open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Entomology

**Entomology** (fan it Grykske ἔντομος, *entomos*, "it yn stikken sniene" of "it kurvene", en -λογία, *-logia*, "kunde") is de wittenskiplike stúdzje fan ynsekten, en dêrmei in tûke fan 'e soölogy of dierkunde. Yn it ferline waard ûnder de entomology ek de stúdzje nei oar lyts wrimelt beflapt, lykas spineftigen, tûzenpoatigen, wjirms en slakken. Yn ynformele konteksten kin de term 'entomology' noch altyd wol op datsoarte fan bisten fan tapassing wêze. Mar eins is de entomology no ien fan 'e tûken fan 'e bredere artropodology, de stúdzje nei lidpoatigen (*Arthropoda*). Sustertûken binne de arachnology (stúdzje fan spinnen), de karsinology (stúdzje fan kreefteftigen) en de myriapologogy (stúdzje fan tûzenpoatigen). 

Der binne sa'n 1,3 miljoen ynsektesoarten wittenskiplik beskreaun, en der besteane nei alle gedachten noch folle mear. Dêrmei meitsje ynsekten twatrêde part fan alle bekende libbene organismen út. Se datearje fan likernôch 400 miljoen jier tebek, en hawwe yn dy lange tiid in tige komplekse ynteraksje en soms gearwurking ûntwikkele mei oare organismen, wêrûnder de minske. Wichtige ûndersyksmêden yn 'e moderne entomology binne û.m. molekulêre erflikheid, hâlden en dragen, biomeganika, biogemy, fysiology, groei en differinsjaasje, ekology, morfology, paleöntology, lânbou en fiedingswearde.
Irrawaddy-iikhoarntsje

It **Irrawaddy-iikhoarntsje** (Latynske namme: *Callosciurus pygerythrus*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*) en it skaai fan 'e pronkiikhoarntsjes (*Callosciurus*), dat foarkomt yn Súd- en Súdeast-Aazje.

## Fersprieding

Dizze soarte is lânseigen yn dielen fan Banglades, eastlik Yndia, Nepal, súdlik Sina en Birma. It Irrawaddy-iikhoarntsje is neamd nei de Irrawaddy, de grutste rivier fan Birma. Hy hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen.

## Undersoarten
* *Callosciurus pygerythrus blythii*
* *Callosciurus pygerythrus janetta*
* *Callosciurus pygerythrus lokroides*
* *Callosciurus pygerythrus mearsi*
* *Callosciurus pygerythrus owensi*
* *Callosciurus pygerythrus pygerythrus*
* *Callosciurus pygerythrus stevensi*
Swartnoasklapperiikhoarntsje

It **swartnoasklapperiikhoarntsje** (Latynske namme: *Callosciurus notatus*), is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*) en it skaai fan 'e pronkiikhoarntsjes (*Callosciurus*), dat foarkomt yn Súdeast-Aazje. Troch túnkers wurdt dit bist faak as skealik ûngedierte beskôge, om't er mei soarch ferboude fruchten net mijt.

## Fersprieding en biotoop
Swartnoasklapperiikhoarntsjes komme foar yn it westlike part fan 'e Yndyske Arsjipel, yn Yndoneezje, Maleizje, Brûnei, Singapoer en Tailân. Se binne lânseigen op 'e eilannen Java, Madoera, Baly, Lombok, Borneo, Sumatra, Bangka en Billiton. Ek komme se fan natuere foar op it skiereilân Malakka oant yn súdlik Tailân. It swartnoasklapperiikhoarntsje kin wylderich tiere yn in ferskaat oan wâldbiotopen, wêrûnder tropysk reinwâld, mangroves, parken, tunen en plantaazjes. 

## Uterlike skaaimerken
It swartnoasklapperiikhoarntsje hat trochinoar in kop-romplingte fan 20-30&nbsp;sm, mei in sturt fan gelikense lingte. De pels is op 'e rêch, kop, poaten en sturt grizich brún, mei in kastanjekleurige, suver oranje bealch, en op 'e fangen tusken it brún en oranje yn in wite streek dy't grinzget oan 'e brune rêch, en in swartenien dy't tsjin 'e oranje bealch oansit.

## Hâlden en dragen
Swartnoasklapperiikhoarntsjes binne yn 'e beammen tige linich en fluch, en kinne ferskate meters fier springe om fan 'e iene nei de oare beam te kommen. Se weagje har mar komselden oer de grûn.

## Fretten
It menu fan swartnoasklapperiikhoarntsjes bestiet fierhinne út blêden en fruchten, mar omfettet fierders faak ek ynsekten en fûgelaaien. Undersikers hawwe waarnommen hoe't swartnoasklapperiikhoarntsjes tûkjes iepenbrekke om 'e ynsektelarven op te fretten dy't dêryn ferskûle sitte. Ek skrilje se der net foar tebek om fruchten lytsman te meitsjen dy't folle grutter binne as sysels, lykas mango's of kokosnuten. 

## Undersoarten
* *Callosciurus notatus diardii*
* *Callosciurus notatus miniatus*
* *Callosciurus notatus notatus*
* *Callosciurus notatus suffusus*
* *Callosciurus notatus vittatus*
Jayden Lee

**Jayden Lee**, echte namme: **Michelle Tatianna Laventure** (Sacramento, 5 april 1993), is in Amerikaansk neakenmodel, fetysjmodel, stripper en pornografysk aktrise fan mingd Fjetnameesk-Koreaansk-Frânsk-Gûatemalteeksk etnysk komôf. Hja hat ek wol wurke ûnder de artystenamme Jayden. 

## Libben en karriêre
Lee waard yn 1993 berne yn Sacramento, de haadstêd fan 'e steat Kalifornje. Foar't se belutsen rekke yn 'e Amerikaanske pornoyndustry, wurke se as ferkeapster yn in winkel, dêrnei as *mainstream*-model, doe as neakenmodel, wêrby't se foar ferskate manljusblêden posearre, en úteinlik as stripper.

Yn 2012, doe't se njoggentjin jier wie, makke se har debút yn in pornografyske film, neidat se oansprutsen wie troch immen dy't foar de website Model Mayhem wurke. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat se sûnt yn likernôch 115 pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as *[[Penthouse (fideolabel)|Penthouse]]*, *[[Wicked Pictures]]*, *[[Vivid Entertainment]]*, *[[New Sensations (filmstudio)|New Sensations]]*, *[[Evil Angel (filmstudio)|Evil Angel]]*, *[[Digital Sin]]*, *[[Hustler Video]]*, *[[Zero Tolerance (filmstudio)|Zero Tolerance]]*, *[[Elegant Angel]]*, *[[Adam & Eve (bedriuw)|Adam & Eve]]*, *[[The Score Group]]* en *[[Jules Jordan Video]]*.

