Île d'Ellesmere*; Inûktitût: ᐅᒥᖕᒪᒃ ᓄᓇ, *Umingmak Nuna*) is it op twa nei grutste eilân fan Kanada en it op njoggen nei grutste eilân fan 'e wrâld, mei in oerflak fan 196.235 km². It makket diel út fan 'e Keninginne Elizabetheilannen, dy't sels wer ta de gruttere Kanadeeske Arktyske Arsjipel hearre. De noardkaap fan Ellesmere, Kaap Kolumbia, is it noardlikste punt fan Kanada. It eilân waard yn 1852 troch de Britske ûntdekkingsreizger Edward Inglefield ferneamd nei Francis Egerton, 1ste greve fan Ellesmere. 

Bestjoerlik falt Ellesmere ûnder it Kanadeeske territoarium Nûnavût. Neffens gegevens út 2006 hie it eilân doe 146 ynwenners, wat in befolkingstichtens opsmyt fan 0,0007 minsken de km². De Inûyt foarmje frijwol de iennichste befolkingsgroep, en it grutste plak is Grise Fiord mei 141 ynwenners. De Inûyt-namme fan it eilân, *Umingmak Nuna*, betsjut "Lân fan 'e Muskusokse", en dat kin útkomme, want der libje op Ellesmere in stik mear muskusoksen, rindieren, seehûnen en iisbearen as minsken. De iennichste houtplant dy't der groeie wol, is de poalwylch. It eilân hat ek de noardlikste populaasje fan koloanjefoarmjende ynsekten op 'e wrâld, te witten dy fan 'e poalholder (*Bombus polaris*).

Ellesmere is in mei fjorden ynkepe eilân mei in langwerpige foarm, wêrby't de beide úteinen nei it noarden en suden wize. It is 830 km lang en 645 km breed. It heechste punt is Barbeau Peak, op 2.616 m. Yn it easten wurdt Ellesmere troch de smelle See-ingte fan Smith skaat fan Grienlân, wylst it yn it súdeasten oan 'e Baffinbaai grinzget. Oan 'e noardkant lei de Lincolnsee. Yn it westen wurdt Ellesmere troch de See-ingte fan Eureka en See-ingte fan Nansen skaat fan Axel Heibergeilân, en yn it suden troch de See-ingte fan Jones en de Cardiganstrjitte fan it eilân Devon.
Mississippydelling-Sûaanske talen

De **Mississippydelling-Sûaanske talen** of **Middensûaanske talen** binne in groepke Yndiaanske talen út Noard-Amearika, dy't in taalkloft foarmje binnen de gruttere Sûaanske taalfamylje. De opbou fan 'e taalgroep is sa:
Lakota Frijheidsdelegaasje

De **Lakota Frijheidsdelegaasje** (Ingelsk: *Lakota Freedom Delegation*), ek wol bekend ûnder de wat mear algemiene namme **Lakota Frijheidsbeweging** (*Lakota Freedom Movement*), is aksjegroep dy't aktyf is ûnder de Lakota-Sû (*Lakota Sioux*), in Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan 'e Feriene Steaten, dat tsjintwurdich benammentlik yn 'e steaten Noard- en Súd-Dakota wennet. De beweging bestiet út in stikmannich boargerrjochte-aktivisten dy't har ynsette foar de gelykberjochtiging en maatskiplike emansipaasje fan 'e Lakota.

De Lakota Frijheidsdelegaasje wurdt laat troch guon lju dy't ek aktyf binne of wiene yn 'e Amerikaanske Yndiaanske Beweging (AIM), wêrûnder foarhinne de Hollywood-akteur en aktivist Russell Means (1939-2012), en fierders Robert Robideau, Teǧeya Kte, Čanupa Gluha Mani en Phyllis Young, de oprjochtster fan 'e feministyske organisaasje *[[Women of All Red Nations]]*.

De beweging kaam rûnom yn it nijs doe't se yn desimber 2007 oankundigen dat de Lakota harren út alle ferdraggen mei de Feriene Steaten weromloeken en in selsstannige steat oprjochten, de Republyk Lakota. Letter hiene de lieders fan 'e LFD petearen mei fertsjintwurdigers fan Bolivia, Fenezuëla, Sily en Súd-Afrika om fan dy lannen erkenning los te krijen foar harren steat. Dat is lykwols oant op 't heden noch net slagge, al hat de LFD syn krewearjen noch net opjûn.

## Keppelings om utens
● Offisjele webside fan 'e Lakota Frijheidsdelegaasje
Lomma

**Lomma** is in plak yn de gemeente Lomma yn it lânskip Skåne yn Sweden.

## Sport en ferdivedaasje
Lomma hat in drok besocht sânstrân. Dêr is Kopenhagen, de Öresundbrêge en de wolkekliuwer Turning Torso goed te sjen. De jachthaven wurdt fral brûkt troch de eigen ynwenners. Fierders is der in kemping en in minygolfbaan.

Lomma hat de folgjende sportferienings:
* GIF Nike
* Lobas


Ofbyld:Lomma,_Sweden_marketsquare.jpg|Merke fan Lomma
Ofbyld:Småbåtshamnen i Lomma–flygbild 06 september 2014.jpg|De jachthaven yn 2014
Winnipegmar

De **Winnipegmar** (Ingelsk: *Lake Winnipeg*; Frânsk: *Lac Winnipeg*), is in grut binnenwetter yn it sintrale diel fan it Noardamerikaanske kontinint, en de grutste fan 'e mear as 110.000 marren yn 'e Kanadeeske provinsje Manitoba. It hat in oerflak fan rom 24.500 km² en in djiptegemiddelde is 12 m. It is de op njoggen nei grutste swietwettermar fan 'e wrâld, de op fiif nei grutste swietwettermar yn Kanada en de op twa grutste swietwettermar dy't folslein op Kanadeesk grûngebiet leit. De namme *Winnipeg* komt fan in Yndiaansk wurd dat "dridzich wetter" betsjut.

De Winnipegmar hat in langwerpige foarm, wêrby't de beide úteinen rûchwei nei it noarden en suden wize. Op likernôch in trêdepart fan 'e súdlike útein ôf knypt it omlizzende lân it wetter gear ta in smelle trochgong, sadat de mar út in grutter noardlik en in lytser súdlik bekken bestiet. Dy smelle trochgong is net tafalligerwize ek mei-iens it djipste part fan 'e mar, dêr't de boaiem op 36 m ûnder it wetteroerflak leit. Op it langste punt mjit de mar 416 km; it breedste punt fan it noardlik bekken is 100 km, en dat fan it súdlik bekken is 40 km.

De Winnipegmar wetteret ôf fia de rivier de Nelson, dy't útmûnet yn 'e Hudsonbaai. Der lizze withoefolle lytse eilantsjes yn 'e mar, wêrfan't de measten net yn kultuer brocht binne. De kust wurdt ôfwikseljend foarme troch sânige strannen, begroeide wâlen en hege kalkstiennene kliffen, mei grotten dêr't flearmûzen yn tahâlde. De Winnipegmar is tige populêr by toeristen, dy't der oan wettersport dogge, en fierders boatsjefarre, swimme, angelje en jeie.
Winnipegosismar

De **Winnipegosismar** (Ingelsk: *Lake Winnipegosis*; Frânsk: *Lac Winnipegosis*), is in grut binnenwetter yn it sintrale diel fan it Noardamerikaanske kontinint, en de op ien nei grutste fan 'e mear as 110.000 marren yn 'e Kanadeeske provinsje Manitoba (nei de Winnipegmar). It hat in oerflak fan krapoan 5.400 km² en in djipste punt op 12 m ûnder it wetteroerflak.

