open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aki Kaurismäki

**Aki Kaurismäki** (Orimatilla, 4 april 1957) is in Finsk senarioskriuwer en filmregisseur.

Syn styl is beynfloede troch regisseurs as Jean-Pierre Melville, Rainer Werner Fassbinder, Yasujiro Ozu en Robert Bresson. Krekt as hja fertrout er op lyts aktearjen en in ienfâldige sinematografyske styl om syn boadskip oan de sjoggers troch te jaan. Syn films hawwe in unike drûch-humoristyske kant dy 't besibbe is oan de humor yn de films fan Jim Jarmusch.

It grutste part fan Kaurismäki's wurk is situearre yn Helsinki, benammen *Calamari Union*, in film dy 't him foar in grut part ôfspilet yn de arbeiderswyk Kallio. Ek Kaurismäki's trilogy besteande út *Shadows yn Paradise*, *Ariel* en *The Match Factory Girl* spilet him yn Helsinki ôf. Dit is de *Työläistrilogia*.

Yn 1986 brocht er de film *Rocky VI* út mei dêryn de troch him betochte band *Leningrad Cowboys*. Dizze band is noch hieltyd aktyf en spile hjirnei yn noch in oantal fan syn films. Syn bekendste film is nei alle gedachten *[[The Man Without a Past]]*. Dizze film wûn de Grand Prix op it filmfestival fan Cannes yn 2002 en waard boppedat nominearre foar in Academy Award.

## Filmografy as regisseur

### Koarte films

* Rocky VI, 1986 (8 min)
* Through the Wire, 1987 (6 min)
* Rich Little Bitch, 1987 (6 min)
* L.A. Woman, 1987 (5 min)
* Those Were The Days, 1991 (5 min)
* These Boots, 1992 (5 min)
* Välittäjä, 1996 (4 min)

### Dokumintêres

* Saimaa-ilmiö (Saimaa Gesture), 1981
* Total Balalaika Show, 1994

### Spylfilms

* *Rikos ja Rangaistus* (*Crime and Punishment*), 1983
* *Calamari Union*, 1985
* *Varjoja paratiisissa* (*Shadows in Paradise*), 1986
* *Hamlet liikemaailmassa* (*Hamlet Goes Business*), 1987
* *Ariel*, 1988
* *Likaiset kädet* (*Les mains sales*), 1989 (tv-film)
* *Leningrad Cowboys Go America*, 1989
* *Tulitikkutehtaan tyttö* (*The Match Factory Girl*), 1990
* *I Hired a Contract Killer*, 1990
* *Boheemielämää* (*La Vie de Bohème)*, 1992
* *Pidä huivista kiinni*, *Tatjana (Take Care of Your Scarf, Tatiana*), 1994
* *Leningrad Cowboys Meet Moses*, 1994
* *Kauas pilvet karkaavat (Drifting Clouds)*, 1996
* *Juha, 1999*
* *Mies vailla menneisyyttä (The Man Without a Past)* (2002)
* *Laitakaupungin valot (|Lights in the Dusk)* (2006)
* *Le Havre* (2011)
* *Toivon tuolla puolen (The Other Side of Hope)* (2017)
* *Kuolleet lehdet (Fallen Leaves)* (2023)
Parkplan

**Parkplan** of de **Parkwyk** is in buert yn de Fryske stêd Boalsert. De buert leit yn it súdeasten fan de stêd. De buert wurdt skaaimerke troch it Julianapark en wensintrum "Blomkamp" dy't nei it eardere kleaster Blomkamp neamd is. De Snitserstrjitte rint dwers troch de wyk dy't skaaimerke wurdt troch syn lintbebouwing. Súdlik fan dy strjitte binne it park en Blomkamp en dûbelwenten dy't yn de 1960-er jierren boud waarden. Noardlik fan de Snitserstrjitte binne hûzen en de Boudewynflat dy't yn de 1970-er jierren boud waarden.
Zsolt Deáky

**Zsolt Deáky** (Bûdapest, 9 oktober 1933) is in Hongaarsk dirigint dy 't in tal jierren wurksum wie yn Nederlân, ûnder oare as dirigint fan it Frysk Orkest.

## Biografy
Hy is soan fan Edith Deáky en Zeigmond Deáky. Syn heit wie yngenieur en amateurfioelist. Hy troude mei sjoernaliste Ute Schlothauer. Syn soan Fajsz Deáky waard ek musikus.
Deáky soe it pleatslik gymnasium folge hawwe. Under de Hongaarske Opstân yn 1956 flechte er nei West-Europa. 

Hy krige syn oplieding oan it Konservatoarium fan Bûdapest en Conservatorio Giuseppe Verdi Milaan. Hy studearre dêr benammen sello (1956 -1962 ); spile yn it Philharmonica Hungerica, in orkest dat gearstald wie út flechtlingen. Tusken 1962 en 1966 studearre er direksje by Hans Swarowsky oan de Gustav-Mahler-Konservatorium für Musik und Darstellende Kunst yn Wenen en studearre der ôf as koardirigint; spile ek wol yn it Wiener Philharmoniker. Byskoalling folge er by ynternasjonale simmerkursussen yn Salzburg en Nice. Dat alles late ta it winnerskip fan in dirigintekonkoers yn Florence.

Hy stie ynearsten foar de wat minder bekende symfonyorkesten yn Europa en de Feriene Steaten. Foar de tachtiger jierren hie er ek foar renommearre orkesten stien lykas de Wiener Symphoniker, Royal Philharmonic Orchestra en Los Angeles Philharmonic Orchestra. Yn de santiger jierren dûkte syn namme op yn de Nederlânske provinsjes Fryslân en Grinslân. Hy ferfong yn Fryslân by it Frysk Orkest en yn Grins by it Noardlik Filharmonysk Orkest diriginten dy 't om hokker reden dan ek it oanbelangjend konsert net dirigearje koenen. Hy waard nei it fuortgean fan Alfred Salten en Libor Pesek ien fan de fêste gastdiriginten fan it orkest.

Dy situaasje duorre oant 1979, doe 't Deáky beneamd waard ta sjefdirigint fan it Frysk Orkest. Deáky woe krekt as it orkest mear struktuer yn de konserten en orkest bringe, dat wie in bytsje ferlern gien by it rezjym fan allinnich gastdiriginten. Hy krige in kontrakt foar in perioade fan trije jier. Yn dy jierren krige er twa assistinten by him, Roelof van Driesten en Vladimir Valek. It trio woe benammen de klankkeur fan it orkest nei in heger nivo tille. Hy soe der langer bliuwe, oant en mei seizoen 1983. Dêrnei folge nei in "fêstrûne wurkrelaasje" wer in perioade mei allinnich gastdiriginten.

Underwilens joech er direksjelessen oan it konservatoarium fan Grins; hy stie der ek foar it learlingeorkest oant de njoggentiger jierren. Dêrnei ferdwûn er út de Nederlânske muzykwrâld ûnbekende bestimming.
Plan Súd (Boalsert)

**Plan Súd** is in buert yn de Fryske stêd Boalsert. Sa't de namme al seit leit de wyk oan de súdkant fan de stêd. De wyk wurdt rûchwei begrinzge troch de A7 yn it suden, it Krúswetter yn it westen, de stedsgrêft yn it noardwesten, de Badwei yn it noarden en it Julianapark yn it easten. De wyk is nei de Hollandiabuert de âldste útwreidingswyk fan de stêd. De wyk waard yn de 1930-er jierren boud en opset as "túnstêd" en hat trije wensfearen: âlde fila-eftige bebouwing by de stedsgrêft del, frijsteande dûbelwenten mei in romme opset, en lytse korporaasjewenten yn rychjefoarm.

