open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hendrik Willem ter Haar

**Hendrik Willem (Henk) ter Haar** (Easterwâlde, 3 septimber 1922 - It Heechsân (buorskip by Eastermar), 19 july 2012) wie geriater en oprjochter fan de stifting Alzheimer Nederlân. Ek wie hy mei-oprjochter en foarsitter fan Alzheimer Europe en bestjoerslid fan Alzheimer Disease International. 

Henk ter Haar is berne op 3 septimber 1922 yn Easterwâlde as soan fan Bearend ter Haar en Reinette Schnitger. Hy folge Gymnasium Alfa en Bêta yn Dimter en studearde dêrnei genêskunde oan Universiteit Leien wêr't hy ek lid wie fan LSV Minerva. Hy troude yn 1947 te Diepenveen mei Vera Elisabeth fan Oyen, se krigen fiif bern. Yn 1954 waard hy húsdokter yn Biezelinge en yn 1964 waard hy ferpleechhûsarts fan Nij Toutenburch yn Noardburgum en klinisk geriater.

Foar syn wurk op it gebiet fan Alzheimer waard hy yn 1983 beneamd ta Ofsier yn de Oarder fan Oranje-Nassau. Ta eare fan him waard 10 jier troch Alzheimer Nederlân de *Ter Haar Pinning* útrikt oan in projekt of persoan dy't him ynsetten hat foar Alzheimer.

## Keppeling om utens
*Minerva
*http://www.nieuwtoutenburg.nl/ Nij Toutenburch
*http://www.alzheimernederland.nl/ Alzheimer Nederlân
Mauritsius

**Mauritsius**, sûnt 1992 offisjeel de **Republyk Mauritsius**, is in eilân en lân yn Afrika, en it leit sa'n 855 km beëasten Madagaskar yn de Yndyske Oseaan. De haadstêd is Port Louis.

## Geografy
Neist Mauritsius bestiet de **Republyk Mauritsius** út de eilannen St. Brandon, Rodrigues en de Agalega Eilannen. 
Mauritius, Rodriguez en it eilân Réunion (dat by Frankryk heart) foarmje meielkoar de Maskarenen-arsjipel, neamd nei de Portugees Don Pedro Mascarenhas, dy't as ien fan de earsten op Mauritius oan wâl kaam.

## Skiednis
Der binne oanwizings dat de Arabieren om it jier 1000 hinne al fan it bestean fan it eilân ôfwisten. Fêst stiet dat de Portegezen yn it begjin fan de 16e iuw op Mauritsius oan wâl kamen. Sy brûkten it eilân as tuskenstop op harren seereizen, mar festigen harren dêr net.

It eilân wie noch ûnbewenne, doe't yn 1598 foarsichtich kolonisearre waard troch de Feriene Eastyndyske Kompanjy. It eilân waard neamd nei Prins Maurits greve fan Nassau. Pas fan 1638 ôf waard it eilân echt as haven brûkt mei de bou fan it fort Freark Hindrik.
De Nederlanners bouden dêr sûkerreid, wat noch altiten in belangryk eksportartikel fan it eilân is. Fierders brochten de Nederlanners dêr frjemde diersoarten as de geit, apen, rotten ensfh. De ynlânske dodo waard troch de Nederlanners folslein útrûge. 

Om't it eilân yn 1695 troffen waard troch in swiere orkaan ferhuzen de Nederlanners harren koloanje nei de kaap. Yn 1715 waard Mauritsius kolonisearre troch de Frânsen, dy't it goed lizzen fûnen op harren rûte nei it Easten. Sy neamden it eilan Île de France.

Yn 1810 waard it troch de Ingelsen ferovere, dy't it wer 'Mauritius' neamden. By de Frede fan Parys yn 1814 waard it eilân offisjeel part fan Grut-Brittanje. Pas yn 1968 krige it eilân syn ûnôfhinklikens, alhoewol't it binnen it Britske Mienebest bleaun is.


File:Evening Port Louis.jpg|Port Louis, de haadstêd
Ofbyld:Church Notre Dame Auxiliatrice, Mauritius.jpg|Kapel 'Notre Dame Auxiliatrice' op *Cap Malheureux*
Ofbyld:Mauritius Ostküste.jpg|Eastkust fan Mauritsius
Ofbyld:Mauritius2 SvG.jpg|Sicht op Mauritsius fan see ôf


## Demografy
### Befolking
De ynwenners fan Mauritsius stamme foar 68% ôf fan Foaryndjers (meastentiids de arbeiders op de sûkerplantages); hja wurde ek wol Yndo-Mauritaanjers neamd, 27% fan de ynwenners Kreoal. Mauritsius hat ek 2% Frânsk-Mauritaanjers (neikommelingen fan Frânsken) en 3% Sino-Mauritaanjers (neikommelingen fan Sinezen).

### Talen
De offisjele taal is it Ingelsk, mar de fan it Frânsk ôflate Mauritiaansk Kreools wurdt troch it meastepart fan de befolking sprutsen. Ek oerhearsket it Frânsk yn de media.

### Godstsjinst
* hindoeïsme sirka 52%, kristendom (benammen roomsk-katolyk) sirka 30% en islam sirka 17%.
Ipepaazje

De **ipepaazje** (*Satyrium w-album)* is in flintersoarte yn it skaai fan de beampaazjes (*Satyrium*). 

## Foarkommen
De ipepaazje libbet by grutte iperenbeammen. Se binne foaral te finen yn Súd-Limburch en yn it easten fan it lân. It is in flinter dy't lestich te finen is. Yn Nederlân binne mar 105 ipepaazjes fûn. It hat altyd al in seldsume flinter west. Sûnt 1977 is de flinter efterútgong. De ypsykte briek út, wêrtroch der in soad sike mar ek sûne Ipen kapt binne. Der binne wol nije ipen plante mar dizze ipen drage noch gjin fruchten en binne dus gjin weardplanten. Yn de jierren tachtich like de flinter ferdwûn. Gelokkich binne yn de jierren njoggentich noch in pear flinters fûn. Útstoarn is er noch net, mar hy sit op it rântsje. 

Op de Nederlânske reade list stiet de flinter as slim bedrige, mar ynternasjonaal komt er noch rûnom foar.

## Fljochtiid
De flinter fljocht fanôf heal juny oant heal augustus. De flinter fljocht altyd yn 1 generaasje.

## De flinter
De wjuklingte is likernôch 16 mm. Op de efterwjuk foarmet in wite line in dúdlike W mei steile sydkanten. De oranje moanneplakken binne grut en hawwe de foarm fan heale moannen. Se binne swart mei in râne. De wyfkes binne in bytsje grutter as de mantsjes en de wyfkes binne ek in bytsje ljochter op 'e boppekant.  

## De rûp
De rûp kin 15 lang wurde. It liif is gieleftich mei grien. It liif is bedekt mei lytse wite hierkes. Soms binne de rûpen ek wol readeftich. De folwoeksen rûp libbet op de boppekant fan ipeblêden. Hy kin it best fûn wurde troch fan ûnderen troch in blêd nei de sinne te sjen. De rûp groeit yn it foarjier en yn de foarsimmer. De rûp is likernôch trije wiken pop. 

De rûp fret allinnich yp.

## Sjoch ek
* List fan flinters
Tekene groukopke

It **tekene groukopke** (*Pyrgus carthami*) is in flintersoarte yn it skaai fan de puzelgroukopkes (*Pyrgus*).

## Foarkommen
Dizze flinter is 1 kear sjoen yn Nederlân (1917). De flinter hâldt fan tige waarme en drûge greiden. It is in honkfêste soarte.

