open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cas Enklaar

**Casper Willem (Cas) Enklaar ** (De Helder,  22 april 1943 – Amsterdam, 20 july 2022) wie in Nederlânsk akteur. 

## Karriêre
Enklaar folge de Amsterdamske Toanielskoalle, dêr't er yn 1968 ôfstudearre. Dêrnei begûn er by *Toanielgroep Centrum*. Yn 1970 wie er belutsen by de oprjochting fan *Het Werkteater*, en bleau dêrfoar wurkjen oant hy it yn 1985 ferwiksele foar *Toneelgroep Baal*. Letter stapte er oer nei *Toneelgroep Amsterdam*.

Enklaar makke ek diel út fan de fêste ploech fan regisseur Theo van Gogh, en spile ûnder oare yn *Een dagje naar het strand*, *Terug naar Oegstgeest*, *Loos*, *Vals licht*, *Medea*, *Baby Blue* en *In het belang van de staat*.
Dêrneist spile er yn bekende films fan oare regisseurs, lykas *De bunker*, *[[Flodder (film)|Flodder]]*, *[[Lang Leve de Koningin]]*, *[[Abeltje (film)|Abeltje]]*, *Oorlogsrust*, *Het woeden der hele wereld*, *De vliegende Hollander* en *Masterclass*.

Enklaar spile faak yn it teater, ûnder mear yn *Uit liefde* en *Wilhelmina, Je maintiendrai*. As lêste binne der noch de nedige tv-programma's, lykas *[[Loenatik]]*, *Pleidooi*, *[[Koefnoen (telefyzjeprogramma)|Koefnoen]]* en *De dikke man*. 

Enklaar ferstoar op 20 july 2022, yn 'e aldens fan 79 jier oan de gefolgen fan sloktermkanker

## Filmografy

|-

|-
|1984
|Een dagje naar het strand
|Bernard
|
|-
|1986
|Flodder
|Eksintrike buorman
|*Enklaar wie de buorman dy 't Henkie betrape by syn ynbraak om't er piano spile.*
|-
|1987
|Terug naar Oegstgeest
|âlde Jan
|-
|1989
|Loos
|De Vries
|-
|1992
|De Bunker
|Van Zalingen
|-
|1993
|Vals licht
|de heit fan Simon
|
|-
|1995
|Lang leve de Koningin
|Witte Loper
|
|-
|1995
|De Vliegende Hollander
|Opkeaper
|
|-
|1998
|Abeltje
|húsfeint
|
|-
|2001
|Baby Blue
|Coroner
|-
|2004
|Erik of het klein insectenboek
|deagraver 2
|
|-
|2005
|Masterclass
|acteur 1
|
|-
|2005
|Medea
|Middelink
|-
|2006
|Het woeden der gehele wereld
|Dokter Gobert
|
|}
Henri Garcin

**Henri Garcin ** wie it pseudonym fan **Anton Albers** (Antwerpen,  11 april 1928 – Parys, 13 juny 2022) Belgysk-Frânsk akteur fan Nederlânsk komôf.

Garcin  wenne sûnt 1949 yn Parys. Hy spile yn films, telefyzjesearjes en telefyzjefilms en dêrneist yn toanielstikken. Hy hat yn ferskate films fan Yves Boisset en fan Alex van Warmerdam spile en waard yn Nederlân bekend as *heit Victor* yn de film Abel. Op 13 juny 2022 ferstoar Henri Garcin yn Parys yn 'e âldens fan 94 jier. 

## Filmografy

|-

|-
| 1964 
| Mata-Hari, agent H21
| Gaston
|-
| 1965 
| La Vie de château
|Julien
|-
| 1974 
| Les Guichets du Louvre
| Ernst Jünger
|-
| 1971 
| Pic et pic et colegram
|
|-
| 1972 
| La Nuit bulgare
|Paul Tarset
|-
| 1974 
| |Verdict
|master Lannelongue
|-
| 1977 
| Le Juge Fayard dit Le Shériff
| substituut Picot
|-
| 1977 
| Une femme, un jour
| Jean-Paul
|*de oare helte*
|-
| 1980 
| C'est pas moi, c'est lui
|Georges Vallier
|
|-
| 1980 
| La Femme flic
|de procureur uit Noard-Frankryk
|-
| 1980 
| Cocktail Molotov
|Anne's styffaar
|-
| 1981 
| La Femme d'à côté
|Philippe Bauchard
|-
| 1982 
| Qu'est-ce qu'on attend pour être heureux
|regisseur
|
|-
| 1984 
| Charlots connection
|Marcaud
|
|-
| 1986 
| Abel
|heit Victor
|
|-
| 1990 
| Un week-end sur deux
|agint fan Camille
|
|-
| 1990 
| Koko Flanel
|Didier de Merengue
|
|-
| 1992 
| De Noorderlingen
| biskop
|
|-
| 1996 
| Le Huitième jour
|bankdirekteur
|
|-
| 1996 
| De jurk
|Van Tilt
|
|-
| 1999 
| No Trains No Planes
| Joop
|
|-
| 2001 
| Het Negende uur
| Agincourt
|
|-
| 2003 
| Grim
| Don Felipe
|
|-
| 2004 
| San Antonio
| Switsersk bankier
|-
| 2005 
| Aux Abois
|Sarrebry
|
|-
| 2005 
| Il ne faut jurer de rien !
| Talleyrand
|-
| 2006 
| The Pink Panther
| de presidint
|
|-
| 2006 
| Adama Meshuga'at
| Stephan
|
|-
| 2006 
| Henry Dunant, du rouge sur la croix
|generaal Dufour
|
|-
| 2006 
| Mon meilleur ami
|Étienne Delamotte
|
|-
| 2008 
| Ça se soigne?
|Bernard
|*de heit fan Adrienne*
|-
| 2012 
| Het Meisje en de Dood
|Marcus
|
|-
| 2013 
|Boven is het stil
|Heit
|
|-
| 2015 
| Schneider vs. Bax
|Gerard
|-
| 2016 
| Tonio
| Pake Natan
|
|}
Shinzo Abe

Shinzo Abe (Japansk: 安倍晋三, Abe Shinzō)  (Nagato, 21 septimber 1954 – Kashihara, 8 july 2022) wie in Japansk politikus fan de Liberaal-Demokratyske Partij (LDP). Tusken 2006 en 2007 en tusken 2012 en 2020 wie er premier fan Japan. Abe wie de jongste Japanske premier en de earste dy't nei de Twadde Wrâldkriich berne waard. Hy waard sjoen as in konservatyf politikus.
 
Op 8 july 2022 waard er it slachtoffer fan in oanslach. Hy waard by it jaan fan in ferkiezings taspraak yn de stêd Nara delsketten troch in earder lid fan de Japanske Maritime Selsferdigeningstroepen mei in psychyske steurnis. Abe stoar in pear oeren nei de oanslach yn in sikehûs yn Kashihara.

## Keppeling om utens
*  Profyl op de offisjele webside fan de premier fan Japan
Nieuwegein

**Nieuwegein** is in plak en gemeente yn de Nederlânske provinsje Utert en leit justjes súdlik fan de stêd Utert. De gemeente hat  ynwenners () en is in eardere groeikearn. De gemeente ûntstie yn 1971 nei de fúzje fan de twa eardere gemeenten Vreeswijk en Jutphaas.

## Namme
Yn it gebiet tusken de eardere doarpen Vreeswijk en Jutphaas lei eartiids in lyts plak, *Geyne*. Dat plak krige yn 1285 stedsrjochten, dochs waard al rillegau, yn 1313 ferwoastge yn in kriich tusken de biskop fan Utert en de greve fan Hollân. Hjoed-de-dei docht it Hûs Oudegein noch oan dy tiid weromtinken. De gemeentebestjoeren fan Vreeswijk en Jutphaas hawwe foar in skoftke oan itt stinnen west oer in nije namme. Ynearsten soe it* 't Gein* wurde, mar waard kediisd om it *Nieuwegein*, nei it âlde plak, te neamen.

