open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nijetrine

**Nijetrine** is in doarp yn de Grutte Feanpolder tusken Wolvegea en Kuunder oan de N351 yn 'e gemeente Weststellingwerf. 

It doarp hat  () ynwenners. 

## Namme
Der is gjin wissichheid oer de ferklearring fan de namme. Mooglik soe 'trind' fan it Aldfryske 'trund' stamme, dat nei de foarm fan it eardere doarp 'rûn' betsjut. In oare ferklearring is dat '-trine' ôflaat is fan it tiidwurd 'trahiren' (lûke) en ferwize soe nei in lange rige perselen. In oare mooglikheid is dat '-trine' ôflaat is fan de hillige Katryn, de patroanhillige fan de tsjerke.   

## Skiednis
Neffens G.P. Mulder yn 'e *De Stellingwerfse Dorpsnamen*  bestie der yn 'e midsiuwen in parochy mei de namme 'Trinde', werút de twa nije parochy's 'Ostrinde' en 'Westrinde' ûntstiene. It âlde diel fan de lytsere parochy waard sûnt 'Oldetrinde' (Aldetrine) neamd. De parochy Westrinde evoluearre oer de namme 'Nije Trinde' yn Nijetrine.

It doarp waard yn 1320 yn in oarkonde fan de biskop fan Utert as 'Nieuwestrinde' neamd. Om 1320 hinne waarden Westrinde en Nijetrinde troch inoar helle om't se noch net oan de nije nammen wend wiene. 

Op de Schotanusatlas fan 1716 bestie Nijetrine op de gritenijkaart út wat pleatsen en in pear hûzen. Nijetrine hat in tsjerke hân mei in tuorke, dy't healwei de 18e iuw fanwegen brekfalligens ôfbrutsen waard. Foar de reformaasje wie dy tsjerke wijd oan Sint-Katryn, ek wurdt Nikolaas as patroanhillige neamd. 

Troch de feanterij om it doarp hinne ûntstie yn 'e 19e iuw de Rottige Meente. De bebouwing ferhûze yn dy tiid fan 'e Binnenwei nei de letter oanleine Pieter Stuyvesantwei, dêr't yn 1919 ek in nij tsjerkje boud waard.. 

## Mienskip

It doarp hat in eigen feriening foar Pleatslik Belang. De ferienings fan doarpsbelangen fan de doarpen yn 'e Grutte Feanpolder wurkje nau mei inoar gear. De doarpen hawwe it mienskiplik doarpshûs 't Polderhuus yn Munnikebuorren. 

### Tsjerke
* Evangelyske gemeente Maranatha

### Befolkingsferrin

(*<small>Boarnen: 1840: Plaatsengids.nl; 2015 en 2020: [https://allecijfers.nl/woonplaats/nijetrijne/ Alle Cijfers]</small>*)

### Berne
* Annamarie Thomas (1971), hurdrydster.

### Eveneminten
* Opera Nijetrine.
## Gea
Nijetrine leit midden yn it natoergebiet de Rottige Meente, dêr't sûnt de útsetting ek de otter wer syn leefgebiet hat.  

Oan it ein fan de yn 1748 groeven Jonkersfeart leit in slûs om trije ferskillende wetternivo's te passearen . De slûs waard yn 1775 oanlein en yn 1927 fernijd en is hjoeddedei in ryksmonumint..   

Yn de omkriten steane de eardere poldermoles De Reager en De Reidfink en in pear wynmotors.

## Strjitten
Feandyk, Lindedyk, Pieter Stuyvesantwei, Scheenepaad, Spangeahoekwei, Tsjerkewei.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen.

## Keppeling om utens
*Opera Nijetrine
Nijlemmer

**Nijlemmer** (ek wol *Nijelemmer*, Stellingwerfsk: *Ni'jlaemer*, Nederlânsk en offisjeel *Nijelamer*) is in agrarysk streekdoarp oan de Skipsleat west fan Wolvegea yn de gemeente Weststellingwerf. 

It doarp hat in losse bebouwing, in echte doarpskearn is der net en de measte pleatsen steane net oan de dyk, mar in stik it lân yn. By de Haadwei en Skipsleatwei lâns steane ferspraat mar in pear huzen.

Nijlemmer hat  () ynwenners.

## Skiednis
Nijelemmer ûntstie yn de lette midsiuwen oan de súdkant fan de âlde Wardyk. Dy Wardyk stiet op de gritenijkaart fan de atlas fan Schotanus út 1716 en bochte troch it westen en noarden fan Weststellingwerf. Hy kaam út it suden fan Aldetrine en gie mei in bocht troch Aldlemmer en Nijlemmer en mei twa heakske bochten noch fierder nei it easten troch Nijeholtwâlde hinne om by Aldeholtwâlde wer in bocht nei it suden ta te meitsjen oan de westlike flank fan Teridzert ta.

### Tsjerke

Oarspronklik hie Nijlemmer in eigen tsjerke, dy't foar de reformaasje oan Jehannes de Evangelist wijd wie. It wie in ienfâldich sealtsjerkje mei in houten klokkestoel oan de westlike gevel. It tsjerke stoartte by in swiere stoarm yn 1747 yn en waard doe ferfongen troch in klokkestoel. De klokkestoel mei helmdak is oarspronklik út 1795 en is yn de rin fan de tiid in pear kear fernijd. De klok is yn 1599 getten troch Willem Wegewaert. 

### Turfstekkerij
Yn de Tegenwoordige Staat van Friesland waard yn 1788 skreaun: *een Dorp van maatigen omtrek [...] ten Noordoosten van ‘t voorige [Oldelamer], aan denzelfden rydweg of Weerdyk gelegen. Door den zwaaren stormwind van den 12 December 1747, stortte hier een gedeelte der kerk in, die daarna voorts geheel is afgebroken. Weleer werd hier zeer veel turf gegraaven, en thans nog eenige, loopende de turf Wyken alle uit in de Kuinder. Ook loopt door dit Dorp de Schipsloot van en naar Wolvega.*

Op de gritenijkaart yn de atlas fan Eekhoff út 1850 binne de spoaren fan de feangraverij te sjen. It gebiet noardwestlik fan de Skipsleat is ien fan de lêste yn kultuer brochte feangebieten fan Fryslân.

De arsjitekt Gerben Bergsma út Wolvegea tekene yn 1928 it ûnwerp foar it ekspresjonistysk-saaklike gemaal oan de Skipsleat. Ek makke hy de ûntwerpen foar in tal pleatsen fan ferskillende typen yn dat gebiet. Tsjintwurdich makket de iisklub fan Nijlemmer gebrûk fan it monumint. 

## Mienskip

It doarp hat in doarpshûs foar sosjale aktiviteiten lykas biljerten. 

## Strjitten
Boelstrawei, Haadwei, Koaiwei, Skipsleatwei, Stadburen. 

## Sjoch ek
* Fryske doarpen.
Skerpenseel (Fryslân)

**Skerpenseel** is in doarp tusken Wolvegea en De Kúnder súdwest fan de Rottige Meente yn de gemeente Weststellingwerf. Eastlik yn 'e himrik leit de buorskip Grêft.

Skerpenseel hat  () ynwenners.

## Skiednis
Al om 1100 hinne wennen minsken yn de krite dy't no de Grutte Feanpolder neamd wurdt, mar pas yn de midsiuwen kaam de bewenning echt op gong. Der ûntstiene delsettings, meastentiids yn tropkes by elkoar. Sa ûntstienen de doarpen yn 'e Grutte Feanpolder: Munnikebuorren, Skerpenseel, Spangea en letter De Langelille en Nijetrine. Tusken dy doarpen wienen ek ferbiningswegen. Dat wiene earst paeden, saneamde Binnenwegen. Doe't it ferlet oan mear en bettere ferfiersmooglikheden groeide, waarden ek 'Bûtenwegen' oanlein. Dy wienen breder en ek geskikt foar weinen mei hynders. Sa ûntstie bygelyks de Grindwei.

