open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Annandale (betsjuttingsside)

"**Annandale**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* Annandale, in delling en eardere hearlikheid yn Skotlân

## Oare betsjuttings
### Geografy
;Austraalje
* Annandale (Nij-Súd-Wales), in plak yn 'e Australyske steat Nij-Súd-Wales
* Annandale (Queenslân), in plak yn 'e Australyske steat Queenslân
* Annandale Station (feepleats), in feepleats yn 'e Australyske steat Queenslân
;Feriene Steaten
* Annandale (Firginia), in plak yn 'e Amerikaanske steat Firginia
* Annandale (Minnesota), in plak yn 'e Amerikaanske steat Minnesota
* Annandale (Nij-Jersey), in plak yn 'e Amerikaanske steat Nij-Jersey
* Annandale-on-Hudson (New York), in plak yn 'e Amerikaanske steat New York
;Guyana
* Annandale (Demerara-Mahaica), in plak yn 'e Guyaanske regio Demerara-Mahaica
* Annandale (Pomeroon-Supenaam), in plak yn 'e Guyaanske regio Pomeroon-Supenaam

### Oar
* Annandale (stokerij), in Skotske wiskystokerij
* Annandale House, in wente en nasjonaal histoarysk monumint yn Tillsonburg (Ontario)
Annandale

**Annandale** (Ingelsk: *Annandale*, útspr.: ['ænənde:l], likernôch: "ennendeel"; Skotsk-Gaelysk: *Srath Anann*, útspr.: [sraθ 'anan], likernôch "sraz annan") is in delling en in eardere hearlikheid yn it súdwesten fan Skotlân. De krite leit binnen it moderne Skotske greefskip Dumfries en Galloway en is ferneamd nei de rivier de Annan. Annandale rint yn noard-súdrjochting troch de heuvels fan it Súdskotsk Berchlân, fan Annanhead Hill, by Moffat, yn it noarden, oant Annan, oan 'e kust fan 'e Solway Firth yn it suden. Oan 'e eastkant wurdt de delling omsletten troch de Moffat-heuvels en yn it westen troch de Lowther-heuvels. Yn 2009 waard de Annandalewei iepene, in 85&nbsp;km lang kuierpaad dat de rin fan 'e rivier de Annan súdoan troch de delling folget fan it plak dêr't er ûntspringt yn 'e heuvels oant it plak dêr't er útmûnet yn 'e see.

## Skiednis
Histoarysk wie Annandale in hearlikheid dy't ien fan 'e distrikten foarme dêr't it Midsiuwske Keninkryk Skotlân út opmakke wie. De hearlikheid Annandale grinzge yn it easten oan Liddesdale, yn it noarden oan Tweeddale, yn it noardwesten oan Clydesdale, yn it westen oan Nithsdale en yn it suden oan 'e see. Annandale is ferneamd om syn konneksje mei de Midsiuwske Skotske kening en frijheidsstrider Robert de Bruce, waans famylje goed twahûndert jier lang de titel 'hear fan Annandale' droech.

Annandale waard yn 1124 troch kening David&nbsp;I fan Skotlân oan it Hûs Bruce yn lien jûn. Yn dy tiid wie it krekt as bygelyks Carrick in grinsgebiet dat as buffersône fungearre tusken David syn eigen gebieten yn Strathclyde en Kumbria en it kwasy-ûnôfhinklike keninkrykje Galloway. Under de Earste Skotske Unôfhinklikheidsoarloch (1296-1328), doe't Robert de Bruce himsels kroane liet ta kening fan Skotlân en lieding joech oan in opstân tsjin 'e Ingelske oerhearsking, hiene it lân en de befolking fan Annandale bytiden slim te lijen ûnder oarlochsgeweld.

Annandale makke ûnderdiel út fan it sheriffskip fan Dumfries, en kaam sadwaande letter ta it bestjoerlike greefskip Dumfriesshire te hearren, dat yn 1889 opgie yn Dumfries en Galloway. Hjoed de dei is Annandale ien fan 'e trije tradisjonele kriten yn it histoaryske Dumfriesshire, yn 'e mande mei Nithsdale en mei Eskdale, dat yn 'e Midsiuwen in ûnderdiel fan Liddesdale wie.
Amoene van Haersolte

**Ernestine Amoëne Sophie van Haersolte-van Holthe tot Echten** (Utert, 23 febrewaris 1890 – Dalfsen, 1 augustus 1952) wie in Nederlânsk jonkfrou en skriuwster fan proaza. Yn 1947 ûntfong se de earste P.C. Hooft-priis.

## Libben en wurk

Van Haersolte wie in dochter fan Rudolph Arent van Holthe tot Echten en Anna Maria Storm van 's Gravesande. Se boaske op 7 maart 1916 mei Johan Frederik baron van Haersolte (1880-1957), wethâlder fan Swol, rjochter-plakferfanger en dykgraaf. Sy krigen fjouwer bern. 

Van Haersolte publisearre ûnder oaren yn *[[Onze Eeuw]]*, *[[Leven en Werken]]* en *[[Den Gulden Winckel]]*. Nei de Twadde Wrâldoarloch publisearre hja yn *[[De Nieuwe Stem]]* en *Overijssel, Jaarboek voor cultuur en historie.*

Sy stoar yn de âldens fan 62 jier en waard beïerdige op Begraafplak Bergklooster yn Swol.

## Prizen
* 1947 - P.C. Hooft-priis foar *Sophia in de Koestraat*. De earste P.C. Hooft-priis: dat jier ynsteld meidat it doe 300 jier lyn wie dat Hooft stoar.

## Bibliografy
* 1927 - *De laatsten* (novelle)
* 1946 - *Sophia in de Koestraat* (novelle)
* 1949 - *De komeet en het harlekijntje* (roman)
* 1951 - *Lucile* (roman)
* 1953 - *De roerkop* (novelle)

## Keppelingen om utens
* [Amoene van Haersolte yn de [DBNL]]
* Alma Mathijsen: 'Amoene van Haersolte: de vergeten koningin van het liggend schrijven'. Yn: ''Website Literatuurmuseum, 2019
Marie Kessels

**Marie Kessels** (Nederweert, 11 desimber 1954) is in Nederlânsk skriuwster fan poëzy en proaza. Se debutearre yn 1988 mei gedichten yn it tydskrift Raster. Yn 1991 wie har romandebút mei *Boa*.

## Wurk
* 1991 *Boa*
* 1993 *Een sierlijke duik*
* 1995 *De god met gouden ballen*
* 1998 *Ongemakkelijke portretten*
* 2002 *Het nietigste*
* 2005 *Niet vervloekt*
* 2009 *Ruw*. Amsterdam: De Bezige Bij
* 2012 *Het Lichtatelier*
* 2018 *Veldheer Banner*. De Bezige Bij

## Prizen
* 1992 Lucy B. en C.W. van der Hoogtpriis
* 1993 Charlotte Köhler Stipendium
* 1999 Multatulipriis
* 2001 Anna Bijns Priis
* 2009 Ferdinand Bordewijk Priis

## Nominaasje
* 2010 Libris Literatuer Priis

## Keppeling om utens
* Biografy, wurk en sekundêre literatuer yn de DBNL
Onze Eeuw

**Onze Eeuw** wie in Nederlânsktalich tydskrift dat fan 1900 oant 1924 ferskynde. It blêd ferskynde alle moannen en hie de ûndertitel "Maandschrift voor staatskunde, letteren, wetenschap en kunst". De Erven F. Bohn yn Haarlim wie de útjouwer. 

De redaksje bestie yn it earste jier út P.J. Blok, P.D. Chantepie de la Saussaye, G.F. Haspels, E.B. Kielstra, Jhr. H. Smissaert, W. Van der Vlugt en Jhr. B.H.C.K. Van der Wijck.

