open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eklips

In **eklips** of "fertsjustering" is de bedekking fan in stjer troch in oar himellichem. 

Yn it deistich taalgebrûk wurdt ûnder in eklips meastentiids in sinne- of moannefertsjustering ferstien.
As de Moanne, sinne en ierde folslein op ien line steane is de sinne (sjoen fan in plak ôf op ierde) troch de moanne bedekt en dus net mear te sjen. Oars sein: in diel fan de ierde is troch de moanne fertsjustere. Der is dan sprake fan in sinnefertsjustering of sinne-eklips - (letterlik is der lykwols sprake fan in *ierdefertsjustering*).

As de ierde tusken de sinne en de moanne yn stiet en dêrtroch it sinneljocht behinderet de moanne te berikken is der sprake fan in moannefertsjustering of moanne-eklips. Fan de moanne ôf sjoen bedekt de ierde ommers de sinne.

As in oar himellichem, lykas in stjer of planeet bedekt wurdt troch de moanne of in oar himellichem sprekt mei meastal oer in okkultaasje of "bedekking".

## Keppeling om utens
*Profesjonele fotoside eklipsfotografy
Fort Sumter

**Fort Sumter**, yn de haven fan Charleston, Súd-Karolina, is it plak dêr't de Amerikaanske Boargeroarloch begûn, yn de slach om Fort Sumter fan 12-13 april 1861.

Fort Sumter is neamd nei generaal Thomas Sumter, in held út de Amerikaanske Revolúsje. It fort waard boud nei de Oarloch fan 1812 as ien yn in rige fortifikaasjes lâns de súdlike kust fan de Feriene Steaten. De bou begûn yn 1829 en wie noch net foltôge yn 1860, doe't it drama begûn.
70.000 ton granyt waard oanfierd fanút Nij Ingelân om in fûnemint te meitsjen op in sânbank yn de yngong nei de haven fan Charleston. It fort hie fiif siden, hie bakstienen muorren fan 1,5 meter dik, wie sa'n 60 meter lang en stie 15 meter boppe it leechwetter-punt. It wie ûntwurpen om 650 man en 135 kanonnen yn trije dagen te hûsfestjen, mar safolle hawwe der nea yn it fort west.

## 1861: Begjin fan de boargeroarloch
Op 26 desimber 1860, fiif dagen neidat Súd-Karolina him ôfskieden hie fan de Feriene Steaten, ferliet U.S. Army majoar Robert Anderson it ûnferdigenbere Fort Moultrie en brocht syn twa kompanjys (85 manskippen) fan de 1st U.S. Artillery oer nei Fort Sumter. Yn de moannen dêrnei waarden werhelle oproppen troch de súdlike brigadegeneraal P.G.T. Beauregard ta kapitulaasje negearre, wylst Noardlike pogingen om it garnizoen te befoarriedzjen mislearren.

Op 12 april 1861, om 04.30 oere moarns, iepenen de Súdlike batterijen it fjoer, rjocht op it fort, en hâlden dat 36 oeren lang fol. It garnizoen beäntwurde it fjoer, mar sûnder folle effekt, omdat majoar Anderson net tastie om kanonnen te brûken (omdat dy tefolle kâns rûnen troch it Súdlike kanonfjoer rekke te wurden). Op 13 april joech it fort him oer en waard evakuearre. Neffens tsjûgeferslaggen, lykas it bekende deiboek fan Mary Chesnut, fierden de bewenners fan Charleston grut feest by gelegenheid fan it begjin fan de striid.

## Nasjonaal monumint
Yn 1948 krige Fort Sumter, ta erkenning fan syn betsjutting yn 'e Amerikaanske skiednis, de status fan in nasjonaal monumint: Nasjonaal Monumint Fort Sumter. It fort is tsjintwurdich in museum dat foar it publyk te besichtigjen is.
Sylvie Meis

**Sylvie Françoise Meis** (Breda, 13 april 1978) is in Nederlânsk presintatrise, aktrise en model.

## Libben en wurk

Meis waard berne yn Noard-Brabân en waard grutbrocht yn it Belgyske Hoogstraten. Nei't sy de HAVO dien hie, helle sy de HBU-oplieding Personiel & Arbeid. Op har 18e woe sy al fotomodel wurde, mar woe dochs earst skoalle ôfmeitsje. Meis gie oan 't wurk as PR- en kommunikaasjemeiwurker en folge ek logopedylessen.

Har niget oan it telefyzjefak kaam in pear jier letter. Yn 1999 briek se troch as presintatrise by Fox Kids.

Meis har definitive trochbraak kaam earst letter. Se die audysje foar de rol fan de seksy bardame Ice yn de searje *[[Costa! de Serie|Costa!]]*. Meis krige de rol en spile twa seizoenen yn de populêre searje. Dêrneist spile sy mei yn *[[Pista!]]*, in spin-off fan de rige *Costa!*. Begjin 2002 wie hja ek te sjen yn in klip fan Clouseau en hie se in rol yn *[[Goede tijden, slechte tijden]]*.

Maityd 2003 gie Meis oan 't wurk by muzykstjoerder MTV en presintearre dêr it programma de *Dag Top 5*. Rillegau stapte hja lykwols wer oer nei susterbedriuw TMF om dêr it ynteraktive programma *Babe Trap met Sylvie Meis* te presintearjen. Yn 2004 krige Meis in nij programma: *Modelfacts*.

Meis waard yn 2002 útroppen ta *TV-babe* fan it jier en in 2003 fûn manljusblêd *[[FHM (tydskrift)|FHM]]* har de meast seksy frou. Yn 2006 sette it Dútske blêd *[[Die Welt]]* har op it tredde plak yn in Top 5 fan de meast moaie spilersfroulju fan it WK fuotbal.

Sylvie hat sûnt maart 2007 in kontrakt by Ted Linows en Linda Naujoks Firma Mega Models.

Yn 2007 stie Meis as model op it omslach fan it simmer en hjerstnûmer fan de kleankatalogus *[[Otto (postorderbedriuw)|Otto]]*,  Sylvie folge dêrmei û.o. de supermodellen Gisele Bündchen, Heidi Klum, Claudia Schiffer en Cindy Crawford op.

## Karriêre
* Fox Kids - presintatrise (1999-2002)
* Costa! - aktrise (2002-2004)
* MTV - presintatrise (2003)
* Pista! - aktrise (2003)
* TMF - presintatrise (2003-2004)
* Otto - Model (2007-2008)
* RTL - Sjurylid *Das Supertalent* (2008-no)
* RTL - Gadingmakster *Let's dance* (2010)
* RTL - presintatrise fan *Let's dance* (2011)
* RTL - presintatrise fan *The Face* (2011) 
* SBS 6 - presintatrise *Wedden dat ik het kan* (2016)

## Persoanlik
Yn 2003 krige Meis ferkearing mei fuotballer Rafael van der Vaart. Op 10 juny 2005 trouden sy yn Heemskerk. Sy krigen in soantsje, Damián Rafael (28 maaie 2006). Yn 2005 ferhuze de húshâlding nei Hamburch, yn 2008 ferfearen se nei Madrid. Yn 2013 skiede Meis fan Van der Vaart.

Op 16 juny 2009 waard bekend dat se boarstkanker hie. De neifolgjende operaasje slagge bêst.

