open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andesstikelsturt

De **Andesstikelsturt** (*Oxyura ferruginea*) is in fûgel út de famylje fan 'e einfûgels (*Anatidae*). It is ien fan 'e seis soarten fan it skaai stikelsturten (*Oxyura*).

## Beskriuwing
Andesstikelsturten binne lytse kompakte eintsjes mei in brede snaffel en in lange sturt, dy't faak as in waaier rjocht oerein stiet. Se ha in frij koarte dikke nekke. Yn 'e briedtiid is it jerkje kastanjebrún en ha er in swarte kop en nekke mei in helderblauwe snaffels. Bûten de briedtiid is er boppe griisbrún en bleker fan ûnder. De snaffels binne dan griis. 

Wyfkes en mantsjes fan in jier binne brúneftich, in bytsje lykas de jerkjes winterdeis, mar se ha in streek oer it ljochte plak op it wang. 

## Fersprieding
De Andesstikelsturt is in stânfûgel fan 'e Andes. Syn ferspriedingsgebiet leit tusken it suden fan Kolombia yn it noarden oant it suden fan Argentynje en Sily. De soarte wurdt of monotypysk behannele of yn twa ûndersoarten ferdield:

* *Oxyura ferruginea andina* – sintrale en eastlike Andres fan Kolombia.
* *Oxyura ferruginea ferruginea* – fan it suden fan Kolombia oant it suden fan Argentynje en Sily.

De noardlik ûndersoarte *andrina* wurdt faak as in hybride foarm fan 'e Andes- en Amerikaanske stikelsturt (*Oxyura jamaicensis*)  beskôge. Eartiids waard de soarte ek as in ûndersoarte fan 'e Amerikaanske stikelsturt behannele en guon dogge dat noch. 

## Gedrach
Andesstikelsturten briede op sompige marren en fivers tusken tichte begroeiïng. It nêst wurdt tusken hege beplanting boud fan plantemateriaal. In nêst kin út fiif oant fyftjin aaien bestean. 

De fugels dûke en swimme ûnder wetter. Se ite meast sied en woartels fan wetterplanten, wetterynsekten en kreefteftigen.   

## Status
Andesstikelsturten ha in grut ferspreidingsgebiet, mar oannommen wurdt dat de oantallen ôfnimme. De tebekgong is lykwols net sa grut dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. Wetlands International rûsde de populaasje yn 2023 tusken 35.000 en 110.000 fûgels, itjinge 23.300 oant 73.300 folwoeksen fûgels betsjut. De IUCN kategorisearret de soarte as net bedrige op 'e Reade list.

## Keppeling om utens
* BirdLife, oproppen 2 febrewaris 2025.
* IUCN, oproppen 2 febrewaris 2025.
* Ebird, oproppen 2 febrewaris 2025.
* Avibase, oproppen 2 febrewaris 2025.
George Hunt

**George Elwood Hunt Jr.** (Puyallup, 1 augustus 1916 - Issaquah, 3 septimber 1999) wie in Amerikaansk roeier. 

Hy die as studint yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen mei de Amearika acht.

Hunt studeare ôf as yngenieur, yn de Twadde Wrâldkriich tsjinne Hunt by de Amerikaanske Marine. Nei de kriich rjochte George in tal boubedriuwen op, en foar't hy mei pinsjoen gie yn 1980 wie er wurksum by de technyske ôfdieling fan de haven fan Seattle.  
George Hunt ferstoar op 3 septimber 1999, yn 'e âldens fan 83 jier.

## Amearika Acht 1936
*Herbert Morris
*Charles Day
*Gordon Adam
*John White
*James McMillin
*Joseph Rantz
*Donald Hume
*Robert Moch (stjoerman)

### ''The Boys in the Boat''
It ferhaal fan de Amearika acht fan 1936 is yn 2013 optekene troch Daniel George Brown yn it boek *The Boys in the Boat*, it boek is yn 2023 ferfilme, troch George Clooney.
Donald Hume

**Donald Bruce (Don) Hume** (Olympia, 27 july 1915 - Monroe, 16 septimber 2001) wie in Amerikaansk roeier. 

Hy die as studint yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen mei de Amearika acht.

Hume wurke wilens de Twadde Wrâldkriich yn de keapfardij, nei de kriich gie er oan it wurk yn de oalje en gas yndustry.  
Donald Hume ferstoar op 16 septimber 2001, yn 'e âldens fan 86 jier.

## Amearika Acht 1936
*Herbert Morris
*Charles Day
*Gordon Adam
*John White
*James McMillin
*George Hunt
*Joseph Rantz
*Robert Moch (stjoerman)

### ''The Boys in the Boat''
It ferhaal fan de Amearika acht fan 1936 is yn 2013 optekene troch Daniel James Brown yn it boek *The Boys in the Boat*, it boek waard yn 2023 ferfilme, troch Donald Clooney.
Fostoria (Ohio)

**Fostoria** is in stêd (city) yn 'e Amerikaanske steat Ohio, bestjoerlik opnommen yn Hancock County, Seneca County en Wood County. It leit ûngefear 65 km súdlik fan Toledo.

## Demografy
De folkstelling fan 2000 stelde it oantal ynwenners fêst op 13.931[1]. Yn 2006 skatte it Amerikaansk Folkstellingsburo it tal ynwenners op 13.337, in delgong fan 594 (-4,3%).

## Geografy
Neffens it United States Census Bureau beslacht it plak in oerflak fan 19,4 km²: 18,8 km² lân en 0,6 km² wetter. Fostoria leit likernôch 229 m boppe seenivo.
Willy Røgeberg

**Willy Mads Henry Røgeberg** (Christiania, 11 desimber 1905 - Oslo, 15 desimber 1969) wie in Noarsk sportsjitter. 

Hy die meardere kearen mei oan de wrâldkampioenskippen, en trije kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924, 1936 en 1948). Hy waard by dizze kampioenskippen ien kear Olympysk kampioen. Yn Berlyn wûn hy op it ûnderdiel Lytskalibergewear 50 m, lizzend de gouden medalje. Tolve jier letter wûn hy in brûnzen medalje op de spullen yn Londen. Hy waard ek fiifentweintich kear Noarsk kampioen.  

Nei de Olympyske Simmerspullen fan 1936 iepene Røgeberg yn Oslo in winkel foar de sjitsport. 
Willy Røgeberg ferstoar op 1 juny 1969, yn 'e âldens fan 64 jier.
Torsten Ullman

**Torsten Elis Ullman** (Stockholm, 27 july 1908 - Växjö, 11 maaie 1993) wie in Sweedsk sportsjitter. 

Hy die meardere kearen mei oan de wrâldkampioenskippen, en fiif kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1936, 1948, 1952, 1956 en 1960). Hy waard by dizze kampioenskippen ien kear Olympysk kampioen. Yn Berlyn wûn hy op it ûnderdiel Frij pistoal 50 meter de gouden medalje. Ek wûn hy twa kear in brûnzen medalje yn 1936 op it ûnderdiel sportfluchfjoerpistoal 25 meter, en yn 1948 by de frij pistoal 50 meter. Hy waard mearfâldich wrâldkampioen, en wûn 52 kear in gouden medalje by de Sweedske kampioenskippen.
Torsten Ullman ferstoar op 11 maaie 1993, yn 'e âldens fan 84 jier.
Cornelius van Oyen

**Cornelus Maria van Oyen** (Brandenburg an der Havel, 28 novimber 1886 - East-Berlyn, 19 jannewaris 1954) wie in Dútsk sportsjitter. 

