open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frijfeintefeest

In **frijfeintefeest** is in feest dat troch freonen en/of manlike famyljeleden foar in man holden wurdt koart foar't er trouwe sil. Sa'n barren is bedoeld om ôfskie te nimmen fan it 'frije' libben as frijfeint, dat yn dizze kontekst frijwat romantisearre wurdt yn kontrast mei it houlik. As er ienris troud is, soe in man nammentlik foargoed syn frijheid kwyt wêze, om't syn frou dan de tsjinst útmakket. De oansteande brêgeman is sadwaande it mulpunt fan it feest, mar hy wurdt bûten de organisaasje holden. Foar de oansteande breid wurdt troch har freondinnen en/of susters in soartgelikens feest holden, it frijfammefeest. Frijfeintefeesten hawwe in lange skiednis, mei't bekend is dat se yn 'e fyfde iuw f.Kr. al holden waarden troch de Spartanen, yn 'e foarm fan in drinkpartij mei taspraken.

De lokaasje, tiid en sels it antwurd op 'e fraach oft der wol in frijfeintefeest holden wurde sil, wurdt it leafst oant it lêste momint foar de oansteande brêgeman geheim holden. It doel dêrfan is om him oer it mad te kommen. Hy kin oanwizings en foarkarren oanjaan, mar moat mar ôfwachtsje wat syn maten en bruorren dêrfan oernimme. In grut part fan it frijfeintefeest is der ornaris op rjochte om 'e gek mei de oansteande brêgeman te hawwen. Dêrta wurdt him faak in opfallend en gauris ek sjenant stik klean oandien, sadat er dúdlik werom te kennen is foar it omsteand laach. It komt ek foar dat de oansteande brêgeman ien of mear sjenante opdrachten útfiere moat. 

Hast altyd wurdt der in protte dronken op frijfeintefeesten. Fierders is it min ofte mear tradysje om 'e oansteande brêgeman mei te troaien nei in stripklub dêr't strippers optrede of nei in kafee dêr't de servearsters topless omrinne. Ek komt it foar dat der op 'e lokaasje fan it frijfeintefeest (bgl. yn in ôfhierd sealtsje, op in hotelkeamer of by immen thús) in stripper besteld wurdt foar in privee-optreden. It idee efter dizze tradysje is om 'e brêgeman te konfrontearjen mei wat er aansten net mear krije kin, en mooglik om him noch ien kear syn túltsjes úttúlje te litten, bgl. troch in lapdance foar him te bestellen. It is lykwols ek mooglik dat de konfrontaasje mei seks litten wurdt foar wat er is, bgl. as de oansteande brêgeman dêr mei klam om frege hat of om't sawol de brêgeman as syn freonen en famyljeleden út in leauwich fermidden komme. Ynstee kin men bgl. ek te paintballen gean. Guon paintballbedriuwen hawwe in kninepak foar de brêgeman (dy't dan gjin paintballgewear kriget), sadat dyselde fleurichwei opjage wurde kin troch syn maten.
Telefyzjestjoerder

In **telefyzjestjoerder** of **tillefyzjestjoerder** is in byinoar hearrend tal apparaten en oar reau dêr't bewegende bylden mei útstjoerd wurde kinne oer de radiofrekwinsjes fan 'e eter. Soks giet fan 'e eigentlike stjoermêst nei alle ûntfangende apparaten ynsafier't dy har binnen it berik fan 'e útstjoering befine. Dizze ûntfangende apparaten binne telefyzjes. Ornaris wurdt mei de term 'telefyzjestjoerder' net sasear de eigentlike apparatuer bedoeld dy't nedich is om telefyzjebylden út te stjoeren, mar de organisaasje dy't ferantwurdlik is foar it útstjoeren fan sokke strukturearre bylden nei in publyk: it **telefyzjestasjon** of **tillefyzjestasjon**.

It útstjoeren fan telefyzjebylden kin barre fia analoge telefyzjesynjalen, mar sûnt de begjinjierren fan 'e ienentweintichste iuw ek fia digitale telefyzjesynjalen. Telefyzjestasjons dy't inkeld keabeltelefyzje 'útstjoere' kinne eins gjin telefyzjestjoerders neamd wurde, om't der oan keabeltelefyzje feitlik gjin 'útstjoering' te pas komt: it synjaal bliuwt dêrby beheind ta de bekeabeling dy't fan 'e tillefyzjestudio streekrjocht nei de telefyzjes by it publyk thús rint. In telefyzjestasjon kin op ferskillende frekwinsjes tagelyk útstjoere; sokke ferskillende útstjoerings fan ien stasjon wurde telefyzjekanalen neamd. As in groep telefyzjestjoerders ien organisaasje foarmet (wat yn 'e regel bart as se yn it besit kommen binne fan ien mienskiplike eigner), dan sprekt men fan in telefyzjenetwurk. 

Yn 'e Nederlânske kontekst is bgl. de Nederlânske Publike Omrop in telefyzjestjoerder of in telefyzjestasjon, dat trije telefyzjekanalen beheart (NPO1, NPO2 en NPO3). De kommersjele stjoerders RTL4 en SBS6 binne ek telefyzjestasjons. RTL Nederlân, it bedriuw efter RTL4, RTL5, RTL7 en RTL8, kin oanmurken wurde foar in telefyzjenetwurk, krektlyk as SBS Broadcasting, dat Net5, SBS6, SBS9 en Veronica yn besit hat. Telefyzjestjoerders of telefyzjestasjons moatte net betize wurde mei omroppen, dy't in poer Nederlânsk ferskynsel foarmje. Dat binne nammentlik útstjoermachtige organisaasjes dy't de stjoertiid fan ien telefyzjestjoerder mei-inoar diele.
Binne Roorda

**Binne Roorda** (Easternijtsjerk, 4 maaie 1898 – Kamp Sandbostel, 25 april 1945) wie in Nederlânsk (haad)ûnderwizer, grifformeard teolooch en fersetsstrider fan Frysk komôf.

## Biografy
Binne Roorda waard yn 1898 berne as soan fan Philippus Roorda Mzn en Grietje Roorda-Boelens. Philippus Roorda wie de boppemaster fan de kristlike legere skoalle yn Nijtsjerk. Binne hie trije bruorren en twa susters. Doe't er krekt sân jier wurden wie stoar syn mem. Heit troude fannijs mei de widdo Ytje Prins in 1913. Ytje Prins hie ien soan en trije dochters út in earder houlik. De twadde dochter wie Pietje Wassenaar. Sy wie sân jier âlder as har styfbroer Binne. Dochs boasken Binne en Pietje op 13 jannewaris 1921.
Binne gie yn de fuotleasten fan syn heit en waard yn 1918 ûnderwizer op de skoalle fan Jeugddoarp De Glind fan de Rudolphstichting yn Barneveld. Yn 1921 waard er ûnderwizer te Nieuwlande, yn Drinte. 
Yn 1929 waard Binne Roorda haad fan de grifformearde legere skoalle yn Oudeschip yn Grinslân. Nei de berte fan harren seisde bern stoar syn frou Pietje op 6 desimber 1929.

### Twadde Wrâldoarloch
Fan oktober 1942 oant begjin 1945 ferburch Roorda acht Joadske manlju, froulju en bern yn syn krappe boppewent oan de Ernst Casimirlaan 4a yn Grins, dêr't er al wenne mei syn fiif bern en húshâldster Maaike de Zoete.