## Prizen
* 2011: Radio Regenbogen Award yn de kategory „Mediafrou“
* 2012: Bayerischer Fernsehpreis yn de kategory „Moderation“ foar *Let’s Dance* (tegearre mei Daniel Hartwich)
Oeral (betsjuttingsside)

"**Oeral**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* Oeral (berchtme), in berchtme yn Ruslân
** it Oeralgebiet, it gebiet om dat berchtme hinne
* Oeral (rivier), in rivier yn Ruslân en Kazachstan
* Federaal Distrikt Oeral, it Russyske federale distrikt
* IMZ Ural, in Russysk merk fan motorfytsen 
* FK Oeral, in Russyske fuotbalklup
Merv

**Merv** is in histoaryske stêd yn in oaze yn Sintraal-Aazje, yn Transoksaanje. De stêd leit ûnder de moderne stêd Mary yn Turkmenistan. De stêd lei oan de siderûte. Guon wolle hawwe dat Merv yn de 12e iuw in skoftke de grutste stêd fan de wrâld west hat.

Yn 1999 waard de histoaryske lokaasje troch UNESCO ta wrâldlderfgoed ferklearre.

## Ut de skiednis
Archeologysk ûndersyk hat útwiisd op it plak fan Merv al yn it 3e millennium foar Kr. delsettingen wiene. Under de namme Mouru wurdt Merv neamd mei Bakhdi (Balkh) yn de geografy fan de Zend-Avesta (kommintaren op de Avesta). 

De stêd hearde ta de riken fan de Seleusiden, Parten en de Sassaniden. Yn 651 waard Merv troch de Arabieren fan it Arabyske Ryk oermastere. 

Yn 1221 waard de stêd beset troch in Mongoalsk leger ûnder  Tolui Khan, soan fan Dzjengis Khan, as reaksje op de eksekúsje fan 450 keaplju yn Khwarazm-shah, dy't dêrfan fertocht waarden dat sy Mongoalske spionnen wienen. Fjouwerhûndert ynwenners fan Merv waarden meifierd om as ambachtslju te wurkjen, de oaren waarden deadien. De stêd sels waard foar it grutstepart ferwoastge.

Ien generaasje nei de ferneatiging fan Merv skreau de Perzyskee histoarikus Juvayni:

*De Mongolen hjitten dat, útsein fjouwerhûndert ambachtslju ... de hiele befolking, ek froulju en bern, deade wurde moast, en nimmen, of frou of man, mocht sparre wurde. Elke Mongoalske soldaat krige de eksekúsje fan trije- oant fjouwerhûndert Perzen tawiisd. Der waarden sa'n protte deadien dat tsjin de jûntiid de bergen ta hichten waarden, en de flakte wie sêd fan it bloed fan de machtigen.*

Guon histoarisy miene dat mear as in miljoen minsken stoaren yn de neisleep fan de ferovering, ek ûnder hûnderttûzenen flechtlingen fan oare plakken; dat soe betsjutte dat it ien fan de grutste bloedbaden út de wrâldskiednis west hat.

De Mongoalse ynvaazje betsjutte de ein foar Merv en oare wichtige sintrums foar mear as in iuw. Begjin 14e iuw waard de stêd de sit fan in aartsbisdom fan de Easterske Tsjerke. Oant 1380 hearde Merv oan it ryk fan Timoer Lenk.

1505 besetten de Oezbeken de stêd en fiif jier letter wurdt it plak wer troch de Perzen ferovere, dy't oant 1524 bliuwe, mar dêr fannijs hearsken fan 1601 oant 1747. De stêd hie dêrnei net folle mear te betsjutten.

Fanwege de Perzen moasten de Turkmenen yn de 19e iuw har heitelân ferlitte en har festigje yn eastlik Korasan en Transoksaanje, dat wol sizze yn de omkriten fan Merv. Nei oarloggen tusken Perzen en Turkmenen kaam de stêd yn 1883 troch Komarow ûnder Russyske hearskippij en waard yn 1925 part fan de Sovjetrepublyk Turkmenistan. Yn 1991 easke Turkmenistan, mei it út elkoar fallen fan de Sovjet-Uny, syn selsstannigens.

## Partnerstêden
* Istanbûl (Turkije)
* Balkh, Afganistan
* Nishapur, Iran
* Bukhara, Oezbekistan
* Samarkand, Oezbekistan

## Keppelings om utens
* Side by UNESCO
* Ancient Merv Project UCL
Gisele Bündchen

**Gisele Caroline Bündchen** (Três de Maio, 20 july 1980) is in Brazyljaansk supermodel. Hja is ien fan de modellen mei it measte súkses en it heechste ynkommen fan de wrâld. Anno 2007 is se it gesicht fan mear as tweintich merken út ûnder oaren de Feriene Steaten, Ruslân, Brazylje, Itaalje, Frankryk, Meksiko, Spanje, Turkije, Súd-Korea, Dútslân en Switserlân. Yn 2006 fertsjinne sy 33 miljoen dollar, wylst har fermogen rûsd wurdt op 150 miljoen dollar. It Guinness Book of World Records 2007 neamd har as *`meast rike supermodel fan de wrâld*.

## Privee
Bündchen hie fan 2000 oant 2005 ferkearing mei akteur Leonardo DiCaprio. Op 26 febrewaris 2009 troude hja mei Amerikaansk fuotbal-spiler Tom Brady. Tegearre krigen se in soan en dochter.

## Keppeling om utens
* Offisjele webside
Daniella Cicarelli

**Daniela Cicarelli** (6 novimber 1978, Belo Horizonte, Brazylje) is in earder Brazyljaansk telefyzjepresintatrise foar MTV Brazylje, en ek in fotomodel.

Daniela Cicarelli begûn as model op har tolfde. Doe't sy yn 2001 meidie oan in tv-reklame fan Pepsi waard sy ferneamd. Yn 2003 krige sy ferkearing mei fuotballer Ronaldo Luis Nazário de Lima, dêr't har ferneamdens noch grutter fan waard.

## Spaanske-strânskandaal
Op 17 septimber 2006 waard op in Spaanske telefyzjestjoerder Telecinco in seksfideo sjen litten, opnaam troch de *paparazzo* Miguel Temprano, dy't Cicarelli mei har freon sjen liet wylst sy yn de brâning oan it boartsjen wiene, wêrnei't sy seks hiene. De oare deis wy de fideo op YouTube te sjen, omdat de seks op in iepenbier plak barde koe You Tube yn 2007 yn ferskate prosessen net feroardiele wurde foar it pleatsen fan it filmke. Cicerelli hie op dat plak gewoan gjin *privacy* ferwachtsje moatten, wie de rjochter fan betinken.
Nantes

**Nantes** (Bretonsk: *Naoned*, Gallo: *Naunnt*) is in havenstêd yn it westen fan Frankryk, dêr't oan de súdrâne fan Bretanje de rivieren Erdre en Sèvre útrinne yn de Loire, op hast 60 km fan de see.

Nantes is haadstêd fan de regio Pays de la Loire en fan it departemint Loire-Atlantique. Tegearre mei de stêd Saint-Nazaire foarmet de stêd it ekonomyske en kulturele sintrum fan it stimulearringsgebiet Pays de la Loire en fan in grut diel fan de regio Bretagne.

