open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Koolhoven F.K.51

De **Koolhoven F.K. 51** wie in Nederlânsk les- en ferkenningsfleanmasine boud troch it fleantúchfabryk Koolhoven. It model waard op inisjatyf fan Frits Koolhoven dy't de hoop hie om him slite te kinnen oan de Loftfeartôfdieling (LVA), foarrinner fan de Keninklike Loftmacht.

Yn 1935 wie de LVA oant sykjen nei in ferfanger fan de Fokker C.1. De Koolhoven F.K. 51 en de Avro 626 waarden test en de Koolhoven waard as winner troch de Loftfeartôfdieling oankocht as les-ferkenningsfleantúch. Guon dêrfan krigen in lichte bewapening.
Ynearsten waarden 25 lestastelfarianten foar de LVA produsearre. Yn 1937 folge noch in bestelling fan 29 fan de ferkenner fariant, wêrfan't der oars mar 17 levere waardenwaar. Koolhoven levere totaal 17 tastellen oan de Marine Loftfearttsjinst en 45 oan it LA-KNYL.

De tastellen fan de LVA hawwe hawwe by it begjin fan de Twadde Wrâldoarloch net folle útrjochtsje kinnen. De tastellen fan de MLD binne allegear ferneatige op de grûn op fleanfjild De Kooy. Allinne de oerbleaune eksemplaren fan de LA-KNIL binne in protte ynset yn de slach om Nederlânsk-Ynje.

Yn 1936 kocht it Spaansk republikeinsk regear, de *Fuerzas Aéreas de la República Española*, 28 tastellen, dy't as "postfleantúch" levere waarden om it wapenembargo te ûntdûken dat ûnder de Spaanske Boargerkriich ynsteld wie. Dy fleanmasines hawwe ek tsjinne as lichte bommesmiter. Guon fan dy fleantugen binne letter noch ûnder it nasjonalistyske bewâld fan Francisco Franco brûkt.

It Militêr Loftfeart Museum yn Soesterberg hat in replika.

## Farianten
* **F.K. 51** *LVA earste serie, lesvliegtuig*: sûnder bewapening
* **F.K. 51** *LVA twadde serie, verkenner*: mei ien 7.7mm Lewis mitrailleur yn de boppefleugel
* **F.K. 51** *LVA tredde serie*: útrist mei ien 7.7mm Lewis mitrailleur yn de boppefleugel én inselde mitrailleur by de efterste cockpit
* **F.K. 51** *MLD*: mei in Wright "Whirlwind" R-975-E1. Seis eksemplaren bewapene as de *LVA earste searje* en njoggen bewapene as de *LVA tredde searje*.
* **F.K. 51** *LA*: mei in Pratt & Whitney "Wasp Junior"
* **F.K. 51** "Spaanske ferzje": mei in Armstrong Siddeley "Jaguar" of in Wright "Whirlwind" R-975-E3 stjermotor.

## Spesifikaasjes
* Rol: Verkenner
* Bemanning: 2
* Lengte: 7,85 m
* Spanwiidte: 9,00 m
* Hichte: 2,85 m
* Fleugeloerflak: 27 m²
* Gewicht leech: 1000 kg
* Startgewicht:
* Maks.gewicht: 1550 kg
* Motor: Armstrong Siddeley "Cheetah" IX fan 350 hk
* Topfaasje: 235 km/o
* Klimfaafsje: 4,7 m/s
* Aksjeradius: 730 km
* Tsjinstplafond: 5600 m
* Bewapening: 1 7.7 mm Lewis mitrailleur yn de boppefleugel. Ien 7.7 mm mitrailleur yn efsterste cockpit.

## Keppelings om utens
* Koolhoven Aeroplanes Foundation
* Militair Luchtvaart Museum
* TracesOfWar.nl
* Alex den Ouden - Koolhoven-Vliegtuigen
Avro 626

De **Avro 626** is in Britsk dûbeldeks lesfleantúch boud troch Avro. De 626, ûntwikkele út de Model 621 (*Tutor*), fleach foar it earst yn 1930. Der binne sa’n 198 fan dit tastel makke. De masine waard ek yn lisinsje boud by autofabrikant Tatra yn it eartiidske Tsjechoslowakije.

## Farianten
* **Avro 626**: Dûbelsits fleantúch, foar mear as ien doel te brûken.
* **Avro Perfect**: De legerbeneaming foar de 626.
* **Avro 637**: Bewapende patrûljeferzje fan de 626.
* **Tatra T-126**: Ferzje fan Tatra yn Tsjechoslowakije, mei in Avia Rk-17motor en mei de standertmotor.