Yn de 19e iuw waard der yn 'e krite in soad turf groeven. Op de Eekhoff-kaart fan 1850 is te sjen dat de bebouwing fan it doarp dan yn westlike rjochting nei de Grindwei begjint te ferskowen. It doarp bestiet tsjintwurdich út in oardel kilometer lange lintbebouwing, dy't yn noardlike rjochting minder sletten is. 

Skerpenseel is it sintrale doarp fan de Grutte Feanpolder. 

## Mienskip

It doarp hat in mienskiplike feriening foar Pleatslik Belang mei oare doarpen yn 'e Grutte Feanpolder. Der is ek in brânwarkazerne yn it doarp dy't de Grutte Feanpolder as wurkgebiet hat en dêrneist geregeld de brânwar fan Wolvegea helpe moat by brannen yn Wolvegea.

### Tsjerke
* PKN Skerpenseel-Munnekebuorren
### Ferienings
De fuotbalklub fan Skerpenseel is de op 29 febrewaris 1932 oprjchte club V.V. De Westhoek. De thúshaven fan De Westhoek is tsjintwurdich it sportkompleks It Scheenefjild en de Skeakel, fêstige yn Munnikebuorren. De akkommodaasje moat dield wurde mei fuotbalclub V.O.G. 

### Bekende ynwenners
* Peter Stuyvesant, de stifter/oprjochter fan Nij Amsterdam (no New York), is hjir grutbrocht. Oer syn berteplak binne ferskillende ferhalen, wêrûnder dat hy berne wêze soe yn Skerpenseel.
* Dewi Pechler, earder Idols finaliste, is opgroeid yn Skerpenseel en wenne by de opnames fan it programma yn Skerpenseel.

### Befolkingsferrin

## Strjitten
De Kragge, De Ribbe, Fuotpaad, Gracht, Grindwei, Nijewei, Seedyk.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen.
* Skerpenseel yn de provinsje Gelderlân.
Spangea

**Spangea** is in doarp tusken de Rottige Meente en de Linde yn it suden fan de gemeente Weststellingwerf. Under Spangea falt ek in diel fan 'e buorskip Grêft.

Spangea hat  () ynwenners.

## Skiednis
Spangea ûnstie lykas de oare doarpen yn de Grutte Feanpolder yn 'e midsiuwen. It doarp waard yn 1320 *Spangghe* neamd en yn 1399 *Spangen*. Yn de 16e iuw folgen nammen lykas *(De) Spange*, *Spanghe* en *Spange*. Yn de 19e iuw waard it doarp *Spangen* en *Spanga* neamd.

Yn de Tachtichjierrige oarloch waard tusken Kuunder en Spangea in fersterking of skâns boud mei de namme Slikenboarch. Fan de hichte ôf koe de hiele Sudersee oersjoen wurde. Boppedat wie dat it plak dêr't De Tsjonger en de Linde by inoar kamen, sadat dêr tol heft wurde koe.

Tusken de doarpen waarden ynearsten paden lein en letter ek bredere diken foar hynder en wein. De paden wienen de binnendiken, wylst de bredere diken de bûtendiken foarmen. Sa ûntstie ek de Grindwei. De grûn wie net folle wurdich en de namme Rottige Meente betsjut dan ek minne grûn. De feangrûn koe lykwols wol brûkt wurde foar it winnen fan turf en troch it ôfgraven dêrfan ûnstiene petgatten, dy't mei stoarmen grutter waarden sadat de markes wer foar fiskerij brûkt wurde koene. De turf moast ek ferfierd wurde en dêrom waard fanút Spangea in kanaal fierder Weststellingwerf yn groeven, dat no de De Skene hjit.

Spangea hat in eigen tsjerke hân, dy't yn 1820 ôfbrutsen is. Op it tsjerkhôf stiet no in klokkestoel mei in yn 1761 getten klok, dy't it iennige ryksmonumint fan it doarp is. 

By de Wettersneed fan 1825 waard ek Spangea slim troffen.

Op 16 april 1945 waard by in gefjocht tusken de Kanadeeske befrijers en in weromlûkende SS-kolonne Harmen Visser by Spangea deasketten. Ta syn neitins is der yn it doarp in monumint oprjochte.

Tusken 1984 en 2013 stie Spangea bekend as in earrebarredoarp. Yn 2013 waard it earrebarrestasjon sletten, mar der binne yn 'e omkriten fan it doarp noch jimmeroan in soad earrebarren te sjen.
 

## Mienskip
It doarp hat mei oare doarpen yn 'e Grutte Feanpolder in mienskiplike feriening foar Pleatslik Belang .

### Ferienings
* Jankfoddekoar Kommer en Geklach

### Evenemint(en)
Sûnt 1989 wurdt alle jierren yn augustus de Opera Spangea organisearre.

### Befolkingsferrin

## Gea
Spangea leit tusken de natoergebieten De Weerribben en De Rottige Meenthe yn. De Grutte Feanpolder waard yn 1847 nei de turfwinning oprjochte. Troch ûntwettering yn it ramt fan ruilferkaveling en it brûken fan wetter foar de agraryske sektor hat it gebiet te lijen fan in foarse boaiemdelgong. 

## Strjitten
Grêft, Lindedyk, Marktwei, Nijewei, Pieter Stuyvesantwei, Spangeahoekwei, Seedyk.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen.

## Keppeling om utens
* webstee Opera Spangea
Slikenboarch (plak)

**Slikenboarch** (Stellingwerfsk: *Sliekenborg*) is it lytste doarp yn de gemeente Weststellingwerf. It leit yn de súdwestpunt fan de gemeente op it plak dêr't Tsjonger en Linde byelkoar komme. It doarp leit yn de Grutte Feanpolder op de grins fan Oerisel en Fryslân. Ien hûs dat by Slikenboarch liket te hearren, falt ûnder Oerisel en dus De Kúnder.

Slikenboarch hat  () ynwenners.

## Skiednis
Yn de midsiuwen lei yn 'e himrik fan Spangea al in fear foar minsken dy't nei De Kúnder woenen. De rjochten fan it fear wiene fan it Skoatter konvint. Dêr moat doe in fersterke pleats of boarch mei de namme Slikenboarch stien ha.

Yn de Tachtichjierrige Kriich lei der in fersterking op it plak dêr't de Linde en de Tsjonger gearrinne. Yn it rampjier 1672 moast de skâns, dy't it hiele lettere doarpke omfieme en de súdwestlike oanfierrûte fan Fryslân rjochting Ljouwert foarme, de optsjende troepen fan de biskop fan Munster keare. De skâns waard yn 1702 sljochte om de grûn te brûken foar de oanlis fan de nije Steatendyk tusken Skoattersyl en Slikenboarch om dy hoeke better te beskermjen tsjin it wetter. De skâns waard yn de Schotanusatlas út 1716 al net mear oanjûn.

Nei de reformaasje bleau in relatyf grut part fan 'e lokale befolking fan 'e Westhoeke katolyk. Yn 'e 18e iuw gyngen ûnder druk in tal katoliken oer op it protestantisme, mar der bleau oant yn 'e 20e iuw in grutte katolike minderheid bestean.

Earder wie der by it doarp, mar yn 'e himrik fan De Kúnder, ek in flapbrêge, dêr't tol betelle wurde moast. Yn 'e rin fan 'e 20e iuw waard dy brêge ferfongen troch in fêste brêge.