## Berne yn Nantes

* Anna fan Bretanje (25 jannewaris 1477), hartoginne fan Bretanje en keninginne fan Frankryk
* Jacques Cassard (30 septimber 1679), skipskaptein en kaapfarder
* François Richard (1 maart 1819), kardinaal-aartsbiskop fan Parys
* Jules Verne (8 febrewaris 1828), skriuwer
* Aristide Briand (28 maart 1862-1932), premier fan Frankryk
* Denys de La Patellière (1921), filmregisseur
* Pierre Barbotin (29 juny 1926), hurdfytser
* Éric Tabarly (24 juni 1931-1998), siler
* Jean-Loup Hubert (1949), filmregisseur
* Loïc Amisse (9 augustus 1953), fuotballer
* Laurent Batlles (23 septimber 1975), fuotballer
* Anthony Charteau (4 juny 1979), hurdfytser
* Jérémy Toulalan (10 septimber 1983), fuotballer


Ofbyld:Nantes aérien château3.jpg|*It kastiel en in gedielte fan de histoaryske stêd*
Ofbyld:Nantes Maison compagnonnage Clocher tors.jpg|*In [[draaide toer]] as heechste punt fan it Maison des [[Compagnons du Devoir]]*
Ofbyld:Nantes Commerce 080523.JPG|*La place du commerce*
Ofbyld:Ile de Nantes.JPG|*Yn fûgelflecht it île de Nantes*
Ofbyld:Nantes - hôtel de ville.jpg|*Stêdhûs
Ofbyld:Cathédrale Saint-Pierre de Nantes - façade.jpg|*De katedraal fan Nantes''
Ofbyld:Nantes - la tour Lu depuis les remparts du château - 20080517 - 1.jpg|
Fernanda Tavares

**Fernanda Tavares** (Natal, 22 septimber 1980) is in Brazyljaansk model. Sy wurke foar benei alle grutte moadeûntwerpers en wie te sjen yn tal fan bekende blêden.

Fernanda mei graach swimme en hurdrinne en is befreone mei it ek Brazyljaanske model Gisele Bündchen.

Sy is troud mei de Brazyljaanske akteur Murilo Rosa en sy hawwe in soan, Lucas, berne yn 2007.

Fernanda Tavares wie Veejay by MTV Brazylje, presintatrise fan *Missão MTV*. 

## Agintskippen
* One Management - New York
* Unique Models - 
* Francina Models
* Mega Model Agency - Hamburch
* D Management Group
* Central Models
* Marilyn Agency - Parys
* NEXT Model Management - Londen
* Artform - Tel Aviv
Karavaanseray

In **karava(a)nseray** of **khan** (Perzysk: كاروانسرا *kārvānsarā*, Turksk: *kervansaray*) wie in soarte fan herberch oan de kant fan in grutte dyk dêr't reizgers en hannelers rêste koenen en dêr't sy feilich oernachtsje koenen mei harren bisten en hannel. Karavaanserays spilen in rol yn befoarderjen fan de hannel, it útwikseljen fan nijs en migraasje oer it netwurk fan hannelsrûtes yn Aazje, Noard-Afrika en Súdeast-Europa, benammen oan de siderûte.
 
## Foarm en gebrûk
Karavanseray's bestiene meast út in grut binnenplein mei rûnom in sletten fjouwerkant fan gebouwen, faak mei in arkade derfoar. De poarte moast breed genôch wêze om lêstdieren (sa as kamielen) troch te litten. De gebouwen hienen lytse nissen en keammerkes dêr't sawol reizgers as bisten rêste koenen. Faak sliepten minsken op de earste ferdjipping en de bisten op de begeane grûn, mar dat wie net alyd sa. Soms leinen der ienfâldige bêden yn de keamers. Oernachtsjen en wetter wie fergees, mar men moast wol foar it eigen iten soargje. Guon seray's hienen in winkel, dêr't sawol ferkocht as ynkocht waard, en in badhûs (*hamam*), en de measten hienen in gebedsromte of moskee. 

## Skiednis
De earste karavaanseray's ûntstienen yn de Seltsjoekske emiraten fan Sintraal-Aazje yn de 10e iuw. Militêre stipepunten en forten krigen hieltyd mear de funksje fan herberch foar reizgers. Mei de opmars fan de Seltsjoeken nei it Midden-Easten, waard fan de 13e iuw ôf Anatoolje ûntsletten troch in netwurk fan wegen mei karavanseray's. Dy leinen 30 oant 40 km út elkoar, wat sa'n bytsje oerien kaam mei de ôfstân dy't in karavaan op in dei ôflizze koe. Under it Ottomaanske Ryk en it Safavidenryk yn Perzje waard it netwurk fierder útboud troch it Heine Easten, Noard-Afrika en sels de Balkan. Earst yn de 20e iuw ferlearen de karavanseray's har funksje en/of krigen in oare bestimming.

## Galery

Ofbyld:Sadolsaltaneh caravanserai.jpg|Arkade yn de karavanseray Sa'd al-Saltaneh yn Qazvin, Iran
Ofbyld:Hotel Shah Abbas Sahn.jpg|De karavanseray Sjah Abbas yn Isfahan, Iran, no in hotel
Ofbyld:Caravansarai Karaj.jpg|Karavanseray yn Karaj, Iran
Hotan

**Hotan** (Sineesk: 和田 *Hétián*, Oeigoersk: خوتەن *Hoten*) is in stêd yn it westen fan Sina, yn it súdlik part fan de autonome regio Sinkiang. De stêd hat 114.000 ynwenners, leit yn de Taklamakanwoastyn en is in de iennichste stêd fan betsjutting yn de regio.

De stêd is in oaze oan de súdlike siderûte mei in lange skiednis. De stêd levere side en jade. Tsjintwurdich bestiet de befolking fral út Oeigoeren.
Merovech

**Merovech** († tusken 454 en 457) wie nei alle gedachten kening fan de Salyske Franken (447-457) nei Klodio. Hy is de stamheit en nammejouwer fan de saneamde Merovingen, dy't it Frankyske ryk ta bloei brochten. 

## Legendaryske kening
Oer Merovech sels is net folle bekend; hy jildt dêrom as in heal-mytysk figuer. Hy wurdt faak sjoen as de soan fan Klodio, de kening dy't foar him regeare. Neffens de leginde waard hy troch in meunster by syn mem oansetten doe't hja yn de see oan it baaien wie. Dat foarfal jout mooglik in ferklearring foar de siswize dat guon fan (Jeropeeske) adel "blauw bloed" hawwe soenen, lyk as seeskepsels.

Likernôch 450 koenen de Salyske Franken goed mei de Romeinske Generaal Aetius. As bûnsmaten hawwe sy yn 451 oan de side fan Aetius meifochten tsjin de Hunnen en harren bûnsmaten de Gepiden yn de slach op de Katalaunyske fjilden. Ek Merovech hat dêrby nei alle gedachten by oanwêzich west. 

Merovech waard nei syn dea yn 458 opfolge troch syn soan Gilderik I.

## Trivia
Neffens Emil Rückert  soe de namme Merovingen sa ûntstien wêze:
it hearskjende laach fan de Franken wenne oan de Merwede of Merowe dêr't dizze gearfloeit mei de Maas, dêr't letter it Slot Loevestein boud wurde soe. Merovech soe hjiroan syn namme &ûntliend hawwe.

## Boarne


## Sjoch ek
* Gregorius fan Tours, *Gallyske biskop*

## Literatuer
*  - *De Franken*
Wim Romijn

**Wim Romijn** (Rotterdam, 1952), is in yllustrator en bisteskilder út Vriescheloo yn Grinslân. Makke namme as hynsteskilder. Fan jongs ôf oan bestudearre hy it gedrach fan boerehynders by it wurk op it lân en yn de boskbou. Wurke yn syn jeugd by in hoefsmid en wie aktyf by in ponyklup. 

Spesjalisearre him op it skilderjen fan lânboubisten fan alear, hûnen en nei 2006 mear op wylde bisten as swellen, hoantsen foksen en reeën.
Fan syn wurk binne winsk- en krystkaarten, kalinders, posters, borduerpakketten, portfolio's en giclées makke. It âlde boerelibben komt nei foaren troch boerinnen mei reade bûsdoeken, hânmelkende boeren en oare nostalgyske bylden. Wurket as yllustrator foar útjouwerijen en sûnt 2010 foar it bûtenblêd "Landleven".

Begûn as meiwurker oan in akountantskantoar en ûntdekte syn ropping as skilder doe't er twa wurken fan Cornelis Jetses ûnder eagen krige. Syn styl liket wat op dy fan Rien Poortvliet, al wurket Romijn mear tekeneftich en stiet sadwaande tichter by dat fan Jetses. 