Cornelius wie in soan fan in Nederlânske boekhâlder dy't nei Dútslân emigrearre wie. Van Oyen wie wurksum by de Bötzow brouwerij yn Berlyn. Hy trainde yn de kelder fan de brouwerij. Van Oyen sleat him yn 1932 oan by de SA.

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen op it ûnderdiel Sportfluchfjoerpistoal 25 meter.

Cornelius van Oyen ferstoar op 19 jannewaris 1954 yn 'e âldens fan 67 jier.
Paula en de Weirekke Spegel

***Paula en de Weirekke Spegel*** is in berneboek dat keunsthistoarika Marije Sennema makke hat tegearre mei har freondinne, yllustratrise Tijana Loković. Se wiene grepen troch it wurk fan de ier-ekspresjonistyske skilderesse Paula Modersohn-Becker (1876-1907) en dan benammen troch har selsportretten. 

De Dútske skilderesse is grutwurden yn de Noarddútske stêd Bremen. Mei tuskenskoften hat hja letter yn 'e keunstnerskoloanje Worpswede by Bremen wenne, dêr't hja nei in kreambêd op in leeftyd fan 31 jier stoar oan in emboly. 

Om't sy de simmer fan 1903 op Amrum west hat, is der foar keazen om it ferhaal op Amrum te situearjen. Op Amrum wurdt Öömrang praat, in fariant fan it Noardfrysk. In moaie gelegenheid om it boek yn twa Fryske talen út te bringen. Der is foar keazen om trije ferzjes yn 'e merk te setten, in Fryske, in Nederlânske en noch in dûbeltalige útjefte fan Öömrang en Dútsk.

## It ferhaal
Paula is útfanhûs by beppe op it eilân Amrum. Op in dei rekket se de gouden spegel fan beppe kwyt. Net samar in spegel. Allinnich mei dy pratende spegel kin se harsels skilderje. En dat is no krekt wat se wol. 

Sûnder it drege begryp te brûken, wurdt yn it ferhaal oan bern en folwoeksenen dúdlik makke wat ekspresjonisme wêze wol.

It famke Paula yn it ferhaal is útsein har namme in fiktyf personaazje.
Alfredo Pezzana

**Alfredo Pasquale Pezzana** (Castelrosso di Chivasso, 31 maart 1893 - Rome, 7 maaie 1986) wie in Italjaansk skermer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen mei it Italjaanske team op it ûnderdiel degen.

Pezzana wie fan 1947 oant 1964 sekretaris fan de Italjaanske skermbûn.
Afredo Pezzana ferstoar op 7 maaie 1986 yn 'e âldens fan 93 jier.
Australyske fluitein

De **Australyske fluitein** (*Dendrocygna eytoni*) is in fûgel út de famylje fan 'e einfûgels (*Anatidae*). It is ien fan 'e acht soarten fan it skaai fluiteinen (*Dendrocygna*).

## Beskriuwing

Folwoeksen fûgels wurde 40 oant 60 sm lang, wege likernôch 500 oant 1500 gram en hat in spanwiidte fan 75 oant 90 sm. Se ha lykas oare fluiteinesoarten lange poaten. De fûgel hat in bûnte rôze snaffel en opfallende rjemmekleurige, omheech rjochte sierfearren op 'e flanken. Fierder is de ein ljochtgriis oant griisbrún mei streken op 'e búk. By jerken is de iris helder oranje en by sijkes giel. Der is fierder gjin opfallend seksueel dimorfisme. 

## Fersprieding
De Australyske fluitein libbet yn it noarden en easten fan Austraalje. It ferspriedingsgebiet hat him sûnt de jierren 1950 yn it súdeasten útwreide mei't de soarte profitearre fan 'e ûntwikkeling fan 'e lânbou yn 'e regio. It oanmeitsjen fan lân ta greide, opslachmarren en yrrigaasjewurken joegen de fûgel nij biotoop. De fûgel is dwaalgast yn   
Nij-Guineä en Nij-Seelân.

In bolwurk fan 'e fûgel is it iepene gerslân yn it westen fan Queensland. Se weidzje ek op greide en binne faak oan 'e râne fan wetter te sjen. Yn 'e gebieten mei moesson foarmje de fugels yn 'e drûge tiid grutte kloften by marren of gebieten dy't noch net ferdrûge binne. Om 't de einen net yn it wetter nei iten sykje makket it de soarte net folle út of de wettergebieten marren, fivers, rivieren, opslachmarren, splis lân of rysfjilden binne.   

## Gedrach
De fûgels yt hast allinne planten. It grutste part fan it iten fine se op it lân, tusken de begroeiïng fan iggen en op stoppelân. By it gerskjen foarmje de fûgels faak grutte groepen. Se foerazjearje meast yn 'e nacht. Wat se oan 'e wetterrâne of op it wetteroerflak fine is net fan grutte betsjutting op harren dieet. Op it wetter foarmje de fûgels minder tichte groepen as op it lân. 

Se lizze heech yn it wetter en swimme stadich. Yn 'e flecht hâlde se de kop leger as de rêch en litte se de poaten hingje. De wjukslach is stadich. As se skrikke fleane se fakentiden lûd fluitsjend op.

Australyske fluiteinen foarmje yn 'e drûge tiid faak grutte groepen fan wol tûzenen fûgels. By it oanbrekken fan 'e reintiid ferdiele de fûgels harren wer oer it gerslân. 

Se briede yn 'e reintiid, trochstrings fan jannewaris oant maart, mar ek wol oant april en yn guon gefallen oant yn maaie. Se ha ien lechsel yn 't jier fan acht oant tolve aaien. It nêst wurdt tusken heech gers of oare beskermjende begroeiïng boud. 

## Status
De populaasje fan 'e Australyske ein is stabyl en de fûgel hat in grut ferspriedingsgebiet. Dêrfandinne klassifisearret de IUCN de fûgel op 'e Reade list as net bedrige.

## Keppeling om utens
* BirdLife, oproppen 2 febrewaris 2025.
* Ebird, oproppen 3 febrewaris 2025.
* Avibase, oproppen 2 febrewaris 2025.
Edoardo Mangiarotti

**Edoardo Mangiarotti** (Renate, 7 april 1919 - Milaan, 25 maaie 2012) wie in Italjaansk skermer. 

Hy die meardere kearen mei oan de wrâldkampioenskippen, en fiif kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1936, 1948, 1952, 1956 en 1960). Hy waard by dizze kampioenskippen trettjin kear wrâldkampioen, en seis kear Olympyske kampioen.

Wilens de Twadde Wrâldkriich wie hy sportynstrukteur foar korporaals en sersjanten, wêrtroch't hy yn foarm bleau doe't der gjin toernoaien organisearre waarden. Nei syn sportkarriêre wurke Mangiarotti  as makelder en sjoernalist, letter waard hy sekretaris by de ynternasjonale skermbûn. 

Edoardo Mangiarotti ferstoar op 25 maaie 2012, yn 'e âldens fan 93 jier.
Giancarlo Cornaggia-Medici

**Giovanni Carlo Maria Luigi (Giancarlo) Cornaggia-Medici Petrobelli** (Milaan, 16 desimber 1904 - Dêre, 23 novimber 1970) wie in Italjaansk skermer.

Hy die meardere kearen mei oan de wrâldkampioenskippen, en trije kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928, 1932 en 1936). Hy waard by dizze kampioenskippen twa kear wrâldkampioen, en trije kear Olympysk kampioen wêr fan ien kear yndividueel op it ûnderdiel degen en twa kear mei it Italjaanske team, ek op it ûnderdiel degen.
Giancarlo Cornaggia-Medici ferstoar op 23 novimber 1970, yn 'e âldens fan 65 jier.
Giancarlo Brusati

**Carlo (Giancarlo) Brusati** (Milaan, 6 maart 1910 - Barlassina, 30 juny 2001) wie in Italjaansk skermer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen mei it Italjaanske team op it ûnderdiel degen.