Mei't Slikenboarch yn 1987 de doarpsstatus krige, is Slikenboarch gjin buorskip mear fan Spangea.

## Mienskip
It doarp hat mei oare doarpen yn 'e Grutte Feanpolder in mienskiplike feriening foar Pleatslik Belang.

### Skoalle
Yn Slikenboarch stie oant 1934 de skoalle fan Spangea. Nei't dy sletten waard fanwegen te min bern geane de bern fan it doarp nei de skoalle yn De Kúnder.

### Befolkingsferrin

''Boarnen: 1840: Plaatsengids; 2015 en 2020: Alle Cijfers. 
## Strjitten
Lindedyk, Slikenboarch.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen.

## Keppeling om utens
*Oer de skiednis fan Slikenboarch
Sonnegea

**Sonnegea** (Stellingwerfsk: *Sunnege*) is in doarp yn de gemeente Weststellingwerf, krekt súdwest fan Wolvegea. It doarp foarmet mei it twillingdoarp Aldetrine in lang lintdoarp.

Sonnegea hat  () ynwenners.

## Skiednis

Wis is dat der yn de 15e iuw al in tsjerkje stie. Oft der doe ek al in klokkestoel wie is net bekend. De tsjerke waard yn 1722 tekene troch Jacob Stellingwerf en nei alle gedachten yn de twadde helte fan de 18e iuw ôfbrutsen. 

Jacob Noteman út Ljouwert hie yn 1644 in nije klok getten. Dy klok waard yn de Twadde Wrâldkriich troch de Dútsers foardere en omraand. Nei de oarloch sammele de befolking jild yn foar it jitten fan in nije klok. Oant 1989 stie op it tsjerkhôf in izeren klokkestoel út 1912, dy't doe in houten klokkestoel út 1858 ferfong. Yn 1989 waard de hjoeddeiske houten klokkestoel boud. Ek waard doe in nije klok getten. 
    
## Mienskip
It doarpssintrum is yn 'e mande mei Aldetrine en underbrocht yn de eardere herfoarme tsjerke fan Aldetrine. Sonnegea-Aldetrine hat in histoaryske wurkgroep. 

### Skoalle
De mienskiplike skoalle mei Aldetrine hjit De Lantscheene, dat lângrins of doarpsgrins betsjut. De iepenbiere skoalle stiet yn Aldetrine. Yn 2023 makke de gemeente bekend dat fanwegen brek oan bern de skoalle sletten wurdt. 

### Ferienings
It doarp hat in maneezje mei de namme "Caprilli". Om de twa jier wurdt de grutte Stuyvesant-Kuiertocht holden.
* Toanielferiening 'Samen Een' 
* Jagersferiening

### Befolkingsferrin

### Berne
* Jan Brouwer (1901-1973), PvdA-politikus 
* Sijtje van der Lende (1950-), reedrydster

## Strjitten
* De Meenthe 
* Oppers
* Pieter Stuyvesantwei - ferneamd nei Pieter Stuyvesant
* Sonnegeawei 

## Publikaasje
* : "Sonnega-Oldetrijne"

## Sjoch ek
* Fryske doarpen.
## Keppeling om utens
* Skiednis Sonnegea
*Webstee Sonnegea/Aldetrine
Teridzert

**Teridzert** is in doarp yn de gemeente Weststellingwerf, noardeast fan Wolvegea. 

It doarp  () ynwenners.

## Skiednis
Men wol der op oan dat Teridzert al om 1100 hinne in folweardich doarp wie. Der soe doe al in ienfâldich tsjerkje of kapel west ha foar likernôch 150 oant 200 parochianen. Foar it bouwen fan in eigen tsjerke wienen fanâlds 10 hiemen genôch om in tsjerke te stiftsjen. Yn wat lettere tiid wurdt skreaun dat der 30 hiemen yn it doarp binne. De namme 'Ydzerde' waard yn 1320 foar it earst neamd, doe't de biskop fan it bisdom Utert in fanwegen wanhearrigens ynfierde ban út 1309 op Stellingwerfske doarpen ophefte.    

Teridzert hat op it eastein ea in stins hân, de Idzerdastins. Op dat plak stiet no in pleats. It wie in mânsk gebou út de twadde helte fan 1400. Hayo Meines hie dy stins bouwe litten en naam de namme Idsaerda oan. Yn 'e oan Bonifatius wijde tsjerke binne trije epitafen of roubuorden fan de famylje Idzerda. Ek binne dêr ferskate leden fan de famylje Terwisscha begroeven. Op ien fan de sarken stiet ek harren famyljewapen. Leden fan 'e Swarte Heap baarnden de stins om 1500 hinne ôf, mar Baerte fan Idzarda liet de stins wer opbouwe. 

Healwei de 19e iuw waard der lykas ek yn de oanbuorjende doarpen Alde- en Nijeholtwâlde folop turf groeven. Nij de feanôfgraving waard it lân geskikt makke foar agraysk gebrûk. De feanpolder waard oprjochte, dy't bemealle waard troch wettermûnen, dy't yn 1900 ferfongen waard troch in steamgemaal.    

Nei goed 40 jier waard yn 2010 de tsjerke yn Teridzert wer yn gebrûk naam. Nei jierren fan restaurearjen wie it gebou wer goed genôch om aktiviteiten yn te organisearjen. Sneinske tsjerketsjinsten wurde der net mear hâlden, mar wol binne dêr rou- en troutsjinsten. Ek wurde der konserten en toaniel-foarstellings yn 'e tsjerke organisearre.

## Mienskip
Teridzert docht in soad yn 'e mande mei de doarpen Aldeholtwâlde en Nijeholtwâlde. It doarpshûs De Bult yn Teridzert is in mienskiplik doarpshûs. Ek is der in mienskiplike hiemside en wurde der aktiviteiten mei de oare twa doarpen dield. De feriening Pleatslik Belang is ek mienskiplik en bestiet sûnt 1912. It doarpskrantsje hjit 't Kontakt.

### Tsjerke

* PKN Ter Holten

### Skoalle
De bern geane meast nei basisskoalle De Striepe yn Aldeholtpea.

### Ferienings
* Iisklub De Twa Doarpen
* Toanielferiening De Vriendenkring
* Follybalferiening De Woldvolleyers
* Koar De Drie Dorpen
* Kuorbalferiening SCO

*(<small>De list is yn 2023 bywurke mei help fan û.o. de doarpsside. Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op de [https://www.ter-idzard.nl/vrije-tijd/verenigingen#card_1896 hiemside fan 'e doarpen])</small>*

### Befolkingsferrin

(*<small>Boarnen: 1840: Plaatsengids; 2015 en 2020: [https://allecijfers.nl/woonplaats/oldeberkoop/ Alle Cijfers]</small>*)

## Evenemint(en)
* Boeretrekkertrek

## Strjitten
Boskpaad, Hamerswei, Idzardawei, Otterswei, Ruskemadenwei, Slingerwei, Vriesburgerwei.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen.
Easterwâlde

*Easterwâlde (Wymbritseradiel), in earder buorskip by Heech yn de gemeente Wymbritseradiel (Fryslân).
*Easterwâlde (Fryslân), in doarp yn de gemeente Eaststellingwerf (Fryslân)
*Easterwâlde (Gelderlân), in doarp yn de gemeente Oldebroek (Gelderlân)
Ravenswâld

**Ravenswâld** is in doarp yn de eastpunt fan de gemeente Eaststellingwerf. It leit súdeast fan Easterwâlde en noardeast fan Appelskea oan de grins mei Drinte. 

