open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eysingastate (Oentsjerk)

**Eysingastate** stie noardeast fan Oentsjerk, gemeente Tytsjerksteradiel. Der is neat mear fan werom te finen. 

Op it stee stie eartiids in stins dy't al yn 1412 neamd wurdt. Op de Eysingastins wenne yn 1412 Gercke Eysinga, dy't (letter) troud wie mei Jeij Tjaerda, berne op Tjaardastate yn Rinsumageast. Gerke wie sels berne op de Eysingastins yn De Geast as soan fan Feye Eysinga en Etcke Bornhuistra. Hy troude dus mei syn ‘buorfamke’. Fan Gercke wurdt fermelde, dat hy yn 1452 Eysingastate sette liet.
It kin wêze dat hy dêrfoar de stins ôfbrekke liet, mar it leit mear yn de reden, dat hy de stins útwreidzje liet ta in gruttere wenning mei mear komfort. Harren ienige bern, dochter Hack (* 1445), trouwe mei Aede Jonghama, soan fan Keimpe Jonghama fan Raerd. Om de famyljenamme Eysinga te behâlden, nom hy de namme fan syn frou/skoanheit oan en neamde him tenei Aede Eysinga. Koart nei it houlik stoar hy lykwols sûnder bern. Hack wertroude yn Rinsumageast mei Tzalingh Eyntes Bolta út Ferwert. Ek Tjalling nom de famyljenamme Eysinga oan. Se krigen 4 bern: Aede, Eelck, Graets en Fije. Hack erfde de stins/state fan har heit, mar sette har dêr earst yn 1511 nei wenjen.

De âldste soan Aede waard de folgjende eigner fan de Eysingastins. Hy troude mei Tsied Ritskesdochter fan Juckema. Se krigen 4 soannen, Ritske, Frans, Jelte en Juw, dy't foaroan stienen yn de striid tsjin Spanje. Jelte sneuvele by de belegering fan Maastricht en syn bruorren lieten in grêfstien foar him meitsje.
Ritske erfde as âldste soan de Eysingastate. Troch harren striid tsjin Spanje moast hy lykwols mei syn bruorren foar de wraak fan de Hartoch fan Alva it lân út flechte. Ritske stoar yn East-Fryslân yn 1578, krekt foardat it yn Fryslân wer feilich waard om der in oare miening op nei te hâlden as dy fan de Spaanske Ynkwisysje. Yn datselde jier komt syn broer Frans fan Eysinga, oan wa't hy de state neilitten hie, dan ek werom yn Oenstjerk.

Op it plak fan de state waard nei 1759 in grutte pleats boud, wêrop de douairiêre Van Hettinga - baronesse Van Heemstra yn 1782 stoar. Dizze pleeats waard al yn it earste kwart fan de 19e iuw ôfbrutsen en der kaam yn lytsere foar yn it plak.
Dy lytsere pleats is yn 1974 ferboud ta wenbuorkerij. Hy stiet deun oan de wei fan Swarteweisein nei Dokkum.

## Bewenners
*  1412 Gercke Eysinga
* 1511 Hack Eysinga, troud (2) mei Tzalingh Eyntes Bolta
* ± 1520 Aede fan Eysinga
* ± 1560 Ritske fan Eysinga
* 1578 Frans fan Eysinga
* ± 1590 Aede fan Eysinga
* ± 1622 - 1661 Frans fan Eysinga
* 1661 Lisck fan Eysinga, troud mei Sippe Meckema fan Aylva
* - 1688 Douwe Ernst Meckema fan Aylva
* begjin 18e iuw Willem Hendrik baron fan Heemstra
* Wiltiana Isabella barones fan Heemstra en Antony fan Hettinga (hierder)
Remonstranten

De **remonstranten** (of de **Remonstrantske Bruorskip**) binne begjin 17e iuw, yn it Tolvejierrich Bestân, ûntstien út in spjalt fan de Nederdútsk Grifformearde Tsjerke (letter Nederlânske Herfoarme Tsjerke).

## Keppeling om utens
* de Remonstranten
Raron

**Raron** is in gemeente en in plak yn it Switserske kanton Wallis, en is in part fan it distrikt Westlik Raron.
Raron hat 6199 ynwenners Under Raron leit de Lötschberch-Basistunnel.

Op it begraafplak fan Raron leit de ferneamde dichter Rainer Maria Rilke (Praach, 4 desimber 1875 – Montreux, 29 desimber 1926) bedobbe.
Domrémy-la-Pucelle

**Domrémy-la-Pucelle** is in plak en gemeente yn it Frânske departemint Vosges (Fogezen). It doarpke leit oan 'e rivier de Maas; tichteby it doarp mûnet de Vair yn 'e Maas.

Westlik fan 'e buorren, noch op 'e himrik, leit in lytse beboske hichte fan 407 m, mei de namme Bosk Domrémy. De hichte oersjocht it oanswettende doarpke Les Roises.

Domrémy-la-Pucelle is ferneamd om't Jeanne d'Arc dêr berne waard. Har bertehûs is der noch en krige al yn 1840 de status fan monumint. It hûs is no part fan it museum. Eartiids hjitte it doarp Domrémy; "la Pucelle" is der oan taheakke omdat it de bynamme fan Jeanne d'Arc is, *la pucelle d'Orléans* (de faam fan Orléans).

Oardel kilometer besuden it doarp, op in hichte by it *Bois Chenu*, waard fan 1881 ôf de basilyk Sainte-Jeanne-d'Arc boud. De basilyk stiet op it plak dêr't Jeanne de stimmen fan hilligen hearde, dy't har oprôpen om Frankryk fan 'e Ingelsken (Godons) te befrijen.

### Befolkingsûntjouwing

## Ofbylden

L'église Saint-Rémy à Domremy-La-Pucelle.JPG|Sint-Remigiustsjerke
France Domremy Countryside.jpg|Lânskip by Domrémy
Domrémy-la-Pucelle (88) Basilique du Bois Chenu - Extérieur - 02.jpg|Basilyk du Bois Chênu
Basilique Domrémy-l-P.JPG|Ynterieur fan 'e basilyk
Galamastate

**Galamastate** wie in eardere state yn Koudum, gemeente Himmelumer Aldeferd, en is grif om 1500 boud. Fan de state is neat werom te finen. De famylje Galama wie ien fan de belangrykste famyljes yn dat gebiet. Se hienen meardere stinzen, lykas yn Eagmaryp, Aldegea en Riis. Dêrneist wie der ek de famylje Harinxma, dy't de grutste tsjinstanners foarmen fan de famylje Galama. De Harinxma's hienen fersterke huzen yn Heech, Sleat, Snits en Drylts.
De Galamastate waard oant yn de earste helt fan de 17e iuw bewenne troch de famylje Galama. Ien fan de rjochten dy't oan dizze state ferbûn wie, wie it rjocht fan de swannejacht.

It is net dúdlik oft it hûs troch fererving of ferkeap yn hannen fan in oare famylje komd is, mar yn elts gefal is yn 1640 grytman Sjoerd fan Aylva de nije bewenner fan de state. Hast 60 jier letter, yn 1698, is de state opnij yn besit komd fan in oare famylje: dan is Bruno fan Vierssen de eigener.
Letter komt de state yn it besit fan Joan Caspar Schik, sekretaris fan Menameradiel, dy't it hûs foar 700 goudgûnen yn 1743 ferkeapet oan Frederik Sloterdijk, boargemaster fan Warkum.
Nei 1743 wikselt it hûs noch ferskate kearen fan eigener, om op it lêst om 1800 ôfbrutsen te wurden.