Yn de iere moarn fan 7 febrewaris 1945 waard Roorda troch de Dútsers thús oppakt. De Joadske ûnderdûkers (en syn twa ûnderdûkte soannen) waarden net fûn. Roorda waard fêstholden yn it Scholtenhûs en letter yn it Hûs fan Bewar yn Grins. Healwei maart 1945 waard er op it lêste transport fan Grins nei it konsintraasjekamp Neuengamme, ûnder Hamburch, set. Healwei april kaam er nei in reis fan tsien dagen mei de trein yn it kamp Sandbostel oan. Dêr stoar er op 25 april 1945. It kamp waard op 29 april 1945 troch de Alliearden befrijd. 

De Frânske seksje grêvetsjinst fûn yn 1955 de stoflike oerbliuwsels fan Binne Roorda yn in massagrêf. Hy waard yn 1958 op 'en nij beïerdige op it earefjild yn Loenen.

## Earbetoan
Roorda ûntfong op 8 septimber 1996 de earetitel *[[Rjochtfeardige ûnder de Folken]]* fan de steat Israel.
Yn it tinkboek fan it lanlik ferset *[[Het Grote Gebod]]* wurdt Roorda lid fan de Lanlike Organisaasje foar Help oan Underdûkers en fan de Grinzer Fersetsgroep  Groep-De Groot neamd. Syn namme stiet yn de Earelist fan Fallenen 1940-1945. Roorda ûntfong postúm it Fersetsbetinkingskrús.

Op 16 maaie 2019 waard ta neitins oan syn moed om syn libben te weagjen om meiminsken te rêden in *[[Stolperstein]]* ûntbleate foar it hûs Casimirlaan 4a yn Grins. Syn biografe en pakesizzer Ytje Stevens-Roorda spruts by dy gelegenheid ek de hoop út "dat it stientsje ús en oaren neitinke lit oer ús karren yn bepaalde omstannichheden. Litst dy liede troch eangst of leafde?"
Soeaaf

In **soeaaf** (meartal: **soeaven**) wie in soldaat fan in histoaryske ynfantery-ienheid. De namme fan dit soarte soldaten giet werom op de Kabylyske stam fan de Zuauas yn it distrikt Zuaua (Zuavia) yn de Algerynske provinsje Constantine. Dy krite levere al yn de tiid fan it Osmaanske Ryk hierlingen dy't ferneamd wiene om harren drystmoedigens.

## Skiednis
Oan it begjin fan de Frânske ferovering fan Algerije op it Osmaanske Ryk liet Frankryk op 1 oktober 1830 in korps fan Soeaven oprjochtsje, dat ûnder befel fan generaal Bertrand Clauzel stie. De namme Soeaaf waard al gau wênst foar alle yn Noard-Afrika rekrutearre hierlingen. De soeaven droegen opfallende unifoarms dy't oan oriëntaalske drachten tinken docht. 

De soeaven-ienheden bestiene ynearste allinne út Kabylyske manlju, wylst de ofsieren fan Frânske komôf wiene. Yn de slach mei Abd El-Kader die bliken dat net alle soeaven fan Noard-Afrikaanske orizjine like betrouber wiene en sûnt 1839 waarden de Soeaven allinne troch Frânsen foarme. Letter, yn 1842, waarden ynlânske Zoeaven wol opnommen yn de troch maarskalk Thomas Robert Bugeaud foarme tirailleurs. 

Yn de Krimkriich (1853-1856) foelen de soeaven by de Slach oan de Alma (1854), Inkerman (1854) en Malachov (1855) op troch harren prestaasjes, dy't de basis lei foar de legindaryske namme fan de ienheden.

Sûnt it midden fan de 19e iuw ûntjoegen de soeaven har ta in ynfantery-ienheid fan it Frânske leger mei in elite-karakter. In grut part fan de tsjinstplichtige Europeanen yn it Franske Noard-Afrika waarden by de soeaven yndield, mar ek Frânsen út Frankryk sels. Nei de Earste Wrâldkriich ferdwûn de karakteristike dracht fan de soeaven en mei de ûnôfhinklikens fan Algerije waarden de lêste soeaven-ienheden yn 1963 opheven.

## Soeaven by oare lannen
Ek oare lannen brûkten bytiden soeaven-ienheden, dy't lykwols net út manlju út Noard-Afrika bestiene, mar allinne de kleurrike dracht fan de Frânske foarbylden oernamen. Sa brûkten beide kanten yn de Amerikaanske Boargeroarloch ferskillende soeaven-rezjiminten. Ek Brazylje, de Tsjerklike Steat (1861-1870) en it Osmaanske Ryk hiene ferlykbere troepen.

## Sjoch ek
* Pauslike Soeaven
## Ofbylden

Zouave - Grolleron.jpg|*Soeaaf (1870)*
Garde impériale zouave.jpg|*Keizerlike Soeaven-rezjimint (1860)*
Winslow Homer - The Brierwood Pipe.jpg|*Soeaven yn de Amerikaanske Boargeroarloch*
Zouave Sénégalais; petite Tenue.jpg|*Soeaaf út Senegal* 
Zouave1888.jpg|''Soeaaf (1888)

## Keppeling om utens
* Soeavenmuseum
List fan sterke tiidwurden yn it Frysk

Dit is in **list fan [[sterk tiidwurd|sterke tiidwurden]] yn it [[Frysk]]**. 

## Gewoane ferbûging fan swakke tiidwurden (ta ferliking)
Ta ferliking earst de 'gewoane' ferbûging fan swakke tiidwurden yn it Frysk. Dy giet sa:

) 'wenne' hat ek in (minder faak brûkte) sterke ferbûging

N.B.: swakke tiidwurden op -e wêrfan't de stam einiget op -d of -t krije yn 'e doetiid yn it Frysk (oars as yn it Nederlânsk) **gjin** ferdûbeling fan 'e d of t. Dus de doetiid fan 'ik meld' is 'ik melde' (Ned.: *ik meldde*), en de doetiid fan 'ik praat' is 'ik prate' (Ned.: *ik praatte*). Wol sjocht men gauris dat dat it mulwurd by sokke tiidwurden in (opsjonele) ferlinging krije kin mei -en. 'Ik haw meld' en 'ik haw praat' kin dus ek sein/skreaun wurde as 'ik haw melden' en 'ik haw praten'.

## Ferbûging fan sterke tiidwurden
Hjirûnder de ferbûging fan sterke tiidwurden yn it Frysk. By de ferbûging yn 'e tabel hjirûnder wurdt by de 3e persoan inkeltal allinne de foarm 'hy' jûn, mar deselde ferbûging fan it tiidwurd jildt fansels foar de foarmen 'sy' en 'it'. Krektsa wurdt allinne de 1e persoan meartal werjûn ('wy'), mar deselde foarm fan it tiidwurd jildt ek foar de 2e persoan meartal ('jimme'), de 3e persoan meartal ('sy') en de hoflikheidsfoarm ('jo').
----
**[[#B|B]] - [[#D|D]] - [[#E|E]] - [[#F|F]] - [[#G|G]] - [[#H|H]] - [[#I|I]] - [[#J|J]] - [[#K|K]] - [[#L|L]] - [[#M|M]] - [[#N|N]] - [[#P|P]] - [[#R|R]] - [[#S|S]] - [[#T|T]] - [[#U|U]] - [[#W|W]]**
----

## Keppeling om utens
* https://tiidwurden.frl/

*
Bûging

* bûging (beweging), in djippe knikkende beweging fan it boppelichem ta begroeting of hulde
* bûging (meganika), it ombûgen fan in materiaal
* bûging (grammatika), it deklinearjen fan in wurd yn 'e grammatika
* bûging (ljocht), de diffaksje fan ljocht
Sikehûssearje

In **sikehûssearje** of **sikehûsrige**, ek wol in **medyske dramasearje** neamd, is in dramasearje wêryn't foarfallen yn (in ôfdieling fan) in sikehûs of soartgelikense sûnenssoarchynstelling sintraal steane. Njonken it poer genêskundige aspekt wurdt yn sokke tillefyzjesearjes oer it algemien ek omtinken jûn oan it priveelibben fan 'e haadpersoanen. Dat binne dokters, ferpleechkundigen en soms oare stêfleden, lykas konsiërzjes of skjinmakkers. De pasjinten binne meastal mar gastrollen, dy't ien of op syn meast in pear ôfleverings bliuwe.

