open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Job Gosschalk

**Job Gosschalk** (Burgum, 7 septimber 1967) is in Nederlânske castingdirector. 

Syn buro Kemna Casting selektearret de akteurs foar in grut part fan alle films, searjes, teäterproduksjes, musicals en bedriuwsfilms dy't yn Nederlân makke wurde. Teffens wie hy inisjator en ien fan de produsinten fan de spylfilmhit *[[Alles is Liefde]]*, produsint fan de telefyzjesearje *[['t Schaep met de 5 pooten]]*, en regisseur en kreätive produsint fan de Net 5 searje *[[S1ngle]]*.

### Beskuldigingen fan seksuele yntimidaasje

Op 7 novimber 2017 makke Gosschalk buorkundich te stopjen as produsint en regisseur fanwegen ferskate klachten oer seksuële yntimidaasje en machtsmisbrûk. Hy joech ta dat er oer grinzen gien wie.

Under oaren Yorick van Wageningen, Winston Post en Bart Spring in 't Veld kamen, yn de neisleep fan de misbrûkaffêre om Harvey Weinstein hinne en de MeToo-beweging, mei harren ferhaal nei bûten. Gosschalks wurkjouwer, Kemna Casting, seit der hiel wis fan te wêzen naet fan it misbrûk witten te hawwen yn de tiid dat it spile en is fan doel alle bannen mei Gosschalk te ferbrekken.

## Rezjy
### Film
* Alle tijd – 2011
* De Zevende Hemel – 2016
* Moos – 2016

### Telefyzje
* S1ngle – 2008, 2009, 2010
* Gangmakers – 2009
* Walhalla – 2011
* Alle tijd – 2011
* De Hollandse School – 2015
* Jeuk – 2014, 2015, 2016

### Teäter
Neist telefyzje- en filmproduksjes regissearre Gosschalk ferskate teäterproduksjes:

* Verre Vrienden by it Nasjonale Toaniel – 2010
* Eten met Vrienden by Rick Engelkes Theaterproducties – 2012
* The Normal Heart by OpusOne i.g.m DeLaMar – 2013, 2014
* Liefde Half om Half by Rick Engelkes Theaterproducties – 2014
* De Therapiegeneratie – 2015
* Moeders en Zonen by KemnaSenf – 2015, 2016, 2017
* De Marathon – 2017

## Produksje

### Film
* Alles is Liefde – 2007
* Alle tijd – 2011
* Moos – 2016

### Telefyzje
* 't Schaep met de 5 pooten – 2006
* 't Vrije Schaep – 2009
* Bloedverwanten – 2010, 2012, 2014
* 't Spaanse Schaep – 2010
* Walhalla – 2011
* Mixed Up – 2011
* Moeder, ik wil bij de Revue – 2012
* 't Schaep in Mokum – 2013
* Charlie – 2013
* Jeuk – 2014, 2015, 2016
* 't Schaep Ahoy – 2015
* De Hollandse School – 2015 
* Goedenavond dames en heren – 2015
* Rundfunk – 2015, 2016
* Bureau Raampoort – 2015
* Petticoat – 2016

## Keppeling om utens
*Databank Films
Frâns Holwerda

**Frâns Holwerda** (Ljouwert, 17 maart 1938 - dêre, 12 juny 2000) wie in Nederlânske dichter, skriuwer en literêr kritikus, dy't yn it Frysk publisearre. Dêrneist wy hy belutsen by ferskate Fryske literêre tydskriften en organisaasjes.

## Libben
Frâns Holwerda groeide op by de Burgumerdaam by Burgum. Nei de legere skoalle yn Sumar en de HBS yn Drachten folge te hawwen studearre er sosjale geografy en skiednis oan de Ryksuniversiteit Grins. Oant syn pinsjoen wie hy de ôfdielingsdirekteur fan de hafû fan skoallemienskip "De Delta" (tsjintwurdich: Piter Jelles Aldlân) yn Ljouwert.

Yn it earstoan wie Holwerda benammen ynteressearre yn de Nederlânske, Dútske en Spaanske literatuer, syn ynteresse foar de Fryske literatuer kaam earst op lettere leeftyd. Hy folge in oantal skriuwkursussen by it Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum (FLMD, sûnt 2002 Tresoar) yn Ljouwert en publisearrre pas op 50-jierrige leeftyd foar it earst. Hy wie redaksjelid fan it Fryske literêre tydskrift De Strikel, it *Skriuwerskalinderboek* en meiwurker oan *De Strikelboekjes*. Ek wie hy redaksjelid fan De Oesdrip en wie hy in skoft sekretaris fan It Skriuwersboun. Dêrneist wie hy bestjoerslid fan de FLMD en lid fan de Koperative Utjouwerij.

Holwerda publisearre gedichten yn de Lyrische Courant, de Skriuwerskalinder, Operaesje Fers, Hjir en Trotwaer. Yn 1997 ferskynde syn ienichste dichtbondel, *Wâldmanshikke*. Oer dizze gedichten, wêryn't de leafde in grutte rol spilet, ferklearre Holwerda sels dat se beynfloede wienen troch Adriaan Morriën en Rogi Wieg.

Op 12 juny 2000 (Pinkstermoandei) is Holwerda hommels op 62-jierrige leeftiid yn Ljouwert ferstoarn.

## Wurk
*1997: *Wâldmanshikke* (gedichtebondel)
*2000: *Snapshots: oantinkens oan W.F. Hermans as dosint wis- en natuerkundige ierdrykskunde 1956-1960*, yn *It is net mear wat it ea west hat: bydragen oan 25 jier gedachtewikseling yn de SSN*.

## Priis
*1993: Twadde priis yn de skriuwwedstriid om *De Gouden Pen* fan de Stichting Literêre Aktiviteiten It Hearrenfean, foar it ferhaal *De soan fan [[Doris Day]]*
Jan bij de Leij

**Jan bij de Leij** (Hallum, 29 maaie 1864 - Drachten, 22 septimber 1935) wie in ûnderwizer yn Jobbegea-Hoarnstersweach.

By de Leij betsjutte in soad foar it ûnderwiis yn it easten fan de gemeente It Hearrenfean. Hy begûn as kwekeling oan de legere skoalle yn Jobbegea-Skuorregea, waard letter ûnderwizer oan de skoalle by de Tredde Slûs yn 1912 haad fan de skoalle foaroer de 15e wyk yn Hoarnstersweach (oant ± 1925). Fûl en mei resultaat hat er it drankmisbrûk yn dizze omkriten bestriden, withoefaak is hy as sprekker yn drankbestridings-gearkomsten en op meetings optreden. Sa hat er him ynset foar Steatspensjoenen. Jierrenlang wie hy foarsitter fan Doarpsbelang, mei oprjochter en kassier fan de Boerelienbank fan Jobbegea-Skuorregea. Party artikels op in soad terreinen skreaun er foar ferskate blêden. Master Bij de Leij wie hast in libbenlang in beminde en tige wurdearre figuer yn dizze streek. Der is ek in strjitte yn Hoarnstersweach nei him neamd. 

Wurke mei oan Fryske tydskriften en skreau toanielstikken.
Leiesyl

De **Leiesyl** is in eardere útwetteringsslûs yn Alde Leie foar Noard-Ljouwerteradiel en Súdwest-Ferwerderadiel. 

