open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pallas (Russysk fregat)

De **Pallas** (of Russysk: *Паллада*-Pallada) is de namme fan in skip fan de Russyske marine yn de 19e iuw. It waard boud yn 1833. Anno 2012 hat Ruslân wer in fregat (*tall ship*) mei de namme Pallada.

De *Pallada* wie in fregat en wie it flaggeskip fan admiraal Jevfimi Poetjatin by syn diplomatike besite oan Japan yn 1853. Admiraal Ivan Unkovsky wie de gesachfierder fan it skip by dy ekspedysje, dy't laat hat ta it tekenjen fan it Ferdrach fan Sjimoda yn 1855, in hannelsoerienkomst tusken Ruslân en Japan. Oant doe ta hannele Japan mei mar ien Westersk lân, mei Nederlân, op it eilantsje Desjima by Nagasaky. 

De *Pallas* arrivearre op 12 augustus 1853 yn Nagasaky, ien moanne nei de missy mei itselde doel fan de Amerikaan Matthew Calbraith Perry. 

Poetjatin waard op de ekspedysje beselskippe fan Aleksander Fjodorovitsj Mosjaisky en de skriuwer Ivan Gontsjarow, dy't syn sekretaris wie op de reis. Gontsjarow skreau letter in reisferslach mei de titel, *It Fregat Pallas*, dat yn 1858 publisearre waard.

De Pallas hie in soad te lijen hân fan stoarms en in orkaan op de reis en waard by de mûning fan de rivier de Amoer ûnttakele.
Diana (Russysk fregat)

De ***Diana*** wie in fregatskip fan de Keizerlike Russyske Marine. Sy waard boud yn 1853 en wie it flaggeskip fan admiraal Jevfimy Poetjatin doe't hy Japan besocht yn 1854.

Poetjatin syn float wie skansearre rekke troch in tsûnamy, dy’t folge op de swiere Ansei-Tōkai-ierdskodding fan 23 desimber 1854. De *Diana* sonk ûnderweis fan Sjimoda nei Heda dêr’t sy reparearre wurde soe. Sy sonk yn de Baai fan Miyajima-mura (it moderne Fuji-shi).

De Russyske seelju bouden doe mei help fan 300 Japanske timmerlju yn twa moanne tiid in nij skip op basis fan ûntwerptekeningen dy’t de ‘Diana’ oan board hie. It waard in twa-mêst skoender fan 100 ton en 24 meter dy’t de namme 'Heda' krige. It skip waard neamd nei de Japanske stêd dy’t holpen hie by de bou.
Walter Benjamin

**Walter Benjamin** (Berlyn, 15 july 1892 – Portbou, 27 septimber 1940) wie in Joadsk-Dútske marxistyske kultuerfilosoof. Syn wurk hat betrekking op ûnder oare filosofy, teology, literatuerkrityk en keunstskiednis.

## Teksten fan Benjamin
In soad fan dizze teksten binne yn de rin fan de tiid yn it Nederlânsk oersetten.
Alle teksten binne te finen yn *Gesammelte Schriften* (Frankfurt am Main, Suhrkamp), mar in grut diel derfan is ek los te krijen.

* *Das Passagen-Werk*
* *Der Begriff der Kunstkritik in der deutschen Romantik*
* *Goethes Wahlverwandschaften*
* *Ursprung des deutschen Trauerspiels*
* *Moskauer Tagebuch*
* *Berliner Kindheit um neunzehnhundert*
* *Deutsche Menschen*
* *Das Kunstwerk im Zeitalter seiner technischen Reproduzierbarkeit*, 1936
* *Einbahnstraße* 
* *Über den Begriff der Geschichte*
* *Paris die Hauptstadt des 19. Jahrhunderts*
* *Pariser Passagen II* 
* *Das Paris des second Empire bei Baudelaire.* 
* *Über einige Motive bei Baudelaire.* 
* *Zentralpark.* 
* *Über Sprache überhaupt und über die Sprache des Menschen*. 
* *Lehre vom Ähnlichen.* 
* *Über das mimetische Vermögen*. 
* *Theologisch-politisches Fragment.* 
* *Die Aufgabe des Übersetzers.* 
* *Erkenntniskritische Vorrede*
* *Über den Begriff der Geschichte.* 
* *Der Sürrealismus.* 
* *Der destruktive Charakter.* 
* *Zur Kritik der Gewalt.* 
* *Kapitalismus als Religion*
* *Erfahrung und Armut*

## Keppeling om utens
*  Artikel over Benjamin yn de Stanford Encyclopedia of Philosophy.
Tankstop

**Tankstop** wie in museum foar twatsjillers oan de Noard yn Warkum. It hat fan 1995 oant 2008 bestien.

It museum hie twatsjillers yn orizjinele steat. Motors as Simplex, Union, AJS en bekende bromfytsmerken as Rap, Zundapp, Solex, Batavus, Sparta en in tal fytsen koene fergees besjoen wurde. Fierders hie it museum  annekse objekten as reklameboerden, ark en karbydlampen .

## Sjoch ek
* List fan musea yn Fryslân

Ofbyld:Warkum Tankstop motorblok.jpg|*Motorblok*
Ofbyld:Warkum Tankstop lampen.jpg|*Lampen*
Ofbyld:Warkum Tansktop poster.jpg|*Poster*
Maggi (merk)

**Maggi** is in merk fan kant-en-kleare sop, bûljon, bûljonblokjes, ketchup, sauzen, en noodles. It merk is ûnderdiel fan Nestlé.

## Skiednis
It merk Maggi waard yn 1872 oprjochte yn Switserlân troch Julius Maggi. Hy woe fia it merk de arbeidersklasse foarsjen fan fiedsel mei hege fiedingswearde. Yn 1886 ûntwikkele hy it earste standertsop. Yn 1897 rjochte Julius Maggi it bedriuw Maggi GmbH op yn de Dútske stêd Singen. Yn 1908 folge it earste bûljonblokje, destiids “maggiblokje” neamd.

De flesse waard mooglik betocht troch Jules de Praetere, in Flaamsk keunstskilder en grafikus dy't om 1906 mei it ûntwerp kaam. It byldmerk 'Kreuz-Stern', in stjer mei in krús yn 'e midden is betocht troch Julius Maggi sels. Syn biedwurd wie 'per ardua ad astra', "Troch swierrichheden - it krús - nei de stjerren ta", in muoisume reis nei súkses. De plant *levisticum officinale* krige troch de saus de namme "maggiplant", in namme dy't yn 1953 foar it earst yn de Ljouwerter Krante opdûkte.

Julius Maggi wie soan fan in Italjaanske ymmigrant dy't op 23-jierrige leeftyd de mealderij fan syn heit oernaam. Doe't er beynfloede rekke troch in dokter Schuler, dy't it iten foar de arbeidersklasse ferbetterje woe, ûntwikkele Maggi in fiedsume en goedkeape mealing fan pûlfruchten. Letter kamen der kant-en-kleare soppen by. Troch aaiwiten te ûntbinen en dat in pear moanne stean te litten ûntstie yn 1886 it "Maggi-Würze" in goedkeap alternatyf foar fleisekstrakten. Dat der 'Sinds 1895' op stiet is frjemd, want de maggi is pas yn 1902 yn Nederlân yntrodusearre. Dat barde troch de Amsterdamske hanneler Paul Horn. Lang wie soaja in bestândiel fan de maggi, mar dat is yn 2006 ferfongen troch in smaakfersterker. Op de alderearste fleskes stie ek in hantekening fan Julius Maggi, dy ferdwûn yn de jierren fyftich, mar stiet no wer op it fleske.

