open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stephen Youll

**Stephen Youll** (Hartlepool (Ingelân), 8 juny 1965) is in Britsk yllustrator en boekbânûntwerper. Hy leit him benammen ta op it produsearjen fan keunst op it mêd fan 'e literêre sjenres fan 'e science fiction en de fantasy.

## Libben en karriêre
Youll waard yn 1965 berne yn it Ingelske Hartlepool as de helte fan in twilling. Mei syn broer Paul genoat er syn oplieding oan it Durham New College of Art and Design yn Framwellgate Moor, en teffens oan 'e Sunderland Universiteit yn Sunderland. Beide twillingbruorren studearren dêr *[[cum laude]]* ôf, en giene neitiid oan it wurk as keunstrestaurateur yn 'e Katedraal fan Durham, foar't se úteinsetten mei in karriêre as freelance keunstners.

Yn 1987 krigen de bruorren Youll in foet tusken de doar op it mêd fan science fiction- en fantasykeunst, doe't harren wurk belangstelling loek ûnder de 45e Science Fiction-Wrâldkonvinsje, dy't dat jiers holden waard yn it Ingelske Brighton. Stephen Youll syn earste opdracht wie foar it meitsjen fan 'e omslach, tegearre mei syn broer Paul, fan 'e roman *Emerald Eyes* fan Daniel Keys Moran, dy't publisearre waard troch útjouwerij Bantam Books. De twillingbruorren setten harren gearwurking fuort oant Stephen Youll úteinlik yn 1989 nei de Feriene Steaten ferfear.

Hoewol't er oarspronklik benammen mei akrylferve wurke, stapte Youll oer nei it gebrûk fan oaljeferve. Yn 'e Feriene Steaten wurke er in protte foar de útjouwerijen Ballantine Books, Del Rey Books, Warner Books, Avon Publications en DAW Books. Omslaggen fan syn hân pronken û.m. op 'e werútjefte fan *I, Robot* (1990), fan Isaac Asimov; de boeken *A Game of Thrones* (1996), *A Clash of Kings* (1998) en *A Storm of Swords* (2000) fan George R.R. Martin; en de boeken *[[Rider at the Gate]]* (1995), *[[Cloud's Rider]]* (1996), *[[Finity's End]]* (1997), *[[Precursor (roman)|Precursor]]* (1999) en *[[Defender (roman fan C.J. Cherryh)| Defender]]* (2001) fan C.J. Cherryh. Dêrnjonken wurke Youll ek foar DC Comics en IBM.

## Keppelings om utens
*  Offisjele webside fan Stephen Youll
Thandie Newton

**Thandiwe Adjewa (Thandie) Newton** (Londen, 6 novimber 1972) is in Britsk aktrise. Har mem komt út Simbabwe, is fan Sjona-komôf, har heit is Ingelsk. Sy waard grutbrocht yn Londen en Penzance (Cornwall).
Newton gie nei de *London’s Art Education School* en woe ynearsten beropsdûnseres wurde. In oandwaning oan de rêch behindere dat lykwols. Se folge doe in toanieloplieding en moete sadwaande de regisseur John Duigan. Yn 1991 makke se yn dy syn film *Flirting* har akteardebút.

Dêrnei hold Newton in koart skoft yn Los Angeles ta, gie werom nei Ingelân en studearre archeology en antropology oan de Universiteit fan Cambridge. Yn de jierren 90 spile se in tal lytse filmrollen. Yn 1998 briek hja mei har rol yn *Beloved* troch yn Hollywood. 
Foar har rol yn de film *[[Crash (2004)|Crash]]* wûn se in BAFTA award foar bêste aktrise.

Thandie is sûnt 11 july 1998 boaske oan senarioskriuwer Ol Parker en hat trije bern.

## Filmografy
*1991 - *[[Flirting]]*
*1991 - *[[Pirate Prince]]*
*1993 - *[[The Young Americans]]*
*1994 - *[[Interview with the Vampire: The Vampire Chronicles|Interview with the Vampire]]*
*1994 - *[[Jefferson in Paris]]*
*1994 - *[[Loaded]]*
*1995 - *[[Journey of August King]]*
*1997 - *[[Gridlock'd]]*
*1997 - *[[In Your Dreams]]*
*1998 - *[[Besieged]]*
*1998 - *[[Beloved]]*
*2000 - **'
*2002 - ''[[The Truth about Charlie]]''
*2003 - ''[[Shade]]''
*2004 - ''[[The Chronicles of Riddick]]''
*2005 - ''[[Crash (film út 2004)|Crash]]''
*2006 - ''[[The Pursuit of Happyness]]''
*2007 - ''[[Run, Fatboy, Run]]''
*2007 - ''[[Norbit]]''
*2008 - ''[[RocknRolla]]''
*2008 - ''[[W. (film út 2008)|W.]]''
*2009 - ''[[2012 (film)|2012]]''
*2010 - ''[[Huge]]''
*2010 - ''[[Vanishing on 7th Street]]''
*2011 - ''[[Retreat (film)|Retreat]]''
*2012 - ''[[Good Deeds (film)|Good Deeds]]''
sûnt 2013: Rogue (tf-rige)
*2018 - **'

## Keppeling om utens
* Thandie Newton yn de IMDb
Yllustraasje

In **yllustraasje** (fan it Frânske *illustration*, fan it Latynske *illustro*, "ik beljochtsje") is in (meast) fisuele taljochting by in ferhaal, in beskriuwing of in bewearing. Yn 'e folksmûle wurde yllustraasjes almeast **plaatsjes** neamd.

Meast is in yllustraasje in tekening, of in tapaslike foto by in skreaun ferhaal. De yllustraasje byldet dan in fragmint út sadat de ferhaalline sichtber wurdt foar de lêzer of de sfear fan it ferhaal mear ferdútst wurdt. In yllustraasje is dan in fisuele útlis of ferdúdliking. Berneboeken en wittenskiplike ferhanlings wurde faak mei yllustraasje ferluftige.

Jo kinne de folgjende twa soarten yllustraasjes ûnderskiede:
# Tekeningen fan (komplekse) objekten of sitewaasjes, sjoch ynfographic
# Werjefte fan ynformaasje troch in kartoon

In bysûndere foarm fan yllustrearjen is it tapassen fan ylluminaasje (boekferlufting).

In yllustraasje kin yn oerdrachtlike sin ek in útlis wêze by in ferhaal of by in presintaasje. Dêrby is de yllustraasje sels ek wer in ferhaal, dat lykwols as in foarbyld tsjinje kin foar it ferdúdlikjen fan it petearûnderwerp. Yn de bibel wurdt in likenis as yllustraasje by de lear fan Jezus brûkt.

Neffens guon is in neidiel fan it brûken fan yllustraasjes dat de fantasij fan de lêzer of harker minder prikkele wurdt as by ferhalen sûnder yllustraasjes, om’t yllustraasjes in part fan de ûndúdlikens ynfolje, bygelyks oer it uterlik fan de haadpersoan.

## Tekenteltsje
In tekenteltsje of stripboek is in tekst wêrby’t it ferhaal ferteld wurdt mei in rige yllustraasjes. De tekst kin yn de tekeningen stean yn tekstballonnen of tekstbalken, of de tekst kin der, skaat fan de yllustraasjes, boppe of ûnder stean.

## Sjoch ek
* Yllustrator
Dorian Vallejo

**Dorian Vallejo** (New York, 1 maart 1968) is in Amerikaansk tekener, keunstskilder, yllustrator en boekbânûntwerper fan mingd Angelsaksysk&nbsp;Amerikaansk en Perûviaansk etnysk komôf. Hy is in soan fan 'e fantasykeunstner Boris Vallejo, mar leit him sels mear ta op it skilderjen fan tradisjonele portretten. 