## Biblografy
* *Boerenlanders, Vertelsels fan in boereenschilder* (2011)
* *Landelijke Idylle* (2004, fjouwerdielige rige oer de fjouwer seizoenen)
* *Van Ploegpaard tot Polopony* (2003)
* *Paardenzot* (1999)
* *Het Boerenpaard, de laatste omgang*  * (1995)
* *Het Werkpaard, schetsen van het voorbije landleven'' (1990) 

## Tentoanstellings
* lânboumuseum Sint Anna Termuiden (Súd-Hollân) 
* Nederlands Trekpaardenmuseum Grijpskerke (Súd-Hollân) 
* Nasjonaal Rydtugenmuseum De Like
* Feankoloniaal Museum Veendam (Grinslân)
* Museum Oud-Soest (Utert)
Vriescheloo

**Vriescheloo** (Grinslânsk: *Vraiskeloo*) is in doarp yn de gemeente Westerwâlde yn Grinslân. It hie op 1 jannewaris 2019 955 ynwenners. Foar 1 jannewaris 2018 hearde Vriescheloo by de gemeente Bellingwedde, dy't doe mei de gemeente Vlagtwedde gearfoege waard ta de nije gemeente Westerwâlde.

De namme soe komme kinne fan Friezen dy't har yn of by de bosk (loo) fêstigen. Troch de fynst fan in fundearring fan in stienhûs yn de útfiering fan ruilverkavelingswurk blykte dat der yn de 13e/14e iuw in wenkonsintraasje wie op it fean.

Nei dizze perioade fêstige men him op de heger lizzende sânrêch oan de hjoeddeiske buorren. De Oksedyk wie ûnderdiel fan de eardere hannelsrûte tusken Wynskoat, Bourtange en Múnster.

In úteinlike doarpsstruktuer, mei in 18e-iuwske tsjerke fan Vriescheloo as middelpunt, ûntstie yn de tiid fan de Frânske oerhearsking.

Yn it begjin fan de 20e iuw foarme de buorren fan Vriescheloo in lang lint fan bebouwing. Der wennen doe benammen minsken dy't yn de lânbou wurken, en in tal winkellju. Der hat earder ek in bierbrouwerij stien. Men fermakke him yn dy tiid mei merke, feekeurings, tentoanstellings, mei as hichtepunt de hurdraverijen fan hynders.

Nei de oarloch ûntstie in nije kearn mei in soad nijbou, wylst it winkelbestân hieltiten fierder efterút gie. Letter is der mear rekreaasje komd.

Yn it doarp stiet de monumintale nôtmole De Korenbloem.

## Galery

6131 Vriescheloo.JPG|*De Korenbloem*
Vriescheloo_Dorpsstraat_119_N.H._Kerk_.jpg|Tsjerke fan Vriescheloo
Baai fan Benyn

De **Baai fan Benyn** of **Bocht fan Benyn** is in baai foar de kust fan West-Afrika, yn it noardwesten fan de Golf fan Guinee en part fan de Atlantyske Oseaan. De baai rikt fan Kaap ''Three Points'' yn Gana yn it westen oant de Nigerdelta yn Nigeria yn it easten, dêr't de baai oergiet yn de Golf fan Bonny. Tuskenyn lizze noch de lannen Togo en Benyn.

De baai is bekend om syn driigjende tijen en hat lange tiid ferbûn west mei de slavehannel. De kusten fan de baai hjitte Goudkust en Slavekust.
Gemeente (bestjoer)

In **gemeente** is in groep fan wenkearnen (doarpen, stêden) mei it byhearrende gebiet dy't mei elkoar bestjoerd wurde troch in polityk apparaat. De gemeente is yn de measte lannen de ûnderste laach út de politike bestjoersstruktuer. De lagen boppe de gemeente binne:
yn Nederlân de provinsje en de ryksoerheid. 
Twa gemeenten hawwe dielgemeenten of stedsdielen, dêr't de gemeente yn opdield is. Dit komt foar yn Amsterdam en Rotterdam.

## Bestjoer
It deistich bestjoer fan de gemeente wurdt dien troch boargemaster en wethâlders; de gemeenterie hat it bestjoer oer langere tiid. As wurkplak hawwe dizze organen it gemeentehûs, dat meast in it grutste of âldste plak fan de gemeente stiet. Dat plak wurdt dan beskôge as it haadplak fan de gemeente. As it haadplak in stêd is dy't it grutste part fan de gemeente, in stedsgemeente, foarmet, dan wurdt sprutsen fan in stedshûs.

## Skiednis
Oant 1851 wie de tredde laach fan bestjoer yn Nederlân opboud út stêden, gritenijen, ambachten en noch oare ienheden. Dat jier waard de Gemeentewet oannaam dy't de histoaryske ferskillen yn de tredde laach fan bestjoer weimakke.

## Sjoch ek
* Gemeentehûs
* Gemeenteried
* Gemeenteriedslid
* Fryske gemeenten
* Nederlânske provinsjes
* Kolleezje fan boargemaster en wethâlders
* Boargemaster
* Wethâlder
* List fan Nederlânske gemeenten
DNA (betsjuttingsside)

"**DNA**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* DNA (desoksyribonukleïnesoer), de wichtichste gemyske drager fan erflike ynformaasje yn alle bekende organismen.

En fierder:
* De Nationale Assemblée, it Surinaamske parlemint
* Det Norske Arbeiderpartiet, sosjaal-demokratyske partij yn Noarwegen
* Democratic National Assembly, in politike partij yn Trinidad en Tobago
* Dernières Nouvelles d'Alsace, in deiblêd yn Frankryk
* DNA (band), in muzykgroep fan Arto Lindsay, Tim Wright en Ikue Mori
* DNA (radioprogramma), in radioprogramma op de Flaamske iepenbiere stjoerer Radio 1
* DJ DNA, alias fan de muzikant Arjen de Vreede
Bolletongersdei

**Bolletongersdei** is in festival dat elts jier op 'e earste tongersdei fan oktober holden wurdt yn 'e Fryske stêd Boalsert. Fan oarsprong wie it in jiermerk, mar tsjintwurdich binne dêr in soad oare eveneminten oan taheakke. Bolletongersdei bestiet sûnt de ein fan 'e Twadde Wrâldoarloch, en is smei de jierren útwreide wurden fan allinnich de tongersdei ta in fjouwerdeisk barren, dat begjint op woansdei en einiget op sneon. Tradisjoneel binne alle skoallen yn Boalsert op 'e tongersdei ticht.

## Skiednis
Al yn 'e Midsiuwen hie Boalsert twa jiermerken, ien op Sint-Odulfus (12&nbsp;juny), en ien op Sint-Lambertus (17&nbsp;septimber). Letter wie der noch mar ien jiermerk, dy't op 27&nbsp;augustus holden waard. It wie yn dy tiid wizânsje dat as dy datum op in sneon foel, de jiermerk in dei foarúthelle waard, nei de freed. Oars as gewoane merken wiene jiermerken foar eltsenien frij tagonklik, útsein feroardiele misdiedigers.

Tsjin 'e tweintichste iuw wie ek de jiermerk fan augustus yn 'e ferjitnis rekke. Sadwaande waard oan 'e ein fan 'e Twadde Wrâldoarloch de wykmerk fan 'e earste tongersdei fan oktober útwreide ta in jiermerk, dy't de namme 'Bolletongersdei' krige. Ornaris wurdt derfan útgien dat de oantsjutting ferwiisde nei de keallekeurings dy't dy deis tradisjoneel plakfûnen, mar in oar ferhaal wol hawwe dat it in ferbastering is fan 'Bôletongersdei'. Dat soe de namme fan 'e wykmerk fan 'e earste tongersdei nei 12&nbsp;novimber west hawwe, de dei dat foarhinne it healjierslean (fan 12&nbsp;maaie ôf) útbetelle waard oan boere-arbeiders en -fammen. Dat soene dyselden nammentlik fierd hawwe troch nei stêd te gean om dêr wite bôle en krintebôle te iten.