Yn 1947 waard Maggi as merk oernomd troch Nestlé.
Fuotbal op de Olympyske Simmerspullen 1976

De **[[Olympyske Simmerspullen 1976]]**, ek wol de **XXIe Olympiade** neamd, waarden yn 1976 yn Montreal, Kanada hâlden.
De finale fan it fuotbal waard hâlden yn it *Olympic Stadium*, ek wol bekend as de "The Big O".

## Lokaasjes
De wedstriden yn de groepsfaaze fan it fuotbal tidens de Olympyske Simmerspullen 1976 waarden beoefene op de folgjende lokaasjes.

## Manlju
### Groepsfaze
#### Groep A

#### Groep B

#### Groep C

#### Groep D

### Kwartfinales

### Heale finales

### Brûnzen finale

### Finale

## Einrangskikking
Fuotbal op de Olympyske Simmerspullen 1948

De **[[Olympyske Simmerspullen 1948]]**, ek wol de XIVe Olympiade neamd, waarden yn 1948 yn Londen, Grut-Brittanje hâlden. De finale fan it fuotbal waard hâlden yn it *Empire Stadium*.

## Lokaasjes

## Manlju
### Earste omloop

### Twadde omloop

### Kwartfinales

### Heale finales

### Brûnzen finale

### Finale

## Einrangskikking
Maggi

*Maggi (merk), eigentlik Maggi Aroma, in soparoma
*Julius Maggi, de útfiner fan Maggi en oprjochter fan it lyksa neamd bedriuw
*Blairo Maggi, de gûverneur fan de Brazyljaanske dielsteat Mato Grosso en eigener fan in sojabedriuw
*Maurren Maggi, in Brazyljaanske atlete
*Romina Maggi, in Argentynske atlete
*Lavas, ek wol maggiplant neamd 
*Maggi (hurdfytsploech), in eardere hurdfytsploech
Fuotbal op de Olympyske Simmerspullen 1972

De **[[Olympyske Simmerspullen 1972|Olympyske Simmerspullen]]** fan de XXe Olympiade waarden yn **1972** hâlden yn it West-Dútske München. De finale fan it fuotbal waard hâlden yn it *Olympiastadion München*.

## Lokaasjes
De wedstriden yn de groepsfaaze fan it fuotbal tidens de Olympyske Simmerspullen 1972 waarden beoefene op de folgjende lokaasjes.

## Manlju
### Groepsfaze
#### Earste omloop
##### Groep A

##### Groep B

##### Groep C

##### Groep D

#### Twadde Omloop
##### Groep I

##### Groep II

### Brûnzen finale

### Finale

## Einrangskikking
Marsha Thomason

**Marsha Thomason** (19 jannewaris, 1976, Manchester) is in Britske aktrise, dy't it meast ferneamd is fan har rol as Nessa Holt yn de telefyzjerige *[[Las Vegas (telefyzjesearje)|Las Vegas]]*. Har mem wie Jamaikaansk, har heit Britsk.

Thomason studearre Teaterwittenskippen en Byldzjende keunst oan it Oldham Sixth Form College. Letter helle sy noch har *Bachelor of Arts* oan de Manchester Metropolitan University 

## Filmografy
* Safe (1993, tv) - Wendy
* Priest (1994) - ferpleechster
* Prime Suspect 5: Errors of Judgment (1996, tv) - Janice Lafferty
* Brazen Hussies (1996, tv) - Stripper
* Pie in the Sky (1997) - Sally
* Playing the Field (1998, tv) - Sharon 'Shazza' Pearce
* Where the Heart Is (1997, telefyzjerige) - Jacqui Richards (I) (Searjes 2-3 1998-1999)
* Love in the 21st Century (1999, telefyzjerige) - Louise (episoade Threesome)
* Table 12
* Black Knight (2001) - Victoria it keamerfamke/Nicole
* Tug of War (2002) - Sam
* Long Time Dead (2002) - Lucy
* Pure (2002) - Vicki
* The Haunted Mansion (2003) - Sara Evers
* Burn It (2003, telefyzjerige) - Tina (Series 1) (2003)
* My Baby's Daddy (2004) - Brandy
* The Nickel Children (2005) - Beatrice
* Las Vegas - Nessa Holt (2003-2005)
* The Package (2006) - Melissa
* Caffeine (2006) - Rachel
* The Tripper (2007) - Linda
* Lost (2007-2009) - Naomi
* White Collar (2009 - 2014) - Diana Barrigan

## Keppeling om utens
* Masha Thomason yn de ingelske IMDb
Lichfield

**City of Lichfield** is in stêd (*city*) yn it distrikt Lichfield, yn it Ingelske greefskip Staffordshire. One of eight civil parishes with city status in England, Lichfield is situated roughly 25 km benoarden Birmingham. 

Lichfield hat in ferneamde midsiuwske katedraal. Lichfield wie it berteplak fan Samuel Johnson, de skriuwer fan it earste gesachhawwende Ingelsk wurdboek (*Dictionary of the English Language*). De skreaune skiednis fan de stêd begjint yn 669 doe't St Chad it Diosee fan Lichfield stifte. De delsetting groeide út ta it tsjerklik sintrum fan it Keninkryk Mercia. Yn 2009 waard de Skat fan Staffordshire 5,9 km súdwestlik fan Lichfield fûn, de grutste Angelsaksyske goud- en sulverfynst ea.

De ûntjouwing fan de stêd gie troch yn de 12e iuw ûnder Biskop Clinton dy't de katedraal en de bebouwing dêr omhinne fersterke, en dy't ek ferantwurdlik wie foar it ljedderfoarmige strjitpatroan fan de stêd dat bewarre bleaun is. Lichfield syn belang krige de hichte yn de 18e iuw doe't it him ûntjoech ta in bloeiende stêd yn it postkoetsnetwurk. It wie in perioade fan grutte yntellektuele aktiviteit foar de stêd, dêr't in protte ferneamde lju wennen sa as Samuel Johnson (hy neamde Lichfield "a city of philosophers"), David Garrick, Erasmus Darwin en Anna Seward. Yn Lichfield stiet ek it stânbyld fan Edward Smith, kaptein fan de RMS Titanic.

Tsjintwurdich is de stêd noch fan belang as in tsjerklik sintrum, waans yndustriële en kommersjele ûntjouwing beheind bleaun is. It âlde stedssintrum is frijwat goed bewarre bleaun en hat goed 230 gebouwen op de monumintelist, mei moaie Georgiaanske arsjitektuer. Alde kultuerele tradysjes wurde yn eare holden. 

## Befolking

## Berne yn Lichfield
* Helen Baxendale, aktrise (net yn Lichfield, wol grutwurden yn Shenstone ûnder Lichfield)
* Samuel Johnson, skriuwer
* Henry Salt, keunstner, diplomaat en Egyptolooch
* Adrian Woolliscroft, komponist

## Keppelings om utens
* Lichfield District Council
* Visit Lichfield - Toeristyske ynformaasje
* Lichfield Arts
Willem Wilstra

**Willem Wilstra** (Boarnburgum, 25 novimber 1940), is in (maritym) fotosjoernalist út Drachten. Hy hat in nautysk advysburo.

Nei in tiid by de kustfeart kaam Wilstra by rêdingsmaatskippij KNZHRM.

Yn desimber 1964 begûn Willem as stjoerman op de Insulinde op De Skâns neidat Klaas Toxopeus mei pensjoen gien wie. Siep Zeeman wie skipper en publisearre ek foto's. Letter waard Wilstra skipper op de Gebroeders Luden (1964-1971).

Yn syn frije tiid wie Wilstra freelance fotograaf foar lokale kranten en fakblêden as *De Schuttevaer*. Hy makke sa'n 5000 swart-wyt negativen yn de Dongeradielen en de Waadsee.

