open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Indian Motor Museum

It **Indian Motor Museum**  *Mister Indian of Holland* is in museum oan de Kadyk op yndustryterrein Lemsterhoek op De Lemmer. It is oprjochte yn 1991.

Hjir is in soad te finen oer motors en de Yndiaanske kultuer. Der steane sa’n  40 autentike Indian motorfytsen út de museumkolleksje fan Tony Leenes. Neist museum ek atelier, wurkplak en winkel.
 
## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
Ierdewurkmuseum De Waach

**Ierdewurkmuseum De Waach** of **Museum Ald Makkum** is in museum oan de Prúkmakkershoeke yn Makkum. It jout in oersjoch fan fjouwer iuwen ierdewurk mei tinglazuer. Dit tinglazuer ierdewurk in De wie foar in grut part it wurk fan de bedriuwen  dy't yn Fryslân produsearre hawwe. De pleatslike klaai dy't nei it bakken in giele of readeftige kleur hat, waard omfoarme ta majolika. Sa binne hjir tableaus en majolika.
Stifting Museum Ald Makkum hat mear as 20.000 foto’s en dokuminten oer de histoarje fan Makkum en de gemeente Wûnseradiel. Der binne wikseljende eksposysjes. Keunstners dy’t in bining mei Makkum hawwe kinne hjir eksposearje.

## Skiednis
It gebou waard brûkt foar it karren en wagen fan fleis en molkprodukten as bûter en tsiis. De Waach op de hoeke fan de Waachsteech en de Prúkmakkershoeke waard mei byhearrende waachmasterswenning yn de Wachsteech yn 1698 boud. Twa gevelstienen herinnerje oan dizze bou ûnder it bewâld fan grytman Aylva en de fiif kommitearden foar de bou. It fjouwerkante gebou telt trije boulagen mei dêrboppe in tintedak en in toer. De tagongspoarten fan it gebou sitte oan de noard- en oan de westside. Oan beide  kanten fan de poarten binne yn totaal acht ovale finsters yn de gevel makke. Op it tintedak stiet in iepenwurke lantearne mei oan elk fan de fjouwer siden in oerwurk. De lantearne wurdt bekroand mei in ynsnuorre spits. Dak en spits waarden yn 18e iuw fernijd. De byhearrende waachmasterswenning is oan de binnenkant hielendal betegele.

De Waach en de waachmasterswenning binne beide erkend as ryksmonumint.

Sûnt 1985 siet yn it gebou it *Fries Aardewerk Museum 'De Waag*'.De kolleksje 'Van den Akker' is ferpleatst nei it Harnzer Ierdewurkmuseum. Wyls wurdt it gebou brûkt troch it toeristysk ynformaasjepunt fan de stifting *Het Friese Hart* (de eardere VVV) en de *Stichting Ald Makkum*.


Ofbyld:Waag2 Makkum.jpg|*Gevelstien as oantinken oan de bou ûnder grytman Aylva*
Ofbyld:Waag3 Makkum.jpg|*Gevelstien as oantinken oan de kommittearden fan de bou*
Ofbyld:Waagmeesterswoning Makkum.jpg|*De waachmasterswenning*


## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
IJ.V.C.

**IJVC.** (*IJlster Voetbal Club*) is de fuotbalferiening fan Drylts. De klup is oprjochte op 26 april 1925 en spilet op sportkompleks "De Utherne" oan De Dassenboarch. It tenu fan de klup bestiet út in blau shirt mei ljofts in wite sjerp op it skouder, in wite broek en blauwe sokken.

## Skiednis
IJVC spele nei de oprjochting ynearsten yn wite shirts en swarte broekjes, it doarpskafee waard brûkt om om te klaaien. Yn 1932 waard in oare fuotbalklup út Drylts, "Ben Hur", opheft, de leden fan dy klup kamen by IJ.V.C. spyljen. 

Yn 1938 soarge de boargemaster Herman Langman foar grutte beroering, om't er it pleatslike kafee ferbea om op sneon iepen te wêzen. Hjirtroch koene de fuotballers har hjir net mear ferklaaie. Gelokkich brocht in hantekeningaksje de boargerheit wer op oare gedachten. Fyftjin jier nei "Ben Hur" treden ek de fuotballers fan "NOC" (Nijesyl Easthim Kombinaasje) ta, ta IJ.V.C.. 

Yn 1970 waard kantine "It Praathûs" iepene. Acht jier letter ferhuze IJ.V.C. fan de fjilden op It Mientlân nei sportkompleks "de Utherne". Op 1 jannewaris 2009 waard der in gearwurkingsferbân mei Heech oangien om it frouljusfuotbal foar beide ferienings te behâlden. It frouljusteam Heech/IJ.V.C. wie berne. Mei yngong fan it seizoen 2014/2015 is de frouljustak opheft. Trochdat it net langer slagge om genôch froulju byinoar te krijen foar in alvetal.
Fuotbalferiening Jirnsum

**Fuotbalferiening Jirnsum** is de fuotbalferiening fan Jirnsum. De klup is oprjochte op 28 desimber 1931 en spilet op de fjilden fan sportkompleks "De Bining" oan de Gravinnewei. Ek de keatsferiening, de tennisferiening, de muorrekeatsferiening en de jeu de boulesclub brûke de akkomodaasje.

## Skiednis
Yn desimber 1931 stuts in tal doarpsgenoaten de koppen byinoar om te kommen ta oprjochting fan in fuotbalferiening, wat resultearre yn in oprjochtingsgearkomste op 28 desimber dat jier. It tenu fan de klup bestiet út in oranje shirt, swarte broek en oranje sokken.

De klup spile earst op It Bleekje. Ein 1934 kaam der in klaaiboks by. Yn 1977 kaam de nije akkomodaasje "De Bining" ree mei in kantine en klaaigelegenheden: "De Foltreffer".
Museum 't Fiskershúske

**Museum 't Fiskershúske**, oprjochte yn 1962, is diel fan it beskerme doarpsgesicht fan Moddergat en stiet oan it Fiskerspaad. It museum jout in byld fan de ferdwûne kustfiskerij en kultuer anneks. 

Yn 1962 kocht streekmuseum "It Admiraliteitshûs" yn Dokkum it pân Fiskerspaad 4, liet it restaurearje. Dat âldste húske fan 1794 waard ynrjochte as in fiskershúske fan om 1850 hinne.

It iepenloftmuseum bestiet út trije restaurearre fiskershuzen mei de nammen 'It Fiskershûske', 'De Aeck', 'De Blaes'. Teffens is dêr it boethúske. Yn 2003 waard de eardere garnalefabryk fan Moddergat oankocht. Nei restauraasje is it pân yn 2004 yn gebrûk naam. Der is sûnt 1987 in eksposysjeromte, 'De Logger', foar wikseljende tentoanstellings. Yn 2008 waard omtinken jûn oan de ramp fan 1883 doe't yn de nacht fan 5 op 6 maart 83 fiskers út Peazens-Moddergat ferdronken. 

Museum 't Fiskershúske is ûnderbrocht yn de stichting Musea Noardeast Fryslân (Museum Dokkum en 't Fiskershúske).

## Trivia
Yn augustus 2018 ferwolkomme 't Fiskershúske syn tsientûzenste besiker: in lid it Dútske gesin Thorsten út Karlsruhe, dy't yn in fakânsjewente yn Wierum ferbleaune. Hja krigen in taart en in eksimplaar fan it boek *De Ramp van Moddergat* oanbean.


