Tantoo Cardinal

**Tantoo Cardinal** (Fort McMurray (Alberta), 20 july 1950) is in Kanadeesk aktrise fan mingd Mety- en Kry-Yndiaansk etnysk komôf. Se hat in protte film- en tillefyzjewurk dien, wêrby't se ornaris byrollen fertolke. Dêrnjonken hat se ek in soad op 'e planken stien. Yn Jeropa ken men har mooglik út spylfilms as *Dances with Wolves* en *Legends of the Fall* en tillefyzjesearjes as *[[Longmire (tillefyzjesearje)|Longmire]]* en *Stumptown*.

## Libben en karriêre
### Jonkheid
Cardinal waard yn 1950 berne yn Fort McMurray, yn it noardlike part fan 'e Kanadeeske provinsje Alberta. Har mem, Julia Cardinal, wie in Mety (*Métis*) (d.w.s. ien fan mingd blank en Yndiaansk ras), en har heit wie in Kry-Yndiaan (*Cree*). Hja waard grutbrocht troch it folk fan har mem. 

### Karriêre
Yn 1975 sette Cardinal mei 25 jier útein mei in karriêre as aktrise. Hja hie rollen yn in grut tal films. Sa spile se yn 1990 de rol fan Black Shawl yn it bekroande *Dances with Wolves*, mei as tsjinspilers û.o. Kevin Costner, Mary McDonnell, Graham Greene, Rodney A. Grant en Floyd Red Crow Westerman. It jiers dêrop wie se te sjen as de frou fan it personaazje Chomina, yn 'e film *Black Robe*. Fierders hie se yn 1992 yn 'e western *Unforgiven*, mei Clint Eastwood en Morgan Freeman, in lyts roltsje as Sally Two Trees. Mei û.m. Brad Pitt, Anthony Hopkins, Aidan Quinn, Julia Ormond, Gordon Tootoosis en Karina Lombard spile Cardinal yn 1994 yn it bekroande *Legends of the Fall*, wêrby't se de rol fan Pet Decker fertolke.

Guon oare films dêr't Cardinal byrollen yn hie, wiene *Loyalties* (1986), *War Party* (1988), *Sioux City* (1994), *[[Smoke Signals (film)|Smoke Signals]]* (1998), *Eden* (2012) en *[[Wind River (film út 2017)|Wind River]]* (2017). Yn 1993 fertolke se de titelrol yn 'e film *Silent Tongue*, en yn 1994 spile se yn 'e tillefyzjefilm *Lakota Woman: Siege at Wounded Knee*, oer de Besetting fan Wounded Knee. Op 'e tillefyzje spile Cardinal yn 1992 ek mei Eric Schweig en Gordon Tootoosis yn 'e minysearje *By Way of the Stars*. Gastrollen hie se yn searjes as *North of 60*, *Dr. Quinn, Medicine Woman*, *Spirit Bay*, *The Killing*, *Arctic Air* en *[[Longmire (tillefyzjesearje)|Longmire]]*. 

Yn 2012 en 2013 hie Cardinal de fêste rol fan Wilma Stoney yn 'e rige *Blackstone*, en yn 2019 en 2020 fertolke se de weromkearende rol fan Sue Lynn Blackbird, it bikkelhurde froulike opperhaad fan 'e pleatslike Yndianestamme yn Portland (Oregon), yn 'e Amerikaanske detektivesearje *Stumptown*, mei yn 'e haadrol har lângenoate Cobie Smulders. Yn 2018 spile Cardinal yn 'e film *The Grizzlies* de rol fan in skoalhaad dat skeptysk is oer de bedoeling fan in nije learaar om sosjale swierrichheden op te lossen yn it doarp Kugluktuk, yn noardwestlik Nûnavût.

Yn 1999 rjochte Cardinal mei Gordon Tootoosis de Saskatchewan Native Theatre Company op, in Yndiaansk toanielselskip yn Kanadeeske provinsje Saskatchewan, en yn dy hoedanichheid holp se jonge Yndiaanske akteurs om harren karriêre fan 'e grûn te krijen. Sels stie se ek in protte op 'e planken, en yn 2012 hie se de rol fan Regan yn in opfiering fan it toanielstik *[[Kening Lear]]*, fan Shakespeare, troch in folslein Yndiaanske cast yn it National Arts Centre yn 'e Kanadeeske haadstêd Ottawa. Yn 2009 waard Cardinal foar har bydragen oan film, tillefyzje en toaniel beneamd yn 'e Oarder fan Kanada, wat in keninklike ûnderskieding is.