## Fleantiid.
De flinter fljocht fan ein maaie oant ein juny. Fljocht altyd yn 1 generaasje. 

## Flinter
De wjuklingte is likernôch 14mm. De plakken op de boppekant fan de wjukken binne ljochtgriis oant wyt. De ûnderkant fan de efterwjuk is gielgrien mei in soart wite plakjes. Dy plakjes hawwe grize rânen.  

De rûp oerwinteret as in healwaaks rûp yn in struisellaach. De groeiperioade fan de rûpen is yn de simmer en it der op folgjende foarjier. 

De rûp fret fan desulverblêdsoarten. 

## Sjoch ek
* List fan flinters
1281

## Foarfallen
* Moerlemaaie (opstân) te Brugge
* Osman I komt oan de macht en wurdt grûnlizzer fan it Ottomaanske Ryk
* Ynstelling fan de Lytsprove (Timar), de Haadprove (has) en de funksje Beglerbeg yn Anatoalje
* Biskop Jan fan Utert brûkt de krústochtbelestingen om de Hollânske help te fergoedzjen, mar de aartsbiskop fan Keulen, Siegfried fan Westerburch, grypt yn en ekskommuniseart sawol him as greve Floris V fan Hollân.

## Berne
* 1 april - Loadewyk IV fan it Hillige Roomske Ryk

## Ferstoarn
* Ertuğrul (83), âldfaar fan de Ottomaanske dynasty (jiertal ûnseker)
1282

## Foarfallen
* 31 maart - By de Sisyljaanske Fespers komme de Sisyljanen yn opstân tsjin 'e Frânske oerhearsking fan harren lân. In Aragoneeske yntervinsje sil deryn resultearje dat Piter III fan Aragon kening fan Sisylje wurdt yn it stee fan Karel&nbsp;I fan Anzjû.
* *sûnder datum* - Steffen Uroš II Milutin wurdt kening fan Servje.
* *sûnder datum* - Yn 'e Slach by Skellinkhout ferslacht greve Floaris V fan Hollân de Westfriezen.

## Berne
* 1 april - keizer Loadewyk IV fan it Hillige Roomske Ryk (Loadewyk de Beier) († 1347)
;*datum ûnbekend*
*Marije fan Bruce, Skotsk ealfrouwe († 1323)

## Ferstoarn
* 11 desimber - prins Llywelyn ap Gruffydd fan Wales (* 1223)
* 11 desimber - keizer Michael VIII fan Byzantium (* 1224/1225)
1283

## Foarfallen
* juny - Mei de ferovering fan it Keninkryk Gwynedd hat de Ingelske kening Edwert&nbsp;I no hiel Wales ûnderwurpen.
* *sûnder datum* - Nijpoart, yn Hollân, kriget stedsrjochten.
* *sûnder datum* - Yn it Italjaanske Padua wurdt in skelet fûn fan in man fan reusachtige ôfmjittings. Rjochter en wittenskipper Lovato Lovati komt ta it einbeslút dat it hjir gean moat om 'e legindaryske stifter fan de stêd, Antenor. Der ûnstiet fannijs belangstelling foar it ferline.
* *sûnder datum* - Biskop Jan fan Nassau fan Utert besiket him mei help fan 'e rike Iselstêden frij te meitsjen fan 'e ynfloed fan it machtige Greefskip Hollân.

## Berne
* 9 april - keninginne Margareta fan Skotlân († 1290)
;*datum ûnbekend*
*Margareta fan Bruce, Skotsk ealfrouwe († 1316)

## Ferstoarn
* 17 jannewaris - Aleksander, kroanprins fan Skotlân (* 1264)
* 9 april - Margareta fan Skotlân, keninginne-gemalinne fan Noarwegen (* 1261)
1284

## Foarfallen
* 3 maart - Wales wurdt troch Ingelân ynlive.
* 26 juny - De rottefanger fan Hamelen ûntfiert yn it Dútske Hameln, al spyljend op syn fluit, 130 bern.
* *sûnder datum* - Greve Floaris V fan Hollân beset it eilân Wieringen.

## Berne
* 25 april - kening Edwert II fan Ingelân († 1327)
;*datum ûnbekend*
*Tomas fan Bruce, Skotsk ealman en frijheidsstrider († 1307)
*Elizabeth fan Burgh, keninginne-gemalinne fan Skotlân († 1327)

## Ferstoarn
* 4 april - kening Alfûns X fan Kastylje (* 1221)
1285

## Foarfallen
* 5 oktober - Filips IV folget Filips III op as kening fan Frankryk.
* *sûnder datum* - Op befel fan greve Floaris V fan Hollân wurdt te Hoppenesse (by Freeswyk) in daam oanlein tusken de Hollânske Isel en de Lek, de lettere 'Daam by it Klapstek'.
* *sûnder datum* - Arabieren en Koerden falle de fierhinne kristlike stêd Arbil yn Mesopotaamje oan. De Assyryske kristenen wurde deade en harren besittings plondere.

## Berne
;*datum ûnbekend*
*Aleksander fan Bruce, Skotsk ealman en frijheidsstrider († 1307)

## Ferstoarn
* 28 maart - paus Martinus IV (* 1210)
Johannes Brugman

**Johannes Brugman** (Kempen (Dútslân), ± 1400 – Nymwegen, 1473) wie in Fransiskaner pater en reedner. Hoewol't syn berteplak net hielendal fêststiet, is er yn alle gefallen berne wêze yn it aartsbisdom Keulen.

Brugman studearde yn Parys godgeleardens. Nei de oplieding gie hy nei it kleaster fan de Fransiskanen-Observanten yn St. Omaars wêr't hy lektor yn de teology waard.

Brugman is benammen bekend fan syn reizen, wêr't hy in soad minsken besocht te oertsjûgjen yn preken om in ienfâldich kristlik libben te lieden. Brugman stie bekend as in redenryk preker. De útdrukking *"prate as Brugman"* is oan him ûntliend.

Hy begûn syn reizen yn Rynlân en Westfalen, mar syn echte faam begûn doe't er begûn te reizgjen yn de Iselfallei om 1452 hinne.
Yn 1455 krige Boalsert in stêdsboek dat mei help fan him opsteld waard.

Brugman wie ek in dichter, hy skreau inkele geastlike lieten wêrûnder "Ic heb ghejaecht mijn leven lanc" en hy skreaun ek in hilligenlibben oer Liduina fan Skiedaam dy't yn 1433 ferstoar. Der kamen trije dielen út, diel 1 ferskynde yn 1433, diel 2 yn 1448 en diel 3 yn 1456.
Durk van der Duim

**Durk van der Duim** (Terwispel, 13 april 1908 – Ljouwert, 11 septimber 1990) wie in Frysk reedrider. 

Hy wûn de 6e Alvestêdetocht op 30 jannewaris 1940. Dy oerwinning moast hy lykwols diele mei Auke Adema, Cor Jongert, Piet Keijzer en Sjouke Westra, omdat se fiifresom tagelyk oer de streek kamen. De fiif riders hienen yn Dokkum ôfpraten om mei syn allen tagelyk oer de streek te kommen, in ôfspraak dy't letter bekend bleau as it *Pakt fan Dokkum*.

Letter waard de mooglikheid om de winst fan de Alvestêdetocht mei oare riders te dielen ferbean. Dat hat ien kear resultearre yn in tocht sûnder winst. Op 14 febrewaris 1956 gienen wer fiif riders mei-inoar oer de streek. Se waarden letter út de útslach skrast, hoewol't der gjin nije winner oanwiisd waard.

Van der Duim wie boaske oan reedrydster Marie de Groot.
1286

## Foarfallen
* 19 maart - Kening Aleksander III fan Skotlân komt om by in fal fan syn hynder.
* 25 novimber - Margareta, de 'Faam fan Noarwegen', in trijejierrige pakesizzer fan Aleksander&nbsp;III en de lêste telch út it Hûs Canmore, wurdt keninginne fan Skotlân.
* *sûnder datum* - De Steaten fan 'e Provâns komme foar it earst gear yn Sisteron.

