open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grinzer Skoalle

It begryp **Grinzer Skoalle** waard fannijs ynbrocht troch de skriuwer Ab Visser. 

Visser neamde yn 1970 de troch Ferdinand Langen en himsels yn de jierren trittich fan de 20e iuw yn Grins oprjochte keunstnersrûnte *Het Drieluik* gekjeiend ‘De Grinzer Skoalle’. 

Oare skriuwers dy't op literêre gearkomsten fan Het Drieluik kamen wiene: Max Dendermonde, A. Marja (pseudonym fan Arend Theodoor Mooij), Eddy Evenhuis, Albert Redeker, Koos Schuur, Harry Brander, Ruurd Elzer, Michiel Huizenga, Reinold Kuipers, Paul Lenda (pseudonym fan Alexander Gans) en Menno de Munck. De keunstnersrûnte bestie oant yn 1940. 

Yn 1997 rekke it begryp Grinzer Skoalle opnij yn gebrûk troch de dichter Bart FM Droog. De namme ferwiisde nei in groep Grinzer skriuwers, dichters en keunstners dy't mekoar geregeldwei moeten, ûnder oaren yn nachtkafee Koekkoek, dêr't Droog (en letter Tsead Bruinja) eltse woansdeinacht in literêr programma organisearre. De gasten kamen net allinne út Grins, mar út alle hoeken fan Nederlân en somtiids ek út it bûtenlân. Skriuwers en dichters dy't troch de media yn ferbân mei de Grinzer Skoalle brocht waarden, wiene ûnder oaren: Tsead Bruinja, Liesbeth van Dalsum (pseudonym fan Bart FM Droog), Daniël Dee, Bart FM Droog, Sieger M. Geertsma, Ruben van Gogh, Karel ten Haaf, Tjitse Hofman, Ronald Ohlsen en Albertina Soepboer.

## Oarsprong
Oarspronklik wie de Grinzer Skoalle, de Grinzer rjochting, in groep heechleararen fan de Grinzer universiteit dy't yn 1837 en de jierren dêrnei, ûnder oanfiering fan teolooch Petrus Hofstede de Groot, front makken tsjin it âlderwetske konfesjonalisme yn de Nederdútsk herfoarme tsjerke, mar ek tsjin de nijmoadrige beweging fan Isaäc da Costa wiene. Sy publisearren ûnder oaren yn har tydskrift *Waarheid in Liefde*. De Grinzer Skoalle wie fan betinken dat beskate filosofyske stúdzjes út de 18e iuw (fan it Ingelske en Frânske deïsme en de learstellingen fan Lessing, Kant, Fichte, Schelling, Hegel en Schleiermacher), de ûnmooglikens fan de âld-grifformearde lear op guon kearnpunten punten bliken die hie. De Grinzer heechleararen stribben nei in ‘libjend kristendom’ dat bekate ferâldere learstellingen fersmiet en it gezach fan de bibel inkelt noch as de iepenbiering fan God tajaan woene. Sy winsken in evangelyske geloofsbelidenis yn it plak fan in tsjerklike.
Merijn Bruijne

**Merijn Bruijne** is in Nederlânske sitfollyballer út Alphen.

Sûnt de berte hat Merijn Bruijne in ôfwiking oan de rjochter skonk, ek mist er twa fingers oan de lofterhân. Hy hat jierren lang it "gewoane" follybal spile, dat koe er dwaan omdat er in proteze hat. Nei in demonstraasje fan de sport sitfollybal by de sitfollybalferiening *Volleer* waard er entûsjast oer de sport. Hy frege oft er meispilje mocht by de feriening, dat gie sa goed dat er nei in pear moannen al by de Nederlânske sitfollybalploech kaam. De ploech wie net kwalifisearre foar de Paralympyske Spullen fan 2008, dêrnei gienen ek in pear sitfollyballers fuort. De nij opstelde ploech, mei dêryn ek Merijn Bruijne, hopet him no pleatse te kinnen foar de Paralympyske Spullen fan 2012. Mei de Nederlânske ploech einige er yn 2009 by it Europeesk kampioenskip yn Poalen as achtste en by it wrâldkampioenskip fan 2010 yn de Feriene Steaten as njoggende.

Yn de Nederlânske klupkompetysje wie Merijn Bruijne mei syn klup *Volleer* yn it seizoen 2008/2009 twad fan Nederlân. In jier letter waard er mei *Netwerk* fiifde. Troch de stipe fan it NOC*NSF kin er de sitfollybalaktiviteiten kombinearje mei de middelbere skoalle.

## Sjoch ek
* List fan Nederlânske follyballers
Golf fan Suëz

De **Golf fan Suëz** (Arabysk: خليج السويس; *Khalyj as-Suways*) is de westlike útrinner yn it noarden fan de Reade See. De eastlike útrinner is de Golf fan Akaba. De Golf fan Suëz is 40 miljoen jier âld, dat in relatyf jonge riftsône en berint in lytse 300 kilometer fan de Reade See oant Suëz by de yngong fan it Suëzkanaal. Mids de Golf fan Suëz rint de grins tusken Afrika en Aazje.

## Ekonomy
De rânen fan de Golf fan Suëz hawwe grutte Egyptyske ierdoaljefjilden. Ien fan de âldste dy't noch yn it wurk is, is it *Gemsa fjild* foar de súdwestlike kust. It fjild waard al yn 1869 ûntdutsen en sûnt 1910 eksplorearre. Ek wurdt hjir ierdgas wûn.
Teun Buijs

**Teunis "Teun" Buijs ** (Oostzaan, 24 febrewaris 1960) is in eardere Nederlânsk follybalspiler, no is er ek follybaltrainer. Hy begûn yn 1974 mei it follybal.

Hy dy ienris mei oan de Olympyske Spullen, nammentlik yn 1988 yn Seoul. Yn Súd-Korea waard er mei de Nederlânske ploech fiifde. Yn totaal hat Teun Buijs 312 ynterlannen spile foar de Nederlânske ploech. Yn syn aktive karriêre as spiler wie er ûnder oare oansletten by *DES Voorburg*.

Letter waard Teun Buijs follybaltrainer, hy waard trainer by *Compaen*, Martinus, *Maaseik* en *Zaanstad*. Oant heal 2011 wie er trainer by *RWE Volleys Bottrop* yn it Dútske Bottrop. Dêrnei gie er nei de Dútske frouljuskampioen *Schweriner SC*  

## Sjoch ek
* List fan Nederlânske follyballers
Suëz

**Suëz**  (Arabysk: السويس , *as-Suways*) is in havenstêd yn Egypte en leit oan de Golf fan Suëz en de súdlike mûning fan it Suëzkanaal. De stêd hie 478.553 ynwenners (2004). Yn de Seisdeiske Kriich yn 1967 is it meastepart fan Suëz ferwoastge. Nei it op 'en nij iepenjen fan it Suëzkanaal yn 1975 is de stêd werboud mei stipe fan ûnder oaren Koeweit en Saûdy-Araabje.

Suëz hat twa havens, Ibrahim en Tawfiq, mei wiidweidige foarsjennings. Meiïnoaor foarmje sy in metropoal. It spoar en sneldiken ferbine de stêd mei Kairo, Port Said en Ismailia. Suëz hat petrogemyske yndustry en oaljeraffinaderijen dy't troch in piipline ferbûn binne mei Kairo.

Suëz is ek in tuskenstasjon foar Moslimpylgers dy't ûnderweis binne nei Mekka.