## Skiednis
Yn de 1960-er en 1970-er jierren wie der yn Nederlân in weach fan suburbanisaasje. Bewenners fan de grutte stêden yn de Rânestêd teagen nei de omlizzende gemeenten. It regear koôrdinearre dy bewegings sa as ûnder oare it Griene Hert syn romten en lânskiplike wearden behâlde te litten. It waard gemeneten dêrnei net mear tastien om selsstannich grutte bouprojekten te ûntwikkeljen en út te fieren. Ynstee waard troch de sintrale oerheid sels boulokaasjes oanwiisd. Om Utert hinne lei it swiertepunt fan ûntjouwing súdlik fan de stêd.

Al yn 1958 bestie der by it provinsjebestjoer fan Utert plannen en brûk it gebiet tusken de doarpen Vreeswijk en Jutphaas folslein foar grutskalige wentebou, dêr't der, mei dy twa gemeenten ynbegrepen, in nij plak troch ûntstean soe. Yn it noardlik gebiet wie Jutphaas al dwaande mei it bouwen fan de wyk *Wijkersloot* en Vreeswijk yn it suden wie dwaande mei de wyk *Zandveld*. Dêrtroch woeksen de beide plakken al nei inoar ta.

Op 12 juny 1969 besleaten de gemeenterieden fan de gemeenten Vreeswijk en Jutphaas om harren sels op te heffen en op 1 july 1971 wiene se gearfoege ta d enije gemeente Nieuwegein. Nieuwegein is yn hjoeddeistige begripen in folsleine stêd.

## Geografy
De gemeente leit ynsletten tusken de rykswegen A2, A12 en A27. De rivier de Lek foarmet de súdgrins fan de gemeente. Fierder rinne it Lekkanaal, it Amsterdam-Rynkanaal en it Merwedekanaal troch de gemeente hinne.

De gemeente wurdt begrinzge troch de stêd Utert yn it noarden, de gemeente Houten yn it easten, de gemeente Fiifhearelannen yn it suden en de gemeente Iselstein yn it westen.

### Wiken
De gemeente Nieuwegein bestiet út de folgjende wiken:

## Ferneamde (âld-)ynwenners
* Bram van der Vlugt, akteur (2020)

## Ofbylden

SintNicolaaskerk.Nieuwegein.jpg|*Sint-Nikolaastsjerke*
Barbarakerk.Nieuwegein.jpg|*Barbaratsjerke mei pastorij*
NHKerk.Jutphaas.jpg|*Nederlânsk-herfoarme tsjerke fan Jutphaas*
Herenstraat.10-12.Nieuwegein.jpg|*Pannen oan de Heerenstraat*
Vreeswijk.Spuisluis.jpg|*Slûs yn Vreeswijk*
Amsterdam-Rijnkanaal.JPG|*Amsterdam-Rynkanaal yn Nieuwegein*
5023_500X_Utrecht_Jutphasespoorbrug_Europaweg_25_april_2006.jpg|*Flugge tram op de Jutphaaske Brêge fan Utert-Westraven nei Nieuwegein-Zuilenstein*


## Keppeling om utens
* Offisjele webside fan de gemeente Nieuwegein
Koergan (oblast)

De **oblast Koergan** (Russysk: Курганская область, transl.: *Koerganskaja oblast*) is in oblast yn Ruslân. Haadstêd fan de oblast is de stêd mei deselde namme, Koergan. Koergan is Russysk foar 'grêfheuvel' en hinget gear mei de Koergankultuer. Somtiden wurdt it gebiet ek oantsjut as de 'Transoeral' (Russysk: Зауралье; *Zaoeralje*).

## Skiednis

De russyske kolonisaasje sette yn de 17e iuw útein. De earste delsettings wiene Dalmatovo (1644), Kataisk (1655), Koergan en Sjadrinsk (1662). Dielen fan de oblast hearden op ferskate mominten by de gûverneminten Tobolsk, Perm en Orenburg. Yn de tiid fan de Sovjet-Uny hearde it gebiet by de oblasten Oeral, Omsk en Tsjeljabinsk. Nei de Dútske oanfal op Ruslân yn 1941 waarden meiïnoar 16 grutte bedriuwen út it westen fan it lân nei it gebiet fan it takomstige oblast evakuëarre. De oblast Koergan waard op 6 febrewaris 1943 stifte. 

De oblast waard op 30 oktober 1959 mei de 'Oarder fan Lenin' ûnderskieden.

## Geografy
De oblast leit yn it súdwesten fan it Sibearyske Leechlân. It gebiet hat de foarm fan in trijehoek en de haadstêd leit yn it sintrum dêrfan. Yn it suden grinzget de oblast oan Kazachstan, yn it westen oan de oblast Tsjeljabinsk, yn it noarden oan de oblast Sverdlovsk en yn it easten oan de oblast Tjûmen. Fan noard nei súd is de oblast 290 km lang en fan west nei east mear as 430 km. It lânskip wurdt oerhearske troch flakke steppen, dy't tsjintwurdich foar de lânbou brûkt wurde. Likernôch in fyfte diel bestiet út bosk. Yn de oblast lizze mear as 3000 marren en 400 rivieren. De grutste rivieren binne de Tobol en de Isset.     

## Klimaat
It gebiet hat in kontinintaal klimaat mei kâlde winters en waarme simmers. De trochsnit temperatueren binne yn jannewaris −18 °C en yn july +19 °C. De delslach is 400 mm yn 't jier; de tiid dat der wat groeit 160 oant 165 dagen.

## Bestjoerlike yndieling en stêden
De oblast is ûnderferdield yn 24 rajon's en twa stedsdistrikten. De twa stedsdistrikten binne Koergan en de stêd Sjadrinsk. Meiïnoar hat de oblast njoggen steden en seis plakken mei in stedsk karakter.

## Befolkingsferrin

## Ekonomy
It Transsibearyske Spoar ferbynt de oblast mei de ekonomyske sintra fan de Europeeske en Aziatyske dielen fan Ruslân. Troch de ûnôfhinklikheid fan Kazachstan leit de oblast lykwols mear oan it rânegebiet fan Ruslân as foarhinne. De wichtichste sektoaren binne de masjinebou (foar de lânbou, oanlis fan strjitten en gemy-yndustry), foedselferwurking en lânbou. Oars as yn de omlizzende gebieten hat de oblast gjin grutte oaljefoarrieden yn 'e grûn. Wol is de oblast ryk oan boumaterialen; yn it suden wurdt ek izererts fûn.
Sjadrinsk

**Sjadrinsk**  (Russysk: Ша́дринск) is in stêd yn de oblast Koergan, Ruslân. De stêd leit oan de lofter kant fan de Iset (yn it Ob-bekken), op 146 kilometer noardwestlik fan de oblasthaadstêd Koergan.

## Skiednis
Yn 1662 waard it plak as de *ostrog* Sjadrinski (houten fort) boud ûnder Aleksej I. Eartiids waard dêr ien fan de grutste merken yn de Oeral holden. Sjadrinsk krige yn 1781 de status fan stêd. Fral yn de 19e iuw ûntjoech it plak him as in wichtich sintrum foar it efterlân fan de Oeral fan ambachten, hannel en kultuer.

Tsjin it ein fan de 19e iuw rekke de fleur der wat út; de stêd krige ynearsten gjin oansluting op it spoar en beide takken fan it Trans-Sibearyske spoar (súdlik oer Tsjeljabinsk en noardlik oer Jekaterineburch-Tjûmen) omsilen it plak. Mar yn oktober 1913 krige ek Sjadrinsk in spoarferbining, dy't yn 1933 opwurdearre waard en in direkte oansluting krige op de Trans-Sibearyske ferbining Jekaterineburch-Koergan.  