## Spesifikaasjes
* Bemanning: 2, learling en ynstrukteur
* Lingte: 8,08 m
* Spanwiidte: 10,36 m
* Hichte: 2,92 m
* Fleugeloerflak: 27,9 m2
* Gewicht leech: 801&nbsp;kg
* Startgewicht: 1 247&nbsp;kg
* Motor: 1x Armstrong Siddeley Lynx IVC 7-silinder stjermotor, 157&nbsp;kW (210 hk)
* Maksimumfaasje: 180&nbsp;km/o
* Krúsfaasje: 153&nbsp;km/o
* Fleanberik: 386&nbsp;km
* Tsjinstplafond: 4.511 m
* Klimfaasje: 4,5 m/s

## Brûkers
* Argentynje
* België
* Brazilië
* Kanada
* Sily
* China
* Egypte
* Estlân
* Grikelân
* Grut-Brittanje
* Ierlân
* Litouwen
* Nij-Seelân
* Eastenryk
* Portugal
* Spaanske Republikeinen
* Tsjechoslowakije

## Keppeling om uten s
*  Airforcemuseum.co.nz
Hans de Boer (bestjoerder)

**Hans de Boer** (Dokkumer Nije Silen, 17 jannewaris 1955 - 18 jannewaris 2021) wie in Nederlânske ûndernimmer, bestjoerder en earder foarsitter fan MKB-Nederlân. Op 1 july 2014 is er foarsitter fan VNO-NCW wurden. Hy wie lid fan it CDA. 

De Boer waard berne yn Dokkumer Nije Silen mar groeide op yn Wytmarsum. De Boer helle it gymnasiumdiploma en studearre dêrnei ekonometry en iepenbiere finânsjen oan de Frije Universiteit yn Amsterdam. Dêrnei gie er oan 't wurk as wittenskiplik meiwurker. Yn de jierren tachtich wie De Boer beliedsadviseur fan it regear fan de Nederlânske Antillen. Hy wie fan 1997 oant 2003 foarsitter fan MKB-Nederland en siet fiif jier yn it deistich bestjoer fan de Sosjaal-Ekonomyske Ried (SER).

Fan 2006 oant 2007 wie er foarsitter fan de Taskforce Jeugdwurkleazens en dêrnei lid fan it Innovasjeplatform dy't de ambachtsskoallen werom bringe woe yn it ûnderwiis. Ek hat er fan 2010 oant 2012 foarsitter fan de Ried fan Tafersjoch fan it *Koninklijk Nederlands Geleidehonden Fonds* (KNGF) west.

De Boer wie in 2008 kandidaat foar de funksje fan boargemaster fan de gemeente Rotterdam. Neffens eigen sizzen waard er troch minister-presidint Balkenende oanrekommandearre.

Op 1 july 2014 folge er Bernard Wientjes op as foarsitter fan VNO-NCW. Hy hold dy funksje oant septimber 2020. By syn ôfskied krige er de keninklike ûnderskieding Kommandeur yn de Oarder fan Oranje-Nassau.

De Boer wie troud en hie twa bern. Op 14 jannewaris 2021 krige er in harsenblieding, dêr't er yn de nacht fan 17 op 18 jannewaris 2021 oan stoar.

## Keppeling om utens
* CV Hans de Boer by VNO-NCW
Haadredaksje

In **haadredaksje** bestiet út alle redakteurs mei-inoar dy't de ynhâldlike lieding hawwe oer in krante, tydskrift, webside, boek of radio- of tillefyzjeprogramma. Dit bestjoersorgaan koördinearret de redaksje en stippelet it belied fan 'e útjefte of it programma út. Der bestiet yn Nederlân in Nederlânsk Genoatskip fan Haadredakteurs.

Ynhoefier't de haadredaksje streekrjocht ferantwurdlik is foar it oanstjoeren fan 'e yndividuële sjoernalisten ferskilt per ûndernimming. Sa stiet in haadredakteur by in tydskrift ornaris direkt yn kontakt mei dejingen dy't de artikels skriuwe. By in gruttere organisaasje, lykas guon kranten, hat de haadredaksje benammen kontakt mei de ôfdielingshaden fan 'e ûnderskate redaksjes.
Dooitze Eelkes Hinxt

**Dooitze Eelkes Hinxt** (Dokkum, 1741? – Teksel, 20 oktober 1797) wie in Frysk marine-offisier. Hy wie in soan fan keapfardijskipper Eelke Tabes Hinxt út Dokkum. Hinxt stoar oan board fan it marineskip *Beschermer* oan ferwûningen dy't er oproan hie yn de Seeslach by Kamperduin.

## Keapfardijskipper
Dooitze Eelkes Hinxt kaam út in Roomsk-Katolike húshâlding. Syn heit wie keapfardijskipper dy't ûnder oaren op it Eastseegebiet fear. Yn de periode 1764-1780 fear Hinxt sels as skipper op it kofskip *Aemelia Dorothea*.