## Libben en karriêre
Vallejo waard yn 1968 berne yn New York, as de soan fan 'e Perûviaanske keunstner Boris Vallejo en dy syn earste frou Doris. Syn heit brocht him al ier de leafde foar tekenjen by: mei trije jier hie Vallejo al op deistige basis in potlead yn 'e hân. Tsjin 'e tiid dat er op 'e middelbere skoalle siet, makke er geregeldwei omslaggen foar stripboeken fan Marvel Comics en foar fantasy- en science fiction-paperbacks fan ferskate útjouwerijen, wat er ek letter noch wol die, bygelyks yn it gefal fan *[[Inheritor (roman fan C.J. Cherryh)|Inheritor]]* (1996), fan C.J. Cherryh, in útjefte fan DAW Books.

Syn oplieding genoat Vallejo oan 'e School of Visual Arts yn 'e Newyorkske *[[borough]]* Manhattan. Hy brocht ek frijwat tiid troch yn Jeropa, dêr't er de grutte masters út 'e Renêssânse en de Gouden Iuw bestudearre. Neitiid lei Vallejo him fierhinne ta op it skilderjen fan tradisjonele portretten fan oaljeferve. Ear't er dy kar makke, naam er ferskate oare mêden fan spesjalisaasje yn omtinken, mar hy waard ôfskrikt troch de tanimmende ynfloed fan kompjûters yn 'e keunstwrâld. Sadwaande fielde er him oanlutsen ta it portrettearjen, in wurkterrein dat syn âlde foarmen noch foar it meastepart beholden hat.

Hjoed de dei is Vallejo ien fan 'e meast foaroansteande portretskilders fan 'e Feriene Steaten. Hy wurket it leafst mei persoanen dy't libbensliif foar him posearje, mar as dat troch ôfstân of tiid ûnmooglik is, behelpt er him ek wol mei foto's dy't er oant libbensgrutte útfergrutsje lit. De minsken dy't er skilderet, komme foar it meastepart út it bedriuwslibben of de polityk. In tradisjoneel oaljeferveportret hat dan ek in ynstappriis fan $11.000, en is dus net foar eltsenien weilein. By Vallejo kin men lykwols ek kieze foar in folslein ynkleure oaljeferveskets, skildere ûnder in sesje fan fjouwer oant seis oeren, mei in priis fan $2.000. Dêrnjonken makket Vallejo ek protrettekenings yn potlead, houtskoal of sepia.

Njonken syn 'gewoane' portretten skilderet Vallejo yn opdracht ek neakenportretten fan froulju. Fierders makket er foar himsels wurk dat sterk de kant fan it fantasysjenre útskaait, mei swevende figueren, wâlden en natuerlike motiven dy't it ryk fan it ûnbewuste suggerearje, en de dualiteit fan it minsklik bestean (bewustwêzen fersus it ûnbewuste), dy't him fassinearret. Dizze 'eigen' skilderijen stelt er tentoan yn galleryen en biedt er ek te keap oan. Vallejo wennet mei syn frou Liana en syn soan Dimitri yn Upper Montclair, yn Nij-Jersey, dêr er ek syn atelier hat.

## Keppelings om utens
*  Offisjele webside fan Dorian Vallejo
Ross-on-Wye

**Ross-On-Wye** is in plak yn it súdeasten fan it distrikt Herefordshire, yn it greefskip mei deselde namme. It stedsje leit oan de rivier de Wye, ien fan de langste rivieren fan it Grut Brittanje. Ynearsten hiet it plak *Ross*, mar yn 1931 waard der *on Wye* oan taheakke, om ûnderskied te meitsjen mei oare plakken mei deselde namme yn it lân.

## Skiednis
It Domesday Book fan 1086 neamt de delsetting 'Rosse' mei 28 hûshâldings. De tsjerke is fan de iere 14e iuw en hat in pear nijsgjirrige grêven út de 16e iuw.
Mids 18e iuw kamen toeristen nei it plak. De Anglikaanske preester John Egerton naam freonen en kunde te boatsjefarren op de Wye, dy't al langer om reden fan it pittoreske lânskip bekend wie. Yn 1782 ferskynde it earste boek oer in besyk oan de krite en dêrnei boaske it tal besikers bot oan.
It plak hat sa'n 10.000 ynwenners. It is in *market town*, yn Ingelân in wetlik fêstlein ferskil mei in doarp en stêd, te fergelykjen mei in flekke yn Nederlân. It plak is bekend om syn protte lytse, selsstannige winkels yn it âld sintrum, dat ek in tal fakwurkhuzen yn de Tudorstyl hat. De ruïne fan "Wilton Castle" út de 12e iuw leit oan de râne fan it stedsje.

## Persoanen
De komponist William Squire waard dêr yn 1871 berne. Arsjitekt en yngenieur Herbert Frederick Tomalin (1862) stoar dêr yn 1944.

## Galery

File:Man of Ross.jpg|De inn *The Man Of Ross*
File:Market House from West.jpg|*The Market House*
File:Ross St Marys spire.jpg|Toer fan de St Mary
File:Ross-on-Wye by W.A. Call.jpg|Sicht op de stêd fan de Wye ôf


## Susterstêden
*Betzdorf, Dútslân
*Condé-sur-Noireau, Frankryk (sûnt 1978)
*Namutumba, Uganda
Kunath

**Kunath** is in blokfluitmakker yn Fulda, Dútslân.

Joachim Kunath, dy't earder foar Mollenhauer wurke, makket ferskate soarten skoalleblokfluiten en reidynstruminten en ek de fjouwerkante Paetzoldblokfluiten. Om 1975 hinne, sette Herbert Paetzold út ein mei it oanbieden fan in fjouwerkante kontrabasblokfluit makke fan multipleks, in útfining fan syn omke Joachim Paetzold.  Yn 1977 bestelde Frans Brüggen trije fan dy ynstruminten foar syn trio *[[Sour Cream (band)|Sour Cream]]*, en rillegau waarden dy populêr by muzikanten om reden fan harren kwaliteiten yn konsorts. It oanbod waard útwreide mei grutte bas-, basset- en subkontrabas-ynstruminten. Herbert Paetzold syn bedriuw gie yn 2011 op yn Kunath.

## Keppeling om utens
*  Kunath
Johan Burgers

**Johan Burgers** (folút: **Johannes Gerardus Hendrikus Burgers**; 's-Heerenberg, 31 jannewaris 1870 – Arnhim, 12 juny 1943) wie in Nederlânsk ûndernimmer fan Achterhoeksk komôf. Hy rjochte yn 1913 yn Arnhim de dieretún Burgers' Dierepark op, no Keninklike Burgers' Zoo.

## Libben en karriêre
Burgers waard yn 1870 berne yn 's-Heerenberg, yn 'e Achterhoeke, dêr't er yn 1895, nei syn houlik mei in Maria Erwig, in boerepleats sette liet. Yn 'e tún hold er fazanten, mar fanwegen syn almar tanimmend bistebeslach waard dy tún dêr al rillegau te lyts foar. Yn 1913 kocht Burgers in grutter stik grûn oan, dat er *Buitenlust* neamde, om syn fazanten de romte te jaan dêr't se ferlet fan hiene. Neitiid begûn er ek eksoatyske bisten oan te skaffen, lykas liuwen en bearen. Dizze leafhawwerij finansierde er troch tsjin betelling besikers rûn te lieden.

Doe't de ôfhandige lokaasje oan 'e ein fan in sânpaad foar de tanimmende oantallen besikers net mear foldie, begûn Burgers om te sjen nei in oar, gaadliker plak. De gemeente Arnhim stelde him doe in terrein ta beskikking dat njonken it Nederlânsk Iepenloftmuseum lei. Yn 1924 iepene er dêr de dieretún Burgers' Dierenpark. Mei't de oantallen besikers almar tanamen, mocht it Burgers barre om dêr stadichoan hieltyd mear ferskillende bistesoarten te yntrodusearjen.  