## Bestjoer
Sjadrinsk is in stedsdistrikt yn de oblast Koergan. Dêrnjonken is it ek it bestjoerlik sintrum foar it Sjadrinski rajon, ek al makket de stêd dêr sels gjin diel fan út.
Bierbrouwerij Noarder Dragten

**Bierbrouwerij Noarder Dragten** wie in bierbrouwerij yn Drachten en waard oprjochte yn 2015 troch Johan de Jong. De brouwerij wie oansletten by CRAFT.

## Skiednis
Sûnt 2012 waarden al bieren broud troch yn groep freonen, mar de brouwerij waard offisjeel yn 2015 mei útein set. Yn 2020 ferhuze Bierbrouwerij Noarder Dragten nei de hjoeddeistige lokaasje oan de *Oosterstraat* yn Drachten.

Bierbrouwerij Noarder Dragten hat yn 2021 dielnaam oan de ynternasjonale London Beer Competition. De bieren *Bonobo*, *Quadraap* en *King Kong* waarden elk beleanne mei in Silver Award.

## Hjoed
De brouwerij siet yn ien pân mei in brasserij en in proeflokaal yn *Onder de Brouwer*. Dêr koene bieren preaun wurde, mar men koe der ek telâne foar in lunch, buorrel of diner. Dêrneist is der de bier- en whiskyspesjaalsaak ‘Apen & Bieren’, mei sa’n 500 ferskillende bieren en 250 whisky's yn it assortimint.

Sûnt ein 2023 waard de brouwerij sletten.

## Assortimint
* *Resusaap* - proefbier: Milkstout en Westcoast IPA
* *Bockito* - Bockbier
* *Gibbon* - Blond
* *Aapiejee* - IPA
* *Quadraap* - Quadrupel
* *Bonobo* - Black IPA
* *King Kong* - Tripel
* *2 Apen* - Dubbel
* *Wytzen Aap* - Weizen
* *Witte Aap* - Witbier
* *Thor Tripel* - foar it 100-jierrich jubileum fan S.V. Thor út Lippenhuzen
Bieren yn opdracht

* *Sondrio Weizen -* Weizen (foar Pizzzeria Sondrio yn Drachten
* *De Frisse Wind -* Witbier (foar Rufus aan het Water yn De Broek)
* *Thuishaven* - Blond (foar Rufus aan het Water yn De Broek)
**<nowiki/>'n Koppige Piet* - Tripel (foar LIONS Wolvega e.o.)
**<nowiki/>Wâldseiner Bier* - Blond (foar lokale ûndernimmers yn Wâldsein)
**<nowiki/>Bierr* - blûn bier mei de jirpel Wâldgieltsje (foar jirpelgruthannel Greydanus fan it Hearrenfean)
**<nowiki/>Frieslander* - pils mei de jirpel Frieslander (foar jirpelgruthannel Greydanus fan it Hearrenfean)
**<nowiki/>Nicola* - pils mei de jirpel Nicola (foar jirpelgruthannel Greydanus fan it Hearrenfean)

## Keppeling om utens
* Webstek fan Bierbrouwerij Noarder Dragten
Omgong fan Itaalje foar froulju

De **Omgong fan Itaalje** (Italjaansk: *Giro Donne*, fan 2013-2020 *Giro Rosa*) is in hurdfytswedstryd yn Itaalje foar froulju. De wedstryd wurdt yn de simmer yn etappen troch gâns Itaalje fytst.

## Skiednis
Yn de jierren 90 duorre de Omgong faak tolve dagen en waard yn de perioade 1995-1998 fjouwer kear op rige wûn troch de Italjaanske Fabiana Luperini dy't yn 2008 noch in fiifde oerwinning taheakke in rekôr dat noch altyd stiet *(2022)*. Yn de earste jierren fan de 21e iuw bestie de *Giro Donne* meastal út in prolooch en njoggen etappen. Yn desimber 2012 waard bekend dat organisator *Epinike* him nei trije jier weromluts. Yn april 2013 waard lykwols in wertekene en oant acht ritten ynkoarte Omgong oankundige dy't yn july ferriden waard ûnder de nije namme *Giro Rosa*. Fan 2014 ôf duorret de Giro wer tsien dagen (prolooch of ploegetiidrit en njoggen etappen ), útsûndering wie 2020 mei njoggen etappen. Nei opnij in organisaasje wiksel waard de Omgong yn 2021 ferriden as de *Giro d'Italia Internazionale Femminile* en yn 2022 wer as de *Giro Donne*.

## Omgong fan Itaalje yn sifers

### Winners Rôze trui

#### Measte oerwinningen
5x
* Fabiana Luperini wûn de Omgong fan 1995 oant en mei 1998 en yn 2008.
4x
* Anna van der Breggen wûn de Omgong yn 2015, 2017, 2020 en 2021.
* Annemiek van Vleuten wûn de Omgong yn 2018, 2019, 2022 en 2023
3x
* Nicole Brändli wûn de Omgong yn 2001, 2003 en 2005 
* Marianne Vos wûn de Omgong yn 2011, 2012 en 2014 

## Fryske Dielnimmers
Koergan

**Koergan** (Russysk: Курган) is in stêd yn Ruslân. It is de haadstêd fan de oblast mei deselde namme. De stêd leit yn it súdwesten fan Sibearje] oan de rivier de Tobol op sa'n 1970 kilometer eastlik fan Moskou. Koergan hat in oansluting op it trans-Siberische spoar. 

## Skiednis
De stêd waard yn 1662 stifte as it fort 'Tsarjovo Gorodisjtsje' ("Tsarestêd"), in grinspost om it lân te beskermjen tsjin de nomaden. By de oanfallen waard Tsarjovo Gorodisjtsje in pear kear plondere en platbaarnd. Tsjin it ein fan de 17e iuw ferhûze de delsetting 8 kilometer de stream ôf. It fort bestie yn it midden fan de 18e iuw út de âlde stêd yn it houten kremlyn en in nije stêd mei in stedsmuorre, bolwurken en in grêft. Troch't it ryk him fierder útwreide en it plak gjin grinspost mear wie ferlear it de ferdigeningsfunksje. Yn de jierren 1760 waard it fort ôfbrutsen en yn 1782 krige it plak syn hjoeddeiske namme en de status fan stêd. 

De namme Koergan is ôflaat fan in grutte grêfheuvel, Tsjarjov koergan, dy't net fier fan de oarsproklike delsetting leit. De stêd waard in plak foar ferballe politike finzenen. In soad dekrabristen en Poalske nasjonalisten fan de opstân 1836-1864 wennen yn Koergan. Yn 1895 bestie hast de helte fan de sântûzen ynwenners fan de sted út politike ballings.   

Sûnt healwei de 19e iuw waard Koergan in hannelssintrum foar lânbouprodykten. Troch de oansluting op it trans-Sibearyske spoar yn 1893 koe ek de yndustry groeie en it tal ynwenners woeks oan. Yn 1917 hie de stêd al 40.000 ynwenners en hast 60 bedriuwen.  

Yn de Twadde Wrâldkriich ferhûzen in soad bedriuwen út it westen fierder Ruslân yn, sadat Koergan noch mear yndustry krige. Yn 1943 waard Koergan de haadstêd fan de nije oblast Koergan. Yn de jierren 1950 waarden grutte fabriken boud, dy't tsjintwurdich it stedsbyld behearskje.

## Ekonomy
Koergan hat sa'n 80 grutte en middelgrutte bedriuwen. Masjinebou en de produksje fan boumaterialen binne sterk fertsjintwurdige. De stêd hat goede ferbinings mei twa stasjons, in oansluting mei it trans-Sibearyske spoar en in lofthaven.

## Berne
* Jûlia Savitsjeva, sjongeres
Atlas Van Stolk

De **Atlas Van Stolk** is in samling fan hast 250.000 printen , kaarten en tekeningen oer de skiednis fan Nederlân, ferneamd nei de grûnlizzer, Abraham van Stolk. De samling is foar in part te sjen yn de Bibleteek Rotterdam.

