open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Siwalikberchtme

It **Siwalikberchtme** (ek wol de Siwaliks of de Subhimalaya neamd) is de súdlikste en leechste berchrige fan 'e Himalaya. It berchtme rint parallel oan 'e haadketen fan 'e Himalaya oer in lingte fan likernôch 2.400 kilometer, fan 'e rivier de Indus yn it westen oant de Brahmaputra yn it easten.

## Geografy
De rige leit ferspraat oer de lannen Pakistan, Yndia, Nepal en Bûtan. De breedte fariëarret fan 10 oant 50 kilometer. Fergelike mei oare dielen fan 'e Himalaya binne de Siwaliks relatyf leech, mei hichten dy't meastentiids tusken de 600 en 1.200 meter lizze, hoewol't guon piken boppe de 1.500 meter útkomme.
Noardlik fan 'e Siwaliks lizze de brede dellings dy't de skieding foarmje mei de hegere Lytsere Himalaya. In bekend foarbyld hjirfan is de delling fan Dehradun yn Yndia.

## Geology
Geologysk sjoen binne de Siwaliks de jongste berchrige fan it Himalaya-systeem. Se binne foarme út it sedimint (sânstien, klaai en konglomeraat) dat troch rivieren út 'e hegere Himalaya nei it suden fierd waard. 

It berchtme stiet bekend om syn rykdom oan fossilen fan sûchdieren út it Mioseen en Plioseen, wat it in wichtich gebiet makket foar de paleöntology. 
In pear fan 'e bekendste fossilen út de heuvels binne *Megalochelys atlas*, de grutste skyldpod dy't ea bestien hat, de sabeltoskat *Megantereon falconeri*, *Sivatherium giganteum*, de grutste sjiraf, en de aap *Sivapithecus*.
## Natoer
De súdlike skeanten fan it berchtme binne faak ticht begroeid mei bosken, lykas de savannes en gerslannen fan Terai-Duar. Bekende nasjonale parken, lykas it Nasjonaal Park Jim Corbett yn Yndia, lizze yn of oan 'e foet fan it berchtme.
Nasjonaal Park Jim Corbett

It **Nasjonaal Park Jim Corbett** is it âldste nasjonale park fan Yndia. It leit yn 'e distrikten Nainital en Pauri Garhwal fan 'e dielsteat Uttarakhand. It park waard yn 1936 oprjochte as it Hailey National Park om de bedrige Bingaalske tiger te beskermjen. Letter waard it park omneamd ta it Najonaal Park Ramganga en lang om let krige it de namme fan Jim Corbett, in Britske jager dy't letter in fûleindich natuerbeskermer waard. It totale reservaat beslacht 1.318,5 km², wêrfan 520,8 km² as nasjonaal park oanwiisd is (de kearnsône).

## Skiednis

It park is ferneamd nei Jim Corbett, in Britsk-Yndyske jager, natuerbeskermer en skriuwer, dy't in krúsjale rol spile by de stifting fan it reservaat. Yn 1973 wie it park de lokaasje dêr't it ferneamde Project Tiger lansearre waard, in lannelik inisjatyf fan 'e Yndiaaske oerheid om de tigers fan 'e ûndergong te rêden.

## Geografy en ekology
It park leit yn de heuvels fan 'e Siwaliks, oan 'e foet fan 'e Himalaya. It lânskip is tige fariëarre en bestiet út rivierbêden, berchskeanten, sompen en greiden. Likernôch 73% fan it park is mei bosk oerdutsen, wêrby't de Sal-beam (*Shorea robusta*) de meast foarkommende beamsoarte is. De rivier de Ramganga streamt troch it park en foarmet in wichtige wetterboarne foar de bisten.

## Floara en fauna
It park is wrâldwiid ferneamd om syn grutte populaasje tigers. Njonken tigers libje yn it park û.o. Yndiaaske oaljefanten, loaihoarsen en ferskate soarten harten, lykas it axishart en it sambarhart en krokkedillen. Fierder wurde der mear as 580 ferskillende fûgelsoarten teld.

## Toerisme
It Nasjonaal Park Jim Corbett is ien fan 'e meast besochte natuerparken fan Yndia. Fanwegen de feiligens fan 'e bisten en de natuer is mar in beheind part fan it park tagonklik foar toeristen. De bêste tiid om it park te besykjen is fan novimber oant juny.

## Boarnen en ferwizings
* Side fan it nasjonaal park.
Fryske Steateferkiezings 2019

De **Fryske Steateferkiezings 2019** binne de ferkiezings foar it Frysk Parlemint dy't op woansdei 20 maart 2019 holden waarden. Mei dizze ferkiezings waarden de leden keazen fan de Provinsjale Steaten, de folksfertsjintwurdiging fan Fryslân en it heechste bestjoerlik orgaan binnen de provinsje.

## Utslach

## Boarnen


## Navigaasje
Scarlett Holmes

**Scarlett Holmes** is in figuer optocht troch L Charles Stribling. Hja is twa jier âlder as har broer de speurder Sherlock Holmes. Hja koenen it lykwols as bern al net goed mei elkoar fine; de biograaf fan Sherlock,  dokter John Watson, kin hja better oer. Der binne omstannichheden dêr't hja as frou allinnich gjin tagong hawwe soe, mar mei Watson derby al. Hja is lykwols minder te sprekken oer dat er har fral sjocht as in fròù, wylst hja eins leaver sjoen wurdt as immen mei in akedemyske oplieding. Hja is ferbûn oan de Universiteit fan Cambridge as Archeolooch, wat yn dy tiid in nije dissipline wie, en dêrmei iepen foar froulju, dêr't fêstige dissiplines dat hast net wienen.

It boek *Scarlett Holmes - Sister of Sherlock*, omfiemet 50 koarte ferhalen oer in frou dy't folle mear yn de mars hat as allinnich archeology.
Aziatyske gapper

De **Aziatyske gapper** (*Anastomus oscitans*) is in grutte waadfûgel út 'e famylje fan 'e eibertfûgels (*Ciconiidae*). De fûgel stiet bekend om syn bysûndere snavel, dy't by folwoeksen fûgels in opfallende iepening tusken de boppe- en ûndersnaffel hat.

## Ferskining

De Aziatyske gapper is in middelgrutte eibert mei in lingte fan likernôch 68 oant 81 sm. It fearrekleed is meastentiids griis-wyt, wylst de slachpinnen yn 'e wjukken en de sturt glânzjend swart binne. De poaten binne rôze-eftich oant griis. It meast opfallende skaaimerk is de krêftige, grize snaffel; de boppe- en ûndersnavel reitsje inoar allinnich by de punt, wêrtroch't der in gat of gap yn 'e midden ûntstiet. Dat is gjin ôfwiking, mar in spesjale oanpassing foar it iten.

## Fersprieding en systematyk
De soarte komt algemien foar yn it suden fan Aazje, fan Yndia en Sry Lanka oant Súdeast-Aazje. De fûgel is fral te finen yn sompen, marren, rysfjilden en oare wiete gebieten. De Aziatyske gapper is nau besibbe oan 'e Afrikaanske gapper (*Anastomus lamelligerus*), de iennichste oare soarte yn it skaai fan 'e gapperearrebarren.

De skaaien binne monomorf. It iennichste lytse ferskil is dat de mantsjes oer it algemien in fraksje grutter binne en in wat langlangere snavel hawwe kinne as de wyfkes, mar yn it fjild is dat hast net te sjen.

