open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Omroep Odrie

**Omroep Odrie** is de streekomrop fan Eaststellingwerf dy't fan 16 desimber 1995 ôf syn programs útstjoert. Odrie is in Stellingwerfske radiosinder dy't de programs ek mei namme foar dy omkriten gearstald. De omrop hat harren sels as doel steld ‘de ynwenners fan de gemeente (Eaststellingwerf) troch middel fan de radio op de hichte te hâlden fan pleatslike aktiviteiten yn de Eaststellingwerfske polityk, kultuer, muzyk en oare fasetten’. Omroep Odrie wurd troch san hûndert frijwilligers yn de loft hâlden.

Yn 1995 begong de sinder op de boppeferdjipping fan aktiviteitensintrum De Miente yn Easterwâlde. Sûnt 2002 ôf hat it radiostasjon de beskikking oer in nije studio yn it foarhûs fan it gebou.  

## Frekwinsjes
Odrie is yn de eter op 106,9 FM te hearren. Mei de kabel is Odrie op 104.1 FM de belústerjen.

## Nijjiersútstjoeringen
Ferneamd binnen de nijjiersútstjoeringen fan Odrie. Op 1 jannewaris komme de âldjiersploegen fan de Stellingwerfske doarpen altyd byelkoar. Dan fertelle de ploegen oer harren belibbenissen en de ludike aksjes dy't se útfierd hawwe.
Nymfomany

Nymfomany is in foarm fan seksualiteit by froulju dy't skaaimerke wurdt troch in sterker ûntwikkeld libido. It wurd hat faak in negatifer bylûd as it brûkme hyperseksualiteit.

Yn medyske rûnten is der gjin wissichheid oer de oermjittige seksuele noed. Yn it generaal wurdt oer oermjittige seksuele noed praat hoenear it ferlangen nei seks ta stress of beheining fan it sosjaal funksjonearjen liede kin. As de frou troch de oermjittige seksuele noed psychyske problemen ûnderfynt, kin
nymfomany as in seksuele-funksjefersteuring (ICD F52.7) of as symptoam fan in wiidweidich medyske oandwaning beskôge wurde. 

It is net altiten ienfâldich te sizzen wêr't de grins tusken seksuele noed en dwangmjittich gedrach leit. Yn it niiskrekt neamde gefal kinst fan seksferslaving sprekke.

## Keppeling om utens
* Persistent Sexual Arousal Syndrome
Frysktalige Wikipedy

De **[[Frysk]]e [[Wikipedy]]**, de **Frysktalige** edysje fan **[[Wikipedia]]**, gie fan start op 2 septimber 2002. Op 28 jannewaris 2026 stie dizze Wikipedy, wat grutte oangiet, op de 103e plak, mei hast 60.000 siden.

## Mylpeallen
* Op 8 novimber 2003 berikt de Fryske Wikipedy de grins fan *100* siden. De 100e side giet oer Gysbert Japiks.
* Op 6 juny 2004 wurdt de side oer de Fryske flagge oanmakke. Dit is de *1.000e* side op dizze Wikipedy.	
* Op 29 oktober 2005 wurdt de *2.000e* side oanmakke. De side giet oer Willem Loadewyk.
* Op 8 oktober 2006 wurdt mei Henk Wolf de *3.000e* side oanmakke.	
* Op 24 july 2007 wurdt op de Fryske wikipedy de 5.000e side skreaun mei de side oer seksferslaving.	
* Op 21 desimber 2008 wurdt de *10.000e* side oanmakke. De side giet oer de Schotanusatlas.	
* Op 7 maart 2010 wurdt de 15.000e side oanmakke mei as ûnderwerp de Seilbokse.	
* Op 22 maaie 2011 wurdt de 20.000e side oanmakke, dy't oer De Pol giet.
* Op 8 juny 2012 wurdt de 25.000e side oanmakke. It giet om de side Doch it foar dyn doarp.
* Op 21 juny 2014 wurdt de 30.000e side oanmakke. De side giet oer A.M. de Jong-museum.
* Op 21 septimber 2016 wurdt de 35.000e side oanmakke. It is de jierside fan 247 f.Kr.
* Op 25 april 2018 wurdt de 40.000e side oanmakke, dy't oer de Fryske jellen giet.
* Op 21 desimber 2022 wurdt de 50.000e side oanmakke, dy't oer Eardske giet.

## Statistiken

### Tal siden
Hjoed,   , binne der ***' siden yn de databank fan de Fryske Wikipedy. ***' siden dêrfan bestean út wiere ensyklopedyske ynformaasje (Oerlissiden, siden oer de Wikipedy, oare bysûndere siden, stobben en synonimen yn de databank binne dêrby net meiteld).

### Tal temasiden
Op it stuit hat de Fryske Wikipedy ***' temasiden.

=== Meidoggers ===
De Frysktalige Wikipedy hat op it stuit ***' registrearre meidoggers. **** hjirfan hawwe beheardersrjochten.

### Printsjes
Op it stuit hat de Fryske Wikipedy mear as 4000 printsjes yn de databank stean.

### Oars
De ûntwikkeling fan de statistiken dy't hjir boppe steane is ek te besjen yn grafiken en tabellen op stats.wikimedia.org.

## Ynterne ferwizings
* 


Ofbyld:Haadside.PNG|6 febrewaris 2007
Ofbyld:Wikipedy (7 desimber 2009).JPG|7 desimber 2009
Ofbyld:Wikipedy (18 oktober 2010).png|18 oktober 2010


__INDEX__
__NEWSECTIONLINK__
Wapedia

Fan augustus 2004 ôf sette **Wapedia**, in inisjatyf fan Florian Amrhein út Dútslân, de ynhâld fan de Wikipedia oer foar draachbere apparaten as bûstelefoans (WAP-systeem) en hânkompjûters (PDA's). Yn febrewaris 2007 wie de Wapedia nei it Frysk ta oerset. In proxy-tsjinst bea de nijste ferzje fan alle artikels. Dat die er troch fan de opfrege siden de nijste ferzje yn in databank fêst te hâlden. Ien en oar soarge foar mear snelheid mei dochs de nijste artikels en foar minder ynlaad út en ferkear mei de Wikipedia-tsjinners. Mei't Wikipedia sels applikaasjes foar Android, iPhone and iPad makke hat, is der yn novimber 2013 in ein kaam oan de tsjinst fan Wapedia.

## Beskriuwing fan de applikaasje

* Lange siden wurde yn parten ferdield om dy oan de smelle skermen fan bûstelefoans oan te passen.
* Ofbyldings wurde nei de foar draachbere apparatuer geskikte resolúsje werombrocht.
* In eigen rappe sykmasine, los fan Wikipedia, siket foar jo nei artikel-, jpg- en png-triemmen. De mooglikheid om streekrjocht plaatsjes, tekeningen, kaartsjes en oare bylden op te roppen, sil de kommende tiid grif groeie.
* Besykje de foarbylden: toer, flag(ge) en it wiist himsels. As jo http://pda.wapedia.mobi/fy/ yn de adresrigel fan jo e-blêder tikje dan krije jo in sabeare hânkompjûter.
* De Wapedia-ferzjes foar WML en de nijere XHTML Mobile sykje sels de bêste útfierfoarm foar de apparaten.
* In soad talen - as der fraach nei is komme der mear. Sjoch by oare talen
* Levering fan de nijste ferzjes fan de artikels.
* In eigen artikeldatabank soarget foar optimale tsjinstferliening en grutte snelheid, sels as de Wikipedia-tsjinners net reägearje of net fluch genôch binne.
* Brûkers hawwe mooglikheid de grutte fan ôfbyldings, de mjitte fan de startside ensfh. yn te stellen.
West-Flylân

**West-Flylân** wie oant de 18e iuw ta in doarp op Flylân. It doarp wie ûntstien yn de 14e en 15e iuw en hat jierren lang it haadplak fan Flylân west. It doarp sakke yn de rin fan de 18e iuw fuort yn de see. 

