open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Taspraak

In **taspraak**, **rede** of **speech** is in foardracht yn proaza oer in beskaat non-fiktyf ûnderwerp, dy't troch in sprekker holden wurdt foar in publyk fan taharkers. It is dêrmei in foarm fan mûnlinge kommunikaasje. De tûke fan 'e wittenskip dy't taspraken en it hâlden fan taspraken bestudearret, is de retoarika.

It hâlden fan taspraken kaam foar it earst yn 'e moade yn 'e Klassike Aldheid, yn it âlde Atene en yn 'e Romeinske Republyk. De reden dêrfoar wie dat dat demokrasyen wiene, dêr't it miene folk oardielje mocht oer juridyske en politike kwestjes; it hâlden fan taspraken krige yn dat ramt deselde funksje dy't tsjintwurdich fraachpetearen op 'e tillefyzje en yn 'e oare moderne media hawwe. Lykwols meitsje politisy en teffens abbekaten en aktivisten ek hjoed oan 'e dei noch in protte gebrûk fan taspraken.

Feitliks hat men foar frijwat moderne beroppen ferlet fan it fermogen om in goede taspraak hâlde te kinnen. In protte minsken kinne dat lykwols út noch yn net, en, sterker noch, binne fobysk benaud om foar in grutte kloft folk sprekke te moatten. Soks wurdt yn 'e folksmûle 'plankefrees' neamd (nei de houten planken fan it poadium dêr't de sprekker op stiet), en yn wittenskiplike termen glossofoby. De bekende Amerikaanske komyk Jerry Seinfeld hat yn dat ramt ris sein (oer de Amerikaanske gewoante dat djipdrôven en freonen fan 'e ferstoarne saneamde lykredes hâlde op in begraffenis): *"De trochsneed persoan soe ûnder in begraffenis leaver yn 'e kiste lizze as in taspraak hâlde."*

In goede taspraak wurdt holden op in soarchfâldich opboude wize, en hat ta doel om 'e taharkers te ynformearjen, te beynfloedzjen of te fermeitsjen. Bejeftige sprekkers binne by steat en wurkje op 'e emoasjes fan harren taharkers. As soks dien wurdt foar eigen gewin (ynstee fan bygelyks fanút in oprjochte politike oertsjûging of foar in ideëel doel), sprekt men fan demagogy, en wurdt de sprekker in demagooch of ek wol in folksmenner neamd.

It skoalfoarbyld fan 'e demagooch is de eardere Dútske lieder Adolf Hitler. Politisy dy't harren talint foar it hâlden fan taspraken better brûkten, wiene bygelyks de Amerikaanske minskerjochte-aktivist Martin Luther King (*I Have a Dream*) en de Amerikaanske presidint John F. Kennedy (*Ich Bin ein Berliner*), dy't guon fan 'e bekendste taspraken út 'e skiednis holden.
Mechiel Versluis

**Mechiel Versluis** (Eaststellingwerf, 29 july 1987) is in Nederlânsk roeier fan Stellingwerfsk komôf. Hy fertsjintwurdige Nederlân op ferskate grutte ynternasjonale sporteveneminten. Yn 2016 wûn er mei syn tiim de brûnzene medalje by manljus-acht op 'e Olympyske Spullen yn Rio de Janeiro. Njonken roeien docht Versluis ek oan hurdfytsen en hurddraven.

## Libben en karriêre
Versluis waard yn 1987 berne yn Eaststellingwerf. Hy sette yn desimber 2006 mei syn karriêre as roeier útein by de RSVU Okeanos yn Amsterdam. Yn 2008 mocht er dielnimme oan it FISU WK (it wrâldkampioenskip foar studinten), dêr't er in sulverne medalje wûn. It jiers dêrop behelle er in trettjinde plak op it WK foar neo-senioaren yn Račice. Yn 2010 wûn er fierders mei de Nederlânske manljus-acht in sulverne medalje by de wrâldbekerwedstriden yn it Sloveenske Bled.

Yn 2012 waard Versluis op it ûnderdiel fjouwer sûnder stjoerman fyfde by de wrâldbekerwedstryd yn Belgrado. Dêrmei twongen hy en syn tiimgenoaten, Kaj Hendriks, Ruben Knab en Boaz Meylink, in kwalifikaasje ôf foar de Olympyske Spullen fan dat jier yn Londen. Dêr wisten se har te pleatsen foar de finale, en behellen se in fyfde plak. Yn 2013 wûn Versluis mei de fjouwer sûnder stjoerman sawol op it WK as op it Ek in goudene medalje.

Yn 'e oanrin ta de Olympyske Spullen yn Rio de Janeiro, waard der in nij roeitiim foar it ûnderdiel manljus-acht formearre. Dêrby waard de basis foarme troch Versluis, Hendriks en Meylink út 'e súksesfole fjouwer sûnder stjoerman. De oare fiif roeiers fan it nije achttal wiene: Robert Lücken, Boudewijn Röell, Olivier Siegelaar, Dirk Uittenboogaard en Tone Wieten, mei as stjoerman Peter Wiersum. Nei in stroeve start en minne resultaten yn 2015 wist dit tiim yn augustus 2016 yn Rio dochs in brûnzene medalje te beheljen.

## Keppelings om utens
*  Mechiel Versluis op WorldRowing.com
Rjochtsaak

In **rjochtsaak**, **pleit** of **proses** is de behanneling fan in skeel tusken twa of mear partijen troch in rjochtbank of in gerjochtshôf. De partijen kinne dêrby sawol natuerlike persoanen wêze (d.w.s. minsken) as rjochtspersoanen (juridyske konstruksjes dy't troch minsken oandreaun wurde, lykas ferienings, stiftings, bedriuwen of de steat). Benammen yn it strafrjocht wurdt de partij dy't earne fan beskuldige wurdt, de **beklage** neamd, wylst de oare partij it Iepenbier Ministearje (of de iepenbier oanklager) is, fertsjintwurdige troch in ofsier fan justysje. It gehiel oan wet- en regeljouwing dat foarskriuwt hoe't rjochtsaken fierd wurde moattte en wêr't se oan foldwaan moatte, wurdt it prosesrjocht neamd.

Yn it Nederlânske rjochtssysteem docht ien rjochter of in panel fan rjochters in útspraak yn in rjochtsaak; sa'n útspraak wurdt yn it sivyl rjocht en it strafrjocht it fûnis neamd. In protte oare lannen hawwe in sjuerysysteem, wêrby't beskate priveeboargers ynlotte en oproppen wurde om plak te nimmen yn in panel fan yn 'e regel in stik as tolve persoanen. Dizze sjuery, dy't yn namme bestiet út de gelikensen fan 'e beklage, docht dan in útspraak, dy't de rjochter neitiid ornaris bekrêftiget mei in fûnis. Yn guon lannen en/of yn guon gefallen is it lykwols mooglik dat de rjochter de útspraak fan 'e sjuery njonken him delleit as dy neffens him net oerienkomt mei de wet. Soks komt lykwols mar tige selden foar.

Nei in skriftlike tarieding wêryn't de partijen offisjele dokuminten útwikselje kinne dy't betrekking hawwe op 'e rjochtsaak, folget de eigentlike rjochtsitting, wêrby't de partijen inoar moetsje yn oanwêzichheid fan 'e rjochter. Sa'n rjochtsitting fynt yn 'e rjochtseal plak. Bûten it strafrjocht is it mooglik dat der foarôfgeande oan in rjochtsitting noch in oare moeting plakfynt yn 'e foarm fan in mediation of in bemiddeling. Ek is it mooglik dat in rjochter daliks útspraak docht, sûnder dat der in rjochtsitting holden wurdt. Dat kin bygelyks aa daliks al dúdlik is dat der oan beskate formele easken foar in proses net foldien is, as der saneamde foarmflaters makke binne.