Jonge fûgels wurde berne mei in rjochte snavel, de gap ûntstiet pas as de fûgel âlder wurdt. Ynstee fan it heldere griis-wyt hawwe jongen in mear brún-griis fearrekleed op 'e kop, hals en it boarst.

## Ekology

De fûgels yn it skaai binne spesjalisten yn it iten fan weakdieren, benammen grutte swietwetterslakken fan it skaai *Pila*. Troch de brike snavel kinne se de slakken út harren hûske helje. Njonken slakken frette se ek kikkerts, hagedissen en oare lytse wetterdieren.

Se briede yn koloanjes, faak yn beammen dy't yn it wetter steane, tegearre mei oare wetterfûgels lykas reagers en ielguozzen. It briedseizoen ferskilt per regio en is nau ferbûn mei de reintiid. Yn Noard-Yndia briede se meastentiids tusken july en septimber, wylst se yn it suden fan Yndia en op Sry Lanka fan novimber oant maart briede. In wyfke leit meastentiids 2 oant 5 aaien dy't yn 27 oant 30 dagen útbret wurde. Hoewol't de measte gappers monogaam binne, komt polygamy ek foar wêrby't meardere wyfkes ien nêst diele en de jongen tegearre grutbringe. Sokke nêsten binne ornaris tige suksesfol. 

## Status en bedrigingen
De fûgel wurdt troch de IUCN as net bedrige (*Least Concern*) klassifisearre. Hoewol't de fûgel ôfhinklik is fan sompen, binne de populaasjes yn in grut part fan it ferspriedingsgebiet stabyl of sels oan it groeien troch de oanwêzigens fan rysfjilden dêr't in soad iten te fine is.
## Betsjutting namme
De wittenskiplike namme *Anastomus* komt út it Gryksk en betsjut 'mei in mûle dy't iepen stiet'. De soartnamme *oscitans* komt út it Latyn en betsjut 'gapje'. Beide nammen ferwize dus nei de karakteristike snaffelfoarm dy't de fûgel it uterlik jout fan in bist dat altyd de snaffel wat iepen hat.
Afrikaanske gapper

De **Afrikaanske gapper** (*Anastomus lamelligerus*) is in grutte waadfûgel út 'e famylje fan 'e eibertfûgels (*Ciconiidae*). De soarte stiet bekend om syn spesjalisearre snaffel dy't it mooglik makket om grutte wetter- en slakken te iten. Hy komt yn grutte dielen fan Afrika besuden de Sahara foar.

## Beskriuwing
De fûgel is tusken de 80 en 94 sm lang en hat in gewicht fan likernôch ien oant 1,3 kilo. It fearrekleed is oer it algemien swart mei in opfallende griene, pearse of brûnskleurige glans. It meast opfallende skaaimerk is de snaffel: as de bek ticht is, bliuwt der tusken de boppe- en ûndersnavel in gat (de 'gap') iepen. Allinnich de punten fan 'e snavel reitsje inoar. Dat is in oanpassing foar it fêsthâlden fan glêde slakken. De poaten binne swart en de eagen binne griis oant brún.

## Fersprieding en systematyk

De Afrikaanske gapper hat in grut ferspriedingsgebiet yn Afrika besuden de Sahara, fan Senegal oant Etioopje en súdlik oant Súd-Afrika. Der wurde twa ûndersoarten ûnderskieden:

* *A. l. lamelligerus*: De nominaatfoarm dy't op it fêstelân fan Afrika libbet.
* *A. l. madagascariensis*: In wat lytsere fariant dy't allinnich op Madagaskar foarkomt en in tinner snaffelprofyl hat.

## Ekology

Dizze fûgels libje yn ûndjip wetter, sompen, ûnderstrûpt lân en by de iggen fan marren. Se binne spesjalisearre yn it iten fan weakdieren, benammen apelslakken en moksels. Se brûke de iepening yn harren snavel as in soarte fan 'nutekreaker' om de skulp fan 'e slak fêst te hâlden, wylst se mei de skerpe punt it fleis derút helje. Se wurde faak sjoen yn 'e buert fan nylhoarsen, om't dy de boaiem omwrotte wêrtroch't de slakken makliker te finen binne. Se briede yn koloanjes yn beammen boppe it wetter.

## Status en bedrigingen
Op 'e Reade list fan 'e IUCN wurdt de Afrikaanske gapper klassifisearre as 'net bedrige' (*Least Concern*). De populaasje is grut en it ferspriedingsgebiet is ûnbidich. Dochs kinne lokale populaasjes kwetsber wêze troch it drûchlizzen fan sompen, fersmoarging fan wetter en oerbejaging yn guon regio's.

## Namme
De namme 'gapper' ferwiist direkt nei de morfology fan 'e snavel, dy't altyd liket te gapjen troch de iepening tusken de snaffelhelten. De wittenskiplike namme *Anastomus* komt fan it Grykske wurd foar 'mûle' of 'iepening'. *Lamelligerus* ferwiist nei de hoarneftige, platte útrinners fan 'e fearskachten op it boarst en de hals, dy’t de fûgel dêr syn typyske boarsteleftige uterlik jouwe."
Der Mann ohne Eigenschaften

***Der Mann ohne Eigenschaften*** (Dútsk: "De Man Sûnder Eigenskippen") is in roman fan 'e Eastenrykske skriuwer Robert Musil. Der is wurke oan it wurk fan 1921 oant de dea fan Musil yn 1942. It boek is net ôfmakke; guon kritisy neame it sels *definityf net ôfmakke*, om't Musil ferstoar ear't it tredde part útkaam, en it faaks hoe ek ûnmûglik wie dat ôf te meitsjen. De publikaasje fûn yn ferskate stadia plak, om't de útjouwer eins net tocht dat de ferkeap fan diel 1 genôch wie om troch te gean. It boek waard lykwols priizge troch kritisy, mar al fuortendaliks bestimpele as yntellektueel en lestich te lêzen. De roman liket nea oerset te wêzen yn it Frysk.

## Ynhâld
De haadpersoan yn 'e plot fan it boek is Ulrich, dy't dan mûglik in man sûnder eigenskippen is. Mar Ulrich is sawol yntelligint, dapper en wierskynlik in tige opmerklik persoan. Dat hoe't it begrepen wurde moat dat hy sûnder eigenskippen   is, is ien fan 'e protte paradoksen fan it boek. De plot spilet him ôf yn Wenen yn it jier 1913, en it wie Musil syn bedoeling dat it krekt liede soe ta it útbrekken fan 'e oarloch. Om't Earste Wrâldoarloch late ta de ynstoarting fan Eastenryk-Hongarije, hat it boek in ymplisite apokalyptyske toan. Ulrich - nettsjinsteande al syn yntelliginsje - is steril en berikt nea eat wat  der ta docht. De satire is dêrmei rjochte op dy yndividuen en sosjale klassen dy't harsels yntelligint achtsje: De akademisy, de hegere klasse en in protte artysten. It is dúdlik dat Musil sels oarspronklik ta dizze sosjale klassen hearde, mar it boek is in soarte fan skiedingsdrama tusken in echt persoan - Musil - en syn fiktive alter ego Ulrich.