Ofbyld:Visserspad8 Moddergat.jpg|Fiskerspaad 8 Moddergat (*De Blaes*)
Ofbyld:Visserspad6 Moddergat.jpg|Fiskerspaad 6 Moddergat (*De Aeck*)
Ofbyld:Boethuisje De Oere Moddergat.jpg|Boethúske by De Oere 36


## Sjoch ek
* It Grenaatfabryk
* List fan Fryske musea
Theo Griep

**Theodor Griep** (Skäddel, 27 oktober 1916 - 15 maaie 2007) wie in Sealterfryske skriuwer. Hy is berne yn Skäddel dêr't er boer wie en lange tiid riedslid yn de gemeente foar de CDU. Griep wie meioprjochter fan de âlde Seelterbuund fan 1952 en siet yn de *Tweelwerräid*. Op lettere leeftyd begûn er mei it skriuwen. Yn gearwurking hat er skreaun yn it Sealterfrysk en yn it Dútsk. *Twiske Ticheläi un Baarenbierch* hat er allinnich skreaun.

## Bibliografy
**Seelter Seeken* (mei Pyt Kramer en oaren), 1999. 
**Twiske Ticheläi un Baarenbierch*, 2002.
**Die Besiedlung des Dorfes Sedelsberg* (Dútsk), 2002.
*Hy hat ek bydroegen oan *Saterfriesische Stimmen*, 1990.


TWISKET.jpg|*Twiske Ticheläi un Baarenbierch*, 2002
Seelter Seeken.jpg|*Seelter Seeken* (Theo Griep en Pyt Kramer, 1999)


## Sjoch ek
* Sealterfryske literatuer

## Keppeling om utens
* Oer de Famylje Griep
600 f.Kr.

## Foarfallen

## Berne
;*datum ûnbekend*
* kening Syrus de Grutte fan Perzje († 530 f.Kr.) (mooglik berne yn 576 f.Kr.)

## Ferstoarn
Aldheidkeamer fan Molkwar

De **Aldheidkeamer fan Molkwar** of **Bakkerswinkeltsje Molkwar** yn Molkwar sit yn in autentyk bakkerswinkeltsje út 1916. Yn 1916 begûn Cornelis de Boer mei it bakken fan syn spesjaliteit: de Molkwarder koeke. De koeke gie sels mei de Staverske boat nei Noard-Hollân ta. As reklame die hy der in âlde doarpsprint by mei it 17e iuwske Fryske Doalhôf Molkwar. In soad bakkersmaterialen is bewarre bleaun en te sjen op de souder fan it museum. Op de rimmen stean koekeblikken, spekulaasplanken en der is in soad bakkersmateriaal, timmerark en fiskerijmateriaal út Molkwar. 
Hjir is ek noch in "fammenkeamer" út de tritiger jierren te sjen. Yn de keamer sit in bedsteed mei beskildere doar út 1722. Molkwar stie yn de 16e en 17e iuw bekend as it Fryske doalhôf op 8 eilantsjes. Meidat de manlju in soad fan hûs wienen troch de seefeart mei de Eastsee wienen in soad froulju faak allinnich thús en krige it doarp de namme fan Heksehoale. 
Foar de jeugd is der in “Heksehoale” yn in ûnderdûkersplak yn de Twadde Wrâldoarloch. In it winkeltsje wurdt snobberij ferkocht út beppes tiid en de hjir bakte Molkwarder Koeke.

## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
Stichting Alde Fryske Tsjerken

De **Stichting Alde Fryske Tsjerken**, fêstige oan 'e Emmakade yn Ljouwert, is in organisaasje dy't bedrige tsjerken, tuorren en klokkestuollen oernimt, se restaurearret en der in nije bestimming foar siket.

De stichting is der komd op inisjatyf fan de provinsjale Tsjerkfâdij-Kommisje fan de Herfoarme Tsjerke yn Fryslân en nei Grinslanner foarbyld oprjochte yn 1970. Se wurdt holpen troch in soad frijwilligers en donateurs. De Stichting organisearret ekskurzjes en jout publikaasjes út yn in ringbân. Se hat in oerwurk- en in oargelkommisje dy't advisearje. Der is in deistich bestjoer, in algemien bestjoer en in ried fan advys.
 
Troch de ûnttsjerkliking en it gearfoegjen fan herfoarme en grifformearde tsjerkegemeenten wurdt in grut oantal tsjerkegebouwen oerstallich. De stifting nimt allinnich tsjerkegebouwen oer dy't ryksmonumint binne. De stifting hat sa'n fyftich tsjerken yn Fryslân en twa klokkestuollen (Goaiïngaryp en Nijeholtwâlde) yn behear (sitewaasje 2024).
## Tsjerken
Terbandster Tsjerke

De **Terbandster Tsjerke** is in tsjerkegebou yn Terbant ten noardeasten fan it knooppunt by It Hearrenfean.

De tsjerke waard earder wol Rotondetsjerke neamd fanwegen de tichtbylizzende rotonde foardat dy yn 2000 in klaverblêd waard. De neoklassisistyske tsjerke út 1843 is in ûntwerp fan arsjitekt Thomas Adrianus Romein, stedsarsjitekt fan Ljouwert, en yn dy stêd ferantwurdlik foar in protte bouwurken, wêrûnder it Beurs- en waachgebou. It tsjerkegebou ferfong in tsjerke út 1743.

Eigener fan de tsjerke is de Stifting Alde Fryske Tsjerken. Yn 1985 waard de tsjerke restaurearre. Ek it Van Dam-oargel waard 2003 restaurearre troch Bakker & Timmenga. De tsjerke is in ryksmonumint.

Interieur - Terband - 20207444 - RCE.jpg|Ynterieur mei preekstoel
Interieur - Terband - 20207443 - RCE.jpg|Ynterieur mei oargel
Interieur, aanzicht orgel, orgelnummer 1441 - Terband - 20417192 - RCE.jpg|oargel
Skelpemuseum Peal 14

**Skelpemuseum Peal 14** leit oan it Martsjelân, oan de westside fan it doarp Skiermûntseach, efter "Westpunt". Skelpen binne ferkalke skalen fan weakdieren. Weakdieren binne mei 100.000 soarten, nei de ynsekten, de grutste diergroep op ierde.

In diel fan de kolleksje:
*Yndieling en ynfo oer weakdieren
*Fossilen, barnstien en feanhout
*Skulpen fan Skiermûntseach
*Kraben, seestjerren en oare bisten fan it Skiermûntseager strân 
*Slakkesoarten
*Juttersbút

## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
Museum 't Behouden Huys

**Museum 't Behouden Huys** is sûnt 1939 in kultuerhistoarysk museum yn West-Skylge, neamd nei it Behouden Huys, it ûnderkommen dêr't de Skylger Willem Barentsz en syn bemanning yn 1596-1597 oerwinteren op Nova Sembla. It museum sit yn twa orizjinele kommandeurswenten en nijbou oan de Kommandeurstrjitte 30-32.