## Skiednis
Abraham van Stolk (1814–1896), in bekende Rotterdammer yn syn tiid, kaam út de famylje Van Stolk, in famylje fan ûnder oaren houthannelers, en stie in grut part fan syn libben oan it haad fan it famyljebedriuw. Hy wie beskermhear of earelid fan ferskate Rotterdamske ferieningen en majoarkommandant fan it Korps Koninklijke Scherpschutters. Njonken al syn njonkenfunksjes naam er ek tiid foar syn leafhawwerij: it sammeljen fan histoarjeprinten, dêr't er yn 1835 mei útein sette.

Syn samling, dy't ek wol Atlas neamd wurdt, soe útwaakse ta ien fan de wichtichste en mânske kolleksjes histoarjeprinten fan Nederlân. De kolleksje wurdt noch hieltyd byhâlden en oanfolle. Geregeldwei jout de Atlas Van Stolk keunstners opdracht in wichtich histoarysk barren yn byld te bringen. De lêste kear dat dit barde wie yn 2004 fan de begraffenis fan prinses Juliana. In grut part fan de kolleksje is digitalisearre en fia ynternet tagonklik makke. Dy wurdt alle dagen útwreide.

Sûnt mids 2022 is de Atlas van Stolk romtlik en organisatoarysk ûnderbrocht yn de Bibleteek Rotterdam.

## Utstallingen
De famylje Van Stolk hie foar in tentoanstelling yn 2000 in tal foarwerpen út it famylje-argyf yn brûklien jûn. Ut dat materiaal docht ûnder mear de sterke bân fan Abraham van Stolk mei kening Willem III bliken.


Claes Jansz. Visscher (II) - Lion Map (Leo Belgicus) - WGA25145.jpg|*[[Leo Belgicus (kaart)|Leo Belgicus]]* (1609)
AVS038627.jpg|*Den Roomschen hangelaer*. Ien fan de âldere spotprinten út de samling fan de Atlas van Stolk
Batavia, C. de Jonghe (1740).jpg|Batavia (1740)
Slavenschepen voor St. Eustatius.jpg|Slaveskippen foar de kust fan Sint-Eustasius (1763)
Eerste Nationale Vergadering.jpg|*[[Earste Nasjonale Gearkomst|Eerste Nationale Vergadering]]* (1796)
Engels-Russische landing 1799.jpg|Ingelsk-Russyske lâning fan 1799


## Keppeling om utens

*Webstee Atlas Van Stolk
Terschellinger Bierbrouwerij Schoemrakker

**Terschellinger Bierbrouwerij Schoemrakker** is in *produksjebrouwerij* yn West-Skylge en is op rjochte yn 2014. De brouwerij is oansletten by CRAFT.

Oan de foet fan de Brandaris leit de earste Skylger Bierbrouwerij Schoemrakker, in inisjatyf fan Jetze de Beer, Jan-Sieko Mast en Piet Huisman. 

## Skiednis

Nei jierren fan tarieding fan 2008 ôf binne se yn 2014 echte begûn mei brouwen. It earste bier streamde yn de krystfakânsje fan 2014 út de taap. Yntusken is it bier te krijen yn tsientallen hoarekagelegenheden op it eilân Skylge.Sûnt 2020 hat de brouwerij in webshop foar onlineferkeap.

## Hjoed

It brouwetter dat de brouwerij brûkt komt út it wetterwingebiet yn de Skylger dunen. Dit drinkwetter wurdt op 2 plakken wûn en bestiet út in swietwetterbel fan sa 'n 100 meter dik, driuwend op it djippere sâlte grûnwetter. Reinwetter wurdt troch de dunen filtere, en it wetter yn 'e bel is sa skjin, dat der amper ekstra suvering nedich is.

De brouwerij leit oan de *Zeevaartschoolstraat*, mei de tagong fia ytkafee Storm oan de Torenstraat, dat ek tsjinst docht as proeflokaal.

## Assortimint

* *Schoemrakker Brandaan* - Donkerblond
* *Schoemrakker Halmblond* - Blond
* *Schoemrakker Tjuster* - Dubbel
* *Schoemrakker Bakje Doen?* - Craft Series
* *Schoemrakker Duinbok* - Herfstbok
* *Schoemrakker/King Cask* - Tegearre

## Keppeling om utens

* Webstek fan Terschellinger Bierbrouwerij Schoemrakker
Dättlikon

**Dättlikon** is in gemeente en plak yn it Switserske kanton Zürich yn it distrikt Winterthur. Dättlikon hat 797 ynwenners (2020).

Dättlikon is it meast westlike doarp yn it distrikt Winterthur en leit op 'e súdlike skeante fan de Irchel. Troch it mylde klimaat, de protte  oeren sinneskyn en de rêstige lizzing is Dättlikon in gaadlik plak om te wenjen. De nije delsettingen Böckei, Deller en Blumetshalden oan de rivier de Töss, dy 't nei de grûnferbettering fan de jierren 1970 boud binne, hearre ek ta de gemeente.

Dättlikon wurdt foar it earst neamd yn 1241 as *Tetelinkhoven*.

## Befolking

## Keppeling om utens
* Webstee fan Dättlikon
Skûtsjebier

**Skûtsjebier** is in bierbrouwerijhierder yn Wynjewâld en is oprjochte yn 2019. De bieren wurde broud as earbetoan oan it Skûtsjesilen.

## Hjoed
*<nowiki/>'t Swurd en 't Helmhout* wurde broud troch Brouwerij Koningshert yn Drachten.

*Skipper* wurdt broud troch Bierbrouwerij Noarder Dragten yn Drachten.

*Fokkenist* en *Opstapper* wurde broud troch Brouwerij Bjuster yn Grou.

## Assortimint
* *Fokkenist* - Blond
* *Skipper* - Tripel
* **t Swurd'' - Bockbier
* **t Helmhout* - Winterbockbier
* *Opstapper* - Weizenbier
* *De Lier - Lentebock (yn gearwurking mei Brouwerij Koningshert)''

## Keppeling om utens
* Webstek fan Skûtsjebier
Abraham van Stolk

**Abraham van Stolk** (Rotterdam, 24 jannewaris 1814 - dêre, 6 febrewaris 1896), wie in Nederlânske houthanneler en samler.

## Biografy
Van Stolk, telch út it geslacht Van Stolk, wie de âldste soan fan Cornelis van Stolk (1792-1848) en Anna Joanna Havelaar (1793-1874).

Abraham van Stolk (1814–1896), in bekende Rotterdammer yn syn tiid, kaam út de famylje Van Stolk, in famylje fan ûnder oaren houthannelers, en stie in grut part fan syn libben oan it haad fan it famyljebedriuw. Hy wie beskermhear of earelid fan ferskate Rotterdamske ferieningen en majoarkommandant fan it *Korps Koninklijke Scherpschutters*. 
Van Stolk waard yn 1869 beneamd ta offisier yn de Oarder fan de Ikekroan. Yn 1880 waard Van Stolk troch de kening fan Italië beneamd ta ridder yn de Kroanoarder fan Italië.  
Neist al syn njonkenfunksjes naam er ek tiid foar syn leafhawwerij: it sammeljen fan histoarjeprinten, dêr't er yn 1835 mei útein sette.

Yn 1835 sette er útein mei it sammeljen fan ôfbyldingen, om sa de skiednis fan Nederlân fan de komst fan de Batavieren ôf oant syn eigen tiid yn byld te bringen. By syn sammelaktiviteiten waard er ynspirearre troch in sterke leafde foar heitelân en foarstehûs. Ek yn syn gedichten en oar geskriften docht syn heitelânslaafde bliken. Nei de dea fan Van Stolk yn 1896 gie syn samling oer op syn soan. Dy wreide de kolleksje út, krekt as lettere erfgenamten, dy 't ek pasjonearre samlers wiene. Op in stuit waard de kolleksje te grut om yn'e hûs te hâlden en joech de famylje de samling yn brûklien oan de Gemeente Rotterdam. Sûnt dy tiid is de Atlas Van Stolk in iepenbiere kolleksje en fêstige yn it Schielandshuis yn Rotterdam.