*Onze Eeuw* publisearre ûnder oare artikelen oer Nederlânske skiednis en de redaksje skreau resinsjes oer nij ferskynde boeken.

Ter Laan hat it yn syn *Beknopte Nederlandse Encyclopedie* oer in 'âld-liberaal tydskrift op it mêd fan steatkunde, sosjaal libben, letteren en keunst, 1902-'24. Mei Haspels as letterkundich beoardieler, en dêrnei mei oersichten fan Fr. Dr. A.S.C. de Koe'.
 
## Keppeling om utens
* Folsleine tekst fan alle nûmers op DBNL
Amerikaanske presidintsferkiezings (2016)

De **Amerikaanske presidintsferkiezings fan 2016** waarden op 8 novimber 2016 holden. Donald Trump waard mei dizze 58ste presidintsferkiezing mei in mearderheid oan kiesmannen keazen as presidint fan de Feriene Steaten. 

Formeel waarden op 8 novimber 2016 allinnich de kiesmannen fan it kieskolleezje keazen, dy't op 19 desimber 2016 stimme sille op de presidintskandidaten. De presidintskandidaat mei 270 of mear kiesmannen fan it kieskolleezje wint de presidintsferkiezing. Lykas fêstlein yn de grûnwet sil de winner fan de presidintsferkiezings op 20 jannewaris 2014 beëdige wurde. 

Tagelyk mei de presidintsferkiezings waarden der ek ferkiezings holden foar it Amerikaansk Kongres (Amerikaanske Senaat en it Hûs fan Offurdigen) holden.

## Kandidaten
Op 16 juny 2015 die de sakeman Donald Trump te witten dat hy him ferkiesber stelle soe as presidintskandidaat foar de Republikeinske Partij. Op 15 july 2015 makke Trump wrâldkundich dat Mike Pence syn *running mate* wurde soe.

Hillary Clinton, de eardere *[[first lady]]* fan Bill Clinton, makke op 12 april 2015 formeel bekend dat sy de presidintskandidaat foar de Demokratyske Partij wurde soe.

Neist de Demokratyske en Republikeinske presidintskandidaten wie der noch in ferskaat oan kandidaten. Dy kandidaten koenen lykwols net yn alle steaten keazen wurde. Dat binne ûnder oaren de Libertarian, Green Party, Independence Party of Minnesota en de Constitution Party. 


Ofbyld:Donald_Trump_official_portrait_(3x4a).jpg|Donald TrumpRepublikeinske Partij
Ofbyld:Hillary Clinton crop.jpg|Hillary ClintonDemokratyske Partij
Ofbyld:Gary Johnson campaign portrait.jpg|Gary JohnsonLibertarian Party
Ofbyld:Jill Stein by Gage Skidmore.jpg|Jill SteinGreen Party
Ofbyld:Evan McMullin 2016-10-21 headshot.jpg|Evan McMullinIndependence Party of Minnesota
Ofbyld:DCastle08.jpg|Darrell CastleConstitution Party


## Keppeling om utens
* Webside fan de Federale Kieskommisje
Miramar Seemuseum

**Miramar Seemuseum** is in natuerhistoarysk museum yn Vledder dat yn 1956 oprjochte waard yn it doetiidske wenplak fan Warners Oosterbeek yn 1966 ferhúze it museum nei Vledder. Juffer Jeanne A.W. Warners (1899-1986) samle de kolleksje. Nei har dea waard it museum fuortset troch de yn 1984 oprjochte *Stichting Vrienden van Miramar* (letter *Stichting Zeemuseum Miramar*).
Defender

"**Defender**", "**Defenders**", "**The Defender**" of "**The Defenders**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* *defender*, it Ingelske wurd foar "ferdigener"
## Fideospultsjes
* ''Defender'' (fideospultsje), in fideospultsje út 1981
* *[[Defender/Joust]]*, in fideospultsje út 1998

## Film
* ''The Defender'' (film út 1988), in Kanadeeske dokumintêre út 1988 
* ''The Defender'' (film út 1994) of *The Bodyguard from Beijing*, in Hongkongske film út 1994
* ''The Defender'' (film út 2004), in Britsk-Dútske film út 2004

## Literatuer
* ''The Defender'' (roman), in berneboek fan Nicholas Kalashnikoff út 1951
* ''The Defenders'' (koart ferhaal), in koart ferhaal fan Philip K. Dick út 1953
* ''Defender'' (roman fan C.J. Cherryh), in roman fan C.J. Cherryh út 2001
* ''Defender'' (roman fan Mike Shepherd), in roman fan Mike Shepherd út 2013

## Muzyk
* ''Defender'' (album), in album fan Rory Gallagher út 1987

* ''The Defender'' (liet), in liet fan Buckner & Garcia út 1982
* ''Defender'' (liet fan Manowar), in liet fan Manowar út 1987
* ''Defender'' (liet fan Gabriella Cilmi), in liet fan Gabriella Cilmi út 2009
* ''Defender'' (liet fan Peter Andre), in liet fan Peter Andre út 2010

## Tillefyzje
* ''The Defenders'' (tillefyzjesearje út 1961), in Amerikaanske tillefyzjesearje út 1961
* *[[Di-Gata Defenders]]*, in Amerikaanske tekenfilmsearje út 2006
* ''The Defenders'' (tillefyzjesearje út 2010), in Amerikaanske tillefyzjesearje út 2010
* ''The Defenders'' (tillefyzjesearje út 2017), in Amerikaanske tillefyzjesearje út 2017

## Toaniel en ballet
* ''Defender'' (musical), in musical út 1902
* ''The Defenders'' (ballet), in balletfoarstelling fan William Forsythe út 2007

## Oar
* Defender (Kalifornje), in eardere delsetting yn 'e Amerikaanske steat Kalifornje
* Defenders (Ierlân), in geheim roomsk-katolyk genoatskip yn Ierlân yn 'e 18e iuw
* Britten-Norman Defender, in model priveefleantúch
* Fletcher FD-25 Defender, in lyts militêr fleantúch
* Land Rover Defender, in model auto
* MD 500 Defender, in model helikopter
* Windows Defender, in anty-spyware-applikaasje fan Microsoft
Explorer

"**Explorer**", "**Explorers**", "**The Explorer**" of "**The Explorers**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* *explorer*, it Ingelske wurd foar "ûntdekkingsreizger"
## Films
* ''Explorers'' (film), in Amerikaanske film út 1985

## Literatuer en lektuer
* ''The Explorers'' (ferhalebondel), in ferhalebondel fan C.M. Kornbluth út 1954
* ''Explorer'' (roman), in roman fan C.J. Cherryh út 2002
* ''Explorer'' (krante), in krante yn Tucson (Arizona)

## Loft- en romtefeart
### Loftfeart
* Abrams P-1 Explorer, in Amerikaansk loftferkenningsfleantúch
* Lockheed Explorer, in Amerikaansk model fleantúch
* MD Helicopters MD Explorer, in Amerikaansk model plysjehelikopter

### Romtefeart
* Explorers-programma, Amerikaansk romtefeartprogramma om satelliten te lansearjen
** Explorer 1, de earste Amerikaanske romtesatellyt
* Space Adventures Explorer, in (idee foar in) toeristysk romtefear

## Muzyk
* The Explorers (band), in Britske rockband út 'e 1980-er jierren
* ''Explorers'' (liet), in liet fan The 2nd Law út 2012

## Oar
* Explorer (berch), in ûnderseeske berch yn 'e Stille Oseaan
* Ford Explorer, in model auto
* Windows Explorer, better bekend as Windows Ferkenner, it argivearringsprogramma fan Microsoft Windows
* Internet Explorer, in webbrowser fan Microsoft
Nederlânske Uny

De **Nederlânske Uny** (*Nederlandsche Unie*) wie in Nederlânske politike beweging ûnder de Twadde Wrâldoarloch, oprjochte troch it trijemanskip Louis Einthoven, Johannes Linthorst Homan en Jan de Quay. De NU waard fral oprjochte om de NSB de wyn út de seilen te nimmen. 