It museum waard stifte troch de op Skylge berne Gerrit Knop en Jan Lieuwen en begûn as in ienmalige tentoanstelling, dy't sa populêr wie dat besluten waard der in permanint museum fan te meitsjen. It museum wurdt beheard troch de stifting Schellinger Kultuer-Histoarysk Museum Het Behouden Huys. Der wurdt omtinken jûn oan:
* Goudskip De Lutine
* Juttersfynsten
* Reddingswêzen
* Loadswêzen
* Stylkeamers
* Willem Barentsz

Alle jierren wurdt yn de nijbouseal in eksposysje hâlden dy't betrekking hat op it eilân en syn bewenners. De eksposysjes fan 1992 oant 2007 binne:

*1992 Strânfynsten
*1993 Loadstsjinst fan Skylge
*1994 400 jier Brandaris
*1995 Skylge yn de Twadde Wrâldoarloch (by gelegenheid fan de 50e jierdei fan de befrijing)
*1996 Willem Barentsz
*1997 Willem Barentsz (ferfolch)
*1998 Rykswettersteat op Skylge/Fryske klaaiïnge
*1999 De *Lutine*
*2000 De *Lutine* (ferfolch)
*2001 Paulus de Skylger Boskkabouter
*2002 Geuzen en oare net-winske besite
*2003 Australysk aventoer fan Vliestra
*2004 Skip yn Need (rêding op Skylge)
*2005 Feesten op Skylge
*2006 Fette Bút (oer de relaasje tusken Skylge en Grienlân)
*2007 Fan Twa Kanten (mei Linette Raven)
*2008 *Veerdiensten in ver verleden* (by gelegenheid 100 jier rederij Doeksen)
*2009 *Terschelling springt eruit* (by gelegenheid 100 jier toerisme op Skylge)
*2011 *Alleen op de Boschplaat* (oer Jan Knilles Femmes)
*2013 Skilderijen fan Skylge
*2014 Mearkes en Seagen fan Skylge
*2016 De grutte brân fan 1666
*2020: Wûnderlike Wierheden fan Skylge
*2021: Ode oan it lânskip
*2022: It geheim fan de Lutine

## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
8

## Foarfallen
* *datum ûnbekend* - De Romeinske dichter Ovidius wurdt út Rome wei ferballe nei Tomis (it hjoeddeistige Constanţa), oan 'e Swarte See. Dêr foltôget er letter dit jier syn magnum opus, de *[[Metamorphoses]]*.

## Berne

## Ferstoarn
Breedteken

It **breedteken**, of nei de foarm soms *dakje* as *kapke*, is in teken dat yn ferskate talen brûkt wurdt om de krekte útspraak fan in lûd, as soms ek in bylûd, oan te jaan. 

## Frysk
Yn it Frysk kin it breedteken brûkt wurde op de neikommende lûden:
* *a* - *âld*.
* *e* - *bêd*.
* *o* - *nôt*.
* *u* - *lûd*.

It breedteken wurdt foar it Frysk as in tafoeging beskôge; in letter mei breedteken hat net in apart plak yn it alfabet. It is yn it Frysk dan ek net wisânsje en skriuw in breedteken op in grutte letter.

## Esperanto
It Esperanto is in foarbyld fan in taal dêr't it breedteken op bylûden foarkomt:

* *c* - *ĉar*
* *g* - *ĝis*
* *h* - *eĥo*
* *j* - *ĵus*
* *s* - *ŝuo*

It breedteken wurdt foar Esperanto beskôge as part fan de letters; in letter mei breedteken hat in part plak yn it alfabet. Lykwols ûntwikkelet Esperanto him ta in taal mei minder breedtekens. Sa hat him bygelyks foar de *ĥ* foar de measte wurden in alternatyve útspraak, en dêrmei skriuwwize, ûntwikkele, dat men hoecht dy letter net mear te brûken.

## Sjoch ek
* skerpteken
* klamteken
Kowemuseum

It **Kowemuseum** siet sûnt 1993 yn in Fryske stjelppleats oan de Hoitebuorren yn Nijemardum. It museum ferhuze yn 2017 nei it Súd yn Warkum, dêr't it op 1 juny fan dat jier syn doarren iepene.

Yn de kolleksje sitte:
* Akwarellen en skilderijen
* Badkeamerassortiment yn swart-wyt print
* Diggelguod
* Fokregisters út de jierren '20
* de 'Kowebibel' fan Marleen Felius
* Klaaiïnge
* Kowebeha
* Sieraden

Foar de bern binne der kwartetspullen, kleurplaten en boartersguod mei bisten en trekkers. 
Simmerdeis kin der útfanhuze wurde yn in fakânsjehúske by de pleats.

## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
* List fan kowerassen
OerKa Museum

It **OerKa Museum** fan Irene Verbeek siet fan 2001 oant 2018 yn it terptsjerkje fan Raard oan de wei fan Dokkum nei Holwert. It kultuerhistoarysk museum woe de wurding fan it lânskip kombinearje mei byldzjende keunst.

Irene Verbeek wurke fan 1962 oant 1967 op Skiermûntseach. Se die ek monumintale opdrachten yn Grins. Ynspiraasje krige se fan de Waadsee mei syn slinken en it terpelânskip. Yn 1991 it OerKa Museum oprjochte yn it fersterkerstasjon fan De Skâns. 'Oer' stiet foar de allerearste relaasjes tusken minsk en natuer en 'Ka' is de K fan Keunst. Yn 2001 ferhuze it museum nei de tsjerke fan Raard, dy't besit is fan de Stifting Alde Fryske Tsjerken. De tsjerke waard ynrjochte neffens de fyzje en kleurstellingen fan Irene Verbeek. 

## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
Skerpteken

It **skerpteken**, is in teken dat yn ferskate talen brûkt wurdt om de krekte útspraak fan in lûd oan te jaan. 

## Frysk
Yn it Frysk kin it skerpteken brûkt wurde op de neikommende lûden:
* *e* - *oerémis*.
* *u* - *flústerje*.

It skerpteken wurdt foar it Frysk as in tafoeging beskôge; in letter mei skerpteken hat net in apart plak yn it alfabet. It is yn it Frysk dan ek net wisânsje en skriuw in skerpteken op in grutte letter.

## Nederlânsk
It Nederlânsk brûkt it skerpteken foar de útspraak fan benammen de *e*. Lykwols wurdt it skerpteken yn dy taal ek brûkt om klam oan te jaan, ek op de *e*. Dit jout by skriuwers fan it Nederlânsk bytiden wat betizing.

## Sjoch ek
* breedteken
* klamteken
Klamteken

It **klamteken**, is in teken dat yn ferskate talen brûkt wurdt om de krekte útspraak fan in lûd oan te jaan. 

## Frysk
Yn it Frysk kin it klamteken om de klam yn de sin oan te jaan. It kin dan op alle lûden brûkt wurde:
* *a* - *à*
* *e* - *è*
* *i* - *ì*
* *y* - *ỳ*
* *o* - *ò*
* *u* - *ù*
* *ĳ* - *ĳ̏*
Fral klam op de *y* en de *ĳ* kinne mei in taastboerd lykwols net altiten skreaun wurde, en wurde ek net altiten goed ôfbylde.

It klamteken wurdt foar it Frysk as in tafoeging beskôge, net as in fêste kombinaasje. Om't in breedteken en in skerpteken ek net as part fan de letter beskôge wurde, wurde dy fuortlitten at der in klamteken op de letter set wurdt.

## Nederlânsk
It Nederlânsk brûkt it klamteken foar de útspraak fan benammen de *e*. Foar klam wurdt dêr it skerpteken brûkt, ek op de *e*. Dit jout by skriuwers fan it Nederlânsk bytiden wat betizing.

## Sjoch ek
* breedteken
* skerpteken
Into the Wild

**Into the Wild** is in film út 2007 dy't basearre is op it boek mei deselde namme fan Jon Krakauer en giet oer it ferhaal dat echt bard is mei Christopher McCandless. De film waard regissearre troch Sean Penn, dy't ek it senario skreau, en de haadrollen wurde dien troch Emile Hirsch, Jena Malone, Marcia Gay Harden, Vince Vaughn, William Hurt en Catherine Keener. *Into the Wild* kaam foar it grutte publyk foar it earst yn de bioskoop op 19 oktober 2007.

De film krige goeie resinsjes fan de parse en waard nominearre foar twa Oskars. 