In oare manlike protagonist is Arnheim, in rike sakeman dy't ek in suksesfolle auteur fan bestsellers is. It is gewoan om Walther Rathenau en Thomas Mann te neamen as ynspiraasjeboarnen foar Arnheim. Mann wie sawat 50 jier âld doe't it earste diel fan Musil syn roman publisearre waard, en hy droech by oan 'e positive krityske ûntfangst fan it boek. Hoewol't *De Man sûnder Eigenskippen* sa formeel priizge waard, wie de ûntfangst in mingde saak. Mann wie blykber ek yn twifel, en yn syn deiboek út 1938 ferwiist hy nei Musil syn boek as *yntellektueel*, hoewol't hy earder skreaun hie: *... de irony, yntelliginsje en spiritualiteit fan it boek binne direkte, religieuze poëzij.*

## Untfangst
De roman wurdt beskôge as in masterwurk fan 'e roman en in wichtich wurk fan 'e modernistyske literatuer. Yn 1999 waard it boek opnaam yn Le Monde's 100 boeken fan de iuw.
Robert Musil

**Robert Musil** wie in Eastenrykske skriuwer en teäterkritikus. De Earste Wrâldoarloch en de fêstiging fan it nazi-bewâld yn Dútslân en Eastenryk wiene wichtige kearpunten foar syn literêre wurk.

Musil syn wurk omfettet novelles, toanielstikken, essays, resinsjes en twa romans: yn 1906 waard *Die Verwirrungen des Zöglings Törleß* publisearre, in literêr modernistysk wurk dat faak brûkt wurdt as skoallêsmateriaal. Musil wurke fan 'e jierren 1920 oant syn dea oanhâldend oan syn haadwurk, *[[Der Mann ohne Eigenschaften]]* ('De Man Sûnder Eigenskippen'), dat beskôge wurdt as in klassiker fan 'e wrâldliteratuer en in protte autobiografyske eleminten hat, mar koe it net foltôgje. Ynterpretaasjes en wittenskiplike publikaasjes oer it wurk binne sûnt de jierren 1950 sûnder ophâlden trochgien. 

## Wurken
Kar-út:
* 1906 *Die Verwirrungen des Zöglings Törleß*
* 1908 *Beitrag zur Beurteilung der Lehren Machs* (dissertaasje)
* 1911 *Vereinigungen* (fertellingen: *Die Vollendung der Liebe*, *Die Versuchung der stillen Veronika*)
* 1918 *Skizze der Erkenntnis des Dichters* (ferhanneling)
* 1921 *Die Schwärmer* (toaniel)
* 1924 *Vinzenz und die Freundin bedeutender Männer* (toaniel)
* 1924 *Drei Frauen* (novellen: *Grigia*, *Die Portugiesin*, *Tonka*)
* 1930-32 *[[Der Mann ohne Eigenschaften]]*, earste twa dielen
* 1936 *Nachlaß zu Lebzeiten* (ferhalebondel)
* 1952 *[[Der Mann ohne Eigenschaften]]*, postúm oanfolle mei haadstikken dy't net ôf wienen
Livius.org

**Livius.org** is in troch de Nederlânske âldheidshistoarikus Jona Lendering (Ryksuniversiteit Leien) yn 1996 oprjochte Ingelsktalige webside, dy't him mei de skiednis fan de âldheid dwaande hâldt. 

Yn 'e rin fan 'e tiid waarden hûnderten artikels oer suver alle tema's troch Lendering (en syn kollega's fan Livius Underwiis) skreaun en online set. It swiertepunt leit by de skiednis fan it Perzyske Ryk en it Alde Grikelân – mei benammen omtinken foar de tiid fan Aleksander de Grutte –, mar dêrnjonken wurdt ek de skiednis fan it Joadendom, Germania Inferior en it Alde Rome behannele. 

Op de side binne ek ferskate foto's te finen fan Lendering allyk as Marco Prins, foar de yllustraasje fan de artikels. Dêr binne ek Ingelsktalige oersettings fan guon antike teksten, dêr't guon gjin oare oersetting fan te finen is. Ta einbeslút biedt de webside romte oan it BCHP-projekt: it giet dêr om in preliminêre útjefte fan de Babyloanyske Kroniken út de Hellenistyske Tiidrek, in samling noch net útjûne klaaitabletten út it British Museum dêr't de gelearden noch oer diskussearje wolle foar't se oergean ta de definitive útjefte.

## Keppelings om utens
* Livius.org
* Livius Underwiis
Gapperearrebarren

**Gapperearrebarren** (*Anastomus*) foarmje in lyts skaai fan grutte waadfûgels út 'e famylje fan 'e earrebarren (*Ciconiidae*). It skaai bestiet út twa soarten: de Afrikaanske gapper (*Anastomus lamelligerus*) en de Aziatyske gapper (*Anastomus oscitans*). De fûgels komme foar yn tropyske en subtropyske gebieten fan respektivelik Afrika en Aazje.

Folwoeksen gapperearrebarren hawwe in opfallende snaffel mei in dúdlike romte tusken de boppesnaffel en de ûndersnaffel s de snaffel ticht is. Dy eigenskip hat laat ta de Ingelske namme *openbill*. De snaffelfoarm is oanpast oan it fangen fan foaral wetterslakken, dy't in wichtich part fan it iten foarmje.

De soarten libje benammen yn wiete gebieten lykas sompen, oerstreamingsflakten, marren en rysfjilden. Se briede faak yn koloanjes, gauris tegearre mei oare waadfûgels. Beide soarten hawwe in grut ferspriedingsgebiet en wurde troch de IUCN as net bedrige beskôge.
Kealkopearrebarren

**Kealkopearrebarren** (*Mycteria*) binne in skaai fan grutte earrebarren yn 'e famylje *[[Ciconiidae]]*.

*Mycteria*-soarten binne grutte waadfûgels mei in lange snaffel dy't oan 'e ein nei ûnder bûget. Oars as by guon oare earrebarren hawwe se in keale kop of in keal gesicht. Se libje sosjaal en briede faak yn koloanjes, somtiden tegearre mei oare wetterfûgels.

De soarten steane bekend om har lange snaffel en it foarkommen yn wiete gebieten, dêr't se jeie op fisken en wetterynsekten. It skaai komt foar yn tropyske en subtropyske gebieten fan Amearika, Afrika en Aazje. Alle soarten binne sosjale fûgels en briede faak yn koloanjes. It iten bestiet benammen út fisk, amfibyen, wetterynsekten en lytse reptilen. De fûgels jeie troch stadich te rinnen yn ûndjip wetter.

Neffens BirdLife International wurde de measte soarten as net bedrige beskôge, al binne regionale populaasjes soms kwetsber troch ferlies fan wetlands en steuring fan briedgebieten.

## Soarten
Deimen

**Deimen** (*Dama*) binne in skaai fan middelgrutte harten yn 'e famylje fan 'e harteftigen (*Cervidae*). It skaai omfiemet twa libbene soarten: de gewoane deim (*Dama dama*) en de Mesopotamyske deim (*Dama mesopotamica*). De bisten binne bekend om harren karakteristike hânfoarmige geweiën by mantsjes.

De gewoane deim is wiidferspraat yn Europa en is troch minsklike yntroduksje ek yn oare wrâlddielen te finen. De Mesopotamysk deim hat in folle beheinder fersprieding en wurdt as bedrige beskôge, mei populaasjes yn beskermde gebieten.