Ein 2011 ferskynde syn boek *Het Zeegat uit*. It jout in oersjoch fan syn tiid op see tusken 1960-1980 yn de foarm fan 300 swart-wyt foto's. It earste eksimplaar fan it boek waard oanbean oan steatssekretaris Joop Atsma en trije sinjearde boeken wienen der foar keninginne Beatrix, kroanprins Willem Alexander en foar Pieter van Vollenhoven. Dy wienen alris troch Wilstra op de foto setten doe't se op de Gebroeders Luden meifarden.

## Boek
* *Het zeegat uit*, De Vrije Uitgevers, 215 siden, oktober 2011 ISBN 978-9081677615
* *Troch it Lauwerseach*/*Deurt Lauwersoog*, (Frysk/Grinzersk), KFFB nr. 189 en It Grunneger Bouk. In fotoboek fan sa'n 100 siden mei bypassende gedichten fan û.o. David Hartsema en T.E. Douma de Vries. E.S. de Jong hat it gearstald.
* *Garnalenvissers van Wad en Gat*, fotoboek mei koarte teksten. Novimber 2018
Selebes

**Selebes** (offisjeel **Sulawesi**) is in eilân fan de republyk Yndoneezje. It hat in oerflak fan 174.600 km² en wenje ûngefear 15 miljoen minsken. 

## Geografy
Yn it suden fan it eilân leit Makassar (it eardere Ujung Pandang), de haadstêd fan Selebes, dêr't fral Buginezen en Makassaren libje. Makassar wie in wichtige havenplak foar de Nederlânners yn de tiid fan de Feriene Eastyndyske Kompanjy (VOC). In protte fan de speserijen út de Molukken waarden fia dat havenplak nei Jeropa ferfard. 

Yn it heuvelige midden fan Selebes leit Toraja-lân, in gebiet dat bekend stiet om syn nijsgjirrige arsjitektuer, syn begraffenisrituelen en syn kofje.

Yn it noarden lizze de omkrite Minahasa en de stêd Manado. Dat gebiet jildt as ien fan de pear gebieten yn Yndoneezje dêr't allinnich kristenen wenje. De taal dy't dêr sprutsen wurdt, is trochspekt mei Nederlânske wurden. Foar de kust leit it fulkanyske eilân Manado Tua ('Ald Manado') en in dúkersgebiet. Bunaken is ien fan de bekendere eilantsjes yn dat gebiet. 

### Bestjoerlike yndieling
Selebes is opdield yn seis provinsjes:

* Gorontalo
* Noard-Selebes (Sulawesi Utara)
* Midden-Selebes (Sulawesi Tengah)
* West-Selebes (Sulawesi Barat)
* Súd-Selebes (Sulawesi Selatan)
* Súdeast-Selebes (Sulawesi Tenggara)

## Skiednis
De Feriene Eastyndyske Kompanjy boude yn 1655 in fort yn Manado en twong de sultan fan it wichtige hannelssintrum Makasar him net mei dizze kriten te bemoeien. Botsende belangen laten ta ferskate hannelskrigen en ta ûnderdrukking fan de Makasaarske hannel. Selebes waard lang-om-let troch de militêre ekspedysje fan 1905-1906 folslein troch de Nederlanners ûnderwurpen. 

Yn de Twadde Wrâldkriich waard it eilân troch de Japanners beset. Nei 1945 herstelden de Nederlanners harren bestjoer, letter folge troch krêftige suveringsaksjes ûnder de Polisjonele aksjes. As resultaat fan de Nederlânske polityk om de bûtengewesten fan de republyk Yndoneezje ôf te skieden waard yn july 1946 de steat East-Yndoneezje proklamearre. De jierren 1946-1949 ferrûn ûngefear lyk as de sosjale revolúsje op Sumatra. De eallju yn it suden fan it eilân waard útrûge. De steat East-Yndoneezje ferdwûn yn 1950 en gie op yn de ienheidssteat Yndoneezje.
Pieter van Vollenhoven

**Pieter van Vollenhoven** (Skiedam, 30 april 1939) is in Nederlânsk heechlearaar, foarsitter fan it Fûns Slachtofferhelp en earder foarsitter fan de Undersyksried foar Feiligens. Hy is boaske oan Margriet Francisca van Oranje-Nassau.

## Literatuer
* Dorine Hermans, *Pieter van Vollenhoven. Burger aan het hof*, 2003 (3e druk), 274 s., útjouwerij Aula - Amsterdam, ISBN 9046140172
Flachen

De **Flachen**, **Walachen** of **Balkanroemenen** foarmje in kloft folken op it Balkanskiereilân dy't meiïnoar mien hawwe dat hja in fariant fan it Roemeensk sprekke of, oars besjoen in East Romaanske taal sprekke dy't nau besibbe is oan it Roemeensk. Yn alle lannen dêr't se wenje binne de Flachen yn de minderheid. De wichtichste kloft wurdt foarme troch de Aroemenen.

De Flachen stamje benammen ôf fan romanisearre Traasjers en mooglik ek Illyrjers, en Romeinske kolonisten. Sels tsjutte de Flachen harsels oan mei in fariant fan it wurd *romani.*

## Ferdieling
De grutste kloft Flachen wurdt foarme troch de Aroemenen yn Grikelân (fral yn it Pindosberchtme), Albaanje, Masedoanje en Bulgarije. Dy kloft stiet ek bekend as Masedo-Roemenen, Tsintsaren of Koutzowalachen. De skattingen oer harren oantallen rinne útien: tsientûzenen oant inkele hûnderttûzenen. De Aroemenen binne ortodoks.

Fierders binne der de Megleniten of Megleno-Roemenen (ûngefear 5000 moslims oan de Gryksk-Masedoanyske grins) en de sawat 1000 Istro-Roemenen op it Kroatyske skiereilân Istrje (sjoch: Istro-Roemeensk).

## Servyske Flachen
Frijwat los fan boppesteande kloften stiet in minderheid yn eastlik Servje yn it gebiet om de rivier de Timok, dy't troch de Servyske autoriteiten as *vlasi* (= Flachen) oantsjutten wurdt: harren wengebiet slút oan op Roemeenje en harren dialekten stean tichter by it Roemeensk as dy fan de oare folken op de Balkan. Op it kaartsje rjochtsboppe binne se net te ûnderskieden fan de Dako-Roemenen. By de folkstelling fan 2011 neamden 35.300 persoanen yn Servje harren Flachen. Neffens oare skattingen soe dat oantal ek heger lizze kinne. 

## Flachen yn romme sin
De term Flachen waard eartiids net allinnich brûkt foar de Balkanroemenen. Noch hieltyd is it in eksonym dêr't ferskillende net-Romaansktalige folken harren Romaansktalige buorlju mei oantsjutte. De namme fan de lânstreek Walachije yn Roemeenje (dat yn it Roemeensk oars hiet) ferwiist nei de Flachen. Yn in protte Slavyske talen en yn it Hongaarsk wurde of waarden Roemenen, mar ek de Italjanen sa neamd.

Besibbe wurden binne ek Waal en Walloanje (foar de Romaansktalige buorren fan de Flamingen) en Welsh en Wales (foar de Keltysktalige buorlju fan de Ingelsken). De namme komt oarspronklik fan de Keltyske stam de "Volcae".

## De Flachyske kultuer
De Flachen wiene fan âlds in folk fan nomadyske skiepweitsers. De stêd Voskopojë, no yn Albaanje, wie yn de Turkske tiid, doe't alle Flachen noch yn ien lân wennen, harren kulturele sintrum.
Hegebeintumermûne

De **Hegebeintumermûne** is in poldermûne besuden it doarp Hegebeintum yn de gemeente Noardeast-Fryslân.

## Skiednis
De Hegebeintumermûne is in mealreeë muonts, dy't yn 1860 foar de bemealling fan de polder Hegebeintum boud waard. 

De mûne hold it opfallend lang fol en bleau oant 1969 yn it wurk. Om't der doe gjin mûnder mear beskikber wie, waard besluten ta meganyske bemealling. 