De Winnipegosismar hat in langwerpige foarm, wêrby't de beide úteinen rûchwei nei it noarden en suden wize. Op it langste punt mjit de mar 195 km en op it breedste 51 km. In gebiet fan hast 50.000 km² wetteret yn 'e Winnipegosismar ôf, en giet dêrwei streamôf troch de rivier de Waterhen, fia de Manitobamar en de Winnipegmar, en úteinlik troch de rivier de Nelson rjochting de Hudsonbaai.

Foarhinne waard de Ingelske namme ek wol skreaun as *Lake Winipigoos* of *Lake Winipigis*, mar dy staveringsfoarmen binne no sa stadichoan útstoarn. De namme "Winnipegosis" is in ferlytsingsfoarm fan "Winnipeg", dat "dridzich wetter" betsjut; sadwaande kin "Winipegosis" dus oerset wurde as "dridzich wetterke" of "lyts dridzich wetter".

De Winnipegosismar is ferneamd om 'e kommersjele fiskerij op breedbekbears en oare soarten swietwetterfisk, lykas snoek en harder, dy't tsjintwurdich mear as 80% fan 'e fangst útmeitsje. Teffens is it in trekpleister foar trekfûgels, en sadwaande komme der by 't hjerstmis ek altyd in protte jagers op 'e mar ôf.
Manitobamar

De **Manitobamar** (Ingelsk: *Lake Manitoba*; Frânsk: *Lac Manitoba*), is in grut binnenwetter yn it sintrale diel fan it Noardamerikaanske kontinint, en de op twa nei grutste fan 'e mear as 110.000 marren yn 'e Kanadeeske provinsje Manitoba (nei de Winnipegmar en de Winnipegosismar).

It wetter leit likernôch 75 km benoarden Winnipeg, de haadstêd fan Manitoba, en hat in oerflak fan rom 4.600 km², mei it djipste punt op 7 m ûnder it wetteroerflak. De Manitobamar hat in langwerpige foarm, wêrby't de beide úteinen rûchwei nei it noarden en suden wize. Op it langste punt mjit de mar 200 km en op it breedste punt 45 km. De Manitobamar wetteret ôf fia de Winnipegmar en de rivier de Nelson, dy't úteinlik útmûnet yn 'e Hudsonbaai.

Fan 'e namme "Manitoba" leaud men dat dy ôflaat is fan 'e oantsjutting *manitu-wapow*, út 'e taal fan 'e Kry-Yndianen, of fan *manidoobaa*, út 'e taal fan 'e Odjibwe, dat beide "de strjitte fan Manitu" betsjut en ferwize soe nei in plak dat no *The Narrows* ("De Ingte" of "It Nau") neamd wurdt, yn 'e midden fan 'e Manitobamar. Manitu, of yn 'e Frânske stavering *Manitou*, is de Grutte Geast (de wichtichste godheid) fan 'e Algonkwynske folken.

Yn 'e Manitobamar wurdt kommersjele fiskerij bedreaun, wêrby't de wichtichste fangst út breedbekbears, smelbekbears en Amerikaanske giele bears bestiet. Jiers wurdt der mei de fiskerij yn 'e mar foar K$30 miljoen fertsjinne. Sûnt lange tiid giet fierders it ferhaal dat der him in meunster yn 'e Manitobamar beskûl hâlde soe, krekt sa't dat mei Loch Ness, yn Skotlân, it gefal is. Dy leginde lûkt frijwat toeristen. Sûnt likernôch 1908 binne der út en troch ûnbefêstige waarnimmings fan it slangeftige meunster, dat de namme Manipogo krigen hat.
Kanadeeske Prêrjes

De **Kanadeeske Prêrjes** of de **Prêrjeprovinsjes** is in oantsjutting dêr't trije fan 'e westlike provinsjes fan Kanada mei oantsjut wurde: Manitoba, Saskatchewan en Alberta. Dêrfan beslane rûchwei de súdlike helten yndie in diel fan 'e Noardamerikaanske prêrje. Yn 'e mande mei Pasifysk Kanada, oftewol de provinsje Britsk-Kolumbia, foarmje de Kanadeeske Prêrjes de gruttere regio fan Westlik Kanada.

De trije provinsjes fan 'e Kanadeeske Prêrjes hiene yn 2011 mei-inoar in befolking fan krapoan 5,9 miljoen minsken op in mienskiplik oerflak fan likernôch 1.781.000 km², wat in befolkingstichtens fan 3,3 minsken de km² opsmiet. Fan 'e totale befolking fan Kanada libbet 17,6% op 'e Kanadeeske Prêrjes. De grutste stêd yn it gebiet is Calgary, yn Alberta, mei Edmonton, ek yn Alberta, op it twadde plak, beide mei likernôch 1,2 miljoen ynwenners. Nûmer trije is Winnipeg, yn Manitoba, mei 664.000 ynwenners, wylst Saskatoon, de grutste stêd fan Saskatchewan, op it fjirde plak komt, mei 260.000 minsken.

De befolking fan 'e Kanadeeske Prêrjes is fierhinne fan Noardjeropeesk komôf, mei hege persintaazjes Ingelsen, Skotten, Ieren, Dútsers en Frânsen, en dêropta ek in grutte minderheid dy't fan Eastjeropeesk komôf is, fral Oekraïners, Russen en Poalen. Ek de lânseigen befolking, Yndianen en *[[Métis]]*, meitsje op 'e Kanadeeske Prêrjes relatyf hege persintaazjes fan 'e befolking út.
Westlik Kanada

**Westlik Kanada** is in oantsjutting dêr't de fjouwer Kanadeeske provinsjes bewesten Ontario wol mei oantsjut wurde: Manitoba, Saskatchewan, Alberta en Britsk-Kolumbia. It gebiet wurdt ek wol de **Westlike Provinsjes** neamd, en yn it gewoane spraakgebrûk yn Kanada almeast oantsjutten mei de namme **it Westen**. Westlik Kanada kin opdield wurde yn twa lytsere regio's: Pasifysk Kanada, oftewol de provinsje Britsk-Kolumbia, en de Kanadeeske Prêrjes, dy't Manitoba, Saskatchewan en Alberta omfiemje.

De fjouwer provinsjes fan Westlike Kanada hiene yn 2011 mei-inoar in befolking fan likernôch 10,3 miljoen minsken op in mienskiplik oerflak fan rom 2,9 miljoen km², wat in befolkingstichtens fan 3,5 minsken de km² opsmiet. Fan 'e totale befolking fan Kanada libbet 30,7% yn Westlik Kanada. De grutste stêd yn it gebiet is Calgary, yn Alberta, mar de grutste stêdekloft is Vancouver, yn Britsk-Kolumbia.

De befolking is fierhinne fan Noardjeropeesk komôf, mei hege persintaazjes Ingelsen, Skotten, Ieren, Dútsers en Frânsen, en dêropta ek in grutte minderheid dy't fan Eastjeropeesk komôf is, fral Oekraïners, Russen en Poalen. Ek de lânseigen befolking, Yndianen en *[[Métis]]*, makket yn Westlike Kanada, fral yn 'e trije prêrjeprovinsjes, in relatyf heech persintaazje fan 'e befolking út.
Falske Kaap Hoarn

De **Falske Kaap Hoarn** of yn 't Spaansk, ***Falso Cabo de Hornos*** is in lânpunt op it Sileenske eilân Hoste. De Falske Kaap Hoarn is it súdlikste punt fan de gruttere eilannen fan de Fjoerlân-arsjipel en leit op 56 km benoardwesten Kaap Hoarn. De kaap heart administratyf ta Región de Magallanes y de la Antártica Chilena.

