open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grevensfeart

De **Grevensfeart** is in wetter yn de gemeente De Fryske Marren. De feart rint yn de Haskerfeanpolder en rint fan Vegelinsoard, it eardere Stobbegat nei de Deelsbrêge. It wetter rint njonken de Grevenwei en de Deelswâl. De polder oan de noardkant hjit de Bûtengreven en oan de súdkant  Binnengreven.

De namme *Grevensfeart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Grevenvaart*.
Keamermuzyk

Under **keamermuzyk** wurdt klassike muzyk ferstien foar lytse besettings, yn Flaanderen wurdt 'ensemble' sein. Muzyk dy't jo by wize fan sprekken yn in (grutte) húskeamer (salon) spylje kinne. Keamermuzyk komt foar fan de barok ôf.

## Lyts ensemble
Meast giet it om muzyk foar twa oant njoggen strikers, blazers of fokalisten, al of net yn kombinaasje mei piano. As in ynstrumint allinnich spilet, hat men it oer in solo-ynstrumint.

Foarbylden: strykkwartetten, lieten mei of sûnder begelieding, klassike pianomuzyk. Sawat alle klassike komponisten ha strykkwartetten skreaun. Dy fan Mozart, Haydn, Schubert en Beethoven wurde it meast spile. Keamermuzyk wurdt ornaris yn húslike rûnte makke. Sa hienen Mozart en syn tiidgenoaten it ek bedoeld. 

## Keamerorkest
In keamerorkest spilet, oars as de namme tinken docht, in oar soart keamermuzyk (der is in gruttere *keamer* nedich, mar gjin grutte konsertseal. It tal leden fan in keamerorkest kin oprinne oant wol fjirtich. It keamerorkest spilet muzyk dy't spesjaal foar lytsere orkestbesettings skreaun is. Dat is gauris repertoire út de tiid dat de symfony-orkesten noch net sa grut wiene as hjoed de dei (2007). Spesjalisearre keamerorkesten lykas it Orkest fan de Achttjinde Iuw spilen faak op autentike ynstruminten.
Taragot

In **taragot** of **tárogató** is in houten inkeldreid blaasynstrumint dat by it earste oansjen it uterlik fan in klarinet hat (en ornaris fan hout is), mar kwa klank folle mear fan de sopraansaksofoan wei hat.

Lykas de saksofoan hat de taragot in koanyske boarring, de klarinet dêrfoaroer hat in silindryske boarring. Dat hat as gefolch dat de taragot en de saksofoan oerblaze nei it oktaaf, wylst de klarinet oerblaast nei it duodecime (oktaaf + kwint).

De taragot wurdt benammen yn Roemeenske en Hongaarske folksmuzyk brûkt. De namme fan it ynstrumint komt oarspronklik út it Hongaarsk (*tárogató*). Taragot is de Roemeenske fariant.
Gravepuoltsje

It **Gravepuoltsje** is in marke yn de gemeente De Fryske Marren. It wetter leit yn polder Bloksleat en wurdt trochsnien troch de A7 een de  âlde dyk fan De Jouwer nei Snits.

De namme *Gravepuoltsje* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Gravepoeltje*.
Sniefink

De **sniefink** (*Plectrophenax nivalis*) is in fûgel út de famylje fan de iisfinkfûgels (*Calcariidae*), dy 't besibbe is oant de goarsfûgels. It is in fûgel fan it noarden dy't de toendra's brûkt om te brieden.

## Foarkommen
In folwoeksen mantsje is hiel maklik te werkennen oan syn swartwite fearren. It duorret lykwols twa jier foar dat it wyt fan de jonge fûgels sa ljocht wurden is. Dan binne de fûgels wat bruner, krekt as de âldere mantsjes ek by't winterdeis binne. 
It wyfke is ek wat bruner, mar hat ek wol in wite ûnderkant. De wjukken fan de sniefink binne relatyf lang, de snaffel is lykwols koart. De Sniefinken binne sa'n 16.5 sm lang en wage tusken de 26 en 40 gram. Dêrmei binne se nei grutte te ferlykjen mei de Mosk.

## Fersprieding
Yn Jeropa binne de sniefinken allinnich yn it noarden te finen. Sy briede yn de simmer op de tûndra's fan Skandinaavje en ek yn Skotlân, meast boppe de beammegrins. Yn Yslân en ek yn it midden fan Noarwegen bliuwe se it hiele jier. By winterdeis lûke de fûgels nei it suden en binne dan by de Noardsee en Eastseekust te finen. Ek yn Nederlân en Fryslân binne se wolris yn lytse groepkes te sjen; yn 2013-2015 wiene der sa'n 1000-3000 wintergasten yn Nederlân.

## Iten
It iten fan de sniefink bestiet út lytse siedden en ynsekten.

## Fuortplanting
Yn maart begjint de briedtiid. Earst komt it mantsje op it briedplak om it territoarium mei syn sjongen ôf te beakenjen. At it dan lykwols somtiden wer snijt dan sammelje se harren wer yn lytse groepkes. It wyfke komt faak in pear wike letter.
It nêst leit meast tusken wat stiennen as yn rotsspleten en is makke fan plantestâlen, de beklaaiïng bestiet út hier en fearren. Meast wurde twa nêsten grutbrocht yn ien jier. It wyfke leit fjouwer oant seis aaien dy't yn sa'n 12-13 dagen útbret wurde.

## Taksonomy
De sniefink hat trije ûndersoarten:
* *Plectrophenax nivalis nivalis*, Noard-Noard-Amearika, Noard-Jeropa
* *Plectrophenax nivalis vlasowae*, Iislân
* *Plectrophenax nivalis townsendi*, Eilannen Beringsee
Klaroen

De **klaroen** is in sinjaalynstrumint dat te ferlykjen is mei de reguliere trompet, lykwols sûnder of mei ien fentyl. De blaastechnyk makket it lûd út. It ynstrumint is makke fan koper en hat in trochkringende en skerpe toan. Sûnder fentyl stiet it ynstrumint stimd yn Bes, lykwols mei yndrukt fentyl stiet it stimd yn Es.

De klaroen wurdt ek wol Bachtrompet of sopraantrompet neamd en liket op in âlde posthoarn.
Jehan Willem Friso fan Nassau-Dietz

**Jehan Willem Friso** (Dessau, 4 augustus 1687 - Strijensas, 14 july 1711), foarst fan Nassau-Dietz (1696-1711), Prins fan Oranje (1702-1711), steedhâlder fan Fryslân (1707-1711) en Grinslân (1708-1711), wie de âldste soan fan Hindrik Kasimir II en Henriëtte Amalia.

## Libben
Nei de dea fan syn heit yn 1696 waard Jehan Willem Friso beneamd as foarst fan Nassau-Dietz en steedhâlder fan Fryslân en Grinslân. Omdat er noch minderjierrich wie fungearre syn mem oant 1707 as regintes. As ienich erfgenamt fan syn efterneef steedhâlder Willem III krige hy yn 1702 de titel Prins fan Oranje derby.