## Hjoeddeistige sitewaasje
Behalven de jiermerk op 'e eigentlike Bolletongersdei, is it tsjintwurdich ek merke yn Boalsert fan 'e woansdei foar oant de sneon nei Bolletongersdei. De attraksjes steande dêrby opsteld op Plein 1455, krekt bûten de histoaryske binnenstêd. De tongersdeis is der in diskemerk mei stânwurkerskonkoers, wêrby't ek de moaiste 'stille' kreammen prizen winne kinne, dy't fan âlds troch de boargemaster fan Boalsert útrikt waarden.

Op it Broereplein en yn 'e Wipstrjitte wurdt der dyselde deis in bradery foar bern holden. De tradisjonele keallekeuring fan Bolletongersdei hat sûnt de BSE-krisis net safolle mear om 'e hakken. Wol wurdt de jûns noch altyd in ringriderij yn 'e binnenstêd holden, wêrby't menners en ringstekkers yn troch hynders lutsen sjeazen stride om 'e Sulveren Swipe. De festiviteiten om Bolletongersdei hinne wurde sneontejûns ôfslein mei it muzykfestival BollePop yn Kafee De Groene Weide.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Bolletongersdei
Ekology

**Ecology** as wittenskip is in ûnderdiel fan biology. De ekology bestudearret de dynamyk fan de wikselwurking tusken organismes, populaasjes of libbensmienskippen (de biotyske miljeufaktoaren) en de relaasjes tusken organismen, populaasjes, libbensmienskippen of lânskippen en de net-biologyske omjouwing (de abioatyske miljeufaktoaren). De stúdzje op it nivo fan de soarte hjit ek wol auto-ekology en op it nivo fan de libbensmienskip en ekosysteem hjit mienskipsekology of synekology.

It wurd ekology (oarspronklik Dútsk: *Ökologie*) waard yntrodusearre troch de Dútske biolooch Ernst Haeckel yn 1866, as gearlûking fan de Grykske wurden *[[oikos]]* (húshâlding) en *[[logos]]* (stúdzje, wittenskip).

Yn de Angelsaksyske wrâld waard dit *ecology*, dat dêr in wat oare, mear miljeukundige en minsk-rjochte, betsjutting krige. Yn Nederlân besteane it mear biologyske oekology en mear miljeukundige ekology neist elkoar, mar it ferskil ferdizenet.

It wurd *ekology* wurdt ek brûkt yn oare betsjuttings:
* *relatearre oan in better miljeu, banammen dat fan de minsk*, 
* rjochte op in bepaalde libbensbeskôging (sjoch ekologisme) 
* mear praktysk, oangeande gedrach dat goed is foar minsk, miljeu en natoer (sjoch ekologyske lânbou en EKO-keurmerk). 

## Literatuer
* Krebs (1980)
* Odum Ecology
* WORSTER, D. (1977) Nature’s Economy (Cambridge).
AIDS

**AIDS** is in ôfkoarting fan *Acquired Immune Deficiency Syndrome* ofwol 'krigen ymmún defisjinsje syndroam' en is ien fan de meast deadlike ynfeksjesyktes as it net behannele wurdt. It ôfwarsysteem fan minsken wurdt troch de besmetting oantaasten. It lichem wurdt dan tige fetber foar in soad ynfeksjes. De pasjint sil dan faak nei tige lang siik west te hawwen stjerre oan de besmettings fan ferskate syktes. 

## HIV
AIDS begjint mei in besmetting mei it Aids-firus HIV (*Humaan Ymmunodefisjinsje Firus*) : 
Humaan, omdat it firus allinnich minsken ynfektearje kin en ymmunodefisjinsje meidat it ôfwarsysteem oantaaste wurdt. 

Der binne twa soarten HIV, HIV1 en HIV2. HIV1 komt rûnom foar, HIV2 meast yn West-Afrikaanske lannen. Wa't besmetten is mei HIV is seroposityf. Nei besmetting siket it HIV-virus om in gasthearsel, omdat it firus net selsstannich oerlibje kin. It HIV-firus brûkt as gasthearsel in T-sel dy't ûnderdiel is fan it ôfwarsysteem. It DNA fan dy sel wurdt dan ferfongen troch stikjes DNA fan himsels. De ûnbrûkber woarn ynfektearre T-sel ferspriedet dan it HIV-firus fia it bloed. Sa wurde alle sellen oernomd en wurket it ôfwarsysteem net mear goed en de drager wurdt gefoelich foar opportunistyske ynfeksjes. 

De steurde ôfwar ferheget ek de kâns op bepaalde tumors as it Kaposi-sarkoom. Dizze foarm fan hûdkanker jout de bekende hûdplakken fan in soad AIDS pasjinten. Sadree't dy opportunistyske ynfeksjes konstatearre wurde, wurdt de diagnoaze AIDS steld.

## AIDS
Fan *Acquired Immune Deficiency Syndrome* stiet *Acquired* foar it feit dat it fan oare persoanen krigen is, en *Immune Deficiency* omdat it ôfwarsysteem fan it lichem oantaaste is. *Syndrome* stiet foar in samling fan meardere sykteferskynsels, opportunistyske ynfeksjes en bepaalde tumors. 
AIDS hat in lange ynkubaasjetiid fan seis moanne oant mear as sân jier. Yn dat skoft tiid is de pasjint dus allinnich besmetten mei it HIV-firus. De drager kin dan noch gewoan libje en fielt him net siik. Nei de diagnoaze AIDS kin in persoan noch mar in pear jier libje (sûnder medikaasje).
Side (tekstyl)

**Side** is in natuerlike substânsje dy’t ôfskieden wurdt troch beskate ynsekten en dy’t stjurret at it kontakt makket mei lucht. It meast bekend is it produkt fan de siderûp (*Bombyx mori*); dy heart ta de oarder fan de Lepidoptera of *schubvleugeligen*. Der binne ek bepaalde spinnen dy’t gaadlik binne foar de sidetylt. De rûpen meitsje har kokon fan side, wylst spinnen der harren spinreach fan weve. Ek guon bijen, ealjebijen en eamelders kinne sidetried meitsje

De term *side* wurdt brûkt foar de natuerlike tekstyltried dy’t de grûnstof is fan 'siden' stoffen. Dy stoffen wurde ek oantsjut mei it wurd ‘side’.

De glinster fan side wurdt feroarsake troch de trijekantige struktuer fan de sidetried dy't as in soarte fan prisma wurket en it ljocht yn fraksjes brekt sadat ferskate kleuren ûntsteane.

## Soarten siden stoffen
* rauwe side: side dy’t wol ferve is, mar net sean
* wylde side: side fan in oar ynsekt as de *Bombyx Mori*
* damastside
* kripside
* tafside
* samit
* dupionside

## Tapassings
* Klean
* Sideskildering

## Museums
Museums spesjalisearre yn side:
* Como, Itaalje -- oprjochte yn 1990.
* Grijpskerke, Nederlân -- oprjochte yn 1994.
* Hangzhou, Sina -- Nasjonaal Sineesk sidemuseum, oprjochte yn 1992.
* Largentière, Frankryk.
* Macclesfield, Feriene Keninkryk.
* Okaya, Japan.
* Soufli, Grikelân.
* Tbilisi, Georgje.
* Yokohama, Japan – 1959.
Sjong

**Sjong** is in Frysk sjongfestival foar jongerein fan 12 -18 jier dat sûnt 2007 hâlden wurdt. 

Dielnimmers skriuwe harren eigen tekst op in besteand popnûmer. Dat bringe se foar it fuotljocht mei ‘live’-begelieding of mei in orkestbân. It doel is om jongerein yn it fuortset ûnderwiis oan te trunen om Fryske teksten te skriuwen en poplieten te sjongen. De foarrondes fan it festival binne yn de studio fan Omrop Fryslân. It festival wurdt by toerbeurt hâlden yn Dokkum, Snits, Frjentsjer en Drachten. It filmke dat op YouTube it faakst besjoen wurdt, wint de publykspriis. Njonken de prizen foar de útfiering binne der ek prizen foar de bêste tekst. De winner mei optrede op de finale fan sjongfestival Liet yn Ljouwert. Sjong wurdt organisearre troch Omrop Fryslân yn gearwurking mei it Taalsintrum Frysk fan Cedin.