Teminsten 100 skippen giene ferlern yn de omkriten fan Kaap Hoarn tusken 1850 en 1900. Der wiene trije farrûtes troch of om de regio Fjoerlân: de Drake Passaazje (om Kaap Hoarn hinne), de Strjitte fan Magellaan en it Beaglekanaal. Alle trije wiene gefaarlik yn de tiid fan de sylfeart; allinne de Drake Passaazje hie genôch romte om te lavearjen, dat dy hie de foarkar. Falske Kaap Hoarn, út it westen wei benei kaam, dat oan 'e lijkant, hat wol wat fan de wiere Kaap Hoarn. Dêrfandinne de namme.  

De Falske Kaap leit yn it Nasjonaalpark Alberto De Agostini.

## Sjoch ek
* Kaap Froward
Soraya Post

**Soraya Viola Heléna Post** (Goateboarch, 15 oktober 1956) is in Sweedsk politikus (Feministysk Initiatyf) en earder lid fan it Europeesk Parlemint.

## Keppeling om utens
* nymag.com
Atabaskamar

De **Atabaskamar** (Ingelsk: *Lake Athabasca*; Frânsk: *Lac Athabasca*), is in grut binnenwetter yn it noardlike diel fan it Noardamerikaanske kontinint. It leit op 'e grins fan 'e Kanadeeske provinsjes Saskatchewan en Alberta, yn 'e noardwesthoeke fan Saskatchewan en yn 'e noardeasthoeke fan Alberta. It is fierwei de grutste mar yn dy beide provinsjes. De namme komt fan 'e oantsjutting dy't de mar hat yn 'e taal fan 'e Wâld-Kry (*Woods Cree*): *Aðapaskāw*, "dêr't planten yn in rige steane".

De Atabaskamar hat in oerflak fan 7.850 km², mei it djipste punt op 124 m ûnder it wetteroerflak. De mar hat in langwerpige foarm, wêrby't de beide úteinen rûchwei nei it westen en easten wize. Op it langste punt mjit it wetter 283 km en op it breedste punt 50 km. De Atabaskamar wetteret ôf nei it noarden ta, fia de rivieren de Slave en de Mackenzie, wêrfan't de lêste úteinlik útmûnet yn 'e Noardlike Iissee.

Oan 'e súdkust fan 'e mar lizze de Sândunen fan de Atabaskamar, it grutste aktive sânferstowingsgebiet fan 'e wrâld benoarden de 58ste parallel. Oan 'e noardkant waard foarhinne mynbou bedreaun nei goud en uranium, sadat dêr foar de mynwurkers en harren gesinnen de delsetting Uranium City ûntstie. De lêste myn gie yn 'e 1980-er jierren ticht, mar troch de mynbou is de noardkust fan 'e Atabaskamar slim fermoarge rekke.


File:Lake Athabasca.png|foarm fan 'e Atabaskamar
File:Lake Athabasca, Canada.jpg|satellytfoto
Sintraal Kanada

**Sintraal Kanada**, of ek wol de **Sintrale Provinsjes**, wurde de beide Kanadeeske provinsjes Ontario en Kebek mei oantsjut. Hoewol't dêr de grutste befolkingssintra fan hiel Kanada lizze, foarmje se poer geografysk sjoen mear in midsúdeastlik part fan it lân as dat se no persiis yn 'e midden lizze. Behalven harren geografyske neite hawwe it Ingelsktalige Ontario en it Frânsktalige Kebek fierders net in protte mei-inoar gemien. Sintraal Kanada foarmet mei Atlantysk Kanada de gruttere regio fan Eastlik Kanada.

Sintraal Kanada hie yn 2011 in befolking fan krapoan 20 miljoen minsken op in oerflak fan rom 2.618.000 km², wat in befolkingstichtens fan 7,6 minsken de km² opsmiet. Fan 'e totale befolking fan Kanada libbet sa'n 62% yn Sintraal Kanada. De grutste stêd yn it gebiet is Toronto, yn Ontario, folge troch Montreal, yn Kebek. Oare wichtige plakken binne de Kanadeeske federale haadstêd, Ottawa, yn Ontario, en de provinsjale haadstêd fan Kebek, dy't ek fan Kebek hjit. De befolking is foar in grut part fan Noardjeropeesk komôf, mei hege persintaazjes Ingelsen, Frânsen, Skotten, Ieren en Dútsers, mar yn 'e grutte stêden libbet in oansjenlike net-Westerske minderheid. De lânseigen befolking, besteande út Yndianen, *[[Métis]]* en Inûyt, makket yn Eastlik Kanada in relatyf leech persintaazje fan 'e befolking út.
Eastlik Kanada

**Eastlik Kanada** is in oantsjutting dêr't de seis eastlikste Kanadeeske provinsjes wol mei oantsjut wurde. In alternative beneaming is **de Eastlike Provinsjes**, en yn it gewoane spraakgebrûk yn Kanada wurdt it gebiet almeast oantsjutten mei de namme **it Easten**. Eastlik Kanada kin opdield wurde yn twa lytsere regio's: Sintraal Kanada en Atlantysk Kanada, wêrfan't de lêste dan ek wer de noch lytsere regio fan 'e Kustprovinsjes beslacht. Hjirûnder in koart oersjoch:
* Eastlik Kanada
** Atlantysk Kanada
*** de Kustprovinsjes
**** Nij-Breunswyk
**** Nij-Skotlân
**** Prins Edwardeilân
*** Nijfûnlân en Labrador
** Sintraal Kanada
*** Kebek
*** Ontario

De seis provinsjes fan Eastlik Kanada hiene yn 2011 mei-inoar in befolking fan goed 23 miljoen minsken op in mienskiplik oerflak fan krapoan 3.158.000 km², wat in befolkingstichtens fan 7,3 minsken de km² opsmiet. Fan 'e totale befolking fan Kanada libbet hast 70% yn Eastlik Kanada. De grutste stêd yn it gebiet is Toronto, yn Ontario, folge troch Montreal, yn Kebek. De befolking is foar in grut part fan Noardjeropeesk komôf, mei hege persintaazjes Ingelsen, Frânsen, Skotten, Ieren en Dútsers, mar yn 'e grutte stêden libbet in oansjenlike net-Westerske minderheid. De lânseigen befolking, besteande út Yndianen, *[[Métis]]* en Inûyt, makket yn Eastlik Kanada in relatyf leech persintaazje fan 'e befolking út.
Porcupine (Súd-Dakota)

**Porcupine** ['pɔɹkjəpa:in] (Lakota: Pȟahíŋ Siŋté; útspr.: [pˣa'hĩ: sĩ'te:]) is in plak yn Oglala Lakota County (foarhinne Shannon County), yn it súdwesten fan 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota, dat yn 1890 stifte waard. It leit binnen de grinzen fan it Pine Ridge Yndianereservaat (*Pine Ridge Indian Reservation*), fan 'e Oglala Sû Stamme (*Oglala Sioux Tribe*). Fierders is it de ûnoffisjele haadstêd fan 'e net-erkende Republyk Lakota. Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 bedroech it ynwennertal fan Porcupine doe krapoan 1.100 minsken.