Dêrnjonken hat Lee ek foar ferskate minder bekende studio's yn 't spier west, wêrûnder *[[Pure Play Media]]* en *[[Third Degree Films]]*. Fierders hat se ek in soad wurke foar pornosites op it ynternet, lykas *[[Reality Kings]]*, *[[Brazzers]]* en *[[Kink.com]]*. Yn oktober 2013 liet Lee har boarsten fergrutsje ta kup 34D. Neffens har offisjele opjefte is se 1.70&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 54&nbsp;kg.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Jayden Lee (deade link)
* Biografy en filmografy fan Jayden Lee yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Jayden Lee yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Jayden Lee op ''FreeOnes''
Jazzy Jamison

**Jazzy Jamison** (27 desimber 1988), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn Albuquerque, yn 'e steat Nij-Meksiko. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2015. Hoewol't *FreeOnes* har bertejier as 1997 jout, is it frijwol ûnmooglik dat dat wier is, mei't se dan as minderjierrige yn 'e Amerikaanske pornoyndustry wurksum wêze soe. Sûnt it skandaal mei Traci Lords hast de ûndergong fan 'e hiele yndustry betsjutte, is men dêr tige skerp op. Nei alle gedachten is hjir dus sprake fan in simpele typflater. Neffens har offisjele opjefte is Jamison 1.73 m lang, mei in gewicht fan 52 kg en kupmaat 32C. 

## Keppelings om utens
*  Biografyske gegevens fan Jazzy Jamison op ''FreeOnes''
*  Biografyske gegevens fan Jazzy Jamison op ''Foxxx Modeling''
*  Biografyske gegevens fan Jazzy Jamison op ''TeamSkeet Mobile''
*  Biografyske gegevens fan Jazzy Jamison op ''Internet Adult Film Database''
Prevostklapperrôt

De **prevostklapperrôt**, **Prevosts klapperrôt**, it **prevostiikhoarntsje** of **Prevosts iikhoarntsje** (Latynske namme: *Callosciurus prevostii*, soms misstavere as *C. prevosti*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*) en it skaai fan 'e pronkiikhoarntsjes (*Callosciurus*), dat foarkomt yn Súdeast-Aazje. Dit bist is ferneamd nei Frânske natuerûndersiker Florent Prévost.

## Fersprieding
De prevostklapperrôt is lânseigen yn it westlike diel fan 'e Yndyske Arsjipel, dêr't er foarkomt yn Yndoneezje, Maleizje, Brûnei, Singapoer en Tailân. It ferspriedingsgebiet fan dizze soarte beslacht de eilannen Sumatra, Billiton en Borneo hielendal, en teffens it skiereilân Malakka, ynkl. yn it uterste suden fan Tailân. Fierders bestiet der in yntrodusearre populaasje op it Minahasa-skiereilân fan noardlik Selebes. 

## Uterlike skaaimerken
Prevostklapperrotten hawwe in swarte rêch, bealch, kop, sturt en efterpoaten, in grize kiel en skouders, readbrune oant oranje foarpoaten en wite fangen. Dit kleurpatroan is lykwols beheind ta de ûndersoarte *Callosciurus prevostii prevostii*, dy't lânseigen is yn Malakka; guon oare ûndersoarten binne lang net sa opfallend kleure. *Callosciurus prevostii pluto*, fan noardlik Borneo, bygelyks, is swart op 'e rêch en readoranje op 'e bealch, sûnder wite dielen op 'e fangen.

## Fretten
De prevostklapperrôt fret fruchten, nuten, sied, blommen, blomknoppen, ynsekten en fûgelaaien. Hy hat it foar de moade en naai mei fruchten út nei in restich plakje om se op te iten, en draacht sa by oan 'e fersprieding fan fruchtbeammen.
Anselme Gaëtan Desmarest

**Anselme Gaëtan Desmarest** (Parys, 6 maart 1784 – Maisons-Alfort, 4 juny 1838) wie in Frânsk biolooch, heechlearaar en publisist. Hy moat net betize wurde mei syn soan Anselme Sébastien Desmarest, dy't ek biolooch wie. Syn namme wurdt soms foutyf werjûn as 'A.G. Demarest', sûnder de s fan 'Des-'.

## Libben en karriêre
Desmarest waard yn 1784 berne yn Parys, as de soan fan 'e foaroansteande geolooch Nicolas Desmarest (1725-1815). Syn famylje kaam oarspronklik fan it plattelân fan it departemint Aube, yn sintraal Frankryk. Hy wie in learling fan 'e biologen Georges Cuvier en Alexandre Brongniart, en lei him benammen ta op 'e stúdzje nei sûchdieren en kreefteftigen. Hy beskreau withoefolle soarten bisten, wêrûnder de grutearfoks, de reade reuzekangoeroe en de pinsielsturtsliepmûs.

Yn 1815 folge Desmarest Pierre André Latreille op as heechlearaar soölogy oan it *[[École Nationale Vétérinaire d'Alfort]]*. Yn 1820 waard er keazen as lid fan 'e *[[Académie Nationale de Médecine]]*. Syn wichtichste publikaasjes binne *Histoire Naturelle des Tangaras, des Manakins et des Todiers*, út 1805, *Considérations Générales sur la Classe des Crustacés*, út 1825, en it *Dictionnaire des Sciences Naturelles*, dat er yn ferskate dielen tusken 1816 en 1830 útbrocht yn gearwurking mei André Marie Constant Duméril.

Desmarest kaam yn 1838 yn Maisons-Alfort, besuden Parys, te ferstjerren. Hy wie doe 54 jier âld. Syn soan Anselme Sébastien Desmarest trêde yn syn heite fuotleasten en waard ek in bekend biolooch.

## Wurk (in kar)
* 1805 – *Histoire Naturelle des Tangaras, des Manakins et des Todiers*
* 1816-1830 – *Dictionnaire des Sciences Naturelles* (mei André Marie Constant Duméril)
* 1820 – *Mammalogie ou Description des Espèces des Mammifères*
* 1825 – *Considérations Générales sur la Classe des Crustacés*
Harrison (Súd-Dakota)

**Harrison** (útspr.: ['hæɹəsn̩]) is in *[[census-designated place]]* yn Douglas County, yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota. It plak waard stifte yn 1887. Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2000 wennen der doe 51 minsken. It doarpke beslacht 0,3 km².

## Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2000 wennen doe yn Harrison 51 minsken, ferdield oer 26 húshâldings. De befolkingstichtens bedroech 170 minsken de km². Fan 'e befolking fan Harrison wie 49,0% âlder as 65 jier en 11,8% jonger as 18 jier. Fierders bestie 53,9% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst 14,8% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe (foar it befolkingssegmint fan ûnder de 18 jier wie dat 36,4%). Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2000 sa: 96,1% blanken; 2,0 Latino's; 1,9% oaren of fan mingd etnysk komôf.
Ichtyology

**Ichtyology** (fan it Grykske ἰχθύς, *ichthus*, "fisk", en λόγος, *logos*, "stúdzje" of "kunde") is de tûke fan 'e biology dy't him taleit op it bestudearjen fan fisken, en heart dêrmei ta de soölogy. Ta it stúdzjemêd fan 'e dizze rjochting wurde de kaakleaze fisken (*Agnatha*) rekkene, en dêropta fan 'e kaakdieren (*Gnathostomata*) de kreakbienfisken (*Chondrichthyes*), pânserfisken (*Placodermi*), stikelhaaien (*Acanthodii*) en bienfiskeftigen (*Osteichthyes*), mar net de fjouwerpoatigen (*Tetrapoda*).