## Skiednis
It doarp hie har eigen skoalle, tsjerke, mûne, spinhûs en bierbrouwerij, der wie sels in earmhûs. West-Flylân hie ek in eigen fiskersfloat. De toer fan it riedhûs foarme it beaken foar de skippen op de Noardsee. It doarp hie deselde doarpsstruktuer as East-Flylân, in lang doarp mei trije evenredich oanelkoar rinnende strjitten. Yn 1590 joech Johan van Oldenbarnevelt West-Flylân in eigen wapen. Op it wapen wie in skriele beam te sjen. 

Op it hichtepunt fan it doarp wiene der sa'n 400 huzen en wennen der sa'n 1.000 minsken yn it doarp. Dit hat oan it begjin fan de 16e iuw west. Twa iuwen letter, oan it begjin fan de 18e iuw wie dit weromrûn nei sa'n 150 huzen. En yn 1736 wiene der noch mar twa hûzen yn it ea sa libbene doarp oer.

Yn 1714 waard troch in febrewarisstoarm in grut diel fan it doarp fuortslein. Der is noch besocht om it doarp te rêden mar it mocht net mear bate. Yn 1727 oerstreamde wer in grut part fan it doarp wêrtroch in protte minsken it beslút namen om nei East-Flylân te gean. Njoggen jier letter waard de predikant en de noch oanwêzige húshâlding fuorthelle en wie it foargoed dien mei it doarp.  

Wêrtroch it doarp krekt ûnder wetter sakke is net wis. Wierskynlik hat it te krijen mei de oanwaaks fan in stodyk op Tessel. Hjirtroch feroaren de seestreamingen yn de Noardsee en yn de Waadsee. 

## Ekonomy
De ekonomy fan it doarp bestie benammen út de walfiskfeart, fiskerij, hannel en lânbou. Foar de fiskersfloat fan it doarp wie gjin haven.
Majorianus

**Julius Falearius Majorianus** (Latyn: *Julius Valerius Maiorianus*; sa. 420 – 7 augustus 461), almeast bekend as *Maiorianus* of **Majorianus**, wie keizer fan it Westromeinske Ryk fan 28 desimber 457 ôf oant 2 augustus 461. Hy hearske ynearsten allinnich oer Itaalje en slagge deryn ûnder syn regear it Romeinske gesach werom te bringen yn dielen fan Galje en Spanje.

## Skiednis

Maiorianus hie foardat hy keizer waard opgong makke yn it Romeinske leger as generaal. Hy hie him dêrby ûnderskieden mei oerwinnings op de Franken en de Allemannen, lykas yn de Slach by Atert (448). 

Nei de dea fan Valentinianus III besocht hy, lykwols sûnder súkses keizer te wurden, syn poging nei de dea fan syn foargonger Petronius Maksimus keizer te wurden mislearre: it poarper gong nei Avitus. 

Yn 456 sette hy mei help fan de Germaanske generaal Risimer (dy't efter de skermen in protte feitlike macht hie) Avitus ôf as keizer, nei dizze keizer ferslein te hawwen by Piacenza. Seis moannen letter op 28 desimber waard Maiorianus sels. It eastlike part fan it Ryk woe him lykwols net erkenne.

Majorianus fersloech yn 458 de Fandalen by Kampanje, en yn 460 de Fisigoaten. Mar syn folgjende fjildtocht tsjin de Fandalen rûn út op in grut fiasko. Hy hie in grutte float byinoar samle foar Kartagena, dat troch in slûchslimme trúk fan de Fandalenkening Geiserik sawat hielendal ferneatige waard.

Nei dizze nederlaach sakke de reputaasje fan Majorianus by it leger hurd. By it Romeinske folk bleau hy lykwols populêr, benammen fanwege in oantal wetten dy't hy makke hie, lykas in wet dy machtsmisbrûk tsjin gong fan hege amtners. Al mei al wie it allegear net nei it sin fan Risimer, dy't it leger tsjin him opsette. Nei in ôpstan yn Lombardije waard Majorianus troch Risimer twongen op 2 augustus 461 ôf te treden. Fiif dagen letter waard hy fermoarde. 

## Keppeling om utens
* , artikel oer Marjorianus (457-461) yn DIR (2001), (Ingelsk)
461

## Foarfallen
* 2 augustus - Majorianus wurdt ta ôftreden twonge. 
* 19 novimber - Libius Severus wurdt keizer. 

## Berne

## Ferstoarn
* 7 augustus - Majorianus, fermoarde troch Risimer.
* Paus Leo de Grutte.
457

## Foarfallen
*7 febrewaris - Leo I wurdt yn Byzantsium ta keizer kroane fan it Easten.
*1 april - Majorianus komt yn Itaalje op de troan fan it Westen mei steun fan Risimer en Leo I fan Byzantsium.

*Hormazd III wurdt yn Perzje kening fan it Sassanideryk.
*Ut wraak om de dea fan keizer Avitus falt Theoderik II Arles oan.
*Majorianus liedt in fjildtocht tsjin de Fisigoaten en twingt harren frede te sluten.

## Berne

## Ferstoarn
*Marsianus fan Byzantsium
*Jazdagird II fan Perzje
458

## Foarfallen
* Gilderik I folget Merovech op as kening fan de Franken (mooglik 457).
* Keizer Maiorianus makket in ein oan de opstân fan de Boergonden fan Gundiok.

## Berne

## Ferstoarn
Slach by Atert

De **Slach by Atert** wie in fjildslach by Arras (Atert) yn 448 tusken it Romeinske leger ûnder befel fan *magister militum* Aetius en de Salyske Franken laat troch kening Klodio. De slach waard wûn troch de Romeinen.

Om't 448 hinne oermasterje de Salyske Franken de stêd Arras. Aetius bûn de striid mei harren oan by in pleats dy't *Vicus Helena* neamd waard. Neffens de oerlevering helle de Romeinen in grutte sege. Nettsjinsteande de oerwinning bleau it tsjinwurdige Belgje en Noard-Frankryk oant de Somme in besit fan Klodio. Wierskynlik liet de Romeinen Klodio it grûngebiet behâlde, yn ruil foar in bûnsmaatskip.

## Boarn
* Sidonius Apollinaris
* Gregorius fan Toers

## Literateur
*  - *De Franken*, Baarn, 1988, side 65-66.
448

## Foarfallen
* De Sinezen falle East-Turkestan (Ksinjiang) yn.
* Yn it Sassanidenryk fan Jezdigerd II wurde de Kristenen ferfolge en sa'n 150.000 benammen Assyryske Kristenen ôfslachte.
* Oarloch tusken de Sassaniden en de Wite Hunnen oan harren eastgrins. De Armeenjers beslute de Perzyske legerlieder Mirnarseh te steunen.
*Kening Goar fan de Alanen ferslaat de Bagauden yn Amorika.
* De Romeinen ferslaan de Franken yn de slach by Atrecht.

## Berne

## Ferstoarn
* Klodio, kening fan de Salyske Franken, yn de omkriten fan Kameryk.
460

## Foarfallen
* De Romeinske float wurdt by Kartagena ferneatige troch de Fandalenkening Geiserik.
* Om dizze tiid hinne oanfurdiget de Tsjerke fan it Easten de Nestoriaanske lear; dêrtroch ûntstiet in ferwidering mei de Monofysiten en de kleau tusken Rome en Konstantinopel wurdt grutter. 
* De Tabgach-dynasty yn East-Turkestan slagget der nei 12 jier yn de Sineeske besetter te ferdriuwen.