## Sjoch ek
* Suëzkrisis

## Keppeling om utens
* Suez-online.com
Heerenveense Koerier

De ***Heerenveense Koerier*** (oant 1 july 1946 *Heerenveensche Koerier*) wie in regionaal deiblêd dat nei de befrijiing ferskynde. De krante waard útjûn op It Hearrenfean troch de Stichting Je Maintiendrai-Friesland en droech as ûndertitel *onafhankelijk dagblad voor Midden-Zuid-Oost-Friesland en Noord-Overijssel*. Sûnt begjin jierren fyftich ward it fuortset as *[[Friese Koerier]]*.

De krante ûntstie út it fersetsbulletin *De Koerier* en kaam yn plak fan it *[[Nieuwsblad van Friesland]]*, dat 'fout' west hie yn de Twadde Wrâldoarloch. Haadredakteur wie Sjoerd van der Schaaf. Nei syn fertrek nei it *Nieuw Utrechts Nieuwsblad* (de Utertske edysje fan Het Parool) waard hy opfolge troch adjunkt-haadredakteur Fedde Schurer. Yn maaie 1952 waard de titel fan de krante feroare yn *Friese Koerier*.

## Kneppelfreed
Schurer skreau op 19 oktober 1951 ûnder de titel *De laatste man van de Zwarte Hoop* in fel haadartikel nei oanlieding fan in rjochtssaak yn Ljouwerting tsjin in feedokter. De sitting wie skorst omdat de feedokter gjin Nederlânsk sprekke woe. Yn reaksje op syn artikel waard op syn beurt Schurer deifurdige. Wylst hy op 16 novimber 1951 terjocht stie waard bûten it gerjochtsgebou in gearboskjen troch de plysje mei geweld út elkoar slein. Dizze 'Slach op it Saailân' stie dêrnei bekend as "Kneppelfreed". Yn 1956 waard it rjocht om yn de rjochtsseal Frysk te sprekken offisjeel befêstige (wet-Donker).
Beach Team Holland

It **Beach Team Holland** is de namme foar de oanpak dêr't in groep Nederlânske strânfollyballers mei in protte talint harren folslein by ynsette om it heechste yn harren sport berike te kinnen. Dy oanpak wurdt ek wol it Bankrasmodel op it sân neamd.

It begûn allegear yn 2007, doe't in groep entûsjaste spilers en treners yn gearwurking mei it Nederlânsk Follybal Bûn it idee ûntwikkelen. Al in pear jierren spilje ferskate Nederlânske strânfollyballers op it heechste nivo, mei goede resultaten ta gefolch. Omdat it Nederlânsk bûn de lêste stap nei de profesjonaliteit yn organisaasje en it ûnderstipjen ek graach sette wol, is it Beach Team Holland oprjochte. Yn dy oanpak is der romte foar de bêste manljus, frouljus en talintenduo's fan Nederlân. Alle duo's sitte yn ien topsportprogram, dat yn De Haach plak hat. Trochdat alles byelkoar sit binne der gjin bysaken mear foar spilers en treners en kin der treend en prestearre wurde op topnivo.

Yn de jierren nei it begjin bewiist de oanpak him al. It program foar de jongerein hat laat ta ferskate medaljes op it EK en it WK fan 2008. Ek diene der op de Olympyske Spullen fan 2008 trije duo's mei. Yn 2008 steane der trije manljusduo's yn de top 25 fan de wrâld. Yn 2008, 2009 en 2010 wurdt der troch it duo Reinder Nummerdor/Richard Schuil op it Europeesk kampioenskip goud helle. Ek de froulju prestearje yn de jierren nei de oprjochting goed, der wurde lykwols noch gjin medaljes helle, mar de froulju sitte der wol tichteby.

## Seleksje
### Topduo's
* Reinder Nummerdor en Richard Schuil
* Emiel Boersma en Joppe Paulides
* Sanne Keizer en Marleen van Iersel
* Marloes Wesselink en Madelein Meppelink
* Sophie van Gestel en Danielle Remmers
* Michelle Stiekema

### Talinteduo's
* Alexander Brouwer en Christiaan Varenhorst
* Tim Oude Elferink en Robert Meeuwsen 
* Daan Spijkers en Jon Stiekema
* Margo Wiltens
* Rimke Braakman

## Begelieding
* Technysk direkteur: Bert Goedkoop 
* Treners topduo's: Michiel van der Kuip en Victor Anfiloff
* Treners talinteduo's: Bram Ronnes en Saskia van Hintum	

De begelieding fan de duo's bestiet fierder út in medyske stêf. 

## Keppeling om utens
* Presentaasje Beach Team Holland 2009 op YouTube
Berbera

**Berbera** is de grutste havenstêd fan Somaaljelân (yn Somaalje); it leit oan de Golf fan Aden. It is de haadstêd fan de regio Saaxil en hat likernôch 78.000 ynwenners.

De stêd leit oan in strategysk wichtige oaljerûte en hat in djippe seehaven dy't yn 1969 foltôge waard.


Ofbyld:Berabera Port.jpg|Skip yn haven fan Berbera
Ofbyld:Berbera building.jpg|Ald gebou yn Berbera


## Keppeling om utens
* Fotoos fan Berbera: febr. 2015
Hernán Cortés

**Hernán Cortés**, ek **Hernando Cortés**, (Medellín, 1485 - Castilleja de la Cuesta, 2 desimber 1547) wie in Spaansk *[[conquistador]]*.

## Libben
Hernando Cortes wie in ferearme ealman dy’t mei sa'n 600 man syn lok yn de Nije Wrâld sykje woe. Fan memmekant wie er besibbe oan Fransisko Pizarro, dy't letter Peru oermasterje soe. 
Dêr moete er in Azteeksk famke dat syn freondinne, assistinte en tolk waard en him beselskippe op syn feroveringstocht troch it Azteekse ryk. Doe’t hy kening Montezuma moete hie (dy’t him net echt hertlik wolkom hiet) begûn syn ûnderwerping, it earste jier fredich mar nei dat jier rekken se deilis en waard it in wapene striid.

It slagge Cortes frij ienfâldich it grutte Azteekse ryk te oermasterjen (nettsjinsteande dat er mar mei 600 man wie) dat hie trije oarsaken: 
* De fijannen fan de Azteken advisearren Cortes en leveren troepen 
* De komst fan Cortes foel gear mei de religieuze ûntheistering fan de Azteken. Neffens harren leauwe kaam der in tige wichtige god by har werom en dêrom tochten se dat Cortes (dy't der op syn hynder en mei ymposante wapens machtich útseach) faaks in boadskipper wie fan dy god. 
* Troch de sykten út Europa: pokken, gryp, pest dy't it Azteekse folk net koe en dêrom deadlik foar harren wiene. Dat lêste feroarsake mear slachtoffers as de wapens ea berikt hawwe koene. 

Cortes stoar mei 62 jier by Sevilla yn Spanje.
 
## Sjoch ek
* Bernal Díaz
* *Fernand Cortez*, opera fan Gaspare Spontini, Jean-Paul Penin

## Keppeling om utens
Floaressee

De **Floaressee** is in rânesee fan de Yndyske Oseaan, leit yn Yndoneezje tusken Selebes yn it noarden en Floares yn it suden. De Floaressee ferbynt de Javasee en de Balisee yn it westen mei de Bandasee yn it easten.

## Keppelings om utens
* Visibleearth nasa
* astrogeodata
Balysee

De **Balysee** is de see fuort benoarden it eilân Baly yn Yndoneezje. De see grinzet yn it westen oan de Javasee en yn it easten oan de Floaressee.