### De Spaanske Suksesjekriich
As Generaal fan it Staatsleger die Jehan Willem Friso mei oan de Spaanske Suksesjekriich. Troch in misbegryp tusken him en de Britske kommandant, Marlborough ferlearen tûzenen Nederlanners it libben yn de slach by Malplakwet op 11 septimber 1709. Lykwols behelle hy yn dizze bluodderige fjildslach de oerwinning. 

Op 14 july 1711 op wei nei De Haach foar besprekkings oer in erfkwestje, kaam de doe 23-jierrige Jehan Willem Friso troch ferdrinking om by it oerstekken fan it Hollânsk Djip by Moerdijk nei Strijensas. Koart dêrnei op 1 septimber 1711, waard syn soan Willem IV berne. Op 25 febrewaris 1712, goed 7 moannen nei syn dea, waard Jehan Willem Friso begroeven yn de Grutte of Jakobinertsjerke yn Ljouwert.

## Houlik en bern
Jehan Willem Friso troude op 26 april 1709 mei Maria Louise (1688-1765). Ut dat houlik waarden twa bern berne:
* Anna Charlotte ''Amalia'' (1710-1777),
* ''Willem IV'' Karel Hendrik Friso (1711-1751)
Sniemosk

De **sniemosk** (*Montefringilla nivalis*) is in lytse sjongfûgel út de famylje fan de moskfûgels.

## Foarkommen
De sniemosk is sa'n 16,5 oant 18 sm grut. It mantsje hat in brune boppekant, in wite ûnderkant en in grize kop. De lange smelle wjukken binne wyt. Simmerdeis is de snaffel swart en hat de fûgel in swarte flek yn de hals. By't winter wurdt dizze flek griis en de snaffel giel. Yn de loft is de fûgel oan de swart mei wite wjukken en sturt goed te werkennen. It wyfke hat in brune kop en de wjukken en sturt hawwe net sa'n protte wite fearren as by it mantsje. 

## Fersprieding
De sniemosk is in stânfûgel en briedt op keale bergen boppe de 1500 oant 2100 meter hichte. It gebiet wêr't er foarkomt rint fan Súd-Jeropa oer Sintraal Aazje oant it westen fan Sina.
 

## Iten
De sniemosk yt meast ynsekten en sied. Yn de wintersportgebieten komt de fûgel yn grut tal foar en komt dêr ek geregeld yn de buert fan de minsken om krûmkes op te pikken.

## Fuortplanting
It wyfke fan de sniemosk leit 4 oant 5 aaien, dy't yn twa wiken útbret wurde. Beide âlden soargje dêrnei foar de jongen. De fûgels briede ek wol in twadde kear yn it jier.
Grinzer Feart

De **Grinzer Feart** is in feart yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De Grinzer feart is in stik fan it Prinses Margrietkanaal fan Burgum nei de Burgumer Mar.

De namme *Grinzer Feart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Groningervaart*.
Grutdjip

It **Grutdjip** (Stellingwerfsk en offisjeel: *Grootdiep*, net te betiizjen mei it Dokkumer Grutdjip) is in rivierke yn de gemeente Eaststellingwerf. It wetter fan sa'n 10 kilomer langte rint fan de Opsterlânske Kompanjonsfeart tusken Easterwâlde en Appelskea om de eastkant fan Easterwâlde hinne, rint besuden Jardingea lâns en komt dan út yn de Boppe-Tsjonger.

Dêr’t it wetter eartiids de frije rin hie is it yn de rin fan de tiid mear en mear kanalisearre. Skipfeart is net mear mooglik, ek troch in soad keardamen. It wetter ûntsprong yn de mieden tusken Appelskea en Easterwâlde, mar troch it graven fan de Opsterlânske Kompanjonsfeart is de oarspronklike boarne ferdwûn. It wetter rint earst westlik lâns De Fochtel, súdlik lâns de buorskippen Weper en Bentemaden om dan wat noardwestlik fan Prandingea by Eatserwâlde út te rinnen yn de rivier de Tsjonger.
De Grûns

**De Grûns** is in wetter yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Foar de gemeentlike weryndieling foarme De grûns it grinswetter tusken de gemeentes Nijefurd en Wymbritseradiel. De Grûns is de ferbining tusken de fjouwersprong mei Koartfliet/Langfliet en Sânige Grûns mei de Flakke Brekken. Noardwestlik fan De Grûns leit Nijhuzum en súdeast leit de Kaappolder.

De namme *De Grûns* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *De Grons*.
De Grûnzen

**De Grûnzen** is in kanaal yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De Grûnzen is it ferlingde fan de Koudumer Feart by de krusing mei Yndyk/Krúsfeart yn westlike rjochting nei Molkwar. De namme *De Grûnzen* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *De Gronzen*.
Tsjerkemuzyk

Under **tsjerkemuzyk** wurdt muzyk ferstien dy't skreaun is mei it each op it brûken derfan yn in tsjerklike liturgy.

Tsjerkemuzyk is sa âld as de tsjerke sels, hoewol't út de earste tiid net in soad oerbleaun is, foaral omdat âldere muzyknotaasje-systemen út de tiid rekken. De earste perioade, dêr't bewust yn besocht is om wat oarder oan te bringen yn de liturgyske muzyk, dy te bondeljen en fierder stal te jaan, is de tiid fan Karel de Grutte. Oan dy tiid tankje wy de earste bondeling fan it Gregoriaansk en it neumeskrift. Sûnder mis befettet it Gregoriaansk oerbliuwsels út earder tiden, mooglik sels út de joadske timpelliturgy, mar dat is dreech oan te wizen. Feit is dat hast acht iuwen lang de ûntjouwing fan de West-Jeropeeske muzykskiednis, sa net hielendal, dan dochs foar it grutste part, lâns de wei fan tsjerkemuzyk plak hie.

Mei de ûntjouwing fan de muzyknotaasje en de mearstimmigens rjochten in soad komponisten har op it meitsjen fan foaral tsjerkemuzyk, ek al omdat komponisten gauris prysters wiene, lykas bygelyks Gregorio Allegri, Gilles Binchois, Philippe de Vitry en net te ferjitten *de Reade Pryster* Antonio Vivaldi. Gauris wie dat foar de muzikant(en) de bêste, sa net iennichste, wize om troch de tiid te kommen, net allinnich yn de tsjerke sels, mar ek oan in prins-, aartsbiskiplik-, hertochlik- of keizerlik hôf.

Troch de iuwen hinne hat de *[[mis]]*, of in part dêrfan, in favoryt ûnderwerp foar komponisten west, sels protestantske komponisten lykas Johann Sebastian Bach skreaune noch yn dy foarm. De gregoriaanske meldijen waarden gauris as basis nommen foar fierdere mearstimmige bewurking.
Inkelde foarbylden fan tsjerkemuzyk, dy't no ek yn de konsertseal te beharkjen binne:
**Missa Solemnis* Ludwig van Beethoven
**Requiem* Wolfgang Amadeus Mozart 
* Ferskate Te Deums en Gloria's.

Yn Heverlee by Leuven is it Lemmensynstitút aktyf yn de stúdzje en it ûnderrjocht fan tsjerkemuzyk. It Nederlânsk Ynstitút foar Tsjerkemuzyk, hjoeddedei ûnderdiel fan it Utertsk konservatoarium en de Gregoriusferiening wurkje nau meiïnoar gear. 