Op har hichtepunt hie de *Nederlandsche Unie* likernôch 1 miljoen sympatisanten; dêrfan wiene sa'n 600.000 persoanen lid. De organisaasje joech it wykblêd *[[De Unie (wykblêd)|De Unie]]* út mei in oplage fan 314.000 eksemplaren.

## Literatuer
* Wichert ten Have: *De Nederlandse Unie. Aanpassing, vernieuwing en confrontatie in bezettingstijd 1940-1941*, Prometheus, 1999

## Keppeling om utens
* Besprek fan it boek fan Ten Have
Baraga (Michigan)

**Baraga** (útspr.: ['bæɹəɡə], likernôch "berrukke") is in doarp yn Baraga County, yn it noarden fan 'e Amerikaanske steat Michigan. It leit oan 'e Keweenaw-baai, dy't ûnderdiel útmakket fan 'e Boppemar (ien fan 'e Grutte Marren), oan 'e noardkust fan it skiereilân Opper-Michigan. Bestjoerlik makket it doarp ûnderdiel út fan it plattelânsdistrikt Baraga Township, en leit it foar it meastepart binnen de grinzen fan it L'Anse Yndianereservaat. Yn Baraga kruse de autowegen US Highway 41 en M-38 inoar. It doarp is ferneamd nei de njoggentjinde-iuwske misjonaris en biskop Frederic Baraga. Neffens in offisjele skatting út 2012 hie Baraga doe goed 2.000 ynwenners.

## Skiednis
Baraga waard yn 1843 stifte doe't de misjonaris Frederic Baraga op dit plak in missypost begûn. Yn 1869 krige de delsetting syn eigen postkantoar, doedestiden in teken fan erkenning fan hegerhân. De namme fan it doarp wie doe noch Bristol; op 11 maaie 1870 waard de namme formeel feroare yn Baraga.

## Demografy
Neffens in offisjele skatting troch it Amerikaanske Folkstellingsburo op grûn fan gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 hie Baraga yn 2012 in befolking fan 2.027 minsken. De befolkingstichtens bedroech 373,9 minsken de km². Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Baraga 10,0% âlder as 65 jier en 15,8% jonger as 18 jier. Fierders bestie 41,2% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst yn 2000 15,6% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe, ynkl. 20,1% fan 'e lju yn 'e leeftydskategory fan boppe de 65 jier.

Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 43,9% blanken; 29,4% swarten; 22,0% Yndianen; 1,0% Latino's; 0,1% Aziaten; 3,6% oaren of fan mingd etnysk komôf. Fan 'e blanke befolking wie yn 2000 25,5% fan Finsk komôf, 9,9% fan Frânsk komôf, 9,2% fan Dútsk komôf en 6,3% fan Frânsk-Kanadeesk komôf.

Fan 'e Yndianen bestiet de grutte mearderheid út etnyske Odjibwe (*Ojibwe*), ek wol Tsjippewa (*Chippewa*) neamd. Yn Baraga is it haadkertier fêstige fan 'e federaal erkende Keweenaw Bay Yndianemienskip fan de L'Anse en Ontonagon Troepen fan Tsjippewa Yndianen. Baraga leit foar it meastepart binnen de grinzen fan it  L'Anse Yndianereservaat fan 'e Keweenaw Bay Yndianemienskip.

## Klimaat
Baraga hat in lânklimaat, mei oangenaam waarme simmers en tige kâlde winters. Yn july, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 25,6&nbsp;°C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat –5,6&nbsp;°C. Baraga kriget jiers trochinoar 866&nbsp;mm delslach, mei dêrûnder oer it hiele winterhealjier ferdield 376&nbsp;sm snie.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Baraga
Ontonagon Yndianereservaat

It **Ontonagon Yndianereservaat** (Ingelsk: *Ontonagon Indian Reservation*) is ien fan 'e beide reservaten fan 'e federaal erkende Keweenaw Bay Yndianemienskip fan de L'Anse en Ontonagon Troepen fan Tsjippewa Yndianen (*Keweenaw Bay Indian Community of the L'Anse and Ontonagon Bands of Chippewa Indians*). It leit yn it noardwesten fan 'e Amerikaanske steat Michigan, en is ûnbewenne.

## Geografy
It Ontonagon Yndianereservaat leit yn it noardwesten fan 'e Amerikaanske steat Michigan, oan 'e noardkust fan it skiereilân Opper-Michigan. Bestjoerlik makket it ûnderdiel út fan Ontonagon County, en dêrbinnen fan it plattelânsdistrikt Ontonagon Township. It reservaat wurdt yn it noarden begrinzge troch de Boppemar, ien fan 'e Grutte Marren, en leit likernôch 20&nbsp;km fan it doarp Ontonagon ôf. It beslacht in oerflak fan 9,8&nbsp;km².

## Skiednis
It Ontonagon Yndianereservaat waard yn 1854 stifte ûnder de betingsten fan it twadde Ferdrach fan La Pointe, tusken de Odjibwe fan 'e Ontonagon- en L'Anse-troepen fan Opper-Michigan en it regear fan 'e Feriene Steaten. Dat ferdrach waard op 25 septimber 1855 bekrêftige troch de Amerikaanske presidint Franklin Pierce. Oarspronklik besloech it reservaat 2.561&nbsp;*[[acre (oerflaktemjitte)|acres]]*, oftewol 10,4&nbsp;km².

## Demografy
It Ontonagon Reservaat is it lytsere fan 'e beide Yndianereservaten fan 'e Keweenaw Bay Yndianemienskip fan de L'Anse en Ontonagon Troepen fan Tsjippewa Yndianen. Dat is ien fan 22 ûnderskate federaal erkende stamme-organisaasjes dy't yn 'e Feriene Steaten de Odjibwe (*Ojibwe*), ek wol Tsjippewa (*Chippewa*) neamd, fertsjintwurdigje, in Algonkwynsk folk dat yn it gebiet fan 'e Grutte Marren sawol yn 'e Feriene Steaten as yn Kanada wennet. Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2000 hie it Ontonagon Reservaat doe gjin permaninte bewenners.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Keweenaw Bay Yndianemienskip
Keweenawbaai

De **Keweenawbaai** (Ingelsk: *Keweenaw Bay*; útspr. ['ki:wənɔ:], likernôch: "kiiwe-nô"), is in baai yn 'e Amerikaanske steat Michigan. Dit wetter leit oan 'e sintrale noardkust fan it skiereilân Opper-Michigan, en makket diel út fan 'e Boppemar, ien fan 'e Grutte Marren. De Keweenawbaai wurdt fan 'e rest fan 'e Boppemar ôfskaat troch it út it suden wei nei it noardeasten ta útstykjende Keweenaw-skiereilân.

