open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Psychopaty

**Psychopaty** is in relatyf seldsume psychyske persoanlikheidssteuring, wêrby't de gewissefunksje, dy't him normaalwei yn 'e poppe- en pjuttefaze fan in minske ûntjout, efterbliuwt yn 'e ûntwikkeling of hielendal net ta stân komt. Dat gebrek uteret him yn oanhâldend asosjaal hâlden en dragen, in beheind of ûnbesteand ynlibbingsfermogen en berou, en dryste en egoïstyske eigenskippen sûnder remmings. Dizze steuring komt foar by heechút 1% fan 'e wrâldbefolking, mar dat binne wrâldwiid noch altyd 70&nbsp;miljoen minsken. Mei machiavellisme en narsisme makket psychopaty diel út fan 'e saneamde 'Tsjustere Trijehoek' (*Dark Triad*). 

Immen dy't oanhelle is mei psychopaty wurde in **psychopaat** neamd. Sokken steane benammen bekend om harren ferûntachtsuming fan 'e sosjale en morele noarmen, wêrby't se gauris relaasjes hawwe dy't karakterisearre wurde troch geweld, útrûpeling en/of ferlieding. Se kinne har net of mar kwealk yn 'e sitewaasje fan in oar ferpleatse en fiele har net skuldich oer de (troch oaren as ferkeard beskôge) dingen dy't se in oar oandogge. Ek reägearje se faak abnormaal op eangst en pine. Oare emoasjes wurde faak oerflakkiger field as troch minsken dy't net mei psychopaty oanhelle binne. It gebrek oan respekt dat psychopaten faak hawwe foar noarmen en wearden wurdt feroarsake troch dit minder fielen fan emoasjes.

Yn 'e media en de popkultuer is sûnt 1970 in protte publisearre oer psychopaty, sawol wat fiksje as non-fiksje oanbelanget. Dêrby giet it faak oer searjemoardners of ferkrêfters, itsij fiktiven, lykas Hannibal Lecter, itsij echten, lykas Jack the Ripper, Marc Dutroux en Joran van der Sloot. Dêrtroch is yn 'e bredere maatskippij it idee ûntstien dat psychopaty altyd krimineel of sels moardsuchtich hâlden en dragen feroarsaket, wylst dat yn wurklikheid mar tige seldsum is. De measte psychopaten libje harren libben 'gewoan' binnen de ôffredings fan 'e wet, mar hawwe der minder muoite mei om oare minsken min te behanneljen. Soks kin yn beskate omstannichheden sels in foardiel wêze; om in foarbyld te jaan: by grutte bedriuwen kin it foar de karriêre fan in liedingjaande posityf útwurkje as er der gjin problemen mei hat om minsken te ûntslaan.

Yn 1941 publisearre de Amerikaanske psychiater Hervey M. Cleckley it boek *The Mask of Sanity*, wêryn't er sechstjin kritearia joech foar de psychopatyske persoanlikheid. Dy publikaasje rekke letter efter de tiid doe't de gesachhawwende útjeften *[[Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders]]* (DSM) en *[[International Classification of Diseases]]* (ICD) psychopaty ferfongen troch de asosjale persoanlikheidssteuring (ASPD), ek bekend as sosjopaty, en de dissosjale persoanlikheidssteuring (DPD). De term 'psychopaty' is dêrtroch ferdwûn út 'e hjoeddeistige klassifikaasjehânboeken fan 'e algemiene psychiatry. Yn 'e 1970-er jierren reyntrodusearre de foaroansteande Kanadeeske psycholooch Robert D. Hare lykwols it begryp 'psychopaty' yn 'e kriminology en de forinzyske psychiatry mei in nije rige kritearia, dy't er fêstlei yn 'e *Hare Phychopathy Checklist*. Dy wurdt yn 'e neamde fakmêden no noch brûkt foar it diagnostisearjen fan psychopaty.
Ferkear

**Ferkear** is it ferpleatsen fan persoanen of foarwerpen lykas dykferkear, spoardykferkear, skippen en fleantugen. Ek it oerbringen fan berjochten troch telekommunikaasje wurdt ta it ferkear rekkene. Ferkear wurdt yn goede banen laat troch bebuording, dykmarkearring en yn 'e 21e iuw ek autonavigaasje.  

## Soarten ferkear
;Lân
* Fuotgongers
* (Brom)fytsferkear
* Dykferkear; auto, frachtauto, bus
* Spoardykferkear; trein, tram, metro
;Wetter
* Skipfeart
;Loft
* Loftballon
* Seppelin
* Fleantúch
;Telekommunikaasje
* Data
* Radioweagen

## Sjoch ek
*ferkearsagresje
*forinsisme
*ienrjochtingsferkear
*luchtfersmoarging
Opole (woiwodskip)

De **Woiwodskip Opole** (Poalsk: *Województwo opolskie*) is in woiwodskip fan Poalen. De namme komt oerien mei dy fan de provinsjale haadstêd Opole.
Preview (filmfertoaning)

In **preview** (Ingelske útspr.: [ˈpɹiːvjuː], likernôch: "prii-vjûû"; letterlike betsjutting: "foarskôging") is yn 'e kontekst fan films in iepenbiere fertoaning fan in film dy't yn prinsipe foar eltsenien tagonklik is as der genôch sitplakken binne en salang't men de fêststelde priis betelje wol. Wat sa'n fertoaning ûnderskiedt fan oare bioskoopfertoanings fan deselde film, is dat in preview plakfynt foar't de film offisjeel yn premiêre gien is. By previews kin it gean om in saneamde **testscreening**, wêrby't in film by wize fan proef sjen litten wurdt om neffens de reäksjes fan it publyk te bepalen oft der (benammen kwa filmmontaazje) noch wat oan feroare wurde moat foar de premiêre. In preview kin lykwols ek earne holden wurde om't de film wat mei dy lokaasje út te stean hat, of om in willekeurige oare reden dy't troch de filmdistributeur bepaald wurdt. 

In aparte foarm fan 'e preview is de **sneakpreview** ("temûke foarskôging"), wêrby't de preview foar it publyk as in ferrassing komt. Dêrby kin it publyk yn 't foar witte dat it om in sneakpreview giet mar net fan hokker film, mar it komt ek foar dat it publyk mient nei in fertoaning fan in 'gewoane' film te gean (faak fan in âldere film dy't wat mei de nije film te krijen hat) en dan as de film begjint ta de ûntdekking komt dat harren wat oars foarset wurdt as dêr't se op rekkene hiene. Fral yn it lêste gefal is in sneakpreview foar de filmmakkers in gok, mei't harren film troch in publyk dat wat hiel oars ferwachte hie, min ûntfongen wurde kin.
Preview

"**Preview**" of "**The Preview**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

## Toaniel en film
*preview (teäter) of try-out, in iepenbiere opfiering fan in teäterfoarstelling dy't foarôfgiet oan 'e offisjele premiêre
*preview (filmfertoaning), in iepenbiere fertoaning fan in film dy't foarôfgiet oan 'e offisjele premiêre
**sneakpreview, in ûnoankundige fertoaning fan in film dy't foarôfgiet oan 'e offisjele premiêre
*trailer, in koarte oankundiging fan in noch út te kommen of noch net lang lyn útkommen film yn 'e foarm fan in promoasjefilmke mei wat bylden út 'e film

## Bedriuwen
*Preview (betelkanaal), in ier Amerikaansk betelkanaal op 'e tillefyzje

## Kompjûters
*preview (tekstferwurking), in op it byldskerm werjûn foarbyld fan hoe't in dokumint der út komme sil te sjen as it útprinte wurdt
*Preview (macOS), in macOS-applikaasje foar it werjaan fan ôfbyldings en pdf-dokuminten

## Muzyk
**[[DJ Drama Presents: The Preview]]*, in mixtape fan Ludacris en DJ Drama út 2008
*''Preview'' (EP), in EP fan Kym Campbell út 2010
*''The Preview'' (EP), in EP fan Chiddy Bang út 2010
*''Preview'' (liet), in liet fan Built to Spill út 1994
Tsjerke fan Turns

De **tsjerke fan Turns** is in tsjerkegebou yn Turns, gemeente Súdwest-Fryslân, yn de Nederlânske provinsje Fryslân.