## Ferhaal
De súksesfolle studint Christopher McCandless is it materialistyske, leugeneftige libben by syn âlden sêd en beslút op reis te gean mei sa min mooglik helpmiddels. Hy ferneatget syn creditcards en identiteitsdokuminten en jout al syn jild (24.000 dollar) wei. Dan giet er op wei mei syn auto. Underwilens rekket hy dizze kwyt yn in wetterstream, wêrtroch hy twongen wurdt te rinnen en liften. Underweis komt er opfallende minsken tsjin, oant hy nei twa jier yn Alaska bedarret komt dêr't hy dan yn syn "Magic Bus" wennet en jeie moat om te oerlibjen. Uteinlik ferstjert er nei it iten fan in giftige plant.

## Rôlferdieling
*Emile Hirsch as Christopher McCandless
*Marcia Gay Harden as Billie McCandless
*William Hurt as Walt McCandless
*Jena Malone as Carine McCandless
*Brian H. Dierker as Rainey
*Catherine Keener as Jan Burres
*Vince Vaughn as Wayne Westerberg
*Kristen Stewart as Tracy Tatro
*Hal Holbrook as Ron Franz
*Zach Galifianakis as Kevin
*Jim Gallien as himsels
Christlich Demokratische Union Deutschlands

De **Christlich Demokratische Union Deutschlands** (CDU, *Kristlik Demokratyske Uny fan Dútslân*) is in politike partij yn Dútslân. De partij is fuort nei de Twadde Wrâldkriich stifte troch Konrad Adenauer yn 1945 en oppenearret him as in mijen kristlike en grutste konservative sintrum-rjochtse partij. Nei de fal fan de Berlynske Muorre is East-Dútske CDUD gearrane mei it CDU mar de namme feroare net. Yn Beieren ha se gjin CDU mar de CSU, de Kristlik-Sosjale Uny yn Beieren. De CDU en CSU binne nau besibbe oaninoar en wurkje gear op federaal nivo. De CDU/CSU hat folgelingen ûnder katoliken, protestanten, lanlike belangen en leden fan alle ekonomyske klassen. De partij is oer it algemien konservatyf op ekonomysk en sosjaal mêd en identifisearret har mear mei de roomsk-katolike en protestanske tsjerken as de oare grutte partijen. It partijprogramma is earder pragmatysk as ideologysk. 

## Partijstruktuer
Eltse dielsteat hat syn eigen CDU ôfdieling, útsein Beieren (dêr ha se de CSU). Yn Nedersaksen ha se troch histoaryske ûntjouwings trije CDU ôfdielings, Hannover, Braunschweig en Oldenburg. Yn Nedersaksen hawwe hjit de partij offisjeel de *CDU in Niedersachsen*. 

### Besibbe organisaasjes
Besibbe organisaasjes oan it CDU binne:
* Junge Union (JU), de jongereinôfdieling foar it CDU en CSU
* Christlich-Demokratische Arbeitnehmerschaft (CDA), in tradisjonele loftse feriening foar kristlik-demokratyske arbeiders
* Evangelischer Arbeitskreis der CDU/CSU (EAK, tegearre mei CSU), fertsjinwurdiging fan de protestantske minderheid yn de partij
* RCDS (Ring Christlich Demokratischer Studenten), studinteferiening fan de partij

## Foarsitters en sekretarissen-generaal
**Foarsitters fan de CDU nei [[1950]]**

**Sekretarissen-generaal fan de CDU**

## Keppeling om utens
* Offisjele hiemside
Fuotbalferiening Jobbegea

**Fuotbalferiening Jobbegea** spilet op sportpark "'t Heidefjild" yn Jobbegea oan de Leidyk. De klup is oprjochte op 14 april 1945 út in fúzje tusken SDO (Samenspel Doet Overwinnen) en de RD (Reade Duvels). It tenu fan de klup bestiet út in wyt shirt mei reade baan, wite broek en reade sokken.

## Ferneamde spilers
* Oebele Schokker
Fiskerijmuseum Aike fan Stien

**Fiskerijmuseum Aike fan Stien** is in lyts museum oan de Riedhûsstrjitte fan West op Skylge. Aike fan Stien wie in fisker fan it eilân. Syn pakesizzers hawwe syn húske as museum ynrjochte as oantinken oan harren foarâlden dy't allegear fisker wienen.

Ta de kolleksje hearre in soad netten en fiskersark dat tusken 1850-1950 brûkt waard. Fierders wurdt omtinken jûn oan: 
*seehûnejacht
*skipshelling fan "Krul" 
*tousplitsen en knopen 
*skipsmodellen 

## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
Fuotbalferiening Jistrum

**Fuotbalferiening Jistrum** spilet oan de fjilden oan de Fjildwei yn Jistrum. De klup is oprjochte op 29 maaie 1949. It tenu fan de klup bestiet út in wyt-grien streke shirt, in wite broek en griene sportsokken.
SC Koatstertille

**SC Koatstertille** is de fuotbalklup fan Koatstertille dy't oprjochte is op 24 augustus 1961. De fjilden en kluphûs De Jister lizze oan de Jisteboerewei. De Tillestip is it klupblêd.

*Tenu: wyt shirt mei blauwe line, blauwe broek en wite sokken

## Keppeling om utens
*Webstee Sportklup Koatstertille
Museum Stedhûs Sleat

**Museum Stedhûs Sleat** sit yn it âlde stedhûs fan Sleat dat boud is tusken 1759-1761 en toant de skiednis fan Sleat.
## Keamers
Yn de âlde Riedseal of *regtkamer* op de earste ferdjipping wurdt in multimediapresintaasje jûn oer 'Sleat, ideale stêd'.

De 'Fertrekseal' lit de skiednis fan Sleat yn fûgelflecht sjen. Op de muorre sit in grutte kopy fan de kaart fan Nicolaas van Geelkerken út 1616. Yn de skreven fan de muorre sitte lytse teaterkes dy't de skiednis fan Sleat fertelle.

De 'Boargemasterkeamer' fan Sleat wurdt sûnt 1984 net mear brûkt.

In soad details oer Sleat krije hjir omtinken. 
Op de souder stiet in kolleksje toverlantearnen dy't skonken binne troch âld-ynwenner Peter Bonnet (1898-1979).

## Eksposysjes
* Skilderijen John Postma (2008)
* Sleat en de Sudersee (2007)
* Eagen ferrifele, optyske yllúzjes (2006)

## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
Fuotbalferiening Kollum

**Fuotbalferiening Kollum** is oprjochte op 1 maart 1942, en spilet op sportpark Baensein oan de Bernhardleane. It tenu fan de klup bestiet út in oranje shirt, wite broek en oranje sokken.

## Skiednis
Al yn augustus 1907 waard yn Kollum in fuotbalferiening oprjochte mei fyftjin leden. Nei alle gedachten hat dizze klup net lang bestien. Om 1922 hinne waard in nije poging weage en opnij mei in bytsje sukses. Yn 1925 waard ûnder de namme "K.V.V. De Katten" wer in fuotbalklup stichte, fuort folge troch in kristlike fuotbalferiening "Frisia". "Hercules" wie de namme dy't yn 1930 oan in nije Kollumer fuotbalferiening jûn waard. Dêrnei siet Kollum wer inkelde jierren sûnder offisjele fuotbalferiening.