Der binne troch Jacobus Stellingwerf yn 1722 en 1723 twa states tekene dy't yn Koudum stiene. De iene ôfbylding hat as ûnderskrift: 'huis van den ouden heer Frederik van Vierszen te Koudum', wylst de oare as ûnderskrift hat: 'het huis dat aan de heer Jacob van der Wajen, grietman van Hemelumer Oldevaert, behoort'. 
Yn 'De Tegenwoordige Staat van Friesland' út 1788 falt op te meitsjen, dat de Galamastate al yn 1788 ferdwûn is, *'Doch in 'Noorden der buurt', staat nog de State Grovestins, die in laater tyd merkelyk versierd is door den Grietman Van der Waaien, die niet alleen het huis fraai verbouwd, maar ook verscheiden schoone hovingen en plantagien by 't zelve beeft gevoegd...".*
Mooglik is de ôfbylding út 1722 fan de Grovestinsstate, en de twadde de Galamastate.

It hûs Van Viersen liket op de tekening âlder as de Grovestinsstate. It gebou hat sels kenmerken dy't op in sealstins wize. It is in rjochthoekich gebou mei in ûnregelmjittige yndieling op de grûn. De ferdjipping is leech en dan folget it sealdak tusken twa trepgevels. De foarm en detaillearring fan de tagongspartij wize op in boutiid yn de jierren om 1500. De oanbou fan ien boulaach krige foar it dak in útboude gevel mei drok rolwurk. It terrein fan dizze state wie net omgrêfte, mar ommuorre.

## Bewenners
* 1e helt 17e iuw famylje Galama
* 1640 Sjoerd Fan Aylva
* 1698 Bruno fan Vierssen
* 1743 Joan Caspar Schik
* 1743 Frederik Sloterdijk
Byldhouwer (betsjuttingsside)

*byldhouwer (keunstner), in beoefener fan de byldhoukeunst
*Byldhouwer (stjerrebyld), in stjerrebyld
Edith Schippers

**Edith Ingeborg Schippers** (Utert, 25 augustus 1964) is in Nederlânsk politika foar de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD). Sûnt 14 oktober 2010 is sy Minister fan Folkssûnens, Wolwêzen en Sport (VWS) yn it kabinet-Rutte.

Schippers hat politikology studearre yn Leien. Fan 1993 oant 1994 wie hja de persoanlik meiwurker fan Twadde Keamerlid Dick Dees. Dêrnei wurke sy trije jier as fraksjemeiwurker foar de Twadde Keamerfraksje fan de VVD. Fan 1997 oant 2003 wie Schippers sekretaris sûnenssoarch en arbeidsmerk en sekretaris romtlike oardening fan VNO-NCW.

Fan 3 juny 2003 ôf is hja lid fan de Twadde Keamer. Sy is dwaande mei dingen dy't de folkssûnens oanbelangje, sa as de feroaring fan it soarchstelsel. Op 8 maart 2006 naam sy it ficefraksjefoarsitterskip oer fan Bibi de Vries. Yn 2008 publisearre frou Schippers tegearre mei fraksjegenoate Anouchka van Miltenburg in fraksjenota mei de titel *Dichtbij Betere Zorg* oer de Nederlânske sûnenssoarch yn de kommende tsien jier. Sy waard yn 2009 lid fan de tydlike kommisje parlemintêr ûndersyk finansjeel stelsel.

By de Twadde Keamerferkiezings yn 2010 stie Schippers op it twadde plak fan de kandidatelist fan de VVD. Yn de kabinetsûnderhannelingen dy't nei de ferkiezingen folgen wie sy ien fan de meast wichtige adviseurs fan Mark Rutte. Yn it kabinet-Rutte is sy minister fan VWS.

Schippers is troud en hat ien dochter.

## Keppeling om utens

* Webside fan Edith Schippers
Tûndra

Yn de fysyske geografy is **tûndra** in bioom dêr't beammegroei slim behindere is troch lege temperaturen en in koart groeiseizoen. De term *tûndra* komt fia it Russyske *тундра* fan it Kildin Samy (op it skiereilân Kola) wurd *tūndâr* "heechlân," "steppe sûnder beammen." Der wurde trije soarten tûndra's ûnderskaat: **Arktyske tûndra**, **alpine tûndra** en **Antarktyske tûndra**. Op de tûndra bestiet de fegetaasje út dwerchstrûken, siggen (*Cyperaceae*), gerzen, moassen en koarstmoassen (*lichen*). Guon tûndra's hawwe ek dwerchbeammen, sa as dwerchbjirken. 

It klimaat op in tûndra is tige min foar it waaksen fan hegere plantesoarten. De boaiem is teminsten seis moannen beferzen of mei snie oerdutsen. It groeiseizoen is tige koart en de trochsneed temperatuer fan de waarmste moanne leit ûnder de 10&nbsp;°C. Yn de simmer raant alinne de boppeste laach fan de grûn, oer in djipte fan sa'n 30 oant 60sm boppe de permafrost. Hoewol't de mannichte delslach frijwat leech is, binne de measte tûndraboaiems sompich. Dat komt trochdat it wetter net sinke kin fanwege de beferzer ûndergrûn en omdat de ferdamping ek leech is. Op in protte plakken hat dat ta feanfoarming laat. Typysk foar de tûndra binne ek de polygoonfoarmige struktuergrûnen, dy't troch opfriezing ûnsteanne. De permafrost hat ek fan gef0olgen dat yn in protte tûndra's palsa's fûn wurde; de folle gruttere pingo's binne seldsumer. 

Tûndra's komme ûnder oaren foar yn Ruslân, Yslân, Kanada, Alaska, de Kerguelen en oare eilannen oan de râne fan Antarktika. Yn it suden wurdt de tûndra begrinzge troch de taiga. It tûndragebiet komt foar in part oerien mei de klimaatsône dêr't it tûndraklimaat hearsket. 

## Keppelings om utens
* WWF Tûndra Ekoregio's ()
* ''British Antarctica Survey'' ()
Zwammerdam

**Zwammerdam** is in doarp yn de gemeente Alfen oan de Ryn, yn de Nederlânske provinsje Súd-Hollân. Oant 1964 wie Zwammerdam in selsstannige gemeente. Ferskate dielen fan dy gemeente binne doe by oanswettende gemeente sa as Alfen oan de Ryn, Bodegraven, Boskoop en Reeuwijk oergien.

## Ut de skiednis

Yn de Aldheid wie der yn Zwammerdam it Romeinske fort "Nigrum Pullum" ('swarte grûn') mei floatfasiliteiten. Oerbliuwsels dêrfan binne te sjen op it terrein fan de Hooge Burg. In pear Romeinske skippen hearre by de foarneamste fynsten.

Letter waard it plak *Suadenburcherdam* neamd, de daam by Suadenburg, dat al yn de 13e iuw neamd. Yn de rin fan de tiid waard dy namme ferbastere ta it Zwammerdam fan no.

Zwammerdam hat in lytse en kompakte âlde kearn mei kronkelende strjitsjes en mei histoaryske bebouwing. Meast hawwe de plakken yn de Rynstreek lintbebouwing, mar Zwammerdam is om in plein hinne boud.

Zwammerdam is it thús fan it Jostiband Orkest. It hat de wierskyn dat Kwiring fan Brekelenkam yn Zwammerdam berne is.

## Mûne
Benoarden it plak stiet De Dikke Molen; bewesten leit de Steektermolen.

## Bekende Damsters
*Gerda Verburg (1957), Minister en politika fan it CDA (en âld fakbûnsbestjoerslid fan it CNV)
*Tim Coronel (1972), Nederlânsk koereur

## Keppeling om utens
* [Kaart fan de gemeente Zwammerdam yn de [Gemeente-atlas fan Nederlân|gemeente-atlas fan Kuyper]]
Jean Auguste Dominique Ingres

**Jean Auguste Dominique Ingres** (Montauban, 29 augustus 1780 - Parys, 14 jannewaris 1867) wie in Frânsk keunstskilder. Hy wurke yn neoklassisistyske styl. Ingres waard opnomd yn de eksklusive Oarder "Pour le Mérite".