De mûne waard yn 1976 eigendom fan de Stichting De Fryske Mole, dy't him in jier letter restaurearje liet. Yn 2006 wiisde it Wetterskip Fryslân de Hegebeintumermûne oan as reservegemaal yn gefal fan wetteroerlêst.

## Beskriuwing
De Hegebeintumermûne hat in flecht fan 15,35 meter en de wjukken binne âldhollânsk ophekke. It is in houten achtkante mûne, mei stiennen fjildmuorren, dekt mei reid. 

## Sjoch ek
*Mûnen yn Fryslân
Westfalen (streek)

**Westfalen** beslacht de noardeastlike helte fan Noardryn-Westfalen, ien fan de dielsteaten fan Dútslân. It bestiet út de regierungsbezirke Arnsberg, Detmold en Münster mar hat feitlik gjin administrative betsjutting mear. De stêden Dortmund, Münster en Bielefeld binne wichtige sintrums fan Westfalen.

Yn Westfalen wurdt ûnder oaren Westfaalsk sprutsen.

## Skiednis: territoariums
De histoaryske streek Westfalen beslacht in folle grutter gebiet, nammentlik it hiele westlike part fan it eardere Stamhartochdom Saksen, tusken de Neder-Ryn en de Wezer. De Saksen neamden har eastlike gebiet *[[Eastfalen]]*. Yn de *Annales regni Francorum* wurde de bewenners fan East- en West-Falen foar it earst neamd by de beskriuwing fan it jier 784, doe't Karel de Grutte en syn âldste soan Karel oplutsen tsjin de Saksen, Karel de Grutte tsjin de "Ostfalaos" en syn soan tsjin de "Westfalaos". It wurd *fal(ah)* betsjut oars net as 'fjild' as 'flakte'. Dat East- en West-Falen wiene earst it *eastlân* en it *westlân* fan de Saksen. De term *East-Falen* waard letter net mear brûkt.

Sûnt 1180 wie der in hartochdom Westfalen. De weardichheid fan hartoch waard droegen troch de aartsbiskop en karfoarst fan Keulen. Oan de ein fan de 18e iuw hie dy feitlik allinne noch macht yn in lyts gebiet mei de distrikten Olpe en Hochsauerlandkreis fan no.

By de yndieling fan it Hillige Roomske Ryk yn in tal rykskriten yn 1500, waard de Westfaalske Rykskrite it hiele gebiet beëasten de Boergondyske Rykskrite. It omfieme de gebieten fan de prinsbisdommen Münster en Luik, en alle tuskenynlizzende lytsere foarstedommen. Yn it earstoan wie ek it stift Utert yndield by de Westfaalske Kreits.

Yn 1807 stifte Napoleon it keninkryk Westfalen, dat foar in part wol en foar in diel net it eardere grutte Westfalen omfette, mei grutte dielen fan de tsjintwurdige bûnslannen Nedersaksen, Hessen en Saksen-Anhalt dêrta.

By it Kongres fan Wenen yn 1815 waard it súdwestlike diel fan dat keninkryk tawiisd oan Prusen. Sûnt wurdt de namme Westfalen mear en mear allinnich noch brûkt foar dy Prusyske provinsje Westfalen. Dy gie yn 1946 op yn de bûnssteat Noardryn-Westfalen.

## Symboalen

It symboal fan Westfalen is fanâlds in wyt hynder op in read fjild (it *Westfalenpferd* of *Sachsenross*), dat it folk de Saksen fertsjintwurdiget. Dat ôfbyld waard brûkt yn it wapen fan Prusysk Westfalen en sit no yn it wapen fan Noardryn-Westfalen. It wite hynder is ek it tradisjonele symboal fan it oanswettende Nedersaksen.

## Sjoch ek
* Frede fan Westfalen

## Keppeling om utens
* ''Informationen und Ressourcen zur Geschichte Westfalens im Internet-Portal "Westfälische Geschichte"''
Jeropeeske Ynvestearringsbank

De **Jeropeeske Ynvestearringsbank** waard yn 1958 mei it Ferdrach fan Rome oprjochte. De bank is it ynstrumint fan de Jeropeeske Uny foar langjierrige krediten. De Jeropeeske Ynvestearringsbank is aktyf yn de JU en yn 140 lannen oer de hiele wrâld, dêr't de JU oerienkomsten mei sletten hat.

Maystadt út Belgje wie de earste dy't yn jannewaris 2000 as foarsitter keazen waard.

## Rol
De Jeropeeske Ynvestearringsbank jout krediten oan de publike en private sektor foar projekten fan Jeropeesk belang. De bank docht dat op in non-profit basis. De krediten binne meast ornearre foar:

*Sosjale en ekonomyske gearhing tusken JU-gebieten
*Stipe foar it middelgrutte en lytse bedriuw
*Miljeu
*Undersyk, ûntjouwing en ynnovaasje
*Transport
*Enerzjy

## Keppeling om utens
*Offisjele hiemside
Fuotbal op de Olympyske Simmerspullen 1956

De **[[Olympyske Simmerspullen 1956]]**, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 1956 yn Melbourne, Austraalje hâlden. De finale fan it fuotbal waard hâlden yn it *Melbourne Cricket Ground*.

## Lokaasjes

## Manlju
### Earste omloop

### Twadde omloop

### Heale finales

### Brûnzen finale

### Finale

## Einrangskikking
Fuotbal op de Olympyske Simmerspullen 1964

De **[[Olympyske Simmerspullen 1964]]**, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn 1964 yn Tokyo, Japan hâlden. De finale fan it fuotbal waard hâlden yn it *National Stadium*.

## Lokaasjes
De wedstriden yn de groepsfaaze fan it fuotbal tidens de Olympyske Simmerspullen 1964 waarden beoefene op de folgjende lokaasjes.

## Manlju
### Groepsfaze
#### Groep A

#### Groep B

#### Groep C

#### Groep D

### Kwartfinales

## Pleatsingsomloop
### om it 5e oant 8ste plak

### om it 5e oant 6ste plak

### Heale finales

### Brûnzen finale

### Finale

## Einrangskikking
Jan Albert Willinge

**Jan Albert Willinge** (Aldeberkeap, 21 juny 1760 - dêre, 31 jannewaris 1839) wie in Frysk  politikus.

Willinge wie in soan fan de ûnder-luitenant yn it rezjimint *Regteren* Ludolf Jan Willinge en Johanna Gezina Hubbelink út it  Drintske Peize. Hy wie in bernsbern fan de Drintske deputearre Jan Willinge. Willinge waard nei syn stúdzje rjochten abbekaat en waard dêrnei fan 1791 oant 1795 út namme fan Zevenwolden riedshear by it Hof fan Fryslân.

Willinge wie sekretaris fan Eaststellingwerf en fan 1816 oant syn ferstjerren yn 1839 grytman fan dy gemeente. Yn 1814 wie er foar Fryslân lid fan de Fergadering fan Notabelen. Fan 1814 oant 1831 wie hy lid fan Provinsjale Steaten fan Fryslân.

Willinge troude op 6 jannewaris 1784 yn Aldeberkeap mei de yn Frjentsjer berne Taad Wigeri, dochter fan de heechlearaar te Frjentsjer en prokureur-generaal by it Hof fan Fryslân prof. mr. Elias Wigeri en Hiltje Binkes.
Fuotbal op de Olympyske Simmerspullen 1960

De **[[Olympyske Simmerspullen 1960]]**, ek wol de XVIIe Olympiade neamd, waarden yn 1960 hâlden yn Rome, de haadstêd fan Itaalje. De finale fan it fuotbal waard hâlden yn it *Stadio Flaminio*.

## Lokaasjes
De wedstriden yn de groepsfaaze fan it fuotbal tidens de Olympyske Simmerspullen 1960 waarden beoefene op de folgjende lokaasjes.