Under de Twadde Wrâldoarloch makke Burgers' Dierepark in minne tiid troch, dy't ta in djiptepunt kaam doe't by de Slach om Arnhim, yn it neijier fan 1944, de dieretún foar in diel ferwuostge waard en twatrêde part fan it bistebeslach de dea fûn. Burgers makke dat net mear mei; hy kaam yn 1943 yn 'e âlderdom fan 73 jier te Arnhim te ferstjerren. Lucie Burgers, de jongste fan syn trije dochters, en har man Reinier van Hooff, namen dêrnei de lieding oer de dieretún oer.
Lucie Burgers

**Lucie Burgers** (folút: **Lucia Elisabeth Burgers**; ('s-Heerenberg, 15 oktober 1898 – Arnhim, 7 juny 1974) wie in Nederlânsk ûndernimster en de direktrise fan 'e Arnhimske dieretún Burgers' Dierenpark. 

## Libben en karriêre
Burgers waard yn 1898 yn Gelderlân berne as de jongste fan 'e trije dochters fan Johan Burgers, de stifter fan Burgers' Dierenpark. Se troude mei Reinier van Hooff (1893-1966), mei wa't se trije bern krige: soannen Antoon van Hooff en Jan van Hooff en dochter Johanna van Hooff. Yn 1939 namen Burgers en de man it bewâld oer de dieretún oer fan har heit.

Under de Twadde Wrâldoarloch en yn 't bysûnder troch de Slach om Arnhim, yn it neijier fan 1944, waard Burgers' Dierepark swier troffen. Twatrêde part fan it bistebeslach fûn dêrby de dea. It wiene Burgers en har man dy't nei ôfrin fan 'e oarloch fan 1945 ôf de dieretún wer opbouden. Begjin 1960-er jierren waard Burgers har man slim siik, en yn 1966 ûntfoel er har. Twa jier letter, yn 1968, droech se de lieding oer Burgers' Dierepark oer oan har soan Antoon en dy syn frou Greet. 

Lucie Burgers kaam yn 1974 te ferstjerren, yn 'e âlderdom fan 76 jier.
Sije Laverman

**Sije Laverman** (Huzum, 29 juny 1863 - Amsterdam, 5 july 1919) wie in Frysk haadkondukteur dy't op lettere jierren noch mei skriuwerij yn 't Frysk begûn. 

## Ut syn libben
Sije waard berne yn Huzum. Hy wurke by it spoar en wenne yn Harns, Almelo, Amersfoart en úteinlik Amsterdam. Hy wie 22 jier doe't er boaske oan Grytsje Terpstra (1862 - 1927). Yn Amersfoart wie er foarsitter fan de Fryske Krite 'Ut en thús' en mei syn frou ynskreaun by de Remonstrantske gemeente. Yn Amersfoart is er ek út ein set mei it publisearjen fan syn wurk. As skriuwer hie er syn hichte punt fan 1907 oant yn 1912. Hy brûkte tige aparte fersfoarmen en moderne styleleminten, oars as wenst wie yn Fryske literêre rûnten fan dy tiid. 
Hy stoar yn de âldens fan mar 56 jier. Nei syn dea waard er rillegau fergetten en hy komt net foar yn literêre neislachwurken.

## Wurk
In kar:
* 1907 - *Libbe en Luts of dichter troch alles hinne*. Spotsk ferhaal oer poëzij en dichterskip
* 1908 - *Wer thús*. Gedicht yn in opfallende nije styl
* 1909 - *Dit rymt... net!* en *Yn myn loftskip*. Ferzen
* 1909 - *Hjir bin ik*
* 1910 - *Wêr't wy fan witte*. Fers mei tige nijmoadrige styleleminten
* 1912 - *Joast*. Fers oer freonskip
Harlingen (Nij-Jersey)

**Harlingen** is in plak (census-designated place en unincorporated place) yn de steat Nij-Jersey, yn de Feriene Steaten. It leit besuden Montgomery yn de county Somerset. Neffens de folkstelling yn 2010 hie it plak 297 ynwenners. Harlingen hat sûnt 1727 in Nederlânsk herfoarme tsjerke.
Martin Frobisher

**Martin Frobisher** (Normanton, om 1535 - Plymouth, 22 novimber 1594) wie in Ingelsk ûntdekkingsreizger dy't tusken 1576 en 1578 trije reizen nei de Arktyske kontreien makke, ûnder oaren om de Noardwestpassaazje, de noardlike seewei fan Jeropa nei Azië, te finen.

Frobisher wie al fan jongs ôf oan seefarder, aktyf yn de hannel mei Guinee en de Levant, en dêrnei as seerover, dy't it fral op Frânske skippen fersjoen hie. Yn 1569 waaard er foar piraterij oppakt en feroardield, mar nei sa'n jier waard er wer frijlitten. Letter waard er noch riddere foar syn fertsjinsten by it bestriden fan de Spaanske  Armada yn 1588.
Jens Munk

**Jens Munk** (Barbu, by de gemeente Arendal (Noarwegen), 3 juny of july 1579 - Kopenhagen, 28 juny 1628) wie in Noarsk-Deensk seefarder en marineofsier, bekend fan syn ûntdekkingsreis nei de Strjitte Hudson, yn tsjinst fan kening Kristiaan IV fan Denemark, yn it ramt fan it sykjen nei de Noardwestpassaazje nei Yndia.

## Libben
Munk wie in basterdsoan fan Erik Munk (stoarn 1594), dy't himsels te koart die yn de finzenis doe't Jens noch in jonge wie. Hy wie fan 1591 ôf op see, en besocht ûnder mear Portegal en Brazilië mei in NederLânsk konvoai. Yn 1603 hie er safolle jild byïnoar dat er in eigen skip keapje koe.

Yn 1609 gie Munk fanwege Kristiaan IV fan Denemarken op syk nei de Noardeastlike Trochfeart. Hy kaam lykwols net fierder as Kolgoejev. Yn 1610 besocht er it nochris mar kaam doe yn it iis yn de Karasee fêst te sitten. Yn de jierren dêrnei, wilens befoardere ta de rang fan kaptein, fjochte er fan 1611 oant 1613 yn de Kalmaroarloch, en yn 1615 slagge it him en meitsje de wreedferneamde piraat Jan Mendoza syn finzene by de noardkust fan Ruslân. Y de maitiid fan 1617 rekrutearre er achtjin Baskyske walfiskjagers foar de earste Deenke walfiskekspedysje nei Spitsbergen.

Yn 1619 waard Munk útstjoerd om de Noardwestlijke Trochfeart te sykjen. Hy krige it befel oer twa skippen, it lytse fregat de *Enhiorningen* en de grutte sloep *Lamprenen*, mei meiïoar 64 man. Hy sylde om Kaap Farwol (de súdpunt fan Grienlân) hinne en besocht earst de  Frobisherbaai, dêr't er fan tocht dat it de Strjitte Hudson wie. Letter ferspile er noch wat tiid yn Ungavabaai troch iisgong en navigaasjeproblemen, mei fan gefolch dat er earst op 27 augustus Hudsonbaai berikte. Hy stiek de baai yn súdwestlike rjochting oer, en berikte de westkust, dy't er 'Nij Denemark' neamde. Yn 'Munk Vinterhavn', oan de mûning fan de Churchill, tichteby it hjoeddeiske Churchill, waard er twong om te oerwinterjen. De manlju hiene honger en bot lêst fan de kjeld, en fral skuorbot easke sines. Yn juny 1620 wiene noch mar 3 man oer, ek Munk (dy't ferwachte hie dat er ek stjerre soe en syn testamint al opmakke hie). Mei dy pear man slagge it him dochs noch om mei it lytste  skip, *Lamprenen*, nei Jeropa werom te gean en yn septimber kaam er oan yn Bergen, dêr't er in skoft fêst holden waard. Hy krige noch opdracht in twadde ekspedysje 'te organisearjen om de *Enhiorningen* werom te bringen, mar dat kaam der nea fan.