Troch de oanlis fan de Aldebiltdyk yn 1505 waard it in binnensyl. Nei opheffing fan de Nije Biltsyl (1655) rekke de syl yn ferfal. Op it âlde stee leit no de brêge oer de Hijumer Feart.
Ljochtmisbrea

**Ljochtmisbrea** is brea dat op Marije Ljochtmis útdield wurdt oan de earmen. 

Yn Burgum waard neffens Tsjibbe Gearts van der Meulen (1887) op 2 febrewaris Marije Ljochtmis de opbringst fan in bepaald persiel kaphout ûnder de doarpsearmen ferdield yn de foarm fan in stik roggebrea. De jefte waard letter ferfongen troch jild. Om 1950 hinne bruts de bewenner fan de betreffende pleats Noardermar mei de tradysje.
Folkert van Loon

**Folkert Nicolaas van Loon** (Harns, 6 desimber 1821 - dêre, 13 desimber 1840) wie in skipsbouwer en wurktúchboukundige. 

Nei yn ferskillende funksjes al amateur-skipsbouwer west te hawwen, wurke hy tusken 1824 - 1840 as sadanich praktysk yn Harns. Folkert van Loon hat ek boeken skreaun.
Sipke Lootsma

**Sipke Lootsma** (Reduzum, 9 jannewaris 1888 - Saandam, 15 maaie 1940) wie in histoarikus.

Hy wie in soan fan Rients Klazes Lootsma en Aaltje Westra. Hy wie troud mei Eelkje Talsma fan Reduzum.

Sipke Lootsma waard yn 1913 ûnderwizer yn Saandam en letter learaar oan it lyseum. Hy wie in fûl tsjinstanner fan it faksisme. Teffens wie Lootsma deken fan de menniste gemeente dêre fan 1935 oant syn dea.  

Hy skreau oer de walfiskfeart (1937), de hannel fan Hylpen en in histoaryske stúdzje oer de Saanstreek (1950) en naam it inisjatyf ta it pleatsen fan in grêfstien fan Paulus Kley yn de Wergeaster Mar.

## Wurk
* *De Zeildoekweverij te Krommenie* (1928)
* *Bijdrage tot de Geschiedenis der Nederlandsche Walvischvaart, meer speciaal Zaansche* (Wormerveer, 1937).
* *Het Nieuwe Huys 1687-1937, Friesch-Doopsgezinde Gemeente West-Zaandam* - by it 250 jierrich bestean fan de gemeente (Saandam, 1937)
* *De zeevaart van Hindeloopen in de zeventiende en achttiende eeuw*, 1940)
Paulus Kley

**Paulus Jans Kley** (1582 - 5 septimber 1655) wie in Amsterdamsk keapman. Hy liet tusken 1632 en 1637 de Wergeastermar drûchlizze.

Kley waard foar de ynpoldering fan de Wergeastermar ynspirearre troch de Beemster en de Schermer yn Hollân. Yn 1631 krige er tastimming fan de boeren fan Wurdum om de mar drûch te lizzen. Dochs moast der in kontrakt tekene wurde. Dêrnei krige Kley yn 1632 oktroai op de drûchlizzing fan de mar fan de tsjerkefâden fan it doarp. Hy frege it oktroai oan mei in grytman, in sekretaris fan Ljouwerteradiel en fiif Ljouwerter boargers. Kley brocht it grutste part fan it kapitaal yn, dat naam ek it grutste risiko.

Der waard wol krewearre tsjin it ynpolderjen, meidat yn de mar bêste fisk fongen waard. Fiskers hawwe de ringdyk in pear kear trochstutsen, benaud at hja wiene foar it ferliezen fan harren breawinning.

Yn 1633 waard útein set mei it drûchlizzen, mei help fan twa mûnen oan de eastkant. Yn 't earstoan wie it de bedoeling om noch twa markes drûch te lizzen, de Himpensermar en in marke fan 27&nbsp;ha tusken Wergea en Warten, mar gie net troch.

It doel fan de inysjatyfnimmers wie beweiding fan it nije lân. De kwaliteit fan dat lân foel lykwols ôf, dat de ynkomsten ek. Kley hat noch wol besocht syn mei-finansjiers de skea te fergoedzjen, mar 1637 tsjinne er in fersyk ta frijstelling fan it beteljen fan oare steatsskulden yn fanwege jildferliezen.

Neist de drûchlizzing fan de Wergeastermar inysjearre Kley ek it yn 'e polder bringen fan in tal marren ûnder Starum. Yn 1641 wie er regint fan it spinhûs yn Amsterdam. 

## Grêfmonumint
Paulus Kley hie mei syn broer Wilhelm in grêf yn it tsjerkje fan Aegum. Doe't dy tsjerke yn 1838 ôfbrutsen waard, waarden beide bruorren fannijs beïerdige by in pleats. Op 25 septimber 1939 is de sark fan Paulus oan it wetterskip oerdroegen en as monumint yn de polder fan de Wergeastermar lein. It opskrift seit: *"Hier rust de Kley de ziele leeft in vreugt o mensch vreest God opdat gij leven meugt. Paulus Jans Kley is gerust den 5 septembris anno 1655 oudt synde 73 iaeren."*  It tinkteken is in Ryksmonumint mei nûmer 22879. It is it iennige monumint ta oantins fan de drûchmakking fan de Fryske marren.

## Literatuer
*Heerma, A.L. (1937) "De inpoldering van de Wargaster meer en Paulus Jansz. Kley", *De Vrije Fries* **34**, siden 104–121. Ljouwert: Frysk Genoatskip
Tsjerkeklok

In **tsjerkeklok**, **tsjerkklok** of **liedklok** is in klok dy't by in tsjerke heart en troch te lieden de tiid of in boadskip oanjout. 

Yn de ier-kristlike tiid hie men gjin oerwurken. It begjin fan de tsjerketsjinsten en de tiden foar it gebed moast de tsjerkeklok dus oanjaan. Dêrmei regele it lieden ek it deiske libben, wurktiden en iterstiden. Dit bleau sa, ek nei de Reformaasje, ek doe't eltsenien in klok yn 'e hûs hie en der in soad horloazjes kamen.
Foar de Dútske tsjerkeklokkeroof, dy't 21 july 1941 begûn, hie Fryslân ± 400 tsjerkeklokken, fan foar 1800. It is net krekt bekend, hoefolle at ferlern gien binne. De alderâldsten binne bewarre bleaun, de Midsiuwske klokken.

De âldste tsjerkeklokken binne net datearre, mar der binne guon fan foar 1300. Dy fan Skillaard ( no yn it Frysk Museum) is nei alle gedachten fan 1284, dy fan Readtsjerk út 1307. In soad fan dizze tsjerkeklokken hawwe opskriften dy't reizgjende en letter fêstige klokkejitters neame. Sa is der Stephanus (1312-1346) , H. Kokenbacker (1457), Steven Butendiic (1458-1472), Geert van Wou (1477-1527), W. Wegewart (1561-1619), Hans Falck (1616-1639), A. Obertin (1623-1635), Jacob Noteman (1633-1649), Jurjen Balthasar, (1630-1663), Petr. Overney (1670-1711), Cl. Fremy (1699), J.A. de Grave (1704-1728), Crans (1722-1754) en J.C. Borchhard (1739-1776).

## Fierder lêze
Auteur Hessel de Walle jout yn syn boek *Friezen uit vroeger eeuwen* ûnder oaren in oersjoch fan de teksten fan sa goed as alle tsjerkeklokken út Fryslân. Op 'e webside fan 'e auteur binne oanfollingen en wizigingen te finen: Friezen uit vroeger eeuwen
Fryslân (berchtme)

It **Fryslân Berchtme** (*Hrebet Frisland \'hre-bet 'fris-land\ Friesland Ridge*) is in berchtme op Livingston, ien fan de Súd-Sjetlâneilannen, en in part fan de Tangrabergen dêre. It heechste punt wurdt foarme troch de berch *Friesland* mei 1700 m; de meast noardwestlike fan de seis piken fan dat berchtme. De krekte hichte fan de berch is yn 2003 fêststeld troch Australyske ûndersikers.