## Kop as munt
De heale finale Itaalje - Joegoslaavje einige yn in lykspul, om't er yn de regleminten gjin rekken hâlden wie mei in lykspul, waard de winner oanwêzen mei behelp fan in muntstik. Joegoslaavje waard dêrtroch kwalifisearre foar de finale.

## Manlju
### Groepsfaze
#### Groep A

#### Groep B

#### Groep C

#### Groep D

### Heale finales

### Brûnzen finale

### Finale

## Einrangskikking
Gijs Groenteman

**Gijs Groenteman** (Amsterdam, 29 jannewaris 1974) is in Nederlânsk skriuwer, presintator en sjoernalist. 

Hy presintearret alle wiken it radioprogramma *[[Cantina]]* foar de VPRO op Radio 6. Hy skreau trije boeken: *De Willem Ruis Show* oer Willem Ruis, *Ischa, verhalen van vrienden, verwanten en vrouwen* oer Ischa Meijer en *Veertig jaar topamusement door de ogen van Guus Verstraete* oer Guus Verstraete.

Hy is de soan fan Hanneke Groenteman. Nei it Barlaeus Gymnasium yn Amsterdam gie er oan it wurk as redakteur foar *Laat de Leeuw* (in show fan Paul de Leeuw), dêrnei as als programmamakker by de VPRO-radio, dêr't er gearwurke mei Teun van de Keuken. Anno 2007 is Groenteman, njonken presintator fan *Cantina*, fêste meiwurker fan VARA TV Magazine, *Desmet Live* mei Theodor Holman en einredakteur fan *Šimek 's nachts*.

Groenteman hat in relaasje mei Aaf Brandt Corstius, mei wa't hy sûnt 12 desimber 2009 in soan en sûnt 5 jannewaris 2011 in dochter hat.
Hanneke Groenteman

**Hanna (Hanneke) Groenteman** (Amsterdam, 20 july 1939) is in Nederlânsk sjoernaliste en presintator.

## Jonkheit
Groenteman moast as beuker fanwege har Joadsk komôf ûnderdûke. Nei de Twadde Wrâldkriich folge sy it gymnasium oan it Spinozalyseum. Dêrnei die sy in sikretaresseoplieding by Schoevers en studearre sy in stikmannich jierren Frânsk oan de Universiteit fan Amsterdam. Sy wie doe lid fan de studintebeweging *Politeia* en fan de Sosjalistyske Jeugd.

## Wurkpaad
Dêrnei wurke sy by de krante Het Parool, yn it earstoan op de type-ôfdieling en fan 1962 oant 1973 as sjoernalist. It ûnderwiisfernijingsprojekt fan Co van Calcar wurke sy ek fjouwer jier foar. Yn 1975 gie se oan de gong by de VARA-radio. Op 30 april 1980 fersloech Groenteman tegearre mei Stan van Houcke foar de Vara de rebûlje om de kroaning fan Prinsesse Beatrix hinne. Harren ferslachjouwing soarge foar slimme lilkens en Keamerfragen.

## Telefyzje
Letter gie Groenteman oer nei de VPRO, dêr't sy sân jier it VPRO-keunstprogramma *De Plantage* presintearre. Yn 1998 presintearre sy ek it programma *[[Zomergasten (telefyzjeprogramma)|Zomergasten]]*.

Yn it seizoen 2004-2005 wie hja ien fan de presintatoren fan *[[B&W (telefyzje)|B&W]]*.

Fan 2007 ôf brocht Groenteman it programma *Sterren op het Doek* foar Omrop MAX.

## Boeken

Oktober 2003 ferskynde har debút *Doorzakken bij Jamin*, in bondel fan 23 ferhalen oer har jeugd, har dwepe mei Audrey Hepburn, it feminisme, manlju, bern, har deaberne dochterke en oer oergewicht. It boek hie yllustraasjes fan Peter van Straaten. De winkelkeatling Jamin wie net bliid mei de titel en easke dat dy feroare wurde soe.
Febrewaris 2006 gerskynde Groenteman har twadde boek, *Dikke dame*, oer in man dy't as grouwe frou op de merke fertoand waard.

Oktober 2009 kaam har boek *Bestemming bereikt?* út. It giet oer hoe't sy har fielde as grouw frommes, simmer 2006 in mageferlytsingsoperaasje ûndergie en benammen hoe't sy har dêrnei fielde.

## Oare aktiviteiten
* Septimber 2008 stie sy foar it earst op it toaniel yn de foarstelling *Sexappeal* fan toanielgroep Mugmetdegoudentand.
* Sy die mei oan *[[De Fagina Monologen]]*, hat sûnt maaie 2004 in weblog, en trede ein 2004 mei fotograaf Morad Bouchakour op as gastkonservator fan it Gemeentemuseum Maassluis. Groenteman is ek faak deifoarsitter, en is lid fan *[[Een Ander Joods Geluid]]*.

## Trivia
* Groenteman hat ien soan, Gijs Groenteman, dy't ek sjoernalist is.
* Simmer 2006 ûndergie Hanneke Groenteman in mageferlytsing. It makke har 45 kilo lichter.

## Keppelings om utens
* Groenteman har weblog
List fan Molukske wenoarden yn Noard-Nederlân

Dit is in list fan plakken yn Noard-Nederlân dêr't yn it tiidrek 1951-1970 **Molukske wenoarden** wiene.

## [[Grinslân]]
* Carel Coenraadpolder (Finsterwâld)
* Mearum (Nuis)

## [[Fryslân]]
* Oranje (Fochtel)
* Ybenheer (Fochtel)
* Wite Peal (Sint Jansgea)
* Wyldemerck (Balk)

## [[Drinte]]
* De Fledders (Noarch)
* Schattenberg (Westerbork)
* De Pieterberg (Westerbork)
* Mantinge (Westerbork)
* Ruinen
* Stuifzand (Ruinen)
* Geesbrug (Oosterhesselen)

## [[Oerisel]]
* Beenderribben (Stienwikerwâld)
* Pikbroek (Stienwyk)
* Eind van 't Diep (Stienwijk)
* Beugelen (Staphorst)
* Conrad (Rouveen)
* Laarbrug (Ommen)
* Eerde (Ommen)
* Vossenbosch (Wierden)
* St. Joseph (Glanerbrug)
Kreidlermuseum

It **Kreidlermuseum** is in partikulier museum oan de Janssenwei yn Jobbegea mei brommers fan it merk Kreidler dy't yn Nederlân op de iepenbiere wei riden hawwe. It museum is op ôfspraak te besichtigjen.
 
Jelle Hofma begûn al foar syn sechtjinde mei it sammeljen fan it Dútske brommermerk Kreidler. It wie it begjin fan syn samling dy't in oersjoch jout fan alles dat sûnt 1962 troch Van der Veen yn Nederlân ynfierd is.
In Kreidler wie benammen populêr omdat er maklik opfierd wurde koe en er dus hurd ride koe. Hast alle modellen binne te sjen, mar net de orizjinele Dútske Kreidlers. Dy hienen bygelyks gjin trapers en binne dan eins gjin bromfytsen. It âldste model is de earste saneamde aaitank út 1959. Dan binne der noch Crossmotors fan Kreidler lykas de *Gebben Kreidler* en de *Van Houten Kreidler*, en twa saneamde *Formule Kreidlers*. Dat wienen lichtere brommers foar de wedstrydcross foar de oerstap nei de crossmotors. In oare opfallende brommer is de *Funchopper*, in damesmodel dat omboud is ta in Easy Rider-eftige brommer, kompleet mei heech stjoer en heech seal en nei boppen útstekkende útlitten. Sokken binne frij seldsum. Dan binne der noch trije Off the Road Kreidlers. Dy spilen begjin santiger jierren in grutte rol by it racen op de wei trochdat Jan de Vries en Henk van Kessel der yn de 50 cc klasse wrâldkampioen mei waarden.