## Fryske Amiraliteit
Yn 1782 gie Hinxt yn tsjinst by de Fryske Admiraliteit. Hy waard Luitenant-op-see en krige it befel oer de kotter *Snelheid*. 

## Bataafske marine
By de ûngeregeldheden fan 1787 tusken de Patriotten en Prinsoanhingers bleau Hinxt neutraal, hie er wol kontakt mei Patriotten. Doe't dy yn 1795 oan de macht kamen, sluet Hinxt him oan by de Bataafske marine.

## Oantins
Dooitze Eelkes Hinxt syn dea krige omtinken yn in protte kranten. De Makkumer dichter Dirk Lenige skreau sels in lofdicht:

:*GRAFSCHRIFT OP DEN CAPITEIN D.E.HINXT *
:*Hebt ge immer om zijn deugd, die hem deed zegevieren, *
:*Een vaderlandschen held de onsterflijkheid gewijd; *
:*Bataaf, strooi op dit graf dan groenende eerlaurieren, *
:*Ten loon zijns moeds, betoond in 't heetste van den strijd, *
:*Ja, die dit oord genaakt, gevoel een plegtig beven! *
:*Het was voor Nederlands Vlag en 't heil van Bato's strand, *
:*Dat Hinxt, zijn pligt getrouw, voor Egmonds duin moest sneeven. *
:*Dan neen... Hij leeft in 't hart van 't dankbaar VADERLAND. *
Funchal

**Funchal** is in plak en gemeente yn it Portugeaske autonome distrik Madeara.

Funchal hat in universiteit, de *Universidade da Madeira*. Funchal moat it ekonomysk fral fan it toerisme hawwe. Yn de omkriten spilet de lânbou in rol en is der lytse yndustry.
Marten Hedzers Castelein

**Marten Hedzers Castelein** (Wergea, 16 maart 1894 - Ljouwert, 12 augustus 1981) wie in Fryske boer, propagandist foar de suvel en amateur-histoarikus.

## Libben en wurk
Marten Castelein waard berne yn Warten op 16 maart 1894. Hy kaam út in laach fan boeren, koaikers, fûgelflappers en hurdriders, skreau er ea. Hy hat noch op 'e nominaasje stien om as hurdrinner (op 'e sprint) oan de Olympyske Spullen mei te dwaan. Dat gie net troch omdat de Earste Wrâldoarloch der tusken kaam. 

Fan 1894 oant 1911 wenne hy op in pleats yn Warten, die yn 1913 eineksamen 3-jierrige HBS en die yn 1916 - 1917 eineksamen koloniale lânbouskoalle te Dimter. Fan 1919 oant 1927 wie Castelein boer te Warten, wie ûnder oare haadbestjoerder fan de Jongfryske Mienskip, meiwurker fan it moanneblêd Frisia en fan it Fries Landbouwblad. Yn 1937 kaam Castelein by de ôfdieling public-relations fan de Frico en waard redakteur ‘Frico berichten’. 

Letter waard Castelein redaksjelid fan *[[Bolwerk]]* (ILC). Hy skreau dêr ûnder oare de rubryk ‘Tuolleprakkesaasjes’, in populêre rige dy 't ek yn boekfoarm útkommen is. Fierdere bydragen levere hy oan ‘Sljucht en Rjucht’, ‘It Heitelân’ en ‘Koöperator’. Hy hat hûnderten ynliedingen hâlden.

By de Fryske Utstjoering fan de RONO fersoarge Castelein de rubryk 'It Boerelibben by âlds'. Hy fertelde dêryn oer ûnderwerpen as aaisykjen, hurdriden, rispinge en wat al net. Castelein hie in grutte bining mei alles wat him yn Mid-Fryslân ôfspile hat, seit sels dat er tige befoardiele wie dat hy yn Warten berne waard. 

Castelein kaam te hôf yn Warstiens.

## Wurk
* *Tuolleprakkesaesjes* (karlêzing út de rubryk yn Bolwerk), Van der Velde, Ljouwert
Henri Pieck

**Henri Christiaan (Han) Pieck** (Den Helder, 19 april 1895 – De Haach, 12 jannewaris 1972) wie in Nederlânsk byldzjend keunstner, kommunist, spion en fersetsman. Hy wie de twillingbroer fan de bekende keunstner Anton Pieck en heit fan de meubelûntwerper en aventurier Han Pieck.

## Libben en wurk
Doe't er 14 wie helle Henri Pieck tagelyk mei syn broer Anton de legere akte tekenjen. Trije jier letter slaggen se foar de middelbere akte. Dêrnei die Henri Pieck in ferfolchoplieding oan de Amsterdamske Akademy foar Byldzjende Keunsten.