Brusati wie fan 1981 oant en mei 1984 de foarsitter fan it ynternasjonale skermbûn.
Giancarlo Brusati ferstoar op 30 juny 2001 yn 'e âldens fan 91 jier.
Swartbúkfluitein

De **Swartbúkfluitein** (*Dendrocygna autumnalis*) is in fûgel út de famylje fan 'e einfûgels (*Anatidae*). It is ien fan 'e acht soarten fan it skaai fluiteinen (*Dendrocygna*).

## Beskriuwing

Underskiedend foar de soarte yn it skaai fluiteinen is de swarte ûnderkant, dêrfandinne de namme. De 58 oant 53 sm lange fûgel hat in grize kop en hals. Oer de krún rint oant yn 'e nekke in kastanjebrune streek. De fûgels ha in opfallende wite eachring, swarte eagen en in rôzereade snaffel (bûten de briedtiid feal readbrún) mei in ljochte punt. It boarst is griis oant kastanjebrún. Ek de rêch en de skouders binne kastanjebrún, wylst de slachpinnen swart en de dekfearren wyt binne. De fûgels ha in swarte sturt en rôze poaten. Fierder ha se de
karakteristike skaaimerken fan alle fluiteinesoarten: lange poaten, in lange hals en brede wjukken. 

Juvenilen binne fealer fan kleur en ha in grize snaffel.

De einen ha in fluitsjende rop.

## Fersprieding
De soarte libbet yn it suden fan 'e Feriene Steaten, tropysk Midden-Amearika en rûchwei de noardlike helte fan Súd-Amearika. Yn 'e Feriene Steaten wreidet de fûgel him út nei it noarden en de fûgels wurde oant yn Kanada waarnommen.

## Undersoarten
Swartbúkfluiteinen wurde neffens formaat en kleur yn twa soarten ûnderferdield:

* *D. a. autumnalis*: fan Panama oant Ekwador en noardlik Argentynje.
* *D. a. fulgens*: fan súdeastlik Teksas oant Panama.

De noardlike ûndersoarte is grutter as de súdlike en hat in readbrún boarst, wylst de lytsere súdlike ûndersoarte dêr griis is. 

## Gedrach

De soarte kin sels yn it wyld aardich nuet wêze. It is in sosjale fûgel dy't bûten de briedtiid yn grutte groepen libbet. Se libje yn frij ûndippe fivers, marren en sompen, op boulân en opslachmarren mei in soad begroeiïng.

Swartbúkfluiteinen briede yn beamholtes net fier fan wetter. Somtiden brûke se ek nissen yn gebouwen of nêstkasten. In lechsel bestiet yn 'e regel út 12 oant 17 wite aaien, dy't troch it jerkje en it sijke tusken 23 en 30 dagen útbret wurde. In dei nei it útkommen ferlitte de piken it nêst en wurde se troch de âlders fuorre. Nei 56 dagen kinne se fleane. 
Somtiden leit de soarte syn aaien ek yn it nêst fan Karolina-einen, dy't de de aaien dan faak mei sukses útbriede.  

Se foerazjeare nachts en ite planten en somtiden wat wringeleaze dieren lykas ynsekten, spinnen en slakken. Ek foerazjeare se op stoppellân.  

## Status
De IUCN klassifisearret de fûgel op 'e Reade list as net bedrige. De wrâldpopulaasje wurdt op 200.000/1.100.000 oant 2.000.000 fûgels rûsd en nimt ta. 

## Keppeling om utens
* BirdLife, oproppen 4 febrewaris 2025.
* Ebird, oproppen 4 febrewaris 2025.
* Avibase, oproppen 4 febrewaris 2025.
Wytwangfluitein

De **wytwangfluitein** (*Dendrocygna viduata*) is in fûgel út de famylje fan 'e einfûgels (*Anatidae*). It is ien fan 'e acht soarten fan it skaai fluiteinen (*Dendrocygna*).

## Beskriuwing

De wytwangfluitein hat in lange grize snaffel, in lange nekke en lange poaten. Syn nekke en kop binne swart en hy hat in wyt gesicht. De hals is kastanjebrún. It hinget fan it gebiet fan 'e fûgel ôf hoefolle wyt dêr is; de wytwangfluiteinen yn westlik Afrika ha bygelyks mear swart. De rêch en wjukken binne donkerbrún oant swart en ûnder is de fûgel ek swart mei fine wite streken op 'e flanken.  

Der bestiet gjin ferskil tusken jerken en sijkes. Juvenilen ha deselde kleuren, mar minder kontrastearjend.

## Fersprieding
De wytwangein hat in wat nuver ferspriedingsgebiet yn sawol Afrika as Súd-Amearika. Der is dêrom wol ornearre dat de soarte mooglik nei oare lokaasjes yn 'e Nije Wrâld brocht is. Yn sawol Afrika as Súd-Amearika bestiet it biotoop út swietwettermarren of opslachmarren mei in soad begroeiïng. De ein yt planten en sied.  

## Gedrach

It nêst wurdt op 'e grûn yn in kûle boud of tusken reidfjilden. It bestiet út 6 oant 12 aaien dy't troch jerk en sijke útbret wurde. De aaien kommen nei 26 oant 28 dagen út. It jerkje en it sijke passe op 'e piken en hâlde se ynearsten tusken it reid. Piken binne donker en giel. Twa moannen nei it útkommen kinne se fleane. 

Wytwangeinen binne sosjale fûgels en komme by it lemieren yn kloften fan wol tûzen fûgels of mear op 'e plakken oan dêr't se graach wêze meie. De fûgels meitsje in soad leven en ha in dudlike fluittoan fan trije toanen.   

De fûgel is gruttendiels in stânfûgel, mar kin lokaal noch wol 100 km of fierder trekke. 

## Status
Op 'e wytwangfluitein is de Oerienkomst ta Behâld fan trekkende Afrikaansk-Euraziatyske wetterfûgels (AEWA) fan tapassing. De IUCN klassifisearret de fûgel as net bedrige op 'e Reade list. De wrâldpopulaasje waard yn 2023 op 1.410.000 oant 1.700.000 fûgels rûsd. 

## Keppeling om utens
* BirdLife, oproppen 2 febrewaris 2025.
* Ebird, oproppen 3 febrewaris 2025.
* Avibase, oproppen 2 febrewaris 2025.
Yndyske fluitein

De **Yndyske fluitein** (*Dendrocygna javanica*) is in fûgel út de famylje fan 'e einfûgels (*Anatidae*). It is ien fan 'e acht soarten fan it skaai fluiteinen (*Dendrocygna*).

## Beskriuwing

Yndyske fluiteinen ha in gewicht fan 450 oant 680 gram. Jerken en sijkes ferskille net in soad fan inoar. De jerken binne yn 'e regel wat grutter as de sijkes. Lykas by oare soarten yn it skaai binne de flankfearren wat langer, mar net sa opfallend as by de Australyske fluitein. De búk en it boarst binne readbrún. De fearren op 'e rêch binne griisbrún en ha in ljochte seame oan 'e ein. Lykas oare soarten fan it skaai ha Yndyske fluiteinen in lange hals en lange poaten en in rjochte hâlding yn 'e rêst. Folwoeksen fûgels ha in ljochtgiele eachring. 