Hoewol't er him sels foaral beskôge as skilder fan histoarjestikken yn de tradysje fan in Nicolas Poussin en Jacques-Louis David, wurde Ingres syn portretten, sawol skildere as tekene, as syn grutste erfenis erkend.

Ingres waard yngeand beynfloede troch artistike tradysjes út it ferline, en it wie syn stribjen om de hoeder en noeder fan de akademyske ortodoksy te wurden tsjin de moade fan de opkommense romantyske styl yn, fan bygelyks Eugène Delacroix. Ingres syn ekspressive ferfoarmingen fan romte en foarm makken him ta in wichtige foarrinner fan de moderne keunst en beynfloeden Picasso, Matisse en oare modernisten.

## Galery

Ofbyld:Ingre, Grande Odalisque.jpg|*La Grande Odalisque* 1814, Louvre
Ofbyld:Dominique Ingres - Mme Moitessier.jpg|Madame Moitessier, 1856, National Gallery, Londen
Ofbyld:Ingres, Napoleon on his Imperial throne.jpg|Napoleon 1806, Musée de l'Armée
Jean Auguste Dominique Ingres 004.jpg|*De baaister fan Valpinçon*, 1808
Louise de Broglie by Jean Auguste Dominique Ingres.jpg|Ingres: *[[Louise de Broglie, Contesse d'Haussonville (Ingres)|Louise de Broglie]]*, 1845
Jean Auguste Dominique Ingres - The Spring - Google Art Project 2.jpg|De boarne*, 1820-1856
Le Bain Turc, by Jean Auguste Dominique Ingres, from C2RMF retouched.jpg|*It Turkske bad'', 1862


## Keppeling om utens
* Jean Auguste Dominique Ingres op Artcyclopedia
Sportsintrum Skuttersfjild

**Sportsintrum Skuttersfjild** is in multyfunksjoneel sportpark yn de gemeente Snits.

## Histoarje
Op 16 augustus 2004 begûn de oanlis fan it sportsintrum Skuttersfjild yn Snits nei in oankundige sluting fan Sportpark Noorderhoek. Wethâlder Hans van den Broek sloech op 27 oktober 2004 offisjeel de earste peal. De wurksumheden duorren oant 31 desimber 2006. Op 1 juny 2007 iepene de gemeente Snits mei de sportferienings it park mei in wykeinfoljende iepening.

## Gebrûk
Sportsintrum Skuttersfjild is multyfunksjoneel en wurdt brûkt troch:
* AV Horror (in atletykbaan, klaaikeamers en kantine)
* KV de Waterpoort (twa kuorbalfjilden, klaaikeamers en kantine)
* Fuotbalferiening Waterpoort Boys (twa fuotbalfjilden, klaaikeamers en kantine)
* Fuotbalferiening Black Boys (twa fuotbalfjilden, klaaikeamers en kantine)
Dêrneist binne op it sportpark:
* in 400 meter skeelerbaan
* in fytssirkwy fan ± 1.500 meter
* in honkbalfjild anneks keatsfjild mei foar dizze foarsjennings nedige romten
* in sporthal mei in gymnastyklokaal en Klimmuorren
Hotel Ozinga

**Hotel Ozinga** is de namme fan in eardere herberch yn Snits, dy't bestie fan 1845 oant 2001. Hotel Ozinga waard benammen bekend troch de gemoedlike sfear dy't fan 1930 - 1996 benammen bepaald waard troch hotelhâldster Jikke Ozinga.

Nei de dea fan Ozinga yn 1996, rekke Hotel Ozinga stadichoan yn ferfal. Yn juny 2007 waard Wenningstichting De Wieren eigener fan it pân, mei as doel it histoaryske gebou yn âlde gloarje te werstellen. Op 20 augustus 2008 waard de earste peal foar de nije fundearring fan Hotel Ozinga troch wethâlder Tom Metz slein. Hast twa jier stie it pân yn de steigers efter in mânsk fotodoek, wêrop in libbensgrutte ôfbylding fan it hotel fan eartiids.

Op tiisdei 30 juny 2009 waard it fotodoek weihelle, om it oan de bûtenside renovearre pân wer te toanen. De ynterne restauraasje lit op him wachtsje meidat der gjin oerienstimming berikt wurdt oer de definitive bestimming fan it gebou.

It gebou is in ryksmonumint.
John Butler Yeats

**John Butler Yeats** (Tullylish, County Down, Ierlân, 16 maart 1839 – New York, 3 febrewaris 1922) wie in Iersk keunstskilder. Hy wie de heit fan de dichter William Butler Yeats en de skilder en skriuwer Jack Butler Yeats. Syn dochters Susan en Elizabeth wienen ek warber yn de keunstwrâld, lykas syn pakesizzer en de dochter fan William Butler, Anne Yeats. Fral syn portretten fan syn soan William en de Ierske dichter en polityk aktivist John O’Leary binne ferneamd.

Yeats studearre oan it Trinity College yn Dublin. Yn it earstoan wie er jurist, mar yn  1867 sette er út ein mei skilderjen en in stúdzje oan Hearthleys Art School yn Londen. Mooglik is in part fan syn wurk yn de Twadde Wrâldkriich ferlern gien, mar der is noch in protte wurk fan him  priveebesit yn Ierlân, Ingelân en de Feriene Steaten, dat opdrachten hat er by de roes hân sa't it liket. It is net krekt bekend hoefolle fan syn wurken yn priveesamlingen sitte.

Yeats was net sa saaklik fan himsels dat hy hie geregeldwei jildkrapte. Hy ferhuze faak en wenne no ris yn Ingelân en dan wer yn Ierlân. Yn desinmber 1907 ferfarre er mei syn dochter Lily nei New York en gie nea werom nei Ierlân, hy wie doe 67 jier. 


File:John Butler Yeats, by John Butler Yeats.jpg|Selsportret (1919)
File:Constance Markiewicz by John Butler Yeats.jpg|Portret fan grevinne Constance Markievicz, Iersk politika, revolúsjonêr nasjonalist en suffragette; potleadtekening
File:Jenny Yeats by John Butler Yeats.JPG|Portret fan Jenny Yeats troch John Butler Yeats


## Keppeling om utens
* De ''Ulster History Circle'' oer John B. Yeats
Slach by Bargebur

De **Slach by Bargebur** hat west yn 1433 en gie tusken Fokko Ukena en  de bruorren Ulrich en Edzard Sirksena. Yn de slach dy't plak fûn by Bargebur tichtby Norden yn Eastfryslân wurdt Fokko ferslein en komt foargoed in ein oan syn bewâld as machtichste haadling tusken Lauwers en Weser.  

## Eftergrûn
Oant 1430 wie Fokko Ukena oppermachtich yn de Fryske lannen. Hy hie syn grutste konkurrint Okko tom Brok útskeakele en hearske as in foarst. Lykwols keart it tij en ferskynt in oare haadlingefamylje mei in protte ynfloed op it toaniel, de Sirksena's. Dy famylje slute in ferbûn mei tsjinstanners fan Fokko en komme ek op foar de finzene Okko tom Brok. Fokko moat him werom lûke op syn sterke stins by Leer en dêr wurdt er yn 1431 troch in sterke striidmacht ynsletten. Syn soannen yn Eastfryslân kinne him gjin help biede, mar nachts slagget hy der wol yn om te ûntsnappen. Syn stins wurdt ferwoaste en oant de grûn ôfbrutsen. 