De Snitserstrjitte dy't oan 'e noardkant troch de wyk rint, stiet it âlde tramstasjon fan de tramline fan Snits nei Harns. Dêrnjonken hie de Nederlânske Tramwei Maatskippij in depot dêr' t letter it LAB in stalling en graazje hie. Ek wie der it haadbusstasjon fan Boalsert fêstige. Yn de 2000-er jierren waard dat gebiet alhiel fernijd en waarden apparteminten mei winkels op de flierferdjipping boud.
Hollandiabuert

De **Hollandiabuert** is in wenwyk yn de Fryske stêd Boalsert en is neamd nei de âlde namme fan de suvelfabryk njonken de buert. De wyk wurdt rûchwei begrinzge troch it Yndustrypark Wytmarsumer Feart yn it noarden, de stedsgrêft yn it noardeasten, it Krúswetter yn it easten, de A7 yn it suden en de N359 yn it westen.

De buert waard waard oan 'e ein fan de 19e iuw boud as arbeidersbuert fan de suvelfabryk Hollandia. De buert wie de earste útwreidingswyk fan Boalsert bûten de stedsgrêften. De buert wurdt dan ek skaaimerke troch typyske 19e iuwske arbeiderswenten. De wyk bestiet oan 'e west en súdkant út yndustrypark De Wymerts mei niisneamde suvelfabryk dat hjoed-de-dei troch Hochwald Foods GmbH beheard wurdt. Tusken de wenbuert en yndustryterrein De Wymerts is in romtlike skieding.

De wyk hat syn eigen buertferiening: *[https://www.deblauwpoort.nl/ De Blauwpoort]*.
Plan Noard (Boalsert)

**Plan Noard** is in wyk yn de Fryske stêd Boalsert. De wyk wurdt rûchwei begrinzge troch de Twibaksdyk yn it westen en it noardwesten, de Keapman Heereswei yn it noarden, de Ljouwerter Feart yn it easten, de stedsgrêft yn it súdeasten en de Wytmarsumer Feart yn it suden.

Yn it súdwesten fan 'e wyk is it Yndustrypark fêstige. Oan de noardeastkant is bedriuweterrein De Klokslach. It wenpart bestiet út twa dielen: Noard I en Noard II. Dy twa dielen wurde skaat troch de Gysbert Japicxleane. Diel I is it noardlike part en waard fuort nei de Twadde Wrâldkriich oant en mei de ein fan de 1950-er jierren boud. Dy buert waard rom opset en hat in soad griene stripen. De wyk hat in rjochthoekich strjittepatroan mei rychjewenten. Op de griene stripen is in soad boartersromte foar de bern makke.

Noard II waard yn de 1960-er jierren boud en is op deselde manier opset as Noard I. Dit part hat ek in soad grienromte oan 'e rânen fan 'e wyk. Oan 'e râne oan 'e Twibaksdyk steane 4 flats, it senioarekompleks Blaupoarte State en It Heechhout.

De wyk hat syn eigen buertferiening: *[https://noord2.nl/ Plan Noord II]*.
Altenburch (Boalsert)

**Altenburch** is in wenwyk yn it noarden fan de Fryske stêd Boalsert. De wyk wurdt troch de Ugoleane skaat fan de wyk Eekwert. Fierders wurdt de wyk begrinzge troch greiden troch middel fan de Ljouwerter Feart, de Opfeart en de Kleasterfeart.

De wyk waard yn de 1980-er jierren boud yn 'e foarm fan wenhiemen. mei kringeljende strjitten. De wenten besteane benammen út frijsteande wenten en dûbelwenten.

De wyk dielt in buertferiening mei de wyk Eekwert: *[https://x.com/Wv%20deMiddelsee WKV De Middelsee]*.
De Fûgelkrite

**De Fûgelkrite** is in wenwyk oan 'e noardeastrâne fan de Fryske stêd Boalsert. De wyk grinzget oan de wiken Eekwert en Hartwerter Feart.

De kearn fan de wyk is de argeologysk en kultuerhistoarysk weardefolle terp en âld pleats *Grut Equert*. De njonkenlizzende wyk Eekwert is dêr lykwols nei neamd. Yn 'e 1990-er jierren waard mei de bou fan de Fûgelkrite úteinset dy't yn 'e iere 2000-er jierren dien kaam. 

De wyk is rom opset mei de mooglikheid oan it wetter te wenjen. De wenten besteane benammen út frijsteande wenten en dûbelwenten.

De wyk hat syn eigen buertferiening: Wykferiening De Fûgelkrite
Joris Driepinter

**Joris Driepinter** is in personaazje dat yn de jierren sechtich en santich fan de tweintichste iuw figurearre yn ferskate reklames foar molke. It figuerke waard ûntwurpen troch de Deenske ûntwerper Ib Antoni Jensen (1929-1973) en betocht troch de Nederlanner Dimitri Frenkel Frank. De simpele foarmen fan it figuerke Joris waarden keppele oan in ferhaall ynspirearre op strips as Superman en Batman. Troch it deistich drinken fan trije glêzen molke wie de oarspronklike Joris Driepinter ta sterke staaltsjes yn steat, lykas it optillen fan in oaljefant.

In grut part fan de teksten foar de Joris Driepinter-kampanje waarden skreaun troch Mies Bouhuys. Der waarden strips en ferhaleboeken fan Joris Driepinter útbrocht.

Yn 2007 hawwe it Ryksmuseum en de Nije Tsjerke yn Amsterdam de útstalling HELD organisearre oer Nederlânske helden yn de histoarje. Joris Driepinter wie ien fan de trijehûndert helden op dizze tentoanstelling. It Nederlânsk Suvelburo, dat mei Joris Driepinter advertearre, hat de Joris Driepinterkolleksje skonken oan it ReclameArsenaal, in stichting dy 't him ynset foar it behâld en behear fan it erfgoed fan de Nederlânske reklame. De Nederlânske Suvel Organisaasje (NZO) liet Joris yn maart 2010 weromkomme.
Hartwerter Feart (wyk)

**Hartwerter Feart** is in nije wenwyk yn it easten fan de Fryske stêd Boalsert. De wyk is neamd nei de Hartwerter Feart dy't dwers troch de wyk hinne rint. De wyk waard yn de 2010-er jierren boud.

De wyk wurdt yn it suden bgrinzge troch de wyk Parkplan, yn it westen oan it sportfjildekompleks, yn it noarden oan de wyk De Fûgelkrite en yn it easten oan 'e iepen greiden fan de Stedspolder.

Yn 'e wyk is it mooglik, lykas yn de wyk De Fûgelkrite, oan it wetter te wenjen. Dêr binne ferskate boartersfjildsjes en parkjes mei kuierpaden. Yn 'e wyk biedt ferskate hierwenten, starterswenten, senioarewenten en wenten foar húshâldens.
Tauber

De **Tauber** is in Dútske rivier, dy't syn boarne yn it west fan 'e Frankenhöhe hat, likernôch 50 km west fan Neurenberch. Dêrnei streamt de rivier likernôch 130 km yn noardwestlike rjochting troch de regio Franken en mûnet lang om let by Wertheim út yn 'e Main. De namme Tauberfranken, in diel fan Franken, is ûntliend oan 'e namme fan 'e rivier

De namme giet op it Keltyske wurd *dubr* foar wetter werom.

Der hat lang striid west oer de fraach of de boarne fan 'e Tauber by Wettringen yn Beieren of by Weikersholz yn Baden-Württemberg leit. Om 't de boarne by Weikersholz yn 'e gemeente Rot am See heger leit, wurdt sûnt 1976 dat plak as de oarsprong fan 'e Tauber beskôge.    

Yn 'e delling fan 'e Tauber wurdt in soad oan wynbou dien. Bekende plakken oan 'e Tauber binne Rothenburg ob der Tauber, Creglingen, Bad Mergentheim en Tauberbischofsheim.