Rjochtsaken fine faak plak yn ferskate sittings. Soms docht de rjochter earst in útspraak ûnder foarbehâld om te sjen oft dy in oplossing biedt; sa kin hy of sy de partijen oarderje om mei-inoar om 'e tafel te gean en te besykjen om it skeel út te praten. Dat hjit in foarriedige foarsjenning. De definitive útspraak fynt dan plak yn in boaiemproseduere. Utspraken dy't fuortkomme út rjochtsaken hearre neitiid ta de saneamde jurispredinsje, in rjochtsboarne mei in wichtige funksje oangeande de ynterpretaasje fan wetlike termen dy't op ferskate wize útlein wurde kinne. Rjochters yn lettere rjochtsaken sille har datoangeande yn 'e jurispredinsje ferdjipje om te sjen wat harren amtsgenoaten yn eardere saken oer inselde ûnderwerp besletten hawwe.
Húshâlding (betsjuttingsside)

* húshâlding (aktiviteit), de gong fan saken om in besteanssitewaasje yn stân te hâlden
* húshâlding (ekonomyske ienheid), in ekonomyske ienheid fan persoanen dy't byinoar hearre (net itselde as 'gesin'!)
** ienpersoanshúshâlding, in ekonomyske ienheid besteande út ien persoan
* hormonale húshâlding, it meganisme fan 'e ynteraksje fan ien of mear hormoanen yn it lichem fan minske en bist
John Greenwood (keunstner)

**John Greenwood** (Boston, 1727 – Londen, 1792) wie in Amerikaansk portretskilder en grafikus.

## Biografy
Greenwood waard berne yn Boston, Massachusetts yn 1727.  Hy wie yn de lear by Thomas Johnston, in reklameskilder en grafikus fan 1742 oant 1745, by wa't er ferskaat oan Ingelske wurken kopiearre. Njonken portretten skildere Greenwood in protte satirysk wurk. Hy gie yn 1752 út Boston wei en ferfear nei de Nederlânske koloanje Suriname yn it noardeasten fan Súd-Amearika. Dêr bleau er goed fiif jierren en skildere er 115 pertretten. 
Dêrnei reizge er nei Jeropa, nei Amsterdam, dêr't er yn maaie 1758 oankaam. Hy wenne in skoft yn dy stêd om it meitsjen fan  mezzoteinten ûnder de knibbel te krijen en waard yn 1758 lid fan de Amsterdamske Tekenakamy neffens in berjocht fan Jacob Otten Husly. Nei Amsterdam hâlde Greenwood yn Parys ta en dêrnei yn Londen, dêr't er him úteinlik yn 1764 nei wenjen sette.

Ien fan Greenwood's meast bekende wurken is *Sea Captains Carousing in Surinam* ('Sûpende seekapteins yn Suriname', 1755), in tafreel mei ferskate dronken foaroansteande keaplju fan Rhode Island, mei ûnder oaren Declaration of Independence  signatory Stephen Hopkins dy't ien fan de ûndertekeners fan de Amerikaanske Ferklearring fan ûnôfhinlikens wie, gûverneur Joseph Wanton, admiraal Esek Hopkins en gûverneur Nicholas Cooke.

Greenwood stoar op in besite oan Margate, yn Kent, en waard dêr ek te hôf brocht.

## Galery

Image:John Greenwood - Sea Captains Carousing in Surinam.jpg|'Sûpende seekapteins yn Suriname', 1755
File:John Greenwood - Portrait of Unknown man.png|Portret fan in ûnbekende man
File:John Greenwood - portrait of Tako Hajo Jelgersma RP-P-OB-17.154.jpg|Tako Hajo Jelgersma
Arthur McBride

***Arthur McBride*** is in Iersk folksferske, dat teminsten al bestie yn 'e earste helte fan 'e njoggentjinde iuw. It is in anty-oarlochsliet dat troch in grut tal Ierske, Britske en Amerikaanske folksmuzikanten opnommen is. De bekendste dêrfan is sûnder mis Bob Dylan. Der besteane ferskate, justjes ôfwikende ferzjes fan it liet. *Arthur McBride* waard foar it earst optekene omtrint 1840, sawol in Limerick (súdwestlik Ierlân), troch Patrick Weston Joyce, as yn Donegal (noardlik Ierlân), troch George Petrie. 

## Ynhâld
Yn it ferske, dat skreaun is yn it ik-perspektyf, geane de ferteller en syn neef, in Arthur McBride, in eintsje te kuierjen op it strân, yn guon ferzjes op 'e moarn fan earste krystdei. Dêr komme se trije Britske rekrutearringsfunksjonarissen tsjin, in sersjant, in korporaal en in jonge tamboer. De militêren sprekke de beide neven oan en skilderje in prachtich byld fan 'e tsjinst yn it Britske Leger, wêrby't se wiidweidich de deugden fan it tsjinjen fan 'e kening besprekke. Trochdat soldaten altyd bêste klean drage en jild by 't folop hawwe, hawwe se de moaie froulju om mei te trouwen mar foar it útkiezen. 

Arthur McBride sprekt lykwols op en wiist derop dat soldaten yn it Britske Leger inkeld liende klean drage, dy't se net útdwaan meie. Boppedat, sa seit er, witte de trije funksjonarissen dat nije rekruten nei Frankryk ta stjoerd wurde, dêr't se perfoarst op it slachfjild omkomme sille, en de trije mannen soene der gjin momint wekker om lizze as dat mei de beide neven barde. De sersjant wurdt lulk as er dy wurden heart, en driget dermei om syn sabel te lûken de beide jongemannen in wan bruien te jaan.

Mar de beide neven berekkenje har kânsen en helje harren *[[shillelagh (kneppel)|shillelaghs]]* (Ierske kneppels) foar 't ljocht, dêr't se de trije militêren mei op 'e plasse slane (oft se de mannen deadogge of se inkeld bewusteleas slane, wurdt yn 'e midden litten). Dêrop nimme Arthur McBride en de ferteller de swurden fan 'e sersjant en de korporaal en smite dy yn see, en itselde lot treft de tromme fan 'e jonge tamboer nei't se dêr in hoartsje mei balskopt hawwe. Yn guon ferzjes naaie de neven dan út mei de ponge jild dy't de sersjant harren oanbean hie as foarskot op 'e soldij as se tsjinst namen yn it leger.

## Utfierings
*Arthur MacBride* is troch in grut ferskaat oan folksmuzikanten opnommen, wêrûnder Paul Brady, Martin Carthy, Andy Irvine, Paddy O'Connor en Dave Swarbrick. De band Planxty, dy't it ferske útbrocht op syn debútalbum *Planxty*, út 1973, brocht it by in jonger publyk ûnder de oandacht. De bekendste artyst dy't it ferske opnommen hat, is de Amerikaansk folksmuzyksjonger Bob Dylan, dy't it op syn album *Good As I Been to You*, út 1992, útfierde. De ferzje fan Paul Brady, út 1977, is opfallend fanwegen de oansjenlike ôfwikings fan 'e gongbere tekst, mei sels ferskate bykommende kûpletten. Hoewol't Brady út Ierlân komt, wied er net bekend mei *Arthur McBride* foar't er it yn 1972 yn 'e Feriene Steaten hearde.