Munk bleau tsjinjen by de keninklike-deenske float yn de noardlike seeën. Hy stoar yn 1628 oan ferwûnings yn in seeslach mei de rang fan admiraal.

## Neitins
Jens Munk-eilân, foar de kust fan Baffineilân, is nei him ferneamd lykas ek Munk Harbour oan de útmûning fan de rivier de Churchill yn de Hudsonbaai. Teffens waard de roas *Hybrid Rugosa Rose Jens Munk* nei him ferneamd.
Jan-Just Bos

**Jan-Just Bos** (Balikpapan, 28 july 1939 – Oosterbeek, 24 maart 2003) wie in Nederlânsk roeier, botanikus en presintator. Hy wûn yn 1964 in brûnzene medalje op 'e Olympyske Spullen fan Tokio, en sette neitiid útein mei in karriêre as in foaroansteand plantekundige. Yn 'e 1980-er jierren presintearre er op 'e Nederlânsk tillefyzje by de NCRV de natoerkwis *Ja, Natuurlijk*.

## Libben en karriêre
### Jonkheid, oplieding en sportkarriêre
Bos waard yn 1939 berne yn Balikpapan, op it eilân Borneo, yn Nederlânsk-Ynje. Hy studearre boskbou oan 'e Lânbouhegeskoalle Wageningen, en wie dêr ûnder syn studintetiid lid fan 'e roeiklub Argo. Yn 1960 naam er as stjoerman yn 'e mande mei Maarten van Dis en Arnold Wientjes diel oan it roei-ûnderdiel twa mei stjoerman op 'e Olympyske Spullen yn Rome. Hja sneuvelen doe yn 'e werkânsingswedstriden. Fjouwer jier letter wûn Bos, by itselde ûnderdiel en op 'e nij as stjoerman, diskear yn 'e mande mei Herman Rouwé en Erik Hartsuiker, in brûnzene medalje op 'e Olympyske Spullen fan Tokio.

### Wittenskiplike karriêre
Fan 1968 ôf wie Bos as wittenskiplik meiwurker ferbûn oan 'e ôfdieling plantesystematyk fan 'e Lânbouhegeskoalle Wageningen en de fuortsettings fan dat ynstitút, de Lânbou-universiteit Wageningen en de Wageningen Universiteit. Dêr hold er him û.m. dwaande mei it jaan fan kolleezjes en praktika, it organisearjen fan ekskurzjes en it dwaan fan ûndersyk. Fan 1994 ôf wied er teffens behearder fan 'e Botanyske Tunen Wageningen, as opfolger fan 'e yn 1993 hommels ferstoarne Onno Wijnands. Ta Bos syn fertsjinsten hearden û.m. syn ynspannings om foar de botanyske tún de status fan in registrearre museum te krijen, as karmerk foar kwaliteit en ferantwurde behear van kultureel erfgoed. 

Bos bestudearre mear as tritich jier lang de floara fan Afrika besuden de Sahara, en wurke dêrta twa jier yn Kameroen, dêr't er planten sammele dy't foar de wittenskip noch ûnbekend wiene. Soarten út it skaai *[[Dracaena (planteskaai)|Dracaena]]* hiene dêrby yn 't bysûnder syn belangstelling. Fierders wurke Bos in jier lang yn Súd-Afrika, en wied er yn Libearia in jier lang as dosint boskbouplantekunde ferbûn oan in universiteit. Yn 1984 promovearre Bos op it Ingelsktalige proefskrift *Dracaena in West Africa*. Under syn botanyske karriêre joech er ferskate nije soarten har wittenskiplike namme, lykas de *[[Liparia splendens]]* (Burm.f.) Bos & De Wit (1967).

### Tillefyzjekarriêre
Begjin jierren tachtich krige Bos lanlike bekendheid doe't er Kick Stokhuyzen opfolge as presintator fan 'e natoerkwis *Ja, Natuurlijk*, dy't op 'e tillefyzje troch de NCRV útstjoerd waard. Yn dy funksje wurke er û.m. gear mei Antoon van Hooff, de direkteur fan Burgers' Dierepark yn Arnhim. Nei ferskate jierren droech Bos de funksje fan presintator oer oan Karin de Groot.

### Ferstjerren
Jan-Just Bos kaam yn 2003 yn Oosterbeek, yn 'e provinsje Gelderlân, te ferstjerren, yn 'e âlderdom fan 63 jier. As behearder fan 'e botanyske tún te Wageningen waard er opfolge troch Wilbert Hetterscheid.
Maatskippij

In **maatskippij** is in mienskip fan alle persoanen dy't yn in beskate geografyske regio of yn in beskaat sosjaal fermidden belutsen binne by oanhâldende sosjale ynteraksje, en dy't ornaris ûnderwurpen binne oan itselde politike gesach en deselde oerhearskjende kulturele ferwachtings. Sokke maatskippijen wurde karakterisearre troch patroanen fan ûnderlinge konneksjes tusken yndividuën (sosjale relaasjes) en ynstellings. Sadwaande kin in maatskippij ek wol omskreaun wurde as de som fan al sokke relaasjes tusken syn leden. De Nederlânske term *samenleving* is yn dit ferbân, as de betsjutting letterlik nommen wurdt, tige ferhelderjend: de leden fan in maatskippij libje mei-inoar gear yn ien en deselde kultuer of ien en itselde lân. Yn 'e sosjology wurdt yn 'e regel lykwols ûnderskie makke tusken de bredere maatskippij en syn sosjale lagen en oare subgroepen.

Ynsafier't in maatskippij beskôge wurde kin as in gearwurkingsferbân, kin it syn leden profitearje litte fan saken dy't op poer yndividuële basis net mooglik wêze soene. De âlderdomsfersekering is dêr in goed foarbyld fan: dy wurdt opbrocht troch de wurkjenden fan hjoed de dei, dy't der op dit stuit gjin direkte baat by hawwe, en der mar op betrouwe moatte dat dit systeem noch bestean sil as sy sels safier binne dat se derfan profitearje kinne. In maatskippij smyt op dy wize grutte foardielen op foar sawol yndividuën as foar de mienskip as gehiel, en yn in protte gefallen oerlaapje dy twa kategoryen foardielen inoar, mei sawol baat foar it yndividu as foar de mienskip. Wat mear oft de yndividuële leden profitearje fan harren lidmaatskip fan 'e maatskippij, wat grutter oft de sosjale koheezje wêze sil.