### Priveelibben
Cardinal mette har earste man, Fred Martin, doe't se yn 'e 1960-er jierren yn 'e kost wie by de húshâlding fan syn âldelju sadat se yn Edmonton nei de middelbere skoalle koe. Hja trouden yn 1968 en krige in soan, Cheyenne, foar't it houlik yn 1978 einige yn in skieding. Neitiid krige Cardinal in twadde soan, Clifford, mei akteur Beaver Richards. Fan 1988 oant 2000 wie se troud mei akteur John Lawlor, mei wa't se in dochter krige, dy't Riel hjit.

Op 23 augustus 2011 waarden Cardinal, har kollega-aktrise Margot Kidder en tsientallen oaren arrestearre by in demonstraasje tsjin it foarstelde trochlûken fan 'e Keystone-oaljepiiplieding.

## Filmografy

|-

|-
|align="center"| 1978 || *Marie-Anne* || Tantou || 
|-
|align="center"| 1981 || *Death Hunt* || Yndiaanske frou || 
|-
|align="center"| 1983 || *Running Brave* || Caroline || 
|-
|align="center"| 1986 || *Places Not Our Own* || Rose || 
|-
|align="center"| 1986 || *Loyalties* || Rosanne Ladouceur || 
|-
|align="center"| 1987 || *Candy Mountain* || Annie || 
|-
|align="center"| 1990 || *Divided Loyalties* || Molly Brant || 
|-
|align="center"| 1990 || *Dances with Wolves* || Black Shawl || 
|-
|align="center"| 1991 || *Black Robe* || frou fan Chomina || 
|-
|align="center"| 1992 || *Unforgiven* || Sally Two Trees || 
|-
|align="center"| 1993 || *Silent Tongue* || Silent Tongue || 
|-
|align="center"| 1993 || *Where the Rivers Flow North* || Bangor || 
|-
|align="center"| 1993 || *Mustard Bath* || suster Amantha || 
|-
|align="center"| 1994 || *Sioux City* || Dawn Rainfeather || 
|-
|align="center"| 1994 || *Legends of the Fall* || Pet Decker || 
|-
|align="center"| 1996 || *Grand Avenue* || ? || 
|-
|align="center"| 1997 || *The Education of Little Tree* || beppe || 
|-
|align="center"| 1997 || *Silence* || Dolores || 
|-
|align="center"| 1998 || *Honey Moccasin* || Honey Moccasin || 
|-
|align="center"| 1998 || *[[Smoke Signals (film)|Smoke Signals]]* || Arlene Joseph || 
|-
|align="center"| 1998 || *Heartwood* || Violet Boucher || 
|-
|align="center"| 1999 || *The Hi-Line* || Singing Bird || 
|-
|align="center"| 1999 || *A Stranger in the Kingdom* || Heaven Fontaine || 
|-
|align="center"| 2000 || *Postmark Paradise* || Reenie || 
|-
|align="center"| 2000 || *Blood River* || Claire / Mattie || koarte film
|-
|align="center"| 2002 || *Edge of Madness* || Ruth || 
|-
|align="center"| 2004 || *Memory* || Ida || koarte film
|-
|align="center"| 2006 || *Unnatural & Accidental* || muoike Shadie / Rita || 
|-
|align="center"| 2008 || *Older than America* || muoike Apple || 
|-
|align="center"| 2008 || *Ancestor Eyes* || Verna || koarte film
|-
|align="center"| 2008 || *Mothers & Daughters* || Celine || 
|-
|align="center"| 2010 || *Every Emotion Costs* || muoike Marcy || 
|-
|align="center"| 2011 || *Shouting Secrets* || June || 
|-
|align="center"| 2012 || *Eden* || ferpleechkundige || 
|-
|align="center"| 2013 || *From Above* || âldere Venus || 
|-
|align="center"| 2013 || *Maïna* || Tekahera || 
|-
|align="center"| 2014 || *Down Here* || Stella Mitchell || 
|-
|align="center"| 2015 || *Hope Bridge* || Lana || 
|-
|align="center"| 2016 || *ARQ* || The Pope || 
|-
|align="center"| 2017 || *[[Wind River (film út 2017)|Wind River]]* || Alice Crowheart || 
|-
|align="center"| 2018 || *Falls Around Her* || Mary Birchbark || 
|-
|align="center"| 2018 || *The Grizzlies* || Janice || 
|-
|align="center"| 2018 || *Through Black Spruce* || Mary-Lou || 
|-
|align="center"| 2018 || *Hold the Dark* || Illanaq || 
|-
|align="center"| 2018 || *Angelique's Isle* || Thunderbird Woman || 
|-
|align="center"| 2019 || *Red Snow* || Ruth || 
|-
|align="center"| 2020 || *The Corruption of Divine Providence* || Juniper Fairweather || 
|-
|align="center"| 20?? || *Killers of the Flower Moon* || Lizzie Q || 
|-