Op 1 maart 1942 kaam dêr V.V. Kollum, doe't nei ôfrin fan de oarloch de fuotbalkompetysjes yn Nederlân wer opstart waarden skreau Kollum him mei twa alvetallen yn. Yn de begjinperioade fan de v.v. Kollum waarden de thúswedstriden spile op it yn 1930 iepene sportpark Oostenstein, op it plak fan it hjoeddeiske wenwyk Molenhoek. Sûnt 1967 is it yn dat jier iepene sportpark Baensein oan de súdkant fan it doarp de thúsbasis. De hjoeddeistige kantine waard yn 1992 boud.
Piet de Boer (hynsteman)

**Piet Jan de Boer** (Ychtenpolder, 30 desimber 1928 - Gytsjerk, 9 oktober 2008) wie in âld-ynstrukteur fan de Praktykskoalle foar feehâlderij en greidbuorkerij yn Oentsjerk. As hynsteman wie hy in ambassadeur foar it Frysk Hynder.
 
Yn 1963 kaam De Boer as ynstrukteur oan de praktykskoalle. Piet de Boer rekke bekend troch it mennen fan langspannen. Sa waard hy yn 1989 útnûge foar it Britske keningshûs om mei te dwaan oan de ferneamde *East of England Show* yn it Ingelske Peterborough. Hy sette doe in rekord mei 23 hynders foar de koets. By de ballonfeesten yn 1995 op De Jouwer ferbettere hy dy prestaasje troch 40 hynders yn te spannen. Yn 1992 rûn hy as palfrenier by Prinskedei njonken de Gouden Koets.

Yn 1994 naam hy ôfskied fan de praktykskoalle. Hy joech dêrnei lêzingen, joech les en naam eksamens ôf. Yn 1997 waard hy beneamd ta Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau. Yn 1999 naam hy ôfskied as ynspekteur en sjuerylid foar it Frysk Hynste Stamboek.
Nasjonaal Modelspoar Museum

It **Nasjonaal Modelspoarmuseum** sit yn de eardere stasjonsrestauraasje fan Snits. 

Grutste diel is de Scheltemaseal, neamd nei de Snitser antikêr Piet Scheltema dy't yn 1977 begûn mei it sammeljen fan Nederlânske modeltreinen. Benammen de NTM krijt in soad omtinken. Neist ridende treintsjes binne der diorama's en fitrines mei bûtenlânske modeltreinen.

Middenyn it museum is de Snitser Berg Baan boud. De baan is ynspirearre troch de Dútske Harzbaan.

## Sjoch ek
* Stasjon Snits
Diet Huber

**Diet Huber ** oftewol *Berendina Barkey-Huber* (Ljouwert, 9 april 1924 - Amsterdam, 7 oktober 2008) wie in Frysk skriuwster en yllustratrise fan berneboeken.
Se hat in grut tal berneboeken yn it Frysk en Hollânsk makke, mar se waard benammen bekend as de ‘Mem fan Tutte', it bekendste berneferske út 1953. 

## Libben
Yn 1946 gie se nei Amsterdamse keunstnijverheidskoalle, de foarrinner fan de Rietveld Akademy. Dêr siet se fjouwer jier lang yn ’e yllustraasjeklasse. Nei ôfrin reizge se foar in jier nei Stockholm ta dêr’t se wurke as *freelancer*. Se makke dęr yllustraasjes foar boeken en tydskriften, mar stjoerde ek ferhalen op. Yn 1952 frege Friesche Koerier-haadredakteur Fedde Schurer har foar de bernerubryk *De Kleine Koerier*. It waard de oanset ta har twatalich skriuwerskip. 
Diet Huber skreau foar de Friese Koerier fan 1952 oant 1961. Op fersyk fan Wim Hora Adema hat se - as opfolchster fan Annie M.G. Schmidt – njoggen jier berneferskes skreaun foar Het Parool.
Yn 1954 skreaune Tiny Mulder en Huber mei Jant Visser-Bakker It boek foar de Fryske bern. In boek mei gedichten, riedselrymkes, lietsjes en ferhalen mei yllustraasjes fan Huber. 

Musikus Hindrik van der Meer skreau yn de santiger jierren muzyk op ferskillende gedichten fan de wurdkeunstneresse.

## Wurk
### Berneboeken
*1955 - *Tutte mei de Linten* : ferskes (út de ‘Friese Koerier’) (12e printinge yn 2012)
*1957 - *De Mâlbroekmich* (3e printinge 1982)
*1959 - *De uil met de zeven zuurtjes*
*1963 - *De snars, de fluit, de sikkepit*
*1973 - *Tutte mei de linten*
*1976 - *De Teltsjebeam* (2e printinge 1979)
*1979 - *De Veter-eter*
*1979 - *Fryske poesyalbumferskes*
*1980 - *It abee fan Boukje*
*1980 - *Poesiealbumversjes*
*1981 - *Elleke is boos*
*1981 - *Letje Annabetje Bot*
*1986 - *Rinske en de stoomtram*
*1989 - *Daar moet je nou een beest voor zijn*
*1993 - *Blinder de boekeflie*
*1993 - *Meisjes trouwen toch (zei tante Dirkje)*
*1994 - *Ald wyfke hie in mûtske makke? Old grannie make a little hat*
*1996 - *It telboekje fan Boukje* 
*1999 - *De Koeterwalen*
*2000 - *Zeven zeven*
*2001 - *De magogel*
*2002 - *De sprookjesprins*

### Ferhalebondels
*1988 - *Nûmer alve*- koartswillige autobiografyske ferhalen

## Prizen
* 1957 - *De Mâlbroekmich* : nominaasje bêstfersoarge Nederlânske boek
*1959 - *De uil met de zeven zuurtjes*, nominaasje Gouden griffel
*1980 - Bekroaning fan *It abee fan Boukje* yn it ramt fan de *Premio Europea di Padua*

## Keppeling om utens
*Artikel oer Diet Huber yn it Frysk Deiblêd
*[Diet Huber op [Tresoar]]
Fuotbalferiening Langsweagen

**Fuotbalferiening Langsweagen** is oprjochte op 1 maaie 1950 en spilet op it kompleks It Paradyske oan Paradys. It tenu fan de klup bestiet út in blau shirt mei wite baan, wite broek en blauwe sokken. Sûnt 1981 is de fuotbalferiening ûnderdiel fan Sportferiening Langsweagen, dêr't ek de tennisferiening, follybalferiening en de gymnastykferiening by ûnderbrocht binne.
Sportferiening De Lauwers

**Sportferiening De Lauwers** is in amateurfuotbalklup út Warfstermûne, gemeente Noardeast-Fryslân, provinsje Fryslân, Nederlân. De feriening waard oprjochte op 25 maart 1955 en makke oarspronklik diel út fan SV de Lauwers, dêr't ek de  kuorbalferiening KV de Lauwers en in follybalferiening ta hearden. Underwilens bestiet allinnich de fuotbalôfdieling noch. It earste alvetal spilet syn thúswedstriden op Sportkompleks 't Meertenust yn de Fiifde klasse D sneon (2022/23).

Njonken Warfstermûne komme de leden benammen út de Fryske en Grinslânske doarpen Boerum, Fisfliet, De Pomp, Pitersyl en Muntsjesyl. De fjilden en it klupgebou fan de feriening binne te finen yn de buorskip Healwei.

Oan de basis fan it tenu en it logo fan de klup stiet de grinsrivier: De Lauwers. It thússhirt bestiet út in blauwe baan, symboal foar de rivier De Lauwers, op in wite ûndergrûn. De klupflagge hat deselde kleuren: twa wite banen en in blauwe yn it midden. Yn de boppeste wite baan is in reade ‘pompeblêd’ oanbrocht as symboal foar de Fryske kant fan De Lauwers, en yn de ûnderste wite baan is in read hartsje opnommen dat de Grinzer kant – de Ommelannen – symbolisearret. De flagge is, as Lauwersseeflagge, ûntwurpen troch master Van Kuiken yn gearwurking mei de Fryske Rie foar Heraldyk, dy't brûkt waard by de ôfsluting fan de Lauwerssee en mei in oanpassing yn de blauwe baan soe dy flagge fierder ek klupflagge fan ‘De Lauwers’ wurde. Yn de blauwe baan binne twa ringen yn giel oanbrocht as symboal foar de twa ôfdielingen fan de sportferiening: kuorbal en fuotbal. Yn it ferline wiene dit oarspronklik trije ringen, wêrfan de lêste foar de follybalferiening.