Juvenilen ha noch net in readbrune búk en boarst en se ha ek in minder dúdlike eachring. 

De fûgels binne fral aktyf by it lemieren. Grutte groepen fûgels ferlitte dan de rêstplakken om te iten. 

## Fersprieding
It ferspriedingsgebiet fan Yndyske fluiteinen leit yn Súdeast-Aazje. Se libje op wetter mei in soad driuw- en ûnderwetterplanten yn in boskeftige of agraryske omjouwing. Hiel faak komme se ek op rysfjilden. Oars as yn it ferspriedingsgebiet fan 'e Australyske fluitein, is de delslach yn it biotoop fan 'e Yndyske fluitein relatyf lykmjittich ferdield. Sadwaande is de Yndyske fluitein net in echte trekfûgel.    

## Gedrach

De Yndyske ein is in sosjale fûgel. Se ite wetterplanten, sied fan rysplanten, lytse fiskjes, kikkerts en wringeleaze dierkes. As it reint begjint de ein te brieden. Dat kin in holte yn in beam wurde of in nêst tusken takken fan in beam. It lechsel bestiet út sân oant tolve wite aaien, dy't troch beide âlders útbret wurde. De aaien komme nei 22 oant 24 dagen út. De soarte makket him wol ris skuldich oan briedparasitisme.  

## Status
De IUCN klassifisearret de fûgel op 'e Reade list as net bedrige. De wrâldpopulaasje wurdt tusken 200.000 en 2.000.000 fûgels rûsd (Wetlands International 2023). De populaasje rint tebek. 

## Keppeling om utens
* BirdLife, oproppen 4 febrewaris 2025.
* Ebird, oproppen 4 febrewaris 2025.
* Avibase, oproppen 4 febrewaris 2025.
Bûnte fluitein

De **Bûnte fluitein** (*Dendrocygna guttata*) is in fûgel út de famylje fan 'e einfûgels (*Anatidae*). It is ien fan 'e acht soarten fan it skaai fluiteinen (*Dendrocygna*).

## Beskriuwing
De bûnte fluitein is 42 oant 50 sm lang en hat in gewicht fan likernôch 800 gram. De fearren binne brún, de kop is griis mei in brune streek oer de krún oant yn 'e nekke en by it each wat donkerder. De snaffel is donker mei lytse plakjes. Karakteristyk binne de grutte rûne plakken op 'e búk en flanken. Se ha feal rôze poaten mei swarte fluezen en skerpe neils. Sijkes binne wat grutter as jerken. 

Lykas oare fluiteinen ha bûnte fluiteinen lange poaten en grutte fuotten mei swimfluezen. Der bestiet gjin dúdlik seksuëel dimorfisme. Se ferfearje ienris yn 't jier en driuwe dan op it wetter, dêr't se feilich foar rôfdieren binne. 

## Fersprieding

De fûgels libje yn it suden fan 'e Filipinen, it easten fan Yndoneezje en Nij-Guineä. Sûnt 2002 briedt de ein ek yn it noarden fan Austraalje.  

## Gedrach
De fûgels libje by lytse wetterpartijen en sompen dy't mei beammen omfieme binne. Se bouwe harren nêst yn holtes fan beammen tichteby wetter.       

It iten bestiet út gerssied, wringeleaze wetterdierkes, lytse fiskjes en wetterplanten. Se filterje it wetter troch de snaffel. De measte fûgels foerazjearje nachts.  

De pearkes binne trou oaninoar. Se begjinne yn septimber te brieden, mar nêsten wurde oant yn april fûn. Jerken en sijkes bouwe it nêst en briede alletwa. In lechsel bestiet út 10 oant 11 aaien. Nei  18 oant 31 dagen komme de aaien út en se kinne nei 45 oant 50 dagen fleane.   

## Status
De IUCN klassifisearret de fûgel op 'e Reade list as net bedrige. De populaasje wurdt op 10.000 oant 25.000 fûgels rûsd (likernôch 6.700 oant 17.000 folwoeksen fûgels).

## Keppeling om utens
* BirdLife, oproppen 4 febrewaris 2025.
* Ebird, oproppen 4 febrewaris 2025.
* Avibase, oproppen 4 febrewaris 2025.
Saverio Ragno

**Saverio Vittorio Ragno** (Trani, 6 desimber 1902 - Sacile, 22 april 1969) wie in Italjaansk skermer. Saverio Ragno wie de heit fan Olympysk kampioene Antonella Ragno-Lonzi.

Hy die meardere kearen mei oan de wrâldkampioenskippen, en trije kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1932, 1936, 1948). Hy waard by dizze kampioenskippen sân kear wrâldkampioen, en yn 1936 ien kear Olympysk kampioen mei it Italjaanske team op it ûnderdiel degen.
Saverio Ragno ferstoar op 22 april 1969, yn 'e âldens fan 66 jier.
Wapen fan De Gordyk

It **wapen fan De Gordyk** is it wapen fan de flekke De Gordyk, yn de Fryske gemeente Opsterlân.

## Skiednis
It wapen fan De Gordyk waard foar it earst al yn de 18e iuw brûkt, deselde tiid dat it doarp De Gordyk de grutste bloei trochmakke. Nei alle gedachten is it wapen ôflaat fan in famyljewapen, in soad famyljes yn de regio fan De Gordyk fiere in ferlykber wapen, mar dan de ikels sûnder blêden oan de stâlen. De famylje Fan Teyens fierde in wapen dêr't beide eleminten yn weromkomme, dy famylje hie ek besittingen op De Gordyk. Yn it famyljewapen hawwe de ikels gjin blêden en de ikels wiene yn dat wapen fan sinopel.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*Ferdield: I yn goud in út de dielline kommende heale swarte earn; II yn swart trije pealsgewiis pleatste ikels mei elk in rjochtskean pleatste stâl en twa blêden, alles fan goud. It skyld dekt mei in gouden kroan fan trije blêden en twa pearels.*

De heraldyske kleuren binne: sabel (swart) en goud. It wapen wurdt dekt troch in saneamde "flekke-kroan".

## Symbolyk

* Fryske heale earn: de symbolyk fan de Fryske earn is ûnbekend. Wol komt de earn yn in soad wapens út Fryslân foar.
* Ikels: ferwize nei de boskrike omkriten fan it plak. It swart ferwiist nei it fean yn de omkriten fan it plak en it goud ferwiist nei de winsten dy't út de feanterij helle waarden.
* Kroan: in saneamde flekke-kroan, in kroan foar doarpen mei stedske karakters.

## Sjoch ek

Ofbyld:Gorredijk vlag.svg|link=Bestand:Gorredijk_vlag.svg|alt=Vlag van Gorredijk|Flagge fan De Gordyk
Ofbyld:Opsterland wapen.svg|Wapen fan Opsterlân
Kubaanske fluitein

De **Kubaanske fluitein** (*Dendrocygna arborea*) is in fûgel út de famylje fan 'e einfûgels (*Anatidae*). It is ien fan 'e acht soarten fan it skaai fluiteinen (*Dendrocygna*). 

## Beskriuwing

De Kubaanske fluitein is de grutste en donkerste fluitein yn it skaai mei in linge fan 48 oant 58 sm. Wyfkes wege tusken 800 en 1.320 gram en jerken fan 760 oant 1.240 gram. Dêrmei hat de Kubaanske fluitein it formaat fan in wylde ein. De soarte hat in lange swarte snaffel, in lange hals en lange poaten. It gesicht is ljochtbrún en it each donkerbrún. De hals is ljocht. De krún, rêch, it boarst en de wjukking binne donkerbrún oant swart en de rest fan 'e ûnderkant bûnt swart-wyt.   