Van Stolk kocht yn 1876 ûnder oare de ambachtshearlikheid Ameide en waard dêrmei ambachtshear fan Ameide. Nei syn ferstjerren soene syn neisieten him as ambachtshear opfolgje.

## Bibliografy
* *Nederland en Oranje: 1563-1863*, Rotterdam, 1863
* *De eeuwigheid en wij*, Rotterdam, 1866
* *Gedichten*, Rotterdam, 1886

## Keppeling om utens
* Profyl by Atlas van Stolk
Brouwerij Redbad

**Brouwerij Redbad** is in bierbrouwerij yn Ljouwert en is oprjochte yn 2015 troch brouwer *Gerrit Hoekstra* en in pear freonen.

## Skiednis
It doel fan de brouwers wie en is om de earste echte kening fan Fryslân Redbad te earjen mei it brouwen fan ambachtlike Weizenbier. Yn 2020 waard besletten de brouwerijaktiviteiten tydlik te staken.

## Hjoed

Yn 2022 binne de brouwers wer te sjen op festivals.

## Assortimint

* Redbad Dunkel Weizen (Zwarte Ridder)
* Redbad Weizen
* Redbad Weizenbock

## Keppeling om utens

* Webstek fan Brouwerij Redbad
Brouwerij Koningshert

**Brouwerij Koningshert** is in hierbrouwerij oan de Súdkade yn Drachten en is oprjochte yn 2015 troch Wilmer Woudwijk en Kees van der Heide.
## Skiednis
De Drachtster brouwers bringe harren bieren op de merk ûnder de namme Koningshert en meitsje gebrûk fan de broufasiliteiten fan de Admiraals Bierbrouwerij yn Aldtsjerk. It earste bier waard yn augustus 2015 op de merk brocht. Yn 2016 waard de namme fan de brouwerij wizige fan Drachtsterbrouwers nei Brouwerij Koningshert.

## Hjoed
Brouwerij Koningshert brout de bieren *<nowiki/>'t Swurd* en *<nowiki/>'t Helmhout* foar Skûtsjebier yn Wynjewâld.

## Assortimint

* *Koningshert Weizen*
* *Cicho Amber Ale*
* *Botanic*
* *Gleone Tryn* - swier donkerblond (broud foar it doarp Smelle Ie)
* *James' Witblond*
* *James' Dunkelweizen*
* *James' Porter Gingerbread Cookie*
* *Drachtster Weizen* - spesjale edysje foar Keningsdei en Befrijingsdei
**De Lege Wâlden 100 Jier Jubileumbier* - broud ta gelegenheid fan it 100-jierrich bestean fan it skûtsje De Lege Wâlden
**Gepaste Trots Zwaar Blond*  - makke foar PAS Mestopslagsystemen yn Drachten
**Gummy Deer IPA* - colab mei Puik Bieren út Apeldoarn yn ferbân mei it 10-jierrich bestean fan beide brouwerijen
**Jubileumbier Double Mash Tripel* - broud troch Het BrouwDOK yn Harns yn ferbân mei it 10-jierrich bestean fan de brouwerij

## Keppeling om utens

* Webstek fan Brouwerij Koningshert
Untsliepeniskatedraal (Astrachan)

De **Untsliepeniskatedraal** (Russysk: Успенский собор; *Uspenski sobor*) is in Russysk-otterdokse katedraal yn Astrachan, Ruslân. De twa ferdjippings tellende en 75 meter hege katedraal waard yn barokke styl boud en stiet op in ferhege terrein fan it kremlyn fan 'e stêd. 

Yn 'e katedraal wurde de reliken bewarre fan de metropolyt Joseph, de patroanhillige fan 'e stêd, dy't yn 1671 fermoarde waard troch opstannige Kozakken ûnder lieding fan Stenka Razin. Yn 'e benedentsjerke lizze de Georgyske foarsten Vachtang VI en Teimoeraz II begroeven.

## Skiednis
Op it plak stie al sûnt 1568 in lytse oan 'e ikoan fan de Mem-Gods-fan-Vladimir wijde katedraal. De katedraal wie mei it groeien fan 'e stêd al gau te lyts en yn 1602 waard in nije stiennen tsjerke by de eastlike muorre fan it kremlyn foltôge, dy't oan 'e ûntsliepenis fan de Mem Gods wijd waard.  

De hjoeddeiske tsjerke datearret lykwols út de jierren 1699-1710 en moast de âlde tsjerke út 1602 ferfange om't dy brekfallich wie. It inisjatyf foar de bou wie fan 'e metropolyt Savvatij (1683-1696), dy't útein sette om jild yn te sammeljen. Hy ferstoar lykwols yn 1696 en syn opfolger Sampson (1697-1714) krige mar in diel fan it jild dat al ynsammele wie en koe fan dat jild allinne de sloop fan 'e âlde tsjerke en it nije materiaal fan de nije betelje. Fan it regear krige er gjin jild, mar fan 'e hannelslju wist de metropolyt dochs genôch jild by inoar te garjen om de bou te finansjieren. It ûntwerp fan 'e tsjerke wie ôfkomstich fan 'e liifeigene Dorothéus Mjakisjev, dy't ynearsten in gebou mei ien grutte koepel yn gedachten hie. Yn 1702 stoarte de nijbou lykwols yn en ynstee fan ien koepel krige de tsjerke dêrnei fiif koepels. Troch de opstannen yn 1705-1706 tsjin it regear stûke de bou om't de arbeiders harren by de opskuor foegen, mar yn 1708 waard de benedentsjerke ta eare fan it Vladimir-ikoan-fan-de-Mem-Gods ynwijd. Twa jier letter koe ek de boppetsjerke ynwijd wurde ta eare fan de ûntsliepenis fan de Mem Gods.    

De frijsteande klokketoer waard yn 'e jierren 1899-1910 boud neffens ûntwerp fan Sergei Ivanovitsj Karjagin.

## Sovjet-tiid
Yn 'e Sovjet-tiid waard de katedraal al op 18 jannewaris 1918 sletten en ein 1919 wer iepensteld. Nei de plondering fan alle weardefolle saken en it fuortheljen fan 'e reliken yn 1922, krigen oanhingers fan 'e Libbene Tsjerke it gebou yn gebrûk. Dy rekken de tsjerke yn 1928 ek kwyt en sûnt brûkte it Reade Leger de katedraal oant 1958 û.o. as munysjedepot. De 23 meter en acht ferdjippings hege ikonostaze fan 'e boppetsjerke waard yn 1931 ôfbrutsen en ferbaarnd. Sûnt it ein fan 'e jierren 1960 fûnen der wer reparaasjes plak oan it eksterieur. Dêrnei krige de tsjerke in museale funksje.   

## Weromjefte
Yn 1992 waard de katedraal wer oerdroegen oan 'e Russysk-Otterdokse Tsjerke en sûnt is it gebou stadichoan restaurearre.
Vaartse Rijn

De **Vaartse Rijn**, yn de âlde stavering **Vaartsche Rijn** skreaun, is in kanaal yn de Nederlânske provinsje Utert, dy't fan it sintrum fan de stêd Utert nei Vreeswijk yn Nieuwegein oan de Lek rint. De Vaartse Ryn wie eartiids in wichtige wetterwei dy't Utert mei de Ryn ferbûn.

## Skiednis
Yn 1122 waard de Krûme Ryn by Wyk by Duerstêd, dêr't er fan de Nederryn ôfspjalte, troch biskop Godebald fan Utert ôfdamme. Yn de Romeinske tiid wie de Krûme Ryn de haadstream fan de Ryn, dochs wie yn dy tiid mar in lytse ôfspjalting wurden. De Lek en de Waal wiene doe de wichtichste streamen fan de Ryn wurden. De Krûme Ryn waard ôfdamme om tefoarren te kommen dat lânguod fan de biskop by Wyk by Duerstêd ûnder wetter strûpe soe. Troch de daam yn de Krûme Ryn waard skipfeart fan de Ryn nei Utert behindere.  De gilden fan de stêd Utert besleaten in kanaal te graven om in nije ferbining mei de Ryn mooglik te meitsjen.