*[[City Hospital (Amerikaanske telefyzjesearje)|City Hospital]]*, dat fan 1951 ôf yn 'e Feriene Steaten útstjoerd waard, wie de earste sikehûsrige op 'e tillefyzje. Foarbylden fan oare sikehûssearjes binne: *[[St. Elsewhere]]*, *[[ER (telefyzjesearje)|E.R.]]*, *[[Chicago Hope]]* en *[[House (telefyzjesearje)|House]]* yn 'e Feriene Steaten; *[[The Flying Doctors]]* yn Austraalje; *[[Die Schwarzwaldklinik]]* yn Dútslân; en *[[Medisch Centrum West]]* en *[[De Co-assistent]]* yn Nederlân. 

As de klam tefolle ferskood fan 'e medyske kant nei ferwikkelings yn it leafdeslibben fan 'e dokters en ferpleechkundigen kin men op in stuit net mear sprekke fan sikehûssearje; dan wurdt it ynstee in soapsearje mei it sikehûs as eftergûn. Foarbylden fan dat soarte searjes binne it Amerikaanske *[[General Hospital]]* en *[[Grey's Anatomy (telefyzjesearje)|Grey's Anatomy]]*. In oar hybride subsjenre wurdt foarme troch komeedzjesearjes dy't yn in sikehûs spylje. It bekendste foarbyld dêrfan is de Amerikaanske rige *[[M*A*S*H (telefyzjesearje)|M*A*S*H]]*, dy't rûn fan 1972 oant 1983, en dy't spile yn in militêr fjildhospitaal ûnder de Koreaanske Oarloch.
Saakstra's Brêge

**Saakstra's Brêge** (de offisjele namme is Frysktalich) is in brêge yn 'e Fryske stêd Frjentsjer oer de Alde Trekfeart. It wie foarhinne in hânbetsjinne ophelbrêge, mar no is it in fêste brêge. Dêrûndertroch hat de lytse rekreaasjefeart tagong fan 'e noard-súd-oriïntearre Easterstedsgrêft ta de nei it easten rinnende Alde Trekfeart. De strjitte dy't oer de brêge hinne rint, hjit it Ald Keatsfjild. Oan 'e súdkant fan Saakstra's Brêge liedt dy strjitte oan 'e eastlike side fan hotel-restaurant De Stedsherberge lâns yn 'e rjochting fan 'e folle gruttere Stasjonsbrêge oer it Van Harinxmakanaal. Oan 'e noardkant fan 'e brêge giet it Ald Keatsfjild al rillegau oer nei de yn eastlike rjochting ôfbûgende Ljouwerterwei, dy't by Bloemketerp en de Wettertoer lâns giet om út te kommen op 'e âlde strjitwei nei Dronryp.
__TOC__
## Skiednis
Op it plak fan Saakstra's Brêge leit al hiel lang in brêge, mei't de oerstek oer de Alde Trekfeart ûnderdiel is fan 'e rûte fan 'e âlde strjitwei fan Frjentsjer nei Ljouwert. Oan 'e ein fan 'e Twadde Wrâldoarloch, by de befrijing fan Fryslân troch de Alliëarden, rekke de brêge dy't doe op dat plak lei, fernield yn 'e striid. Neitiid waard der in ophelbrêge oanlein, dy't mei de hân betsjinne waard, de lêste 37&nbsp;jier troch deselde brêgewachter, Eelco Bootsma fan De Stedsherberge. Yn 2016 begûn de fernijing fan 'e brêge, dy't foel ûnder it projekt Waadpoarte (*Waddenpoort*), dêr't de gemeente Frjentsjerteradiel €20&nbsp;miljoen oan bestege. Ek de fernijing fan 'e Stasjonsbrêge en de oanlis fan 'e Easterpoartsbrêge makken dêr ûnderdiel fan út. Op 14&nbsp;novimber 2016 draaiden Bootsma en wethâlder Caroline de Pee tegearre de âlde brêge foar de lêste kear iepen, wêrnei't ein novimber de sloop folge.

De nije Saakstra's Brêge waard in hegere mar fêste brêge, sadat de wachttiden yn it ferfolch ta it ferline hearden. De nije brêge waard boud troch DVJ Infra en Milieu fan De&nbsp;Jouwer. Tagelyk mei de fernijing fan 'e brêge waard ek it noardlike part fan it Ald Keatsfjild hielendal werynrjochte. Op 18&nbsp;april 2017 waard de nije brêge troch wurklju fan Westra B.V. út Frjentsjer op syn plak hyst. Oarspronklik hie it de bedoeling west dat de brêge op 1&nbsp;april al klear wêze soe, mar dy datum waard net helle, om't der mear tiid nedich wie foar ûndersyk en boukundich wurk as dat yn 't foar ynskat wie. Der waard keazen foar in alternative konstruksjewize dy't binnen it budget bleau en dêr't de gemeente mei ynstimde.

## Sjoch ek
*Easterpoartsbrêge
*Stasjonsbrêge
Otto Clantskoalle

De **Otto Clantskoalle** (de offisjele namme is Frysktalich) wie de (iennichste) basisskoalle fan it Fryske doarp Boksum. It wie in algemien bysûndere skoalle op kristlike grûnslach, dy't yn 1892 oprjochte waard. De Otto Clantskoalle hearde ta de koepelorganisaasje Elan Underwiisgroep (dy't yn 2017 fuortkaam út 'e fúzje fan Underwiisgroep Fier en de Stifting Radius). De skoalle wie ferneamd nei Otto Clant, in Steatske soldaat dy't yn 1586 yn it doarp sneuvele yn 'e Slach by Boksum. Yn 1992 fierde de skoalle syn hûndertjierrich bestean, û.m. mei de publikaasje fan it jubileumboek *Bestean en Bestean Bliuwe*. Mids 2018 waard er lykwols opheft.

## Sluting
Al sûnt de 1980-er jierren ferkearde de Otto Clantskoalle yn 'e gefaresône om't der eins te min learlingen wiene. Yn 2011 kaam de skoalle ta de koepelorganisaasje Underwiisgroep Fier te hearren, dy't yn 2015 de sluting oankundige foar mids 2016. Boksum reägearre mei in breed droegen aksje om nije learlingen foar de skoalle oan te lûken, en betocht teffens in plan om it pjutteboartersplak fan it doarpshûs nei de skoalle te ferpleatsen en sa in brede skoalle te kreëarjen foar bern fan twa oant tolve jier. Ek waard der gearwurking socht mei Kristlike Basisskoalle De Reinbôge yn Hilaard. Dêrtroch koe de driigjende sluting fan 'e Otto Clantskoalle doe tsjinkeard wurde.

