open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eyeliner

**Eyeliner** (útspr': [ˈaːilaːinər], likernôch: "aai-laai-nur" mei de Wâldfryske aai) is in foarm fan make-up en kosmetika dy't brûkt wurdt om 'e bûtenrâne fan 'e eagen oan te setten om 'e eagen mear opfalle te litten. Dat wurdt dien troch in dúdlike begrinzging oan te bringen tusken de hûdskleur fan 'e eachlidden en it eachwyt. Foar itselde doel wurdt ek wol in eachpotlead brûkt; it ferskil is dat sa'n potlead in fêste kleurstof befettet, wylst eyeliner út in floeibere substânsje bestiet. Der binne ek produkten op 'e merk dy't beide skaaimerken kombinearje, lykas stiften.

Eyeliner is almeast swart, mar it wurdt ek yn oare kleuren ferkocht, sels guon dy't folslein ûnnatuerlik binne, lykas blau of pears. Troch in râne om 'e eagen oan te bringen, jout men de eagen mear ekspresje. Dêrby jildt de regel: hoe tsjûker de râne om 'e eagen, hoe dramatysker it effekt. Eyeliner en soartgelikense produkten wurde yn it gebrûk hast altyd kombinearre mei maskara, dat de eachteisters foller en langer lykje lit, en eachskaad, dat kleur jout oan 'e boppeste eachlidden. Op eachpotleaden hat eyeliner foar dat der strakkere linen mei te lûken binne, dy't better sitten bliuwe om't eyeliner frij fluch hielendal opdrûget, wylst de potleadstreken fan in eachpotlead nea hielendal ynlûke en opdrûgje, sadat se maklik út te wiskjen binne as se by fersin oanrekke wurde.

Histoarysk giet it gebrûk fan eyeliner-eftige produkten tebek oant 10.000&nbsp;f.Kr., doe't bewenners fan it Alde Egypte, Mesopotaamje en it Yndysk subkontinint tinne swarte linen om 'e eagen hinne ferven. Saakkundigen binne fan betinken dat se dat net inkeld diene om estetyske redens, mar ek om 'e eagen tsjin 'e sinne te beskermjen (sa't spilers fan Amerikaansk fuotbal ek tsjintwurdich noch gauris in swarte streek ûnder de eagen oanbringe). Mooglik spile ek byleauwe in rol, yn 'e foarm fan beskerming tsjin it boaze each. Yn 'e Egyptyske Aldheid bestie eyeliner fral út kohl, dat galena befette. Dat waard yn Egypte ymportearre út 'e Hoarn fan Afrika en West-Aazje wei.

## Sjoch ek
*eachskaad
*maskara
*wynbraupotlead
Valdemars Slot

**Valdemars Slot** (it **Slot fan Valdemar**) is in slot op it eilân Tåsinge by Svendborg yn it suden fan Denemark.

## Skiednis
De Deenske kening Kristiaan IV joech opdracht ta de bou fan in grut bûtenferbliuw, dat tusken 1639 en 1644 neffens in ûntwerp fan 'e Flaming Hans van Steenwinckel de Jongere (1587–1639) boud waard. It eilân Tåsinge wie fan syn skoanmem Ellen Marsvin en it nije bûtenferbliuw moast it hûs wurde foar syn soan Valdemar Kristiaan (1622-1656), dy't er mei syn twadde frou Kirstine Munk hie. Foar de bou waard it tichteby lizzende midsiuwske kastiel Kærsgård ôfbrutsen en it bou materiaal dat frijkaam waard wer op 'e nij brûkt foar de bou fan Valdemars Slot. Valdemar Kristiaan soe dêr lykwols nea wenje en ferstoar yn 1656 by in gefjocht yn Sweedsk-Poalske kriich by Lublin yn Poalen. 

De kening joech yn 1678 it slot mei it lân oan 'e seeheld admiraal Niels Juel (1629–1697), nei't dy yn 'e Slach yn 'e Baai fan Køge (1677) Sweden ferslein hie. It lângoed waard oan him skonken as lean foar de Sweedske skippen, dy't er oermastere hie. 

Yn 1754 waard it slot yn rokoko-styl restaurearre en yn it ramt dêrfan waard ek de tún op 'e nij oanlein.

## Eigendom
It stamhûs Thorseng, dat letter Taasinge neamd waard, omfieme it eilân Tåsinge en waard op 1 maaie 1711 nei de dea fan Knud Juel troch de âldste soan fan Niels Juel stifte. Yn 1923 waard it stambûs by in Deenske herfoarming opheft. Dêrûnder foelen ek de gebouwen fan it slot mei de grutte stikken lânbougrûn en it boskareaal dat dêrby hearde.       

## Gebrûk
It slot wurdt bytiden troch de eigners sels brûkt, mar simmerdeis is yn 'e fakânsjetiid de besichtiging fan 'e pronkkeamers en it jacht- en trofeeënmuseum op 'e souder mooglik. Yn dy tiid is ek it restaurant yn it slot en it kafee yn it teepaviljoen iepene. Fierder wurde der konserten en fairs organisearre. Hast it hiele jier is it mooglik om ien fan 'e fakânsjeweten yn 'e poartegebouwen te boeken.
Tåsinge

**Tåsinge** is in eilân yn 'e Deenske gemeente Svendborg. Tåsinge is yn it noarden oer in brêge mei it eilân Fún ferbûn en hat nei it súdwesten oer it lytse eilân Siø in brêgeferbining mei Rudkøbing op it eilân Langeland. 

It eilân is likernôch 70 km² grut en hat likernôch 6.500 ynwenners. De belangrykste plakken op it eilân binne:

* Bregninge
* Landet
* Lundby
* Troense
* Vindeby

Op it eilân stiet Valdemars Slot.
1829 f.Kr.

## Foarfallen
* Yn Ierlân wurde de Tailteannspullen foar de earste kear holden: sportwedstriden ta eare fan 'e goadinne Tailtiu.

## Berne

## Ferstoarn
Jensmastate

**Jensma State** stie súdwestlik fan Stynsgea, gemeente Achtkarspelen (adres: Legeloane by nr. 2).

Van der Aa skriuwt oer dizze state: *JENSMA, voormalige state, provincie Friesland, kwartier Oostergoo, grietenij Achtkarspelen, arrondissement en 5 uur ten oosten van Leeuwarden, kanton en 2 1/2 uur ten noordoosten van Bergum, 1/4 uur ten zuiden van Augustinusga, waartoe zij behoort. De plaats, waar zij gestaan heeft, weet men thans niet meer aan te wijzen.*

Op de kaart fan Schotanus út 1690 is hjir de namme Jensma neamd by it tekentsje foar 'eardere states en kleasters'. Dat it hûs wie doe al ferdwûn. De kaart fan Eekhoff út 1844 fan Achtkarspelen hat Jensma State ek net.
Konkurrinsje (ekology)

**Konkurrinsje** is yn 'e ekology it gebrûk fan it natuerlike om-en-by troch organismen mei oerienkomstige behoeften. Der kin konkurrinsje plakfine om romte, fretten, wetter en (by planten) ljocht. Der wurde twa soarten konkurrinsje ûnderskaat:
*ynterspesifike konkurrinsje is de konkurrinsje tusken yndividuën fan ferskillende soarten binnen ien biotoop
*yntraspesifike konkurrinsje is de konkurrinsje tusken yndividuën binnen de populaasje fan ien soarte
Yntraspesifike konkurrinsje is in driuwende krêft efter natuerlike seleksje en in wichtich meganisme fan 'e evolúsje. Yntraspesifike konkurrinsje is sterker as ynterspesifike konkurrinsje, om't de yndividuën fan ien soarte in sterkere mjitte fan oerienkomstige libbensbehoeften hawwe as yndividuën fan ferskillende soarten.

