open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nije Synagoge (Mainz)

De **Nije Synagoge** (Dútsk: *Neue Synagoge*) oan 'e Hindenburgstraße yn Mainz waard op 3 septimber 2010 iepene en folget de eardere haadsynagoge op, dy't yn 1938 yn 'e Kristallnacht yn 'e brân stutsen en ferneatige waard. Yn it ramt fan 'e bou fan 'e hjoeddeiske synagoge waard it oangrinzgjende plein yn it *Synagogenplatz* omneamd.

## Skiednis joadske gemeente

Mainz, dat troch de joaden "Magenza" neamd wurdt, is sûnt de midsiuwen in wichtich sintrum foar it Dútske joadendom. Yn Hebriuwske boarnenen waarden de stêden Mainz, Speyer en Worms sûnt de 12e iuw as Kehillot (gemeenten), Spira, Warmaisa en Magenza of ek as "hillige gemeenten", oantsjut. Sûnt july 2021 binne de joadske oantinkens as ShUM-lokaasjes tafoege oan it wrâlderfgoed fan UNESCO.

Yn 'e rin fan 'e tiid waarden de joaden fan Mainz jimmeroan wer slachtoffer fan pogroms en ferfolgings. De slimse ferfolgings fûnen plak by de pogrom fan 1097 en ûnder it nasjonaalsosjalistyske bewâld. Tusken 1939 en 1945 binne meiïnoar 1300 oant 1400 Mainzer joaden fermoarde.   

Nei de Twadde Wrâldkriich ûnstie yn oktober 1945 wer in nije joadske gemeente yn 'e stêd, dy't stadichoan, mar fral nei de fal de muorre, troch immigraasje út East-Europa oant likernôch 1.050 (2006) leden woeks.

## Synagoge

Yn 1999 waard foar in nij te bouwen synagoge mei in mienskipssintrum in wedstriid útskreaun. De arsjitekt Manuel Herz levere it winnende ûntwerp. De kosten fan de bou waarden rûsd op likernôch 11 miljoen euro en foar elts in tredde dield troch de stêd Mainz, Rynlân-Palts en Berlyn. De fergunning foar de bou waard yn 2000 ôfjûn en it gebou fan de sintrale dûanepost dy't sûnt 1955 op it plak stie waard yn oktober 2008 ôfbrutsen. Op 3 septimber 2010 waard de synagoge iepene, deselde datum as ek de iepening fan de yn 1938 ôfbaarnde haadsynagoge. Mei de iepening fan de nije synagoge yn it jier 2010 op it plak fan de eardere haadsynagoge is dy joadske gemeente wer yn it hjoeddeiske stedsbyld oanwêzich. Noch oanwêzige resten fan de haadsynagoge hawwe in plak foar de moderne synagoge krige.

## Alde synagoge
Yn it stedsdiel Weisenau stiet oan de Wormser Straße 31 ferside efter bebouwing in lytse synagoge út de earste helte fan de 18e iuw. Om't de synagoge ticht op besteande bebouwing stie, waard it gebou yn 1938 sparre foar ferneatiging. It is tsjintwurdich it âldste gebou fan it stedsdiel en sûnt 1996 is de synagoge wer iepene.

## Sjoch ek
* Judensand (Mainz)
Sander Israëls

**Sander Israëls** (Fisfliet, 14 juny 1888 - Hilfertsom, 17 maart 1970) wie in Nederlânske gemeente-amtner.

## Biografy
Hy wie in soan fan feekeapman Levie Israëls en Grietje Gans. Yn maart 1911 gie er oan't wurk by de gemeentesekretary fan Smellingerlân. Yn 1918 waard er gemeentesekretaris yn dy gemeente. Yn dat jier troude er ek mei Aleida de Jong (1889-1984).
Yn novimber 1940 krige er dien fan de Dútske besetter fanwegen syn joadsk komôf. Israëls en syn húshâlding waarden ynternearre yn konsintraasjekamp Theresiënstadt. Yn it ramt fan in útwikselingsprogramma yn 1944 kaam er mei syn húshâlding yn Switserlân. Nei de befrijing kamen se werom yn Nederlân. Hy bleau dêrnei oant 1954 gemeentesekretaris fan Smellingerlân.

Israëls wie ynspirator fan nije, foar hiele regio wichtige ûnderwiisynstellings. Troch syn krewearjen krige Drachten in Ryks-HBS (it lettere Drachtster Lyceum) en in lânbouhúshâldskoalle. 

Fierders fertsjintwurdige er ûnder de oarloch de Joadske Ried, wie er lid fan de Barneveldgroep en die er sines ta de rekonstruksje fan de joadske mienskip yn Fryslân nei de oarloch.

## Earbetoan
* Yn 1936 waard er beneamd ta Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau. 
* Yn 1982 besleat de gemeenteried fan Smellingerlân om it parkearterrein tusken it Mûnein en de J.G. van Blomstrjitte nei Israëls te ferneamen: Sander Israëlsplein.
Bibian Mentel

**Bibian Mentel** (folút: **Bibian Mentel-Spee**; Utert, 27 septimber 1972 - Loasdrecht, 29 maart 2021) wie in Nederlânske trijefâldich gouden medaljewinner op de Paralympyske Winterspullen en fiiffâldich wrâldkampioen parasnowboarden. Mentel wûn de Paralympyske gouden medalje yn de dissipline snowboardcross op de Paralympyske Winterspullen fan 2014 en 2018, lykas yn de *banked slalom* yn 2018, nettsjinsteande dat sy sûnt it begjin fan de iuw njoggen kear tsjin kanker fochten hat. Hja wûn har medaljes fan 2018 doe't se 45 jier âld wie. Mentel skreau mei oan twa boeken oer har libben, karriêre en wrakseling mei kanker, en rjochte har eigen stifting op, de *Mentelity Foundation*, in stifting dy 't bern en jongfolwoeksenen mei in lichaamlike beheining oan it sporten krije wol, benammen op it mêd fan snowboarden. Bibian Mentel ferstoar op 29 maart 2021 yn 'e âldens fan 48 jier oan de gefolgen fan kanker.
Willem Pot

**Willem Pot** (Wâldsein, 29 oktober 1888 – Ljouwert, 4 jannewaris 1963) wie in fabrikant en yn de Twadde Wrâldoarloch boargemaster fan Muntendam.

## Biografy
Willem Pot waard berne yn Wâldsein (gem. Wymbritseradiel) as soan fan keapman Abel Pot en Geertje Nijdam. Hy wie yn 1910 yn Snits troud mei Trijntje Visser, dochter fan Douwe Visser en Elisabeth Wijnstra.

Pot moast him foar it Bysûndere Gerjochtshof ferantwurdzje fanwegen lidmaatskip fan sân nasjonaalsosjalistyske organisaasjes. Fierder sollisitearre er nei it amt fan boargemaster fan Sutfen, dêr't er lykwols net foar yn 'e beneaming kaam. Hy ûntkende in list gearstald te hawwen fan persoanen dy't foar gizeling yn oanmerking kamen. It die lykwols bliken dat alle NSB-boargemasters sa'n list opmakke hawwe. Hy kaam yn 1941 by de NSB omdat er him miskend fielde. Hy waard yn septimber 1942 beneamd ta boargemaster. By syn ynstallaasje liet Pot him kenne as in oertsjûge nasjonaalsosjalist.