Hoewol't der al in grut tal soarten fisken ûntdutsen en wittenskiplik beskreaun binne, komme dêr elts jier noch altyd likernôch 250 nije soarten by. Neffens de database *FishBase* bestiene der yn maart 2012 yn totaal 32.200 erkende soarten fisken. Dêrmei binne der mear soarten fisken as alle soarten sûchdieren, reptilen, fûgels en amfibyen mei-inoar.
Eugène Desmarest

**Eugène Desmarest**, ek wol **Anselme Sébastien Desmarest** (folút: **Eugène Anselme Sébastien Léon Desmarest**; 31 maart 1816 – 22 desimber 1890) wie in Frânsk biolooch en publisist.

## Libben en karriêre
Desmarest waard yn 1816 berne as de soan fan 'e foaroansteande biolooch Anselme Gaëtan Desmarest (1784-1838), en de pakesizzer fan 'e geolooch Nicolas Desmarest (1725-1815). Yn neifolging fan syn heit ûntjoech er him ta in biolooch fan namme, wêrby't er him benammen talei op 'e entomology, de herpetology en de ichtyology.

Hy stie oan it haad fan 'e ôfdieling Ferlykjende Anatomy en Antropology fan it Nasjonaal Natoerhistoarysk Museum yn Parys. Foar de natoerhistoaryske ensyklopedy dy't tusken 1851 en 1881 yn ferskate dielen útjûn waard troch Jean-Charles Chenu, skreau Desmarest it diel oer flueswjukten (*Hymenoptera*), lykas bijen, meepsen en eamels, dat datearret fan 1860, en it diel oer reptilen en fisken, út 1874. 

Sûnt 1838 wie Desmarest lid fan it Entomologyske Genoatskip fan Frankryk, en fan 1840 oant 1889 wied er dêr siktaris fan. Desmarest kaam yn 1890, yn 'e âlderdom fan 74 jier te ferstjerren.
Mammalogy

**Mammalogy** is de tûke fan 'e biology dy't him taleit op it bestudearjen fan sûchdieren, en heart dêrmei ta de soölogy. Oare (histoaryske) termen foar mammalogy binne **mastology**, **mastosoölogy**, **teariology** en **tearology**. Der besteane likernôch 4.200 ferskillende soarten sûchdieren. De wichtichste ûndersyksterreinen fan 'e mammalogy binne natoerhistoarje, taksonomy, anatomy, fysiology, ekology en natoerbehear. Mammalogy omfiemet ek wer ferskillende subdissiplines, lykas primatology, de stúdzje fan primaten, en setology, de stúdzje fan walfisken en dolfinen.
Mykology

**Mykology** is de tûke fan 'e biology dy't him taleit op it bestudearjen fan skimmels en poddestuollen. Foarhinne waard dit as in ûnderdiel fan 'e botany beskôge, mar tsjintwurdich wurdt it dêr yn 'e regel los fan sjoen. It wurd 'mykology' komt fan it Grykske μύκης, *mukēs* ("skimmel"), en -λογία, *-logia* ("kunde"). Ien fan 'e grûnlizzers fan 'e mykology wie de Sweedsk wittenskipper Elias Magnus Fries. Ut 'e mykology is de wittenskip fan 'e fytopatology fuortkommen, de stúdzje fan sykten by planten, om't fierwei de measte plantesykten feroarsake wurde troch skimmels.
Bryology

**Bryology** is de tûke fan 'e biology dy't him taleit op it bestudearjen fan moassen (*Bryophyta*), levermoassen (*Marchantiophyta*) en haumoassen (*Anthocerotophyta*). Dêrmei is dizze stúdzje in ûnderdiel fan 'e botany. It wurd 'bryology' komt fan it Grykske βρυομ, *bryon* ("moas"), en -λογία, *-logia* ("kunde"). De grûnlizzer fan 'e bryology wie de Dútske botanikus Johan Jakob Dillenius (1687-1747).
Platte (Súd-Dakota)

**Platte** is in stêd yn it súdeastlike part fan 'e Amerikaanske steat Súd-Dakota. It is ferneamd nei de Platte Creek, in pleatslik sydstreamke fan 'e rivier de Missoury. Neffens in offisjele skatting út 2013 hie Platte doe rom 1.200 ynwenners. It plakje hat in oerflak fan 2,6 km².

## Skiednis
Foarôfgeande oan 'e kolonisaasje fan it gebiet troch de blanken, dy't pas yn 1880-er jierren begûn, hearde de krite fan Platte ta it wengebiet fan 'e Sû (*Sioux*). De namme fan it stedsje komt nei 't skynt fan in pelskeapman dy't Bernard Pratte hiet en dy't op it plak wenne dêr't wat doedestiden de Fish Creek neamd waard, útmûne yn 'e Missoury. It streamke waard letter nei de man ferneamd, mar de namme waard misstavere op in lânkaart (mooglik troch betizing mei de rivier de Platte) en sa kaam de beek en letter ek it stedsje fan 'Platte' te hjitten ynstee fan 'Pratte'.

Yn 1907 krige Platte stedsrjochten. Under de Grutte Depresje, yn 'e tritiger jierren, teagen in protte lju fuort om't der gjin wurk yn Platte wie. Mei dêrom begûn de oerheid doe mei de oanlis fan in daam yn 'e Platte Creek, by wize fan wurkferskaffing. Yn 1956 waard deunby Platte yn 'e Missoury de Fort Randall Dam, in grutte keardaam, oanlein, sadat de Francis Case-mar ûntstie. Yn 1966 kaam de Platte-Winner Bridge oer de opslachmar hinne ree, sadat Platte wer in ferbining oer de rivier hie.

## Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Platte 28,4% âlder as 65 jier en 20,4% jonger as 18 jier. Fierders bestie 55,4% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst yn 2000 5,4% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 98,4% blanken; 0,6% Yndianen; 0,1% Latino's; 0,9% oaren of fan mingd etnysk komôf.