Neist streamingen út de oanswettende Yndonezyske seeën, hat de Balysee ek te krijen mei de noard-súd streamen fan wetter út de Grutte Oseaan nei de Yndyske Oseaan; it measte wetter ferlit de arsjipel troch de Balystrjitte en de Lombokstrjitte.
Bandasee

De **Bandasee** is in rânesee fan de Grutte Oseaan (mar dêrfan skieden troch hûnderten eilannen), yn Yndoneezje, tusken Selebes yn it westen, de Molukken yn it noarden en Timor yn it suden. Súdwestlik grinzet de Bandasee oan de Floressee, súdeastlik oan de Arafurasee.

## Ierdskoddings
Ierdskoddings komme faak foar yn dizze kontrei, omdat hjir trije tektonyske platen har ynfloed útoefenje - Euraziatyske-, Pasifyske- en Indo-Austalyske platen. Yn 1938, 2005, 2006 en 2009 wiene der ierdskoddings.
Arafuerasee

De **Arafuerasee** is in rânesee fan de Grutte Oseaan en leit tusken Yndoneezje en Austraalje, súdwestlik fan West-Papoea.

De trochsneed djipte is tusken de 50 en 200 meter. De see hat net safolle skipfeart en der binne noch in soad frijwat ûnbekende dielen, saneamde *unsurveyed areas*. Op seekaarten wurde dy gebieten dúdlik oanjûn mei it each op mooglik gefaar foar de skipfeart.

De Arafuerasee is in wichtich fiskfangstgebiet foar de oanswettende regio's. Lykwols driget der (yllegaal) oerbefiskjen en fersmoarging. Meast wurdt tonyn, makriel, ferskate sardinesoarten en grenaten fongen, dy't ek útfierd wurde. Der wurdt tocht dat ûnder it kontinintaal plat grutte ierdoalje- en ierdgasfjilden sitte.

Om ekonomyske ûntjouwing en beskerming fan wetter en libjende organismen goed te regeljen, is der sûnt 2003 in gearwurkingsferbân fan steats- en net-steatske organisaasjes ûnder de namme *„The Arafura and Timor Seas Experts Forum (ATSEF)“* opset, dy't ûndersyk en gearwurking tusken de steaten Austraalje, Yndoneezje, Papoea Nij-Guinea en East-Timor koördinearret.
Sam Walton

**Samuel Moore "Sam" Walton** ( Kingfisher, Oklahoma, 29 maart 1918 - Little Rock, Arkansas, 5 april 1992) wie sakeman en oprjochter fan de winkelrige Wal-Mart en fan Sam's Club. De Waltons binne mei in rûsd fermogen fan € 15 miljard ien fan de rykste famyljes fan de wrâld. Hy wie dan miljonêr, mar bleau yn in pick-up truck riden ynstee fan in djoere auto.
Arumer Swarte Heap

De **Arumer Swarte Heap** wie in groep frijheidsstriders út de streek tusken Frjentsjer, Boalsert en Harns, dy't ± 1515 mei Grutte Pier en Grutte Wierd de Saksyske Swarte Heap en de Boergonjers bestride.
Javasee

De **Javasee** is in grutte (likernôch 310.000 km²) ûndjippe see (maks. 82 meter) súdwestlik fan de Grutte Oseaan. De Javasee is part fan de Yndyske Oseaan en ûntstie oan de ein fan de lêste iistiid út it ferdjipjen fan twa grutte riviersystemen.

## Geografy
De see leit tusken de Yndonezyske eilannen: Borneo yn it noarden, Java yn it suden, Sumatra yn it westen, en Selebes yn it easten.

Yn it noardwesten hat de see in ferbining mei de Súdsineeske See fia de Karimatastrjitte. Ynt it noardeasten leit de Strjitte Makassar en oan de eastkant is de Floressee.

De moesson is beskiedend foar de streaming yn de Javasee: de eastmoesson fiert wetter út de Floressee nei de Javasee en troch de westmoesson komt der wetter út de Súd-Sineeske See troch de Strjitte Karimata de see yn.

## Ekonomy
Fiskerij is ekonomysk wichtich yn de Javasee. It gebiet hat mear as trijetûzen soarten seebisten. Fierders lûke de kusten fan de Javasee toeristen, benammen om dêr te dûken. Op Java en Bali binne nasjonale parken.
Koraalsee

De **Koraalsee** Ingelsk: *Coral Sea*, Frânsk: *Mer de Corail*) is in rânesee fan de Grutte of Stille Oseaan. De see leit tusken Australyske dielsteat Queensland yn it westen, Papoea Nij-Guinea yn 't noardwesten, de Salomonseilannen yn 't noardeasten en Fanuatû en Nij-Kaledoanje yn it easten. Yn it suden grinzet se oan de Tasmansee. Yn it westen hat de see in ferbining mei de Arafurasee fia de Strjitte fan Torres.

De Koraalsee is neamd nei it Grut Barriêrerif, it meast grutte koraalrif fan de wrâld. It rif is yn 1981 troch de UNESCO op de Wrâlderfgoedlist set. Der mei beheind fiske wurde en sûnt 1975 wie it dien mei it ferkennend ûndersyk nei ierdoalje. De Koraalsee-eilannen, in Australysk ekstern territoarium, lizze yn dizze see. De riffen en eilannen fan de Koraalsee binne ryk oan fûgels en seelibben en foarmje ek in populêre bestimming foar it nasjonaal en ynternasjonaal toerisme.

Yn de Twadde Wrâldkriich wie hjir in grutte seeslach, de Slach yn de Koraalsee.

## Fauna

File:Coral Outcrop Flynn Reef.jpg|Koraal op Flynn Rif ûnder Cairns, Queensland
File:Crown of Thorns-jonhanson.jpg|Seestjer
File:Christmas Tree Worm.jpg|Krystbeamwjirm (*[[Spirobranchus giganteus]]*). Osprey Rif
File:Laticauda colubrina (Wakatobi).jpg|seeslang *Laticauda colubrina*
Wetterpokken

**Wetterpokken** (*Varicella*) is in ynfeksjesykte dý't feroarsake wurdt troch it varicella zosterfirus. It is ien fan de fanâlds bekende bernesykten. In oare namme foar wetterpokken is **bernepokken**.

De ynkubaasjetiid is 14 oant 21 dagen. It firus dat wetterpokken jout, en reade riem (Nederlânsk: *gordelroos*) by folwoeksenen, heart ta de herpesfirussen en is besibbe oan de verwekker fan de koartslippe, herpes simpleksfirus.
Albert Cristina

**Albert Maximo Cristina** (Willemstêd, (Nederlânske Antillen), 18 novimber 1970) is in eardere Nederlânsk follybalspiler út Amersfoart. 

Hy die twarris mei oan de Olympyske Spullen, op de Simmerspullen fan 2000 yn Sydney waard er mei de Nederlânske ploech fiifde. Ek die er mei oan de Simmerspullen fan 2004, yn Atene waard er doe njoggende mei de ploech. Op it Europeesk kampioenskip yn 1997 waard er Europeesk kampioen. Yn totaal hat Albert Cristina 176 ynterlannen spile foar de Nederlânske ploech.

Albert Cristina hat ûnder oare spile foar de follybalklups *Piet Zoomers/D*, *Geldrop*, *ZVH*, *Zwolle*, *Roeselare*, *Omniworld* en *Nesselande*. By ferskate klups hat er lânstitels wûn.