Oan 'e Keweenawbaai lizze de plakken Baraga, L'Anse en Assinins. Oan 'e súdkust leit fierders ek it L'Anse Yndianereservaat fan 'e federaal erkende Keweenaw Bay Yndianemienskip fan de L'Anse en Ontonagon Troepen fan Tsjippewa Yndianen. De Indian Trails-autobustsjinst ûnderhâldt in deistige rûte fan Hancock, yn Michigan, nei Milwaukee, yn 'e steat Wiskonsin, mei in halte by Carla's Lakeshore Motel oan 'e Keweenawbaai.
Keweenaw-skiereilân

It **Keweenaw-skiereilân** (útspr.: ['ki:wənɔ:], likernôch: "kiiwe-nô") is in skiereilân dat fan 'e kust fan Opper-Michigan ôf nei it noardeasten ta útstiket yn 'e Boppemar, ien fan 'e Grutte Marren fan Noard-Amearika. Dit wie yn 'e njoggentjinde iuw it plak fan 'e earste koperkoarts yn 'e Feriene Steaten. Hjoed de dei hat it Keweenaw-skiereilân in befolking fan rom 43.000 minsken, dy't foar it meastepart wurksum binne yn 'e boskbou, it toerisme en it ûnderwiis (yn 'e foarm fan 'e Technologyske Universiteit fan Michigan en de Finlandia Universiteit.

## Geografy
It Keweenaw-skiereilân sit oan 'e súdkant fêst oan it gruttere skiereilân Opper-Michigan, dat it noardlike part fan 'e Amerikaanske steat Michigan foarmet. It stiket likernôch 110&nbsp;km út nei it noardeasten ta, de Boppemar yn, dat ien fan 'e fiif Grutte Marren is. De noardlike ein fan it Keweenaw-skiereilân wurdt soms oantsjut as Copper Island (it "Kopereilân"), of ek wol as *Kuparisaari* troch de âldere Finske ymmigranten yn 'e krite. Dit diel fan it skiereilân wurdt skaat fan 'e rest fan it skiereilân troch de Keweenaw-wetterwei, in natuerlik kanaal dat yn 'e 1860-er jierren útbaggere en ferbrede is. De beide grutste plakken fan it skiereilân, Houghton en Hancock, lizze oan dy wetterwei, oan 'e súdlike, resp. noardlike kant.

## Skiednis
It Keweenaw-skiereilân wurdt al tûzenen jierren bewenne troch Yndianen. Omtrint 7.000 lyn begûnen dy der koper te winnen, in aktiviteit dy't syn hichtepunt om 3.000 f.Kr. hinne berikte. Dat wie mooglik om't op it skiereilân grutskalige koperôfsettings ticht ûnder it ierdoerflak maklik te berikken wiene. Fanôf omtrint 1.200 f.Kr. liket dêrby de wûne koper minder brûkt te wêzen foar de makkelei fan ark en reau, en mear foar sieraden en oare ornaminten.

Om 'e midden fan 'e njoggentjinde iuw hinne, doe't har de earste blanken op it Keweenaw-skiereilân nei wenjen setten, laten de grutte koperfoarrieden dêre ta de earste 'koperkoarts' út 'e Amerikaanske skiednis. Fan dy tiid ôf oant fier yn 'e tweintichste iuw waard op it skiereilân op yndustriële skaal koper wûn. Pas yn 1967 kaam dêr foargoed in ein oan.

Om't yn 'e mynbou op it skiereilân ferlet wei fan lju mei in hegere oplieding, waard yn 1885 yn Houghton de Mynbouskoalle fan Michigan stifte, dy't no de Technologyske Universiteit fan Michigan (MTU) hjit. Hoewol't dêr noch altyd mynboutechniken ûnderwiisd wurde, kinne der no ek opliedings yn in grut tal oare technyske dissiplines folge wurde.
Hineftigen

De **hineftigen** (Latynske namme: *Galliformes*) foarmje in skift fan 'e klasse fan 'e fûgels (*Aves*), de ûnderklasse fan 'e moderne fûgels (*Neornithes*), de tuskenklasse fan 'e nijkakigen (*Neognathae*) en it boppeskift fan 'e goes- en hineftigen (*Galloanserae*). Ta dit skift hearre likernôch 290 libbene soarten, wêrûnder sokke bekende fûgels as de hin (*Gallus gallus domesticus*), de kalkoen (*Meleagris gallopavo*), de (blauwe) pau (*Pavo cristatus*), de patriis (*Perdix perdix*) en de fazant (*Phasianus colchicus*). De namme fan it skift is ôfkomstich fan *gallus*, it Latynske wurd foar 'hoanne'.

## Fersprieding
Hineftigen komme foar op alle wrâlddielen, mei útsûndering fan Antarktika. De iennichste plakken op 'e Ierde dêr't se ûntbrekke, binne woastinen, lâniisflakten en eilannen dy't fier út 'e kust yn 'e oseaan lizze, hoewol't se op in protte dêrfan troch de minske yntrodusearre binne. Ferskate soarten, mei yn 't foarste plak de hin en yn mindere mjitte de kalkoen, binne lang lyn troch de minske domestisearre, en hawwe in yngeande en komplekse relaasje mei minskheid, dy't se hâldt foar aaien en foar it fleis. Oare soarten, lykas de pau en de fazant, wurde inkeld as sierfûgels holden. Mantsjes fan 'e hineftigen wurde 'hoanne' neamd, en wyfkes 'hin'.

## Skaaimerken
Oer it algemien binne hineftigen typyske grûnfûgels, dy't net fier of heech fleane kinne en in plodske lichemsbou hawwe. Se hawwe gjin fûgeltrek, mar binne wichtich as siedfersprieders en as ynsektivoaren en wjirmefretters yn 'e biotopen dy't se bewenje. Se briede op 'e grûn en binne sûnder útsûndering nêstflechters. In protte hineftigen binne feardige hurddravers dy't oan predaasje ûntkomme troch geandefoets út te naaien ynstee fan fuort te fleanen. Oare soarten ferbergje har by gefaar yn strewelleguod. De mantsjes hawwe faak yngewikkelde baltsrituëlen wêrby't paradearjen, it útsetten fan sturt- en kopfearren en it meitsjen fan karakteristike lûden in rol spylje. 

## Skiftopbou
Alexander Lindsay

"**Alexander Lindsay**", "**Alex Lindsay**", "**Aleksander Lindsay**" of "**Aleksander fan Lindsay**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

## Skotten
* Aleksander Lindsay fan Barnweill (<1279-±1309), Skotsk frijheidsstrider
* Aleksander Lindsay fan Glenesk (<1350-1381), Skotsk ridder
* Alexander Lindsay, 2e greve fan Crawford (1387-1438), Skotsk ealman
* Alexander Lindsay, 4e greve fan Crawford (<1425-1453), byneamd de 'Tigergreve', Skotsk ealman
* Alexander Lindsay fan Evelick (biskop) (1561-1639), Skotsk biskop fan Dunkeld
* Alexander Lindsay, 1e lord Spynie (±1564-1607), Skotsk ealman en politikus
* Alexander Lindsay, 2e lord Spynie (±1597-1646), Skotsk ealman en militêr
* Alexander Lindsay, 1e greve fan Balcarres (1618-1659), Skotsk ealman en politikus
* Alexander Lindsay fan Evelick (ealman) (1683-1762), Skotsk ealman
* Alexander Lindsay, 4e greve fan Balcarres (<1695-1736), Skotsk ealman en militêr
* Alexander Lindsay, 6e greve fan Balcarres (1752-1825), Skotsk ealman en militêr
* Alexander Lindsay, 25e greve fan Crawford (1812-1880), Skotsk ealman, keunsthistoarikus, geneälooch en boeksammelder
* Alexander Edward David Lindsay, 27e greve fan Crawford (1871-1940), Skotsk ealman, politikus en keunstsammelder
* Alexander Dunlop Lindsay, 1e baron Lindsay fan Birker (1879-1952), Skotsk heechlearaar en filosoof
* Alex Lindsay (fuotballer) (1896-1971), Skotsk fuotballer
* Alexander Robert David Lindsay, 28e greve fan Crawford (1900-1975), Skotsk ealman en politikus
* Alexander Martin Lindsay, 1e baronet (1905-1981), Skotsk ealman, militêr en politikus
* Alexander Robert Lindsay, 29e greve fan Crawford (1927), Skotsk ealman, politikus en haadman fan 'e Clan Lindsay