## Klimaat
Platte hat in lânklimaat, mei waarme simmers en frisse winters. Yn july, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 32&nbsp;°C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat –1&nbsp;°C. Platte kriget jiers trochinoar 558&nbsp;mm delslach.
Rekreaasje

**Rekreaasje** is in foarm fan frijetiidsbesteging wêrby't ûntspanning en ferdivedaasje sintraal steane. De needsaak om te rekreëarjen is in essinsjeel elemint fan 'e minsklike biology en psychology. De term 'rekreaasje' komt fan it Latynske *re* ("wer") en *creare* ("skeppe"), en betsjut dus letterlik "werskepping". By rekreaasje tinkt men yn 'e regel oan aktiviteiten bûtendoar, lykas reizgjen, sport, strân- of deitoerisme, it besykjen fan parken, dieretunen, ferdivedaasjeparken, ensfh. Mar dizze oantsjutting is likegoed fan tapassing as men jin mei in goed boek thús yn in noflike stoel deljout. Alles wêrby't men jin losskuort út 'e deistige rûtine fan wurkjen, iten en sliepen kin fierhinne as rekreaasje oantsjut wurde.
Harbor Beach (Michigan)

**Harbor Beach** is in stêd yn it eastlike part fan 'e Amerikaanske steat Michigan, oan 'e westkust fan 'e Huronmar. Neffens in offisjele skatting út 2012 hie dit plak doe krapoan 1.700 ynwenners op in oerflak fan 5,4 km².

## Skiednis
Foarôfgeande oan 'e kolonisaasje fan it gebiet troch de blanken hearde Harbor Beach ta it wengebiet fan 'e Odjibwa- of Tsjippewa-Yndianen. Yn 1837 arrivearren de earste kolonisten, dy't in houtseagerij bouden. De delsetting dy't dêromhinne ûntstie, kaam yn 1855 Barnettsville te hjitten, mar waard letter omneamd ta Sand Beach. Yn 1899 waard besletten om 'e namme Harbor Beach oan te nimmen, om't men bang wie dat der by bûtensteanders in yndruk ûntstean soe dat der oars neat as sân yn it plakje te finen wie. Yn 1910 krige Harbor Beach stedsrjochten.

## Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Harbor Beach 22,7% âlder as 65 jier en 20,4% jonger as 18 jier. Fierders bestie 60,1% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst yn 2000 15,1% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe, ynkl. 24,8% fan 'e leeftydskategory ûnder de 18 jier. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 95,8% blanken; 1,1% Aziaten; 0,6% Latino's; 0,4% Yndianen; 0,2% swarten; en 1,9% oaren of fan mingd etnysk komôf.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Harbor Beach
Karsinology

**Karsinology** is de tûke fan 'e biology dy't him taleit op it bestudearjen fan kreefteftigen, en heart dêrmei ta de soölogy. It wurd 'karsinology' komt fan it Grykske καρκίνος, *karkínos* ("krab"), en -λογία, *-logia* ("kunde"). 

Karsinology falt ûnder it bredere stúdzjefjild fan 'e artropodology, de stúdzje fan lidpoatigen (*Arthropoda*). Dêrta hearre ek de entomology (stúdzje nei ynsekten), de arachnology (stúdzje nei spineftigen) en de myriapodology (stúdzje nei tûzenpoatigen).

De karsinology omfiemet ek wer ferskillende subdissiplines, lykas astakology, de stúdzje fan rivierkreeften, en sirripedology, de stúdzje fan rankpoatkreeften (lykas seepokken en einemoksels).
Arachnology

**Arachnology** is de tûke fan 'e biology dy't him taleit op it bestudearjen fan spineftigen, en heart dêrmei ta de soölogy. It wurd 'arachnology' komt fan it Grykske ἀράχνη, *arachnē* ("spin"), en -λογία, *-logia* ("kunde"). Foarhinne waard dizze stúdzje ta de entomology rekkene, mar tsjintwurdich wurdt it der yn 'e regel los fan sjoen, as in tûke fan 'e bredere artropodology, de stúdzje nei de lidpoatigen (*Arthropoda*). Oare stúzjefjilden binnen de artropodology binne de entomology (stúdzje fan ynsekten), de karsinology (stúdzje fan kreefteftigen) en de myriapodology (stúdzje fan tûzenpoatigen).

Under de arachnology falt net allinnich de stúdzje fan 'e spinnen, mar ek fan ferskate groepen besibbe bisten, lykas de skorpioenen, de bastertskorpioenen en de langpoatspinnen. De arachnology kin opdield wurde yn de folgjende spesjalismen:
* akarology, de stúdzje fan miten en tiken
* araneology, de stúdzje fan spinnen en langpoatspinnen
* skorpiology, de stúdzje fan skorpioenen en bastertskorpioenen
Ashley Licks

**Ashley Licks**, echte namme: **Okiella Lord** (10 maart 1988), is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn New York, yn 'e steat New York. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2005. Neffens har offisjele opjefte is se 1.55 m lang, mei in gewicht fan 55 kg en kupmaat 36B.

## Keppelings om utens

*  Biografyske gegevens fan Ashley Licks op ''FreeOnes''
*  Biografyske gegevens fan Ashley Licks op ''Internet Movie Database''
*  Biografyske gegevens fan Ashley Licks op ''Internet Adult Film Database''
Earmoedegrins

De **earmoedegrins** of it **ynkommensminimum** is it ynkommen dat men brek is om foarsjen te kinnen yn jins basisbehoeften. Under basisbehoeften wurdt ferstien: de minimale betingsten dy't nedich binne om in minskweardich bestean liede te kinnen, lykas klean, drinkwetter, foldwaande iten, goede húsfêsting, ûnderwiis en sûnenssoarch. As men in ynkommen hat dat gelyk is oan 'e earmoedegrins, wol dat sizze dat jins ynkommen hielendal op giet oan it foarsjen yn jins basisbehoeften. Der is dan hoegenamt gjin frij te besteegjen ynkommen mear oer. As men ûnder de earmoedegrins libbet, wol dat dat sizze dat men te min jild hat om in minskweardich bestean te lieden. Wrâldwiid is dat by likernôch 1,2&nbsp;miljard minsken it gefal, oftewol by sa'n 17% fan 'e wrâldbefolking.

Feitliks is de earmoedegrins in statistysk begryp, wêrfan't de presize definysje per lân ferskilt. Yn ûntwikkele lannen lykas Nederlân leit de earmoedegrins folle heger as yn ûntwikkelingslannen, mar oan 'e oare kant moat men ek rekkenje dat it libben yn ûntwikkele lannen folle djoerder is as yn ûntwikkelingslannen. Ornaris wurdt de ynternasjonale earmoedegrins likernôch steld op in ynkommen fan $1,– deis. Wa't fan minder as dat bedrach rûnkomme moat, libbet dus yn earmoede en kin net foar de folle hûndert persint yn syn eigen basisbehoeften (of dy fan syn bern) foarsjen.
Ienpersoanshúshâlding

In **ienpersoanshúshâlding** is in húshâlding dy't bestiet út ien persoan. Sa'n persoan wurdt ek wol in **allinnichwenjende** neamd. In ienpersoanshúshâlding kin foarme wurde troch in allinnichsteande, mar likernôch in fjirdepart fan 'e allinnichwenjenden tusken de 18 en 65 jier hat wol deeglik in langduorjende relaasje, en kin dus net as allinnichsteande omskreaun wurde.