Ravenswâld hat  () ynwenners. 

## Skiednis
Schotanus hat in plasse Ravensmeer neamd. Sybesz neamde it op in kaart fan 1764 dat marke "Het Witte Meer". 

De skiednis fan it jongste doarp fan Eaststellingwerf hinget nau gear mei de feanterij, dy't yn dy krite yn Appelskea útein sette. Fanút de Appelskeaster Feart waarden op likense ôfstân fan inoar wiken groeven it fean yn. Letter waarden dwers op dy wiken op regelmjittige ôfstannen fan inoar dwerswiken groeven. De wiken moasten foar de ôfwettering soargje en fansels ek foar it transport fan 'e turf. Doe't de feanterij healwei de 19e iuw safier eine wie, dat it oan de hjoeddeiske kom fan Ravenswâld ta wie, moast it noch de namme Appelskea Tredde wyk krije. 

It earste hûs yn 'e doarpskom waard yn 1871 boud en sûnt dat jier groeide it takomstige doarp stadichoan. Yn 1915 stiene der noch gjin twintich wenten yn dy kom. De ynfrastruktuer bleau ek lang net bêst. Pas op 1 oktober 1930 krige it plak in skoalle. 

Yn 1939 waard in oprop yn 'e krante set mei de fraach útstellen te dwaan foar de namme fan 'e delsetting. By de seleksje waard fral sjoen nei de histoarsyke wearde fan de namme en sa bleau Ravensmeer fan de 40 ynstjoerings oer. De Ravensmar wie lykwols ferdwûn en ferfongen troch bosk, boppedat waard de namme by in útspraak as Raven-smeer net wurdearre en dêrom waard keazen foar de namme Ravenswâld.            

Yn it jier 1952 naam de ried it beslút om fan it plak in apart doarp te meitjen. De buorren falle sûnt 2007 ûnder de beskerme steds- en doarpsgesichten. 

It feanûntginningsgebiet by Ravenswâld is yn 2007 oanwiisd as ien fan de beskerme steds- en doarpsgesichten yn Fryslân.
Yn Ravenswâld stiet de Utsjochtoer Fochtelerfean fan de stifting Natuermonuminten.

## Mienskip
Pleatslik Belang is op 23 febrewaris 1940 oprjochte en jout it ferieningsblêd 'De Wyken' út. It doarpshûs en de doarpsferiening 'De Wyken' binne op 21 april 1980 oprjochte. Foar de aktiviteiten hat it doarp in Aktiviteitenkommisje.

### Befolkingsferrin

(*<small>Boarnen: 2009: Gemeente Eaststellingwerf - Gemeentegids 2009-2010; 2015 en 2020: [https://allecijfers.nl/woonplaats/ravenswoud/ Alle Cijfers]</small>*)

### Keunstwurk
Ta neitins oan it hurde bestean fan 'e bewenners yn it fean stiet yn it sintrum fan it doarp it keunstwurk *De Veengravers* (1979) fan Wilma Burgers-Gerritsen.

## Raven
Sûnt hast in iuw brocht yn 2011 in pearke raven foar it earst yn Fryslân wer jongen grut. Dat barde yn 'e bosken fan Ravenswâld. It lêste Fryske nêst fan 'e raaf foar dy tiid waard yn 1904 yn Beetstersweach leechhelle.

## Strjitten
* *Boksleatswei* - âlde namme
* *Fochtelerfean* - nei it Fochtelerfean
* *Kompanjonswei* - de kompanjons hienen de feanterij yn hannen.
* *Lycklamafeart* - nei de famylje Lycklama à Nijeholt
* *Master Lokstrjitte* - master Anje Lok wie haad fan de skoalle en troch de Dútske besetter fusiliearre.
* *Veenwijksweg* - wei troch it fean om de turf ôf te fieren.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen.

## Keppeling om utens
* webstee Ravenswâld
Gersleat

**Gersleat** is in doarp yn de gemeente It Hearrenfean. Gersleat-Polder is in buorskip fan it doarp. 

It doarp hat  () ynwenners.

## Skiednis
It doarp wie yn de tiid fan de 18e en de 19e iuw in sintrum fan de feanterij. Op de gritenijkaart fan de Eekhoff-atlas healwei de 19e iuw docht bliken dat hast de hiele omkriten fergroeven binne en ûnder wetter lei. Allinne de ûnder Gersleat fallende Aldeweisterpolder is yn 1776 drûchmealle en wer yn kultuer brocht. Itselde wie doe krekt (yn 1851-1852) bard mei de wat gruttere polder súdlik dêrfan.

Oant 1834 stie op it begraafplak de tsjerke fan Gersleat. Dy wie yn of koart nei 1735 boud as ferfanging fan in âldere brekfallige tsjerke. De predikant wie tagelyk dûmny fan de oare doarpen fan Aenjewier. De befolking fan it Opsterlânske doarp Lúkswâld foel yn alle gefallen oant yn 'e 18e iuw tsjerklik ûnder Gersleat. Op it begraafplak stiet ek ien fan de klokkestuollen yn Fryslân. 

Gersleat leit yn it noardwesten fan de gemeente, en foarme foar 1934 mei de doarpen Terbant, Lúnbert en Tsjalbert de gemeente Aenjewier. De fjouwer doarpen wurde noch altyd *Aenjewier* of *De Streek* neamd. De trije doarpen binne mei it noardeastlike part fan It Hearrenfean yn 1936 by de doetiidske gemeente Skoatterlân foege om sa de gemeente It Hearrenfean te foarmjen.

Gersleat foarmet it meast eastlike part fan de oan de Aenwirderwei frijwol ûnûnderbrutsen trochrinnende bebouwing fan de fjouwer doarpen. Oan de westlike ein fan Gersleat is de bebouwing minder ticht. Mei't der nei de Twadde Wrâldoarloch net folle mear boud is, is dêr de sfear te priuwen fan in mienskip middenmank it útfeante lân dat wer yn kultuer brocht is.

## Mienskip
Gersleat docht in soad yn 'e mande mei Tsjalbert en Lúnbert. It doarp hat wol in eigen feriening foar Pleatslik Belang Gersleat-Polder. Mei grutte ynset fan de ynwenners hat Gersleat sûnt 2018 de DoarpsKeamer, dy't njonken kantine fan de fuotbalklub ek in doarpshûsfunskje hat. 

### Tsjerke

* PKN Tsjalbert-De Knipe

### Skoalle
De basisskoalle d'Aldewei fan Gersleat fusearre yn 2014 mei de kristlike basisskoalle Anjewier en de iepenbiere basisskoalle De Nijewei fan Tsjalbert ta de gearwurkingsskoalle De Nijewier. 

### Ferienings

*(<small>De list is yn 2023 bywurke mei help fan de doarpsside. Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op de [https://www.aengwirden.nl/verenigingen hiemside fan it doarp])</small>*
### Befolkingsferrin

(*<small>Boarnen: 1840: Plaatsengids.nl; 2015 en 2020: [https://allecijfers.nl/woonplaats/vinkega/ Alle Cijfers]</small>*)
### Eveneminten
* Streekeinfestival

### Bustsjinst
De busline troch Gersleat wurdt fersoarge troch Qbuzz. De folgjende line rydt troch Gersleat:

* **Line 23 It Hearrenfean - Drachten fia De Tynje:** It Hearrenfean - Lúnbert - Tsjalbert - *Gersleat* - Lúkswâld - De Tynje - Nij Beets - Boarnburgum - De Wylgen - Drachten

## Gea

In pear kilometer benoarden De Streek leit it natuergebiet De Deelen, in lânskip mei in ôfwikseling fan petgatten en stripen. 
## Strjitten
De strjitten fan Gersleat mei de ferklearring fan de nammen.
## Sjoch ek
* Fryske doarpen.