## Berne
;*datum ûnbekend*
*Elizabeth fan Bruce, Skotsk ealfrouwe († 13??)

## Ferstoarn
* 19 maart - kening Aleksander III fan Skotlân (* 1241)
* 22 augustus - kening Earik V fan Denemark (* 1249)
De Bres

De **Bres** is it ûnderkommen fan Fryske en kulturiele organisaasjes.

It pân is festige oan de Skoalstrjitte 4 te Ljouwert. Der is in gearkomste- en kantoarromte en in seal mei breed ynsetber gebrûk. It gebou waard offisjeel iepene troch kultuerwethâlder frou Y. Bleize op 6 oktober 2006. It gebou moat in ynformeel moetingsplak wurde foar Fryske - en kultuerynstellings en in útfalsbasis foar aktiviteiten mei in leechdrompelich karakter.

*De Bres* is ornearre foar ûndersteande aktiviteiten: 
* Poadium foar optredens fan Fryske (of oare minderhydstalige) bands en artysten
* Lêzings, diskusjejûnen en polityk kafee
* Untfangstromte foar ynternasjonale gasten
* broeinêst en briedplak foar Fryske en kulturiele organisaasjes
* toaniel en teater
* romte jaan foar koarte eksposysjes fan Fryske en allochtoane keunstners
* multykulturiele feesten
* brânpunt foar hjoeddeistige Fryske yntellektuele diskusje

Guon fan de belutsen organisaasjes:
* Fryske Klup Ljouwert
* Doar
* Eftrije
* FYK
* Vision Africana

## Keppeling om utens
Fryske Klup
1287

## Foarfallen
* 13 desimber - As gefolch fan in swiere stoarm binne der slimme oerstreamings yn it gebiet om 'e Sudersee hinne teffens yn it Ingelske East-Anglia. Dizze ramp komt bekend te stean as de Sint-Lusiafloed. Der komme mear as 50.000 minsken by om.
* 2e helte desimber - Gebrûk meitsjend fan 'e wettersneed feroarsake troch de Sint-Lusiafloed fiert greve Floris V fan Hollân in feroveringstocht út yn West-Fryslân.
* *sûnder datum* - Kleaster De Oliveberch wurdt foar it earst neamd yn in histoaryske boarne.

## Berne
;*datum ûnbekend*
*Maud fan Bruce, Skotsk ealfrouwe († nei septimber 1323)

## Ferstoarn
* 3 april - paus Honoarius IV (* 1210)
1288

## Foarfallen
* 5 juny - Mei de Slach by Woeringen komt in ein oan 'e Limburchske Súksesjeoarloch. It Hartochdom Limburch sil tenei yn in personele uny ferbûn wêze mei it Hartochdom Brabân.
* *sûnder datum* - De earste Grevejansdyk, yn it lettere Siuwsk-Flaanderen oan 'e kust fan 'e Westerskelde, wurdt foltôge.

## Berne
* 1 septimber - Elisabeth Rikst fan Poalen, keninginne-gemalinne fan Bohemen en Poalen († 1335)

## Ferstoarn
* 19 novimber - markgreve Rudolf I fan Baden (* 1230)
Sipke Ernst

**Sipke Ernst** (Damwâld, 8 jannewaris 1979) is in Fryske skaker. 

De âld-ynwenner fan Damwâld hat yn it ferline spile foar skaakklup Schaakwoude (*Skaakwâld*).
Op 16 oktober 2006 behelle er op in toernoai yn Fügen, Eastenryk, genôch punten foar de titel fan Grutmaster. Ernst is de 22ste Nederlanner dy't dy titel helle hat.
Sipke Ernst is studint yn Grins en is dêr lid fan studinteferiening FFJ Bernlef.

## Keppelings om utens
*  Oer de skaakpartijen fan Sipke Ernst op ChessGames.com 
* FIDE-ratinggegevens foar Sipke Ernst 
* Biografy
* Hiemside
Bernlef (brassband)

**Bernlef** is de namme fan de kristlike brassband fan Noardburgum, oprjochte yn 1946.

De leden fan de band komme benammen fan Noardburgum en omlizzende doarpen. De muzyk fan de brassband is yn dit doarp te beharkjen tidens û.o. tsjerketsjinsten en  it jierlikse donateurskonsert. Bûten it doarp docht Bernlef mei oan konkoersen en festivals; lykas de Nederlânske Brassband Kampioenskippen, it Gouden Spikerfestival en Brassband Festival Fryslân. 

De dirigint fan de brassband is sûnt oktober 2011 Theun van Leijen. Earder wie Hille van Hijum dirigint.

## Keppeling om utens
Brassband Bernlef
1290

## Foarfallen
* 18 july - Kening Edwert I fan Ingelân ferdriuwt de Joaden út it Keninkryk Ingelân.
* 23 july - Andréas III wurdt kening fan Hongarije.
* 26 septimber - Yn Skotlân ûntstiet in regearingskrisis as troch it ferstjerren fan 'e jonge keninginne Margareta it Hûs Canmore útstjert. Der binne net minder as 13 ûnderskate troanpretendinten, mei as wichtichsten Robert V fan Bruce en Jan fan Balliol. De troan bliuwt foarearst leech, en it lân wurdt regearre troch saneamde beskermhearen.
* *sûnder datum* - Yn Itaalje wurdt de bril útfûn.
* *sûnder datum* - Sluis, yn it lettere Siuwsk-Flaanderen, kriget stedsrjochten fan 'e greve fan Flaanderen.
* *sûnder datum* - De Rymbibel fan Jacob fan Maerlandt is de earste bibeloersetting yn it Nederlânsk. 
* *sûnder datum* - It Keninkryk Singhasary wit it Keninkryk Srividjaja hielendal fan Java te ferdriuwen.

## Berne
;*datum ûnbekend* 
* Margareta fan Boergonje, keninginne-gemalinne fan Frankryk († 1315)

## Ferstoarn
* 10 maaie - hartoch Rudolf II fan Eastenryk (* 1271)
* 26 septimber - keninginne Margareta fan Skotlân (* 1283)
* 28 novimber - Eleönoara fan Kastylje, keninginne-gemalinne fan Ingelân (* 1241)
* 18 desimber - kening Magnus III fan Sweden (* 1240)
1291

## Foarfallen
* 1 augustus - Op de berch Rütli wurdt it eedgenoatskip sluten, as begjin fan it lân Switserlân.

## Berne
* 31 oktober - Philippe de Vitry, komponist (†&nbsp;1361).
* 8 febrewaris - Alfons IV Kening fan Portegal (†&nbsp;1357)
* Filips V, kening fan Frankryk

## Ferstoarn
* 8 juny - Alfons III, kening fan Aragon (*&nbsp;1265)
* 15 july - Rudolf I fan Habsburch (*&nbsp;1218).
1289

## Foarfallen
* 27 april - Kalawûn as-Salihi, de Mammelûkske sultan fan Egypte, nimt Tripoly yn en makket dêrmei in ein oan 'e krúsfarderssteat Tripoly.
* *sûnder datum* - Yawar Waqaq (letterlik: "Bloedskreauwer") wurdt keizer fan it Inka-Ryk.

## Berne
* 4 oktober - kening Lodewijk X fan Frankryk († 1316)
;*datum ûnbekend*
*Donald IV MacDuff, greve fan Fife, Skotsk ealman († 1353)

## Ferstoarn
* 12 maart - kening Demetrius II fan Georgje (* 1259)
Prostitúsje yn Ljouwert

De **prostitúsje yn Ljouwert** spilet him foaral ôf yn de Ljouwerter huorrebuert de *De Weaze*. De raamprostitúsje fynt men yn de sydstegen fan de *[[Weaze]]*, in strjitte yn it sintrum fan de stêd oan in grêft.