## Soarten
Echte harten

**Echte harten** of **reaharten** (*Cervus*) binne in skaai fan grutte harten yn 'e famylje harteftigen (*Cervidae*). It skaai omfiemet it yn Nederlân bekend reahart (*Cervus elaphus*), it Sintraalaziatysk reahart (*Cervus hanglu*), de wapity of it Kanadeesk reahart (*Cervus canadensis*), it wytliphart (*Przewalskium albirostris*) en it sikahart (*Cervus nippon*).

De soarten komme foar yn Europa, Aazje, dielen fan Noard-Afrika en Noard-Amearika en libje yn bosk- en iepen lânskip. Mantsjes hawwe karakteristike geweiën, dy't alle jierren ferfongen wurde troch in nij gewei.

Neffens de IUCN binne de measte soarten net bedrige, al steane guon regionale populaasjes ûnder druk troch habitatferlies en jacht.

## Taksonomy
Oer de taksonomyske yndieling fan it skaai *Cervus* is ûnder taksonomen noch diskusje. It reahart (*Cervus elaphus*) wurdt meastentiids as in aparte soarte beskôge, mar der hat strideraasje west oer de relaasje mei de wapity of it Kanadeesk reahart (*Cervus canadensis*). Ut moderne genetyske stúdzjes hat bliken dien dat it reahart en de wapity genôch ûnderskiedend binne om se as aparte soarten te behanneljen, alhoewol't âldere klassifikaasjes se faak gearfoegen. Ek yn de wapity binne der diskusjes oer de ûndersoarten en regionale populaasjes, mar de soartestatus sels wurdt hjoed-de-dei breed erkend.

It sikahart (*Cervus nippon*) is taksonomysk relatyf dúdlik in eigen soarte, mar strideraasje bestiet oer de status fan ferskate ûndersoarten en de ynfloed fan hybridisaasje mei oare harten yn gebieten dêr't se tegearre foarkomme. Yn 'e moderne systemen jildt it sikahart meastentiids as in aparte soarte.

In grutter debat giet oer it Sintraalaziatysk reahart (*Cervus hanglu*). Eartiids waard dy foarm as in ûndersoarte fan it reahart behannele, mar genetyske gegevens hawwe yn in soad klassifikaasjes laat ta de behanneling as aparte soarte. Net alle taksonomen binne it dêr folslein oer iens, wat betsjut dat de status fan dy soarte noch ûnder diskusje stiet.

Ek it wytliphart (*Cervus albirostris*) is in punt fan strideraasje. Guon systemen sette dat hart yn in eigen skaai *Przewalskium*, wylst oaren him by *Cervus* ûnderbringe. Genetyske en morfologyske gegevens ûnderstypje in ûnderskieding, mar de krekte rang bliuwt ûnder taksonomen in ûnderwerp fan strideraasje.

## Soarten
Andesflamingo

De **Andesflamingo** (*Phoenicoparrus andinus*) is in relatyf seldsume flamingosoarte. Dizze fûgel heart ta de famylje fan 'e flamingofûgels en libbet heech yn it Andesberchtme fan Súd-Amearika.

## Beskriuwing
De Andesflamingo is in grutte fûgel mei in lingte fan likernôch 100 oant 110 sintimeter. It fearrekleed is foar it grutste part rôze-wyt, mar de boppekant fan it boarst hat faak in djippere wynrôze kleur. In opfallend skaaimerk dat de soarte ûnderskiedt fan oare flamingo's binne de giele poaten. Dêrneist hat de fûgel mar trije teannen (hy mist de hallux (eftertean)). De snaffel is bleekgiel by de basis en hat in grutte, swarte punt dy't fierder trochrint as by oare soarten.

## Fersprieding

De Andesflamingo komt foar yn 'e heechlizzende sâltmarren fan 'e Andes (de *Altiplano*), op hichten tusken de 3.00 en 4.800 meter boppe seenivo. It ferspriedingsgebiet beslacht it suden fan Perû, West-Bolivia, Noard-Sily en it noardwesten fan Argentynje. Winterdeis lûke guon fûgels nei legere nei legerlizzende marren yn Argentynje en oare parten fan it suden fan it ferspriedingsgebiet.

## Ekology
De Andesflamingo is spesjalisearre yn it filterjen fan benammen diatoomeeën (kizelwier) út it sâlte wetter. Se briede yn grutte koloanjes op eilantsjes yn sâltmarren of sâltflakten, dêr't se kegelfoarmige nêsten fan klaai en modder bouwe. Meastentiids wurdt der mar ien aai lein per briedseizoen.

## Status en bedrigingen
Op 'e Reade list fan 'e IUCN stiet de Andesflamingo as kwetsber. De populaasje hat yn it ferline slim te lijen hân fan it sammeljen fan aaien foar de ferkeap. Hjoed-de-dei binne de grutste bedrigingen de fersteuring fan it habitat troch mynbou (benammen it winnen fan lithium), wetterfersmoarging en de gefolgen fan klimaatferoaring, wat liedt ta it útdrûgjen fan 'e marren dêr't se libje.

Yn ferskate lannen wurde de flamingomarren no beskerme gebieten. In wichtich foarbyld is it natuermonumint Salar de Surire.
Lytse Andesflamingo

De **lytse Andesflamingo** of **Jamesflamingo** (*Phoenicoparrus jamesi*) is in fûgelsoarte út 'e famylje fan 'e flamingofûgels. De fûgel is ferneamd nei de Britske sakeman en natuerleafhawwer Harry Berkeley James, dy't eksimplaren sammele  yn 'e Andes. Foar in hiel skoft waard tocht dat de soarte tige seldsum of mooglik ferdwûn wie, oant yn 1956 wer grutte populaasjes fûn waarden.

## Beskriuwing
De Lytse Andesflamingo is de lytste fan 'e twa soarten út it skaai fan de heechlânflamingo's. Hy wurdt likernôch 90 oant 92 sintimeter lang. It fearrekleed is ljochtrôze mei opfallende karmynreade streken oer de rêch en de hals. In wichtich skaaimerk is de koarte, heldergiele snaffel mei in  swarte punt. Oars as de Andesflamingo hat de soarte gjin giele mar bakstienreade poaten en is er dúdlik lytser as de oare soarte. Ek de snaffelkleur ferskilt.

Juvenilen binne foar it grutste part wyt oant griis. Op 'e rêch en skouders hawwe se faak dúdlike brune streken yn 'e midden fan 'e fearren. De snaffel hat by juvenilen al de typyske koarte foarm, mar de kleur is doffer. De basis is dof griis-grien oant bleekgiel, mei in swarte punt dy't minder skerp ôftekene is as by folwoeksen fûgels. Dêr't folwoeksenen bakstienreade poaten hawwe, binne de poaten fan juvenilen griis oant swartich. De iris is by jonge fûgels donker, wylst folwoeksen fûgels meastentiids oranje-eftige of giele eagen hawwe

## Fersprieding
De fûgel libbet yn 'e heechlizzende sâltmarren fan 'e Andes, benammen yn it grinsgebiet fan Bolivia, Sily, Argentynje en Perû. It middelpunt fan 'e populaasje leit yn 'e Reserva Nacional de Fauna Andina Eduardo Avaroa yn Bolivia.