## Keppeling om utens
* Webstee fan Aenjewier
Skoatterwâld

**Skoatterwâld** is in diel fan de flekke It Hearrenfean. Yn 2007 wennen der sa'n 2000 ynwenners.

## Geografy
Yn 1996 waard ten easten fan de A32 Sportpark Skoatterwâld oanlein. In pear jier letter, yn de 21e iuw, begûn men eastliker te bouwen oan de wenwyk Skoatterwâld. Yn it suden wurdt de wyk begrinze troch It Oranjewâld en yn it súdwesten troch de wenwyk It Oranjewâld-Noard. Ten easten stiet it Museum Belvedêre. It Slingertou (iepenbier) en De Burcht (kristlik) binne de beide basisskoallen yn de wyk

## Bysûndere wenprojekten
*Swannewâld (54 wenten)
*Hearrewâld (46 wenten)

## Strjitnammen yn Skoatterwâld
De postkoade fan de strjitten yn de wyk begjint mei 8448. Sintraal troch de wyk rint de Oranje Nassauleane.
Harich

**Harich** is in doarp yn 'e Súdwesthoeke en de gemeente De Fryske Marren. It leit noardwestlik tsjin Balk oan. De buorskippen De Bels, Frisbuorren en Westerein-Harich. De Harichsterbosk, part fan de gaasterlânske bosken leit súdlik fan it doarp.

Harich hat  ynwenners ().

## Skiednis
Harich is fan âlds in boeredoarp dat ûntstie oan de âlde trochgeande wei fan Koudum nei Wâldsein. De wei rint op de râne fan it Gaasterlânske sân wêrtroch't der hichteferskil is tusken de noard- en súdkant. De namme komt ek foar as *Harg(h)*, *Horch*, *Haerych* en *Harig*, en is ôflaat fan it Germaanske *Harag*, dat timpel betsjut en wiisd op in âlde heidensk kultusplak by de Friezen.

Harich wie eartiids it bestjoerlik sintrum fan Gaasterlân.  De Wyldemerk besuden it doarp wie eartiids in bekend merkeplak. Yn de fyftiger en sechtiger jierren fan de tweintichste iuw wie by it doarp in ambonezekamp.

Harich bestie ynearsten út fjouwer dielen: de Westerein, de Frisbuorren, de Tsjerkebuorren en de Lorbuorren. It doarp hie earder in eigen gersdrûgerij.

Oant de gemeentlike weryndieling fan 2014 hearde Harich ta de gemeente Gaasterlân-Sleat, en foar de weryndieling fan 1984 makke it ûnderdiel út fan 'e gemeente Gaasterlân. 

## Mienskip
It Pleatslik Belang betsjinnet Harich en Rûgehuzen. Doarpshûs *[https://www.harich.nl/index.php/ons-gebouw Ons Gebouw]* sit yn de âlde skoalle oan de Stinsenwei en wurdt as doarpshûs dield mei Rûgehuzen. 

Der waard sein dat men wenne "op Harich" ynstee fan "yn Harich".

Sûnt 2005 wurdt it Konkoers Hippyk Riis op it terrein fan 'e Maneezje Gaasterlân holden, dat yn 'e himrik fan Harich leit.

### Befolkingsferrin

*<small>(* grinswiziging mei Balk)</small>*
*<small>(Boarnen: 1840: Plaatsengids, 2012 en 2021: [https://allecijfers.nl/woonplaats/harich/ Alle Cijfers].)</small>*

### Ferienings

### Tsjerke

 
It protestantske diel fan it doarp foarmet ien gemeente mei Rûgehuzen en wurket nau gear mei Aldegea/Kolderwâlde. De tsjerke is fan 1663, it ûnderste diel fan de toer mei de mitsele spits is âlder en datearret út de 12e iuw. Boppe de doar fan it tsjerke is in gevelstien oanbrocht dy't ferwiist nei it ynstoarten fan 'e tsjerke troch in stoarm yn 1662. Oan beide kanten fan de stien stiet in earn mei in iketûke yn 'e snaffel en it wapen fan Harichster Dr. Johannes Scheltinga.

Katoliken hawwe gjin eigen tsjerke yn it doarp. Hja falle ûnder de Hillige Kristoffelparochy, dy't in tsjerke hat yn it oanbuorjende Balk.

### Berne yn Harich
* Willem Smink (1957), politikus

## Strjitten
Bokkeleane, Frisbuorren, Harichsterdyk, Hillemastate, Houtdyk, It Heech, Keamerlânswei, Lorbuorren, Lykwei, Minnemastate, Stinsenwei, Trophernsterwei, Tsjerkepaad, Van der Feltzstrjitte, Warrensterwei, Welgelegen, Westerein, Wyldemerkwei.

## Ofbylden

Idscke Popke Sathe Harich.jpg|Idscke Popkesate
De Witte Schuur Harich.jpg|De Wite Skuorre
Atlas_Schoemaker-FRIESLAND-DEEL2-2176R-Friesland,_Harich.jpeg|Ofbyld fan Harich troch Andries Schoemaker


## Sjoch ek
* Fryske doarpen
Kolderwâlde

**Kolderwâlde** is in doarp yn de gemeente De Fryske Marren, súdeast fan de Oarden. It is it lytste doarp yn de gemeente, mei  ynwenners ().

## Geografy
Kolderwâlde is ien fan de fjouwer doarpen fan de streek Noardwâlde, dêr’t de oarspronklike gritenijnamme Himmelumer Aldefurd en Noardwâlde op wiisde. De hiele streek waard yn 1984 by Gaasterlân-Sleat yndield.

Kolderwâlde is it súdlikste doarp fan de Noardwâlder rige. It leit net sa fier ôf fan De Oarden en de Holken, de súdlike útrinners fan de Fluezen. Der is amper sprake west fan komfoarming, yn it noardwesten leit in buertsje fan noch gjin tsien ienfâldige huzen. It doarp bestiet fierder út ferspraat steande, soms monumintale boerepleatsen. Yn de berm steane by de bushalte in rige brûnzen byldsjes op sokkels. It is it wurk fan de yn de buert wenjende Evert van Hemert, dy't de bylderige ‘De famkes fan Kolderwolde’ neamd hat. Sa út en troch komt der in byldsje by, fan de Woudbrug oan de Bokkeleane ta. 

## Namme
De namme kin ferklearre wurde as de Koudumer wâlde (sompe), lyk as de buert Kolderwiske noardlik fan it doarp lei.

## Skiednis
It tinbefolke streekdoarp leit yn it suden fan in leechlizzend gebiet. Ea wie it hjir in boskeftich gebiet. Troch de feanterij tusken 1830 en 1860 lizze stikken lân bytiden in meter leger as de omlizzende stikken. De polders fan no jouwe in rom útsjoch. Nei't it lân yn 1835 bedike waard, koe der turf wûn wurde yn de Grutte Noardwâlder Feanpolder. Op de gritenijkaart yn de atlas fan Eekhoff is te sjen dat de feanterijen al folop oan 'e gong wiene. Op deselde kaart stiet oan it súdwestlike begjin fan de streek it eardere tsjerkhôf fan Kolderwâlde yntekene. Dêr hat oant 1840 in tsjerke sûnder toer stien. No is op dat plak allinne in boskje kaphout te finen. 