It berchtme is neamd nei de berch Friesland.

## Kaart
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map.  Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009.  ISBN 978-954-92032-6-4

## Keppelings om utens
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
*
Jan Lorié

**Jan Lorié** (Rotterdam, 30 juny 1852 - Utert, 5 jannewaris 1924) wie in geolooch.

Yn 1879 promovearre er yn Utert, waard privaatdosint yn de geology (1884). Nei Staring de bêste kenner fan it Kwartiêr fan Nederlân. Lorié publisearre ûnder oare oer grûnboarings yn Fryslân en oer de Middelsee.
Claude Fremy

**Claude Fremy** (Winterswyk, 1646 - Amsterdam, 3 jannewaris 1699) wie in stêdsgeskut- en klokkejitter. 

Claude wie de soan fan Mamertus I Fremy út Winterswyk en grif in learling fan de Hemonys. Soks wie teminsten wol it gefal mei syn jongere broer Mammes. Yn de jierren 1679-1680 wurke hy yn East-Fryslân, ûnder oaren mei syn broer Jan II. Yn 1681-1683 wie hy tegearre mei syn broer Mammes stedsklokke- en geskutjitter fan Amsterdam. Dêrnei die er dat allinnich. De oarspronklike jitterij fan Hemony oan it Molepaad waard doe opheft en Fremy fêstige him yn de al besteande jitterij oan de Baangracht. Hy geat dêr ek geskut. 
Claude Fremy hie in frijwat ûngelokkige hân fan it meitsjen fan klokkespullen. Syn spul foar Alkmaar waard yn de jierren 1684-1687 in drama. Dochs wist er it (lang opburgen) stedhûskarriljon fan Ljouwert te leverjen. Dat waard yn de 20e iuw opnij stimd. Ek levere er oan it bûtenlân, lykas Praach en Moskou. Hy stoar yn 1699 yn Amsterdam. Syn frou troude fannijs mei de Amsterdamse geskutjitter Jan Albert de Grave.
Joachim Frencelius

**Joachim Frencelius** (Camenz, yn Dútslân, 1611 - Grins, 27 maart 1669) wie in dokter.

Hy wie gûverneur fan Ernst en Willem fan Haren (1647) stedsgenêshear yn Grave (1649) en heechlearaar yn de medisinen yn Frjentsjer. It wie in dokter mei oansjen, ek oan it hof.

## Keppeling om utens
* [Koarte biografy yn de [DBNL]]
Lousmar

De **Lousmar** wie in earder marke oan de westkant an Tytsjerk. 

Yn 1780 waard de mar drûchmakke, mar it âldste oktroai is fan 1672. De polder waard wer ûnder wetter setten yn 1784 en tusken 1847-1848 wer drûchmakke. Hy hie in oerflakte fan 40 bunder en in leechste punt fan -2,2 m NAP.
Der stienen earst twa mûnen, letter ien, dy't ferfongen waard troch in elektrysk gemaaltsje yn 1926. De Lousmarderpolder foel sûnt 1956 ûnder it nij foarme wetterskip de Lytse Geast.
Hendrik Lubach

**Hendrik Lubach** († Ljouwert, 8 maaie 1845) wie tinjitter. Hy hierde yn 1804 de saak fan Jan Koers. Hy wurke oant 1842. Hendrik waard opfolge troch syn soan Sjoerd, dy't ferstoar yn 1852. Syn widdo, Sytske Steinvoorte, kaam doe yn de saak mei har soan Klaas Pieters, dy't op 14 septimber 1865 ferstoar. Nei de dea fan Sytske Steinvoorte op 2 augustus 1867 wurdt de saak oernomd troch Petrus Jacobus Hempenius. Ek de Lubach stimpels gienen mei oer. Nei de dea fan Petrus Jacobs, giet de saak nei de famylje Hempenius dy't neist de Lubach stimpels ek harren eigen stimpel hiene. In jûnsmielkanne fan Hendrik Lubachs hân is yn de herfoarme tsjerke fan Minnertsgea. Yn it Frysk Skipfeart Museum binne twa jûnsmielkannen fan Lubach.
Hendrik Kemper

**Hendrik Kemper** (1688 - 17?) wie in Amsterdamske klokke- en fizeljitter. Ferspraat oer Nederlân binne in tsiental klokken fan him bekind út de perioade 1723-1732, sa as:

* It klokje yn it âlde riedhûs fan Domburg (1725)
* In klok yn de herfoarne tsjerke fan Harns (1724)
Jan Albert de Grave

**Jan Albert de Grave** (???? - ± 1734) wie in klokke- en geskutsjitter. Hy kaam fan Celle, by de Dútske stêd Hannover. De Grave waard neamd doe't er op 10 july 1699 troude mei Catharina ten Wege, de widdo fan de Amsterdamske klokke- en geskutjitter Claude Fremy. Hy neamde him doe sels ek geskutjitter. Doch waard er earst op 17 febrewaris 1700 boarger fan Amsterdam. Op dat stuit hie de widdo Ten Wege de Amsterdamske jitterij tegearre mei masterfeint Claes Noorden, in learling fan de Hemony's. Catharina ten Wege stoar yn 1704.

Tegearre mei Claes Noorden, syn kompanjon, levere er klokkespullen foar de Abdy te Park (1709), in spul dat letter nei Leuven ferhuze, en ien foar Middelburch (1714-15). It liket derop dat by de bou fan beide spullen Noorden, as learling fan de Hemony's de wichtichste rol spille hat. Dochs hat De Grave nei syn dea yn 1716 noch twa klokkespullen makke, nammentlik yn 1717 foar de Parochialkirche yn Berlyn en yn 1721 foar de Garnisonskirche yn Potsdam.

Doe't De Grave op jierren kaam, waard yn 1731 (of faaks earder) Nicolaas Muller syn kompanjon. De Grave sil yn 1734 of koart derfoar stoarn wêze, want dat jier waard de jitterij ferhierd oan Ciprianus Crans. It soe sa'n twa iuwen duorje eart der wer in Nederlânske klokkejitter, dy't in klokkespul meitsje koe, fan De Grave syn nivo komme soe.

## Bibliografy
* Luc Rombouts: *Zingend Brons*, útjouwerij Davidsfonds Leuven, 2010, ISBN 978-90-5826-720-7
* André Lehr: *Van Paardebel tot Speelklok*, útjefte *Europese Bibliotheek Zaltbommel* 1971 (gjin ISBN)
* Heleen van der Weel: *Klokkenspel Het carillon en zijn bespelers tot 1800*, Utjouwerij Verloren Hilfertsom 2008, ISBN 978-90-8704-061-1
* Laura J. Meilink-Hoedemaker: Artikel oer *Stads klokkengieterij van Amsterdam onder Jan Albert de Grave 1699-1729*, yn *Klok en Klepel* it blêd fan de *Nederlandse Klokkenspel Vereniging*. nr 115 Des. 2011
Lourens Thomas

**Lourens Thomas** († Ljouwert, nei 1650) wie in sulversmid. Hy waard yn 1597 master en boaske datselde jier mei Hendrickien Jans. Laurens Thomas is de heit fan Thomas Laurens fan Asperen.

De tsjerklike gemeente fan Eanjum hat in sulveren jûnsmielbeker fan him. Oan de boppekant fersierd mei in râneornamint en op de foet in pearellist. Hjirop steane de gravearre wapens fan de famyljes Schwartzenberg en Holdinga. Der stiet ek in merkteken fan de stêd Ljouwert op. Ut de jierletter L kin opmakke wurde dat de beker makke waard yn 1620. Ut de oanbrochte nammeletters T.L. blykt dat Laurens Thomas dizze beker makke hat. It opskrift: *"Cave ut ex poculo benedicto Maledictionum bibas Ao. 1630"*, dat betsjut: "Wachtsje jo dat jo út de wijde beker gjin oardiel drinke". Dizze beker wie in jefte oan de tsjerke fan, de yn dy tiid op de Holdingaburcht wenjende, Georg Wolfgang fan Schwartzenberg en syn frou Doedt fan Holdinga. 