Under de likernôch 7 miljoen húshâldings dy't Nederlân yn 2005 telde, wiene 2,4 miljoen ienpersoanshúshâldings (34,4%), wat delkaam op 15% fan 'e befolking. Sûnt de 1960-er jierren is it tal ienpersoanshúshâldings yn Nederlân frijwat tanommen (om't it net mear fansels is dat men troud as men folwoeksen is), en neffens de measte prognoazes sil it de kommende desennia allinnich noch mar fierder tanimme, oant sa'n 3,4 miljoen yn 2030.

Der besteane ferskate kategoryen ienpersoanshúshâldings:
* jongere persoanen dy't nei it ferlitten fan it âlderlik hûs op harsels wenje en tydlik of definityf allinnich binne;
* persoanen dy't allinnich wenje nei't harren relaasje ferbrutsen is;
* âlderen dy't allinnich efterbleaun binne nei't harren partner ferstoarn is;
* persoanen dy't bewust allinnich wenje en net mei oaren gearlibje wolle, mar soms wol in relaasje hawwe (bgl. in LAT-relaasje).
Weidman (Michigan)

**Weidman** is in *[[census-designated place]]*, oftewol in doarp, yn it sintrale diel fan 'e Amerikaanske steat Michigan. Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2000 hie Weidman doe likernôch 880 ynwenners. It plakje hat sûnt 2011 bekendheid krigen trochdat de praktyk fan bistedokter Jan Pol der fêstige is, dy't folge wurdt yn 'e populêre realitytillefyzjesearje *The Incredible Dr. Pol*, op it National Geographic Channel.
__TOC__
## Geografy
Weidman beslacht in oerflak fan 15&nbsp;km², en leit op in hichte fan 272&nbsp;m boppe seenivo. It is sitewearre op 'e grins fan Nottawa Township yn it easten, en Sherman Township yn it westen. It part fan Weidman yn Nottawa Township leit boppedat foar in diel op it grûngebiet fan it Isabella Yndianereservaat fan 'e Saginaw Tsjippewa Yndianestamme fan Michigan, dat in federaal erkende Yndianestamme is. It grutste part fan it doarp leit oan 'e súdkant fan it lytse Lake of the Hills, in opslachmar dy't foarme is troch de oanlis fan in keardaam yn 'e rivier de Coldwater.

## Demografy
Weidman hat in befolkingstichtens fan 61,5 de km². Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2000 wie doe fan 'e befolking fan Weidman 14,4% âlder as 65 jier en 26,2% jonger as 18 jier. Fierders bestie 29,0% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst 9,9% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe, ynkl. 9,7% fan 'e leeftydskategory fan ûnder de 18 jier en 10,2% fan 'e kategory fan boppe de 65 jier. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 93,9% blanken; 3,5% Yndianen; 1,0% Latino's; 0,3% swarten; 0,2% Aziaten; 1,1% oaren of fan mingd etnysk komôf.
Wooster (Ohio)

**Wooster** is in stêd yn it noardeastlike part fan 'e Amerikaanske steat Ohio. It is it haadplak fan Wayne County, en leit likernôch 80&nbsp;km súdsúdwestlik fan Cleveland en 56&nbsp;km súdwestlik fan Akron. Neffens in offisjele skatting út 2012 hie Wooster doe rom 26.000 ynwenners op in oerflak fan 42,4 km².

## Skiednis
Wooster waard yn 1808 stifte troch John Bever, William Henry en Joseph Larwill, dy't de nije delsetting ferneamden nei David Wooster, in generaal út 'e Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch. Yn 1811 waard it ta it haadplak fan Wayne County makke. Yn 1868 krige Wooster stedsrjochten.

## Wooster hjoed de dei
Yn Wooster stiet it Kolleezje fan Wooster, in universiteit mei likernôch 2.000 studinten, dy't stifte waard yn 1866. Fierders binne der ek twa ûnderôfdielings fan 'e Steatsuniversiteit fan Ohio fêstige, ntl. it Lânboukundich Technysk Ynstitút (ATI) en it Lânboukundich Undersyks- en Untwikkelingssintrum fan Ohio (OARDC), dy't beide oan lânboukundige opliedings en ûndersyk wijd binne. De tagongspoarte ta Wooster wurdt foarme troch it Wayne County Airport (BJJ), dat 10&nbsp;km noardeastlik fan 'e stêd leit.

## Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe fan 'e befolking fan Wooster 16,6% âlder as 65 jier en 20,4% jonger as 18 jier. Fierders bestie 49,6% fan 'e húshâldings út ien persoan, wylst 10,4% fan 'e befolking ûnder de earmoedegrins libbe, ynkl. 14,5% fan 'e leeftydskategory fan ûnder de 18 jier en 8,0% fan 'e kategory fan boppe de 65 jier.

Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 89,0% blanken; 3,6% swarten; 2,2% Latino's; 1,9% Aziaten; 0,3% Yndianen; 3,0% oaren of fan mingd etnysk komôf. Op taalkundich mêd waard fêststeld dat yn 2011 93,3% fan 'e befolking fan Wooster it Ingelsk as memmetaal hie, wylst it Spaansk mei 2,4% op it twadde plak kaam. De op twa nei grutste taal wie it Dútsk, mei 1,3%.

## Susterstêden
*  Collepietro (Itaalje)

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Wooster
Fred Emmer

**Fred Emmer** (folút: **Frederik Emmer**; Leien, 23 augustus 1934 - Hilfertsom, 24 desimber 2019) wie in Nederlânsk sjoernalist, dy't bekendheid krige as nijslêzer fan it *NOS Sjoernaal*. Dy funksje ferfolle er mear as tweintich jier lang, wêrby't er ferskate kearen in ûnútwiskbere yndruk by it Nederlânske sjoggerspublyk efterliet. Letter wied er ek aktyf as presintator, kollumnist en skriuwer fan eroatyske ferhalen.

## Libben
### Karriêre
Emmer waard yn 1934 berne yn Leien. Fan 1962 ôf wied er mear as tweintich jier lang it gesicht en de stim fan it *NOS Sjoernaal*. Sa presintearre er it sjoernaal op 22&nbsp;novimber 1963, de deis dat de Amerikaanske presidint John F. Kennedy yn Dallas deasketten waard. Fanwegen brekme oan ynformaasje moast it programma doe ferskate kearen ûnderbrutsen en stillein wurde.

Oars as guon resinte nijslêzers fan it NOS Sjoernaal ferspriek Emmer him nea, mar ien kear (dy't de measte âlderen noch klear foar de geast stiet) ferslokte er him by it foarlêzen fan in berjocht oer in brân yn in transformatorhúske yn 'e Wieringermarpolder yn syn eigen flibe, wat late ta in ferheftigen hoastbui dy't ferskate minuten oanhold. Frjemd genôch griep de rezjy net yn, en waard de martelgong fan Emmer yn syn folsleinens útstjoerd, ta grutte hilariteit yn 'e Nederlânske wenkeamers.