Yn Eastfryslân stiet Fokko der min foar, as ek noch in protte fan syn ûnderdanen harren oanslute by de Sirksena's. Nettsjinsteande dizze tsjinslaggen besiket Fokko, fanút it Munsterske Sticht de tsjinstanners te bestriden. In tiidlang giet dat goed, mei help fan syn beide soannen en syn skoansoan Sibet Papinga ûndernimt Fokko gefaarlike strûptochten dy't him in protte bût opsmite en de bynamme 'fleanende' ruter. Mar dan sneuvelje yn 1433 syn beide soannen by de gefjochten mei tsjinstanners en wurdt Fokko stadichoan troch Ulrich en Edzard tebek dreaun.

## De slach
De bruorren Sirksena setten in grut leger tsjin Ukko yn en by Bargebur wurdt Ukko ynsletten. Yn de slach by Bargebur moat Fokko belies jaan en rekket syn skoansoan Sibit slim ferwûne. Hy moat útwike nei Grinslân mei efterlitting fan alles wat er oan besittingen hat oan boargen en pleatsen yn Eastfryslân. De deadlik ferwûne Sibet Papinga stjert op syn state.
Boargemaster De Hooppark

It **Boargemaster De Hooppark** is in natoerpark mei hartekamp fan ien hektare grut  yn de stêd Snits.

Ten noarden wurdt it park begrinze troch de Ljouwerterdyk, ten easten troch de Sytsingawiersterleane, ten suden troch de Aldfeart en ten easten troch Sportpark Ljouwerterdyk. It park is neamd nei Petrus Jacobus de Hoop, eardere boargemaster fan Snits.

Yn it park binne in hartekamp, kuierpaden, it swimbad *[[It Rak]]* en oangrinzjend lizze ferskate jachthavens. Dêr't it noardlike diel fan it park mar bestiet út in langhalich kuierpaad, bestiet it diel om it swimbad út in mear beboske diel.

## Joadsk Monumint

Yn it noardeasten fan it park, ter hichte fan de Boargemaster de Hoopstrjitte, stiet ien fan de Joadske monuminten fan de stêd Snits. It monumint hat as efterlizzende gedachte in betinkingsplak te bieden foar alle oait yn Snits wenjende joaden. Njonken it monumint is in Joadske begraafplak.

## Iepenstelling
It park is frij tagonklik. It monumint is frij tagonklik, it Joadske begraafplak lykwols net.
Swettebosk

De **Swettebosk** is in natoerpark yn it noarden fan de stêd Snits, dat iepene waard yn 1970.

It park leit tusken de hûzen fan 'e Goeman Borgesiusleane yn it suden, de Snitser Trekfeart yn it westen, de Ljouwerterdyk yn it easten en de Oerdyk yn it noarden. 

## Untstean
It park is ûntstien yn it ramt fan de ruilferkaveling fan de Snitser Aldfeart. De beneaming 'bosk' is wat oerdreaun omdat it park net al te grut is. Faaks is dat lykwols om't it folle wylder oanlein is as eardere parken yn snits, lykas it Prinses Julianapark en it Wilhelminapark. Dy parken binne dúdlik oanlein om park te wêzen; it Swettebosk is mear oanlein foar it ferstallen. Besikers kinne it park fergees yn by dage oant de sinneûndergong.

## Ynhâld
Yn it park binne ferskate foarsjennings en bysûndere plakken. Oan de kant fan de Ljouwerterdyk leit de Dicky van der Werf Iisbaan. Besuden de iisbaan leit it Roomsk-Katolike Begraafplak mei dêrop in bysûndere kapel. Yn it park is ek in fitness-sôneen it diere-asyl 'de Nomadenhof'.

De bosk wurdt hjoeddedeis (2005) op twa plakken trochsnien: Fierder nei it súden troch de Stedsrûnwei; fierder nei it noarden troch de Loaiïngeaster Feart.
Snitser Bloednacht

De **Snitser Bloednacht** is de namme foar de nacht fan 13 op 14 july 1944 wêryn fjouwer ynwenners fan Snits likwidearre waarden as ferjilding foar de moard op in lid fan de Nationalsozialistisches Kraftfahrkorps (NSKK). 

## Oanlieding
De direkte oanlieding fan de Snitser Bloednacht leit op 12 july 1944. Op dizze woansdei waard NSKK'er Gaele van der Kooij troch it ferset ûntfierd en letter fermoarde. Yn de nacht fan 13 op 14 july naam de Dútske besetter wraak foar dizze likwidaasje.

## Snitser Bloednacht
### 22.30-01.30 oere: oanfang, Tekelenburg
Op 13 july 1944 fertrok om de klok fan 22.30 oere in bus mei 25 leden fan de NSKK fanút Ljouwert rjochting Snits. SD'er Jan Ale Visser, dy't bekend stie as sjitgraach, hie in list by him mei de nammen fan 25 foaroansteande ynwenners fan Snits. Dizze Snitsers stienen by de besetter as anty-Dútsk bekend.

Mei help fan twa NSB'ers dy't ôfkomstich wienen út Snits waard, neidat de list earder opsplitst wie, de syktocht begûn. De earste groep trof op hast alle adressen gjin bewoners oan. Oankommen by de Martinitsjerke seach Jan Tekelenburg, dy't yn de buert wenne en dy't op de deadenlist stie, alarmearre troch it lûd op strjitte troch it raam. By syn hûs oankommen waard hy daliks nei it iepenjen fan syn foardoar fermoarde.

### 01.30-02.30 oere: Bakker, Van der Heide
De twadde groep kaam om healwei twaen hinne by it hûs fan Jan Hendrik Bakker yn de Wide Noarderhoarne. Neidat hy meinomd waard hearde syn famylje letter in skot. Meidat it te nuodlik wie om nei bûten te gean, fûn syn soan de oare deis syn lyk. In pear minuten letter kaam it eskader oan by it hûs fan de famylje Van der Heide. Soan Feike hie inkele dagen dêrfoar spul hân mei in NSB'er, in fergryp dat dizze jûn syn dea betsjutte soe. Neidat hy fan hûs meinomd wie foel koart dêrnei it deadlike skot.

### 02.30-03.30 oere: Koelstra, Rasterhoff
Om healwei trijen wie it frou Koelstra dy't de doar iepen die foar de groep Dútsers. Efkes letter waard har man, Klaas Koelstra, troch 15 manlju meinommen. Op de Ljouwerterdyk waard Koelstra fermoarde. Hjirnei gie it oan op de wenning fan gemeentesekretaris Ludolf Rasterhoff. Hy waard yn syn efterholle sketten, mar hâlde him skyndea. Letter soe hy fan syn ferwûnings herstelle.

### 03.30 oere: ein
Sa'n twa oere neidat beide groepen harren ronde begûnen waard dizze beëinige omdat de spertiid foarby wie. De fjouwer deadlikke slachtoffers, allegear slachtoffer fan in skot fan Jan Ale Visser, waarden dus justjes letter fûn. De Snitser Bloednacht wie in feit.

It ferslach fan de likwidaasje fan Van der Kooij en de dêrop folgjende ferjildingsaksje ferskynde in pear dagen letter yn de yllegale parse.

Snits soe op 15 april 1945 befrijd wurde.

## Betinkingsplakette
Op 24 septimber 2007 binne betinkingsplakettes ûntbleate op it oarlochsmonumint yn Snits mei hjirop de nammen fan de slachtoffers fan de Bloednacht. Ek yn de Grutte of Martinytsjerke is in betinkingspaniel.
Palts

De **Palts** (Dútsk: *Pfalz*) is in regio yn it súdwesten fan Dútslân en yn it suden fan de dielsteat Rynlân-Palts. It gebiet beslacht in oerflak fan 5.451 km² en der wenje sa om-ende-by 1,4 miljoen minsken. 