Der wurkje benammen froulju út it eardere Eastblok en Súd-Amearika, en mar inkeldris Nederlânske froulje. De froulje sitte efter de glêzen yn ferskillende gebouwen yn de steechjes. Tagang ta de measte gebouwen is fergees.

Yn fergeliking mei de rest fan Nederlân is it taryf wat leger. 

## Keppelings om utens
*Rosse buert Weaze op www.groetenuitleeuwarden.nl
Stasjon Ljouwert Achter de Hoven

**Stasjon Ljouwert Achter de Hoven** (ôfkoarting: **Adh**, troch ProRail **Achter de Hoven** neamd en troch NS **Ljouwert Achter de Hoven** neamd) wie in treinhalte yn Ljouwert, dy't oan de spoarwei Ljouwert - Grins leit. 

De halte waard iepene op 5 july 1915, mar op 19 maaie 1940 al wer sluten. Sûnt 3 oktober 1954 wie de halte wer iepen. Ljouwert Achter de Hoven wie gjin gewoan stasjon, der stie gjin stasjonsgebou of abry en ek wie der gjin kaartautomaat. Boppedat wie it net opnommen yn de tsjinstregeling. De trein stoppe der trije kear deis op dizze tiden: 7.52 fan Grins ôf en 16.03 en 17.03 oere fan Ljouwert ôf. De trein stoppe dêr foar de meiwurkers fan it molkfabryk fan Royal Friesland Foods dat der neist leit.

Hoewol't der mar ien spoar wie, wiene der dochs twa perrons. De twa perrons leine frij fier útinoar, hast wol in pear hûndert meter, mei dêrtusken in oerwei mei de Julianastrjitte en in twadde oerwei dy't op it terrein fan FrieslandCampina leit.

De NS woe yn it ferline fan de lytse halte ôf, mar troch in soad protesten fan bedriuwen út 'e buert waard der doe fan ôfsjoen.

Yn desimber 2006 waarden de treinen op it trajekt Ljouwert - Grins ferfongen troch lighttrainmaterieel (de GTW fan Stadler Rail); men ûndersocht de mooglikheid om Ljouwert Achter de Hoven fan dy tiid ôf as folweardich stasjon yn de tsjinstregeling op te nimmen.

Ein 2014 joech ProRail oan it stasjon slute te wollen. De provinsje joech Arriva tastimming om fan 3 septimber 2018 ôf te stopjen, dêrtroch't 31 augustus winliken de lêste dei waard dêr't treinen by it stasjon stopten.

Op freed 31 augustus 2018 stopte de lêste trein op it stasjon, dat dêrnei sleat. Oant it sluten fan it stasjon, wie it it minst brûkte stasjon fan Nederlân, mei sa'n 10 yn- en útstappers de dei.
Annebuorren (It Hearrenfean)

**Annebuorren** is in buorskip ûnder Aldskoat yn de gemeente It Hearrenfean.

## Buorskip
Annebuorren is neamd nei Anne Siezes van der Kerk, dy't hjir yn de 19e iuw in pleats hie. Annebuorren leit oan de Skoatterlânskewei en rint fan Skoatterlânskewei 48A (eartiids âldereintehûs Ridejo) yn it westen oan de doarpsgrins mei Mildaam ta (sate Oranjehoeve).

## Strjitte
Op 27 maaie 1998 is de namme Annebuorren offisjeel as strjitnamme fêstlein foar in stikje wei tusken de Skoatterlânskewei en De Kúnder. Dizze wei ferbinet Annebuorren mei de autodyk A32 (Meppel - Ljouwert).

## Annaburen
Troch gebrek oan histoarysk besef wurdt it buorskip soms by fersin oantsjutten as Annaburen.
Rotan

**Rotan** is in materiaal dat levere wurdt troch de rotanpalm (*Calamus rotang*).  Fan de drûge stâlen wurde troch in frisseltechnyk bygelyks kuorren en meubels makke. Rotanmeubels binne by tiid en wile populêr en wurde bygelyks brûkt as túnmeubels, of meubels yn in sêre of op terraskes. Rotanstuollen hawwe as neidiel dat se frij skerpe útsteksels hawwe, dêr't froulju harren nylonhoazzen oan iepen helje kinne.

De kearn fan de stâlen wurdt ek brûkt. Dit hjit pitreid. Repen fan de hurde bûtenlaach fan de rotanstâlen hjitte frisselreid.

## Oefenstok
Rotan is ek in oefenstok dy't brûkt wurdt by Eskrima. De stok is makke fan in spesjaal soarte bamboe of hurdhout, en wurdt brûkt om in swurd (kapmes) te ferfangen.

## Sjoch ek
*Noardwâlde, *rotandoarp*
1292

## Foarfallen
* 17 novimber - Yn 'e saneamde *[[Great Cause]]* kiest kening Edwert I fan Ingelân, dy't as skiedsrjochter fungearret, út 13 ûnderskate troanpretendinten Jan fan Balliol út om kening fan Skotlân te wurden.
* *sûnder datum* - Greve Floaris V fan Hollân beset Starum en kriget dermei yngong yn Westerlauwersk Fryslân.
* *sûnder datum* - Marco Polo bringt in besyk oan it hof fan Parakramabahû&nbsp;III fan Polonnarûwa, in kening op it eilân Seylon

## Berne
* 20 jannewaris - Elizabeth fan Bohemen, keninginne-gemalinne fan Bohemen († 1330)

## Ferstoarn
* 4 april -  paus Nikolaas IV (* 1227)
* koart foàr 9 novimber - Marjorie, grevinne fan Carrick, Skotsk ealfrouwe (* 1253).
1293

## Foarfallen
* Untstean fan it Hindoe-Boeddhistyske ryk Majapahit mei as sintrum East-Java, yn it hjoeddeiske Yndoneezje
* Hetoum II wurdt opfolge troch Toros as Kening fan Armeenje  

## Berne
* 17 novimber - Filips V fan Frankryk (Filips de Lange/*Philippe le Long*), soan fan kening Filips III fan Frankryk ("Filips de Moaie"/*Philippe Le Bel*) en Johanna I fan Navarra
* Filips VI fan Frankryk, soan fan Karel fan Valois en fan Margareta fan Anjou
* Jan fan Ruusbroec, mystikus

## Ferstoarn
* 29 juny - Hindrik fan Gint, teolooch en filosoof
* Willem fan Rubroeck, Flaamsk Fransiskaan en ûntdekkingsreizger
1295

## Foarfallen
* *sûnder datum* - De Skotske kening Jan fan Balliol, oant no ta in fazal fan de kening Edwert&nbsp;I fan Ingelân, kantet him oan tsjin Edwert syn almar útwrydskere easken. De Skotten slute de Auld Alliance, in langjierrich ferbûn, mei Frankryk.
* *sûnder datum* - Marco Polo keart werom yn Itaalje fan syn reis nei Sina.
* *sûnder datum* - Toaros III wurdt opfolge troch Sempad as kening fan it Armeenske Keninkryk Silysje. 
* *sûnder datum* - Djajavarman VIII wurdt as kening fan it Kmer-Ryk opfolge troch Indravarman III.
* *sûnder datum* - Op befel fan de Mongoalske hearsker Kazan Khan wurde de tsjerken fan Mesopotaamje ferwoaste. De patriarch fan 'e nestoriaanske Tsjerke fan it Easten, *mar* Yahballaha&nbsp;II, wurdt finzen nommen en martele.