List fan winners:
Kasjgar

**Kasjgar**, **Kashgar** of **Qashqar** is in stêd yn de autonome regio Sinkiang. De oazestêd leit bewesten de Taklamakanwoastyn, yn it fiere westen fan Sina, op 1304 m hichte oan de foet fan it Pamirberchtme en oan de Kasjgar darya. Eastlik fan de stêd lizze de ruïnes fan de âlde hannelstêd Hano-i.

De stêd is de meast westlike Sinese stêd op de siderûte.

## Skiednis
Kasjgar wie yn it earstoan in stedssteat yn Sinkiang, dy't oant de 8e iuw mear as ien kear troch Hunnen en Han-Sinezen oermastere waard (wie ûnder oaren protektoraat fan de Westlike Han-dynasty, 1e iuw f.Kr.). Yn 78 n.Kr. waard der in Sineesk garnisoen legere. Ein 7e iuw kaam de stêd yn hannen fan de T'ang-dynasty en dêrnei efterelkoar yn hannen fan Turkske Karlukken (8e iuw), Oeïgoeren (10e–11e iuw) en Kara-kitai (12e iuw). Mei de ferovering troch de Mongoalen yn 1219 kaam in bloeiperioade, dy't einige mei de plondering troch Timoer Lenk (14e iuw). Under de Tj'ing-dynasty waard de stêd wer Sineesk (1755). Sûnt 1755 hat de stêd geregeldwei it toaniel west fan islamityske opstannen (benammen yn 1862–1875 en 1928–1937). Yn de 19e iuw makke in Sintraal-Aziatyske kriichshear, Yakub Beg, himsels ta khan fan de steat Kasjgaarje. Nei syn dea yn 1877 kaam it gebiet wer ûnder Sineesk bestjoer.

Begjin augustus 2008 wie der yn Kasjgar in oanslach op de Sineeske grinsplysje. Der rekken doe sechtjin plysjes dea en sechtjin ferwûne (neffens steatsparseburo *Xinhua News Agency*. Neffens de Sineeske plysje hie de oanslach in terroristysk karakter dy't ferbân hâlde soe mei de militante separatistyske groep, de Islamityske Partij fan Turkestan.

## Befolking
Gearstalling befolking yn 2000.

De befolking bestiet foar it meastepart út Oeïgoeren dat de stêd is oerhearskjendislamitysk. It stêdsbyld wurdt fral bepaald troch islamityske arsjitektuer, sa as de bazaar en de grutte Id-Kah-moskee. De Sinese regearing is dwaande mei in wiidweidige modernisearring fan de stêd. De 1000 jier âlde binnenstêd wurdt systematysk sloopt en modernisearre. De *[[Go west polityk]]* fan de Sineeske oerheid stipet Han-Sinezen troch subsydzjes en koarting op belêstingen om nei de westlike Sineeske provinsjes te ferhúzjen, dat it persintaazje Han-Sinezen dêre nimt frijwat ta.

## Ekonomy

Kashjar is it begjinpunt (of einpunt) fan de Karakoram-wei, dy't Sina mei Pakistan ferbynt en de Torugartpas, dy't Sina mei Kirgyzje ferbynt.

Yn Kasjgar wurdt alle wiken op snein merk hâlden.

De stêd is fanâlds fan belang as hannelssintrum (knooppunt fan karavaanrûtes). Yn de fruchtbere omkriten wurde ûnder oaren griente, katoen en siderûpen teeld. De yndustry is meast grûnfêste op de lânbou (produksje fan lear, side, katoen en fiedingsmiddelen), bou fan lânboumasines) en fierders semintyndustry en it mei de hân meitsjen fan tapiten.

## Stedsbyld

Image:Kashgar-mezquita-id-kah-d01.jpg|*[[Id Khar Moskee]]*
Image:Afaq Khoja Mausoleum in Kashgar, 11 October 2005.jpg|*De tombe fan [[Abakh Khoja]]*
Image:KashgarAbakhHojaTomb.jpg|*Moskee neist de tombe fan Abakh Khoja.*
File:KashgarNaan.jpg|*In Oeïgoerske [[naan]]-bakker*
Taalsintrum Frysk

**Taalsintrum Frysk** (TF) is sûnt 2009 in ôfdieling fan skoalbegeliedingstsjinst Cedin, in bedriuw foar edukative tsjinstferliening yn Noard-Nederlân. It Taalsintrum wol learkrêften of teams fan skoallen foar primêr en fuortset ûnderwiis begeliede by it ûntwikkeljen, ymplemintearjenen en útfieren fan meartalich taalbelied mei in lykweardige posysje fan de Fryske taal. 		

It Taalsintrum makke sawol foar it primêr as it fuortset ûnderwiis in metoadyske learline om it fak Frysk op in moderne wize ynhâld jaan te kinnen.

Dêrneist produsearret it buro in breed skala oan materialen foar ferskillende fakfoarmings-gebieten om it Frysk as fiertaal brûke te kinnen. Sa binne der pakketten beskikber dy’t gearstald binne yn oparbeidzjen mei de ôfdieling Skoalradio en –telefyzje fan Omrop Fryslân. De line wrâldoriïntaasje is dêr in foarbyld fan. Meiwurkers binne ûnder oare Jelle Bangma en Douwe Kootstra.

Under lieding fan TF fynt sa goed mooglik oerlis en ôfstimming plak yn it oanbod fan ynstituten en organisaasjes foar it ûnderwiis op it mêd fan de Fryske taal.
Taklamakan

De **Taklamakan** of **Taklimakan** is in sânwoastyn yn Sintraal-Aazje, yn de autonome regio Sinkiang, yn Sina.

De woastyn yn it Tarimbekken hat in oerflak fan 270.000 km², is sa’n 1000 kilometer lang en 400 kilometer breed. Oan west- en noardkant lizze de bergmassiven Pamir en Tiensjan (de berch Imeon út de âldheid), oan súdkant leit it berchtme Kunlun.

De noardrâne en súdrâne fan de woastyn by del rinne tûken fan de siderûte (reizgers mijen de drûge woastenij). Rûnom de woastyn lizze in stik as wat oazes mei stêden sa as Kasjgar, Yarkand, Hotan yn it súdwesten, en Kuqa en Turpan yn it noarden.

De rivier de Tarim, de grutste fan Sintraal-Aazje, einiget yn de Taklamakan.

Iennige jierren lyn hat de Sineeske oerheid in grutte dyk dwers troch de woastyn oanlizze litten. De dyk ferbynt de stêden Hotan (yn it suden) en Luntai (oan de noardrâne). De lêste desenniums hat de woastyn him op plakken útwreide; guon buorkerijen en doarpen binne doe ferswolge troch it sân.

Under it sân fan de Taklamakan binne ruïnes bedobbe. De archeologyske fynsten wize op ferskate beskavingen, sa as de Tochaarske, mei Hellenistyske, Yndiaaske en Boedistyske ynfloeden. It aventoerlike sykjen nei dy archeologyske skatten is op libbene wize beskreaun troch de ûntdekkingsreizgers Aurel Stein, Sven Hedin, Albert von Le Coq en Paul Pelliot.