## Geografy
Yn it westen grinzet de Palts oan it Saarlân. It Paltser Wâld beslacht likernôch in tredde fan de Palts. De Palts grinzet oan Frânske regio Elsas yn it suden. Dêr rint it Paltser Wâld oer yn de Fogezen. Eastlik fan it Paltser Wâld leit in grutte wynstreek dy't ek wol de *Deutsche Weinstraße* neamd wurdt. Eastlik fan de wynstreek leit de Rynflakte. It noarden fan de Palts is suver allinnich berchlân. De Donnersberch is mei 687 meter boppe seenivo it heechste punt fan de Palts.

Grutte stêden yn de Palts binne Frankenthal, Kaiserslautern, Ludwigshafen am Rhein, Neustadt an der Weinstraße, Pirmasens, Speyer en Zweibrücken.

## Ferdivedaasje
Op it kulturele mêd is de Palts ferneamd om de wyn dy't dêr makke wurdt. Yn de regio *Deutsche Weinstraße* wurde nei de rispinge fan 'e druven rûnom wynfeesten hâlden. Dat binne faak feesten mei muzyk en merke, dêr't de minsken wyn priuwe kinne. As belangrykste fuotbalferiening kin 1. FC Kaiserslautern neamd wurde. De fuotbalklup út Kaiserslautern hat fjouwer kear lânskampioen fan Dútslân west.
Bart Tromp

**Bart Ago Geert Maria Tromp** (Snits, 16 oktober 1944 – De Haach, 20 juny 2007) wie in Nederlânske sosjolooch en politikolooch, dy't ek gou as PvdA-ideolooch.

Tromp wie spesjalisearre yn de ynternasjonale betrekkingen en gou as de foarnaamste Nederlânske fertsjintwurdiger fan de wrâld-systeemteory. Hy wie bysûnder heechlearaar oan de Universiteit fan Amsterdam en ferbûn oan Ynstitút Clingendael. Fan 1982 oant 2003 wie hy ek ferbûn oan it departemint Politike Wittenskippen fan de Universiteit Leien.

Bart Tromp, broer fan polemolooch Hylke Tromp, groeide op as soan fan âlden dy't yn Snits in drogisterij en fotosaak hiene. Tromp studearre sosjology oan de Ryksuniversiteit Grins, dêr't hy cum laude ôfstudearre. Dêrnei ferhuze hy nei Eindhoven dêr't hy jierrenlang ferbûn wie oan de Technyske Universiteit Eindhoven. Hy waard der aktyf yn it PvdA-ôfdielingsbestjoer.

Tromp waard binnen de PvdA jierrenlang ta de rjochterfleugel rekkene, mar waard sûnt de jierren njoggentich binnen de partij as links beskôge. Sels stelde Tromp dat syn oertsjûging net feroare wie; de partij wie nei rjochts opskood, in proses dat him oandearde. Fan de fernijing fan de partij sa't dy troch Felix Rottenberg ynsetten waard moast Tromp neat hawwe; dy redusearre de partijleden neffens him ta applausmasine. Yn 2001 besocht hy om 'e nocht om sels partijfoarsitter te wurden. Yn 2002 promovearre hy op in fergelykjens ûndersyk nei de begjinselprogramma's fan it Sosjaal-Demokratyske Bûn, de SDAP en de PvdA. Tromp wie kollumnist foar it deiblêd *[[Het Parool]]* en wykblêd *[[Elsevier (mafazine)|Elsevier]]*. Oant 2007 skreau hy ek kollumns foar *[[De Gelderlander]]*. Yn syn kollumns stikele er ûnder oaren de beslútfoarming by de Irakkriich. Ek fersette hy him tsjin talitting fan studinten op universiteiten op basis fan harren eineksamenresultaten, omdat foar dizze wize fan selektearjen neffens him gjin inkele wittenskiplike basis bestie.

Bart Tromp ferstoar op 62-jierrige leeftyd oan in hertstilstân.

## Bibliografy (kar-út)
* *Karl Marx* (1983) ISBN 90-6009-526-X
* *Een frisgewassen doedelzak : essays en kronieken uit de jaren tachtig* (1988) ISBN 90-295-4938-6
* *Contouren van vernieuwing : heroriëntatie in de Partij van de Arbeid* (1992) ISBN 90-72575-26-1
* *De wetenschap der politiek : verkenningen* (1993) ISBN 90-5356-578-7
* *Hoe de wereld in elkaar zit : 25 jaar maatschappij, politiek en cultuur* (2004) ISBN 90-446-0540-2
* * Tegen het vergeten*, essays, (1997) ISBN 90-75323-23-9
Merkstrjitte (Snits)

De **Merkstrjitte** is in wei yn de binnenstêd fan Snits.

De wei is neamd nei de merk dy't eartiids op 'e strjitte wie. Oan de Merkstrjitte stiet it Stedhûs fan Snits. Oare bysûndere gebouwen oan de strjitte binne ûndermear de Waltastins, Wijnberg en it eardere gemeentehûs fan Wymbritseradiel. Eartiids stie hjir ek de Waach, dy waard yn 1945 troch de Dútske besetter yn de brân stutsen. Earder hie yn 1925 al in brân west yn de strjitte wêrtroch't in soad gebouwen skea oprûnen.

Njonken it stêdhûs stie oant 1633 de Gruytemastins. De bysûndere breedte fan de strjitte komt troch it dimpen fan in sleat. Dizze sleat rûn in de 15e iuw tusken de Himdyk en de wenningen oan de súdkant fan de Merkstrjitte. 

## Sjoch ek
* Strjitten yn Snits
Jeanne-Louise Calment

**Jeanne-Louise Calment** (Arles, 21 febrewaris 1875 - dêre, 4 augustus 1997) út Frankryk is foar safier bekend de âldste minsk oer alle tiden. Hja libbe 122 jier en 164 dagen. 

Se wenne har hiele libben yn Arles, Frankryk. Se troude mei har efterneef Fernand Calment yn 1896 en wie by him syn dochter Yvonne, dy't yn 1934 stoar. Har ienige beppesizzer wie in dokter dy't yn 1963 by in ûngelok op de snelwei omkaam yn itselde jier dat ek har soan stoar.
Jeanne Calment waard bekend yn de lokale parse doe't hja 100 jier waard, mar se waard pas echt bekend doe't se 113 jier waard. By it speuren nei har echte leeftyd die bliken dat se sa âld waard troch har goede genen.
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1900

De **[[Olympyske Simmerspullen 1900]]**, ek wol de **IIe Olympiade** neamd waarden yn 1900 yn Parys, Frankryk hâlden. It Atletyk waard hâlden op de gersfjilden fan de Racing Club de France yn it *Croix-Catelan*.

## Croix-Catelan
It Croix-Catelan waard opset yn 1882, Hjoed de dei hjit it Lagardère Paris Racing en hat it mear as fjirtich tennisbanen en twa swimbaden, in fuotbalfjild en basketbalfjild.

## Utslaggen
### Hurdrinne
#### 60 meter

#### 100 meter

#### 200 meter

#### 400 meter

#### 800 meter

#### 1500 meter

#### 5000 meter team

### Horden
#### 110 meter

#### 200 meter

#### 400 meter

### Steeplechase

#### 2500 meter

#### 4000 meter

### Maraton

### Fierspringe

### Fierspringe út Stân

### Hink-stap-springe

### Hink-stap-springe út Stân

### Heechspringe

### Heechspringe út Stân

### Heechljeppe

### Kûgelstjitte

### Kûgelslingerje

### Diskussmite

## Sneins
De finale fan de 400 meter waard op in Snein ferûn mei ta gefolg dat in oantal amerikaanske finalisten net oan de start ferskynden yn de finale.

## Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it atletyk medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1900
Wiken en buerten yn Snits

De stêd **[[Snits (stêd)|Snits]]** yn de Gemeente Súdwest-Fryslân is ûnderferdield yn **[[wenwyk|wiken]] en [[buert]]en**.

## Wiken en buerten yn de stêd Snits
### Wiken
* Aldfeart 
* Beammebuert 
* Binnenstêd
* De Domp (wyk)  
* Dúnterpen 
* It Eilân
* It Ges
* Harinxmalân
* Himdyk  
* De Himmen 
* Houkesleat 
* Lemmerwei-East 
* Lemmerwei-West 
* Ljouwerterdyk
* De Lotten
* Noardeasthoek  
* Noarderhoek I 
* Noarderhoek II 
* Pasfear
* Poarte fan Snits
* Sperkhim 
* Stasjonsbuert 
* Stedsfinne 
* Swetteplan
* Tinga 

### Buerten
* Malta 
* Spitaal ·
* Túndoarp

## Wiken en buerten yn de eardere Gemeente Snits
Mei yngong fan 1 jannewaris 2011 gie Snits op yn de nije gemeente Súdwest-Fryslân. De eardere Gemeente Snits wie ferparte yn de statistyske wiken:
* Wyk 00 Snits (CBS-wykkoade:009100)

In statistyske wyk kin bestean út meardere buerten. Understeande tabel jout de buertyndieling mei kentallen neffens it Sintraal Buro foar de Statistyk (2008):
De Himmen (stins)

De **Stinswier De Himmen** is in archeologysk fynplak ten westen fan Yndustryterrein De Himmen yn de stêd Snits. It is de lokaasje fan in stins út de 13e of 14e iuw.

Yn 2005 waard archeologysk ûndersyk dien op de lokaasje. Der waarden resten fan in wentoer fûn dy't op in wier stie. De toer hie grêften en in ophelbrêge. De stinswier is ôfgroeven en dêrtroch net mear te sjen yn it lânskip mar is te datearjen as 13e- oant 14e iuwsk. Der binne ek resten fûn út de 8e of 9e iuw. Op de lokaasje binne diggels en houtfynsten dien. De wier is tusken 1040 en 1260 mei hout ferstevige. Skriftlike boarnen oer dizze lokaasje binne der net, mar der is wol in notysje út 1511 wêryn oer in wier op dizze lokaasje sprutsen wurdt.

Tsjintwurdich leit dizze lokaasje ûnder de Rykswei 7.
Bûnzerwier

De **Bûnzerwier** is in eardere stins yn Snits, dy't destiids yn Bûns stie.

De stins waard bewenne troch it laach Bottinga. Yn de registers fan 1511 is sprake fan in stinswier, mar der is gjin dúdlikheid oer it feit oft it werklik dizze stins is. Yn 1990 waard de lokaasje sljochte foar de oanlis fan Yndustryterrein De Himmen, hjirfoar is wol archeologysk ûndersyk dien nei de lokaasje.
Bonningastins

De **Bonningastins** (letter: Harinxmastins) in eardere stins yn Loaiïngea.

It gebou komt foar it earst yn de boeken foar yn 1490, as Low Broer Bonninga hjir wenjen giet. De wichtichste stins fan de famylje Bonninga stie lykwols yn Toppenhuzen. Hjirnei kaam it pân yn hannen fan syn dochter Ath Bonninga. Yn 1511 waard Sirick Harinxma, de man fan Ath Bonninga, neamd as eigener. Yn 1622 waard de stins werjûn op in kaart fan Winsemius, dy't oanjout dat de stins flakby de tsjerke fan Loaiïngea stie. Yn 1664 is der gjin sprake mear fan in stins op dizze lokaasje, mar wurdt sprutsen oer in pleats.
Harinxmastate

* Harinxmastate (Beetstersweach) yn Beetstersweach.
* Harinxmastate (Jelsum) yn Jelsum.
* Harinxmastate (Snits) yn Snits, eartiids fallend ûnder Loaiïngea
* Harinxmastins (Sleat) yn de stêd Sleat
* Harinxmastins (Snits) of Bonningastins yn de stêd Snits,
Slot Loynga

**Slot Loynga** (of yn modern Frysk: *Slot Loaiïngea*) is in eardere state in Loaiïngea.

It slot waard yn 1664 bewenne troch Cornelis Haubois, destiids Boargemaster fan Snits. Tusken 1697 en 1714 waard it bewenne troch Tsjalling fan Sixma, grytman fan Barradiel en lid fan de Deputearre Steaten. 

Yn 1760 waard op dizze lokaasje in pleats setten, mei de namme Haubois. Op dizze pleats wurdt noch altiten buorke.
Cleynstins

De **Cleynstins**, ek wol: *Harinxmastins*, *Dekamastins*, *Grutstins*, *Stinskelder* letter: *Grytmanshûs*, is in stins yn de binnenstêd fan Snits.

De stins stiet oan de Merkstrjitte 19 en makket mominteel diel út fan it Stedhûs fan Snits. It gebou is beneamd ta Ryksmonumint.

De earste fernijingen fan de stins binne fan 1338; it gebou komt nei alle gedachten út de iere Midsiuwen.

De foargevel stiet fóar de rest fan de bebouwing. It pân hat eigendom west fan Aylof die Gruter (edelman, mids 1398), de famylje Harinxma en de famylje Dekama (mids 1610). Sikko fan Dekama hat besocht om de stins ôf te brekken, mar dêr struts de froedskip in houtsje foar. De stins bestie oarspronklik út twa dielen; de Grutstins en de Cleynstins. De Grutstins is troch Dekama sloopt.

De stins is sûnt de bou faak útwreide, ûnder mear mei in koetshûs en in binnenplak. Dy útwreidings barden fanwege Dr. Gualtherus Gualtheri (sûnt 1632 eigener) dy't de neistlizzende Gruytersmastins besiet. Oan de eastsside fan it gebou binne twa ferdjippings mei hege kape oanboud. Oant 1761 hie it gebou in trepgevel, mar dy is ferdwûn.

It gebou kaam yn 1641 yn hannen fan grytman Sjurck fan Burmania fan Wymbritseradiel. De stins waard fan 1641 oant 1761 brûkt as winterferbliuw fan de Burmania's. Harren simmerferbliuw wie de Epemastate. Yn 1761 kocht L.A. Frieswijk it gebou en liet it ferbouwe mei de trijedielige gevel yn Loadewyk XVI-styl. Dizze gevel is der noch altyd.

In diel fan it gebou is fan 1914 oant 1984 brûkt as Iepenbiere Bibleteek. Tsjintwurdich is it ûnderdiel fan it stêdhûs en wurdt de foarkeamer fan de Cleynstins brûkt as boargerlike stânkeamer. It pân hat noch altiten, neist de gevel, de orizjinele muorren fan kleastermoppen.
Frittemahûs

It **Frittemahûs** wie in stins yn de binnenstêd fan Snits.

De stins waard ûntdutsen by bouwurksumheden yn 1950. It pân stie op de hoeke fan de Merkstrjitte en de Peperstrjitte. Napjus beskriuwt it gebou yn syn kronyk. It gebou hie in gevelstien mei de tekst *Non Plus Ultra* ('oant hjir en net fierder'). Dizze tekst wie de biedwurd fan keizer Karel V, dy't in goede bân hie mei Snits.

