open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hilaarder Feart

De **Hilaarder Feart ** is in feart yn de gemeenten Ljouwert en  De Waadhoeke. De feart rint fan Hilaard ûnder de N359 troch, troch de Hilaarder Mieden nei de Boalserter Feart. 

De namme *Hilaarder Feart* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Hijlaardervaart*.
Ielterm

De **Ielterm** is in mar yn de gemeente Ljouwert. it wetter leit yn De Alde Feanen. De Ielterm leit sawat yn it ferlingde fan De Geau tusken de Headamsleat en de Alde Headamsleat by de Grutte Krite.

De namme *Ielterm* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Aaldarm*.
Baden-Wuertemberch

**Baden-Wuertemberch** (Dútsk: Baden-Württemberg) is in dielsteat yn it súdwesten fan Dútslân. De dielsteat beslacht in oerflak fan 35,750 km² en hat 10,692,000 ynwenners. De haadstêd is Stuttgart. Baden-Wuertemberch waard yn 1952 oprjochte troch de fúzje fan 'e eardere dielsteaten Wuertemberch-Baden, Súd-Baden en Wuertenberch-Hohenzollern. 

## Geografy
Baden-Wuertemberch grinzet oan Switserlân yn it suden, Frankryk yn it westen en oan de Dútske dielsteaten Rynlân-Palts, Hessen en Beieren.

Foar de westlike en in part fan de súdlike grins is de Ryn beskiedend. It Swarte Wâld is it berchlân wat beëasten de Ryn leit. Baden-Wuertemberch dielt de Bodensee en de Alpen mei Switserlân. De Donau rivier begjint yn Baden-Wuertemberch deunby Donaueschingen.

## Bestjoerlike yndeling
Baden-Wuertemberch hat fjouwer *[[Regierungsbezirk]]e* (bestjoerlike regio's), dy't mei-inoar wer parte binne yn 35 distrikten (*Landkreise*) en njoggen stedsdistrikten (*Kreisfreie Städte*). 

### ''Regierungsbezirke'' (bestjoerlike regio's)
* Freiburg
* Karlsruhe
* Stuttgart
* Tübingen

### ''Landkreise'' (distrikten)

### ''Kreisfreie Städte'' (stêdsdistrikten)
# Baden-Baden
# Freiburg im Breisgau
# Heidelberg
# Heilbronn
# Karlsruhe
# Mannheim
# Pforzheim
# Stuttgart
# Ulm
Hoaitesleat

De **Hoaitesleat** is in feart yn de gemeente De Fryske Marren. De feart leit noard fan Langwar en is it westlike diel fan de ferbining tusken it Prinses Margrietkanaal en de Langwarder Feart. It eastlike diel nei de Langwarder Feart hjit Slingerrak.

De namme *Hoaitesleat* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Hoitesloot*.
Hingstepoel

De **Hingstepoel** is in mar yn de gemeente Wymbritseradiel. De mar leit oan de westkant fan Jutryp. Justjes noardliker leit de Louwepoel.

De namme *Hingstepoel* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Hengstepoel*.
Alarik II

**Alarik II** (berne tusken 458 en 466 – stoarn yn augustus 507) folge syn heit Eurik yn 485 op as kening fan de Fisigoaten. Syn Fisigoatysk ryk omfieme trije kwart fan Spanje (útsein de noardwesthoeke) en de helte fan Galje. 

 
## Binnenlânsk belied
Yn 498 en 506 hie hy yn Spanje te stellen mei opstannen dêr't de Romeinske befolking by belutsen wie. Under lieding fan usurpators besochten sy harren te ûntdwaan fan it Fisigoatyske bewâld. De twadde kear oermasteren de Fisigoaten de stêd Dertosa yn de delling fan de Ebro en deade de Romeinske oanfierder Peter.

Alarak wie in oanhinger fan it Ariaanse leauwen, lykas de measten fan syn folk. Hy wie net fanatyk en fersêfte de ferfolging fan de Katoliken. Ek joech hy tastimming oan de Katoliken yn 506 om it Konsily fan Agde te hâlden. In oar wiis beslút wie syn inisjatyf om in oersjoch te meitsjen fan alle Romeinske wetten en Keizerlike besluten, dat gesachhawwend wêze moast foar syn Romeinske ûnderdienen. Dizze gearstalling stiet bekend as it Breviarium Alaricianum. 

## Bútenlansk belied
Yn 486 wegere Alarik de Romeinske kening Syagrius asyl te jaan, doe't dizze hearsker fan in gebiet om Soissons hinne, troch Klovis ferslein waard. Hy kaam hjirmei temjitte oan it fersyk fan de Frankyske kening om útlevering. 

Alarik wie in freedsum man en besocht it ferdrach dat syn heit mei de Franken sletten hie te hanthavenjen, mar Klovis I, dy't it Goatyske grûnbesit yn Galje yn hannen hawwe woe, fûn it Arianisme in reden om kriich te fieren. In gearkomst mei syn skoanheit Diderik, kening fan de Ostrogoaten wie om 'e nocht. Nei jierrenlange kriich mei wikseljend ferrin waarden de Fisigoaten úteinlik yn 507 ferslein yn de Slach fan Fouillé tichtby Poitiers. Neffens de oerlevering soe Alarik dy't op de flecht slein wie nei de ferlern fjildslach, finzen nommen wurde en troch Klovis eigenhannich deamakke.

Syn echte soan Amalarik wie noch in bern, dus waard hy opfolge troch syn ûnwettige soan Gesalik.

## Literatuer
* , *de Goten: vorsten en vazallen* (1979)
De Ie (Wâldsein)

**De Ie** is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. It wetter rint  fan de brêge yn Wâldsein nei it suden en komt út yn de Sleattemer Mar. Oan de oare, súdlike, kant fan de Sleattemer Mar rint De Ie troch it Sleattemer Gat en de stêd Sleat fierder nei Teakesyl oan de Iselmar.

De namme *De Ie* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Ee*.
Holle Rij

De **Holle Rij** (Biltsk en offisjeel: *Holle Rij*) is in wetter yn de gemeente De Waadhoeke. De feart rint bewesten Sint Jabik fan de Westerwei nei de noardliker lizzende Polder Saksenoard en rint út yn de Ouwe Faart.
Wulfila

**Wulfila** (sa. 311 – Konstantinopel, 383) wie in Fisigoatyske biskop dy't foaral namme makke hat as oersetter fan de Bibel yn it Goatysk.

## Biografy
De tsjerkehistoarikus Filostorgios en biskop Auksentius fan Dorostorum jouwe in soad ynformaasje oer Wulfila, dy't sy Ulphila(s) of Urphilas neamden. Hy stamme wierskynlik ôf fan in Goatyske heit en in Kappadosyske mem. Syn pake en beppe wienen Griken dy't Gryksk sprutsen.  

Wulfia waard berne op de Balkan, benoarden de Donau yn it gebiet fan de Fisigoaten. Hy krige in Goatyske opfieding mar waard troch syn mem kristlik grutbrocht. De jonge Wulfia soe troch syn ûntwikkeling en talekennis yn de diplomatike tsjinst fan de Goaten oansteld wurde en koe dêrtroch oan it hof fa Konstantinopel kontakten lizze mei ferskillende tsjerklike gesachsdragers.  

Yn 341 waard Wulfila biskop fan it part fan de Fisigoaten dat him bekeard hienen ta it kristendom. Troch oanhâldende kristenferfolgings fan de Fisigoatyske kening Atanarik yn de jierren 369-372 frege Wulfila keizer Konstantius II om talitten te wurden yn it Romeinske Ryk. Hy krige tastimming en late syn folgelingen nei it gebiet fan it tsjintwurdige Pleven (Bulgarije).

Wierskynlik hat er sa om-ende by 369 de bibel oerset. Oant syn dea yn Konstantinopel bleau Wulfila in respektearre biskop.

Wulfila fersprate ûnder de Goaten de Ariaanske foarm fan it kristendom. De kearn fan dit leauwen hâlde yn dat God net lyksteld wurde koe mei Jezus Kristus. Hjirom waard Wulfila letter as in ketter beskôge. Syn pleechsoan Auksentius pleite him dêrfan frij yn in brief, dy't bewarre bleaun is yn *De Fide* fan Ambrosius.

Wulfila betsjut wierskynlik "wolfke" (fan Goatysk "wulfs", "wolf") lykas Attila de Hun it Goatyske wurd foar "heity" is (fan "atta", "heit").
Holle Grêft

De **Holle Grêft** is in wetter yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart is de ferbining tusken de Easterbrêgesleat/Prinses Margrietkanaal en de Frijgerssleat/Langsturtepoel.

De namme *Holle Grêft* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Hollegracht*.
Goatysk

It **Goatysk** is in útstoarne East-Germaanske taal, de ienige taal út dizze tûke dêr't in protte oer bekend is. De 4e-iuwske Goatyske Bibeloersetting fan biskop Wulfila is it earste oerlevere literêre wurk yn in Germaanske taal en dêrom fan grut belang foar de taalwittenskip. Mei û.o. fjouwer of fiif nammefallen, in dualis en in syntetyske ûndergeande foarm lit it Goatysk in grut tal argayske skaaimerken sjen.

It Goatysk waard sprutsen troch it folk de Goaten en fersprate him nei de 3e iuw út it gebiet te noarden fan de Swarte See wei nei Itaalje, Frankryk en Spanje, mar soe nei de fal fan it Ostrogoatyske ryk yn de 6e iuw en it Fisigoatyske ryk yn de 8e iuw útstjerre. Op de Krim bleau in fariant fan it Goatysk, it Krimgoatysk, yn alle gefallen oant de 16e iuw bestean. 

## Boarnen

Fierwei de wichtichste boarne foar it Goatysk is Wulfila's bibeloersetting. Hjirfan is it grutste part lykwols ferlearn gien. Bewarre bleaun binne de helte fan de Evangeeljen, yn de Kodeks Argenteüs, de brieven fan Paulus en in part fan Nehemia. It ienige oar wichtich Goatyske dokumint is de Skeireins, in kommintaar op Jehannes.

## Alfabet
Wulfila ûntwurp foar syn bibel in op it Grykske alfabet basearre skrift. Dêrfoar skreaunen de Goaten noch yn runen. Der wurdt tocht dat it alfabet foar it grutste part fonematysk is, mei wierskynlik de folgjende op de útspraak fan it Gryksk basearre útsonderings: 
 = iː,  = ɔ,  = ɛ en  = ŋ. Yn de wittenkip wurdt frijwol allinnich mei de transliteraasje nei it Latynske alfabet wurke.

## Klanken
### ienlûden

### Twalûden

## Morfology
It Goatysk hat in frij komplekse morfology mei in soad argayske Yndo-Jeropeeske skaaimerken dy't net mear bestean yn de hjoeddeiske Germaanske talen.

### bûging
Nammewurden wurde yn it Goatysk bûgd nei nammefal, getal en geslacht.

It Goatysk ken fjour of fiif nammefoarmen: nominatyf, genityf, datyf, akkusatyf en fokatyf, wêrby't de lêste yn foarm altyd gelyk is oan de nominatyf of akkusatyf. Boppedat binne der resten fan in ynstrumintalis.

Der binne trije getallen, iental , meartal en twatal (dualis). De dualis komt lykwols allinnich yn it persoanlik omnamwurd (en yn it tiidwurd) fan de earste en twadde persoan ta útdrukking.

### Ferbûging
It Goatyske tiidwurd wurdt bûgd nei:
* tiid: ferline- en net-ferline;
* wize: yndikatyf, subjunctyf (optatyf), ymperatyf en ynfinityf;
* aktyf/passyf;
* persoan: earste, twadde en tredde;
* getal: iental, meartal en dualis.

In bysûnderheid is dat it Goatysk noch in syntetysk, dus net omskreaun, passyf hat. 

## Spesimen
It wichtichste Goatyske fragmint is it Us heit út it (Matt. 6:9-13):
Marco van Basten

**Marcel (Marco) van Basten** (Utert, 31 oktober 1964) is in Nederlânske âld-fuotballer en âld-ynternasjonaal.

As jonkje skreau er op it buroblêd fan syn keamerke yn Utert: 'Ik ben de beste, Op mij na'. Spile as skraal jonkje út Utert by UVV en Elinkwijk. Syn heit wie in bikkelhurde ferdigener by profklup DOS, syn mem Leny ( 1932 ) komt fan Ljouwert. Marco hat in broer Stanley en in suske Carla.

Tusken 1981 en 1987 groeide Van Basten út ta in fedette. Goreograaf Rudi von Dantzig brocht yn 1987 in oade oan him doe't er syn bewegings fergelike mei dy fan balletdûnser Rodolf Noerijef. De Italjaanske miljonêr Silvio Berlusconi helle him nei Milaan. Yn desimber 1986 krige Marco in slimme ankelblessuere. Trijeris waard er Europeesk fuotballer fan it jier, en ien kear de bêste fan de wrâld. Marco van Basten waard wrâldwiid bekend troch syn goal op it EK fan 1988. Op 17 augustus 1995 naam 'San Marco' ôfskied fan it fuotbal by AC Milan, mei in gûlende trainer Fablo Capello op de bank. Neidat de ankelblessueres fierder fuotbaljen ûnmooglik makken naam er ôfstân fan it fuotbal. Nei fiif jier kaam er werom as bûnscoach fan it Nederlânsk Alvetal en dêrnei waard er trainer by Ajax. Yn 2009 stapte er op as trainer omdat er himsels net goed genôch fûn. Begjin febrewaris 2012 tekene er in kontrakt foar twa jier as coach by SK It Hearrenfean. Letter waard er trainer by AZ. Yntusken wurket Van Basten foar de FIFA.
Open-Tran.eu

**Open-Tran.eu** wie in tsjinst dy't troch Jacek Śliwerski út Poalen betocht wie. Hy hie in sintrale databank opset mei oersettings fan kompjûterprogramma's yn de lytsere talen. De kompjûterbegripen, dy't benammen út de iepen-boarne-programmatuer kamen, wiene ien op ien keppele mei de Ingelsktalige begripen. De tsjinst moast derfoar soargje dat de kwaliteit fan de oersettings en de konstantens fan de begripen yn 'e iepen-boarne-programmatuer ferbettere.

Yn 2007 wie der oan Open-Tran.eu in Frysktalige ferzje taheakke. It wie in databank dêr't oersettings, ek Frysktalige, foar programmatuer yn socht wurde koene. It wie benammen bedoeld foar programma-oersetters, mar ek tige handich foar it sykjen fan kompjûterbegripen. De sykmasine wurke nei twa kanten ta: Ingelsk --> Frysk, en Frysk --> Ingelsk. Begripen as *modem, dos, led, cms, gesture* ensfh. lieten har rap fine. By oare begripen duorre it sykjen efkes, om't dy in soad yn de databank foarkamen. In sifer foar de oersetting joech oan oft de oersetting fûn wie yn in gearstalling, heger sifer, of yn in ien-op-ien oersetting, sifer ien.

It wie ek mooglik in folsleine triem oan te bieden om oerset te wurden.

De Frysktalige sykmasine fan 'e tsjinst wie ienfâldich as blêdwizer oan jo e-blêder ta te heakjen: http://fy.open-tran.eu/.

Open-Tran.eu is stoppe yn jannewaris 2014.
Romeinsk-Perzyske Oarloggen

De **Romeinsk-Perzyske Oarloggen** wienen de oarloggen fan it Romeinske Ryk (en syn neifolger it Byzantynske Ryk) tsjin it Perzyske Ryk fan de Sassaniden. De oarloggen fûnen plak yn it Midden-Easten, de Levant en Lyts-Aazje. De kriich waard ôfwiksele mei perioden fan frede. 

De kriich mei de Sassaniden ûntstie yn de 3e iuw en de lêste wie yn 628. Dêrnei kaam it Arabyske Ryk opsetten. Der kaam in ein oan de Sassaniden en de Byzantinen waarden ferdreaun út Afrika en Aazje.

## Fjildslaggen

* Slach fan Carrhae 
* Slach fan Ctesiphon (165) - 165 
* Slach fan Ctesiphon (198) - 198
* Slach by Nisibis – 217
* Slach by Resaina - 243
* Slach fan Misiche 
* Slach fan Barbalissos
* Slach fan Edessa 
* Belis fan Singara 
* Belis fan Amida 
* Slach fan Ctesiphon (363) 
* Slach fan Samarra
* Iberyske Oarloch
* Lazyske Oarloch
* Romeinsk-Perzyske oarloch fan 572-591
* Slach fan Antiochië (613)
* Slach fan Issus - (622)
* Belis fan Konstantinopel (626)
* Slach fan Nineveh 627

## Sjoch ek
* Byzantynsk-Arabyske oarloggen
Planeet

In **planeet**, fan it Aldgryksk ἀστήρ πλανήτης, *astēr planētēs* ("swalkjende stjer") is in himellichem dat yn in fêste baan om in stjer hinne draait.

## Definysje
Neffens de kriteariums fan de Ynternasjonale Astronomyske Uny is in planeet in himellichem dat in gong om in stjer hat mei in frije baan, en dat safolle swiertekrêft hat dat it dêrtroch rûn wurden is. It wurd komt fan it Latynske "planeta" dat wer kaam fan it Aldgrykske wurd foar "swalker".

## Sinnestelsel
De 8 planeten yn ús sinnestelsel binne it Merkuerius, Fenus, de Ierde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus. Earder waard ek Pluto as in planeet beskôge, mar dy falt no ûnder de definysje fan dwerchplaneet, om't er net in frije baan hat mar krekt part is fan de Kuipergurl.

## Oare planeten
Fan guon oare stjerren kin waarnaam wurde dat dy ek planeten hawwe. Teleskopen binne net sa gefoelich dat dy by steat binne om in foarm sjen te litten, mar út ljochtôfwikings fan de stjerren binne de planeten ôf te lieden.

## Keppeling om utens
*
Ragenfrid

**Ragenfrid**, ek wol **Ragenfred**, **Raganfred** en **Ragamfred**, (? -731) wie hofmeier fan Neustrje en Boergonje fan 715 ôf oant 718. 

## Skiednis
Ragenfrid hearde ta de Frankyske eallju en hie syn machtsintrum yn Feksin yn it noardwesten fan Frankryk. Nei de dea fan hofmeier Pippyn fan Herstal waard hy troch kening Dagobert III oansteld as opfolger, ynstee fan Teudobald, de pakesizzer en erfgenamt fan Pippyn. 

Yn 716 fochten Raganfrid en Dagoberts opfolger, Gilperik II, djip yn it machtsgebiet fan de Pippyniden: it gebiet by de Maas en Ardennen. Sy sleaten in alliânsje mei de Fryske kening Redbad, in âlde fijân fan Dagobert en wienen by steat om harren rivaal Karel te ferslaan yn de Slach by Keulen. 

Yn de tuskentiid skode Karel syn eigen Merovyske kening nei foaren, Klotarius IV. Ragenfrid en kening Gilperik III fregen stipe by Odo fan Akwitaanje, mar meiïnoar wienen sy net by steat Karel te ferslaan. Yn in oantal fjildslaggen waarden sy kear op kear ferslein. Nei de ferlerne Slach by Soissons wie Ragenfrids macht brutsen en flechte hy nei Angers. Hy waard út syn amt setten en nei de kriich hie hy allinne noch wat lân oer yn Anjou.

Hy soe noch yn kear fan him hearre litte. Yn 724 kamen Neustrjers ûnder syn lieding yn opstân, mar sy wienen gjin partij foar Karel en waarden ferslein. Raganfrid libbe oant 731.
419

## Foarfallen
* Keizer Honorius beslút dat salang noch net bepaald is wa't de rjochtmjittige paus is, beide kandidaten (Bonifatius en Eulalius) Rome ferlitte moatte. Eulalius komt lykwols werom foar de Peaskefiering, wêrnei't syn claim troch Honorius neatich ferklearre wurdt.
* Mei Keizer Gongdi komt der in ein oan de Eastlike Jin-dynasty yn Sina.
* De stêd Sitifis yn it Algerije fan no, wurdt troch in ierdskodding foar it grutste part ferwoastge.

## Berne
* 2 july Falentinianus III, Romeinske keizer.

## Ferstoarn
420

## Foarfallen
* Op Korsika wurdt de stêd Aleria troch de Fandalen yn brân stutsen. 
* Fararan V wurdt kening fan Perzje.

## Berne

## Ferstoarn
*Hieronymus fan Stridon
Aartsbiskop

In **aartsbiskop** is yn de hiërargy fan de Roomsk-Katolike Tsjerke, Anglikaanske Tsjerke en Lutherske Tsjerke, en yn oare tsjerken mei apostoalyske suksessy, in biskop dy't oan it haad stiet fan in aartsbisdom. Dat aartsbisdom is faak it wichtichste bisdom yn dy tsjerkeprovinsje, foarme troch in tal fan bisdommen. De aartsbiskop is dan tagelyk metropolyt fan dizze tsjerkeprovinsje.

Dy aartsbiskop kin lykwols ek biskop wêze fan in aartsbisdom dat gjin suffragane bisdommen hat. Dizze aartsbiskop is gjin metropolyt. In foarbyld hjirfan is de aartsbiskop fan Lucca yn Itaalje.

Ien kin ek ta aartsbiskop beneamd wurde as earetitel bygelyks as er by de pauslike hofhâlding wurket (de Curie) of yn diplomatike tsjinst is fan de Paus. Hy is dan titulêr biskop fan in bisdom dat net mear bestiet.

## Keppeling om utens
*
422

## Foarfallen
* De East-Romeinske keizer Teodosius II en kening Baram V fan it Perzyske Ryk slute in fredesferdrach mei inoar. Armeenje bliuwt ferparte. 

## Berne

## Ferstoarn
* Paus Bonifatius I, paus fan 418 oant 422.
427

## Foarfallen
* Yn Korea wurdt Pyongyang de haadstêd fan it keninkrijk Koguryo fan koning Jangsu.

## Berne

## Ferstoarn
* Faramond, legindaryske kening fan de Franken
* 24 desimber - Patriarch Sisinius I fan Konstantinopel.
429

## Foarfallen
* De Fandalen ûnder Geiserik stekke fan Spanje út de Strjitte fan Gibraltar oer nei Afrika en falle Marokko yn. Letter lûke sy nei it easten ta. 
* De Tamils falle Ceylon yn.
* Hilarius wurdt biskop fan Arles.
* Yn de Slach by Verulamium helje de Britten de oerwinning op Saksen en Skotten.

## Berne

## Ferstoarn
430

## Foarfallen
* Kingila, kening fan de Alchon-Hunnen falt Yndia binnen en stiftet dêr in keninkryk.
* De Romeinske generaal Aetius oerwint de opstannige Fisigoaten yn de by Slach by Arles.
* Yn Afrika berikke de Fandalen Hippo en belegerje de stêd. 

## Berne
* (nei gedachten) - Anastasius I, keizer fan it Byzantynske Ryk.

## Ferstoarn
* 28 augustus - Augustinus, biskop fan Hippo.
* Nilus de Alde, teolooch 
* Flavius Feliks, Romeinsk konsul, wurdt mei syn frou en in diaken, beskuldige fan in komplot tsjin Flavius Aetius, oanholden yn Ravenna en dêr fanwege Flavius Aetius deamakke.
Asdingen

De **Asdingen** ek wol Fiktofalen neamd, hearden ta it stamferbân fan de Fandalen. Fan likernôch healwei de 2e iuw ôf waard dit Eastgermaansk folk ûnderskieden yn trije tûken, nl. de Asdingen, de Lakringen en de Silingen. 

## De oarsaak  fan de splitsing
Doe't de Goaten om-ende-by 150 it gebiet fan de Longobarden binnenfoelen, de  buorren fan de Fandalen, feroarsake sy dêrmei in lytske folkeferfarren. Trochdat de Longobarden út harren wengebieten ferdreaun waarden, foelen sy op har beurt de Fandalen oan yn Sileezje dy't op drift rekke. Under oanfiering fan twa lieders Raus en Raptus ferlit in part fan de Fandaalse stammen Sileezje. Ynearsten woenen sy harren fêstigje yn it Romeinske Ryk, mar krige dêrfoar gjin tastimming. Nei it mislearen fan de ûnderhannelings mei de Romeinen, foelen sy it gebiet fan Kastubokken binnen te noarden fan de Karpaten. De Kastubokken waarden yn 172 ferslein en de Fandalen fêstigen har yn harren gebiet. De stammen dy't har yn it westlike part fan Transsylvaanje te wennen sette oan de Teis hite fan dy tiid ôf de *Asdingen*, de stammen yn it noardlike part de *Lakringen* en it part dat efterbleau yn Sileezje de *Silingen*.
Torismund

**Torismund** (Goatysk: *Þaurismoþs*; sa. 420- † 453) wie kening fan de Fisigoaten. Yn de Slach op de Katalaunyske Fjilden hat er meidien oan de side fan de Romeinske generaal Aetius.

## Skiednis
Oer it regear fan Torismund is net folle bekend. Hy hat oan de side fan de Romeinen meifochten yn de slach op de Katalaunyske fjilden. By dizze fjildslach sneuvele syn heit Diderik I. Nei de oerwinning op de Hunnen gong Torismund sa gau as er koe fuort nei de Fisigoatyske haadstêd Toulouse om de troan foar him feilich te stellen. Hy woe dêrmei foarkommen dat ien fan syn bruorren him foar wie en harren ta kening beneamen soenen. Torismund waard kening en soe lykwols koart regeare, mar twa jier. Hy stoar yn 453 in natuerlike dea en syn broer Diderik II folge him as kening op.

## Literatuer

* : *de Goten: vorsten en vazallen*, (1979)
453

## Foarfallen
* Diderik II wurdt kening fan de Fisigoaten.

## Berne

## Ferstoarn
* Attila, kening fan de Hunnen.
* Torismund, kening fan de Fisigoaten.
* Song Wen Di, hearsker fan de Song Dynasty yn Sina.
452

## Foarfallen
* De Hunnen ûnder Attila falle Itaalje ynn. Se plonderje Aquileia en Milaan.

## Berne
* Gundobad, kening fan de Boergondjers (stoarn 516)

## Ferstoarn
450

## Foarfallen
* Houlik tusken Pulcheria en Marsianus.

## Berne

## Ferstoarn
* 28 july - Teodosius II, Romeinske keizer.
* Galla Placidia, de frou fan Athaulf en Konstantius III
List fan keningen fan de Fandalen

Dit is in list fan **[[kening]]en fan de [[Fandalen]].**

* ? - 335 - Wisimar
* sa. 390 - 406 - Godegisel 
* 406 - 428 - Gunderik 
* 428 - 477 - Geiserik 
* 477 - 484 - Hunerik 
* 484 - 496 - Guntamund 
* 496 - 523 - Trasamund 
* 523 - 533 - Hilderik 
* 530 - 534 - Gelimer
Godegisel

**Godigisel** (359 - 406) wie kening fan de Fandaalske Asdingen. Hy is foaral bekend wurden as de heit fan Geiserik, dy't in krêftich keninkryk stifte yn Afrika.

## Fandalen ferlitte Pannoanje
Under gesach fan Godigisel wennen de Asdingen yn de Romeinske provinsje Pannoanje as foederaty (grinstroepen) fan de Romeinen. Yn 400 of 401, fermoedlik as gefolch fan ynfallen troch Hunnen, besleat Godigisel it sechstich jier âlde ferdrach mei de Romeinen op te sizzen en mei it folk nei it westen te lûken. De oanswettend wenjende Asdingen gongen mei harren mei. De Romeinske generaal Stilicho fierde wiidweidich kampagne tsjin de opstannelings en fersloech Godigisel yn Raety yn 401, wêrnei't hy mei syn folk en beselskippe Alanen fierder noardwearts lutsen. Sy kamen oan yn it tsjintwurdige Súd-Dútslan en troffen dêr oare Germaanske folken dy't op drift wienen, de besibbe Silingen en de Sueven.

## Trek troch Galje
Tegearre mei de Silingen, Sueven en Alanen liede Godigisel yn 406 syn folk de Ryn-grins oer it Romeinske Ryk yn. Foarôfgeand oan de trek fûn by Mainz in fjildslach plak dêr't Godegisel by sneuvele. Hy waard opfolge troch syn âldste soan Gunderik, dy't it folk troch Galje nei Spanje liede soe.

## Literateur
*Hermann Schreiber, *De Vandalen, Zegetocht en ondergang van een Germaans volk*, Amsterdam 1979, siden 60,62-63, 72.

## Boarne
* Frigeridus
* Prokopius
447

## Foarfallen
* Synode fan Toledo wurdt hâlden.
* Merovech wurdt kening fan de Franken (fermoedlike datum).
* De stêd Sofia (Bulgarije) wurdt troch de Hunnen ferwoest.
* Flavianus wurdt Patriarch fan Konstantinopel.

## Berne

## Ferstoarn
449

## Foarfallen
* 8 augustus Konsylje fan Efeze II
* Yn Rome wurdt in Synode hâlden dy't alle beslissingen fan it Konsilje fan Efeze II fan Dioscorus fan Aleksandrje ferwerpt.
*Anatolius wurdt Patriarch fan Konstantinopel

## Berne

## Ferstoarn
*Flavianus fan Konstantinopel, Patriarch
446

## Foarfallen
* Neffens de Historia Britonum makket Vortigern it mooglik dat de Saksen harren yn Kent, East Anglia en Northumbria foarfêst festigje kinne, dêr't de ferovering fan Brittanje troch Germaanske folken mei út ein set. 

## Berne

## Ferstoarn
445

## Foarfallen
* Attila wurdt allinnich hearsker fan it Hunnen ryk. 

## Berne
* Jarlath, Iersk geastlike en hillige (datum net wis)

## Ferstoarn
* Bleda, kening fan de Hunnen (fermoarde troch Attila).
444

## Foarfallen
* Dioscorus I folget Cyrillus op as Patriarch fan Aleksandrje.
* It Kolosseum yn Rome wurdt troch *praefect* Flavius Paulus opmakke nei skea troch in oerstreaming.

## Berne
* Seinei, keizer fan Japan (wierskynlike datum)

## Ferstoarn
* Brixius, hillige en biskop fan Tours
* 27 juny - Cyrillus I, patriarch fan Aleksandrje
442

## Foarfallen
* De Romeinen slute in oerienkomst mei de Fandalenkening Geiserik, dy't dêrmei erkend wurdt as hearsker fan Afrika.
* Atilla de Hun plonderet de iggen fan de Morava (sydrivier fan de Donau) en ferwoastget de stêd Naissus (yn it Servië fan no). De Senaat yn Rome beslút om him 700 pûn (goud) it jier te jaan.

## Berne
* Placidia, twadde en lêste bern fan de Romeinske keizer Falentinianus III en Lusinia Eudoksia
* Isidorus fan Milete, Gryksk arsjitekt en wittenskipper (stoarn 537)

## Ferstoarn

## Boukeunst
* Stifting fan it Wite kleaster yn de omkriten fan Suhaj (Egypte).
441

## Foarfallen
* Attila ferienigt alle Hunnen ûnder ien gesach.
* Neffens de leginde wurdt op de berch fan San Marino in kleaster stiften.
### Europa
* Regila (441 - 448) folget syn heit Hermerik op as kening oer it Suevenryk. Hy ferbynt him oan de *[[Bagaudae]]* (boeren dy't net om lyk wolle) yn Gallaecia (Noard-Spanje) en feroveret Sevilla, de haadstêd fan Hispania Baetica. It Romeinske leger wurdt suver hielendal fan it Iberysk Skiereilân ferdreaun.

### Perzje

* Kening Yazdagird II fan Perzje slút nei in koarte kriich in fredesferdrach mei it East-Romeinske Ryk. Theodosius II seit dat er gjin fersterkings oan de ryksgrins bouwe litte sil.

## Berne

## Ferstoarn
* Hermerik, kening fan de Sueben (datum ±)
433

## Foarfallen
### Religy
* 12 april - Paus Sikstus III bemiddelet yn it konflikt mei patriarch Syrillus fan Aleksandrië en foarstanners fan de Nestoriaanske Tsjerke. Se slute in tsjerklik ferdrach mei de namme "Symboal fan Ferieniging".

## Berne
* Odoäker, kening fan de Germanen yn Itaalje

## Ferstoarn
* Fedelemia, Iersk prinses en hillige
435

## Foarfallen
* De Boergonden ûnder kening Gundohar sizze it feoderaty-ferdrach op mei de Romeinen en besette it oanswettende gebiet yn Galje.

## Berne

## Ferstoarn
437

## Foarfallen
* Mei it werom oermasterjen fan de stêd Narbonne begjin de Romeinen in twa jier doarjende kriich tsjin de opstannige Fisigoaten ûnder lieding fan kening Diderik I. 
* Keizer Falentinianus III boasket mei Lisinia Eudoksia, de dochter fan East-Romeinske keizer Teodosius II.

## Berne

## Ferstoarn
438

## Foarfallen
* Rechila wurdt kening fan de Sueben yn it Noardwesten fan Spanje..
* Yn de Kodeks Teodosianus wurde alle keizerlike edikten sûnt Konstantyn I gearfette. It jildt as it meast wichtige Romeinske wetboek oant de Kodeks Justinianus, en wurdt sawol troch East as West ôfkundige.
* Johannes Krysostomos, postúm rehabilitearre, wurdt yn Konstantinopel op 'en nij begroeven.
* It Joadske tagongsferbod foar Jeruzalem wurdt opheft.

## Berne

## Ferstoarn
* Hermerik, kening fan de Sueben
439

## Foarfallen
* De Romeinen winne de kriich tsjin de opstannige Fisigoaten. Kening Diderik I slút frede en wurdt twongen de Romeinske hegemony te akseptearjen.

## Berne
* Sabbas fan Jeruzalem, kristlike muonts en hillige (stoarn 532)
## Ferstoarn
* 9 juny - Atlatl Cauac, Maya kening fan Teotihuacán (Meksiko)
* Sahak, makker fan it Armeensk alfabet
471

## Foarfallen
* Eurik wreidet it Fisigoatyske Ryk út mei de Provence en Berry.
* Under lieding fan Thiudimir besette de Ostrogoaten de stêd Naissus (Niš) en feroverje Neder-Moesje.
* Eurik wreidet it Fisigoatyske ryk út mei de Provence en Berry.
* Teodorik wurdt kening fan de Ostrogoaten.
* Basileus besiket om de Germaanske ynfloed op it hof te ferminderjen troch de Aspar fermaordzje te litten.
* It wetboek fan de Fisigoaten wurdt skreaun en hjit it Kodeks Euricianus. It is in foarbyld fan Germaansk rjocht.
* Kening Gondioc ferdigent de stêd Clermont foar de Romeinen tsjin de Fisigoaten.

## Berne
* Menefrew, Welske prinsesse en hillige
## Ferstoarn
* Aspar, Romeinsk generaal (*[[magister militum]]*) 
* Gennadius I, patriarch fan Konstantinopel
472

## Foarfallen
* It West-Romeinske Ryk falt út elkoar, de Boergonden, Franken en Fisigoaten ferpartsje yn Galje de militêre macht. Ricimer (*[[magister militum]]*) kriget skeel mei keizer Anthemius oer syn politike ambysjes.

## Berne

## Ferstoarn
* 11 july - Antemius, keizer fan it West-Romeinske Ryk
* Ming Di, Sineesk keizer fan de Liu Song-Dynasty
* 22 oktober - Olybrius, keizer fan it West-Romeinske Ryk
*18 augustus - Risimer, Germaansk generaal (*[[magister militum]]*)
478

## Foarfallen
* Auspicius wurdt biskop fan Toul (Lotaringen).
### Japan
* De eerste Shinto hilligdommen wurde boud om in kamy (godheid) te ferearjen. 
## Berne
* Narses, Byzantynsk generaal (stoarn 573)
## Ferstoarn
* Lupus fan Troyes, biskop en hillige
484

## Foarfallen

## Berne
;*datum ûnbekend*
*Brandaan fan Clonfert, Iersk tsjerkfaar en sindeling († 577)

## Ferstoarn
491

## Foarfallen
### Europa
 
* De Franken ûnder kening Klovis I ferslaan it leger fan de Turingers. It gebiet wurdt ynlive by it Frankyske Ryk. 
* Lupisinus wurdt beneamd ta aartsbiskop fan Lyon. (wierskylik jier)

## Berne

## Ferstoarn
* 9 april - Seno, keizer fan Byzantium
* 11 septimber - Teodoara fan Aleksandrje, hillige
* Petrus de Ibearjer, biskop fan Gaza
* Patient fan Lyon, biskop fan Lyon
* Aelle fan Susseks, kening fan Susseks, faaks yn 514 stoarn
492

## Foarfallen
### Lyts-Aazje

* Keizer Anastasios I slacht in opstân yn Isaurje (Sintraal-Anatoalje) del. De rebellen wurde ferslein en lûke harren tebek yn it Taurusberchtme. Sy ferskânzje har yn berchforten en fiere in guerrillaoarloch oant 498.
* Anastasios I wurdt beneamd ta konsul fan it Byzantynske Ryk. Hy krijt de earetitel fan *[[Imperator (Rome)|imperator]]* (brûkt yn privee- en publike oangelegenheden).

### Europa

* Kening Teoderik de Grutte trout mei Audofleda, suster fan Klovis I. Sa ûntstiet in politike alliânsje tusken  de Ostrogoaten en de Franken. Flak foar it houlik wurdt Audofleda doopt en bekeart hja har ta it arianisme.

### Itaalje

* Teodorik de Grutte ferôveret de stêd Rimini en blokkearret mei de Ostrogoatyske float de havens oan de Adriatyske kust. Hannels- en fiedseltransporten nei Ravenna wurde opkeard.
* Paus Gelasius I (492 - 496) folget Felix III op as 49e paus fan Rome. Yn syn pontifikaat wurdt de *[[twaswurdelear]]* ynfierd, in skieding tusken de wrâldske- en geastlike macht.
* Gelasius I skriuwt in brief oan Anastasios I, dêr't er de "lear fan de twa machten" yn ferdigenet: 
** biskoppen moatte harren foar God en de wrâldske hearskers oer ferantwurdzje. 
** prysters stean boppe keizers en keningen, omdat hja de hillige sakraminten útfiere.
* Laurentius wurdt yn Siponto (Apulje) ta biskop wijd. Neffens de leginde soe aartsingel Michael oan him ferskynd wêze op de Monte Gargano.  

## Berne

## Ferstoarn
* Paus Felix II (III), (Paus fan 483 oant 492)
* Xiao Ni (berne 444)
495

## Foarfallen
* Tato wurdt de nije kening fan de Longobarden.
* De earste fernijing fan de Mayastêd Karakol.
* Masedonius II wurdt de nije Patriarch fan Konstantinopel.
* Kallandion wurdt de nije Patriarch fan Antiochje.
* Flavius Viator wurdt de nije konsul fan Rome.
* Cerdic lânet yn Súd-Ingelân, hy sil letter kening fan Wesseks wurde.
* De hillige Falko wurdt biskop fan Maastricht.
* Gennadius fan Marseille skriuwt it ferfolch op *Viris Illustribus*.

## Berne
* Klodomer, de lettere Frankyske kening fan Orléans
* Finnian fan Moville, Iersk biskop en salige
* Guntheuka, Boergondyske prinsesse
* Finnianus fan Magh-Bile, Iersk geestelijke en heilige

## Ferstoarn
* Dominator fan Breskia, biskop fan Breskia
498

## Foarfallen
* De Franken oermasterje de stêd Bordeaux op de Fisigoaten.

## Berne

## Ferstoarn
* Paus Anastasius II, (Paus fan 496 oant 498)
Nizza Monferrato

**Nizza Monferrato** is in stêd en gemeente yn de Italjaanske regio Piëmont. Nizza Monferrato leit yn de provinsje Asty en hat goed 10.000 ynwenners. De streek Monferrato is bekend fanwege de wyn dy't dêr produsearre wurdt.
Slach by Dijon

De **Slach by Dijon** yn 500 yn 'e neite fan Dijon, gie tusken de bruorren Gundobad en Godigisel. Beiden wiene kening oer in part fan Boergonje. Godigisel waard stipe troch in Frankysk leger ûnder lieding fan Klovis en wûn de slach.

## Oanlieding
Al sûnt 473 it jier dat kening Gundiok stoar wienen syn soannen mei inoar yn oarloch. It keninkryk fan de Boergonden wie nei goed Germaansk rjocht, ferparte ûnder de bruorren: Gundobad, Gundomar, Godigisel en Gilperik II. Gundobad, de meast ambysjeuze hie him 486 it diel fan Gundomar tabedield en yn 493 Gilperik II deade. 

Godegisel dy't benaud wie foar syn broer fierde yn it geheim ûnderhannelings mei Klodis, kening fan Salyske Franken. Underdiel fan it ferdrach wie in houlik mei Klotilde, de dochter fan de ferstoarne broer Gilperik, mei Klovis.

Yn 500 kaam Klovis mei syn leger nei it suden ta en tegearre lutsen sy op tsjin Gundobad. Harren fjildtocht wie tige súksesfol, want by Dijon waard it leger fan Gundobad ferslein. De fersleine Gundobad flechte en socht in goed hinnekommen yn Avignon by de Ostrogoaten. De oerwinning dy't Godigisel helle, wie net foar fêst, omdat Gundobad mei stipe fan de Ostrogoaten it jier dêrop tebek komme soe en dêryn slagje soe om Godegisel op syn beurt te ferslaan. 

## Boarne
* Gregoarius fan Toers
Armeenske kalinder

De **Armeenske kalinder** begjint yn jier 552 n.Kr.
De jiertallen wurde mei ien oant fjouwer letters út it Armeenske alfabet wei skreaun, en begjint mei "՟ԹՎ" foar թվին (t‘vin = jier). Omdat de Armeenske kalinder allyk oprint mei de westerske Gregoariaanske kalinder kinst in ienfâldige rekkensom meitsje.

Wannear't skreaun is: **ԹՎ ՈՀԳ** moatst mei help fan de ûndersteande tabel de neikommende rekkensom meitsje. 
* ԹՎ  betsjut dat wy fan in jiertal prate
* Ո stiet foar 600
* Հ stiet foar 70
* Գ stiet foar 3

Dan krijst dizze rekkensom 600+70+3+**551**= it jier 1224.
Wisimar

**Wisimar** wie kening fan de Fandaalske Asdingen (?-335). 

Under Wisimar wennen de Asdingen yn de omkriten fan West-Sânburgen oant 'e mei de Theiss, it westlike part fan de doe-der-tiidske Romeinske provinsje Daasje. Mei de Romeinen stiene sy min ofte mear op fredige foet en as buorlju hiene sy de Fisigoaten. 

Wisimar wie in kriichsoanfierder. Hy sneuvele yn de Slach oan de Theiss yn 335, doe't de Fandalen te krijen hiene mei in ynfal troch de Fisigoaten. De slach waard lykwols wûn troch de Fandalen.
Petgat

**Petgatten** komme foar yn it *feanlânskip*, en wurde ek wol **feanplassen** neamd. De plassen wurde tsjintwurdich faak brûkt foar rekreaasje.

Petgatten binne ûntstien troch wiete ferfeanting. Dat útbaggeljen fan leechfean, middels in baggelbûgel, waard fan de 16e iuw ôf tapast by de winning fan turf ûnder de grûnwetterspegel. It útbaggele fean, waard op smelle stripen lein, de lisikkers, om te drûgjen wêrnei't de turf as branje tsjinne. Sadwaande waarden de plassen, de *petten* of *petgatten* foarme.

Lanskippen mei petgatten binne bygelyks de Nieuwkoopse plassen, it Nasjonaal Park De Weerribben en de Westbroekse Zodden; yn Fryslân: De Deelen, De Alde Feanen en dy by De Feanhoop. 

## Sjoch ek
* Dobbe
* Poel
* Wiel
Daasjers

De **Daasjers** (Latynsk: *Daci*, Gryksk: *Dákai*) wienen in Yndo-Jeropeesk folk dat yn Daasje (tsjintwurdich Roemeenje) en parten fan Moesja libbe hat. De earste skreaune berjochten oer dit folk datearje út de Romeinske tiid. De Daasjers wienen besibbe mei de Geten en waarden sjoen as in Trasysk folk. 

It wengebiet fan de Daasjers wie foaral yn Transsylvaanje en it westen fan Walachije. Yn East-Walachije en de Dobroedzja wennen mei de Daasjers ferwante Geten en yn Moldaavje libben de allyksa besibbe Karpen.

## Befolking
It Dasyske folk soe likernôch 2.000.000 sielen grut west ha. Omrekkene dat it yn dy tiid gewoan wie dat 1/10 part fan de hiele befolking yn it leger tsjinne, kin sein wurde dat it leger likernôch 200.000 man grut wie. Hjirmei hie Daasje nei it Romeinske ryk it grutste tal ynwenners fan Jeropa. 

## Nei de oermastering
Yn 107 waard Daasje oermastere troch de Romeinen. In grut part fan de befolking kaam om yn de kriich. De Romeinske keizer Trajanus liet om-ende-by 150.000 Daasjers as slaven fuortfiere. De Daasjers dy't oerbleaune, fermongen harren mei de Romeinske kolonisten en namen de Latynske taal oer. Harren neisieten waarden iuwenlang oantsjutten mei de namme Walachen, dy't sy troch de Slavyske folken krigen. Pas yn de 19e iuw krige Daasje har hjoeddeistige namme Roemeenje.
De Tsjerne (jeugdhonk)

**De Tsjerne** is in jeugdhonk yn Easterein foar jongerein fan de middelbere skoalle oant sa'n 18 jier âld.
Ajax

De namme **Ajax** of **Ajaks** hat yn 'e Wikipedy ferskate betsjuttings. Sa kin de namme ferwize nei:

* De Amsterdamske fuotbalklub AFC Ajax
* De persoansnamme Ajaks of Ajax út 'e Grykske mytology; sjoch dêrfoar Ajaks (mytology)
Periodyk systeem fan de eleminten

Yn it **periodyk systeem fan de eleminten** binne de gemyske en fysike eigenskippen fan de eleminten yn kaart brocht. Yn dizze tabel, ek de *Tabel fan [[Dmitri Mendelejev|Mendelejev]]* neamd, dy't in lange skiednis hân hat, stean alle bekende eleminten op folchoarder fan atoomnûmer sadanich yndield dat eleminten út 'e selde *perioade* nêst inoar stean en eleminten út deselde *groep* boppe inoar. De periodike tabel is in foarbyld fan in klassifikaasjesysteem: eleminten yn deselde kolom of deselde periodike tabelgroep - dus hjirûnder deselde kleur - hawwe lyksoartige gemyske eigenskippen. 

## Skiednis
Oarspronklik wie it systeem betocht sûnder kennis fan 'e inerlike opbou fan it atoom. De eleminten binne oardere neffens har atoommassa. De Dútser Johann Wolfgang Döberreiner wie de earste, dy 't opmurken hat, dat der dan in weachfoarm yn de eigenskippen kaam. Hy ûnderskate ‘trijetallen’ fan oerienkommende eleminten. De Ingelskman John Alexander Reina Newlands ûntdiek, dat der in regelmjittigens fan elke 8 eleminten bestie, mar se laken him út doe't er sei, dat men dat miskien ferlykje kin mei de oktaven yn de muzyk. Op it lêst hawwe de Dútser Lothar Meyer en de Rus Dmitri Mendelejev yn 1879 de earste periodike tabel publisearre. Dêrby hawwe se foar Tellurium en Joadium de massa-folchoarder omdraaid. Dêrtroch is de oerienkomst yn de eigenskippen ferbettere. Nei it opkommen fan de Weachmeganika is dúdlik wurden, hoe 't dat kaam. It is net tafallich, dat de perioaden fan dizze tabel oerienkomme mei it tal fan de elektroanen yn de skilen fan atomen.

## Sjoch ek
* Skiekundige eleminten
* Healgelieders
Jan Schotanus

**Jan Schotanus** (Jellum, 12 augustus 1950) is in Frysk skriuwer fan berne- en jeugdboeken, sawol yn it Frysk as Nederlânsk. Hy hat ek hiel wat wurk yn it Frysk oerset, ûnder oare foar it iepenloftspul fan Jorwert. Hy wurket as master yn it basisûnderwiis.

## Bibliografy
* 1983 - *In swalker op 'e kust*
* 1986 - Heechterp (mei oare skriuwers)
* 1986 - *Ajram fan 'e Edrei*
* 1989 - *De kwestje fan Quad*
* 1989 - *De swannen fan Hoxwier*
* 1990 - *Mentha Minnema en it klokkemystearje*
* 1995 - *Mentha Minnema en it smokkelmystearje*
* 1995 - *In hânfol geiten* (ferhalebondel, mei oaren)
* 1997 - *Gefaarlik spul foar Mentha Minnema* (mei Anny de Jong en Riemkje Hoogland- Pitstra)
* 2001 - *Een nacht op het eiland*
* 2002 - *Nacht op it eilân*
* 2003 - *De ûnmooglike reis fan de Santa Maria*
* 2008 - *[[De Fallei fan de Ungeduerigens]]* (oersetting nei in gedicht fan Edgar Allan Poe)
* 2010 - *Fûgelfrij yn de Canyon* (Traveliers rige)

## Keppelings om utens
* Skriuwersynformasje by Tresoar
* It tekstburo fan Jan en Marja Schotanus
Homear

De **Homear** is in feart yn de gemeente Achtkarspelen. De feart rint healwei Surhuzum en Stynsgea yn de rjochting fan Stynsgea.

De namme *Homear* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Homeer*.
Krûme Gat

It **Krûme Gat** is in feart op de grins fan de gemeenten Opsterlân en Smellingerlân. It Krûme Gat leit noardeast fan Nij Beets, súd fan de Boarnburgumer Petten.

De namme *Krûme gat* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Kromme Gat*.
De Hop (Ealahuzen)

**De Hop** is in mar yn de gemeente De Fryske Marren. De mar is in diel fan de Fluezen en leit oan de Mardyk noardeastlik fan Ealahuzen.
Houten Daam

De **Houten Daam** is in wetter yn de gemeente Súdwest-Fryslân. It wetter is de naute tusken de Moarre en de Geau (Warns).

De namme *Houten Daam* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Houtendam*.
Houtwiel (Feanwâlden)

It **Houtwiel** is in lyts mar yn de gemeente Dantumadiel. De mar leit yn natoergebiet It Houtwiel tusken Broeksterwâld en Feanwâlden. It wetter leit tusken de Smoarpôt en de Goddeleaze Singel.

In wiel is in, troch in dyktrochbrek ûntstien kolkgat.

De namme *Houtwiel* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Houtwielen*.
Húnzer Feart

De **Húnzer Feart** is in feart yn de gemeente Ljouwert. De feart rint troch Húns en stiet yn ferbining mei de Boalserter Feart.
De Hop (Sânfurd)

**De Hop** is in mar yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De mar in útham fan it Ringwiel. Sânfurd leit op de noardlike ouwer. 

De namme *De Hop* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Het Hop*.
De Lytse Geast (Tytsjerk)

**De Lytse Geast** is in buorskip yn de gemeente Tytsjerksteradiel. Hy leit op in sânkop sawat twa kilometer east fan Ljouwert en oardel kilometer súdwest fan Tytsjerk. 

De buorskip bestiet no út in fyftichtal huzen en pleatsen. De Lytse Geast hat in eigen buertferiening mei de namme *Wol en wee.* Foar nije ynwenners is in map oanlein mei ynformaasje oer alle wenten en har bewenners. 

## Beskriuwing
'De Lytse Geast' betsjut "lytse sânkop", hy leit op in sânrêch mids in earder feangebiet. De omkriten fan De Lytse Geast besteane foar it grutste part út greiden. Fuort besuden derfan leit it net foar publyk tagonklike natoergebiet de *[[Ketelersmar]]*, dat beheard wurdt troch It Fryske Gea. Dêr flakby leit de *Mulderskoai*, ien fan de beide einekoaien fan de buorskip - de oare, dy't de *Casteleinskoai* hjit, leit bewesten De Lytse Geast. De buorskip is ferbûn mei Tytsjerk troch in wei dy't lokaal bekend stiet as de *Geastmerdyk*.

## Skiednis
Undersyk troch de Fryske amateur-archeolooch Ealse Wadman (1926-2008) hat oantoand, dat op de sânrêch dêr't De Lytse Geast op leit 7.000 oant 8.000 jier ferlyn al minsken wienen. Dy sânrêch lei doe lykwols al mids it wetter: it fean deromhinne is pas letter ûntstien. Wadman fûn resten fan in tydlik kamp fan jager-samlers, dêrûnder in grut tal fan fjoerstien makke ark. Ek út de tiid fan de opkomst fan de lânbou yn dat gebiet, likernôch 3.000 jier ferlyn, waarden bewenningsspoaren oantroffen.

In soad fan de stikken lân om De Lytse Geast, dat syn namme al yn de Midsiuwen hie, bestienen ea út moerassen. By 't winter kamen grutte stikken dêrfan ûnder wetter te stean, wat in soad oerlêst joech. Yn de fyftiger jierren fan de 20e iuw waard begûn mei it ûntginnen fan dizze kontreien en mei ferbettering fan de wegen. Der kaam ek in bestimmingsplan, dat foarseach yn in útwreiding fan it tal huzen yn de buorskip. Doe't de gemeente Tytsjerksteradiel him realisearre hie dat fergrutting fan it ynwennertal in tal djoere foarsjennings needsaaklik meitsje soe, waard lykwols besletten om de bouplannen stil te setten.

Oant de santiger jierren fan de tweintichste iuw wurke de befolking fan De Lytse Geast foar it meastepart yn de lânbou en yn de bou. Yn dy tiid sieten yn de buorskip ek noch in winkelman en in bakker. Wyls wenje der ek forinzen, al binne de ynwenners fan De Lytse Geast - dy't *Geastmers* neamd wurde - mei in soad dingen noch op Tytsjerk rjochte.

## Keppelings om utens
* Webstee fan De Lytse Geast
*
Ienzer Opfeart

De **Ienzer Opfeart** is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De opfeart rint fan Iens nei de Boalserter Feart yn de rjochting fan Wommels.

In opfeart is de beneaming foar in kanaal dat min ofte mear heaks *op* in oar kanaal stiet. De namme wurdt benammen yn Fryslân en Grinslân brûkt. In opfeart wurdt ek wol *skipsleat, skipfeart* of *brânsleat* neamd.
Opfearten binne foaral oanlein foar it ferfier fan fruchtbere terpgrûn of turf.
Iester Ryd

De **Iester Ryd** is in feart yn de gemeente Dongeradiel. De feart rint fan Ie en westlik fan Tibben nei de Suder Ie.

Guon ûndersikers miene dat de Iester Ryd mei it noardeastlik part fan de Súd Ie ien slinke foarme dy't by Iezumasyl yn de lettere Lauwerssee streamde. It stik fan de mûning fan it Ryd nei it súdwesten soe groeven wêze en sa by de Reidswâl oansluting fûn hawwe by in slink dy't rjochting Dokkum rûn.

De namme *Iester Ryd* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Eesteropvaart*.
Ienentwintichste Wyk

De **Ienentwintichste Wyk** is in wyk yn de gemeente It Hearrenfean. De wyk rint bylâns de Kapellewei.

Der binne wol 23 wiken eastlik fan Jobbegea, dy't oanlein binne yn de tiid fan de feanterij. In wyk is in fan de haadfeart ôfgeande lytsere feart om turf ôf te fieren. Yn dit gefal is de haadfeart de Skoatterlânske Kompanjonsfeart

De namme *Ienentwintichste Wyk* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *21e Wyk*.