Yn 1985 makke Emmer de oerstap nei Europa TV, in Jeropeesk tillefyzjekanaal dêr't ek de NOS oan meidie. Nei it mislearjen fan dat projekt kearde er werom by it *NOS Sjoernaal*, dêr't de doetiidske haadredakteur Peter Brusse it plan opfet hie om Emmer de fêste nijslêzer fan it sân-oeresjoernaal te meitsjen. Doe't bliken die dat Brusse syn ûnthjitten net wiermeitsje koe, ferliet Emmer yn 1987 definityf de NOS.

Neitiid wurke Emmer by de VPRO en by RTL 5. Foar de VPRO presintearre er twa tillefyzjeseizoenen lang it programma *Waskracht!*, mar yn 1997 stapte er op om't er teloarsteld wie oer it amateurisme fan 'e faak jonge makkers fan it programma. Yn 1999 wurke Emmer in hoartsje foar *Radio Maastricht*, dêr't programmalieder Michael Bartelet syn bydrage op priis stelde fanwegen syn "*neutrale, betrouwbare stem."*

Njonken syn presintaasjewurk liende Emmer syn stim oan ien fan 'e persoanaazjes yn 'e Nederlânske tekenfilm *Als Je Begrijpt Wat Ik Bedoel* (1983). Fierders wurke er as kollumnist foar it neakenblêd *[[Playboy (tydskrift)|Playboy]]* en ek wied er aktyf as skriuwer fan in bondel eroatyske ferhalen en in non-fiksjeboek oer ûntslachnimmen. Yn 1987 died er de *[[voice-over]]* foar it fragmint fan 'e omroppastor yn 'e teätershow *Het Meisje uit de Slijterij*, fan konferansier Herman Finkers. Yn 2006 wied er noch te sjen as nijslêzer yn 'e freedsútstjoerings fan *De 80's & 90's Kwis*, op 'e stjoerder Talpa.

### Priveelibben
Fred Emmer is de heit fan komponist en muzikant Stephen Emmer.

## Keppelings om utens
*  Folsleine filmografy fan Fred Emmer yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Duméril

* André Marie Constant Duméril (1774-1860), in Frânsk biolooch en heechlearaar
* Auguste Duméril (1812-1870), in Frânsk biolooch, de soan fan André Marie Constant Duméril
Desmarest

* Henri Desmarest (of Desmarets) (1661-1741), in Frânsk komponist
* Nicolas Desmarest (1725-1815), in Frânsk geolooch
* Anselme Gaëtan Desmarest (1784-1838), in Frânsk biolooch, de soan fan Nicolas Desmarest
* Eugène Anselme Sébastien Léon Desmarest (1816-1889), in Frânsk biolooch, de soan fan Anselme Gaëtan Desmarest en de pakesizzer fan Nicolas Desmarest
* Thierry Desmarest (1940), in Frânsk bestjoerder, foarsitter fan 'e oaljemaatskippij Total
Auguste Duméril

**Auguste Duméril** (folút: **Auguste Henri André Duméril**; Parys, 30 novimber 1812 – dêre, 12 novimber 1870) wie in Frânsk biolooch, heechlearaar en publisist. Hy wie de soan fan 'e tige foaroansteande soölooch André Marie Constant Duméril, en trêde yn syn heite fuotleasten troch him benammentlik ta te lizzen op 'e mêden fan 'e herpetology en de ichtyology.

## Libben en karriêre
### Karriêre
Auguste Duméril waard yn 1812 berne as de soan fan 'e foaroansteande herpetolooch en ichtyolooch André Marie Constant Duméril. Hy genoat syn oplieding oan 'e Sorbonne, en waard oan dyselde universiteit yn 1844 beneamd ta lektor yn 'e ferlykjende fysiology. Fanôf 1848 wurke er nau gear mei syn heit, û.m. by de gearstalling fan it wurk *Catalogue Méthodique de la Collection des Reptiles*, dat yn 1851 publisearre waard ûnder harren beider namme, hoewol't de jongere Duméril dêrfoar nei't it skynt fierwei it measte wurk ferset hie. Yn 1857 folge Duméril syn heit op as heechlearaar herpetology en ichtyology oan it Nasjonaal Natoerhistoarysk Museum yn Parys. 

Nei syn heite ferstjerren, yn 1860, hie Duméril gedoente mei de soölooch Marie Firmin Bocourt, mei wa't er gearwurke oan *Mission Scientifique au Mexique et dans l'Amérique Centrale*, in publikaasje dy't it resultaat wie fan Bocourt syn fjildwurk yn Meksiko en Midden-Amearika tusken 1864 en 1866. It stik oer reptilen dêryn wurdt rûnom beskôge as Duméril syn bêste wurk. Teffens publisearre er yn 1865 en 1870 de beide dielen fan syn ichtyologyske stúdzje *Histoire Naturelle des Poissons, ou Ichtyologie Générale*, wêrmei't er it eardere wurk fan Georges Cuvier en Achille Valenciennes oanfolle troch soarten te beskriuwen dy't troch harren net behannele wiene.

### Ferstjerren
Duméril kaam yn 1870, ûnder it Belis fan Parys, te ferstjerren yn 'e âlderdom fan net earlik 58 jier. Syn wurk waard neitiid fuortset troch Bocourt en Léon Vaillant.

## Wurk (in kar)
* 1851 – *Catalogue Méthodique de la Collection des Reptiles* (mei André Marie Constant Duméril)
* 1865-1870 – *Histoire Naturelle des Poissons, ou Ichtyologie Générale*
* 1868-1891 – *Mission Scientifique au Mexique et dans l'Amérique Centrale* (mei Marie Firmin Bocourt)
Nicolas Desmarest

**Nicolas Desmarest** (Soulaines-Dhuys, 16 septimber 1725 – Parys, 20 septimber 1815) wie in Frânsk geolooch en publisist. Hy wie de heit fan 'e foaroansteande biolooch Anselme Gaëtan Desmarest.
__NOTOC__
## Libben en karriêre
### Jonkheid en oplieding
Desmarest waard yn 1725 yn in leger maatskiplik fermidden berne yn it doarp Soulaine-Dhuys, op it plattelân fan it lettere departemint Aube, it noardeastlike part fan sintraal Frankryk. Hy ûntfong syn ûnderwiis oan skoallen yn Troyes en Parys, en wist him doe sels te bedrippen as ûnderwizer wylst er op eigen manneboet fierder learde.

### Karriêre
Mei't er belangstelling hie foar de *Théorie de la Terre*, fan Georges-Louis Leclerc, greve fan Buffon, die Desmarest yn 1753 mei oan in essayskriuwwedstryd oer de prehistoaryske lânferbining tusken Ingelân en Frankryk. Doe't er dêrmei de earste priis wûn, kaam er yn it mulpunt fan 'e belangstelling te stean, wat der úteinlik ta late dat er yn 1757 oannommen waard troch de Frânske oerheid om ferslach te dwaan fan 'e steat fan 'e yndustry yn ferskate lannen. Yn 1788 waard er oansteld as ynspekteur-generaal fan 'e yndustry fan Frankryk.