### Follybaltrainer

Nei syn aktive karriêre as follyballer is er follybaltrainer wurden. Syn earste grutte súkses as trainer helle er op 25 april 2011 doe't er mei syn ploech *Rivium Rotterdam* kampioen fan Nederlân waard troch Langhenkel Volley yn de finale te ferslaan.  

In skoftke letter, op 28 maaie, kaam nei foarren dat Cristina syn ûntslach yntsjinne hie by de Rotterdamske klup. Hy die dat fanwegen it ûntbrekken fan finansjele middels.  

## Sjoch ek
* List fan Nederlânske follyballers
Ynternasjonale Hydrografyske Organisaasje

De **Ynternasjonale Hydrografyske Organisaasje** (*International Hydrographic Organization* (IHO)) is in ynternasjonale organisaasje dy't yn 1921 oprjochte is. De IHO wie it gefolch fan ynternasjonale konferinsjes en kongressen dy't al sûnt 1889 holden waarden. 

## Organisaasje
It IHO bestiet út lidsteaten (fertsjintwurdige troch de lanlike hydrografyske tsjinsten fan mei tafersjoch fan it *International Hydrographic Bureau*, mei it haadkantoar yn Monako. It belied wurdt makke troch foarsitters dy't troch de lidsteaten keazen wurde. De taak fan de organisaasje is it oanstjoeren fan de hydrografyske aktiviteit fan de lidsteaten. It IHO hat gjin hydrografyske middels ta syn foldwaan.

It doel fan de organisaasje is "it stipelearjen fan de feiligens fan navigaasje en it beskermjen fan it maritime miljeu" mei help fan koördineare en identike hydrografyske produkten en ûndersiken en it ferbetterjen fan de techniken fan de lidsteaten om dy produkten te meitsjen.

It IHO publisearet *Limits of Oceans and Seas*, dêr't de grinzen fan de oseanen yn spesifisearre wurde; dat wie al yn 1953 Yn 2000 waarden de grinzen fan de Súdlike Oseaan offisjeel fêstlein en oare saken by de tiid brocht.

Frânsk en Ingelsk binne de offisjele talen fan de organisaasje.

## Keppeling om utens
* Webside International Hydrographic Organization
Teems

De **Teems** (Ingelsk: *Thames*) is de grutste en meast wichtige rivier fan Ingelân.

De Romeinen festigen op de noardouwer fan de Teems by Londen in haadkertier. Sy neamden de delsetting *[[Londinium]]*. Troch de gaadlike lizzing koe de delsetting waakse ta de stêd Londen.
Golf fan Kalifornje

De **Golf fan Kalifornje** of **See fan Cortés** (Spaansk *Mar de Cortés* / *Golfo de California* / *Mar Bermejo*, Ingelsk *Gulf of California* / *sea of cortes*, is in see fan de Grutte Oseaan, dy't it skiereilân Neder-Kalifornje (*Baja California*) fan it Mexikaanske fêstelân skiedet.

De Golf fan Kalifornje waard yn 1539 ûntdekt troch Francisco de Ulloa, dy't tocht dat er de trochgong fan de Grutte- nei de Atlantyske Oseaan fûn hie. Melchior Díaz ferkende it gebiet yn 1540 en konkludearre dat dit net sa wie. Díaz ûntduts wol de mûning fan de Kolorado.

De golf hat in grut ferskaat oan floara en fauna. De eilannen en beskerme gebieten yn de Golf fan Kalifornje binne opnaam yn de list fan Wrâlderfgoed fan de UNESCO.
Golf fan Hammamet

De **Golf fan Hammamet** is in golf dy't part is fan de Middellânske See. De Golf fan Hammamet grinzet yn it westen oan noardeast Tuneezje en leit benoarden de Golf fan Gabès.

De meast wichtige stêden oan de Golf fan Hammamet binne Nabeul, Hammamet, Sousse en Masakin.
Golf fan Gabès

De **Golf fan Gabès** is in golf dy't part is fan de Middellânske See. De Golf fan Gabès leit eastlik fan Tuneezje, benoarden Lybje en súdlik fan Itaalje. De meast wichtige stêden oan de golf binne Sfax en Gabès (it ekonomyske en administrative sintrum fan de regio). Der wurdt fiske op tonyn en spûnzen.

Yn de Golf fan Gabès lizze it eilân Djerba en de Kerkenna-eilannen.
George Westinghouse

**George Westinghouse jr.**, (Central Bridge (New York (steat)), 6 oktober 1846 – New York, 12 maart 1914), wie in Amerikaanske ûndernimmer en yngenieur. Hy wie in freon fan Nikola Tesla en in rivaal fan Thomas Edison by de ûntwikkeling fan it Amerikaanske elektrisiteitssysteem.
Golf fan Tunis

De **Golf fan Tunis** (Arabysk: خليج تونس (*Bahr al-Tunis*)) is in grutte golf fan de Middellânske See noardeastlik fan Tuneezje. 

De haadstêd fan Tuneezje, Tunis leit oan de súdwest igge fan de golf, besuden Kaap Kartago. Noardeastlik fan Tunis lizze de ruïnen fan Kartago, no in diel fan Tunis. 

De grins fan de Golf mei de Middellânske See is de line fan Kaap Farina (*Ras et Tarf*) yn it noardwesten, nei Kaap Bon (*Rass Eddar*) yn it noardeasten.

De rivier de Medjerda mûnet yn de Golf fan Tunis út.

## Keppeling om utens
* Histoaryske kaart fan de Golf
Petsjoarasee

De **Petsjoarasee** (Russysk: Печорское море; *Petsjorskoje more*) is de namme dy't wol brûkt wurdt foar it súdeastlik diel fan de Barentssee tusken de eilannen Kolgoejev en Vajgatsj en it stik benoarden it Joegor-skiereilân. De rivier de Petsjora mûnet yn dizze see troch de Petsjoarabaai. Fan novimber oant juny is de see beferzen. De see hat kabeljauwen, wite dolfinen en seehûnen. Varandej en Narjan-Mar binne de meast wichtige plakken oan de see.

## Skiednis
Eardat de Barentssee sin namme krige, wie Petsjoarasee al ûnder de namme fan no bekend. It oare part fan de hjoeddeiske Barentssee wie eartiids bekend as "See fan Moermansk" (*Murmanskoye Morye*). 

De earste reis oer de Petsjarovsee waard yn 1032 fêstlein. De Russyske ûntdekkingsreizger Uleb, út Nizjni Novgorod, farde doe troch de Joegorski Strjitte de Karasee op. 

De Russyske "Pomoaren", de kustbewenners fan de Wite See, ferkenden dit wetter en de kust fan Nova Sembla al sûnt de 11e iuw. De earste skipfeartrûte troch Arktika, de Grutte Mangazearûte, fan de Wite See nei de rivier Ob en de Golf fan Jenisei, ûntstie yn de lette 16e iuw. Dizze skipfeartline sljochte it paad foar de rykdommen fan Sibearje oant 1619; doe waard de rûte sletten út militêre en politike redenen, nammentlik om foar te kommen dat Europeanen Sibearje ynkomme koenen.
Johann Gutenberg

**Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg** (Mainz, ± 1400 - dêre, 3 febrewaris 1468) wie in Dútsk printer. Hy jildt as de útfiner fan de boekdrukkeunst mei losse letters. Hy wurke yn Straatsburch (± 1440) en Mainz (± 1450). Syn bekendste wurk is de yn 1455 foltôge Gutenbergbibel. 