Sijkes en jerken ha itselde fearrekleed, juvenilen binne doffer en ha in minder kontrastearjend patroan op 'e búk.

## Fersprieding
Kubaanske fluiteinen komme foar yn West-Ynje. Der is in grutte briedpopulaasje op 'e Bahama's, in lytser oantal yn Kuba, de Kaaimaneilannen, Antigûa en Barbûda, Jamaika, Porto Riko en Hispanjoala. De fûgel is in stânfûgel, mar kin lokaal wol mear as 100 km trekke.

## Gedrach
Se bouwe harren nêsten yn beamholtes, op takken en tusken ticht strewelleguod. Meast bestiet in lechsel út 10 oant 16 aaien. De fûgels mei graach yn beammen sitte en dêr't syn wittenskiplike namme nei ferwiist.

De fûgels binne meast nachts aktyf en libje yn sompen en mangroves. De ein yt plantaardich fiedsel, wêrûnder fruchten fan 'e *Roystonea*.  

## Status
De IUCN klassifisearret de fûgel op 'e Reade list as gefoelich. De wrâldpopulaasje wurdt op 6.000 oant 15.000 fûgels rûsd.

De fûgel wurdt yn in grut part fan it ferspriedingsgebiet beskerme, mar de wet wurdt net goed hanthavene. De einen ha op Antigûa en Barbûda lêst fan 'e Yndyske mangoeste, dy't yntrodusearre is om de reidrotten (*Thryonomyidae*) út te roegjen. Dat hie lykwols gjin sukses om 't de reidrotten yn beammen libje.  

## Keppeling om utens
* BirdLife, oproppen 4 febrewaris 2025.
* Ebird, oproppen 4 febrewaris 2025.
* Avibase, oproppen 4 febrewaris 2025.
Flagge fan Dokkum

De **flagge fan Dokkum** is de flagge fan de stêd en eardere gemeente Dokkum. De flagge waard op 29 jannewaris 1948 registrearre.

De flagge is net langer mear as gemeenteflagge yn gebrûk omdat de gemeente Dokkum yn 1984 part waard fan de gemeente Dongeradiel.

## Skiednis
De flagge hat neist de kleuren fan it wapen fan Dokkum ek de kleur read. Dit is yn Nederlân ûngewoan, mar de flagge kaam yn 1708 foar yn it flaggeboek fan Hesman. Hesman wie in Dokkumer dus dizze fermelding wurdt as betrouber beskôge.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Fjouwer like hege banen fan blau, wyt, read en giel.*

## Eardere flagge
Op 25 augustus 1938 waard by riedsbeslut in eardere flagge fêststeld. de kleuren wien giel-blau-wyt.
Ofbyld:Dokkum vlag 1938.svg|De eardere flagge fan Dokkum (1938-1948).


## Sjoch ek

Ofbyld:Dokkum wapen.svg|Wapen fan Dokkum
Ofbyld:Flag of Dongeradeel.svg|Flagge fan Dongeradiel
Ofbyld:Flagge fan Noardeast-Fryslân.svg|Flagge fan Noardeast-Fryslân
Flagge fan Baarderadiel

De **flagge fan Baarderadiel** is de flagge fan de eardere gemeente Baarderadiel. De flagge waard op 22 maart 1962 registrearre.

It ûntwerp is fan K. Miedema út Boazum.

De flagge is net langer yn gebrûk omdat de gemeente Baarderadiel yn 1984 part wurden is fan Littenseradiel.

## Skiednis
Noch foardat immen oars as de ûntwerper de flagge sjoen hie, rûn in bewenner al mei it flaggeûntwerp op 'e klean. De ûntwerper K. Miedema wie húsdokter en hie it wykein de flagge mei kryt op in doek ynkleurd, mei de eksamentafel as tekenboerd. Doe't in pasjint oerein kaam, die bliken dat it kryt troch it doek gien wie.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Rjochtsskean ferdield yn trije banen fan blau, swart en giel, wêrfan de diagonaalferdieling sich ferhâld as 3:1:3, mei op it swart twa giele seispuntige stjerren.*

De kleuren komme út it wapen fan Baarderadiel.

## Symbolyk
* Swarte baan: ferwiist nei de seedyk dy't troch de gemeente rint.
* Twa stjerren: ferwiist nei de twa doarpen dy't beskerme waarden troch de seedyk.

## Sjoch ek

Ofbyld:Baarderadeel wapen.svg|Wapen fan Baarderadiel
Ofbyld:Littenseradiel flag.svg|Flagge fan Littenseradiel
Ofbyld:Leeuwarden vlag 2014.svg|Flagge fan Ljouwert
Ofbyld:Súdwest-Fryslân Gemeentevlag.svg|Flagge fan Súdwest-Fryslân
Ofbyld:Waadhoeke vlag.svg|Flagge fan De Waadhoeke
Emilie Louise Frey

**Emilie Louise Frey** (Bazel, 8 juny 1869 - dêre, 22 maaie 1937) wie in Switserske dokter. Se wie de earste froulike studinte oan de Universiteit fan Bazel.

## Biografy
Emilie Louise Frey wie in dochter fan Eduard Frey en Emilie Stampfer. Se hie 16 broers en sussen. Se fêstige har yn Zürich en folge fan 1887 oant 1890 les oan de genêskundige ôfdieling fan de famkesnormaalskoalle. Nei in beslissing fan de Regearingsried fan Basel-Stadt waard se op 21 april 1890 de earste froulike studint oan de Universiteit fan Bazel, en dat tsjin it sin fan de mearderheid fan it ûnderwizend personiel fan de universiteit. Yn 1895 slagge it hja foar de genêskundige eksamens en yn 1896 helle hja in doktoraat mei in proefskrift oer de patologyske evolúsje fan rachitis (better bekend as de "Ingelske sykte"). Dêrnei iepene se in dokterspraktyk yn har âldershûs yn de Bazelske wyk Sankt-Alban, dêr't se fjirtich jier wurkje soe.

## Literatuer
*  , "Geduldet aber nicht willkommen" yn *100 Jahre Frauen an der Uni Basel*, 76-83.
Rivierein

De **rivierein** (*Merganetta armata*) is in fûgel út de famylje fan 'e einfûgels (*Anatidae*). It is de iennige soarte yn it monotypyske skaai fan 'e riviereinen (*Merganetta*).

## Beskriuwing

Riviereinen binne 43 oant 46 sm lange eintsjes en krekt wat grutter as skiertsjillings. It jerkje en it sijke binne folslein ferskillend fan inoar, mar ha alletwa in moai fearrekleed. De jerk hat in wyt kopke mei in swarte eachstreek dy't hast oant it boppediel fan it boarst trochrint en oer in oare streek mei de nekke is ferbûn. De ûnderkant ferskilt fan 'e ûndersoarte en is fral wyt mei swarte yn it noarden oant fral swart mei brune seamen oan 'e fearren yn it suden. It wyfke hat in blaugrize kop, wylst de ûnderkant oranjeread is. Beide skaaien ha in strekerige rêch, in felreade snaffel en in grienglânzgjende wjukspegel. 