## Berne
* Hilderik, kening fan de Fandalen (wierskynlik)

## Ferstoarn
* 20 oktober - Aelia Eudocia, Romeinsk keizerinne en frou fan Teodosius II
* 28 febrewaris - Romanus fan Kondat, muonts en hillige 
* Teodoretus fan Syrrhus, biskop en tsjerkfaar (wierskynlike datum)
Om 'e Noard

**Om ‘e Noard** ' wie in Fryske popgroep en wie aktyf tusken 1987 en 2008. De namme fan de groep ferwiist nei de noardlike hannelsrûte fia de Arktis nei it Fiere Easten. 

## Besetting
* Pytrick Bruinsma - sang
* Wim Beckers - sang/gitaar
* Saskia Zoet - piano
* Bert Draaisma - gitaar
* Jan Ottevanger - bas
* Froukje de Jong - sang
* Joop Jongbloed – drumstel

## Diskografy
* CD's
**  1997 De wei nei moarn (kompaktskiif) 
**  1999 Maskerade (kompaktskiif)
**  2002 Sûnder dy (kompaktskiif)
**  2005 Frou yn it ljocht (kompaktskiif)
* DVD's
**  2006 De loft gûlt foar dij (fideoklip op dvd)
Sânhuzen (Weststellingwerf)

**Sânhuzen** (Stellingwerfsk: *Zaandhuzen*) is in lyts iesdoarp yn de gemeente Weststellingwerf. It doarp leit ten noarden fan Noardwâlde oan de N353 nei Aldeberkeap. Under Sânhûzen falt ek de buorskip it Reade Doarp. 

Sânhuzen hat  () ynwenners.

## Skiednis
Mei de buorskippen Rysberkampen en Boekelte is Sânhuzen ien fan de iesdoarpen fan de gemeente Weststellingwerf. Oant 1989 wie Sânhuzen in buorskip fan Noardwâlde en it hjoeddeiske doarp is it plak dêr't Noardwâlde ea ûntstien is.

Yn 1920 fûnen ûndersikers by de tarieding fan de bougrûn foar sosjale wenningbou fan it streekje Reade Doarp it plak, dêr't de earste tsjerke fan Noardwâlde stien hat, in sealtsjerkje fan dowestien mei in healrûn koer mei dêromhinne in troch in grêft omfieme hôf mei in soad grêven. Dêrmei heart it tsjintwurdige Sânhuzen ta de âldste delsettings fan de gemeente. De tsjerke waard letter, mooglik tsjin it ein fan 'e 14e iuw, op in súdliker plak op 'e nij boud. De reden dêrfan is net bekend.    

Yn in dokumint fan 1422 dy't ferbân hâldt mei it Klaarkampster kleaster waard skreaun dat Douwe Onnema hôfmaster yn 'Sandhuse' is. Mooglik dat de Klaarkampsers muontsen dêr in úthôf hiene foar de feanterij fan it kleaster.  

Oan de noardeastlike grins fan 'e himrik leit de Bekhoftille. Dat wie it plak dêr't oer De Linde in ferbining fan Fryslân (oer Boyl, Boekelte en Aldeberkeap) mei Drinte lei. Yn de 17e iuw wie dêr in lytse skâns tsjin de troepen fan de biskop fan Munster, de romrofte Bommen Bearend. De Bekhofskâns is in natoergebiet fan it Fryske Gea en de skâns is yn 2007 wer sichtber makke.

## Mienskip
De feriening Pleatslik Belang Sânhuzen-de Meente waard yn 1919 oprjochte. 

### Skoalle
Sânhuzen krige yn 1918 in eigen iepenbiere basisskoalle, dy't yn 2006 sletten waard.  

### Ferienings
* Fuotbalferiening Sânhuzen

### Eveneminten
* Doarpsfeest (juny)

### Bustsjinst
De busline troch Sânhuzen wurdt fersoarge troch Qbuzz. De folgjende line rydt troch Sânhuzen:

* **Line 26 Akkrum - Noardwâlde fia De Gordyk:** Akkrum - Aldeboarn - De Tynje - De Gordyk - Lippenhuzen - Jobbegea - Aldhoarne - Aldeberkeap - *Sânhústerwei* - Noardwâlde

## Gea

Yn it doarpsgebiet lizze de natoergebieten it Sânhûster Fjild, dêr't de lêste Fryske populaasje fan it  Gintsiaanblaujurkje libbe(t), en de Meentebosken, beide fan Steatsboskbehear. Yn de noardeastlike hoeke fan 'e himrik is by in djip sânwinningsgat bosk oanplante dat ek troch Steatsboskbehear beheard wurdt. Nearne oars yn de gemeente Weststellingwerf bloeit yn 'e maitiid op sa'n soad plakken yn 'e bermen fan de himrik de boskanemoan.

## Strjitten
Aldeberkeaperwei, Bekhofwei, Frijheidswei, Ikenwei, It Reade Doarp, Liemwei, Meuleveldwei, Sânhuzerwei, Skâns, Skieppedrift.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen.

## Keppeling om utens
*Skiednis Sânhuzen
Klodio

**Klodio** (berne tusken 392 en 395 – stoarn tusken 445 en 448) wie kening fan de Salyske Franken yn de tiid fan de Grutte Folkeferfarren. Hy hearste fan ôf likernôch 428 oant 448. Neffens de leginde soe er de soan west hawwe fan kening Faramond. 

## Skiednis
Guon tinke dat Klodio oarspronklik út Turingen kaam - der hie hy syn machtsbasis yn *Dispargum in terminum Thuringorum* (Dispargum oan de grins fan Tueringen), mar it is ek mogelik dat 'Thuringorum' in skriuwfout foar 'Tungrorum' (Tongeren) is.

Klodio oermasterje de Romeinske stêden Doarnik en Kameryk in 432 op de Romeinen en besette it hiele gebiet oant de Somme, tsjintwurdich Belgje en Noard-Frankryk. Hy makke dêrby de stêd Doarnik ta syn haadstêd. Om 448 hinne waard hy troch de Romeinen ferslein by Atrecht yn Arteezje. Nettsjinsteande syn nederlaach, bleau it gebiet dat er op de Romeinen ferovere hie yn Frankyske hannen. Klodio waard bûnsmaat fan de *Magister militum* Aetius en stoar koart dernei. Hy waard opfolge troch Merovech, dy't nei gedachten syn soan wie.
Avitus

**Marcus Maecilius Flavius Eparchius Avitus** (berne tusken 380 en 395 – stoarn nei 17 oktober yn 456 of yn 457) wie West-Romeinske keizer fan 9 july 455 oant 17 oktober 456.

Avitus waard berne út in Gallo-Romeinske senatorsfamylje. Hy wie de skoanheit fan Sidonius Apollinaris en in pakesizzer fan him wie de dichter en biskop Avitus fan Fienne.

## Opkomst en ûndergong
Yn it Romeinske leger makke Avitus as militêr opgong. Under it regear fan keizer Petronius Maksimus waard hy ta *[[Magister militum]]* beneamd. Yn 456 doe't Avitus op in diplomatike missy wie oan it hôf fan kening Diderik II fan de Fisigoaten, waard de Romeinske haadstêd Rome oanfallen troch de Fandalen ûnder lieding fan har kening Geiserik en 14 dagen plondere. De Romeinske keizer Maksimus kaam hjirtroch ta fal. Yn Toulouse trune Teodorik Avitus oan om de keizerskroan foar himsels op te easkjen. Dit barde ten oerstean fan de Gallo-Romeinse senatoren. Op 9 july 455, waard Avitus troch syn soldaten ta keizer útroppen en kaam hy yn septimber oan yn Rome.