## Demografy
Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2000 wie doe fan 'e befolking fan Porcupine 3,9% âlder as 65 jier en 42,0% jonger as 18 jier. Fierders bestie 10,1% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst 28,8% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2000 sa: 98,3% Yndianen; 1,2% blanken; 0,5% oaren of fan mingd etnysk komôf.

### Stoarn yn Porcupine

*Frank Fools Crow (1890-1989), medisynman en aktivist
* Russell Means (1939-2012), aktivist en akteur

;Begroeven yn Porcupine
* Ald Opperhaad Smook (*Old Chief Smoke*) (1774-1864), opperhaad fan 'e Oglala-Lakota

## Sjoch ek
* it Pine Ridge Yndianereservaat
Grutte Sû Naasje

De **Grutte Sû Naasje** (Ingelsk: *Great Sioux Nation*, útspr.: ['ɡɹe:t 'su: 'ne:ʃən]; Sû: *Očhéthi Šakówiŋ*, útspr.: [o'tʃʰe:tʰi ʃa'ko:wĩ]) is in algemiene term dy't yn 'e regel brûkt wurdt om alle Sû (Ingelsk: *Sioux*) ûnder te beflappen. De Sû, in lânseigen Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika, binne nammentlik in nochal ferskate etnyske groep, dy't útinoar falt yn trije grutte etnyske en linguïstyske kloften, nammentlik de Lakota, de Eastlike Dakota en de Westlike Dakota. Foarhinne spriek men gauris fan 'e Lakota, de Dakota (d.w.s. de Eastlike Dakota) en de Nakota, wêrby't dy lêste beneaming dan op 'e Westlike Dakota sloech, mar resint taalûndersyk hat útwiisd dat de Eastlike en Westlike Dakota eins nau besibbe binne, sadat de namme "Nakota" no inkeld noch mar brûkt wurdt foar twa folle minder nau besibbe folken (de Assiniboin en de Stony), dy't net ta de Sû rekkene wurde. De Sû kinne fierders neffens tradisjonele etnyske en dialektyske breklinen opdield wurde yn sân grutte stammen, wêrby't de Titon (Lakota) dan noch wer fierder opspjalten wurde kinne yn wichtige substammen. 

Hjirûnder in oersichtlike opbou fan 'e Sû as folk, mei útlis wat de nammen yn 'e eigen taal fan 'e Sû betsjutte.
* Dakota (Ingelsk: *Dakota*; Eastlik Dakota: *Dakhóta*; Westlik Dakota: *Dakȟóta*)
** Eastlike Dakota of Santy (Ingelsk: *Eastern Dakota* of *Santee*; Dakota: *Isáŋyathi*; "Messemakkers")
*** Mdewakanton (Ingelsk: *Mdewakanton*; Dakota: *Bdewékhaŋthuŋwaŋ*; "Doarp oan 'e Geastemar")
*** Sisseton (Ingelsk: *Sisseton*; Dakota: *Sisíthuŋwaŋ*; mooglik betsjuttend: "Doarp Dêr't It Goed Fiskjen Is")
*** Wahpekûte (Ingelsk: *Wahpekute*; Dakota: *Waȟpékhute*; "Bôgesjitters mank de Beammen")
*** Wahpeton (Ingelsk: *Wahpeton*; Dakota: *Waȟpéthuŋwaŋ*; "Blêdedoarp")
** Westlike Dakota of Jankton-Janktonai (Ingelsk: *Western Dakota* of *Yankton-Yanktonai*; Dakota: *Wičhíyena*)
*** Jankton (Ingelsk: *Yankton*; Dakota: *Iháŋktȟuŋwaŋ*; "Doarp oan 'e Ein")
*** Janktonai (Ingelsk: *Yanktonai*; Dakota: *Iháŋktȟuŋwaŋna*; "Doarpke oan 'e Ein")
**** Neder-Janktonai (Ingelsk: *Lower Yanktonai*; Dakota: *Uŋkpátina*)
**** Opper-Janktonai (Ingelsk: *Upper Yanktonai*; Dakota: *Pabáksa*)
* Lakota (Ingelsk: *Lakota*; Lakota: *Lakȟóta*)
** Titon (Ingelsk: *Teton*; Lakota: *Thítȟuŋwaŋ*; mooglik betsjuttend: "Dy't op 'e Prêrje Tahâlde")
*** Brulee (Ingelsk: *Brule*; Lakota: *Sičháŋǧu*; "Dy't Ferbaarnde Billen Hawwe" – "billen" yn 'e sin fan "boppeskonken")
*** Hûnkpapa (Ingelsk: *Hunkpapa*; Lakota: *Húŋkpapȟa*; "Dy't Har Kamp by de Doar Meitsje" – d.w.s. "Swalkers")
*** Minnikonzjû (Ingelsk: *Minniconjou*; Lakota: *Mnikȟówožu*; "Dy't oan it Wetter Plantsje")
*** Oglala (Ingelsk: *Oglala*; Lakota: *Oglála*; mooglik betsjuttend: "Dy't Harsels Fersilje")
*** Sâns Arks (Ingelsk: *Sans Arcs*; Lakota: *Itázipčho*; "Dy't Gjin Bôgen Hawwe")
*** Swartfuotten (Ingelsk: *Blackfoot*; Lakota: *Sihásapa*; "Dy't Swarte Fuotten Hawwe" – net te betiizjen mei it Algonkwynske folk fan 'e Swartfuotten)
*** Twatsjettels (Ingelsk: *Two Kettles*; Lakota: *O'óhenuŋpa*; "Dy't Twaris Siede")
Theo Molkenboer

*Theo Molkenboer (arsjitekt), Nederlânsk arsjitekt
*Theo Molkenboer (skilder), Nederlânsk keunstskilder
Porcupine

## Geografy
### Plakken
;Feriene Steaten
*Porcupine (Súd-Dakota), in plak yn 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota
*Porcupine (Wiskonsin), in plak yn 'e Amerikaanske steat Wiskonsin
;Kanada
*Porcupine (Ontario), in wyk fan 'e stêd Timmins, yn 'e Kanadeeske provinsje Ontario
*Porcupine Plain (Saskatchewan), in plak yn 'e Kanadeeske provinsje Saskatchewan

### Rivieren
*Porcupine (rivier yn Alaska), in rivier yn it Kanadeeske territoarium Yukon en de Amerikaanske steat Alaska
*Porcupine (rivier yn Britsk-Kolumbia), in sydstream fan 'e rivier de Stikine, yn 'e Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia
*Porcupine Creek (histoaryk ek wol de rivier de Porcupine neamd, in sydstream fan 'e rivier de Skagway yn 'e Amerikaanske steat Alaska

### Oare geografyske oantsjuttings
*Nasjonaal Park Porcupine Gorge, in nasjonaal park yn Austraalje
*Provinsjaal Park Porcupine Meadows, in provinsjaal park yn 'e Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia

*Porcupinebergen, in berchtme yn 'e Amerikaanske steat Michigan

## Muzyk
*Porcupine (band), in Fryske band
*Porcupine Tree, in Ingelske rockband

## Oar
* de Goudkoarts fan Porcupine, in goudkoarts yn 1909-1911 yn 'e Kanadeeske provinsje Ontario
Samuel de Champlain

**Samuel de Champlain** (Brouage, op of foàr 13 augustus 1574 – 25 desimber 1635) wie in Frânsk kartograaf, ûntdekkingsreizger en de grûnlizzer fan de stêd Kebek. Hy spile ek in grutte rol yn it ûntsluten fan Noard-Amearika foar de pelshannel.
Wahpekûte

De **Wahpekûte** (Ingelsk: *Wahpekute*, útspr.: ['wɑpe:ku:t]; Dakota: *Waȟpékhute*, útspr.: [waχ'pe:kʰute]) binne ien fan 'e sân tradisjonele stammen fan 'e Sû-Yndianen fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Mei trije fan 'e oare seis stammen, te witten de Mdewakanton, de Sisseton, en de Wahpeton, foarmje se Eastlike Dakota, ien fan 'e trije grutte etnysk-linguïstyske haadgroepen fan 'e Sû.