## Keppelings om utens
*''Arthur McBride'' (útfiering fan Planxty) op YouTube
*''Arthur McBride'' (útfiering fan Paul Brady) op YouTube
Shillelagh

* ''shillelagh'' (kneppel), in tradisjonele Ierske kneppel
* Shillelagh (plak), in plak yn Ierlân
* MGM-51 Shillelagh, in soarte anty-tankraket
Namme

In **namme** is in oantsjutting dy't brûkt wurdt foar identifikaasje. Der kin mei ferwiist wurde nei in beskate kategory fan dingen (soartnamme) of nei ien inkeld ding. Yn dat lêste gefal kin it gean om in unike namme foar dat iene spesifike ding, of om in ferwizing dy't inkeld jildich is binnen in beskate kontekst. As men it wurd 'namme' heart, tinkt men meastal it earst oan in persoansnamme, de spesifike oantsjutting fan in minske, dy't yn 'e Westerske kultuer opboud is út ien of mear foarnammen, eventueel in middelnamme of patronym en ien of mear efternammen. Yn 'e taalkunde wurde persoansnammen en oare spesifike nammen fan dingen (lykas fan bedriuwen, skippen, boeken of geografyske plakken) oantsjut as eigennammen. De tûke fan wittenskip dy't him dwaande hâldt mei de stúdzje fan nammen is de nammekunde.

## Soarten nammen
* bynamme
* efternamme
** famkesnamme (efternamme)
** gearstalde efternamme
* foarnamme
** famkesnamme (foarnamme)
** jongesnamme
** keningsnamme
** kleasternamme
** ropnamme
** twadde foarnamme
* folksnamme
* hûsnamme
* merknamme
* patronym
** ferstienne patronym
* strjitnamme
* tanamme
* toponym
** plaknamme
** wetternamme
Shillelagh (kneppel)

In ***shillelagh*** (útspr.: [ʃᵻ'le:li], likernôch: "sjuh-lee-ly") is in tradisjoneel soarte fan kneppel út Ierlân. De namme is in Ingelske ferbastering fan it Ierske *sail éille* (útspr.: [salʲ 'e:lʲə], likernôch: "saljeelje"), dat safolle as "fan in rym foarsjoene wylch" betsjut. Dit slachwapen sjocht derút as in stevige knobbige stôk mei in grutte knop oan ien útein. De lingte rint útinoar fan in sa'n 30&nbsp;sm oant like lang as in gongelstôk. De *shillelagh* is sterk ferbûn mei de Ierske folkloare.

*Shillelaghs* wurde tradisjoneel makke fan tûken fan 'e krikelbeam (*Prunus spinosa*), of ek wol fan 'e iik (*Quercus robur*). Foarhinne waard meast hout brûkt dat wûn wie út 'e woartels fan sokke beammen, om't dat by gebrûk net gau spjalte. It hout waard ynsmard mei bûter of fet en dan yn 'e skoarstien hongen om drûge te wurden. Dêrtroch krige it wapen syn karakteristike swarte glânzgjende oansjen. Soms waard de knop, dy't brûkt waard om mei ta te huffen, útholle en foldien mei raand lead; sokke wapens steane bekend as "laden *shillelaghs*".

De *shillelagh* waard as wapen brûkt om mei op in tsjinstanner yn te huffen mei de swiere knop. Dêrnjonken koed er ek ynset wurde om slaggen fan tsjinstanners mei te parearjen en om in tsjinstanner te ûntwapenjen. In protte *shillelaghs* binne foarsjoen fan in rym of lus, dy't de brûker om syn pols dwaan kin, sadat it wapen him net út 'e hân glûpe of skuord wurde kin.

Oarspronklik wie de *shillelagh* yn Ierlân it gebrûklike wapen om mieningferskillen tusken hearen mei te besljochtsjen, op inselde wize sa't duëls mei pistoalen of swurden dy funksje yn oare lannen ferfollen. Hjoed de dei wurdt it gebrûk fan 'e *shillelagh* oanleard as in foarm fan selsferdigening troch de beoefeners fan 'e Ierske fjochtsport *[[betaireacht]]*. Yn it Britske Leger drage ofsieren fan 'e Ierske Garde en it Keninklik Iersk Rezjimint *shillelaghs* makke fan krikelhout. Nei de *shillelagh* is ek in anty-rankraket ferneamd, de MGM-15 Shillelagh.
List fan net-Fryske jongesnammen

Dit is in **list fan net-[[Frysk]]e [[jongesnamme]]n**.

A - B - C - D -
E - F - G - H -
I - J - K - L -
M - N - O - P -
Q - R - S - T -
U - V - W - X -
Z
__NOTOC__
## A
Albert -
Albertus -
Albrecht -
Alexander

## B
Bart -
Beint - 

## C
Coen - 
Cornelis -

## D
Daan - 
Daniël -
Derk - 
Diederik -
Dieter -
Dietrich -
Dirk -

## E
Ed -
Eddie -
Eduard - 
Edward -
Ewout -

## F
Frans - 
Freek - 
Frits - 

## G
Geert -
Gerrit - 
Gijs - 
Gijsbert 

## H
Hannes - 
Hans - 
Harmen - 
Hendrik -
Henk - 
Hilbrand - 
Hubert - 
Huub -

## I

## J
Jacob -
Jacobus - 
Johan -
Johannes -
Joris

## K
Karst - 
Kasper - 
Kevin - 
Koen -

## L
Leo -
Leonard -
Leopold -
Lodewijk - 
Lucas - 
Luuk -

## M
Maarten -
Martin - 

## N
Nick - 
Nicolaas 

## O
Okkie - 
Onno - 

## P
Peter - 
Petrus -
Pieter -

## Q
Quint -
Quinten -

## R
Rens - 
Rolf - 
Ronan - 

## S
Sam - 
Sander - 
Sem -
Simon - 

## T
Teun - 
Theunis -
Thomas - 
Tim - 

## U

## V

## W
Wessel - 
Wilfried - 
Wouter -

## Y
Yves

## X
Xander -
Xavier

## Z

## Sjoch ek
*list fan Fryske jongesnammen
*list fan net-Fryske famkesnammen
List fan net-Fryske famkesnammen

Dit is in **list fan net-[[Frysk]]e [[famkesnamme (foarnamme)|famkesnamme]]n**.

A - B - C - D -
E - F - G - H -
I - J - K - L -
M - N - O - P -
Q - R - S - T -
U - V - W - X -
Z
__NOTOC__
## A
Ada -
Alberta -
Alexandra -
Alie -
An - 
Anastasia -
Angela -
Angelina -
Angeline - 
Ank - 
Anna - 
Annie -
Antonia

## B
Beatrix -
Bente -
Bertha - 
Bettie

## C
Catharina - 
Cassandra -
Cobie -
Cornelia

## D
Dinie - 
Dolores -
Dora 

## E
Eef - 
Eefje - 
Elizabeth -
Elma -
Elmatine - 
Els - 
Emma - 
Ester -
Evangeline

## F

## G
Geert -
Geesje 

## H
Hanna - 
Hanne - 
Hilda 

## I
Ina 

## J
Jacoba -
Jet - 
Joy - 
Joke - 
Jonne - 
Josepha - 
Josephine -
Juliëtte

## K
Kaatje - 
Katja -
Kenau - 
Kim -
Kimberly -
Klaasje 

## L
Lena -
Lenie - 
Lia -
Lianne -
Lieke - 
Lies - 
Liesje - 
Loekie - 
Lola -
Lolita

## M
Machteld - 
Mare - 
Maria
Marieke - 
Masja -
Megan -
Mel -
Melody -
Melanie

## N
Neeltje -
Nel - 
Nina 

## O
Oda 

## P
Pieta -

## Q

## R
Rebekka -
Regina - 
Renée - 
Rhiannon -
Rianne - 
Rivkah -
Romy - 
Ruth

## S
Sarah - 
Suus - 
Suzanne - 
Suzette

## T
Thea - 
Titia 

## U
Ulrike - 
Ursula 

## V

## W
Wia - 
Wilhelmina - 
Willemien -
Willemijn 

## X
Xaviera

## Y

## Z
Zita -
Zora

## Sjoch ek
*list fan Fryske famkesnammen
*list fan net-Fryske jongesnammen
Famkesnamme

* famkesnamme (foarnamme), in foarnamme dy't tradisjoneel jûn wurdt oan bern fan it froulik geslacht
* famkesnamme (efternamme), de oarspronklike efternamme fan in troude frou of in widdo
Rökefloose

***Rökefloose*** is in jongereinorganisaasje fan 'e Noardfryske minderheid yn 'e Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein. It haadkertier is fêstige yn Bredstedt (Noardfrysk: *Bräist*). De namme betsjut "Roekeswaarm" of "Roekeflecht", fan *rök*, "roek" en *floose*, "swaarm" of "flecht". Neffens de útlis op 'e webside fan 'e organisaasje sels soe de roek in hillige fûgel west hawwe yn it Fryske heidendom. De oantsjutting "swaarm" ferwiist nei de leden fan 'e feriening.