Pot wie de earste boargemaster dy't troch de 'ûndergrûnse' finzen makke waard. Mei Mâle Tiisdei sloech him de skrik al sa om it hert, dat er him - dat al yn septimber 1944 – samar oerjoech oan de yllegaliteit, dy't him doe oant de befrijing yn bewar hold. 

Pot waard feroardiele ta 6 jier ynternearring mei ôftrek fan foararrest.
Haadsynagoge (Mainz)

De **Haadsynagoge fan Mainz** (Dútsk: *Mainzer Hauptsynagoge*) wie de synagoge fan 'e joadske gemeente fan Mainz op 'e hoeke Hindenburgstraße/Josefsstraße yn it stedsdiel Neustadt. De synagoge waard yn 'e jierren 1911-1912 boud, yn de Reichskristallnacht fan 1938 troch nasjonaalsosjalisten yn 'e brân stutsen en in pear dagen letter opblaasd. Fan 'e haadsynagoge bleane in pear boudielen bewarre, dy't yn 1988 ta neitins oan de ferfolging op it oarspronklike plak delset binne.

## Skiednis
De earste yn 1853 ynwijde haadsynagoge fan Mainz yn 'e doetiidske Synagogenstraße waard neffens in ûntwerp fan Ignaz Opfermann boud. De synagoge wie liberaal en krige noch itselde jier in oargel fan Bernhard Dreymann, ien fan de earste synagoge-oargels yn Dútslân. Fanwegen it oargel en oare herfoarmings sochten de otterdokse joaden nei in eigen gebou, dat yn 1856 realisearre wurde koe.

Tsjin it ein fan 'e 19e iuw waard de haadsynagoge foar de groeiende gemeente te lyts en wie nijbou nedich. Foar dy nijbou waard it ûnderwerp fan de arsjitekt Willy Graf út Stuttgart keazen. De bou fan 'e nije haadsynagoge fûn yn de jierren 1911-1912 plak. Op 3 septimber folge de ynwijing.

De joadske gemeente fan Mainz bestie foar de Twadde Wrâldkriich út mear as 3.000 leden. Yn de nacht fan 9 op 10 novimber 1938 waard de synagoge yn 'e brân stutsen en op 17 novimber waarden de resten opblaasd. Nei de kriich wiene der noch mar 57 joaden yn Mainz. Fan de synagoge bleaune in pear fragminten bewarre, dy't yn 1988 op de oarspronklike lokaasje werom set binne.

Yn 2010 waard op it plak fan de haadsynagoge de nije synagoge fan Mainz iepene.
Gwar

**Gwar** faak yn haadletters stilearre as **GWAR**, in Amerikaanske trashmetalband. GWAR waard yn 1984 yn Richmond oprjochte, mei in faaks wikseljende line-up fan muzikanten. De band stiet bekend om harren grouwélige en skokkende, mar faaks ek hilaryske teksten. De band brocht yn 1988 syn debútalbum *Hell-O*  út. 

## Skiednis
GWAR ûntstie yn 1984 doe 't Dave Brockie, sjonger fan de punkband *Death Piggy*, twa studinten fan de *Virginia Commonwealth University* tsjinkaam. Dizze twa, Hunter Jackson en Chuck Varga, hiene in produksjebedriuwke opset wêrmei 't se in film meitsje woene. Dizze soe *Scumdogs Of The Universe* hjitte. De trije besleaten om gear te wurkjen. Sa út en troch trede Death Piggy op mei de kostúms dy 't Hunter en Chuck foar harren filmprojekt makke hiene. Se treden dan op ûnder de namme *"Gwaaarrrgghhlllgh"*. Dit waard letter ynkoarte ta GWAR. Der wurdt faak te ûnrjochte tocht dat it in ôfkoarting wêze soe fan *"God! What an Aweful Racket"*. 

Op 3 novimber 2011 ferstoar gitarist Cory Smoot op 34 jierrige leeftiid. Smoot wie better bekend ûnder it pseudonym *Flattus Maximus*. Yn maart 2014 ferstoar David Brockie op 50 jierrige leeftiid, oan in oerdoasis heroïne.

By de *GWAR-B-Q* 2014, it jierliks weromkommende eigen festival fan de band, waard de opfolger fan Dave Brockie presintearre. Michael Bishop, dy 't earder yn de jierren 80 en 90 al lid fan de band wie as basgitarist, soe de nije frontsjonger wurde yn de rol fan Blöthar.

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Cees Wilkeshuis

**Cornelis (Cees) Wilkeshuis** (Harns, 9 desimber 1896 - Deventer, 30 april 1982) wie in Nederlânske ûnderwizer en skriuwer. Hy trochrûn in legere skoalle yn Harns dêr't yn deselde jierren ek de lettere skriuwers Simon Vestdijk en K. Norel ûnderrjocht krigen.

Wilkeshuis skreau 72 boeken, dêr't 56 fan berneboeken wiene. Hy betocht de ferhalen foar it berneprogramma *Rikkel Nikkel, De Avonturen Van Een Robot* dat yn 1961 en 1962 op de Nederlânske telefyzje útstjoerd waard.

Yn 1963 wûn Cees Wilkeshuis de Gulden Adelaar, de kultuerpriis fan de gemeente Deventer. Yn dy gemeente is ek in iepenbiere basisskoalle nei him ferneamd.

## Keppeling om utens
* [Biografyen, wyrken en teksten yn de [DBNL]]
Sint-Ignatiustsjerke (Mainz)

De **Sint-Ignatiustsjerke** (Dútsk: *St. Ignaz*) yn 'e Kapuzinerstraße is in parochytsjerke yn Mainz, de haadstêd fan 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. De tsjerke waard fan 1763 oant 1775 ûnder lieding fan Johann Peter Jäger boud en wijd oan de yn 107 ferstoarne biskop Ignatius fan Antiochje.

## Skiednis

De tsjerke waard tagelyk mei de Augustinertsjerke en de Sint-Petrustsjerke fan Mainz boud, mar oars as dy tsjerken waard de Ignatiustsjerke net yn barokke mar yn klassisistyske styl boud.  

De tsjerke stiet op it grûnstik fan in midsiuwske foargonger, dy't de parochytsjerke fan it eardere plak en lettere Mainzer stedsdiel Selenhofen wie. Dat wie in romaanske, letter yn goatyske styl útwreide, tsjerke. Yn 'e rin fan de 18e iuw wie dy foargonger brekfallich woarn. De earste skriftlike fermelding fan dy midsiuwske foargonger datearret út it jier 1259 of mei wat ûnwissichheid út de 12e iuw.

Yn 'e krypte binne mear as 200 grêven, werfan guon fan de wurklju dy't de tsjerke bouden. Op it eardere tsjerkhôf fan de tsjerke stiet in barokke krusigingsgroep, in wurk fan Hans Backoffen út 1519.