## Ekology

De lytse Andesflamingo is ekstreem spesjalisearre yn it filterjen fan mikroskopysk lytse diatoomeeën, dêr't syn dieet út bestiet. Se libje yn tige sâlte en alkaline marren op grutte hichten. De nêsten wurde boud fan dridze en en lizze faak tichte byinoar yn grutte koloanjes. De grutste koloanje is yn 'e Laguna Colorada yn Bolivia mei mear as 40.000 fûgels.
## Status en bedrigingen
Op 'e Reade list fan 'e IUCN hat de Lytse Andesflamingo de status hast bedrige (*Near Threatened*). Nei in sterke delgong yn 'e 20e iuw liket de populaasje de lêste tiid wat te werstellen. De populaasje wurdt op omtrint 100.000–150.000 fûgels rûsd. De soarte briedt mar op in pear plakken en syn habitat is gefoelich foar minsklike ynfloeden. De grutste bedrigingen foarmje de winning fan grûnstoffen (lithium), wetterfersmoarging troch mynbou-aktiviteiten en de fersteuring fan briedgebieten troch toerisme en klimaatferoaring.
Bad Homburg vor der Höhe

**Bad Homburg vor der Höhe** is de bestjoerssit en de grutste stêd fan 'e Hochtaunuskreis yn 'e Dútske dielsteat Hessen. De stêd leit oan 'e foet fan it Taunusberchtme en grinzet fuort oan Frankfurt am Main. Bad Homburg stiet bekend as ien fan 'e meast lúkse kueroarden en rykste stêden fan Dútslân.

## Skiednis
De skiednis fan Bad Homburg begjint yn 'e Romeinske tiid mei de bou fan 'e Limes en it fort Saalburg. De namme "Homburg" komt fan it kastiel Hohenberg. Yn 1622 waard de stêd de residinsje fan 'e lângreven fan Hessen-Homburg.

Yn 'e 19e iuw feroare de stêd fan in lyts residinsjestedsje yn in ynternasjonaal bekend kueroard. De ûntdekking fan 'e Elisabethenbrunnen yn 1834 en de bou fan it earste kasino troch de bruorren Blanc soargen foar in grutte stream rike toeristen. Keizer Wilhelm II keas it slot fan Bad Homburg letter út as syn simmerresidinsje, wat de stêd de prestiizje joech. Sûnt 1912 mei de stêd de offisjele titel "Bad" fiere.

## It besjen wurdich
* Schloss Bad Homburg: It eardere residinsjeslot fan 'e lângreven en letter de Prusyske keningen. De Weisse Turm is it symboal fan de stêd.
* Kurpark: In park fan 44 bunder grut, ûntwurpen yn 'e Ingelske lânskipstyl. Hjir binne de Elisabethenbrunnen finen, twa Taiske timpels en de Russyske kapel.
* Kastell Saalburg is in rekonstruksje fan in Romeinsk fort oan 'e Limes, dat op 'e Wrâlderfgoedlist fan UNESCO stiet.
* De Erlöserkirche (Ferlossertsjerke) is in neoromaanske tsjerke mei in ryk ynterieur fan gouden mozaïken, boud yn opdracht fan 'e lêste keizer.

## Demografyske ûntwikkeling
De stêd hat in hege keapkrêft en in relatyf âldere befolking yn ferliking mei it lanlik trochsneed. Dat is in gefolch fan in soad fillawiken en soarchynstellings. Bad Homburg profitearret troch de geunstige lizzing by Frankfurt en is de lêste desennia licht groeid.

## Stedsyndieling
De stêd bestiet út 'e histoaryske kearn (de binnenstêd) en seis offisjele stedsdielen (*[[Ortsbezirk]]e*) dy't elk in eigen rie hawwe:

* Dornholzhausen: bekend om it *Gotisches Haus* (Goatyske hûs) en de lizzing tichteby de Saalburg.
* Gonzenheim: in Ortsbezirk mei in soad filla's en de lêste halte fan 'e metro (U2) út Frankfurt (by de stêd kaam yn 1937).
* Kirdorf: in histoarysk doarp.
* Ober-Erlenbach: it meast eastlike diel, dat eartiids in wichtich lânbougebiet wie.
* Ober-Eschbach: in stedsdiel mei de fûneminten fan in Romeinske filla.
* Westerfeld: in modern stedsdiel dat tsjin de binnenstêd oan leit en ek in eigen Ortsbezirk foarmet.
Augusta Fiktoaria fan Sleeswyk-Holstein-Sonderburg-Augustenburg

**Augusta Fiktoaria fan Sleeswyk-Holstein-Sonderburg-Augustenburg** (Dútsk: *Auguste Viktoria*; Dolzig, 22 oktober 1858 – Doarn, 11 april 1921) wie de frou fan Wilhelm II, de lêste Dútske keizerin en keninginne fan Prusen. Sy stie bekend om har sosjale belutsenens, har religieuze oertsjûging en har grutte ynfloed efter de skermen fan it keizerlik hof.

## Jonkheid en komôf
Prinsesse Augusta Fiktoaria ("Dona") wie de dochter fan Freark VIII fan Sleeswyk-Holstein en Adelheid fan Hohenlohe-Langenburg. Har famylje ferlear it hartochdom Sleeswyk-Holstein earst oan Denemark en letter oan Prusen. Fanwegen dat ferlies fan it stamfoarstedom waard hja troch de Prusyske adel ynearsten as net folslein lykweardich beskôge foar in houlik mei de troanopfolger, de lettere Wilhelm II.

## Houlik en bern
Nettsjinsteande de politike beswieren troude hja op 27 febrewaris 1881 mei Wilhelm II. It wie in houlik basearre op leafde; Augusta Fiktoaria wie in grutte stipe foar har man, dy't har letter omskreau as in "prachtminkse". It pear krige sân bern.

## Keizerinne fan Dútslân (1888–1918)

Yn it saneamde Trijekeizerjier (1888) folge Wilhelm syn heit op as keizer. Augusta Fiktoaria waard keizerinne, de *Landesmutter*, en mei grutte tawijing wie hja belutsen by mear as 140 garitative ynstellings. Hja rjochte it Kaiserin-Auguste-Viktoria-Haus op yn Berlyn, de earste spesjale klinyk foar pjuttesoarch. Troch har ynset foar de bou fan 66 nije tsjerken yn Berlyn krige hja de spytgnyskjende bynamme *Kirchenjuste* of *Kirchen-Auguste*. Histoarisy beskriuwe har as tige konservatyf en hja spile in grutte rol by it oanbliuwen fan Wilhelm II nei de Daily Telegraph-affêre (1908) en wie fûl tsjin de demokratisearring fan it keizerryk oan 'e ein fan 'e Earste Wrâldkriich.

## Ferballing, famyljedrama en ferstjerren
Nei de fal fan 'e monargy yn 1918 folge hja de keizer yn ballingskip nei Nederlân, earst nei Amerongen en letter nei Hûs Doarn. De lêste jierren fan har libben wiene swier troch de dea fan har jongste soan, prins Joachim, yn july 1920. Histoarisy neame faak de kombinaasje fan 'e politike feroaringen nei de revolúsje en persoanlike houliksproblemen as redenen foar syn selsmoard. Dat drama hie lykwols in ferneatigjende ynfloed op de al swakke sûnens fan 'e keizerinne; hja koe it ferlies net te boppe komme en har fysike tastân gie dêrnei hurd efterút.