Yn 2016 waard foar it diel fan 'e Tauber tusken Tauberbischofsheim en Impfingen in natuerliker rin oanlein, om sa de betingsten foar planten en bisten te ferbetterjen.
Boekelo (Ynskedee)

**Boekelo** (Nedersaksysk *Bokel*) is in doarp yn Twinte yn de gemeente Ynskedee, provinsje Oerisel. Boekelo hat 2.670 ynwenners (2023).

## Geografy
Yn it Twintske kûlisselânskip fan Boekelo lizze histoaryske bûtens, wêrûnder *het Hof te Boekelo* (in oarspronklike havezate út 1570), *De Weele*, *Zonnebeek* en *'t Stroot*.

## Ekonomy

It benammen agraryske doarp waard benammen bekend troch de sâltindustrie (sâltwinning), dy *t sûnt [[1918]] súd fan it doarp fêstige wie. It doe populêre Bad Boekelo hie mei dêrom in sâltwettergolfbad. Troch de komst fan it [[Twintekanaal]] is it fabryk fan de *Koninklijke Nederlandse Zoutindustrie* ferpleatst nei [[Hengelo (Oerisel)|Hengelo]].

Ek de [[tekstyl]]yndustry florearre yn Boekelo: De *N.V. Boekelosche Stoomblekerij* (yn [[1888]] oprjochte) waard yn [[1965]] oernommen troch [[Unilever]]. Op it âlde fabryksterrein is yn [[2008]] in nijbouplan realisearre *(De Bleekerij)* wêrby’t parten fan it yndustriële erfgoed lykas de âlde gevels fan de tekstylgebouwen en de fabryksskoarstien bewarre bleaun binne. 

==Sport en toerisme==
Boekelo hat in jierliks ynternasjonale hynstesportevenemint De [[Military]]. De boskrike omjouwing fan it doarp lûkt fytsende rekreanten. De [[Museum Buurtspoorweg]] riedt sûnt [[1970]] mei restaurearre stoomlokomotiven en wagons tusken [[Stasjon Boekelo|Boekelo]] nei [[Stasjon Haaksbergen|Haaksbergen]]. Healwei dat trajekt leit de [[Stopplak Zoutindustrie]] njonken hotel [[Bad Boekelo]] dêr't fan [[1934]] oant [[1985]] it sâltwettergolfbad wie.

<gallery widths="180" heights="180">
N.V. Boekelosche Stoomblekerij.jpg|*De skoarstien fan de eardere N.V. Boekelosche Stoomblekerij (2006)*
Halte Zoutindustrie.jpg|*Stopplak Zoutindustrie, Museum Buurtspoorweg (2009)*
Dorp Boekelo, 7548 Enschede, Netherlands - panoramio (1).jpg|*Stasjon Boekelo, Museum Buurtspoorweg (2013)*
Netherlands, Enschede, Buitenplaats Zonnebeek (1).JPG|*Bûten "Zonnebeek" (2012)*
Woonhuis zijde van boerderij "De Mans".JPG|*Pleats "De Mans" (2012)*
P3300319 Rutbeek.JPG|*De Rutbeek by Boekelo (2007)*
Military Boekelo 2013 (10497616884).jpg|*Military Boekelo (2013)''
Fjoerwurkramp fan Ynskedee

De **fjoerwurkramp fan Enschede** hie plak op sneon 13 maaie 2000 yn de Nederlânske stêd Ynskedee. In opslachromte mei fjoerwurk fan it bedriuw *S.E. Fireworks* fette oan it begjin fan de middei flam en ûntplofte úteinlik. Der foelen 23 deaden, ûnder wa 4 brânwachtminsken, ûngefear 950 minsken rekken ferwûne en 200 wenningen yn de wyk Roombeek waarden ferwoaste.

## De ramp
*S.E. Fireworks* (ôfkoarting fan *Smallenbroek Enschede Fireworks*) ymportearre Sineesk fjoerwurk dat brûkt waard by popkonserten. De brân begûn om trije oere middeis hinne, op it wurkterrein fan in pakhûs fan *S.E. Fireworks*. Yn dit pakhûs lei sa'n 900 kilogram fjoerwurk opslein. It fjoer fersprate him nei twa konteners, dy't yllegaal bûten it gebou opslein wiene. De brânwachtploech dy't op it plak kaam, koe net keare dat noch in tredde kontener yn 'e brân gie. Dy ûntplofte koarte tiid letter. In kettingreaksje fan mear ûntploffingen resultearre úteinlik yn de grutste ûntploffing; dy fan de sintrale bunker. Hjirby kaam 177 ton fjoerwurk ta eksploazje.

De ûntploffingen en brannen fernielden it grutste part fan de bedriuwen en wenningen yn de wyk Roombeek. Ek yn de omjouwing wie de skea grut. In gebiet fan likernôch 42 bunder waard hielendal ferwoaste.De grutste ûntploffing wie op 60 kilometer ôfstân yn Dimter te hearren. De reekkolom dy't ûntstie, wie yn in omtrek fan sa'n 70 kilometer fan Ynskedee te sjen.Twahûndert wenningen waarden folslein fernield; sawat 1500 wenningen bûten de wyk en sa'n 500 omlizzende bedriuwen rekken swier skansearre; 1250 minsken rekken dakleas. De alarmsintrale hie nei de eksploazje net fuortendaliks in goed byld fan de omfang fan de situaasje, mar guon brânwachtkorpsen reagearren al op eigen inisjatyf. Tal fan brânwacht -, plysje - en ambulânse-ienheden út Hengelo, Oldenzaal, Almelo en de fiere omkriten lutsen rjochting Ynskedee, ynklusyf Dútske brânwachtkorpsen en helptsjinsten fan Nordhorn, Gronau, Rheine en oare plakken flak oer de grins. Sels út de Rânestêd wei waarden ambulânses en oare helptsjinsten nei Twinte dirigearre.

Doe't yn de rin fan de jûn, de earnst fan de situaasje trochkrong waard de Nederlânske telefyzje-útstjoering fan it Eurofyzjesjongfestival ôfbrutsen. Acht minuten foar de grutte eksploazje hie de brânwacht it sein *"brân master"* jûn. De materiële skea waard letter rûsd op likernôch 1 miljard gûne (454 miljoen euro ). Oan de stille tocht yn Ynskedee, seis dagen letter op 19 maaie, diene goed 100.000 minsken mei ûnder wa premier Kok en kroanprins Willem-Alexander. Earder hie keninginne Beatrix it rampgebiet besocht. De oarsaak fan de ramp is nea hielendal dúdlik wurden.
Roombeek

**Roombeek** is in wenwyk yn Ynskedee. Op 13 maaie 2000 hie yn de wyk in fjoerwurkramp plak. Dêrby foelen 23 deaden en sa'n 950 ferwûnen. In protte wenten waarden ferwoaste of slim skansearre.

## Untstean
Roombeek ûntstie ein 19e iuw as stedsdiel fol mei tekstylyndustry nei de iepening fan de it spoar fan Ynskedee nei Oldenzaal yn 1890. Yn de buert fan de fabriken waarden arbeiderswenten boud. Letter fêstigen har der ek oare bedriuwen lykas bierbrouwerij Grolsch. Op syn hichtepunt wie Ynskedee nei Manchester de twadde tekstylstêd fan de wrâld. Ein jierren 1960 ferdwûn de tekstylyndustry út Ynskedee, benammen nei saneamde legeleanlannen. In protte fabriksgebouwen kamen leech te stean, rekken yn ferfal of krigen in oare funksje (bygelyks foar keunstners), wylst nije bedriuwen har yn de wyk fêstigen en de arbeiderswenten bewenne bleaune.

## [[Fjoerwurkramp fan Ynskedee|Fjoerwurkramp]]
Op sneon 13 maaie 2000 fette in opslachromte mei fjoerwurk fan it bedriuw *S.E. Fireworks* oan it begjin fan de middei flam en ûntplofte úteinlik. Der foelen 23 deaden, ûnder wa 4 brânwachtminsken, ûngefear 950 minsken rekken ferwûne en 200 wenningen yn de wyk Roombeek waarden ferwoaste.