In maatskippij kin ek bestean út in groep minsken mei deselde opfettings, dy't harren eigen noarmen en wearden bewarje binnen in dominante, bredere maatskippij. Sa'n dielmaatskippij neamd men in subkultuer. Subkultueren kinne útinoar rinne fan folslein ûnskeadlik, lykas skateboarders, oant parasitearjend op 'e bredere maatskippij, lykas de maffia. De wittenskip dy't him dwaande hâldt mei it bestudearjen fan it ferskynsel 'maatskippij' is de sosjology. Ferskate oare tûken fan wittenskip lizze har ta op it bestudearjen fan ûnderdielen fan 'e maatskippij, lykas antropology (de minske en syn kultueren), bestjoerskunde (iepenbier bestjoer), ekonomy (behoeftebefrediging fan 'e minske), rjochtsgeleardheid (it rjocht), politikology (de polityk) en sosjale geografy (romtlike patroanen binnen de maatskippij).
Dick Wilson

* Dick Wilson (golfbaanarsjitekt) (1904-1965), Amerikaansk golfbaanarsjitekt
* Dick Wilson (muzikant) (1911-1941), Amerikaansk saksofonist
* Dick Wilson (akteur) (1916-2007), Ingelsk-Kanadeesk akteur
* Dick Wilson (skriuwer) (1928-2011), Ingelsk skriuwer en sjoernalist
* Dick Wilson (stammepresidint) (1934-1990), Amerikaansk politikus en presidint fan 'e Oglala Stamme fan it Pine Ridge Reservaat fan Súd-Dakota

## Sjoch ek
* Robert Dick Wilson (1856-1930), Amerikaansk taalkundige
Ellen Moves Camp

**Ellen Moves Camp** (Wanblee (Súd-Dakota), 25 septimber 1930 – dêre, 5 april 2008) wie in Amerikaansk minskerjochte-aktiviste fan etnysk Yndiaansk komôf, dy't opkaam foar de rjochten fan 'e Lakota. Begjin 1970-er jierren wie hja behelle yn 'e striid tsjin 'e korrupte stammepresidint Dick Wilson en die se mei oan 'e Besetting fan Wounded Knee.

## Libben
Moves Camp waard yn 1930 berne yn it plakje Wanblee, yn it Pine Ridge Yndianereservaat yn it súdwesten fan 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota. Mei û.m. Gladys Bissonette wie hja ein jierren sechstich en begjin jierren santich ien fan 'e froulike stamâldsten fan 'e Oglala-Lakota. Under it bewâld fan Dick Wilson, dy't yn 1972 presidint waard fan 'e Oglala Sû Stamme fan it Pine Ridge Reservaat fan Súd-Dakota, ûntjoech Moves Camp har ta ien fan 'e liedende minskerjochte-aktivisten fan har folk. Wilson wie in alkoholistyske dranksmokkelder, dy't as setbaas fan it Amerikaanske federale regear yn Washington, D.C. fungearre en mei syn autoritêre manear fan dwaan grutte opskuor yn it reservaat feroarsake. Hy waard beskuldige fan machtsmisbrûk, korrupsje en fysike mishanneling fan syn politike tsjinstanners.

Behalven dat Moves Camp har sterk fersette tsjin it skrikbewâld fan Wilson, wie se ek belutsen by de ferneamde Besetting fan Wounded Knee. Dêrby waard it plakje Wounded Knee, dêr't yn 1890 it lêste ferset fan 'e Lakota tsjin 'e Amerikaanske oerhearsking yn bloed smoard wie, troch sa'n twahûndert Oglala-Lakota en oare leden fan 'e Amerikaanske Yndiaanske Beweging ynnommen. Under lieding fan Dennis Banks, Carter Camp en Russell Means waard Wounded Knee dêrnei 71 dagen lang (fan 27 febrewaris oant 8 maaie) beset holden, wêrby't de aktivisten in belegering troch de FBI en de United States Marshals Service trochstiene. Hjirby kamen twa aktivisten om, wêrûnder Moves Camp har muoikesizzer Buddy Lamont, wylst twa plysjeminsken ferwûne rekken. Moves Camp wie mei û.m. Gladys Bissonette, Frank Fools Crow en Leonard Crow Dog ien fan 'e Oglala-stamâldsten dy't de besetting oanmoedigen, en hja naam der sels ek oan diel. Under de belegering fan Wounded Knee wie hja mei Fools Crow ien fan 'e liedende ûnderhannelers fan 'e kant fan 'e aktivisten.

Ek nei Wounded Knee sette Moves Camp har op in net wurch te krijen manear yn foar de rjochten fan har folk. Meitiid ûntjoech hja har ta de 'Beppe fan 'e Amerikaanske Yndiaanske Beweging'. By in betinking fan 'e Besetting fan Wounded Knee yn 1998 foarsei se dat it mar in kwestje fan tiid wie foar't der op 'e nij in wapene konfrontaasje plakfine soe tusken de Lakota en de Amerikaanske oerheid, mei't de Amerikanen sûnt de 1970-er jierren noch net folle byleard hiene. Moves Camp kaam yn 2008, yn 'e âlderdom fan 77 jier, yn har berteplak Wanblee te ferstjerren.
Slach oan de Powderrivier

* Slach oan de Powderrivier (1865), in fjildslach tusken it Amerikaanske Leger en de Flakte-Yndianen ûnder de Ekspedysje nei de Powderrivier, yn 1865
* Slach oan de Powderrivier (1876), in fjildslach tusken it Amerikaanske Leger en de Flakte-Yndianen ûnder de Grutte Sû-Oarloch fan 1876
Floatfâd

In **floatfâd** (Nederlânsk:*Vlootvoogd*) wie yn de folksmûle de oantsjutting fan in befelhawwer oer in eskader skippen, dy't troch ferkate admiraliteiten levere waarden. Benammen yn de tiid fan de VOC en de WIC, doe't eltse provinsje syn eigen admiraliteit hie. De floatfâd krige faak aparte militêre opdrachten. De namme waard net mear brûkt nei it ienwurden fan de provinsjes yn de 'steat fan de Nederlannen' (1795). Dêrnei wie der ien sintrale admiraliteit, dy yn Amsterdam.

## Ferneamde floatfâden
### Nederlannen
* Jacob Pieter fan Braam
* Jan fan Galen
* Piet Hein
* Egbert Bartolomeus Kortenaer
* Michiel de Ruyter
* Cornelis Tromp
* Maarten Tromp
* Tsjerk Hiddes de Vries
* Witte de With
Marienkirche (Husum)

De **Marienkirche** (Frysk: *Marijetsjerke* of *Us Leaffrouwetsjerke*) yn it Dútske Husum waard tusken 1829 en 1833 neffens in ûntwerp fan de Deenske boumaster Christian Frederik Hansen boud. De tsjerke fertsjintwurdigt de klassisistyske styl en foarmet yn fan de beste foarbylden fan dy boustyl yn Sleeswyk-Holstein. 

## Skiednis

In yn 1436 boude kapel waard yn 1448 in selsstannige, oan de hillige Maagd Marije wijde, parochytsjerke. Feroarings en útwreidings makken fan dizze tsjerke ien fan de grutste godshûzen yn de omkriten. De hast 100 meter hege toer hie in steile achthoekige spits, dy't letter mei in barokke lantearne opsierd waard. Fanwegen ferûnderstelde boufalligens waard dizze tsjerke yn 1807 ôfbrutsen. De ôfbraak fan de goatyske tsjerke wurdt as ien fan de grutste ferliezen yn de arsjitektuerskiednis fan Sleeswyk-Holstein beskôge. In selde lot trof de Vincelinkirche fan Neumünster, dy't yn de jierren 1828-1834 ek troch in ûntwerp fan Hansen ferfongen waard en grutte oerienkomsten mei de Marienkirche fan Husum toant.    

#### De eardere ynrjochting
Mei útsûndering fan in beskilderd epitaaf en it brûnzen doopfont rekke de ynrjochting fan de goatyske tsjerke ferspraat troch ferkeap. Sûnt is in let-goatyske fleugelalter út de iere 16e iuw te sjen yn de St.-Jakobikirche fan Schwabstedt. Fan Hans Brüggemann, in ferneamde goatyske byldsnijer dy't tusken 1514 en 1523 yn Husum libbe, kaam in byldengroep fan de hillige Joris as drakendeader yn it Deenske Nationale Museum te Kopenhagen telâne. Ofkomstich fan in sakramintshûs is in ingel út 1520, dy't yn ien fan de Berlynske musea in plak krige.