Konkurrinsje yn 'e ekologyske en/of biologyske sin spilet in rol by wjerssidige útsluting. Dat is it prinsipe dat twa soarten net njonken inoar bestean kinne as se deselde ekologyske nys besette en dêrmei dus yn folsleine konkurrinsje ferkeare.
Joao Grimaldo

**Joao Alberto Grimaldo Ubidia** (Lima, 20 febrewaris 2003) is in Perûviaansk fuotballer dy 't by foarkar as linksbûten spilet. Hy stiet sûnt jannewaris 2020 ûnder kontrakt by Sporting Cristal.
Hillige Geasttsjerke (Flensburch)

De **Hillige Geasttsjerke** (Deensk: *Helligåndskirken*; Dútsk: *Heiliggeistkirche*) is in tsjerkegebou oan 'e *Große Straße* yn 'e Noarddútske stêd Flensburch yn Sleeswyk-Holstein. Sûnt 1588 wurde der Deensktalige tsjinsten fierd en de tsjerke is de belangrykste fan 'e fiif Flensburger tsjerken fan 'e Deenske Folkstsjerke.

## Skiednis

De twaskippige goatyske halletsjerke waard yn 1386 by in oangrinzgjend hospitaal boud, dêr't sike en âldere minsken waarden ferplege. De tsjerke waard wijd oan 'e Hillige Geast. Yn it ramt fan 'e reformaasje waard it hospitaal mei oare geatlike stiftings bondele en ferhûze nei it doetiidske Fransiskaanske Sint-Katarinakleaster oan 'e súdlike stedsrâne.

Foar de Hillige Geasttsjerke drige doe de ôfbraak, mar der waard in oplossing fûn. De tsjerke waard as filiaaltsjerke oan 'e Marijetsjerke tawiisd en soe yn 'e takomst tsjinje foar de Deensktalige tsjinsten. Sûnt de reformaasje wie it Dútsk de tsjerketaal woarn en lang net alle ynwenners fan Flensburch behearsken dy taal.     

De tsjerke waard yn 'e jierren 1971-1973 restaurearre en krige by dy gelegenheid in nij oargel

## It besjen wurdich

It besjen wurdich binne de midsiuwske fresko's boppe de pylders tusken de twa skippen.

It barokke alter datearret fan 1719.

De tsjerke hat in pear fotyfskippen fan 'e kriichsskippen *Tordenskjold* en *Dania*.

De renêssânse preekstoel waard yn it begjin fan 'e 20e iuw út de tsjerke helle en nei de Dútske Sint-Joaristsjerke yn it stedsdiel Jürgensby oan 'e oare kant fan 'e haven delset.

## Oargel
It oargel mei 19 registers ferdield oer twa manualen en pedaal waard yn 1975 troch de firma Peter Bruhn & Søn boud.
Noard-Rynlân

**Noard-Rynlân** is it westlike part fan de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen. It gebiet bestiet út de parten Nederryn (*Niederrhein*) en Midryn (*Mittelrhein*). Fan 1945 oant 1946 wie it gebiet de **provinsje Noard-Rynlân** yn de Britske besettingssône fan Dútslân.

## Skiednis
It gebiet fan Noard-Rynlân wie in griemmank fan steatsjes en foarstedommen yn it Hillige Roomske Ryk. Nei de Frânske tiid, yn 1815 kaam it gebiet yn hannen fan Prusen en yn 1822 waard de Rynprovinsje foarme.

Op 5 juny 1945 waard de Rynprovinsje opheft en waard de provinsje Noard-Rynlân foarme yn 'e noardlike helte fan de Rynprovinsje yn it ramt fan de Ferklearring fan Berlyn en it stiftsjen fan de Alliearde besettingssônes fan Dútslân nei de ein fan de Twadde Wrâldkriich. De provinsje waard foarme út de bestjoerlike regio's (*[[Regierungsbezirk]]e*) fan Aken, Düsseldorf en Keulen, dy't part fan de Prusyske Rynprovinsje wiene. It súdlike part fan de Rynprovinsje, dy't út de regio's fan Koblenz en Trier bestiene, waard op 5 juny 1945 part fan de Frânske besettingssône. It Rynlân, dat sûnt 1815 neffens it Kongres fan Wenen ûnder de Prusyske kroan feriene waard, waard yn 1945 spjalte tusken twa bestjoerlike ienheden en yn 1946 tsuken twa dielsteaten: Noardryn-Westfalen en Rynlân-Palts.

De provinsje Noard-Rynlân waard op 20 oktober 1946 offisjeel opheft, doe't dy deis it bestjoer fan Noardryn-Westfalen de bestjoersrieden fan de provinsjes Noard-Rynlân en Westfalen ophefte neffens ynstruksjes fan de Britske besettingsmacht. Yn 1947 waard de Frijsteat Lippe mei Noardryn-Westfalen gearfoege.

It bestjoerssit fan Noard-Rynlân wie ynearsten yn Bonn, mar in oktober 1945 ferhuze nei Düsseldorf. 

It gebiet falt hjoed-de-dei gear mei it wurkgebiet fan it *Landschaftsverband Rheinland*.

## Sjoch ek
* Rynlân (Dútslân)
* Rynprovinsje
* Nederryn (regio)
Hornslet

**Hornslet** is in plak yn 'e Deenske regio Midden-Jutlân, gemeente Syddjurs. It plak hat 6.328 ynwenners (2023).

Oant 2007 wie Hornslet it haadplak fan 'e eardere gemeente Rosenholm. Noardlik fan it plak leit it Slot Rosenholm. 

## It besjen wurdich
De tsjerke fan Horslet leit súdeastlik fan 'e kearn en waard foar it grutste part yn 'e 12e iuw boud. Al sûnt 800-900 stie der in houten tsjerke op it plak. 

Op 5 maaie 1946 waard in monumint oprjochte ta neitins fan fiif fan nazy's eksekutearre fersetsminsken út Hornslet. De fersetsgroep wurke ûnder de namme *Hornsletgruppen*. Op 13 jannewaris 1944 makke de Gestapo mei help fan in Deenske ferrieder in ein oan de groep.

Likernôch 2 km noardlik fan Hornslet stiet it renêssânseslot Rosenholm.
Der Passfälscher

**Der Passfälscher** (Ingelske titel: *The Forger*) is in Dútsk-Lúksemboarchske dramafilm út 2022. De film waard regisearre troch Maggie Peren. It is in filmbiografy oer de grafikus Samson Schönhaus (bekend as Cioma Schönhaus), dy't yn 'e Twadde Wrâldkriich as joad yllegaal yn Berlyn wenne en dêr paspoarten ferfalske.

## Ferhaal
Cioma Schönhaus wennet yn Berlyn fan 1942 yn it grutte appartemint fan syn heit en mem, dy't earder al nei it easten deportearre binne. Ynearsten wennet er dêr allinne, dêrnei mei syn maat Det. Cioma lit him net fan 'e nasjonaalsosjalisten yntimidearje, hy jout him gewoan ûnder de minsken en dat liket him ek de bêste manier om 'ûnder te dûken'. Sa siket er mei syn maat as marineofsieren it nachtlibben, dêr't hja nammen en ferhalen brûke dy't hja út de oarloch opfandele ha. Cioma leart dêr ek Gerda kinnen, dêr't er fereale op wurdt. 