## Weropbou nei de ramp
Al foar dy ramp wiene der al plannen foar in grutte fernijing fan de wyk. De mannichte âlde fabrykskompleksen makken in ferfallen yndruk. Unyk foar Nederlân waard nei de ramp besletten om de wyk foar in grut part troch partikulieren realisearje te litten. Fan de Twadde Wrâldkriich ôf binne praktysk alle grutte projekten yn Nederlân boud troch grutte boubedriuwen en net mear troch partikulieren.

Yn it nije plan dat foar Roombeek skreaun waard, is útgien fan it orizjinele strjitteplan (in fertroude wyk). De klam kaam te lizzen op trije assen: de Roomweg fan east nei west, de Lonnekerspoorlaan fan súd nei noard en de Museumlaan. De trije assen komme byinoar by de *"Knoop fan Roombeek"*, in plein mei soarchfoarsjeningen in monumint en de De Museumfabriek.


Koningin Beatrix bij de opening van Roombeek - foto door Arie.jpg|*[[Beatrix fan de Nederlannen|Keninginne Beatrix]] yn it werboude Roombeek (2008)*
Enschede - 2021 - Menko.jpg|*Eardere pakhûs en wettertoer fan Menko, no wenten (2021)*
Enschede - 2021 - Lonnekerspoorlaan.jpg|*Lonnekerspoarleane, hjir rûn eartiids it [[spoar fan Ynskedee nei Oldenzaal]] (2021)*
Enschede - 2021 - Museumlaan.jpg|*De Museumlaan (2021)*
Enschede fireworks disaster memorial 2019.jpg|*Monumint ta neitins oan de [[Fjoerwurkramp fan Ynskedee|fjoerwurkramp]] (2019)*
20130407 Roombeek 130.JPG|*De beek [[Roombeek (beek)|Roombeek]] yn Roombeek (2013)*
Glanerbrug

**Glanerbrug** is in doarp yn Twinte yn de gemeente Ynskedee, provinsje Oerisel. Glanerbrug hat 16.790 ynwenners (2023).

## Lizzing
Glanerbrug leit oan de ryksgrins mei Dútslân dy 't hjir op in natuerlike wize foarme wurdt troch de Glanerbeek, oan 'e oare kant leit de Dútske stêd Gronau. Glanerbrug ûntlient syn namme oan de brêge oer dizze beek. Yn it suden en westen grinzet Glanerbrug fuort oan de nijbouwyk De Eschmarke fan Ynskedee, wêrtroch't de grinzen mei de stêd ferweage binne. Oan de súdkant fan Glanerbrug leit it natuergebiet it Aamsveen. Yn dit gebiet wikselje ôfgroeven heechfean, wiete broekbosken, heidefjilden, feanputten en skraal greidlân ôf.

## Geografy en skiednis
Glanerbrug hat in stasjon oan de steatsline D mei direkte treinferbiningen nei Ynskedee en de Dútske stêden Münster en Dortmund. De katolike tsjerke *O.L. Vrouwe van de Allerheiligste Rozenkrans* datearret út 1902-1903. De Nederlânske Herfoarmske Tsjerke waard yn 1906 boud ta ferfanging fan in lytser houten tsjerkje út 1893. Op 7 april 1990 boarre in meteoryt him troch it dak fan in wenhûs.


Glanerbrug Bahnhof.jpg|*[[Stasjon Glanerbrug]] (2005)*
N731-Kerkstraat-Glanerbrug.jpg|*Tagongsdyk ta Glanerbrug (2008)*
Dutch-German border, Glanerbrug.jpg|*De Grins tusken Nederlân en Dútslân (2011)*
Lid (arsjitektuer)

In **lid** is yn de arsjitektuer is ien fan de fertikaal opinoar folgjende lidden of ûnderdielen fan in gebou of in part dêrfan. Lidden hawwe it doel de opbou fan in gebou oan te jaan of it gebou te aksintuearjen. Lidden komme foar by tuorren of grutte gebouwen

Lidden binne gauris faninoar skaat troch horizontale listen of oare sierwurken. Lidden kinne somtiden yn boustyl, grutte, foarm en âlderdom ferskille. Lidden kinne nei boppe ta lytser yn oerflak wêze, en fan bygelyks  fjouwerkantich seiskantich wurde. Mar se kinne ek deselde foarm hawwe.

In lid is suver in soarte fan ferdjipping dy't in eigen yndieling fan flakken en siersels (lykas bôchfriezen) hat. Ek de funksje fan de lidden kinne ferskille. Yn in tsjerketoer is it boppeste lid is klokkelid, itjinge te sjen is oan de kloksgatten.

## Ofbylden

20140503 Martinikerk Bolsward Fr NL.jpg|De toer fan de Martinytsjerke yn Boalsert hat fiif lidden
20140530_Kerk_van_Cornwerd_(Koarnwert)_Fr_NL.jpg|De toer fan de Bonifatiustsjerke yn Koarnwert hat trije lidden
Lonneker

**Lonneker** is in doarp yn Twinte yn de gemeente Ynskedee, en eardere gemeeente yn 'e provinsje Oerisel. Lonneker hat 1.920 ynwenners (2023).

## Skiednis
### Iere Skiednis
Lonneker wurdt foar it earst om de 9e/10e iuw hinne neamd yn in goederenlist fan it stift Werden oan de Ruhr (Bisdom Múnster). Ta de besittingen fan *Loningheri* hearden de âlde erven *Effuk* (hjoed-de-dei *Voortman*) en *Uuilger* (hjoed-de-dei *Wigger*). De buorskip Lonneker makke letter diel út fan it karspel en it skoutamt Ynskedee as ûnderdiel fan it drostamt Twinte. Om 1820 hinne waard der yn Lonneker in earste, Roomsk-Katolike Tsjerke boud, de Jacobus de Meerderetsjerke.

### Gemeente
Lonneker waard yn 1811 in selsstannige gemeente, foarme út it eardere rjochteramt Ynskedee, sûnder de stêd Ynskedee en De Eschmarke. By in gemeentlike wiziging yn 1818 waard ek De Esmarke oan de gemeente Lonneker tawiisd. Yn 1881 waard in part fan de âlde marke Driene oerdroegen oan it sterk groeide Hengelo en yn 1884 moast de gemeente Lonneker in grut gebiet ôfstean oan de gemeente Ynskedee. Al yn de Earste Wrâldkriich waard der praat oer in gearfoeging fan Ynskedee en Lonneker, mar pas op 1 maaie 1934 waard Lonneker mei Ynskedee gearfoege.

#### Boargemaster Stroink
De doetiidske boargemaster fan Lonneker M.A.H.M Stroink (1865-1930), boargemaster fan 1906 oant syn dea, wie fûl tsjinstanner fan de gearfoeging fan Lonneker mei Ynskedee. Under syn boargemasterskip krige Lonneker oansluting op it elektrisiteits- en telefoannet en oanslúting op de Nederlânske ferkearswegen. Ta eare fan dizze Stroink stiet der in bakstiennen sitbank oan de *Boargemaster Stroinkstrjitte* yn Twekkelo.

### De Lonnerker mûne
Yn 1851 waard eastlik fan Lonneker de Lonneker Mûne boud, in nôtmole fan it type bultmûne, neidat de âldere mûne yn 1847 ôfbaarnd wie. Yn 2016 wie der opnij brân yn de mûne fan Lonneker, mar dizze kear wist de brânwacht de mûne te behâlden. Der wie al skea oan it reiden tek fan de mûne, en de ynventaris fan de molewinkel gie ferlern troch reek en wetterskea.