Der binne yn dit gebiet in protte mummys fûn; guon binne sa'n 4000 jier âld. Der binne in soad folken troch dy kontreien lutsen. In protte mummys hawwe in Europeesk foarkommen en komme faaks fan it folk fan de Tocharen, dat in Yndo-Europeeske taal spriek.

Yn lettere tiden waard de Taklamakan bewenne troch Turkske folken, sa as de Oeïgoeren. Fan de Tang-dynasty ôf hawwe de Sinezen út en troch besocht harren macht oer de oazestêden fan de Taklamakan út te wreidzjen, omdat sy de wichtige siderûte troch Sintraal-Aazje behearskje woene. Perioaden fan Sineesk bewâld waarden ôfwiksele mei tiden dat it gebiet ûnder Turkske, Mongoalske en Tibetaanske folken stie. De hjoeddeiske befolking bestiet op it plattelân foar it grutstepart út twa Turksktalige folken, de Oeïgoeren yn it suden en de Kazachen yn it noarden, wylst yn de grutte stêden de Han-Sinezen de mearderheid hawwe.

## Klimaat
Taklamakan hat in kâld woastynklimaat. Meidat it gebiet relatyf tichteby de kâlde luchtmassas fan Sibearje leit, komme winterdeis ekstreem lege temperatueren foar, oant wol −20&nbsp;°C. Yn it Sineeske winterstoarmseizoen 2008, hat de Taklamakan foar it earst folslein oerdutsen west mei in 4 sm dikke laach snie en is op plakken in temperatuer fan −26.1&nbsp;°C metten. De woastyn leit oan alle kanten tûzenen kilometers fan see en hat dêrom ek simmers tige kâlde nachten 

## Sjoch ek

* Siderûte

## Keppelings om utens
* Foto's fan gebieten yn Sina
* Fotos fan mummys
Albert von Le Coq

**Albert von Le Coq** (1860–1930) wie in Dútsk archeolooch en ûntdekkingsreizger fan Sintraal-Aazje. 

Hy wie tige begoedige troch in grutte erfenis, dat hy koe reizge wat er woe en studearje wat er woe oan it - langer net besteand - Etnology Museum (Dútsk: *Museum für Völkerkunde*) yn Berlyn. As assistint fan it haad fan it museum, professer Albert Grünwedel, holp Le Coq mei oan it tarieden fan ekspedysjes nei West-Aaazje, benammen nei de gebieten fan de siderûte, bygelyks Gaotsjang. Doe't Grünwedel siik waard, krekt foar de twadde ekspedysje, waard Le Coq oanwiisd as haad fan de ekspedysje. Le Coq syn ferslaggen fan de twadde en tredde ekspedysje ferskynden yn it Ingelsk ûnder de titel *"Buried Treasures of Chinese Turkestan"* yn 1928.
 
Le Coq syn ekspedysjes fûnen in protte Boedistyske en Manicheïstsyke grottimpels yn Sinkiang, yn noardwest Sina. Hoewol't in protte manuskripten út dy grottimpels by it opdollen fernield waarden, miende von Le Coq wol dat er in wichtige Manicheïstyske bibleteek fûn hie. Guon skilderingen makken dat er tocht bewiis fûn te hawwen foar in "Aryske" (hjir: "ras") kultuer, dy't besibbe wêze soe oan de Franken (ôfbylden fan figueren mei, sa't it like, blauwe eagen, read hier en krúsfoarmige swurden). Mei help fan syn assistint Bartus samle Le Coq goed 360 kilo artefakten, muorrreskilderingen en ikonen, dy't oerbrocht waarden nei syn museum.  Le Coq ferdigenet dat "lienen" as in needsaak, hy ferwiisde nei de ûnrêstige sitewaasje yn Sineesk  Turkestan yn de tiid fan de ekspedysjes. Sinezen binne fan betinken dat it in gefal fan "koloniale rôfsucht" wie, te fergelykjen mei it meinimmen fan de Elgin Marbles of de Koh-i-Noor diamand. De artefakten waarden útstald yn it museum oant 1944. Dat jier waard de samling ferneatige troch in Britsk bombardemint ûnder de Twadde Wrâldkriich.

## Wurk
* : *Reisewege und Ergebnisse der deutschen Turfanexpeditionen.* in: *Orientalisches Archiv.* Hiersemann, Leipzig 3.1912, 116-127.
* *[http://dsr.nii.ac.jp/toyobunko/LFB-2/ Die buddhistische Spätantike in Mittelasien]* Dietrich Reimer, Berlyn 1922. It wurk kin fûn wurde mei keppelings.
* *[http://dsr.nii.ac.jp/toyobunko/LFc-42/V-1/ Chotscho]*, Dietrich Reimer, Berlyn 1913.
* *[http://dsr.nii.ac.jp/toyobunko/VIII-1-B-31/V-1/page/0001.html.en Auf Hellas Spuren in Ostturkistan. Berichte und Abhandlungen der II. und III. Deutschen Turfan-Expedition]*. Leipzig 1926.
* *[http://dsr.nii.ac.jp/toyobunko/VIII-5-B2-14/V-1/page/0005.html.en Von Land und Leuten in Ostturkestan. Berichte und Abenteuer der 4. Deutschen Turfanexpedition.]* Hinrichs'sche Buchhandlung, Leipzig 1928.
Hûn

De **hûn** (*Canis lupus familiaris*) is in domestisearre ûndersoarte fan de wolf. De hûn is in rôfdier út de famylje fan de hûneftigen (Canidae). De hûn komt op alle kontininten foar, meastal yn selskip fan de minsk, want de hûn is it âldste hûsdier Al sûnt tûzenen jierren wurdt de hûn brûkt foar bewakingstaken, by de jacht, as hardershûn en as trekdier. Noch altiten hat hy wurk as plysjehûn of helphûn, mar de measte hûnen wurde tsjintwurdich hâlden as selskipsdier.
## Ofstamming
 
Neffens genetysk ûndersyk fan Caries Vila (1997) binne der op grûn fan ferskillen yn it mitogondriaal DNA fjouwer ferskillende groepen hûnerassen te ûnderskieden, dy't mooglik it resultaat binne fan fjouwer ferskillende domestikaasjes yn it ferline.

Wol is dúdlik dat de hûn ôfstammet fan de wolf (*Canis lupus*) en net fan de coyote, de jakhals of in oare hûneftige: de ferskillen fan hûn en wolf mei al dizze soarten binne folle grutter as dy tusken hûn en wolf ûnderling. De grize wolf komt, alteast kaam, oer it grut ferspriedingsgebiet foar yn de Feriene Steaten fan Amearika, Europa en Aazje. It is op grûn fan de genetyske analyze net dúdlik oft de hûn noch fan in spesifike ûndersoarte fan de wolf ôfstammet lykas de Perzyske wolf (*C. lupus pallipes*), omdat dy by de brûkte metoade genetysk net te ûnderskieden wie fan oare typen wolven.

Groep ien fan de fjouwer troch Vila ûnderskieden kategoryen is wer yn ferskate tûken ûnder te ferdielen, wêrfan in súdeastlike tûke ûnder oare de Australyske dingo befettet, in primitive hûn dy't ek yn it wyld libbet en him fan de measte domestisearre hûnen ûnder mear noch ûnderskkiedt troch in jierlikse fuortplantingssyklus.

Genetysk ûndersyk nei ferskillen yn it mitogondriaal DNA fan de hûn toant in hast identike (0.2% ferskil) basenfolchoardder mei dy fan de grize wolf, wizend op in direkte ôfstamming yn it (evolúsjonêr sjoen) resinte ferline it ferskil tusken wolven en koyotes wie mei 4% folle grutter.