Cioma wurket yn in fabryk dêr't wapens makke wurde, sadat er frijsteld is om tsjinst oan it front te dwaan. Hy hat foar de oarloch in grafyske oplieding hân en op in dei freget de abbekaat Kaufmann him om idintiteitspapieren nei te meitsjen foar minsken, dy't út Dútslân flechtsje wolle. Mei allinne wat inket, papier en in pinsiel, mar in fêste hân makket er papieren, dêr't er bonnen foar iten foar werom kriget.

It hûs fan syn âlden, dat no eigendom fan it Ryk is, wurdt op in dei fersegele om sa tefoarren te kommen dat der meubilêr ferdwynt. Cioma ferwideret it segel en makket in nepsegel klear foar it gefal der ynspeksje plakfynt. Det en hy begjinne sels it meubilêr te ferkeapjen, mar frou Peters, de widdo fan 'e konsjerzje fan 'e portyk,wurdt nijsgjirrich en kriget yn 'e rekken wat der geande is. Hja docht it útstel om de ferkeap fan 'e hearen oer te nimmen, ûnder it betingst dat hja it appartemint út moatte as alles ferkocht is. Cioma giet dêrmei akkoard.    

Nei't Cioma al in skoft net mear foar Kaufmann ferfalske hat en hy syn wurk op 'e wapenfabryk kwyt rekket om't er faak te let op it wurk kaam en ek de bonnen foar it iten opreitsje, begjint er him hielendal te wijen oan de ferfalsking fan dokuminten. Yn in leechsteande saak begjint er tegearre mei in Ludwig Lichtwitz in printerij. Mei de sinten dy't er fan frou Peters krige foar it meubilêr fan syn heit en mem keapje Det en Cioma in lyts appartemint. Cioma neamt himsels no Peter Schönhausen, in amtner dy't oan in geheim projekt wurket. 

Syn drystmoedigens soarget der hieltiten wer foar dat er him út drege sitewaasjes wit te rêden, mar de autoriteiten witte yntusken dat er al 300 paspoarten makke hat.  

## Rolferdieling

## Produksje
De opnames fan 'e film fûnen fan 18 jannewaris oant 2 maart 2021 yn Dútslân en Lúksemboarch plak.
## Premjêre
De film gie op 13 febrewaris 2002 op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn yn premjêre. 

## Prizen/nominaasjes
* 2022: Nominaasje *Bernhard-Wicki-Preis* 
* 2022: Nominaasje *Vukovar Film Festival* (Maggie Peren)

## Keppeling om utens
* Hiemside Der Passfälscher
* Der Passfälscher op Moviemeter
* Der Passfälscher op IMDb
Johann Salomon Wahl

**Johann Salomon Wahl** (Chemnitz, 1689 - Kopenhagen, 5 desimber 1765) wie in Dútske keunstskilder dy't hofskilder waard yn Denemark.

## Biografy
Hy folge syn skildersoplieding tusken 1705 en 1711 by David Hoyer (1667-1720 ), de hofskilder yn Leipzig. Dêrnei fêstige er him yn Hamburg, dêr't er wurke as portretskilder oan it hof fan it Hartochdom Holstein. Yn 1719 waard er nei Denemarken roppen om foar de Deenske keninklike famylje te wurkjen.

Doe 't Kristiaan VI yn 1730 op de troan kaam, waard Wahl oansteld as hofskilder. Yn 1737 naam er it behear fan de Keninklike Kolleksje oer. Yn 1744 waard er earelid fan de *Accademia di Belle Arti di Furenze*.

Hy wie ien fan de earste Noardlike keunstners dy't de nije Frânske stilen fan portretskilderjen tapasten, wêrby't de klam mear lei op immens posysje yn de maatskippij as op harren persoanlikheid. By portretten fan minsken bûten de adel brûkte er oer it algemien in frijere styl.

Ien fan syn learlingen wie de Dútske skilder Nicolaus Georg Geve.

## Galery

File:Johann Albert Fabricius.jpg|*Johann Albert Fabricius*
File:Hendrik Krock.jpg|*Hendrik Krock*
Johann Salomon Wahl - A Banquet at the Court of the German Emperor Charles VI - KMS996 - Statens Museum for Kunst.jpg|*In banket oan it hof fan de Dútske keizer Karel VI*
Johann Salomon Wahl - Gerhard Morell, Keeper of the Royal Danish Kunstkammer - Google Art Project.jpg|*Gerhard Morell, bewarder fan de Keninklike Deenske Keunstkeamer*
Ludo van Eck

**Ludo van Eck** (of **Vaneck**), berne as **Ludo Johannes Maria van Eeckhout** (1922–1991) wie in Belgyske skriuwer en earder finzene yn konsintraasjekamp Dachau.

## Biografy
Van Eck waard yn maart 1944 troch de Dútsers thús, yn Mol, arrestearre fanwegen syn meidwaan oan it wapene ferset en syn help oan delsketten Britske, Kanadeeske en Amerikaanske piloaten. Hy kaam mei in pear freonen yn Dachau telâne en syn ferloofde Mijette Dumalin yn Ravensbrück. Nei hiel wat fernederingen, folteringen, honger en sykte, wie er mear as ienris folslein útput en seach er de dea yn 'e eagen. Tanksij help fan freonen, in soad lok en syn striid om te oerlibjen rekke er der hieltyd wer boppe-op.

Nei de oarloch krige er de heechste Amerikaanske ûnderskieding, de *[[Medal of Freedom]]*, mei in tsjûchskrift fan generaal Eisenhower. Hy krige ek in ûnderskieding fan de Britske Airchief Marshall Tedder. Syn wilskrêft en driuw om te fertellen hokker freeslike misdieden dy't it nazirezjym begiene, hawwe him derta oanset om nei de oarloch oer de konsintraasjekampen te skriuwen en te publisearjen.
Nei de oarloch besocht er alle konsintraasjekampen opnij en skreau dêroer syn libbenswurk *Het boek der kampen* (earste útjefte 1969), dat 11 kear werprinte waard en ek yn it Frânsk ferskynde. It wurk wurdt algemien beskôge as in standertwurk oer de konsintraasjekampen. Soan Sis van Eeckhout, dy 't tegearre mei syn heit alle kampen yn Europa besocht hat, werwurke it boek, dat mei hiel wat nije (kleur) foto's yn 2015 fannijs útjûn waard. Ludo Van Eck skreau oer hiel wat fan dy kampen ek in apart boek yn 'e foarm fan roman. Hy hat yn totaal fjirtjin konsintraasjekampromans beskreaun, dêr't inkelde fan yn it Russysk en it Bulgaarsk oerset waarden.

Under ferskate pseudonimen skreau Van Eck yn de jierren 60 ek populêre porno. Syn Jo Durand-rige om in playboy hinne modellearre op James Bond, ferkocht oan de ein fan it desennium alle wiken in heal miljoen eksimplaren yn Flaanderen en Nederlân. Noch pikanter is faaks dat er ek klandestine naziporno skreau ûnder nammen as Inge Liebkraft. 