De herfoarme tsjerke út 1699 ferfong in âldere dy't wijd wie oan de hillige Lambertus. De trijesidich sletten sealtsjerke waard boud troch Oeds Yges yn opdracht fan grytman Burmania. De westgevel en de geveltoer mei iepenwurke achtkant en koepeldak binne út 1827. De tsjerke is in ryksmonumint.

De preekstoel (1699) waard makke troch Syte Eeblis en Johannes Jans. Op de kûp is it famyljewapen fan de grytman ôfbylde. It doopstek, de hearebanken en twa famyljebanken waarden makke troch Syte Eeblis en Paulus Johans. It oargel út 1909 waard boud troch Bakker & Timmenga en waard earst yn 1999 yn de tsjerke pleatst; it ynstrumint komt út de grifformearde tsjerke fan Toppenhuzen.


Interieur, overzicht richting het oosten met preekstoel en herenbanken - Tirns - 20399807 - RCE.jpg|Ynterieur mei preekstoel
Interieur, overzicht richting het westen, met orgel en herenbanken - Tirns - 20399809 - RCE.jpg|Ynterieur mei oargel en hearebanken
Interieur, front van de preekstoel met in hout uitgesneden wapen - Tirns - 20399812 - RCE.jpg|Preekstoel mei famyljewapen


## Sjoch ek
* Tsjerken yn Fryslân
Knock Knock

## Films
*''Knock Knock'' (film út 1940), in Amerikaanske koarte tekenfilm út 1940 mei it earste optreden fan Woody Woodpecker
*''Knock Knock'' (film út 2007), in Amerikaanske horrorfilm út 2007
*''Knock Knock'' (film út 2015), in Amerikaanske eroatyske horrorfilm út 2015

## Muzyk
### Albums
*''Knock Knock'' (album fan Smog), in album fan Smog út 1999
*''Knock Knock'' (album fan DJ Koze), in album fan DJ Koze út 2018
**[[Knock Knock Who?]]*, in album fan Kimya Dawson út 2004
*''Knock Knock'' (mixtape), in mixtape fan Misha B út 2013

### Lieten
*''Knock Knock'' (liet fan de Dazz Band), in liet fan 'e Dazz Band út 1981
*''Knock Knock'' (liet fan The Hives), in liet fan The Hives út 2000
*''Knock Knock'' (liet fan GZA), in liet fan GZA út 2002
*''Knock Knock'' (liet fan Monica), in liet fan Monica út 2003
*''Knock Knock'' (liet fan Jasmine), in liet fan Jasmine út 2010
*''Knock Knock'' (liet fan Mac Miller), in liet fan Mac Miller út 2010
*''Knock Knock'' (liet fan Nikki Yanofsky), in liet fan Nikki Yanofsky út 2014
*''Knock Knock'' (liet fan Twice), in liet fan Twice út 2017
**[[Knock Knock Who's There?]]*, in liet fan Mary Hopkin út 1970

## Oar
*Knock Knock (bedriuw), in Amerikaanske útjouwerij en produsint fan relaasjegeskinken
*''Knock Knock'' (fideospultsje), in fideospultsje út 2013 fan Ice-Pick Lodge
*''Knock Knock'' (toanielstik), in Broadway-toanielstik fan Jules Feiffer út 1976
*knock knock joke, in type mop dat populêr is yn 'e Feriene Steaten
**[[Knock Knock Live]]*, in Amerikaanske realitytillefyzjesearje út 2015
Italo-Westlike talen

De **Italo-Westlike talen** foarmje yn 'e klassifikaasje fan guon taalkundigen in taalkloft binnen de Romaanske taalfamylje, dêr't de Italo-Dalmatyske en de Westromaanske groepen by ûnderbrocht wurde. De Súdromaanske en Eastromaanske talen wurde dan as aparte groepen sjoen, dy't net ta de Italo-Westlike talen rekkene wurde, mar dêrmei op ien hichte steane. Dizze yndieling is lykwols mear op politike as op taalkundige kritearia basearre, mei't de skiedsline tusken de Westromaanske en Eastromaanske talen eins dwers troch it Italjaanske taalgebiet hinne rint. 
__TOC__
## Utlis
De Romaanske talen foarmje ien fan 'e grutste subgroepen fan 'e Yndo-Jeropeeske supertaalfamylje, dêr't ek û.m. de Germaanske, Keltyske en Slavyske talen ta hearre. It ferdielen fan 'e Romaanske talen yn ûnderskate subgroepen is dreech om't dêrby taalkundige kritearia faak oantaast wurde troch politike omtinkens dy't eins neat mei taalkunde te krijen hawwe. It knyppunt is de status fan it Italjaansk. Hoewol't leken Itaalje ornaris fan 'e Switserske grins oan 'e 'Tean' fan 'e Lears ta sjogge as ien taalgebiet, rint eins de skiedsline tusken de Westromaanske en de Eastromaanske talen dwers oer it Italjaansk Skiereilân hinne. 

De Italjaanske standerttaal sels, dy't fierhinne basearre is op it Toskaansk, hat alteast histoarysk mear gemien mei it Roemeensk as mei it Frânsk en it Spaansk, en heart dêrom ta de Eastromaanske talen. De dialekten út Noard-Itaalje, lykas it Lombardysk fan Milaan en it Piëmonteesk fan Turyn, hawwe lykwols mear gemien mei it Frânsk en hearre dêrom ta de Westromaanske talen. Om't in taal no ienris net ta twa ferskillende taalgroepen hearre kin, moat dat betsjutte dat Lombardysk, Piëmonteesk en de oare saneamde Gallo-Italyske taalfoarmen hielendal gjin dialekten fan it Italjaansk binne, mar selsstannige talen dy't troch histoaryske foarfallen en geografyske omstannichheden ûnder ynfloed fan it Italjaansk kommen binne te stean. 

Soks is foarstanners fan 'e Italjaanske ienheid in stikel yn 'e foet. Om it hiele Italjaanske taalgebiet by ien inkele taalgroep ûnder te bringen, sadat taalfoarmen yn Itaalje fan it Sisyljaansk yn it suden oant it Lombardysk yn it noarden oantsjut wurde kinne as dialekten fan it Italjaansk, is dêrom de Italo-Westlike taalkloft betocht. Dêryn wurde de Italo-Dalmatyske talen, dy't eins mei de Balkanromaanske talen de Eastromaanske groep foarmje, oan 'e Westromaanske talen fêstkeppele. Foar dy yndieling is wat te sizzen as men poer sjocht nei de sitewaasje fan hjoed de dei. Tsjintwurdich hawwe de Italo-Dalmatyske talen foar it meastepart de mienskiplike skaaimerken ferlern dy't se oarspronklik dielden mei de Balkanromaanske talen. De measte taalkundigen binne lykwols fan tinken dat dizze yndieling histoarysk sjoen net doocht. De yndieling fan 'e Italo-Dalmatyske talen by de Eastromaanske groep is dêrom noch altyd it gongberst.