## Fersprieding en systematyk
De soarte is endemysk yn it Andesberchtme yn Súd-Amearika. It is de iennige soarte yn it skaai bergeinen (*Merganetta*), dy't ferdield wurdt yn seis ûndersoarten mei de folgjende fersprieding:
**Merganetta armata colombiana* – Kolombia en it oangrinzgjende noardwesten fan Fenezuëla en Ekwador.
**Merganetta armata leucogenis* – sintraal en eastlik Ekwador en Perû.
**Merganetta armata turneri* – Cuzco en Arequipa yn it suden fan Perû.
**Merganetta armata garleppi* – Bolivia.
**Merganetta armata berlepschi* – it noardwesten fan Argentynje en Noard-Sily.
**Merganetta armata armata* – Sily en it oangrinzgjende Argentynje oant Tierra del Fuego.

## Gedrach
De ein is ien fan 'e fjouwer einesoarten dy't oanpast binne oan it libben yn hiel hurd streamende rivieren (de oaren binne de harlekynein op it noardlike healrûn, de Salvadori-ein op Nij-Guineä en de blauwe ein op Nij-Seelân. 

Riviereinen wurde yn bercheftige gebieten op hichtes tusken 1.200 en 4.500 m oantroffen. De soarte briedt yn rotsspjalten en oare smoute holtes by it wetter. It is in tige betûfte swimein, dy't wringeleaze dierkes yt. Se fleane selden lange ôfstannen en wurde ek net in soad mei oare einesoarten sjoen.   

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje. Oannommen wurdt dat de oantallen tebekrinne, mar net sa slim dat de ein as bedrige beskôge wurde moat. De IUCN kategorisearret de soarte dêrom as net bedrige op 'e Reade list. De wrâldpopulaasje bestiet neffens in rûzing fan 2009 út 13.000 oant 23.000 fûgels .

## Keppeling om utens
* BirdLife, oproppen 5 febrewaris 2025.
* Ebird, oproppen 5 febrewaris 2025.
* Avibase, oproppen 5 febrewaris 2025.
Giele fluitein

De **Giele fluitein** (*Dendrocygna bicolor*) is in fûgel út de famylje fan 'e einfûgels (*Anatidae*). It is ien fan 'e acht soarten fan it skaai fluiteinen (*Dendrocygna*).

## Beskriuwing

Giele fluiteinen wurde tusken 48 en 53 sm lang. Jerken wege tusken 700 en 850 gram, sijkes tusken 685 en 750 gram. Se ha in lange nekke, grize poaten en in lange grize snaffel. De kop, it boarst en de flanken ha in okergiele kleur. De wjukken en de sturt binne kastanjebrún. In yn 'e flecht goed sichtbere wite 'V' skiedt de donkere sturtfearren fan 'e romp.

Tusken jerken en sijkes binne gjin grutte waar te nimmen ferskillen.

## Fersprieding
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en libbet yn it suden fan Noard-Amearika, West-Ynje, dielen fan West- en East-Afrika en East-Yndia en Bangladesj. Yn Afrika is de fûgel mobyl en fleant er grutte ôfstannen om geskikt biotoop te finen. Yn Madagaskar liket de fûgel in stânfûgel, mar yn it easten en westen fan Afrika trekt de fûgel.

It biotoop fan giele fluiteinen bestiet út swietwettermarren, puollen, sompen yn iepen gebieten en ûnder wetter strûpte greide. De fûgels meie ek graach yn gebieten mei wiete rystylt wêze en siket beskerming yn tichte wiete gebieten as er by it ferfearjen kwetsber is en net fleane kin. Giele fluiteinen briede yn losse, lytse groepkes. Bûten de briedtiid foarmje se grutte groepen fan somtiden tûzenen fûgels.

## Nêst en iten

De fûgels ite sied, fruit, gers, blêd, woartel en dielen fan wetterplanten en út en troch ek ynsekten. De nêsten besteane út in heap planten en driuwe faak op it wetter of tusken it reid. Yn Yndia briedt de soarte meast yn beamholtes of ferlitten nêsten fan oare fûgels. 

Yn Afrika is de briedtiid ôfhinklik fan de rein. De populaasjes noardlik fan 'e Sambezy briede yn 'e tiid as der net in soad rein falt, wylst de populaasjes súd fan dy rivier briede yn 'e reintiid. 

De soarte is nachts en deis aktyf.     

## Status
De soarte wurdt ferfolge yn gebieten mei in soad rysbou. Ek ha de einen mei pestisiden te meitsjen. It oanlizzen fan damen yn 'e Senegalrivier feroarsake in tebekgong fan 'e kwaliteit fan it biotoop fan 'e ein. Yn Malawy wurdt de ein foar it fleis bejage, yn Nigearia om de ein te ferwurkjen yn tradisjonele medikaasje. Yn Yndia spilet it fersâltsjen, de ynfiering fan ynvasive planten in bedriging, de útwreiding fan 'e akwakultuer en wetterfersmoarging in rol by de degradaasje fan it biotoop fan 'e ein. Giele fluiteinen binne ek gefoelich foar botulisme. 

De ein nimt yn oantallen ôf mar net mear as 30% yn tsien jier. Dêrfandinne stiet de soarte op 'e Reade list fan 'e IUCN as net bedrige klassifisearre.

## Keppeling om utens
* BirdLife, oproppen 4 febrewaris 2025.
* Ebird, oproppen 4 febrewaris 2025.
* Avibase, oproppen 4 febrewaris 2025.
Litecoin

**Litecoin** is in kryptofaluta dy't yn 2011 oprjochte is troch Charlie Lee, in eardere yngenieur fan Google.  It is in desentralisearre digitale munt dy't basearre is op blockchain-technology, krekt as Bitcoin. Litecoin wurdt faak omskreaun as de "sulveren ferzje" fan Bitcoin, wylst Bitcoin sels de "gouden ferzje" is. It haadmiel fan Litecoin wie om in flugger en skaalber alternatyf te bieden foar Bitcoin, mei legere transaksjekosten. Litecoin waard lansearre op 7 oktober 2011, as in open-sourcesoftwareprojekt. Charlie Lee, de geastlik heit fan Litecoin, woe in munt meitsje dy't better geskikt wie foar deistige transaksjes as Bitcoin. Hy makke gebrûk fan itselde basisprinsipe as Bitcoin, mar mei in pear wichtige wizigings om it flugger en effisjinter te meitsjen. 

Litecoin brûkt in proof-of-work-algoritme, mar yn stee fan it SHA-256-algoritme dat Bitcoin brûkt, makket Litecoin gebrûk fan it Scrypt-algoritme. Dit algoritme is minder ôfhinklik fan spesjalisearre hardware (lykas ASIC's) en makket it mooglik foar gewoane brûkers om te minen mei harren persoanlike kompjûters. In oar wichtich ferskil mei Bitcoin is de blokgeneraasjetiid. Wylst Bitcoin blokken elke 10 minuten generearret, docht Litecoin dit elke 2,5 minuten. Dit betsjut dat transaksjes op it Litecoin-netwurk flugger befêstige wurde kinne. Litecoin hat in tal foardielen, wêrûnder flugge transaksjes, lege kosten, en bettere skaalberheid.

Neffens de webside fan Litecoin waard it lêste plande projekt, MimbleWimble, foltôge yn maaie 2022. MimbleWimble is in privacyprotokol dat bout op fertroulike transaksjes dy't ynformaasje fersiferje of obskure as transaksjebedragen.

## Keppeling om utens
*Offisjeel webstee
Gioachino Guaragna

**Gioachino Guaragna** (Milaan, 14 juny 1908 - Dêre, 19 april 1971) wie in Italjaansk skermer. 

Hy die meardere kearen mei oan de wrâldkampioenskippen, en trije kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1928, 1932 en 1936). Hy waard by dizze kampioenskippen acht kear wrâldkampioen, en twa kear Olympysk kampioen.