*Rökefloose* waard yn 1983 oprjochte mei as doel om it sprekken fan 'e Noardfryske taal ûnder de Noardfryske bern en jongerein te befoarderjen. Om't mar in lyts diel fan 'e befolking fan Noard-Fryslân (sa'n 6,5%) noch Noardfrysk sprekt, is it net sa foar de hân lizzend dat bern en jongerein yn har eigen fermidden omgeane mei leeftydsgenoaten dy't ek Noardfrysktalich binne. *Rökefloose* wol dêrom in ramt biede wêrbinnen oft it wol gewoan is om Noardfrysk te praten.

Dêrta organisearret de feriening sporteveneminten, kulturele aktiviteiten, reizen, útstapkes, feesten ensfh. Yn prinsipe is it Noardfrysk dêrby de fiertaal. *Rökefloose* ûnderhâldt ek kontakt mei soartgelikense jongereinorganisaasjes yn oare minderheidstaalgebieten yn 'e Jeropeeske Uny, wêrmei't útwikselingsprojekten plakfine. Yn Noard-Fryslân sels wurket *Rökefloose* nau gear mei de Friisk Foriining, dy't de nasjonalistyske streaming binnen de Noardfryske minderheid fertsjintwurdiget.

## Keppelings om utens
*//Offisjele webside fan ''Rökefloose''
Paladine Roye

**Paladine Roye** (folút: **Paladine H. Roye**; White Eagle (Oklahoma), 8 desimber 1946 – Enid (Oklahoma), 25 maaie 2001) wie in Amerikaansk keunstskilder fan etnysk Yndiaansk komôf. 

## Libben en karriêre
Roye waard yn 1946 berne yn White Eagle, yn 'e Amerikaanske steat Oklahoma as de soan fan Thurston Page Roye en dy syn frou Doris. Hy wie in folbloed Ponka-Yndiaan en in lid fan 'e federaal erkende Ponka Stamme fan Oklahoma. Syn Yndiaanske namme wie *Poⁿcící*, dat safolle betsjutte soe as "ien om foar op te passen". Roye trochrûn 'e middelbere skoalle yn Ponca City, deunby syn berteplak, en tsjinne neitiid ûnder de Fjetnamoarloch yn it Amerikaanske Leger.

Yn 1979 lei Roye him foltiids ta op in karriêre as keunstskilder. Dêrby makke er benammen gebrûk fan akrylferve, wetterferve, gouache en prints. Hy wurke ek faak gear mei syn âldere broer, Burgess Roye. Roye syn wurk krige foar it earst yn 1982 bekendheid by in breder publyk doe't it Histoaryske Genoatskip fan Garfield County en it Museum fan de Sjeroky Stripe ûnder in 'Yndiaanske wike' yn it ramt 'e fiering dat Oklahoma 75 jier earder in Amerikaanske steat wurden wie, wurk fan sawol him, as syn broer Burgess en syn mem tentoanstelden.

Sûnt dy tiid is Roye syn wurk yn ferskate museä eksposearre, en teffens is it ôfprinte yn ferskillende publikaasjes, lykas *Medina* (1981), *The Indian Trader* (1982) en *Southwest Art* (1989). Teffens wie syn wurk te sjen yn 'e dokumintêre *Native American Images*, fan Carol Patton Cornsilk, út 1984. Yn 1988 wûn Roye de earste priis by de Yndiaanske keunstwedstryd op it Red Earth Festival yn Oklahoma City. Wurk fan sines makket diel út fan 'e fêste kolleksjes fan it Gilcrease Museum yn Tulsa; it Cherokee National Museum yn Tahlequah, en it Heard Museum yn Phoenix.

Yn 1996 makken Paladine en Burgess Roye grutte muorreskilderings op it gerjochtsgebou fan Garfield County as taakstraf dy't se oplein krigen hiene foar riden ûnder ynfloed. Paladine Roye kaam op 25 maaie 2001 yn Enid, yn Oklahoma, te ferstjerren, yn 'e âlderdom fan 54 jier.
Burgess Roye

**Burgess Roye** (folút: **Burgess Stewart Roye**; White Eagle (Oklahoma), 30 oktober 1944 – dêre, 15 febrewaris 2015) wie in Amerikaansk keunstskilder fan etnysk Yndiaansk komôf.

## Libben en karriêre
Roye waard yn 1944 berne yn White Eagle, yn 'e Amerikaanske steat Oklahoma, as de soan fan Thurston Page Roye en dy syn frou Doris. Hy wie in folbloed Ponka-Yndiaan en in lid fan 'e federaal erkende Ponka Stamme fan Oklahoma. As jongfolwoeksene makke er in drege tiid troch en kaam er geregeldwei yn oanrekking mei de plysje. 

Yn 1970 feroare syn libben lykwols, doe't Roye syn talint foar skilderjen ûntdiek. Dat talint sette er neitiid yn om te helpen by it behâld fan 'e skiednis en de kultuer fan 'e Ponka. Roye wurke as keunstskilder in protte gear mei syn jongere broer Paladine Roye. Yn 1982 waard harren wurk mei dat fan harren mem yn it ramt fan it 75-jierrich bestean fan Oklahoma as Amerikaanske steat tentoansteld troch it Histoaryske Genoatskip fan Garfield County en it Museum fan de Sjeroky Stripe. Yn 1996 makken Burgess en Paladine Roye grutte muorreskilderings op it gerjochtsgebou fan Garfield County as taakstraf dy't se oplein krigen hiene foar riden ûnder ynfloed.

Burgess Roye wie troud mei Rebecca, in blanke frou, mei wa't er fjouwer dochters krige: Burgaline, Tierra, Sierra en Burma. Tsjin 'e tiid fan syn dea hied er fierders acht pakesizzers en trije oerpakesizzers. Burgess Roye kaam op 15 febrewaris 2015 yn syn wente yn White Eagle te ferstjerren, yn 'e âlderdom fan 70 jier. Nei syn kremaasje waard syn jiske op syn eigen fersyk fertruid yn 'e Rocky Mountains.

## Keppelings om utens
*  Offisjele webside fan Burgess Roye
Ponka-We Victors

**Ponka-We Victors** (Wichita (Kansas), 7 july 1981) is in Amerikaansk politika fan etnysk Yndiaansk komôf. Hja waard yn 2011 foar de Demokratyske Partij yn it Hûs fan Offurdigen fan 'e steat Kansas keazen, en is yn it hiele Kongres fan dy steat de iennichste Yndiaanske folksfertsjintwurdiger.

## Libben en karriêre
Victors waard yn 1981 berne yn 'e stêd Wichita, yn 'e Amerikaanske steat Kansas. Hja is fan mingd etnysk Ponka- en Papago-komôf, en is sawol lid fan 'e federaal erkende Ponka Stamme fan Oklahoma as fan 'e krektlyk federaal ekende Papago Naasje út Arizona. Yn 2005 behelle Victors in bachelortitel oan 'e Newman Universiteit yn Wichita, en yn 2008 rûne se har stúdzje ôf mei in mastergraad yn bestjoerskunde oan 'e Steatsuniversiteit fan Wichita. 