## Amerikanen
* Alexander Lindsay (ûndernimmer) (1841-1920), Amerikaansk ûndernimmer
* Alex Lindsay (kompjûterspesjalist) (1970), Amerikaansk kompjûterspesjalist

## Ingelsen
* Alexander William Lindsay (1846-1926), Ingelsk amtner op it mêd fan 'e heraldyk
* Alec Lindsay (folút: Alexander Lindsay; 1948), Ingelsk fuotballer

## Kanadezen
* Alexander Roger Lindsay (1957), Kanadeesk amtner

## Nijseelanners
* Alex Sylvester Lindsay (1919-1974), Nijseelânsk fioelist en dirigint
Aleksander Lindsay fan Barnweill

**Aleksander Lindsay fan Barnweill** (Ingelsk: *Alexander Lindsay of Barnweill*; Breneville, ±1267 – yn Skotlân, 1308) wie in Midsiuwsk Skotsk ealman, dy't yn 'e Skotske Unôfhinklikheidsoarloggen tsjin 'e Ingelsen focht. Hy wie in oanhinger fan 'e ferneamde Skotske frijheidsstrider en kening Robert de Bruce.

## Libben
Lindsay waard om 1267 hinne berne yn Breneville, yn it greefskip Ayrshire, yn súdwestlik Skotlân. Hy wie in soan fan David Lindsay fan de Byres, in ridder omtrint 1279 yn Egypte sneuvele ûnder de Njoggende Krústocht. Lindsay wie de *[[laird]]* fan Barnweill. Syn namme is yn oantinken bleaun om't er in oanhinger wie fan 'e ferneamde Skotske frijheidsstrider en kening Robert de Bruce.

Doe't dyselde him op 7 july 1297 foar koarte tiid fermoedsoene mei kening Edwert&nbsp;I fan Ingelân by de saneamde Kapitulaasje fan Irvine, wie Lindsay ien fan 'e trije eallju dy't boarch foar him stiene (de oaren wiene Jakobus Stewart, 5e grutsteedhâlder fan Skotlân en Robert Wishart, biskop fan Glasgow). Fierders is der net folle oer Lindsay bekend. Hy moat yn 1308 stoarn wêze.
Destroyer

"**Destroyer**", "**Destroyers**", "**The Destroyer**" of "**The Destroyers**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* *destroyer*, it Ingelske wurd foar in torpedoboatjager (of, yn 'e letterlike sin, foar "ferneatiger")

## Fideospultsjes
* ''Destroyer'' (fideospultsje út 1977), in fideospultsje út 1977
* ''Destroyer'' (fideospultsje út 1986), in fideospultsje út 1986

## Films
* ''Destroyer'' (film út 1943), in Amerikaanske film út 1943
* ''Destroyer'' (film út 1988), in Amerikaanske film út 1988
* *[[Tabaahi-The Destroyer]]*, in Yndiaaske film út 1999

## Literatuer
* ''The Destroyer'' (romansearje), in romansearje fan Warren Murphy en Richard Sapir begûn yn 1971
* ''The Destroyers'' (roman), in roman fan Douglas Reeman út 1974
* ''Destroyer'' (roman), in roman fan C.J. Cherryh út 2005

## Muzyk
### Artysten
* Destroyer (band), in Kanadeeske band
* The Destroyers (band), in Amerikaanske band
* Deströyer 666, in Australyske metal-band
### Albums
* ''Destroyer'' (album fan Kiss), in album fan Kiss út 1976
* ''Destroyer'' (Led Zeppelin), in yllegaal op 'e merk brochte opname fan Led Zeppelin út 1977
* ''The Destroyer'' (album), in album fan Alec Empire út 1996
* ''Destroyer'' (album fan Gorgoroth), in album fan Gorgoroth út 1998
### Lieten
* ''Destroyer'' (liet fan The Kinks), in liet fan The Kinks út 1981
* ''Destroyer'' (liet fan Twisted Sister), in liet fan Twisted Sister út 1982
* ''Destroyer'' (liet fan Static-X), in liet fan Static-X út 2007
* ''Destroyer'' (liet fan Design the Skyline), in liet fan Design the Skyline út 2011
* ''Destroyer'' (liet fan Parkway Drive), in liet fan Parkway Drive út 2015

## Sport
* Club Destroyers, in fuotbaltiim út Santa Cruz, yn Bolivia
* Columbus Destroyers, in arenafootball-tiim út Columbus (Ohio)
* FC JAX Destroyers, in fuotbaltiim út Jacksonville (Floarida)
* Mid-Michigan Destroyers, in basketbaltiim út Bay City (Michigan)
* Virginia Destroyers, in Amerikaansk fuotbaltiim út Virginia Beach (Firginia)

## Oar
* ''Destroyer'' (tydskrift), in Sweedsk tydskrift foar homo's en lesbiënnes
* Ibanez Destroyer, in model elektrysk gitaar
* Douglas B-66 Destroyer, in Amerikaansk model lichte bommesmiter
* Douglas BTD Destroyer, in Amerikaansk model torpedobommesmiter
* Destroyer-karabyn, in Spaansk model gewear
* Gaztanaga Destroyer, in Spaansk model pistoal
Siem Vroom

**Simon (Siem) Vroom** (Beemster, 22 april 1931 – Amsterdam, 6 juny 1985) wie in Nederlânsk akteur.

## Karriêre
Siem Vroom helle yn 1956 syn diploma oan de Toanielakademy Maastricht. Hy debuteaare by Theater as Gus Ski Jablonski yn *In de laatste minuut*. Hy bleau trou oan Theater oant 1970, op in koarte ûnderbrekking nei, wêrnei't er by Globe en it Publiekstheater warber wie. Yn 1974 joech Vroom by it *Zuidelijk Toneel Globe* yn Equus stal oan de psychiater Martin Dysart.

Op telefyzje wie er ek in protte te sjen, lykas yn *De Kris Pusaka* en *Erik of het klein insectenboek*, nei it boek fan Godfried Bomans. Yn "Breaking the Code" (1984) spile er Alan Turing. Syn lêste rol op telefyzje wie dy fan kardinaal Granvelle yn *[[Willem van Oranje (telefyzjerige)|Willem fan Oranje]]*. Yn 1974 en 1985 wûn er de Louis d'Or.

Yn de bioskoop wie er ûnder oare te sjen yn de spylfilms *[[Brandende liefde (film)|Brandende liefde]]* en *[[De Lift]]*, beide út 1983. Ek hied er in lyts roltsje as Nederlânsk fersetsman yn 'e oarlochsfilm *[[A Bridge Too Far (film)|A Bridge Too Far]]* (1977), oer de Slach om Arnhim.

Siem Vroom wie sûnt 1981 oanhelle mei de spiersykte ALS. Hy stoar oan de gefolgen dêrfan yn  1985 mei 54 jier.
Asa fan Juda

**Asa** (Hebriuwsk: אָסָא, Latynsk: Asa) wie neffens it Alde Testamint de tredde kening fan it Keninkryk Juda en de fyfte kening fan it Hûs fan David. Asa folge syn heit Abía (ek Abíam) op en syn regear wurdt datearre tusken 930-910 f.Kr. en 873-869 f.Kr. 