### Stasjon en fleanfjild
Fan 1890 ôf wie it doarp Lonneker oansletten op it spoarnet fan de *[[Geldersch-Overijsselsche Lokaalspoorweg-Maatschappij]]* (GOLS), mar it persoaneferfier waard yn 1934 alwer staakt. Oant yn de santiger jierren fan de foarige iuw wie der noch beheind frachtferfier tusken Stasjon Ynskedee en Lonneker, mar dêrnei is de line hielendal opheft en ôfbrutsen.

Op it grûngebiet fan de gemeente Lonneker waard yn 1929 it Fleanfjild Twinte oanlein en yn de Twadde Wrâldkriich útwreide mei Zuidkamp.


Jacobus de Meerderekerk1 Lonneker.jpg|* Katolike [[Jacobus de Meerderetsjerke]] (2013)*
Twente Airport.jpg|*Lanningsbaan [[Twinte Airport]] (2018)*
Haagsche bos 24a.JPG|*Tsjinstwenning en koetshûs oan 'e Lossersestraat (2008)*
LandhuisStokhorst.JPG|*Bûten Stokhorst (2010)*
Amelink-1.jpg|*Hûs Amelink (2006)*
Grafmonument Blijdenstein Lonnekerberg.jpg|*Grêfmonumint Blijdenstein Lonnekerberg (2013)*
Losser

**Losser** (Nedersaksysk: *Loster*, *Lösser* of *Losker*) is in doarp yn Twinte en it haadplak fan de gemeente mei deselde namme. Losser hat 13.730 ynwenners (2023).

## Ekonomy
Yn 1968 begûn it fiedingsmiddelefabryk *Johma* mei it klearmeitsjen fan salades. De namme Johma is in kombinaasje fan de beide ûndernimmers *Johan* en *Martin*. Earste ôfnimmers wiene slachters en lytse supermerken yn it easten fan it lân. Yn de jierren 70 ferhúze it fabryk nei Losser. Dêr't it hjoed-de-dei noch altyd festige is.

## Toerisme en kultuer
Saken fan histoarysk en/of kultureel belang yn Losser binne de St. Martinustoer, it stienfabryk *De Werklust* oan 'e Oldenzaalsestraat, it iepenloftteäter *Brilmansdennen* oan Gildehauserweg  en erve Kraesgenberg oan 'e Bookholtlaan.


Martinustoren Losser.jpg|*St. Martinustoer (2006)*
Losser Steenfabriek De Werklust.JPG|*Stienfabryk "De Werklust" (2011)*
0168 WN035 G86b Broekhoekweg Losser.jpg|*Mariakapel oan 'e Broekhoekweg (2007)*
0168 WN044 G56a Kostersgaarden 44-52 voormalig klooster.jpg|*It eardere kleaster "Maria Bijstand" (2008)*
0168 WN039 G26a Gronausestraat 2-4 RK kerk.jpg|*Katlolike Maria Geboortetsjerke (2008)*
Ingangjohma.jpg|*Johma fabryk op it yndustryterrein (2007)*
Kúnderskâns

De **Kúnderskâns** wie in skâns yn De Kúnder oan de Tsjonger yn de provinsje Oerisel.

De skâns fan De Kúnder (1581) is ien fan de skânsen fan de Fryske Wetterliny. Guon oare skânsen binne de Blessebrêgeskâns en de Swartedyksterskâns. De skânsen waarden yn de Tachtichjierige Kriich (1568-1648) boud. De funksje van de Kúnderskâns wie om passaazje oer de Suderseedyk en in oanfal fan it wetter ôf te blokkearjen. By de Twadde Múnsterske Kriich (1672-1674) waard de skâns troch it leger fan Bearend fan Galen, biskop fan Múnster, oermastere.
Salvator Mundi

**Salvator Mundi**  (Latyn foar "Ferlosser fan 'e Wrâld) is in titel foar Jezus Kristus.

## Ikonografy
Yn 'e kristlike ikonografy is de foarstelling fan *Salvator mundi* in byldtype út de lette midsiuwen. Kristus hâldt de rjochter hân omheech om te segenjen, wylst yn 'e lofter hân in mei in krús bekroande ryksappel holden wurdt. 

De kûgel symbolisearret it bewâld fan Kristus oer de wrâld en wurdt, as ferwizing nei de Trije-ienheid, yn 'e regel yn trije dielen ferdield. Sûnt de renêssânse wurdt Kristus ek fakentiden mei in keningskroan útbylde. 

Kristus wurdt yn it byldtype fan Salvator Mundi meast fanôf de middel ôfbylde. As Kristus hielendal ôfbylde wurdt, binne oan wjerskanten ek fakentiden de apostels mei in bân mei in spreuk der op te sjen, dy't ferwiist nei de ferlossing fan 'e wrâld.

Fan in foarstelling fan Salvator Mundi waard op in feiling yn 2017 troch Christie's yn New York 450,3 miljoen USD bean, de heechste priis dy't ea foar in skilderij betelle wie. It skilderij wurdt foar in part of hielendal taskreaun oan Leonardo da Vinci en waard oankocht troch de Saûdyske prins Mohammed bin Salman.


Cristo di Antonello da Messina.jpg|Antonello da Messina, 15e iuw.
Andrea Previtali - Salvator Mundi - Google Art Project.jpg|Andrea Previtali, 15e/16e iuw.
Leonardo da Vinci or Boltraffio (attrib) Salvator Mundi circa 1500.jpg|Leonardo da Vinci, (taskreaun) ± 1500
Marco d'Oggiono, Salvator Mundi, c.1500, Galleria Borghese, Rome.jpg|Marco d'Oggiono, ± 1500


Joos van Cleve (warsztat) - Salvator Mundi.jpg|Joos van Cleve, 16e iuw
Titian, Salvator Mundi (Christ Blessing), c. 1570, oil on canvas, 96 x 80 cm, Hermitage Museum.jpg|Titiaan, ± 1570
Unknown Flemish - Salvator Mundi - Google Art Project.jpg|Unbekende keunstner, Flaamsk, 18e iuw.
El Salvador (El Greco).jpg|El Greco, 17e iuw.


## Patroasinium
De Lateranenbasilyk út de tiid fan Konstantyn de Grutte wie oarspronklik oan Salavator Mundi wijd. Sûnt de 8e iuw rekke Salvator Mundi by de Karolingyske keizers populêr. Tsjintwurdich drage in soad tsjerken oer de hiele wrâld de namme Salvator Mundi. Ek de oarder fan 'e *Societas Divini Salvatoris*, de Salvatorianen, hat him ûnder it patroasinium fan 'e Ferlosser fan 'e Wrâld steld.
Sint-Michaeltsjerke (Fulda)

De **Sint-Michaeltsjerke** (Dútsk: *Michaelskirche*) is in tsjerkegebou yn 'e Dútske stêd Fulda. De Karolingyske tsjerke waard tusken 820 en 822 yn opdracht fan abt Eigil boud en wurdt yn Dútslân as de âldste replika fan 'e Hillich Grêftsjerke fan it lân beskôge. Fanwegen de âlderdom en de arsjitektoanyske bysûnderheden heart de Fuldaër Michaeltsjerke yn alle gefallen ta de belangrykste midsiuwske tsjerkegebouwen fan it lân. 

Nei alle gedachten wie de muonts Racholf († 824) de arsjitekt. Op 15 jannewaris 822 wijde aartsbiskop Haistulf de tsjerke oan 'e aartsingel Michael. De tsjerke tsjinne as begraafplak fan it yn 744 stifte kleaster fan Fulda, ien fan 'e grutste kulturele en wittenskiplike sintra fan it lân yn 'e iere midsiuwen. Ek abt Eigil waard dêr begroeven. 

Fan 'e oarspronklike bou binne de rotunde en de krypt bewarre bleaun. Yn 'e 10e en 11e iuw waard de tsjerke nei grutskalige fernielings by nei alle gedachten in Hongaarske ynfal grutter makke. De rotonde waard yn in krúsfoarm ferboud en de tsjerke krige in westlike toer. 