Under har stúdzje hie Victors staazje rûn by it Amerikaanske Kongres. Neitiid fûn se wurk yn 'e stêf fan Delia Garcia, de ôffurdige fan it 103e kiesdistrikt yn it Hûs fan Offurdigen fan Kansas. Doe't Garcia yn 2010 bekendmakke dat se harsels net op 'e nij kandidaat stelle soe foar in sit yn it Steatskongres fan Kansas, holp se tagelyk dêrmei Victors om yn har plak de Demokratyske kandidate foar de sit fan it 103e distrikt te wurden. Yn 'e foarferkiezings wie Victors de iennichste kandidate, en ek by de eigentlike ferkiezings ûnderfûn se gjin wjerstân, mei't de Republikeinen gjin kandidaat tsjin har ynbrochten. Sûnt is Victors twa kear, yn 2012 en yn 2014, mei romme marzje werkeazen.

Yn 2013 kaam Victors yn 'e Feriene Steaten lanlik yn it nijs troch har optreden by in debat yn it Steatshûs fan Offurdigen fan Kansas, oer it foarstel fan 'e Republikeinen om skoalbern dy't slagge wiene foar de middelbere skoalle de tagong ta it universitêr ûnderwiis yn Kansas te ûntsizzen as se bern fan yllegale ymmigranten wiene. De Yndiaanske Victors spriek dêrby de steatssiktaris fan Kansas Kris Kobach, ien fan 'e foarstanners fan dit foarstel, ta mei de wurden: *"Dat is grappich, menear Kobach, want as jo it oer yllegale ymmigranten hawwe, dat tink ik dat jo it oer jimme allegearre hawwe."*

## Keppelings om utens
*  Profyl fan Ponka-We Victors op 'e offisjele webside fan it Steatskongres fan Kansas
Dútske Dom (Berlyn)

De **Dútske Dom** (Dútsk: *Deutscher Dom*), offisjeel de **Nije Tsjerke** (*Neue Kirche*) heart ta de wichtige toeristyske trekpleisters fan 'e Dútske haadstêd Berlyn. De tsjerke stiet foar de Frânske Dom oer oan 'e *Gendarmenmarkt* yn 'e eardere Berlynske foarstêd Friedrichstadt yn it *[[Ortsteil]]* Mitte.

## Begryp
It begryp "Dom" hâldt allinnich ferbân mei de yn 1780-1785 njonken de al besteande *Neue Kirche* (ek: *Deutsche Kirche*) oanboude koepeltoer en is ôflaat fan it Frânske wurd *dôme* (koepel). De oanbou is folle grutter as de tsjerke sels en hat nea in sakrale funksje hân.

## Skiednis

De tsjerke waard tusken 1701 en 1708 nei de plannen fan Martin Grünberg boud yn barokke styl. Dêrfoar moast it Switserske tsjerkhôf rûme wurde, dat oanlein wie foar hugenoaten dy't nei in tydlik ferbliuw yn Switserlân yn 'e jierren 1698-1699 harren yn Berlyn nei wenjen setten. De oarspronklike tsjerke hie in fiifhoekige plattegrûn en in healrûne apsis. Yn 'e tsjerke stie oan 'e eastlike pylder foar de yngong oer in typysk protestânske alterkânsel. De tsjerke tsjinne sawol de Dútsk-grifformearde as de lutherske gemeente fan Friedrichstadt.    

Om de Gendarmenmarkt in better oansjen te jaan boude Carl von Gontard ûnder Freark II oan 'e eastlike kant fan 'e tsjerke in koepeltoer mei portiko's oan. Dat barde tagelyk mei de bou fan in hast identike koepeltoer oan de Frânske Friedrichstadtkirche oan 'e oare kant fan 'e Gendarmenmarkt. Wylst de nije koepeltoer yn oanbou wie stoarte it bouwurk yn. Fan gefolgen krige Georg Christian Unger de opdracht om it plan fan Gontard út te fieren.

As foarbyld foar de symmetryske koepeltuorren op de Gendarmenmarkt stiene de twillingtsjerken oant it Piazza del Popolo yn Rome. De foarmjouwing fan 'e koepeltuorren sels stiet yn 'e tradyske fan it palladianisme en krige de foarm fan 'e Eglise Sainte-Geneviève yn Parys, it hjoeddeiske Panthéon, fan Jacques-Germain Soufflot. Christian Bernhard Rode makke de bylden oan 'e koepel fan persoanen út it Alde en Nije Testamint. It grutte reliëf yn it timpaan stelt de bekearing fan Saulus foar.

Nei de maartrevolúsje yn 1848 waarden de 183 slachtoffers op 22 maart op 'e triemmen fan 'e Dúske Dom opbiere. Nei in protestânske tsjinst yn 'e tsjerke waarden foar de tsjerke koarte taspraken holden troch in protestânske, in katolike en in joadske geastlike, ear't de kisten ûnder grutte belangstelling fan 'e Berlynske befolking nei it hôf brocht waarden.   

De tsjerke moast oan 'e ein fan 'e 19e iuw fanwegen boufalligens ôfbrutsen wurde. In neobarokke nijbou fan it arsjitektenburo Von der Hude & Hennicke folge.

## Ferwoasting en weropbou
Yn 1943 waard de Dútske Dom troch brân ferneatige. De weropbou wie tusken 1983 en 1996. Op 2 oktober 1996 waard de tsjerke offisjeel fannijs iepene. Tuskentiids kaam de tsjerke yn hannen fan 'e oerheid. Sûnt 2002 is yn it bouwurk op fiif ferdjippings in útstalling oer de Dútske parlemintêre skiednis fêstige.

## Keppeling om utens
*  Ynformaasje op de side ''stadtentwicklung.berlin.de''
*  Side útstalling ''Wege - Irrwege - Umwege'' yn de Dútske Dom
Louis de Beaufront

**Louis de Beaufront** (Parys, 3 oktober 1855 - Thézy-Glimont, 8 jannewaris 1935)  wie de earste Frânske Esperantist mar waard letter Idist.
Ponca

"**Ponca**" of "**Ponka**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

## Folkekunde
* Ponka (folk) (Ingelsk: *Ponca*), in Yndiaansk folk yn de Feriene Steaten
** Ponka (taal) (Ingelsk: *Ponca*), de taal fan dat folk
** Ponka Stamme fan Nebraska, in federaal erkende Yndiaanske stamme-organisaasje yn 'e Feriene Steaten dy't de Ponka fertsjintwurdiget
** Ponka Stamme fan Oklahoma, in federaal erkende Yndiaanske stamme-organisaasje yn 'e Feriene Steaten dy't de Ponka fertsjintwurdiget

## Geografy
*Ponca (Nebraska), in plak yn 'e Amerikaanske steat Nebraska
*Ponca City (Oklahoma), in plak yn 'e Amerikaanske steat Oklahoma
*Ponca Township (Nebraska), in plattelânsdistrikt yn 'e Amerikaanske steat Nebraska
*Steatspark Ponca, in steatspark yn 'e Amerikaanske steat Nebraska
*Ponka-Fort (Ingelsk: *Ponca Fort*), in âld fêstingwurk fan 'e Ponka yn Nebraska
Ponka (taal)

It **Ponka** (Ingelsk: *Ponca*; Ponka: *Páⁿka iyé*) is de taal fan 'e Ponka, in lânseigen Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. It is in Sûaanske taal dy't ta de taalkloft fan 'e Degihaanske talen heart, en tige nau besibbe is oan it Omaha. It Ponka hat tsjintwurdich gjin memmetaalsprekkers mear.