## Berne
* 21 maart - Hindrik Seuse, Dútsk mûnts en mystikus († 1366)

## Ferstoarn
* 31 maart - Robert fan Bruce, 5e hear fan Annandale, Skotsk ealman (* 1210)
* 1 novimber - greve Meinhard II fan Gorysje en Tiroal (* ±1238)
1296

## Foarfallen
* 7 jannewaris - Yn 'e Hûndertjierrige Oarloch rint greve Floaris V fan Hollân oer fan 'e Ingelske nei de Frânske kant.
* 25 febrewaris - Paus Bonifatius VIII feardiget de bul *Clericis Laicos* út, wêrmei't er foarkomme wol dat guon Jeropeeske foarsten, yn 't bysûnder de kening fan Ingelân en de kening fan Frankryk, har de tsjerke-opbringsten ta-eigenje.
* maart - De Earste Skotske Unôfhinklikheidsoarloch tusken it Keninkryk Skotlân en it Keninkryk Ingelân brekt út. In Ingelsk leger ûnder lieding fan kening Edwert&nbsp;I falt Skotlân binnen.
* 27 april - De Ingelsen ferslane de Skotten yn 'e Slach by Dunbar. 
* 27 juny - Greve Floaris V fan Hollân wurdt ûntfierd en fermoarde troch in stikmannich ûntefredene Hollânske eallju, wêrûnder Gysbrecht&nbsp;IV fan Amstel, Herman fan Woerden en Gearard fan Felzen.
* 10 july - Kening Jan fan Skotlân docht ôfstân fan 'e troan, en wurdt yn Ingelske finzenskip fêstset yn 'e Toer fan Londen.

## Berne
* 10 augustus - Jan de Bline fan Lúksemboarch, greve fan Lúksemboarch, kening fan Bohemen en markgreve fan Moraavje († 1346)
;*datum ûnbekend*
*Marjorie fan Bruce, Skotsk prinsesse († 1316)

## Ferstoarn
* 19 maaie - paus Selestinus V (* 1215)
* 27 juny - greve Floaris V fan Hollân (* 1254)
* 12 desimber - Isabella fan Mar, Skotsk ealfrouwe (* 1277)
1294

## Foarfallen
* Paus Selestinus V giet ôf. Hy is de lêste paus dy't dat docht. Paus Bonifatius VIII folget him op.

## Berne

## Ferstoarn
1297

## Foarfallen
* 7 jannewaris - It Greefskip Flaanderen bekrêftiget troch in ferdrach dat it yn 'e Hûndertjierrige Oarloch de kant kiest fan Ingelân. 
* 8 jannewaris - It prinsdom Monako ûntstiet as Francesco Grimaldi him fanút see master makket fan it gebiet, dat oant no ta de Republyk Genua hearde.
* 20 jannewaris - It Greefskip Flaanderen ferbrekt iensidich de feodale bannen mei Frankryk. Dêrop falle Frânske troepen it greefskip binnen.
* 27 maart - Greve Jan I fan Hollân ferslacht de opstannige Westfriezen yn 'e Slach by Froonen.
* 4 april - Paus Bonifatius VIII ferjout it Keninkryk Sardynje as in lien oan kening Jakobus II fan Aragon.
* 20 augustus - In Frânsk leger ûnder lieding fan Robert&nbsp;II fan Arteezje ferslacht de Flamingen ûnder Willem fan Gulik de Jongere yn 'e Slach by Bulskamp.
* 11 septimber - Yn 'e Slach by Stirling bringe de Skotten ûnder William Wallace de Ingelsen yn it ramt fan 'e Earste Skotske Unôfhinklikheidsoarloch in slimme nederlaach ta.
* 7 novimber - Op 'e Toerboarch, yn Alkmaar, jouwe de opstanninge Westfriezen har oer oan greve Jan I fan Hollân.
* 26 desimber - It earste neamen fan in kolfwedstryd.

## Berne
* 14 augustus - keizer Hanazono fan Japan († 1348)

## Ferstoarn
* 11 septimber - Hugo fan Cressingham, Ingelsk ealman en amtner (* 12??)
1298

## Foarfallen
* 22 july - Yn it ramt fan 'e Earste Skotske Unôfhinklikheidsoarloch ferslacht kening Edwert&nbsp;I fan Ingelân de Skotten yn 'e Slach by Falkirk.
* *sûnder datum* - Marco Polo wurdt finzen nommen by in oarloch tusken Feneesje en Genua, en fertelt syn reisverhalen oan Rustichello fan Pisa, dy't se yn boekfoarm publisearret.
* *sûnder datum* - Staverden, op 'e Feluwe, kriget stedsrjochten.
* *sûnder datum* - Kening Sempad fan Armeenje wurdt opfolge troch Konstantyn&nbsp;I.
* *sûnder datum* - Yn Japan wurdt keizer Fushimi opfolge troch Go-Fushimi.

## Berne
* 14 augustus - keizer Hanazono fan Japan († 1348)

## Ferstoarn
* 14 july - Jakobus de Voragine - Italjaansk skriuwer en aartsbiskop fan Genua (* 1228/1229)
* 22 july - Jan fan Graham, Skotsk ridder en frijheidsstrider (* 12??)
* 22 july - Jan Stewart fan Bonkyll, Skotsk ridder en frijheidsstrider (* nei 1280)
1299

## Foarfallen
* Jan I (Hûs fan Hollân) wurdt opfolge troch syn neef Jan II (Hûs fan Henegouwen) as Greve fan Hollân.
* Troch it houlik fan Jan I fan Avesnes mei Aleida fan Hollân binne Henegouwen, Hollân en Seelân no feriene.
* Gosdantin I wurdt opfolge troch Hetoum II as Kening fan Armeenje.
* Hanzestêd Hattem krijgt stedsrjochten.
* Ingelân - Houlik fan Edward I fan Ingelân mei Margaretha, de suster fan Filips IV fan Frankryk
* Kening Håkon V Magnusson makket Oslo ta haadstêd fan Noarwegen. Oant dy tiid wie Bergen de haadstêd west.

## Berne
* Hanazono, Keizer fan Japan (r. 1308-1318)

## Ferstoarn
* 10 novimber - Jan I fan Hollân te Haarlim
1300

## Foarfallen
* maaie - Greve Robrecht III fan Flaanderen rekket yn Frânske kriichsfinzenskip.
* july - Op Iislân fynt in útbarsting fan 'e fulkaan de Hekla plak.
* *sûnder datum* - Tusken Ede en Bennekom wurdt it Kastiel Hoekelum boud.

## Berne
* 20 oktober - hartoch Jan III fan Brabân († 1355)
;*datum ûnbekend*
* Robert fan Bruce, hear fan Liddesdale, bastertsoan fan 'e Skotske kening Robert I († 1332)
* Dionigi di Borgo San Sepolcro, Italjaansk biskop en teolooch († 1342)
* (fermoedlik) Guillaume de Machault, Frânsk komponist, dichter en kanunnik († 1377)

## Ferstoarn
;*datum ûnbekend*
* Lal Sjahbaz Kalandar (Lal Shahbaz Qalandar), Afgaansk dichter en soefistysk mystikus (* 1149)
1100

## Foarfallen
* Bernardus fan Falensia wurdt oansteld as de earste Latynske patriarch fan Antiochje.
* Huizong wurdt keizer fan it Sineeske Song-ryk. Hy soe letter beskuldige wurde mear oandacht foar keunst en kultuer te hawwen as foar de gefaarlike buorlju oan de noardgrins.
* Hindrik I fan Ingelân wurdt kening fan Ingelân en folget syn 'ferûngelokke' broer Willem II op.
* Yn Welle wurdt de earste tsjerke op Noard-Bevelân boud.