Lykas syn broer Anton Pieck makke hy ek grafysk wurk, dat troch saakkundigen heger oanslein waard as dat fan syn broer. Henri syn wurk is ek folle seldsumer. Earst net it ferstjerren fan Anton Pieck waard der publisearre oer it libben fan syn broer. Henri wie in tige sosjaal belutsen man en kommunist. Om 1930 hinne waard er lid fan de Kommunistyske Partij Nederlân. Foar de Twadde Wrâldoarloch wie Henri Pieck in geheim agint fan de Sowjet-Uny en de oarloch siet er yn it ferset. Hy hat in skoft fêstsitten yn û.o. konsintraasjekamp Buchenwald. 

Nei de oarloch is Henri Pieck wiidweidich ûnderfrege troch it Buro Nasjonale Feilichheid oer syn kontakten mei de Sowjet-Uny en mei kommunisten yn de konsintraasjekampen.

Henri Pieck skildere en tekene net allinne, mar yllustrearre ek berneboeken en in stikmannich misdiedboeken fan Ivans en fan Jacques van Workum. Pieck wie ek boekbânûntwerper, binnenhûsarsjitekt en ûntwerper-ynrjochter fan tentoanstellingsgebouwen.

## Publikaasjes oer Han Pieck
* Paul Arnoldussen en Hans Olink: *Twee broers, drie levens. Henri en Anton Pieck*. Amsterdam, Lubberhuizen, 2008. ISBN 9789059371002
* Igor Cornelissen: *De GPOe op de Overtoom. Spionnen voor Moskou 1920-1940*. Amsterdam, Van Gennep, 1989. ISBN 90-6012-813-3
* Elisabeth K. Poretsky: *Our Own People. A Memoir of "Ignace Reiss" and His Friends*. London, Oxford University Press, 1969. ISBN 0-19-211199-X.

## Keppelings om utens
*Pieck, Henri Christiaan, Biografysk Wurdboek fan it Sosjalisme en de Arbeidersbeweging yn Nederlân
*[Kamptekeningen fan Henri Pieck (1895-1972)](http://www.buchenwald.nl/thema/23/Kamptekeningen_van_Henri_Pieck_(1895-1972).html), Buchenwald, Nederlânsk Ynstitút foar Oarlochsdokumintaasjee
Buchenwald

**Buchenwald** wie ûnder de Twadde Wrâldoarloch in konsintraasjekamp yn nazy-Dútslân yn de boskige omkriten fan de stêd Weimar yn Tueringen. It kamp waard yn 1937 oanlein troch SS'ers en finzenen. Buchenwald waard 11 april 1945 befrijd troch de sechde pantserdifyzje fan it tredde Amerikaanske leger. Yn 't earstoan hiet it kamp *Konzentrationslager Ettersberg* nei it plak, mar waard al gau omneamd ta *Konzentrationslager Buchenwald/Post Weimar* op voorspraak fan de kultuerkommissy fan Weimar.

## Deadetal
Salang't Buchenwald bestie hawwe dêr 238.979 minsken fêstsitten. Dêrfan ferlearen 56.545 it libben, dêr't 11.000 Joaden ûnder wiene.
## Bekende finzenen yn Buchenwald
* Marcel Dassault, fleantúchbouwer.
* Henri Pieck, keunstner en broer fan Anton Pieck
* Elie Wiesel, as bern rêden troch it ynternasjonale ferset yn it kamp.
* Anton Constandse, (sjoernalist, auteur en anargist)
* Willem Drees, (politikus)

## Literatuer
* K.R. van Staal: *De Hel van Buchenwald*; Utjefte "Nieuwe Wieken" Amsterdam 1945.
* Fritz Löhner-Beda/Hermann Leopoldi: *Buchenwaldlied*; Utjefte DIZ Papenburg; ISBN 978-3-926277-14-5
* Tadeusz Sobolewicz: *Het Nederlandse Horloge*; ISBN 978-83-60210-83-3

## Keppelings om utens
* Gedenkstätte Buchenwald
* De befrijding fan Buchenwald sjoen troch de Amerikaanske soldaat Harry J. Herder
Fang

## Algemien
*fang (lichemsdiel) (benammen by bisten), de side fan it lichem
*fang (geografy), de side of skeante fan in berch of heuvel
* fang (mûne), de klem fan in mûne
**fang* (Ingelsk), it Ingelske wurd foar de hoektosk fan in bist

## Geografy
* Fang (Tailân), in plak yn Tailân
* Fang (Iran), in doarp yn Iran
* Fang (Sineesk distrikt), in disktrikt yn 'e Sineeske provinsje Hubei
* Fang (Taisk distrikt), in distrikt yn 'e Taiske provinsje Chiang Mai province