## Boeken <small>(in kar)</small>
**Karl Schröder: oorlogsmisdadiger* (1962)
**Vrouwenbarak* (1962)
**De getekenden* (1964), in rau en realistysk ferhaal oer de ûntsnapping fan fjouwer Poalen út Auschwitz
**Vrouwen van [[Ravensbrück]]* (1968)
**Zo was het in Auschwitz* (1970)
**Zo was het in Dachau* (1970)
**De zwarte weg (1973)*
**Het boek der kampen* (1979)
**Zo was het in [[Mauthausen (konsintraasjekamp)|Mauthausen]]* (1985)
**Met hun eigen ogen (1990): gesprekken met Sowjet-burgers die als kind de oorlog beleefden in Wit-Rusland, Leningrad, Stalingrad* 
**Het einde van Dachau* (?)
Rynlân (betsjuttingsside)

*Rynlân (Dútslân), in dizenich begrinzge gebiet oan wjerskanten fan 'e rivier de Ryn yn Dútslân
**Rynlân-Palts, in dielsteat fan Dútslân
**Noardryn(lân)-Westfalen, in dielsteat fan Dútslân
*Rynlân (Hollân), in histoarysk goa yn it suden fan 'e Nederlânske provinsje Súd-Hollân
Slot Rosenholm

It **Slot Rosenholm** (Deensk: *Rosenholm Slot*) is al sûnt de 14e iuw bekend. Oant de reformaasje yn 1536 wie it yn it besit fan 'e Roomsk-Katolike Tsjerke en it foel dêrnei oan de Kroan, dy't it yn 1559 foar oare besittings fan it adelsskaai Rosenkrantz ynruile. It slot leit noardlik fan Hornslet yn Jutlân op it skiereilân Djursland yn Denemark.

## Skiednis
'Holm' is al bekend sûnt de 14e iuw. It wie eigendom fan 'e Tsjerke, mar mei de reformaasje yn 1536 kaam it yn it besit fan 'e Deenske Kroan. Kening Freark II hie grutte plannen mei it Skanderborg Slot en dêrom ferruile hy Holm en it lângoed mei de ealman Jørgen Ottesen Rosenkrantz (1523-1596 ) tsjin lân yn Odder.

De famylje Rosenkrantz heart ta de âldste en ferneamste slachten fan Denemark. William Shakespeare brûkte dy efternamme yn it toanielstik Hamlet. Yn 1552 hie Jørgen Rosenkrantz al it kastiel Skabygård (Skaføgård) likernôch 7 km noardeastlik fan Holm bouwe litten, mar dat stie net sintraal op syn lân. Fuort nei syn oername fan Holm waard it plak omdoopt ta Rosenholm en noch itselde jier waard útein set mei it doljen en de bou.

Jørgen Rosenkrantz makke fan Rosenholm in útwrydsk kompleks mei in soad grêften, sadat der trije eilannen ûntstiene. Op it earste liet er it haadgebou bouwe, op it twadde de stâlen en persoanielsgebouwen. Tagelyk mei dy gebouwen ûnstie ek it túnhûs *Pirkentavl*. Op it tredde eilân wie de pleats foar it fee. It haadgebou bestiet út fjouwer fleugels om in trapezefoarmige binnenhôf. Der waard hieltiten oan ien fleugel tagelyk wurke en de bou fan it hiele haadgebou duorre in heale iuw. 

Yn it jier 1607 wie it slot foltôge. De arsjitektuer fan Rosenholm is oars as dy fan oare kastielen yn Denemark en fral ynspirearre troch Italjaanske renêssânse.

It ynterieur waard yn 'e jierren 1740 yn barokke styl modernisearre. Der waard doe ek in barokke tún fan 5 hektare mei leanen en bûkehagen oanlein. Rosenholm is mei hûnderten meubelstikken, skilderijen en wandkleden ynrjochte en yn 'e simmer te besjen.
Johannes Lutma

**Johannes Lutma de âldere** (Emden, om 1584 hinne - Amsterdam, jannewaris 1669) wie in bekende Nederlânske sulversmid. Nei in Paryske perioade (sa. 1615), kaam er yn 1621 nei Amsterdam dêr 't er yn 1623 troude. Rembrandt van Rijn wie in freon fan him, dy 't ek in portret fan him etste. Syn portret (sjoch: ôfbylding) waard skildere troch Jacob Adriaensz Backer. Lutma is it meast bekend om syn koarskerm yn de Nije Tsjerke yn Amsterdam. In tal fan de ûntwerpen fan Lutma waarden letter yn fjouwer searjes publisearre, benammen troch syn soannen Jacob en Johannes.
Hy wie in learling fan Paulus fan Vianen dy 't bekend wie fan syn aurikulêre styl yn sulver, sa neamd fanwege de glêde, earreftige foarmen.
	
It Ryksmuseum Amsterdam hat ferskate wurken fan Johannes Lutma yn de kolleksje: twa sulveren sâltfetten (foar in part fergulde), in sulveren drinkskaal en in sulveren kanne mei skaal en seemotiven. Yn de Amsterdamske buert De Piip is in strjitte nei him ferneamd, lykas ek yn Schoonhoven.

## Galery

Janus Lutma, the elder - Standing Cup with Cover - Walters 571043.jpg|Seremoaniële wynbeker
P1020907Nieuwe Kerk Amsterdam.JPG|Koarstek Nije Tsjerke yn Amsterdam
Dutch medals - 2.jpg|Medaljes
Species

**species*, it Ingelske wurd foar "soarte" yn 'e biologyske sin

## Films
*''Species'' (filmsearje), in Amerikaanske mediafranchise
*''Species'' (film), in Amerikaanske science fiction-horrorfilm út 1995
**[[Species II]]*, in Amerikaanske film út 1998
**[[Species III]]*, in Amerikaanske tillefyzjefilm út 2004
**[[Species – The Awakening|Species: The Awakening]]*, in Amerikaanske tillefyzjefilm út 2007

## Muzyk
*''Species'' (EP), in EP fan Crossfaith út 2020
Spanning (gemoedstastân)

**Spanning** is minsklike gemoedstastân, wêrby't de folle oandacht yn beslach nommen wurdt troch in eksterne ynfloed. Men moat dan fral tinke oan foarmen fan fermaak, lykas literatuer, film, tillefyzje, ensfh. As men dêroer yn spanning sit, seit men dat soks **spannend** is. Sokke spanning wurdt ek wol omskreaun op opwinend. Bygelyks by horrorfilms kin it jin sa yn beslach nimme dat men der senuweftich fan wurdt. Soks wurdt beskôge as positive spanning. Men kin lykwols ek yn spanning sitte oer negative dingen. Sa kin men ûngerêst wêze as in famyljelid fier oer de ôfsprutsen tiid hinne mar net thúskomt, of kin men yn spanning sitte oer de útslach fan in medysk ûndersyk.
Antwerpske Flagge

De **Antwerpske Flagge** is in bysûnder eksimplaar fan de Olympyske Flagge.

Nei de Grutte Kriich, wie Antwerpen net ryk. Hja hienen de Simmerspullen wol tawiisd krigen, mar hja hienen help fan it Ynternasjonaal Olympysk Komitee nedich om alles trochgean litte te kinnen. As tank foar de help, waard het YOK in spesjale Olympyske Flagge jûn, de *Antwerpske Flagge*.

## Stêf-rin
As tank foar it geskink hat it YOK de flagge in bysûndere funksje tadield. As wie it in stêf-rin wurdt de flagge alle kearen trochjûn tusken de organisatoren. De organisaasje fan dy Simmerspullen, jout de flagge fierder oan de organisaasje fan de folgende Simmerspullen. Oarspronklik waard dat dien by it iepenjen fan de folgende Simmerspullen. Dy like goed te stroken mei de olympiades: By alle nije spullen wie der in nije olympiade, en waard de flagge oerjoen. Lykwols kamen der dêrnei Olympyske Winterspullen by, dat de Olympiade wie al begûn by it oerlangjen fan de flagge. En, it die letter bliken dat it soms net maklik wie om op it lêst noch in flagge fan de eardere organisaasje te freegjen. Dat letter wie it oanpast, dat de flagg oerdroegen waard by it ôfslúten fan de spulllen. Dêrnei gong de flagge mei de nije organisaasje mei nei hûs.