It Dijkstra Toernoai is in alle jierren weromkommend amateurfuotbaltoernoai dat plakfynt op it Sportkompleks fan VV de Lauwers.

## Keppeling om utens
* Webstee Sportferiening De Lauwers
Toankeamer 't Ponthús

**Toankeamer 't Ponthús** of **Museum 't Ponthús** is in museum oer de skiednis fan de stêd oan it Hellingspaad Starum. 
It museum sit yn twa eardere tsjinstwenten fan rederij Koppe dy't de Feartsjinst nei Inkhuzen ûnderhold mei Inkhuzen. Yn de ponthuzen wennen stokers, masinisten en oare fearboatmeiwurkers. 
De treinponten wienen in bysûnder ûnderdiel fan de feartsjinst. It wienn spesjale skippen dy't 13 treinwagons ferfiere koenen. De tsjinst starte yn 1899. Op it hichtepunt farden fjouwer treinponten tusken Starum en Inkhuzen. Yn it topjier 1916 waarden 40.000 frachtwagons oerfard. 

In eigen seal is ynromme foar de leginde It Wyfke fan Starum. Troch ôfbylden en ornaminten kin de besiker sels it ferhaal ûntdekke. Troch It Ponthús rint in tiidbalke oer de skiednis fan Starum fan it jier nul oant no. Oandachtspunten binne:
*Slach by Starum
*It Sint Odulfuskleaster
*it Hânzeferline
*Plonderingen troch de Noarmannen
*skipfeart
*opkomst fan it toerisme
*Hoogland gemaal.

## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
Munt- en Pinningkabinet

It **Munt- en Pinningkabinet** is in museum oan de Jan Binneswei yn Surhústerfean. Tema fan it museum is de skiednis fan it jild fan 6e iuw f.Kr. oant hjoed-de-dei mei de Fryske muntslach yn it bysûnder.

De earst fûne munten binne slein troch Lidyske foarsten fan ± 600 foar Kristus. De earste Fryske munten waarden slein yn de 7e iuw. Der kamen imitearre skeatta's en munten fan de Brunswykske greven. Yn de 15e iuw sloegen de Fryske stêden eigen munten. Yn it museum binne ek munten út de tiid fan de Sân Provinsjes en it begjin fan it Keninkryk fan de Nederlannen.

Neist de fêste opstelling binne der trije kear yn 't jier wikseleksposysjes. Simmerdeis wurdt gearwurke mei it Frysk Museum en wurdt omtinken jûn oan in bepaald aspekt fan de fryske muntslach. Op oare mominten wurdt oandacht bestege oan bg. sparpotten, medaljes en fynsten mei metaaldetektors.  

Neist dit museum siet it Optykmuseum. 

## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
Fuotbalferiening De Lemmer

**Fuotbalferiening De Lemmer** is oprjochte op 22 maart 1922 en spilet op sportpark Lemster Feart oan it Lemsterpaad. It tenu fan de klup bestiet út in grien-swart streke shirt shirt, in swarte broek en griene sokken.

## Skiednis
Fuotbalferiening De Lemmer waard oprjochte nei in oprop yn de Lemster Krante fan 17 maart 1922, foar de oprop yn de krante bestie der al in jongesklupke, dat him De Lemmer 1 neamde. Der wie in sportfjild op De Lemmer en se hiene de boargemaster frege om der doelen op sette te meien. It fjild hie lykwols net de goede ôfmjittings foar in fuotbalfjild. It wie in aktyf groepke, want sy hiene ek al donateurs krigen. En in pear fan dy fuotballeafhawwers hiene it op harren naam om út te sjen foar in oar terrein. Boppedat woene se har garant stelle foar de hier dêrfan. Harren each foel op in heech stik fan it Lemsterhop, dat hja hierden fan it Wetterskip. 

De opkomst nei oanlieding fan de advertinsje wie net sa hiel grut. Mar mei 14 persoanen genôch foar de oprjochting fan in fuotbalklup. De namme fan de fuotbalferiening waard LVV (Lemster Fuotbal Feriening) en it tenu: swarte broek en griene shirt.De earste wedstriid waard lykwols net op De Lemmer spile, mar yn Skarsterbrêge. It fuotbalfjild, dat op de Lemsterhop oanlein wurde soe, wie nammentlik noch net klear. 

De Lemmer fuotballe dus by har start op it Lemsterhop, ek wol 't Oosthoekje neamd. It fuotbalfjild lei efter de âlde seedyk en wie fan de Sudersee ôfskaat troch in lyts simmerdykje, de Kuinderse-daam. De klup hie oant de ein fan de Ofslútdyk in soad lêst fan it wetter. It barde foaral yn de hjerst nochal ris, dat it fjild by westerstoarm behoarlik ûnder wetter kaam te stean, soms sels oan de doellatte ta. De fuotbalferiening beskikte oer ien fjild, dat ek brûkt waard om te trainen. Boppedat hie De Lemmer in tribune mei klaaikeamers. It Wetterskip sei de hier fan it fuotbalfjild op en yn 1951 ferhuze de fuotbalferiening nei de Lemster Feart. De tribune en klaaikeamers ferhuzen mei. In sportkompleks mei twa wedstriidfjilden en in trainingsfjild. 

Oan it begjin fan de 1970-er jierren wurdt it trainingsfjild fergrutte en komme der nije ljochtmêsten, in nije tagong ta it sportpark, nije klaaikeamers en kantine. Healwei dyselde jierren 1970-er jierren brânde de âlde tribune folslein ôf. Yn 1980 wurd de kantine fergrutte.
Bibelsk Printekabinet

Museum **Bibelsk Printekabinet**, earder *Bibel yn Byld*, is in museum yn Dokkum, dat oant 2008 oan de Nijbuert yn Ternaard fêstige wie. De ferhuzing nei Dokkum waard yn 2007 pland om't dêr mear oanrin fan toeristen ferwachte waard.

De eardere Meniste-tsjerke út 1851 heart ek ta it museum. Yn it tsjerkje sit in Bakker & Timmenga-oargel út 1915. It printekabinet sit yn it fergaderlokaal njonken de tsjerke. Der binne tekeningen út de 15e iuw - 19e iuw fan ûnder oaren Pieter Mortier, Nicolaas Visscher, Romeyn de Hooghe, Christoffel van Sichem, mar ek Jozef Israëls en Marcus van Loopik. De kolleksje bestiet fierder út ferskate bibelútjeften, dêrûnder de Nederlânske Steate-oersetting, psalmberimingen en Fryske oersettingen. 

## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
Opel Oldtimer Museum

It earste Nederlânske **Opel Oldtimer Museum** sit sûnt 2006 oan de Brêgeleane yn De Tynje. De oldtimers binne boud tusken 1935 en 1980.

Neist de Opel oldtimers binne der ek berneweinen, fytsen en kuolkasten en miniatuerauto's fan Opel. 

It museum hat in soad Opelûnderdielen op foarried foar de ferkeap. Yn de kantine kin in fideo oer Opel besjoen wurde. 

## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
Skutterskeamer

De **Skutterskeamer** is in museum yn it eardere stedhûs fan Snits oan de Merkestrjitte yn Snits. De keamer sit efter de grutte riedsseal en toant attributen fan de Snitser skutterij. 