## Taalbesibskip
It Ponka heart ta de Westsûaanske taalgroep fan 'e grutte Sûaanske taalfamylje. Dêrbinnen wurdt it ta de Degihaanske talen rekkene, dy't in ûnderdiel foarmje fan 'e groep fan 'e Mississippydelling-Sûaanske talen. It Ponka is tige nau besibbe oan it Omaha, in sibskip dy't him û.m. uteret yn it feit dat de beide talen goed ûnderling fersteanber binne. De measte taalkundigen sjogge it Omaha-Ponka dêrom as ien taal en it Ponka en it Omaha as dialekten fan dy taal. De Omaha- en Ponka-Yndianen fersette har tsjin dy opfetting, en beskôgje harren eigen respektivelike spraken wol deeglik as selsstannige talen. 

## Taalgebiet
It Ponka waard foarhinne sprutsen op 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika, yn it noardeastlike part fan 'e Amerikaanske steat Nebraska, yn 'e neite fan Niobrara. Letter waard it ek sprutsen yn noardlik Oklahoma, yn 'e krite om it hjoeddeiske Ponca City en White Eagle, dêr't de Ponka-Yndianen yn 1877 hinne deportearre waarden.

## Tal sprekkers
It Ponka is no in útstoarne taal mei't der gjin memmetaalsprekkers mear binne. Wol binne der noch in hantsjefol leden fan 'e âlderein dy't it op net-floeiende wize sprekke kinne. 

## Skrift
Foar it Ponka wurdt in oanpaste foarm fan it Latynske alfabet brûkt. Dat omfiemet mar leafst 36 letters, hoewol't de f, l, q, r, v en y net foarkomme.

## Fonology
It Ponka beskikt oer 5 gewoane fokalen: a [a] (fan 'mar'), e [e] (fan 'leed'), i [i] (fan 'wyt'), o [o] (fan 'bok') en u [u] (fan 'tûk'). Dêropta binne der 2 nasale fokalen: aⁿ [õ] (lykas yn it Frânske wurd *on*), en de iⁿ [ĩ] (fan 'hyns').

Fan 'e 29 konsonanten wurde de b, d, h, k, m, n, p, s, t en z op 'e 'gewoane' manear útsprutsen. Oare bekende bylûden binne de ch [ʧ] (tsj fan 'tsjerke'), g [ɡ] (g fan 'goed'), gh [ɣ] (g fan 'bûge'), j [ʤ] (dzj fan 'siedzje'), sh [ʃ] (sj fan 'sjippe'), w [w] (w fan 'skowe'), x [x] (ch fan 'berch') en zh [ʒ] (zj fan 'bagaazje'). De apostrof (’) stiet foar de glottisslach [ʔ], de klank tusken de beide gelikense lûden yn "Aäron" of "koöperaasje".

Fierders hat it Ponka 4 aspirearre konsonanten (chʰ, kʰ, pʰ en tʰ), wêrby't de basisklank (tsj, resp. k, p en t) folge wurdt troch in licht h-ke, sa't bekend is fan 'e Grinslânske útspraak fan *Marthinithoren*. Ek binne der 5 konsonanten mei in fêste glottisslach derefteroan: p’, s’, sh’, t’ en x’.

De th, ta einbeslút, stiet foar de klank [ɫᶞ], in tige 'dûnkere' l (sa't dy bgl. yn it Frysk foarkomt yn 'loch'), folge troch in lichte stimhawwende th [ð], lykas yn it Ingelske wurd *this*. Dizze klank komt bygelyks foar yn Ní Btháska [nĩ 'bɫᶞaska], wat letterlik "plat wetter" betsjut, de Ponka-namme foar de rivier de Platte. Dy oantsjutting komt feitliks de namme fan 'e steat Nebraska út fuort.

## Keppelings om utens
*Beskriuwing fan it Omaha-Ponka op ''Ethnologue''
Omaha-Ponka

It **Omaha-Ponka** is in lytse taalkloft dy't diel útmakket fan 'e Sûaanske talen, in grutte taalfamylje dêr't in protte lânseigen Yndiaanske talen út Noard-Amearika ta hearre. It Omaha-Ponka heart ta de Degihaanske groep fan 'e Westsûaanske talen, en is nau besibbe oan it Kansa-Osadzje en oan it Kwapou.

Ta dit taalgroepke hearre twa talen, it Omaha (*Omaha*) en it Ponka (*Ponca*), dy't sa nau oaninoar besibbe en sa goed ûnderling fersteanber binne dat se troch de measte taalkundigen as dialekten beskôge wurde en it Omaha-Ponka net as in taalgroep, mar as in taal. De Omaha- en Ponka-Yndianen sjogge dat lykwols oars, en beskôgje harren eigen respektivelike spraken wol deeglik as selsstannige talen. 

It Ponka is útstoarn, en it Omaha hie yn 2007 noch mar 25 memmetaalsprekkers en 35 twadde-taalsprekkers. Der wurdt krewearre om 'e beide talen wer nij libben yn te blazen.
Degihaanske talen

De **Degihaanske talen** of **Degiha-talen** foarmje in lytse taalkloft dy't diel útmakket fan 'e Sûaanske talen, in grutte taalfamylje dêr't in protte lânseigen Yndiaanske talen út Noard-Amearika ta hearre. De Degihaanske talen foarmje binnen de Westsûaanske groep mei de Dakotaanske talen, de Tsjiweare-talen en it Winnebago de saneamde Mississippydelling-Sûaanske talen (of Middensûaanske talen). 

De Degihaanske talen waarden fan âlds sprutsen yn 'e dellingen fan 'e rivieren de Ohio en de Mississippy en yn it sintrale part fan 'e Grutte Flakten. Der binne yn totaal fiif ûnderskate Degihaanske talen: Kansa (*Kansa* of *Kaw*), Kwapou (*Quapaw*), Omaha (*Omaha*), Osadzje (*Osage*) en Ponka (*Ponca*). It Omaha en it Ponka, en it Kansa en it Osadzje binne sa nau oaninoar besibbe en sa goed ûnderling fersteanber dat taalkundigen se as ien taal beskôgje (Omaha-Ponka en Kansa-Osadzje), mar de oanbelangjende etnyske groepen sjogge se wol deeglik as selsstannige talen. 

It Kansa, it Osadzje en it Ponka binne no útstoarn, wêrfan it Kansa yn begjin 1980-er jierren en it Osadzje yn 2005 mei de dea fan Lucille Roubedeaux, de lêste memmetaalsprekster. It Omaha en it Kwapou hawwe noch marzjinale oantallen sprekkers, opteld by de 60 om. Yn 2012 kamen op 'e Twadde Jierlikse Degihaanske Gearkomste taalaktivisten fan alle fiif Degihaanske folken byinoar om te oerlizzen oer refitalisearringsprogramma's foar harren talen.

## Taalkloftopbou
Reade Wolk-agintskip

It **Reade Wolk-agintskip** (Ingelsk: ***Red Cloud Agency***) wie fan 1871 oant 1878 it Yndiaansk agintskip fan it Amerikaanske Buro fan Yndiaanske Saken (BIA) foar de Oglala-Lakota, de Noardlike Sjajinnen en de Noardlike Arapaho. Dit agintskip wie ferneamd nei it Oglala-opperhaad Reade Wolk (*Red Cloud*), en kaam ta stân ûnder de ôfspraken fan it twadde Ferdrach fan Fort Laramie, út 1868, dat in ein makke oan 'e Oarloch fan Reade Wolk. Fan 'e Yndiaansk aginten dy't yn it Reade Wolk-agintskip tsjinnen, wie Valentine McGillycuddy fierwei it bekendste en ynfloedrykst.