## Olympyske Flagge
Strikt sjoen is de Antwerpske Flagge net in Olympyske Flagge. Ommers, in Olympyske Flagge is in wyt fjild mei ringen. De Antwerpske Flagge wykt dêr fan ôf om't dy noch in râne om it fjild hat. De râne is yn deselde sech kleuren as de kleuren fan in gewoane Olympyske Flagge.

Dêrmei is it de ienichste flagge mei dat ûntwerp mei in râne der omhinne.

## Mear flaggen
Der is altyd mar ien Antwerpske Flagge. Lykwols libbet dat ding net foar altyd, dat út en troch wurdt der in nije ienichste flagge makke. Under mear is der foar de Simmerspullen yn Seoul in nije flagge makke. Strikt naam waard it doe dêrmie de Seoul-flagge, mar ornaris wurdt de flagge hieltiid noch de *Atwerpske Flagge* neamt.

## Oare flaggen
Foar de Olympyske Winterspullen is ek in bysûndere flagge makke: De Osloflagge.
Anita Terpstra

**Anita Terpstra** (Hallum, 1974) is in Nederlânske skriuwster en resinsint foar de Ljouwerter Krante. Foar har boek *Nachtvlucht* waard se nominearre foar de *[[Schaduwprijs]]* foar bêste thrillerdebút en foar *Samen* waard se nominearre foar de Gouden Strop. Se jout ek lêzingen. Terpstra har skrillers binne ek yn Dútslân en Frankryk útjûn.

## Karriêre
Terpstra studearre sjoernalistyk yn Swol. Nei har stúdzje sjoernalistyk ferhuze se nei Amsterdam, mar de stêd wie te oerweldigjend foar har. Se ferhuze op 'e nij, nei Grins, en folge in stúdzje keunstskiednis. Yn dy perioade wurke se ek as freelancer foar it tydskrift Viva. Se moete har partner en sy setten har nei wenjen yn Ljouwert. Yn 2007 die se ûnder de skûlnamme "Rosa Steen" mei oan de Trouw-Thrillerwedstriid en wûn de tredde priis. Se folge in *masterclass* skriuwen by Paul Sebes dy 't har yn kontakt brocht mei Cargo, ûnderdiel fan De Bezige Bij.

## Bibliografy
* *Dierbaar* (2011)
* *Nachtvlucht* (2012)
* *Overmand* (2013)
* *Stilzwijgen* (2013)
* *Anders* (2014)
* *Samen* (2016)
* *Vonk* (2018)
* *The challenge* (2019)
* *Het huis vol: Een geschiedenis van het naoorlogse grote gezin* (2018)
* *Moedermaffia: over buiken, baby's en ander ongemak* (2020)
* *Het huis van berouw* (2021)
* *Al mijn moeders* (2022)
* *Hiltje yn Pella. In Friezinne (1805-1898) op syk nei in better libben yn Amearika* (boekewikegeskink 2023)
* *De hoop van Holwerd. Het verhaal van een dorp, een eiland en een zee* (2025)
Spanning

*spanning (elektrisiteit), it potinsjaalferskil tusken twa punten yn in elektrysk sirkwy
*spanning (gemoedstastân), in minsklike gemoedtastân wêrby't de folle oandacht yn beslach nommen wurdt
*spanning (meganika), de krêft dy't útoefene wurdt op in oerflak
**termyske spanning, de spanning dy't yn in materiaal ûntstiet ûnder ynfloed fan temperatuer
*spanning (narratology), in elemint fan fiksje dat de lêzer of sjogger oanset om it ferhaal fierder te folgjen
*oerflakspanning, it ferskynsel dat it oerflak fan in floeistof him hâldt en draacht as in fearkrêftige laach
Olympyske Flagge

De **Olympyske Flagge** is de flagge dy't brûkt wurdt foar it Ynternasjonal Olympysk Komitee en alle eveneminten dy't dêrmei te krijen hawwe. It is in flagge mei in wyt fjild mei dêrop it Olympysk Symboal: fiif ringen mei elts in oare kleur, dy't ûnderling ferfrissele binne.

## Fiif as seis Spulllen
Der wie al in ûntwerp foar in Olympyske flagge makke, mar dêr hie noch net in meartal fan it kommitee foar keazen. Yn 1913 fierde De Coubertin in Olympysk Symboal yn, yn syn skriuwwurk. Yn earsten wie dat in rychje fan fiif ringen neistinoar, mar stadichoan waarden it fiif ferfrissele ringen yn in zigzag. Dy fiif ringen symboalisearren de fiif moderne Olympyske Spullen fan dat stuit. Strikt naam, hienen der op dat stuit al seis Spullen west, mar de tuskenlizzende spullen fan 1906 hie er it net mei iens west, en om't dy spullen krekt as de earste yn Atene hâlden wurden waarden, koe er sizze dat der fiif plakken west hienen mei Olympyske Spullen. Ein fan it jier liet en in flagge mei dat patroan makkke, foar it Olympyske Kongres fan 1914 yn Parys.

## Ynfiering fan de flagge
Dy earste flagge hie in flagge út twa stikken west. Yn 1914 liet er yn Parys nei syn sizzen lykwols 500 flaggen foar it kongres meitsje. Dêrfoar waard spesjaal in masine makke dy't sa'n grutte flagge mei safolle kleuren dwaan koe. De flagge is 90 x 150 cm. Dy kleuren: It Wyt fan it fjild en de kleuren Blau, Giel, Swart, Grien en Rea; dy fertsjinwurdigjen de kleuren fan alle flaggen fan de wrâld. Sa waarden alle eveneminten fan it kongres mei al dy kleuren beflagge.

## Flagge fan it Olympyske Beweech
De lju wiene o sa enthouisast oer de flagge. Op de gearkomste fan it kongres waard de flagge oannaam as flagge fan it Olympyske Beweging. Alteast, sa waard dat sein by de folgende gearkomste: De spullen fan Antwerpen fan 1920. Der is lykwols gjin ferslach fan dy gearkomst fan 1914, om't daalks dernei de Earste Wrâldkriich útbarste. Der hat dêrmei nea in befêstiging west dat de flagge doe oannaam is. Oarsom, yn Antwerpen wienen der gjin protesten oer. Wêr't al dy flaggen nei it kongres bleaun binne, is net wis. Grif hawwe de lju fan it kongres der wat fan meinaam, en it kin goed sa wêze dat in protte meibrocht binne nei Antwerpen. Dêr binne guon stellen. Yn alle gefallen wie Harry Prieste yn in flaggemêst klommen en hie er de flagge meinaam. Yn  2000 joech er de flagge lykwols werom oan it YOK.