De Wahpekûte, wa har namme oft "Bôgesjitters mank de Beammen" betsjut, binne it naust besibbe oan 'e Mdewakanton ("Doarp oan 'e Geastemar") mei wa't hja de Noardlike Ried fan 'e Eastlike Dakota foarmje. Histoarysk sjoen makken de Wahpekûte diel út fan 'e *Očhéthi Šakówiŋ* (útspr.: [o'tʃʰe:tʰi ʃa'ko:wĩ]), wat "Sân Riedsfjurren" betsjut en wat yn 'e regel oerset wurdt as de Grutte Sû Naasje. Dêrby stie elts fjoer symboal foar in *oyáte* ("folk" of "naasje"), d.w.s. ien fan 'e tradisjonele stammen, wêrfan't de Eastlike Dakota der fjouwer hiene, de Westlike Dakota twa en de Lakota mar ien.
Yankton

"**Yankton**" of "**Jankton**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

## Yndianen
* de Jankton (stamme) (Ingelsk: *Yankton*) binne ien fan 'e sân tradisjonele stammen fan 'e Sû (*Sioux*)
** it Jankton (dialekt) (Ingelsk: *Yankton*) is ien fan 'e ûnderdialekten fan it Westlik Dakota
** de Jankton Sû Stamme (Ingelsk: *Yankton Sioux Tribe*) is ien fan 'e federaal erkende Sû-stammen yn 'e Feriene Steaten
*** it Jankton Sû Yndianereservaat (Ingelsk: *Yankton Sioux Indian Reservation*) is it Yndianereservaat fan 'e Jankton Sû Stamme

## Geografy
### Plakken
* Yankton (Oregon), in plak yn 'e Amerikaanske steat Oregon
* Yankton (Súd-Dakota), in plak yn 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota

### Oare geografyske oantsjuttings
* Yankton County (Súd-Dakota), in *county* yn 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota
Jankton (stamme)

De **Jankton** (Ingelsk: *Yankton*, útspr.: ['jæŋktən]; Dakota: *Iháŋktȟuŋwaŋ*, útspr.: [i'hã:ktˣũwã]) binne ien fan 'e sân tradisjonele stammen fan 'e Sû-Yndianen fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Mei ien fan 'e oare seis stammen, te witten de Janktonai, foarmje se Westlike Dakota, ien fan 'e trije grutte etnysk-linguïstyske haadgroepen fan 'e Sû.

De Jankton, wa har namme oft "Doarp oan 'e Ein" betsjut, makken histoarysk sjoen diel út fan 'e *Očhéthi Šakówiŋ* (útspr.: [o'tʃʰe:tʰi ʃa'ko:wĩ]), wat "Sân Riedsfjurren" betsjut en wat yn 'e regel oerset wurdt as de Grutte Sû Naasje. Dêrby stie elts fjoer symboal foar in *oyáte* ("folk" of "naasje"), d.w.s. ien fan 'e tradisjonele stammen, wêrfan't de Westlike Dakota der twa hiene, de Eastlike Dakota fjouwer en de Lakota mar ien. Hjoed de dei libbet de namme "Jankton" fuort yn 'e Jankton Sû Stamme (*Yankton Sioux Tribe*), ien fan 'e federaal erkende Sû-stammen yn 'e Feriene Steaten, mei syn haadkertier yn Marty, yn 'e steat Súd-Dakota, en yn 'e namme fan it reservaat fan dy stamme, it Jankton Sû Yndianereservaat (*Yankton Sioux Indian Reservation*). Hoewol't frijwol alle leden fan 'e Jankton Sû Stamme etnyske Jankton binne, binne net alle etnyske Jankton lid fan 'e Jankton Sû Stamme.
Janktonai (stamme)

De **Janktonai** (Ingelsk: *Yanktonai*, útspr.: ['jæŋktəni:]; Dakota: *Iháŋktȟuŋwaŋna*, útspr.: [i'hã:ktˣũwãna]) binne ien fan 'e sân tradisjonele stammen fan 'e Sû-Yndianen fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Mei ien fan 'e oare seis stammen, te witten de Jankton, foarmje se Westlike Dakota, ien fan 'e trije grutte etnysk-linguïstyske haadgroepen fan 'e Sû.

## Etnografy
De Janktonai, wa har namme oft "Doarpke oan 'e Ein" betsjut, falle útinoar yn twa substammen, de Opper-Janktonai (Ingelsk: *Upper Yanktonai*; Dakota: *Pabáksa*), en de Neder-Janktonai (Ingelsk: *Lower Yanktonai*; Dakota: *Uŋkpátina*). Histoarysk sjoen makken se diel út fan 'e *Očhéthi Šakówiŋ* (útspr.: [o'tʃʰe:tʰi ʃa'ko:wĩ]), wat "Sân Riedsfjurren" betsjut en wat yn 'e regel oerset wurdt as de Grutte Sû Naasje. Dêrby stie elts fjoer symboal foar in *oyáte* ("folk" of "naasje"), d.w.s. ien fan 'e tradisjonele stammen, wêrfan't de Westlike Dakota der twa hiene, de Eastlike Dakota fjouwer en de Lakota mar ien.

## Demografy
Hjoed de dei libje de Neder-Janktonai yn 'e Feriene Steaten fierhinne gearklofte yn it Crow Creek Yndianereservaat (*Crow Creek Indian Reservation*) fan Crow Creek Sû Stamme (*Crow Creek Sioux Tribe*), mei 3.400 leden, yn 'e steat Súd-Dakota. De folle manmachtiger Opper-Janktonai wenje foar in grut part mei Sisseton- en Wahpeton-Dakota, Hûnkpapa-Lakota en Assiniboin yn it Fort Peck Yndianereservaat (*Fort Peck Indian Reservation*) fan 'e Assiniboin en Sû fan it Fort Peck Yndianereservaat fan Montana (*Assiniboine and Sioux of the Fort Peck Indian Reservation of Montana*), en mei Sisseton- en Wahpeton-Dakota yn it Fort Totten Yndianereservaat (*Fort Totten Indian Reservation*) fan 'e Spirit Lake Stamme (*Spirit Lake Tribe*) fan Noard-Dakota. Yn Kanada libje fierders noch lytse groepkes Janktonai dy't mei Eastlike Dakota-groepen de Birdtail Sû Earste Naasje (*Birdtail Sioux First Nation*) yn 'e provinsje Manitoba foarmje.
Brulee

De **Brulee** (Ingelsk: *Brule* of *Brulé*, útspr.: [bru'le:]; Lakota: *Sičháŋǧu*, útspr.: [si'ʧʰã:ʁu]) binne ien fan 'e sân substammen fan 'e Lakota of Titon (*Teton*). Yn 'e mande mei de Dakota foarmje de Lakota de gruttere etnyske groep fan 'e Sû, in Yndiaanske konfederaasje dy't fan likernôch 1730 oant 1880 oardel iuw lang it noardlike part fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika behearske. De Sû binne ferneamd wurden om 'e oarloggen dy't se yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw mei it Amerikaanske leger útfochten, en de Brulee wiene dêr oan kop en earen ta yn behelle. 