In kollekteskaal fan Thomas út 1639 mei de namme der op fan Wybrand de Geest wurdt bewarre yn it Frysk Museum.
Moannenamme

In **moannenamme** is in bynamme foar moanne fan in jier, meastentiids ferwizend nei in âlde agraryske oantsjutting. It binne meastentiids ekwifalinten fan Nederlânske nammen, mar wike ôf foar jannewaris, febrewaris en maaie.

It Westerske jier hat de folgjende moannen:
Friesche Vlag

Mei it oprjochtsjen fan de Koöperative Kondinsfabryk Fryslân (de 'Kondins') yn 1919 waard **Friesche Vlag** (Ingelsk: *Frisian Flag*) as merknamme deponearre. It merk is it âldste suvelmerk fan Nederlân en wie hiel lang û.o. bekend fan de kofjemolke, kondinsearre molke syn ferskaat oan fla. Hjoed de dei wurdt de merknamme allinne brûkt foar guod yn de kofje (lykas Goudband®, Halvamel® en Completa®).

## Skiednis
Mei it oprjochtsjen fan de 'Kondins' yn 1919 waard **Friesche Vlag** as merk deponearre.
Sûnt 2000 wurdt it merk yn Nederlân brûkt as paraplumerk fan FrieslandCampina, in suvelkoöperaasje dy't yn 1997 út in fúzje ûntstien wie. Sadwaande kaam ek farske suvel lykas molke, joggurt en fla ûnder de namme Friesche Vlag in de winkel.

Dy tastân duorre oant ein 2008, doe't Friesland Foods fusearre mei Campina; it byinoar gean fan de twa grutste suvelkoöperaasjes yn Nederlân. De Jeropeeske Kommissy hie wol in oantal betingsten by de fúzje. De nije ûndernimming moast in tal aktiviteiten ôfstjitte, wêr't it fabryk yn Nijkerk dêr't de deifarske suvel fan Friesche Vlag makke waard by wie.

It fabryk yn Nijkerk is oernaam troch Arla Foods. Dy Sweedsk-Deenske suvelkoöperaasje hat sûnt 2009 in lisinsje om tsien jier lang it merk Friesche Vlag te brûken foar deifarske molkprodukte. Dêrtroch ûntstie in unike sitewaasje, mei't twa suvelkoöperaasjes tagelyk it merk fierden. De webside fan Friesche Vlag waard foar in part trochferbûn nei FrieslandCampina (kofjeferrikers, langhâdbere suvel) en foar in diel nei Arla Foods (farske suvel). Op de ferpakkingen fan FrieslandCampina-produkten waard dúdlik fernijd: "Friesche Vlag is een merk van FrieslandCampina". Dy ynformaasje ûntbriek op de ferpakkingen fan Arla Foods.

Nei in pear jier is Arla Foods opholden mei it merk Friesche Vlag. Yn 2012 waard it doe al tsien jier net mear brûkte merk troch Melkunie wer oanhelle. 

It logo fan Friesche Vlag is yn de rin fan de jierren ferskate kearen wizege, mar bleau dochs yn grutte linen gelyk. Altyd wie der de rútfoarm mei dêryn in sirkel, mei dêr wer yn in wapperjende flagge fan de provinsje Fryslân. 

## Trivia
Nutroma en Friesche Vlag hawwe jierrenlang konkurrinten west op de kofjemolkemerk, mar no falt Nutroma ûnder it paraplumerk Friesche Vlag.

De Ingelsktalige fariant fan de merknamme, *Frisian Flag*, is sûnt 1922 yn gebrûk yn Yndoneezje. FrieslandCampina bringt dêr in ferkaat oan suvelprodukten dy't lang bewarre wurde kinne op de merk ûnder de namme Frisian Flag. It merk hat as ûndertitel ek 'Susu Bendera', frij oerset: 'molkeflagge'.

## Keppeling om utens
*Offisjele webstee
Aap

*Apen, in tuskenskift fan de Primaten;
*Aap (seil), min ofte mear fjouwerkant seil foar sylskippen;
*Aap (astrology), njoggende bist yn de tolvejierlikse syklus fan de Sineeske diereriem;
*Stichting AAP, organisaasje dy't binnensmokkeljen of troch partikulieren net mear te fersoargjen úthiemske bisten in goed ûnderkommen biedt.
Magistraatpinning

In **magistraatpinning** is in pinning dy't yn de 18e iuw yn bepaalde stêden by ôftreden jûn wurdt oan oan in stedsmagistraat.
 
By syn sitting nimmen hie hy in bedrach stoarten, dêr't ûnder oare dizze magistraatpinningen fan bekostige waarden. Magistraatpinningen út Snits en Dokkum binne bekend.
Mairie

In **mairie** wie de namme fan de gemeentebestjoeren tusken 1811 - 1813. De gritenijen wiene doe yn 80 mairies ferdield, bestjoerd troch 'maire et adjoints'.

By keizerlik dekreet fan 9 july 1810 waard it Keninkryk Hollân by Frankryk ynlive. In gefolch fan de ynliving wie dat de funksje fan skout ôfkaft waard. De skout waard ferfongen troch in prokureur en de maire. Fierders betsjutte it de ein fan it rjochtsprekkend foech fan de gemeentebestjoeren per 1 maart 1811.

Nei it werstel fan de Nederlânske ûnôfhinklikens yn 1813 waard de titulatuer fan maire feroare yn boargemaster. Allinne yn Fryslân waard de maire wer grytman, oant ek dy titel yn 1851 feroare waard yn boargemaster.
Malkontinten

**Malkontinten**, *( Frânsk: ûntefredenen )*, wienen roomske keningsgesinden yn de Súdlike Nederlannen dy't nei de Pasifikaasje fan Gint (1576) de Spaanske kant keazen.

Nei it Ferrie fan Rennenberch ( 1580 ) kamen se ek in skoftke yn it noarden nei foaren. Fan Grins út, dêr't se hinne flechte wiene, dogge se oanfallen op Fryslân. Mei 1000 man leinen se yn Kollum, mar ferlearen gau in slach by Visvliet. Nammen fan Malkontinten steane yn it Konskriptio Eksulum.
Konskriptio Eksulum

It **Konskriptio Eksulum** wie in list fan wa't yn 1580 wegens harren trou oan de roomske tsjerke en it gesach fan kening Filips II út Fryslân ferbanne waarden of útwykten nei Grinslân of East-Fryslân. 

De list waard skreaun troch Hotzo Aeksma, pastoar yn Wolsum en fermeardere troch Rennert fan Solckema. Fan dit foar de Fryske skiednis, genealogy en heraldyk wichtige wapenboek komme meardere ôfskriften foar.

## Keppeling om utens
* De list fan ferballe persoanen (argifearre ferzje)
Gerben van Manen (arsjitekt)

**Gerben Martens van Manen** (Oerterp, 21 septimber 1884 - Drachten, 27 juny 1969) is in arsjitekt dy't sûnt 1910 fêstige wie yn Drachten. 