## Bysûndere Flaggen
* De Antwerpske Flagge wurdt, as wie it in stêf-rin trochjûn tusken de organisatoren fan de Simmerspullen.
* De Osloflagge wurdt, as wie it in stêf-rin trochjûn tusken de organisatoren fan de Winterspullen.
* De Flagge fan de Spullen, is in ekstra grutte flagge dy't oan it begjin fan de spullen troch acht lju horizontaaal it stadium yn droegen wurdt (sûnt Rome 1960). De flagge wurdt yn it stadium hyst foar de doer fan de spullen, en strutsen oan de ein om oan te jaan dat de spullen foarby binne.
* Flaggen foar alle dielnimmers wurden it station yndroegen by de iepening, en nochris by it sletten.
Osloflagge

De **Osloflagge** is de bysûndere yndividuele flagge sa't dy sûnt 1952 brûkt waard by Olympyske Winterspullen. Foar de Olympyske Simmerspullen wurdt sûnt 1920 hieltyd de Antwerpske Flagge trochjûn oan de folgende spullen. Yn Oslo waard it YOK in spesjale Olympyske flagge oerjûn, de Osloflagge, dat dy krekt op dyselde wize troch de Winterspullen trochjûn wurde koe, om oan te jaan dat ek de winterspullen alle fjouwer jier fuortset wurde.

## Skiednis
Doe't de Ynternasjonale Wintersportwike holden waard yn Sjamoniks yn 1924, waard de Antwerpske Flagge dêr noch net oan trochjûn. Doe't besletten waard en meitsje it by it weromwurkjen wier Olympyske Spullen, doe wie der dêrmei al in grûn en jou de Antwerpske Flagge net troch oan de winterspullen. Earst by de spullen fan Oslo yn 1952 waard troch Oslo in spesjale flagge oan it YOK jûn.

## Stêfrin
De Osloflagge hat deselde funksje krigen dy't de Antwerpske Flagge hat by de simmerspullen. As wie it in stêfrin, wurdt de flagge alle kearen trochjûn tusken de organisatoren. De organisaasje fan de Winterspullen fan dat jier, jout de flagge fierder oan de organisaasje fan de folgende Winterspullen. Krekt hoe dat dien wurdt is ek sa't dat dien wurdt foar de Simmerspullen. Grif waard de flagge oarspronklik oan it begjin fan de spullen trochjûn, mar waard it letter usânsje en jou dy troch oan de ein fan de spullen. Sa giet de flagge mei de nije organisaasje mei nei hûs.

## Olympyske Flagge
Oft de Osloflagge wier in Olympyske Flagge is kin oer diskusjearre wurde. De Olympyske Flagge is in wyt fjild mei it Olympyske Symboal fan de ringen der op, fan blau nei rea. Dat betsjut dat de ringen op de oare kant krekt oarsom binne. Mar djoere Olympyske Flaggen binne út mear as ien laach opboud, dat de oare kant hoecht net per sé omkeard te wêzen. By de Osloflagge hat de oare kant wier ek it Olympyske Symboal mei de kleuren fan blau nei rea. Dêrmei is it grif de ienichste Olympyske flagge mei de kleuren oan beide kanten goed.

## Mear flaggen
Der is altyd mar ien Osloflagge. Lykwols waard it ding âlder en dêrom wurdt de flagge yn in spesjale kist toand. Foar de seremoanjes wurde sûnt de spullen fan Turyn yn 2006 kopies brûkt. Spitigernôch liket it sa te wêzen dat de kopys net, as net altiten, it spesjale úterlik fan it orizjineel hawwe. It binne dan flaggen net oars as oare Olympyske Flaggen.

By de Spullen fan Pyeongchang yn 2018 waard de eigentlike Osloflagge ferfongen troch in nije *Pyeongchangflagge*. Lykwols is dat in wenstige Olympyske Flagge.
Hans Ludwig Sierks

**Hans Ludwig Sierks** (Seeth, 24 july 1877 - Berlyn, 23 april 1945) wie in Dútsk sivyl yngenieur, sosjaaldemokratysk gemeenteriedslid en belutsen by it ferset tsjin it nazirezjym.

## Biografy

Foar de Earste Wrâldoarloch wurke er foar de lokale oerheid yn in soad Dútske stêden en wie er belutsen by de oanlis fan de Anatolyske Spoarwei. Yn 1912 naam er as haadyngenieur it bouburo fan Dresden oer.

Yn 1919 waard er lid fan de SPD. Yn 1923 naam er tegearre mei Rudolf Renner de lieding oer fan de Proletaryske Hûnderten (*Proletarische Hundertschaften*) yn Dresden. Hy kaam hieltyd mear yn konflikt mei de koälysjepolityk fan de SPD en ferliet de partij úteinlik yn 1930. Yn 1931 sleat er him oan by de opposisjonele sosjaaldemokraten yn de SAP (*Sozialistische Arbeiterpartei Deutschlands*, 1931).

Sierks hie in ynternasjonale reputaasje opboud mei syn wittenskiplik wurk op it mêd fan sivile technyk en wie dêrom faak aktyf yn it bûtenlân. Yn de maitiid fan 1933 kaam Sierks werom út Sweden, nettsjinsteande de terreur dy 't ûnderwilens yn Dútslân ûntstien wie. Doe't ien fan syn boeken yn maaie 1933 ek ferbean waard, protestearre er dêr tsjin en waard dêrom tydlik arrestearre. Nettsjinsteande it gefaar dat er rûn nei syn frijlitting út de finzenis, hold er kontakt mei syn sosjaaldemokratyske en kommunistyske freonen. Yn 1943 sleat er him oan by de 
*Bewegung Freies Deutschland* en stipe er de fersetsstriid fan de groep om Georg Schumann hinne.

Nei de mislearre moardoanslach fan 20 july 1944 op Adolf Hitler holp er generaal Fritz Lindemann te ûntkommen oan de Gestapo. Op 25 july waard er om help frege troch Hermann Lindemann, in famyljelid fan Fritz Lindemann en sosjaaldemokratysk boargemaster fan Senftenberg oant 1932. Sierks brocht him yn kontakt mei syn freon arsjitekt en fersetsman Erich Gloeden, dy 't Joaden holp om ûndergrûnsk te gean.

Sierks waard op 3 septimber 1944 arrestearre nei in syktocht nei Lindemann op 19 augustus. Op 1 desimber 1944 waard er, krekt as Carl Adolf Marks, ta de dea feroardiele troch de folksrjochtbank ûnder foarsitterskip fan Roland Freisler. Oant it fonnis útfierd waard, siet Sierks fêst yn de Lehrter Strasse finzenis. Tegearre mei abbekaat Klaus Bonhoeffer en jurist Rüdiger Schleicher en oare finzenen waard er yn de nacht fan 22 op 23 april 1945 deasketten troch in spesjaal kommando fan it haadburo fan de steatsfeilichheid.

## Literatuer
*  (Hrsg.): *Die Angeklagten des 20. Juli vor dem Volksgerichtshof.* Chronos Film, Berlyn 2001, ISBN 3-931054-06-3.
*  e.&nbsp;o.: *Deutsche Widerstandskämpfer 1933–1945. Biografien und Briefe.* Band 2. Dietz-Verlag, Berlyn 1970, s. 280 en folgjenden.
Rynlânske waaier

De **Rynlânske waaier** is de namme foar it taalkundige oergongsgebiet fan guon isoglossen yn de Frankyske taalfarianten, dy't fan it Nederfrankysk oer it Middelfrankysk (Ripuarysk en Mûzelfrankysk) nei it Rynfrankysk rinne. Hy rint fan noard nei súd fan de Alde Isel, Uerdingen, Düsseldorf-Benrath, Keulen, Bonn, Bad Honnef, Linz, Bad Hönningen, Koblenz en Sankt Goar nei Spiers. De isoglossen binne neamd nei dy plakken dy't allegear oan de Ryn lizze en op de kaart lykje dy winliken op in waaier. Yn dat gebiet lizze ûnder oaren ek de kriten fan de Nederryn, de Keulske Bocht, Eifel, Hunsrück en it Westerwald. 