Ofbyld:Kreidler Florett alt und neu.jpg|Kreidler Florett mei 'aaitank', om 1964
Ofbyld:Kreidler RMC S Florett.JPG|Kreidler RMC S Florett 


## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
Hynstesport op de Olympyske Simmerspullen

De **[[Hynstesport]]** is in sport dy't fan de twadde moderne Olympyske Spullen ôf op it Olympyske programma stiet.

## Skiednis
De Hynstesport stie tidens de Spullen fan 1900 yn Parys foar it earst op it programma. Mar tidens de Spullen fan 1904 en 1908 waard it net yn it programma opnaam. Pas tidens de Spullen fan 1912 yn Stokholm kaam it wer werom op it programma.  Tidens de Spullen fan 1956 yn Melbourne waard de Hynstesport yn in oar lân hâlden as de rest fan de Spullen fanwege de karantêneregleminten yn Austraalje. De hynstesport hie dêrom plak yn Stokholm. Oant en mei de Spullen fan 1948 mochten alline militairen meidwaan oan de hynstesport op de Spullen. Sûnt de Spullen fan 1952 yn Helsinky meie ek gewoane boargers en froulju  meidwaan oan it hynsteriden by de Olympyske Simmerspullen, dêr waard ek fuort troch in frou in medalje wûn opfollend hjirby wie dat dizze frou Lis Hartel ek noch in lichaamlike beheining hie. manlju en froulju binne yn de hynstesport lykweardich en hawwe gjin apparte kompetysje.

## Underdielen
De hynstesport bestiet út trije ûnderdielen: dressuer, springe en eventing. Yn it ferline hawwe ek Foltiizje, Fierspringe en Heechspringe ûnderdiel útmakke fan it Olympyske programma.

## Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it swimmen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen.

## Sjoch ek
*Hynstesport op de Paralympyske Simmerspullen
Kuipers Radiomuseum

**Kuipers Radiomuseum** is in museum oan de K.L. de Vriesstrjitte yn Sint-Jabik. It is opsetten troch Sietse Kuipers. Yn dit museum hat Kuipers ek in Jiskebakmuseum. 

## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
Jiskebakmuseum

It **Jiskebakmuseum** is in partikuliere samling jiskebakken fan Sietse Kuipers út Sint Jabik. It sit by it Radiomuseum yn.

Sietse Kuipers hat sûnt 1982 sa'n 3000 jiskebakken samle, dêr't sa’n 1500 fan tentoansteld wurde. Yn syn hûs hinget in soad guod út beppe har tiid. Net allinnich klokken, mikrofoans en fersterkers, mar ek in tal dynamo’s fan foar de oarloch en 600 âlde radio’s. Om de kolleksje net te grut wurde te litten, sammelet Kuipers allinnich jiskebakken mei reklame der op. Der binne fitrines mei stuollen en auto’s, mar ek hûnderten Delftske blauwe reklame­jiskebakken. De reklame is foar drank, auto's sigaretten, mar ek foar it keninklik hûs en de Friesland Bank. In apart plak hawwe de jiskebakken mei ôfbylden fan doarpsgesichten.

## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
Erkenwald

**Erkenwald**, (ek wol **Earconwald**, **Ercenwald** en **Erconwald** (? -693) wie in Ingelsk biskop, yn de Angelsaksyske kristlike tsjerke fan 675 oant 693, dy't nei syn dea hillige waard. 

Erkenwald waard berne yn Lindsey en soe in soan west hawwe fan kening Anna fan East Anglia. Hy stifte de abdijen fan Chertsey (foar manlju, yn Surrey) en Barking (foar froulju, yn  Esseks) foar himsels en syn suster Ethelburga. Yn 675 wijde aartsbiskop Theodorus fan Canterbury Erkenwald ta biskop fan Londen foar Middelseks en Esseks, sa dat Erkenwald in man fan oansjen waard. Hy die sines ta de fersoening fan Theodorus en Wilfrid fan York. Syn feestdei wurdt fierd op 30 april. Hy waard bedobbe yn de St Paul’s Katedraal yn Londen. 

Syn grêf waard in populêr doel fan pylgersreizen yn de Midsiuwen, mar waard tagelyk mei oare tombes yn de katedraal ferwoast ûnder de Reformaasje.
Bunkermuseum Schlei

**Bunkermuseum Schlei**, oprjochte yn 2009, is ûnderbrocht yn in bunker út 1943 op Skiermûntseach. De bunker fan it type Seeburg stiet oan it fytspaad súdwestlik fan de *Marlijn* yn de rjochting fan de fjoertoer (Scheepstrapaad).

De bunker waard yn de Twadde Wrâldoarloch brûkt as kommunikaasjesintrum. De ynformaasje fan radio- en radarsinjalen waarden dêr samle en trochjûn oan de Luftwaffe, dy't de sinjalearre alliearde fleantugen mei jagers besocht te ûnderskeppen. Om dy ynformaasje te ferwurkjen, stie yn dizze bunker in saneamde Seeburgtisch: in glêzen tafel dêr't de posysjes fan alliearde en Dútske fleantugen mei lampkes op oanjûn waarden.

De bunker wurdt eksploitearre troch Stichting Bunkermuseum Schlei. Dy stifting wol de skiednis fan de Twadde Wrâldoarloch fan Skiermûntseach foar eltsenien besikber hâlde.

## Twadde Wrâldoarloch op Skiermûntseach
Yn de oarloch sieten sa'n 600 soldaten op it eilân. Om it te ferdigenjen tsjin de alliearden waarden der bunkers boud as ûnderdiel fan de Atlantikwall. Dy rûn fan de Spaanske grins oant en mei Noarwegen. Yn de dunen oan it strân waarden hiele bunkerkompleksen oanlein; der wie sels in kompleet doarp oan de ein fan de Prins Bernhardwei. It doarp bestie út bunkers, radarynstallaasjes, loftôfwargeskut en kamûflearde barakken. It doarp krige de koadenamme *Schlei*, de Dútske namme foar de fisksoarte mûdhûn.
De bekendste bunker wie de Wassermann, ûntwurpen as basis foar in grutte radarantenne, mar dy is nea yn gebrûk nomd.

## Sjoch ek
* List fan musea yn Fryslân
De Grutter

**De Grutter** is in útstalling fan âld winkelguod oan De Streek yn Alde Leie. 

It waard iepene yn 1999 yn in âld skoalhûs oan de Alvestêderûte. Der is besocht om in doarpswinkel út de jierren '30 oant '60 sjen te litten. Der wurdt ek snobbersguod en kuriositeiten ferkocht. 

Der binne waskmiddels, âlde blikken, aptekersguod en eartiids snobbersguod as polkabrokken te sjen. Yn de hal stiet in samling tabaksartikelen yn orizjinele ferpakking. Ek binne (berne)waachskealen fan it konsultaasjeburo, klompen, redens, hobbelhynders, bernestuollen en naaimasines te sjen. 

## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
Bunker

|-
||
|-
||
|-
||
|}
In **bunker** is in militêr ferdedigingswurk dat beskermje moat tsjin besjittingen en bombademinten. It is in op himsels steand, lyts ferdigeningswurk dat meast boud is fan wapene beton en oerdutsen mei ierde. Bunkers hawwe meast in inkelfâldige funksje, sa as geskutsopstelling, kommandopost of skûlplak. De term *bunker* komt út it Ingelsk (ek it Dútske 'bunker') en waard yn Nederlân foar it earst brûkt yn de Twadde Wrâldkriich. Dêrfoar wie de term *[[kazemat]]* wenst.