## Oar
* Fang (folk), in folk yn Midden-Afrika
** Fang (taal), de taal fan 'e Fang
* Fang (efternamme), in algemien foarkommende Sineeske efternamme (skreaun as 方 en minder faak as 房 of 防)
* Fang (band), in Amerikaanske punkband út Kalifornje
Seestrjitten fan de Hawaï-eilannen

De **seestrjitten fan de Hawaï-eilannen** binne de see-ingten dy't de ferskillende eilannen fan 'e Hawaï-arsjipel faninoar skiede. Dy wetters wurde yn Hawaï 'kanalen' neamd, net yn 'e sin fan troch de minske groeven wetterrinnen (lykas it Prinses Margrytkanaal), mar yn 'e eardere betsjutting fan see-ingte (lykas yn It Kanaal, tusken Ingelân en Frankryk yn). De seestrjitten tusken de wichtichste Hawaï-eilannen binne:
Ferhurde wei

In **ferhurde wei** of **ferhurde dyk** is in paad wêrfan't de toplaach belein is mei in hurd materiaal, lykas klinkerts of asfalt. Binnen de beboude kom fan in doarp of stêd wurdt sa'n ferhurde wei yn 'e regel in **strjitte** neamd. Op 'e romte spriek men foarhinne fan in **strjitwei**. Om't ferhurde wegen yn Fryslân tsjintwurdich de regel binne, wurdt de ferhurde steat fan sokke wegen bûten de beboude kom no yn it spraakgebrûk ornaris net mear oanjûn. 

Ferhurding fan wegen is needsaaklik om't fiertugen mei tsjillen fuorren meitsje, dy't by wiet waar tige djip yn 'e ûndergrûn ynslite kinne. Foarhinne hie men ek rekken te hâlden mei hynstehoeven, dy't by in protte ferkear it paad ek flink omwuolje koene. In wei dy't ferhurde is mei in los materiaal, lykas pún (in púnreed) wurdt net as in ferhurde wei beskôge om't der troch de losse steat fan it ferhurdzjende pún dochs wer gatten en plassen ûntsteane.

## Sjoch ek
* Makadam
Happy end

In ***happy end*** (Ingelsk foar "lokkich ein") is in ferteltechnyk dy't de beëiniging fan 'e plot omfettet fan in fiksjewurk (lykas in ferhaal, boek, film of tillefyzjesearje), wêrby't alles úteinlik (dochs noch) goed beteard foar de haadpersoanen, de byfigueren en frijwol eltsenien behalven de smjunten, dy't har fertsjinne lean krije. It *happy end* kin gearfet wurde yn 'e formule "en se libben noch lang en lokkich," dêr't de measte mearkes mei einigje. De term *happy end* komt út it Ingelsk, dêr't itselde begryp lykwols altyd in *happy ending* neamd wurdt en frijwol nea in *happy end*.

In *happy end* kin derút bestean dat dat de held, heldinne of helden alle gefaren oerlibje dy't op harren paad komme, en dat se harren missy ta in goed ein bringe. It kin lykwols ek in romantyske lading hawwe, wêrby't de held en heldinne inoar oan 'e ein fan it ferhaal krije, en harren leafde konsummearje of beslute inoars libben te dielen nettsjinsteande alle faktors dy't dat geandewei it ferhaal ûnmooglik lieken te meitsjen. It komt ek gauris foar dat it folbringen fan in missy kombinearre wurdt mei in romantysk gearkommen.

De measte lêzers en sjoggers meie graach oer in *happy end*, om't dat harren in goed gefoel jout, al ûnderfine dielen fan it publyk beskate *happy ends* as te swiet en salverich. Yn 'e narratology kinne der ferskate oare ferteltechniken foar in *happy end* oer pleatst wurde. Ien is in ein wêryn't de haadpersoan of ien fan 'e haadpersoanen syn doel dan wol berikt, mar dat mei syn of har dea bekeapje moat. Fierders is der de saneamde iepen ein, wêrby't de skriuwer of regisseur de ein fan 'e plot sa beskriuwt of yn byld bringt, dat dy foar mearderlei útlis fetber is. Ta einbeslút hawwe guon plots, wêrby't it faak giet om wier barde ferhalen, in ein wêryn't de haadpersoan stjert sûnder dat er syn doel berikt hat.
Happy end (betsjuttingsside)

"**Happy end**" hat yn 'e Wikipedy ferskate betsjuttings:

* *[[happy end]]*, in ein fan in ferhaal, boek, film of tillefyzjesearje wêryn't alles wer goedkomt