## Keunst
Oan de Oardenwei dy't troch it doarp rint, steane bylden fan de pleatslike keunstner Evert van Hemert.


File:De venus van kolderwolde met poes.JPG|*Venus van Kolderwolde met poes*
File:Famke op de bolle.JPG|*Famke op’e bolle*
File:De verleiding.JPG|*Verleiding*
File:Europa (Kolderwolde).jpg|*Europa*


## Mienskip
### Befolking

*<small>(Boarnen: 1840: Plaatsengids, 2013 en 2023: [https://allecijfers.nl/woonplaats/kolderwolde/ Alle Cijfers].)</small>*

### Sport
Kolderwâlde hat mei de doarpen Aldegea en Ealahuzen in fuotbalferiening, SF De Wâlde. dy't yn Aldegea fêstige is.

### Bustsjinst
De busline troch Kolderwâlde wurdt fersoarge troch Qbuzz. De folgjende line rydt troch Kolderwâlde:

* **Line 45 Snits - Himmelum fia Wâldsein:** Snits - Jutryp - De Hommerts - Kûfurderrige - Wâldsein - Ypekolsgea - Ealahuzen - Aldegea - *Kolderwâlde* - Himmelum

## Strjitten
Feanenwei, Oardenwei, Ritlânswei.
Nijemardum

**Nijemardum** is in doarp yn de gemeente De Fryske Marren tusken de bosken fan Gaasterlân en de Iselmar. De buorskippen Heaburgen en Nij Amearika falle ûnder de himrik fan it doarp.

It doarp hat  ynwenners ().

## Skiednis

Nijemardum is in streekdoarp dat op de râne fan deselde sânrêch as Aldemardum ûntstien is, nei alle gedachten om 1200 hinne. De streek leit oan de âlde lânwei fan Starum en Sleat. It doarpsgebiet fan Nijemardum hat lânskiplik in opmerklike fariaasje. Súdwestlik stiet in rige buorkerijen oan dy dyk, dêr't it lân fan yn de lege Hoitebuorsterpolder leit. Oan de oare, eastlike kant fan it doarp lizze op de frijwat hege, súdeastlike flank fan Gaasterlân de Heaburgen.

Nei alle gedachten hat der eartiids in plak *Mardum* west. Yn de twadde helte fan de 14e iuw is it plak grif splitst. Yn 1399 wurdt skreaun oer *Nuwe Merden*, noch letter as *Naemardum*, of *Nijemirdum* yn 1484 en Nijemardum yn 1493. Yn dy iuw is de tsjerke ek boud, earst grif fan hout en letter fan bakstien. Doe't de tsjerke yn 1833 ôfbrutsen is, bleau allinnich de toer mei syn piramidedak stean. De toer wie eartiids in beaken foar skippen op de Sudersee. Der is in histoarysk begraafplak dêr't ek in pear Ingelske en Kanadeeske piloaten út de Twadde Wrâldkriich lizze. Op it begraafplak is in apart islamitysk hoekje grûn foar de Molukske mienskip reservearre. 

## Mienskip
Ien kear yn de moanne ferskynt Doarpsnijs, in útjefte fan de Feriening foar Doarpsbelang Nijemardum. Doarpshûs Nijemardum is it sintrale moetingsplak fan ferskate aktiviteiten.

### Ferienings
* Begraffenisferiening ''De Laatste Eer''
* Sportferiening NOK

### Tsjerke

De De Hoekstien oan Lyklamawei 11 is in PKN-tsjerke, dy't oarspronklik as grifformearde tsjerke yn 1899 boud waard. Yn 1926 ûnstie der in skuorring. In diel fan de gemeente gyng oer nei de Grifformearde Tsjerke yn Hersteld Ferbân. Yn 1946 gyng de Grifformearde Tsjerke yn Hersteld Ferbân op yn de Herfoarme Tsjerke. Hja tsjerkten yn in âld skoalgebou, dat yn 2002 sletten waard troch de foarming fan in 'Samen-op-Weg'-gemeente.  

### Skoalle
* Kristlike basisskoalle 'De Ferbining'
*    
=== Befolkingsferrin ===


=== Berne yn Nijemardum ===
* [[Johannes Draaijer]], eardere hurdfytser

=== Bustsjinst ===
De busline troch Nijemardum wurdt fersoarge troch [[Qbuzz]]. De folgjende line rydt troch Nijemardum:

* *'Line 44 Boalsert - Snits fia Gaasterlân:*' [[Boalsert]] - [[Tsjerkwert]] - [[Parregea]] - [[Warkum]] - [[Koudum]] - [[Himmelum]] - [[Bakhuzen]] - [[Murns]] - [[Riis]] - [[Aldemardum]] - *Wytlânsdykje* - *Nijemardum* - *Nij Amerika* - [[Sondel]] - [[Wikel (plak)|Wikel]] - [[Balk]] - [[Ypekolsgea]] - [[Wâldsein]] - [[Kûfurderrige]] - [[De Hommerts]] - [[Jutryp]] - [[Snits]]

== It besjen wurdich ==
* Yn Nijemardum is sûnt [[1997]] it [[Kowemuseum]] *Hast alles oer kij''.
* Besuden it doarp stiet de poldermole 't Swaantsje, in ryksmonumint.

## Strjitten
De Griene Singel, Heaburgen, Hege Bouwen, Heidepaad, Hoitebuorren, Lyklamawei, Nij Amearika, Omrin, Wissebuert, Wytlânsdykje.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen

## Keppeling om utens
* Webstee oer Nijemardum
* Mear ynformaasje oer Nijemardum
Murns

**Murns** is in doarp yn de gemeente De Fryske Marren. Murns leit súdlik fan Bakhuzen oan de Iselmar. Oant 1955 foarme Murns mei Bakhuzen ien doarp. It doarp hat  ynwenners ().

## Skiednis
Yn 'e 13e iuw waard de plaknamme Midlinghe neamd. Oare nammen wiene Midlinghe of Middelingh (1325), Middelen (1399), Midlutze (1414), Mirlense (1505), Myrns (1537) en Myrlns (1544). De plaknamme soe nei alle gedachten der op tsjutte dat it in plak yn 'e midden lei en fan it Aldfryske Middila stamme.

Op it begraafplak stiet ek ien fan de klokkestuollen yn Fryslân. Oant midden 18e iuw stie dêr in tsjerke. Yn de Twadde Wrâldkriich is de eardere klokkestoel fernield troch in delstoartend fleantúch.

## Omkriten
  
It Murnser Klif jout in moai útsjoch oer de eardere Sudersee. By moai waar is Inkhuzen te sjen. De earste kilometer foar de kust bestiet út helder ûndjip wetter. Tusken Murns en Riis leit de Rysterbosk.

By de Iselmar stiet yn it natoergebiet De Mokkebank in lytse wynmotor.

## Mienskip
Murns wurket op it mêd fan ferieningslibben in soad gear mei Bakhuzen en Riis. It doarpsbelang komt op foar de belangen fan de trije doarpen. Doarpskrante Op 'e Hichte ferskynt alle moannen.

### Bustsjinst
De busline troch Murns wurdt fersoarge troch Qbuzz. De folgjende line rydt troch Murns:

* **Line 44 Boalsert - Snits fia Gaasterlân:** Boalsert - Tsjerkwert - Parregea - Warkum - Koudum - Himmelum - Bakhuzen - *Murns* - Riis - Aldemardum - Nijemardum - Sondel - Wikel - Balk - Ypekolsgea - Wâldsein - Kûfurderrige - De Hommerts - Jutryp - Snits

## Strjitten
Breelenswei, Murnserdyk, Wieldyk.

## Galery

Ofbyld: Klokkenstoel Mirns 05c.JPG|Klokkestoel fan Murns
Ofbyld: Windmotor Mirns 12c.JPG|Wynmotor Murns
Ofbyld:Oorlogsmonument Mirns.jpg|Oarlochsmonumint Murns
Ofbyld:Plaatsnaambord_Mirns.JPG|Plaknammeboerd


## Sjoch ek
* Fryske doarpen

## Keppelings om utens
* Side Bakhuzen-Murns-Riis
* FB-side Bakhuzen-Murns-Riis
Rûgehuzen

**Rûgehuzen** is in doarp yn de gemeente De Fryske Marren, súdlik fan Balk. It doarp hat  ynwenners ().

## Skiednis
It doarp waard healwei de 13e iuw Rughahusem neamd. Oare nammen wiene Rughahuysum (1505) en Rugahuysen (1579). De namme ferwiist nei in delsetting (huzen) yn in rûch begroeide krite. Mooglik kin it earste diel ek ferwize nei de famylje- of persoansnamme 'Roege'.