Yn'e twadde helte fan 'e 12e iuw krige de toe in ferdjipping foar de klokken en yn 1618 waard de toer boppe de rotonde ferhege en mei in kegelfoarmige spits bekroand. Yn 'e jierren 1715-1716 waard oan 'e noardlike kant fan 'e tsjerke de Rochuskapel tafoege. De muorrefresko's fan it ynterieur binne 11e-iuwsk. De tsjerke waard yn 1853 restaurearre. 

Tusken 1935 en 1938 waard de tsjerke foar it earst wittenskiplik ûndersocht en by de restauraasje waard de tsjerke doe yn 'e romaanske foarmen werom brocht. De tsjerke waard op 11 septimber 1944 troch in bombardemint skansearre, mar nei de kriich oant 1948 wer restaurearre. 

De Sint-Michaëlkerk stiet noard fan 'e dom fan Fulda.
Schornsheim

**Schornsheim** is in plak yn 'e lânkring Alzey-Worms yn 'e dielsteat Rynlân-Palts yn Dútslân. Schornsheim is ien fan 'e Ortsgemeinden fan 'e ferbânsgemeente Wörrstadt. 

## Geografy
Schornsheim is in wyndoarp yn Rynhessen. Oanbuorjende gemeenten binne Gabsheim, Udenheim, Undenheim en Wörrstadt.

## It besjen wurdich
*Kirchstraße 19*: De Sint-Wigberttsjerke is in lyts, romaansk tsjerkje. Oant de 19e iuw wie it in gruttere simultaantsjerke en brûkten protestanten it skip en katoliken it koer. De protestanten lieten yn 'e jierren 1830 fanwegen brekfalligens it foar de gemeente te lytse skip ôfbrekke, wylst de katoliken harren diel (it koer mei de toer) stean lieten. It ynterieur fan 'e Wigberttsjerke is hielendal mei midsiuwske fresko's fersierd.   

*Kirchstraße 10*: De frijkommen stiennen by de ôfbraak fan it skip fan 'e âlde tsjerke brûkten de protestanten op 'e nij om yn 'e jierren 1851–1853 de Loadewykstsjerke (*Ludwigskirche*) te bouwen. De tsjerke is ferneamd nei Loadewyk III fan Hessen. Foar de tsjerke steane monumintale linebeammen. 

## Sint-Lioba
Yn 'e 8 iuw wenne Sint-Lioba yn Schornsheim, nei't hja dêr fan Karel de Grutte de tsjerke en in goed as lien krige hie. Lioba wurke as abdis earder mei Sint-Bonifatius oan it kerstenjen fan de krite en krige it goed fan Karel de Grutte om dêr har âlde dei te sliten. Hja ferstoar op 28 septimber 782 yn Schornsheim en wurdt op it doarpsplein mei in byld betocht. Ek de stêf yn it doarpswapen ferwiist nei de abdis.
Gaast (toponym)

In **gaast**, **gast** of **garst** is in deksânrêch en balstienferheging yn it lânskip. Dy ferheging bestiet it meast út geastgrûn. Yn de midsiuwen wiene dêr ikkerkompleksen en doarpsgreiden te finen. It wurd is ôflaat fan it Aldfryske *gāst* itjinge "ûnfruchtber" betsjutte, dêr't benammen hegere en relatyf ûnfruchtber sângrûn mei oantsjut waard. Foarbylden binne dêr yn Fryslân, Grinslân en East-Fryslân te finen, alhoewol't it net beheind wie ta allinnich de Fryske gebieten. De âldste foarbylden komme út Westfalen yn 890 (Geist, Geisthövel). 

Gaasten (gasten/garsten) binne bygelyks te finen yn Noard- en Súdhorn, Wagenborgen, Noardbroek, Súdbroek, Oostwold, Westerlee, Wynskoat, Blijham, Wedde, Vriescheloo, Bellingwolde, Jemgum (Jemgumgaste) en Weener (Bingumgaste, Jelsgaste). By Noardbroek leit de buorskip Korengarst, parallel oan de N33, tusken Súdbroek en Appingedam, op in deksânrêch dy't boppe de Doalertklaai útstekt. Ek Ganzedijk hat syn namme mooglik fan in ga(r)st. De âldste bewenning bylâns it noardlike part fan de Westerwâldske Aa wie op rivierdunen dy't ek as *ga(r)sten* of *gaasten*oantsjut waarden.

Plaknammen mei dy útgong binne ûnder oaren Gaast, Westergeast, Rinsumageast, Gruttegast, Lytsegast, Holtgaste, Grotegaste, Tergast, Holtgast, Hohegaste, Arngast en Dangast. Fierder komt it wurd foar yn de namme Gaasterlân en mooglik yn de doarpsnamme Luttelgeest yn 'e Noardeastpolder.

De Nederlânske en Noarddútske ekwifalint is *geest*. Yn Nederlân] komt er yn plaknammen foar en yn Noard-Dútslân wurdt er foar heech en drûch sângrûn oantsjut, foar it fruchtbere klaaigrûn of *Marschen* oer. Yn Flaanderen, Brabân en Súdwest-Jutlân komt er benammen foar stikken lân foar.

## Sjoch ek
* Geast (sân)
* Ies (geografy)

## Keppeling om utens
* Etymologiebank
Gabsheim

**Gabsheim** is in plak yn 'e lânkring Alzey-Worms yn 'e dielsteat Rynlân-Palts yn Dútslân. Gabsheim is ien fan 'e Ortsgemeinden fan 'e ferbânsgemeente Wörrstadt.

## Geografy
Gabsheim leit yn it grutste wynbougebiet fan Dútslân en foarmet tagelyk is geografyske middelpunt fan Rynhessen. 15 km súdwest fan Gabsheim leit Alzey, de haadstêd fan 'e lânkring. 5 km west fan Gabsheim leit de stêd Wörrstadt. Gabsheim leit likernôch 30 km súdwest fan Mainz, wêrmei't it plak oer de  Bundesautobahn 63 fêrbûn is.

Oanbuorjende gemeenten binne Bechtolsheim, Biebelnheim, Schornsheim, Undenheim en Wörrstadt.

## It besjen wurdich
* *Kirchberg 8*:  De Sint-Albanustsjerke is in letgoatyske halletsjerke mei in koer út ± 1400, in skip út 1490 dat yn 1518 as halletsjerke útboud is en in toer út ± 1500. 
* Dêrnjonken hat Gabsheim in pear 18e-iuwske fakwurkhûzen.
Chiari

**Chiari** is in stêd yn de Italjaanske regio Lombardije. It leit yn 'e provinsje Brescia. 

## Foto's

Ofbyld:Chiesa di S Faustino e Giovita e Torre Civica - Chiari (Foto Luca Giarelli).jpg|Duomo en Civic Tower


## Berne yn Chiari
* Lento Goffi (1923-2008), skriuwer en sjoernalist

## Keppelings om utens
End of Days

"**End of Days**" of "**The End of Days**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

**End of Days*, de Ingelske term foar de Einichste Dei of de Eintiid, dy't foarsein is yn 'e *Iepenbiering fan Jehannes* 

## Films
*''End of Days'' (film), in Amerikaanske film út 1999

## Muzyk
### Albums
*''End of Days'' (soundtrack), it soundtrackalbum fan 'e film út 1999
*''End of Days'' (album fan Discharge), in album fan Discharge út 2016
*''The End of Days'' (album), in album fan Abney Park út 2010

### Lieten
*''End of Days'' (liet fan Bullet for My Valentine), in liet fan Bullet for My Valentine út 2008
*''End of Days'' (liet fan Strife), in liet fan Strife út 2012

## Literatuer
*''End of Days'' (roman fan Sylvia Browne), in roman fan Sylvia Browne út 2008
*''End of Days'' (roman fan Eric Walters), in roman fan Eric Walters út 2012
*''End of Days'' (roman fan Jenny Erpenbeck), in roman fan Jenny Erpenbeck út 2015

## Oar
***, in Amerikaanske stripsearje

## Sjoch ek
**[[End of All Days]]*, in album fan Rage út 1996
Lento Goffi

**Lento Goffi** (Chiari, 15 novimber 1923 - Brescia, 14 jannewaris 2008) wie in Italjaansk dichter,  sjoernalist en literatuerkritikus.