Johannes Gutenberg wie in Dútske goudsmid en útfiner dy't bekend waard troch de Gutenberg-parse, in fernijende drukmasine dy't losse en ferfangbere houten of metalen letters brûkte. Earder bestie al de blokdruk, dêr't ien side mei printe wurde koe; de hiele side waard yn ien kear yn in blok snien.

Yn 1438 gie Gutenberg in saaklike oerienkomst oan mei Andreas Dritzehn, dy't syn eksperiminten betelle. Yn 1450 gie er in twadde oerienkomst oan mei de Dútske sakeman Johannes Fust dy't it mooglik makke om in drukkerij te begjinnen om dielen fan de no ferneamde Gutenberg-bibel te printsjen. Op 30 septimber 1452, waard de bibel fan Johann Guttenberg publisearre. 

Gutenberg syn printmetoade wie it begjin fan it makliker en goedkeaper beskikber meitsjen fan teksten yn grutte oantallen. Nije techniken as it off-set printsjen binne derfan ôflaat.
Edward Jenner

**Edward Jenner** (Berkeley (Gloucestershire), 17 maaie 1749 — dêre, 26 jannewaris 1823) wie in Ingelsk dokter, de ûntwikkelder fan it pokken-faksin op basis fan kopokken en grûnlizzer fan de ymmunology. 

Edward Jenner wie de soan de pleatslike dûmny. Doe't er fjirtjin jier wie kaam hy yn de lear by in lokale sjirurch yn Londen. Yn 1772 kaam hy werom nei Berkeley en brocht it grutste part fan syn libben as dokter troch yn syn bertestêd. 

Yn 1796 die er syn wyls ferneamde eksperimint op de achtjierrige James Phipps. Jenner helle dracht út in kopokkeswolm en smarde it yn in sneetsje yn de earm fan de jonge. Hy teste syn teory, ûntstien út de plattelânstradysje, dat melkfamkes dy't kopokken hân hiene, nea siik waarden fan de echte pokken dy't in soad slachtoffers easke, benammen ûnder bern. Jenner blykt efterôf Phipps ymmún makke te hawwen foar pokken. Hy skreau in brief oan de Royal Society yn 1797 dêr't er syn eksperimint yn beskreau, mar krige te hearren dat syn ideeën te revolúsjenêr wiene, en dat hy mear bewiis nedich hie. Beret eksperimintearre Jenner mei mear bern, ek mei syn eigen soan fan alve moanne. In 1798 waarden de resultaten úteinlik publisearre en Jenner betocht it woord faksin fan 'Vacca', it Latynske wurd foar ko. 

In soad minsken hienen de gek mei Jenner. Kritisy, benammen de geastlikheid, bewearden dat it om te koarjen en goddeleas wie om ûnskuldigen yn te intsjen mei it materiaal fan in siik bist. In satiryske cartoon fan 1802 toande minsken dy't faksinearre wienen mei in kowekop. Mar troch de foardielen fan faksinaasje en de beskerming dy't it oan minsken joech waard it al gau ynfierd. Jenner waard ferneamd en bestege in soad tiid oan it ûndersykjen fan en advisearjen oer ûntwikkelingen fan it faksin. Jenner die ek ûndersyk op in tal oare gebieten fan de genêskunde en hie ek in soad belangstelling foar lânbou en niget oan it sammeljen fan fossilen.
List fan ryksmusea fan Nederlân

In **ryksmuseum** is in Nederlânsk museum dy't de museumsamlings fan it Ryk op de noed hawwe. Under de *Wet verzelfstandiging rijksmuseale diensten* fan 1993 waard it bestjoer fan de ynstellingen (16 museums, 5 besibbe tsjnsten) ûnderbrocht by selsstannige stiftingen; sûntiids binne de musea formeel gjin oerheidstsjinsten mear. De musea krije noch wol subsydzje fan de lanlike oerheid.

Begjin 21e iuw wiene der plannen foar in Nasjonaal Histoarysk Museum. Dy binne yn 2010 lykwols foarearst skrast.

Nederlân hat de neifolgjende (eardere) ryksmuseums:
Mesopotaamje (Romeinske provinsje)

**Mesopotamia** wie in Romeinske provinsje dêr't it grûngebiet fan ûngefear oerienkaam mei it gebiet dat wy tsjintwurdich kenne as Mesopotaamje. 

## Skiednis
Om-ende-by 115 hearde Mesopotaamje by it ryk fan de Parten. Doe't de Partyske kening Osroes I lykwols de Exedares, de Romeinske fazalkening fan keninkryk Armeenje ôfsette en syn eigen neef Partamasiris op de Armeenske troan pleatste, luts de Romeinske keizer Trajanus mei syn leger Armeenje binnen. Hy oermastere Armeenje en meitsje der in Romeinske provinsje fan (114). Osroene weard no fazalsteat fan de Romeinen. . 

Ferfolgens foel hy de Parten oan. Ein 115 hie der it noarden fan Mesopotaamje yn hannen; begjin 116 rjochte hy it gebiet yn as nije provinsje Mesopotaamje. Hy oermastere noch datselde jier Súd-Mesopotaamje op de Parten, en foege it ta oan de provinsje; beëasten fan de Tigris stifte hy Assyrje. Yn Partje sette hy Osroes ôf en beneamde de soan fan him Partamaspates as Romeinsk fazalkening.

Nei de dea fan Trajanus yn 117, ferdreau de Partyske befolking lykwols Partamaspates en waard Osroes wer kening fan de Parten. Trajanus' opfolger Hadrianus besleat yn 118 de Romeinske legers beëasten fan Eufraat werom te lutsen. Armeenje waard wer in fazalkeninkryk fan de Romeinen en Mesopotaamje hearde wer by it Partyske Ryk.
Spiker

In **spiker** of **neil** is in befêstigingsmateriaal út de âldheid en makke fan smei-izer, oars as de triedneil, dy't meast fan stiel makke is. Beide begrippen wurde troch elkoar brûkt, wylst itselde bedoeld wurdt.

Oant yn de 19e iuw waarden allinnich smeide spiker makke. Dêrnei waarden se makke fan izertried (dat is teoretysk it ferskil tusken in spiker en in neil).

Om 1850 bestienen der mear as tweintich soarten ferskillende spikers, fariëarend yn lingte, gewicht en foarm. 
* De spikers hienen in lingte fan 10 - 41 sm. 
* Der wienen ûnder oare trijepûners oant tritichpûners. Yn in pûn sitte tûzen spikers, spikers waarden meast per pûn ferkocht. 
* De spiker hat in ôfrûne, frij platte kop of in fersonken kop foar skilderwurk. De skacht rint tapsk ta yn in skerpe punt en is yn de regel rjochthoekich, mar kin ek rûn wêze. De âldste spikers wienen fjouwerkant. De rjochthoekige spikers moatte mei de nergf mei ynslein wurde om spliten fan it hout foar te kommen.

Der wienen brosse spikers makke fan hurd izer en taaie spikers an weakizer. De brosse spikers befetten in soad koalstof en brutsen maklik. Se waarden allinnich foar rûch wurk brûkt. Troch de spikers langer te smeien waarden se taaier, omdat der by it hjit meitsjen koalstof út giet.

Foar it fêstmeitsjen fan twa ûnderdielen wurdt it foarste ûnderdiel foarboarre. Der waard ek wol in folstik tapast.