Syn reizen, sawol yn eigen lân as om utens, folbrocht Desmarest almeast geandefoets, sadat er syn kennis oangeande de struktuer fan 'e ierde fergrutsje koe. Yn 1763 besocht er de Auvernje, dêr't er as earste yn 'e ûndergrûn fan prismatyske basaltstien âlde lavastreamen werom koe. Pas yn 1774 publisearre er oer dat ûnderwerp lykwols in artikel, dat er oanfolle mei in geologyske lânkaart fan it oangeande gebiet. Ek it learstik dat dellingen ornaris ûntsteane troch it erodearjende effekt fan wetterstreamen dy't dertrochhinne rinne, waard foar it earst úttocht troch Desmarest.

### Neiteam en dea
Desmarest syn soan, Anselme Gaëtan Desmarest (1784-1838) wie in tige foaroansteand biolooch, en ek syn pakesizzer Eugène Desmarest (1816-1889) wie in biolooch fan namme. Nicolas Desmarest kaam yn 1815 yn Parys te ferstjerren, fjouwer dagen nei't er syn njoggentichste jierdei fierd hie.
Griisbealchiikhoarntsje

It **griisbealchiikhoarntsje** (Latynske namme: *Callosciurus caniceps*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*) en it skaai fan 'e pronkiikhoarntsjes (*Callosciurus*), dat oarspronklik út Súdeast-Aazje komt. It griisbealchiikhoarntsje waard foar it earst wittenskiplik beskreaun yn 1842, troch de Ingelske soölooch John Edward Gray.
__NOTOC__
## Fersprieding
Dizze soarte is lânseigen yn Malakka, Tailân, súdlik Birma en súdlik Sina (Yunnan). Mooglik komt er ek foar yn westlik Laos. As eksoat is er troch de minske yntrodusearre op 'e Japanske Rjûkjû-eilannen.

## Uterlike skaaimerken
It griisbealchiikhoarntsje hat trochinoar in kop-romplingte fan 22&nbsp;sm, mei in sturtlingte fan 20-25&nbsp;sm en in gewicht fan 280&nbsp;g. Sa't de namme al hawwe wol, hat dit bist in bealch dy't yn 'e regel grizich fan kleur is, hoewol't dat griis soms nei de fangen ta útskaait nei readbrún. Ofhinklik fan 'e ûndersoarte en de tiid fan 't jier binne de rêch, kop, plomsturt en poaten griis, gielich of readich.

## Hâlden en dragen
Griisbealchiikhoarntsjes binne ornaris gjin skouwe bistkes, en hâlde har faak deunby minsklike wenten op om te foerazjearjen. As biotoop jouwe se de foarkar oan tropysk reinwâld, plantaazjes, stedsparken en tunen. Harren menu bestiet út fruchten, sieden, blommen en ynsekten. It griisbealchiikhoarntsje hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen.

## Undersoarten
Kali Dreams

**Kali Dreams** (7 augustus 1984), is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise en prostituee fan Trinidad en Tobagogaansk komôf, dy't berne is yn Berkeley, yn 'e steat Kalifornje. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2007. Neffens har offisjele opjefte is se 1.70 m lang, mei in gewicht fan 66 kg en kupmaat 36C.

## Keppelings om utens

*  Biografyske gegevens fan Kali Dreams op ''Boobpedia''
*  Biografyske gegevens fan Kali Dreams op ''FreeOnes''
*  Biografyske gegevens fan Kali Dreams op ''Internet Movie Database''
*  Biografyske gegevens fan Kali Dreams op ''Internet Adult Film Database''
*  Biografyske gegevens fan Kali Dreams op ''Adult Film Database''
Saginaw Tsjippewa Yndianestamme fan Michigan

De **Saginaw Tsjippewa Yndianestamme fan Michigan** (Ingelsk: *Saginaw Tsjippewa Indian Tribe of Michigan*; Odjibwe: *Ziibiwing Anishinaabek*) is in federaal erkende Yndiaanske stamme-organisaasje yn 'e Feriene Steaten, mei in eigen reservaat yn 'e steat Michigan. 

## Algemien
In alternative namme is: Saginaw Tsjippewa Tribale Naasje (*Saginaw Chippewa Tribal Nation*). De organisaasje, dy't oprjochte waard yn 1934, telde yn 2007 3.300 leden, en it haadkertier is fêstige yn Mount Pleasant, yn Michigan. De leden besteane út etnyske Odjibwe (*Ojibwe*), dy't ek wol Tsjippewa (*Chippewa*) neamd wurde. De leden fan 'e organisaasje stamje fierhinne ôf fan 'e tradisjonele Saginaw-, Black River- en Swan Creek-troepen fan it Odjibwe-folk.

## Reservaat
It reservaat fan 'e Saginaw Tsjippewa Yndianestamme fan Michigan is it Isabella Yndianereservaat (*Isabella Indian Reservation*), yn sintraal Michigan, dat in oerflak hat fan krapoan 584 km², en dêr't yn 2012 goed 26.000 minsken wennen (sawol blanken as Yndianen).

## Skiednis
De Saginaw Tsjippewa Yndianestamme fan Michigan waard yn 1934 oprjochte ûnder de doe nije regeljouwing dy't fêstlein wie yn 'e Yndiaanske Reorganisaasje Wet fan 1934. Om't de steatswetjouwing fan Michigan oangeande kânsspullen net jildich is yn federale Yndianereservaten, hat de stamme twa kasino's iepene yn it Isabella Reservaat: it Soaring Eagle Casino yn Mount Pleasant en it Saganing Eagles Landing Casino yn Standish. De Saginaw Tsjippewa Yndianestamme fan Michigan omfiemet in oansjenlik tal leden dat it Odjibwe noch as memmetaal hat of dat it as twadde taal oanleard hat.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Saginaw Tsjippewa Yndianestamme fan Michigan
Malakology

De **malakology** is de tûke fan 'e soölogy dy't de weakdieren bestudearret. Nei oantallen ferskillende soarten is dat de op ien nei grutste subgroep fan it bisteryk, nei de ynsekten. Behalven slakken hearre der û.m. ek de moksels en inketfisken ta. Mei't in protte weakdieren by wize fan útwindich skelet in skelp oanmeitsje, wurdt de konkology, de stúdzje fan skelpen, as subdissipline ta de malakology rekkene.

It wurd 'malakology' komt fan it Grykske μαλακός, *malakos* ("weak"), en -λογία, *-logia* ("kunde"). De grûnlizzer fan 'e malakology wie de Italjaanske jezuyt Filippo Bonanni (1638-1723), dy't yn 1681 mei *Ricreatione dell' Occhio e dela Mente nell Oservation' delle Chiociolle* it earste wittenskiplike wurk skreau dat folslein oer seeskelpen gie. 

