open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brief oan de Aleksandrinen

It ***Brief oan de Aleksandrinen***, ek wol koartwei ***Aleksandrinen*** neamd, is in pseudepigrafyske tekst ûnder de namme fan 'e apostel Paulus, dy't neamd wurdt yn it Fragmint fan Muratori, mar sels net oerlevere is. De anonime skriuwer fan it Fragmint fan Muratori, ien fan 'e âldste listen fan kanonike geskriften fan it Nije Testamint fan 'e kristlike Bibel, beskôge *Aleksandrinen* as apokryf. Utsein ditte is der eins neat mei wissichheid oer dit brief te sizzen.

De Dútske bibelwittenskipper Theodor Zahn (1838-1933) miende dat er in fragmint fan *Aleksandrinen* ûntdutsen hie yn it achtste-iuwske *Sakremintarium en Leksjonarium fan Bobbio*, yn 'e *[[Bibliothèque Nationale de la France]]*, te Parys. Dat fragmint bestiet út in learend stik mei as titel *Brief fan Paulus de Apostel oan de Kolossers*, mar it komt net út it nijtestamintysk *[[Brief oan de Kolossers]]*, noch út lykfol hokker oar bekend brief fan Paulus. Der wurdt ek wol tocht dat *Brief oan de Aleksandrinen* ienfâldichwei in alternative namme is foar it *[[Brief oan de Hebreeërs]]*.
Laura Lion

**Laura Lion**, echte namme: **Lenka Prášilová** (Litoměřice, 24 maart 1983), is in rêstend Tsjechysk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Boheemsk komôf, dy't gebrûk makke hat fan in grut ferskaat oan artystenammen (mar bekendheid krige as Laura Lion).

## Libben
Lion is hikke en tein yn Litoměřice, in stêd yn it noardwesten fan Tsjechje, tichteby de Dútske grins. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2002, en stie fral bekend om har boarsten, mei kup 36DD. Fan natuere hie se al in D-kup, mar letter ûndergie se in "ferstevigingsoperaasje", dy't har boarsten foller makke.

Yn 't earstoan wurke Lion benammentlik yn Jeropa, en spile dêrby û.m. yn fjouwer edysjes fan *Natural Wonders of the World*, in langrinnende rige yn it grutteboarstesjenre; fjouwer films fan it Sweedske *[[Private (filmstudio)|Private]]*-label; en in pear fideo's fan 'e Italjaanske pornoakteur en -regisseur Rocco Siffredi. Letter wurke se ek yn 'e Feriene Steaten, dêr't se yn 2007 al yn likernôch 90 films spile hie. Yn totaal makke Lion neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) 169 pornofilms, en dêrnjonken spile se yn fideo's op in ferskaat oan pornowebsiden, lykas *[[Boob Butler]]* en *[[BangBros]]*. Yn 2011 loek se har werom út 'e pornoyndustry.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Laura Lion
* Biografy fan Laura Lion yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Laura Lion yn  e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Loona Luxx

**Loona Luxx**, echte namme: **Angelique Rey** (Biarritz, 31 desimber 1979), is in rêstend Frânsk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise fan mingd Italjaansk-Koptysk komôf, dy't yn it ferline ek wol gebrûk makke hat fan 'e artystenammen Loona Lux, Luna Luxx en Droona Lauren.

## Libben
Luxx waard berne op Aldjiersdei 1979 yn it Súdfrânske baaiplak Biarritz, oan 'e kust fan 'e Golf fan Biskaje. Hja waard yn 2008 ûntdutsen troch de Italjaanske pornoregisseur Francesco Fanelli en makke noch datselde jiers, op har 27ste, har debút yn dy syn pornografyske film *Revenge*. Luxx ferfear al rillegau nei de Feriene Steaten, dêr't se har nei wenjen sette yn Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje. Dêr wurke hja foar sokke foaroansteande pornolabels as Diabolic, Digital Sin, Evil Angel en New Sensations. 

Yn totaal spile se neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn rom fjirtich pornofilms, mar yn nammenstemear fideo's foar pornowebsiden. Dêrby wurke se gear mei stjerren as Rocco Siffredi en Lexington Steele. Luxx hat mei har wurk al seis nominaasjes foar in AVN Award (de Oskar fan 'e pornowrâld) yn 'e wacht sleept, en ek hat se in kear nominearre west foar in Hot d'Or, de wichtichste Jeropeeske pornografypriis. Njonken har aktearkarriêre is Loona Luxx ek wurksum as model foar neakenblêden en as stripper.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Loona Luxx yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Loona Luxx yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Brief oan de Laodikers

It ***Brief oan de Laodikers***, ek wol koartwei ***Laodikers*** neamd, is in mooglik ferlern gien brief fan 'e apostel Paulus oan 'e kristlike gemeente yn it stedsje Laodikéa (of Laodiséa), yn it súdwesten fan Lyts-Aazje. It bestean fan dit brief wurdt nei ferwiisd yn it nijtestamintyske *[[Brief oan de Kolossers]]* 4:16: *"As dit brief by jimme foarlêzen is, moatte jimme derfoar soargje dat it ek yn 'e gemeente fan Laodikéa foarlêzen wurdt. En jimme moatte dat [brief] út Laodikéa lêze."*

It is bekend dat der yn 'e Aldheid ferskate teksten bestien hawwe wêrfan't beweard waard dat se it missend brief oan Laodikéa wiene, mar dy binne letter suver allegear ferlern gien, en boppedat, sawol doe as tsjintwurdich waarden se oer it algemien beskôge as ferfalskings wêrmei't men besocht it probleem fan in weiwurden dokumint op te lossen. Allinne it Latynsktalige "Brief oan de Laodikers" is (as ûnderdiel fan 'e *[[Codex Fuldensis]]*) oant hjoed de dei ta bewarre bleaun, mar dat is eins in koarte gearstalling fan fersen út oare *[[brieven fan Paulus]]*, benammentlik út *[[Filippiërs]]*, en wurdt sadwaande beskôge as in wol hiel kneukelhouwerige ferfalsking.

Under hjoeddeiske bibelwittenskippers en teologen besteane ferskillende teoryen oangeande it *Brief oan de Laodikers*:
# *Laodikers* wie in autentyk brief fan Paulus, mar it is ferlern gien.
# *Laodikers* hat nea as sadanich bestien; en
## *"dat [brief] út Laodikéa"* ferwiist nei ien fan 'e oare brieven fan Paulus, dy't troch de apostel recycle wie.
## *"dat [brief] út Laodikéa"* ferwiist nei it *[[Brief oan de Efeziërs]]*, dat net spesifyk oan 'e gemeente yn Efeze stjoerd wie, mar oan alle gemeenten oan en deunby de westkust fan Lyts-Aazje, mei dêrûnder ek dy yn Laodikéa. Dit brief krige letter pas de namme fan *Efeziërs*, om't dat dêrsanne de wichtichste stêd wie.
# It *Brief oan de Kolossers* is sels gjin autentyk brief fan Paulus, dus dan kin *Laodikers* oft dat no wol of net bestien hat, ek net autentyk west hawwe.
2 Barûch

***2 Barûch*** is in joadske pseudepigrafyske tekst dy't nei alle gedachten skreaun is yn 'e lette earste of iere twadde iuw n.Kr., mar yn elts gefal nei de ferwuostging fan Jeruzalim en de Timpel yn it jier 70. De tekst sels hâldt út dat de auteur Baruch ben Neriah is, dy't yn it Alde Testamint fan 'e Bibel omskreaun wurdt as de learling en klerk fan 'e profeet Jeremia, mar dat is net wier, en *2 Barûch* wurdt mei dêrom as apokryf beskôge troch alle joadske streamings en hast it hiele kristendom. Allinne yn 'e Syrysk-Otterdokse Tsjerke makket it ûnderdiel út fan 'e kanon, mei't it yn (guon eksimplaren fan) 'e *[[Peshitta]]* stie.