Augusta Fiktoaria ferstoar op 11 april 1921 yn Doarn yn 'e âldens fan 62 jier. Hoewol't de keizerlike famylje ferballe wie, krige hja har lêste rêstplak yn Dútslân. Under grutte belangstelling fan likernôch 200.000 minsken waard hja byset yn 'e Antike timpel (*Antikentempel*) by it Neues Palais yn Potsdam.

## Brievefynst (2018)
Yn 2018 waard yn in ferburgen kast yn har âlde klaaikeamer yn it Neue Palais yn Potsdam in briefwiksel fan likernôch 1.000 dokuminten fûn. Dy brieven jouwe in folslein nij byld fan har libben en politike gewicht. De dokuminten litte sjen dat hja net allinnich in modelfrou wie, mar ek in frou dy't har yntinsyf bemuoide mei de steatsaken en diplomatike kwestjes. It ûndersyk nei dizze brieven is noch jimmeroan yn folle gong.
Lytse flamingo's

De **lytse flamingo's** (*Phoeniconaias*) foarmje in skaai fan 'e famylje fan 'e flamingofûgels (*Phoenicopteridae*). It skaai is monotypysk, itjinge betsjut dat it mar út ien libbene soarte bestiet: de lytse flamingo (*Phoeniconaias minor*). Dizze fûgels binne de lytste en meast talrike fan alle flamingosoarten en komme foaral foar yn Afrika en dielen fan Súd-Aazje.

Typysk foar it skaai is de snaffel, dy't djip read is. Mei harren snaffel filterje se tige lytse organismen lykas blauwieren (*Spirulina*) en kizelalgen út it wetter. Trochdat se op in oar nivo yn it wetter filterje as de gruttere flamingo's, kinne beide soarten faak sûnder konkurrinsje yn deselde marren libje. Meidat se op  noch lytsere organisme foerazjearje yn minder djip wetter kinne se mei de gruttere flamingo's faak sûnder konkurrinsje yn 'e selde marren libje. 

De fûgels briede yn tige grutte koloanjes op grutte sâltmarren, dy't foar oare bisten min tagonklik binne. De wichtichste briedplakken lizze yn 'e Riftdellng yn East-Afrika. Hoewol't de populaasje miljoenen fûgels telt, wurdt de soarte troch de IUCN as hast bedrige klassifisearre, om't se ôfhinklik binne fan mar in pear spesifike briedlokaasjes dy't kwetsber binne foar fersmoarging of feroarings yn de wetterstân.
Heechlânflamingo's

De **heechlânflamingo's** (*Phoenicoparrus*) foarmje in skaai fan 'e famylje fan 'e flamingofûgels (*Phoenicopteridae*). It skaai betiet út twa soarten dy't beide libje yn 'e heechlannen fan 'e Andes yn Súd-Amearika.

In unyk skaaimerk fan it skaai dat harren ûnderskiedt fan oare flamingo's is it ûntbrekken fan in efterste tean (de hallux). Se hawwe dus mar trije teannen dy't nei foaren rjochte binne. Lykas de lytse flamingo hawwe de soarten yn it skaai in tige spesjalisearre snaffelstruktuer foar it filterjen fan mikro-organismen (lykas kizelalgen) út it sâlte wetter fan 'e heechlizzende marren.

De twa soarten binne nau besibbe en wurde faak op hichten tusken de 3.000 en 4.700 meter boppe seenivo sjoen. Fanwegen de kwetsberens fan harren spesifike habitat en it beheinde oantal briedplakken wurde beide soarten troch de IUCN as kwetsber of hast bedrige beskôge.
Grutte flamingo's

De **grutte flamingo's** (*Phoenicopterus*) foarmje it meast bekende fûgelskaai fan 'e famylje fan 'e flamingofûgels (*Phoenicopteridae*). It skaai bestiet út trije soarten dy't ferspraat oer de hiele wrâld foarkomme, fan 'e Amearika's oant Afrika, Europa en Aazje. 

De fûgels binne grutter as de soarten út 'e skaaien *[[Phoeniconaias]]* en *[[Phoenicoparrus]]*. Se hawwe in snaffel dy't spesjalisearre is yn it filterjen fan gruttere proaien út it wetter en it slyk, lykas lytse kreeftkes (wêrûnder it pikelkreeftke *Artemia salina*), weakdieren en ynsektelarven. In opfallend anatomysk skaaimerk is dat se wol in lytse efterste tean (hallux) hawwe, wat harren ûnderskiedt fan 'e heechlânflamingo's.

De grutte flamingo (*Phoenicopterus roseus*) is de iennichste soarte dy't fan natuere yn Europa foarkomt. Dêrnjonken libbet de Sileenske flamingo (*Phoenicopterus chilensis*) as fêstige eksoat yn it grinsgebiet fan Nederlân en Dútslân, benammen yn it Zwillbrocker Venn, dêr't se sûnt de jierren 1980 briede. 

De typesoarte fan it skaai is de reade flamingo (*Phoenicopterus ruber*).
Sileenske flamingo

De **Sileenske flamingo** (*Phoenicopterus chilensis*) is in grutte fûgelsoarte út 'e famylje fan 'e flamingofûgels (*Phoenicopteridae*). De soarte is nau besibbe oan 'e gewoane flamingo en de reade flamingo, mar ûnderskiedt him troch spesifike skaaimerken oan 'e poaten en de snaffel.

## Skaaimerken
De Sileenske flamingo wurdt likernôch 110 oant 130 sm heech en is de lytste yn it skaai. De fearren binne foar it grutste part rôze, mar de soarte is donkerder as de gewoane flamingo. In typysk skaaimerk fan 'e soarte binne de grize poaten mei opfallende rôze of reade knibbels en rôze hakken. De snaffel is foar mear as de helte swart, wat mear is as by oare flamingosoarten.

Juvenilen binne benammen griis-brún oant smoarch-wyt. De earste twa oant trije jier hawwe se noch gjin rôze yn 'e fearren. De poaten binne yn it begjin hielendal donkergriis oant swart.

## Fersprieding en biotoop
De fûgel libbet yn Súd-Amearika. It ferspriedingsgebiet rint fan Sintraal-Perû oer de Andes nei Fjoerlân en East-Brazylje. Se libje benammen yn sâlte marren, lagunes en deunby de kust, faak op grutte hichten oant wol 4.500 meter boppe seenivo.

Bûten it natuerlike ferspriedingsgebiet yn Súd-Amearika komt de Sileenske flamingo ek as eksoat foar yn West-Europa, wêrûnder yn Nederlân en Dútslân. De fûgels binne oarspronklik ûntsnapt út bistetúnen of partikuliere kolleksjes en briede sûnt 1983 yn it Zwillbrocker Venn yn in natuergebiet yn Dútslân flak oer de grins by de Achterhoeke. It is de meast noardlike briedkoloanje fan flamingo's op 'e wrâld en se briede dêr op in eilantsje midden yn in grutte koloanje fan kobben, dy't harren beskermje tsjin rôfdieren lykas de foks. Nei it brieden binne de fûgels oer in grutte gebiet te sjen en wurde se ek wol yn it Lauwersmargebiet, de Fryske Iselmarkust en de Grevelingemar waarnommen. 