Hy wie foarsitter fan it Bûn fan Nederlânske Arsjitekten B.N.A. fan 1942 - 1957. Hy wie ien fan de mei-oprjochters en foarsitter fan de Sintrale Kommisje Skûtsjesilen ( SKS ). Eare-foarsitter gymnastykferiening Brinio en Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau. De skûtsjekommisje fan It Hearrenfean hat as earebetoan oan him it skûtsje nei him neamd.
Albert Martin

**Albert Martin** (Amsterdam, 17 septimber 1827 - dêre, 7 jannewaris 1900) wie in skilder en tekener. 

Hy waard yn 1848 tekenmaster yn Ljouwert. Foar it Frysk Genoatskip makke er in soad topografyske tekeningen (fan grêfsarken, sa'n sechtich bûtenpleatsen en safuorthinne.) Desennialang wie Martin de fêste tekener fan it Genoatskip. Mear as 1200 fan dizze tekeningen binne tsjintwurdich yn de kolleksje fan it Frysk Museum. It museum bewarret ek in pear skilderijen, wêrûnder in ateliergesicht. Teffens is in protte fan syn wurk te finen yn it Frysk Fotoargyf fan Tresoar.


Ofbyld:Leeuwarden - Kanselarij.jpg|De Kânselarij troch A. Martin
Ofbyld:Akwarel Kingma State Albert Martin ljochtere copy.jpg|Akwarel Kingmastate troch A. Martin


## Keppeling om utens
* Albert Martin, rkd.nl
Simon Marquez

**Simon Marquez**, ofwol **Simon Marcus** (Dokkum, 3 desimber 1822 – ? ) wie in militêr. 

Hy wie de soan fan in joadske slachtersfamylje. Earst waard er Nederlânsk soldaat, mar it leger foldie him net en oarsom wie dat ek sa.

Letter gie er as frijwilliger nei Meksiko ta. As generaal waard er dêr in bekend figuer yn de striid tsjin de Frânsen dy't yn 1861 it lân beset holden. Hy krige in earfolle fernijing yn de *[[Allgemeine Zeitung des Judentums]]* (5 july 1867) .
Anna Maria Catharina Buma

**Anna Maria Catharina Buma** (Ljouwert, 13 oktober 1889 - Ljouwert, 9 juny 1963) wie in dichteresse út Ljouwert.

## Libben
Yn 1911 troude se mei jhr. Joan Quarles van Ufford, dy 't oant syn dea yn 1915 boargemaster fan Warkum wie. Sy wenne sûnt de tritiger jierren fan de 20e iuw oan de Grutte Tsjerkestrjitte nr.9 ( letter in museumrestaurant ). Troude yn 1936 mei har twadde man, Ljouwerter gemeenteargivaris Adrianus van der Minne.

Anna Buma wie ien fan de pear froulju dy't aktyf wiene de Fryske Beweging. Sy kaam troch de Jongfriezen ta it Frysk, foar 1911 publisearre se Nederlânske fersen, ûnder oare yn De Gids. Joech Fryske les en sette har yn foar Grutfryske kongressen dêr't kontakten fan East-Friezen út Aldenburch en Noardfriezen út Sleeswyk-Holstein ferstevige waarden.

Yn har hûs wienen geregeldwei gearkomsten fan Fryske skriuwers en yntellektuelen. Doe't hja ûnder ynfloed kaam fan de NSB, krige it selskip ek hege Dútske besite - fan ûnder oaren de archeologen Herman Wirth en Arend Lang - dy't de Fryske yntellektuele elite foar it nasjonaal-sosjalistyske karke besocht te spannen.

Se leit begroeven op it famyljebegrafplak fan de Buma's yn Weidum.
Marijcke Visser

**Marijcke Tjipke Visser** (Amsterdam, 10 novimber 1915 - 24 septimber 1999) wie in edelsmid en byldhouster.

Hja krige har oplieding oan it Ynstitút foar Keunstniverheids Underwiis yn Amsterdam en dêrnei yn Reading. Se krige les fan har heit Tjipke Visser yn houtfykjen en oare techniken. 

Marijcke Visser wurke op it tichelfabryk yn Tegelen. Brûkte materialen binne sulver, ivoar, stien, albast en sjamotte. Har wurken besteane út bylden, wizerplaten, reliëfs en amtskeatlingen (Boalsert) en lytse gebrûksfoarwerpen.
Anna Boleyn

**Anna Boleyn**, (Blickling (Norfolk)?, 1501 - Londen, 19 maaie 1536) wie de twadde frou fan Hindrik VIII en keninginne fan Ingelân fan 1533 oant 1536.

## Biografy
Anne Boleyn wie de dochter fan Thomas Boleyn, greve fan Wiltshire, en Elisabeth Howard. Har bertejier is net wis, en soe ek 1502 wêze kind hawwe. Troch har heit waard sy ûnder de hoede brocht fan Margaretha fan Eastenryk, de dochter fan Maximiliaan I, keizer fan it Hillige Roomske Ryk. Tusken 1513 en 1514 wenne sy yn de Lege Lannen en dêrnei inkele jierren yn Frankryk.

Nei har weromkomst yn Ingelân waard sy, nei alle gedachten, hofdame fan Mary Tudor, de suster fan Hindrik VIII in eardere frou fan de Frânske kening. Yn de maaitiid fan 1523 ferlove sy har mei Lord Henry Percy, de takomstige 6e greve fan Northumberland. Doe't syn heit fia kardinaal Thomas Wolsey dat hearde, kearde dizze him tsjin it houlik.

Yn 1527 wie Anna hofdame fan Catharina fan Aragón, de earste frou fan Hindrik. It die bliken dat Hindrik al fan 1525 ôf in amoureuze relaasje ûnderhâlde mei Anna, dy't yn 1527 algemien bekend waard. En sy naam gjin genoegen mei in posysje fan allinnich matresse. Neidat ûnderhannelings mei paus Clemens VII oer de skieding fan Hindrik VIII en Catharina mislearre wienen (sy koe him gjin manlike neisieten jaan), ferstjitte hy syn earste frou yn 1531 en boaske temûk mei Anna Boleyn. Doe't lang om let de ferklearring fan syn earste houlik ferneatige waard koe syn houlik mei Anna Boleyn yn juny 1533 offisjeel fêstlein wurde. 

Yn septimber 1533 joech Anna it libben oan har dochter Elizabeth, de lettere keninginne Elizabeth I. Yn de trije jier dy't dêrnei folgen krige sy trije miskreammen. Hindrik wie fan betinken dat op syn houlik mei Anna in flok rêste en Jane Seymour ferskine op it toaniel as nije maitresse yn in lange rige. Yn 1536 lit Hindrik Anna arresteare en oerbringen nei de Tower of London op beskuldiging fan troubrek en ynsest en waarden har fiif saneamde frijers en harsels ûnthalze. Neffens histoarisy wie sy net alhiel ûnskuldich en hie sy net in heechsteand karakter.

## Keppeling om utens
*  "The Other Boleyn Girl" - De offisjele webstee fan de film The Other Boleyn Girl - In film út 2008 oer Anna Boleyn en har suster Mary en harren beide relaasjes mei Hindrik VIII.
Annaeus Ypeij

**Annaeus Ypeij** (Ljouwert, 27 septimber 1760 - Grins, 5 april 1837) wie in Fryske predikant, tsjerkehistoarikus,  taalkundige en heechlearaar yn Hurderwyk en Grins. 

Op taalhistoarysk mêd is er it meast bekend wurden mei syn *Beknopte geschiedenis der Nederlandsche tale*, 2 dielen (1812; 1832). As tsjerkehistoarikus hat er lykwols gruttere ynfloed hân. Dat is net allinne te fernimmen oan it tal publikaasjes op it mêd fan skiednis fan it protestantisme, mar ek oan it tal ferwizings nei dy boarnen, ek noch yn de 20e iuw. 

