Fryske Peallen

**Fryske Peallen** is in doarp yn it noarden fan de gemeente Opsterlân oan de grins mei Grinslân en de doarpen Sigerswâld en Oerterp. It doarp leit oan de wei fan Bakkefean nei de rykswei A7.

## Skiednis

Yn 1593 waard by it hjoeddeiske doarp op de grins tusken Fryslân en Grinslân tusken it ûntrochlitber fean in skâns yn opdracht fan Willem Loadewyk fan Nassau-Dillenburg boud. De skâns moast ynfallen fan Spanjaarden keare, mar waard lykwols net troch profesjonele militêrn ferdigene en maklik troch de Spanjaarden oermastere. De skâns waard letter ûnderdiel fan de 17e-iuwske Fryske Wetterliny, dy't tusken Slikenboarch oan 'e Sudersee oant Ien-West (Drinte) en Fryske Peallen lei. Nei 1672 rekke de skâns yn it neigean.

It doarp Fryske Peallen ûntstie yn de 18e iuw as lânoanmakkersdoarp yn it heechfean. Sûnt 1600 hinne waard it fean hieltiten fierder ôfgroeven yn 'e rjochting fan Grinslân, oant de Grinslanner Steaten dêr it near op lei. Pas yn 1724 kaam der in dúdlik grinsferdrach. It eardere fuotbalfjild fan Fryske Peallen lei op Grinslanner grûn en de iisbaan fan Fryske Peallen leit formeel noch jimmeroan yn Grinslân. Yn 1874 waard de grins nochris dúdlik mei 25 grinspeallen fan getten izer fêstlein, wêrfan't tsjintwurdich noch 21 besteane. 

Oant 1951 hearde it westlike diel fan it doarp by Oerterp, wylst it easten ûnder Sigerswâld foel. Pleatslik Belang die doe al jierren war om de doarpsstatus te krijen. Sigerswâld rekke oan it nije doarp yn ien klap twa skoallen en in tsjerke kwyt. Om't in soad ynwenners fan 'e buorskip De Haar yn de gemeente Mearum tsjerkten bleau dy buorskip gefoelsmjittich by Fryske Peallen hearren. 

By it ferhurdzjen fan it sânpaad fan 'e Skieding oan it begjin fan de jierren 1950 waard de eardere skâns omploege ta lânbougrûn. Yn 2014 waard it plak fan de eardere skâns troch it oanlizzen fan in wâl wer sichtber makke. Op dy lokaasje stiet ek grinspeal nûmer 14. Mear grinspeallen steane oan 'e Skieding rjochting Surhústerfean en bylâns de provinsjegrins rjochting De Wylp oan it histoarysk kuierpaad Grinspeallen Fryske Peallen. 

## Mienskip

Yn 2012 waard in nije brede skoalle oan 'e Kolk iepene. Dêr krige Fryske Peallen ek it doarpshûsDe Dobber. Utsein in boerderijwinkel binne der fierder gjin winkels yn it doarp; de ynwenners moatte harren boadskippen fral út Oerterp en út it wat fierder lizzende Drachten helje. Fryske Peallen hat in feestkommisje. Fryske Peallen hat mei Sigerswâld in mienskiplike doarpskrante 't Pompeblêd. 

### Tsjerke

* Fuortsette Grifformearde tsjerke Fryskepeallen-Sigerswâld
* Grifformeard-frijmakke tsjerke

### Skoalle
* Protestantsk-kristlike skoalle Rehoboth
* Iepenbiere basisskoalle De Skâns 
De twa basisskoallen binne ûnderbrocht yn de brede skoalle Basisskoalle It Byntwurk, dêr't ek de pjutteopfang De Krobbedobbe is. 

### Ferienings
Der binne ferskillende buertferienings, wêrfan 't Tolhek de grutste is. 

* Sportferiening Read Wyt
* Toanielferiening Nij Libben
* Koar Ta Gods Eare 
* Iisbaanferiening Jille's hiem

### Befolkingsferrin

### Bekende bewenners
* Manon Alving (1923-2010), aktrise
* Jaap Maarleveld (1924-2021), akteur
* Alyt Damstra (1983), aktrise

### Eveneminten

* Alle jierren wurdt it Crossed Guitars Festival hâlden yn muzykkafee *[http://www.makellysmuziekcafe.nl/Muziekcafe/ Ma Kelly's]*. It festival lûkt ek besikers út it bûtenlân.

### Bustsjinst
De busline troch Fryske Peallen wurdt fersoarge troch Qbuzz. De folgjende line rydt troch Fryske Peallen:

* **Line 14 Drachten - Easterwâlde fia Bakkefean:** Drachten - Oerterp - *<nowiki/>'t Tolhek* - *Tolheksleane* - *Skoalle* - *Fryske Peallen* - *Kromhoeksterbrêge* - Sigerswâld - Bakkefean - Wynjewâld - Donkerbroek - Easterwâlde

## Wapen
It wapen fan Fryske Peallen is ôflaat fan de skâns dy't steedhâlder Willem Loadewyk yn 1593 bouwe litten hat, ien fan de skânsen yn Fryslân om de Spaanske legers te warren. De skâns yn it wapen hâldt de Spanjerts tsjin, symbolisearre troch it wapen fan Arragon, mei de symboalen út de Fryske flagge oan de oare kant.

## Strjitten

Fryske Peallen hat 12 strjitten: 't Paad, 't Tolhek, Boskdobbe, De Bodding, De Kolk, De Rusken, De Skieding, De Slûs, Hearsterwei, Kromhoek, Lytse Dobbe, Lytse Leane en Tolheksleane (haadstrjitte).

## Publikaasje(s)
 - *Zestig jaar Frieschepalen* (útjûn troch Pleatslik Belang yn it ramt fan it 60-jierrich bestean fan Fryske Peallen yn april 2011).

## Sjoch ek
* Fryske doarpen.