## Opbou en oerlevering
*2 Barûch* bestiet út 87 haadstikken. De earste 77 dêrfan foarmje de ***Syryske Iepenbiering fan Barûch*** (of de *Syryske Apokalyps fan Barûch*), wylst de lêste tsien it ***Brief fan Barûch oan de Njoggen en in Heale Stamme*** foarmje. Oarspronklik wiene dit twa ôfsûnderlike dokuminten. Om't de *Syryske Iepenbiering fan Barûch* sa'n grut part fan 'e tekst útmakket, wurdt dy namme ek wol brûkt foar hiele *2 Barûch*. Op himsels is de *Iepenbiering* mar oerlevere yn in pear Grykske, Latynske en Syryske fragminten. It *Brief fan Barûch* hat in folle gruttere fersprieding, en is oerlevere yn teminsten 36 Syryske manuskripten. De hiele tekst fan *2 Barûch* is bekend út in Syrysk hânskrift út 'e sechsde of sânde iuw dat yn 1866 weromfûn waard yn Milaan, wylst der ek in Arabysk manuskript bestiet, dat yn 1974 ûntdutsen waard. De Syryske ferzje is hast sûnder mis in oersetting út it Gryksk, wylst de oarspronklike, ferlern giene tekst nei alle gedachten yn it Hebriuwsk skreaun wie.

## Ynhâld
De *Syryske Iepenbiering fan Barûch* is in griemmank fan gebedens, klaachlieten en fizioenen, dy't it kanonike boek *[[Jeremia (bibelboek)|Jeremia]]* net wanlyk is. Mar hoewol't "Barûch" it hjir hat oer de ferwuostging fan Jeruzalim troch Nebûkadnêzer II, yn 586 f.Kr., is men fan tinken dat it eins giet oer de ferwuostging fan deselde stêd troch de Romeinen, yn it jier 70. De tekst giet yn op it ûnk en lijen fan in teokratysk folk (de Joaden), en harren úteinlike oerwinning op harren fijannen. Dêrta wiist it foarút nei de komst fan 'e (joadske) messias (net de soan fan God, sa't de kristenen him sjogge, mar in godlik ynspirearre minske). Hoewol't de sûnde weromfolge wurdt nei syn oarsprong yn 'e die fan Adam (doe't dy de apel oannaam fan Eva en derfan iet wylst er wist dat it troch God ferbean wie), wiist de *Iepenbiering fan Barûch* it idee fan 'e erfsûnde ôf: *"elkmis fan ús hat de Adam fan syn eigen siel west"* (*2 Bar.* 54:15).

Yn it *Brief fan Barûch oan de Njoggen en in Heale Stamme* wurdt benammentlik de hope útsprutsen op in takomstige beleanning nei it hjoeddeisk lijen. Fierders wurde deryn behannele it ferflean fan 'e tiden, it oanduorjen fan it Ferbûn fan Mozes (tusken de Joaden en God), en de frije wil fan eltse minske om God te folgjen of net.
Ljouwerterdyk

* De dyk Ljouwerterdyk yn Frjentsjer.
* De dyk Ljouwerterdyk yn Snits.
* It sportpark Ljouwerterdyk yn Snits.
* De wyk Ljouwerterdyk yn Snits.
Merkstrjitte

* De Merkstrjitte yn Hukeswagen.
* De Merkstrjitte yn Naarden.
* De Merkstrjitte yn Snits.
* De Merkstrjitte yn Ulrum.
* De Merkstrjitte yn Wâldsein.

* De Lange Merkstrjitte yn Ljouwert.
* De eardere Koarte Merkstrjitte yn Ljouwert.
Wilkie Collins

**Wilkie Collins** (Londen, 8 jannewaris 1824 – dêre, 23 septimber 1889) wie in Britsk skriuwer (fan romans en koarte ferhalen), toanielskriuwer en essayist. Hy wie tige populêr yn de Fiktoriaanske tiid. Hy skreau 30 romans, mear as 60 koarte ferhalen, 14 toanielstikken en goed 100 essays. 

Collins wie in tiidgenoat en freon fan Charles Dickens. In tal fan syn wurken waarden ek foar it earst yn Dickens syn tydskriften Household Words en All the Year Round publisearre. Collins is it meast ferneamd fan de romans *The Woman in White* (1860) en *The Moonstone* (1868), beide foarrinners fan de detectiveroman mei noch skaaimerken fan de Goatyske roman, *Armadale* en *No Name*.

De publikaasje fan *The Moonstone* soarge foar sensaasje om reden fan de beskriuwings fan opiumferslaving dy't de roman joech. Wilkie Collins basearre dy foar in part op syn eigen ûnderfinings mei opium. Troch dy ferslaving hie Collins op letter jierren hieltiid mear te lijen fan waanfoarstellings. De meast wûnderlike dêrfan wie syn oertsjûging dat er konstant beselskippe waard fan in dûbelgonger, dy't er *"Ghost Wilkie"* neamde.

Wilkie Collins wie de âldste soan fan keunstskilder William Collins en in broer fan Charles Allston Collins, dy't ek skildere. Yn 1848 publisearre er in biografy fan syn heit mei de titel *Memoirs of the Life of William Collins, Esq., R.A.* 

## Wuk

### Romans

* *Antonina*, 1850
* *Basil*, 1852 
* *Mr Wray’s Cash Box*, 1852
* *Hide and Seek*, 1854 
* *The Dead Secret*, 1856 
* *The Woman in White*, 1860 
* *No Name*, 1862 
* *Armadale*, 1866 
* *The Moonstone*, 1868 
* *Man and Wife*, 1870
* *Poor Miss Finch*, 1872 
* *Miss or Mrs?*, 1873 
* *The New Magdalen*, 1873 
* *The Law and The Lady*, 1875 
* *The Two Destinies*, 1876
* *The Haunted Hotel*, 1878
* *The Fallen Leaves*, 1879 
* *A Rogue’s Life. From his birth to his marriage*, 1879 
* *My Lady’s Money,* 1879 
* *Jezebel’s Daughter,* 1880 
* *The Black Robe*, 1881 
* *Heart and Science*, 1883
* *„I Say No“*, 1884 
* *The Evil Genius*, 1886 
* *The Guilty River*, 1886
* *The Legacy of Cain*, 1889
* *Blind Love*, 1889 

## Keppelings om utens
*''Memoirs of the Life of William Collins''
Maria Francesca Rossetti

**Maria Francesca Rossetti** (Londen, 17 febrewaris 1827 - dêre, 24 novimber 1876) wie in Ingelsk skriuwster en literatuerkritika. 

Maria Rossetti wie in dochter fan de dichter Gabriele Rossetti, oarspronklik fan Itaalje, en de âldste suster fan de skriuwers William Michael Rossetti en Christina Georgina Rossetti en fan dichter en keunstskilder Dante Gabriel Rossetti.
Christina droech har gedicht *Goblin Market* op oan har suster.