## Oare betsjuttings
### Muzyk
* Happy End (band), in Japanske folkrockband út 'e santiger jierren
** ''Happy End'' (album út 1970), it debútalbum fan 'e Japanske band mei deselde namme
** ''Happy End'' (album út 1973), it trêde album fan 'e Japanske band mei deselde namme

### Films
* ''Happy End'' (musical), in Dútske musical út 1929
* ''Happy End'' (film út 1966), in Tsjechyske film út 1966
* ''Happy End'' (film út 1999), in Koreaanske film út 1999
* ''Happy End'' (film út 2003), in Frânske film út 2003
* ''Happy End'' (film út 2009), in Frânske film út 2009

### Oar
* ''happy end'' (orgasme), in orgasme oan 'e ein fan in massaazje
* ''Happy End'' (manga), in Japanske mangastrip fan Natsu Aikawa út 2003
Happy ending

In **happy ending** (Ingelsk foar "lokkich ein") is in orgasme dat opwekke wurdt as beëiniging fan in massaazje. Soks kin yn 'e priveesfear dien wurde, mar yn 'e regel is dêrby sprake fan in finansjele transaksje, sadat men sprekke kin fan in foarm fan prostitúsje. Men kin derfoar telâne yn bordelen, mar yn guon lannen ek yn saneamde massaazjesalons en soms yn stripklubs. By happy endings giet it ornaris om in orgasme dat opwekke wurdt troch masturbaasje, mar ek orale seks en folslein geslachtsferkear komme foar. Oft soks legaal is, hinget fan 'e wetjouwing fan it oangeande lân ôf. Yn Nederlân, mar ek yn Austraalje, Grut-Brittanje, Japan, Kanada, Nij-Seelân, Roemeenje en Tailân binne massaazjes mei happy endings tastien of wurde se dulden. Yn oare lannen, lykas yn 't bysûnder de Feriene Steaten, wurdt it as in foarm fan (yllegale) prostitúsje beskôge, en kin men derfoar arrestearre en feroardiele wurde.
Upskirt

***Upskirt*** (Ingelsk foar "by de rok op") is in foarm fan foyeurisme wêrby't men in frou by har rok of jurk op besiket te sjen om har slipke of mooglik har fagina of stuten te begluorkjen. Soks kin de foarm oannimme fan it meitsjen fan foto's, sûnder dat dêr tastimming foar jûn is, fan 'e ynkyk by rokken en jurken fan froulju op.

## Moderne ûntwikkelings
Dizze praktyk wurdt ek wol beskôge as in soarte fan seksueel fetsjisme, en is ferlykber mei *[[downblouse]]*, wêrby't men froulju fan boppen by de klean (net spesifyk in blûze) yn besiket te sjen om har dekolletee of boarsten gewaar te wurden. Troch technologyske ûntwikkelings as kameratillefoans kin in foto tsjintwurdich al gau makke wurde sûnder dat oaren it trochhawwe, en fia spesjalisearre websiden op it ynternet kin sok fotografysk materiaal no frijwol daliks mei de rest fan 'e wrâld dield wurde.

Der binne gefallen bekend fan manlju dy't in kamera yn in koffer ferburgen en dy koffer bgl. op it perron fan in drok treinstasjon sa delsetten dat se wachtsjende froulju ûnder de rok filmje koene. Yn Dútslân en ferskate Amerikaanske en Australyske steaten binne tsjin it meitsjen en dielen fan ûnautorisearre *upskirt*-foto's wetten oannommen, mei't dy praktyk beskôge wurdt as in ynfaazje fan 'e privacy fan 'e oangeande frou en as in oanfal op har weardichheid. Yn Nederlân is soks (noch) net strafber, mar wurdt it wol beskôge as ûnfoechsum gedrach.

## Skiednis
It idee fan *upskirt*-ynkyk en de belangstelling fan manlju dêrfoar is net nij. Op it skilderij *De Touter*, fan 'e Frânske keunstskilder Jean-Honoré Fragonard, út 1767, is bygelyks te sjen hoe't in jongedame yn hoeprokken oan it touterjen is, wylst in jongfeint himsels sa op 'e grûn posysjonearre hat, dat er by har rokken yn sjen kin eltse kear dat hja nei foarren swingt. Letter kaam út dy belangstelling de kan-kan fuort, in dûns wêrby't de dûnseressen op it poadium harren rokken optilden foar it publyk. Sok hâlden en dragen waard trouwens yn dyselde tiid yn foarname fermiddens as folslein ûnbetamsum en ûnferjoulik beskôge.