## Sjoch ek
* triedneil
* kopspiker
See fan Ochotsk

De **See fan Ochotsk** (Russysk: *Охотское море*) is in rânesee fan de Grutte Oseaan, tusken it Russyske eilân Sachalin en it skiereilân Kamtsjatka en de arsjipel de Koerilen. Yn it súdeasten leit it Japanske eilân Hokkaido. Yn it suden foarmet de Tataresont, de seestrjitte tusken Sachalin en it fêstelân fan Sibearje, de ferbining mei de Japanske See.

De See fan Ochotsk is útsein yn it suden omjûn troch de Russyske Federaasje en wurdt dêrom beskôge as in Russyske binnensee. 

It djipste punt, tichtby de Koerilen, is 3363 m. De see is fan novimber oant juny foar in grut part beferzen. Dat komt troch it protte swiete wetter fan de rivier de Amoer en lit it sâltgehalte fan de see sakje en bringt it friespunt omheech. Ek komt faak tsjokke mist foar.

Magadan en Korsakov, yn it Russyske fiere easten, binne de grutste havens. De see waard neamd nei it plak Ochotsk, de earste Russyske delsetting yn it Fiere Easten.

## Eilannen
Guon eilannen oan de súdgrins fan de See fan Ochotsk, sa as Hokkaidō en Sachalin binne tige grut. Fierders lizze hast alle eilannen foar de kust of heare ta de Koerillen. Allinne it eilân Ion leit yn iepen see. Fierwei de measte eilanne binne ûnbewenne en foarmje sa in ideaal bried- en wenplak foar seehûnen en seefûgels.

## Oaljereserves
Op 29 plakken op it kontinintaal plat yn de See fan Ochotsk binne mooglik ierdoalje- en ierdgasreserves fûn. De totale  reserves wurde rûsd op 3.5 miljard ton brânstof, dêrfan is 1.2 miljard ton oalje en 1.5 miljard m³ gas.
Bismarcksee

De **Bismarcksee** is in see yn de Grutte Oseaan. De Bismarcksee wurdt yn it suden en westen begrinzge troch Papoea Nij-Guinea en yn it noarden en easten troch de Bismarckarsjipel. Yn it easten wurdt de see ôffrede troch de eilannen Nij-Brittanje en Nij-Ierlân, en yn it noardwesten troch de Admiraliteitseilannen.

## Ut de skiednis
Yn de Bismarcksee waard ûnder de Twadde Wrâldkriich fan 2 maart oant 4 maart 1943 yn de Slach yn de Bismarcksee de Japanske fleat ferslein.

De see is ferneamd nei de Dútske kanselier Otto von Bismarck. Ein 19e iuw foel de see ûnder it gebiet  Dútsk Nij-Guinea, in Dútske koloanje.

## Mineralen
Resint ûndersyk yn de boaiem fan de Bismarcksee hat grutte mineraalfoarrieden oantoand, sulfiden, koper, sink, sulver en goud. Papoea Nij-Guinea hat de mynrjochten yn dit gebiet. De fynsten binne tige wichtich meidat se ûnder in yn ferhâlding ûndjippe, meast kalme see fûn binne.

## Keppelings om utens
*Battle of Bismarck Sea
*Battle of the Bismarck Sea
*The Battle of the Bismarck Sea
Don Quichot

**Don Quichot** (Spaansk: *Don Quijote*) is de haadpersoan yn de troch Miguel de Cervantes skreaune roman *El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha*. De roman bestiet út twa dielen; it earste waard publisearre yn 1605, it twadde yn 1615. It boek wie al by de útjefte in bestseller, omdat it de earste roman wie dy't him ôf doarde te setten tsjin it klassike epos. It wurk waard foar it earst yn it Nederlânsk oersetten troch Lambertus van den Bos yn 1657 ûnder de titel *"Den verstandigen vroomen ridder, Don Quichot de la Mancha"*. Mei 12 gravueres stutsen troch Salomon Savry, wie dit de earste yllustrearre útjefte fan it boek yn de wrâldliteratuer. It boek krige sân kear in werprintinge, en waard twaris in lofdicht makke ta eare fan de oersetting. Cervantes skreau ek in tweintichtal toanielwurken. 

It boek is ien fan de earste romans yn in moderne Europeeske taal. It fertelt de komyske reisavontoeren fan in âlde ealman dy't, holpen troch syn feint Sancho Panza, mient dat er in doarmjende ridder is. De haadpersoan, Don Quichot, is it stereotype fan de idealist, in dwaze held dy't him mei syn goede bedoelings, mar ûnpraktyske dieden, min ofte mear belachelik makket.
 
## Keppeling om utens
* Dossier 400 jier Don Quichotte, Keninklike Bibleteek
* Informatieve webside foar bern oer it ballet Don Quichot troch It Nasjonale Ballet
* Don Quichot Librivox audiobook en ebook
Salomonssee

De **Salomonssee** is in see oan de râne fan de Grutte Oseaan. De see leit tusken Papoea Nij-Guineä yn it westen en de Salomonseilannen yn it easten. De autonome regio Bougainville, dy't anno 2024 noch ta Papoea Nij-Guineä heart mar nei ferwachting tusken 2025 en 2027 ûnôfhinklik wurde sil, leit ek oan 'e eastkant fan 'e see. Yn it suden grinzget de Salomonssee oan 'e Koraalsee en yn it noardwesten oan 'e Bismarcksee. Yn de Twadde Wrâldkriich waarden der yn 'e Salomonssee ferskate grutte seeslaggen útfochten tusken de Japanners en de Alliëarden.

## Keppeling om utens
* Kaart fan de Salomonssee
Diofantus

**Diofantus fan Aleksandrje** (Gryksk: Διόφαντος ὁ Ἀλεξανδρεύς; wierskynlik berne tusken 201 en 215 en stoarn tusken 285 en 299) wie in Gryksk wiskundige, út Aleksandrje. Wannear't hy libbe is net botte dúdlik, it sil earne tusken de 1e iuw f.Kr. en de 4e iuw west hawwe. Der wurdt meast tocht oan midden 3e iuw. Hy soe 84 jier âld wurden wêze.

Binnen de Grykske wiskunde nimt Diofantus in bysûndere posysje yn. Dêr't oare Grykske wiskundigen benammen mei mjitkunde dwaande wiene, en de oare aspekten fan de wiskunde fanút de mjitkunde beskôgen, wie Diofantus dwaande mei algebra as in 'doel op himsels'.

Hy hat hjirfoar ien fan syn earste skriuwsystemen ûntwurpen foar algebrayske fergelikingen. Syn metoade koe fergelikingen oanjaan mei alle machten fan de ûnbekende fan -6 oant 6, mar hie as neidiel dat it net mei meardere ûnbekenden wurkje koe. Hy wie mooglik ek de earste dy't negative getallen yn syn berekkeningen brûkte, hoewol't hy se net akseptearre as oplossingen foar fergelikingen.

Syn wurk giet oer datjinge wat tsjintwurdich nei him as Diofantyske fergelikingen bekend stean: polynomen mei rasjonale koëffisjinten, wêrfoar't rasjonele oplossingen socht wurde. Diofantus is der wol foar bekritisearre dat hy allinnich inkelfâldige oplossings hat, ek as in probleem in ûneinich tal oplossingen hat, mar dat beswier is mar foar in lyts part terjochte: Yn syn metoades wurde willekeurige getallen taheakke, en troch dizze te fariearjen krijt men ek de oare mooglikheden.