Rosetti har boek *The Shadow of Dante: Being an Essay Towards Studying Himself, His World, and His Pilgrimage* ferskynde yn 1871. Letter yn har libben waard Maria Anglikaanse non. Sy kaam te hôf op *Brompton Cemetery* yn it westen fan Londen.

## Keppeling om utens
*De tekst fan 'The Shadow of Dante' yn it Internet Archive
Brief fan de Korintiërs oan Paulus

It ***Brief fan de Korintiërs oan Paulus***, ek wol koartwei ***Korintiërs oan Paulus*** neamd, is in algemien as apokryf beskôge tekst út 'e earste of twadde iuw, dy't oarspronklik ûnderdiel útmakke fan 'e *[[Hannelingen fan Paulus]]*, mar letter dêrút losmakke waard en as selsstannich geskrift sirkulearre. It brief hâldt út in reäksje te wêzen fan 'e ier-kristlike gemeente yn it Grykske Korinte op 'e beide nijtestamintyske brieven dy't de apostel Paulus dêroan skreau (ntl. it *[[Earste Brief oan de Korintiërs]]* en it *[[Twadde Brief oan de Korintiërs]]*).

Yn *Korintiërs oan Paulus* wurdt de lear fan Simon de Tsjoender (sjoch: *[[Hannelingen fan de Apostels]]* 8:9-25) beskreaun, mei dêrûnder de ideeën dat God net almachtich is; dat de weropstanning ferfalske wie; dat de Kristus net wierlik de lichaamlik ynkarnearre God wie (de lear fan it dosetisme); dat de wrâld troch ingels skepen is (de Demiurch); en dat de Joadske profeten mis wiene. In beskie fan Paulus, it pseudepigrafysk *[[Tredde Brief oan de Korintiërs]]* makke ek ûnderdiel fan *Hannelingen fan Paulus* út. *Korintiërs oan Paulus* kin begrepen wurde as in oprop of oantrún om ketterske tinkbylden te bestriden; *Korintiërs oan Paulus* wie dus inkeld nedich as oanlieding foar *3 Korintiërs*, en moat sadwaande it wurk wêze fan in otterdokse kristen dy't it gesach fan Paulus brûke woe as stôk om syn dosetyske en gnostyske tsjinstanners mei te slaan. 

Nettsjinsteande it feit dat *Korintiërs oan Paulus* yn 'e Aldheid al rûnom erkend waard as in ferfalsking, hat it dochs in hoartsje diel útmakke fan 'e kanon fan 'e Armeensk-Otterdokse Tsjerke.
Napoleon Sarony

**Napoleon Sarony** (Kebek, 1821 – New York City, 9 novimber 1896) wie in Amerikaansk litograaf en fotograaf.

## Biografy
Sarony ferhuze mei syn famylje yn 1836 nei New York. Dêr wurke er yn it earstoan as yllustrator foar *Currier and Ives*, om 1843 in eigen litografy-saak te begjinnen yn 'e mande mei James Major, ‘Sarony & Major’, letter ‘Sarony and Company’ neamd. Yn 1867 iepene er in ferneamde fotostudio oan Union Square. Dêr ûntjoech er him ta ien fan ferneamdste portretfotografen fan syn dagen. Sa fotografearre er ûnder oaren de boargeroarloch-generaal William T. Sherman, de skriuwers Mark Twain en Oscar Wilde en ferneamde stjerren fan it Amerikaansk teäter út de twadde helte fan de 19e iuw, ûnder wa't Sarah Bernhardt wie. Faak makke er gebrûk fan stereoskopy.

In portret fan Oscar Wilde late yn 1884 ta in rjochtssaak en lang om let ta de earste wetlike omskriuwing fan it begryp copyright. Copyright hie yn dy dagen oars in wat oare lading as hjoeddeisk. It wie wenst dat fotografen de fan harren fotografearre persoanen (bot) betellen om te posearjen en dêrnei sels it rjocht hiene om de foto's te ferkeapjen. Sa betelle Sarony bygelyks oan Sarah Bernhardt $1.500 om te posearjen (dat soe no sa'n $20.000 wêze).

## Famylje
Sarony troude twaris. Syn earste frou stoar yn 1858; syn twadde, Louie, is fan witten dat hja oerhinge nei eksintryk hâlden en dragen mei in foarleafde foar útwrydske klaaiïng dy't hja faak mar ien middei oanhie en dan werombrocht nei de winkel.

Oliver François Xavier Sarony, syn broer, wie ek portretfotograaf, dy't meast yn Ingelân wurke; hy stoar yn 1879. Napoleon hie in  soan  Otto (1859–1903).

Sarony waard beïerdige op begraafplak Green-Wood yn Brooklyn.

## Galery

Ofbyld:TwainmarkSarony.jpg|Mark Twain, 1895, hânkleure foto
Ofbyld:Evelyn Nesbit by Sarony Studio, 1901.jpg|Evelyn Nesbit, 1901
Ofbyld:SarahBernhardt1880.jpg|Aktrise Sarah Bernhardt
Ofbyld:Margaret Anglin by Sarony.jpg|Aktrise Margaret Anglin
Ofbyld:John White Alexander.jpg|John White Alexander
Ofbyld:Lillie Langtry by Napoleon Sarony, 1882.jpg|Lillie Langtry, 1882
Ofbyld:Oscar Wilde by Napoleon Sarony (1821-1896) Number 18.jpeg|*Oscar Wilde No. 18* (1882), it ûnderwerp de copyright-saak
Ofbyld:Oscar Wilde - Sarony. LCCN98519712.jpg|Oscar Wilde, 1882
Ofbyld:Mary Anderson as Parthenia by Napoleon Sarony 1883.jpg|Mary Anderson, as Parthenia, 1883
Ofbyld:Adah Isaacs Menken by Sarony.jpg|Aktrise Adah Menken, om 1870 


## Keppeling om utens
* Artikel en foto’s fan *Napoleon Sarony* en Mark Twain
Animaasjefilm (betsjuttingsside)

In **animaasjefilm** is in film besteande út in rige frames wêrfan't de ynhâld stadichoan feroaret en dy't efterinoar opnommen binne, sadat de yllúzje fan beweging kreëarre wurdt. Foarmen hjirfan binne:
*tekenfilm, besteande út bylden dy't mei de hân of de kompjûter tekene binne
**[[stop-motion]]*, besteande út bylden fan trijediminsjonale foarwerpen dy't tusken de opnommen frames troch hieltyd in bytsje fan posysje feroare wurde
**klaai-animaasje of *claymation*, besteande út bylden fan klaaipoppen
Kening Willem-Alexanderkanaal

It **Kening Willem-Alexanderkanaal** (Nederlânsk: *Koning Willem-Alexanderkanaal*) is in kanaal yn Drinte fan 6 km lang tusken it Scholtenskanaal by Klazienaveen en de Bladderswijk by Oranjedorp. It nije kanaal troch de Hûnsrich is in ûnderdiel fan it projekt "Veenvaart"-projekt, in projekt om mear plezierfartugen en toeristen nei de Veenkoloniën te krijen. Dêrta wurde ek tsientallen slûzen en brêgen oanlein. Kearn fan dit projekt is de farferbining tusken Ter Apel en Erica troch de Drintske en Grinslanner Feankoloanjes en in rommere sin tussen Grinslân en Noard-Dútslân.
 
It kanaal waard iepene yn 2013.