## Ofbylden

Ofbyld:Vizsla pup.jpg|*Fizslahûn*
Ofbyld:Australian Kelpie- Yirr-ma Bashyr of the Two Chestnuts.jpg|*Australyske [[Kelpy (hûn)|Kelpy]]*
Ofbyld:dog-nr.jpg|*Brave hûn*
Ofbyld:Loekie.JPG|*Ingelske cockerspanyl*
Ofbyld:Bulldog.jpg|*Ingelske buldoch*
Ofbyld:Hond.jpg|
Ofbyld:Sharpei.jpg| *Sharpei*
Ofbyld:Zwitsersewitteherder.jpg|*Switserske wite harder*
|*Tosa*


* List fan hûnerassen
Paul Pelliot

**Paul Pelliot** (28 maaie 1878 - 26 oktober 1945) wie in Frânsk sinolooch, tibetolooch en ûntdekkingsreizger. Pelliot koe trettjin talen en wie learling fan de Yndiakundige Sylvain Lévi.

Pelliot waard op syn 21e nei Peking stjoerd mei as doel manuskripten te behâlden; op dat stuit spile krekt de  Bokseropstân en hy rekke belutsen by de *55 dagen fan Peking* yn de simmer fan 1900. Hy die mei oan de ferdigening fan de gesantskipsgebouwen en krige dêrfoar letter it Légion d'honneur.

Pelliot syn meast bekende misje wie dy fan 1908. Yn 1906 sette er mei twa kompanjons út Parys wei ôf nei Peking. Hy reizge oer Dunhuang yn Turkestan. Dêr kocht er in partij manuskripten út de Mogao-grotten; dat wie earder Aurel Stein net slagge. Dy *[[manuskripten fan Dunhuang]]* binne skreaun yn it Sineesk, Tibetaansk, Sogdysk en Oeïgoersk. Nei't Pelliot weromkaam wie, binne sy kategorisearre troch Marcelle Lalou en wurde bewarre yn de *[[Bibliothèque nationale de France]]*. De manuskripten binne fan grut belang foar de stúdzje fan Sintraal-Aazje.

## Bibliografy
*  (1995) *Bouddhas et rôdeurs sur la Route de la soie*, Éditions Philippe Picquier, 

## Keppelings om utens
*Ynternasjonaal Dunhuang-projekt
*Fideo Paul Pelliot
Neeltje Jacoba (rêdingsboat)

De **Neeltje Jacoba** is in eardere motorrêdingsboat út 1929. 

Oktober 2003 kaam it skip yn it nijs yn de affêre rûnom  Mabel Wisse Smit en de swiere krimineel Klaas Bruinsma. 

## Skiednis
De *Neeltje Jacoba* waard yn 1929 boud. It wie it susterskip fan de *[[Insulinde (rêdingsboat)|Insulinde]]* (1927),  de earste selsoprjochtsjende motorrêdingboat, en waard ek troch de skipswerf Gebroeders Niestern te Delfsyl boud. It skip wie in geskink fan de *Vereniging voor den Effectenhandel van Amsterdam* (VE) oan de Noord- en Zuid-Hollandsche Redding-Maatschappij (NZHRM), en waard ferneamd nei Neeltje Jacoba Stroeve-Dros, de ferstoarne frou fan de doetiidske VE-foarsitter Stroeve.

De *Neeltje Jacoba* waard 7 desimber 1929 te wetter litten en wie fanôf 13 july 1930 stasjonearre by it rêdingstasjon IJmuiden. Yn 38 jier en goed  250 rêdingsaksjes soene totaal 206 minsken rêden wurde. Op 2 desimber 1950 waarden  alle 30 opfarrenden rêden fan it Grykske frachtskip *Metamorfosis* troch de Neeltje Jacoba.

Op 14 septimber 1968 waard de *Neeltje Jacoba* reserve-skip fan stasjon IJmuiden. In jier letter waard sy ferkocht oan it Loadswêzen. It skip tsjinne yn De Helder as loadsboat ûnder de namme  *Zeeduiker* en krige doe ek in sletten stjoerhûs. Yn 1973 kaam it skip yn partikuliere hannen. It wilens fertutearzge skip waard yn 1985 kocht troch Floor Kersten, dy’t har yn 1987 renovearje liet. De bûtenkant bleau itselde, mar fan binnen waard it ferboud ta plezierjacht mei twa hutten. Dat kaam op rekken fan in part fan de saneamde kyptanks , dy’t it skip by omslaan oerein helpe moasten. Yn 1989 krige de boat nije motors.

Itselde jier kocht Klaas Bruinsma it skip. Dy soe mei syn liifwacht  Charlie da Silva op it skip wenne hawwe. Yn telefyzjeyntervieuw mei Peter R. de Vries, dat op 2 oktober 2003 útsjoerd waard, ferklearre Da Silva dat er  Mabel Wisse Smit, dy’t letter troude mei prins Johan Friso,  oan board moete hie, en dat er Bruinsma en Wisse Smit it moarnsiten op bêd brocht hie. It yntervieuw joech in soad opskuor. 
De Neeltje Jacoba waard yn 1993 weromkocht troch Floor Kersten, dy’t it skip yn 1994 trochferkocht oan Harm Roosendaal. Dy brocht it ûnder yn  de "Stichting Neeltje Jacoba 1929" te Inkhuzen. It waard doe brûkt as start- en finishskip en as fasilitêr skip by sylwedstriden.

Anno 2011 is Jaap Boersma fan It Amelân eigner fan de *Neeltje Jacoba*; sy leit no yn museumhaven Zeemanshoop yn de Ballumerbocht. Boersma is fan doel om it skip te brûken foar fartochtsjes (mei oernachting) foar selskippen en foar trou- en rouplechtichheden.

## Tôgje
Nei alle publisiteit yn oktober, ferdwûn it skip op 26 desimber 2003 sûnder spoor út de haven fan Inkhuzen. Op 1 jannewaris 2004 die bliken dat it om in âldjiersstunt troch Aldjiersferiening *[[Frijsteat Folgeren]]* gie. It skip waard ûntfâlde foar Hotel Vreewijk yn De Folgeren ûnder Drachten. De stunt wie mei bedoeld om de Neeltje Jacoba wer op in goede namme te bringen neidat it skip yn 2003 middelpunt fan in skandaal west hie, ferklearre in wurdfierder fan de feriening.

## Keppeling om utens
*webside by www.dorusrijkers.nl
Negrospiritual

In **negrospiritual** is in tradisjoneel religieus folksferske, dat oarspronklik ûntstien is as wurkliet fan 'e negerslaven yn 'e njoggentjinde-iuwske Feriene Steaten. Yn dit muzyksjenre binne Westerske en Afrikaanske eleminten ferraand. 

De teksten fan negrosprirituals binne kristlik ynspirearre, faak mei ferwizings nei it Alde Testamint fan 'e Bibel. De meldijen binne ienfâldich en hawwe in swingend ritme, krekt as de shantys fan seelju, dat fan oarsprong ek wurklieten wiene. Oarspronklik waarden dizze negrospirituals a kapella (sûnder ynstrumintale begelieding) útfierd mei ûnderskied tusken in solist en in (mearstimmige) groep, wêrby't in call and response-patroan hantearre waard. De útfiering lit hiel wat spontane muzikaliteit en belutsenheid fan 'e mienskip ta yn 'e foarm fan útroppen, jûchhei en hanklappen. Troch it sjongen fan negrospirituals fûnen de swarte slaven treast foar de situaasje dêr't hja ûnder libben. De styl fan 'e dizze lieten waard letter oernomd troch de gospelmuzyk.