Helmkasuaris

De **helmkasuaris** *(Casuarius casuarius)* is in rinfûgel yn it skaai kasuarissen (*Casuarius*) út de famylje kasuarisfûgels (*Casuariidae*).

## Skaaimerken
De helmkasuaris is de op ien nei grutste libbene fûgel yn Austraalje en ien fan 'e grutste fûgels fan 'e wrâld. Allinnich de strúsfûgels (*Struthio*) en de emoes (*Dromaius novaehollandiae*) binne grutter as de helmkasuaris. Folwoeksen kasuarissen wurde oant 1,8 meter heech en weage oant 70 kilogram. Wyfkes binne grutter as mantsjes, mar fierder net oars yn it uterlik. 

Kasuarissen hawwe in grutte, helmeftige struktuer op harren kop. De helm hat in hurde bûtenlaach fan keratine. De kearn is poreus, fan spûnseftich bonkweefsel en hat somtiden lofkeamers. De kop en nekke binne sûnder fearren. It grutste part fan 'e bleate hûd is meast helderblau. Allinnich in stripe op 'e efterkant fan 'e nekke en ferskate hûdlellen oan 'e foar- en efterkant fan 'e nekke binne read, mar kinne feroarje fan kleur. It fearrekleed fan folwoeksen fûgels is glânzgjend swart. Jonge kasuarissen hawwe in brún fearrekleed, in blekere hûd en koartere hûdflappen op 'e nekke. Piken binne brún en ha streken op it bealchje. De poaten ha trije teannen mei skerpe klauwen; de dolkeftige binnenklau wurdt oant 12 sintimeter lang.

Helmkasuarissen kinne oant 50 km/o helje en oant 1,5 m heech springe. 

## Fersprieding
Helmkasuarissen komme foar yn de súdlike helte fan Nij-Guineä, mei dêropta it Fûgelkopskiereilân, en yn trije diskontinuë gebieten oan 'e eastkust fan it Kaap-Yorkskiereilân yn 'e Australyske steat Queensland. Der besteane ek isolearre populaasjes yn Yndoneezje op de Aru-eilannen en op it eilân Searam yn 'e Molukken. De populaasje op Searam is troch de minske yntrodusearre. Helmkasuarissen libje ûnopfallend en skou yn tichte ûnderbegroeiing, yn reinwâlden en savannebosken.

## Hâlden en dragen
Kasuarissen kinne foar minsken gefaarlik wêze, as in fûgel bygelyks yn 'e hoeke drongen wurde of as in mantsje tinkt dat syn piken gefaar rinne. Mei syn krêftige skonken en klauwen kinne se krêftige trappen útdiele, dy't sels foar minsken libbensgefaarlik wêze kinne. 

Kasuarissen ite benammen fruchten, poddestuollen, ynsekten, lytse sûchdieren, lytse fûgels en aaien. Bûten de briedtiid libje se allinnich en binne se tige honkfêst.

De fûgel briedt yn 'e drûge tiid fan juny oant oktober. It nêst wurdt goed ferside stoppe en is in ûndjippe holte yn 'e grûn, dat mei gers en blêd beklaaid wurdt. It mantsje peart mei in wyfke en dy leit dan trije oant acht grutte, grienblauwe aaien yn it nêst. De aaien binne likernôch 9 sm by 14 sm. Nei it lizzen fan 'e aaien giet it wyfke fierder op 'e strún nie oare mantsjes om mei te pearjen. It mantsje briedt de aaien út en soarget nei it útkommen noch njoggen moanne foar de brún streke piken. Fuort nei it útkommen fan 'e aaien ferlitte de piken it nêst.

## Status
De IUCN klassifisearret de helmkasuaris as net bedrige (*Least Concern*, 2018). Rûzings fan 'e hjoeddeiske wylde populaasje fariearje fan 20.000 oant 50.000 folwoeksen fûgels. De oantallen fan 'e populaasjes rinne lykwols tebek en it ferlies fan habitat spilet dêrby in grutte rol. Yn Austraalje, dêr't de bisten mar yn lytse gebieten foarkomme, wurdt de fûgel ek troch wylde bargen bedrige, dy't piken en aaien stelle. De grutste fijân is lykwols it ferkear; sels yn guon nasjonale parken binne de grutste ferliezen te tankjen oan te hurd ridende auto's en frachtweinen. Ek it fuorjen fan 'e bisten troch minsken feroarsaakje swierrichheden. Dat laat ta in nueter gedrach fan 'e bisten, se begjinne te biddeljen en ferlieze harren natuerlike skouwens. Sa gau as se witte dat minsken se fuorje, ûntwikkelje se in twingend, agressyf gedrach en dat bringt ek mear risiko op ûngelokken. Dêrnjonken wurde de fûgels ek fetber foar syktes. Op Nij-Guinea wurde kasuarissen swier bejage foar har fearren, dy't brûkt wurde faor seremoniële haadtooien.