De skutterij beweitse en ferdigene eartiids de stêd Snits en waard yn 1907 opheft. Der is noch in foto mei de lêste skuttersleden der op. It museum hat spearen, findels en gewearen fan de skutterij.

Oare foarwerpen binne in reinwettersuveringsynstallaasje en in rattel fan de stedsomropper. 

In bysûnder objekt is de stoarmhelm fan Grutte Pier. Pier wenne de lêst jierren fan syn libben yn Snits dêr't er yn 1520 ferstoar.

Oare objekten:
* Untwerpen foar in ûntwerpwedstryd 
* Tegeltsjes dy't de gemeente krige by eveneminten
* Sulveren potten
* Oantinkens oan de Japanske susterstêd Kurobe
* Potguod dat út de tún fan it stedhûs
* Plattegrûnen fan de Fryske alve stêden
* Oantinkens oan de Kanadezen yn de Twadde Wrâldoarloch
Fuotbalferiening Langwar

**Fuotbalferiening Langwar** is oprjochte op 8 jannewaris 1933 en spilet op sportpark Tsjillân oan de Tsjillânleane. It tenu fan de klup bestiet út in read shirt mei in wite pylk op de mouwen en in witte seame, in witte broek en reade sokken. Sûnt 2015 spilet de jongerein fan Langwar by "SJO RVLC", tegearre mei de jongerein fan Renado en VVI.
It Tsiispakhûs

Suvelmuseum **It Tsiispakhûs**, eartiids yn it teken fan de 'Striid tsjin it wetter', sit yn in earder tsiispakhûs mei de status fan ryksmonumint oan it Ald Hiem yn Wommels, dat datearret fan 1905. Yn de 20e iuw wie der in soad tsiishannel yn Wommels. Yn dit âlde pakhûs stiet in baskule mei stimpels, in mûnsterkiste en in lessener.

De terpetiid stiet sintraal op de ûnderste ferdjipping. De earste terpen waarden om 500 foar Kristus opsmiten. Nei de komst fan de diken om 1200 hinne waarden se, benammen yn de 19e en iere 20e iuw, wer ôfgroeven. De fruchtbere grûn waard doe op de sângrûnen brocht. 
Yn fitrines stean fynsten opsteld dy't om Wommels hinne dien binne. De Middelsee mei syn hege en lege wetterstannen is útbylde middels in makette.
Oan de muorren hingje tekeningen fan de Slachte, dy't om 1983 hinne makke binne foar in tentoanstelling yn it 't Coopmanshûs yn Frjentsjer.

Behalven it museum sit yn itselde gebou ek Ferloskundigepraktyk Swanneblom, dy't yn 2009 oprjochte waard en op 13 maart 2020 nei it Tsiispakhûs ferhuze. Dêr kaam er yn it plak fan in toskedokterspraktyk.

## Sjoch ek
* List fan Fryske musea
Westermûne (De Pomp)

De **Westermûne** is een poldermole by it doarp De Pomp yn de gemeente Kollumerlân. De Westermûne, in grûnsiler, waard yn 1845 boud foar it bemeallen fan de 300 ha grutte polder *Easter- en Westerkrúslân*. Yn it earstoan hie de mûne twa fizels, mar ien dêrfan waard fuorthelle. Yn 1959 bruts by in stoarm ien fan de roeden. It wetterskip woe de mûne doe slope litte, mar krige dêrfoar gjin tastimming. De oerbleaune fizel waard op in diselmotor oansluten. De Westermûne rekke dêrnei sterk yngroeid troch beplanting. Yn 1961 waard hy oankocht troch de gemeente Kollumerlân, dy't him yn 1984 restaurearje liet. Dêrby waard de diselmotor wer fuorthelle en waarden de beammen tichtby de mûne kapt. Yn 1988 wie de Westermûne wer mealree. Nei in nije restauraasje yn 1996 waard de mûne eigendom fan de Monumintestifting Kollumerlân. De Westermûne is in greinen achtkante mûne mei stiennen fjildmuorren, is reiddekt en hat in flecht fan 17,96 m. De mûne, wêrfan de fizel wyls ek troch in elektromotor oandreaun wurde kin, kin op freed- en sneontemiddei besichtige wurde.

## Keppeling om utens
* Moledatabank - ''Kollumerpomp, De Westermolen''
* De Hollandsche Molen - ''De Westermolen te Kollumerpomp''
Wynlust (Boerum)

**Wynlust** (offisjele namme ***Windlust***) is in nôt- en pelmole yn it doarp Boerum, yn de gemeente Kollumerlân. 

## Skiednis
Al yn 1578 waard in mole yn Boerum beskreaun. De nôtmole dy't yn 1711 yn it doarp stie, waard yn 1785 troch brân ferwoaste. Om dy mole te ferfangen waard yn 1787 Wynlust boud, in stellingmole mei selsswichting. De mole waard yn 1946, 1957, 1969 en 1975 restaurearre.

Wynlust hat yn partikulier besit west oant 1997, mar waard doe ferkocht oan de gemeente Kollumerlân, dy't de mole yn 1999-2000 nochris restaurearje liet. Yn 2007 waard it reidtek fan Wynlust ferfongen. De mole is hjoed-de-dei mealree.

De houten achtkante mole, mei lege stiennen foet en houten potdeksele ûnderbou, hat in stellinghichte fan 7,05 meter. De mole is wyls eigendom fan de Monumintestifting Kollumerlân en kin op ôfspraak en as er draait besichtige wurde.

Op 8 april 2012 baarnde de mûne ôf. Jonges hiene deun neist de mûne âlde bibels yn 'e brân set dy't hja yn in kontener fûn hiene en it fjoer wie oerslein nei de mûne.

July 2012 waard bekend dat de mûne fannijs boud wurde soe. Op 6 septimber 2014 waard de mûne offisjeel iepene. Op 6 oktober brocht minister Jet Bussemaker in besite oan Boerum om persoanlik te fernijen dat de *Windlust*, hoewol't it in replika is, syn monumintestatus weromkrige.

## Mûnders
* Reinder Durks Hamming (1811–32)
* Hermanus Habbema (om 1860-81)
* Eelke de Kok (1888-1905)
* Thijs Berends (1905–41)
* J Bremer (1941- )

## Keppeling om utens
*Wynlust yn Molendatabase.
*Wynlust yn De Hollandsche Molen.
*Mûne Wynlust ôfbaarnd. (NOS)
Fuotbalferiening Ljouwert

**Fuotbalferiening Ljouwert** is oprjochte op 14 augustus 1917 en spilet op de fjilden oan de Insulindestrjitte yn Ljouwert. De klup spilet op sneon en op snein. Der binne 2 teams mei dames, 6 senioaren en 20 jeugdteams. (2008)

De bynamme De Klomp krige de klup doe't by de oprjochting út earmoede wolris mei klompen fuotballe waard op it fjild by de Aldehou.

*Tenu: giel shirt, blauwe broek en wite sportsokken

## Keppeling om utens
* Webstee fan Fuotbalklup Ljouwert
Fjoertoer fan Warkum

De **Fjoertoer fan Warkum**, pleatslik ek wol **It Toarntsje** neamd, is de eardere fjoertoer of ljochtopstân oan de Iselmar op de Hylperdyk by de yngong nei de haven fan Warkum. De toer sels datearret fan 1643, doe't ek de dyk fan Warkum nei Hylpen oanlein waard yn it ramt fan it yndykjen fan it Warkumer Nijlân. De toer waard earst mei iken pylders boud mei in izeren plaat, dêr't de fjoerkoer op stie. De houten stellaazje waard troch in stiennen toer ferfongen mei trije ferdjippings en it byhearrende hûs waard yn 1712 boud.