Yn 2017-2018 wiene der lykwols noch mar 29 skoalbern, wêrfan't der oan 'e ein fan dat skoaljier fiif nei de middelbere skoalle giene, sûnder dat dêr nije oanwaaks yn 'e leechste groep foar yn 't plak kaam. Oan 'e ein fan it folgjende skoaljier soene wer trije bern de Otto Clantskoalle ferlitte, op 'e nij sûnder dat der nije learlingen by kamen. Om't minimale tal learlingen foar in basisskoalle yn 'e gemeente De&nbsp;Waadhoeke op 23 lei, waard besletten en hef de Otto Clantskoalle oan 'e ein fan it skoaljier 2017-2018 op. Fan 'e 23 oerbleaune learlingen yn it skoaljier 2018-2019 stapten der 20 oer nei Gearwurkingsskoalle Twaspan, yn it buordoarp Deinum, wylst de restearjende 4 nei de skoalle giene fan it oare buordoarp Weidum. 

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Otto Clantskoalle
Pakhûs Burmania

It **Pakhûs Burmania** is in earder pakhûs yn 'e Fryske haadstêd Ljouwert. It waard boud yn 1876, en it stiet oan 'e Eastersingel, oan it wetter fan 'e Easter Stedsgrêft, dêr't it goed berikber wie foar de binnenfeart. Dat wie wichtich doe't it noch in funksje as pakhûs hie. It Pakhûs Burmania is no in ryksmonumint, dat yn 2018 fan binnen omboud waard om in tal apparteminten te húsfêstjen.

## Skiednis
It Pakhûs Burmania waard boud yn 1876, doe't der grutte bedriuwichheid bestie yn it gebiet tusken It Fliet en de Oldegalileeën. Oarspronklik die it tsjinst foar de opslach fan nôt. As nôtpakhûs wie it efterinoar yn gebrûk by de firma's De Vries, W.J. Nauta, Moalfabryk en Grutterij Burmania en Nôthannel B.C. Algra. Yn 1970 waard yn it gebou in antykhannel fêstige, en yn 1979 krige it in nije funksje as kantoargebou foar Reklameburo Weda.

Op 23 augustus 1983 krige it Pakhûs Burmania de status fan ryksmonumint. Dêrby wiene benammen de bûtenkant fan it gebou en de ûnbidich grutte kap fan histoaryske wearde, mei't it ynterieur al earder ferboud wie. Mids july 2018 ferliet Weda it gebou, en gie it oer yn 'e hannen fan in projektûnwikkeler. Dy naam it buro Adema Architecten yn 'e earm om der fyftjin hierapparteminten yn oan te lizzen, dy't útinoar rinne soene fan 65 oant 90&nbsp;m², ferdield oer alle seis ferdjippings.
Deademars (Twadde Wrâldoarloch)

**Deademarsen** (*Todesmärsche* yn it Dútsk) wiene de marsen fan finzenen út Nazy-Dútslân tusken nazy-kampen mei it gefaar fan de dea ûnder de Twadde Wrâldkriich. Se barden op ferskate plakken ûnder de holokaust, ûnder mear yn 1939 yn de provinsje Lublin yn Poalen, yn 1942 yn it *Reichskommissariat Oekraïne* en in gebieten ûnder Dútsk bewâld yn 't algemien. Tusken it neijier fan 1944 en ein april 1945 fûne se op gruttere skaal plak oan it Sovjetfront, fan de nazy-konsintraasjekampen en kriichfinzenekampen yn de nije *Reichsgaue*, nei kampen yn it eigenlike Dútslân, bûten it berik fan de alliearden. It doel wie bewizen fan misdieden tsjin de minskheid yn de kampen te ferwiderjen en de befrijding fan kriichsfinzenen foar te kommen. 
Troch de strieminne omstannichheden en de gewelddiedige hannelwize fan bewakers ferlearen alinne al oan de ein fan de oarloch sa'n 250.000 minsken it libben. 


File:VolarydeadJews.jpg|11 maaie 1945: Dútske boargers wurde twongen om lâns de lichems fan Joadske froulju te rinnen dy't by in deademars omkamen
Rijkele Sijtzema

**Rijkele Sijtzema** (Skoatterlân, 2 april 1926 - Boazum, 10 febrewaris 1945) wie in Nederlânsk kollaborateur fan Frysk komôf yn de Twadde Wrâldoarloch.

## Libben ûnder de oarloch
Sijtzema wie lid fan 'e Lânwacht, de kollaborearjende plysjetsjinst fan 'e NSB. In Johan de Wilde, in Joad dy't troch de Sicherheitsdienst oppakt wie, bea him begjin 1945 500 gûne oan om him ûntkomme te litten. Nei't dat syn beslach krigen hie en Sijtzema betelle wie, moast er sels ûnderdûke. Op syn ûnderdûkadres by in brêgewachtster yn 'e omkriten fan Raerd hied er geregeldwei spul mei trije oare ûnderdûkers. Sijtzema drigeminte by sokke gelegenheid gauris, û.m. mei in boksbûgel. Hy bliek ek in dief te wêzen en fan 'e oare ûnderdûkers te stellen.

Op 10 febrewaris 1945 kaam it spul ta in klimaks. Sijtzema woe nei hûs en liet him dat net ûntprate. It ferset koe soks lykwols net talitte om't der grutte kâns bestie dat er dan troch de Dútsers pakt wurde soe. En hy wist dingen dy't oare minsken yn gefaar bringe soene as er dy útbrocht oan 'e besetter. Dêrom waard Sijtzema op in pleats by Boazum brocht, dêr't leden fan it ferset yn ûnderling oerlis besleaten dat er eksekutearre wurde moast.

Ien fan 'e fersetslju naam Sijtzema mei de greide yn, dêr't er twa kûgels op syn holle ôfskeat. De ferwûnings blieken net fataal te wêzen, en Sijtzema besocht út te naaien. De fersetsman sette him efternei en krige him te pakken, wêrnei't de beide mannen fjochtsjend yn in sleat bedarren. Dêr waard Sijtzema de holle sa lang ûnder wetter holden, dat er ferdronk. Op it stoflik omskot waard letter noch in beurs mei 450 gûne deryn fûn. Fan dat jild waarden neitiid oare fersetsdieden finansierd. Sijtzema waard efter de pleats te Boazum beïerdige. Nei de oarloch oardiele de rjochter dat de eksekúsje rjochtlik west hie.
Sikke Wolters

**Sikke Dirks Wolters** (Ikkerwâld, 30 jannewaris 1908 – It Hearrenfean, 27 juny 1944) wie in Nederlânske plysje. Hy waard yn de Twadde Wrâldoarloch troch it Fryske ferset likwidearre fanwegen syn help oan de Dútsers.

## Libben
Wolters troude yn 1934 mei Hiske Roskam. Sy krigen tegearre fjouwer bern; de jongste stoar binnen it jier. Hy wie by de plysje en wie lid fan de NSB. Nei de Dútske ynfal wurke er nau gear mei de besetter. Sa arrestearre er bygelyks yn desimber 1943 mei Harm Sibma in Joadske frou en har dochter yn Donkerbroek. Hy joech him dêrfoar út as Joadske ûnderdûker. Earder dat jier, yn septimber, wie er ferantwurdlik foar de arrestaasje fan fersetsman Douwe de Boer. Dy wie er op it spoar kaam fia de "foute" post Leeuwke Bollema dy't in brief ûnderskept hie mei belêstende ynformaasje. De Boer stoat úteinlik yn Kamp Vught.

Plysje Wolters wie stasjonearre op It Hearrenfean. Hy wurke dêr nau op mei de Lânwacht. Dat wie net fansels om't de plysje yn in protte plakken neat hawwe moast fan it eigensinnige optreden fan de Lânwacht.