Gioachino Guaragna ferstoar op 19 april 1971, yn 'e âldens fan 62 jier.
Ciro Verratti

**Ciro Verratti** (Archi, 17 augustus 1907 - Milaan, 6 july 1971) wie in Italjaansk skermer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen mei it Italjaanske team op it ûnderdiel floret. Mei it Italjaanske team waard er ek noch twa kear wrâldkampioen.

Al foar syn sportkarriêre gie Verratti oan it wurk as sportferslachjouwer foar ferskate kranten. Yn 1961 waard er korrespondint foar de *Corriere della Sera*, dêr't er foaral ferslach foar die fan hurdfytsen.
Ciro Verratti ferstoar op 6 july 1971 yn 'e âldens fan 63 jier, as gefolch fan in ferkearsûngelok oan de ein fan de 14e etappe fan de 54ste Omgong fan Itaalje.
Fluiteinen

**Fluiteinen** (*Dendrocygna*) foarmje in fûgelskaai yn 'e famylje  einfûgels (*Anatidae*). 

Fluiteinen komme yn 'e tropen subtropen foar. Lykas de namme seit meitsje de einen in fluitsjend lûd. It binne sosjale fûgels dy't bûten de briedtiid grutte kloften foarmje.   

Fluiteinen binne einen mei in lange hals en lange poaten. Tusken jerken en sijkes binne wat fearrekleed oanbelanget hast gjin ferskillen. Yn 'e regel helpt it jerkje by it bouwen fan it nêst, dat faak yn in beamholte sit. Se wurde dêrom ek wol beameinen neamd. Jerken en sijkes briede beide de aaien út en nei it útkommen fan 'e aaien helpt it jerkje it sijke by it grutbringen fan 'e piken. 

Se binne monogaam en bliuwe yn 'e regel byinoar as ien fan 'e twa einen stjert.   

## Soorten
It skaai bestiet ut acht soarten:
Giulio Gaudini

**Giulio Gaudini** (Rome, 28 septimber 1904 - Dêre, 6 jannewaris 1948) wie in Italjaansk skermer. 

Hy die meardere kearen mei oan de wrâldkampioenskippen, en fjouwer kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1924, 1928, 1932 en 1936).  Hy waard by dizze kampioenskippen acht kear wrâldkampioen, en trije kear Olympysk kampioen. Gaudinini wûn sawol medaljes mei de floret as mei de sabel.

Giulio Gaudini ferstoar op 6 jannewaris 1948, yn 'e âldens fan 43 jier, oan de gefolgen fan kanker.
Manlio Di Rosa

**Manlio Di Rosa** (Livorno, 14 septimber 1914 - Dêre, 15 maart 1989) wie in Italjaansk skermer. 

Hy die meardere kearen mei oan de wrâldkampioenskippen, en fjouwer kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1936, 1948, 1952 en 1956). Hy waard by dizze kampioenskippen acht kear wrâldkampioen, en twa kear Olympysk kampioen.

Manlio Di Rosa ferstoar op 15 maart 1989, yn 'e âldens fan 74 jier.
Giorgio Bocchino

**Alfredo Bocchino** (Florâns, 14 july 1913 - Dêre, 4 desimber 1995) wie in Italjaansk skermer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen mei it Italjaanske team op it ûnderdiel floret, ek wûn hy in brûnzen medalje yn it yndividuele toernoai. Mei it Italjaanske team waard er ek noch fiif kear wrâldkampioen en wûn hy twa yndividuele medaljes.

Giorgio Bocchino ferstoar op 4 desimber 1995 yn 'e âldens fan 82 jier.
Ilona Elek

**Ilona Elek** (Bûdapest, 17 maaie 1907 - Dêre, 24 july 1988) wie in Hongaarsk skermster. 

Sy die meardere kearen mei oan de wrâldkampioenskippen, en trije kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1936, 1948 en 1952). Sy waard by dizze kampioenskippen tsien kear wrâldkampioene, en twa kear Olympysk kampioene. Elek wie de iennichste yndividuele sporter dy't yn 1948 har Olympyske titel prolongearre. Har suske Margit wie ek skermster.

Ilona Elek ferstoar op 24 july 1988, yn 'e âldens fan 81 jier.
Pál Kovács

**Pál Ádám Kovács** (Debrecen, 17 july 1912 - Bûdapest, 8 july 1995) wie in Hongaarsk skermer. 

Hy die meardere kearen mei oan de wrâldkampioenskippen, en fiif kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1936, 1948, 1952, 1956 en 1960). Hy waard by dizze kampioenskippen acht kear wrâldkampioen, en seis kear Olympysk kampioen. 

Kovács waard yn 1980 vice-foarsitter fan de ynternasjonale skermbûn.
Pál Kovács ferstoar op 8 july 1995, yn 'e âldens fan 82 jier.
Flagge fan Achtkarspelen

De **flagge fan Achtkarspelen** is de flagge fan de gemeente Achtkarspelen. De flagge waard op 28 april 1958 registrearre.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Trije banen fan read, wyt en grien, wêrfan de hichten sich ferhâlde as 1:4:1, mei yn de wite baan in achtpuntige blauwe stjer, 1/12 fan de flaggelingte ferwidere fan de broekside, de boppeste baan en de ûnderste baan.*

De kleuren komme út it wapen fan Achtkarspelen.
Ofbyld:Achtkarspelen seal.svg|It wapen fan Achtkarspelen wêr't de flagge op basearre is.


## Symbolyk
* Blauwe achtpuntige stjer: ferwiist nei de oarspronklike acht karspelen fan Achtkarspelen: Bûtenpost, Droegeham, Koartwâld, De Koaten, Lytsepost, Stynsgea, Surhuzum en Twizel.

## Doarpsflaggen
Alle 12 doarpen yn de gemeente Achtkarspelen hawwe in eigen doarpsflagge. De doarpen Gerkeskleaster en Strobos (Gerkeskleaster-Strobos) diel in flagge.
Ofbyld:Boelenslaan vlag.svg|Flagge fan Boelensloane
Ofbyld:Buitenpost vlag.svg|Flagge fan Bûtenpost
Ofbyld:Drogeham vlag.svg|Flagge fan Droegeham
Ofbyld:Gerkesklooster vlag.svg|Flagge fan Gerkeskleaster-Strobos
Ofbyld:Harkema vlag.svg|Flagge fan De Harkema
Ofbyld:Kootstertille vlag.svg|Flagge fan Koatstertille
Ofbyld:Augustinusga vlag.svg|Flagge fan Stynsgea
Ofbyld:Surhústerfean vlag.svg|Flagge fan Surhústerfean
Ofbyld:Surhuzum vlag.svg|Flagge fan Surhuzum
Ofbyld:Twizel vlag.svg|Flagge fan Twizel
Ofbyld:Twijzelerheide vlag.svg|Flagge fan Twizelerheide


## Sjoch ek

Ofbyld:Coat of arms of Achtkarspelen.svg|link=Bestand:Coat_of_arms_of_Achtkarspelen.svg|alt=Wapen van Achtkarspelen volgens HRvA|Wapen fan Achtkarspelen
Tibor Berczelly

**Tibor Berczelly** (Bûdapest, 3 jannewaris 1912 - Dêre, 15 oktober 1990) wie in Hongaarsk skermer. 

Hy die meardere kearen mei oan de wrâldkampioenskippen, en trije kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1936, 1948 en 1952). Hy waard by dizze kampioenskippen fjouwer kear wrâldkampioen, en trije kear Olympysk kampioen. 