## Publikaasjes (in kar)
* A. Ypeij en I.J. Dermout: *Geschiedenis der Nederlandsche Hervormde Kerk*. 2 dln. Breda, Van Bergen, 1819-1827
* A. Ypeij: *Beknopte geschiedenis der Nederlandsche tale*. 2 dln. Utert, Grins, 1812-1832
* A. Ypeij: *Geschiedenis van de bezondere Kerkgenootschappen en godsdienstsekten der Protestantsche dissenters in de achttiende eeuw*. 2 dln. Utert, 1808-1809

## Literatuer
* : *Ligtgeloovigheid' en 'Verschynzelen in de lugt'. Aspecten van wetenschap, religie en het publiek bij de planetenvrees van 1774 in Friesland'. In: *De Achttiende Eeuw*, fol. 44 (2012), ôfl. 1, pag. 3-27
* ,  *Met geschrevene aantekeningen van den Overledene*. De veilingcatalogus van Annaeus Ypeij (1760-1837)'. *Voortgang, jaarboek voor de neerlandistiek* 23 (2005), 177-208. 
* : *Annaeus Ypey (1760-1837). Fries predikant, kerkhistoricus en taalkundige. Bibliografische gegevens van en over hem''. Ljouwert, 1984.
Martinus fan Blije

**Martinus fan Blije** ( *de Blonda* ) († ±1452) wie in mûnts fan kleaster Klaarkamp yn Rinsumageast.

Yn 1432 waard er as biskop wijd (fan Mayo yn Ierlân) en wie wijbiskop fan Walraven fan Meurs, en oant syn dea (wij)biskop fan Utert.
Herman Martin

**Herman Martin** (Leien, 22 maart 1881 - Soest, 28 septimber 1968) wie in keunstskilder, tekenlearaar yn Ljouwert.

Hy wie de soan fan keunsthistoarkus Wilhelm Martin dy't yn 1877 as heechlearaar beneamd waard yn Leien en broer fan skriuwer Hans Martin (1886-1964). Martin wie direkteur fan it Frysk Museum tusken 1916-1919 en dêrnei learaar yn Drachten en De Haach.

Hy studearre oan de Akademy fan byldzjende keunsten yn De Haach.

## Wurk
* *Vroeg Middeleeuwse sarcophagen in Friesland en elders* (1957)
* *[[Tjipke Visser]] beeldhouwer en zijn dochter Marijcke Visser beeldhouwster edelsmid* (1958)
Jan Hendrik Matthijsen

**Jan Hendrik Matthijsen** (De Haach, 1777 - Ljouwert, 23 maart 1855) wie in keunstskilder, tekener en litograaf.

Hy is de heit fan Jan Rijk Matthijsen. Jan Matthijsen wei keamertsjinner fan Loadewyk Napoleon. Sûnt 1812 tekenmaster en skilder yn Ljouwert. Hy tekene meast portretten en lânskippen.

Syn dochter Gerharda Henrietta Matthijssen wie ien fan de earste froulike fotografen yn Ljouwert. 

## Keppeling om utens
* Matthijssen by de RKD
Jan Rijk Matthijsen

**Jan Rijk Matthijsen** (Ljouwert, 23 maaie 1816 - Arnhim, 7 juny 1850) wie in tekener en litograaf.

Hy wie learling fan syn heit Jan Hendrik Matthijsen. Jan Rijk Matthijsen wenne oant 1842 yn Ljouwert. Hy tekene meast portretten en lânskippen.
Matthijsen

* Skilder Jan Hendrik Matthijsen fan Ljouwert.
* Skilder Jan Rijk Matthijsen, soan fan Jan Hendrik Matthijsen.
Jorrit van der Meer

**Jorrit van der Meer** (Skearnegoutum, 18 febrewaris 1888 - Ljouwert, 1 juny 1933) wie kultuerkonsulint (1916) en sekretaris fan de Fryske Maatskippij fan Lânbou tusken 1916 en 1933.
Annie van der Meer

**Annie van der Meer**, letter **Annie van der Steeg-Van der Meer**, (Wergea, 10 augustus 1928 - Ljouwert, 30 maaie 2004) wie in Frysk hurdrydster dy't letter yn Ljouwert wenne.

Se waard Frysk koartebaankampioene (1950-1951 en 1954-1955), reservekampioene fan Nederlân (1954-1955 en 1955-1956), reservekampioene Fryslân langebaan (1955-1956). Se wûn mei elkoar 75 prizen.
Masterteken

In **masterteken** is in symboal dat op sulver, tin en grêfsarken slein wurdt. It masterteken, faak inisjalen fan de master, waard al foar 1500 setten. Foar sulver waard de jierletter foar 1502 feroardere, yn Fryslân waard dat pas op 1 maart 1603 regel. Doe kaam ek it stedswapen der by. Nei 1695 wurdt teffens it territoarium oanjûn, sadat Frysk sulver dêrnei fjouwer tekens draacht.

De waarboarchkantoren sille gjin gehaltestimpel en jierletter sette at der gjin masterteken slein is. Oan de jierletter kin net sjoen wurde wannear't it foarwerp, in ring, stik bestek, ûnderskieding of brandewynkom keurd waard. It jier fan fabrikaazje kin jierren earder lizze want in edelsmid of juwelier hoecht in stik net fuortendaliks keure te litten.

It ferfalskjen fan keuren en jierletters is yn Nederlân in misdriuw.
Slach oan de Somme

De **Slach oan de Somme** wie in grutte slach yn de Earste Wrâldkriich, fan 1 july oant 18 novimber 1916, op de iggen fan de Somme, yn Frankryk. De slach hat mear as in miljoen slachtoffers.
Piter Meeter

**Piter Meeter**, (Ljouwert, doopt 28 febrewaris 1734 - dêre, augustus 1798), wie in sulversmid. Hy waard master yn 1757 en kaam by it Ljouwerter gilde yn 1766. Wurk fan him hinget yn it Frysk Museum.

Hy wie de soan fan Eylart Jans, roggemjitter en Johanna Westenburg. Troude yn 1757 mei Hendrikje Bakkum.

Hy stoar yn augustus 1798 en waard op 28 augustus 1798 út it Hear Yvostraatje te Ljouwert wei begroeven.
Maaiebeam

It plantsjen fan in **maaiebeam** wie in âld gebrûk yn grutte dielen fan Jeropa. 

As symboal referearret de maaiebeam oan de libbensbeam as teken fan fruchtberheid. Yn de âlde mytologyen fan it noardlike diel fan Europa wie dat Yggdrasil. Boppe-yn de maaiebeam hinget in griene krânse as teken fan de syklyske omgong fan it libben of it libbensrêd. It wurdt oan de gong brocht troch de jeugd. It is in fruchtberheidsrite om by it begjin fan de simmer de natoer te huldigjen. Men leaude dat it plantsjen fan de beam late ta fruchtberheid foar fee, ikkers en minsken. It plantsjen fan in maaiebeam waard yn guon gemeenten nei de Twadde Wrâldoarloch noch wol dien. Der wienen dan feestlikheden en utings fan leafde foar de eigen gemeente.

De earste kear dat de maaiebeam yn Fryslân neamd wurdt is at yn 1664-1665 persoanen beboete waarden doe't se in maaiebeam út Feankleaster hellen. Ynwenners fan Achtkarspelen wurde yn 1569-1570 straft foar it plantsjen fan maaiebeammen yn Surhuzum en Bûtenpost. 

In plakkaat fan 1560 stelt nochris strafber *op den eersten May ofte naevolgende nachten eenige Meyboomen te planten, ofte enichzynts nachtlopinge, als men van olts gewoentlick is, te holden*. 