## Ynrjochting
Fan de âlde tsjerke stamt in epitaaf út 1576 en it doopfont út 1643. It oargel mei 37 registers waard yn 1963 troch Detlef Kleuker (Brackwede) boud en yn 1996 troch de oargelboufirma Lothar E. Banzhaf út Husum fergrutte.

## Ofbylden

HusumTaufe.jpg|Doopfont
Husum - Markt - St. Marienkirche in 02 ies.jpg|Ynterieur rjochting kânsel
St.-Marien-Kirche in Husum W.jpg|Oargel


## Keppeling om utens
*  Side Kirchengemeinde St. Marien
Wadowice

**Wadowice** (Dútsk: *Wadowitz*) is in lytse stêd yn it suden fan Poalen (woiwodskip Lyts-Poalen), sa'n 50 km fan Krakau mei 19.192 ynwenners (2015), oan de rivier Skawa, yn it eastlik diel fan it Silezysk Plato.
Wadowice is fral bekend as berteplak fan Karol Józef Wojtyła, Paus Johannes Paulus II.

Wadowice is hjoed de dei yn it foarste plak in toeristesintrum, mar ek in plak mei lytse yndustrieën lykas masineproduksje, fiedselferwurking en it meitsjen fan boumaterialen.

File:Sąd Rejonowy Wadowice 009MS.jpg|Rjochtbank
File:Wadowice Basilika.jpg|Basilyk yn Wadowice
File:Urząd miasta i fragment rynku w Wadowicach.JPG|Stedhûs
Ofbyld:Geb-Haus Papst.jpg|Bertehûs fan paus Johannes Paulus II
Protestantske tsjerke (Sankt Goarshausen)

De **Protestantske tsjerke Sankt Goarshausen** (*evangelische Kirche Sankt Goarshausen*) stiet yn Sankt Goarshausen yn it Rhein-Lahn-Kreis yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts.

It gebou makket sûnt 2002 diel út fan it UNESCO-wrâlderfskip Boppe Middenryndelte.

## Skiednis

Fanwegen de oanlis fan it spoar moast de âlde protestânske tsjerke fan Sankt Goarshausen yn 1827 ôfbrutsen wurde. Hjirfoar krige de tsjerke fan it regear in skeafergoeding fan 27.000 gûne. Mei dit bedrach moast troch de boumaster Eduard Zais (1804-1895) in nije tsjerke boud wurde. 

De earste stien waard op 25 april 1861 lein en op 2 july 1863 fûn de wijing fan de nijbou plak. De kosten fan de bou wiene folle heger as de skeafergoeding en bedroegen 40.000 gûne. De arsjitekt ûntwurp in rike gevel mei in hege spitse toer en dakfialen. It ynterieur bleau ienfâldich, mar krige wol in moai kassettenplafond. De brânskildere ramen yn it koar waarden letter yn 1929 troch Otto Linnemann makke. 

Nei de skea yn de Twadde Wrâldkriich waard de toer koarter en ôfsletten mei in wulfdak. Ek de gevel krige in ienfâldiger oansjen en de rûmte fan it koar waard feroare. 

De tsjerke stiet tsjintwurdich op de monumintelist fan it Rhein-Lahn-Kreis.

## Oargel
It oargel waard yn 1863 troch Christian Friedrich Voigt (Igstadt by Wiesbaden) boud. Yn de rin fan de tiid waard it ynstrumint ferskate kearen feroare, benammen yn de jierren 1957–1974. Yn 2006 waard it oargel lykwols yn it ramt fan in restauraasje troch de orgelbouwer Rainer Müller út Merxheim wer yn de âlde steat werom brocht. It instrumint hat 18 registers ferdield oer twa manualen en pedaal. De spyl- en registertraktueren binne mechanysk.

## Ofbylden

Sankt Goarshausen, Protestânske tsjerke, koarraam.jpg|Koarfinster (midden)
Sankt Goarshausen, Protestânske tsjerke, linker raam.jpg|Koarfinster (lofts)
Sankt Goarshausen, Protestânske tsjerke, rjochter raam.jpg|Koarfinster (rjochts)
Sankt Goarshausen, Protestânske tsjerke, oargel.jpg|Oargelgalerij

## Keppeling om utens
* Webstee
Oerslavysk

It **Oerslavysk** of **Proto-Slavysk** is de suver hypotetyske mienskiplike oertaal fan de oarspronklike Slaven, dy't sûnt de 6e iuw útinoar fallen is yn ûnderskate Slavyske talen. Der is gjin inkel bewiis dat it Oerslavysk oait bestien hat en der is nimmen dy't mei wissichheid sizze kin hoe't it der krekt útsjoen hat. Alle wurden en foarmen binne troch taalwittenskippers rekonstruerre op basis fan de besteande Slavyske talen en fral ek it Aldtsjerkeslavysk út de 9e iuw, wêr't it nau besibbe oan is. Dy rekonstruksjes wurde fral brûkt foar etymologyske ferlikings mei oare Yndo-Jeropeeske talen en ek tusken ferskillende Slavyske talen ûnderinoar.
Ernst Haeckel

**Ernst Heinrich Philipp August Haeckel** (Potsdam, 16 febrewaris 1834 – Jena, 9 augustus 1919) wie in Dútsk soölooch en filosoof dy't it wurk fan Charles Darwin yn Dútslân bekend makke. Haeckel wie ynearsten dokter en letter heechlearaar ferlykjende anatomy. Haeckel wie ek in begenedige yllustrator, sa't bliken docht út syn boek *[[Kunstformen der Natur]]*. De filosoof Ernst Haeckel skreau *Die Welträtsel* (1895–1899).

## Keppeling om utens
* Gerhard Medicus, *The Inapplicability of the Biogenetic Rule to Behavioral Development*, http://homepage.uibk.ac.at/~c720126/humanethologie/ws/medicus/block6/HumanDevelopment.pdf|format=pdf
* Gerhard Medicus (2017, chapter 8). Being Human – Bridging the Gap between the Sciences of Body and Mind, Berlin VWB
Katedraal fan Westminster

De **Katedraal fan Westminster** (Ingelsk: *Westminster Cathedral* - offisjeel: *Roman Catholic Metropolitan Cathedral Dedicated To The Most Precious Blood Of Our Lord Jesus Christ*) is de katedraal fan 'e katolike tsjerkeprovinsje Westminster en de sit fan it aartsbisdom Westminster. De katedraal is it grutste katolike tsjerkegebou fan Ingelân en Wales.

Ein 19e iuw wie de emansipaasje fan 'e Katolike Tsjerke yn Ingelân en Wales fotôge. It plan foar de bou fan de katedraal waard makke ta oantins fan aartsbiskop Nicholas Wiseman (aartsbiskop fan Westminster fan 1850 oant 1865). Mei de bou fan de katedraal - in ûntwerp fan John Francis Bentley - waard nei twa mislearre pogings yn 1867 (ûnder arsjitekt Henry Clutton) en 1892 (arsjitekt Baron von Herstel), útein set yn 1895 en yn 1903 wie it gebou klear. De tsjerke is yn pseudo-byzantynske styl oplutsen, mei fjouwer efter elkoar pleatste koepels boppe de middenbeuk en in frijsteande klokketoer. Yn it ynterieur rinne fral de mozaïken yn it each, dy't lykwols noch altyd net foltôge binne om reden fan finânsjen; it lêste jildt ek foar de moarmeren beklaaiïng fan de muorren.

Yn de katedraal binne in tal aartsbiskoppen fan Westminster beïerdige, ûnder oaren John Carmel Heenan en Basil Hume.