Yn de krite kaam de Heechdútske lûdferskowing mar foar in part. De taalfarianten yn de Rynlânske waaier wurde ta it Middeldútsk. De noardliker de mear de taalfarianten op it Nederfrankysk en Nedersaksysk lykje.

## Sjoch ek
* Rynlân

## Literatuer
*  (1877) *Das rheinische Platt* (Werprintinge yn: *Sammlung deutsche Dialektgeographie Heft 8*, Marburg, 1915.)
Slot Charlottenlund

**Slot Charlottenlund** (Deensk: *Charlottenlund Slot*) is in lyts paleis yn 'e omjouwing fan 'e Deenske haadstêd Kopenhagen. 

## Skiednis
Yn 1730 joech kening Kristiaan VI it paleis Gyldenlund oan syn suster prinses Charlotte Amalia (1706-1782).

Hja liet dêr oer de fûneminten fan it âlde Gyldenlund-paleis tusken 1731 en 1733 in nij slot bouwe. De bou stie ûnder lieding fan H.H. Scheel en der waard nei alle gedachten wurke neffens ûntwerpen fan 'e Deenske boumaster Johan Cornelius Krieger. It boumateriaal kaam foar in grut part fan it slot yn Kopenhagen, dat yn dy tiid ôfbrutsen waard foar de bou fan 'e earste Christiansborg. Prinses Charlotte Amalia mocht der graach wêze en har namme gie op it slot oer. Hja bleau dêr oant har dea yn 1782 wenjen.    

Dêrnei bewennen ferskillende leden fan 'e keninklike famylje Charlottenlund. Healwei de 19e iuw wie it slot foar in hiel skoft de simmerresidinsje fan kening Kristiaan VIII's suster prinses Charlotte en har man lângreve Willem fan Hessen-Kassel. Oars as doe wenst wie, stie de tún iepen foar it publyk en in soad ynwenners fan Kopenhagen mochten dêr graach kuierje. Tichteby lei *Over Stalden*, in gelegenheid dêr't wat dronken wurde koe mei dêr omhinne attraksjes lykas *[[Dyrehavsbakken]]*.

Yn 1869 brûkten kroanprins Freark (de lettere Freark VIII fan Denemark) en syn frou Louise fan Sweden it slot as harren simmerresidinsje. Hja krigen hjir twa soannen, de lettere keningen Kristiaan X fan Denemark en Haakon VII fan Noarwegen. 

## Ferbouwing
Tusken 1880 en 1881 fûn der in grutte ferbouwing plak mei't der twa nije fleugels en in koepel mei in lantearne tafoege waarden. De boustyl fan it oarspronklik barokke slot feroare troch de tafoeging fan de nijbou yn 'e styl fan 'e Frânske renêssânse. Ferantwurdlik foar de ferbouwing wiene de arsjitekt Ferdinand Meldahl en de útfierder Christian Peder Wienberg. Yn 1883 foege Meldahl noch stâlen en in bedriuwsgebou oan 'e Jægersborg Allé ta. 

Keninginne Louise bleau as widdo oant har dea yn 1926 yn it slot wenjen. Sûnt 1935 waard it slot net mear troch de keninklike famylje brûkt. Tusken dat jier en 2017 hiene ferskillende organisaasjes yn it slot ûnderdak. 

Hjoed-de-dei wurdt it slot brûkt as hotel-, kultureel, kongres- en evenemintensintrum.
Uterwaard

In **uterwaard** is de geomorfilogyske oantsjutting fan it lân tusken in winterdyk en it bêd fan in beek of rivier. De primêre funksje fan de uterwaard is wetterhúshâldkundich. It is de romte dy 't de rivier nedich hat om tydlike pykôffier oan te kinnen. Yn perioaden fan grutte wetterôffier strûpe de uterwaarden oant de winterdiken ûnder. Gebieten yn it winterbêd dy 't in part fan it jier ûnder wetter stean wurde *[[Broek (lânskip)|broeken]]* neamd.

Uterwaarden komme in soad foar lâns de ferskate tûken fan de grutte rivieren yn de Ryn-Maasdelta yn Nederlân.

Uterwaarden ûntstiene nei it bedykjen fan de rivieren yn de midsiuwen. Slinken binnen de uterwaarden hjitte *strang* of *hank*. Troch de uterwaarden oan 'e rivierkant fan in (lege) simmerdyk te foarsjen wurdt de frekwinsje fan oerstreamen beheind. Soks is benammen wichtich foar it gebrûk as greide foar fee. Ynsidintele befloeiïng yn de wintermoannen waard eartiids troch de boeren ferwolkomme omdat it sedimint de fruchtberens fan de grûn befoardere. Somtiden binne yn uterwaarden boerebedriuwen op pôlen of terpen boud. Ek stienfabriken fêstigen har der faak; se dolden der de rivierklaai dy't nedich wie op.

## Natuer
Foar de ein fan de tweintichste iuw waarden de measte stienfabriken sletten en wurde de marginale lânbougrûnen hieltyd faker oanwiisd as natuerûntwikkelingsgebiet sadat op guon plakken de wiete bosken, yn't Nederlânsk *Ooibossen*, dy't fan natuere by de rivier hearre har wer ûntwikkelje kinne. Grutte parten fan de uterwaarden fan de rivieren yn Nederlân binne oanwiisd as Natura 2000 gebiet.  Wat breder in uterwaard, wat grutter de wetterbergingskapasiteit en wat heger de natuerwearde wêze kin.


IJSSEL 20120131 - kopie.JPG|Heechwetter by Bronkhorst
Uiterwaarden olst.JPG|Reliëf yn uterwaard ûnder Olst
Overstromende uiterwaard 1979.jpg|Uterwaard ûnderstrûpt yn 1979
Uiterwaarden nabij deventer TN.jpg|Wiete uterwaard by Dimter
Blauwe kamer achtergrond grebbeberg.jpg|Uterwaard Blauwe Kamer
Duursche waarden olst.JPG|Ooibosk Duursche Waarden
Little Things

"**Little Things**" of "**The Little Things**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

## Films
*''Little Things'' (film), de ynternasjonale titel fan in Georgysk-Emiratyske film út 2014
*''The Little Things'' (film út 2010), in Australyske film út 2010
*''The Little Things'' (film út 2021), in Amerikaanske film út 2021

## Literaruer
*''Little Things'' (gedicht), in gedicht fan Julia Abigail Fletcher Carney út 1845
*''Little Things'' (koart ferhaal), in koart ferhaal fan Raymond Carver út 1981
*''Little Things'' (roman), in roman fan Rebecca Moesta út 2002, ûnderdiel fan 'e *Buffy the Vampire Slayer*-searje

## Muzyk
### Albums
*''Little Things'' (album fan Jeannie Seely), in album fan Jeannie Seely út 1968
*''Little Things'' (album fan Sylver), in album fan Sylver út 2003
*''Little Things'' (album fan Hanne Hukkelberg), in album fan Hanne Hukkelberg út 2004
*''Little Things'' (album fan Toby Lightman), in album fan Toby Lightman út 2004
*''Little Things'' (album fan C418), in album fan C418 út 2011