## Beskriuwing
### Gevel
De sânstiennen gevel is neffens it 17e-iuwske foarbyld fan de Saint-Gervais-Saint-Protais yn Parys. Benammen de tapassing fan doryske, ionyske en korintyske pylders en de dêrby passende ûntwerpen fan de pilasterkapitelen binne ûntliend oan it Frânske foarbyld.

### Tsjerke

De tsjerke hat in krúsfoarmich grûnplan. Neffens de plannen soe de tsjerke oarspronklik in toer boppe it koer krije, mar dat plan is nea útfierd. It plafond yn de tsjerke is it wurk fan Johann Valentin Thoman. De skilderijen oer it libben fan de patroanhillige oan it plafond waarden yn de jierren 1773-1776 troch Johann Baptist Enderle oanbrocht. Yn 1902-1906 en yn de jierren 1950 binne de fresko's restaurearre, in restauraasje fan de tsjerke folge yn de jierren 1980.

### Oargel

De oargelkas giet werom op in ynstrumint út de jierren 1779-1781 fan de oargelbouwer Joseph Anton Onimus, dy't by de bou troch in ûngelok om it libben kaam. De bou fan it oargel waard mooglik makke troch de widdo Anna Clara Manera. Efter de oargelkas boude Bernhard Dreymann yn 1837 in nij ynstrumint, dat yn 1903 troch Balthasar Schlimbach feroare waard. 
Fan de pipen fan it Dreymann-oargel bleau 80% bewarre. Mei goed 2000 pipen is it oargel fan Sint-Ignatius it grutste fan de oargelbouwer.

It oargel is foar it lêst yn 2019 restaurearre.

It sleepladen-ynstrumint besit 37 registers op twa manuaalwurken en pedaalwurk. De spyl- en registertraktueren binne mechanysk.
Spectre

"**Spectre**", "**Specter**", "**Spectres**", "**Specters**" of "**The Spectre**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* *spectre* (alternative, almeast Amerikaansk-Ingelske stavering: *specter*), in Ingelsk wurd foar "spûk"

## Fideospultsjes
*''Spectre'' (fideospultsje út 1982), in fideospultsje út 1982
*''Spectre'' (fideospultsje út 1991), in fideospultsje út 1991

## Fiertugen
*F-110A Spectre, in namme dy't koarte tiid troch de Amerikaanske Loftmacht brûkt waard foar de McDonnell Douglas F-4 Phantom II, mar nea offisjele status krige
*Lockheed AC130H Spectre, in Amerikaanske gefjochtshelikopter
*de Havilland Spectre, in raketmotor yn gebrûk by de Britske Keninklike Loftmacht yn 'e 1950-er jierren
*Spectre R42, in Britske sportauto
*Spectre Aircraft Specter II, in Amerikaanske selsboufleantúch

## Films
*''Spectre'' (film út 1977), in Amerikaanske tillefyzjefilm út 1977
*''Spectre'' (film út 1996), in Amerikaansk-Ierske film út 1996
*''Spectre'' (film út 2015), in Britsk-Amerikaanske *James Bond*-film út 2015
*''Spectres'' (film), in Amerikaanske film út 2004
**Specter*, de ynternasjonale titel fan 'e Japanske film *[[Supekutā]]* út 2005
**[[DC Showcase: The Spectre]]*, in Amerikaanske koarte tekenfilm út 2010
**Specters*, de ynternasjonale namme foar de Italjaanske film *[[Spettri]]* út 1987

## Literatuer
*''Spectre'' (roman), in roman fan William Shatner út 1998

## Muzyk
### Muzikanten
*Spectre, ien fan 'e artystenammen fan 'e Frânske rapper Akhenaton (b. 1968)
*Spectre (muzikant) (b. 19??), de artystenamme fan rapper en muzykprodusint Skiz Fernando
*The Spectre (rapper) (b. 1996), in Britske rapper

### Albums
*''Spectre'' (album fan Laibach), in album fan Laibach út 2014
*''Spectre'' (soundtrack), it soundtrackalbum fan 'e film út 2015
*''Spectres'' (album), in album fan Blue Öyster Cult út 1977

### Lieten
**[[Spectre (Love is Dead)]]*, in liet fan Christian Death út 1985
*''Spectre'' (liet fan Alan Walker), in liet fan Alan Walker út 2015
*''Spectre'' (liet fan Radiohead), in liet fan Radiohead út 2015
*''Spectres'' (liet), in liet fan Avantasia út 2013
*''The Spectre'' (liet), in liet fan Alan Walker út 2017

## Oar
*Spectre (politike partij), in Britske politike partij
*Spectre M4, in masinepistoal fan Italjaanske makkelei
*SPECTRE, in fiktive terroristyske organisaasje út 'e romans en films oer geheim agint James Bond
*Specter Aircraft, in Amerikaanske fleantúchprodusint
*Specterberchtme, in berchtme yn 'e Amerikaanske steat Nevada
*The Spectre (Antarktika), in rotspjuts yn it Keninginne Maudberchtme op Antarktika
*HP Spectre, in kompjûter fan Hewlett-Packard
Agnostic Front

**Agnostic Front** is in Amerikaanske  hardcore punkband yn 1980, yn New York oprjochte.  Yn 1984 kaam har debútalbum "Victim in Pain" út. Yn 1992 waard de band opheft, mar yn 1997 waard in trochstart makke. Agnostic Front hat tolve studio-albums útbrocht.

It debútalbum *Victim yn Pain*, út 1984, is puer hardcorepunk. Foar dat album kaam de 7 " EP (maksi-single op singleformaat) " United Blood " al út, mei tsien koarte nûmers. Fan it album *Cause For Alarm* ôf, út 1986, begûn de band ek thrashmetal te spyljen.

Yn de rin fan de jierren had de band in protte wikselingen yn de besetting hân, trije fan dizze âld bandleden binne ferstoarn.

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Dirty Rotten Imbeciles

**Dirty Rotten Imbeciles**, better bekend ûnder de ôfkoarting **D.R.I.** is in Amerikaanske  hardcore punkband yn 1982, yn Houston oprjochte.  Yn 1983 kaam har debútalbum "Dirty Rotten LP" út. De orizjinele line-up bestie út Spike Cassidy (gitaar), Kurt Brecht (sang), Eric Brecht (drums) en Dennis Johnson (bas).

Oant hjoed ta hat D.R.I. sân folsleine studio-albums útbrocht. Utsein trije nije nûmers op de yn 2016 útbrochte EP *But Wait... There's More!* , hawwe se sûnt *Full Speed Ahead* yn 1995 gjin folslein studio-album mear útbrocht. Dochs is de band hast alle jierren te toeren, en giene benammen tusken 2004 en 2009, doe 't by Cassidy termkanker fêststeld waard in pear kear mei skoft. Sûnt op syn minst 1998 hat D.R.I. wurke oan harren achtste folsleine studio-album, dat noch net útbrocht is.