## Sjoch ek
● downblouse
Balmoral-baret

De **Balmoral-baret** (Ingelsk: *Balmoral bonnet*) is in tradisjoneel Skotsk holdeksel dat ûnderdiel útmakket fan 'e Skotske dracht, en kin sawol yn formele as ynformele omstannichheden droegen wurde. It is ien fan trije holdeksels dy't troch manlju yn Skotske klaaiïng droegen wurde kinne (de oaren binne de tam o' shanter en de glengarry).

## Untwerp
De Balmoral-baret is in baret, dy't foarhinne yn 'e regel in rommere krún hie as tsjintwurdich. Hy is makke fan fine wollene stof en is ornaris dûnker fan kleur, meast dûnkerblau, swart of dûnkersyaan ("*Lovat green*"). Boppe-op sit in pompon (*toorie*), dy't tradisjoneel read fan kleur is. In pear linten dy't oan 'e efterkant fêstsitte oan 'e bân en oarspronklik brûkt waarden om 'e baret stevich fêst te setten, lit men no faak los delhingje.

In rezjimintsembleem (as it om in ûnderdiel fan in militêr unifoarm giet) of in klanembleem (by boargerlike dracht) wurdt skean lofts fan foarren befêstige oan in kokarde fan side of *[[grosgrain]]*, dy't ornaris swart, wyt of read is. De baret wurdt dan yn 'e regel skean op 'e holle set, sadat it embleem better te sjen is. Guon Balmoral-baretten hawwe in rútsjese bân oan 'e ûnderrâne, meastal besteande út wite en reade flakken.

## Skiednis
De Balmoral-baret is neamd nei it Kastiel fan Balmoral, in bekende residinsje fan 'e Britske monarch yn Skotlân. De dracht fan dit holdeksel, dat him oarspronklik ûntjoech út 'e âldere tam o'shanter, giet teminsten werom oant de sechstjinde iuw. De namme 'Balmoral-baret' kaam pas yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw yn 'e moade; foartiid stie it bekend as de **Kilmarnock-baret** (*Kilmarnock bonnet*). Oant 2006 waard de Balmoral-baret noch troch beskate Skotske rezjiminten fan it Britske leger droegen; tsjintwurdich is dit holdeksel inkeld noch yn militêr gebrûk by ferskate Kanadeeske rezjiminten út Nij-Skotlân en Ontario.
Lienfertaling

In **lienfertaling** of **lienoersetting** is in wurd of útdrukking dy't troch ien taal út in oarenien oernommen is troch it letterlike, wurd-foar-wurd-oersetten fan 'e betsjutting. Yn sokke gefallen hie de lienende taal yn 'e regel noch gjin eigen wurd foar it oangeande begryp, dat lykwols maklik werjûn wurde koe yn deselde foarm as wêryn't it al yn in oare taal foarkaam.

It is soms dreech om te bewizen dat in beskaat wurd in lienfertaling is, mei't besibbe talen faak ek fan natuere deselde wurden omfiemje. Mei gearstallings dy't net algemien brûkt wurdt, lykas it wurd 'lienfertaling', om mar in foarbyld te neamen, is dat lykwols folle makliker. Lytse talen lykas it Frysk sitte fol mei lienfertalings, dy't yn 'e regel oernommen wurde út 'e dominante taal binnen it taalgebiet wêrfan't sokke lytse talen besteane (yn it gefal fan it Frysk is dat dus it Nederlânsk). Mar ek grutte talen as it Nederlânsk omfiemje in protte lienfertalings. Sa komt is it wurd *leenvertaling* in lienfertaling út it Dútsk, fan *Lehnübersetzung*. Oare foarbylden binne *driehoek* (fan it Latynske *triangulum*), *tijdverdrijf* (fan it Frânske *passe-temps*) en *kettingroker* (fan it Ingelske *chain smoker*).

Der besteane twa oare manearen om in begryp út in oare taal oer te nimmen, ntl. troch simpelwei it frjemde wurd te brûken (eventueel mei in oanpaste stavering), dat dan in lienwurd wurdt (bgl. "kompjûter", út it Ingelsk), en troch in lienbetsjutting oan in besteand eigen wurd ta te foegjen (bgl. by "himel", dat oarspronklik yn it Frysk inkeld de betsjutting fan 'loft' hie, mar der yn 'e tiid fan 'e ynfiering fan it kristendom út it Latyn wei de homonime betsjutting fan 'hjirneimels' of 'godsferbliuw' by krige).

## Sjoch ek
*lienwurd
Jennifer Westhoven

**Jennifer Westhoven** (yn Nij-Jersey, 16 augustus 1971) is in Amerikaansk sjoernaliste en ferslachjouster fan mingd Angelsaksysk&nbsp;Amerikaansk en Nederlânsk etnysk komôf. Hja is bekend wurden mei har wurk foar de ynternasjonale nijsstjoerder CNN. Westhoven wurket no foar de oan CNN liëarre Amerikaanske nijsstjoerder HLN.