## Underferdieling
Ynternasjonaal Filmfestival fan Dûbai

It **Ynternasjonaal Filmfestival fan Dûbai** (Arabysk: مهرجان دبي السينمائي الدولي‎; Ingelsk: *Dubai International Film Festival*) is in filmfestival dat om it jier yn desimber organisearre wurdt yn 'e stêd Dûbai, yn 'e Feriene Arabyske Emiraten. It evenemint wurdt holden ûnder it beskermhearskip fan sjeik Mohammed bin Rasjyd al-Maktûm, de emir fan Dûbai. It is in non-profitbarren wêrfan't de organisaasje yn 'e hannen is fan 'e Dûbaiske Entertainment en Media Organisaasje.

It Ynternasjonaal Filmfestival fan Dûbai waard foar it earst holden yn 2004, en hat him sûnt ûntjûn ta it liedende evenemint fan syn soarte yn 'e Arabyske wrâld. Oarspronklik waard it elts jier organisearre, mar yn 2018 waard bekendmakke dat it festival tenei ienris yn 'e twa jier plakfine soe, yn ûneven jierren. 

Op 'e edysje fan it Ynternasjonaal Filmfestival fan Dûbai fan 2014 waarden yn totaal 118 lange films, koarte films en dokumintêres fertoand, út lannen fan oer de hiele wrâld. Dêrby wiene 55 wrâldpremiêres of ynternasjonale premiêres. As ûnderdiel fan in oanhâldend krewearjen om 'e Arabyske filmyndustry te stypjen, wurdt fan 2007 ôf yn 'e marzje fan it Ynternasjonaal Filmfestival fan Dûbai de Filmmerk fan Dûbai holden, dy't as platfoarm tsjinnet foar it lizzen fan kontakten tusken regisseurs en produsinten út 'e ûnderskate Arabyske lannen.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan it Ynternasjonaal Filmfestival fan Dûbai
Herfoarme tsjerke (Warten)

De **herfoarme tsjerke** is in tsjerkegebou yn Warten yn de Nederlânske provinsje Fryslân.

## Skiednis
De tsjerke waard yn 1780 fannijs boud en ferfong in 11e- of 12e-iuwske midsiuwske tsjerke. Troch de ferkeap fan dowestien nei de ôfbraak fan de tsjerke kin de âlderdom fan dy midsiuwske tsjerke op dy tiid rûsd wurde. Neffens prof. dr. J.A. Mol fan de Fryske Akademy wie de tsjerke noch âlder en soe de Wartenser tsjerke in seendtsjerke west ha, dêr't tsjerklik rjocht sprutsen waard.  Jacobus Stellingwerf tekene de tsjerke yn 1721 as in goatysk gebou, mar oan de westlike kant fan de súdlike muorre siet noch dúdlik in romaansk finsterke.    

Om't der tsjerkelân ferkocht waard foar it ôflossen fan de rekken is it bekend dat de tsjerke mei de toer earne healwei de 16e iuw restaurearre is. Letter is de toer ôfbrutsen en ferfongen troch in klokkestoel oan de westlike gevel foar de twa klokken. Neffens Otto Derk Jan Roemeling wie de patroanhillige fan de tsjerke foar de reformaasje Jakobus. 

By de bou fan de hjoeddeiske tsjerke waard de goatyske kape fan de midsiuwske foargonger op 'e nij brûkt. De sealtsjerke mei trijesidige koarsluting hat in 30 meter hege toer (restaurearre yn 1880) mei ynsnuorre toerspits. Yn de toer hingje twa klokken, dy't getten binne yn 1948. De klokken drage de opskriften *O Minske, hark, forstean Gods stim, God hoedet dy, bitrou op Him* en *Ik help myn broer, ik lied ek mei op vreugde- en rouwedei*.

## Ynterieur
Mei de bou fan de tsjerke yn de 18e iuw krige it gebou ek in nij ynterieur. It oarspronklike ynterieur fan de nijbou is earne yn de 19e iuw ferfongen troch it hjoeddeiske ynterieur, mooglik mei de bou fan it nije oargel yn it lêste fearn fan dy iuw. 

Sân brânskildere ramen binne troch Ype Staak makke. In achtste raam fan steedhâlder Willem V waard yn de Frânske tiid fernield. Yn 1925 is dat saneamde "Prinsenraam" rekonstruearre, mar troch de oare kleuren is te sjen dat it 20e-iuwsk is. Tagelyk binne de oare ramen doe ek yn 1925 restaurearre en letter nochris yn de jierren 1970 troch Jentsje Popma.     

Yn it portaal hinget in 18e-iuwsk boerd mei bibeltekst, dat foarhinne in oar plak hie. De elektryske kroanluchters binne yn de jierren 1970 ophongen.   

## Oargel
It oargel út 1874 is boud troch L. van Dam en Zonen. Tsjin it ein fan de jierren 1990 waard troch Bakker & Timmenga in begjin makke mei de restauraasje. Njonken de restauraasje binne doe trije registers tafoege (Salicet, Viola di Gamba en Cornet), dêr't by de bou al romte foar reservearre wie. Mei help fan K. de Graaf út Burdaard waard doe ek de oargelkas yn de oarspronklike kleuren werombrocht.

## Keppeling om utens
* Orgelsite: disposysje, ôfbylden en lûdsfragmint fan it oargel

Zuid-zijde deur - Wartena - 20250242 - RCE.jpg|thumb|*Súdlik portaal*
Interieur - Wartena - 20250240 - RCE.jpg|*Ynterieur mei [[preekstoel]]*
Interieur - Wartena - 20250239 - RCE.jpg|*Ynterieur mei oargel yn 1959*


## Sjoch ek
* Tsjerken yn Fryslân
Ynternasjonaal Filmfestival fan Morelia

It **Ynternasjonaal Filmfestival fan Morelia** (Spaansk: *Festival Internacional de Cine de Morelia*), ôfkoarte ta **FICM**, is in filmfestival dat elts jier yn 'e twadde wike fan oktober holden wurdt yn 'e Meksikaanske stêd Morelia, yn 'e steat Michoacán. It evenemint bestiet sûnt 2003 en wol in moetingsplak wêze foar lju út 'e Meksikaanske en ynternasjonale filmyndustry mei de befolking fan Michoacán. Op it filmfestival wurde sawol lange films as koarte films, en sawol fiksjewurken as dokumintêres fertoand. Ek tekenfilms meitsje diel út fan 'e seleksje.

It Ynternasjonaal Filmfestival fan Morelia is sûnt syn oprjochting fluch útwoeksen ta ien fan 'e meast foaroansteande filmfestivals fan Meksiko. Yn 2008 krige it evenemint erkenning fan 'e Amerikaanske Academy of Motion Picture Arts and Sciences (AMPAS), de organisaasje efter de útrikking fan 'e Oscars, doe't dy de winnende spylfilm, dokumintêre en koarte tekenfilm fan it Ynternasjonaal Filmfestival fan Morelia opnaam yn syn shortlist fan films dy't yn omtinken nommen wurde foar in Oscar-nominaasje.

Sûnt de oprjochting fan it Ynternasjonaal Filmfestival fan Morelia hat in 'Wike fan 'e Kritisy' ûnderdiel útmakke fan it evenemint. Dat is in platfoarm dêr't Meksikaanske filmkritisy de films fan harren kar oanpriizgje. De Wike fan 'e Kritisy op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Morelia wurdt organisearre yn gearwurking mei in lyksoartich ûnderdiel fan it Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes, yn Frankryk. 