Wolters wie in tige trochtaastend plysjeman. Hy die him regelmjittich foar as swarthanneler. Nei't de keap sletten wie makker er him bekend as plysje wn waard de keper arrestearre. Wolters kaam in protte fersetsminsken, alliearde fleanders en ûnderdûkers op it spoar en wie sadwaande in serieuze bedriging foar de ûndergrûnse. Dêrtroch waard hieltyd mear heard om him mar fan kant te meitsjen. It wie net fansels dat eltse ferrieder samar út 'e wei romme waard, omdat de Dútsers faak ferjildingsmaatregelen namen en dêrby in protte – al as net willekeurige – slachtoffers makken.

It plan om Wolters te likwidearjen waard yn it ferset earst foarlein oan in saneamd feemgerjocht, dat út trije rjochters bestie. Sy joegen tastimming om him te deadzjen. Dat barde net fuortendaliks. Wolters krige earst noch in brief dêr't him it deafûnis yn oansein waard. It soe ek útfierd wurde, of it moast wêze dat er ophâlde mei syn jacht op minsken. Hy gie der lykwols gewoan mei troch, dat der waard besletten om him út de wei te romjen. Mei mar ien kûgel waard er deadien yn de fytsestalling fan it treinstasjon op It Hearrefean troch fersetsman Gerard Haagen. It pistoal wêrmei't Haagen it die waard yn 1980 oan it Fersetsmuseum yn Ljouwert skonken, mar ferdwûn in jier letter by in ynbraak.

As represaille waard feehâlder Albert Marten Rinkema yn de nacht fan 29 op 30 juny thús yn Rottum deasketten yn it ramt fan de *[[Aksje Sulverdin|Silbertanne Aktion]]*.
Triem

* triem (opstap), elts fan 'e opstappen fan in trep of ljedder
* triem (ynformatika), in kompjûterbestân
Berneprogramma

In **berneprogramma** is tradisjoneel in telefyzjeprogramma, of soms in radioprogramma, dat útstjoerd wurdt foar de doelgroep bern oant likernôch tolve jier. Sûnt it begjin fan 'e ienentweintichste iuw wurde berneprogramma's lykwols ek in protte útstjoerd (en besjoen) oer it ynternet. As berneprogramma's de foarm oannimme fan in fiktyf ferfolchferhaal, sprekt men oer it algemien fan in **bernesearje** of **bernerige**. Programma's foar tiners fan tolve jier ôf wurde yn 'e regel gjin berneprogramma's, mar jeugdprogramma's neamd.

Op 'e tillefyzje wurde berneprogramma's ornaris moarns en middeis útstjoerd, as (jonge) bern wekker binne. Foarhinne fûnen sokke útstjoerings ek wol plak op 'e iere jûn, mar sûnt likernôch 2010 binne tillefyzjestjoerders en omroppen dêrfan ôfstapt, om't se dy primetime leaver oan in keapkrêftiger publyk besteegje, sadat se mear ynkomsten út 'e dan útstjoerde reklame helje kinne.

Yn Nederlân wiene de earste berneprogramma's om 'e midden fan 'e tweintichste iuw op 'e radio te beharkjen: *Kleutertje Luister*, dat om 10.00&nbsp;oere moarns útstjoerd waard, en *[[Paulus de Boskabouter]]*, om 19.00&nbsp;oere jûns, krekt foar it op bêd gean. Foarbylden fan bekende Nederlânske bernesearjes út 'e begjintiid fan 'e tillefyzje wiene *[[Pipo de Clown]]*, *[[Swiebertje]]* en *[[Dappere Dodo]]*. Yn 'e 1960-er jierren folge it tige populêre *[[De Fabeltjeskrant]]*. Lettere searjes wiene û.m. *[[De Berenboot]]*, *[[Bassie en Adriaan]]* en *[[Floris (telefyzjesearje)|Floris]]*.

Ut oare lannen kamen berneprogramma's as *[[Flipper]]* en *[[Lassie]]* (Feriene Steaten), *[[Skippy]]* (Austraalje) en *[[Teletubbies]]* (Ingelân). Yn 'e ienentweintichste iuw wiene yn Nederlân fral *[[Sesamstraat]]*, *[[Tik Tak]]* en *[[Het Klokhuis]]* populêre berneprogramma's.
Jeugdprogramma

In **jeugdprogramma** is tradisjoneel in telefyzjeprogramma, of soms in radioprogramma, dat útstjoerd wurdt foar de doelgroep tiners fan likernôch tolve jier ôf. Sûnt it begjin fan 'e ienentweintichste iuw wurde jeugdprogramma's lykwols ek in protte útstjoerd (en besjoen) oer it ynternet. As jeugdprogramma's de foarm oannimme fan in fiktyf ferfolchferhaal, sprekt men oer it algemien fan in **jeugdsearje** of **jeugdrige**. Programma's foar bern oant tolve jier wurde gjin jeugdprogramma's, mar berneprogramma's neamd. Yn Nederlân wiene bekende jeugdsearjes *[[Het Huis Anubis]]* en *[[ZOOP]]*. Foarbylden fan populêre jeugdsearjes út it bûtenlân binne *[[Beverly Hills 90210]]*, *[[Party of Five]]* en *[[Dawson's Creek]]*.
Radiostjoerder

In **radiostjoerder** is in byinoar hearrend tal apparaten en oar reau dêr't lûden mei útstjoerd wurde kinne oer de radiofrekwinsjes fan 'e eter. Soks giet fan 'e eigentlike stjoermêst nei alle ûntfangende apparaten ynsafier't dy har binnen it berik fan 'e útstjoering befine. Dizze ûntfangende apparaten binne radio's.

Ornaris wurdt mei de term 'radiostjoerder' net sasear de eigentlike apparatuer bedoeld dy't nedich is om radiolûden út te stjoeren, mar de organisaasje dy't ferantwurdlik is foar it útstjoeren fan strukturearre programma's nei in publyk: it **radiostasjon**. Men sprekt ek wol fan in **radio-omrop**, mar in omrop is strikt nommen in útstjoermachtige organisaasje dy't ien of mear radiostasjons dielt mei oare, soartgelikense radio-omroppen. In radiostasjon kin op ferskillende frekwinsjes tagelyk útstjoere; sokke ferskillende útstjoerings fan ien stasjon wurde radiokanalen neamd. As in groep radiostjoerders ien organisaasje foarmet (wat yn 'e regel bart as se yn it besit kommen binne fan ien mienskiplike eigner), dan sprekt men fan in radionetwurk. 

Radiostjoerders hawwe altyd in fêste frekwinsje, sadat de harkers se op harren radiotastellen weromfine kinne. Dy frekwinsjes kinne diel útmeitsje fan ferskate bannen. De bekendste bân is FM, dy't tusken 88 en 108&nbsp;MHz (megaherz) leit. AM, dat tusken 525 en 1605&nbsp;kHz (kiloherz) leit, beslacht in grutter geografysk berik dat faak mear as ien lân omfettet, mar de apparatuer en ynfrastruktuer foar in AM-radiostjoerder is folle djoerder. Sûnt it begjin fan 'e ienentweintichste iuw besteane der fierders radiostasjons dy't ek (of allinnich mar) digitaal, d.w.s. oer it ynternet útstjoere. Sokke ynternetradio is it goedkeapst fan allegear, om't der alhiel gjin útstjoerynstallaasje foar nedich is. Oan 'e oare kant moatte de harkers dan wol de beskikking hawwe oer in flugge ynternetferbining om 'e radio goed ûntfange te kinnen.
Omrop

In **omrop** is in organisaasje dy't as doel hat om op 'e radio en/of de tillefyzje útstjoerings te fersoargjen fan radio- en/of tillefyzjeprogramma's dy't faak ek troch de omrop sels produsearre wurde. Dêrby dielt in omrop yn 'e strikte sin ien of mear radiokanalen en/of tillefyzjekanalen mei ien of mear oare omroppen. Wat dat oangiet, moatte omroppen ûnderskaat wurde fan radiostasjons en tillefyzjestasjons, dy't it allinnichrjocht oer ien of mear kanalen hawwe. As wurd is 'omrop' ôflaat fan 'e eardere steds- of doarpsomropper, in persoan dy't troch doarp of stêd gie om fysyk berjochten fan algemien belang om te roppen.