## It regear fan Asa neffens de Bibel
Asa wie trou oan it leauwen yn 'e God fan Israel en ûnder syn regear levere hy striid tsjin 'e ôfgoaderij yn it lân. Alters, offerplakken, wijde stiennen en Asjearapeallen liet de kening ferneatigje en hy hold de befolking foar gjin oare God te tsjinjen, as allinnich de God fan Israel. Hy die dat sa fûleindich, dat hy sels syn mem Maäka út har bestjoerlike funksjes sette liet, om't hja in byld fan Asjeara makke litten hie.  

Under syn bewâld hearske der lange tiid rêst, sa't de kening de gelegenheid hie om fersterke stêden te bouwen. In oanfal fan Sêrach op Juda rûn foar de Kûsjiten op in drama ôf. Mei help fan God wisten Asa en de Judeeërs it leger fan Sêrach te ferpletterjen en de oarlochsbút foar Juda wie ûnbidich grut.  

Yn it seisentritichste jier fan syn regear krige Asa it oan 'e stok mei kening Basa fan Israel. Om Juda ôf te snijen fan de ôf- en oanfierwegen liet kening Basa de stêd Rama fersterkje. Kening Asa fan Juda wist mei al it goud en sulver út syn paleis en de timpel lykwols de Syryske kening Benhadad om te keapjen. Benhadad ferbriek syn ferdrach mei Basa, keas no de kant fan Juda en foel Israel oan. No't kening Basa it drok hie mei it ferdigenjen fan syn lân en net mear yn steat wie it wurk oan Rama ôf te meitsjen, liet Asa syn mannen it boumaterjaal foar Rama weirôvje om it te brûken foar it fersterkjen fan 'e Judeeske stêden Gêba en Mispa.  

It omkeapjen fan kening Benhadad waard de kening troch de sjenner Chanany lykwols ferwiten. Dizze sjenner beskuldige de kening fan dwaasheid troch stipe te sykjen by de kening fan Aram en net te fertrouwen op God. It gefolch hjirfan wie neffens de sjenner dat it lân no oarloch op oarloch ûndergean moast. De kening waard sa lilk, dat hy de sjenner opslute liet en guon fan it folk mishannele.

Yn it njoggenentritichste jier fan syn regear waard de kening siik. Hy krige wat mei de fuotten en it waard jimmeroan slimmer. Yn stee fan him ta de Heare te kearen, socht kening Asa help by medisynmannen. De medisynmannen wisten harren gjin rie mei de sykte en Asa stoar in pear jier letter en waard yn 'e stêd fan David begroeven.
## Sjoch ek
* List fan keningen fan Juda
Harkebuurt

**Harkebuurt** (earder ek *Harkeburen*) is in buorskip yn de gemeente Teksel yn de Nederlânske provinsje Noard-Hollân.

Harkebuurt leit justjes bewesten it doarp Oosterend.

De buorskip wurdt al fernijd yn rintmaster- en baljuwrekkeningen út de perioade 1356-1369. De namme bringt ien fan de buorren mei in soad ynfloed te binnen, dy't yndertiid meast Fryske nammen hiene, yn dit gefal Hark. Harkebuurt is nettsjinsteande syn lizzing nea ta in echt doarp wurden, mar hie wol ferskaat oan ynwenners. Der wennen boeren, ambachtslju, fiskers en keaplju. 

De buorskip kromp yn de 19e iuw en 20e iuw. Hjoed de dei is der in lytse buorren fan oer oan en om de strjitte Harkebuurt.
Boersma Adema Stichting

De **Boersma Adema Stichting** is in Fryske stifting, dy't oprjochte is ta it befoarderjen fan 'e Fryske kultuer, mei yn it bysûnder de klam op 'e Fryske taal. Dizze stifting is fêstige yn Ljouwert, oan 'e Nachtegealstrjitte 2. Lju dy't in bydrage leverje wolle oan kultuer yn Fryslân of oan 'e befoardering fan it brûken fan it Frysk kinne by de Boersma Adema Stichting (inkeld skriftlik) in fersyk ta finansjele stipe yntsjinje. De stifting is by de Keamer fan Keaphannel yn Ljouwert ynskreaun ûnder nûmer 58800069.
Stifting Juckema Siderius Fûns

De **Stifting Juckema Siderius Fûns** (offisjeel, Nederlânsk: *Stichting Juckema Siderius Fonds*) is in Fryske stifting, dy't fêstige is yn Ljouwert. Dizze organisaasje waard yn 1971 oprjochte om 'e neilittenskip fan Ane Juckema te behearen. Juckema, dy't earder notaris te Warkum wie, kaam op 19 maaie 1971 te ferstjerren. Hy hie yn 1968 by testamint fêstlein dat syn neilittenskip brûkt wurde moast om it algemien maatskiplik belang yn 'e provinsje Fryslân te tsjinjen.

Sadwaande waard op 5 augustus 1971 neffens Juckema syn winsken troch de arrondissemintsrjochtbank fan Ljouwert in trijekoppich bestjoer foar de Stifting Juckema Siderius Fûns ynsteld. Dat bestjoer hâldt him dwaande mei it behear fan 'e neilittenskip sawol as mei de útfiering fan 'e doelstellings fan 'e stifting. It behear fynt grutdiels plak troch it fermogen te brûken foar de oankeap (en ferhier) fan ûnreplik goed en yn mindere mjitte troch te belizzen yn obligaasjes en sparjild. Dêrby is it doel om it fermogen fan 'e neilittenskip fan Juckema yn stân te hâlden, sadat de doelstellings fan 'e stifting der oant yn lingte fan dagen mei tsjinne wurde kinne.

De útfiering fan 'e doelstellings fan 'e stifting wurdt dien troch útkearings ta te kennen oan in ryk ferskaat fan maatskiplike en kulturele ynstellings. Om't der folle mear oanfragen dien wurde as dat de stifting út 'e jierliks beskikbere jildlike middels oan foldwaan kin, wurde dêrby in stikmannich strikte rjochtlinen yn acht nommen. Sa komme oanfragen inkeld yn oanmerking foar finansjele stipe as de te subsidiëarjen aktiviteit plakfynt binnen de grinzen fan Fryslân en by foarkar yn 'e Súdwesthoeke en/of de Greidhoeke (mei't Juckema út dat diel fan 'e provinsje wei kaam). Fierders foarmet de oantoanbere duorsumens fan in projekt in wichtige faktor en komme allinnich organisaasjes (dat partikuliere persoanen net) foar in útkearing yn oanmerking.
Tolkien Genoatskip Unquendor

It **Tolkien Genoatskip "Unquendor"** (Nederlânsk: *Tolkien Genootschap "Unquendor"*) is in Nederlânske feriening dy't fêstige is yn Utert. De organisaasje waard op 22&nbsp;septimber 1981 yn Foarburch oprjochte, mei as doel om it wurk fan 'e ferneamde Ingelske fantasy-skriuwer J.R.R. Tolkien yn Nederlân te promoatsjen en te fersprieden. In sekundêre doelstelling is om Nederlânske fans fan it wurk fan Tolkien in plak te bieden dêr't se mei-inoar sosjalisearje kinne.

Unquendor, dat him ynsprirearje liet troch de Britske Tolkien Society, ûntlient syn namme oan 'e troch Tolkien sels ûntwurpen elvetaal Quenya, wêryn't *unque* "holte" betsjut, en *ndor* "lân": "Hol(te)lân". It genoatskip telde by de oprjochting acht leden, mar groeide troch de jierren hinne stadich oan. Koart nei 2000, doe't de ferfilmings troch regisseur Peter Jackson fan Tolkien syn *[[The Lord of the Rings|Lord of the Rings]]*-trilogy útkamen, krige Unquendor goed 300 leden, mar neitiid belune dat wer. Sûnt likernôch 2010 is it ledetal stabyl bleaun om 'e 200 hinne. Unquendor jout fiif kear yn 't jier in eigen (papierren) blêd út, mei as titel *Lembas*.