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Tristania

**Tristania** is in Noarske metalband dy’t yn 1996 oprjochte waard yn Stavanger troch Morten Veland, Einar Moen en Kenneth Olsson. Tristania ûnderskiedt him fan de oare bands fan it gothicmetal-sjenre troch it gebrûk fan trije ferskillende fokale stilen "opera-sopraan", de "cleane bariton" en "grunts".  De band brocht yn 1998 syn debútalbum *Widow's Weeds* út. Begjin septimber 2022 makke de band bekend om medyske redenen der daalks mei op te hâlden.

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Dust Devil

**Dust Devil** wie in Fryske trashmetalband út Tytsjerk besteande út Joris op sang, Striid op basgitaar, Erik Huisman op drums, Lieuwe en Wietze Hoekstra op gitaar. Yn 1990 brocht de band syn demo *Inject the Menace* út. Yn 1991 wûn Dust Devil de Lytse Priis fan Snits. Yn 1992 wie Dust Devil de Fryske iepener op Wâldrock.

## Diskografy
### Split-albums

;EP
* The Man Who Delivers the Meat - (1991)
Messiah (Switserlân)

**Messiah** is in Switserske death/thrashmetal band yn 1984 oprjochte yn it Kanton Zug. Yn 1986 kaam syn debútalbum *Hymn to Abramelin* út. Yn 1995 waard de band opheven, mar yn 2017 makke de Switserske band in trochstart. Messiah hat fiif studio-albums útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Messiah

; Messiah kin ferwize nei: 
* It oratoarium fan Händel út 1742, Messiah (Händel)
* In Switserske metalband oprjochte yn 1984, Messiah (Switserlân)
* In Britsk Acid house duo oprjochte yn 1988 Messiah (Feriene Keninkryk)
* In Britske telefyzjesearje út 2001, Messiah (Britske telefyzjesearje)
* In Amerikaanske Telefyzjesearje út 2020, Messiah (Amerikaanske telefyzjesearje)
Room No. 13

**Room No.13** wie in earder Fryske metalband oprjochte yn 2000. Yn 2002 wie Room no.13 njonken Autumn ien fan de twa Fryske iepeners op Wâldrock. Yn 2008 hâld de band op te bestean.

## Diskografy
;EP
* Inside - (2000) - Dance Hard
Xentrix

**Xentrix** is in Britske metalband yn 1988 oprjochte yn Preston. De band brocht yn 1989 syn debútalbum *Shattered Existence* út. Yn 1997 waard de band opheft, mar yn 2005 makke de Britske band in koarte trochstart, om pas yn 2013 echt wer troch te gean.

## Diskografy
### Studio-albums

### Kompilaasje-albums
Pestilence

**Pestilence** is in Nederlânske metalband yn 1986 oprjochte yn Ynskedee. De band brocht yn 1988 syn debútalbum *Malleus Maleficarum* út. De band had in rûzerich bestean mei in protte wikselingen yn de besetting en hja binne der twa kear mei ophâlden, en ek twa kear wer op 'e nij begûn.

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Nuclear Assault

**Pestilence** is in Amerikaanske metalband yn 1984 oprjochte yn New York. De band brocht yn 1986 syn debútalbum *Game Over* út. Yn 1995 waard de band opheft, mar yn 1997 makke de Amerikaanske band in koarte trochstart, om dernei yn 2001 nochris op 'e nij te begjinnen en wer op te hâlden, en yn 2011 wer in werstart te meitsjen.

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Mortuary IOD

**Mortuary IOD** wie in Fryske trashmetalband oprjochte yn Berltsum en wie aktyf tusken 1995 en 2007. Mortuary IOD begûn ûnder de namme *Mortuary *. Fan 1998 ôf is de band fierder gien ûnder de namme Mortuary IOD. Yn 2002 brocht de band it album *Distorted Massacre: Fear the Madness* út. Yn 2004 wie Mortuary IOD de Fryske iepener op it Wâldrock festival.

## Albums
### Studio-albums
Radio Herrijzend Nederland

**Radio Herrijzend Nederland** wie in radio-omrop dy't fan 1944 oant 1946 útstjoerde út Eindhoven wei ûnder ferantwurdlikheid fan Sectie XI fan it Militêr Gesach (1944-1946).
Eindhoven waard befrijd op 18 septimber 1944. Yn it geheim wie by Philips al boud oan in radiostjoerder. Dêrmei waard op 3 oktober it earste programma útstjoerd. Omropper wie de sjoernalist H.J. van den Broek, sjef fan Radio Oranje.

De útstjoeringen wiene alle dagen tusken 7:00 en 9:30, 12:00 en 13:30, en tusken 17:00 en 22:15 op de 420 meter. Bekende meiwurkers fan Herrijzend Nederland wiene Max Dendermonde, Arie Kleijwegt, Fred Knol, Joop Landré, Kees Middelhoff, Karel Nort, Netty Rosenfeld, Tonny Schifferstein en Frits Thors. Yn de tiid oant de befrijing fan it hiele lân besochten se de minsken yn beset gebiet moed yn te sprekken, en tsjinwicht te jaan oan de Dútske propaganda. Nort hie de eare de harkers it nijs mei te dielen fan de Dútske kapitulaasje.

Nei de befrijing hat Herrijzend Nederland noch útstjoerd o/m 19 jannewaris 1946. Nei de befrijing wiene op oare plakken yn it lân oare Herrijzend Nederland-stjoerders aktyf, lykas de Haachske stjoerder Herrijzend Nederland III.  Algemene uitzendingen, zoals de nieuwsdienst, vielen daarna onder de stichting Stichting Radio in Overgangstijd. Oare útstjoeringen waarden wer troch de âlde omropferieningen fersoarge út Hilversum wei, dat ta teloarstelling fan Van den Broek, inkelde ministers en in tal personielsleden fan ferskate omroppen, dy't foarstanner wiene fan ien nasjonale omrop. Oanslutend waard Van den Broek yn 1947 de earste direkteur fan Radio Nederland Wereldomroep. Dy ferfong de al foar de oarloch besteande koartegolfprogramma's fan PHOHI en PCJ.


Ofbyld:RADIO_HERRIJZEND_NEDERLAND_4-11-1944_Eerste_reportage_op_bevrijd_Nederlands_grondgebied_552145.wav|1e reportaazje út in reportaazjewein op befrijde Nederlânske grûn (4 novimber 1944)
Ofbyld:RADIO_HERRIJZEND_NEDERLAND_31-12-1944_Toespraak_bij_jaarwisseling_uit_bevrijd_gebied,_De_548399.wav|Taspraak by de jierwiksel út befrijd gebiet oan Hollân, de West en Nederlânsk-Ynje (31 desimber 1944 ).
Ofbyld:RADIO_HERRIJZEND_NEDERLAND_1-5-1945_Ir._Den_Hollander_over_het_herstel_na_de_oorlog_563021.wav|Ir. F.Q. den Hollander (sekretaris generaal fan Handel en Nijverheid) oer it ophelpen fan it lân nei de oarloch (1 maaie 1945).
Ofbyld:RADIO_HERRIJZEND_NEDERLAND_7-5-1945_Nieuwsbericht_algehele_capitulatie_554320.wav|Berjocht wêryn't de definitive ein fan de oarloch yn Europa oankundige wurdt. Alle Dútske striidkrêften hawwe kapitulearre (7 maaie 1945 ).