## Namme
It kanaal is it earste ynfrastrukturele projekt yn Nederlân dat nei kening Willem-Alexander neamd is. It oarspronklike útstel wie om it kanaal *Veenkanaal* te neamen.
Jan Adolf Hillebrand

**Jan Adolf Hillebrand** (Lotte, 1786 – Ljouwert, 6 april 1846) wie in oargelbouwer út Westfalen dy't yn Fryslân wenne en wurke.

## Libben en wurk
Hillebrand festige him yn 1812 yn Ljouwert. Hy wie in learling en mei-oparbeider fan Albertus van Gruisen en Willem van Gruisen. Tegearre mei syn broer Gerhard Heinrich Hillebrand hie er in oargelmakkerij dy't 1835 tichgie. De tsjerke-oargels waarden boud foar fral tsjerken yn Fryslân.

## List oargels <small>(kar-út)</small>
Brief fan de Apostels

It ***Brief fan de Apostels*** is in algemien as apokryf beskôge tekst besibbe oan it Nije Testamint fan 'e kristlike Bibel, dy't yn it Westen ferlern gien wie oant der oan it begjin fan 'e tweintichste iuw in oersetting yn it Ge'ez, de deade tsjerketaal fan 'e Etiopysk-Otterdokse Tsjerke, ûntdutsen waard. It brief waard geregeldwei brûkt troch dy tsjerke, hoewol't it net ta de kanon rekkene waard. Neitiid koene in fragmintarysk Koptysk manuskript út 'e fyfde of fjirde iuw en ien oerlevere side fan in Latynsktalige palimpsest út 'e fyfde iuw identifisearre wurde as hearrend ta deselde tekst. De oarspronklike, Grykske ferzje is net oerlevere.

It *Brief fan 'e Apostels* wurdt yn 'e regel datearre yn 'e midden fan 'e twadde iuw, en is mei 51 haadstikken fierwei de langste fan alle kanonike en apokrife brieven. De earste tsien haadstikken, likernôch in fyfdepart fan 'e folsleine tekst, is skreaun yn 'e (literêre) foarm fan in brief, sij it sa oerflakkich dat wol dúdlik is dat it nea echt in brief west hat. Yn dy earste tsien haadstikken wurdt de berte, ferrjochting fan wûndertekens en weropstanning út 'e dea fan Jezus Kristus behannele. De oare 41 haadstikken dogge ferslach fan in fizioen en nimme dêrnei de foarm oan fan in dialooch tusken Jezus en de apostels, besteande út likernôch sechstich fragen en antwurden.

De tekst liket basearre te wêzen op (parten fan) it Nije Testamint, yn it bysûnder it *[[Evangeelje fan Jehannes]]*. Mar der binne teffens dúdlike ynfloeden yn te bespeuren fan oare as apokryf beskôge geskriften, lykas de *[[Iepenbiering fan Petrus]]*, it *[[Brief fan Barnabas]]* en *[[De Hoeder fan Hermas]]*. De ynhâld, lykwols, giet rjocht yn tsjin 'e gnostyk en it dosetisme (dat leart dat Jezus net de lichaamlik ynkarnearre God wie). Neffens de tekst soe it *Brief fan 'e Apostels* koart nei de himelfeart fan Jezus skreaun wêze troch de (doetiidske) tolve apostels. Om't Paulus fan Tarsus doe noch net ta it kristendom bekeard wie, slút it him needsaaklikerwize út fan 'e omskriuwing "apostels". Mar dochs hat de anonime auteur, nei't men oannimme mei fanwegen Paulus syn ûnmisbere rol yn 'e lettere tsjerke, in foarsizzing fan syn kommen en dwaan tafoege. De reden dat it *Brief oan de Apostels* nettsjinsteande syn otterdoks boadskip yn 'e Westerske tsjerken yn ûnbrûk rekke is, is nei alle gedachten de foarsizzing yn 'e tekst dat de werkomst fan 'e messias plakfine soe 150 jier nei de útstoarting fan 'e Hillige Geast oer de tolve oarspronklike apostels ûnder it earste Pinksterfeest, wat dúdlikernôch net barde.
Sutton Courtenay

**Sutton Courtenay** is in plak en *civil parish* yn de bestjoerlike krite Vale of White Horse, yn it Ingelske greefskip Oxfordshire. It plak leit oan de rivier de Teems, trije kilometer besuden Abingdon en fiif kilometer noardwest fan Didcot. Sutton hearde by it greefskip Berkshire oant de grinsferoarings fan 1974; der wenje sa'n 2413 minsken.

## Ut de skiednis
* 688: Kening Ine fan Wesseks foarsjocht Kleaster Abingdon fan de bûtenpleats (*manor*) Sutton. 
* 801: Sutton wurdt keninklik, allinne de tsjerke en it hûs fan de pryster behearre ta it kleaster
* 1086: It Domesday Book fernijt dat Sutton foar de helte oan de kening heart
It nammepart „Courtenay“ waard taheakke doe't Sutton ein 12e iuw besit fan de famylje Courtenay wie.

## It besjen wurdich
* Norman Hall (boud om 1192)
* The Abbey (om 1320)
* Great Hall (14e iuw)
* The Wharf (1913), bûtenpleats fan Herbert Henry Asquith. Dêr waard it beslút dat Ingelân de Earste Wrâldkriich yngean soe ûndertekene.
* All Saint’s Church (12e iuw)
* Op it *All Saints Churchyard* yn Sutton Courtenay binne ûnder oaren beïerdige:
** Herbert Henry Asquith (1852-1928), Britsk politikus en earste minister
** Eric Blair (1903-1950), Britsk skriuwer, sjoernalist en kritikus, ferneamd ûnder de skûlnamme *[[George Orwell]]*
** Franta Belsky (1921-2000), Tsjechysk-Britsk byldhouwer.


Ofbyld:All Saints Church, Sutton Courtenay - geograph.org.uk - 59576.jpg|*All Saint’s Church*
Ofbyld:The Plough Inn, Sutton Courtenay - geograph.org.uk - 83504.jpg|*The Plough Inn*
Ofbyld:Asquith's tomb, All Saints church, Sutton Courtenay - geograph.org.uk - 362223.jpg|Grêf fan Asquith
Ofbyld:Grave of Eric Arthur Blair (George Orwell), All Saints, Sutton Courtenay - geograph.org.uk - 362277.jpg|Grêf fan Eric Blair


## Keppelings om utens
*De abij fan Sutton Courtenay
Saskia Holleman

**Saskia Holleman** (Ljouwert, 20 maaie 1945 - Amsterdam, 10 juny 2013) wie in Nederlânsk fotomodel, aktrise en abbekate.

## Biografy
Saskia Holleman siet yn Rijswijk (Súd-Hollân) op skoalle dêr't har talint foar aktearjen al dúdlik waard. Nei har eineksamen gie se nei de Akademie voor Kleinkunst, dêr 't se lykwols yn 1967 fanwegen opstannich gedrach tsjin de dosinten fuortstjoerd waard. Yn itselde jier hie se in lytse rol yn de debútfilm fan Martin Scorsese, *I call first*. Se figurearre dêrnei yn ferskate Nederlânske produksjes.

Holleman die 4 augustus 1970 mei oan in *fotoshoot* foar Sekstant, it blêd fan de NVSH. Hendrik Jan Koldewij makke 150 foto's fan in neakene Holleman yn in greide by Nootdorp. Ien fan dy foto's is yn 1971 brûkt foar de legindaryske ferkiezingsposter fan de PSP.
Yn 1972 hie Holleman de haadrol yn de Nederlânske ferzje fan de hippymusical Hair.