Willem Loadewyk jout yn 1585 in ordonnânsje tsjin it ôfhouwen fan in maaiebeammen op maaiejûn. As yn de 17e iuw ek de synoade him tsjin it *meijbomen op te rigten* keart, skynt de Maaiebeam út de Fryske kalinderfolkloare ferdwûn te wêzen, útsein de kallemooi. De griene tûke op de naal fan in hûs yn oanbou hjit noch wol in maaiebeam. De maaiebeam stiet ek yn dat gefal symboal foar fruchtberheid en foarspoed. 
Eartiids waardd de beam bygelyks troch buertbewenners út in bosk yn de buert helle en nei it plantsjen wurdt der in gleske dronken en wurdt der meiïnoar proaste.
Pieter Andries Meeter

**Pieter Andries  Meeter**, (Boalsert 30 oktober 1788 - Huzum, 20 jannewaris 1876), wie in skoalmaster. 

Hy skreau lêsboeken foar bern, sjongboekjes en levere Fryske bydragen oan *[[Iduna (tydskrift)|Iduna]]*.
Sjoerd Meinesz

**Sjoerd Meinesz** (Sleat, 16 desimber 1850 - Snits, 13 oktober 1938) wie in folksdichter.

Fjirtich jier lang hied er in stoomboattsjinst en foeraazjehannel yn Nijegea (Himmelumer Aldefurd) en wenne dêrnei yn Starum. It wie in folksdichter mei in ûntsjerklik-religieus aard en mei in grutte frijheidsleafde en humor.

Sjoerd Meinesz syn broer Klaas makke op lettere jierren ek ferzen yn de folkstrant.
Seakle Greijdanus

**Seakle Greijdanus** (Arum, 1 maaie 1871 - Swol, 19 maaie 1948) wie in Nederlânsk teolooch; hy wie fan hûs út grifformeard.
Greijdanus wie earst heechlearaar yn de Grifformearde Tsjerken. Yn 1944 gie er mei professor Klaas Schilder oer nei de Grifformearde Tsjerken (frijmakke), in ôfspjalting fan boppeneamde tsjerken.

Greijdanus studearre teology oan de Frije Universiteit yn Amsterdam. Hy promovearre yn 1903 op in dissertaasje oer "Menswording en Vernedering", in learstellich ûnderwerp. Letter lei er him spesjaal ta op de wittenskip fan it Nije Testamint. 

Hy tsjinne de Grifformearde tsjerken fan Rozenburg, Súd-Beijerlân en Peazens-Moddergat. Yn 1917 folge syn beneaming as heechlearaar oan de doetiidske Teologyske Hegeskoalle yn Kampen. Syn oraasje gie oer Skriftleauwe en eksegeze. 

Greijdanus hat him fertsjinstlik makke troch ferskate kommintaren op Bibelboeken. Sa skreau er in kommintaar op it evangeelje neffens Lukas en Romeinen yn de bekende rige fan de Bottenburg-kommintaren. 

Greijdanus hie as studint al krityk op de learstellige opfettings fan de grifformearde foaroanman Abraham Kuyper. Dat hat der yn 1944 ta laat dat er meigie mei de saneamde Frijmakking. Dêrnei hat er nettsjinsteande syn syn âldens noch in skoft heechlearaar oan de Teologyske Hegeskoalle fan de Frijmakke Tsjerke west.

## Keppelings om utens
*Koarte biografy
*Ofbyld Greijdanus
Melkersûnderwiis

**Melkersûnderwiis** wie it ûnderrjochtsjen fan hân- en masinemelken. De earste suvelkonsulint yn Fryslân J. Mesdag organisearre melkwedstriden. Meidat der gjin unifoarmens wie waard in reglemint opsetten dat noch lang brûkt wurde soe by hânmelkkursussen.

O.B. van der Burg út Tytsjerk wie ferantwurdlik foar de oplieding fan lieders (de saneamde foarmelkers) fan melkerskursussen. Under tafersjoch fan de Rykssuvelfoarljochtingstsjinst waarden jierliks yn oerlis mei de lânbouorganisaasjes en de legere lânbouskoallen hânmelkkursussen opsetten. Yn 1956-1957 diene kursisten oan de 71 kursussen 297  mei. Dêrfan slaggen 284 en waarden 23 ôfwiisd. Yn totaal bedroech it tal diplomearre hânmelkers yn Fryslân ein 1956 8758. De foarmelkers waarden rekrutearre út dejingen dy't slagge wiene foar it hânmelken mei mear as 180 punten en mei pedagogyske kwaliteiten. Yn 1956 slaggen 22 foarmelkers. Yn totaal wienen der yn Fryslân ein 1956 284 diplomearre foarmelkers.

Troch it groeiend tekoart oan arbeidskrêften wie it tal melkmasines sterk tanomd: 1955: 2340 masines (tanimming 530), 1956: 3096 masines (tanimming 756); 1 july 1957: 3583 masines.
Troch de Rykssuvelfoarljochtingstsjinst waarden op fersyk fan lânbouorganisaasjes en ferskate lânbou-ûnderwiisynstelingen kursussen jûn yn melkmasinekennis. 

Yn de winter 1956-1957 wienen der 248 kursisten. Yn totaal binne der 3999 getúchskriften ôfjûn. Neist de teoretyske oplieding koe in praktykdiploma masinemelken helle wurde. De oplieding bestie út:
* in teoretyske les
* twa praktyklessen
* eksamen op de fjirde les op it eigen bedriuw.
De resultaten waarden wurdearre neffens in fêststeande punteskaal; in diploma fan 180 punten of mear joech rjocht op in CAO-taslach fan F 2,- yn de wike.
Kommunistysk Manifest

It **Kommunistysk Manifest** of **Manifest fan de Kommunistyske Partij**, wie it earste marksistyske politike programma dat opsteld waard. It programma waard skreaun troch Karl Marx en Friedrich Engels yn 1847, foar it Kommunistenbûn, en yn febrewaris 1848 publisearre. 

## Keppeling om utens
* Tekst fan it ''Manifest'' (oersetting fan Herman Gorter)
* De ienige bewarre bleaune side fan de kladfersje fan it ''Kommunistysk Manifest'' yn it hânskrift fan Karl Marx, út it argyf fan it Ynternasjonaal Institút foar Sosjale Skiednis.
* Manifest der Kommunistischen Partei gutenberg.org
Fuortsette Grifformearde Tsjerken yn Nederlân

De **fuortsette Grifformearde Tsjerken yn Nederlân** (vGKN) is in Nederlânsk tsjerkegenoatskip, oprjochte op 8 maaie 2004.

## Reden fan oprjochting
Doe't de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân (GKN) op 1 maaie 2004 opgienen yn de Protestantske Tsjerke yn Nederlân (PKN) wiene der sân gemeenten dy't harren net yn de nije tsjerkeoarder fine koenen. Harren wichtichste beswieren wienen dat ferskillen yn útlis fan it kristlik leauwe dêr neist elkoar bestean koene en it feit dat mei 1 maaie 2014 (10 jier nei de oprjochting fan de PKN), pleatslike grifformearde tsjerken it rjocht ferlearen om harren jild en guod te hâlden nei it ferlitten fan de GKN.

Dizze gemeenten rjochten op 8 maaie 2004 yn Garderen de *fuortsette Grifformearde Tsjerken yn Nederlân* op.

## Oarspronklike gemeenten

De by dit tsjerkeferbân oansletten tsjerken wienen:

*Boarnburgum - Koartehimmen
*Den Bommel
*Fryske Peallen - Sigerswâld
*Garderen
*Haarlim-Sintrum (Wilhelminatsjerke)
*De Harkema
*Noardwâlde

De grifformearde tsjerke fan Den Bommel is per 1 jannewaris 2005 noch oergien nei de PKN. De Tsjerke fan Haarlim-Sintrum hat har yn oktober 2005 oansletten by de Nederlânsk Grifformearde Tsjerken.