## Inkelde 20e-iuwske komponisten fan tsjerkemuzyk yn it Nederlânske taalgebiet
* Tera de Marez Oyens
* Antoine Oomen
* Frits Mehrtens
* Tom Löwenthal
* Mariëtte Harinck
* Maurice Pirenne
* Bernard Huijbers
* Willem Vogel
* Daan Manneke
* Chris Fictoor
* Ignace de Sutter
* Adriaan C. Schuurman

## Keppeling om utens
* Lemmensynstitút
Arend Glas

**Arend Dirk Glas ** (De Jouwer, 29 oktober 1968) is in Fryske bobslider.

Arend Glas makke yn 1992 syn earste ôfdaling yn in bobslide yn Igls (stedsdiel fan Innsbruck). Nei twa jier in soad ôfdalings makke te hawwen en treend te hawwen bliek Glas in goede stjoerder te wêzen. Dêrby is hy ûndanks syn lette begjinnen mei de sport en gjin ûnderfining yn de atletyk tige eksplosyf, wat goed fan pas komt yn dizze sport. 

Glas is de captain fan syn team en is sawol yn de twamansbob as yn de fjouwermansbob aktyf. As captain is hy ek oan ien tried wei dwaande mei it scouten fan potintsjele bobsliders, om it nivo yn Nederlân fierder omheech te bringen. 

By de Olympyske Winterspullen 2002 yn Salt Lake City die Glas foar it earst mei syn team mei oan de Olympyske Spullen. Meidwaan wie  doe belangriker as winnen en hy einige dan ek op it 16e plak mei de twamansbob en as 17e mei de fjouwermansbob. Mei wat muoite kwalifisearre it team him ek foar de Olympyske Winterspullen 2006 yn Turyn.

Yn Turijn starte Glas yn de twamansbob mei Sybren Jansma, wylst hy tegarre mei Jansma, Vincent Kortbeek en Arno Klaassen yn de fjouwermansbob stapte. Cesar Gonzalez gie mei nei Turijn as stand-in. Yn de twamansbob rekken Glas en Jansma nei fjouwer runs op in teloarstellende 19e plak. De fjouwermansbob like yn it earstoan foar in folle bettere prestaasje te soargjen, mar it 12e plak nei de earste run koe net fêstholden wurde, wêrtroch't se útkamen op in 16e posysje.

Arend Glas kaam bûten de bobslydbaan yn de publisiteit fanwege ûndersteld lidmaatskip fan de CP'86. Anty-faksistenorganisaasje Kafka makke yn 1998 it lidmaatskip fan Glas bekend. Alhoewol't Glas al fan jongs ôf oan (mooglik fan syn santjinde, seker nei syn 25e) lid wie fan de CP'86, spile Glas gjin belangrike rol yn de partij. Letter naam Glas ôfstân fan de politike ideeën fan ekstreem rjochts. 

Glas is drs. bedriuwsekonomy en manager fan Bobsleigh Support & Bobstart. Yn 2021 ferstoar Glas syn frou Bea oan de gefolgen fan boarstkanker.
Houtekster

De **Houtekster** (*Garrulus glandarius*) is in fûgel út de famylje fan de Kriefûgels.

## Foarkommen
De Houtekster is sa'n 32 oant 35 sm. grut en in wjukspanwiidte dy't likernôch 53 sm lang is. De fûgel waacht sa'n 170 gram. De fearren fan de Houtekster binne readeftich griis, de wjukdekfearren binne fel blau mei in swarte râne. Syn stút en ûnderkant fan de sturt binne wyt en goed te sjen at er fleant.

## Fersprieding
De Houtekster komt foar yn Jeropa, Noard-west Afrika en yn Aazje oant Japan. 

## Iten
De Houtekster is in allesiter. Hy yt in bulte ynsekten en harren larven, mar yn it foarjier yt er ek wol ris aaien en jongen fan oare fûgels. Yn de hjerst en winterdeis yt er meast plantaardich fiedsel. Foaral in bulte ikels mar ek wol nuten, beien, jirpels, apels ensfh. De Houtekster is ek gewoan om yn de hjerst in foarried fan ikels oan te lizzen.
Trochdat de houtekster net syn hiele foarried opbrûkt soarget er ek foar de fuortplanting fan de beammen trochdat de ikels en nuten dy't der yn de grûn ferstoppe hat útgroeie ta nije beammen.

## Fuortplanting
De Houtekster makket syn nêst yn in beam fan tûken en plantestâlen oan de binnekant beklaaid mei ûnder oaren mos. It wyfke leit fiif oant sân griisgriene aaien mei brune flekken. De aaien wurde troch beide âlden yn 16 as 17 dagen útbret. Dêrnei duorret it noch in lytse trije wike foar de jongen útfleane. De Houtekster hat mar ien nêst it jier.
Vasco

**Vasco** is in tekenteltsjerige fan Gilles Chaillet, begûn yn 1983.

De haadfiguer is *Vasco*, in jonge út in bankiersfamylje yn de 14e iuw. Troch syn famylje wurdt er nei ferskate plakken yn Jeropa stjoerd. Op dy manier jout Chaillet in oersjoch fan it Jeropa yn de lette Midsiuwen. De tekenteltsjes binne oarspronklik Frânsk, mar ferskine ek yn oare talen.

Oant no ta binne ferskynd (Nederlânske titels):
# Goud en Wapens
# De Gevangene van Satan
# De Byzantijnse
# Het Voorgeborchte van de Nacht
# De Baronnen
# Schaduwen over Venetië
# De Duivel over Kathaar
# De Weg naar Montségur
# De stof van Isphatan
# De Honden van Bâhrâm Ghör
# Het Verboden Keizerrijk
# De Prinsen van de Rode Stad
# De Grafdelvers van Beëlzebub
# Toverkunsten
# Het Spooke van Brugge
# Mémoires de Voyages (Allinnich yn it Frânsk ferskynd.)
# Het Beest
# Rienzo
# De Schaduwen van het Verleden
# De Doge van Brocéliande
# De Mac Douglas-clan
# De zwarte dame
# De witte dood

## Keppeling om utens
* De Midsiuwen yn in tekenteltsje
Grutte Gaastmar

De **Grutte Gaastmar** is in mar op de grins fan de gemeente Súdwest-Fryslân. De mar leit west fan De Gaastmar en stiet yn ferbining mei de Sânmar.

De namme *Grutte Gaastmar* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Groote Gaastmeer*.
Grutte Kolk

De **Grutte Kolk** is in langhalige mar yn de gemeente De Waadhoeke. De mar leit oan de seedyk by Koehoal.

De namme 'Grutte Kolk' jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Grote Kolk*.
Grutte Krite

De **Grutte Krite** is in mar yn de gemeente Ljouwert. De mar leit yn De Alde Feanen, súdeast fan Earnewâld. De Grutte Krite stiet yn ferbining mey de De Geau by Sytebuorren.