## Sjoch ek
* Bunkermuseum Schlei
* Atlantikwall
* Skûlkelder
* Tobrûk
* Siegfriedliny (Westwall)

## Keppelings om utens
* Atlantikwall, Bunker Museum IJmuiden
* Atlantikwall Museum Noardwyk
* Atlantikwall Museum Hoek fan Hollân
* Atlantikwall Museum Skeveningen
* ''Haagse Bunker Ploeg''. Onderzoekers naar Duitse verdedigingswerken in Nederland
* Atlantikwall, Dútske bunkers yn de eardere ''Festung IJmuiden'', '''Bunker Archief IJmuiden'''
Valletta

**Valletta** (Malteesk: *il-Belt Valletta*) is de haadstêd fan de republyk Malta, op it eilân mei deselde namme yn de Middellânske See. De stêd kaam yn 1980 op de Wrâlderfgoedlist fan UNESCO.

Valetta is mei Ljouwert Kulturele haadstêd fan Jeropa yn 2018.


Ofbyld:Ostansicht Vallettas.jpg|*Sicht op Valletta út it easten wei*

Ofbyld:Valletta skyline.jpg|*Stedssilhûet Valletta*
Ofbyld:GrandHarbourValletta1801.jpg|*Valletta om 1800 hinne*
Frank Zeilstra

**Frank Marcel (Frank) Zeilstra** (Amsterdam, 24 maart 1958) is in Nederlânske byldhouwer, keunstskilder en glêzenier.

De yn Amsterdam berne Zeilstra fêstige him as byldzjend keunstner yn Frjentsjer. Neist byldhouwurk makke Zeilstra ek glês-yn-leadramen foar de Ljouwerter skeane toer de Aldehou. Dit betrof in projekt foar ien kear yn it ramt fan *Simmer 2000*. Hy makke ek in ljochtobject dat by dizze keunstmanifestaasje yn de simmer fan it jier 2000 boppe-op de Aldehou setten waard.

## Wurken yn de iepenbiere romte (seleksje)
Wytmarsum
**[[Pim Mulier]]* 1986, Penjumerstrjitte/Tsjerkeplein
Beetstersweach
**De Aaisikers* 1985, Haadstrjitte
Wommels
**[[Clara Jacoba de Vos van Steenwijk|Clara Jacoba Freule de Vos van Steenwijk]]* 1984, De Terp
Leonard McCoy

**Dr. Leonard Horatio McCoy** is de earste skipsarts yn de telefyzjerige Star Trek: The Original Series. Syn bynamme is *Bones* en der wurdt faak nei him referearre as *Bones McCoy* of *Dr. McCoy*. De rol waard spile troch de Amerikaanske akteur DeForest Kelley.
Henk Miedema

**H.G. (Henk) Miedema** wie foarsitter fan it wetterskip Noardlik Westergoa.

## Libben en wurk
Miedema wie bouboer op It Bilt. Hy rekke belutsen by it wetterskipswurk. Syn earste taak as foarsitter fan in tariedingskommisje wie om 43 polders gear te foegjen ta ien wetterskip. Dit wurk begûn yn 1965 en yn septimber 1966 koe it nije wetterskip *Noardlik Westergoa* oprjochte wurde. Dit wetterskip regele it wetterbehear yn it noardwesten fan Fryslân. Miedema soe de earste foarsitter fan it nije wetterskip wurde en soe dit 26 jier lang bliuwe. Op 1 septimber 1992 waard hy opfolge troch Jan Oosterbaan. Miedema wie ek jierrenlang foarsitter fan it *Friese Bond van Waterschappen*. By syn fertrek die him in nije fúzjeweach foar. Nei syn betinken moast de ôfstân tusken boer en wetterskip net te grut wurde. Hy wie fóar it opdielen fan Fryslân yn fiif wetterskippen. Fiif jier nei syn ôftreden waard syn winsk honorearre. Yn 1997 fusearden de wetterskippen yn Fryslân en ûntstienen der fiif nije wetterskippen. *Noardlik Westergoa* gie op yn it nije wetterskip *De Waadkant*. Sân jier letter ûntstie der dochs ien provinsjaal waterskip Fryslân.

Ien fan de twa seegemalen waard, fanwege syn verdiensten, nei him neamd, it H.G. Miedemagemaal yn Swarte Hoarne.
Bert Kiewiet

**Lammert Jan (Bert) Kiewiet** (Amsterdam, 13 april 1918 - Mantinge, 31 augustus 2008) wie in Nederlânsk byldhouwer.

## Libben en wurk
Kiewiet waard berne yn Amsterdam, mar groeide op yn Ljouwert. Nei de hbs folge hy in technyske oplieding oan de hts. Pas nei syn fjirtichste folge hy yn de jûnsoeren in teken- en byldhou-oplieding en waard hy keunstner fan berop. Oant 1976 joech Kiewiet noch les yn Amsterdam, yn dat jier ferhuze hy nei Drinte. Yn in soad plakken yn Drinte steane brûnzen bylden fan him, dy't faak te krijen hawwe mei it libben fan aldendei, lykas de *Brêgeôfdraaister* yn Annerveenschekanaal, de *Boer mei molkbussen* yn Nijeveen en de *Grûnwurker* yn Linde.

By gelegenheid fan de grutte ferbouwing fan it Drintsk Museum yn Assen yn 1984 waard de 'Stichting Vrienden van het Provinciaal Museum van Drenthe' in keunstwurk oanbean. Ut in trijetal Drintske byldhouwers waard it ûntwerp *Museumbesikers* fan Kiewiet keazen. It byld, oarspronklik mei trije minskefigueren, krige in plak op it Jacob Cramerplein njonken it museum. De ôfbylde man mei burdsje soe Kiewiet sels wêze.

## Wurken (kar-út)


Ofbyld:De markt Rolde.jpg|*De merk* yn Rolde
Ofbyld:Emmen - Lezend meisje (1993) van Bert Kiewiet 01.jpg|*Lêzend famke* yn Emmen
Ofbyld:Westerbork - De wijkverpleegster (1992) van Bert Kiewiet 02.jpg|*De wykferpleechster* yn Westerbork
Ofbyld:Bert Kiewiet Tobbedanser.JPG|*De tobbedûnser* yn Harns
Ofbyld:Drie oude mannetjes aan het roddelen in Spijkenisse.JPG|*Mannetjes op de krom* yn Spijkenisse


## Sjoch ek
* List fan Nederlânske byldhouwers
Luzon

**Luzon** is it grutste eilân fan de Filipinen. It eilân is 104.688 km² grut en beslacht sawat 35 % fan it lânoerflak fan de Filipynske arsjipel. Op it eilân wennet ûngefear de helte fan de hiele befolking op de Filipinen.

Manilla, haadstêd en regearingssit fan de Filipinen, leit sintraal op it eilân yn in tichtbefolke gebiet dat Metro Manilla neamd wurdt. Manilla is tegearre mei Vigan City yn it noarden fan Luzon ien fan de trije stêden dy't de Spanjerts yn de 16e iuw op it eilân stifte hawwe. It histoarysk sintrum fan Vigan is yn 1999 op de Wrâlderfgoedlist kaam. 

## Geografy
### Lânskip
De grutste mar fan de Filipinen, Laguna de Bay en de langste rivier fan it lân, de Cagayan lizze op it eilân Luzon. Ek aktive fulkanen lykas de Pinatubo, Mount Taal en de Mayon komme foar op Luzon. Yn it berchige noarden lizze de wrâldferneamde rysterrassen fan Banaue dy't ek op de wrâlderfgoedlist steane. De heechste berch fan Luzon is Mount Pulag, mei 2922 meter is dy krekt wat leger as de heechste berch fan de Filipinen, Mount Apo. Neist bergen komme op it eilân lykwols ek grutte flakten foar, dêr't in protte lânbouprodukten fan weikomme. 