Hy makke syn wurk benammen yn Lombardije, yn de regio Brescia. Hy is in fertsjintwurdiger fan de fjirde generaasje fan de Lombardij Line (*Linea lombarda*). 

## Biografy
Lento Goffi waard yn 1923 berne yn in antyfassistyske famylje. Hy besocht it lyseum Arnaldo en studearre ôf yn de literatuerwittenskippen oan de universiteit fan Milaan; dêrnei joech er les oan ferskate ynstituten yn Brescia.

Hy wie troud mei Elisa Marchina, mei wa 't er in soan krige, Giorgio. Hy publisearre ûnder oare yn it tydskrift *Il Bruttanome*.  

Lento Goffi ferstoar yn 2008 yn in âldereinhûs yn Brescia.

## Wurk
* 1962: *Lunarietto* (Il Bruttanome)
* 1964: *Cinque poesie e una prosa* (Sigma)
* 1968: *Dalla Marca d'Oriente* (Scheiwiller)[8]
* 1971: *Un'isola, sì con sei incisioni di Franca Ghitti* (L.N.C.)
* 1974: *Evasivamente flou* (Libri Scheiwiller)
* 1979: *Cronachetta con sei incisioni di Franca Ghitti* (Scheiwiller)
* 1981: *Un sabato di febbraio* (Società di poesia)[9]
* 1984: *L'attimo incolore con tre acqueforti di Giovanni Repossi* (Il Farfengo)
* 1986: *Diario per l'assente* (Lo Specchio, Mondadori)
* 1991: *L'amata Phegea* (La Quadra)
* 1994: *Per orbite interne* (La Quadra)
Wörrstadt

**Wörrstadt** is in plak yn 'e lânkring Alzey-Worms yn 'e dielsteat Rynlân-Palts yn Dútslân. De stêd is it haadplak fan 'e ferbânsgemeente Wörrstadt.

## Geografy
Wörrstadt leit yn Rynhessen oan 'e noardwestlike râne fan in leechflakte. Mainz, de haadstêd fan 'e dielsteat Rynlân-Palts, leit himelsbreed likernôch 15 km noardlik fan Wörrstadt. Alzey, de haadstêd fan 'e lânkring Alzey-Worms, leit 10 km súd fan Wörrstadt. By Wörrstadt heart ek it stedsdiel Rommersheim, dat yn it súdwestlike stedsgebiet leit.

Wörrstadt leit yn it typyske Ryn-Hessyske kultuerlânskip mei yntinsive wynbou en ek wat lânbou. Der is net in soad natuerlike begroeiing yn dat lânskip, mar yn it stedsgebiet fan Wörrstadt leit ien fan 'e seldsume bosken fan 'e regio, de Neuborn.

Oanbuorjende gemeenten binne: Saulheim, Schornsheim, Gabsheim, Spiesheim, Ensheim, Armsheim, Sulzheim en 
Vendersheim

## Skiednis
Wörrstadt waard foar it earst yn 772 yn in oarkonde neamd. De Frankyske hôfmeier Pepyn fan Herstal skonk doe goed yn 'e trije plakken Wörrstadt, Armsheim en Saulheim oan 'e Nikodemustsjerke fan Mainz. Oannommen wurdt dat al foar 2000 f.Kr. it gebiet fan it hjoeddeiske stedsgebiet bewenne waard. Rommersheim, oant 1931 bekend ûnder de namme Eichloch, waard foar it earst yn 824 neamd.

Al yn 'e 8e iuw hie Wörrstadt in tsjerke. Om 1100 waard de Laurentiustsjerke as wartsjerke boud. De twadde tsjerke baarne om 1600 hinne troch bliksemynslach út en waard dêrnei op 'e nij boud. De eardere tsjerke wie wol heger, mar dochs is ek hjoed-de-dei de tsjerke noch it heechste gebou fan Wörrstadt. 

De katolike tsjerke waard yn 'e 18e iuw boud en stiet njonken de 16e-iuwske protestantske Laurentiustsjerke. 

De Rommersheimer tsjerke waard tusken 1733 en 1751 boud. In krusifiks wiist lykwols op in oarspronklik tige âlde tsjerke.  

Op 7 novimber 1970 waard Rommersheim mei doe 432 ynwenners by Wörrstadt yndield. Sûnt 4 septimber 2009 mei Wörrstadt himsels in stêd neame.
Sabershausen

**Sabershausen** is in doarp op in heuvelrêch yn it noardlike diel fan 'e Hunsrück yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. It doarp is in Ortsteil fan 'e Ortsgemeinde Dommershausen en leit yn 'e ferbânsgemeente Kastellaun.

By Sabershausen leit de boarne fan 'e 12 km lange Lützbach, dy't westlik yn 'e Mûzel mûnet. Troch it doarp rint it Hunsrück-Mûzel-fytspaad. 

Op 17 maart 1974 ferlear Sabershausen syn selstannigens. It doarp waard doe mei trije oare plakken in Ortsteil fan Dommershausen.
Wolkbrek

In **wolkbrek** of **stjalprein** is in abrupte reinbui wêrby't in ekstreme hoemannichte delslach yn in koarte perioade produsearre wurdt. In wolkbrek giet meastal tegearre mei swierwaar en hagel en is yn steat om oerstreamingen te feroarsaakjen. In wolkbrek kin enoarme hoemannichten wetter efterlitte: yn inkelde minuten wol 25 mm oan delslach, wat oerienkomt mei 25.000 ton/km2. 

Wolkbrekken binne seldsume ferskynsels. Se ûntsteane mei orografyske kearing of wannear't in waarmeloftpakket him mingt mei kâldere loft, wat resultearret yn in hommelse kondinsaasje.

De term "wolkbrek" kaam fuort út it idee dat wolken beskôge wurde koene as wetterballonnen dy't barste koene, wêrnei't alle delslach nei ûnderen foel. Hoewol't dat idee sûnt dy tiid wjerlein is, bliuwt de term yn gebrûk.

Yn in waarm klimaat is in wolkbrek bui gewoaner as yn it tuskenbeiden klimaat fan Nederlân. Dêrtroch wurdt oan it begryp net oeral deselde betsjutting hechte. Yn Nederlân wurdt in wolkbrek definiearre as in fûle bui dêr't 25 milimeter of mear yn ien oere falt, en/of minstens 10 milimeter yn fiif minuten. It sicht rint by in wolkbrek werom oant soms minder as 200 meter. In wolkbrek kin beselskippe gean mei in falwyn.
Flecht

*flecht (faasje), gong, feart of faasje
*flecht (frissel), in wize fan hierdracht en om touwen te fersterkjen
*flecht (fûgels), in swaarm fleanende fûgels
*flecht (fuortbeweging), it fleanen as foarm fan fuortbeweging, ek elts fan 'e kearen dat in bist of fleanmasine fljocht
*flecht (útnaaien), it flechtsjen
*flecht (wjukken), de wjukspanne of spanwiidte fan in fûgel of fleanmasine
Loft

De **loft**, soms ek wol it **himelferwulft** neamd, is it ûnbehindere útsjoch nei boppen ta fan it oerflak fan 'e Ierde ôf. It omfettet de atmosfear fan 'e Ierde en teffens de romte. It kin ek beskôge wurde as alles wat tusken de grûn en it begjin fan 'e romte yn sit, mar meastal wurdt dat ûnderskie mei de romte net makke, mei't men ornaris fan himellichems seit dat se "oan 'e loft" of "yn 'e loft" steane, wylst se har eins dúdlik yn 'e romte befine. 