Avitus trof fuortendaliks tariedings om de striid oan te binen mei de Fandalen, mar dizze oarloch ferrûn foar him teloarstellend. Yn 456 sleaten de Fandalen nammentlik mei har float Rome ôf, sadat de fiedselfoarsjenning fan de stêd gefaar rûn. Avitus dy't net populêr wie by it folk, kaam hieltyd mear yn de problemen doe't hy fanwege jildpine syn soldaten gjin soldij mear betelje koe. Op it lêst kaam it leger, laat troch Risimer en Majorianus, yn opstân en waard hy ten fal brocht. Avitus flechte nei Arles en skrabbe dêr sa folle mooglik troepen by inoar en gie werom nei Itaalje. Mar by de Placentia waard hy ferslein en finzenen nommen. Syn libben bleau sparre en hy waard ta biskop makke fan Placentia op 17 of 18 oktober 456; net hielendal seker fan syn libben, besocht hy nei Galje ta flechten en stoar ûnderweis.

## Keppeling om utens
* , artikel oer Avitus (455 - 456), yn ''DIR'' (1998), (Ingelsk).
456

## Foarfallen
* septimber: Keizer Avitus wurdt ferslein yn de slach by Piasenza en ta ôfgean twongen.

* Risimer wurdt magister militum (oerbefelhawwer) yn Itaalje, oant 472. 

## Berne

## Ferstoarn
* Avitus, keizer fan it West-Romeinske Ryk.
455

## Foarfallen
* 17 maart-22 maaie - westlik keizerskip fan Petronius Maksimus.
* Maaie - De Fandalen, ûnder lieding fan kening Geiserik, lande yn Itaalje en plonderje Rome. 
* 10 july - Avitus ta keizer beneamd fan it West-Romeinske Ryk. 

## Berne

## Ferstoarn
* 15 maart - Falentinianus III, West-Romeinske keizer, fermoarde troch tadwaan fan Petronius Maksimus.
* 22 maaie - Petroanius Maksimus, mooglik stiennige of ophong.
* Kumara-Gupta, hearsker fan it Gupta Ryk.
Sportpark Noard

**Sportpark Noard** wie tusken 1928 en 1994 it stadion fan fuotbalklub SK Hearrenfean. It stadion stie oan de J.H. Kruisstrjitte, tsjin oer sikehûs de Tsjongerskâns. Yn 1985 waard de namme fan it stadion, koart nei de dea fan Abe Lenstra, feroare yn it ‘Abe Lenstra stadion’. It nije stadion, dêr't It Hearrenfean sûnt 1994 yn spilet, hat dizze namme ek krigen. 

Sportpark Noard joech op it hichtepunt plak oan sa'n 15.000 taskôgers. Mar yn de perioade fan it ‘Gouden Hearrenfean’, jierren ’40 en begjin jierren ’50, sieten dêr somtiids wol it mearfâld fan yn it stadion. Mei pakken strie waarden dan ekstra tribunes makke.

Neidat it Hearrenfean it kompleks ferlitten hie foar it nije stadion waard it sportpark ôfbrutsen. Parten dêrfan binne skipe nei Suriname dêr't it jierrenlang op de kaaien fan Paramaribo lein hat. Hjoed de dei leit op it plak in parkearplak en in part fan in wenwyk.

Der is ien kear in ynterlân fan it Nederlânske fuotbalalvetal spile yn Sportpark Noard. Nederlân spile doe in freonskiplike wedstriid tsjin Bulgarije. Dy ynterlân hie plak op 4 septimber 1985, twa dagen nei de dea fan Abe Lenstra op 64-jierrige leeftyd. Lenstra soe earegast wêze by it barren, mar ferstoarn op 2 septimber. Foar de wedstriid waard foar Lenstra ien minút stilte beächte.
Magister militum

**Magister militum** ("master fan 't leger") wie de Romeinske term foar boppebefelhawwer fan it leger sûnt de tiid fan Konstantyn de Grutte. Yn de lêste jierren fan it  West-Romeinske Ryk besleat de *Magister Militum* (meastal fan Germaanske ôfkomst) hokker Romein ta keizer keazen waard en wie dermei feitlik de wiere machthawwer efter de troan.
Bekende *Magistres militi* wienen de Germaanske generaals in Romeinske tsjinst Stilicho en Risimer.

## Literatuer
A. Demandt, art. Magister Militum, in *RE* Supplementband XII, s. 553-790.
Petroanius Maksimus

**Petroanius Maksimus** (likernôch 396 - 31 maaie 455) wie keizer fan it West-Romeinske Ryk fan 17 maart oant 22 maaie 455.

## Skiednis
Petroanius Maksimus wie in ferneamd boarger fan Rome dêr't grutte achting foar wie by de minsken. Hy die in protte ambten, ûnder oaren as konsul en senator, syn lege ôfkomst wie lykwols net fan belang. Mar hy wie net bysûnder populêr by it Romeinske folk lykas generaal Aetius, de magister militum fan it Romeinske leger generaal dy't Attila de Hun ferslein hie. Derom besocht er (mei súkses) keizer Falentinianus III sa fier te krijen om Aetius te fermoardzjen. 

Doe't Aetius dea wie, woe Maksimus in hegere posysje ha. Falentinianus wegere dêr oan mei te wurkjen. Petroanius Maksimus wie hjir bysûnder lilk oer, en guont sizze dat hy de persoan wie dy't opdracht joech om Falentinianus op 16 maart 455 te fermoardzjen. De folgjende dei grypte Maksimus de macht en waard keizer. Dêr koe er net lang fan profitearje. Eudoksia, de frou fan Falentinianus, dy't er twongen hie mei him te trouwen, frege de Fandalekening Geiserik om help. Op 22 maaie 455 foelen de Fandalen Rome yn en wylst hja de stêd plonderen waard Maksimus fermoarde troch syn eigen soldaten, doe't er besocht te flechtsjen.

## Keppeling om utens
*, artikel oer Petroanius Maksimus (455-455) yn ''DIR'' (1997), (Ingelsk).
451

## Foarfallen
* Konsily fan Chalcedon.
* De Hunnen falle Galje yn.
* Slach op 'e Katalaunyske fjilden, by Troyes, dy't lykwols net dien makke wurdt. De Hunnen ferlitte Galje en gean nei Itaalje.
* Slach fan Avarayr: Jazdigerd II fan Perzje besiket omdôch de Kristlike fazallen yn Armeenje ta it Zoroastrisme te twingen.

## Berne

## Ferstoarn
* Kening Teodoarik I fan de Fisigoaten.
* Vardan Mamikonian, Armeenske ealman en legerlieder.
Breesân (wurkeilân)

**Breesân** is in âld wurkeilân oan de Ofslútdyk. It eardere eilân leit san tolve kilometer fan de Fryske kust ôf. Ear't de Ofslútdyk der wie, wie Breesân in sânplaat yn de Sudersee. De sânplaat is doe ophege sa't fan dat plak ôf ek boud wurde koe oan de Ofslútdyk. Koarnwertersân wie ek san wurkeilân. 

Breesân hat it Fersoargingsplak Breesândyk mei in pompstasjon en in parkearplak foar auto’s op 'e Ofslútdyk. Fierder hat it Ministearje fan Definsje dêr in oefenterrein wêr it munysje test. Rykswettersteat ferpachtet in part fan it eilân oan 'e See-angelport en kampearferiening *Het Wad* dy't dêr in kamping fan 50 steankaravans eksploitearret. De eardere wurkhavens wurde brûkt as flechthaven.