### Bestjoerlike yndieling
It eilân is opdield yn 7 regio's en 30 provinsjes:

Fan de provinsjes Albay, Batangas, Cagayan, Camarines Norte, Camarines Sur, Cavite, Pangasinan, Quezon en Zambales binne der parten dy't net op it eilân lizze.
Tankmuorre

In **(anti-)tankmuorre** of **tankwâl** is in militêr ferdigeningswurk yn de foarm fan in muorre dy't sa breed en heech is tanks en pantserweinen him net foarby komme kinne. Tankmuorren wurde meast fan beton boud.
Strjitten yn Hylpen

De **strjitten yn Hylpen**:
* *'t Oast* -
* *Achtfoet* -
* *Alde Weide* -
* *Balkepôle* -
* *Buorren* -
* *Buorrensteech* -
* *De Munnik* -
* *De Noling* -
* *Dykwei* -
* *Easterdyk* -
* *Easterstrân* -
* *Formanjesteech* - steech nei de Formanje
* *Galgepôle* - 
* *Hânzestrjitte* -
* *Hynstepaad* -
* *Yndyk* -
* *Keallestrjitte* -
* *Lytse Weide* -
* *Klinten* -
* *Kreilerstrjitte* 
* *Madenleane* - 
* *Mienskarwei* -
* *Molestrjitte* -
* *Nije Weide* -
* *Nijewei* -
* *Nijstêd* -
* *Skoallestrjitte* - 
* *Skûlenboarch* - buorskip Skûlenboarch
* *Spinhûsstrjitte* - 
* *Stedsweide* -
* *Suderseewei* - rint rjochting de Iselmar, eartiids Sudersee
* *Tsjerkestrjitte* -
* *Túnboulân* -
* *Tunen* -
* *Tunensteeech* -
* *Weidestrjitte* -
* *Westerdyk* -
* *Wiltjesklinten* -
* *Wipbrêgesteech* -

Ofbyld:Nieuwe Weide1 Hindeloopen.jpg|Nije Weide 1
Ofbyld:Nieuwe Weide4 Hindeloopen.jpg|Nije Weide 4
Ofbyld:Nieuwe Weide5 Hindeloopen.jpg|Nije Weide 5
Ofbyld:Nieuwe Weide7 Hindeloopen.jpg|Nije Weide 7
Ofbyld:Nieuwe Weide9 Hindeloopen.jpg|Nije Weide 9
Ofbyld:Kalverstraat4 Hindeloopen.jpg|Keallestrjitte 4
Ofbyld:Kalverstraat 11 Hindeloopen.jpg|Keallestrjitte 11
Ofbyld:Kalverstraat13 (voorzijde) Hindeloopen.jpg|Keallestrjitte 13 (foarside)
Ofbyld:Kalverstraat13 (achterzijde) Hindeloopen.jpg|Keallestrjitte 13 (efterside)
Ofbyld:Nieuwstad49 Hindeloopen.jpg|*Nieuwstad 49*
Ofbyld:Nieuwstad44 Hindeloopen.jpg|*Nieuwstad 44*
Ofbyld:Nieuwstad38 Hindeloopen.jpg|*Nieuwstad 38 (foarside)*
Ofbyld:Nieuwstad38 (2) Hindeloopen.jpg|*Nieuwstad 38 (foarside)*
Ofbyld:Nieuwstad38 achterzijde Hindeloopen.jpg|*Nieuwstad 38 (efterside)*
Ofbyld:Nieuwstad34 Hindeloopen.jpg|Nieuwstad 34
Ofbyld:Nieuwstad32 Hindeloopen.jpg|Nieuwstad 32
Ofbyld:Nieuwstad25 Hindeloopen.jpg|Nieuwstad 25
Ofbyld:Nieuwstad24 Hindeloopen.jpg|Nieuwstad 24
Ofbyld:Nieuwstad22 Hindeloopen.jpg|Nieuwstad 22
Ofbyld:Nieuwstad22 detail Hindeloopen.jpg|Nieuwstad 22 (detail geveltop)
Ofbyld:Nieuwstad21 Hindeloopen.jpg|Nieuwstad 21
Ofbyld:Nieuwstad15 bovendeel Hindeloopen.jpg|Nieuwstad 15 (geveltop)
Ofbyld:Nieuwstad12 Hindeloopen.jpg|Nieuwstad 12
Ofbyld:Nieuwstad5 Hindeloopen.jpg|Nieuwstad 5
Elvis Costello

**Elvis Costello** (Londen, 25 augustus 1954 as **Declan Patrick MacManus**) is in Ingelske popmuzikant dy't yn it midden fan de 70-er jierren furoare makke yn de Londenske pub-rock wrâld. In jiermannich letter wie hy, tegearre mei artysten as Joe Jackson ien fan de eksponinten fan de Punk rock/New Wave beweging. Costello hat him yn de rin fan syn karriêre ûntpoppe as in muzikale kameleon, dy't syn muzyk muoiteleas meikleurje lit mei eltse winske styl. By it grutte publyk is hy benammen bekend mei it nûmer *She* (1999) en syn optreden op it Live Aid-konsert yn Londen (1985) mei it Beatles-nûmer *All You Need Is Love*.

## Jeugd en begjinjierren
Costello is de soan fan Lilian Alda en Ross MacManus (1927-2011). Syn heit, fan Ierske komôf, wie jazzmuzikant en bandlieder ûnder de namme Day Costello. Costello is opgroeid yn Twickenham en gie nei de Secondary Modern School yn Hounslow. Syn earste publieke optreden wie yn in TV-reklame foar limonade tegearre mei syn heit. De TV-spot waard yn 1974 mei silver bekroand op in ynternsjonaal reklame festival.

Yn 1971 ferhuze Costello mei syn yn Liverpool berne mem nei Birkenhead. Dêr foarme hy syn earste band tegearre mei Allan Mayes. Neidat hy syn middelbere skoalle ôfmakke hie, gie Costello werom nei Londen dêr't hy mei de band Flip City it pubrock sirkwy yn dûkte. Om dizze tiid hinne feroare hy syn namme yn D.P. Costello. Om yn syn ûnderhâld te foarsjen wurke hy hjir en dêr op kantoar, ûnder oaren by it bekende kosmetikabedriuw Elisabeth Arden en de Midland Bank. Hy bleau nûmers skriuwen en die alle war om in solo plate-kontrakt te krijen. Op basis fan in demo-tape krige hy in oanbieding fan in lyts ûnôfhinklik label, Stiff Records. Syn manager dêr, Jake Riviera stelde foar syn artystenamme te feroarjen yn Elvis Costello.

## Diskografy
* *My Aim Is True*, 1977 
* *This Year's Model*, 1978 
* *Armed Forces*, 1979 
* *Get Happy!!*, 1980 
* *Trust*, 1981 
* *[[Almost Blue]]*, 1981 
* *Imperial Bedroom*, 1982 
* *Punch the Clock*, 1983 
* *[[Goodbye Cruel World (album)|Goodbye Cruel World]]*, 1984 
* *King of America*, 1986 
* *Blood and Chocolate*, 1986 
* *Spike*, 1989 
* *Mighty Like a Rose*, 1991 
* *The Juliet Letters*, mei Brodsky Quartet, 1993 
* *Brutal Youth*, 1994 
* *Kojak Variety*, 1995 
* *All This Useless Beauty*, 1996 
* *Costello & Nieve*, 1996 
* *Painted from Memory*, mei Burt Bacharach, 1998
* *[[For the Stars]]*, mei Anne Sofie von Otter,2001
* *When I Was Cruel*, 2002
* *North*, 2003
* *The Delivery Man*, 2004
* *My flame burns burns blue*, 2006
* *[[The River in Reverse]]*, mei Allen Toussaint, 2006
* ''Momofuku' mei The Imposters, 2008