Yn 1127 waard úteinset mei it graven fan de earste faze fan de Vaartse Rijn, dy't ek wol de **Rjochte Ryn** neamd waard ta tsjinstelling fan de Krûme Ryn. Dêrmei is it kanaal ien fan de âldste fan Nederlân. It earste part waard groeven fan de stedsgrêft, dy't om Utert hinne rûn, nei Liesbosch, hjoed-de-dei in wyk yn Nieuwegein. Yn it midden fan de tolfde iuw waard it kanaal ferlinge yn de rjochting fan de Hollânske Isel, it saneamde *Doorslag*-kanaal. Dêr't it kanaal yn de Hollânske Isel útmûne, waard in slûs boud ta beskerming foar oerstreamings. Yn dy tiid hie de Hollânske Isel in iepen ferbining mei de Lek.

Yn 1285 damme de Hollânske greve Floaris V de Hollânske Isel nei de Lek ta ôf. Om Utert oan de Lek ferbûn te hâlden hjitte Floaris it graven fan de tredde faze fan de Vaartse Rijn. Dy waard groeven oant de Lek by Vreeswijk ta en wurdt wol de *Nieuwe Vaart* (Nije feart) neamd. Yn 1373 waard de Vaartse Rijn ferdjippe en waard der in slûs, *Oude Sluis* (âlde slûs), by Vreeswijk ynboud.

Yn de iuwen dêrnei waard de Vaartse Rijn in wichtige farrûte en ûntsteien der bedriuwen by it kanaal del. Yn 1825 liet kening Willem I  it kanaal fierder útbaggerje en waard it kanaal part fan de Keulske Feart en yn 1892 fan it Merwedekanaal. Yn 1931 waard it Amsterdam-Rynkanaal groeven en ferlear it kanaal syn wichtige funksje foargoed. Allinnich yn Utert en Vreeswijk binne noch parten fan de oarspronklike Vaartse Rijn oer.

## Literatuer
, *Het Schrale End : langs de Vaartse Rijn van het Ledig Erf naar Jutfaas*; 	
Utert : Stifting De Plantage, 1995

## Keppelings om utens
* Vaart in de Vaartse Rijn, webstee oangeande de skiednis en takomst fan de Vaartse Rijn
* Skiednis fan de Vaartse Rijn
Keulske Feart

De **Keulske Feart** (*Keulse Vaart*, âldmoadrich: *Keulsche Vaart*) wie in kanaal yn de njoggentjind iuw yn de Nederlânske provinsjes Noard-Hollân, Utert en Súd-Hollân. It kanaal ferbûn Amsterdam mei Utert mei de Lek by Vreeswijk. It ferlingde fan dy kanaal wie it Zederikkanaal tusken de Lek by Fianen en de Boppe-Merwede by Gorkum.

Yn 1821 waard troch kening Willem I in wet oannommen om it kanaal te graven. Yn 1825 wie it wurk ree. Foar it kanaal waarden besteande wetterwegen brûkt. De farrûte folge de Amstel, Weespertrekfeart, Gaasp, Smal Weesp, Fecht, de Utertske stedsgrêft en de Vaartse Rijn.

De wetterwegen waarden ferbrede en ferdjippe en besteande slûzen waarden fernijd, sa as dy yn Weesp en Vreeswijk. Ek waarden de brêgen beweechber makke. De ferbining wie gâns in ferbettering neffens de sitewaasje foarhinne. Dochs al in pear desenniums letter foldie it kanaal net mear oan de skipfeart fan dy tiid. Der waarden doe nije plannen taret foar in bettere ferbining tusken Amsterdam en de Ryn. Lang om let waard it kanaal part fan it Merwedekanaal. De namme "Keulske Feart" waard letter noch wolris foar dat kanaal brûkt.
Lekkanaal

It **Lekkanaal** is in kanaal yn de Nederlânske provinsje Utert. It kanaal is krapoan fjouwer kilometer lang en ferbynt it Amsterdam-Rynkanaal mei de rivier de Lek. It kanaal leit eastlik fan it Merwedekanaal en it plak Nieuwegein. In goed kilometer noardlik fan de oansluting mei de Lek lizze de slûzen fan de *Prinses Beatrixsluizen*. Dat slûzekompleks en it kanaal waarden op 4 augustus 1938 iepene.

Der lizze trije brêgen oer it kanaal hinne; ien eastlik fan de wyk Plettenburg en twa eastlik fan Vreeswijk.

## Keppeling om utens
* Ynformaasje oer it Lekkanaal op Rykswettersteat
Vladimirkatedraal (Astrachan)

De **Vladimirkatedraal** (Russysk: Собор Святого Владимира; *Sobor svjatogo Vladimira*) is in katedraal yn Astrachan yn it suden fan Ruslân. De katedraal is wijd oan Vladimir de Grutte, de foarst dy't der foar keas om Ruslân te kristenjen. It is ien fan 'e belangrykste neobyzantynske tsjerken út de tiid fan it Keizerryk Ruslân.

## Skiednis
Yn it ramt fan it 900-jierrich jubileum fan 'e kristening fan Ruslân naam de dûma fan Astrachan op 8 juny 1888 it beslút de tsjerke te bouwen. De bou fûn plak tusken 1895 en 1902, yn in wyk dêr't likernôch 11.000 otterdokse kristenen wennen, fuort op 'e grins fan 'e Russyske en Tataarske delsettings. De tsjerke, sa lei yn 'e reden, moast in wichtige rol spylje by de missy ûnder de islamityske Tataren. Sa wiene de grutte prosesje en oare plechtigheden in moaie gelegenheid om de moslims yn 'e kunde te bringen mei de otterdoksy.     

Op 10 septimber 1890 waard in ûntwerp fan de arsjitekt Vasili Kosjakov goedkard. It ynsammeljen fan jild eine sa en noch in útbraak fan de goalera soargen der foar dat it wurk net earder as op 5 maart 1895 útein sette. De arsjitekt Korzjinski hold tafersjoch op 'e bou, dy't sân jier duorre. Yn 1902 wie it gebou foltôge en dat wie krekt op 'e tiid foar de fiering fan it 300-jierrich jubileum fan it bisdom Astrachan.     

## Sovjet-Uny
Yn maart 1919 waard de tsjerke slim skeind by strjittegefjochten yn Astrachan. Yn 1923 skeelde it net folle of de tsjerke wie yn hannen kommen fan 'e oanhingers fan 'e Libbene Tsjerke. De geastliken dy't oan 'e tsjerke ferbûn wiene, wiene ferdield, mar tanksij de parochianen krigen de fernijers gjin tagong yn 'e tsjerke en bleau de katedraal ynearsten trou oan 'e Russyske-Otterdokse Tsjerke. Oare tsjerken kamen lykwols wol yn hannen fan 'e Libbene Tsjerke en sa ek de Untsliepeniskatedraal, sadat de Vladimirtsjerke tsjinst begûn te dwaan as katedraal fan it bisdom. Yn 1936 krige de Libbene Tsjerke lang om let ek de Vladimirkatedraal yn hannen, mar ek dy soene de tsjerke net lang hâlde, want yn 1939 lieten de autoriteiten it gebou dochs hielendal foar de earetsjinst slute. 

It doel wie om 'e katedraal ôf te brekken, mar neffens de oerlevering soene islamityske Tataren, wêrfan't in soad by de bou holpen hiene, in delegaasje stjoerd ha nei Moskou om by de foarsitter fan it Presidium fan 'e heechste Sovjet te pleitsjen foar it behâld. Hoe dan ek, de katedraal bleau stean en waard foar in skoft as opslachskuorre foar hout, moal en nôt brûkt. Yn 'e jierren 1960 sette in nije weach fan ferfolgings útein en doe drige op 'e nij de sloop fan 'e katedraal. Dy kear woene se de katedraal opblaze, mar wylst de tariedings oan 'e gong wiene, ûnstiene der demonstraasjes. Otterdokse leauwigen omsingelen mei Tataarske moslims trije dagen lang it gebou as in libbene ring. De autoriteiten skrokken fan it ferset en loeken de plannen yn. 