Elts jier wurdt op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Morelia in akteur of aktrise of filmmakker út 'e steat Michoacán eare. Ek wurdt der in oeuvrepriis útrikt, de Priis foar Artistike Treflikens, dêr't lju út alle lannen foar yn oanmerking komme. It Ynternasjonaal Filmfestival fan Morelia hat yn it ferline alris as earegast ferwolkomje meien: Javier Bardem, Gael García Bernal, Geraldine Chaplin, Alfonso Cuarón, Terry Gilliam, Salma Hayek, Werner Herzog, Tommy Lee Jones, Jennifer Lawrence, Julia Ormond, Robert Redford, Robert Rodriguez, Quentin Tarantino, Guillermo del Toro en Danny Trejo.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan it Ynternasjonaal Filmfestival fan Morelia
Tjeerd Halbes

**Tjeerd Halbes** (Bakkefean, 8 desimber 1748 - De Lemmer, 1 augustus 1800) wie in Frysk politikus.

## Biografy
Hy wie in soan fan Halbe Tjeerds en Tetske (Teatske) Reinders. Tjeerd syn heit wie lânbouwer, keapman en feanbaas yn Bakkefean. Sels wied er eigener fan lân en huzen (û.o yn Duerswâld). Yn 1771 boaske er op De Lemmer mei Acke Feikes; sy stoar om 1791 hinne. Syn twadde frou wie A.T. Schultetus. Tjeerd Halbes wie heit fan fiif bern. 

Nei it ta stân kommen fan de Bataafske Republyk yn 1795 waard er fan 13 augustus fan dat jier ôf lid fan de provisjonele representanten fan it *Volk van Friesland*. Fan 1 jannewaris 1796 ôf wied er lid fan Deputearre Steaten fan Fryslân en fan 29 april 1796 oant 1 septimber 1797 wie er lid fan de Earste Nasjonale Gearkomste foar it distrikt Balk. 

Teffens wie er fan 30 jannewaris 1796 lid fan de kommisje dy't it hâlden en dragen fan alle amtners en betsjinners ûndersocht.

## Literatuer
* , *Patriotten en Bevrijders, Revolutie in Nederland 1780-1830*, Collins, HarperCollins, New York, 1977, 745 siden, ISBN 0-00-216701-8 

## Keppeling om utens
* Tjeerd Halbes op www.parlement.com
Dykferkear

**Dykferkear** of **weiferkear** is it type ferkear dat diken brûkt, sa as de auto, frachtauto, bus, fyts, hynder en wein of te foet. Dykferkear kin ferdield wurde yn it ferfieren fan minsken of it ferfieren fan guod. Yn in soad lannen binne fergunnings en regels oangeande de feiligens ferplichte en ferwissigje in skieding yn de twa groepen. It ferfieren fan guod wurdt ornaris dien troch frachtauto's, wylst it ferfieren fan minsken mei de auto of fyts dien wurdt, en mei it iepenbier ferfier troch bussen.

It dykferkear wurdt yn goede banen laat troch bebuording, dykmarkearring en sûnt de 21e iuw autonavigaasje. Hjoed-de-dei besteane der diken yn ferskillende foarmen, sa as autodiken, autowegen of pleatslike diken. Guon fan dy diken besteane út inkelde rydbanen of dûbele rydbanen. Eltse rydbaan bestiet út ien of mear rydstripen.

In ferhurde wegesysteem waard al brûkt yn it Perzyske Ryk, it Romeinske Ryk, it Azteekske Ryk en oare riken yn de skiednis. Dy waarden ornaris oanlein foar it fluch ferfieren fan de striidkrêften.
Yn Fryslân barde it ferfier yn it ferline it meast oer wetter, sa as bygelyks oer de trekfearten. Yn de mid-njoggentjinde iuw waarden de ryksstrjitwegen en oare ferhurde diken oanlein.

It dykferkear woeks ûnbidich hurd yn de tweintichste iuw en dêrmei ûntstiene der ek in stikmannich problemen, lykas lûdsoerlêst, luchtfersmoarging, útsichtfersmoarging, ferkearsagresje, ûnfeiligens en ferkearsopstoppings dêr't files by ûntsteane.
Église Saint-Pierre (Caen)

De **Sint-Pitertsjerke** (Frânsk: *Église Saint-Pierre*) is ien fan 'e belangrykste religieuze monuminten yn it âlde sintrum fan 'e Normandyske stêd Caen. Sûnt 1840 is it tsjerkegebou klassifisearre as in histoarysk monumint.  

## Skiednis
Oer de oarsprong fan 'e tsjerke is neat bekend, mar der wurdt nei 1083 yn it kartularium fan 'e Trije-ienheid oer in *atrium Sancti Petri* skreaun, it hôf fan Sint-Piter. De tsjerke waard yn 'e midden fan 'e 12e iuw op 'e nij boud.

De Sint-Pitertsjerke fan Caen wie de tsjerke dêr't de wichtige seremoanjes holden waarden. Doe't bygelyks Hindrik IV de protestantske lear ôfswarde en dêrmei in ein makke oan 'e godstsjinstkrigen, waard yn oanwêzigens fan 'e boargerlike en religieuze fertsjintwurdigers fan 'e hiele stêd yn 'e Sint-Piter it "Te Deum" songen.

Mei de Frânske Revolúsje waard de tsjerke mei in dekreet fan 20 novimber 1793 sletten. Sûnt dy tiid oant 1795 tsjinne de eardere tsjerke as Timpel fan de Rede. Op 4 juny 1795 waard de tsjerke werom jûn oan 'e Roomsk-Katolike Tsjerke.

Yn 'e nacht fan 8 op 9 juny 1944 stoarte de spits fan 'e toer, nei't dy troch in granaat rekke wie, troch it dak fan it tsjerkeskip. It wie it begjin fan in brân dy't it dak fan 'e tsjerke ferneatige. Nei de rekonstruksje yn 1957 is de klokketoer hjoed-de-dei 75 meter heech, trije meter heger as foar de ferneatiging fan 'e spits yn 1944.  

Yn 'e 21e iuw binne der ferskillende restauraasjes oan 'e tsjerke útfierd. Yn 2019 waard by de restauraasje in 18e-iuwske sinnewizer rjochts fan it portaal werom fûn. Yn itselde jier waarden nei de restauraasje fan 'e toer trije klokken werom hongen yn 'e klokkestoel: de Anne-klok (1,3 ton), de Paulus-klok (1,8 ton) en de Petrus-klok (2,2 ton).    

## Boufazen
* 13e iuw : koer en toer. 
* 14e iuw : dekorearre gevel mei in grut roasfinster, goatyske klokketoer.
* 15e iuw : skip en sydskippen.
* 16e iuw (1518) : apsis.