|-
|align="center"| 1984 || *Spirit Bay* || Annie || fêste rol
|-
|align="center"| 1987 || *Gunsmoke: Return to Dodge* || Little Doe || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 1990 || *The Campbells* || Maria Brant || gastrol; ôfl. *Miles to Go*
|-
|align="center"| 1991 || *Lightning Field* || Vivian || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 1992 || *Street Legal* || Renee Stonehouse || weromkearende rol; 4 ôfl.
|-
|align="center"| 1992–1993 || *By Way of the Stars* || Franois || minysearje
|-
|align="center"| 1993 || *Harts of the West* || Helen || gastrol; ôfl. *Auggie's End*
|-
|align="center"| 1993 || *Spirit Rider* || Marilyn St. Claire || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 1993–1995 || *Dr. Quinn, Medicine Woman* || Snow Bird || weromkearende rol; 7 ôfl.
|-
|align="center"| 1994 || *Lakota Woman: Siege at Wounded Knee*&nbsp;&nbsp;&nbsp; || mem fan Mary || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 1994–1997 || *North of 60* || Betty Moses || weromkearende rol; 7 ôfl.
|-
|align="center"| 1995 || *500 Nations* || ? || as stimaktrise; minysearje
|-
|align="center"| 1996 || *Grand Avenue* || Nellie || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 1998 || *Big Bear* || Running Second || minysearje
|-
|align="center"| 1998 || *Cold Squad* || Theresa Sandiman || gastrol; ôfl. *Salty Cheever*
|-
|align="center"| 2000 || *Navigating the Heart* || Mary || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2000 || *The Lost Child* || muoike Mary || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2001 || *MythQuest* || Walloha || gastrol; ôfl. *Red Wolf's Daughter*
|-
|align="center"| 2002 || *Tom Stone* || rjochter Crowfoot || gastrol; ôfl. *Royalty*
|-
|align="center"| 2003–2006|| *Moccasin Flats* || Betty Merasty || weromkearende rol; 22 ôfl.
|-
|align="center"| 2004 || *Windy Acres* || muoike Laura || weromkearende rol; 7 ôfl.
|-
|align="center"| 2004 || *H<sub>2</sub>O* || grutopperhaad Katie Blackfire || gastrol; 2 ôfl.
|-
|align="center"| 2004 || *A Thief of Time* || Irene Musket || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2006 || *Indian Summer: The Oka Crisis* || Iba Beauvais || minysearje; 4 ôfl.
|-
|align="center"| 2007 || *Luna: Spirit of the Whale* || Gloria Maquinna || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2008 || *The Guard* || Ursula || weromkearende rol; 4 ôfl.
|-
|align="center"| 2008 || *Just Breathe* || Heather || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2008 || *Changing Climates, Changing Times* || Grace Lajoie || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2009 || *Tales of an Urban Indian* || Dianne || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2009 || *Dear Prudence* || Ruth Vigil || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2010 || *Shattered* || Carol || gastrol; 2 ôfl.
|-
|align="center"| 2012–2015 || *Blackstone* || Wilma Stoney || weromkearende rol; 18 ôfl.
|-
|align="center"| 2013 || *Arctic Air* || muoike Mary || gastrol; ôfl. *Skeletons in the Closet*
|-
|align="center"| 2014 || *Strange Empire* || Pichette || gastrol; ôfl. *Lonely Hearts*
|-
|align="center"| 2014–2016 || *Mohawk Girls* || mem fan Zoe || weromkearende rol; 5 ôfl.
|-
|align="center"| 2015–2017 || *[[Longmire (tillefyzjesearje)|Longmire]]* || Marilyn Yarlott || weromkearende rol; 4 ôfl.
|-
|align="center"| 2016 || *Frontier* || Kamenna || gastrol; 2 ôfl.
|-
|align="center"| 2016 || *On the Farm* || Ada Taylor || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2017 || *Godless* || Iyovi || minysearje; yn 7 ôfl.
|-
|align="center"| 2018 || *Outlander* || Adawehi || gastrol; 2 ôfl.
|-
|align="center"| 2019–2020 || *Stumptown* || opperhaad Sue Lynn Blackbird&nbsp;&nbsp;&nbsp; || weromkearende rol; 18 ôfl.
|-
|align="center"| 2020 || *New Amsterdam* || dokter Jane Munsee || gastrol; 1 ôfl.
|-
|}

## Keppelings om utens
*  Folsleine filmografy fan Tantoo Cardinal yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)