Diofantus skreau syn wurk op yn de *Aritmetika*. Dit bestie út 13 dielen, wêrfan lykwols lange tiid mar 6 dielen (1-3 en 8-10) bekend wiene. Pas yn 1982 waarden 4 fierdere dielen (4-7) weromfûn, al wie it yn Arabyske oersetting. De lêste 3 dielen binne ferdwûn. It wie yn de kantline fan Diofantus syn *Arithmetika* dat Fermat syn ferneamde 'lêste' stelling skreau.
Francis Drake

Sir **Francis Drake**, (Tavistock (Devon), Ingelân), ± 1540 - Portobelo (Panama), 28 jannewaris 1596), wie in Ingelsk seefarder.
 
Drake wie de twadde seefarder dy't tusken 1577 en 1580 om de ierde sylde. De earste seeman dy't soks die wie de Portegeeske seefarder Fernão de Magãlhaes ± 1520.

Francis Drake en Walter Raleigh brûkten piraterij as middel om de skatten fan de Spanjerts en Portegezen yn hannen te krijen. Dy seelju oerfoelen tsientallen skippen en nommen alles fan wearde yn beslach: goud, kakao, jirpels en tomaten. Yn it thúslân waarden de piraten as helden ûntfongen.

Drake farde yn opdracht fan keninginne Elisabeth I tsjin de Spanjerts. Yn 1585 en 1586 plondere Francis Drake de Spaanske besittings op de Kaapverdyske Eilannen en West-Ynje. In jier letter ferbaarnde hy in diel fan de Spaanske fleat yn Cadiz. Yn 1588 wie Drake as fice-admiraal belutsen by de ferneatiging fan de Spaanske Armada foar de kust fan de Grevelingen.

Francis Drake brocht de jirpel nei Europa en makke de Europeanen ek bekend mei it smoken fan tabak.
Meidat er in soad feroveringstochten makke, en troch syn súksessen yn oarlochsfiering op see wie Francis Drake fan grut belang foar Ingelân  as grûnlizzer fan de Britske wrâldhearskippij. Dêrfoar waard er 1580 adele. Drake stoar yn jannewaris 1596 oan dysentery, nei in mislearre oanfal op San Juan, Puerto Riko.

Drake's Island is nei Francis Drake neamd, it eilân dat it begjin- en einpunt wie fan syn reis om de wrâld. It leit yn de Plymouth Sound, de natuerlike haven fan de Ingelske stêd Plymouth.

## Keppeling om utens
Ross-see

De **Ross-see** is in djippe ynholte yn de Súdlike Oseaan yn Antarktika, tusken Victorialân en Marie Byrdlân. De see waard ûntdutsen troch James Ross yn 1841. It súdlik diel wurdt bedutsen troch it Ross-iisplato (500.000 km²). Dit gebiet wurdt opeaske troch Nij-Seelân as part fan it Ross-ôfhinklikheidsgebiet.

1911 sette Roald Amundsen hjir útein mei syn súdpoalekspedysje (Bay of Whales).

Yn de Ross-see lizze ûnder oaren:
* de Bay of Whales
* de Dellbridge-eilannen
* de Possession-eilannen
* Ross
* Roosevelt

## Fauna
* De Kolossale inktfisk komt yn de Ross-see foar. Op 22 febrewaris 2007 waard dêr in eksemplaar fan 10 meter lingte en 495 kilo fongen.
 
## Sjoch ek
* Beauforteilân
* McMurdo Sound
* Ross Dependency
* Ross Iisplato
* Ross (eilân)
Atze Sijtsma

** Atze Sijtsma** (Rie, 1895 - Harns, 1988) wie in timmerman en fioelebouwer. 

Atze Sijtsma fêstige him yn 1924 yn Harns en waard stedstimmerman/weiwurker by de gemeente, letter útfierder. Uteinlik waard er sjef yn de wurkpleats fan de gemeentewurken.
Hy hie in soad belangstelling foar klassike muzyk en hie in fyn ûntwikkele gehoar. Doe't syn dochter Gerry fioelspylje woe, boude hy sels in fioele foar har. Yn in hokje by syn wenning oan de Jacob Backerstrhjitte boude hy hûnderten strykynstruminten dy't oer de heule wrâld ferkocht binne. Yn de tritiger jierren ferskynden yn en bûten Fryslân meardere artikels en ynterviews oer syn wurk. 
Atze Sijtsma lei him ta op it bouwen fan strykynstruminten dy't noch altiten bespile wurde troch amateur-en beropsmuzikanten.

Yn de film 'De keunst fan it fioelebouwen', dy't ein jierren tritich troch yng. P. Suir te Harns makke waard, is fan stap ta stap te sjen hoe't Sijtsma in fioele bout. Om in fioele bouwe te kinnen, moast Sijtsma earst sels syn bysûndere skaven, beitels en snijmessen, syn kearnstikken, mallen en syn ta yn tsiende millimeters oanjouwende mjitynstruminten meitsje.  

Yn it Hannemahûs fan Harns wie tusken 14 novimer 2010 en 16 jannewaris 2011 in tentoanstelling oer syn wurk. Hjir wienen mallen, allerhanne selsmakke ark, foto's en in unike film út de jierren sechtich te sjen, dêr't waarop Sijtsma sjen lit hoe't er in fioele bout. 

It Frysk Keamer Orkest hie wyls 25 ynstruminten fan Atze Sijtsma trasearre, yn en bûten Fryslân. Dizze ynstruminten binne op twa konserten bespile. Ek Jaap Sijtsma spile as solist op syn sello mei op dizze oan Atze Sijtsma wijde konserten. Op Omrop Fryslân wie yn jannewaris 2011 in programma oer Sytsma.

## Keppeling om utens
* Wiidweidich artikel yn Arbeid (NVV) 14 febrewaris 1941
Honswijk

* Honswijk (Houten), in buorskip by Houten,
* Honswijk (Woudrichem), in ferdwûn doarp ten suden fan Woudrichem
Honswijk (Houten)

**Honswijk** is in buorskip dat ta de gemeente Houten yn de provinsje Utert. It leit oan de rivier de Lek foar Goilberdingen oer. Tichtby Honswijk leit Fort Honswijk dat ûnderdiel is fan de Nije Hollânske Wetterliny.

Tusken it jier 1150 en 1844 hie it doarp in tsjerke. Dy tsjerke stie sa ticht op de Lekdyk, dat by in dykferswierring yn de 15e iuw de tsjerketoer yn de dyk kaam te lizzen. By swier waar yn 1674 rekke de tsjerke slim skeind. Yn 1844 waarden de lêste stikken ôfbrutsen.

Oarspronklik stie Honswijk bekend ûnder de namme Tull. De namme kaam fan de fersterke pleats Tull dy't njonken de tsjerke stie. Nei ferwoastging fan it hûs Tull ferdwûn de namme. Yn 1393 waard de namme Honswijk foar it earst brûkt.

De komst fan Fort Honswijk en de byhearrende Kringewet betsjutte de ein fan Honswijk. Yn 2010 steane der noch twa húskes út it eardere doarpke. It fort wie yn de mobilisaasje yn de Earste Wrâldoarloch beset. De besetting liet letter in Reünistekrús Fort Honswijk 1914-1934 mei in ôfbyld fan it fort meitsje.
Sargassosee

De **Sargassosee** is in langrûne regio yn de noardlike helte fan de Atlantyske Oseaan, mei oseaanstreamingen rûnom. Yn it westen is de Golfstream, yn it noarden de Noard-Atlantyske Stream, iyn it easten de Kanaryske Stream en yn it suden de Noard-Atlantyske Ekwatoariale Stream. It meast tichteby lizzende eilân is Bermuda.