Op Breesân leit ien plakje, Breesândyk. It doarp hat fjouwer ynwenners.
425

## Foarfallen
* Keizer Johannes fan it West-Romeinske Ryk wurdt ferret troch syn soldaten en finzen setten.
* Falentinianus III wurdt de nije keizer fan it West-Romeinske Ryk.
* Aetius slút in ferdrach mei Galla Placidia.

## Berne

## Ferstoarn
* july: keizer Jehannes fan it Westromeinske Ryk
423

## Foarfallen
* Johannes wurdt keizer fan it West-Romeinske Ryk.
### Europa

* De Fisigoaten ûnder Teoderik I wurde nei de dea fan Honorius mear ônôfhinklik. Sy wreidzje harren ynfloed út yn Gallië en Hispania.

### Lyts-Aazje
* Keizer Teodosius II wegeret Johannes te erkennen as keizer fan it West-Romeinske Ryk en mobilisearet in ekspedysjeleger ûnder befel fan Flavius Aspar.

## Religy
* Teodoretus fan Cyrrhus wurdt wijd ta biskop en bekeart ûnder syn pontifikaat yn Syria mear as 1.000 Marcionisten.

## Berne

## Ferstoarn
* Honoarius, keizer fan it West-Romeinske Ryk.
* Eulalius, tsjinpaus fan de Roomsk-katolike Tsjerke
Falentinianus III

**Falentinianus III** (Latyn: *Flavius Placidus Valentinianus*; 2 july 419, Ravenna - 16 maart 455, Rome), wie keizer fan it West-Romeinske Ryk fan 425 oant 455.

Falentinianus wie de soan fan fjildhear en letter keizer Konstantius III en Galla Plasidia, de suster fan keizer Honorius en dochter fan East-Romeinske keizer Teodosius I. Hy wie de lêste keizer dy't regearde oer in westlik ryk dat foar it grutstepart noch yntakt wie.

## Skiednis
Falentinianus wie noch mar seis 6 jier âld doe't hy ta keizer kroand waard as ferfanger foar usurpator Iohannes. Syn taken as keizer waarden oernommen troch syn mem. Yn 437 boaske er mei Lisinia Eudoksia, de dochter fan East-Romeinske keizer Teodosius II. Alhoewol't hy doe mûnich wurden wie, hie er noch hieltyd net folle mei it ryk te krijen. De oerbefelhawwer fan it leger, magister militum Aetius, hie lykwols wol in protte macht. Falentinianus waard beskreaun as in ferdoarn jonkje dat ûnder ynfloed stie fan stjerrewikkers en tsjoenders en dy't wierskynlik net folle sin of kunde hie om te regearen. Hy soarge der as fanatyk kristen wol foar dat de paus folle mear macht krige.

Fieders is bekend dat ûnder syn regear it Romeinske ryk hurd tebek rûn; in tal wichtige provinsjes waard nammentlik troch barbaren ferovere: Afrika, wichtich foar de nôtfoarsjenning fan it ryk, gong ferlern oan de Fandalen, yn Hispanje waard in grut gebiet ferovere troch de Sueven, Galje kaam hieltyd mear yn besit fan de Franken, Fisigoaten en Boergonden en it Romeinske leger luts foarfêst fuort fan it Britske eilân Brittanje. Wol slagge generaal Aetius ûnder syn hearskippij, yn 451, deryn om de Hunnen tsjin te hâlden.

Yn 454 hat Falentinianus Aetius fermoardzje litten, mooglik om mear macht nei him ta te kinne lûken. It barde yn alle gefallen op inisjatyf fan Petronius Maksimus, in rike patrysjer dy't sels mear macht hawwe woe. In jier letter waard Falentinianus it slachtoffer fan in oanslach. Hy waard fermoarde troch eardere troepen fan Aetius, al wienen dy nei alle gedachten ynhierd troch Petronius Maksimus. Petronius Maksimus soe syn opfolger wurde.

## Keppeling om utens
*  artikel oer Falentinianus III (425-455), yn ''Dir'' (1999) ,(Ingelsk)
*  biografy fan Falentinianus III, (1999), (Dútsk).
Konstantius III

**Flavius Constantius**, bekend as **Konstantius III**, (? - 2 septimber 421) wie Romeinske keizer fan 8 febrewaris oant 2 septimber 421 tegearre mei syn sweager Flavius Honorius. Hjiroan foarôfgeand wie hy magister militum fan it leger. 

## Skiednis
 Konstantsius waard berne yn Naissus, tsjintwurdich Niš. Hy wie soldaat en makke yn it leger stadichoan opgong. Yn 411 waard hy *[[Magister militum]]* fan it West-Romeinske leger. Op dizze posysje hie hy in soad macht oer it West-Romeinske Ryk. As oerbefelhawwer liet Konstantius in oantal súksesfolle fjildtochten tsjin de talrike en sterke fijannen fan Rome, wêrûnder in oantal usurpators, lykas Konstantyn III dy't hy fersloech yn de slach by Arles.

Yn 417 troude hy mei Galla Placidia, de suster fan Honoarius. Se krigen twa bern: Falentinianus, dy't letter keizer waard, en Iusta Grata Honoria. Yn 421 waard hy ta mei-keizer beneamd troch Honorius. Mar hy waard as sadanich troch Theodosius II, de keizer fan it East-Romeinske ryk net erkend. Guon tinke dat Konstantius hjir nogal lulk oer wie en fan plan wie om tsjin Theodosius yn it easten op te lûken. Hjir kaam útein neat fan op 'e hispel, omdat Konstantius syn sûnens hurd efterút gie nei noch gjin 7 moanne keizerskip. Hy stoar op 2 septimber 421.

## Keppeling om utens
* , artikel oer Konstantius III (421) yn ''DIR'' (1999), (Ingelsk).
Honoarius

**Honoarius** (Latyn: *Flavius Honorius*; 9 septimber 384 – 15 augustus 423) wie Romeinske keizer fan 393 oant 423. Hy wie de jongste soan fan Teodoasius de Grutte en de broer fan keizer Arkadius fan it easten.

## Skiednis
 
Honoarius wie noch mar in jonge fan 12 jier doe't er ta keizer beneamd waard. Twa jier letter moast hy trouwe mei Maria, de dochter fan syn regint Flavius Stilicho. Letter, yn 408, troude er op 'e nij, doe mei Termantia, in oare dochter fan Stilicho. Syn regint hie ûnder syn bewâld in soad te dwaan mei ynfallende Germaanske stammen. Benammen Itaalje waard hieltyd bedrige troch de Fisigoaten, ûnder lieding fan kening Alarik, en fan oare folken. Stilicho hie net genôach troepen om Itaalje goed beskermen te kinnen en ûntluts in soad soldaten oan de provinsjes Galje en Brittanje, wêrtroch de Ryn-grins net mear goed beweitsje wie. Op it ein fan 406 late dat ta de Slach by Mainz, wêrtroch in alliânsje fan Germaanske folken de Ryn passeare en Galje ynteagen. 