## Etymology
De Ingelske namme *Brule* komt fan it Frânske *Brulé* (útspr.: [bʀy'le:]), dat fan "ferbrând" betsjut, yn dit gefal in ferkoarte foarm fan "ferbrânde billen" ("billen" yn 'e sin fan "boppeskonken", net fan "efterst"). De eigen namme fan 'e Brulee, *Sičháŋǧu*, kin nammentlik oerset wurde as "Dy't Ferbaarnde Billen Hawwe". Folkekundigen binne fan tinken dat de namme wierskynlik ôfkomstich is fan in ynsidint wêrby't men op 'e prêrje geandefoets troch in gersbrân flechtsje moast. Mei de Oglala, in oare substamme fan 'e Lakota, binne de Brulee it naust besibbe, en tegearre wurde de beide substammen wol de Súdlike Lakota neamd.

## Demografy
Hjoed de dei libje de Brulee frijwol allegearre yn 'e Feriene Steaten. Hoefolle fan harren oft der persiis binne, is yn prinsipe ûnbekend, mei't se sûnt de ein fan 'e njoggentjinde iuw nea mear apart teld binne fan 'e oare Lakota. Lykwols stiet fêst dat de federaal erkende Neder-Brulee Sû Stamme (*Lower Brule Sioux Tribe*) fan it Neder-Brulee Yndianereservaat (*Lower Brule Indian Reservation*) yn 'e steat Súd-Dakota, mei 3.400 leden, folslein út Brulee bestiet, wylst de Rosebud Sû Stamme (*Rosebud Sioux Tribe*), fan it Rosebud Yndianereservaat (*Rosebud Indian Reservation*) fan Súd-Dakota, mei 24.000 leden, op in lyts groepke Oglala nei ek út Brulee bestiet. In lyts espeltsje Brulee is fierders lid fan 'e Oglala Sû Stamme fan it Pine Ridge Reservaat fan Súd-Dakota (*Oglala Sioux Tribe of the Pine Ridge Reservation of South Dakota*). Yn acht nommen dat net alle etnyske Lakota by ien fan 'e stamme-organisaasjes oansletten binne, soe men sadwaande in foarsichtige skatting meitsje kinne dat der tsjintwurdich sa'n 30.000 Brulee wêze moatte.
Hûnkpapa

De **Hûnkpapa** (Ingelsk: *Hunkpapa*, útspr.: ['hʌŋkpəpɑ]; Lakota: *Húŋkpapȟa*, útspr.: ['hũ:kpapˣa]) binne ien fan 'e sân substammen fan 'e Lakota of Titon (*Teton*). Yn 'e mande mei de Dakota foarmje de Lakota de gruttere etnyske groep fan 'e Sû, in Yndiaanske konfederaasje dy't fan likernôch 1730 oant 1880 oardel iuw lang it noardlike part fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika behearske. De Sû binne ferneamd wurden om 'e oarloggen dy't se yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw mei it Amerikaanske leger útfochten, en de Hûnkpapa wiene dêr oan kop en earen ta yn behelle. 

## Etymology
De eigen namme fan 'e Hûnkpapa, *Húŋkpapȟa*, kin oerset wurde as "Dy't Har Kamp by de Doar Meitsje" – d.w.s. "Swalkers". Mei de Swartfuotten, in oare substamme fan 'e Lakota (net te betiizjen mei it Algonkwynske folk fan 'e Swartfuotten), binne de Hûnkpapa it naust besibbe, en tegearre wurde de beide substammen wol de Noardlike Lakota neamd.

## Skiednis
It is net ûnmooglik dat de Hûnkpapa as substamme noch mar frij resint ta wurding kommen binne, yn acht nommen dat se pas yn 1825 foar it earst yn Jeropeeske en Amerikaanske dokuminten neamd wurde. Se hawwe nea in manmachtige stamme west; yn 1855 waard harren oantal troch de Amerikaanske generaal Warren rûsd op in 3.000, wylst er harren wengebiet omskreau as *"fan 'e [[Cheyenne (rivier)|Grutte Cheyenne]] noardlik oan 'e [[Yellowstone (rivier)|Yellowstone]] ta, en westlik oan 'e [[Black Hills]] ta."* Hy fernijde ek dat se foarhinne gauris mei de Sjajinnen yninoar omtrouden. Under de ferneamde Flakte-Yndiaanske Oarloggen fan 'e 1860-er en 1870-er jierren (en dêrnei noch oant 1890) waarden de Hûnkpapa oanfierd troch Sittende Bolle, ien fan 'e bekendste Yndiaanske opperhaden út 'e skiednis fan Noard-Amearika. Yn 'e mande mei de Oglala, in oare substamme fan 'e Lakota, wiene hja de lêsten fan 'e Sû dy't harren ûnder it Amerikaanske bewâld yn 'e reservaten deljoegen.

## Demografy
Yn 1891 libbe de mearderheid fan 'e Hûnkpapa, 571 minsken, yn it Standing Rock Yndianereservaat (*Standing Rock Indian Reservation*), op 'e grins fan 'e steaten Noard- en Súd-Dakota. Sûnt binne se nea mear apart teld fan 'e oare Lakota, dat it is dreech om harren hjoeddeistige oantal fêst te stellen. De measte Hûnkpapa libje nei alle gedachten noch altiten yn it Standing Rock-reservaat, as leden fan 'e federaal erkende Standing Rock Sû Stamme (*Standing Rock Sioux Tribe*). Party meitsje fierders diel út fan 'e Assiniboin en Sû fan it Fort Peck Yndianereservaat fan Montana (*Assiniboine and Sioux of the Fort Peck Indian Reservation of Montana*), yn 'e mande mei folle gruttere oantallen Dakota en Assiniboin. Yn 'e Kanadeeske provinsje Saskatchewan bestiet fierders ek noch in lytse Hûnkpapa-stamme (of "earste naasje", sa't men stammen yn Kanada neamd), de Wood Mountain Earste Naasje (*Wood Mountain First Nation*), mei 210 leden.
Minnikonzjû

De **Minnikonzjû** (Ingelsk: *Minniconjou*, ek wol stavere as *Miniconjou*, útspr.: [mɪni'konʒu]; Lakota: *Mnikȟówožu*, útspr.: [mni'kˣo:woʒu]) binne ien fan 'e sân substammen fan 'e Lakota of Titon (*Teton*). Yn 'e mande mei de Dakota foarmje de Lakota de gruttere etnyske groep fan 'e Sû, in Yndiaanske konfederaasje dy't fan likernôch 1730 oant 1880 oardel iuw lang it noardlike part fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika behearske. De Sû binne ferneamd wurden om 'e oarloggen dy't se yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw mei it Amerikaanske leger útfochten; de Minnikonzjû wiene dêr oan kop en earen ta yn behelle. 