Yn 1967 waard de tsjerke ferboud ta busstasjon. De katedraal waard fan binnen ferskillende kearen oerskildere en op it plak fan it eardere alter waarden publike toiletten delset.

## Weriepening
Yn 1999 waard de tsjerke werom jûn oan de Russysk-Otterdokse Tsjerke, dy't de katedraal restaurearje liet.
Terschellinger Bieren

**Terschellinger Bieren** is in brouwerijhierder yn Baaidunen op Skylge. De bierbrouwerij waard oprjochte yn 2011 troch Jolle Dijkstra en Ria Baldee.

## Skiednis
Yn 2005 waard Jolle Dijkstra eigener fan *De Stormvogel* mei apparteminteferhier, bêd en brochje en in deikafee op Skylge. Hy ûndersocht er de mooglikheden fan it brouwen fan Skylger bier. Tegearre mei Peter van den Borght fan *Brouwerij Wolf* yn Aarschot (B) ûntwikkele Dijkstra de resepten foar de Scelling Blond en de Scelling Stout. Hy woe graach dat syn bier broud waard mei Skylger nôt en socht kontakt mei de *Dorsvereniging Helpt Elkander*, in groep frijwilligers dy 't de keunst fan it siedzjen, rispjen en terskjen fan nôt yn eare hâldt. Jolle wurket mei de feriening gear om mei tradisjonele metoaden nôt te bewurkjen ta broukoarn.

Terschellinger Bieren seach it libbensljocht yn 2011 doe 't eigeners Jolle Dijkstra en Ria Baldee op it idee kamen om in 'eigen bier' te servearjen op it terras fan it deikafee dat se doe noch by harren Bed & Breakfast en appartemintepleats *De Stormvogel* hiene. Op ambachtlike wize unike bieren brouwe is de missy fan Terschellinger Bieren. Dy ynstelling hat se al meardere ûnderskiedingen opsmiten. 

## Hjoed-de-dei
Sûnt 2023 biedt VOF Terschellinger bieren gjin bierproeven mear oan. De bieren binne te bestellen fia de online-webwinkel, mar dy bieren binne  ek te krijen by de Jumbo of ferskate oare (delikatesse)winkels op it eilân. 

## Assortimint
* *Scelling 4* - Weizen
* *Scelling 5* - Blond
* *Scelling 6* - Goud Blond
* *Scelling 6* - Tropical Six
* *Scelling 7* - Strong Golden Ale
* *Scelling 8* - Strong Dark Ale
* *Scelling Duindoorn Tripel*
* *Scelling Cranberry Quadrupel*
* *Scelling Gagel Goud*
* *Scelling Tripel Favoriet*
* *Wilde Cranberry Bier* - wurdt broud troch Tsjerkebier yn Easterwierrum
Wurdt net mear broud

* S*celling Schylger Stout*
* *Scelling St. Laurentius Strong Scotch Ale*

## Keppeling om utens

* Webstek fan Terschellinger Bieren
Romtemacht

In **romtemacht** is dat diel fan 'e kriichsmacht fan in lân, dat him taleit op it fjochtsjen yn 'e romte. Dit is in nije tûke fan 'e kriichsmacht, njonken de lânmacht, marine, loftmacht en, yn guon lannen, it marinierskorps en/of de maresjesee. 

Wrâlds earste romtemacht waard foarme troch de Russyske Romtestriidkrêften, dy't yn 1992 oprjochte waarden as in ûnôfhinklike militêre tsjinst. Sûnt hawwe dy lykwols twaris har selsstannigens ferlern, earst doe't se fan 1997 oant 2001 yndield waarden by de Strategyske Raketstriidkrêften, en jitris yn 2015, doe't se mei de Russyske Loftmacht opgiene yn 'e Russyske Loft- en Romtestriidkrêften. Anno 2022 is de Amerikaanske Romtemacht, dy't yn 2019 oprjochte waard, de iennichste selsstannige romtemacht fan 'e wrâld. De Sineeske Strategyske Stipemacht fan it Folkbefrijingsleger wurdt soms ek oantsjut as in romtemacht, hoewol't dy tsjinst behalven oer oarloch yn 'e romte ek (fral) oer cyberoarlochfiering giet.

Lannen mei in lytsere romtemacht, of ien dy't him noch ûntwikkelje moat, foegje de romtemacht gauris gear mei of diele him yn by de loftmacht, lykas it gefal is mei de al neamde Russyske Loft- en Romtestriidkrêften, mar ek mei de Frânske Loft- en Romtemacht en de Iraanske Loft- en Romtemacht fan it Islamityske Revolúsjonêre Gardekorps. Ek komt it foar dat in romtemacht ta in gearwurkingsferbân makke wurdt alle trije grutte dielen fan 'e kriichsmacht (lânmacht, loftmacht en marine), lykas it gefal is mei it Buro foar Romtedefinsje yn Yndia.
Ahch-To

**Ahch-To** (útspr.: [ˈaːʃtə], likernôch: "aasj-tuh") is in fiktive planeet út 'e ''Star Wars''-franchise, dy't yntrodusearre waard yn 'e film *[[Star Wars: Episode&nbsp;VII&nbsp;– The Force Awakens]]* (2015), it earste diel fan 'e ''Star Wars''-ferfolchtrilogy. Ahch-To makket diel út fan it planetestelsel mei deselde namme, yn 'e krite fan it Stjerrestelsel dy't bekend stiet as de Unbekende Regioanen. De planeet rûntsjedraait om in binêre stjer hinne en hat sels ien moanne. It oerflak is alhiel oerdutsen troch oseänen, mei hjir en dêr wat fulkanyske eilannen. De atmosfear is sykhelber foar de measte libbensfoarmen. 

De lânseigen fauna op Ahch-To bestiet foar it meastepart út fisken en oar seelibben. Op 'e eilantsjes libje in protte porgs, dy't op 'e rotsen nêstelje. Dêr libje ek de Thala-sirenen, sûchdieren dy't de rotsige kusten fan 'e eilantsjes besykje om it libben te skinken oan harren jongen. De lâneigen floara bestiet út beammen, lytsere planten en moas. Der hat him op Ahch-To ek in yntelliginte soarte bûtenierdske wêzens ûntjûn, de Lanai.

Ahch-To is it plak dêr't de Jedi Oarder oprjochte is, 25.000 jier foarôfgeande oan 'e foarfallen yn 'e *[[Skywalker Saga]]*. Omreden fan 'e geheimen dy't dêr ferbân mei holden, waard de lokaasje fan Ahch-To foar de rest fan it Stjerrestelsel ferburgen. De planeet waard úteinlik, nei tûzenen jierren, werûntdutsen troch de Jedi-master Luke Skywalker, mei de help fan 'e ûntdekkingsreizger Lor San Tekka. Nei it jammerdearlik mislearjen fan syn weroprjochting fan 'e Jedi Oarder loek Skywalker him yn selsopleine ballingskip op Ahch-To werom.

De film *[[Star Wars: Episode&nbsp;VII&nbsp;– The Force Awakens]]* lit de syktocht fan it Ferset sjen nei de lokaasje fan it ballingsoard fan Skywalker, waans stipe ferlet fan is om 'e faksistoïde en diktatoriale Earste Oarder te ferslaan. Uteinlik wurdt alle sykjen beleanne, en oan 'e ein fan 'e film reizgje de Wookiee Chewbacca, de robot R2-D2 en de jonge Krêftgefoelige frou Rey nei Ahch-To ôf, dêr't se Skywalker oantreffe. 