## Berne

## Ferstoarn
* 8 jannewaris - Klemens III, tsjinpaus.
* 18 july - Godfryd fan Bouillon, fan 1089 oant 1100 hartoch fan Neder-Loataringen en ien fan de lieders fan de Earste Krústocht (*&nbsp;likernôch 1060).
* 2 augustus - Willem II, kening fan Ingelân, wurdt *by ûngelok* deasketten ûnder 'e jacht (*&nbsp;likernôch 1060).
Maritym Ynstitút Willem Barentsz

It **Maritym Ynstitút Willem Barentsz** is in hegere seefeartskoalle, dy't in fakulteit is fan de Noardlike Hegeskoalle Ljouwert. De skoalle stiet op Skylge en is neamd nei Willem Barentsz.

Hy biedt twa opliedings oan: 
* Hydrografy (Oplieding) 
* Maritym Ofsier HBU (Oplieding).

De "Skoalle foar de Seefeart" waard yn 1875 oprjochte mei 26 learlingen. Yn Amsterdam, Rotterdam en Delfsyl wiene doe ek al seefeartskoallen. Yn 1899 kaam der in oplieding foar masinisten. Nei de earste wrâldoarloch waard de skoalle oan de Boargemaster Heusdenwei iepene as Willem Barentsz Skoalle. Yn 1966 kaam der nijbou oan de Dellewâl. Dit gebou is modernisearre en opnij iepene yn 2019. It eardere hotel Victoria waard yn 1977 it ynternaat. Mei de komst fan de hbû-struktuer waard de oplieding foar learling-skipswurktúchkundige em learling-stjoerman fjouwerjierrich.
Yn 1985 kaam de yntegrearde oplieding Maritym Ofsier. Op 26 maaie 1993 iepene minister Ritzen it Maritym Simulator Trenings Sintrum.

;Studinten
Der is in studinteferiening oan it ynstitút ferbûn: de Hegere Seefeartskoalleferiening 'Willem Barentsz'. Oare seefeartskoallen yn Nederlân hawwe gjin ynternaat mear. Ek it iten bart mienskiplik, om te wennen oan it mei-inoar libjen op in boat.

Yn de earste twa jier fan de oplieding drage de studinten in unifoarm, de saneamde "service dress", it unifoarm fan in Ofsier ter Keapfardij. Ek wenje de earste- en twaddejiers op de kampus "Willem Barentsz". De earste- en twaddejiers binne yn in stik nijbou tsjinoer Hotel Schylge ynternearre. De foarsjennings fan studinteferiening WBS binne hjir ek ûnderbrocht.
;Skylger Ree
De Stichting Skylger Ree waard oprjochte yn 1962 mei as doel it skeppen fan wenromte foar troude learlingen fan de seefeartskoalle dy't foar de hegere rangen studearje. Besit seis bungalows op West-Skylge.

## Untwikkelingen
In grutte feroaring mei eartiids is it wurkjen mei gps, radar, e-mail en kompjûters op see. Om by te bliuwen wurde op de seefeartskoalle dan ek in soad simulators brûkt. Ek bûtenlânske studinten komme dêrfoar nei Skylge.
Sloeproeien

**Sloeproeien** is in ûnderdiel fan de sport roeien, en wol yn orzjinele rêdingssloepen fan skippen en whalers. Der binne 6-, 8-, 10- en ek wol 12-persoans roeisloepen. Tsjintwurdich binne der ek net-orzjinele roeisloepen dy't spesjaal foar wedstriden boud binne.

Wedstriden wurde roeid mei in handikapsysteem: op basis fan levere fermogen per roeier (wattaazje) wurdt in útslach berekkene.

De sport is sterk yn opkomst, der binne anno 2006 ûngefear 200 sloepen dy't geregeld oan de 10 oant 20 wedstriden meidogge. De lêste wedstryd fan it seizoen is Muiden-Pampus-Muiden.

De FSN (Federaasje Sloeproeien Nederlân) organisearret it Nederlânsk Kampioenskip. Op de kalinder stean ferskate wedstriden, ûnder oare lange-ôfstânswedstriden en sprintwedstriden. De keninginnerees fan it jier is de roeisloepenrees Harns-Skylge, in ôfstân fan sirka 35 km, fan ein maaie.

De sport wurdt hast nearne oars dien as yn Nederlân. Der binne wol inkele wedstriden yn Grut-Brittanje, Dútslân, Frankryk en Itaalje.

## Sloeproeiferienings Nederlân
* Daventre Portu, Dimter
* VA Banque, Rotterdam
* HattemRoeit, Hattem
* De Sân Dollen, Saandam
*Sloeproeiferiening Haarlim, Haarlim
* tiog, Rotterdam
* Roeiferiening It Amelân, It Amelân
* Sloeproeiferiening Okke Hel, Harns

## Sloeproeiwedstriden
*april, 10 Myl fan IJmuiden
*april, Hârnzer Sloeperees
*april, Grêfterees Utert rûnDom
*april, Leidske Sloeperees
*april, Lemmer Roeirees, Iepen Frysk Kampioenskip
*maaie, Harns-Skylge Sloeperees
*maaie, Slach om de Saan
*maaie, Sloeperees Grou
*juny, 12 Myl fan Hynljippen
*juny, Lutine Sloeperees
*juny, Sprintwedstriden Rotterdam
*july, Kaachwike
*augustus, Keizer Karelkup Gint
*augustus, Mokselrees Yrseke
*augustus, Noardwyk Beach Event
*augustus, Slach om Makkum
*septimber, Great River Race Londen
*septimber, Maasrees Rotterdam
*septimber, Fearske Marrees
*septimber, Swarte Wetterrees
*oktober, Grêfterees Amsterdam
*oktober, Fiktoarje Sloeperees Alkmar
*novimber, Muiden-Pampus-Muiden
* Boulevardrees Flissingen
* Dimter-Kampen
* Ocean to City Race Cork, Ierlân
* Skipperkesrees Warmond

## Keppeling om utens
*Webstee oer sloeproeien
Westermar

**Westermar** is in eartiidsk doarp yn wat no de gemeente De Fryske Marren is. It doarp lei krekt be-easten it sintrum fan wat no De Jouwer is.

## Skiednis
Westermar wie tegearre mei oare tsjerkedoarpen Nijehaske, Aldehaske, Haskerhoarne en Sniksweach as gritenij Hasker Fiifgea de kearn fan de lettere gemeente Haskerlân. De dêr op in hegre sânrêch stifte katolike parochy wie de earste yn it gebiet. Yn 1580 waard de earste protestantske tsjerke stiften. 

Yn de 15e iuw ûntstie ten westen fan it doarp de útbuorren De Jouwer. De namme komt ek foar as *Westermeer* en *Westermer*. De Jouwer lei wat ferfier oer wetter en oerlân nei de Súdwesthoeke wat geunstiger as westermar, en waard al gau sa grut dat Westermar yn ferfal rekke. Uteinlik slokte De Jouwer it oarspronklike memmedoarp op yn 1954. De noch besteande midsiuwske tsjerketoer op begraafplak Westermar (it tsjerkegebou waard al yn 1695 sloopt) is hjirtroch it âldste bouwurk fan De Jouwer. By de herfarming is de tsjerke net opnij ynrjochte, mar waard preke yn de tsjerke op de Jouwer. Fan tekener Cornelis Pronk bestiet noch in skildering fan de toer út 1732. Dêrop is ek al te sjen dat de toer wat skean nei it noardwesten stiet. De eardere tagong fan de toer siet oan de westkant, letter kamen der doarren oan de eastkant, wêr't earder de tsjerke stie. Oan de eastkant fan de toer is noch te sjen wêr't de tsjerke oan de toer fêst sitten hat. Yn de toer binne materialen as dowestien, Bremer sânstien en roaswinkels brûkt út de 13e iuw, dat kin fan de earste bou wêze, mar ek wol fan lettere restauraasjes.