Yn 408 besleat Honoarius syn oerbefelhawwer Stilicho op beskuldiging fan heegferried út de wei te romjen. Mar dêrtroch ferswakke hy syn posysje en dy fan it Romeinske Ryk, want Stilicho wie wol kundich. De Fisigoaten krigen frij spul en koene de haadstêd Rome yn 410 oermasterje en plonderje. Syn nije magister militum waard lang om let Konstantius III, dy't letter as ko-keizer mei him de troan dielde. Konstantius III die wat er koe om de skea te beheinen, mar sa't letter bliken die, wie it net genôch. De tsjinkeizer Konstantyn III waard ferslein en ek noch in oare usurpator Heraklianus en mei ynfallen fan folken as de Bourgonden, Fandalen, Sueben en Alanen waarden bûnmaatskippen sletten. Mar mei de Fisigoaten hienen hja in grut probleem. Dy hiene nammentlik har eigen ryk stifte yn Súd-Galje mei Priskus Attalus as keizer. Sy hiene in healsuster fan Honoarius Galla Plasidia finzennommen en twongen ta in houlik mei harren kening Athaulf. Mar nei syn dea yn 415 koenen de Romeinen in ferdrach slute en kaam Galla Plasidia frij. Sy soe letter trouwe mei Konstantius III en him in soan jaan dy't keizer Honoarius syn opfolger wurde soe: Falentinianus III. Konstantius stoar yn 421 en Honoarius krige problemen mei syn healsuster. Sy flechtte mei har soan nei Konstantinopel.

Honoarius stoar berneleas yn 423. Syn *primiserius notariorum*, Iohannes, waard ta syn opfolger beneamd. Yn 425 waard dy lykwols ferdreaun troch de eastlike troepen, wêrnei Falentinianus III keizer fan it westen waard.

## Keppeling om utens
* , artikel oer Honoarius (395-423), yn ''DIR'', (1999), (Ingelsk)
Drûge seks

**Drûge seks** is seks dêr't de penetraasje plakfynt sûnder glydguod en it skie drûch bliuwt as mei opset sin drûch makke wurdt.

Guon minsken hawwe de foarkar oan drûge seks omt hjirby de sensaasje fersterke wurdt. Men "fielt" elkoar better. Manlju dogge soks net om de frou, mar allinich om it eigen gerak. Foar de frou fielt dit net al te bêst; hja kriget der seare plakken fan. Ek it risiko foar geslachtssykten en Aids oerdracht is grutter. Drûge seks fynt lykwols wol plak yn kulturen dêr't de frou net al te folle sizzenskip hat: Afrika besuden de Sahara.
408

## Foarfallen
* Stilicho wurdt ôfset as oerbefelhawwer fan it Romeinske leger.

## Berne

## Ferstoarn
* 1 maaie - Arkadius, keizer fan it East-Romeinske Ryk.
* 22 augustus - Stilicho, boppebefelhawwer fan it Romeinske leger en regint fan Honorius, fermoarde yn opdracht fan Honorius.
415

## Foarfallen
* Kumara-Gupta folgt Chandra-Gupta II op de troan fan it Gupta Ryk.
* Wallia folget Ataulf op as kening fan de Fisigoaten.
* Fisigoaten en it West-Romeinske Ryk slute frede.
* Yn Aleksandrje wurdt Hypatia, de heidenske wiskundige en filosofe, op grouwélige wize fermoarde troch in mannichte kristenen.

## Berne
* Eurik, kening fan de Fisigoaten (wierskynlike datum)
* Tonantius Ferreolus, Gallo-Romeinsk politikus (wierskynlike datum)

## Ferstoarn
* Ataulf, kening fan de Fisigoaten. 
* Hypatia, wiskundige en filosofe.
421

## Foarfallen
* 8 febrewaris - Konstantius III wurdt ko-keizer fan it West-Romeinske Ryk.

## Berne

## Ferstoarn
* 2 septimber - Keizer Konstantius III oan in sykte.
Jovinus

**Jovinus** (? - 413) wie in Romeinske keizer fan 411 oant 413 en opstannich tsjin de rjochtlike keizer Flavius Augustus Honorius. Hy wie ek de opfolger fan twa oare opstannige keizers: Konstantyn III en syn soan Konstans II.

## Skiednis

Jovinus kaam út in nommele súd-Gallyske famylje. Nei de dea fan Konstantyn III yn 411 grypte hy de macht yn Mainz, mei stipe fan de Alanen ûnder kening Goar en de Boergonden ûnder kening Gundohar (de Gunther út it *[[nibelungenliet]]*). Hy krige dêrby in soad steun fan eallju út Galje.

Yn 412 teagen de Fisigoaten fanút Itaalje Galje yn (mooglik op advys fan Priscus Attalus) en ûnder lieding fan harren kening Ataulf. Ataulf woe mei Jovinus ûnderhannelje, mar dit waard ôfbrutsen doe't Sarus, in fijan fan Ataulf, in bûnsmaatskip sleat mei Jovinus. Dêrnei beneamde Jovinus syn broer Sebastianus as mei-keizer. Ataulf wie hjir knap lilk oer en begûn ûnderhannelingen mei Honorius oer in mooglik bûnsmaatskip. Honorius hie hjir wol earen nei en sleat mei de Fisigoaten in ferdrach. Yn 413 luts Ataulf mei syn leger op tsjin Jovinus en sleat him yn by Valence. Al gauris waard de stêd troch de Fisigoaten ynnaam en Jovinus gevangen set. De finzene keizer waard nei Narbonne stjoerd en dêr ûnthalze. Syn holle waard opstjoerd nei keizer Honorius yn Ravenna.  

## Keppeling om utens
*, artikel oer de West-Romeinske keizers yn de earste kwart fan de 5e iuw - paragraaf oer Jovinus (411-413), yn ''DIR'' (1999), (Ingelsk).
411

## Foarfallen
* Generaal Konstantius makket in ein oan de usurpaasje fan Konstantyn III
* Keizer Honorius slút yn Spanje foederaty–ferdraggen mei de Fandaalske Asdingen en Silingen, Alanen en Sueben

## Berne

## Ferstoarn
*Konstantyn III, fermoarde.
*Konstâns II, soan fan Konstantyn III.
Piet Keijzer

**Pieter Keijzer** (De Lier, 18 augustus 1918 – Leersum, 20 july 2008) wie in Nederlânske reedrider. Hy wûn de 6e Alvestêdetocht op 30 jannewaris 1940. Dizze oerwinning moat hy wol diele mei Auke Adema, Durk  van der Duim, Cor Jongert en Sjouke Westra, omdat dizze fiif tegearre oer de einline kamen. De reedriders hienen by Dokkum ôfsprutsen tegearre oer de streep te kommen. Dizze ôfspraak soe úteinlik ferneamd wurde as *‘It pakt fan Dokkum’*.

Letter waard de mooglikheid om mei-inoar de oerwinning fan de Alvestêdetocht te dielen ferbean. Hjirtroch waard op 14 febrewaris 1956 gjin winner oanwiisd. By dy Alvestêdetocht wiene der ek fiif manlju dy’t tagelyk einigen. Se waarden letter út de útslach helle en der waard gjin nije winner oanwiisd.     

## Resultaten
Piet Keizer (fuotballer)

**Peter Johannes (Piet) Keizer** (Amsterdam, 14 juny 1943 - Amsterdam, 10 febrewaris 2017) ) wie in eardere Nederlânske fuotballer en lettere fuotbalmakeler.

Keizer stie bij guon fuotballeafhawwers bekend as útfiner fan "de skjirre", mar dizze beweging waard yn de jierren '30 betocht troch Law Adam. Tegearre mei Johan Cruijff, Klaas Nuninga en Sjaak Swart foarme Piet Keizer de gouden foarhoede fan Ajax en it Nederlânsk alvetal fanôf midden jierren sechtich. Foar Ajax spile hy 365 wedstriden.

Keizer stoar yn 2017 oan de gefolgen fan longkanker.

## Earelist

## Keppeling om utens
*Piet Keizer-pagina by Ajax
412

## Foarfallen
*De Fisigoaten ûnder kening Ataulf trekke de Alpen oer de Romeinske provinsje Galje yn. 

## Berne

## Ferstoarn
* Theodosius de Alde, hearremyt en hillige
* Theophilus, patriarch fan Alexandrië 
* Uldin, haadling fan de Hunnen
413

## Foarfallen
* Ataulf, kening fan de Fisigoaten, oermasteret Falentse en ferslaat de opstannige keizers Jovinus en Sebastianus.
* De Boergonden slute in foederaty–ferdrach mei it Romeinske Ryk.