Yn 'e astronomy wurdt de loft ek wol de himelbol neamd. Dat is in abstrakte bolfoarm om 'e Ierde hinne, dêr't de sinne, de moanne, de stjerren en planeten fan it Sinnestelsel by observaasje fan it Ierdoerflak ôf troch hinne en wer lykje te swalkjen. De himelbol wurdt tradisjoneel ferparte yn gebieten dy't byinoar lykje te hearren en dy't stjerrebylden neamd wurde.

Yn 'e regel wurdt mei de term "loft" ynformeel ferwiisd nei in perspektyf fan it Ierdoerflak ôf, mar de betsjutting en it gebrûk fan 'e term kin ferskille. In waarnimmer op it oerflak fan 'e Ierde kin altyd mar in lyts diel fan 'e loft sjen om't de kromming fan it Ierdoerflak de rest foar him of har ferberget. It diel dat men sjen kin, liket oerdeis, as de sinne de loft ferljochtet, platter te wêzen as yn it nachtlik tsjuster. Yn guon gefallen, bygelyks as men it oer it waar hat, bedoelt men mei "de loft" inkeld de legere, tichtere lagen fan 'e atmosfear fan 'e Ierde.

Oerdeis liket de loft blau te wêzen. Dat komt trochdat Rayleigh-ferstruiïng, wêrby't guon kleuren út 'e sinnestriel wei ferstruid wurde troch luchtdieltsjes, dan swak is. By sinne-opgong en sinne-ûndergong is de ôfstân dy't it ljocht ôflizze moat it langst en is Rayleigh-ferstruiïng it sterkst, mei as gefolch dat blau en grien ljocht dan folle sterker ferstruid wurde en read ljocht oerbliuwt. Dat bestjut dat it minsklik each dan in reade loft sjocht. Nachts liket de loft foar it minsklik each frijwol swart te wêzen, of oars swart mei fersille ljochtpuntsjes dy't de stjerren binne. Oerdeis binne de sinne en soms ek de moanne (ôfhinklik fan syn stân yn ferhâlding ta de Ierde) sichtber, as se net beskûl geane efter wolkens. Nachts kin men by ûnbewolke waar oan 'e loft de stjerren, planeten en de moanne (útsein by tsjustermoanne) stean sjen.

Meteorologyske ferskynsels dy't sichtber binne yn 'e loft, binne wolkens, reinbôgen en it noarder- en suderljocht. Wjerljocht en delslach binne ek sichtber. Fûgels (útsein flechtleaze fûgels), flearmûzen, de measte ynsekten en beskate oare bisten (swevers lykas fleanende iikhoarntsjes) kinne troch de loft fleane, krekt as beskate minsklike útfinings: draakjes, deltafleaners, hjitteluchtballonnen, loftskippen, fleanmasines, helikopters en raketten. Troch minsklike aktiviteiten hinget der boppe grutte stêden faak smog yn 'e loft, dat in foarm fan luchtfersmoarging is.
Deksân

**Deksân** is in sedimint dat yn it Lêste Glasiaal, it Weichselyn neamd, as in pakket sân troch hurde wyn ôfset waard. It deksân waard yn in periglasiale tastän ôfset en koe him dus foarmje omreden dêr amper fegetaasje oanwêzich wie, fanwegen de ûnbidige kjeld. Yn sokke sitewaasjes kin de wyn syn gong gean en kin it sân dat oan it oerflak leit, troch de wyn ferfierd en fannijs ôfset wurde.

Yn grutte parten fan Noardwest-Jeropa waard deksân yn it Weichselyn ôfset, doe't in grutte iiskape oant yn Denemark kaam. Yn dy tiid lei de Noardsee drûch en foarmen grutte parten fan Nederlân, Belgje  en Noard-Dútslân in soarte fan tûndra of poalwoastyn mei net djippe rivierbêden. Ynearsten waard tocht dat it deksân út de drûchfallen Noardsee kaam, mar út mineralogysk ûndersyk hat biken dien dat de gearstalling fan it deksân sterk op pleatslik foarkommende formaasjes liket.

Yn it Ier-Glasiaal wie der noch wat fegetaasje en barde de ferstowing benammen pleatslik. Yn it Pleniglasiaal, it kâldste part fan it Weichselyn, wie de fegetaasje sa goed as fuort en doe koene dêr oer grutte lapen gebiet ferstowings ôfset wurde. Dy ôfsettings wurde it "âlde deksân" neamd en dêr ûntstie in deksântekken mei hjir en dêr ûnderbrutsen troch horizontale liemlagen. Tusken de twa lagen âlde deksân is in laach mei in soad grind dy't yn de kâldste en drûchste perioade fan it Pleniglasiaal ôfset waard. Dat grind waard mank mei sân en liem troch lytse rivierkes, dy't dêr yn dy tiid in soad wiene en oer it befrearen grûn streamden, ôfset. Dy sediminten besteande út lytse kerrels waarden letter troch de wyn fuort ferfierd, dêr't de grind dêrnei oerbleau. De grindstiennen waarden troch waar en wyn yn de rin fan de tiid ôfflakke.

Yn it Let-Glasiaal waarden de temperatueren heger en ûntstie stadichoan mear begroeiïng, en sadwaande waard de ferstowing wer pleatsliker. Doe waard it "jonge deksân" ôfset. Dat jonge deksân bestiet benammen út pleatslik âlder deksân dat ferstood waard. Troch it tanimmen fan de begroeiïng waard it opstode deksân op guon plakken fêstholden en doe ûntstiene saneamde deksânrêgen, dy't op in tal fan plakken yn Fryslân noch te sjen binne.

In soad âlde delsettings ûntstiene op de hegere en drûgere dekânrêgen. In goed foarbyld is it iesdoarp, dat almeast net oan in beek, mar op in êfstân dêrfan leit.

Deksânôfsettings yn Fryslân binne benammen te finen yn it súdeasten en easten fan 'e provinsje en yn Gaasterlân. Yn it westen en noarden fan 'e provinsje waarden deksânôfsettings bedutsen troch holosene ôfsettings en dus net mear oan 'e oerflak te finen.

## Sjoch ek
* Deksânrêch
* Sân
Brescia

**Brescia** is in stêd yn de Italjaanske regio Lombardije. It is de haadstêd fan de provinsje Brescia. Brescia leit in 91 kilometer westlik Milaan.

De stêd Brescia hat de bynamme "*Liuwinne*", oarspronklik foar de taheaksel toand nei de Republyk Feneesje

## Foto's

Ofbyld:Monumento a Garibaldi Giuseppe Maccagnani lato Nord Brescia.jpg|Monumint foar Giuseppe Garibaldi
Ofbyld:Pegol-Broletto-Duomo Nuovo.jpg|De nije katedraal


## Berne yn Brescia
* Ansa, keninginne, frou fan Desiderius.
* Paris Francesco Alghisi (1666-1733), muzikant

## Stoarn yn Brescia
* Giacinto Tredici (1880-1964), biskop
* Lento Goffi (1923-2008), skriuwer

## Sjoch ek
* Tsien dagen fan Brescia

## Keppelings om utens

* It waar yn Brescia
Saulheim

**Saulheim** is in plak yn 'e lânkring Alzey-Worms yn 'e dielsteat Rynlân-Palts yn Dútslân. Saulheim is ien fan 'e Ortsgemeinden fan 'e ferbânsgemeente Wörrstadt.

De gemeente Saulheim waard op 7 juny 1969 yn it ramt fan in weryndieling út de twa earder selstannige gemeenten Nieder-Saulheim en Ober-Saulheim foarme en op dat stuit ek by de doe stifte lânkring Alzey-Worms yndield. Beide kearnen binne hjoed-de-dei oan inoar fêstboud, de âlde kearn fan Ober-Saulheim leit súd oan 'e Wörrstadter Straße, de âlde kearn fan Nieder-Saulheim yn it noarden.