Westminster.cathedral.interior.london.arp.jpg|Skip. It moarmer soe neffens it oarspronklik ûntwerp de hiele muorre en it ferwulft beklaaie moatte
Westminster Cathedral Ceiling.jpg|Detail plafond


Westminster Cathedral interior.jpg|Lady Chapel
Westminster Cathedral pulpit 001.jpg|Preekstoel
Kaap Farwol

**Kaap Farwol** (Ingelsk: **Cape Farewell**, Grienlânsk **Uummannarsuaq**) leit op 59°&nbsp;46′&nbsp;28″ noarder breedte en is dêrmei de súdlikste punt fan Grienlân. De kaap leit op it eilân Eggers, ûngefear op de breedte fan Oslo en de Sjetlâneilannen. Dat is súdliker as bygelyks Helsinki en Sint-Petersburch.

De wetters om Kaap Farwol jilde al sûnt de Midsieuwen as tige gefaarlik om reden fan stoarmen en driuwiis. De kaap waard yn 1585 troch de Britske werûndekker fan Grienlân, John Davis, omsile en *Cape Farewell* neamd.

Under de Twadde Wrâldoarloch waarden dêr in protte skippen te sink brocht, sawol alliearde skippen as ek Dútske  U-boaten (ûnderseeboaten). Yn de Slach om de Atlantyske Oseaan die de kaap sadwaande syn namme letterlik "eare" oan.


Ofbyld:Cape farewell greenland landsat.jpg|Kaap Farwol (midden op de foto)
File:ISS017-E-012583 lrg.jpg|Suden fan Grienlân mei Kaap Farwol


## Keppelings om utens
* Loftfoto's fan Kaap Farwol en omkriten
*  ''Ketilidian structure and the rapakivi suite between Lindenow Fjord and Kap Farvel, South-East Greenland'', oer de geology fan it gebiet
Aldtsjerkeslavysk

It **Aldtsjerkeslavysk** (Glagolitysk: ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ ⰧⰈⰟⰊⰍⰟ; Syrillysk: словѣньскъ ѭзыкъ; Latynsk: *Slověnĭskŭ językŭ*), ek bekend ûnder de nammen **Aldslavysk**, **Aldbulgaars** en **Aldmasedoanysk**, is de âldste Slavyske skriuwtaal. It datearret fan 'e midden fan 'e 9e iuw en waard op skrift steld troch de bruorren Syrillus en Metoadius op basis fan Súdslavyske dialekten dy't sprutsen waarden yn it gebiet om Tessaloniki yn it Byzantynske Ryk. Foar de taal ûntwurpen sy in nij skrift, it Glagolityske alfabet, en yn ferbân mei harren missy nei it Grutmoravyske Ryk yn 863 makken sy in oersetting fan de Bibel. Letter makken studinten fan Syrillus en Metoadius oan de ein fan de 9e iuw yn it Earste Bulgaarske Ryk it Sirillyske alfabet, dat fierhinne fan 't Grykske alfabet ôflaat wie en stadichoan de plak fan 't Glagolitysk ynnaam.

Aldtsjerkeslavyske teksten binne oerlevere yn de foarm fan kopyen út de 10e en 11e iuw; it bekendste manuskript is de *Codex Zographensis*. Foar de histoaryske taalwittenskap is it Aldtsjerkeslavysk besûnder wichtig, om't it tige nau besibbe is oan it Oerslavysk, de mienskiplike oertaal fan de Slaven.

## Tsjerkeslavysk

It Aldtsjerkeslavysk hat him fierder ûntwikkele ta in tsjerketaal, it **Tsjerkeslavysk**. Dizze taal bestiet yn fiif ûnderskate ferzjes ("redaksjes"), dy't ûnder ynvloed fan pleatslike folkstalen ûntstien binne:
● Bulgaarsk-Tsjerkeslavysk 
● Servysk-Tsjerkeslavysk 
● Russysk-Tsjerkeslavysk 
● Kroätysk-Tsjerkeslavysk
● Tsjechysk-Tsjerkeslavysk

Hoewol't it Tsjerkeslavysk hjoed de dei tige argaysk oandocht, wurde it troch ferskate eastersk-otterdokse en eastersk-katolike tsjerken noch hieltyd brûkt yn harren liturgy. Bûten de liturgy is it Tsjerkeslavysk lykwols net goed brûkber. In modernisearre en ferienfâldige foarm fan 't Tsjerkeslavysk, ornearre foar aldendeiske kommunikaasje, is de keunsttaal Ynterslavysk.

## Grammatika

It Aldtsjerkeslavysk en it Tsjerkeslavysk hawwe in uterst komplisearre grammatika mei in mânsk systeem fan haadwurds- en tiidwurdsbûging mei û.o. trije wurdgeslachten (manlik, froulik, ûnsidich), ûnderskied tusken iental, twatal en meartal, sân namfallen (nominatyf, genityf, akkusatyf, datyf, ynstrumintalis, lokatyf, fokatyf), aspektûnderskied tusken ymperfektive en perfektive tiidwurden, notiid, fjouwer ferskillende doetiden en twa dantiden, wat resultearret yn in tige grut tal útgongen.

## Keppeling om utens
''Old Church Slavonic Online'' (Universiteit fan Teksas)
Paulette Jordan

**Paulette Jordan** (Plummer (Idaho), 1978) is in Amerikaansk aktiviste, bestjoerster en politika fan etnysk Yndiaansk komôf. Hja is in lid fan 'e Keur d'Alêne Stamme, en hat sûnt ein 2014 in sit yn it Hûs fan Offurdigen fan Idaho.

## Libben en karriêre
Jordan waard yn 1978 berne yn Plummer, it haadplak fan it Keur d'Alêne Yndianereservaat yn 'e *[[Idaho Panhandle|panhandle]]* fan 'e Amerikaanske steat Idaho. Hja is in etnyske Keur d'Alêne-Yndiaanse en in lid fan 'e Keur d'Alêne Stamme, dat in federaal erkende Yndiaanske stamme-organisaasje is. Hja slagge yn 1998 *[[cum laude]]* foar har eksamens oan 'e jezuïtyske Gonzaga Preparatory School yn Spokane, en studearre yn 2003 ôf oan 'e Universiteit fan Washington yn Seattle, mei bachelortitels yn kommunikaasjekunde, ferlykjende letterkunde en Yndiaanske stúdzjes.

Jordan tsjinne trije jier lang as lid fan 'e Stammeried (it bestjoerend lichem) fan 'e Keur d'Alêne Stamme, en wie as sadanich it jongste lid ea. Fierders is se siktaris fan 'e Nasjonale Yndiaanske Kasinoferiening (*National Indian Gaming Association*) en sit se yn it bestjoer fan ferskate private organisaasjes op it mêd fan feteranesoarch en erfskipsbehâld. Hja wie ien fan 'e oprjochters fan 'e frijwilligerswurkgroep fan Post 5, in feteranetehûs yn har wenplak Plummer. Ek siet Jordan yn it countybestjoer fan Benewah County. En as lid fan 'e Demokratyske Partij hie se sit yn it nasjonaal komitee fan 'e Jonge Demokraten fan Idaho en waard se twaris as folmacht foar Idaho nei de Demokratyske Nasjonale Konvinsje ta stjoerd.