De malakology leit him benammen ta op ûndersyk nei taksonomy, ekology, evolúsje en sykten. Mei't in protte soarten weakdieren gif en/of oare ynteressante stoffen ôfskiede, wurdt ek ûndersyk dien nei de tapassing dêrfan foar medyske, feterinêre en lânboukundige doelen. Fierders wurdt malakologyske kennis yn 'e archeology brûkt om 'e ûntwikkeling fan it klimaat en de ekologyske skiednis fan in plak fan opgraving te begripen, mei't skelpen relatyf maklik fossilisearre reitsje en sokke fossielen dus rûnom fûn wurde kinne.
Maria Emma Gray

**Maria Emma Gray** (famkesnamme: **Maria Emma Smith**; Londen, 1787 – dêre, 9 desimber 1876) wie in Ingelsk biologe, keunstneresse en publisiste. As biologe hja lei har benammen ta op it mêd fan 'e konkology en de fykology. Foar in grut part fan it wurk fan har man, de soölooch John Edward Gray, fersoarge sy de byhearrende tekenings. 

## Libben en karriêre
Gray waard yn 1787 berne as Maria Emma Smith yn it Greenwhich Hospital yn Londen, in sikehûs fan 'e Britske *[[Royal Navy]]*, dêr't har heit, luitenant Henry Smith, doedestiden dokter wie. Yn 1810 troude hja mei in Francis Edward Gray, mei wa't se twa dochters krige dy't har allebeide oerlibben. Har man kaam lykwols yn 1814 al te ferstjerren, wêrnei't se yn 1826 wertroude mei syn efterneef John Edward Gray (1800-1875), mei wa't se trettjin jier skeelde.

Gray ûnderstipe har twadde man, dy't in foaroansteand soölooch en konservator fan 'e Soölogyske Ofdieling fan it Britsk Museum wie, tige by syn wurk, yn 't bysûnder troch faak de yllustraasjes foar syn wittenskiplike publikaasjes te leverjen. Sels wie se ek aktyf as biologe, wêrby't se har benammen talei op 'e stúdzje fan skelpen (konkology) en de stúdzje fan algen (fykology). Tusken 1842 en 1874 publisearre se op dat mêd fiif boekdielen mei etsen en beskriuwings, ûnder de titel *Figures of Molluscan Animals for the Use of Students*.

Foar it Britsk Museum organisearre Gray de tentoanstelling fan 'e skelpekolleksje fan Hugh Cuming, wêrby't se net inkeld efter de skermen aktyf wie, mar teffens de útstalling sels bewurkmastere. Fierders regele se op it mêd fan 'e fykology in grut tal tentoanstellings op skoallen yn hiele Ingelân, mei as doel om 'e belangstelling foar dy tûke fan 'e wittenskip oan te fiterjen. Har eigen skelpekolleksje en algeherbarium skonk se oan it museum fan 'e Universiteit fan Cambridge.

Gray har oantins wurdt libben holden troch it algeskaai *[[Grayemma]]*, dat yn 1866 troch har man nei har ferneamd waard. Hy liet ek in brûnzene medalje slaan mei harren beider portretten derop, wêrfan't in kopy noch altyd yn it besit is fan 'e Linnean Society of London. Gray oerlibbe har man likernôch in jier en ferstoar yn 1876 yn Londen yn 'e hege âlderdom fan 89 jier.

## Wurk
* 1842-1874 – *Figures of Molluscan Animals for the Use of Students* (5 dielen)
Konkology

**Konkology** (ek wol stavere as **konchology**) is de tûke fan 'e biology dy't him taleit op 'e stúdzje fan skelpen. Om't skelpen oanmakke wurde troch weakdieren, wurdt dizze stúdzje as in subdissipline fan 'e malakology beskôge. It omfiemet sawol de stúdzje fan skelpen fan swietwetter- as dy fan seeweakdieren, en dêropta fan dy fan lânslakken. De namme 'konkology' komt fan it Aldgrykske κόγχος, *konchos* ("kokkel") en -λογία, *-logia* ("kunde").

Tsjintwurdich wurdt konkology soms sjoen as in efterhelle stúdzjemêd, om't it misliedend wêze kin om jin te ferlitten op ien ûnderdiel fan 'e morfology fan in organisme. It is lykwols sa dat de foarm fan 'e skelp teminsten in oanwizing jout foar de taksonomyske yndieling fan in weakdier, en histoarysk wiene skelpen ornaris it iennichste diel fan eksoatyske weakdieresoarten dat beskikber wie om te bestudearjen. Sels yn hjoeddeistige museumkolleksjes is it noch hiel normaal dat it hurde materiaal (de skelp) yn grutte fierwei de hoemannichte sêft lichemsweefsel oertreft, dat goed holden wurde moat yn alkohol.

De konkology hâldt him frijwol útslutend dwaande mei fjouwer skiften fan 'e weakdieren, ntl. de slakken (*Gastropoda*); de twakleppigen (*Bivalvia*), lykas de moksels en oesters; de toarreslakken (*Polyplacophora*); en de toskskelpen (*Scaphopoda*). De inketfisken (*Cephalopoda*) beskikke (mei útsûndering fan 'e útstoarne *[[Nautiloidea]]*) inkeld oer tige lytse ynterne skelpen, en hawwe dêrom gjin reitsflak mei de konkology.
Fykology

**Fykology** of **algology** is de tûke fan 'e biology dy't him taleit op 'e stúdzje fan algen, wêrmei't it in subdissipline fan 'e botany is. De namme komt fan it Grykske φῦκος, *fykos* ("seewier") en -λογία, *-logia* ("kunde").

Algen binne wichtige organismen, mei't se de grutste produsinten fan soerstof en opnimmers fan koalstofdiokside yn wetter-ekosystemen binne. Hoewol't de stúdzjerjochting fan 'e fykology fan âlds ta de plantkunde rekkene wurdt, beskôget men tsjintwurdich de measte algen as eukaryoaten, in groep dy besibbe is oan 'e planten, mar der eins gjin diel fan útmakket. Sokke organismen ûnderskiede har fan wiere planten trochdat se gjin echte woartels, stâle of blêden hawwe, en ek net bloeie. In soad algesoarten binne mikroskopysk lytse iensellige organismen (lykas fytoplankton), wylst guon oare soarten, lykas kelp, 30 oant wol 80&nbsp;m lang wurde kinne.

Fierders omfiemet de fykology ek de stúdzje fan prokaryoatyske libbensfoarmen, lykas blauwieren (of syanobaktearjes). In stikmannich fan sokke mikroskopysk lytse algesoarten meitsje as symbionten ûnderdiel út fan koarstmoassen. Sadwaande bestiet der in beskate oerlaping tusken de fjilden fan 'e fykology en de lichenology, de stúdzje fan koarstmoassen.
Kommentator

In **kommentator** is yn 'e sjoernalistyk in persoan dy't op 'e  radio of tillefyzje syn sjenswize op 'e aktualiteit jout. Foarhinne waard soks faak dien yn 'e foarm fan in radiokollumn, wêryn't alle nijs behannele en yn konstekst pleats waard, bgl. troch de bekende G.B.J. Hiltermann. Tsjintwurdich binne kommentators earder saakkundige persoanen dy't yn aktualiteiterubriken derby frege wurde om útlis ta jaan oer ien beskaat nijsûnderwerp.