## Keppelingen om utens
* Radio Herrijzend Nederland, mei eftergrûnsynformaasje en lûdsfragminten
* Radio Herrijzend Nederland, NPO/VPRO *Het Spoor Terug*
* It besykjen om in nasjonale omrop op te rjochtsjen, NPO/VPRO Het Spoor Terug
* Radio Herrijzend Nederland, stim fan it befrijde suden, ED.nl, 17 septimber 2010
Cannibal Corpse

**Cannibal Corpse** is in Amerikaanske metalband yn 1988 oprjochte yn Buffalo. De band brocht yn 1990 syn debútalbum *Eaten Back to Life * út. Cannibal Corpse hat fyftjin studio-albums útbrocht, en trije live albums. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums
Killers

**Killers** wie in Britske metalband yn 1990 oprjochte troch Paul Di'Anno earder fan Iron Maiden en Battlezone, Cliff Evans en Steve Hopgood earder fan Battlezone. De band brocht yn 1992 syn debútalbum *Murder One* út. Yn 1997 waard de band opheft, mar yn 2003 makke de Britske band in trochstart, om der yn 2003 definityf mei op te hâlden.

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Hatebreed

**Hatebreed** is in Amerikaanske hardcore punkband yn 1994 oprjochte yn Bridgeport. De band brocht yn 1997 syn debútalbum *Satisfaction is the Death of Desire* út. Hatebreed hat acht studio-albums útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums
Monster Magnet

**Monster Magnet** is in Amerikaanske Stonerband yn 1989 oprjochte yn Red Bank troch gitarist en sjonger Dave Wyndorf. De band brocht yn 1991 syn debútalbum *Spine of God * út. Monster Magnet hat alve studio-albums útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Kompilaasje-albums
Nevermore

**Nevermore** Wie in Amerikaanske metalband yn 1992 oprjochte yn Seattle, nei it beëinigjen fan de band Sanctuary. De band brocht yn 1995 syn debútalbum *Nevermore * út. Nevermore hat sân studio-albums útbrocht, en ien live album. Nei 2011 waard it stil rûnom Nevermore. 2015 sei sjonger Warrel Dane yn in ynterview dat de band nog altyd aktyf wie en wurke oan in nij album, mar sjonger Dane ferstoar yn 2017 oan in hertynfarkt, it oankundige album is der nea kaam. Yn 2018 kaam earder Nevermore gitarist Tim Calvert te ferstjearren oan de gefolgen fan de spiersykte ALS. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Transport League

**Transport League** is in Sweedske doommetalband yn 1994 oprjochte yn Partille. De band brocht yn 1995 syn debútalbum *Stallion Showcase* út. Yn 2005 waard de band opheft, mar yn 2009 makke de Sweedske band in trochstart. Transport League hat njoggen studio-albums útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums
Megakronkel

**Megakronkel** wie in Fryske punkband oprjochte yn 1990 yn Snits troch de doetiids yn Amsterdam studearjende bassist Jan Folmer en gitarist Robin van Velzen, beide earder fan Umberto di Bosso é Compadres. Yn 1991 docht Megakronkel in goai nei de Lytse priis fan Snits. Yn 1993 brocht de band syn debútalbum *Megakronkel* út. Yn 1994 wie Megakronkel de Fryske iepener op it Wâldrock festival.  Nei 't bassist Van Velzen by in optreden yn Neurenberg fereale wurdt op in Dútske frou en yn 1997 nei Dútslân emigrearre, is it dien mei it bestean fan de band Megakronkel. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Split-albums
Lawnmower Deth

**Lawnmower Deth** is in Britske metalband yn 1987 oprjochte yn Mansfield. De band brocht yn 1990 syn debútalbum *Ooh Crikey It's... Lawnmower Deth* út. Yn 1993 stopte de band dermei, mar makke yn 2008 in trochstart. Lawnmower Deth hat fjouwer studio-albums en ien live-album útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums
Deicide

**Deicide** (de namme betsjut "Goademoard") is in Amerikaanske metalband yn 1989 oprjochte yn Tampa. De band brocht yn 1990 syn debútalbum *Deicide* út. Ein 2004 wurde de bruorren Brian en Eric Hoffman mei-oprjochters en folslein gitaartandem, nei ûnienichheid út de band setten. Deicide hat tolve studio-albums en trije live-albums útbrocht.

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Toy Dolls

**Toy Dolls** is in Britske punkband yn 1979 oprjochte yn Sunderland. De band brocht yn 1983 syn debútalbum *Dig That Groove Baby*. Toy Dolls hat fyftjin studio-albums en trije live-albums útbrocht.

De groep is oprjochte troch Pete Zulu, de leadsjonger, Olga, gitaar, Flip, basgitaar en Mr Scott, drummer. Nei 't Pete Zulu de groep ferliet, naam Olga de rol fan leadsjonger oer, mei syn typyske stim de groep in spesjaal stimpel jaand. De groep is meardere kearen fan gearstalling feroare, Olga is noch it iennichste orizjinele lid fan de band.

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Bad Religion

**Bad Religion** is in Amerikaanske punkband yn 1980 oprjochte yn it Los Angeles. De band brocht yn 1983 syn debútalbum *How Could Hell Be Any Worse? * út. Gitarist Brett Gurewitz rjochte sels it platelabel Epitaph op om guon Bad Religion-platen út te bringen. Dit label is útgroeid ta ien fan 'e bekendste punklabels. Tusken 1994 en 2000 kamen lykwols ek inkelde albums fan Bad Religion út by Atlantic en Epic, wêrnei 't se yn 2000 wer de oerstap nei it Epitaph makke. Bad Religion hat santjin studio-albums en twa live-albums útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Incursion Dementa

**Incursion Dementa** is in yn 1987 oprjochte  Fryske metalband út Sint Anne. Yn 1991 wie Incursion Dementa ien fan de Fryske iepeners op it Wâldrock festival. Yn 1993 brocht de band it album *All This Is...* út.  Yn 1995 waard de band opheft, mar yn 2008 waard in trochstart makke.

## Albums
### Studio-albums

### Split-albums

### Kompilaasje-albums
Skyclad

**Skyclad** (de namme is in poëtyske omskriuwing foar "Neaken") is in Britske folkmetalband yn 1990 oprjochte yn Newcastle upon Tyne. De band brocht yn 1991 syn debútalbum *The Wayward Sons of Mother Earth* út. De teksten fan Skyclad geane oer de skiednis, polityk en persoanlike problematyk. Skyclad hat fjirtjin studio-albums en twa live-albums útbrocht.