De namme *Grutte Krite* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Grutte Kritte*.
Grutte Potten

De **Grutte Potten** is in mar yn de gemeente Súdwest-Fryslân, east fan Offenwier. De mar stiet yn ferbining mei de Houkesleat, de Trije Pôlen en it Krúswetter. Rjochting de Griene Dyk lizze ek noch de Lytse Potten.

De namme *Grutte Potten* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Groote Potten*.
Grutte Sylroede

De **Grutte Sylroede** is in kanaal yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De sylroede rint tusekn Makkum en de eastlike brêge by de Carl Fellingerwei. Dêr spjalt it wetter him yn de Lytse Sylroede nei it suden, de Grutte Sylroede hjit dan Van Panhuyskanaal en rint troch oant de Warkumer Trekfeart by Tsjerkwert.

De namme *Grutte Sylroede* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Groote Zijlroede*.
De Grúts

**De Grúts** (Kollumerlânsk en offisjeel: *De Gruuts*) is in feart yn de gemeente Kollumerlân. De feart begjint west fan It Grutte Ear by Boerum en rint dan yn noardlike rjochting nei de Gruutswei west fan Warfstermûne.

De namme *De Gruuts* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Gruyts*.
Gudzekop

De **Gudzekop** is in marke op 'e grins fan 'e gemeenten Súdwest-Fryslân (foarh. Wymbritseradiel) en De Fryske Marren (foarh. Skarsterlân). De Gudzekop stiet oan de eastkant yn ferbining mei de Goaiïngarypster Puollen; it is it wetter dat oan de súdein fan de puollen nei it súdwesten rint. Oan de westkant stiet it wetter fia de Frijgerssleat yn ferbining mei de Langsturtepoel.

De namme *Gudzekop* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Gudsekop*.
Dwersfeart

De **Dwersfeart** is in feart yn de gemeente Opsterlân. De feart rint besuden Weinterpferlaat en is de rint tusken de feart bylâns de Jan Evertswei en de Kapellewei. De feart krúst de Limoeiswyk. 

De namme *Dwarsfeart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Dwarsvaart*.
401

## Foarfallen
* Paus Innocentius I ferklearret dat syn gesach jildich is oer it hiele Kristendom. 
* De trek fan de Fandalen begjint; sy ferlitte Pannoanje en lûke nei it westen.
* De Fisigoaten ûnder kening Alarik I falle it noarden fan Itaalje binnen.

## Berne
* Teodosius II, de lettere keizer fan East-Romeinske Ryk.

## Ferstoarn
* Paus Anastasius I, Paus fan 399 oant 401.
PC 2000

De **[[PC]] fan [[2000]]** waard op woansdei 2 augustus ferkeatst. De 147ste edysje waard wûn troch it partoer fan Klaas Berkepas, Dirk Jan van der Woud en Klaas Anne Terpstra, de lêste krige ek de keningsbal omhong.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale
 

## Finale

## Kening PC 2000
* Klaas Anne Terpstra
PC 1999

De **[[PC]] fan [[1999]]** waard op woansdei 4 augustus ferkeatst. De 146ste edysje waard wûn troch it partoer fan Johan Okkinga, Sake Porte en Auke van der Graaf. Auke van der Graaf waard keazen ta kening fan dizze PC.

## Earste list

## Twadde list

## Heale finale

## Finale

## Kening PC 1999
* Auke van der Graaf
402

## Foarfallen
* It grutste part fan de Romeinske troepenmacht wurdt út de provinsje Brittanje weihelle om earne oars yn it ryk ynsetten te wurden. 
* 6 april – Yn de Slach by Pollentia ferslaat it West-Romeinske leger ûnder lieding fan Stilicho de Fisigoaten.
* Ravenna wurdt ta nije haadstêd makke fan it West-Romeinske ryk.

## Berne

## Ferstoarn
403

## Foarfallen
* De Fisigoaten falle ûnder lieding fan Kening Alarik I op 'e nij Itaalje binnen; by Ferona wurde hja ferslein troch it Romeinske leger ûnder lieding fan Stilicho.
* Johannes Chrysostomus, biskop fan Konstantinopel, wurdt ôfsetten en ferband, wer werom roppen, op 'e nij ôfsetten en op 'e nij ferband.
* Fanwege de oanhâldende driging fan de Fisigoaten wurde de stêdsmuorren fan Rome wersteld en fersterke.

## Berne

## Ferstoarn
404

## Foarfallen
* Op oarder fan keizer Honoarius wurdt it Kolosseum yn Rome foargoed sletten foar gladiatorgefjochten.

## Berne

## Ferstoarn
* Eudoksia, keizerinne fan it Eastromeinske Ryk en frou fan keizer Arkadius
405

## Foarfallen
* De Fulgata, de oersetting fan de Bibel yn it Latyn, wurdt foltôge. 
* Stilicho jout opdracht ta it ferneatigjen fan de Sibyllynske boeken omdat er dy beskôget as in belediging foar it kristendom.
* (likernôch) - Yn Japan wurdt troch it hof it Sineesk skrift offisjeel ynfierd.

## Berne
* Risimer, magister militum yn Itaalje fan 456 oant 472.

## Ferstoarn
Hallumer Feart

De **Hallumer Feart** is in opfeart yn de gemeente Ferwerderadiel. De feart rint fan Hallum yn súdeastlike rjochting en komt út yn Bartlehiem.
Oan de feart stiet kleaster-poldermole De Lêste Stoer.

De namme *Hallumer Feart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Hallumertrekvaart*.
Hallumerhoekster Feart

De **Hallumerhoekster Feart** is in feart yn de gemeente Ferwerderadiel. De feart rint tusken Hallum en Hallumerhoeke. Op de feart komt ek de Kouwe Faart út.
 
De namme *Hallumerhoekster Feart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Hallumerhoekstervaart*.
Halbewyk

De **Halbewyk** is in wyk yn de gemeente Achtkarspelen. De wyk rint fan de Fjouwer Roeden yn noardeastlike rjochting nei it Dwarsdjip by Boelensloane.

In wyk is in fan de haadfeart ôfgeande lytsere feart, faak om turf ôf te fieren.
Haklânshop

It **Haklânshop** is in mar yn de gemeente De Fryske Marren. It stiet yn ferbining mei de Terkaplester Puollen. Tichtby lizze it Akkrumer Rak en de Hynstewerp. 

De namme *Haklânshop* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Haklandshop*.
Oostfarder

In **oostfarder** is in stielen kotterjacht dat boud wurdt troch de jachtwerf fan Lou Oost yn Akkrum. Tusken 1968 en 2003 binne der 121 boud yn in soad farianten. It skip is ûntwurpen troch keunstner Frits Klein. Doe't Wolter Oost de werf yn 2005 oernaam kaam der wer fraach nei de Oostfarder. Mei Martin Bekebrede yn Warkum is yn 2006 in fernijde, wat gruttere ferzje betocht. Troch de grutte koe it skip net yn Akkrum boud wurde. By it dopen fan de nije ferzje wienen 38 eigeners fan de eardere oostfarders oanwêzich.
Aldwei

De **Aldwei** is in feart yn de gemeente Ljouwert. De feart rint yn De Alde Feanen fan it Izakswiid nei de Lange Sleat west fan Earnewâld.