## Berne

## Ferstoarn
* Jovinus, opstannige Romeinske keizer, wurdt ûnthalze. 
* Sebastianus, ko-keizer en broer fan Jovinus.
De Swette

De **Swette** of **Snitser Trekfeart** is de wetterferbining tusken Snits en Ljouwert. De Swette wie fan oarsprong in binnendyk yn de drûchmakke Middelsee. Letter is by in part fan de dyk del in trekfeart groeven fan Ljouwert nei Snits dy ek de namme Swette krigen hat.

## De Swettedyk
De Swette is oanlein as binnendyk yn it midden fan it stik drûchmakke Middelsee tusken de Krinzer Earm by Raerd en de Skrédyk oan de súdkant fan It Bilt. De namme swette betsjut fan *grins* en wie de ferfanging fan de Middelsee as grins tusken Eastergoa en Westergoa. De Swettedyk wie tagelyk ek de wetterskieding tusken de beide goaen. De swettesleat dy't oan de westkant fan de dyk lei wie dan ek net om wetter ôf te fieren, dat barde troch sylen yn de âlde Middelseediken nei it âldlân ta.

## De Swette as trekfeart
Yn it begjin fan de 16e iuw is de swettesleat súd fan de Harnzer Trekfeart tusken Skinkeskâns en de Dillesyl yn de Krinzer Earm ferbrede ta in feart. Wierskynlik is de feart krekt nei 1507/1508 doe't de feart fan Ljouwert nei Frjentsjer groeven is oanlein, om't hy dêr ek op oanslút.
Yn 1661 is de Swettedyk geskikt makke as trekwei en koe de feart brûkt wurde as trekfeart.

Troch de oanlis yndustryterrein de Skinkeskâns by Ljouwert slút de Swette net mear oan op de Harnzer Trekfeart. Op it yndustryterrein leit de Swettehaven, oan de oare kant fan it Van Harinxmakanaal begjint dan de Swette. De Swette folget it midden fan de eardere Middelsee rint troch foarby de Dillesyl tusken Boazum en Dearsum  oant de bocht by De Flearen ta. Dêr makket de feart in bocht nei it suden en rint dan troch de eardere Skerhim by Skearnegoutum del nei Snits. Yn de stêd slút de feart by de Stoersebrêge oan op de stedsgrêft.


20190515 de Swette.jpg|De Swette eastlik fan Mantgum en west fan Reduzum
20190529 De Zwette1 Sneek.jpg|De Swette yn Snits
File:Avondwandeling bij de zwette.jpg|*Jûnskuier by de Swette* door Henk Krist


## Ferskaat
De start fan de lêste âlvestêdetochten hie syn beslach yn de Swettehaven, dêr't de riders ûnderbine moasten. De Swette is ek it earste part fan de âlvestêderoute.

## Literatuer
* Binnendyken en slieperdiken yn Fryslân, K.A. Rienks en G.L. Walther, Ljouwert (2e druk 1984)
DeFriezen

**DeFriezen** wie in politike beweging dy't fan 2006 oant en mei 2011 bestien hat. Foarsitter fan de beweging wie Doede Damsma. De beweging die yn 2007 mei oan de Steateferkiezings fan de provinsje Fryslân.

## Stânpunten
De fernijingsbeweging woe fan Fryslân in autonoom lân meitsje binnen it Keninkryk fan de Nederlannen en mear sizzenskip krije woe oer syn eigen takomst. Neffens Damsma moast Fryslân op mear foech ta. De beweging tocht dat Fryslân op dy wize in bettere sosjaal-ekonomyske posysje kriget. DeFriezen hold him fierders dwaande mei direkte demokrasy, de mooglike weryndieling fan Fryslân, de ynter-Fryske kontakten, ferbettering fan de ekonomy en de takomst fan de Ofslútdyk.

## Skiednis
Op 7 maart 2007 hie de beweging foar it earst oan de ferkiezings meidien. Dy dei hat deFriezen by de Provinsjale Steateferkiezings in lytse 1500 stimmen krigen, wat net genôch wie foar in sit. Yn de rin fan 2007 is der yn it Dútske Eastfryslân ek in susterôfdieling ûnder de namme "Die Friesen" oprjochte. Dizze groepering hat by de 'Landestagswahl' foar Nedersaksen likernôch 10.000 stimmen helle, net genôch foar in sit yn it dielsteatparlemint. Die Friesen waard yn 2009 lid fan de EFA. Yn july 2008 hie de fernijingsbeweging in totaalfisy oer de Ofslútdyk by Rykswettersteat presintearre. Dy fisy die mei yn de plannen fan Rykswettersteat, de beide provinsjes, de gemeenten Wûnseradiel en Wieringen en it regear.

De fernijingsbeweging hat yn 2010 in ûndersyk dwaan litten oft sy (wer) oan de Steateferkiezings fan Fryslân meidwaan moasten. Sa likernôch 37% fan de ynwenners fan Fryslân fûn dat de beweging meidwaan moast. De beweging hat dochs net meidien oan dy ferkiezings. Yn de maitiid fan 2011 hat it bestjoer besletten om de feriening op te heffen. Yn 'e simmer fan dat jier is dat bard. De webside fan deFriezen is in wykmannich letter ek ferdwûn.
Konstantinopel

**Konstantinopel** is de eardere namme fan de tsjintwurdige stêd Istanbûl oan de Bosporus. Noch earder hjitte de stêd **Byzantium**. Istanbûl is noch altiten de wichtichste en grutste stêd fan Turkije.

Konstantinopel wie de haadstêd fan it Romeinske Ryk (330-395), it East-Romeinske (Byzantynske) Ryk (395-1204 en 1261-1453), de krúsfearderssteat dy't mar koart bestie, it Latynske Ryk (1204-1261), en it Ottomaanske Ryk (1453-1923).
Algebra

De **algebra** is en part fan wiskunde dêr't letters (*a*, *b*, *c*,..) of oare symboalen brûkt wurde om ûnbekende oantallen te oan te jaan. 

Yn algebra wurdt optellen, ôflûken, fermannichfâldigjen en dieling brûkt om oantallen (wearden) yn in probleem (fergeliking) fan wiskunde te finen as't se ûnbekend binne.

:In foarbyld soe de fariabele *x* wêze yn 'e fergeliking: x - 5 = 2. 

:Mei help fan algebra kinst oan de twa kanten fan it lykteken (=) 5 derby sette (x - 5 + 5 = 2 + 5), dus is it antwurd: x = 7. 
Mei oare wurden:
:Oan de lofterkant x - 5 + 5 = in negative 5 en in positive 5 sadat inkel "x" oerbliuwt.
:Oan de rjochterkant: = 2 + 5 en in positive 2 plus in positive 5 dat wurdt 7.
:De fergeliking werskreaun 
:x - 0 = 7,
:dêrom x = 7
:7 - 5 = 2. 

Dizze hjit "de elemintêre algebra" of de basisalgebra. Der binne ek de: 
* abstrakte algebra
* lineêre algebra
* universele algebra.

De algebra kin brûkt wurde om echte problemen op te lossen omt wat de regels fan algebra ek yn it echte libben jilde en getallen brûkt wurde kinne om de wearden fan echte dingen te fertsjintwurdigjen.