Yn 'e ferfolchfilm *[[Star Wars: Episode&nbsp;VIII&nbsp;– The Last Jedi]]* (2017) is te sjen dat dyselde hielendal net sit te wachtsjen op besite. Hy is ferbittere rekke en wisberet om 'e Jedi Oarder útstjerre te litten. Mei muoite witte Rey-en-dy him op oare gedachten te bringen. Nettsjinsteande dat beslút er neitiid de oerâlde holle beam dy't de ierste boeken fan 'e Jedi befettet, plat te baarnen. Letter docht bliken dat Rey de boeken rêden hat. Sy keart werom nei Ahch-To yn *[[Star Wars: Episode&nbsp;IX&nbsp;– The Rise of Skywalker]]* (2019), as se troch de dea fan Leia Organa troch skuldgefoelens tramtearre wurdt. It is har bedoeling om har dêr, krekt as Skywalker foar har, yn selsopleine ballingskip werom te lûken, mar Skywalker, dy't no in geast yn de Krêft is, praat har dat út 'e holle.

## Keppelings om utens
*Artikel oer Ahch-To yn Wookieepedia, de offisjele ''Star Wars''-Wikipedy
Porg

In **porg** is in fiktyf bist út 'e ''Star Wars''-franchise, dat lânseigen is op 'e planeet Ahch-To. Dizze bistesoarte waard yntrodusearre yn 'e film *[[Star Wars: Episode&nbsp;VIII&nbsp;– The Last Jedi]]* (2017), it twadde diel fan 'e ''Star Wars''-ferfolchtrilogy. 

## Beskriuwing
Porgs binne in soartemint fûgel dy't nêstelet op 'e rotsen fan 'e fulkanyske eilantsjes op Ahch-To. Se hawwe wol wat wei fan seepappegaaien, mei in lichemshichte fan 18 oant 26&nbsp;sm en tige fine fearren, dy't op 'e bealch wyt binne, en op 'e wjukken en de rêch dûnkergriis oant swart. Porgs hawwe lykwols gjin snaffel, mar in bek, wêrfan't de beide hoeken omleech wize, en in snútsje mei skean steande noasters. De eagen binne grut en rûn en dominearje it gesicht. De oranje poaten binne foarsjoen fan swimfluezzen tusken de teannen.

Porgs kenne seksuele dimorfy: de wyfkes binne grutter as de mantsjes, en de mantsjes hawwe om 'e eagen hinne ljochtbrune fearren. Se ite fisk, dy't se fange troch yn see te dûken. Behalven dat se earsten swimmers binne, kinne se ek op lân út 'e fuotten, mei't se tige fluch en behindich drave kinne. Porgs binne lykwols gjin sterke fleaners. 

## Yn 'e ''Star Wars''-franchise
Yn *[[Star Wars: Episode&nbsp;VIII&nbsp;– The Last Jedi]]* is te sjen hoe't guon porgs yn oanfarring komme mei de Wookiee Chewbacca, dy't se hinderje by syn reparaasjes oan it romteskip de *[[Millennium Falcon]]*. Meitiid kriget er lykwols in swak foar de bistkes, en teminsten twa pear porgs meitsje harren nêst oan board fan it romteskip. Mei *Millennium Falcon* ferlitte se neitiid harren thúswrâld en ferspriede har oer oare dielen fan it Stjerrestelsel.

## Untfangst
In protte fans fan *Star Wars* en filmkritisy mienden dat de porgs, dy't troch party as in yrritante en ûnnedige tafoeging oan *The Last Jedi* beskôge waarden, inkeld yn 'e film stoppe wiene foar merchandisingdoelen. Neffens regisseur Rian Johnson wiene se lykwols de oplossing foar in probleem. De sênes op Ahch-To waarden opnommen op it Ierske eilân Skellig Michael, dêr't it optilde fan 'e seepappegaaien. Dy wiene op 'e eftergrûn te sjen yn eltse opname. Om't it in bealchfol wurk west hie, en boppedat djoer, om 'e fûgels yn 'e postproduksje mei special effects digitaal te ferwiderjen, waard besletten om se mar gewurde te litten en de porgs te kreëarjen as útlis foar wat dêr hieltyd op 'e eftergrûn omfleach.

## Keppelings om utens
*Artikel oer porgs yn Wookieepedia, de offisjele ''Star Wars''-Wikipedy
Wolgograd (oblast)

De **oblast Wolgograd**  (Russysk: Волгоградская область, *Volgogradskaja oblast*) is in oblast yn Ruslân. Haadstêd fan de oblast is Wolgograd (it eardere Stalingrad).

## Skiednis
Yn de 5e iuw foar Kristus bewennen Skyten it gebiet, wylst yn de 8e en 9e iuw it in ûnderdiel wie fan it ryk fan de Chazaren. Dêrnei bewennen ferskillende stammen lykas de Kiptsjaken it gebiet, oant yn de 13e iuw de Gouden Horde it gebiet oermastere. De Nogai Horde hearske yn de 14e iuw oer it gebiet en tsjin it ein fan de 16e iuw anneksearre it Russyske tsaredom nei in striid tsjin de Kozakken en Kalmukken it gebiet.       

Yn it Russyske Ryk en yn de Sovjet-tiid hearde it gebiet by ferskillende bestjoerlike dielgebieten. Op 5 desimber 1936 waard de oblast Stalingrad stifte. Yn de Twadde Wrâldkriich waard der yn 1942-1943 mei de Slach om Stalingrad slim fochten. Nei de dea fan Stalin waard de oblast op 10 desimber 1961 yn Wolgograd omdoopt.

## Geografy

De oblast leit yn it súdeasten fan de Easteuropeeske Leechflakte. Yn it noarden grinzget it gebiet oan de oblast Saratov, yn it easten oan de lânsgrins mei Kazachstan, yn it súdeasten oan de oblast Astrachan en de autonome republyk Kalmukje, yn it suden en westen oan de oblast Rostov en yn it noardwesten oan de oblast Voronezj. Likernôch 200 rivieren rinne troch it gebiet, dy't it wetter oanfiere foar de See fan Azov en de Kaspyske See. Belangrike rivieren yn it gebiet binne de Wolga en de Don. Eastlik fan de Wolga is it lânskip fral flak en westlik fan de rivier hat it lân in heuveleftich reliëf (oant hichtes fan 358 meter). Mar 4,3% fan de oblast bestiet út bosk. De oblast hat sân natoerparken.

## Klimaat
De oblast hat in kontinintaal klimaat. De winters binne kâld en der falt net in soad snie. Simmers binne hyt en droech. De trochsnit temperatuer is yn febrewaris −9,9 °C en yn july 24,2 °C. It gebiet hat net in soad delslach, de measte delslach falt yn it noardwesten fan de oblast.

## Ekonomy
De oblast is ien fan de meast ûntwikkele regio's fan Ruslân. It hat in lykwichtige ekonomyske struktuer mei in grut ferskaat oan yndustriële sektoaren en in breed ûntwikkele lânbou. It gebiet is ryk oan natuerlike helpboarnen, lykas ierdoalje en grûnstoffen foar de gemyske yndustry. Ek wurde der boumaterialen (kalkstien en sânstien) en grûnstoffen foar de metaallurgyske yndustry fûn.

Metaalferwurking, ierdoalje-raffinaderij en gemyske yndustry binne sterk fertsjintwurdige, itjinge by de haadstêd in soad fersmoarging feroarsaket. De lichte yndustry (bont, skuon en learprodukten) bestiet út goed 200 bedriuwen. Tekstylfabriken binne fral by Kamysjin fertsjintwurdige.

## Bestjoerlike yndieling en stêden
De oblast Wolgograd is ûnderferdield yn 33 rajon's en 6 stedsdistrikten. Njonken de haadstêd Wolgograd binne der noch twa grutte stêden mei mear as 100.000 ynwenners: Volzjski en Kamytsjin. Meiïnoar binne der yn de oblast 19 stêden en 18 plakken mei in stedsk karakter.

## Befolkingsûntwikkeling