## Algemien
De eigen namme fan 'e Minnikonzjû, *Mnikȟówožu*, kin oerset wurde as "Dy't oan it Wetter Plantsje". Mei de Sâns Arks en de Twatsjettels, twa oare substammen fan 'e Lakota, binne de Minnikonzjû it naust besibbe, en mei-inoar wurde dy trije substammen wol de Sintrale Lakota neamd. De Twatsjettels wiene feitliks oarspronklik in ûnderdiel fan 'e Minnikonzjû, oant se har der om 1840 hinne los fan makken. It meast ferneamde Minnikonzjû-opperhaad wie nei alle gedachten Reitsje-de-Wolkens-Oan (Maȟpíya Ičáȟtagya), dy't ûnder de Flakte-Yndiaanske Oarloggen fan 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw lieding joech oan 'e stamme.

## Demografy
Hjoed de dei libje de Minnikonzjû frijwol allegearre yn 'e Feriene Steaten. Hoefolle fan harren oft der persiis binne, is dreech te sizzen, mei't se sûnt de ein fan 'e njoggentjinde iuw nea mear apart teld binne fan 'e oare Lakota. Mei trije oare Lakota-substammen, de Sâns Arks, Twatsjettels en Swartfuotten (net te betiizjen mei it bekendere Algonkwynske folk fan 'e Swartfuotten), foarmje de Minnikonzjû de federaal erkende Cheyenne River Sû Stamme (*Cheyenne River Sioux Tribe*), mei 16.000 leden. De stamme hat in eigen reservaat yn 'e foarm fan it Cheyenne River Yndianereservaat (*Cheyenne River Indian Reservation*) yn 'e steat Súd-Dakota, dêr't in grut part fan 'e Minnikonzjû tsjintwurdich noch altiten libbet.
Swartfuotten

"**Swartfuotten**" of "***Blackfeet***" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* Swartfuotten (folk), it Algonkwynske folk fan 'e Swartfuotten of de *Blackfeet*, dat yn 'e Amerikaanske steat Montana en oangrinzgjende dielen fan Kanada libbet
* Swartfuotten (Lakota) (of Sihasapa), ien fan 'e sân substammen fan it Sûaanske folk fan 'e Lakota, dy't wenje yn it Cheyenne River Yndianereservaat yn 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota
Inkele Hoarn

**Inkele Hoarn** (Lakota: **Hawónžeta**, útspr.: [ha'wo:nʒeta]; Ingelske oersetting: **Lone Horn** of **One Horn**; Súd-Dakota, 1790 – Bear Butte (Súd-Dakota), 1877) wie in opperhaad fan 'e Minnikonzjû-substamme fan 'e Lakota-Sû (*Sioux*), in Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika.

## Libben
Inkele Hoarn waard yn 1790 berne yn it gebiet dat letter de Amerikaanske steat Súd-Dakota wurde soe. 
Syn heit wie it opperhaad Swarte Bizon, en syn mem hiet fan Wite Ko. Ald Opperhaad Smook wie syn omke oan memmekant, en de ferneamde Lakota-oarlochslieder Mâl Hynder wie syn omkesizzer.

Inkele Hoarn wie ien fan 'e opperhaden dy't yn 1868 it twadde Ferdrach fan Fort Laramie ûndertekenen, dat in ein makke oan 'e Oarloch fan Reade Wolk en de Lakota it Grutte Sû Reservaat taparte. Mei Reade Wolk, fan 'e Oglala, en Bûnte Sturt, fan 'e Brulee, reizge er yn 1875 alhiel nei it fiere Washington ta om der by presidint Ulysses S. Grant op oan te stean dat de Amerikanen de ferdraggen neikomme soene. Harren missy wie lykwols om 'e nocht, en it jiers dêrop briek de Grutte Sû-Oarloch fan 1876 út, dy't einigje soe mei de definitive nederlaach fan 'e Lakota. Inkele Hoarn ferstoar yn 1877 oan natuerlike oarsaken yn 'e neite fan Bear Butte, yn Súd-Dakota.

Hy hie fjouwer soannen: Bûnte Wapity, Kromme Noas (*Roman Nose*; net te betiizjen mei de Sjajinske kriger mei deselde namme), Kikkert en Reitsje-de-Wolkens-Oan, dy't elk lieder fan in Minnikonzjû-troep waarden. Bûnte Wapity, net Inkele Hoarn syn biologyske soan mar in oannommen-ien, kaam yn 1890 mei hast trijehûndert oaren om by it kwea ferneamde Bloedbad fan Wounded Knee.
Kraaiepoat

## Persoanen
* Kraaiepoat (opperhaad) (Ingelsk: *Crowfoot*), in njoggentjinde-iuwske lieder fan 'e Swartfuotten
* Kraaiepoat (soan fan Sittende Bolle) (Ingelsk *Crow Foot*), in Lakota-jonge, de soan fan it ferneamde opperhaad Sittende Bolle

## Oar
* kraaiepoat (fuotangel), in izeren foarwerp mei fjouwer útstekkende pjukken wêrfan't ien altyd nei boppen wiist (foarhinne in wapen tsjin kavalery en ynfantery, no brûkt om autobannen springe te litten)
* kraaiepoat (ronfel), ronfels yn it minsklike fel by de eachhoeke
Kraaiepoat (soan fan Sittende Bolle)

**Kraaiepoat** (Ingelsk: **Crow Foot**; 1876? – Grand River (Súd-Dakota), 15 desimber 1890) wie in jonge Lakota fan 'e  Hûnkpapa-substamme, en ien fan 'e soannen fan it ferneamde opperhaad Sittende Bolle. Syn mem wie òf Sjoen-troch-Har-Folk òf Fjouwer Kladen. Hy hie teminsten ien suster of healsuster, Mannich Hynder, en fierders noch in oannommen broer, Ien Bolle, en twa oannommen susters, Rint Sjende en Annie Oakley.

## Libben
Wylst Sittende Bolle him tusken 1877 en 1881 beskûl hold yn Kanada, kaam er dêr yn 'e kunde mei Kraaiepoat, in opperhaad fan 'e Swartfuotten, in grutte en ynfloedrike konfederaasje fan stammen yn it noarden fan 'e Feriene Steaten en oangrinzgjende dielen fan Kanada, dat erffijannen fan 'e Lakota wiene. Sittende Bolle joech oan dat er graach frede slute soe, en mei't Kraaiepoat sels in grut fredesstifter wie, griep dy dy kâns mei beide hannen oan. Hja smookten tegearre de fredespiip by wize fan it sluten fan in ferdrach, en Sittende Bolle wie sa ûnder de yndruk fan Kraaiepoat dat er syn soan, doe noch mar in foege poppe, nei de man ferneamde.

Yn 1881 wie it jonkje Kraaiepoat by syn heit doe't dy him úteinlik oerjoech oan 'e Amerikanen, yn Fort Buford, yn 'e steat Montana. Neitiid waarden se earst tweintich moannen lang fêstholden yn Fort Randall, deunby it hjoeddeistige Pickstown, oan 'e (súdlike) grins fan Súd-Dakota mei Nebraska. Yn maaie 1883 mochten se har by harren sibben jaan yn it noardliker leine Standing Rock Reservaat. Dêr waard Kraaiepoat op 15 desimber 1890, doe't er in jier as fjirtjin wie, tagelyk mei syn heit deasketten troch in groep reservaatsplysjes, doe't it besykjen om Sittende Bolle te arrestearjen útrûn op in sjitpartij.
Noardlik Kanada

**Noardlik Kanada** is in oantsjutting fan de trije territoaria yn it noarden fan Kanada: Yukon, de Noardwestlike Territoaria en Nûnavût. Gewoanwei wurdt it gebiet oars almeast oantsjutten mei **it Noarden**.