Omroppen binne histoarysk ûntstien út 'e ferpyldering fan 'e Nederlânske maatskippij. Alle pylders moasten in eigen politike partij hawwe, in eigen fakbûn, in eigen frouljusorganisaasje, in eigen jongereinorganisaasje, en gean sa mar troch. Dêr hearde ek in eigen omrop by. Sa betsjinne de NCRV de otterdokse protestanten, de VPRO de frijsinnige protestanten, de KRO de roomsen, de AVRO de liberalen en de VARA de sosjalisten. Omroppen dy't der letter bykamen, feroveren binne it bestel in eigen plakje, lykas de TROS, dy't boargerlike sekulieren fertsjintwurdige dy't har net mei de liberale pylder ferbûn fielden; de EO, dy't de 'swiere' evangelyske protestanten fertsjintwurdige; Veronica, dat in grut part fan 'e jongerein oan him wist te binen (in nys dy't letter oernommen waard troch BNN); en Omrop MAX, dy't him op 'e âlderein rjochte.

Al dy omroppen binne saneamde publike omroppen, wat betsjut dat se net inkeld finansierd waarden út 'e kontribúsjes fan 'e leden, mar ek út belestingjild fan 'e oerheid. Mei-inoar foarmen se it saneamde publike bestel, dat letter omfoarme waard ta de Nederlânske Publike Omrop. Foar de publike omroppen oer steane sûnt de ein fan 'e 1980-er jierren de saneamde kommersjele omroppen, dy't net út belestingjild en ledekontribúsjes, mar folslein út reklame-ynkomsten en sponsoring fan programma's besteane. De wichtichste kommersjele omroppen binne RTL4, RTL5, Net5, SBS6, RTL7, RTL8, SBS9 en Veronica. Strikt nommen binne dit lykwols hielendal gjin omroppen, mar tillefyzjestasjons (of mooglik tillefyzjekanalen, ôfhinklik fan hoe't men it krekt sjen wol). 

De 'omrop' is in typysk Nederlânsk ferskynsel, dat yn oare lannen net foarkomt. Hoewol't soms ynformeel sprutsen wurdt oer 'de Britske omrop BBC' of 'de Flaamske omrop VRT', giet it dêrby om tillefyzjestjoerders en net om omroppen. Ek it begryp steatsomrop, dat foar û.m. de BBC wol brûkt wurdt, is eins in misse namme.
Jurjen Dreeuws

**Jurjen Dreeuws** (Noardbroek, 20 septimber 1905 – Oegstgeest, 31 jannewaris 1984) wie in Nederlânsk plysjeman fan Grinslânsk komôf. Hy waard bekend as ien fan 'e lieders fan it ferset yn 'e Fryske haadstêd Ljouwert ûnder de Twadde Wrâldoarloch.
__TOC__
## Libben
Dreeuws waard yn 1905 berne yn it Grinslânske Noardbroek as de soan fan Hilko Dreeuws en Klaassiena de Vries. Hy gie by de plysje en klom dêr op oant er yn 1934 beneamd waard ta ynspekteur by de Gemeenteplysje fan Ljouwert. Dreeuws troude yn 1935, doe't er 29&nbsp;jier wie, mei Pieterdina Hinderika Bettenbroek (1907-1996) út Scheemda, mei wa't er fjouwer bern krige.

Under de Dútske besetting fan Nederlân yn 'e Twadde Wrâldoarloch ûntjoech Dreeuws him ûnder de skûlnamme 'ynspekteur Bakker' ta ien fan 'e lieders fan it ferset yn 'e provinsje Fryslân. De Dútsers krigen dêr lykwols lucht fan, en pakten him op. Hy kaam finzen te sitten yn 'e Blokhúspoarte te Ljouwert, dêr't er troch de SD oanhâldend martele waard om ynformaasje fan him los te krijen. Dreeuws, dy't genôch nammen en plakken yn 'e holle hie dat de Dútsers dêrmei it ferset yn Fryslân lamslein hawwe koene, briek lykwols net, mar wist fol te hâlden oant er rêden wurde koe.

Op 8&nbsp;desimber 1944 wie Dreeuws nammentlik ien fan 'e 51 finzenen dy't troch it ferset by de oerfal op it Hûs fan Bewar yn Ljouwert ûnder lieding fan Piet Oberman befrijd waarden. (Dy nuodlike operaasje waard yn 1962 ferfilme as *[[De Overval (film)|De Overval]]*, wêrby't de rol fan Dreeuws fertolke waard troch akteur Kees Brusse.) Neitiid moast Dreeuws oant de ein fan 'e oarloch ûnderdûke.

Fan 1945 oant 1946 wie Dreeuws wer ynspekteur fan plysje te Ljouwert. Dêrnei waard er beneamd ta kommissaris fan 'e Gemeenteplysje yn Leien, wat er bliuwe soe oant syn pinsjonearring yn 1970. Foar syn dieden yn 'e oarloch waard him it Fersetsbetinkingskrús takend. Dreeuws wie ek ofsier yn 'e Hûsoarder fan Oranje, ofsier yn 'e Oarder fan Oranje-Nassau en ofsier yn 'e Oarder fan de Republyk Tuneezje. Hy kaam yn 1984 yn 'e âlderdom fan 78 jier yn it Súdhollânske Oegstgeast te ferstjerren.
Telefyzjenetwurk

In **telefyzjenetwurk** of **tillefyzjenetwurk** is in organisaasje dy't ferskillende telefyzjestasjons yn eigendom en/of behear hat en/of fan telefyzjeprogramma's foarsjocht. It is in begryp dat benammen in protte brûkt wurdt yn Noard-Amearika en Austraalje. Dêr biede sokke netwurken in programmearring dy't foar it hiele lân fierhinne itselde is, mar foar in diel taspitst op 'e regio, lykas nijsprogramma's en waarberjochten. Guon netwurken besitte sels in grut tal telefyzjestasjons, wylst oaren wurkje mei assosjearre stasjons dy't bestjoerlik selsstannich binne. It komt ek foar dat beide foarmen fan stasjons by ien netwurk oansletten binne. Bekende foarbylden fan telefyzjenetwurken binne ABC, CBS en NBC yn 'e Feriene Steaten, CBC yn Kanada, ABC yn Austraalje en de BBC en ITV yn it Feriene Keninkryk.