Tibor Berczelly ferstoar op 15 oktober 1990, yn 'e âldens fan 78 jier.
Wapen fan Aenjewier

It **wapen fan Aenjewier** is it wapen fan de eardere gritenij en gemeente Aenjewier. De flagge waard op 1 oktober 1816 registrearre.

It wapen is net langer as gemeentewapen yn gebrûk omdat Aenjewier op 1 july 1934 part wurden is fan de gemeente It Hearrenfean.

## Beskriuwing
De balzoenearring fan it wapen is:

*Fan sulver, belein mei tije griene beammen, tusken de stammen fjouwer swarte turven op in griene grûn. It skyld dekt mei in kroan fan goud.*

De heraldykse kleuren binne: sulver, sinopel (grien), sabel (swarte), brún en goud.

## Symbolyk

* Fjouwert swarte turven: ferwiist nei de eardere feanterij yn Aenjewier. It oantal fjouwer ferwiist nei de fjouwer doarpen yn de: Terbant, Lúnbert, Tsjalbert en Gersleat.
* Beammen: ferwiist nei de wei mei beammen oan de siden wêr;t de fjouwer doarpen oan bouwd binne.

## Doarpswapens

De fjouwer doarpen ha in âld doarpswapen. Yn 2008 hat it doarp/buorskip Gersleat-Polder ek in wapen krigen.
Ofbyld:Terband wapen.svg|Wapen fan Terbant
Ofbyld:Luinjeberd wapen.svg|Wapen fan Lúnbert
Ofbyld:Tsjalbert wapen.svg|Wapen fan Tsjalbert
Ofbyld:Gersloot polder wapen.svg|Wapen fan Gersleat
Ofbyld:Gersleat wapen.svg|Wapen fan Gersleat-Polder


## Sjoch ek

Ofbyld:Heerenveen_wapen.svg|link=Bestand:Heerenveen_wapen.svg|alt=Wapen van Heerenveen| Wapen fan It Hearrenfean
Imre Rajczy

**Imre György Rajczy** (Bûdapest, 8 novimber 1911 - Buenos Aires Argentynje, 31 maart 1978) wie in Hongaarsk skermer. 

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen mei it Hongaarske team op it ûnderdiel sabel. Mei it Hongaarske team waard er yn 1937 yn Parys ek wrâldkampioen.

Nei de Twadde Wrâldkriich emigrearre Rajczy nei Argentynje.
Imre Rajczy ferstoar op 31 maart 1978 yn 'e âldens fan 66 jier.
Aladár Gerevich

**Aladár Tibor Gerevich** (Miskolc, 16 maart 1910 - Bûdapest, 14 maaie 1991) wie in Hongaarsk skermer. 

Hy die meardere kearen mei oan de wrâldkampioenskippen, en seis kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1932, 1936, 1948, 1952, 1956 en 1960). Hy waard by dizze kampioenskippen fjirtjin kear wrâldkampioen, en sân kear Olympysk kampioen. 

Yn 1938 boaske Gerevich mei skermster Erna Bogen dy't brûns wûn yn 1932, harren soan Pál Gerevich wûn ek twa olympyske medaljes.
Aladár Gerevich ferstoar op 14 maaie 1991, yn 'e âldens fan 81 jier.
Koskorobaswan

De **koskorobaswan** (*Coscoroba coscoroba*) is in lytse swan en de iennige fan it skaai koskorobaswannen (*Coscoroba*). De swan hat de namme te tankjen oan 'e oarspronklike bewenners fan Súd-Amearika, dy't de swan ferneamden nei it lûd as er tsjetteret: kos-ko-ro-oa.  

## Beskriuwing

Kokorobaswannen wurde likernôch 90 sm lang en binne hielendal wyt mei op 'e bûtenste grutte wjukfearren swarte einen. De snaffel is read en de poaten binne rôze. Mantsjes ha in oranjegiele oant ljochte iris, wylst wyfkes earder in brúneftich iris ha. Wyfkes binne wat lytser as mantsjes. 

De soarte wurdt likernôch 20 jier âld.  

## Fersprieding
Se libje yn it suden fan Súd-Amearika en op 'e Falklâneilannen yn sompen en op marren. De fûgels oerwinterje yn Sily en it noardeasten fan Argentynje nei't hja yn it briedgebiet ferfearre binne. Sûnt 2001 briedt de fûgel foar it earst sûnt 1860 wer op 'e Falklâneilannen.  

## Gedrach
De swannen libje fan gers en lytse wetterplanten, oanfolle mei weakdieren en lytse fisken.  

Pearkes bliuwe in libben lang trou oan inoar. Se briede yn 'e sompen fan it súdlikste stik fan it kontinint. It wyfke leit fiif oant njoggen aaien, dy't yn goed in moanne útbret wurde. It mantsje helpt by it grutbringen fan 'e piken.  

## Status
De IUCN beöardielet de soarte op 'e Reade list as net bedrige. Neffings in rûzing út 2009 bestiet de populaasje út 10.000 oant 25.000 fûgels (6.700 oant 17.000 folwoeksen fûgels). 

## Keppeling om utens
* Birdlife, oproppen 6 febrewaris 2025.
* Ebird, oproppen 6 febrewaris 2025.
* Avibase, oproppen 6 febrewaris 2025.
Endre Kabos

**Endre Kabos** (Oradea Roemeenje, 5 novimber 1906 - Bûdapest, 4 novimber 1944) wie in Hongaarsk skermer. 

Hy die meardere kearen mei oan de wrâldkampioenskippen, en twa kear oan de Olympyske Simmerspullen (yn 1932 en 1936). Hy waard by dizze kampioenskippen seis kear wrâldkampioen, en trije kear Olympysk kampioen. 

Yn de Twadde Wrâldkriich waard de Joadske Kabos, nei in wurkkamp yn Vas, stjoerd. Hy waard opmurken troch in wachter dy't him werkende as Olympysk kampioen en regele syn transport nei Bûdapest, dêr't Kabos as sjauffeur foar it leger wurke. Yn novimber 1944 ried Kabos mei in munysjewein oer de *Margarethabrêge* dy't Boeda mei Pest ferbûn doe't de brêge ferneatige waard troch in eksploazje fan in bom dy't troch de Pylkkrusers pleatst wie. 
Endre Kabos ferstoar op 4 novimber 1944, yn 'e âldens fan 37 jier, as gefolch fan de eksploazje of troch de fal yn de Donau.
Ferenc Csík

**Ferenc Lajos Csík** (Kaposvár, 12 desimber 1913 - Sopron, 29 maart 1945) wie in Hongaarsk swimmer. 

Ferenc Csik, waans heit stoar yn de Earste Wrâldkriich, waard berne as *Ferenc Lengvári*. Hy feroare yn 1924 syn efternamme yn Csik, nei de namme fan syn styfheit (*László Csik, in dokter út Bûdapest*).

Hy die yn 1936 ienris mei oan de Olympyske Simmerpullen. Hy waard yn Berlyn Olympysk kampioen op de 100 meter frije slach. Mei it Hongaarske estafetteteam wûn er ek noch in brûnzen medalje op de 4x200 meter Frije Slach. Yn 1934 waard er yn Magdeburg Europeesk kampioen op de 100 meter frije slach en de 4x200 m frije slach estafette.

Nei syn middelbere skoalle yn Keszthely studearre Csik genêskunde yn Bûdapest. Hy studearre yn 1937 ôf. Csik stoar op 29 maart 1945 yn yn 'e âldens fan 31 jier by in loftoanfal op Sopron wylst er yn syn hoedanichheid as dokter in ferwûne man oan it helpen wie.