Hoewol't Unquendor fan oarsprong in literêr genoatskip is, ûntstie der benammen sûnt de milenniumwiksel ek oandacht foar oare ferskynsels dy't mei it wurk fan Tolkien te krijen hawwe, lykas films, muzyk, yllustraasjes, klean, kompjûterspultsjes, boerdspullen, ensfh. Dêrmei is Unquendor net mear spesifyk in organisaasje fan boekelêzers, mar fan Tolkien-fans yn it algemien. Yn 2016 stipe Unquendor de útjefte fan dû. Liuwe H. Westra syn Fryske oersetting fan it twadde diel fan 'e *Lord of the Rings*-trilogy, *[[De Twa Tuorren]]*.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan it Tolkien Genoatskip Unquendor
Foarwurd

In **foarwurd**, **foaropwurd** of **wurd foarôf** (in lienfertaling fan it Latynske *praefatio*) is in ornaris ridlik koart stik tekst dat soms foaroan yn in boek of in oare útjefte pleatst wurdt. It is oer it algemien fierhinne itselde as in neiwurd, mei it ferskil dat in neiwurd oan 'e ein fan in publikaasje taheakke wurdt. In foarwurd kin skreaun wêze troch de auteur fan 'e haadtekst dêr't it oan foarôf giet, mar it komt ek gauris foar dat in oare persoan as de auteur fan 'e haadtekst it foarwurd skriuwt. As dat it gefal is, dan giet it faak om in ferneamd persoan of om in freon of bekende fan 'e auteur fan 'e haadtekst. Yn sa'n gefal kinne lettere printingen fan boeken it oarspronklike foarwurd oanhâlde of in folslein nij foarwurd tafoegje. As de skriuwer fan 'e haadtekst sels it foarwurd skreaun hat, giet dat lêste yn 'e regel net op, en bliuwt it oarspronklike foarwurd beholden.

Yn in foarwurd wurdt foarútrûn op 'e ynhâld fan 'e haadtekst, wêrby't it almeast giet oer in foarm fan ynteraksje tusken de skriuwer fan it foarwurd en de haadtekst sels of it ûnderwerp fan 'e haadtekst. As it foarwurd troch in oar as de auteur fan 'e haadtekst skreaun is, giet it faak om in ynlieding fan 'e haadtekst dy't suver wol de foarm in essay oannimme kin. As de auteur fan 'e haadtekst lykwols sels it foarwurd skreaun hat, giet it faak oer it skriuwproses. By oersettings foeget de oersetter soms in foarwurd ta, wêryn't er fertelt oer de tastânkomming fan 'e oersetting. Yn beide gefallen komt op it aljemint hoe't it boek of de oersetting him ûntjoech en hokfoar stroffelstiennen oft der oerwûn wurde moasten. Faak wurdt in foarwurd ek brûkt om persoanen te betankjen dy't de skriuwer (of oersetter) by de tastânkomming fan 'e haadtekst fan tsjinst west hawwe.

De siden dêr't in foarwurd yn in publikaasje op ôfprinte wurdt, wurde faak nûmere mei lytse Romeinske sifers (i, ii, iii, iv, v), wylst de haadtekst nûmere is mei Arabyske sifers (1, 2, 3, 4, 5). Dêrmei wurdt op typografyske wize oanjûn dat it foarwurd net ta de haadtekst heard. In foarwurd is fierders faak ûndertekene en datearre. It Ingelsk hat twa termen foar in foarwurd: *foreword* en *preface*. It ûnderskie dêrtusken is dat in *foreword* mear in ynliedend essay is, wylst in *preface* op mear prozayske wize ferteld oer it tastânkommingsproses. Dit ferskil bestiet yn it Fryske en Nederlânske taalgebiet net. Yn Ingelske publikaasjes wurdt in *foreword* altyd ûndertekene, mar in *preface* net altyd.

## Sjoch ek
*ynlieding
*neiwurd
Korrektor

In **korrektor** of **korrektrise** is immen dy't foar syn of har berop printkladden neisjocht om 'e eventuële flaters dy't troch oaren oer de holle sjoen binne, derút te heljen. Foarhinne kaam it wurk fan korrektor in soad foar, mei't eltse krante en elts tydskrift ien of mear fan sokken yn 'e tsjinst hiene. Troch it ynfieren fan 'e staveringshifker yn tekstferwurkingsprogramma's op 'e kompjûter yn kombinaasje mei de oandriuw om te besunigjen fanwegen it belúnjen fan it tal lêzers, binne korrektors sûnt 2000 by hast alle kranten en tydskriften ferdwûn. Tsjintwurdich meitsje suver allinnich útjouwerijen noch gebrûk fan 'e tsjinsten fan korrektors, dy't dêr faak op in freelance-basis en/of yn dieltiid wurkje.
Stifting Frysk Akademyfûns

De **Stifting Frysk Akademyfûns** is in Fryske stifting. Dizze organisaasje waard yn 1968 oprjochte om finansjele middels gear te bringen ta befoardering fan it ferrjochtsjen fan wittenskiplik wurk yn 'e provinsje Fryslân (grutdiels yn of oer it Frysk of de provinsjale streektalen). De Stifting Frysk Akademyfûns is nau ferbûn oan 'e Fryske Akademy, en is fêstige yn itselde gebou as de Akademy, te witten oan 'e Doelestrjitte 8 yn Ljouwert.

De organisaasje stribbet syn doelstelling nei troch de gearbrochte jilden út te kearen oan persoanen en ynstânsjes dy't har belêstge hawwe mei wittenskiplik wurk yn Fryslân. By de Stifting Frysk Akademyfûns binne inkele lytsere fûnsen ûnderbrocht, mei as bekendste it Pot-Cuperus Fûns.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Stifting Frysk Akademyfûns
Stifting Kristlik Frysk Folksboek

De **Stifting Kristlik Frysk Folksboek** is in Fryske stifting, dy't oprjochte is ta it befoarderjen fan 'e kristlike Frysktalige literatuer. Dizze organisaasje is fêstige yn Burgum, oan 'e Tsjalling H. Haismastrjitte 26. De Stifting Kristlik Frysk Folksboek ferlient finansjele stipe oan útjeften dy't foldogge oan 'e kritearia fan syn wurkmêd. De stifting is by de Keamer fan Keaphannel yn Tytsjerksteradiel ynskreaun ûnder nûmer 41001444.
Alghero

**Alghero** (Italjaansk: *Alghero*, Katalaansk: *L'Alguer*, Sardysk: *S'Alighèra*) is in havenstêd op it Italjaanske eilân Sardynje, dy't diel útmakket fan 'e provinsje Sassari. De stêd hie yn 2015 in befolking fan likernôch 44.000 minsken, en in oerflak fan sa'n 225 km².

## Katalaanske befolking

In diel fan 'e ynwenners fan Alghero sprekt Katalaansk. Dat komt foar in part omdat de oarspronklike befolking fan 'e stêd deportearre waard troch it Aragoneeske kening Peter IV. Letter waard de opstannige lânseigen befolking ferfongen troch Katalaanske kolonisten, dy't har eigen taal meibrochten. Mei't neitiid it Katalaansk fan 'e kolonisten fermongen rekke mei it Sardysk dat yn 'e omkriten fan Alghero sprutsen waard, ûntstie doe in folslein unike fariant fan it Katalaansk: it Alghereeske dialekt. Troch de ynfloeden fan 'e oare talen dy't op Sardynje sprutsen wurde hat dat in protte Sardyske, mar ek Italjaanske skaaimerken. Sûnt 1997 hat it Katalaansk yn Alghero erkenning as minderheidstaal fan it Italjaanske regear. Yn 'e stêd sels hat it in semy-offisjele status.