## Oargel
Yn 1997 waard in swellenêstoargel troch Jean-François Dupont boud. It ferfong it ynstrumint fan Danion-Gonzales, dat earder it yn 'e Twadde Wrâldkriich ferneatige Cavaillé-Coll-oargel ferfong.
Saludos Amigos

**Saludos Amigos** is in Amerikaanske koarte tekenfilm út 1942, produsearre troch Walt Disney. Dizze film fan Walt Disney Productions stie ûnder rezjy fan Norman Ferguson, Wilfred Jackson, Jack Kinney en Hamilton Luske.
Missing Link

"**Missing Link**", "**Missing Links**", "**The Missing Link**" of "**The Missing Links**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

**missing link*, Ingelsk foar "missende keat", in net-wittenskiplike term út 'e iere diskusje oer de minsklike evolúsje, foar in missend tuskenstadium tusken aap en minske

## Biology
*missing link (minsklike evolúsje), in net-wittenskiplike term dy't ornaris ferwiist nei oergongsfossilen tusken aap en minske

## Films
*''Missing Link'' (film út 1916), in Amerikaanske stomme misdiefilm út 1916
*''Missing Link'' (film út 1927), in Amerikaanske stomme komeedzjefilm út 1927
*''Missing Link'' (film út 1988), in Amerikaanske film út 1988
*''Missing Link'' (film út 2019), in Britsk-Amerikaanske animaasjefilm út 2019

## Literatuer
*''The Missing Link'' (roman), in roman út 'e *Fourth World*-trilogy fan Kate Thompson út 2000
*''Missing Links'' (boek), in boek fan Rick Reilly út 1996

## Muzyk
### Bands
*Missing Link (band), in Dútske popgroep
*The Missing Links (band), in Amerikaanske rockband

### Albums
*''Missing Link'' (EP), in EP fan Nick Murphy út 2017
*''Missing Links'' (album), in album fan The Monkees út 1987
**[[Missing Links Volume Two]]*, in album fan The Monkees út 1990
**[[Missing Links Volume Three]]*, in album fan The Monkees út 1996
*''The Missing Link'' (album fan Fred Anderson), in album fan Fred Anderson út 1984
*''The Missing Link'' (album fan Rage), in album fan Rage út 1993
*''The Missing Link'' (album fan Jeremy Enigk), in album fan Jeremy Enigk út 2007
*''The Missing Links'' (album), in album fan Wisdom in Chains út 2012
**[[The Marvelous Missing Link: Lost]]*, in album fan 'e Insane Clown Posse út 2015
**[[The Marvelous Missing Link: Found]]*, in album fan 'e Insane Clown Posse út 2015

### Lieten
*''Missing Link'' (liet fan Machinae Supremacy), in liet fan Machinae Supremacy út 2001
*''Missing Link'' (liet fan The Hives), in liet fan The Hives út 2004
*''Missing Links'' (liet), in liet fan Plan B út 2006

## Spultsjes
*''Missing Link'' (puzel), in meganyske puzel út 1981
**[[Deus Ex: Human Revolution – The Missing Link]]*, in downloadber senario út 2011foar it fideospultsje *Deus Ex: Human Revolution*
**[[M-ss-ng L-nks]]*, taalkompjûterspultsje út 1984

## Oar
*''Missing Link'' (tillefyzjeprogramma), in sportprogramma op 'e Amerikaanske stjoerder ESPN
*Missing Link Records, in Australyske platemaatskippij
*''Missing Links'' (kwis), in Amerikaanske tillefyzjekwis
*The Missing Link (wrakselder), de artystenamme fan Dewey Robertson (1939-2007), in Amerikaanske showwrakselder
It Skoar

**It Skoar** of **<nowiki/>'t Skoar** is in buorskip dy’t yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. It Skoar leit noardeastlik fan Ternaard, súdwestlik fan Wierum en besuden de Waadsee. It Skoar leit yn de himrikken fan Ternaard en Wierum.

De bebouwing fan de buorskip leit oan de dyk 't Skoar, mei in fertichting yn de rjochting fan de feart dy't It Skoar skiedt fan de eardere buorskip Koaterhuzen. It Ternaarder diel telt 24 adressen en it Wierumer diel 6.

Bûtendyks by It Skoar leit in kwelder mei de namme Skoarsterpôlen. Dêr leit in lege simmerdyk omhinne, mar by heech wetter en stoarm strûpt it gebiet faak ûnder.

## Skiednis

### Ûntstien
De buorskip is ûntstien oan de Waadseekust, oan de âlde 16e-iuwske seedyk. De namme ferwiist mooglik nei de steilte fan de doetiidske kustline.

### Namme
Yn 1664 waard 't Skoar fernijd as *Schoor*, yn 1718 as *t Schoor*, yn 1848 as *Schoor* en yn 1850 as *Het Schoor*. 

### Gemeentelike weryndieling
Sûnt 2019 leit It Skoar yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel en foar 1984 lei it buorskip yn West-Dongeradiel.
Église du Vieux Saint-Sauveur (Caen)

De **Église du Vieux Saint-Sauveur** (Alde Ferlossertsjerke) is in monumintaal tsjerkegebou yn it sintrum fan 'e Normandyske stêd Caen. 

Foar de Frânske Revolúsje wie it in parochytsjerke en ûntbriek de tafoeging "Vieux". De hjoeddeiske namme krige de tsjerke yn it jier 1802, doe't de Notre-Dame-de-Froide-Rue (Us-Leaffrouwetsjerke fan 'e Froide Rue) de nije parochytsjerke waard en yn it ramt dêrfan omdoopt waard ta Saint-Sauveur. 

Sûnt 29 juny 1951 is de tsjerke klassifisearre as in histoarysk monumint.    

## Skiednis
De tsjerke waard tsjin 'e ein fan it karolingyske tiidrek stifte. De âldste dielen fan it monumint binne ein 11e-iuwsk/begjin 12e-iuwsk (fral wat de toer oanbelanget). Yn 'e 14e en 15e iuw waard de tsjerke ferskillende kearen ferboud.

In nij koer waard tusken 1530 en 1546 yn flamboyant-goatyske styl boud. Om it plein by de tsjerke grutter te meitsjen waard yn 1698 it tsjerkhôf ferhûze. Ek waarden der oan twa kanten hûzen tsjin 'e tsjerke boud. By in werynrjochting fan it Place Saint-Sauveur waard de 15e-iuwske gevel ôfbrutsen en ferfongen troch in wat westliker nij klassisistysk portaal.

Yn febrewaris 1791 fûn oerlis plak tusken gemeente en it *[[Directoire]]* oer de reorganisaasje fan 'e parochy's fan Caen. Der wiene plannen om 'e Saint-Sauveurtsjerke te sluten en de titel fan 'e tsjerke oer te dragen oan 'e Cordeliers. In feroardening fan 12 july 1791 twong de tsjerke lykwols de doarren defintyf te sluten en sûnt krige de Notre-Dame de Froide-Rue de namme Saint-Sauveur. 

Wat letter waard de âlde Saint-Sauveur, no de Vieux-Saint-Sauveur, feroare yn in nôtskuorre. Letter joech it ek ûnderdak oan 'e bûtermerk. Op 9 augustus 1837 naam it gemeentebestjoer nettsjintsteande protesten fan 'e bewenners it beslút om de 16e-iuwske spits fanwegen brekfalligens ôf te brekken. Fan 1886 oant 1928 waard yn 'e tsjerke it skelet fan in walfisk útstald, dy't yn 1885 yn Langrune-sur-Mer oanspield wie.

De tsjerke waard yn 1944 by kriichshannelings swier troffen. De ferneatiging fan it universiteitsgebou efter de tsjerke makke it mooglik om frij sicht op it koer te realisearjen en op dy lokaasje waard in grienfoarsjenning oanlein.

Sûnt de ein fan 'e jierren 1980 is der in soad restaurearre oan 'e tsjerke (loftbôgen, it koer en it krús op 'e krusingstoer). Fresko's út de twadde helte fan 'e 16e iuw yn it ferwulft binne op 'e nij foar it ljocht helle.
Sint-Jakobustsjerke (Lisieux)

De **Sint-Jakobustsjerke** (Frânsk: *Église Saint-Jacques*) is in histoarysk monumint yn Lisieux yn 'e Frânske regio Normandje. De tsjerke waard boud yn it plak mei deselde namme, Saint-Jacques, dat oant 1801 Saint-Jacques et Saint-Germain de Lisieux hiet. Nei't Saint-Jacques yn 1960 by Lisieux foege waard, waard de letgoatyske tsjerke sletten foar de earetsjinst en ûntwijd. Tsjintwurdich hat de tsjerke in kulturele funksje. Eigner is de gemeente Lisieux.   