## Ekology
Sileenske flamingo's binne sosjale fûgels dy't yn grutte koloanjes libje, soms fan tûzenen fûgels tagelyk. Se ite benammen lytse kreeften, algen en diatomeeën, dy't se mei harren spesjale snaffel út it wetter filterje.

It nêst bestiet út in bultsje dridze mei in kûltsje, dêr't meastentiids mar ien aai yn lein wurdt. Beide âlden briede it aai út en soargje foar it jong.

## Status
De soarte wurdt troch de IUCN klassifisearre as hast bedrige (*Near Threatened*). De populâasje stiet ûnder druk troch habitatferlies, fersmoarging en it sammeljen fan aaien troch de minske.
Karibyske flamingo

De **Karibyske flamingo** (*Phoenicopterus ruber*) of de is in grutte fûgelsoarte út 'e famylje fan 'e flamingofûgels (*Phoenicopteridae*). It is de iennichste flamingosoarte dy't fan natuere yn Noard-Amearika foarkomt. Fan alle flamingosoarten hat er de meast felle fearren.

## Skaaimerken

De Karibyske flamingo is in grutte fûgel fan likernôch 120 oant 145 sm heech. De fearren binne opfallend rôze oant read. Yn 'e flecht is te sjen dat de slachpinnen swart binne. De poaten binne folslein rôze of read. De snaffel is ljocht fan kleur (wyt-gielich oant oranje) mei in dúdlike swarte punt en it each is giel.

Piken dy't krekt út it aai komme, sitte in griis-wyt dûns en ha noch in rjochte snaffel. As se harren earste echte fearren krije, binne dy folslein griis-brún. Se misse it rôze pigmint noch folslein. De poaten fan 'e juvenilen binne donkergriis oant swart. Nei twa oant trije jier begjinne de fearren stadichoan rôze te wurden. It duorret faak oant it fjirde of fyfte jier foardat se de folsleine, felle reade kleur fan in folwoeksen fûgel hawwe. By juvenilen is it each yn it begjin noch brún oant griis.

## Fersprieding
De soarte komt foar yn 'e tropyske dielen fan Sintraal-Amearika, de Kariben en Floarida: 

* De Galapagoseilannen
* De kust fan Kolombia en Fenezuëla
* It Karibysk Gebiet (û.o. Kuba, de Bahama's en de Nederlânske Antillen)
* It skiereilân Yucatán yn Meksiko

Se libje benammen yn sâlt wetter, lykas lagunes, draslannen en sâltpannen.

## Ekology

Karibyske flamingo's binne tige sosjaal en libje yn koloanjes dy't út tûzenen fûgels bestean kinne. Se lizze meastentiids mar ien aai op in bultsje dridze. Beide âlden briede it aai út en fuorje it jong mei in soarte fan "molke" (kropmolke) út 'e slokterm.

## Status
Op 'e Reade list fan 'e IUCN hat de reade flamingo de status net bedrige (*Least Concern*). De oantallen fan 'e soarte lykje yn guon gebieten wat ta te nimmen.

Dochs binne der bedrigingen om't de fûgels yn mar in pear spesifike gebieten briede. As der yn sa'n gebiet wat mis giet, hat dat fuortendaliks gefolgen foar in relatyf grut part fan de hiele populaasje. De grutste bedrigingen wurde der foarme troch kustûntwikkeling lykas de bou fan hotels en toeristyske foarsjennings, wetterfersmoarging en fersteuring of ekstreem waar.
Königstein im Taunus

**Königstein im Taunus** is in stêd en kueroart yn 'e Dútske dielsteat Hessen. De stêd makket diel út fan 'e lânkring Hochtaunuskreis en leit oan 'e hellingen fan it Taunusberchtme, sa'n 20 kilometer noardwestlik fan Frankfurt am Main. Fanwegen de geunstige lokaasje en de kuerstatus stiet Königstein bekend as in eksklusyf en djoer wenplak yn 'e regio.

## Skiednis
Königstein wurdt foar it earst neamd yn in oarkonde út 1215. De stêd ûntstie om it kastiel hinne, dat boud wie om 'e hannelsrûte tusken Frankfurt en Keulen te beskermjen. Yn 1313 krige Königstein stedsrjochten. Troch de iuwen hinne feroare de stêd ferskate kearen fan hear, wêrûnder de greven fan Königstein-Eppstein en letter it karfoarstedom Mainz.

Yn 'e 19e iuw ûntwikkele de stêd him ta in populêr kuerplak. Benammen de komst fan it spoar en de fêstiging fan ferskate sanatoaria soargen foar in ekonomyske groei. In soad rike famyljes út Frankfurt, lykas de Rothschilds, lieten dêr harren simmerferbliuwen bouwe.

## It besjen wurdich
* De ruïne fan it kastiel Königstein is in grutte kastielruïne mei útsjoch oer de Taunus en de skyline fan Frankfurt.
* De ruïne fan it kastiel Falkenstein leit yn Falkenstein en is in oare ruïne dy't in besite wurdich is.
* De histoaryske binnenstêd fan Königstein telt noch in oantal karakteristike fakhûzen.
* Tusken Königstein en Kronberg im Taunus leit in grutte bistetún, Opel-Zoo.
* It Kurbad Königstein is in opfallend blau gebou út 'e jierren 1970 mei in moderne arsjitektuer.

## Demografy
Königstein heart by de gemeenten mei de heechste keapkrêft yn hiel Dútslân. De befolking bestiet foar in grut part út forinzen dy't yn 'e finansjele sektor fan Frankfurt wurkje. Troch de jierren hinne is it ynwennertal frij stabyl bleaun, mei in lichte groei troch de oantrekkingskrêft fan 'e regio.

## Stedsverdieling
Yn 'e jierren 1970 binne trije doarpen by Königstein foege. De stêd bestiet sûnt út fjouwer *Stadtteile*:

* Königstein is it histoaryske en ekonomyske sintrum mei it grutte kastiel.
* Falkenstein leit wat heger op 'e helling en is bekend om syn eigen ruïne en de status as Luftkurort.
* Mammolshain stiet bekend om 'e fruchtbere grûn en de kersebeammen. 
* Schneidhain is in stedsdiel wat westliker yn in 'e delling en hat in eigen stasjon oan it spoar nei Frankfurt (de Königsteiner Bahn).
Japanske klyster

De **Japanske klyster** (*Turdus chrysolaus*) is in sjongfûgel út 'e famylje fan 'e lysterfûgels (*Turdidae*).

## Ferskining
De Japanske klyster is likernôch 23 oant 24 sintimeter lang. De boppekant fan 'e fûgel, ynklusyf de kop, is brún oant oliif-brún. Karakteristyk foar de soarte is de oranje-brune kleur op 'e flanken en it boarst, dy't skerp ôfstekt tsjin 'e wite búk. It mantsje hat faak in hast swarte kiel, wylst de kiel fan it wyfke ljochter en mear streke is. Om it each hinne rint in smelle, ljochte ring.

## Fersprieding en systematyk
De Japanske klyster briedt benammen yn Japan (fan Hokkaido oant Honshu), op 'e Koerilen en it eilân Sachalin yn Ruslân. It is in trekfûgel, dy't oerwinteret yn it suden fan Japan, Taiwan, de súdlike kustgebieten fan Sina en de Filipinen.