De namme *Aldwei* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Oudewegstervaart*.
Hannewyk

De **Hannewyk** is in wyk yn de gemeente Opsterlân. De wyk rint healwei Bakkefean en Waskemar en stiet heaks op de Bakkefeanster Feart yn it Mandefjild.

In wyk is in fan de haadfeart ôfgeande lytsere feart, faak om turf ôf te fieren.De namme *Hannewyk* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Hannewijk*.
Hans Holbein de Alde

**Hans Holbein**, **de Alde** (Augsburg, Beieren, sa. 1460 - Isenheim, Alsace, 1524) wie in Dútsk keunstskilder.

Hans en syn broer Sigismund Holbein skilderen religieuze wurken yn de let-goatyske styl. Hâns de Aldere wie in pionier en lieder yn de feroaring fan Dútske keunst út de Gotyk nei de Renêssânsestyl.

Hy wie ek in houtfykkeunstner en in yllustrator fan boeken. Ien fan syn ferneamdste wurken op dat mêd binne de searjes dy't er makke foar *De lof fan de healwizens* fan Erasmus.

Syn soannen Hans Holbein de Jongere en Ambrosius Holbein krigen harren earste skilderlessen fan him.

## Galery

Image:Hans Holbein d. Ä. 008.jpg|*[[Faam Marije|Marije]] camino del templo*, 1493, katedraal fan Augsburg.
Image:Hans Holbein d. Ä. 001.jpg|*Presentación de Cristo en el templo*, h. 1500-1501, Kunsthalle Hamburg
Image:Hans Holbein d. Ä. 002.jpg|*Santa Isabel*, h. 1500-1510, Alte Pinakothek, München
Image:Hans Holbein d. Ä. 004.jpg|*María coronada por los ángeles*, h. 1502, Germanisches Nationalmuseum, Neurenberch
Image:Hans Holbein d. Ä. 006.jpg|Detail *Retrato de Ulrich Schwartz y su familia*, h. 1503, Staatsgalerie, Städtische Kunstsammlungen, Augsburg
Image:Hans Holbein d. Ä. 005.jpg|*Catalina Schwartz con atributos de la santa de su nombre*, h. 1509-1510, Schloßmuseum, Schloß Friedenstein, Gotha
Image:Hans Holbein d. Ä. 003.jpg|*María con el niño*, h. 1515-1516, samling Julius Böhler, München
Image:Hans Holbein d. Ä. 007.jpg|*Retrato de una mujer de 34 años*, 1516-1517, Keunstmuseum, Basel.


## Keppeling om utens
* Hâns Holbein de Aldere op Artcyclopedia
414

## Foarfallen
* Yn it East-Romeinske Ryk wurdt Antemius as regint oan de kant skood. De suster fan Theodosius II, Pulcheria, wurdt Augusta en nimt it regintskip fan him oer.
* De Fisigoatyske kening Ataulf trout mei Galla Placidia, de healsuster fan keizer Honorius.
* Generaal Constantius III set it leger fan de Fisigoaten fêst by Narbonne. De Alanen rinne oer nei de Romeinen en kening Ataulf wykt út nei Spanje.

## Berne

## Ferstoarn
Alde Lunen

De **Alde Lunen** (offisjeel Frysk) is in grinswetter fan de gemeenten Dongeradiel en Kollumerlân.

Likernôch in kilometer bewesten Ingwierrum dielt it Dokkumer Grutdjip him op yn it Streamkanaal Willem Loréslûs, in ferkoarting nei Dokkumer Nije Silen ta, en de oarspronklike lêste luds fan de rin fan it Grutdjip, de Alde Lunen.

De Alde Lunen draait earst nei it súdwesten nei de Wâlddyk, giet dan by de dyk lâns nei it súdeasten en by it Mâlegreefsgat nei it easten. It draait foar Ny Terlune lykwols wer werom nei it suden en foarby de Aldwâldmersyl, dy't ferbining jout mei de Aldswemmer, draait it sels wer nei it súdwesten. At it wetter sa wer de Wâlddyk berikt draait it nei it súdeasten en foarmet dan tegearre mei de Nije Swemmer it Dokkumer Djip. Dat wetter, dat noardeasten rint, foarmet it lêste part fan de luds nei de Dokkumer Nije Silen.

De namme *Alde Lunen* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Oud Dokkumerdiep*.

## Sjoch ek
* Fryske wetters
Hurdridersgrêft

De **Hurdridersgrêft** (Dokkumersk en offisjeel: *Hardridersgracht*) is in wetter yn de gemeente Dongeradiel. De grêft leit yn Dokkum. It wetter links fan it Easterbolwurk hjit de Suder Ie, mar yn de folksmûle de Hardrijdersgracht. Dy namme krige it troch de hurdriderswedstriden dy't eartiids winterdeis foar de Iisherberch oer holden waarden.
Harnzer Feart

De **Harnzer Feart** is in feart yn de gemeente Harns en De Waadhoeke en Súdwest-Fryslân. De feart rint fan de Boalserter Feart by Boalsert nei Hichtum en Hemert oer Grauwe Kat, Arum en Kimswert nei Harns. Yn Harns rint de feart út yn de Sudergrêft.

De Harnzer feart is hast fyftjin kilometer lang en is mei de Boalserter Feart ûngefear santjin. Dizze beide kanalen wurde tegearre ek wol gewoan Harnzer feart neamd. It kanaal waard oanlein foar de skipfeart tusken Boalsert en Harns, mar wurdt tsjintwurdich allinnich noch brûkt foar rekreaasjefeart. De feart makket diel út fan de Alvestêdetocht.

De namme *Harnzer Feart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Harlingervaart*.
417

## Foarfallen
* 1 jannewaris - Galla Plasidia de suster fan keizer Honorius trout mei de Romeinske Generaal Konstantius, dy't letter koarte tiid mei-keizer wurde sil fan it West-Romeinske ryk.
* maart: Paus Innosentsius I wurdt opfolge troch Paus Zosimus.

## Berne
* Merovech - Heal historyske, heal legindaryske lieder fan de Franken en stifter fan de dynasty fan de Merovingen.

## Ferstoarn
* 12 maart - Paus Innosentsius I, Paus fan 401 oant 417.
416

## Foarfallen
* Yn opdracht fan de Romeinen begjinne de Fisigoaten mei in striid tsjin Fandalen, Alanen en Sueven yn Spanje.

## Berne

## Ferstoarn
Harnzer Trekfeart

De **Harnzer Trekfeart** wie in feart yn de gemeentes Ljouwert, De Waadhoeke en Harns.
Tusken Harns en Ljouwert rûn foar 1950 de Harnzer Trekfeart. Dy waard ferbrede en ferdjippe ta it Van Harinxmakanaal, wêrby't inkele bochten ôfsnien waarden. It Van Harinxmakanaal wie yn 1951 klear.