Om 1880 hinne waard it iepen joer ferfongen troch in oaljelantearne. Doe't fjirtich jier letter de kustferljochting nasjonalisearre waard, bleau Warkum syn eigen fjoertoer ûnderhâlden. De toer soarge foar ynkommen, om't skippen dy't delfearen fjoer- en beakenjild betelje moasten. Mei de opbringst dêrfan waard de seeslûs ûnderholden.

Yn 1932 nei't de Sudersee ôfsletten waard, waard de oaljelantearne dôve. Der waard in line fan ljocht fan twa beakens fan glêsljochten pleatst. Dat wiene wer stellaazjes mei fjouwer poaten, lykas by de earste fjoerbeakens, dochs dy waarden fan izer makke.

Oant 1983 waard gebrûk makke fan dy gasljochten. De fjoertoerwachter klom oer in ledder twaris deis nei boppe en betsjinje de lampen mei de hân.

Yn 1984 waarden de gasljochten oernommen troch de provinsje. Hjoed-de-dei binne der elektryske ljochten dy't op sinne-enerzjy wurkje.

Tsjin de wite fjouwerkante toer stiet it hûs fan de fjoertoerwachter, silger Reid de Jong, dy't yn 2004 Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau waard. Hy wenne dêr oant syn ferstjerren yn novimber 2020 selsfooarsjend mei as iennige nutsoansluting in telefoanline dy't troch de Wehrmacht oanlein waard.

## Strontrace
Ienris it jier hjerstmis wurdt de Strontrace fan Warkum nei Warmond syld en werom. Yn 2004 waard as ferrassing troch de lêste fjoertoerwachter in fjoer op de fjoertoer oanstutsen. De marifoan liet de skippers witte dat dat it beaken fan Warkum is. Dêrnei waard it elts jier dien.

## Keppeling om utens
* Ynformaasje op www.vuurtorens.net
CSV De Ljouwerter Swellen

**CSV De Ljouwerter Swellen** (*Folút: Kristlike Sport Feriening De Ljouwerter Swellen*)  is oprjochte op 15 augustus 1924 en spilet op sportpark Nijlân oan de Middelzeelaan. It tenu fan de klup bestiet út in blau shirt, in swarte broek en blauwe sokken.
Stip yn 't gat

**Stip yn 't Gat** is de hertlike foarm fan potstro. It waard eartiids in soad iten.

Yngrediïnten:
* 150 gram bokweetgroatten
* 200 gram meager rikke spek
* 1 liter sûpe
* mespunt sâlt

## Tameitsjen
*Snij it spek yn dobbelstientsjes
*Doch de bokweetgrôt mei it sâlt yn in panne
*Jit rierendewei flaps foar flaps de sûpe der by. 
*Bliuw rieren wylst de molke en de grôt oan 'e kôk brocht wurdt. 
*Lit it in kertier op in leech pitsje trochsiede. No en dan efkes riere
*Bak de dobbelstientsjes spek út.
*Skep de bokweetgroatttenbrij yn in djip board.
*Meitsje der in kûltsje yn, en doch der wat útbakte spekjes yn (eventueel mei spekfet)

## Keppeling om utens
*Webstee Lekker Frysk
De Volharding (Jislum)

**De Volharding** is in poldermûne by Jislum yn de gemeente Noardeast-Fryslân.  De mûne is op ôfspraak te besichtigjen. 

## Beskriuwing
De Volharding is in muonts en stiet likernôch in heale kilometer westlik fan Jislum oan de Aldfeart. De mûne waard yn 1872 boud foar it bemeallen fan de 50 ha grutte polder 'Ald Piip'. Hy koe yn it earstoan yn- en útmealle. Yn 1955 ferlear De Volharding syn funksje en rekke yn ferfal. De mûne wie yn 1972 de earste dy't yn besit kaam fan de Stifting De Fryske Mole, dy't him ek restaurearje liet. Dat barde nochris yn 1994. Yn 2000 krige de mûne in nije fizel. De Volharding waard yn 2006 troch it Wetterskip Fryslân oanwiisd as reservegemaal yn gefal fan wetteroerlêst. 

Yn 2019 gyng nei in restauraasje fan de wetterrinnen troch in gearrin fan omstannichheden it wjukkekrús foar in part ferlern. Om de skea te beheinen is de kape ferwidere en de romp ôfdutsen. Fanwegen in fersekeringskwestje duorre it oant oktober 2022 dat it ryksmonumint restaurearre waard. 

## Beskriuwing
De Volharding is in houten achtkante muonts op stiennen fjildmuorren, dekt mei daklear en in flecht fan 9,30 meter.

## Keppeling om utens
* Molendatabank
* Feriening De Hollandsche Molen
Museum foar Tsjerklike Keunst

It **Museum foar Tsjerklike Keunst** oan It Noard yn Warkum yn 'e pastorije fan de eardere Sint-Werenfridustsjerke wie in yn 1985 oprjochte museum. It museum gie út fan 'e Pastoar Janning Stifting, mar waard fanwegen yn 2017 fanwegen brek oan frijwilligers en it tebekrinnen fan it tal besikers sletten..

## Pastoar Janning
Johannes-Hendrikus Janning waard 1914 berne yn Nieuw Schoonebeek. Nei syn wijing as pryster yn 1940 waard er kapelaan yn Vianen, 's Heerenberg en Snits (1947-1956). Oant 1965 wie er pastoar yn Heech en dêrnei yn Warkum. Hy sette him yn foar de earste grutte opknapbeurt fan de Werenfridustsjerke. As leafhawwerij skildere hy nayf en samle er tsjerklike keunst. Dy samling wie de basis foar it lettere museum. 
 
## Museumkolleksje
De kolleksje joech omtinken oan it 'rike roomske libben' mei liturgyske klean, tsjerklik sulver, bylden en oare keunstskatten. De kolleksjes wiene ferdield oer meardere romtes. De grutte keamer waard brûkt foar wikseleksposysjes en kryststâltsjes.
Sa wie der in weardefol stik Ald-Warkum yn de Warkumerkeamer, ein 18e iuw ynrjochte yn in hûs oan it Súd yn Warkum en sûnt 1998 ûnderbrocht yn it museum. De wanden fan dy keamer hiene tegeltablo's mei foarstellings fan 'e fjouwer seizoenen besteande út sa'n 1500 tegels. Yn 'e gong hong in 14-dielige krúswei út 1924 út de skoalle fan Toorop. Yn de treppehal hongen skilderijen fan 'e yn 1980 ferstoarne pastoar.

Op 'e earste ferdjipping fan it museum stiene houten bylden fan skipsbouwer Nanning Hendrik Bulthuis (1885-1977). Yn de middelste keamer (boppe) wiene in fraai beskildere kast (1728), fitrines mei tsjerklik sulver en in kolleksje liturgyske klean. Yn de foarste keamer wie ek tsjerklik erfguod te sjen.

Der hongen ek in tal skilderijen fan pastoar Janning silger. Yn de Warkumer Keamer út 1797, yn de pastorije, is in tegelkeamer mei 1500 tegels mei dêrop de fjouwer seizoenen. It besjen wurdich wie de twa meter hege en achttjin meter lange lambrisearring yn de Janningkapel, dy't út in tsjerke yn East-Dútslân komt. Opfallend wiene de werjeften fan útsniene skilderijen fan Rafael en de bruorren Van Eijk.

Ek it neogoatyske tsjerkegebou út 1877 wie te besichtigjen. De boumaster Alfred Tepe liet him ynspirearje troch de Westfaalske- en Nederrynske gotyk. De tsjerke is sûnt 2022 gjin tsjerke mear.

## Sjoch ek
* List fan Fryske musea