Rûgehuzen hie in eigen tsjerke, dy't yn de 18e iuw ôfbrutsen is. 

Yn de rin fan de tiid rekke it doarp yn it neigean en yn 1840 wie it al sa lyts, dat der noch mar tolve huzen stiene. Dêrnei is it ynwennertal stadichoan tanommen, mar in echte kearn hat it plak net. 

Oant 1 jannewaris 1984 foel Rûgehuzen yn de gemeente Gaasterlân, dernei yn de gemeente Gaasterlân-Sleat en yn 2014 waard it doarp yndield by de gemeente De Fryske Marren.

## Mienskip
### Befolking
In bekende ynwenner fan Rûgehuzen wie hurdrider Jappie van Dijk. 

Befolkingsferrin:

### Tsjerke

Sûnt de ôfbraak fan de doarpstsjerke binne de protestantske ynwenners tsjerklik oanwiisd op Harich (protestantsk). Roomske ynwenners binne oanwiisd op Balk. Corpus Roemeling neamde Jehannes as patroanhillige fan de tsjerke. Lêste pastoar wie Pieter Symens, dy't yn 1586 noch neamd waard mar doe nei alle gedachten net mear yn funksje west hat. De tsjerke bestie yn alle gefallen al yn 1421 en waard yn 1721 tekene troch Jacobus Stellingwerff. 

### Ferienings
It Pleatslik Belang betsjinnet Harich en Rûgehuzen.  Mei Balk en Harich hat it doarp in Oranjeferiening. Foar oare ferienings, sjoch op de side fan Harich.

## Strjitten
Coenderssingel, Jan Jurjenssingel, Lutswâl, Rûchhústerwei, Tsjerkhôfleane.

## It besjen wurdich

Efter de Coenderssingel stiet oan de ein fan in oprydleane it wyt plastere De Mottekamp, oarspronklik in jachthûs of bûtenferbliuw by in boereskuorre fan ûngefear 1880 dêr't de ôfkomst noch net helder fan is.

Op it tsjerkhôf stiet ek ien fan de Fryske klokkestuollen. Op it hiem fan in pleats oan de Rûchsterwei stiet in Amerikaanske wynmotor.

## Gea
East fan Rûgehuzen leit de Bremer Wyldernis, mar it doarp leit ek oan 'e râne fan de Starnumanbosk. Yn de 19e iuw waard hout út dat produksjebosk brûkt om te ferstoken. Steatsboskbehear wol dat dit bosk tusken Kippenburch en Rûgehuzen wer in grut en rûch oerbosk wurdt. Steatsboskbehear lit yn dat produksjebosk út de 19e iuw de natoer gewurde. Mear as hûndert jier lyn waarden de beammen yn it ramt fan de houtkapkultuer om de 15 jier kapt foar it hout om dermei bakkersûnen te stoken.

De iken wurde no al beselskippe troch bjirken, dinnen, ferskate soarten moas, farens en poddestuollen.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen.
Swichum

**Swichum** is in doarp dat yn de gemeente Ljouwert leit. Swichum leit noardlik fan Eagum, eastlik fan Wurdum, westlik fan Wergea en besuden Goutum en Ljouwert. Yn 2022 hie Swichum 50 ynwenners. De doarpskearn fan Swichum leit oan de Ayttadyk en Om’e Tsjerke. 

## Skiednis

De skiednis fan Swichum giet werom oant foar it begjin fan ús jiertelling. Swichum wie oarspronklik in natuerlike ferheging mids sompen en marren. Yn de 10e iuw krige Swichum troch dikebou in ferbining mei Goutum en de stêd Ljouwert.
By de pleats Ayttastate, tsjinoer de tsjerke, groeit de stinzeplant ayttablomke.

Sûnt 1943 leit Swichum yn de gemeente Ljouwert, dêfoar lei it doarp yn Ljouwerteradiel (sudertrimdiel).

## Tsjerke

Op de foar in diel ôfgroeven terp leit de Nikolaastsjerke út it jier 1234, wijd oan de hillige Niklaas fan Myra. It gebou, mei in sealdaktoer, wurdt net mear as tsjerke brûkt en is yn behear by de Stifting Alde Fryske Tsjerken.

## Mienskip
It doarp hat mei Wurdum ien feriening foar Doarpsbelang. Tegearre hawwe de doarpen in toanielferiening Nut en Nocht, in Fuotbalferiening WWS en in tennisferiening.

### Befolkingsûntwikkeling

### Berne yn Swichum
* Viglius fan Aytta (1507-1577), rjochtsgelearde, waard op de grins fan Wurdum en Swichum berne yn it Barrahûs, in úthôf fan it Burgumer Barrakonvint. Viglius fan Aytta wie steatsman en ûnder Karel V en Filips II lid fan de Ried fan Steat.

## Strjitten
Ayttadyk, Moskoureed, Om 'e Tsjerke.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen.
Miedum (Ljouwert)

**Miedum** is in doarp dat yn de gemeente Ljouwert leit. Miedum leit noardeastlik fan Lekkum, westlik fan Gytsjerk en besuden Wyns. Miedum hat gjin doarpskearn, de Miedumer toer stjit oan de Canterlanswei mei dêr omhinne troch de himrik fersprate bebouwing. 

Miedum hat  ynwenners ().

## Skiednis
Miedum betsjut 'wenje op 'e mieden' (gerslân). Foar de reformaasje foarme Miedum in selsstannige parochy, dêrnei fusearre it doarp ta ien tsjerklike gemeente mei Lekkum. Grut hat it doarp nea west, yn 1798 telde Miedum 63 ynwenners, hjoed-de-dei om en de by 35. It doarp hat nea in skoalle hân. Miedum hat mar in hiele lytse kearn en bestiet fierder fral út pleatsen.   

Sûnt 1943 leit Miedum yn de gemeente Ljouwert, dêrfoar lei it doarp yn de gritenij Ljouwerteradiel (noardertrimdiel).   

## Tsjerketoer

Yn de katolike tiid wie de tsjerke oan de apostel Jehannes wijd. Mei de reformaasje waard Miedum mei Lekkum yn de klassis Ljouwert ien tsjerklike gemeente. De tsjerke waard mooglik lykwols oan it begjin fan de 17e iuw noch in kear fernijd.  
   
Yn 1834 waard de tsjerke ôfbrutsen doe't de ûnderhâldskosten te heech waarden foar de lytse mienskip. Faaks is de toer al boud yn de 14e, mar wierskynliker yn de 15e iuw. Ut de midsiuwen is net folle mear te sjen want yn de 19e iuw waard de toer mei oan trije kanten graubrune en oan de eastkant mei giele stientsjes ommitsele. Underyn binne kleastermoppen en roaswinkels brûkt, dy’t út de lette midsiuwen en mooglik fan de ôfbrutsen tsjerke stamme.