Yn 2012 stelde Jordan har ferkiesber foar in sit yn it Hûs fan Offurdigen fan Idaho. Dêrby waard se lykwols troch de Republikeinske kandidate Cindy Agidius ferslein mei 10.083 stimmen (50,3%) tsjin 9.960 (49,7%). Yn 2014 wie Jordan lykwols op 'e nij de Demokratyske kandidate, en diskear fersloech se Agidius mei 7.371 stimmen (51,8%) tsjin 6.847 (48,2%). Sadwaande fertsjintwurdiget Jordan sûnt 4 desimber 2014 kiesdistrikt 5A yn it Hûs fan Offurdigen fan Idaho. Yn dy hoedanichheid hat se sit yn 'e steatskommisje oangeande steatssaken, de steatskommisje oangeande it bedriuwslibben en de steatskommisje oangeande enerzjy, miljeu en technology. Jordan wennet yn Plummer mei har man en twa soannen en hat as foarnaamste hobby hynsteriden.
Enola Gay

**Enola Gay** is de namme fan de Amerikaanske B-29 Superfortress-bommesmiter dy't yn de Twadde Wrâldoarloch op 6 augustus 1945 de earste atoombom, *[[Little Boy]]* neamd, op Hiroshima smiet. Sadwaande rekken 78.000 minsken fuortendaliks dea. Troch de nei-effekten fan de ionisearjende strieling kaam it deadetal úteinlik út op sa'n 140.000 ein 1945.

It fleantúch, de B-29-45-MO mei registraasjenûmer 44-86292, waard keazen troch Paul Tibbets by it Martin Omaha-fabryk yn Omaha, Nebraska en wie spesjaal foar de flecht oanpast. Bewapening en pânser waarden foar in grut part fuorthelle om it tastel lichter te meitsjen, sadat it tastel op gruttere hichte fleane koe, bûten het berik fan it loftôfwargeskut.

De piloat, Paul Tibbets, neamde it fleantúch nei syn mem: Enola Gay.

;De bemanning:
* Kolonel Paul Tibbets, kommandant fan de 509th Group en piloat
* Kaptein Robert Lewis, ko-piloat
* Luitenant Jacob Beser, radarofsier
* William "Deak" Parsons, wittenskipper fan it Manhattanprojekt
* Joseph Stiborik, radaroperateur
* George Caron, sturtskutter
* Richard Nelson, radio-operateur
* Robert Shumard, helpyngenieur
* Wyatt Duzenbury, flechtyngenieur
* John Porter, grûnûnderhâldsoffisier
* Theodore "Dutch" Van Kirk, navigator
* Thomas Ferebee, bommerjochter

Under de flecht waard de Enola Gay beselskippe troch *[[The Great Artiste]]*, in fleantúch mei opname-apparatuer en fan *[[The Necessary Evil]]* mei fotografen oan board. In oare B-29 Superfortress fleach in heal oere foarút om te sjen oft it wol gaadlik waar wie om te bombardearjen.

De twadde Amerikaanske atoombom waard troch de Bockscar op Nagasaki smiten op 9 augustus 1945. 

## Nei 1945
De Enola Gay waard yn 1946 út tsjinst helle en yn 1960 opslein. Ien fan de propellers waard brûkt foaar in wyntunnel yn in laboratoarium. Yn 1984 waard út ein set mei in grutte restauraasje, dy't pas yn 2003 dien wie. By in tentoanstelling fan de wichtichste ûnderdielen fan it fleantúch yn it National Air and Space Museum yn Washington D.C. waard de Enola Gay mei ferve en bloed besmodzge, wêrnei't de tentoansttelling ôfbrutsen waard. De Enola Gay is hjoed de dei te sjen yn it kollosale Steven F. Udvar-Hazy Center, in dependânse fan it National Air and Space Museum op de Washington Dulles International Airport.

## Ferskaat
Yn 1980 brocht de Britske syntesizerpopband Orchestral Manoeuvres in the Dark in nûmer út mei de titel, 'Enola Gay', dat oer it fleantúch giet.

## Sjoch ek
* Bockscar
Frank North

* Frank North (militêr) (1840-1885), Amerikaansk militêr
* Frank North (sporttrainer) (1924-2017), Amerikaansk trainer fan Amerikaansk fuotbal
Frank North (sporttrainer)

**Frank North** (Sweetwater (Tennessee), 27 desimber 1924 – Alpharetta (Georgia), 19 desimber 2017) is in Amerikaansk sporttrainer.

Hy waard yn 1961 oansteld as trainer fan it Amerikaansk fuotbaltiim fan it Marion Militêr Ynstitút yn Marion, dêr't er in steat fan tsjinst opboude mei 85 oerwinnings en 65 ferliezen. Yn desimber 1978 naam er ûntslach by Marion om in nije haadtrainersposysje oan te nimmen oan 'e Livingston Universiteit yn Livingston, dat no de Universiteit fan West-Alabama is. Oant syn pinsjonearring, yn 1984, doe't er sechstich jier wie, wûn er mei Livingston 31 kear en ferlear er 29 kear.

North kaam yn 2017 te ferstjerren yn 'e âlderdom fan krapoan 93 jier.

## Keppelings om utens
*  Statistiken oangeande Frank North
Plummer (Idaho)

**Plummer** is in plak (city) yn de Amerikaanske steat Idaho, yn Benewah County. Plummer is it grutste plak yn it Coeur d'Alene Reservaat en leit oan de U.S. Route 95, de wichtichste noard-súd autodyk fan de steatthe state's primary north-south highway.

## Berne yn Plummer
* Paulette Jordan (1978), aktiviste, bestjoerster en politika
 
## Keppeling om utens
* Plummer en Worley
Ynterlingua

It **Ynterlingua** (*Interlingua*, út Lat. *inter* "tusken" en *lingua* "taal") is in ynternasjonale helptaal, dy't yn 1951 publisearre waard troch de *International Auxiliary Language Association* ("Feriening foar in Ynternasjonale Helptaal", IALA). Yn tsjinstelling ta it (skematyske) Esperanto is it Ynterlingua in sterk naturalistyske taal. Eigentlik is it in soartemint Neo-Latyn. De grûnslach wurdt foarme troch ynternasjonale wurden, d.w.s. wurden dy't it bêste fertsjintwurdige binne yn de fiif saneamde kontrôletalen Ingelsk, Frânsk, Italjaansk, Spaansk en Portegeesk, en in ienfâldige, regelmjittige grammatika. Dêrtroch is it Ynterlingua sûnder kennis fan de taal doch ienfâldich te begripen.

Mei 1.500 sprekkers is it Ynterlingua nei it Esperanto de meast brûkte keunsttaal.

## Skiednis

De skiednis fan it Ynterlingua fong oan yn 1924 mei de oprjochting fan de IALA op ynisjatyf fan Alice Vanderbilt Morris. It doel wie te diskusjearjen oer en ûndersyk te dwaan nei alle aspekten en mooglikheden fan ferskate besteande ynternasjonale helptalen en te besjen hokker derfan de bêste wie. Uteinlik besleat de IALA lykwols dat gjint inkele taal goed genôch wie en ûntwurp yn plak dêrfan in eigen, nije taal: it Ynterlingua. De taal waard offisjeel yntrodusearre op 15 jannewaris 1951 mei de publikaasje fan yn wurdboek Ynterlingua-Ingelsk mei likernôch 27.000 wurden. Yn datselde jier kaam ek de earste grammatika fan 't Ynterlingua út. De foarnaamste auteur wie de Dútsk-Amerikaanske taalkundige Alexander Gode-von Aesch (1906-1970), dy't sûnt 1948 direkteur fan de IALA west wie.

Ynearsten hie it Ynterlingua in protte súkses en luts folle brûkers oan fan 't Ido, it Occidental en it Novial. De taal waard yn ferskate wittenskiplike publikaasjes en op kongressen brûkt. De IALA is nei 1953 net aktyf mear west en waard yn 1956 úteinlik opheven, mar yn 1955 waard in nije organisaasje oprjochte, de *Union Mundial pro Interlingua* ("Wrâlduny foar 't Ynterlingua", UMI). De UMI jout ferskate publikaasjes yn en oer 't Ynterlingua út en organisearret eltse twa or trije jier in ynternasjonale konferinsje.

## Keppelings om utens

* Feriening Ynterlingua-Nederlân
* Union Mundial pro Interlingua