## Literatuer
* Schroor, Meindert, *Trekvaarten in Friesland en Groningen*, Noorderbreedte desimber 1990 
* Hallema, A., *Franeker door de eeuwen heen* (Frjentsjer 1953) 
* Pekelharing, G. hoofdstuk 4 uit: *Opmerkingen over de onderhoudsplicht van bijzondere personen ten opzichte van wegen en andere ten openbare dienst bestemde werken* (Leiden 1880)
* Eekhoff, W. *Geschiedkundige beschrijving van Leeuwarden*, diel 2 (Ljouwert 1846) siden 67-71
Tobias Gutberleth

**Tobias Gutberleth** (Cruspers, Hessen, 1609 - Ljouwert, 1662) wie rektor fan de Latynske skoalle yn Ljouwert en dichter fan Latynske fersen, dy't fan syn soan Werner Gutberleth yn 1667 útjûn waarden. 

Guthberleth is opwoeksen by syn omke Hindrik Gutberleth nei't syn âlden troch Kroaten fermoardde wienen.
Hy wie boaske oan Geeske Brongersma (famylje fan Titia Brongersma).

## Keppeling om utens
* [Koarte biografy by it Biografysk portaal troch [Abraham Jacob van der Aa|Van der Aa]]
Harstefeart

De **Harstefeart** is in feart yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De feart rint besuden de wei Sumar - Eastermar east-west. It wetter komt út by de krusing Mienskerwei-Harstewei.
De Harste wie in buorkip ûnder Sumar. Ek it kafee, de daamclub en de skuttersferiening yn Sumar hjitte sa. 

De namme *Harstefeart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Harstevaart*.
Hatsumer Opfeart

De **Hatsumer Opfeart** is in feart yn de gemeente De Waadhoeke. De feart rint súdwest fan Dronryp yn de polder Hatsum yn noarwestlike rjochting nei it Van Harinxmakanaal.

In **opfeart** is de beneaming foar in kanaal dat min ofte mear heaks *op* in oar kanaal stiet. De namme wurdt benammen yn Fryslân en Grinslân brûkt. In opfeart wurdt ek wol *skipsleat, skipfeart* of *brânsleat* neamd.

Opfearten binne foaral oanlein om de fruchtbere terpgrûn of turf ferfiere te kinnen.

De namme *Hatsumer Opfeart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Hatsumeropvaart*.
Haukesfeart

De **Haukesfeart** is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart rint fan de Grutte Wiskepolder nei it suden en komt út yn de Koudumer Feart oan de noardkant fan Koudum.

De namme *Haukesfeart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Haukesloot*.
Hauler Djip

It **Hauler Djip** (Stellingwerfsk en offisjeel: *Hauler Diep*) is in feart yn de gemeente Eaststellingwerf. It wetter rint besuden Haulerwyk en benoarden Weperpolder nei de Rendyk.

De namme *Hauler Diep* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Haulerdiep*.
Weperpolder

**Weperpolder** is in buorskip yn de gemeente Eaststellingwerf. Hy leit oan de N919 tusken De Weper (eastlik fan Easterwâlde),  en Feanhuzen yn Drinte. In kilometer fierder rjochting Feanhuzen leit de Goudmar. Súdwest fan Weperpolder leit de buorskip De Knolle.
Hasker Sleat

De **Hasker Sleat** is in feart yn de gemeente Skarsterlân. De feart rint yn de Haskerfeanpolder tusken De Jouwer en It Hearrenfean fan de wei de Untginning yn de Haskermieden nei it suden. It rint west fan it Hearrenfeanster Kanaal lâns stoartplak De Wierde en it sângat bylâns de Fjildwei nei de A7. 

De namme *Hasker Sleat* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Haskersloot*.
Hasker Wiid

It **Hasker Wiid** is in mar yn de gemeente De Fryske Marren. De mar is ûnderdiel fan it Nannewiid. It wiid leit oan de súdkant fan Aldehaske en is ûntstien troch turfôfgraving.

De namme *Hasker Wiid* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Haskerwijd*.
We Will Rock You (liet)

***We Will Rock You*** is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Queen yn 1977 en útbrocht op it album News of the World út 1977. We Will Rock You wie it earste nûmer op it album en waard op 7 oktober 1977 útbrocht as B-kânt fan de single We Are the Champions.

## Oer it nûmer
De orizjiele útjefte fan it nûmer, yn 1977, wurdt ek wol sjoen as in dûbelde A-kant mei We Are the Champions. Dizze single helle wrâldwiid súkses. Yn Nederlân berikte de single it twadde plak yn de Top 40. Beide nûmers binne populêr by grutte sporteveneminten.

By liveoptredens fan Queen waard *We Will Rock You* faak as ôfsluter spile tegearre mei We Are The Champions en God Save the Queen. Ek is in oantal konserten iepene mei in hard rock ferzje fan it nûmer. By it Jeropeesk kampioenskip fuotbal in 1992 en it WK fuotbal yn 1994 is yn Nederlân in live-ferzje fan *We Will Rock You/We Are The Champions* útbrocht. Yn 1992 waard it tolfte plak yn de Nederlânske Top 40 berikt, yn 1994 it 32e.

## Muzikanten
* Freddie Mercury – Sang & Piano
* Brian May – Gitaar
* John Deacon - Bas
* Roger Taylor – Drums

## Ferskillende ferzjes
*Op it Freddie Mercury Tribute Concert waard it nûmer song troch Axl Rose.
*As promoasje fan de Amerikaanske rerelease fan News of the World út 1991, hat Rick Rubin it nûmer remiksd. Flea en Chad fan de Red Hot Chili Peppers leverje harren bydrage oan dizze remiks.
*Yn 2000 waard it nûmer opnommen troch de, op dat stuit populêre, boyband 5ive. Brian May en Roger Taylor wurken aktyf mei oan it nûmer en de fideoklip. 
* Foar de soundtrack fan de film A Knight's Tale (2004) hat Robbie Williams it nûmer kovere.
*Yn 2005 is, foar in reklame foar Pepsi-cola, in kover opnaam troch Beyoncé, Britney Spears en Pink. Yn de fideoklip figurearje May en Taylor, en ek Enrique Iglesias.
Hauler Poel

De **Hauler Poel** (Stellingwerfsk en offisjeel: *Hauler Poele*) is in mar yn de gemeente Eaststellingwerf. De mar leit yn it Haulerfjild súdeast fan Waskemar en benoarden De Haule.

De namme *Hauler Poele* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Haulerpoel*.

## Keppeling om utens
*http://waarneming.nl/gebstats.php?id=6498 - Natoerstatistiken fan it gebiet
Haulerwykster Feart

De **Haulerwykster Feart** (Stellingwerfsk en offisjeel: *Haulerwykster Voart*) is in feart fan 7,4 kilometer yn de gemeente Eaststellingwerf. De feart rint bylâns de N917 fan Waskemar nei Haulerwyk.

De namme *Haulerwiekster Vaort* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Haulerwijkstervaart*.
Headamsleat

De **Headamsleat** is in feart op de grins fan de gemeenten Ljouwert en Smellingerlân. De feart rint noard-súd en ferbynt de Krúsdobbe mei de Wide Ie. Op dit punt leit it bekende hotel "Ie-sicht". 
East fan de Headamsleat leit de Jan Durkspolder wat westliker rint de Aldheadamsleat.