Nei har stúdzje rjochten wurke Holleman 31 jier as strafadvokate. Yn de jierren tachtich wie hja bestjoerslid foar Nederlân fan *Women’s World Banking*, in organisaasje dy't mikrokrediten joech oan froulju yn de Tredde Wrâld.

Yn 2011 waard de PSP-affysje troch de besikers fan de tentoanstelling 'De kiezer' ferkeazen ta "bêste ferkiezingsposter sûnt 1918". Doe al slim siik posearre se foar it affysje dat har yn Nederlân ferneamd makke hie.

Sûnt 1972 wie hja de libbenspartner fan skriuwer en oersetter Peter Verstegen.

### Films
* *I call first* fan Martin Scorsese (1967), as famke yn in dream
* *Wet Dreams* fan û.o. Lasse Braun en Jens Jørgen Thorsen (1974)

### Musikals
* *[[Hair (musikal)|Hair]]*, 1972, froulike haadrol

## Keppelings om utens
* ''PSP-postervrouw Saskia Holleman overleden''
* ''PSP-postervrouw Saskia Holleman (1945-2013): Bloot, beeldschoon en blij in de wei''
*  ''Saskia Holleman overleden De vrouw op de PSP-poster uit 1971''
Hebreeërs

* It folk fan 'e Hebreeërs, dat min ofte mear synonym is mei Israeliten of Joaden, al wurdt dizze oantsjutting it meast brûkt foar de Israeliten út it tiidrek fan 'e aartsfaars.
* It bibelske *[[Brief oan de Hebreeërs]]* út it Nije Testamint, gauris ôfkoarte ta *Hebreeërs*.
Technyske Universiteit fan München

De **Technyske Universiteit fan München** (*Technische Universität München*), stifte yn 1868, is in universiteit yn de Dútske stêd München yn de dielsteat Beieren. De universiteit hat 13 fakulteiten, dêr't mear as 32.000 studinten oan ynskreaun steane.

## Keppeling om utens
* Webstee Technyske Universiteit fan München
Blauwe Moskee fan Mazar-e-Sharif

De **Blauwe Moskee fan Mazar-e-Sharif** is in 15e-iuwske moskee yn it sintrum fan de stêd Mazar-e-Sharif yn it noarden fan Afganistan. De moskee, dy't reekaam yn 1481, tanket har namme oan de protte kobaltblauwe en turkoaizen tegels dêr't de koepels en minaretten mei beklaaid binne. De moskee wurdt druk besocht troch pylgers.

De moskee wurdt troch sjyityske moslims fereare as de graftombe fan Aly ibn Abû Talyb, de skoansoan fan de profeet Mohammed. De namme fan de stêd hâldt yn "Tombe fan de Ferhevene". Lykwols binne der guons dy't sizze dat Aly ibn Abû Talyb yn de Iraakske stêd Najaf begroeven leit, yn de Imam Alimoskee.

Under de besetting fan de Sovjet-Uny (1979-1989) en de dêrnei folgjende boargeroarloch hat de moskee slim te lijen hân en is swier skansearre rekke. 


Ofbyld:Mazar-e Sharif - Mosque.jpg|
Ofbyld:Mazar-e Sharif - all blue.jpg|
Ofbyld:Shrine of Hazrat Ali.jpg|
Algemiene Seinbrieven

De **Algemiene Seinbrieven** beslane 7 fan 'e 21 brieven yn it Nije Testamint fan 'e kristlike Bibel. Dêrby giet it om 'e folgjende geskriften:
* it *[[Brief fan Jakobus]]* (*Jakobus*)
* it *[[Earste Brief fan Petrus]]* (*1 Petrus*)
* it *[[Twadde Brief fan Petrus]]* (*2 Petrus*)
* it *[[Earste Brief fan Jehannes]]* (*1 Jehannes*)
* it *[[Twadde Brief fan Jehannes]]* (*2 Jehannes*)
* it *[[Tredde Brief fan Jehannes]]* (*3 Jehannes*)
* it *[[Brief fan Judas]]* (*Judas*)
Dizze brieven wurde oantsjut as "algemien" om't se grutdiels bestimd lykje te wêzen foar de kristenen yn it algemien ynstee fan foar ien inkelde gemeente (sa't dat mei de Brieven fan Paulus it gefal is). Utsûnderings op dat mêd binne *2 Jehannes*, dy't skreaun is oan "de útkarde frou" (men spekulearret wol dat dêrmei de tsjerke sels bedoeld wurdt), en *3 Jehannes*, dy't skreaun is oan in Gajus, waans identiteit fierders ûnbekend is. De brieven wurde tradisjoneel taskreaun oan Jakobus en Judas, de bruorren fan Jezus, en de apostels Petrus en Jehannes.

De kanonykheid fan 'e Algemiene Seinbrieven wurdt net algemien oanfurde. Sa tinke in protte saakkundigen dat *2 Petrus* in pseudepigraaf is, wylst Marten Luther *Jakobus* en *Judas* (yn 'e mande mei *[[Brief oan de Hebreeërs|Hebreeërs]]* en de *[[Iepenbiering fan Jehannes]]*) as apokryf beskôge, sadat dy fjouwer boeken hjoed de dei yn lutherske bibels noch altyd yn in taheakke hielendal efteroan yn it Nije Testamint steane.
Brief fan Barnabas

It ***Brief fan Barnabas***, yn it oarspronklike Gryksk: **Επιστολή Βαρνάβα**, ***Epistoli Barnaba***, is in algemien as apokryf beskôge tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e kristlike Bibel. It brief bestiet út 21 haadstikken, en is yn folsleine foarm oerlevere yn 'e *[[Codex Sinaiticus]]*, út 'e fjirde iuw (wêryn't it oan it Nije Testamint taheakke is), en de *Codex Hierosolymitanus*, út 'e alfde iuw. It *Brief fan Barnabas* waard tradisjoneel taskreaun oan 'e apostel Barnabas, de freon en meiwurker fan Paulus, mar inkeld ek wol oan 'e tsjerkfaar Barnabas fan Aleksandrië. Moderne bibelwittenskippers en teologen fine beide taskriuwings twifelich en in protte fan harren beskôgje de skriuwer as anonym. It *Brief fan Barnabas* moat net betize wurde mei it *[[Evangeelje fan Barnabas]]*, dat in hiel oare tekst is.

## Oarsprong
Hugo Menardus, earste bibelwittenskipper dy't him oer it *Brief fan Barnabas* bûgde (yn 1645) woe hawwe dat de apostel Barnabas yndie de auteur wie, en hy datearre it brief sadwaande likernôch healwei de earste iuw. Hjoed de dei is men lykwols fan tinken dat it earne tusken 70 en 130 skreaun wêze moat, mei't der in ferwizing yn stiet nei de ferwuostging fan 'e Timpel fan Jeruzalim troch de Romeinen yn it jier 70: *"Fierders seit er nochris: 'Sjoch: deselden dy't dizze timpel ôfbrieken, sille him mei eigen hannen opbouwe.' It bart. Want fanwegen harren deilisskip is er ôfbrutsen troch de fijân. En no sille de eigenste tsjinstfeinten fan 'e fijân him sels wer opbouwe."* (*Barn.* 16:3-4). Om't der nei de Bar Kochba-opstân fan 132 gjin inkele hope mear bestien hawwe kin dat de Romeinen ea noch helpe soene by de weropbou fan 'e Timpel, moat it *Brief fan Barnabas* dúdlik foar dy tiid datearre wurde.