It Reade Wolk-agintskip wie yn 'e sân jier fan syn bestean fêstige op trije ferskillende plakken yn Wyoming en Nebraska. Fan 1871 oant 1873 wie it earste agintskip sitewearre oan 'e rivier de Noardlike Platte yn it Wyoming-territoarium, likernôch oardel km bewesten it hjoeddeistige plak Henry, yn Nebraska. Yn augustus 1873 waard it agintskip ferhuze nei de noardwestlike hoeke fan Nebraska, yn 'e neite fan it stedsje Crawford. Dêr waarden op in heuvel dy't útseach oer de Wite Rivier, it eigentlik agintskip, mar ek kantoaren, in wente foar de Yndiaansk agint, in hoefsmidderij en stâlen foar hynders boud. Letter waard noch in skoalle tafoege en twa winkels foar it ferhanneljen fan alderhanne keapwaar mei de Yndianen.

Nei't yn maart 1874 de agintskipsklerk Frank Appleton fermoarde wie, stasjonearre it Amerikaanske Leger in ôfdieling kavalery by it Reade Wolk-agintskip. It militêre kampemint groeide neitiid út ta Fort Robinson. Under de Grutte Sû-Oarloch joech de Lakota-lieder Mâl Hynder him yn maaie 1877 mei ferskate oare haadlju oer yn Fort Robinson. Yn septimber fan dat jier waard Mâl Hynder yn it fort ferriedlik fermoarde. Dêrnei waard it Reade Wolk-agintskip yn oktober 1877 ferpleatst nei in lokaasje oan 'e Wite Rivier yn it suden fan Súd-Dakota. Fort Robinson en it Reade Wolk-agintskip, yn Nebraska, hawwe no de status fan in Amerikaansk *[[national historic landmark]]*. Yn 1878 waard it Reade Wolk-agintskip foar de fjirde en lêste kear ferpleatst, nei Pine Ridge, dêr't it neitiid it Pine Ridge-aginstskip neamd waard en it sintrum fan it Pine Ridge Yndianereservaat waard.
Klara Zamenhof

**Klara Zamenhof** (Kaunas, 5 oktober 1863 - Warsjau, 6 desimber 1924) wie de frou fan Ludwik Lejzer Zamenhof, de makker fan it Esperanto, de meast foarkommende keunsttaal.
Frans Decker

**Frans Decker** (Haarlim, 17 maart 1684 - dêre, 28 novimber 1751) wie in 18e iuwsk Nederlânsk keunstskilder.

## Biografy
Decker wie in tige fertsjinstlik skilder waans wurk yn hast alle kolleksjes te finen is. Hy wie in learling fan Romeyn De Hooghe en fan Bartholomeus Engels. Hy skildere lânskippen yn in naturalistyske styl, dy't tinken dogge oan it wurk fan Jacob fan Ruisdael, mar perfoast gjin ymitaasjes binne. Hy rûn der ek út as makker fan karikatueren.

Hy wie lid fan it Sint Lukasgilde yn Haarlim fan 1706 oant sy dea. Decker syn learlingen wiene Cornelis van den Berg, Tako Hajo Jelgersma en Cornelis van Noorde. Jelgersma makke in gravuere mei syn portret.

## Galery

File:Frans Decker - portrait of the regents of the Proveniershuis in Haarlem FHM01 OS-I-63 W.JPG|Portret fan de reginten fan it Proveniershûs yn Haarlim
File:Frans Decker - Regentesses of the St. Elisabeth Gasthuis 1740 FHM01 OS-83-294.jpg|Regintessen fan it St. Elisabet Gasthûs
File:Pieter Teyler.jpg|Piter Teyler
Michael Clarke Duncan

**Michael Clarke Duncan** (Chicago, 10 desimber 1957 – Los Angeles, 3 septimber 2012) wie in Amerikaansk akteur. Op 3 septimber 2012 ferstoar Duncan oan de gefolgen fan in hertoanfal dy't er trochmakke hie yn de simmer fan 2012.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside Michael Clarke Duncan
* Folsleine filmografy fan Michael Clarke Duncan yn de IMDb
Jon Polito

**Jon Polito** (folút: **Jonathan Raymond Polito**; Philadelphia, 29 desimber 1950 – 1 septimber 2016) wie in Amerikaansk akteur.

## Keppelings om utens
*  Offisjele webside fan Jon Polito
*  Folsleine filmografy fan Jon Polito yn de IMDb
Zaya Cassidy

**Zaya Cassidy**, echte namme ûnbekend (Tulsa (Oklahoma), 4 augustus 1997), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan etnysk Yndiaansk komôf. Hja sette yn 2015 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry.

## Libben en karriêre
Cassidy waard yn 1997 berne yn Tulsa, yn 'e Amerikaanske steat Oklahoma. Hja makke yn 2015, doe't se mei achttjin jier krekt mearderjierrich wurde wie, har debút as pornoaktrise yn in sêne fan 'e pornowebside Reality Kings, mei as titel *Tight Lipped*. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat se sûnt yn ferskate pornografyske films spile, ûnder mear foar sokke foaroansteande filmstudio's as New Sensations en Digital Sin. Cassidy wurdt fertsjintwurdige troch it ympressariaat Hussie Models fan Riley Reynolds, dat fêstige is yn North Miami Beach, yn 'e steat Floarida.

## Lichemsskaaimerken
Zaya Cassidy is fan Yndiaansk komôf, mei brune eagen en dûnkerbrún hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.57&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 49&nbsp;kg, en in natuerlike kupmaat 34A. Se hat twa tatoeaazjes oan 'e binnenkant fan har lofterearm, mar gjin piercings útsein troch har earlellen.

## Keppelings om utens
*  Biografy en filmografy fan Zaya Cassidy yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
*  Biografyske gegevens en filmografy fan Zaya Cassidy yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
*  Biografyske gegevens fan Zaya Cassidy yn 'e ''Adult Film Database''
*  Biografyske gegevens fan Zaya Cassidy op ''FreeOnes''
Ingelsktalige wikipedy

De **[[Ingelsk]]e [[wikipedy]]**, de **Ingelsktalige** edysje fan Wikipedia, gie yn 2001 fan start as de earste edysje fan Wikipedia en is yn 2026 de grutste edysje fan dizze online ensyklopedy.
Tom Morrison

"**Tom**", "**Thomas**" of "**Tommy Morrison**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* Tom Morrison (honkballer) (1869-1902), Amerikaansk honkballer
* Tom Morrison (fuotballer) (1904-????), Skotsk fuotballer

* Thomas David Morrison (1796-1856), Kanadeesk dokter en politikus
* Thomas Brash Morrison (1868-1945), Skotsk politikus en rjochter
* Thomas Morrison (militêr) (1911), Australysk admiraal
* Thomas Morrison (politikus) (1975), Amerikaansk steatspolitikus út Illinois
* Thomas Morrison (akteur) (1983), Ingelsk akteur

* Tommy Morrison (Iersk fuotballer) (1874-1940), Iersk fuotballer
* Tommy Morrison (Skotsk fuotballer) (1943), Skotsk fuotballer
* Tommy Morrison (bokser) (1969-2013), Amerikaansk bokser
Idotalige Wikipedy

De **[[Ido (taal)|Idotalige]] edysje fan [[Wikipedy]]** gie yn 2004 fan start. Dizze Wikipedy is yn 2016 de op twa nei grutste edysje fan dizze online ensyklopedy yn in keunsttaal.
Mel Thom

**Mel Thom** (folút: **Melvin Thom**; Schurz (Nevada, 28 july 1938) is in Amerikaansk yngenieur en aktivist fan etnysk Yndiaansk komôf. 

## Libben en karriêre
Thom waard yn 1938 berne yn Schurz, yn 'e Amerikaanske steat Nevada, it haadplak fan it Walker River Pajût Yndianereservaat. Hy is in Noardlike Pajût en in lid fan 'e federaal erkende Walker River Pajût Stamme. Thom folge it middelber ûnderwiis oan 'e Lyon County High School yn Yerington. Neitiid learde er foar yngenieur oan 'e Brigham Young Universiteit (BYU) yn Provo, yn 'e steat Utah. 