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Heathen

**Heathen** is in Amerikaanske thrashmetalband yn 1990 oprjochte yn San Francisco troch gitarist Lee Altus en drummer Carl Sacco. De band brocht yn 1987 syn debútalbum *Breaking the Silence* út. Yn 1993 waard de band opheft, mar yn 2001 makke de Amerikaanske band in trochstart. Heathen hat fjouwer studio-albums útbrocht. Yn de rin fan de jierren hat de band in protte wikselingen yn de besetting hân. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Kompilaasje-albums
Mucky Pup

**Mucky Pup** is in Amerikaanske punkband yn 1985 oprjochte yn Bergenfield. De band brocht yn 1988 syn debútalbum *Can't You Take a Joke?*. Mucky Pup hat seis studio-albums en twa live-albums útbrocht. Yn 1996 is de band der mei ophâlden, mar der binne noch wol meardere reüny optredens west.

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums
Sacred Reich

**Sacred Reich** is in Amerikaanske trashmetalband yn 1985 oprjochte yn Phoenix. De band brocht yn 1987 syn debútalbum *Ignorance * út. De teksten fan Sacred Reich geane oer de polityk, maatskippij en humor. Sacred Reichhat fiif studio-albums en trije live-albums útbrocht.

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Cro-Mags

**Cro-Mags** is in Amerikaanske hardcore punkband yn 1981 oprjochte yn New York. De namme ferwiist nei de Cro Magnon-minske. De band brocht yn 1986 syn debútalbum *The Age of Quarrel* út.  Yn 2002 hold de band dermei op, mar makke yn 2008 in trochstart. Cro-Mags hat seis studio-albums en ien live-album útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Demons & Wizards

**Demons & Wizards** wie in powermetalband dy 't as njonkenprojekt oprjochte waard troch de sjonger fan Blind Guardian Hansi Kürsch en gitarist Jon Schaffer fan Iced Earth. Schaffer skreau de muzyk en Kürsch skreau de teksten. De band's line-up by de opname fan harren earste album yn 1999 "*Demons & Wizards*" bestie út Mark Prator, dy 't earder de drummer wie op in tal Iced Earth-albums, en Jim Morris, op gitaar. It personiel foar it twadde album "*Touched by the Crimson King*", útbrocht yn 2005, omfette Jim Morris wer op gitaar en Bobby Jarzombek op drums. De band brocht yn 2020 in tredde studioalbum út, "*III*", mar Kürsch en Schaffer giene begjin 2021 útinoar, neidat dúdlik wurden wie dat Jon Schaffer belútsen wie by de Bestoarming fan it Kapitoal.

## Diskografy
### Studio-albums
The Kovenant

**The Kovenant** is in Noarske metalband oprjochte yn Bergen. The Kovenant begûn ûnder de namme *Covenant* fanôf 1999 is de band fierder gien ûnder de namme The Kovenant om't de band oars juridyske problemen krige mei Sweedske band. Yn 1999 brocht de band syn debútalbum *Animatronic* út. The Kovenant hat fjouwer studio-albums útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums
Kristustsjerke (Mainz)

De **Kristustsjerke** (Dútsk: *Christuskirche*) is in protestantske tsjerke yn de Dútske stêd Mainz.

## Skiednis
Yn it fierders katolike Mainz wennen oan it ein fan it karfoarstedom yn 1802 mar in pear hûndert protestanten. Nei dy tiid ûntstie der religieuze frijheid en krigen minderheden njonken it rjocht om harren leauwe te beliden ek de folweardige boargerrjochten. Foar dy tiid waarden de protestanten fan Mainz allinne 'tolerearre', in status dy't hja mei joaden dielden. Yn de tiid dat Mainz by it protestantske Gruthartochdom Hessen hearde, woeks it tal protestantske ynwenners fan de stêd  hurd; om 1900 hinne wie al in tredde fan de Mainzer befolking protestantsk. 

## Nijbou

Nei't harren eardere tsjerke te lyts woarn wie, seagen de protestanten yn it ramt fan de noardlikwestlike stedsútwreiding mei de Neustadt yn de lêste helte fan de 19e iuw kâns om mei in nij tsjerkegebou harren selsbewustwêzen te uterjen. De tsjerkeried skreau al yn 1894 in wedstriid út, dêr't de trije ûntwerpen fan Skjøld Neckelmann, Johannes Otzen en Eduard Kreyßig  út selektearre waarden. Mar om't it grûnstik dêr't de nije tsjerke op kaam te stean net fier fan de Ryn leit, moasten der earst in ûndersyk en berekkeningen útfierd wurde troch Theodor Landsberg fan de Technyske Hegeskoalle yn Darmstadt.

Fan de trije ûntwerpen bleau dat fan de stedsarsjitekt Eduard Kreyßig oer. Mei de oanlis fan de Kaiserstraße ûnstie in dûbele boulevard, dêr't de nij tsjerke in sintraal plak krige. De bou fan de tsjerke fûn tusken 1896 en 1903 plak en op 2 july 1903 waard de tsjerke yn gebrûk nommen. 

As represintatyf tsjinwicht fan de katolike domtsjerke is de 80 meter hege koepel heger as de oare tsjerken en gebouwen fan de binnenstêd. De bou docht tinken oan de styl fan de Italjaanske heechrenêssânse. 

Nei de ferneatiging fan it gebou by de loftoanfallen op Mainz op 1 febrewaris 1945 folge fan 1952 oant 1954 in weropbou. Op 31 oktober 1954 koe de tsjerke wer yn gebrûk nommen wurde. 

De tsjerke wurdt njonken de fiering fan tsjinsten ek brûkt foar konserten en is û.o. sûnt 1954 de oefenromte fan it troch Diethard Hellmann stifte Mainzer Bachkoar en Bachorkest. Tradisjoneel wurde oan it begjin fan it semester yn de tsjerke ek de earetsjinsten fan de Johannes Gutenberg-Universiteit Mainz holden.

## Oargel
It oargel waard yn 1962 troch Förster & Nicolaus Orgelbau boud en besit 44 registers op trije manualen en pedaal.
Marduk (band)

**Marduk** (ferneamd nei de Mesopotamyske god Mardûk) is in Sweedske blackmetalband yn 1990 oprjochte yn Norrköping. De band brocht yn 1992 syn debútalbum *Dark Endless* út. Marduk hat fjirtjin studio-albums en sân live-albums útbrocht. 

## Skiednis
Marduk waard yn 1990 oprjochte yn it Sweedske Norrköping troch Patrik Niclas Morgan Håkansson (Morgan). Syn úteinlik doel wie it kreëarjen fan de meast godslasterlike en satanyske band ea. Yn 1991 brocht Marduk in demo út namme *Fuck me Jesus*, besteande út trije nûmers. Yn 1992 waard *Dark Endless*, harren earste folsleine album, makke by it label No Fashion. Nei in mieningsferskil mei No Fashion stapte Marduk yn 1993 oer nei it Frânske label Osmose. Marduk begûn yn 1994 troch de rest fan Jeropa te toeren en yn 1995 hiene se harren earste optreden bûten Jeropa yn Meksiko-Stêd. Yn 1998 wie Marduk de liedende krêft yn it Jeropeeske *Black Metal Assault Toernee*. Marduk rjochte yn 2000 in eigen label Blooddawn Productions op.