In soad tsjintwurdige telefyzjenetwurken binne oarspronklik ûntstien út eardere radionetwurken. In wichtich ferskil tusken in telefyzjenetwurk en it Nederlânske begryp omrop is dat in netwurk de hiele of hast de hiele programmearring fan mear as ien telefyzjestasjon fersoarget, wylst omroppen de útstjoertiid op ien telefyzjestasjon mei-inoar diele. Yn 'e Nederlânske kontekst kinne benammen RTL Nederlân en SBS Broadcasting (dy't de telefyzjestasjons RTL4, RTL5, RTL7 en RTL8, resp. Net5, SBS6, SBS9 en Veronica yn eigendom hawwe) wol as telefyzjenetwurken sjoen wurde, ek al wurdt dy term yn Nederlân mar selden brûkt.
Telefyzjekanaal

In **telefyzjekanaal** of **tillefyzjekanaal** is in útstjoerfrekwinsje dy't troch in telefyzjestjoerder brûkt wurdt om telefyzjebylden oer út te stjoeren. Ien telefyzjestjoerder kin mear as ien telefyzjekanaal yn gebrûk hawwe. Oarsom is it ek mooglik dat ien telefyzjekanaal brûkt wurdt troch mear as ien útstjoermachtige telefyzjestasjon of omrop. In ûnôfhinklik telefyzjekanaal dat troch mar ien útstjoermachtige telefyzjestastjon brûkt wurdt, kin yn 'e praktyk lykslein wurde mei in telefyzjestjoerder.
Stedspark (Frjentsjer)

It **Stedspark** (Nederlânsk en offisjeel: *Stadspark*) is in park yn 'e Fryske stêd Frjentsjer. It wurdt ek wol it **Sjaerdamapark** neamd. It leit oan 'e Harnzerwei, in pear hûndert meter westlik fan 'e Frjentsjerter binnenstêd, en net fier fan it Gemeentehûs fan De Waadhoeke, dat fierder nei it westen ta oan deselde strjitte stiet.

## Skiednis
It Stedspark of Sjaerdemapark waard yn 1961 iepene. Yn 2015-2016 waard it nei 55&nbsp;jier hielendal opknapt en fernijd, in projekt dêr't men tsien moannen mei oan 'e gong wie. Yn dy tiid waard û.m. de beskoeiïng fan 'e fiver fernijd, en ek waard der in stalt by it wetter oanlein. Guon beammen en strûken waard ferfongen en de rest waard bysnoeid. By de yngong waarden nije sitbanken pleatst en blommeperkjes oanlein. 

It park waard op freed 17&nbsp;juny 2016 fannijs iepene waard troch wethâlder Joop Bekkema fan 'e doetiidske gemeente Frjentsjerteradiel. Dyselde ûntbleate dêrby ek it stânbyld *Renate*, dat makke wie fan it hout fan in âlde kastanjebeam út it park, dy't op 28&nbsp;oktober 2013 by in stoarm omwaaid wie. It byld krige nei de renovaasje fan it park in plakje deunby de yngong, dêr't earder de kastanjebeam stien hie.

Yn 2021 waard it Stedspark foar in grut part fernijd, wat ta in grutter bioferskaat yn it park liede moast. By de werynrjochting wie it útgongspunt dat de lânskippen fan 'e fjouwer gemeenten dy't yn 2018 opgien wiene yn De Waadhoeke (Frjentsjerteradiel, Menameradiel, It Bilt en foar in part Littenseradiel) weromkomme soene yn it park. Sa waard der oan 'e kant dy't grinzget oan 'e Harnzerwei in protte wetter mei hege wâlen oanlein, wat ferwize moat nei de Waadkust. 

Oarspronklik wie men fan doel om foar de werynrjochting in protte fan 'e âlde beammen te roaien, mar dêr kaam fan 'e Frjentsjerters sa'n ferset tsjin, dat men derfan ôfseach. Sa bleau it fan hege esken beseamme 'Dreesleantsje' beholden, dêr't de stedsjers graach kuierje meie. Wol waard der in 'ytbere tún' oan it park tafoege mei û.m. toarnbosken en ierdbeieplanten, en waard oan 'e râne fan 'e eskebosk stinzefloara plante.
Wiglek

**Wiglek**, eins wierskynlik **Wihtlæg** en ek stavere of beneamd as *Whitlæg*, *Wighlek*, *Wiglecus*, *Witlac* en *Viglek*, is in legindaryske kening fan it Germaanske folk fan 'e Angelen (út noardlik Dútslân). Hy wurdt, ûnder de namme *Vigletus*, ek neamd as kening fan Denemark, te witten yn 'e *[[Gesta Danorum]]* fan Saxo Grammatikus, mar dat berêst foar 't neist op in misferstân.

## Kening fan 'e Angelen
Yn 'e geneälogyen fan 'e Angelsaksyske keningen wurdt Wiglek beskreaun as in ôfstammeling fan 'e god *Woden*, dy't yn it Frysk Weda hjit. Dy syn soan Weothulgeot soe neffens de geneälogy yn 'e Angelske kolleksje nammentlik de stamfaar wêze fan it Keninklik Hûs fan Mersia en de heit fan Wiglek. Neffens de *[[Historia Britonum]]* wie Weothulgeot de heit fan Weaga, dy't de heit fan Wiglek wie. De beide ferzjes fan deselde geneälogy dy't yn 'e *[[Angelsaksyske Kronyk]]* opnommen binne, neame lykwols noch Weothulgeot, noch Weaga, en tsjutte Wiglek sels oan as de soan fan Woden. Yn alle ferzjes is Wiglek de heit fan Wermund, dy't wer de heit wie fan Offa fan Angeln, dy't neffens it Aldingelske gedicht *[[Widsith]]* hearske oer de Angelen op it Jeropeeske fêstelân.

## Kening fan Denemark
Neffens de tolfde-iuwske *[[Gesta Danorum]]* ('Dieden fan de Denen') soe Wiglek de opfolger west hawwe fan 'e Deenske kening Roarik Slyngebond (*Hrærekr Slöngvanbaugi*). Hy naam de mem fan Amlet (dy't letter troch Shakespeare ferivige wurde soe as Hamlet) al har besit ôf en beklage him oer de dieden fan Amlet, dy't kening fan Jutlân wie. Amlet bea him lykwols mear rykdommen oan om in fermoedsoening ta stân te bringen. Ynstee sette Wiglek Fiallar ôf, de hearsker fan Skania (dy't him weromloek yn Undensakre), en teach dêrnei mei de legers fan it eilân Seelân en fan Skania op tsjin Amlet. Yn 'e dêropfolgjende fjildslach kaam Amlet te sneuveljen, en syn widdo Hermutrude joech harsels oan Wiglek oer as oarlochsbút. Wiglek stoar oan sykte en waard opfolge troch syn soan Wermund, dy't letter wer opfolge waard troch syn soan Uffo (Offa).

De Amerikaanske histoarikus en ekspêr op it mêd fan 'e Midsiuwen Kemp Malone wol hawwe dat dit hiele ferhaal berêst op in gearraning fan 'e Gautyske kening Wiglaf (de Gauten wiene in folk dat súdlik Sweden bewenne) en de Angelske kening Wiglek.
Anselmus fan Hulle

**Anselmus van Hulle**, ek: Anselmus Hebbelijnck, Anselmus Hebbelynck, Anselm von Hulle, Anselmus von Hulle (Gint, 1601 - 1674/1694) wie in Flaamsk keunstskilder. Fan Hulle skildere foaral religieuze tafrelen en portretten en stie yn heech oansjen by de Jeropeeske hoven. Yn 1647 wurke er foar Prins Freark Hindrik fan Oranje dy't him nei Münster stjoerde foar it portrettearjen fan de ûnderhannelers fan de Frede fan Münster. Letter waard die hofskilder fan keizer Ferdinand III. Hy waard adele.