Yn syn studintetiid wie Thom trije jier lang de foarsitter fan 'e Tribe of Many Feathers Club oan 'e BYU. Letter tsjinne er ek as foarsitter fan 'e Súdwestlike Regionale Yndiaanske Jeugdried. Hy rekke ein 1950-er jierren belutsen by de striid foar Yndiaanske boargerrjochten. Yn 1961 wie Thom ien fan 'e oprjochters fan 'e Nasjonale Yndiaanske Jeugdried (NIYC), yn 'e mande mei û.o. Clyde Warrior, Della Hopper en Viola Hatch. 

## Literartuer
* , *Native Activism in Cold War America: The Struggle for Sovereignty*, 2008 (University Press of Kansas), ISBN 978-0 70 06 15 971.
* , *Red Power Rising: The National Indian Youth Council and the Origins of Intertribal Activism*, 2007 (Universiteit fan Nij-Meksiko), s. 159, passym.
Sweedsktalige wikipedy

De **[[Sweedsk]]e [[wikipedy]]**, de **Sweedsktalige** edysje fan Wikipedia gie op 23 maaie 2001 fan start en is yn 2026 de op fjouwer nei grutste edysje fan dizze online ensyklopedy.
Folapúktalige wikipedy

De **[[Folapúk]] [[wikipedy]]**, de **Folapúktalige** edysje fan Wikipedia is yn 2026 de op twa nei grutste edysje fan dizze online ensyklopedy yn in keunsttaal.
Esperantotalige wikipedy

De **[[Esperanto]] [[wikipedy]]**, de **Esperantotalige** edysje fan Wikipedia, gie yn novimber 2001 fan start as de alfde edysje fan Wikipedy, tegearre mei de Baskysktalige Wikipedy. Dizze Wikipedy is yn 2026 de grutste edysje fan dizze online ensyklopedy yn in keunsttaal.
Verdell Primeaux

**Verdell Primeaux** (Scottsbluff (Nebraska), 1966) is in Amerikaansk sjonger, muzikant en lietsjeskriuwer fan etnysk Yndiaansk komôf. 

## Libben en karriêre
Primeaux waard yn 1966 berne yn Scottsbluff (Nebraska), yn 'e Amerikaanske steat Nebraska, as de soan fan 'e peyotesjonger Francis Primeaux sr. Hy is fan mingd Ponka en Jankton-Westlike Dakota-komôf. Primeaux wennet op 't heden mei frou en bern yn Tuba City, yn Arizona. 

Primeaux is in sjonger, muzikant en lietsjeskriuwer yn 'e peyotetradysje fan 'e Lânseigen Amerikaanske Tsjerke (NAC), wêrby't er himsels begeliedt op 'e rattel en de wettertromme. Tegearre mei de Navaho-Yndiaan Johnny Mike foarmet er it duo Primeaux and Mike. Yn 2002 wûnen se in Grammy Award, de wichtichste Amerikaanske muzykpriis, foar harren album *Bless the People: Harmonized Peyote Songs*. Datselde jiers wûnen se foar datselde album ek in Nammy Award (*Native American Music Award*).

## Diskografy
* 19?? – *Peyote Songs* (mei Johnny Mike)
* 19?? – *Peyote & Healing Songs* (mei Robert Attson)
* 199? – *Peyote Songs* (mei Johnny Mike)
* 1995 – *Walk in Beauty: Healing Songs* (mei Johnny Mike)
* 199? – *Peyote Songs* (mei Johnny Mike)
* 199? – *Peyote Songs in Sioux & Navajo* (mei Johnny Mike)
* 199? – *Sacred Path* (mei Joe Jakob)
* 199? – *Peyote Songs of the Native American Church* (mei Johnny Mike)
* 199? – *Gathering of Voices* (mei Johnny Mike)
* 199? – *Live in Harmony* (mei Johnny Mike)
* 2000 – *Evolution: Generation to Generation* (mei Johnny Mike)
* 2001 – *Bless the People: Harmonized Peyote Songs* (mei Johnny Mike)
* 2002 – *Hours Before Dawn* (mei Johnny Mike)
* 2007 – *The Color of Morning* (mei Xavier Quijas Yxayotl)
* 2008 – *Stories Told* (mei Terry Hanks)
* 200? – *Healing Winds* (mei Johnny Mike)
* 200? – *Mystical Warrior* 
* 200? – *Peyote Songs From Lakota Country*
* 20?? – *Veterans and Honor Songs*
Bamberg (stêd)

**Bamberg** is in kreisfreie Stadt yn it noarden fan 'e Dútske dielsteat Beieren. De stêd is lykas Rome op sân heuvels boud en leit oan 'e rivier de Regnitz.

Oars as by oare stêden yn Dútslân bleaune de oarlochshannelingen yn 'e Twadde Wrâldkriich beheind ta twa bombardeminten. In grut part fan 'e stêd bleau sadwaande bewarre. De binnenstêd fan Bamberg stiet tsjintwurdich op 'e list fan it wrâlderfskip fan UNESCO. De universiteitsstêd telt mear as 2.200 monuminten.

De oan 'e hilligen Petrus en Joaris wijde domtsjerke fan Bamberg is in letromaanske katedraal út it begjin fan de 13e iuw.

## Stedsdielen en plakken yn de gemeente
* Berggebiet
* Bruckertshof
* Bug
* Gartenstadt (St. Kunigunda)
* Gaustadt
* Hirschknock
* Kramersfeld
* Mitte (Inselstadt)
* Theuerstadt (Gärtnerstadt, St. Gangolf)
* Wunderburg
* Gereuth
* Nord (St. Otto)
* Ost (St. Heinrich)
* Wildensorg

## Berne yn Bamberg
* August von Wassermann (1866-1925), bakteriolooch
* Engelbert Endrass (1911-1941), U-boat-kaptein
* Karlheinz Deschner (1924-2014), letterkundige, skriuwer, literatuerkritikus, tsjerkhistoarikus en godstsjinstkritikus
* Albert Jozef van Saksen (1934-2012), histoarikus en in lid fan it eardere Saksyske keningshûs Wettin

## Galery

Ofbyld:Bamberger Dom BW 6.JPG|Dom
Ofbyld:Bamberger Reiter BW 2 edit.jpg|Bamberchske ruter, in byld fan de Dom
Ofbyld:Bamberg05.jpg|De âlde haven fan Bamberg
Dútsktalige wikipedy

De **[[Dútsk]]e wikipedy**, de **Dútsktalige** edysje fan Wikipedia gie op 16 maart 2001 fan start en is yn 2026 de op trije nei grutste edysje fan dy online ensyklopedy.

## Oantal artikelen op dit stuit
[//de.wikipedia.org/wiki/Special:Statistics Hjoeddeiske stân]
Portegeesktalige wikipedy

De **[[Portegeesk]]e [[wikipedy]]**, de **Portegeesktalige** edysje fan Wikipedia, gie op 11 maaie 2001 fan start en is yn 2026 de op 17 nei grutste edysje fan dizze online ensyklopedy.
Kro

"**Kro**" of "**KRO**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* KRO, in Nederlânske omrop

## Oare betsjuttings
* Kro (folk) of Krieën (Ingelsk: *Crow*), in Yndiaanske folk yn 'e Feriene Steaten
** Kro (taal) of Kriesk (Ingelsk: *Crow*), de taal fan 'e Kro-Yndianen
** Kro Stamme of Krieë Stamme (Ingelsk: *Crow Tribe*), de federaal erkende stamme-organisaasje fan 'e Kro-Yndianen
** Kro Yndianereservaat of Krieë Yndianereservaat (Ingelsk: *Crow Indian Reservation*), it Yndianereservaat fan 'e Kro-Yndianen yn Montana
* kro, de IATA-koade foar Kurgan Airport