De fûgel wurdt monotypysk behannele of yn twa ûndersoarten ferdield:

* *T. c. chrysolaus*: De nominaatfoarm (briedt op 'e measte Japanske eilannen)
* *T. c. orii* (briedt op 'e Koerilen en Sachalin en is oer it generaal wat grutter)

## Ekology
De Japansk klyster libbet yn tichte bosken, sawol leaf- as nullebosk, mar wurdt ek yn parken en tunen mei genôch grien sjoen. It dieet bestiet út in miks fan ynsekten, wjirms en, foaral yn 'e hjerst en winter, ferskate soarten beien en fruchten. It nêst wurdt meastentiids leech yn 'e beammen of strûken boud fan tûken, moas.

## Status en bedrigingen
Op 'e Reade List fan 'e IUCN hat de Japanske lyster de status net bedrige (*Least Concern*). Hoewol't de populaasje op guon plakken weromrint troch ferlies fan habitat en urbanisaasje, is it ferspriedingsgebiet grut genôch en binne de oantallen stabyl genôch om net as kwetsber beskôge te wurden. Yn Japan is it in algemiene fûgel dy't him ek yn kultuerlânskip goed wit te rêden.
Readboarstklyster

De **readboarstklyster** (*Turdus migratorius*) is in sjongfûgel út 'e famylje fan 'e lysterfûgels (*Turdidae*). Hoewol't de namme tinken docht oan it readboarstke, is it in folle gruttere fûgel dy't nau besibbe is oan ús klyster. It is ien fan 'e meast bekende en foarkommende Noardamerikaanske fûgels.

## Ferskining
De readboarstklyster is in grutte klyster dy't likernôch 23 oant 28 sentimeter lang wurdt. De fûgel hat in griisbrune rêch en in opfallende, bakstienreade oant oranje boarst en búk. De kop is donkerder, tsjustergriis oant hast swart by it mantsje, mei wite ringen om 'e eagen. De kiel is wyt mei tsjustere streken. De snaffel is giel mei in donker puntsje. Wyfkes lykje op mantsjes, mar binne oer it generaal wat doffer fan kleur en hawwe in mear griiseftige kop.

## Fersprieding en systematyk
De readboarstklyster komt foar yn it grutste part fan Noard-Amearika, fan Alaska en Kanada oant Meksiko. De measte populaasjes yn Kanada en it noarden fan 'e Feriene Steaten binne trekfûgels, dy't oerwinterje yn it suden fan 'e Feriene Steaten en Midden-Amearika. Yn West-Europa is de fûgel in tige selsume swalker.

Der wurde sân ûndersoarten erkend:

* *T. m. migratorius*: Noard- en East-Amearika.
* *T. m. nigrideus*: Nijfûnlân en Labrador.
* *T. m. achrusterus*: Súdeastlike Feriene Steaten.
* *T. m. caurinus*: Noardwestlike kust fan Noard-Amearika.
* *T. m. propinquus*: Westlik Noard-Amearika en Meksiko.
* *T. m. phillipsi*: Súdwestlik Meksiko.
* *T. m. confinis*: Baja California, de meast ûnderskiedende ûndersoarte.

## Ekology
De readboarstklyster libbet yn in ferskaat oan habitat, fan tunen en parken yn stêden oant iepen bosken en berchgebieten. It dieet bestiet út in kombinaasje fan wringeleaze dierkes (fral wjirms en ynsekten yn 'e maitiid) en fruchten of beien yn 'e hjerst en winter.

It nêst wurdt boud troch it wyfke en bestiet út gers, tûkjes en modder. De fûgel is bekend om syn karakteristike blauwe aaien. Se binne faak de earste fûgels dy't moarns betiid begjinne te sjongen.

## Status en bedrigingen
Neffens de IUCN-list hat de readboarstklyster de status net bedrige. De populaasje wurdt rûsd (2019) op likernôch 370 miljoen folwoeksen fûgels en it oantal  is stabyl. Om't de fûgel him maklik oanpast oan minsklike omjouwings lykas foarstêden en kultuerlânskippen, hat de soarte net folle te lijen fan ûntbosking. Natuerlike fijannen binne ûnder oare katten, rôffûgels en slangen, mar op it stuit foarmje dy gjin gefaar foar it fuortbestaan fan 'e soarte.
Pantokrator

**Pantokrator** (Gryksk: Pantokratōr) betsjut letterlik "hearsker oer alles". Yn 'e kristlike keunst is it in soad foarkommende werjefte fan Jezus Kristus. As Pantokrator wurdt Kristus ôfbylde as de almachtige skepper en rjochter fan it universum.

## Betsjutting
De term leit de klam op 'e godlike macht fan God oer de hiele skepping. Hoewol't it wurd yn 'e Grykske âldheid somtiden foar heidenske goaden brûkt waard, waard it yn it Nije Testamint (Iepenbiering 1:8, 4:8, 11:17, 15:3, 16:7, 16:14, 19:6, 19:15 en 21:22; 2 Korintiërs 6:18:) en hûnderten kearen yn 'e Septuagint de fêste oantsjutting foar de almacht fan God. De ikonografy stelt Kristus foar as de "Rjochtfeardige Rjochter" en tagelyk de "Leafhawwer fan it Minsdom".

## Skaaimerken yn de Ikonografy
In Kristus Pantokrator-foarstelling is faak te finen is yn 'e sintrale koepel of apsis fan otterdokse tsjerken. Yn 'e foarstelling wurdt Kristus frontaal ôfbylde, meastentiids sittend op in troan. Mei de rjochter hân wurdt in seinigjend gebear makke. Faak wurde de fingers sa holden dat se ferwize nei de Trije-ienheid en de twa natueren fan Jezus (godlik en minsklik).

Yn 'e lofter hân wurdt in ticht of iepen Evangeelje-boek fêstholden, wat symboal stiet foar it wurd dêr't de wrâld mei oardiele wurdt. De grutte eagen hawwe in trochkringende blik, wylst de hege foarholle wiisheid útstrielet. Kristus wurdt mei krúsnimbus ôfbylde (in ljochtkrâns mei in krús) mei dêryn de Grykske letters Ο Ω Ν, wat "Dejinge dy't Is" betsjut.

## Foarbylden
* Yn it Sint-Katarinakleaster yn Egypte wurdt in 6e-iuwk ikoan bewarre, de âldste bewarre Pantocrator-ikoan. It is unyk om't it de twa natueren fan Kristus (minsklik en godlik) sjen lit troch in lichte asymmetry yn it gesicht.
* Yn 'e Hagia Sofia fan Istanbûl is it 13e iuwske mozayk ien fan 'e moaiste foarbylden fan Byzantynske keunst. Kristus wurdt hjir flankearre troch Marije en Jehannes de Doper.
* It mozayk yn it kleaster fan Dafni by Atene is in mozayk yn 'e sintrale koepel (± 1100) is ferneamd om de strange blik fan Kristus, dy't benammen de rol fan 'e rjochter ûnderstreekje moat.
* Yn 'e katedraal fan Monreale op Sisylje is in gigantysk mozayk yn 'e apsis fan 'e tsjerke, dat de hiele romte oerhearsket. Kristus wurdt dêr ôfbylde mei in iepen boek dêr't de tekst "Ego sum lux mundi" (Ik bin it ljocht fan 'e wrâld) op te lêzen is.
* Yn 'e domtsjerke fan Cefalù op Sisylje is in ferlykber mozayk as yn Monreale, mar noch wat âlder (12e iuw).