It is net dúdlik wannear't it pân sloopt is, tsjintwurdich stiet op it steed restaurant *[[Onder de Linden]]*. De wapenstien fan de famylje Frittema is tsjintwurdich ynmitsele yn it pân fan Nij Nazareth.
Constance Markievicz

**Constance Georgine Markievicz, Grevinne Markievicz**; famkesnamme **Gore-Booth**; (Londen, 4 febrewaris 1868 – 15 july 1927) wie in Iersk Sinn Féin en Fianna Fáil politika, revolúsjonêr Iersk nasjonaliste, suffragette en sosjalist. Yn desimber 1918 wie sy de earste frou dy't yn it Britske Legerhûs keazen waard. Sy hat har sit lykwols nea beset want mei de oare Sinn Féin-leden fan it Ierske legerhûs (*Teachta Dála*, TD's) foarme sy it earste parlemint (*Dáil Éireann*). Sy wie teffens ien fan de earste froulju yn de wrâld dy't minister waard. Fan 1919 oant 1922 wie syn minister foar Arbeid yn it kabinet fan de Ierske Republyk (1919–1922).

## Wurken
* *A Battle Hymn*. (1954)
* *A Call to the Women of Ireland*. (1918)
* *Fianna Handbook*. (1914)
* *James Connolly’s Policy and Catholic Doctrine*. (1923/24)
* *Prison Letters*. (1934 herausgegeben)
* *What Irish Republicans stand for*. [1923]
* *Memories*
* *Tom Clark and the First day of the Republic*
* *Lark, the Fianna, and the King’s Visit*
* *The King’s Visit*
* *Going to Jail*
* *Mr Griffith*
* *Mr. Griffith and Mr. Healy*
* *A Note on Eamon De Valera*

## Fierder lêze
* Seán O'Faoláin, *Constance Markievicz* (1934)
* Anne Marreco, *The Rebel Countess: The Life and Times of Constance Markievicz* (1967)
* Diana Norman, *Terrible Beauty: A Life of Constance Markievicz, 1868-1927* (1987)
* Anne Haverty, *Constance Markievicz: Irish Revolutionary* (1993)
* Joe McGowan, *Constance Markievicz: The People's Countess* (2003)

## Keppelings om utens
*Wiidweidige ynformaasje oer grevinne Markievicz 
*Artikel oer Constance Markievicz
Galigahûs

It **Galigahûs** is in eardere stins yn de binnenstêd fan Snits.

Oer het gebou is net folle bekend. By archeologysk undersyk yn 1999 binne balken fûn dy't komme út de 12e en 14e iuw. Dizze peallen binne grif de fundearingspeallen fan de stins. Yn 1955 waard op dizze lokaasje ek al in kanne fol sulveren munten fûn, dizze muntskat is dêr om 1425 ferburgen. 

De stins op dizze lokaasje is tusken 1616 en 1664 sloopt. Dit falt op te meitsjen út it feit dat it gebou op in kaart út it earst neamde jiertal stiet, mar op in lettere tekening ûntbrekt.

It gebou waard bewenne troch it laach Galiga. Dit laach is lykwols al foar de 15e iuw út Snits ferdwûn. No besteane yn Snits noch de Galigastrjitte en de Galigapromenade, dy't neamd binne nei de eardere bewenners.
Gasthûswier

De **Gasthûswier** (of:  *Hege Wier*) is it plak fan in eardere stins of úthôf fan in kleaster, doe krekt bûten de stêd Snits. 
De wier of terp lei destiids in pear hûndert meter noardlik fan de lokaasje dêr't no de Tolhús-tunnel boud is.

Yn 2009 die histoarysk ûndersiker Paul Noomen ûndersyk nei dizze lokaasje. Hy beneamde de hichte as stinswier en ûndersike ferskate archeologyske fynsten fan it steed. Der waard ûnder mear in bienen kaam út de 11e oant 13e iuw fûn. Fierders binne der 12e oant 13e iuwske kûgelpotten fûn, dy't wyls ferlern gien binne. It Ryksmuseum fan Aldheden hat noch wol in tekening fan dy urnen. Ek waard der in brûnzen munt mei de byldnis fan keizer Diokletianus út 340 nei Kristus fûn.
Suffrazjette

**Suffrazjette** is in term dy't ôflaat is fan it Ingelske *suffragette*,  foar immen (feitlik allinne in frou) dy't striidt foar frouljusrjochten benammen foar it frouljuskiesrjocht. De wiere namme fan dy organisaasje wie de Sosjale en Politike Frouljusuny, dy waard opset yn 1903. De term is ôflaat fan it Ingelske wurd 'suffrage', dat stimrjocht betsjut.

De suffrazjettes binne in beweging út de earste feministyske weach, ein 19e- en begjin 20e iuw, yn de Angelsaksyske lannen. Emmeline Pankhurst wie de stifster fan de suffrazjettebeweging, tegearre mei har dochter Christabel Pankhurst.

Suffrazjettes waarden wol sjoen as fersuorre en ûnsjogge froulju dy't gjin man krije koenen, mar it wie meast krekt oarsom. Faak wiene it jonge troude froulju dy't war dienen foar harren rjochten. Sy organisearren grutte demonstraasjes. Groepen froulju setten har mei keatlings fêst oan it stek fan bygelyks it parlemintsgebou of sloegen oan it fjurkestoken op strjitte. Belangrike brieven waarden ferbaarnd en yn de stimbussen waard soer getten sadat de stimbiljetten net mear te lêzen wiene. Om arrestaasjes út te lokjen giene hja by demonstraasje hieltyd fierder. Der waarden samar winkelruten ynsmiten of gemeente-eigendom fernield. De froulju waarden fêstset en guon waarden út protest hongerstaker. Sy woene dat it regear serieus prate soe oer rjochten fan de frou. Faak wie it resultaat krekt oars om en waarden de finzenisbeweitsers hjitten om harren ûnder twang iten te jaan. In foaroansteande suffrazjette, Emily Wilding Davison, stoar doe't sy besocht by in hynstewedrin it hynder fan de kening te kearen.  

In protte froulju karden sok gedrach ôf en setten har eigen groepen op, sa as de Nasjonale Uny foar it Frouljuskiesrjocht. Tûzenen froulju, meast út de middenklasse, dienen mei oan freedsume demonstraasjes mei spandoeken en sjongen. Froulju út de arbeidersklasse stie it net frij om oppakt te wurden en fêstset te wurden, dêr soe harren hûshâlding slim ûnder te lijen hân hawwe soe. Doch hiene ek dy demonstraasjes wolris te krijen mei protest fan tsjinstanner of sels fan plysje-optreden.

Yn Nederlân wie in oare groep aktyf. Aletta Jacobs waard foarsitster fan de VvVK, de *Vereniging voor VrouwenKiesrecht*. It tal leden waard doe hurd grutter.


File:Margaret Vale niece of Pres Wilson NYC Oct 1915.jpg|*Margaret Vale, nicht fan presidint Wilson, demonstrearet foar frouljuskiesrjocht yn [[New York City]], oktober 1915*.
File:Tennessee Celeste Claflin 1846 to 1923.jpg|*"Tennessee" Celeste Claflin mei oare suffrazjettes*.
File:Marching costume Chicago suffrage parade June 6, 1916.jpg|*Frou toant har kuierkostúm by in demonstraasje yn [[Chicago]], 6 juny 1916*.
File:Pre-election suffrage parade NYC.jpg|*Suffrazjetteparade foar de ferkiezingen yn New York City, oktober, 1915. 20.000 froulju diene mei*.
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 2000

De **[[Olympyske Simmerspullen 2000]]**, ek wol de **XXVIIe Olympiade** neamd, waarden yn 2000 hâlden yn de Australyske stêd Sydney.
It Atletyk waard hâlden yn it *Stadium Australia*.