## Skiednis
Op it plak stie oarspronklik in ienfâldige, yn 1132 fergrutte kapel. Yn 'e 15e iuw waard de tsjerke yn 'e hjoeddeiske foarm boud. De earste stien waard yn 1496 lein. It koer waard foltôge yn 1501, wylst de lêste stien fan it skip yn 1540 lein waard, itjinge ek it jier fan ynwijing wie. De tsjerke waard wijd oan 'e apostel Jakobus.

De boumaster wie Guillemot de Samaison, dy't in letgoatysk, trijeskippich gebou fan alve traveeën lang mei sydkapellen sûnder transept en in eastlik koer mei in rjochthoekige sletten apsis delsette. It ynterieur is oerkape mei in fjouwerdielich ribferwulft. De toer waard nea foltôge.

It earste nivo bestiet út grutte pylders mei spitsbôgen, it twadde nivo wurdt foarme troch it trifoarium mei in iepen balustrade en it tredde nivo bestiet út in rige ramen yn 'e flamboyante goatyske styl. De legere sydbeuken hawwe ek in ribferwulft. It plan fan 'e tsjerke is ienfâldich, mar de dekoraasjes binne tige útwrydsk mei in oerdied oan bylden, wetterspijers, pinakels, kroanlisten en maaswurk.   

Sûnt 1901 is de tsjerke in histoarysk monumint. By it bombardemint yn 1944 op 'e stêd troch de alliearde troepen waard de tsjerke tige slim skansearre. Allinne de muorren bleaune stean en de ynvintaris gyng ferlern. Nei de Twadde Wrâldkriich is de tsjerke sa sekuer mooglik restaurearre. De bygebouwen dy't de tsjerke by de apsis flankearren, dêr't de sakristy yn ûnderbrocht wie, binne net rekonstruearre.

Doe't de gemeente Saint-Jacques yn 1960 opgyng yn 'e gemeente Lisieux, waard de tsjerke wat letter ûntwijd en sletten foar de earetsjinst. De tsjerke is allinne iepen as der in eksposysje is.
Dykbehearder

In **dykbehearder** of in **weibehearder** is in orgaan dy't de ferantwurdlikens hat oer it behear fan in wei. Almeast is de behearder ek de eigener fan de wei. Taken fan in behearder binne: it oanlizzen fan nije wegen, it plande ûnderhâld fan de wegen, reparaasje fan weidekskea en it pleatsen fan ferkearsbuorden en de bebuording. Yn Nederlân is Rykswettersteat de behearder fan de rykswegen, de provinsje fan de provinsjale wegen, de gemeente fan pleatslike diken en it wetterskip fan diken. Yn Dútslân is de oerheid fan de Bûnsrepublyk behearder fan de *[[Bundesautobahn]]* (A-dyk) en de *[[Bundesstraße]]* (B-dyk), de dielsteat fan de *[[Landesstraße]]* (L-dyk), de lânkring fan de *[[Kreisstraße]]* (K-dyk) en de gemeente fan de *Gemeindestraße*.

Ek komme der priveediken foar dy't dan yn eigendom en ûnder behear falle fan partikulieren.
Hebban Debútpriis

De **Hebban Debútpriis** (*Hebban Debuutprijs*) is fan 2016 ôf in oanmoedigingspriis foar it debút fan in skriuwer. Om yn 'e beneaming te kommen moet it "Nederlânskstalige literêre fiksje, literêre non-fiksje, spanning, feelgood of young adult" wêze.

In lêzersjuery besteande út goed hûndert lêzers bepaalt de koarte list (*shortlist*); in sjuery besteande út boekferkeapers en Hebban-redakteuren kiest dêrnei it bêste debút.

## Winners
*2022: Koen Caris foar *Stenen eten*
*2021: Simone Atangana Bekono foar de roman *Confrontaties*
*2020: Judith Fanto foar de roman *Viktor* 
*2019: Thomas Rueb foar syn boek *Laura H* 
*2018: Antoinette Beumer foar har roman *Mijn vader is een vliegtuig*
*2017: Roxane van Iperen foar har roman *Schuim der aarde*
*2016: Lize Spit foar har boek *Het smelt* (yn 2016 hjitte de priis: ‘Hebban Award voor het Beste Debuut’)

## Keppeling om utens
*Hebban Debútpriis
Église Saint-Nicolas (Caen)

De **Église Saint-Nicolas** (Sint-Nikolaastsjerke), somtiden ek **Saint-Nicolas-des-Champs** (Sint-Nikolaas fan 'e Fjilden) neamd, is in 11e-iuwsk tsjerkegebou yn Caen, Frankryk. De romaanske tsjerke waard yn 1913 as in histoarysk monumint erkend.

## Skiednis

De bou fan 'e tsjerke om 1083 hinne is in gefolch fan 'e stifting fan 'e Abbaye aux Hommes troch Willem de Oermasterer. Troch de bou fan 'e Stefanusabdij fûn der in foarse útwreiding fan 'e stêd nei it westen ta plak. De nije útwreiding Bourg-l'Abbé lei op 'e parochygrûn fan 'e katedraal fan Bayeux, dy't de grûn oerdroech oan keninginne Mathilde, sadat de muontsen fan 'e Abbaye aux Hommes ûnder de geastlike ôfhinklikens fan 'e abdis fan Caen kamen te stean. Om dêr ûnder út te kommen bouden hja oan 'e râne fan Bourg-l'Abbé de Sint-Nikolaastsjerke. De Sint-Nikolaastsjerke waard yn 1093 foltôge en de muontsen holden oant it útbrekken fan 'e Frânske Revolúsje it patronaat fan dy tsjerke .

Ek letter bleau de Sint-Nikolaastsjerke oan 'e râne fan Bourg-l'Abbé stean, om't Caen fierder nei it suden útwreide rjochting de Orne en dêr oerhinne. Sadwaande bleau de parochy fan in beskieden omfang en wiene der yn 'e rin fan 'e tiid gjin útwreidings of fergruttings fan 'e tsjerke nedich, sadat it gebou troch de tiid hinne hast itselde bleau. De noardlike toer waard net foltôge, wylst de súdlike toer yn 'e 15e iuw ferhege waard. It hege puntige dak boppe de apsis waard yn 'e 13e iuw boud. It hege middenskip dat mei grutte rûnbôgige arkades nei de lege sydskippen iepenet is karakteristyk foar de Normandyske styl.   

Yn 1792 waard de parochy opheft. Yn 'e tsjerke waard in kûgelfabryk ûnderbrocht, letter in stâl foar de hynders fan militêren en dêrnei oant 1931 in opslach foar feefoer.  

De tsjerke is sletten foar publyk. Allinne by kulturele eveminten wurdt it gebou iepensteld. It ynterieur fan 'e tsjerke is net mear oanwêzich.