Noardlik Kanada is fierwei de tinst befolke regio fan Kanada, en hie yn 2011 in ynwennertal fan likernôch 107.000 minsken op in oerflak fan mear as 3,9 miljoen km², wat in befolkingstichtens fan 0,03 minsken de km² opsmiet. Fan 'e totale befolking fan Kanada libbet 0,3% yn Noardlik Kanada. De ynwenners besteane foar in útsûnderlik grut diel út lânseigen groepen: Inûyt, Yndianen en *[[Métis]]*. Neffens gegevens fan 'e Kanadeeske folkstelling fan 2006 makken dy yn Yukon 25,1% fan 'e befolking út, yn 'e Noardwestlike Territoaria 50,3%, en yn Nûnavût sels 84,3%. Yn Nûnavût, in territoarium dat pas yn 1999 ta wurding kaam as in thúslân foar de eastlike Arktyske Inûyt fan Kanada, foarmje de Inûyt allinnich, dus los fan 'e oare lânseigen groepen, sels in grutte mearderheid (83,6%) fan 'e befolking.
Gallipoli

## Geografy
*Gallipoli (skierlân), in skiereilân by de Dardanellen, yn it Jeropeeske diel fan Turkije
*Gallipoli (Itaalje), in stêd yn Itaalje
*Gallipoli (Turkije), in stêd op it Gallipoli-skiereilân yn Turkije, sjoch: Gelibolu
*Gallipoli (distrikt), in distrikt om 'e stêd Gelibolu hinne op it Gallipoli-skiereilân yn Turkije, sjoch: Gelibolu (distrikt)

## Films
*''Gallipoli'' (film út 1981), in Australyske film út 1981
*''Gallipoli'' (film út 2005), in Turkske film út 2005

## Muzyk
*''Gallipoli'' (album), in album fan Beirut út 2019
*''Gallipoli'' (liet), in liet fan Beirut út 2019

## Skiednis
*Gallipoli-kampanje, in fjildtocht op it Gallipoli-skiereilân yn 'e Earste Wrâldoarloch 

## Oar
*''Gallipoli'' (roman), in roman fan Les Carlyon út 2001
*''Gallipoli'' (tillefyzjesearje), in Australyske minysearje oer de Gallipoli-kampanje út 2015, basearre op 'e roman fan Les Carlyon
*Gallipoli Calcio, in Italjaanske fuotbalklup
List fan gûverneurs fan Nij-Nederlân

De Nederlânske koloanje Nij-Nederlân waard yn de 17e iuw bestjoerd troch in gûverneur, fanwege de Westyndyske Kompanjy. De koloanje hat de neifolgjende gûverneurs hân:

## 1624-1664 Direkteur-Generaal
Tabel mei de gûverneurs ú dat tiidrek.

### 1673-1674 Gûverneur
Gûverneur yn 1673-1674, doe't Nij-Nederlân ûnder Ingelsk bewâld stie.

## 1676 Gûverneur fan [[Nederlânsk Akaadje]]
Cornelis van Steenwijck 1676
Grutte Slavemar

De **Grutte Slavemar** (Ingelsk: *Great Slave Lake*; Frânsk: *Grand lac des Esclaves*), is in grut binnenwetter yn it noardlike diel fan it Noardamerikaanske kontinint, yn 'e Kanadeeske Noardwestlike Territoaria.

It is nei de Grutte Bearemar de grutste mar fan Noardlik Kanada, en de op njoggen nei grutste mar fan 'e hiele wrâld, mei in oerflak fan likernôch 27.200 km². It djiptegemiddelde is 41 m en it djipste punt leit op 614 m ûnder it wetteroerflak. De Grutte Slavemar bestiet út in sintraal diel mei trije útstekkende earms, dy't nei rûchwei nei it westen, noardwesten en easten wize. Op it langste punt mjit de mar 480 km (fan súdwest nei noardeast) en op it breedste punt 109 km (fan noardwest nei súdeast).

De Grutte Slavemar wurdt benammentlik fet troch de rivieren de Slave en de Hay, en wetteret ôf fia de rivier de Mackenzie nei de Noardlike Iissee. De namme fan 'e mar (en trouwens ek fan 'e rivier de Slave) komt fan 'e Slavy-Yndianen, dy't foarhinne yn it Ingelsk *Slaves* ("Slaven") neamd waarden.

Der binne ferskate delsettings oan 'e kust fan 'e Grutte Slavemar sitewearre, wêrûnder Behchoko, Hay River, Fort Resolution en Yellowknife, de haadstêd fan 'e Noardwestlike Territoaria. De mar leit yn in gebiet dêr't in toendraklimaat hearsket, en it wetter is dan ek beferzen fan novimber oant mids juny.
Mar fan de Wâlden

De **Mar fan de Wâlden** (Ingelsk: *Lake of the Woods*; Frânsk: *Lac des Bois*), is in grut binnenwetter yn it eastlike diel fan it Noardamerikaanske kontinint, fuort bewesten de Grutte Marren. It leit persiis op 'e grins fan 'e Amerikaanske steat Minnesota en de Kanadeeske provinsjes Ontario en Manitoba. It grutste part fan 'e Mar fan 'e Wâlden wurdt omjûn troch Ontariaanske grûngebiet, wylst Manitoba yn 'e súdwestlike hoeke in lyts stikje kustline hat. Minnesota omfettet de súdlike kust fan 'e mar, plus in lyts stikje lân oan 'e westkust dat troch Manitobaansk grûngebiet fan 'e rest fan Minnesota ôfsnien wurdt. Dat stikje lân stiet bekend as de Noardwestlike Hoeke (*Northwest Angle*), en it is it noardlikst leine diel fan 'e legere 48 steaten fan 'e Feriene Steaten.

De Mar fan 'e Wâlden hat in oerflak fan likernôch 4.349 km², mei it djipste punt op 64 m ûnder it wetteroerflak. Op it langste punt mjit de mar 109 km (fan noard nei súd) en op it breedste punt 95 km (fan west nei east). De Mar fan 'e Wâlden wurdt benammentlik fieden troch de rivier de Rainy, en wetteret ôf fia de rivier de Winnipeg nei de Winnipegmar, en dêrwei troch de rivier de Nelson, dy't úteinlik útmûnet yn 'e Hudsonbaai. De ekonomy fan 'e omlizzende krite draait benammentlik op toerisme, mei't de Mar fan 'e Wâlden in sintrum fan ferdivedaasje is, dêr't minsken komme om te boatsjefarren, wettersporten, kampearjen en angeljen. Der is sels in strân om op te sinnebaaien.

Der lizze mear as 14.552 ûnderskate eilantsjes yn 'e Mar fan 'e Wâlden, wêrfan't de measten net yn kultuer brocht binne en tsjinje as nêstgebiet foar û.m. de dwerchwilster en de Amerikaanske wite pilekaan. Ek nestelje der hûnderten pearkes see-earnen oan 'e mar. De kust is tige bochtich en krinkeljend, en sadwaande soe it wetter de langste kustline (al mei al 105.000 km) hawwe fan alle Kanadeeske marren, as de mar net foar in diel op Amerikaansk grûngebiet lei. It grutste stik lân yn 'e mar is it 32 km lange en 16 km brede Aulneau-skiereilân, dat fan 'e eastkust, yn Ontario, safier útstekt nei it westen dat it de mar suver midstwa spjalt.