De útdrukking "de rike toer fan Westermar" ûntstie net troch it uterlik fan de toer. De tsjerklike opbringsten wiene hjir mei anneks.  De jilden en besittings fan it eardere Earmbestjoer fan de Tsjerkfâdij Westermar binne ûnderbrocht yn de Stifting Westermar. Deze stifting subsidiearret sosjaal-kulturele doelen yn de gemeente Skarsterlân.

Neist it begraafplak ferwize no inkeld noch de namme fan in basisskoalle en in nijbouwyk út de jierren '80 fan de 20e iuw mei dêrtrochhinne rinnend de *Westermarwei* nei it bestean fan dit doarp.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen, buorskippen en delsettings
* Tsjerketoer fan Westermar
Mausoleum fan Lenin

It **Mausoleum fan Lenin**, dat yn 1924 boud waard, stiet op it Reade Plein yn Moskou en befettet de balseme lea fan Lenin (1870-1924). It mausoleum lûkt in soad toeristen.

It mausoleum is in ûntwerp fan arsjitekt Aleksej Sjtsjoesjev, makke fan donkerread granyt en swart labradoryt. De kleuren moatte it fertriet fan it folk en de krêft fan Lenins iuwige wiisheid symbolisearje.

## Mearke

Oer it Mausoleum bestiet it neikommende mearke:

:*De Russyske lieder en revolusjonêr [[Vladimir Lenin|Lenin]] waard neidat er ferstoarn wie nei it [[mausoleum]] op it Reade Plein brocht, [[Moskou]]. Dêr waard hy 'ûnderhâlden' en waard foar syn lea soarge sadat it net ûntbine koe. Dochs nei inkelde jierren kaam it safier. Sadwaande waard it mausoleum in skoftsje sletten. Yn 'e tuskentiid waard in grutte 'ferklaaien as Lenin'-kompetysje organisearre. De winner, dy't krekt itselde as Lenin derút seach, koe syn priis yn Moskou ophelje. Hy hat it paad nei Moskou nea werom fûn. Wer efkes letter waard it Mausoleum op 'e nij iepene...*

## Keppeling om utens
* Webstee mausoleum Lenin
1101

## Foarfallen
* Robert Koarthoas stekt oer nei Ingelân om de troan op te easkjen, mar sjocht úteinlik yn ruil foar in jierlikse taslach fan syn oanspraken ôf.
* Minsk wurdt haadplak fan in ûnôfhinklik foarstendom.
* Limburch feroaret fan in greefskip yn in hartochdom.
* De biskop fan Utert, Burchard fan Lechsgemünd erkent Floris II, de greve fan Hollân, as lienhear.
* Stifting fan de Irakeeske stêd Hilla.

## Berne
* Willem Clito of Willem fan Normandje (†&nbsp;1128).
* 1 maart kening Stephen II fan Hongarije 
## Ferstoarn
* 10 april - Hindrik de Fette, markgreve fan Mid-Fryslân (* ±1055)
* 6 oktober - Bruno fan Keulen, Dútsk monastikus (* ± 1032).
* ± 9 novimber - Welf IV, hartoch fan Beieren.
1102

## Foarfallen
* Ordelafo Faliero wurdt Doge fan Feneetsje.
* By Tripoly wurdt troch Raymond fan Toulouse in krúsfarderssteat festige. De stêd sels bliuwt noch oant 1109 yn islamityske hannen.
* De Fatimidyske fizier al-Afdal fan Egypte skriuwt in brief oan Damaskus mei in oprop ta jihad tsjin de kristlike ynfallers.

## Berne

## Ferstoarn
* Wladyslaw I, fan 1079 ôf Hartoch fan Poalen (*&nbsp;1040).
1103

## Foarfallen
* De Fatimiden fan Egypte behelje in oerwinning by Ramla, mar harren oanfal op Jaffa wurdt tefoaren komd troch de komst fan in pilgrimfleat. 
* De Fatimidyske fleat rekket útinoar mar wit de bedrige stêden oan 'e kust fan de Lefant dy't noch yn hannen fan de Islam binne help te bieden.

## Berne
* 24 febrewaris - Keizer Toba fan Japan (†&nbsp;1156).

## Ferstoarn
* Kening Magnus Bleatfoets fan Noarwegen (*&nbsp;1073).
Reade fjoerflinter

De **reade fjoerflinter** (*Lycaena hippothoe*) is in soarte yn it skaai fan de echte fjoerflinters (*Lycaena*).

## Foarkommen
Tusken 1981 en 1986 binne twa reade fjoerflinters sjoen yn Súd-Limburch. Oant 1990 is er in populaasje west by Faals. De flinter hâldt fan wiete greiden. Se komme noch foar yn de Ardennen en Eifel. It is in honkfêste soart. 

Op de Nederlânske reade list stiet de flinter as ferdwûn. Ynternasjonaal komt er noch rûnom foar. 

## Fljochtiid
De flinter fljocht fan ein maaie of oant midden july. De flinter fljocht altyd yn 1 generaasje.  

## De flinter
De wjuklingte is likernôch 17 mm. De mantsjes binne op de boppekant donker oranje mei in readeftige glâns. By de wyfkes is de boppekant fan de foarwjuk dof oranje mei brune plakken.

(MHNT) Lycaena hippothoe - Jaśliska, Poland - male dorsal.jpg |*Lycaena hippothoe* ♂  	
(MHNT) Lycaena hippothoe - Jaśliska, Poland - male ventral.jpg |*Lycaena hippothoe* ♂   △ 


## De rûp
De rûp oerwintert as in healwaaks rûp yn in blêdelaach. De groeiperioade fan de rûp leit yn de simmer en it der neikommende foarjier. 

De rûp fret surkesoarten en njirrewoartel. 

## Sjoch ek
* List fan flinters
Kolibryflinter

De **kolibryflinter** (*Macroglossum stellatarum*) is in soarte yn de famylje fan de pyksturtflinters (*Sphingidae*). De flinter is in oerdei aktive nachtflinter. 

## Foarkommen
De kolibryflinter is in trekflinter út Súd-Jeropa. De flinter wurdt elk jier wol yn Nederlân sjoen. As der waarme simmers binne kin it oprinne oant wol tûzen. 

## Fljochtiid
De flinter kin sjoen wurde fan ein maaie ôf oant ein oktober. 

## Flinter
De flinter fljocht oerdei krekt as in kolibry op bloeiende planten. De flinter kin efterút fleane. 

## Rûp
Yn Nederlân wurdt de rûp net faak fûn, mar it kin wol. De rûp kin 65 mm lang wurde. It liif is grien of brún mei lytse wite stipkes. De rûp ferpopket him yn de grûn. 

De rûp fret fan slytsoarten. 


File:Macroglossum stellatarum1.jpg|De kolibryflinter
File:Macroglossum stellatarum MHNT.jpg|*Macroglossum stellatarum*
File:Macroglossum stellatarum - Taubenschwänzchen - Raupe.jpg|De rûp
File:Macroglossum_stellatarum_MHNT_sur_Raiponce.jpg|*Macroglossum stellatarum*


## Sjoch ek
* List fan flinters
Timeblaujurkje

It **timeblaujurkje** (*Phengaris arion*, foarh. *Maculinea arion*) is in flintersoarte yn it skaai fan de grutte blaujurkjes (*Phengaris*). 

## Foarkommen
De flinter hâldt fan drûge iepen sinnige greiden. Eartiids wie de flinter foaral te finen yn Gelderlân en Limburch. Op dit momint is de flinter ferdwûn. Yn súdlik Ingelân is de flinter fannijs útsetten. Dizze populaasje docht it goed. 

## Fljochtiid
De flinter fljocht fan ein juny ôf oant midden augustus. Fljocht altyd yn 1 generaasje. 

## De flinter
De wjuklingte is likernôch 20 mm. De boppekant fan de wjukken is glânzjend blau. De swarte plakken op de wjukken binne grut. By de wyfkes binne de plakken grutter. De ûnderkanten fan de wjukken binne griis.