Op 7 maaie 2006 is der yn Drachtster Kompenije de jongste vGKN-tsjerke ûntstien. Hja tsjerkje yn Boelensloane, yn it sa hjitten 'wite tsjerkje'. 

Op 26 febrewaris 2012 is de fuortsette Grifformearde Tsjerke Assen en omkriten offisjeel ynstituearre. 

Op 9 novimber 2015 makke de wurdfierder fan de fGKN bekend dat de tsjerke fan Garderen mei 1 jannewaris 2016 it tsjerkegenoatskip ferlitte soe. Garderen lei te fier fan de kearn fan de measte fuortsette grifformearde tsjerken yn Fryslân en dêrnjonken wiene der swierrichheden oer it foech fan de dûmny dêr. Garderen is no wer in gewoane grifformearde tsjerke, dy't mooglik oansluting siket by in oar ferbân.

Yn 2019 waard bekend makke dat ek De Harkema it ferbân fan de fuortsette Grifformearde Tsjerke ferliet. De grifformearde fan De Harkema, mei likernôch 800 leden de grutste tsjerke yn it ferbân, hawwe harren oansletten by it Bûn fan Frije Evangelyske Gemeenten.   

De vGKN bestiet tsjintwurdich (2020) noch út seis tsjerken. Troch't in tal tsjerken it ferbân ferliet is it ledental sakke fan 3.400 yn 2004 oant 2.001 yn 2019.

## Keppeling om utens
* ''Voortgezette Gereformeerde kerken in Nederland''
Mês

In **mês**, **mes** of **knyft** is in skerp stik ark om mei te snijen. De meast normale foarm is in rjocht limmet mei ien skerpe side en in hantfet (heft). Yn de skiednis fan de minsk spilet it mês in grutte rol. Hy wie dêrmei by steat him tsjin gruttere rôfdieren te beskermjen en der waarden in soad bewurkings fan hûden, bistekarkassen en houten foarwerpen mooglik. Hoewol't de messen destiids fan stien wiene en eigentlik net mear as splinters mei in skerpe râne, is it prinsipe altyd itselde bleaun: in kegge dy't in objekt yn twaen spjalt. Messen kinne ek ynboud wêze as draaiende skiven lykas yn blenders.

It mês hat yn it folkslibben fan Fryslân in rol spile. Foarken binne frij jong, mar eltsenien brûkte it mês (by Gysbert Japiks 'hogge') by it iten (leppels).

As men it mês by immen op tafel lei, brûkte men dêr it middeisiten. By gastmielen en begraffenissen naam eltsenien syn eigen mês mei. Yn earder tiden ha der in soad messelûkerijen (*[[bekkesnije]]*) west. In mês yn de balke stekke wie in útdaging. Gelokkich as men dan 'it oare mês yn de skie hâlde', dat wol sizze as de partijen like sterk wiene. Oan de fersiering fan mêshêften en skieën is in soad soarch bestege. In sulveren 'hecht' wie bygelyks in keatspriis. Benammen yn De Wâlden stiene de manlju gau 'mei it mês dwers yn 'e bek'.
Ramsk

**Ramsk** is in Fryske rockband en wie aktyf tusken 1995 en 2010. Ramsk treedt sûnt 21 maart 2026 wer op. 

## Skiednis
Ramsk waard yn febrewaris 1995 oprjochte, de namme stiet foar tyldrift by skiep en kninen. De line-up bestie doe út Berend van den Akker-gitaar / Eldert Stropsma-basgitaar / Tseard Okkema-sang / Niels Overzet-slachgitaar en Tjitze Venstra op drums. Yn 1996 die Ramsk mei oan Lytske Aaipop. Omdat de band wûn mochten se meidwaan op it grutte Aaipop. Na twa jier stoppe de sjonger. Nei in pear oaren kaam yn 1998 Piet Douma. in skoftke letter waard Ramsk in 4-mans formaasje doe't ien fan de gitaristen der mei stoppe. Sûnt dy tiid binne der fjouwer bandleden. Yn 2009 binne dat Berend (gitaar), Piet (sang), Eldert (basgitaar en eftergrûnsang) en Tjitze (drums eftergrûnsang). Ramsk spilet gitaarrock mei punk en hardrock ynfloeden mei dêrneist tige ynbannige en sfearfolle klanken. Yn 2007 binne der sels folkynfloeden te finen. De Fryske teksten geane oer ferskate ûnderwerpen. Ramsk hat spile op festivals en sealen as Befrijingsfestival, Wytbeat, Aaipop, Uteinrock en Feanhoopfestival.

Yn 2026 komt Ramsk wer byinoar, se spylje op 21 maart yn it foarprogramma fan Yme & The Farmbreakers yn Weidum. De band wurdt dernei wer frege foar de edsyje fan Aaipop yn dat jier.

## Diskografy
* *Komt* (mini-CD, 2000)
* *Keer op keer/ Fel op en del* (single, 2001)
* *[https://www.muziekweb.nl/Link/JK118280/Dyn-eigen-l%C3%BBd Dyn eigen lûd]* ( CD, 2003)
* *[https://www.muziekweb.nl/Link/JK240430/It-fjoer It Fjoer]* (CD, 2007)
* *Älde Jan* (single, 2007)
* *Neuzel* (single, 2008)

## Keppeling om utens
* ''Ramsk'', streektaalzang.nl
* ‘Troch ús bern meitsje wy wer muzyk’, Goeie.frl
Else Mellema

**Else Mellema**, ek: **Eduard Leo Mellema**, (Ljouwert?, 1544 - ?) wie in dichter en boekhâlder. 

## Libben
Hy wie in soan fan de Ljouwerter boargemaster Lieuwe Mellema. Hy folge in klassike oplieding, wenne yn Aken, Antwerpen en Haarlim. Yn Antwerpen joech hy les yn it Frânsk en skreau in Frânsk-Flaamsk wurdboek en in Arithmetica yn 2 dielen. 

Syn foarnaamste wurk *Boeckhouder na de conste van Italien, met twee partyen als debiteur ende crediteur* (Frjentsjer 1590), is in hichtepunt yn de Nederlânske lear fan it boekhâlden. Yn syn striid mei de skolaster Gabriël Murrier stie hy skouder oan skouder mei de korrektor fan Plantijn's drukkerij en bewurker fan it Nederlânsk-Latynsk wurdboek (Antwerpen 1588 en 1599) Cornelis Kiliaen, en it is net ûnmooglik dat hy dy holpen hat by Fryske wurden út dit standertwurk. As dichter fan Latynske fersen skreau hy epigrammen, in lokwinsk op de yntocht te Antwerpen fan Frans fan Valois, hartoch fan Alençon (1582) en gedichten op Haarlim. It meast fertsjinstlike is syn *Laus Frisiae* (Antwerpen 1573), dêr't hy de doarpen om Ljouwert yn ferhearliket en Wigle fan Aytta mei syn laach ek. Hy blykt in fûl katolyk te wêzen en in trou oanhinger fan it Habsburchske Hûs. Fan syn soan zoon Eduard komt in sonnet foar yn P. Bor, *Nederlandsche Oorloghen* (1621). De namme fan in oare soan Leo en fan syn dochter Sjouck stiet op in Nautilusbeker fan jonkhear Mr. J. Röell yn De Haach.

Mellema syn portret, mei de spreuk *Fide sed vide*, stiet yn 'Bodders yn de Fryske Striid' (fan Wumkes, Boalsert 1926), 223.
Menko

**Menko** ( ? 1213 - Witewierrum, 1276 ) wie de tredde abt fan kleaster Blomkamp. Hy kaam yn 1230 yn it kleaster. Hy sette de kronyk fan Emo fan Witewierrum fuort, mar minder krekt en mei in rommere blik. Hy waard fierders ferfolge troch de anonime 'kontinuator'.