## Utslaggen
### Estafette
#### 4x100 meter

#### 4x400 meter

### Hurdrinne
#### 100 meter

#### 200 meter

#### 400 meter

#### 800 meter

#### 1500 meter

#### 5000 meter

#### 10.000 meter

### Horden
#### 100 meter

#### 110 meter

#### 400 meter

### 3000 meter steeplechase

### Maraton

### Hurdwandelje
#### 20 km

#### 50 km

### Fierspringe

### Hink-stap-springe

### Heechspringe

### Heechljeppe

### Kûgelstjitte

### Kûgelslingerje

### Diskussmite

### Spearsmite

### Mearkamp
#### Sânkamp

#### Tsienkamp

## Doping
Op 18 july 2004 hat de IAAF besletten dat hurdrinner Jerome Young, ien fan de Amerikanen dy't de heale finale fan de estaffe rûn, net startgerjochted wie, en dat as gefolg derfan de folsteine ploech diskwalifisearre waard. Dizze beslissing waard weromdraaid troch it CAS mar op 2 augustus 2008 waard bekind dat de ploech dochs diskwalifisearre waard. De Amerikaanske hurdraafster en grutte stjêr fan dizze spullen Marion Jones bekinde yn 2007 doping brûkt te hawwen neidat se yn 2006 wie betraape op it brûken fan EPO. Sy is hjirom út de útslach skrast mar de definitife útslag is noch net bekint om't er nog in pear ûndersiken rinne. 

 

 

## Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it atletyk medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 2000.

## Sjoch ek
* Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen 2000
Gruytemastins

De **Gruytemastins** (of: **Grutstins**, **Dekemastins**) wie in stins oan de Merkstrjitte yn de binnenstêd fan Snits. Fan de stins is neat werom te finen. Wol binne muorrerêsten fan in bygebou werbrûkt by it gebou mei de erkereftige foargevel beëasten it stedhûs.

It gebou is setten yn 1396, grif as twangboarch, mooglik troch Albrecht fan Beieren (1336-1404). Dy Greve fan Hollân dy't him by de Fetkeapers oansluten hie, hie it monopoalje op bier yn de stêd Snits en hie de earste bewenner fan it pân, Aylof die Grutter, oansteld as kastlein fan it pân. Die Grutter wie opfallend genôch net fan aadlike komôf. It gebou waard ek brûkt as greeflik steunpunt. Opfallend is dat in gebou de folksopstân fan 1396 trochstien hat, eat dat bygelyks de Rodenburch net slagge. Nei alle gedachten hie de stins in merkantile funksje. It hiele terrein mei de stins wie omgrêfte.

Lettere bewenners wienen ûnder mear Age Harinxma en Sicco fan Dekema. Hjirtroch stie it gebou letter ek bekend as de Dekemastins. Nei in rjochtssaak, oanspand troch de Vroomheid tsjin de sloop, waard it gebou yn 1632 mei de grûn lyk makke. Yn 1610 woe Sicco fan Dekema de stins ôfbrekke, mar dit waard troch de froedskip ferbean "om redenen, dat het merkelijk tot ontsieringe des Stads zoude strekken". In oantal jierren letter krijt de famylje it dochs klear it gebou  foar in gedielte ôf te brekken, nei in rjochtsaak foar it Hof fan Fryslân. It gebou bestie doe wyls út twa dielen: de "Grutstins" en de "Cleynstins". Allinnich de "Grutstins" waard doe ôfbrutsen, wylst de "Cleynstins" noch fan 1641 - 1761 as winterferbliuw fan de famylje Fan Burmania brûkt is. De famylje Burmania wenne yn de simmer op Epemastate yn it tichtbije Ysbrechtum. De lege kavel waard ferkocht oan Gualtherus Gualtheri. Hy liet dêr, neist syn Cleynstins, in útwreiding fan dizze pânen sette.

## Bewenners
* 1398 Aylof die Gruter
* famylje Harinxma
* famylje Dekama
* ± 1610 Sicco fan Dekama
* 1641 Sjuck fan Burmania
* Duco Martena fan Burmania
* Sjuck Gerrold Juckema fan Burmania
* - 1761 Sjuck Gerrold Juckema fan Burmania Rengers
Hanenburch (stins)

De **Hanenburch** wie in stins yn de binnenstêd fan Snits.

De stins stie op de kop fan de Wide Noarderhoarne.

De skiednis fan de lokaasje giet werom oant de 13e iuw. Nei oanlieding fan resint archeologysk ûndersyk yn de omjouwing kin oannomd wurde dat der yn dizze tiid in stins stien hat op dit steed. Letter waard op dit plak in stins setten dy't mooglik brûkt waard as greeflike residinsje. De eksakte bou- en sloopdata binne ûnbekend, mar der binne wol fermeldingen fan dit bouwurk. Sa stiet it gebou op in kaart út 1649 en wurdt dizze yn in kronyk út 1772 beskreaun.

Tsjintwurdich stiet op dit plak Hotel Hanenburg.
Kırşehir (stêd)

**Kırşehir**, earder **Makissus** (ek wol Mokissus) en **Justinianopolis**, is in stêd yn Turkije mei 108.628 ynwenners. 

It is de haadstêd fan de provinsje Kırşehir en distrikt Kırşehir.

## Klimaat
Kırşehir hat in lânklimaat.

### Delslach

## It besjen wurdich
It besjen wurdich yn Kırşehir binne:
* Cacabey Moskee
* Ahi Evran Moskee
* Çağatay Medresesi 
* Termyske baden

## [[Fuotbal]]klup
Yeni Kırşehirspor

## Ferneamde lju út Kırşehir
* Nilgün Yerli (11 novimber 1969), Nederlânsk skriuwster en kabaretiêre.
* Uğur Mumcu, ûndersykssjoernalist
* Lütfi Müfit Özdeş, politikus
* Osman Bölükbaşı, politikus
* Deniz Bölükbaşı, politikus
* Nezaket Ekici, keunstner
* Neşet Ertaş, folksdichter
* Caca Bey, politikus
* Silahdar Seyyid Mehmed Pasha 18e iuwske Ottomaansk Grut Fizier
It Heechhûs

It **Heechhûs**, of: *Albadastate*, *Albadahûs*, wie in state yn de binnenstêd fan Snits.

It gebou stie op de hoeke fan de Wide Burchstrjitte en de Heechhûsterstege, dy't har namme krige troch de state. Letter wie hjir loazjemint *It Heechhûs* fêstige. Op dizze lokaasje is letter kleanwinkel Clemens & August (C&A) begûn mei har kleanymperium.

De state is boud yn 1618 nei opdracht fan edelman Ids Albada, dy't ek de Epemastate besiet. Opfallend oan it gebou wie de treptoer. De state waard oplutsen yn de styl fan it maniërisme. It gebou waard yn 1736 ferkocht en waard twa jierren letter sloopt.
Hallichfrysk

**Hallichfrysk** is in Noardfrysk dialekt fan de Halligen yn Noardfryslân. It dialekt wurdt tige mei útstjerren bedrige. Yn 1977 ferskynde it wurdboek Dútsk-Hallichfrysk mei 6000 wurden. It dialekt is nau besibbe oan it Suder-Goeshiirder, dat yn 1980 útstoarn is.

Yn 1972 waard it Noardfrysk fan de Halligen troch 40 minsken praat.. Neffens in YouTube filmke fan ferskate jonge ûndersikers soenen der yn 2003 noch trije minsken wêze dy't it Hallichfrysk prate kinne.