## Tsjerkhôf
Oan 'e noardeastlike kant fan 'e apsis is it âlde tsjerkhôf, dat oant 'e ein fan 'e 19e iuw brûkt waard. De gaos fan grêfstiennen en krusen giet skûl ûnder monumintale beammen en strûken.
Reşat Amet

**Reşat Amet**, ek wol bekend ûnder syn oekraïnisearre namme **Resjat Medatovytsj Ametov** (Oekraynsk: Решат Медатович Аметов; sekuere transliteraasje: *Rešat Medatovyč Ametov*), (27&nbsp;jannewaris 1975 – 15&nbsp;maart 2014) wie in Oekraynsk minskerjochte-aktivist fan etnysk Krimtataarsk komôf. Hy waard yn 2014 fermoarde troch de Russyske autoriteiten op 'e Krim nei't dat Oekraynske skiereilân troch Ruslân beset waard.
__TOC__
## Biografy
Reşat Amet wie in etnyske Krimtataar en in steatsboarger fan 'e Oekraïne dy't yn 1975 berne waard. Hy wie troud mei in jonge frou, Zarina, mei wa't er trije bern hie, in soan (Ali) en twa dochters (Hatiğe en Húsniye). 

De Russyske besetting fan de Krim, in diel fan 'e Oekraïne, begûn op 27&nbsp;febrewaris 2014, doe't swierbewapene Russyske militêren, klaaid yn unifoarmen dy't fan alle emblemen en nammen ûntdien wiene, it parlemint fan 'e Krim en oare strategyske posysjes op it skiereilân ynnamen. De ynfallers hiene de stipe fan it meastepart fan 'e etnyske Russen, dy't op 'e Krim de grutste etnyske groep foarmen en de oarspronklike befolking, de Krimtataren, altyd harren rjochten ûntsein hiene. De Oekraïne bliek machteleas om wat te dwaan tsjin 'e skamteleas útfierde ynvaazje sûnder dat in oarloch mei Ruslân útlokke waard dêr't it lân net klear foar wie.

Amet sette op 3&nbsp;maart 2014 allinnich útein mei in freedsume protestaksje tsjin 'e Russyske besetting, troch op it Leninplein yn 'e Krimske haadstêd Simferopol foar it gebou fan 'e Rie fan Ministers te demonstrearjen. Dyseldichste deis noch waard er troch trije ûnidentifisearre manlju yn embleemleaze militêre unifoarmen fuortfierd.

Tolve dagen letter, op 15 maart, waard it stoflik omskot fan Amet troch de Krimske plysje weromfûn yn in bosk yn 'e neite fan it doarp Zemljanytsjne, op likernôch 60&nbsp;km ôfstân fan Simferopol. Op it lichem waarden bewizen fan geweld en martelings oantroffen. Syn holle wie omwuolle mei ducttape en syn ankels wiene mei keatlings oaninoar set. In pear hânboeiens waard fuortby it stoflik omskot oantroffen. Neffens Amet syn broer Refat Amet wie de deadsoarsaak in stekwûne, oanbrocht troch in mês of in oar puntich foarwerp, dat ien fan 'e eagen trochboarre hie. 

Amet waard op 18&nbsp;maart 2014 begroeven op it Islamitysk Begraafplak Abdalı yn Simferopol. Syn dea is anno 2021 noch altyd ûnoplost, benammen om't de (Russyske) autoriteiten op 'e Krim der gjin ûndersyk nei dwaan wolle. Dyselde autoriteiten ûntkenne fierders eltse belutsenens by de moard. De dea fan Reşat Amet waard rûnom opfet as in warskôging oan it adres fan Krimtataarske mienskip om har net tsjin 'e Russyske besetting en de lettere Russyske anneksaasje fan 'e Krim te fersetten.
Église Saint-Étienne-le-Vieux (Caen)

De **Église Saint-Étienne-le-Vieux** (Alde Sint-Stefanustsjerke) is in earder tsjerkegebou yn it sintrum fan 'e Normandyske stêd Caen, Frankryk. De tsjerke is foar in grut part yn 'e Twadde Wrâldkriich ferneatige en bleau sûnt as in ruïne stean. De tsjerke moat net betiizge wurde mei de Saint-Etienne, de âlde abdijtsjerke fan 'e Abbaye aux Hommes, dy't net fier fan it plak stiet.  

De tsjerke is sûnt 1903 in histoarysk monumint.

## Skiednis
Nei alle gedachten waard de tsjerke oarspronklik yn 'e 10e iuw stifte. De tsjerke waard foar it earst neamd om 1067 hinne yn 'e oan troch Willem de Oermasterer oerlange hânfêsten oan 'e twa abdijen fan Caen. Dêr wurdt de tsjerke *sanctus Stephanus Vetus* neamd. De tafoeging Vetus/Vieux is om 'e tsjerke te ûnderskieden fan 'e 11e-iuwske abdijtsjerke, dy't oan 'e selde Étienne (Stefanus) wijd waard. 

Fanwegen de kwetsbere posysje tichteby de stedsfersterkings waard de tsjerke yn 'e Hûndertjierrige Kriich slim skeind, fral by it belis fan Caen yn 1417. De tsjerke waard yn 'e tiid fan 'e Ingelske besetting en dêrnei wer opboud en fan dy tiid datearret de achthoekige krusingstoer.  

Nei't it yn 1780 ferbean waard om yn 'e stêd te begraven, ferhûze it tsjerkhôf fan 'e Saint-Étienne nei it nije Cimetière des Quatre-Nations. De tsjerke waard yn 1793 sletten, mar oars as oare tsjerken yn 1802 net werom jûn foar de earetsjinst. De tsjerke fan 'e âlde yn 'e Frânske Revolúsje sletten abdij waard as de ferfangende parochytsjerke oanwiisd. Der folge in tiid fan ferfal.

Yn 1840 waard de tsjerke as histoarysk monumint erkend, mar sloop drige foar de tsjerke. Op it alderlêste momint koe de tsjerke foar ôfbraak sparre wurde troch it krewearjen fan Arcisse de Caumont en Antoine Charma, leden fan it *Société des antiquaires de Normandie*. It Normandyske Aldheidkundich Selsskip wie fan doel de tsjerke te brûken om dêr harren kolleksje yn ûnder te bringen, mar it *Musée des antiquaires de Normandie* (Aldheidkundich Museum fan Normandje) waard lang om let yn it eardere, tichtebylizzende *Collège du Mont* ûnderbrocht, it âlde kolleezje fan 'e Sint-Michaelabdij yn Caen. De gemeente brûkte dêrnei de tsjerke om dêr arsjitekturale fragminten yn te bewarren, oant dy yn 1926 oerbrocht waarden nei it museum.

Yn 1944 waard de tsjerke rekke troch in granaat, dy't ôffjurre wie op in kolonne Dútske tanks dy't dêr opsteld stiene. It skip waard op 'e ûnderste dielen fan 'e bûtenmuorren nei folslein ferneatige. Fan in restauraasje is it neitiid net kommen. 

Fanwegen de steat fan it gebou is it ferbean om yn it gebou te gean.
Roxane van Iperen

**Roxane van Iperen** (Nymwegen, 11 juny 1976) is in Nederlands jurist en skriuwster.

## Libben en wurk
Van Iperen wenne yn har jonkheid ûnder oare yn it Spaanske Málaga. Dêr gie se fan 1990 oant 1992 nei de Ingelske middelbere skoalle. Doe't se 16 wie ferhuze sy nei Sint-Michielsgestel, dêr't se yn 1995 har oplieding oan it Gymnasium Beekvliet dienmakke. Sy studearre rjochten oan de Universiteit fan Amsterdam en folge in beropsoplieding advokatuer. Fan 2001 ôf wurke se as jurist by NautaDutilh en yn it bedriuwslibben. Sûnt 2011 hat sy in saaklike advyspraktyk, *De Pleitschrijver*. Yn 2014 waard hja kollumnist by it glossy magazine *Jackie*. Letter wurke se as freelancer foar ûnder mear Vrij Nederland, Het Financieele Dagblad, Het Parool, De Morgen, De Correspondent en Follow the Money. Sûnt 2015 is sy foarsitter fan de Ried fan Advys fan it SIDN-fûns fan de Stichting Internet Domeinregistratie Nederland (SIDN). Yn 2016 wie hja gastkorrespondint Brazilië foar De Correspondent.

