Évreux

**Évreux** is in Frânske gemeente en de haadstêd fan it departemint Eure yn 'e regio Normandje. It is nei Le Havre en Rouen de grutste stêd fan 'e regio en de stêdekloft telt sa'n 59.000 (2018) ynwenners. Évreux is ek de sit fan it bisdom Évreux. 

## Skiednis

Oant yn 'e iere midsiuwen stie Évreux bekend as *Mediolanum Aulercorum*, dat stifte wie oant it ein fan 'e 1e iuw. It wie it haadplak fan 'e Gallyske stamme fan 'e Eburovici (Aulerici), dy't harren namme joegen oan 'e stêd. Yn dy tiid wiene der ferskillende grutte iepenbiere gebouwen, lykas in teäter en termen. Yn 275 nei Kristus waard de stêd troch Germaanske stammen fernield. De ynwenners fersterken harren stêd en bouden de earste bolwurken, dêr't noch in diel fan te sjen is yn it gemeentlike museum. Yn 'e 5e iuw waard de stêd kerstene troch de hillige Taurinus. Neffens in leginde soe de hillige it kwea yn foarm fan trije wylde bisten moete ha: in buffel, in liuw en in bear. Hy wist alle trije bisten te ferslaan. Oan 'e ein fan 'e 5e iuw waard de stêd op 'e nij plondere en ferneatige, dy kear troch Fandalen.

#### Midsiuwen
Tsjin it ein fan de 10e iuw (962) waarden de Romeinske fersterkings oan de kant fan de Iton sloopt troch Wytsings. Hindrik I fan Ingelân liet de stêd yn 1119 platbaarne om de greve fan Évreux te straffen dy't de Frânske kening Loadewyk VII stipe. Filips II Augustus ferneatige de stêd yn 1194. 

De abdij fan Saint-Taurin waard yn 1060 stifte en soe tige belangryk wurde foar de ekonomyske ûntjouwing fan 'e stêd en omkriten. Yn 'e Hûndertjierrige Kriich (1337-1453) wie de stêd in tal kearen in sintrum fan strideraasjes tusken Ingelân en Frankryk. Yn 'e 15e iuw makke it Hûs Ėvreux syn grutste bloei mei. Troch it houlik fan Filippe fan Évreux mei Jehanne II fan Navarra komt it Spaanske keninkryk Navarra oant 1441 ûnder bewâld fan it hûs fan Évreux. Tsjintwurdich bestiet der noch in stedswyk yn Évreux mei de namme Navarra.

#### Renêssânse

Tsjin 'e ein fan 'e 15e iuw en oan it begjin fan 'e 16e iuw lit Loadewyk XI de stêd wer fannijs opbouwe en fral it pronkstik fan 'e stêd, de katedraal, opknappe. Yn dy snuorje wurdt ek útein set mei de bou fan it biskoplik paleis. It *belfort* wurdt troch boargers fan Évreux boud as symboal fan harren macht en wolstân. By de stêd wurdt yn 1662 it kastiel fan Navarre boud troch de hartoch fan Bouillon, dêr't keizerin Joséphine útfanhuzet yn har Normandyske ballingstiid tusken 1810 en 1814.

#### Twadde Wrâldkriich
By it útbrekken fan 'e Twadde Wrâldkriich waard Évreux yn juny 1940 troch de Dútke Luftwaffe bombardearre. Dêrby kamen 87 ynwenners om en ek 135 Frânske en Britske soldaten. De alliearde bombardeminten op 12 juny 1944 kosten 210 ynwenners it libben. Lettere alliearde bombardeminten yn july en augustus 1944 kosten seis minsken it libben. Évreux waard op 23 augustus 1944 troch it 1e Amerikaanske Leger befrijd. 

## Befolkingsûntwikkeling

## It besjen wurdich
De katedraal fan Évreux is in monumint wêrfan't de bou yn 'e 12e iuw útein sette. Yn 'e 17e iuw waarden de wurksumheden oan 'e katedraal foltôge. It is de grutste tsjerke fan it departemint. De tsjerke fertsjintwurdiget ferskillende boustylen, mar is fral goatysk. Yn 'e tsjerke binne ferneamde brânskildere ramen, trettjin kapellen fan 'e 13e oant de 16e iuw, dy't mei houten renêssânse hekken ôfsletten wurde.

Yn it eardere biskoplike museum is tsjintwurdich it museum ûnderbrocht. It gebou is yn flamboyant goatyske styl. 

De Église Saint-Tourain is in eardere abdijtsjerke út 'e 11e-14e iuw. Yn 'e sakristy is de weardefolle 13e-iuwske skryn te sjen.

Fan 'e âlde 3e- en 4e-iuwske wâlen fan 'e stêd binne noch yn fjouwer strjitten resten te sjen.

## Musea
* It Musée d'Art, Histoire et Archéologie is ûnderbrocht yn it eardere biskoplike paleis út it ein fan 'e 15e iuw. It grinzget oan 'e kleastergong súdlik fan 'e katedraal en yn it museum wurde archeologyske en midsiuwske samlings en kolleksjes út 'e renêssânse en de moderne tiid útstald. Bekend is û.o. it 1e-iuwske brûnzen byld fan Jupiter Stator.   

## Ofbyldings

Evreux Tour de l'Horloge 1.jpg|Tour de l'Horloge
Evreux_Cathédrale_R03.jpg|Katedraal fan Us-Leaffrouwe fan Évreux
Evreux_Saint-Taurin_R03.jpg|Sint-Taurinustsjerke
Evreux 2017-10 1166.jpg|Musée d'Art
Evreux_Théâtre_R01.jpg|Stedsskouboarch
Evreux - 2016-06-15 - IMG 1206.jpg|De Iton