:Bygelyks, as ik 5 munten oan in freon jou en 10 hâld, hoefolle hie ik dan earst? Wy probearje te ûntdekken hoefolle ik hie, dêrom sille wy dat oantal *x* neame. Hoefolle munten ik hie minus hoefolle ik oan myn freon joech is gelyk oan hoefolle munten ik no ha, dus x - 5 = 10. Wy kinne fiif oan eltse kant tafoegje om x - 5 + 5= 10 + 5 te finen; sadat x = 15. *x*, it oantal dat ik earst hie, is gelyk oan 15. Ik hie dus earst 15 munten.

## It skriuwen yn algebra
It optellen fan *z* by *y* (of *y* en *z*) wurdt skreaun as *y* + *z*. 
It ôflûken fan *z* fan *y* (of *y* minus *z*) wurdt skreaun as *y* - *z*.
It fermannichfâldigjen fan *y* en *z* (of *y* kear *z*) kin op 4 manieren skreaun wurde: *y* × *z*, *y***z*, *y*(*z*), of *yz*. *yz* is de meast brûkte foarm om it produkt fan *y* en *z* te skriuwen yn algebra.
:Wannear't wy in oantal en in letter yn algebra fermannichfâldigje, dan skriuwe wy it oantal foar de letter.
:Wannear it oantal 1 is, dan wurdt dat net skreaun omdat at eat mei ien fermannichfâldige wurdt de wearde lyk bliuwt.
It dielen fan *y* troch *z* wurdt skreaun as *y* */* *z* of *y*/*z*. *y*/*z* is de meast brûkte foarm.
 
## Skiednis
It wurd "algebra" is in Latynske foarm fan it Arabyske wurd الجبر‎, *al-jabr* ("it wer gearbringen fan brutsen dielen") en komt fan it boek fan wiskunde *Al-Maqala fi Hisab-al Jabr wa-al-Muqabilah* ("Essay op de Berekkening fan Oerdracht en Fergeliking") skreaun yn 'e 9e iuw troch de ferneamde Perzyske wiskundige Mohammed ibn Moesa Kwarizmy, dy't berne wie yn Kharazm yn Iran. It boek waard yn de 12e iuw nei Europa brocht en oerset yn it Latyn. It boek krige doe de namme "Algebra".
793

## Foarfallen
* In de East-Fryske gebieten komme de Friezen ûnder lieding fan Unno en Eilrad yn it ferhef tsjin it Frankyske ryk. Der wurde in protte tsjerken yn brân stutsen en preesters op 'e flecht jage.
* Wytsingen plonderje it kleaster fan Lindisfarne, oan de eastkust fan Ingelân.  
* Mei it each op de Avaarske oarloch besiket Karel de Grutte Ryn en Donau te ferbinen mei de Fossa Karolina, wat lykwols troch geologyske omstannichheden mislearret.
* Willem mei de Hoarn, paladyn fan Karel de Grutte, soe de stêd Orange ferovere hawwe op de Sarasenen (sjoch ek: Oranje (lân)). 
* De Saksen komme yn opstân tsjin de Frankyske ûnderdrukking. De missjonarissen dogge mear oan belestingheffen as oan it fersprieden fan it leauwe. 
* Karel is troch de Saksyske opstân twongen de oarloch mei de Avaren oan syn soan Pippyn fan Itaalje oer te litten.
## Berne

## Ferstoarn
Unno

**Unno** wie in Fryske haadling út de Midsiuwen. Hy kaam fan Riustringen.

Yn 793 fierde Unno, tegearre mei Eilrad, in oare lieder, de Friezen oan yn harren ôpstân tsjin it Frankyske ryk fan Karel de Grutte. Dizze ôpstân soe der ta liede dat de Friezen tydlik weromfoelen nei it heidendom. Kristlike sendlings as Liudgers waarden op 'e flecht jage. De ôpstan waard lykwols fuort delslein troch de Franken en de Friezen kamen wer ûnder it plak. 

## Boarne
* , *Frieslands oudheid*, Utert, 2000, s. 310.
Liudger

**Liudger** (Zuilen by Utert, 742 - Billerbeck 26 maart 809) wie yn 'e 8e iuw in misjonaris en biskop yn it gebiet fan 'e Friezen en 'e Saksen. Hy makke it wurk ôf fan 'e evangeeljeprekers Willibrord en Bonifatius en wurdt wol as de "apostel fan 'e Saksen" oantsjut.  Liudger is de patroanhillige fan Balk. Syn feestdei is op 26 maart. 

## Libben
Liudger syn pake Wursing wie in Fryske ealman, dy't yn 'e tiid fan kening Redbad de kant fan 'e Franken keas en nei Luik flechte. Dêr kaam er yn kontakt mei it kristendom en bekearde him ta dat leauwe. Syn soan Thiadgrim troude mei Liafburg, in fromme kristinne út de Fryske adel en út dat houlik waard Liudger berne. Liudger folge syn oplieding yn Utert by Gregoarius fan Utert en letter stjoerden syn âlden him nei York yn Ingelân. Yn dy tiid stie de ferneamdste skoalle fan Westlik-Jeropa ûnder lieding fan Ealwyn. Letter soe dy gelearde persoan de hofskoalle fan Karel de Grutte ûnder syn hoede krije.

In 777, yn 'e âldens fan 43 jier, begûn Liudger syn apostelwurk yn Dimter. Fan derút wreide er syn wurk út nei it noarden, oant de fierste úthoeken fan 'e Fryske wrâld. Oan 'e ein fan eltse simmer sylde er fan Starum út nei Utert, om dêr yn 'e hjerst les te jaan oan 'e kleasterskoalle.

Syn foargongers, benammen Bonifatius, hienen net folle sukses hân yn 'e noardlike kontreien. Liudger hie it grutte foardiel dat er de Fryske lânstaal prate. Neffens de oerlevering hat de genêzing fan 'e bline bard Bernlef, foar in grut part bydroegen oan syn sukses. Op ien fan syn reizen troch Grinslân kaam Liudger de bline bard tsjin yn Helwerd. Hy besocht om Bernlef ta it kristendom te bekearen. Bernlef soe doe tsjin Liudger sein hawwe, "as jo God sa almachtich is, toan my dan in teken". Liudger lei dêrop de hannen op 'e eagen fan Bernlef en nei it sprekken fan in gebed koe de bline bard wer sjen. It nijs fan dy genêzing gie doe as diggelfjoer troch it lân fan 'e Friezen.

Nei it delslaan fan 'e opstân fan Unno en Eilrad yn Rjustringen, waard Liudger foar missywurk nei de eastlike Fryske gebieten en de Saksen yn Múnsterlân stjoerd. Yn 796 stifte Liudger yn *Mimigernaford* (Múnster) in kanunnikekleaster oan 'e rivier de Roer. Om fan dat kleaster in sintrum fan beskaving en kennis te meitsjen, joech er al syn besit oan it kleaster. Neitiid waard Liudger biskop fan Múnster. Liudger ferstoar yn 'e âldens fan 67 jier.

## Reliken

De reliken fan Liudger wurde yn in skryn bewarre yn 'e krypt fan 'e abdijtsjerke Sint-Ludgerus yn Werden by Essen. 

## Attribút
Liudger wurdt fakentiden as biskop út- en ôfbylde. As attribút hat er somtiden in pear guozzen by him. Dy guozzen ferwize nei syn útstel om yn rûzige tiden guozzen te hâlden, dy't by need as iten brûkt wurde kinne.   

## Sjoch ek
* It Libben fan de Hillige Liudger.

## Publikaasjes
*  "Ludger, woorden en daden"

## Literatuer
* H. Halbertsma, *Frieslands oudheid, Het rijk van de Friese koningen*, Utert, 2000, s. 290–292 en 294.

## Keppeling om utens
*  Hiemside Sint-Liudgerrûnte