De namme *Headamsleat* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Hooidamsloot*.
International Security Assistance Force

De **International Security Assistance Force** ek wol **ISAF** is in gearwurkingsferbân fan militêre NAFO ienheden yn Afganistan. ISAF sette yn 2001 útein yn Kabûl en stiet sûnt 5 oktober 2006 noed foar hiel Afganistan. ISAF hat ta doel foar feiligens te krewearjen foar presidint Hamid Karzai.

## Gearstalling ISAF
Der binne 37 lannen dy't meidogge oan de NAFO-missy (febrewaris 2007). Meiïnoar binne der likernôch 35.000 militêren. It haadkertier fan ISAF is yn 'e haadstêd Kabûl. Der binne fiif regionale kommando's 

## Sjoch ek
* NAFO
Himpenser Wielen

De **Himpenser Wielen** is in marke east fan Himpens yn de tredde faze fan de nijste wyk fan Ljouwert: Suderbuorren. It wetter leit yn de gemeente Ljouwert.

De namme *Himpenser Wielen* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Hempenserwielen*.
Edwin de Groot

**Edwin de Groot** (It Hearrenfean, 5 april 1963) is in Frysk skriuwer en dichter. Edwin de Groot wennet yn Aldehaske en wurket yn syn berteplak It Hearrenfean.

## Biografy
Hy folge in HBÛ oplieding ferpleechkunde en is wurksum as tiimlieder op in operaasjeôfdieling. Yn 2005 publisearre hy syn earste gedicht, *Slachfjild*, op Farsk (www.farsk.nl) en mear publikaasjes folgen yn Hjir, De Moanne en Ensafh. Yn 2007 hat hy de Rely Jorritsmapriis wûn mei it gedicht *Yn it omgean*. Edwin wie redaksjelid fan Farsk en Hjir en sit hjoed de dei yn 'e redaksje fan Ensafh. 

Begjin 2008 debutearre er by Utjouwerij Bornmeer mei de bondel *Ik skip*. Yn 2010 folge de bondel *Tongfal* mei dêryn foto's fan Tjibbe de Jong. Yn jannewaris 2013 ferskynde fan syn hân de twatalige bondel *In hazze is in lokkich bern/Een haas is een gelukkig kind*. De bondel is útjûn troch de yn 2012 oprjochte útjouwerij HotSum, dy't gearwurket mei de Nederlânske útjouwerij Contrabas. It hat as doel it útjaan fan twatalige poëzij en Fryske essaybondels.

## Bibliografy
### Dichtwurk
* 2008: *Ik skip*
* 2010: *Tongfal* (mei foto's fan Tjibbe de Jong)
* 2013: *In hazze is in lokkich bern/Een haas is een gelukkig kind*

## Prizen
* Rely Jorritsmapriis 2007: *Yn it omgean*
Heafeart

De **Heafeart** is in feart yn de gemeenten It Hearrenfean en Opsterlân en in westlik stikje yn Boarnsterhim. De feart rint súd fan De Deelen fan de Deelsbrêge by de A32 eastlik om De Deelen en dan fia it Tripgemaal nei de Ulesprong yn de gemeente Opsterlân.

De namme *Heafeart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Ringvaart*.
Lekmar

De **Lekmar** is in mar yn de gemeente Ljouwert. It marke leit tusken Abbenwier en de Snitser Mar.

## Koai
Op âldere kaarten, lykas yn de Schotanusatlas fan 1718, is te sjen dat de mar earder lytser wie. Fan it súden, fan de Alde Wjittering ôf, wie der in ferbiningsfeart nei de mar fia de Kooisleat. Dy namme wie grif om't der krekt besúden de Lekmar in einekoai wie. De ferbining is der anno 2025 net mear.

## Sâlte Grêft
Fan de mar wie der nei de Sâlte Grêft in ferbining troch in ferkavelingssleat. Dy is wichtiger wurden no't dy de iennichste tagong ta de mar is, mar der is gjin namme apart foar. De sleat wurdt of ta de Lekmar rekkene, of oars sjocht de lokale befolking de sleat as in part fan de Sâlte Grêft.

## Namme
De namme *Lekmar* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Lekmeer*.
Holstmar

**De Holstmar** is in mar yn de gemeente Ljouwert. De mar leit yn De Alde Feanen tusken it Izakswiid en de De Grêft.

Op It Bil op de oanlissteiger oan de Holstmar is in moai útsjochpunt en yn de Prinsenhof is noch in fûgelsjochhutte mei útsjoch op de ielskolverkoloanje.

De namme *Holstmar* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Holstmeer* of *Jernmeer*.
Paele Sleat

De **Paele Sleat** is in sleat yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De sleat rint yn de Skûlenboarger Polder bewesten Koudum en noardeastlik fan Molkwar. It wetter rint út yn de Yndyk.

De namme *Paele Slaet* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Palesloot*.
Hearrewyk

De **Hearrewyk** is in feart yn de gemeente Smellingerlân. De wyk rint east fan Drachten besuden Drachtster Kompenije nei de A7.

In wyk is in fan de haadfeart ôfgeande lytsere feart om turf ôf te fieren.

De namme *Hearrewyk* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Heerewijk*.
Heasleat

De **Heasleat** is in grinsfeart tusken de gemeentes Smellingerlân en Ljouwert. De feart rint yn de Soarremoarster polder benoarden Goaiïngahuzen bylâns de Peansterdyk nei de Botmar.

De namme *Heasleat* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Hooisloot*.
Hearregat

It **Hearregat** is in mar yn de gemeente De Fryske Marren. It is de ingte tusken de Lytse Griene en de Herne oan de De Klok by de Snitser Mar.

De namme *Hearregat* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Heerengat*.
Heechlânswyk

De **Heechlânswyk** (ek wol Reinderswyk neamd) is in feart yn de gemeente Smellingerlân. De wyk rint east fan Drachten bylâns De Knobben, de fleanstrip en de folkstúntsjes.

In wyk is in fan de haadfeart ôfgeande lytsere feart, faak om turf ôf te fieren.
Hege Hearreweister Feart

De **Hege Hearreweister Feart** is in feart yn de gemeente Ferwerderadiel. De feart rint fan Jaimastate noardwest fan Hallumerhoeke nei de N357 tusken Hallum en Marrum. Oan de eastkant fan de N357 rint de Hearreweister Feart.

De namme *Hege Hearreweister Feart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Hoge Herenwegstervaart*.
Hegemer Far

De **Hegemer Far** is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De Feart rint fan de krusing Jeltesleat-Wide Wimerts fia de jachthaven nei Heech.

De namme *Hegemer far* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Heegervar*.
Heksleat

De **Heksleat** is in sleat yn de gemeente De Fryske Marren. De sleat rint yn de Feanpolder fan Ychten fan de Klynsmafeart nei de feart njonken de Skoatterdyk-Ychterdyk.

De namme *Heksleat* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Heksloot*.
Heremafeart

De **Heremafeart** is in feart yn de gemeente De Fryske Marren. De feart rint bylâns de Lange Sleat op de súdeastlike wâl fan de Terkaplester Puollen.