## Sibben
Anselmus van Hulle is doopt op 23 july 1601 yn de Sint-Baafsparochy yn Gint as soan fan Egidius fan Hulle. Peetheit wie Ancelmus Bede, peetmem Katharina fan Hulle. Hy troude op 14 desimber 1631 mei Livina fan Thuyne. Tegearre krigen se fjouwer bern, dy't allegearre doopt waarden yn Sint-Baafs:
*Lievine, doopt op 17 febrewaris 1635
*Anselme, doopt op 28 febrewaris 1636
*Pierre, doopt op 11 septimber 1638
*Jeanne Marie, doopt op 19 juny 1642; har peetheit wie de skilder Nicolas de Liedemaecker, dictus Roose; meetmem wie Jeanne fan Liebeke.

## Wurk

Portret van Geleyn Loncque door Anselmus van Hulle.jpg|Portret fan Geleyn Loncque troch Anselmus van Hulle.
WillemRipperda.jpg|Willem Ripperda
Porträtt. Anna Margareta von Haugwitz. Hulle - Skoklosters slott - 64932.tif|Anna Margareta von Haugwitz troch Van Hulle
Anselmus-van-Hulle-Hommes-illustres MG 0431.tif|Prinses Kristina I fan Sweden, gravuere nei in skilderij fan Fan Hulle
Ofbyld:Anselmus-van-Hulle-Hommes-illustres MG 0430.tif|Loadewyk XIV fan Frankryk
File:Anselm van Hulle - Standing Man Holding a Hat.jpg|Man mei hoed
Frijfammefeest

In **frijfammefeest** is in feest dat troch freondinnen en/of froulike famyljeleden foar in frou holden wurdt koart foar't hja trouwe sil. Sa'n barren is bedoeld om ôfskie te nimmen fan har eardere libben as frijfaam, dat yn dizze kontekst ôfset wurdt tsjin it houlik. Foar de oansteande brêgeman wurdt troch syn freonen en/of bruorren in soartgelikens feest holden, it frijfeintefeest. Oars as sokke frijfeintefeesten, dy't in skiednis hawwe dy't weromgiet oant djip yn 'e Aldheid, waarden de earste frijfammefeesten ynsafier bekend oan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw holden.

In oar ferskil mei it frijfeintefeest is dat it frijfammefeest ornaris gjin lêste útspatting foar it houlik is, mar in kâns foar de oansteande breid om in nauwere bân oan te gean mei har freondinnen. Dêrfoar nimme frijfammefeesten faak de foarm oan fan cocktailpartys dy't de dielnimsters yn alle noflikens de mooglikheid biede om oer rûchkâlt te praten of om yntime advizen oan 'e breid ta jaan. Ek kin it wêze dat it hiele selskip in dei nei in kueroard giet, dêr't se harrensels alhiel fersoargje litte. Nettsjinsteande dat komt it wol deeglik foar dat frijfammefeesten like lûdroftich en mei drank oergetten binne as frijfeintefeesten. Yn Noard-Amearika is it foar de 'frijere' frijfammefeesten wenst om in manlike stripper út te nûgjen, wylst yn it Feriene Keninkryk it ynhieren fan in neakene butler net ûngebrûklik is. 

Krekt as by frijfeintefeesten it gefal is, wurde frijfammefeesten ornaris bûten de persoan yn kwestje om organisearre. Lokaasje, tiid en sels it antwurd op 'e fraach oft der wol in feest holden wurde sil, wurdt it leafst oant it lêste momint foar de oansteande breid geheim holden. It doel dêrfan is om har oer it mad te kommen. Faak is in grut part fan it frijfammeefeest bedoeld om 'e gek mei de oansteande breid te hawwen. Dêrta wurdt har dan faak in breidswale op 'e holle set of in opfallend en gauris ek beskamsum stik klean oandien, sadat se dúdlik werom te kennen is foar it omsteand laach. It komt ek foar dat de oansteande breid ien of mear sjenante opdrachten útfiere moat.
Tad Hilgenbrink

**Tad Hilgenbrink** (wiere namme: **Tad Davie Hilgenbrinck Quintana**; Quincy (Illinois), 9 oktober 1981) is in Amerikaansk toaniel-, tillefyzje- en filmakteur fan mingd Meksikaansk-Nederlânsk etnysk komôf. Hy waard benammen bekend mei de rol fan Matt Stifler yn 'e filmkomeedzje *[[American Pie Presents: Band Camp]]*.

## Libben en karriêre
Hilgenbrink waard yn 1981 berne yn Quincy, yn 'e steat Illinois. Hy trochrûn de middelbere skoalle oan 'e pleatslike Quincy Senior High School, dêr't er aktyf belutsen wie by muzyk en teätter. Letter folge er in teäteroplieding oan 'e Universiteit fan Millikin, yn Decatur (Illinois), wylst er yn 'e simmerfakânsjes staazje rûn yn The Little Theatre on the Square yn Sullivan (Illinois). Hilgenbrink studearre ek yn 'e Britske haadstêd Londen, dêr't er him talei op it wurk fan Shakespeare, en ûnder mear spile yn in produksje fan *[[In Midsimmernachtdream]]*. Hy sleat syn stúdzje ôf mei it beheljen fan in bachelortitel.

Yn 2003 makke Hilgenbrink diel út fan 'e akteursploech fan it projekt Summer 2003 yn 'e stêd Wichita, yn Kansas. Yn in skouboarch dêre, it Music Theatre of Wichita, spile er doe yn musicals as *Footloose*, *Oklahoma!*, *Good News*, *Chicago* en *The Scarlet Pimpernel*. Nei't er yn 2004 ferskate súksesfolle rollen hân hie yn Londen en New York, reizge er nei Los Angeles om syn lok te beproevjen yn 'e filmyndustry fan Hollywood. Hy joech himsels mar fjirtjin dagen om 'e grûnslach foar in film- en tillefyzjekarriêre te lizzen, mar nei't er sawol in gastrol krige yn 'e tillefyzjesearje *It's All Relative* as de tillefyzjekwis *The Price Is Right* wûn, besleat er te bliuwen.

Yn 2005 briek Hilgenbrink nasjonaal en ynternasjonaal troch mei de haadrol yn 'e gross-outfilmkomeedzje *[[American Pie Presents: Band Camp]]*. Hy spile yn dy film Matt Stifler, de jongere broer fan Steve Stifler út 'e oarspronklike *[[American Pie (filmsearje)|American Pie]]*-trilogy, spile troch Sean William Scott. De rol fan Matt Stifler wie earder spile troch Eli Marienthal. Hilgenbrink waard derfoar útkeazen fanwegen syn fysike likenis ta Scott. Yn *Band Camp* is Matt Stifler in tiner dy't net doge wol en allegeduerigen oaren tefiter nimt op manearen dy't faker al as net op himsels weromslane. Hy wurdt nei in simmerkamp stjoerd foar skoalmuzykkorpsen, dêr't er fereale rekket op Elyse Houston, spile troch Arielle Kebbel.

Yn 2006 hie Hilgenbrink de haadrol yn 'e folle serieuzere film *The Curiosity of Chance*. Dêryn spile er in homoseksuële learling dy't op in nije middelbere skoalle komt en dêr syn eigen plak feroverje moat. Oare films dêr't Hilgenbrink yn spile, wiene û.m. *Epic Movie* (2007, *Disaster Movie* (2008) en *Amusement* (2009. Hy hie de haadrol yn *Lost Boys: The Tribe*, út 2008, en ek yn *The Last Low Tide* en *The Hills Run Red*, beide út 2009. Sûnt 2010 hat Hilgenbrink benammen toanielrollen hân.

## Keppelings om utens
*  Tad Hilgenbrink op Twitter
*  Folsleine filmografy fan Tad Hilgenbrink yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)