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Nashville Pussy

**Nashville Pussy** is in Amerikaanske hardrock band yn 1996 oprjochte yn it Atlanta. Yn 1998 kaam syn debútalbum *Let Them Eat Pussy* út. Syn lûd is in mjuks fan in grut ferskaat oan sjenres, dêrûnder punkrock, hardrock, country en psychobilly. De teksten fan de band gean benammen oer seks, drugs en rock-'n-roll. De band bestie oarspronklik út it  troude stel Blaine Cartwright en Ruyter Suys. Nashville Pussy hat sân studio-albums en fjouwer live-albums útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums
Apocalyptica

**Apocalyptica ** is in Finske metalband yn 1993 oprjochte yn Helsinki. De band brocht yn 1996 syn debútalbum *Plays Metallica by Four Cellos* út. Apocalyptika is begûn mei fjouwer sello's – dêr 't no noch trije fan oer binne. Apocalyptica hat njoggen studio-albums en fiif live-albums útbrocht. 

## Skiednis
Yn earste ynstânsje spilen se benammen foar de lol covers fan Metallica. Nei harren suksesfolle earste album *Plays Metallica by four sellos* folge gau in twadde album: *Inquisition symphony*. Op dit album spylje se neist covers fan Metallica ek covers fan Sepultura, Slayer, Pantera en Faith No More. De band joech op dit album ek in yntree oan harren eigen wurk. Yn 1999 ferliet Antero Manninen de band en folle Perttu Kivilaakso syn plak op. It jier dêrnei kaam harren tredde album út: *Cult*. Dêr 't it twadde album ophold mei allinnich twa eigen nûmers, gie it tredde album fierder. Yn 2002 gie Max Lilja fuort en bleau de band noch út trije sellisten bestean.

By it meitsjen fan it fjirde album *Reflections* hawwe se in soad artysten frege foar in gastbydrage, ûnder oare de Dútske punk-diva Nina Hagen, fierder Linda Sunblad en drummer Dave Lombardo fan Slayer. Omdat se Lombardo net as fêste drummer hâlde koene foar it toeren, ferfolle Mikko Sirén dy posysje. Ek op de albums dy ’t folgen steane in soad gastbydragen.

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Samuel Crompton

**Samuel Crompton** (Bolton, 3 desimber 1753 - dêre, 26 juny 1827) wie in Britsk útfiner. Hy waard ferneamd troch syn útfining de *Mule Jenny*, in masine dy 't wrâldwiid in revolúsje yn de yndustry feroarsake.

## Libben en wurk
Samuel Crompton waard berne yn Bolton, Lancashire as soan fan George en Betty Crompton (Elizabeth Holt fan Turton). Syn heit wie konsjerzje yn it deunby lizzende Hall i' th' Wood. Samuel hie twa jongere suskes. Doe 't er in jonge wie ferlear er syn heit en moast er bydrage oan it gesinsûnderhâld troch jern te spinnen, wêrby't er it spinnen learde op de spinmasine fan James Hargreaves. De tekoartkommingen fan de Jenny brochten him op it idee wat betters te betinken. Hy wurke dêr fiif of seis jier lang oan yn it geheim. De ynspanning slokte al syn frije tiid en jild op, ynklusyf it jild dat er fertsjinne troch fioele te spyljen yn it teäter fan Bolton.

Op 16 febrewaris 1780 boaske Crompton yn de parochytsjerke fan Bolton oan Mary Pimlott (of Pimbley). Sy krigen acht bern; soan George Crompton (berne op 8 jannewaris 1781), gie fierder mei it famyljebedriuw.

## Mule Jenny

De *[[Mule Jenny]]* (Ingelsk: *Spinning Mule* / *The Mule*) is de ferbettering fan James Hargreaves syn *[[Spinning Jenny]]* en Richard Arkwrights *[[Waterframe|Water Frame]]*. De Mule Jenny koe de gaadlike dikte fan tried spinne foar kleanmakkerij, wylts de *[[Spinning Jenny]]* en de *[[Water Frame]]* te swak of tsjok tried spon.

## Earbetoan
Op 24 septimber 1862 waard in stânbyld fan Crompton ûntbleate op Nelson Square yn Bolton yn oanwêzigens fan 10.000 taskôgers. Dat wie it earste stânbyld yn Bolton dat publyklik pleatst waard. It evenemint waard begelaat troch 23 muzykgroepen.
Psychotic Waltz

**Psychotic Waltz** is in Amerikaanske metalband yn 1989 oprjochte yn it Kalifoarnyske El Cajon. De band brocht yn 1990 syn debútalbum *A Social Grace* út. Yn 1997 stopte de band dermei, mar makke yn 2010 in trochstart. Psychotic Waltz hat fiif studio-albums útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Kompilaasje-albums
Dark Funeral

**Dark Funeral** is in Sweedske blackmetalband yn 1993 oprjochte yn Stockholm. De band brocht yn 1996 syn debútalbum *The Secrets of the Black Arts* út. De teksten fan de band gean benammen oer satanisme, antykristendom, de dea, en de ein fan 'e tiden. Dark Funeral hat sân studio-albums en trije live-albums útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums
Pieter Vries (politikus)

**Pieter Gerben Vries** (Strobos, 30 july 1915 – Dantumadiel, 23 juny 1992) wie in Nederlânsk politikus út namme fan de CHU. 

Hy waard berne yn de gemeente Gruttegast as soan fan mûnder Bartele Vries (1889 -1920) en Maartje Noordhoff (1887-1955). Yn 1934 begûn er syn amtlike karriêre by de gemeentesekretary fan de buorgemeente Achtkarspelen. Yn 1940 makke er de oerstap nei de gemeente Kollumerlân en Nijkrúslân dêr't er begûn as twadde amtner op de sekretary en it brocht ta haadkommys. Yn april 1946 waard Vries de gemeentesekretaris fan Barradiel en yn july 1957 folge syn beneaming ta boargemaster fan de gemeenten Goudswaard, Nieuw-Beijerland en Piershil (Hoekse Waard). 
Nei goed 40 jier yn oerheidstsjinst gie er yn desimber 1976 fanwegen sûnensproblemen mei earder pensjoen. Dêrnei ferhuze Vries nei Veenendaal en mids 1992 ferstoar er yn de âldens fan 76 jier. 

Syn soan Bartele Vries hat ek boargemaster west.
Bartele Vries

**Bartele Vries** (Kollum, 6 maart 1942) is in Nederlânske politikus fan de Christelijk-Historische Unie (CHU) en letter it CDA.