### Lieten
*''Little Things'' (liet fan Bobby Goldsboro), in liet fan Bobby Goldsboro út 1964
*''Little Things'' (liet fan Jeannie Seely), in liet fan Jeannie Seely út 1968
*''Little Things'' (liet fan The Oak Ridge Boys), in liet fan The Oak Ridge Boys út 1985
*''Little Things'' (liet fan Marty Stuart), in liet fan Marty Stuart út 1991
*''Little Things'' (liet fan Bush), in liet fan Bush út 1995
*''Little Things'' (liet fan Tanya Tucker), in liet fan Tanya Tucker út 1997
*''Little Things'' (liet fan Good Charlotte), in liet fan Good Charlotte út 2001
*''Little Things'' (liet fan India Arie), in liet fan India Arie út 2002
*''Little Things'' (liet fan Sylver), in liet fan Sylver út 2003
*''Little Things'' (liet fan Toby Lightman), in liet fan Toby Lightman út 2004
*''Little Things'' (liet fan Colbie Caillat), in liet fan Colbie Caillat út 2008
*''Little Things'' (liet fan One Direction), in liet fan One Direction út 2012
*''Little Things'' (liet fan Jessica Mauboy), in liet fan Jessica Mauboy út 2019
*''Little Things'' (liet fan ABBA), in liet fan ABBA út 2021
*''Little Things'' (liet fan Big Thief), in liet fan Big Thief út 2021
*''Little Things'' (liet fan Ziggy Ramo en Paul Kelly), in liet fan Ziggy Ramo en Paul Kelly út 2021
*''Little Things'' (liet fan Kelsea Ballerini), in liet fan Kelsea Ballerini út 2022

## Oar
*Little Things (bedriuw), in Amerikaansk digitale-mediabedriuw
*''Little Things'' (fideospultsje), in fideospultsje út 2010 foar iOS
*''Little Things'' (tillefyzjesearje), in Yndiaaske tillefyzjesearje út 2016, produsearre troch Netflix
Abessynske hazze

De **Abessynske hazze** (wittenskiplike namme: *Lepus habessinicus*) is in sûchdier út it skift fan 'e hazze-eftigen (*Lagomorpha*), de famylje fan 'e hazzen en kninen (*Leporidae*) en it skaai fan 'e echte hazzen (*Lepus*). Dit bist komt foar yn 'e Hoarn fan Afrika. Oer de status fan soarte foar de Abessynske hazze bestiet noch in beskate mjitte fan ûnienichheid, mei't party saakkundigen dit bist sjogge as in ûndersoarte fan 'e Kaapske hazze (*Lepus capensis*). De Abessynske hazze ("Abessynsk" komt fan Abessynje, in âlde namme foar Etioopje) moat net betize wurde mei de Etiopyske hazze (*Lepus fagani*), in besibbe hazzesoarte. De IUCN klassifisearret de Abessynske hazze as net bedrige.

## Taksonomy
De soartstatus fan 'e Abessynsk hazze is omstriden mei't party soölogen dit bist as in ûndersoarte fan 'e Kaapske hazze (*Lepus capensis*) beskôgje. Mar op grûn fan it oerlaapjen fan it ferspriedingsgebiet fan 'e Abessynske hazze mei dat fan 'e Kaapske hazze nimme de measte saakkundigen oan dat it om ferskillende soarten giet. It soe nammers hiel ûngewoan wêze as der twa ûndersoarten fan ien soarte (yn dit gefal de Kaapske hazze) njonkeninoar yn in beskaat gebiet foarkamen.

## Fersprieding
De Abessynske hazze is yn syn fersprieding hast hielendal beheind ta de Hoarn fan Afrika. Dêr komt dit bist foar yn hiel Dzjibûty, op it uterste súdwesten nei hiel Eritreä en it noardlike trijefearn fan Somaalje. Ek libbet de Abessynske hazze yn 'e Ogadenflakte fan súdeastlik Etioopje, yn it suden fan it Etiopyske Heechlân yn súdlik Etioopje en yn 'e Danakildepresje yn it noardeasten fan it lân. Bûten de Hoarn fan Afrika komt de Abessynske hazze ek foar yn twa dielen fan eastlik Sûdaan en yn 'e grinsstreek fan noardlik Kenia.

## Uterlike skaaimerken
De Abessynske hazze hat trochinoar in kop-romplingte fan 40–55&nbsp;sm, mei in sturtlingte fan yn trochsneed 81/2&nbsp;sm en in gewicht fan likernôch 2&nbsp;kg. De sêfte en tichte pels is op 'e rêch grizich brún mei swarte hierren dertrochhinne, en op 'e bealch wyt. In tinne sânkleurige of bêzje bân oer de siden hâldt de beide kleuren útinoar. It kin is witich en guon eksimplaren hawwe ek witige rânen om 'e eagen hinne. De earen binne yn ferhâlding ta de lichemsgrutte tige lang mei swarte rânen. De sturt is fan boppen swart en fan ûnderen wyt.

## Biotoop
Abessynske hazzen komme foar op savannes, iepen gersflakten en steppes, en dêrnjonken ek wol yn drûgere healwoastyn- en woastynbiotopen, salang't der mar wat strewelleguod groeit dat beskûl biedt. Yn berchtmen komt dizze soarte foar oant in hichte fan 2.000–2.500&nbsp;m.

## Hâlden en dragen
Oer it hâlden en dragen fan 'e Abessynske hazze is net folle bekend, mar men nimt oan dat it net folle ôfwykt fan dat fan besibbe hazzesoarten. It is in herbivoar bist, dat benammen gerzen en krûden fret. Wierskynlik is de Abessynske hazze in nachtdier. 

## Status
De Abessynske hazze hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen.

## Sjoch ek
* Etiopyske hazze
* Etiopyske heechlânhazze
Nederland (Oerisel)

**Nederland** is in buorskip yn de gemeente Stienwikerlân yn de Kop fan Oerisel yn de provinsje Oerisel, Nederlân. It hat in befolking fan sa'n  ynwenners (). 

It plakje waard foar it earst neamd tusken 1830 en 1855 as *'t Nederland*, en betsjut "leechlân". Nederland hat in statistyske yngong, en in eigen postkoade. Oarspronklik wie it plakje allinnich mei de boat te berikken. Yn 1840 wennen dêr 182 minsken en wie it in feanôfgravingsdoarp . 

## Omkriten
De buorskip leit yn it Nasjonaal Park Weerribben-Wieden, net fier fan it stedsje Bloksyl, tichtby de N333 tusken Stienwyk en Marknesse. In pear oare plakken yn de buert binne Baarlo, Kalenberg, Muggenbeet, Scheerwolde en Wetering.

It plakje leit oan kuier-, fyts- en kanorûtes en is as der natueriis leit ek by reedriders populêr. Sawol it Suderseepaad as it Oeriselsk Havezatepaad komt bygelyks troch Nederland.

Der rint ien wei troch Nederland, dy't yn it gehucht fan namme feroaret: Veldhuisweg wurdt Rietweg. Fierder is der in splitsing fan twa wetterwegen: de Heer van Diezenvaart (rjochting Kalenberg) en de Roomsloot (rjochting Bloksyl ).

## Yn de media
* It Nederlânske bierbedriuw Bavaria hat Nederland yn in reklamespotsje brûkt. Yn de kommersje jouwe twa manlju bier fuort yn it buorskip. It einiget mei (yn oersetting): *Beieren, yn hiel Nederland populêr.*
* Fanwegen de komyske wearde fan it toponym wurde ferkearsbuorden mei de namme 'Nederland' gauris stellen. 
* TPG Post brocht yn 2005 postsegels út mei de buorskip as ûnderwerp.