### Guon ferskillen tusken it Alghereesk en de Katalaanske standerttaal
Stjerrende ierde (subsjenre)

De **stjerrende ierde** is in subsjenre fan 'e fantasy- en science fiction-literatuer, wêrby't it ferhaal plakfynt yn 'e fiere takomst, by de ein fan it libben op 'e Ierde of oan 'e Ein fan de Tiden. Yn 'e regel wurdt dat foarsteld as in tiid dat sels de wetten fan 'e natuerkunde it ôfwitte litte. De tematyk fan sokke ferhalen draait faak om wrâldwurgens, ûnskuld, ideälisme, ferfal ta gaos, de permaninte útputting fan 'e measte of alle natuerlike helpboarnen (lykas de fiedingsstoffen yn 'e grûn) en de hope op fernijing.

It stjerrende ierde-subsjenre ferskilt fan apokalyptyske en postapokalyptyske science fiction trochdat it net giet oer in katastrofale ferneatiging, mar in stadich berikte útputting fan 'e Ierde. Foarrinners fan dit subsjenre ferskynden foar it earst ûnder it tiidrek fan 'e Romantyk, doe't de Frânske skriuwer Jean-Baptiste Cousin de Grainville yn 1805 *Le Dernier Homme* skreau, oer de lêste minske op 'e Ierde, in somber foarútsjoch op in planeet dy't folslein steryl wurden is. It gedicht *Darkness*, út 1816, fan 'e Ingelske dichter Lord Byron, beskriuwt de Ierde nei't de sinne foargoed útdôve is. Ien fan 'e meast ferneamde iere foarbylden fan it stjerrende&nbsp;ierde-subsjenre is de novelle *[[The Time Machine]]*, fan 'e Ingelske skriuwer H.G. Wells, út 1895, wêryn't de nammeleaze tiidreizger nei de fiere takomst reizget en in tiid ûntdekt dat der noch mar in pear libbene dingen op 'e Ierde oerbleaun binne.

In hast like bekend, mar folle moderner foarbyld is it boek *Dying of the Light* fan 'e Amerikaanske skriuwer George R.R. Martin, út 1977. Hoewol't dat net oer de Ierde giet, beskriuwt de auteur dêryn op yngeande wize de stjerrende wrâld Worlorn, dy't los fan alle sinnestelsels troch it hielal kûgelet. De koerts fan dy planeet makket dat er foar koarte tiid opwaarmet troch in sinne, en ferskate minsklike koloanjes gripe dat oan om op Worlorn in festival te hâlden dat in pear desennia duorret. Tsjin 'e tiid fan Martin syn ferhaal is dat lykwols al efter de rêch en ferliest de planeet stadichoan al syn waarmte wer. Al it plante- en bistelibben dat de minsken op Worlorn yntrodusearre hawwe, is doemd te stjerren, en de pear minsken dy't noch op 'e planeet efterbleaun binne, hâlde ta mank de ûnbidich grutte mar no spûkeftich lege gebouwen dy't foar it festival boud wiene.
Pretender

"**Pretender**", "**Pretenders**", "**The Pretender**" of "**The Pretenders**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

**pretender*, it Ingelske wurd foar "pretendint", immen dy't oanspraak makket op in troan

## Films en tillefyzje
* ''The Pretenders'' (film), in Amerikaanske stomme film út 1916
* ''The Pretender'' (film), in Amerikaanske film út 1947
* *[[De Pretenders]]*, in Nederlânske film út 1981
* ''The Pretender'' (tillefyzjesearje), in Amerikaanske tillefyzjesearje út 1996-2000
** *[[The Pretender 2001]]*, in Amerikaanske tillefyzjefilm út 2001
** *[[The Pretender: Island of the Haunted]]*, in Amerikaanske tillefyzjefilm út 2001
* ''Pretenders'' (tillefyzjesearje), in Britske tillefyzjesearje út 1972
* ''Pretenders'' (film), in Amerikaanske film út 2014

## Literatuer
* *[[The Pretender: A Story of the Latin Quarter]]*, in roman fan Robert W. Service út 1914
* *The Pretender*, de Ingelske titel fan *[[Der Falsche Nero]]*, in roman fan Lion Feuchtwanger út 1936
* ''The Pretenders'' (roman), in roman fan F. Sionil José út 1962
* ''The Pretender'' (roman fan K.A. Applegate), in roman fan K.A. Applegate út 1998
* ''Pretender'' (roman), in roman fan C.J. Cherryh út 2006
* ''The Pretender'' (roman fan David Belbin), in roman fan David Belbin út 2008
* *[[The Pretender: Rebirth]]*, in roman fan Steven Long Mitchell & Craig W. Van Sickle út 2013

## Muzyk
* The Pretenders (band), in Ingelsk-Amerikaanske rockband

* ''The Pretender'' (album), in album fan Jackson Browne út 1976
* ''Pretenders'' (album), in album fan 'e Pretenders út 1980

* ''The Pretender'' (liet fan Jackson Browne), in liet fan Jackson Browne út 1976
* ''The Pretender'' (liet fan Foo Fighters), in liet fan Foo Fighters út 2007
* ''The Pretender'' (liet fan Datarock), in liet fan Datarock út 2009

## Oar
*Pretender (hynder) (1866-1878), in Britsk racehynder
Amt

* amt (funksje), de funksje fan in amtner of politikus
** drostamt, it gebiet dat ûnderhearrich is oan in drost
** skoutamt, it gebiet dat ûnderhearrich is oan in skout
* amt (tsjerke), de funksje fan in predikant (protestantisme) of selebrant (roomsk-katolisisme)
* amt (bestjoer), in histoaryske bestjoerlike ienheid, lykas in ambacht
Freon (betsjuttingsside)

"**Freon**" of "**freondinne**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* in persoan mei wa't men freonskip ûnderhâldt
* in persoan mei wa't men in leafdesrelaasje ûnderhâldt
** by bern en tiners: in persoan mei wa't men ferkearing hat
** by folwoeksenen: in persoan mei wa't men in (ornaris seksuële) relaasje ûnderhâldt
* in lid fan it Genoatskip fan Freonen (de offisjele namme fan it tsjerkegenoatskip fan 'e quakers)
Hudson (Kenora, Ontario)

**Hudson** is in doarp dat yn it westen fan 'e Kanadeeske provinsje Ontario leit, oan 'e igge fan Lost Lake en de rivier de English, net fier fan 'e súdlike igge fan 'e grutte mar Lac Seul. Hudson moat net betize wurde mei in lyknammich plak yn eastlik Ontario. Bestjoerlik falt it doarp ûnder de gemeente Sioux Lookout, dy't ta it mânske Kenora Distrikt heart. 

## Skiednis
Hudson hiet oarspronklik Rolling Portage. It earste postkantoar waard der yn 1919 iepene.

## Ferbinings
Hudson leit oan 'e transkontinintale haadspoarwei fan 'e Canadian National Railway, tusken de stasjons fan Webster yn it westen en Pelican yn it easten. It foarmet fierders it westlike einpunt fan 'e Autosnelwei 664 (Ontario), dy't súdwestlik fan it stedsje Sioux Lookout útkomt op Autosnelwei 72 (Ontario).

## Demografy
In grut diel fan 'e befolking fan Hudson bestiet út etnyske Odjibwe (*Ojibwe*), in Yndiaansk folk, dat ek wol bekend stiet as de Tsjippewa (*Chippewa*). Yn Hudson is it haadkertier fêstige fan 'e Lac Seul Earste Naasje (*Lac Seul First Nation*), in Odjibwe-stamme.