## Ynhâld
It brief is rjochte oan (in mienskip fan) kristene heidens. It doel liket benammen te wêzen om in skieding oan te bringen tusken it him ûntjaande kristendom en it joadendom dêr't it út ûntstie. De skriuwer hâldt út dat de joaden de foarskriften dy't har troch God oplein wiene, altiten misbegrepen hawwe, en dat dêrom it Ferbûn mei God en de status fan it útkarde folk oergien is op 'e kristenen. Dêrby werynterpretearret er in grut tal wetten fan 'e *[[Torah]]*. It ferbod om bargefleis te iten, moat men bygelyks net letterlik nimme, mar yn oerdrachtlike sin útlizze: it is in ferbod om as bargen te libjen, want bargen gnoarje inkeld as se honger hawwe en oars binne se stil; minsken moatte dus net itselde dwaan troch inkeld te bidden as se yn noed of need ferkeare en fierders God te negearjen. Allyksa betsjut it ferbod om kninefleis te iten dat de lju har net seksueel lossinnich hâlde en drage meie, en moat it ferbod om wezelingen te iten útlein wurde as in ferbod op orale seks (in útlis dy't basearre is op 'e doedestiden rûnom besteande misfetting dat wezelingen fia de mûle pearje). It hat wol kâns dat de skriuwer fan it *Brief fan Barnabas* fanwegen de oplibbing fan it joadendom yn 'e iere twadde iuw en de goedgeunstige hâlding fan 'e Romeinske keizer Hadrianus dêrfoaroer de needsaak fielde om him mei dit geskrift tsjin 'e opkommende joadske ynfloed op 'e iere kristlike tsjerke oan te kantsjen.
Brief fan Pseudo-Titus

It ***Brief fan Pseudo-Titus*** is in algemien as apokryf beskôge tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e kristlike Bibel. It is in pseudepigraaf ûnder de namme fan 'e apostel Titus, in meiwurker fan Paulus, wêryn't de eins anonime skriuwer him rjochtet oan in ûnbekende asketyske mienskip fan kristlike manlju en froulju dy't yn sûnde ferfallen binne troch ûnderling seksuële omgong te hawwen. 

It brief is inkeld oerlevere is yn 'e *[[Codex Burchardi]]*, in Latynsktalich manuskript út 'e achtste iuw, dat yn 1896 ûndutsen waard mank in samling preken fan 'e sechsde-iuwske biskop Sesarius fan Arles. It brief befellet in libben fan keinens oan en feroardielet eltse seksueel omgong tusken manlju en froulju, sels binnen it houlik. De oarsprong fan 'e tekst is noch altyd ûndúdlik, mar soe te krijen hawwe kinne mei de prissillianistyske beweging yn it fyfde-iuwske Spanje.
Brief oan Seneka de Jongere

It ***Brief oan Seneka de Jongere*** is de oantsjutting net foar ien brief, mar foar in hiele (pseudepigrafyske) briefkerij tusken de ier kristlike apostel Paulus fan Tarsus en de Romeinske filosoof, steatsman en toanielskriuwer Lusius Annaeus Seneka, better bekend as Seneka de Jongere (4 f.Kr.-65). De briefkerij bestiet út acht brieven dy't sabeare fan Seneka binne, en seis antwurden fan Paulus. It hiele spul wurdt lykwols ûnder bibelwittenskippers en teologen algemien al fan 'e Aldheid ôf as ferfalske en apokryf beskôge, mei't de skriuwstyl noch op Paulus syn oare brieven liket, noch wei hat fan Seneka syn oerlevere wurken.

Yn 'e brieven uteret Seneka syn soarch oer de allegoaryske styl fan Paulus syn brieven, en helpt er him om 'e juste skriuwstyl te ûntwikkeljen. It liket derop dat de skriuwer mei dizze ferfalske briefkerij gesach jaan woe oan 'e ûnotterdokse opfetting dat de *[[Brieven fan Paulus]]* út it Nije Testamint fan 'e Bibel net bedoeld binne om te lêzen sa't se skreaun binne, mar dat se in allegory foarmje foar in djipper, geheim boadskip.
Ats Bonninga

**Ats Bonninga** (Loaiïngea, by Snits? - nei 1494), wie in Fryske ealfrou dy't bekend waard fan har manmoedige ferdigening fan de stins Sydtsmahûs Warns yn Gaasterlân yn 1494 yn de tiid fan it konflikt tusken de Skieringers en de Fetkeapers. 

Ats wie in dochter fan Lo(u)w Broers Bonninga en Hylck Feyckesd. fan Harinxma fan Loaiïngea en troude mei Jelmer Sytsma; har heit hearde by de Skieringers. 

Neidat de fetkeapers yn 1492 ek in stins yn Warns setten ûntstie der pleatslik striid oer. In soan fan Douwe Galema rekke dêrby dea wêrnei't er de stins fan Sytsma belegere. Om't har man by syn omke haadling Bocko Harinxma wie, ferdigene sy de stins oant har heit Louw Broers en har man Jelmer Sytsma har ûntsette soene. De belegering einige nei bemiddeling fan in pear prysters.  

Oer Ats Bonninga ferskynden in protte publikaasjes fan 1522 ôf en spile in wichtige rol by it romantysk sykjen nei in Fryske identiteit yn de 19e iuw.

Yn Warns is in strjitte nei Ats Bonninga ferneamd. 

## Literatuer

* A. van Halmael, *Ats Bonninga*, treurspul (Ljouwert, G.T.N. Suringar, 1830).
* Gerard Brandt Maas, *Levensschetsen van merkwaardige, meest Vriesche, mannen en vrouwen; Eerste en Tweede stukje* (Ljouwert 1830-1837).
* Wijnsen Faber, *Ats Bonninga 1494*, Iduna (1850) 14-17.
* Waling Dijkstra, ‘Ats Bonninga’, Friske Hûsfrjeun (1852) 134-135.
* J. van Reyn, *Nederlandsche vrouwen van vroeger en later tijd, geschetst in hare lotgevallen en verdiensten* (Rotterdam 1863) 1-8.
* Waling Dijkstra, *Ats Bonninga*, Friske Hûsfrjeun (1865) 234-240.
* P. Gerbenzon, *In âld ex-libri*’, It Beaken 13 (1951) 156-162.
* G.J. Jaspers, *Een tweede schenking uit de bibliotheek van Low Broers Bonninga*, It Beaken (1985) 1, 40-45.
* H. Halbertsma, *Het tragische levenseinde van L. Broers Bonninga: vader vond de dood bij een poging een door zijn dochter verdedigde stins te onzetten*, Sneeker nieuwsblad  (4, 8, 15, 18 en 29 july, en 15, 19 en 26 augustus 1985).
Krissy Lynn

**Krissy Lynn**, echte namme: **Kristine Johnson** (Salt Lake City, 14 desimber 1984), is in Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise.

## Libben
Krissy Lynn is hikke en tein yn Salt Lake City, de haadstêd fan 'e steat Utah. Se hie har earste seksuële ûnderfining doe't se fjirtjin jier wie, en wurke nei't se mearderjierrich wurden wie in jier lang as stripper yn 'e ferneamde Utahaanske klub *Southern Exposure*. Dêrnei ferfear se nei Las Vegas, yn 'e steat Nevada, dêr't se yn *Sapphire* dûnse, in oare bekende stripklub. Yn Las Vegas besocht se ek geregeldwei de seksklub *The Green Door*, dêr't se mei guon pornoakteurs yn 'e kunde kaam.