De namme *Heremafeart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Heremavaart*.
Hearrenfeanster Kanaal

It **Hearrenfeanster Kanaal** is in kanaal yn de gemeenten It Hearrenfean. It Kanaal wurdt ek wol Nije Hearrenfeanster Kanaal neamd. 

It rint fan it Nonnegat by de Deelsbrêge op Haskerdiken en rint dan oan de westkant fan it spoar Akkrum-It Hearrenfean oan de westkant fan de suveringsynstallaasje en de nijbouwyk Nijehaske troch nei de Feanskieding. 
Fan de Feanskieding rint it kanaal fierder as Engelenfeart nei de súdliker lizzende Tsjonger.

## Skiednis
It Nije Hearrenfeanster Kanaal waard yn de jierren 70 groeven west fan It Hearrenfean. It súdlike diel fan it kanaal foarmet de grins mei de gemeente Skarsterlân. In diel fan Vegelinsoard, ûnder oare inkele wenten en in slûs, moast by de oanlis ferdwine.

## Geografy
By It Hearrenfean slút it kanaal oan op de Engelenfeart en yn it noarden op it Deel. It kanaal rint lâns twa bedriuwsterreinen ten noarden fan de A7: Kanaal en Haskerfean. Tusken It Hearrenfean en Nijehaske leit de Jousterbrêge oer it kanaal.

Bylâns it Nije Hearrenfeanster Kanaal rint ek de Hearresleat, mar dy leit east fan it spoar. Skipfeart op it kanaal hat ek oansluting op de Hearresleat middels in spoarbrêge tichtby de Grevensmole.
  
De namme *Hearrenfeanster Kanaal* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Heerenveens Kanaal*
De Hulp

**De Hulp** is in feart yn de gemeente Dongeradiel. De feart slingeret fan benoarden Hantumhuzen nei de westliker rinnende Ternaarder Feart, noardlik fan Hantum.
De Hulp wurdt sjoen as in natuerlik wetter.
Elisabet fan Breunswyk

**Elisabet fan Breunswyk** (±1230 - 27 maaie 1266) wie in dochter fan de Welfyske hartoch Otto I fan Breunswyk. Hje boaske op 25 jannewaris 1252 te Breunswyk mei greve Willem II fan Hollân en de mem fan in jongstoarne dochter Machteld en fan greve Floaris V fan Hollân . Hje waard lykwols gjin fâld doe't Willem II by Heechwâld troch it iis sakke en troch de Westfriezen deade waard, mar de fâlddij waard hâlden troch de omkes fan Floaris: Willem en Otto, elekt fan it stift Utert . 

Hje waard byset yn de Abdijtsjerke fan Middelboarch. Yn 1282 waard ek it lichem fan Willem II hjir byset, nei't er jierrenlang yn Heechwâld bedobbe woarn wie.
De Heide (mar)

**De Heide** is in marke en in rekreaasjegebiet oan de súdwestlike râne fan It Hearrenfean, wat benoarden Nijskoat, súd fan de Rottumerdyk en east fan de Engelenfeart.

It rekreaasjegebiet is ûntstien yn de jierren 80 fan de 20e iuw, neidat der in pear jier sânwinning bard wie, wêrtroch't in rekreaasjeplasse mei in djipte fan 20 meter ûntstie. Op de plasse binne allinnich roei- en sylboaten tastien. Nei it útsetten fan fisken is it wetter fan De Heide gaadlik om te fiskjen. Oan de noardkant fan de plasse is in lyts strân. 

Nei de sloop fan it iepenloftswimbad waard De Heide it rekreaasjegebiet foar de Hearrenfeansters. East fan it rekreaasjegebiet leit wenwyk *De Heide* en de golfbaan *Heidemar*.
Gallo-Romeinske Ryk

It **Gallo-Romeinske Ryk** of **Gallysk keizerryk** (Latyn: *Imperium Galliarum*) wie it gebiet dat ûnder kontrôle stie fan in rige opstannige keizers ynset troch Postumus yn 260 tidens de Romeinske krisis fan de 3e iuw. Under de Romeinen hat sa'n ryk in oantal kearen bestien, foar de lêste kear troch Aegidius yn 461 doe't de Romeinske macht yn Galje yn it ôfgean wie.

## Gallyske keizerryk (260-274)

It ryk omfieme by de earste ôfskieding oant en mei 274, de trije Gallyske provinsjes, de twa Germaanske en Brittanje. De provinsjes fan Spanje makken yn it begjin ek part út fan dit ryk. De earste Gallyske keizer Postumus fêstige yn Trier syn haadstêd.

Op de neifolgende list steane de Gallo-Romeinske keizers.

** Postumus 260-269
*** opstannige keizer: Laelianus 269 
** Marius 269
** Fiktorinus 269-271
*** opstannige keizer: Domitianus ~269? of ~271?
** Gaius Pius Esuvius Tetrikus I 271-274
*** *Caesar*, miskyn meikeizer (soan): Gaius Pius Esuvius Tetrikus II 274

## Gallyske usurpators
It Gallo-Romeinske ryk einige doe Tetrikus I en syn soan harren (frijwillich) oerjoegen oan keizer Aurelianus. Dêrnei soe it noch in oantal kearen barre dat der yn Galje op 'e nij in ûnôfhinklik *ryk* ûntstean soe, faak as gefolch fan usurpaasje troch in legerlieder. Guon fan dizze keizers binne deryn slagge om fanút Galje de allinnich hearskippij te krijen fan it hiele Romeinske ryk, de measten lykwols koenen harren mar tydlik handhavenje en waarden úteinlik ferslein.

In list fan Romeinske keizers dy't yn Galje in machtsbasis hienen:

* Magnentius 350-353
* Silvanus 355
* Magnus Maksimus 383-388 
* Flavius Fiktor 386-388
* Konstantyn III 407-411
* Konstans II 409-411
* Jovinus 411-413 
* Sebastianus 412-413

## Gallo-Romeinske Ryk (461-486)

As lêste wie der yn de Gallyske provinsje Gallia Lugdunensis, in *Gallo–Romeinsk ryk* stiften troch Aegidius, in Romeinsk generaal dy't him yn 461 ôfskiede fan it ryk. Dit Gallyske ryk waard stadichoan omkringe troch Germaanske keninkriken. De lêste Gallyske hearsker stie bekend as *Rex Romanorum* ('kening fan de Romeinen'). Yn 486 waarden de Gallo-Romeinen ferslein troch Klovis, en waard harren ryk tafoege oan it *Frankyske ryk*. 

In list fan de Gallo-Romeinske hearskers fan dit ryk:

** Aegidius 461-464
** Paulus 464 
** Syagrius 464-486
Hendrik Klazeswyk

De **Hendrik Klazeswyk** is in feart yn de gemeente Opsterlân. De wyk rint healwei Weinterpferlaat en Lyts Grins fan de Tsjalling Harkeswei nei de Heechfeanswei.

In wyk is in fan de haadfeart ôfgeande lytsere feart, faak om turf ôf te fieren.

De namme *Hendrik Klazeswyk* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Hendrik Klazeswijk*.