Nei de ôfbraak fan de tsjerke begûn de toer te fersakjen, sadat de Miedumer toer hjoed-de-dei de meast skeve toer fan Nederlân is.

## Mienskip
Miedum foarmet mei Lekkum en Snakkerbuorren al iuwen ien mienskip. De trije doarpen wurde ek wol 'De Trije Doarpen' neamd. Der is in protte gearwurking tusken de doarpen, benammen op it mêd fan kultuer. Sa bestiet ûnder oare in mienskiplik doarpsblêd, 'De Kobbeflecht'. De trije doarpen hawwe ek ien doarpsferiening, Doarpsbelang dy't him ynset foar de belangen fan de doarpsbewenners.

## Befolkingsferrin

## Strjitten
Canterlânswei, Wynser Binnepaad.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen

## Keppeling om utens
* Histoarje
* Lekkum, Miedum en Snakkerburen
Goaiïngahuzen

**Goaiïngahuzen** is in doarp yn de westpunt fan de gemeente Smellingerlân. 

It doarp hat  () ynwenners.

## Skiednis
Goaiïngahuzen waard yn 1573 'Gonyehuisen' neamd. De plaknamme ferwiist mooglik nei in delsetting fan hûzen dy't stifte wie troch it Goinga-skaai. Foar safier bekend bestie Goaiïngahuzen altiten al út wat hûzen en pleatsen sûnder kearn. Yn de 19e iuw wie it in buorskip fan Boarnburgum. Yn 1955 krige Goaiïngahuzen de status fan doarp.  

Oan de Peansterdyk stiet in yn 1883 boude kop-hals-romppleats, dy't in eardere pleats nei in brân ferfong. Op dat stee stie al in pleats sûnt de 16e iuw of earder al in hoarnleger. Dat boerehiem hearde by it Smelne-kleaster. Under it gemeentlike monumint sit in grutte molkenkelder ûnder it foarhûs. Eartiids hie de pleats in reidtek. De keldersfinsters mei bopperamen hawwe noch bûgde roeden.

## Befolkingsferrin

(*<small>Boarnen: 2015 en 2020: [https://allecijfers.nl/woonplaats/luxwoude/ Alle Cijfers]</small>*)

## Gea
Yn de omkriten lizze de natuergebieten De Kobbekoai, neamd nei de kobben dy't dêr in soad binne, en it Unlân fan Jelsma. It is yn behear by It Fryske Gea en allinnich op oanfraach tagonklik. 

Goaiïngahuzen hat in pear lytse kempings. 

## Spinnekopmûnen
Oan de Peansterdyk stiet 'De Jansmûne' (*De Modden*), in spinnekopmûne, dy't earder de polder Van der Veer drûchmealle moast. Wat fierderop oan de dyk steane de mûnen 'Heechhiem', dy't Polder De Boer meallet, en 'De Modderige Bol', dy't Polder Adamse bemealle. Op It Eilân stiet de fjirde spinnekop fan de Goaiïngahuzen, de 'Roekmûne', de grutste spinnekopmûne fan Fryslân.


Ofbyld:Heechhiem (Goaiïngahuzen).jpg|*Heechhiem*
Ofbyld:Goaiïngahuzen, spinnekopmûne De Modderige Bol.jpg|*De Modderige Bol*


Ofbyld:Goaiïngahuzen, spinnekopmûne De Jansmûne.jpg|*De Jansmûne*
Ofbyld:Roekmolen 2013 01.JPG|*Roekmûne*


## Strjitten
It Eilân, Kobbewei, Peansterdyk, Swettewei.

## Publikaasje(s)
*  "Goaiïngahuzen - in machtich plakje"

## Sjoch ek
* Fryske doarpen.

## Keppelings om utens
* De Modderige Bol.
* Heechhiem.
* De Jansmûne.
* Roekmûne.
Nyegea

**Nyegea** is in doarp yn de gemeente Smellingerlân, noardwest fan Drachten. Nyegea leit oan rykswei N31, tusken Ljouwert en Drachten, dy't ek wol de Wâldwei neamd wurdt.

Under Nyegea falle ek de buorskippen Wierren (yn it noarden fan it doarp) en Eibertsgeasten en Middelbuorren (súdlik fan it doarp). Foardat De Tike in selsstannich doarp waard, foel De Tike as buorskip ek ûnder Nyegea. Nyegea hat gjin winkels mear en is foar boadskippen oanwiisd op Drachten of Burgum (beide op sa'n 5/6 kilometer ôfstân).

Nyegea hat  () ynwenners.

## Skiednis
Nyegea is in doarp fan midsiuwske oarsprong. It doarp hie eartiids in 14e-iuwske tsjerke. De âlde tsjerke waard healwei de 19e iuw foar it measte ferboud. De bou fan de toer folge yn de jierren 1893-1894. Yn de toer hinget in klok út 1381.  

Lang bleau it doarp in boerestreek oan de Lykwei, tsjintwurdich de Kommisjewei. Súdlik fan it westlike diel fan de Kommisjewei is der nei de oarloch in lytse doarpskearn ûntstien.   

## Mienskip

It doarpshûs Op 'e Jister stiet oan de Kommisjewei. It doarpshûs waard boud op it plak dêr't eartiids it skoaltsje fan Nyegea stie. Ienris yn 'e trije jier wurdt der in doarpsfeest organisearre. Nyegeasters wurde gekjeijend foar ligers útskolden.  

### Tsjerke

* Grifformearde PKN-gemeente Nyegea-De Pein-De Tike.
* Herfoarme gemeente De Pein-Nyegea-De Tike.

### Skoalle
Sûnt jierren hat Nyegea gjin eigen basisskoalle mear. De bern geane no nei skoalle yn 'e Pein of Aldegea. 

### Ferienings
* Fûgelwacht De Pein (webstee)
* Gymnastykferiening Toneo
* Toanielselskip Nij Begjin (webstee)
### Befolkingsferrin

### Berne
* Yke Reinders Boonstra (1907-1943), dichter

### Bustsjinst
De buslinen troch Nyegea wurde fersoarge troch Qbuzz. De folgjende linen ride troch Nyegea:

* **Line 20 Ljouwert - It Hearrenfean fia Drachten en De Gordyk:** Ljouwert - Garyp - *Nyegea Rykswei* - Drachten - Olterterp - Beetstersweach - Terwispel - Lippenhuzen - De Gordyk - Langsweagen - De Knipe - It Hearrenfean
* **Line 21 Ljouwert - Drachten fia Burgum:** Ljouwert - Tytsjerk - Hurdegaryp - Quatrebras - Burgum - Sumar - De Tike - *Nyegea Rykswei* - Drachten

## Keunstwurk
By Nyegea binne oan it ein fan 'e Sintrale As by de Wâldwei yn in fiverke de keunstwurken De Glêzebiters en de Ielstikel set. It keunstwurk is troch de Nyegeasters sels betocht en fan wylgeteannen makke. Mear doarpen yn 'e omkriten binne ferrike mei keunstwurken fan wylgeteannen.

## Ofbylden

Ofbyld:Kommisjewei 10.JPG|Pastorije, Kommisjewei 10
Ofbyld:Kommisjewei 2.JPG|Kosterswent, Kommisjewei 2
Ofbyld:Kommisjewei 41, Nijega.JPG|Went mei smidderij, Kommisjewei 41


## Strjitten
Aldegeasterdyk, De Klynhoeke, Eartlânsreed, Eibertsgeasten, Fiifhoeke, Finnen, Hearrewei, Hegewei, Kilometerwei, Kommisjewei, Nije Tikewei, Skieppekampen, Stienkampen, Swartewei, Westerein, Wierren.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen