open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Keninkryk Esseks

It **Keninkryk Esseks** (*Est Seaxna*) wie ien fan de sân tradisjonele Angelsaksyske keninkriken (Heptargy) fan Ingelân en waard om it jier 500 hinne stifte. It keninkryk Esseks bestie likernôch út it Esseks fan no, Hertfordshire en Middelseks. In grut stik skiednis fan Esseks leit yn it tsjuster. . It langste skoft fan syn bestean, wie de kening fan Esseks ûnderhearrich oan in hear, de ferskate keningen fan Kent, Anglia of Mersia..

It keninkryk waard yn it noarden begrinzge troch de rivier de Stour en it Keninkryk East-Anglia, yn it suden troch de rivier de Teems en it Keninkryk Kent, yn het westen troch it Keninkryk Mersia, en yn it easten waard de grins foarme troch de Noardsee. 

It keninkryk Esseks wurdt foar it earst neamd yn in beskriuwing yn Beda syn  *Historia ecclesiastica gentis Anglorum* oer de oankomst fan biskop (en letter hillige) Mellitus yn Londen yn 604. It boppeneamde gebiet hie teffens de twa eardere provinsjale Romeinske haadstêden Colchester en Londen. Foar in koart skoft tiid yn de 8e iuw omfieme it keninkryk Esseks ek it keninkryk Kent, mar yn 812 kaam it grutste part fan it keninkryk -mei Londen- sels ûnder de hearskippij fan it keninkryk Mersia, en waard it in hartochdom. Nei de nederlaach fan kening Beornwulf om 825 hinne kaam Esseks under hearskippij fan kening Egbert fan Wesseks. Yn 870 waard Esseks wer ôfstien troch Wesseks, by it  Ferdrach fan Wedmore, oan it Keninkryk East-Anglia yn 'e Danelaw.

## List fan keningen fan Esseks
It keningshûs fan Esseks woe hawwe dat sy ôfstammelingen wienen fan de god Seaksneat, de oare saksen beskôgen harren as ôfstammelingen fan de god Weda.
De data, de nammen en feiten oer de earste hearskers fan Esseks (lykas by de oare hearskers yn de heptargy ek it gefal is) binne meast oannames.
Linda Dubbeldeman

**Linda Dubbeldeman** (Leien, 21 april 1964) is in Nederlânske aktrise en fotomodel. 

Dubbeldeman gie nei it gymnasium en wie fanôf har 18e fotomodel; dat wurk die hja oant har 24e jier. Yn oktober 1985 posearre se foar it manljusblêd Playboy. In jier letter waard hja frege foar it telefyzjeprogramma *Verona* fan Henk Spaan en Harry Vermeegen. In de rubriek *Noordzee TV* hie se de rol fan de himmele Brenda Steunbeer, de presintatrise fan de optochte stjoerder en assistinte fan omropbaas Arie Boksbeugel (spile troch Ferry de Groot). De Groot en Dubbeldeman, troch Verona bekend wurden, treden as Arie en Brenda yn hiel Nederlân op. Yn 1987 kamen se mei de single *"Doortrekken"*, in parody op it hitsje *"Star Trekkin'"* fan The Firm. Dubbeldeman wie twaris neaken te sjen yn Penthouse, yn desimber 1987 en desimber 1988. Ek spile Dubbeldeman yn de Nederlânske spylfilm De Ratelrat (1987). 

Sy rekke yn de kunde mei muzikant Toni Peroni en begûn mei him opnamestudio Starsound Studio yn Utert. Peroni en Dubbeldeman krigen ferkearing en waarden yn oktober 1989 âlden fan in soan. Nei 23 jier kaam lykwols in ein oan it houlik.
Yn augustus 2010 wie Dubbeldeman it ûnderwerp fan it programma *Het mooiste meisje van de klas* fan Jaap Jongbloed dat útstjoerd waard troch de TROS.

## Keppeling om utens
* TROS-programma ''Mooiste meisje van de klas'', 30 sept. 2010
Europeesk kampioenskip follybal

It **Europeesk kampioenskip [[follybal]]** is in kampioenskip foar lannen dat om de twa jier organisearre wurdt troch de Europeeske follybalfederaasje CEV.
Yn 1948 waard yn Rome de earste edysje fan it EK foar manlju organisearre. In jier letter waard der yn Tsjechoslowakije it earste EK foar froulju organisearre.

Sûnt 1975 wurdt it kampioenskip om de twa jier organisearre, dêrfoar wie dat net sa.

## Manlju

## Froulju

## Medaljeklassemint
### Manlju

### Froulju

## Sjoch ek
* Follybal op de Olympyske Simmerspullen
* Wrâldkampioenskip follybal
* World League follybal
* World Grand Prix follybal
* European League follybal
Marlon Brando

**Marlon Brando Jr.** (Omaha (Nebraska), 3 april 1924 – Los Angeles (Kalifornje), 1 july 2004) wie in Amerikaansk film- en teaterakteur. Brando wurdt beskôge as ien fan de wichstichste *[[method acting|method actors]]*, dy't de akteartechnyk yn Hollywood yn de jierren fyftich ûnder de oandacht brocht mei rollen yn *[[A Streetcar Named Desire (1951)|A Streetcar Named Desire]]* en *[[On the Waterfront]]*, beide regisearre troch Elia Kazan. Lettere ikoanyske rollen binne ûnder oare Don Vito Corleone yn *[[The Godfather]]* en Colonel Kurtz yn *[[Apocalypse Now]]*. Brando syn aktearstyl hie grutte ynfloed op akteurs as Paul Newman, James Dean, Robert de Niro en in protte oaren. Brando wie teffens in aktivist, dy't ûnder oaren opkaam foar de rjochten fan de Yndianen. Sa stipe er ûnder mear de Besetting fan Wounded Knee.

### Bern
Marlon Brando hie 11 erkende biologyske bern, acht mei syn froulju en trije mei ûnbekende froulju. Hy hie trije adoptearre bern.

## Filmografy

|-

|-
|-
| 1950
| The Men
| Ken
|
|-
| 1951
| A Streetcar Named Desire
| Stanley Kowalski
|
|-
| 1952
| Viva Zapata!
| Emiliano Zapata
|
|-
| 1953
| Julius Caesar
| Marcus Antonius
|
|-
| 1953
| The Wild One
| Johnny Strabler
|
|-
| 1954
| On the Waterfront
| Terry Malloy
|
|-
| 1954
| Désirée
| Napoleon Bonaparte
|
|-
| 1955
| Guys and Dolls
| Sky Masterson
|
|-
| 1956
| The Teahouse of the August Moon
| Sakini
|
|-
| 1957
| Sayonara
| Majoor Lloyd 'Ace' Gruver
|
|-
| 1958
| The Young Lions
| Luitenant Christian Diestl
|
|-
| 1960
| The Fugitive Kind
| Valentine 'Snakeskin' Xavier
|
|-
| 1961
| One-Eyed Jacks
| Rio
|
|-
| 1962
| Mutiny on the Bounty
| Eerste Luitenant Fletcher Christian
|
|-
| 1963
| The Ugly American
| Ambassadeur Harrison Carter MacWhite
|
|-
| 1964
| Bedtime Story
| Freddy Benson
|
|-
| 1965
| Morituri
| Robert Crain
|
|-
| 1966
| The Chase
| Sheriff Calder
|
|-
| 1966
| The Appaloosa
| Matt
|
|-
| 1967
| A Countess from Hong Kong
| Ogden
|
|-
| 1967
| Reflections in a Golden Eye
| Majoor Weldon Penderton
|
|-
| 1968
| Candy
| Grindl
|
|-
| 1969
| The Night of the Following Day
| Sjauffeur
|
|-
| 1969
| Queimada
| Sir William Walker
|
|-
| 1971
| The Nightcomers
| Peter Quint
|
|-
| 1972
| The Godfather
| Don Vito Corleone
|
|-
| 1972
| Last Tango in Paris *(Ultimo Tango a Parigi)*
| Paul
|
|-
| 1976
| The Missouri Breaks
| Lee Clayton
|
|-
| 1978
| Superman
| Jor-El
|
|-
| 1979
| Apocalypse Now
| Kolonel Walter E. Kurtz
|
|-
| 1980
| The Formula
| Adam Steiffel
|
|-
| 1989
| A Dry White Season
| McKenzie
|
|-
| 1990
| The Freshman
| Carmine Sabatini
|
|-
| 1992
| Christopher Columbus: The Discovery
| Tomás de Torquemada
|
|-
| 1995
| Don Juan DeMarco
| Dr. Jack Mickler
|
|-
| 1996
| The Island of Dr. Moreau
| Dr. Moreau
|
|-
| 1997
| The Brave
| McCarthy
|
|-
| 1998
| Free Money
| De Sweed
|
|-
| 2001
| The Score
| Max
|
|}

## Keppeling om utens
*  Marlon Brando op allmovie.com
Het Strijkijzer

***Het Strijkijzer*** is in wolkekliuwer yn De Haach, dy't reekaam yn 2007. Mei in hichte fan 132 m en 42 ferdjippings is *Het Strijkijzer* it twadgrutste bouwurk yn de stêd. Yn 2007 krige it de gouden priis fan de *[[Emporis Skyscraper Award]]*.

## Keppelings om utens
* Webside 
* Haachske Toer
Toni Peroni

**Toni Peroni**, berne as **Tony Claessens** (Utert, 30 novimber 1959) is in Nederlânske drummer út Utert.

Peroni die mei oan ûnder mear de bands *[[Secret Sounds]]* en *[[Het Goede Doel]].* Under de namme *Tony Peroni & His All Stars* hie er yn 1988 in hit mei it nûmer *[[Keninklik Nederlânsk Meteorologysk Ynstitút|KNMY]]*, in parody op YMCA fan Village People. Toni Peroni en Linda Dubbeldeman krigen in relaasje en hawwe in soan. Hja binne tegearre eigner fan de Starsound Studio te Utert. Yn oktober 2004 presintearre er op muziekzender The Box it programma *Lekker Belangrijk*.

## Projekten
Neist Het Goede Doel spile er ek yn û. o.:
* *City to City*
* *[[Dolly Dots]]*
* *Roccoman*
* *Secret Combination*
* *Secret Sounds*
Luniastins

De **Luniastins** stie yn Ondersmabuorren by Hallum, gemeente Ferwerderadiel. De fûneminten binne ôfdekt en net te sjen.

De oarsprong is ûnbekend, mar sil om 1200 lizze. Lunia is opnomd troch de hjir fûne fundearring fan in stins. De namme Lyonie wurdt foar it earst skreaun yn 1511, yn de namme fan de pachter Sipcke Lyonie. Mooglik is de nammejouwer Liudo, dy't om 1200 edelman yn Ondersmabuorren wie. 

De 13e-iuwske fermelding giet oer dominus Waltetus de Underthum, dus "hear Waltet fan Ondersmaburen", dy't berne waard om 1170, en syn soan de edelman (*vir nobilis*) Liudo, berne om 1200. Lêstneamde troude mei Renniwer fan Merselum, (sjoch Marckla) dochter fan Dodo fan Merselum en Sitet, dochter fan Siard Rembrechta fan Rembrechtastins yn Marrum. Dochters fan Liudo en Renniwer wienen om 1270 non yn it kleaster Bethlehem. De neamde famyljes hienen ek yn eardere generaasjes mei Bethlehem en syn memmekleaster Mariëngaarde al yntinsive kontakten ûnderhâlden, net ferwûnderlik troch de lizzing fan Ondersmabuorren by Mariëngaarde.

## Eigeners/hierders
* ein 12e iuw Waltetus de Underthum (?)
* begjin 13e iuw Liudo (?)
* Fedde Popkema eigener, Sipcke Lyonie pachter
* 1540 Rixt fan Aebingha, widdo Peter fan Aylva, pachter Thyemme Lyonie
* 1543 Riurd fan Aebingha
Goya

*Chantal Goya, in Frânske sjongster.
*Francisco Goya, Spaansk keunstskilder en graveur.
*Francis Goya, in Belgyske gitarist.
*Goya (filmpriis), in filmpriis fan de Spaanske Akademy foar de Wittenskip fan de Keunsten en Cinematografy.
*Goya (Corrientes), in plak yn de Argentynske provinsje Corrientes.
*Goya (departemint), in departemint fan de Argentysnke provinsje Corrientes.
*Goya (Madrid), in wyk yn Madrid (mei metrostasjon Goya (metrostasjon)).
*Goya (skip), in skip.
Hokusai

**Katsushika Hokusai** (葛飾北斎); oktober of novimber 1760 - 10 maaie 1849) wie in Japansk houtfykkeunstner fan ukiyo-e, de tradisjonele Japanske keunst fan de houtfyk. Hokusai hat binnen alle sjenres fan ukiyo-e wurke, mar it ferneamdst waard hy troch syn lânskipsôfbylden. Ta syn bekendste wurken hearre de *[[Seisentritich gesichten op de berch Fuji]]*.

## Wurk
In kar:

Ofbyld:Dream of the fishermans wife hokusai.jpg|Dream fan in fiskersfrou
File:Flickr - dalbera - Paravent d'Okusai (musée Guimet).jpg|Trije froulju
File:Hokusai landscape with two falconers.jpg|Lânskip mei trije falkeniers
File:Katsushika Hokusai - Fukujuso.jpg|Shunga fan Hokusai
File:Hokusai au musée Guimet (8207452088).jpg|Wetterfal
File:Katsushika Hokusai - Courtesan asleep - Google Art Project.jpg|Sliepende koertisane
File:Hokusai-shikishiban-still-life.jpg|Stillibben.
File:Hokusai Boats & Moon.jpg|Boaten yn moanneljocht
File:Hokusai 1760-1849 Ocean waves.jpg|Oseaanweagen
File:View of lake Suwa.jpg|Sicht op de mar Suwa
File:Hokusai au musée Guimet (8289711708).jpg|Lânskip


## Keppeling om utens
* Hokusai-Museum yn Obuse, Japan
* Museum of Fine Arts, Boston - Databank mei sirka 760 ôfbylden fan wurken fan Hokusai
* Dynalias - Side mei hast trijetûzen heechweardige ôfbylden fan wurken fan Hokusai
* The Metropolitan Museum of Art's (New York) portaal over ''De grutte weach by Kanagawa''
* Hill-Stead Museum, Farmington Connecticut - Side oer Katsushika Hokusai
* Spider on the Floor - Wittenskiplike side oer *De grutte weach by Kanagawa*
Offingaburg

**Offingaburg**, ek **Offingastate, Offingahûs, Aebingastate**  wie in stins en letter state op de doarpsterp fan Hallum, gemeente Ferwerderadiel, krekt west fan de tsjerke. Fan de state is neat werom te finen.

De oarsprong fan Offingaburg leit mooglik yn de 11e iuw of earder as ien fan de ferdigeningsboargen oan de kust fan de Middelsee. Offingastate sil grif de âldste fan de states yn en om Hallum wêze. In oanwizing is dat it hûs binnen de hjoeddeiske wei om de buorren stie, op de westside fan de grutte doarpsterp. It hiele gebiet sit binnen de rûnte by dizze state, oant yn de 19e iuw moasten de huzen op bygelyks de Lange- en Hegebuorren grûnpacht betelje oan de eigener fat de state. Ek de wei fan Ljouwert nei Holwert makke in lange bocht om de eastkant fan de terp, tusken de grûngebieten fan Offinga-, Goslinga- en Sythiemastate troch. Mar dy is pas fan (folle) letter. 

Yn âlde tiden wie de âlde seedyk benammen yn de hjerst en winter de ienige brûkbere ferbining oer lân fan Ljouwert oer Holwert nei Dokkum. Dy âlde seedyk wie oansluten op de doarpsterp fan Hallum. Offingaburg sil dan ek net allinnich in ferdigeningswurk west hawwe tsjin ynkringers fan see, mar ek in kontrôlepunt foar it ferkear oer lân dêr't tol fan frege waard. It hûs sil bewenne west hawwe troch it laach Offingahuizen dat al yn 1045 neamd wurdt ûnder de Fryske eallju. Douwe Offingahuizen reizge mei in tal freonen út de familys Roorda en Aylva nei it bûtenlân. Net allinnich foar de stúdzje fan keunsten en wittenskippen, mar ek om harren te bekwamen yn de kriichskunde. Douwe Offingahuizen kaam mei inkele oare Fryske eallju werom neidat se yn Dútslân Keizer Hendrik holpen hiene yn de oarloch tsjin Bohemen en Hongarije.
Jucka Offingahuizen en Cyprianus Goslinga hawwe om 1230, ûnder Hindrik I, hartoch fan Brabân, de krústocht meimakke tsjin de "ongeloovige en afvallige Standingers".

## Bewenners
* ± 1045 mooglik Douwe Offingahuzen
* ± 1230 mooglik Jucka Offingahuzen
* oant 1510 Worp Lieuwes Juckema
* oant 1539 Pieter fan Aylva en Rixt Aebinga
* 1539 - 1543 Rixt Aebinga
* sûnt 1543 Ruurd Scheltes fan Aebinga
* oant 1575 Hette Ruurds fan Aebinga
* 1575 - 1618 Schelte fan Aebinga en Gerland fan Liauckama
* 1618 - 1632 Gerland fan Liauckama
* 1632 - 1666 Schelte Scheltes fan Aebinga
* yn 1722 Lucia fan Camstra
Francisco Goya

**Francisco José De Goya y Lucientes** (Fuendetodos, yn de provinsje Zaragoza, Aragón, 30 maart 1746 - Bordeaux, 16 april 1828) wie in Spaanske keunstskilder en graveur.

## Skilderstyl
It wurk fan Francisco Goya heart ta de Barok, Rococo en Romantyk.

De ynfloed fan Goya op lettere keunst is fan belang, omdat syn keunst de tradysjes fan destiids ûndermine. Hy rûn foarút rjochting it ekspresjonisme en it surrealisme. Boppedat skildere hy subjektyf. Syn neidruk op in skerpe foargrûn en in dizeniger eftergrûn rint foarút op de keunst fan Manet. Troch de wurken út syn lettere perioade wurdt Goya sjoen as in foarrinner fan de moderne keunst.

De bysûndere styl dêr't er oan de ein fan syn libben skildere wurdt faak apart beneamd. Fjirtjin wurken út dizze tiid stean bekend ûnde de namme de Swarte Skilderijen.

## Musea
De skilderijen binne ûnder oare te sjen yn:
* Metropolitan Museum of Art yn New York City
* Louvre yn Parys
* Hermitaazje yn Sint-Petersburch
* Museum of Fine Arts yn Boston
* National Gallery of Art yn Washington, D.C.
* Museo del Prado yn Madrid
* National Gallery yn Londen

## Biografyen
* *Goya*, fan Lion Feuchtwanger (biografyske roman)
* *Goya*, fan Robert Hughes, 2003.

## Films
It libben fan Goya is yn ferskate film portrettearre:
* *[[Goya yn Bordeaux]]*
* *[[Volaverunt]]*
* *[[Goya's Ghosts]]*

## Keppelingen om utens
* Francisco de Goya's Paintings
* Francisco Goya op artcyclopedia
* Web Gallery of Art
Waltastate (Hallum)

**Waltastate** stie oan de Meekmawei 2, te Hallum, gemeente Ferwerderadiel. Op it stee stiet no in 18e iuwske pleats.

De Waltastins waard nei alle gedachten yn de 13e iuw boud. Walta wurdt yndirekt, troch de pachtersnamme, yn 1540 neamd; mei it toponym *Waltha guedt en Walthe saete* yn 1543. Yn 1511 en yn 1540 wie Walta in sate dy't troch Ernst Mockema alias Unema ferpachte waard. De fjouwer preesters lutsen yn 1511 mei elkoar 1 goudgûne, yn 1543 de pastorije in heale goudgûne en de sakrista en de prebendepreester elk 7 stuorren oan rinten út dit goed. Yn 1640 wie de widdo fan kaptein Aernsma eigeneresse fan Walta. Yn 1540 mar ek yn 1700 waard it goed foar 23 floreen oanslein.
Yn 1698 is it goed eigendom fan mefrou Margareta fan Walta, widdo Coenders. Yn 1700 is jonkhear Willem fan Haren, grytman fan It Bilt de eigener en yn 1728 is Breeuts Gijsberts eigener en brûker. Yn 1832 is de pleats yn besit fan de erven Gijsbert Gerrits.

Neffens de hear W. Waldus fan de Rykstsjinst foar Aldheidkundich Boaiemûndersyk is de terp dêr't de state/stins op stiet sa'n 800 jier âld. De terp wie grif in nedersettingsterp út de (lette) midsiuwen.
Om 1700 waard de stins/state al ôfbrutsen, om dêrnei ferfongen te wurden troch in pleats, dy't mooglik boud waard op de restanten fan de stins “Walta”.

Op in kaart fan Schotanus, yn 1718 bewurke troch Halma, is beëasten de Waltastins in lytse bult oanjûn, in soarte stinswier, mei in definsive funksje. Waldus ferwiist fierder nei it boek fan H.M. van den Berg: "Noordelijk Oostergo, Ferwerderadeel" út 1981. Dêr stiet lykwols allinnich fermeld dat Halbertsma op syn kaart by Walta benoarden de stinswier fan Doniastate ek in stinswier oanjout. Yn 1832 en 1850 wie de wier ferdwûn, mar lei om it hiem noch in grêft.

Yn de herfoarme tsjerke fan Hallum hinget in rouboerd fan de family Walta mei dêrop it wapen fan de family: trije reade rútsjes op in wyt skyld.
 
## Bewenners
* 1511, 1540 Ernst Mockema 
* 1640 widdo kaptein Aernsma
* 1698 Margareta fan Walta
* 1700 jonkhear Willem fan Haren
* 1728 Breeuts Gijsberts
* Gerrit Gijsberts ?
* Gijsbert Gerrits
* 1832 erven Gijsbert Gerrits
* ?? - no family Houtsma
Douwemastate

**Douwemastate** ek: **Doumastate** wie in state yn Jislum yn de gemeente Ferwerderadiel. De state stie east fan de Jislumer tsjerke. Fan de state is neat werom te finen.

Oer it ûntstean is neat bekend, mar wie wis foar 1500. Neist de Aynga's wie der yn Jislum in twadde family fan lytse haadlingen: de Douwema's. Thiessa Douwema (De namme Thiesse kaam ek letter noch by de Douwema's foar) te Jislum bemiddele yn 1481 tegearre mei Sywck Winghia te Nes en de hofmaster fan Sion yn in skeel tusken de erfgenamten Tjallinga te Hantum en Tammema te Lytsewier. Gabbe Douwema (fermeld tusken 1511 en 1546) hie fjirtich jier letter hûnderten besittings yn Jislum, Garyp, Reduzum en op de Nijehaaster terp yn Ljouwert. Gabbe stie bekend as "de Godsridder" omdat hy in pylgerreis nei it Hillige Lân ûndernaam. It slagge Johannes van Dijk Doumastaten (sa't it goed yn 1531 neamd waard), Douwema saete en Douwema hiem (1543) te Jislum te identifisearjen as de sate mei nûmer 3 yn it floreenkohier beëasten it tsjerkhôf.

## Eigeners
* Thiessa Douwema
* 1511, 1546 Gabbe Douwema
* 1640 Doetke fan Roarda, widdo Donia, brûker Marten Symens
* 1698, 1700 jonker Tjaard fan Burmania, brûker Jan Cornelis widdo
* 1728 ûntfanger jonker Epo Sjuck fan Burmania ¾ en in dochter fan Ulbe Sixma fan Andla ¼ , brûker Dirk Jans
* 1832 Jacob Jenzes Terpstra
Bernardahûs

**Bernardahûs**, ek: **Bennerhûs** is in eardere state. Hy stie súdeastlik fan Lichtaard oan de Dokkumer Ie. De namme is ôflaat fan de foarnamme Bernard. Fan de state is neat werom te finen. Op in omgrêfte en troch in beamwâl omseame stee stiet in mânske kop-hals-romppleats mei ûnderkeldere foarhûs út it tredde fearn fan de 19e iuw. 

It ûntstean is ûnbekend, mar mooglik bestie er al foar 1200. Bernardahûs hiet yn de 12e iuw Bernardabuorren. Meardere generaasjes fan de family Bernarda, dy't dêr wennen, wurde yn de Abtelibbens fan Mariëngaard beskreaun. Earst waard in diel fan dat lângoed oan it kleaster Klaarkamp skonken en ta froujuskonvint ynrjochte; dêrneist bleau it adelshûs noch in tiidlang bestean. Uteinlik krige Klaarkamp hiel Bernardabuorren.

Neidat de froulju nei oare plakken gien wienen, wie Bernarda- of Bannerhûs in úthôf fan it kleaster. Yn de 15e iuw waard de úthôf ek foar gearkomsten brûkt fan de lângemeente fan de Noardlike Njoggen (Ferwerdera-, Dongera- en Dantumadiel). Yn 1511 wie de stamfaar fan de hjoeddeiske family Van Beyma (thoe Kingma) kleastermeier op Bannerhûs.

## Eigeners
* 1511 kleaster Klaarkamp
* 1640 grytman Epo fan Douma eigener, Eelke Douwes brûker
* 1698 “Grietman Nysten weduwe en erven” eigener, Claes Wynsen brûker.
* 1700 erven fan wilen frouwe Nijsten
* 1728 Lammert Bockes 1/3, Wynsen Claeses 1/3 en Eelse Bockes nom. ux. 1/3, brûker Oege Sydses
* 1832 Alle Sijmons Akkerman en mei-eigeners
Jackson Pollock

**Jackson Pollock** (Cody (Wyoming), 28 jannewaris 1912 – Springs-East Hampton (New York), 11 augustus 1956) is ien fan de Amerikaanske keunstskilders mei de measte ynfloed fan it Abstrakt Ekspresjonisme fan de New York Skoalle. Hy waard bekend fan de troch him stifte stylrjochting *[[Action Painting]]*.
Syn bynamme is *Jack the Dripper* (dy bynamme krige hy troch in artikel yn *[[Time magazine|Time Magazine]]*, 20 febrewaris 1956). 

## Museums
Syn wurken binne yn meardere musea foar Moderne Keunst te sjen:
* Guggenheim Museum, Museum of Modern Art en Metropolitan Museum of Art yn New York City
* Museum of Fine Arts yn Houston
* National Gallery of Art yn Washington, D.C.
* Peggy Guggenheim Collection yn Feneetsje
* San Francisco Museum of Modern Art yn San Francisco
* Tate Modern yn Londen

## Keppeling om utens
* Biografy, ôfbylden en útlis wurkwize, National Gallery of Art
* Pollocks wurk en Fractals 
* Jackson Pollock op artcyclopedia mei in protte links
* Sitaten fan Jackson Pollock op Ingelske Wikiquote
Frédéric Chopin

**Frédéric François Chopin**, eigentlik *Fryderyk Franciszek Chopin* (Żelazowa Wola, nei alle gedachten 1 maart (doopdatum: 23 april) 1810 - Parys, 17 oktober 1849) wie in Poalsk komponist en firtuoas pianist út de romantyk. Hy wurdt algemien beskôge as de grutste komponist dy't Poalen ea fuortbrocht hat en jildt as ien fan de grutste toandichters út de muzykskiednis.

Syn ambysje as pianist en komponist blykt út it feit dat hy al op sânjierrige leeftyd syn earste komposysjes útjaan kind hat: in polonêze yn g lytse terts en in polonêze yn Bes grutte terts. Op syn achtste jier joech hy syn earste iepenbiere konsert.

Chopin is de pianokomponist by útstek. Hy hat syn komposysjes foar in diel inte op Poalske muzyk. Yn syn mazurka's en polonêzes binne Poalske ynfloeden werom te finen. Dêrneist is hy ek tige bekend om syn ballades, nokturnes, études en walsen.

## List fan wurken
* *piano:* Albumblêd; 'Allegro de Concert'; Andante Spianato et Grande Polonaise; Andantino; 4 Ballades; Barcarolle; Berceuse; Bolero; 2 Bourrées; Kanon; Cantabile; Kontradûns; 3 Ecossaises; 27 Études; Fantasij; Fuga; 4 Impromptu's; Largo; 51 Mazurka's; 2 Marsen; 21 Nokturnes; 16 Polonêzes; 26 Préludes; 4 Rondo's; 4 Scherzi; 3 Sonates; Tarantelle; 4 Fariaasjewurken; 20 Walsen;
* *piano-fjouwerhandich:* 1 Fariaasjewurk;
* *2 piano's:* 1 Rondo;
* *fluit/piano:* 1 Fariaasjewurk;
* *cello/piano:* 'Grand Duo'; Yntroduksje & Polonêze; Sonate;
* *fioele/sello/piano:* Trio;
* *zang/piano:* 19 Lieten (Pools)
* *piano/orkest:* 'Grande Polonaise'; 'Grande fantaisie sur des airs polonais'; 'Krakowiak'; 2 Pianokonserten; 1 Fariaasjewurk.

## Media
* European Archive Rjochtenfrije opnames fan Chopin Lp's, op het Europees Archief
* Chopin: the poet of the piano Anh Tran
*  (midi), fan: Mutopia
* Recordings of Chopin

## Keppeling om utens
* The original Chopin by Angela Lear
* Classic Cat - Chopin mp3s
Pollock

* Pollock (Louisiana)
* Pollock (Missouri)
* Pollock (South Dakota)
* Pollock (film)
* De Amerikaanske keunstskilder Jackson Pollock.
Frysk Ynformaasjeburo

It **Frysk Ynformaasjeburo** (*Frisian Information Bureau*) yn Grand Rapids, Michigan, Feriene Steaten, wie in ynstelling dy't ta doel hie om de kennis oer de Fryslannen út te dragen. It Ingelsktalige *[[Frisian News Items]]* wie ien fan dy middels. It jaan fan ynljochtings en de útlien en ferkeap fan boeken wiene oare wizen om de Fryske saak ûnder in ferskaat oan publyk bekend te meitsjen. It Frysk Ynformaasjeburo bestie fan 1943 oant 1984.

Berend Joukes Fridsma en Lolle Piers de Boer wienen de grûnlizzers fan it Frysk Ynformaasjeburo.
Dambitzstate

**Dambitzstate** wie in state stie westlik fan de tsjerke fan Lichtaard yn de gemeente Ferwerderadiel
 
De ûntsteansdatum is net bekend, likemin as oer de aadlike family Von Dambitz. Mooglik hat it nea mear as in pleats west. 

Wumkes fermeldt yn syn boekje oer Minnertsgea dat de Dantziger ealman “Jan Dambitz” troud wie mei Ynts fan Scheltema en dat yn 1602 harren soan Valerius berne is yn Lichtaard. Mooglik wie de s(t)ate earder Scheltemagoed. Om 1600 waard de state dus bewenne troch Johann von Dambitz, lykas syn namme offisjeel wie en Ynts fan Scheltema.
Hoefolle bern oft se hienen is ûnbekend. Boppeneamde Valerius wenne letter yn Minnertsgea op It Readhûs, mar hy soe goed de “jr. Dambits” dy't yn it stimkohier fan 1640 as eigener fermeld wurdt wêze kinne. De pleats waard doe brûkt troch Rintie Douwes.
 
Yn 1698 is der yn it stimkohier sprake fan “jr. Dambits”, sûnder fermelding fan syn foarnamme. Oannomd mei wurde dat it net deselde jonker as yn 1640 is. Yn it floreenkohier út 1700 is as stimberjochtige út dit goed fermeld “jr. Dambitz nom. ux.” wat betsjut dat de state/pleats eigendom wie fan syn frou. Wijbe Wijbes wie doe brûker fan de pleats mei 70 pûnsmiet lân.

Yn 1728 wie it foar de helte eigendom fan de widdo fan kapitein Dambitz en foar de oare helte foel it yn “de boedel van Pietie Luytiens” wylst Jan Andries brûker wie.
In iuw letter, yn 1832, wurdt “Theodorus Kluerda Wierdsma en mede eig.” yn it kadaster neamd.

Yn 1952 waard de pleats bewenne troch family Kroodsma.

## Eigeners
* 1640 “jr. Dambits” eigener, en Rintie Douwes brûker
* 1698 “jr. Dambits” eigener en Wybe Wybes brûker
* 1700 “jr. Dambitz nom ux. » en Wijbe Wijbes brûker, 70 pûnsmiet grut
* 1728 widdo kapitein Dambitz 1/2 en “de boedel van Pietie Luytiens” 1/2
* 1832 Theodorus Kluerda Wierdsma en mei eigener
* 1952 fam. Kroodsma
Rafael (keunstner)

**Rafael** (Urbino, 6 april 1483 – Rome, 6 april 1520) wie in Italjaanske keunstner (benammen keunstskilder) út de Renêssânse.

**Rafael** is hjir wenstige foarm fan syn namme. Syn echte namme wie **Raffaello Sanzio**. Hy is ek wol bekend ûnder nammen as Raffaello Santi en Raffaello da Urbino. Lykas in soad Italjaanske keunstners út syn tiid it gefal is, wurdt syn libben beskreaun yn it ferneamde boek *Le Vite* fan de 16e iuwske skilder en skriuwer Giorgio Vasari.

## Musea
Wurken fan Rafael binne yn meardere musea te sjen, lykas yn:
* Louvre yn Parys
* Palazzo Pitti en Uffizi yn Florence
* Fatikaanske musea yn Fatikaanstêd
* National Gallery of Art yn Washington D.C.
* Metropolitan Museum of Art yn New York
* National Gallery yn Londen

## Skilderijen

Ofbyld:Madona del gran duque, por Rafael.jpg|**[[Madonna mei bern (Rafael)|Madonna mei bern]]** (1504) Palazzo Pitti, Florâns
Ofbyld:Agnolo Doni's portrait paintings by Raffaello Sanzio.jpg|**[[Agnolo Doni (Rafael)|Agnolo Doni]]**, (1506-1507) Palazzo Pitti, Florâns
Ofbyld:Raffael 078.jpg|**[[Dispút fan it Hillige Sakremint]]**
Ofbyld:Sanzio 01 Raphael.jpg|*Sanzio*


Ofbyld:Raffael 036.jpg|**[[Maddalena Doni (Rafael)|Maddalena Doni Strozzi]]** (1506), Palazzo Pitti, Florâns
Ofbyld:La velada, por Rafael.jpg| **[[La Donna Velata]]**, Galleria Palatina fan Palazzo Pitti, Florâns
Ofbyld:Raphael-Young man-1.jpg|*Portret fan [[Francesco Maria della Rovere]], [[Galerie Czartoryski]], [[Krakau]]*
**Rafael** (Urbino, 6 april 1483 – Rome, 6 april 1520) wie in Italjaanske keunstner (benammen keunstskilder) út de Renêssânse.
Ofbyld:Raffael 058.jpg|*De Ateenske skoalle, [[Stanza della Segnatura]], [[Fatikaanstêd|Fatikaan]]*
Ofbyld:Raffael 051.jpg|*De Sixtynske Madonna, [[Gemäldegalery Alte Meister|Galery Alte Meister]], [[Dresden]]*
Ofbyld:Raffael 040.jpg|*Portret fan [[Paus Leo X]], [[Uffizi]], Florâns
Ofbyld:Young Man Apple.jpg|*Jonge man mei appel''
Ofbyld:Raffael 024.jpg|Madonna Hermitaazje, Sint-Petersburch
Ofbyld:Transfiguration Raphael.jpg|Transfiguraasje, Fatikaanske musea, Rome


## Keppeling om utens
* Rafael (Ikoanografyske Tema's)
* Ynzoome op skilderijen fan Rafael
* Rafael Santi op Artcyclopedia
Bretwalda

**Bretwalda** wie in aadlike titel dy't oan guon fan de Angelsaksyske keningen fan Ingelân jûn waard, en stie gelyk oan 'e titel fan hege kening. De titel *bretwalda* woe sizze dat de kening de oppermacht hie oer hearskers fan de oare riken. Dat barde op it stuit dat ien fan dy keninkriken op it sterkst wie. 

## Betsjutting
It wurd komt fan it Angelsaksyske "Bretanwealda", dat mooglik "Hear fan Brittanje" betsjutte, en faaks te fergelykjen is mei *primus inter pares* en mear in earetitel as in offisjele beneaming wie, mei de macht dy't dêrby hearde. Neffens Kemble, komt *bretwalda* fan it Aldingelske wurd *breotan* (útdiele, ferdiele), wat hy oerset mei "wiid en siid regearjend". 

## List fan Bretwalda's
Beda neamde yn 731 yn syn Historia ecclesiastica gentis Anglorum sân nammen. Hy skreau Latyn, dat hy hat de term *bretwalda* sels net brûkt. Guon saakkundigen twifelje oars ek oer de folsleinens fan syn list. De histoaryske *[[Angel-Saksyske Kronyk]]* neamt ek noch Egbert fan Wesseks.

Alfred de Grutte wie de earste dy't beskôge waard as de kening fan hiel Ingelân. Itselde gou foar syn opfolgers, dêrnei spriek it himsels en waard de term 'Bretwalda' net mear brûkt.

Ethelbald en Offa regearren nei de tiid fan Beda syn list, dat dy waarden troch him net neamd, mar it is hast wol wis dat hja as Bretwalda beskôge waarden.
Saskia Sassen

**Saskia Sassen** (De Haach, 5 jannewaris 1949) is in Nederlânsk-Amerikaanske sosjologe en ekonome, bekend fan har ûndersyk nei globalisearring en ynternasjonale migraasje. Op 't heden (2007) is se heechlearaar sosjology oan de Universiteit fan Chicago en oan de London School of Economics. Sassen betocht de term wrâldstêd. Sy is troud mei de sosjolooch Richard Sennett.

## Jeugd en stúdzje
Sassen waard berne yn Nederlân mar waard grutbrocht yn de Argentynske haadstêd Buenos Aires, dêr't har heit, de SS'er Willem Sassen, hinne flechte wie om oan feroardieling en finzenis te ûntkommen. Fierders wenne sy in grut part fan har jeugd yn Itaalje.

Fan 1966 ôf studearre se elts jier yn in oare stêd filosofy en politikology, nammentlik oan de Universiteit fan Poitiers yn Frankryk, de *Università degli Studi di [[Rome (stêd)|Roma]]* en de *Universidad Nacional de Buenos Aires*. Sûnt 1969 studearre hja sosjology en ekonomy oan de University of Notre Dame, Indiana, dêr't sy yn 1971 en 1974, har *Master*- en *Doctor of Philosophy*-diploma helle. Fierders helle hja ek noch har master-diploma yn filosofy yn Poitiers (1974).

## Wurkpaad
Nei har *post-doctoral fellowship* oan it *Center for International Affairs* fan de Harvard-universiteit, hat Sassen sawol yn as bûten de F.S. ferskillende akademyske posysjes hân. Op dit stuit is se *Ralph Lewis Professor of Sociology* oan de Universiteit fan Chicago en *Centennial Visiting Professor of Political Economy* by it 'departemint foar sosjology' oan de London School of Economics.

Fan 1980 oant 1990 waard se rekkene ta de meast wichtige skriuwers oer *urban development* yn de sosjology. Sy ûndersocht de prosessen fan globalisearring en ymmigraasje fan wurk en kapitaal en de ynfloed dy't moderne kommunikaasjemiddelen dêr op hawwe. Sassen konkludearre ûnder oaren dat de naasje-steat syn ynvloed op dizze ûntjouwings ferliest.

Sûnt hat sy har spesjalisearre yn transnasjonale ymmigraasjestreamen dêr't sy it ferskynsel fan de *global city* yn beskriuwt. Har boek *Global City*, út 1991, hie fan gefolgen dat sy rillegau ien fan de meast oanhelle skriuwers oer globalisearring waard. Yn 2001 waard it boek fannijs besjoen en werútjûn. Yn 2002 wie hja ien fan de saakkundigen, mei Arnoud Boot en Khyentse Norbu yn de dokumintêre *Zandkastelen* fan Alexander Oey.

Sassen har boeken binne oerset yn tolve talen en sy is lid fan de Klup fan Rome.

Op 15 maaie 2013 is har de Spaanske wittenskipspriis Prins fan Asturiëpriis, yn de kategory sosjale wittenskippen, takend.

## Keppelings om utens
* Sassens Website by de Columbia University
* Sassens Website by de London School of Economics
* Sassen har hiemside
Pongastate

**Pongastate** wie in state súdeastlik fan Marrum, gemeente Ferwerderadiel, oan de Miedwei op in omgrêfte hiem. It terrein mei pleats is beskerme as midsiuwske stinsterrein.

It boujier fan de state is net bekend, yn 1511 wie Tzalinck Pouwinga eigener fan Ponga te Marrum. Nei alle gedachten wie hy in eigenierde, want yn de listen fan eallju en hearskippen komt hy net foar. Yn 1519 wie der in skeel tusken Deytse Wynia, in eigenierde fan oansjen yn Nes (Dongeradiel), mei Jasper Aesgema oer de neilittenskip fan Jettye Poynga. Nei alle gedachten wie Jettye erfdochter fan Tzalinck Pouwinga en hat Deytse it skeel wûn, want yn 1540 wie syn soan Kempo Wynia nammentlik eigener en brûker fan Pouwingahuys te Marrum. It goed wie doe 70 pûnsmiet grut en waard oanslein foar 21 floreen. Yn 1548 lieten hy en syn frou Katerina Syarda de stins ‘fernije’. Dy fernijing hie mooglik betrekking op de oanbou fan ien boulaach dy't op de tekening fan Stellingwerf út 1723 te sjen is tsjin in âldere stins fan twa boulagen oan. Mooglik is it âlde diel fan de stins doe binnendoar modernisearre. De gevelstien dy't as neitins oan dizze ferbouwing setten waard, is bewarre bleaun. 

## Bewenners
* 1511 Tzalinck Pouwinga
* mooglik Jettye Poynga
* 1540 Keympe Wynia
* 1572 Jell fan Wijnia
* 1598 Ansck fan Herema
* 1606 bewenne troch Frouck fan Wijnia
* 1630 Douwe fan Walta en Tiets fan Holdinga bewenners
* 1640 Teth fan Walta
* 1655, 1668 Helena fan Walta († 1669)
* 1698 erfgenamten fan Margareta fan Walta, widdo Coenders
* 1728 Allegonda Coenders en Johan fan Idsinga
* 1740 Johan Roelof fan Idsinga
* 1752 Titia Holdinga fan Idsinga
* 1752 - 1760 Gijsbert Arentsma fan Idsinga en Wilhelmina fan Burmania
* 1832 Thomas François Martin
Europeesk kampioenskip follybal manlju 2011

It **[[Europeesk kampioenskip follybal|Europeesk kampioenskip]] [[follybal]] [[2011]] foar manlju** sil fan 10 septimber oant en mei 18 septimber hâlden wurde yn Tsjechje en Eastenryk

## De opset

De top-6 fan it foarige EK pleatsten harren fuortdaliks foar it kampioenskip yn 2011. Eastenryk en Tsjechje binne as gastlannen automatysk pleatst. Dêr kamen noch njoggen lannen by dy't har kwalifisearre hawwe. Yn de earste omloop wurde de sechstjin lannen ûnderferdield yn fjouwer groepen, mei elts fjouwer lannen. De top-3 fan eltse groep giet troch nei de twadde omloop, dêr't spile wurdt yn twa groepen fan elts seis lannen. De twa bêste lannen út dy twa groepen geane troch nei de heale finales. It Europeesk kampioenskip wurdt organisearre troch it CEV, it Europeeske follybalbûn.

## Kandidaten

Kandidaten foar de organisaasje fan it  **Europeesk kampioenskip follybal manlju 2011** 

* Eastenryk /  Tsjechje (**Winner**)
* Bulgarije /  Grikelân 
* Denemark
* Frankryk
* Nederlân

## Kwalifisearre lannen

* **Gastlannen**
**  Tsjechje
**  Eastenryk
* **Direkt kwalifisearre nei it  [[Europeesk kampioenskip follybal manlju 2009]]**
**  Poalen
**  Frankryk
**  Bulgarije
**  Ruslân
**  Servje
* **Kwalifisearre nei de kwalifikaasjes**
**  Sloveenje
**  Finlân
**  Portegal
**  Dútslân
**  Slowakije
**  Itaalje
**  Belgje (winner barraazjes)
**  Turkije (winner barraazjes)
**  Estlân (winner barraazjes)

## Spylstêden
*  Eastenryk
**Wenen - Wiener Stadthalle
**Innsbruck - Olympiaworld Innsbruck
* Tsjechje
**Praach - O2 Arena
**Liberec - Tipsport Arena
Paralympyske Winterspullen 2006

De **IXe Paralympyske Winterspullen** waarden yn 2006 hâlden yn Turyn, Itaalje. Nederlân die net mei oan dy Paralympyske Spullen.

## Sporten
By dizze Spullen stiene der fiif sporten op it programma. Rolstoelcurling stie foar it earst op it programma, dêr diene yn tsjinstelling ta de oare fjouwer sporten sawol manlju as froulju yn ien kompetysje oan mei.

*Alpineskyen
*Biatlon
*Skyrinnen	
*Rolstoelcurling	
*Slidehockey

## Kalinder

## Medaljespegel

## Dielnimmende lannen

Op de Paralympyske Winterspullen fan 2006 kamen der sporters út 39 ferskate lannen. Dat wiene der trije mear as mei de Paralympyske Winterspullen fan 2002 yn Salt Lake City.
In totaal fan 486 sporters die mei oan de Spullen, 385 manlju en 101 froulju. Dat binne 56 sporters mear as op de Spullen fan 2002.
Meksiko is it ienichste lân dy’t al in sporter hie op dizze Paralympyske Spullen, mar net op de Olympyske Winterspullen yn 2006.

## Sjoch ek
* Olympyske Winterspullen 2006

## Keppeling om utens
*offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Keninkryk Susseks

It **Keninkryk Susseks** of **Keninkryk fan de Súd-Saksen** (*Sūþseaxna rīce*) wie in Saksyske koloanje en letter in ûnôfhinklik keninkryk fan de Saksen, oan de súdkust fan Ingelân. De grinzen fan it ryk kamen rûchwei oerien mei dy fan it eardere keninkryk fan de Regnensen en dy fan it lettere greefskip Susseks. In grut part fan it gebiet wie yn it ferline oerdutsen troch it Wâld fan Andred. Oerflak: 3,783 km2.

## Koarte skiednis
De stichting fan it keninkryk fan de Súd-Saksen wurdt beskreaun yn de Angelsaksyske Kronyk, dy’t seit dat yn it jier 477 Aelle , yn trije skippen mei syn trije soannen, oankaam yn in plak mei de namme Cymenshore. Ut it tiidrek 491 oant 607 binne der gjin skriftlike boarnen oer Susseks bekend.

De Saksen namen de stêd Regnum yn, it lettere Chichester, en ferdreune de oarspronklike befolking nei it westen. It Romeinske fort Anderida krigen se ek yn hannen. Aelle fan Susseks, ien fan de foarnaamste Saksyske stamhaden, wie neffens Beda de earste Bretwalda. Nei syn regear waard de betsjutting fan Susseks minder en fan 823 ôf waard it folslein oerhearske troch it keninkryk Wesseks. Susseks wie ien fan de ûnderstelde sân Angelsaksyske keninkriken, dy’t wol bekend binne as de heptargy.

Fan 895 ôf hie Susseks algeduerich te krijen mei oanfallen fan de Wytsingen   (Denen) en yn  1011 wie Susseks, mei it grutste part fan Súdeast-Ingelân yn hannen fan de Denen.

## Keningen fan Susseks
De data, de nammen en feiten oer de earste hearskers oer Susseks (lykas ek by de oare hearskers yn de heptargy) wurde yn it generaal oannaam, bewiis ûntbrekt faak.
Rembrechtastins

De **Rembrechtastins** wie in eardere stins by Marrum, gemeente Ferwerderadiel.

Al foar 1200 wurdt de stins neamd. Yn de 12e en 13e iuw wurde yn de abtelibbens fan Mariëngaard meardere oansjenlike en aadlike ynwenners fan Marrum neamd. It is net bekend wêr't de stins "Rembrechta castellum" fan de family Rembrechta stie. Se wienen fersweagere mei de familys yn Merselum en Ondersmabuorren yn Hallum.
Grut-Hermana

**Grut-Hermana** wie in stins yn it doarp Minnertsgea yn de gemeente It Bilt oan de hjoeddeiske Hermanawei, benoardeasten de tsjerke op it steed dêr't no in pleats stiet. Hjir hat it laach Hermana iuwen lang wenne.

Neffens leginden bestie de stins al foar de 8e iuw en waard it werboud yn 807 neidat it ferwoaste wêze soe troch in oerstreaming. Oft dit werklik sa is wurdt betwifele, mar de stins hat al in lange skiednis. De 9e-iuwske Fryske potestaat Hessel Hermana soe der ek wenne hawwe. It laach Hermana hat ek mei oare Fryske edelen fochten yn de krústochten en soe ek meidien hawwe oan de krústochten. De earste konkrete feiten oer de family en state binne fan de 14e iuw. Yn de 16e iuw waard troch Frans fan Hermana Lyts Hermana boud, wêrnei't de stins tenei mei oantsjutten waard as 'Grut Hermana'. De lêste Hermana dy't it hûs bewenne wie Jan Wibrens Hermana, († 1591). Om 1700 hinne hie Tjalling Homme fan Camstra Lyts en Grut Hermana yn eigendom en liet om dy tiid Grut Hermana ôfbrekke. It bestie doe út in stins mei in grêft en singel deromhinne en in pleats besuden dêrfan. De pleats dy't derby stie is nei alle gedachten inkele desennia letter ôfbrutsen, omdat yn in stien yn de skuorre fan de hjoeddeiske pleats de wurden "Groot Hermana Staate en Boere Huis en Schuir Nieuw Geboud en verset in den Jaare 1772" ynmitsele steane. It omgrêfte terrein dêr't de stins op stie waard oant fier yn de 20e iuw *It Stinzelân* neamd. De grêft waard letter foar in part tichtsmiten foar de bou fan in nijbouwyk. It ienige dat no och oer is fan de state is in stik grêft foar de hjoeddeiske pleats oan de kant fan de strjitte.
Wrâldkampioenskip follybal

It **Wrâldkampioenskip [[follybal]]** is in kampioenskip foar lannen út de wrâld dat om de fjouwer jier organisearre wurdt troch de FIVB. De earste edysje fan it WK foar manlju waard hâlden yn 1949 yn Praach. It earste WK foar froulju wie der yn 1952 yn Moskou.

## Manlju

## Froulju

## Medaljeklassemint
### Manlju

### Froulju

## Sjoch ek
* Follybal op de Olympyske Simmerspullen
* Europeesk kampioenskip follybal
* World League follybal
* World Grand Prix follybal
* European League follybal
Gemeentehûs fan Moarrewâld

It âlde **gemeentehûs yn Moarrewâld** is in monumintaal pand oan de Haadwei yn Damwâld. Damwâld ûntstie yn 1971 doe't  de doarpen Dantumawâld, Ikkerwâld en Moarrewâld gearfoege waarden. 

## Skiednis
It âlde gemeentehûs yn Moarrewâld is fan 1881. Op 15 febrewaris fan dat jier besluet de gemeenteried fan Dantumadiel om it gemeentehûs te ferpleatsen fan Rinsumageast nei it haadplak moarrewâld om de geunstiger lizzing oan de haadwei fan Feanwâlden nei Dokkum. Nettsjinsteande ferset út de ried waard de bou yn augustus 1881 gund oan B.D. Kalma út Wânswert. Yn datselde jier 1881 waard ek it neistlizzende herberch anneks tramhalte "de Krúswei" boud. It gemeentehûs wie in ûntwerp fan de gemeentearsjitekt Jan Willems Duyff. Op 10 jannewaris 1882 waard it gemeentehûs yn gebrûk nomd en is oant de santiger jierren fan de 20e iuw brûkt. Doe kaam it gemeentehûs yn de Rinsmastate yn Driezum, ea de wenning fan de fûlste tsjinstanner fan de festiging fan it gemeentehûs yn Moarrewâld, baron Van Sytzama.

De yngong fan it âlde gemeentehûs sit mei in bordes yn it foarútspringend gedielte yn de midden fan de foargevel. Boppe de yngong sit in balkon rêstend op twa konsoles. It gemeentewapen yn de healrûne bekroaning derboppe is, neidat it pand syn oarspronklike funksje ferlear, ferdwûn.

It gebou is erkend as in ryksmonumint.
It Goddeloas Tolhûs

**It Goddeloas Tolhûs** is in earder tolhûs oan de Falomster Feart en de Goddeloaze Singel ûnder Feanwâlden. It tolhûs waard om 1934/35 ôfbrutsen, mar de wente dy't er no stiet krige deselde namme. De namme *Goddeloze tolhuis* waard al begjin 18e iuw brûkt

## Skiednis

Neffens in folksleginde soe *It Goddeloas Tolhûs* oan syn namme komd wêze troch in fisker, dy't tichtby dat plak wenne hat. Hy die neat oars as flokke. Doe't er nei syn siikbêd ferstoar waard hy by de tolhikke fûn mei syn holle efterstfoarst op syn romp setten. Neffens it folksferhaal soe dat it wurk fan de duvel west hawwe. It tolhûs krige sûnt dizze tiid syn namme. Yn in oare sêge wurdt de bnamme ferklearre dat der in reedrider ferdronken wêze soe. Hy raasde om help fan de bewenners. Hoewol't se him hearden holpen se him net. De sirka 3,5 kilometer lange singel, heaks op de Falomster Feart draacht de namme *Goddeloaze singel*. Ek oer dit plak binne ferskate (spûk)ferhalen. Ek yn it wurk fan de skriuwer Theun de Vries, dy't yn dizze kontreien wenne hat, komme it Goddeloas Tolhûs en de goddeloaze singel foar.
Offa fan Mersia

**Offa** wie de kening fan Mersia fan 757 oant syn dea yn july 796. 

In soad skiedkundigen beskôgje Offa as de meast machtige Angelsaksyske kening foar Alfred de Grutte. Hy naam de macht nei in boargeroarloch en slagge yn it oerhearkjen fan oare lytsere foarsten. Hy fersterke syn posysje troch syn dochters út te houlikjen oan de keningen fan Wesseks en Northumbria. Offa wie de earste hearsker dy't ‘kening fan de Ingelsken’ neamd waard.

Offa wie ûnferbidlik foar syn tsjinstanners yn it suden oer. Oan de ein fan syn regearperioade behearske er hiel Ingelân besuden de rivier de Humber. Hy liet in lange wâl oan de grins mei Wales oanlizze (''Offa's Dyke''), besteande út in dyk mei sleatten. 

Offa ûnderhannele teffens mei keizer Karel de Grutte. In plan foar in houlik tusken harren bern gie lykwols net troch. Om syn macht noch fierder fuort te sterkjen gie er op besite by de paus yn 792. Under syn bewâld waard ek om 785 hinne de Ingelske sulveren penny ynfierd.

Syn súkses by it opbouwen fan in sterk ryk joech wol in soad skeel mei- en ferset fan oare lytse keninkriken. Lang om let waard Mersia yn 825 yn de slach by Ellendun ferslein troch Egbert fan Wesseks, wêrnei't de keningen fan Wesseks de oerhân krigen.

Offa waard nei syn dea opfolge troch syn soan, Ecgfrith yn 787 (de âldstbekende kroaningsseremony) , dy't noch gjin fiif moanne regearre omdat er stoar. Hy liet gjin bern nei. Doe waard Coenwulf fan Mersia kening. Offa is beïerdige yn Bedford.
Hantumerhoeke

**Hantumerhoeke** is in buorskip dy’t yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Hantumerhoeke leit eastlik fan Hantum, súdwestlik fan Hantumhuzen, noardwestlik fan Bierum en benoarden Raarderterp. De buorskip leit yn de himrikken fan Hantumhuzen en Hantum. 

De bebouwing fan de buorskip leit oan de Fennewei, de Bangawei en de Dokkumerwei. De kearn bestiet út 13 adressen oan de Fennewei, 1 adres oan de Bangawei en 5 adressen oan de Dokkumerwei. It grutste part fan de buorskip leit yn de himrik fan Hantumhuzen (16 adressen fan de 19). 

## Gebouwen

### Grifformearde tsjerke

De Grifformearde Tsjerke fan Hantum-Hantumhuzen op Hantumerhoeke waard op 19 april 1891 yn gebrûk naam. De lêste tsjinst wie op 21 oktober 2007. Yn 2008 waard de tsjerke te keap set en letter is de tsjerke ferboud ta wente. De PKN-gemeente makket tsjintwurdich gebrûk fan de Nikolaastsjerke.

### Skoalle

Op 15 oktober 1959 waard op Hantumerhoeke de nije Kristlike Nasjonale Skoalle yn gebrûk naam. Oant dy tiid wienen dêr twa legere skoallen, de Grifformearde skoalle en de Herfoarme skoalle yn it pân dat letter it klokkefabryk húsfeste. De basisskoalle fan no hjit 'de Fjouwerhoeke' omdat 4 wegen nei de skoalle liede en omdat de skoalle bern út fjouwer doarpen hat (Hantumhuzen, Hantumerútbuorren, Hantum en De Lytse Jouwer). 

### Stasjon

Sûnt 1901 stie op de grins fan Hantum en Hantumhuzen op wat letter Hantumerhoeke hiet ek in stasjon fan it spoar Ljouwert-Eanjum. Yn 1940 einige it ferfier fan reizgers en it stasjonsgebou waard yn 1960 ôfbrutsen.

## Skiednis
Sûnt 2019 leit Hantumerhoeke yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel en foar 1984 lei de buorskip yn sawol de gritenij as de gemeente West-Dongeradiel.

## Sjoch ek
* Germerhuzen
Frank Stenton

Sir **Frank Merry Stenton** (Manchester, 17 maaie 1880 - 15 septimber 1967) wie in histoarikus dy't Angelsaksysk Ingelân ûndersocht en beskreaun hat en foarsitter fan de *Royal Historical Society* wie (1937-1945). Hy wie de skriuwer fan *Anglo-Saxon England*, in diel fan de *Oxford History of England*, foar 't earst útbrocht yn 1943 en yn 't generaal beskôge as in klassyk wurk oer dat tiidrek.

Syn wiif, Doris Mary Stenton, skreau in foarwurd by de tredde edysje fan *Anglo-Saxon England*, dat nei syn dea publisearre waard, en redigearre *Preparatory to Anglo-Saxon England Being the Collected Papers of Frank Merry Stenton* (1970). Hja wie sels skiedkundige en se hat *English Society in the Early Middle Ages* skreaun.

Stenton krige ûnderrjocht op Keble College, Oxford.  Hy waard riddere yn 1948.  

## Keppeling om utens
*Stenton Papers