Yn 2016 ferskynde ek har debútroman *Schuim der aarde*, winner fan de Hebban Debútpriis. Yn 2018 folge *’t Hooge Nest* oer de skiednis fan har hûs mei deselde namme yn Naarden, dêr't de Joadske susters Janny (1916-2003) en Lien Brilleslijper (1912-1988) ûnder de Twadde Wrâldoarloch in fersetssintrum en taflechtsoarde foar ûnderdûkers hiene. *’t Hooge Nest* stie in jier oan ien wei yn de CPNB Bestseller 60. It boek waard oerset yn it Ingelsk (*The Sisters of Auschwitz*), Frânsk (*Un refuge pour l'espoir*), Spaansk (*El último refugio*), Italjaansk (*L'Alto Nido*) en Dútsk (*Ein Versteck unter Feinden*). De produksjemaatskippij fan Halina Reijn en Carice van Houten sil it boek ferfilmje.

Van Iperen hold op 4 maaie 2021 de literêre foarlêzing *Stemmen uit het diepe* by de deadebetinking yn de Nieuwe Kerk yn Amsterdam. Teffens skreau se it essay *De genocidefax* foar de boekewike fan 2021.

## Trivia
Op 25 july 2021 wie se gast yn it VPRO-telefyzjeprogramma *Zomergasten*.

## Wurk
* 2016 - *Schuim der aarde*, Lebowski, ISBN 9789048824205
* 2018 - *'t Hooge Nest*, Lebowski, ISBN 9789048841783
* 2021 - *De genocidefax*, CPNB, ISBN 9789059655478

## Prizen
* 2016 - Hebban Debútpriis, foar har debútroman *Schuim der aarde*
* 2017 - VOJN-award fan de Vereniging Online Journalistiek Nederland, *Beste Journalistieke Opinie 2017*, foar in artikel en fideokollumn oer de koalstofbubbel en de macht fan de fossile yndustry
* 2019 - Opzij Literatuerpriis
Orne (rivier)

De **Orne** is in rivier yn it noardwesten fan Frankryk. De rivier streamt troch de twa departeminten Orne en Calvados. It is wat lingte oanbelanget nei de Seine de wichtichste rivier fan Normandje. 

Nei't de rivier dwers troch de hichten fan Suisse Normande (Switsersk Normandje) streamt, fynt de rivier syn loop kanalisearre troch de stêd Caen en mûnet dan út yn It Kanaal, dêr't de rivier in estuarium foarmet mei in grutte ekologyske rykdom.     

De Orne hat de namme jûn oan it departemint Orne en in soad plakken dêr't de rivier by lâns of troch streamt.

## Plakken oan de rivier
* Aunou-sur-Orne
* Sées
* Argentan
* Écouché
* Putanges-Pont-Écrepin
* Clécy
* Thury-Harcourt
* May-sur-Orne
* Caen
* Ouistreham


Orne in der Normannischen Schweiz.JPG|De Orne yn de *Suisse normande* by  Clécy
Orne Putanges 4.JPG|De Orne yn Putanges-Pont-Écrepin
Orne in Caen.jpg|De Orne yn Caen
Orne

*Orne (rivier), in rivier yn Normanje (noardwestlik Frankryk)
*Orne (departemint), in Frânsk departemint ferneamd nei dy rivier
*Orne (Moezel), in sydrivier fan 'e Moezel yn Loataringen (noardeastlik Frankryk)
*Orne (band), in Finske rockband
Jehannes de Dopertsjerke (Raard)

De **Jehannes de Dopertsjerke** is in tsjerkegebou yn Raard yn de Nederlânske provinsje Fryslân.

## Skiednis

De tsjerke wie oarspronklik wijd oan Johannes de Doper en eigendom fan it kleaster Klaarkamp. It skip is fan reade kleastermoppen. 

Fan de ienbeukige tsjerke mei trijesidige koarsluting en rûnbôgefinsters út de 13e iuw binne nei alle gedachten yn 1807 de muorren ferlege.

Nei't de toer fan de Hallumer tsjerke ynstoartte, waard yn 1807 de toer fan Raard op 'e nij boud. Yn de toer mei ynsnuorre spits hinget in klok (1523) fan klokkejitter Wolter Schonenborch en in klok (1620) fan Hans Falck. It smei-izeren oerwurk is nei alle gedachten 18e-iuwsk.

De tsjerke is al yn 1988 sletten foar de earetsjinst. De PKN-gemeente Raard-Foudgum brûkte de Foudgumer Marijetsjerke en de (earder grifformearde) Raarder Marthatsjerke. Sûnt 1 septimber 2019 ferhiert de stifting de tsjerke as atelier oan in keunstner. 

De tsjerke is in ryksmonumint en eigendom fan Stichting Alde Fryske Tsjerken. Oant 2018 wie it OerKa Irene Verbeek Museum yn it gebou festige.

## Oargel
De tsjerke hat gjin oargel (mear).

## Sjoch ek
* Tsjerken yn Fryslân
Seine-Maritime

It Frânske departemint **Seine-Maritime** is ien fan de fiif Normandyske departeminten. It leit yn it noarden fan Normandje en krige syn namme troch de rivier de Seine en de lizzing oan see. Oant 1955 hiet it departemint **Seine-Inférieure**.

## Skiednis
It departemint waard yn 1792 ûnder de namme Seine-Inférieure stifte en bestie doe út sân distrikten: Cany, Caudebec-en-Caux, Dieppe, Gournay, Montivilliers, Neufchâtel, Rouen. Yn 1800 waarden de arrondisseminten Dieppe, Le Havre, Rouen, Neufchâtel en Yvetot oprjochte, de twa lêsten waarden yn 1926 wer opheft. Yn 1955 kirge it departemint syn hjoeddeiske namme Seine-Maritime.

Fan 1960 oant 2015 hearde Seine-Martime by de regio Opper-Normandje, dy't yn 2016 yn de regio Normandje opgyng. 

## Geografy
Seine-Maritime grinzget oan it suden oan it departemint Eure, dêr't it eartiids Opper-Normandje mei foarme, yn it wêst en it noarden oan It Kanaal en yn it easten oan de departeminten Somme en Oise fan de regio Hauts-de-France.

De wichtichste rivier is de Seine, dy't by Le Havre yn It Kanaal mûnet.

It departemint is te ferdielen yn trije lânskippen: de Seine-delte, it krytplato Pays de Caux en it heuveleftige en kûlissenlânskip fan Pays de Bray. 

## Bestjoerlike yndieling
It departemint Seine-Maritime is te ferdielen yn 3 arrondisseminten. De arrondisseminten binne ûnder te ferdielen yn meiïnoar 35 kantons en 708 gemeenten.

## Stêden

De grutste plakken binne: 

## Befolkingsûntwikkeling

## Ofbylden

Cliffs etretat.jpg|*Krytrotsen by Étretat*
Eur14184.jpg|*Fakwurkhûzen yn Rouen*
Cathédrale de Rouen vue de l'Opéra.JPG|*Notre-Dame fan Rouen*
Chateau de Dieppe.JPG|*Kastiel Dieppe*
Fécamp, Bunker02.jpg|*Bunker by Fécamp*


## Keppeling om utens
* Prefektuer Seine-Maritime