(MHNT) Phengaris arion - Radawa Poland - male dorsal.jpg |*Phengaris arion* ♂  	
(MHNT) Phengaris arion - Radawa Poland - male ventral.jpg |*Phengaris arion* ♂  △ 


## De rûp
De folwoeksen rûp fret him yn it nêst fan de sânstekeamel (*Myrmica sabuleti*) en oerwinteret dêr ek. De rûp fret dan eamellarven. 

De rûp fret earst time en letter eamellarven. 

## Sjoch ek
* List fan flinters
1104

## Foarfallen
* De Hekla, Yslânsk grutste en bekendste fulkaan, barst ferwoastend út.
* Damaskus komt ta in akkoard mei Bâldwyn I fan Jeruzalim om sa syn ekonomyske oplibbing seker te stellen.

## Berne
* Wsewolod II, Grutfoarst fan de Kiëv-Rus (*&nbsp;1146). 

## Ferstoarn
* Peter I, Kening fan Aragoanje (*&nbsp;likernôch 1068). 
* Al-Mansur ibn an-Nasir, seisde hearsker fan de Hammadiden yn Algerije.
Pealsitten

**Pealsitten** is in sport wêrby't it de keunst is om sa lang mooglik op de (meastal houten) peal sitten te bliuwen .

De peal hat meastal in planke om op te sitten en in fuotsteun. Eventueel is der ek in rêchsteun. Meastal is om de pear oeren in koarte pauze tastien, û.o. om nei it húske te gean. De peal stiet meastal yn 't wetter, sadat letsel foarkommen wurdt as de dielnimmer derôf falt. Meastal is der kompetysje, mei meardere dielnimmers, elk op in peal, dy't tagelyk begjinne.

Nederlân hat in pear tige beste pealsitters fuortbrocht lykas Arie den Heijer. Hy is ferskeidene jierren Nederlânsk Kampioen west, ûndanks syn jonge leeftyd.

In resint foarbyld fan in pealsittoernoai wie by it programma "The Bar". Hjir soe dejinge dy't it langst op de peal sitten bliuwe soe de priis fan in fleantúch oanbean krije.

*[[Sportman fan de ieu]]* (2006) is in film oer pealsitten.

## Keppeling om utens
*Oankundiging fan in wedstryd, mei reglemint
Fleanfjild Drachten

**Fleanfjild Drachten** (ICAO: EHDR) is in fleanfjild oan de noardrâne fan Drachten, yn de gemeente Smellingerlân. It waard yn 1962 oanlein as *airstrip* foar de Philipsfestiging yn Drachten en wurdt op 't stuit eksploattearre troch de Stifting Fleanfjild Drachten, dy't it fleanfjild yn brûklien hat fan de gemeente Smellingerlân. 

It fleanfjild is thúshaven fan de *Ultralight fleanferiening Fryslân* en it plak dêr't dragraces holden wurde. Ek wurde dêr sa no en dan offisjele autoraces holden om de yllegale strjitraces foar te kommen

## Baan
Fleanfjild Drachten hat ien start- en lâningsbaan: baan 08-26 mei in lingte fan 954 meter (ferhurde).

## Keppelings om utens
*Airliners.net - Fotos makke op fleanfjild Drachten
*''Ultralight vliegvereniging Fryslân''
1105

## Foarfallen

* Begjin regearperioade fan de Seltsjoekske sultan Mohammed.
* De float fan de Fatimiden -de ienige yn Islamityske hannen- rekket troch in stoarm wer in tal skippen kwyt.
* Hindrik I fan Ingelân stjoert in float nei Normandje om in ein te meitsjen oan de stokerij fan syn broer Robert.
## Berne

## Ferstoarn
* 28 febrewaris: Raimund IV. fan Toulouse
* 5 augustus: Raschi, Rabby en Talmoed-Kommentator (* 1040)
* 28 septimber: Simon (Sisylje) (* 1093)
Reade Plein

It **Reade Plein** (Russysk: *Красная площадь*) is it sintrale plein yn Moskou, dat ferneamd is fan de militêre parades yn 'e tiid fan 'e Sowjetuny. It plein is 550 by 100 meter.

## Skiednis en namme
It plein waard oanlein nei de grutte stêdsbrân yn 1493. Fan dat stuit ôf waard de nije iepen romte brûkt as plak foar de merke.

Feitlik hjit it plein net "Reade Plein". It wurd "Reade" yn de namme komt net fan 'e reade kleur fan 'e hege Kremlinmuorren en it ferwiist ek net nei de tiid fan it kommunisme. It Russyske eigenskipswurd *Krasnij* (*Красная*) betsjutte eartiids njonken "read" ek "moai". (Dat is no net mear sa: yn it hjoeddeiske Russysk betsjut *Krasnij* allinich mar "read".) Troch de oanwêzigens fan 'e Basiliuskatedraal krige it plein yn 'e 17e iuw syn hjoeddeistige namme *Moaie Plein* ynstee fan it âlde wurd *Požar* (brân).
Hotze de Roos

**Hotze de Roos** (Langsweagen, 24 novimber 1909 &ndash; Krommenie, 15 oktober 1991) wie in Nederlânske jeugdboekeskriuwer. 

Hy is berne yn it doarp Langsweagen, wat no ûnder de gemeente Opsterlân falt. Letter wenne er yn it Noardhollânske Krommenie. Nei de legere skoalle en de ambachtsskoalle waard er timmerman. Hy begûn ek stikjes te skriuwen foar de krante.

De Roos is benammen bekend wurden as skriuwer fan de jeugdboeken oer de twilling Sytse en Hylke Klinkhammer. Sy spylje de haadrol yn de rige De Kameleon.

Hy skreau it earste Kameleon-boek yn 1948 mei de titel *Sytse en Hylke, de belhammers fan de doarpssmid*. Utjouwerij Kluitman woe lykwols dat de titel feroare waard yn *De Skippers fan de Kameleon* (ISBN 90-206-6701-7). De reden dat De Roos foar Kluitman keas, wie dat dy útjouwerij al bekendheid opboud hie mei soartgelikense boeken as *De Kameleon*, lykas *[[Dik Trom]]* en *[[Pietje Bell]]*.

De Roos ferstoar yn 1991. Syn urn is yn it Kameleondoarp Terherne. 

## Priis
De Hotze de Roospriis is in priis dy't alle jierren oan in debutearjende berneboekeskriuwer útrikt wurdt.

## Keppelings om utens
*Hotze de Roos - De skriuwer fan de Kameleonboeken
*Kameleondoarp Terherne
*Online publikaasje fan "De Skippers fan de Kameleon" (1948)
Grutste metropoalen yn Jeropa

Dizze oersjochside befettet de 40 grutste metropoalen yn Jeropa (ynklusief Istanbul). Foar de grutste metropoalen fan 'e wrâld sjoch op 'e List mei grutste metropoalen.


## Boarne
*World Gazetteer – Largest Agglomerations in the World
Noardertrimdiel (Ljouwerteradiel)

It **Noardertrimdiel** fan Ljouwerteradiel wie it noardlikste trimdiel fan dy gritenij. Mei't it Middeltrimdiel net mear part fan de gritenij wie, waarden it Noardertrimdiel en it Sudertrimdiel losse parten binnen de gritenij. Doe't yn 1943 it Sudertrimdiel weryndield waard nei de gemeente Ljouwert, bleau it meastepart fan it Noardertrimdiel oer as it lêste part fan de gemeente Ljouwerteradiel.

It trimdiel omfieme oarspronklik Stiens, Feinsum, Hijum, Britsum, Koarnjum, Jelsum, Lekkum en Miedum.