## Libben
Syn heit, Pieter Vries (1915 -1992), wie amtner op de sekretary yn syn berteplak Kollum en doe't dy gemeentesekretaris fan Barradiel waard ferhuze de húshâlding nei Seisbierrum. Omdat syn heit yn 1957 boargemaster fan Goudswaard, Piershil en Nieuw-Beijerland waard, makke er de hbs dy't er yn Ljouwert begûn wie yn Oud-Beijerland dien. Dêrnei gie er nei Rotterdam om dêr ekonomy en bestjoerswittenskippen oan de Nederlânske Ekonomyske Hegeskoalle (no Erasmus Universiteit Rotterdam) te studearjen. Nei it ferfoljen fan syn militêre tsjinstplicht begûn Vries syn karriêre by it provinsjaal bestjoer yn Seelân dêr't er ûnder mear wurksum wie as haad fan it subbureau ekonomyske saken. Yn dy perioade wie er dêrneist yn Middelburg aktyf yn de CHU dy't letter opgean soe yn it CDA.

Yn desimber 1978 gie er werom nei Fryslân om boargemaster fan Warkum te wurden. Dêrneist wie er fan septimber 1981 ôf waarnimmend boargemaster fan Drylts. By de Fryske weryndieling fan 1984 gie Warkum op yn de nije gemeente Nijefurd en waard er boargemaster fan It Bilt. Yn april 1989 folge syn beneaming ta boargemaster fan Dantumadiel en yn 1995 ferliet er Fryslân om yn Nijkerk boargemaster te wurden wat er oant syn pensjonearring yn maart 2007 bliuwe soe. Dêrmei kaam syn boargemasterskarriêre noch net te'n ein om't er yn febrewaris 2010 waarnimmend boargemaster fan Baarn waard dêr't boargemaster Jan de Groot om reden fan sûnensproblemen syn funksje net goed útoefenje koe. Mark Röell waard op 31 maart 2011 de boargemaster fan Baarn.
Kwinten (hillige)

**Kwinten** (ek: *Quintinus*) wie in 3e-iuwske kristlike martler. Oer syn libben is net in soad bekend. Hy fûn de martlersdea yn it Frânske Saint-Quentin, werfan't er de stedspatroan is. Syn feestdei is op 31 oktober.

## Vita
De âldste skriftlike boarne út de 7e iuw is histoarysk net botte betrouber; yn de rin fan de tiid is dy withoefaak bewurke. Kwinten wie in romein, dy't om 245 nei Galje teach en fral yn de omkriten fan Amiens tegearre mei Lusianus fan Beauvais it evangeelje brocht. Hy waard oppakt en yn Vermand tamtearre, mar Kwinten wegere syn leauwe ôf te swarren en sadwaande naam de romeinske prefekt Rictiovarus it beslút om him nei Reims te bringen, de haadstêd fan Gallia Belgica, om him dêr foar it rjocht te bringen. Underweis by Augusta Viromanduorum (it lettere Saint-Quentin) wist Kwinten op in mirakuleuze wize út te piken en begûn fuort wer te preekjen. Kwinten waard lykwols op 'e nij oppakt en Rictiovarus liet him nochris tamtearje en om der fuort in ein oan te meitsjen dêrnei ûnthalzje. Neffens lettere oerleverings hiene se him mei spikers stutsen, him pek oer de lea getten en it lichem neitiid yn de sompen fan de Somme smiten.

De bline romeinske Eusebia soe de resten fan Kwinten fûn ha en foar him in kapel boud ha, dy't yn de 5e iuw fergrutte waard. Tsjintwurdich stiet op it plak de Saint-Quintin-basilyk yn it nei de hillige ferneamde Saint-Quintin. 

## Ferearing

Tanksij Gregoarius fan Tours († 594) bestie der sûnt de 6e iuw in grutte ferearing fan de hillige, dy't him yn de midsiuwen útwreide nei hiel Frankryk, Belgje en it wêst fan Dútslân. Yn it jier 641 fûn biskop Eligius fan Noyon syn reliken, dy't foar de hillige in grêfmonumint oprjochtsje liet. 

Yn de tiid fan de ynfallen fan de Wytsings waarden syn bonken nei Laon brocht. Fral yn Frankryk binne tsientallen plakken en in soad tsjerken nei de hillige ferneamd. Kwinten is patroanhillige fan lêstdragers, kaaimakkers, dokters, kapelanen en wurdt oanroppen tsjin hoastjen, kinkhoast, in dripnoas en wettersucht.

## Ikonografy
Fan Kwinten binne sûnt de midsiuwen in soad foarstellings fan syn martlerskip bekend. Hy wurdt fakentiden ôf- en útbylde oan in houten raamwurk mei spikers yn syn lichem.
Fantômas

**Fantômas** is in metalband dy 't as njonkenprojekt oprjochte waard troch de sjonger fan Faith No More, Mike Patton gitarist Buzz Osborne fan Melvins, Trevor Dunn fan Tomahawk en Dave Lombardo fan Slayer. De band is ferneamd nei Fantômas, in supersmjunt dy't foarkomt yn in rige misdiedromans dy 't populêr wie yn it Frankryk fan foar de Earste Wrâldkriich, en yn films, benammen yn Frânske filmsearjes út de jierren 60. Yn 1999 kaam it debútalbum *Fantômas* út. Fantômas hat fjouwer studio-albums en ien live-album útbrocht. 

## Skiednis
Fantômas begûn krekt foar it yninoarstoarten fan Faith No More, as in rige krampeftige, avant-garde metal / grindcore-nûmers komponearre troch sjonger en bandlieder Mike Patton. Patton stjoerde de demo's dêrnei nei gitarist Buzz Osborne (fan Melvins), basgitarist Trevor Dunn (fan Tomahawk) en drummer Igor Cavalera (fan Sepultura), mei de bedoeling in supergroep te foarmjen. Cavalera sloech it oanbod ôf, mar advisearre wol wa't er tocht dat perfekt wêze soe foar it projekt: Dave Lombardo fan Slayer, dy 't it akseptearre.
De band hat al syn albums útbrocht fia Patton's ûnôfhinklike label Ipecac, mar ynearsten wie der ynteresse fan ferskate promininte platelabels, benammen fanwege it kommersjele sukses fan Patton mei Faith No More. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums
Klaas Tuinstra

**Klaas Tuinstra** (Sint-Anne, 10 febrewaris 1945 – dêre, 2 febrewaris 2022) wie in Nederlânsk politikus fan Frysk komôf út namme fan de ARP en letter it CDA.

## Karriêre
Tuinstra wie in Frysk Twadde Keamerlid fan it CDA dy't as aktuaris (fersekeringswiskundige) oplaat wie en syn politike karriêre begûn by ARJOS. Al mei jonge jierren wie er polityk aktyf as ARP-riedslid fan It Bilt en as Frysk Steatelid. Hy wurke by in fersekeringsmaatskippij en wie letter bedriuwsanalist. 
Yn 'e Twadde Keamer wie er wurdfierder op ûnderskate terreinen dy't gearhongen mei ynkommens en finansiering.

Tuinstra wie yn de jierren njoggentich adviseur fan it Wittenskiplik Ynstitút foar it CDA op it mêd fan finansjeel- en sosjaal-ekonomyske fraachstikken. Syn rapporten leine mei de basis foar de herfoarmingsaginda fan de kabinetten-Balkenende.