Yn septimber 2008 tekene se in kontrakt by it topagintskip foar pornoaktrises *[[LA Direct Models]]*, en yn 2009, doe't se 25 jier wie, makke se har debút yn 'e pornografyske film *I Love Big Toys 19*. Yn totaal hat Lynn sûnt, neffens de Internet Adult Film Database (IAFD), yn mear as 200 pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as *[[Vivid Entertainment]]*, *[[Hustler Video|Hustler]]*, *[[Wicked Pictures]]* en *[[Evil Angel (filmstudio)|Evil Angel]]*. Ek hat se in protte wurke foar pornosites as *[[Brazzers]]* en *[[BangBros]]*; sa die se har earste anale sêne yn maart 2010 foar *Brazzers*. Underwilens hat Krissy Lynn yn 2011 ien *[[AVN Award]]* (de *[[Oskar]]* fan 'e pornowrâld) wûn, wylst se noch seis nominaasjes foar oare *AVN Awards* yn 'e wacht sleept hat.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Krissy Lynn
* Biografy en filmografy fan Krissy Lynn yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Krissy Lynn yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
India Summer

**India Summer**, echte namme: **Jody Jean Olson** (Des Moines, 26 april 1976), is in Amerikaansk neakenmodel, pornografysk aktrise en pornoregisseur fan mingd Dútsk, Iersk, Ingelsk en Yndiaansk komôf, wa har namme oft ek wol (mis)stavere wurdt as India Summers.

## Libben en karriêre
India Summer is hikke en tein yn Des Moines, de haadstêd fan 'e steat Iowa, dêr't se opgroeide as in ienlingsbern. Op 'e middelbere skoalle die se oan hurddraven en cross country. Yn har middelbere-skoaljierren en yn har studintetiid hie se bybaantsjes as ferkeapster yn in juwelierswinkel en as strânwacht. Se hat in bachelorstitel yn ûnderwiiskunde.

Yn desimber 2005, doe't se 29 jier wie, makke se har debút yn in pornografyske film. As artystenamme keas se "India Summer", dat se ûntliende oan it nûmer *Indian Summer*, fan 'e band The Doors. Yn septimber 2006 begûn se fulltime as pornoaktrise te wurkjen. Underwilens hat se neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) al yn mear as 400 pornofilms spile, gauris fan it subsjenre fan 'e milfpornografy. Yn 2011 regissearre se har earste pornofilm, *Perfect Fit*. Yn jannewaris 2012 makke de *Internet Adult Film Database* (IAFD) bekend dat Summer *"de aktyfste artyste yn 'e [porno]yndustry"* wie, mei't se it foargeande jiers yn net minder as 78 ûnderskate film spile hie. Se hat in stikmannich prizen wûn, wêrûnder trije *[[AVN Award]]s* (de *[[Oskar|Oskars]]* fan 'e pornowrâld): yn 2011 ien foar bêste aktrise, en yn 2012 ien foar milf/cougar-artyste fan it jier.

Njonken har aktearwurk posearret Summer ek foar neakenblêden en hat se lytse roltsjes hân yn 'e *mainstream*-tillefyzjesearjes *[[Sons of Anarchy]]* en *[[Dexter]]*. Summer is mear as tsien jier troud, mar is in swinger. Se omskriuwt harsels as *"tige [[biseksualiteit|biseksueel]]"*, en docht oan yoga, tantryske seks en meditaasje.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan India Summer
* Biografy en filmografy fan India Summer yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan India Summer yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
James M. Cain

**James M(allahan). Cain** (Annapolis (Maryland), 1 july 1892 – University Park (Maryland), 27 oktober 1977) wie in Amerikaansk romanskriuwer, senarist en sjoernalist.

## Biografy
Cain kaam út in Iersk-katolike famylje yn Annapolis, Maryland, in soan fan in foaroansteand pedagooch en operasjonger. Fan syn mem hie er syn leafde foar muzyk, mar syn stim wie net goed genôch foar in sjongkarriêre en dat muoide him bot. De húshâlding ferhuze nei Chestertown (Maryland) yn 1903. Tsjin 1914 hie Cain besletten dat er skriuwer wurde soe. Hy gie oan 't wurk as sjoernalist.

Cain waard oproppen foar tsjinst yn it Amerikaansk leger en wie it lêste jier fan de Earste Wrâldkriich yn Frankryk dêr't er foar in legerkrante skreau. 

Cain debutearre 1934 mei *The Postman Always Rings Twice*, in goed foarbyld fan de *tough novel* dy't ûnder ynfloed fan Ernest Hemingway ûntstie. It boek waard bewurke foar toaniel (1936), twaris ferfilme (1946 en 1981) en foar opera bewurke (1982). 

De titel fan de roman slacht net op de ynhâld – in fatale leafdesskiednis – mar op it feit dat it manuskript troch in protte útjouwers weromstjoerd waard foar't it lang om let publisearre waard. 

Cain syn lettere romans binne faak swakker fan komposysje, mar psychologysk sterker. Hy bleau skriuwen oant syn dea yn de âldens fan 85 jier, mar benammen de protte romans dy't er nei de fjirtiger jierren publisearre hellen nea it finansjele súkses en de populariteit fan syn eardere wurk.

## Bibliografy <small>(kar-út)</small>
*1934  *The Postman Always Rings Twice* (ferfilme as *[[Ossessione]]* yn 1943, en as The Postman Always Rings Twice yn 1946 en 1981)
*1936  *Double Indemnity* (ferfilme 1944)
*1937  *Serenade* (ferfilme 1956)
*1941  *Mildred Pierce* (ferfilme 1941)
*1942  *Love's Lovely Counterfeit* 
*1946  *Past All Dishonor* 
*1937  *The Butterfly* 
*1947  *The Sinful Woman* 
*1948  *The Moth* 
*1950  *Jealous Woman* 
*1951  *The Root of His Evil* 
*1953  *Galatea*
*1963  *Mignon* 
*1965  *The Magician's Wife* 
*1976  *Rainbow's End*
*1976  *Institute: a novel*

## Keppelings om utens
* De Boekenplank (Nederlânske útjeften)
* ''James M. Cain: Prince of Darkness''
James H. Cobb

**James Harvey Cobb** (Takoma, 1953-2014) is in Amerikaansk auteur fan thrillers.

## Bibliografy
**Choosers of the slain*
**Sea strik*
**Sea fighter*

Mei Robert Ludlum:
**Covert one: The Arctic event*
Magdalena (rivier)

De **Magdalena** (Spaansk: *Río Magdalena*), is de wichtichste rivier fan Kolombia. De rivier is sa'n 1540 kilometer lang en rint fan súd nei noard troch it westlik part fan it lân. De rivier ûntspringt yn it departemint Huila, dat yn de Andes leit. Dêrwei streamt de rivier troch in lange delling nei it noarden, om oer de grutte kustflaktes by Barranquilla yn de Karibyske See út te mûnjen.

De streamkrite fan de Magdalena beslacht 27.3 miljoen hektares, dat is 24% fan it oerflak fan it lân dêr't 66% fan de befolking libbet.

It wetter waard neamd nei de bibelske persoan Marije fan Magdala. It legere part fan de rivier is befarber oant de wetterfallen by Honda ta, nettsjinsteande de hieltyd ferskowende sânbanken oan de mûning yn de delta.

It departemint Magdalena is nei de rivier ferneamd.