## Skiednis
Portugueeske seelju wienen ûnder de earsten dy't de see ûntdutsen, yn de 15e iuw; sy neamden it wetter nei it Sargassum seewier dat dêr in soad waakst (Portegeesk: *sargaço*). Lykwols soe it wêze kinne dat de see al folle earder bekend wie. In gedicht fan Rufus Festus Avienus, yn de lette 4e iuw, beskriuwt in part fan de Atlantyske Oseaan dat mei seewier oerdutsen is; hy sitearre in ferlern gien ferslach fan de  Kartaachske ûntdekkingsreizger Himilko de Seefarder, 5e iuw f.Kr. Christopher Columbus neamt  de Sargassosee ek en die ferslach fan de massas seewier dat dêr dreaun.

## Ekology

De Sargassosee is tige sâlt en lang tocht men dat der gjin libben foarkaam, hoewol't der oan de oerflakte in soad seewier fan it skaai *[[Sargassum]]* foarkomt.

Yn it ramt fan it saneamde *Global Ocean Sampling (GOS)*-ûndersyk is de Sargassosee troch J. Craig Venter en oaren op ferskaat oan mikrobysk libben ûndersocht. Oars as eardere teoryen hawwe woenen, blykt der in grut ferskaat oan iensellich libben (prokaryoten) te bestean.

De see is bekend as unyk briedgebiet fan de Europeeske en Noard-Amerikaanske iel. De aaikes komme yn de Sargassosee út en de jonge iel swimt dan nei Europa. At de iel geslachtsryp binne, geane se werom om wer te kûtsjitten yn de Sargassosee. Ek de ûnechte karetskyldpodde komt der foar; der wurdt wol toch dat de jonge skyldpodden op de Golfstream oankomme om yn de beskûling fan it seewier grut te wurden.

Troch de streamingen oan de oerflakte yn dit part fan de oseaan, ûntstiet der in opheaping fan net-ôfbrekber plestik ôffal yn de Sargassosee (*North Atlantic Garbage Patch*. Itselde ferskynsel docht him foar yn de Stille Oseaan, de *Great Pacific Garbage Patch*.

## Keppelings om utens
* Nature Report by Colley's Fins to Feathers - ''Sargasso Seaweed''
Golf fan Bingalen

De **Golf fan Bingalen** is in see dy't it noardeastlik diel fan de Yndyske Oseaan foarmet. De Golf kin ek beskôge wurde as de grutste ynholte fan de wrâld. Yn it suden fan de golf lizze Sry Lanka, de Andamanen en de Nikobaren.
It klimaat wurdt yn dizze kontrei behearske troch de moesson. Boppe de Golf ûntstean de syklonen foar dizze regio.

Grutte Yndyske havenstêden oan de baai binne Madras, Vishakhapatnam, Kalkutta en Pondicherry.
Heleen Crielaard

**Heleen Crielaard ** (De Bosk, 10 jannewaris 1967) is in eardere Nederlânske follybalster. 

Heleen Crielaard kaam foar Nederlân út op de Olympyske Spullen fan 1992 yn Barselona. Hja einige doe mei de Nederlânske ploech sechsde fan de acht dielnimmende lannen. Yn totaal hat Heleen Crielaard 139 ynterlannen spile foar de Nederlânske ploech. Yn har aktive tiid as follyballer wie hja ûnder oare oansletten by de *Vughtse Volleybal Combinatie* (VVC). 

Under har karriêre as follybalster studearre hja psychology oan de Universiteit fan Amsterdam, letter hat hja ek noch ekonomy studearre. Heleen Crielaard is troud en hat trije bern. 

## Sjoch ek
* List fan Nederlânske follyballers
Frank Constandse

**Franklin Louis (Frank) Constandse** (Foarburch, 31 maaie 1946) is in eardere Nederlânsk follybalspiler.  

Frank Constandse hearde ta de earste Nederlânske ploech dat ôffurdige waard nei de Olympyske Spullen. Yn 1964 waarden op de Simmerspullen yn Tokyo judo en follybal yntrodusearre as Olympyske sport. Nederlân waard by de Simmerspullen fan 1964 achtste fan de tsien dielnimmende lannen. Yn totaal hat Frank Constandse 170 ynterlannen spile foar de Nederlânske ploech. Yn syn aktive tiid as follyballer wie er ûnder oare oansletten by follybalklup *DES Voorburg*. 

## Sjoch ek
* List fan Nederlânske follyballers
Saint Lawrencebaai

De **Saint Lawrencebaai** (Nederlânsk, ferâldere: *Sint-Laurensbaai*, Ingelsk: *Gulf of Saint Lawrence*, Frânsk: *Golfe du Saint Laurent*) is in baai oan de mûning fan de Saint Lawrencerivier yn de Atlantyske Oseaan.

De baai wurdt begrinze troch it Labrador-skiereilân yn it noarden, Nijfûnlân yn it noardeasten, yn yt súdwesten troch it skiereilân Gaspé en yn it suden troch Nij Brunswick en Kaap Bretoneilân.

## Eilannen yn de baai
* Kebek
** de Magdalena-eilannen
** Anticosti
* Nijfûnlân en Labrador
** Nijfûnlân
* Nij-Skotlân
** Kaap Bretoneilân
* Prins Edwardeilân

## Ut de skiednis
De ynholte hat tûzenen jierren wichtich west as fiskwetter en foar ferfier foar de oarspronklike befolking oan dekusten.

De earste Europeaan dy’t de baai befarde, dêr’t wy fan witte, wie de Frânske ûntdekkingsreizger Jacques Cartier yn 1534. De  Cartier-ekspedysje wie de earste moeting tusken Europeanen en lânseigen folken fan de Saint Lawrencebaai, op 7 july 1534 yn it Nij Brunswick fan no, dy’t beskreaun wurden is.
Victor E. van Vriesland

**Victor Emanuel van Vriesland** (Haarlim, 27 oktober 1892 - Amsterdam, 29 oktober 1974) wie in Nederlânsk dichter en literatuerkritikus, oersetter en foarsitter fan de (ynternasjonale) PEN-club.

## Bibliografy
* 1915 - *De cultureele noodtoestand van het Joodsche volk*
* 1920 - *Herman Hana*
* 1925 - *Der verlorene Sohn*
* 1926 - *Het afscheid van de wereld in drie dagen* (werútjefte yn 1953)
* 1929 - *Voorwaardelijk uitzicht*
* 1933 - *Havenstad*
* 1935 - *Herhalingsoefeningen*
* 1939 - *De ring met de aquamarijn*
* 1939-1954 - *Spiegel der Nederlandse poëzie*
* 1946 - *Vooronderzoek*
* 1946 - *Grondslag van verstandhouding* (werútjefte yn 1947)
* 1949 - *Drievoudig verweer*
* 1949 - *Le vent se couche*
* 1952 - *Vereenvoudigingen*
* 1954 - *De onverzoenlijken*
* 1954 - *Kortschrift*
* 1958 - *Onderzoek en vertoog*
* 1959 - *Tegengif*
* 1962 - *Het werkelijkheidsgehalte in de West-Europese literatuur*
* 1968 - *Verzamelde gedichten*
* 1972 - *Bijbedoelingen*

## Prizen
* 1951 - Priis fan de Stichting Keunstnersferset 1942-1945 foar *Drievoudig verweer*
* 1958 - Constantijn Huygenspriis foar syn heule oeuvre
* 1960 - P.C. Hooft-priis foar syn heule oeuvre