Ofbyld:Honda (Colombia).jpg|De stêd Honda oan de Magdalena 
Ofbyld:Barranquilla flag and city.jpg|De Magdalena ûnder Barranquilla


## Keppeling om utens
Sikke Sibes Koldijk

**Sikke Sibes Koldijk** (Grou, 27 july 1861 - Ljouwert, 6 maart 1927) wie in arsjitekt en Frysk dichter.

Koldijk wie arsjitekt yn rykstsjinst. Hy ûnwurp postkantoaren. Hy hat skreaun oer Fryske tsjerken en tuorren. Teffens joech er in bondel degelik, mar wat romantysk-âlderwetsk oandwaand dichtwurk út (*For 't Fryske hert*, 1893).

Hy wie troud mei Antje van der Zee (1861-1925) fan de De Knipe.
Hassan Rohani

**Hassan Rohani** (of: **Rouhani**) (Perzysk: حسن روحانی‎) (Sorkheh, 12 novimber 1948) wie fan 3 augustus 2013 oant 3 augustus 2021 presidint fan Iran. Hy krige by de presidintsferkiezings fan 14 juny 2013 50,71% fan de stimmen en fersloech dêrmei de 5 oare kandidaten. Rohani stiet bekend as in myld-progressyf politikus.

Rouhani studearre yn de stêd Qom en helle 1999 in doktoraat yn de rjochten oan de Glasgow Caledonian University yn Skotlân. Nei de revolúsje fan 1979 wie er ficefoarsitter fan it parlemint en lid fan de definsjeried yn de oarloch mei Irak.
Sorkheh

**Sorkheh** of **Surkheh** (Arabysk: سرخه) is in stêd yn en de haadstêd fan de regio Sorkheh yn it noardwesten fan de provinsje Semnan yn Iran. By de folkstelling fan 2006 wie it tal ynwenners 9062, ferparte oer 2686 famyljes. Der wurdt Sorkhei praat, in Semnani taal.

## Berne yn Sorkheh
* Hassan Rohani (1948), 7e presidint fan Iran
Semnan (provinsje)

**Semnan** (Perzysk: استان سمنان, *Ostān-e Semnan*) is ien fan de 31 provinsjes fan Iran. De provinsje leit yn it noarden fan it lân en hat in oerflak fan 97.491 km². De haadstêd is Semnan.
Theophilus Dönges

**Theophilus Ebenhaezer Dönges** (Klerksdorp (Transvaal), 8 maart 1898 - Kaapstêd, 10 jannewaris 1968) wie ien fan de lieders fan Súd-Afrika yn de tiid fan de apartheid.

Dr. Dönges, soan fan in dûmny, studearre rjochten oan de Universiteit fan Stellenbosch, wie sjoernalist, adviseur fan de Kaapprovinsje en wie dêr oanfierder fan de Nasionale Party.

Fan 1941 ôf siet er foar dy partij yn it parlemint; doe't de NP yn 1948 de ferkiezings wûn, waard er minister fan binnenlânke saken.

Doe't premier Johannes Strijdom yn 1958 hommels ferstoar, wie Dönges ien fan de trije gadingmakkers foar de opfolging. Fan de wie hy de meast evenredige en dêrom krige er de stipe fan it bedriuwslibben, dat net folle hawwe moast fan de skerpsliperij fan in Hendrik Verwoerd en Charles Swart. Dat Verwoerd wûn fernuvere in protte minsken; Dönges krige yn dy syn kabinet de portefulje fan finansjen.

Dy hâlde er oant 1967, doe't er 28 febrewaris troch it parlemint keazen waard as opfolger fan presidint Swart.

Trije wiken foar syn ynstallaasje krige Dönges op 11 maaie in beroerte. Yn syn plak waard de senaatsfoarsitter Jozua Naudé op 1 juny beëdige as waarnimmend steatshaad. Op 6 desimber ferklearre it Heechgerjochtshof it amt fakant, sadat in nije presidint keazen wurde koe.

## Publikaasjes
* *The liability for safe carriage of goods in Roman Dutch law* (1928)
* *Municipal law* (1940) mei rjochter L. de V. van Winsen
* *Die toekomsrol van die Reddingsdaadbond in ons ekonomiese lewe* (1943)
* *The new South African citizenship* (1949)
* *The greater issue behind the dispute over South-West Africa – South Africa’s appeal to UNO* (1952)
* *Die Afrikaanse gedagte en die draers daarvan* (1953)
Neil Ripley Ker

**Neil Ripley Ker**, FBA, (1908- Foss, Perthshire 1982) wie in Britsk paleograaf en lektor Angelsaksyske literatuer oan de Universiteit fan Oxford.

Ien fan syn ferneamdste wurken is *Catalogue of manuscripts containing Anglo-Saxon* (1957), dat beskôge wurdt as in mylpeal yn de stúdzje fan Angelsaksyske manuskripten. Oar wurk fan Ker: *Medieval Libraries of Great Britain* (1941) en  *Medieval Manuscripts of Great Britain* (5 dielen, 1969–2002).

## Literatuer
* Doyle, A. I., *Neil Ripley Ker, 1908-1982', *Reprinted from 1991 lectures and memoirs, Proceedings of the British Academy, 80''. 1993 Oxford University Press for the British Academy.

## Keppeling om utens
*Neil Ripley Ker op WorldCat
Mohammed Naguib

**Mohammed Naguib** (Arabysk: ‏محمد نجيب‎, Muḥammad Nağīb; Kartûm, 20 febrewaris 1901 - Kairo, 28 augustus 1984) wie in Egyptyske generaal en presidint. Naguib waard yn Egypte as ien fan de helden fan de Earste Arabysk-Israelyske Oarloch (fan 1948) beskôge. 

Nei syn offisiersoplieding oan de keninklike militêre akademy yn Kairo studearre Naguib rjochten en ekonomy. Nei de Twadde Wrâldkriich krige hy in tal wichtige funksjes. Doe’t de Palestynske kriich fan 1948 foarby wie kaam er yn kontakt mei de militêre beweging fan de frije offisieren. Dy beweging waard laat troch Djamal Abd al-Nasser. Op 23 juny 1952 wie der in koupe wêrby't kening Faruk fan Egypte ôfsetten waard. De groep beneamde de ferneamde generaal Naguib ta befelhawwer fan it leger. Ek waard hy de earste minister en minister fan kriich en marine. Nei it útroppen fan de republyk op 18 juny 1953 waard hy de earste presidint fan Egypte. 

Doe't Naguib tarieding makke om de politike partijen opnij ta te litten yn it bestel, woe Nasser dat net talitte. Nasser pakte it presidintskap fan him oer. Op 14 novimber 1954 waard Naguib beskuldige fan in oanslach op Nasser fia de Moslimbruorskip. Naguib waard ôfsetten en yn Kairo ûnder húsarrest pleatst. Hy soe oant 1984, oant syn dea, fêstsitte.
Nikolaas Egbert Algra

**Nikolaas Egbert Algra** (Huzum, 6 juny 1927 - Utert, 18 oktober 2002) wie gewoan heechlearaar 'Ynlieding ta de rjochtswittenskip' oan de Universiteit Utert fan 1969 oant syn emeritaat yn 1992.

Algra studearre rjochten yn Grins en promovearre 1966 mei it proefskrift *Ein: enkele rechtshistorische aspecten van de grondeigendom in Westerlauwers Friesland* by Prof.mr. P. Gerbenzon. Letter waard er Wittenskiplik meiwurker oan dy universiteit. 

Hy wie in soan fan sjoernalist Hendrik Algra (1896 - 1982) en Eelkje Offringa (1897 -1946).