## Libben en karriêre
### Jonkheid en oplieding
Westhoven waard yn 1971 berne yn 'e Amerikaanske steat Nij-Jersey, en groeide dêr op yn it plak Cranford. Hja studearre skiednis en politikology oan it Bryn Mawr Kolleezje yn Bryn Mawr (Pennsylvania), en rûne dy opliedings ôf mei twa bachelortitels. Fan 1993 oant 2000 wie se wurksum by it ynternasjonale parseburo Reuters.

### Karriêre
Yn 2000 kaam Westhoven foar CNN te wurkjen, dêr't se úteinsette by it kanaal CNNfn, dat bestie fan 1995 oant 2004 en him útslutend talei op it bringen fan finansjeel nijs. Letter droech se ek geregeldwei by as ferslachjouster oan programma's op CNN International en CNN USA. Westhoven hat har spesjalisearre yn ûnderwerpen oangeande de ekonomy, sakenijs, persoanlike finânsjes, belestings en oare kwestjes dy't mei jild te krijen hawwe. Dêrby berjochte se de earste jierren út New York wei, gauris fanôf de Newyorkske Effektebeurs, mar no is se stasjonearre op it CNN-haadkertier yn Atlanta.

Sûnt 2006 is Westhoven yn 'e tsjinst fan 'e Amerikaanske nasjonale nijsstjoerder HLN, dy't ûnderdiel útmakket fan 'e CNN-organisaasje en foarhinne bekendstie as *CNN Headline News*. Dêr stalt se in fêst segmint gear yn it programma *Morning Express* (foarhinne *HLN Morning Show*), dat presintearre wurdt troch Robin Meade. Westhoven har segmint hjit *Your Money*, en wurdt moarns ferskillende kearen *live* útstjoerd. Fierders wurket Westhoven ek geregeldwei mei oan it programma fan Clark Howard, dat HLN yn 'e wykeinen útstjoerd. Dêrnjonken is Westhoven yn 'e wykeinen op HLN ynfalster foar de fêste nijslêzeressen. 

## Keppelings om utens
*  Profyl fan Jennifer Westhoven op HLNtv.com
*  Folsleine filmografy fan Jennifer Westhoven yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
Gerda van den Bosch

**Gerda van den Bosch** (Batavia, 8 augustus 1929 – 13 oktober 2021) wie in Nederlânsk byldhouster.

## Wurkpaad
Van den Bosch hat fral bylden dan bistefigueren yn brûns makke. Har wurk is te sjen yn de iepenbiere romte fan ferskate Nederlânske gemeenten. Se hat wurke yn de Gelderske plakken Vorden en Sutfen. Byldhouwer Marcus Ravenswaaij wie har learmaster en hy hat har ek ôfbylde, neffens Van den Bosch sels, op ien fan de medaljons yn de linkertoer fan it Sintraal Stasjon yn Amsterdam.

Njonken bylden fan bisten hat hja ek it byld fan de sjonger Harry Muskee makke; it byld stiet oan de Foarstreek yn Grolloo, dêr't er wenne en mei Cuby and the Blizzards oefene.

## Wurk <small>(in kar)</small>

* *Harry Muskee* (1997) - Grolloo
* *Us Hounen* (1987) - Ljouwert
* *Wachtende hond* (1973) - Garkum
* *Twee honden* (1965) - Garkum
* *Twee vossen* (1965) - Garkum
* *Poes* (1963) - Garkum
* *Kooikerhondje* - Zoeterwoude
* *Schapen* - Zoeterwoude
* *Geiten* - Leidschendam

## Sjoch ek
* List fan Nederlânske byldhouwers

## Keppeling om utens
* Hiemside fan Gerda van den Bosch
Faction

***Faction*** is in gearlûking fan 'e Ingelske wurden *fact* ("feit") en *fiction* ("fiksje"). Der wurdt in literêr sjenre mei oantsjut, wêryn't wiere persoanen en foarfallen (non-fiksje) fermongen wurde mei betochte persoanen en foarfallen (fiksje). Ek komt it foar dat der inkeld wiere persoanen yn foarkomme, mar dat de petearen dêr't se oan dielnimme of de foarfallen dy't har oerkomme, betocht binne. Los dêrfan makket *faction* gebrûk fan deselde ferteltechniken as gewoane fiksje. As synonym foar *faction* wurdt wol ek wol de term **non-fiksjeroman** brûkt.

De roman *In Cold Blood*, út 1965, fan 'e Amerikaanske skriuwer Truman Capote, wurdt faak as it earste *faction*-wurk beskôge, mar de measte letterkundigen binne it deroer iens dat it sjenre eins weromgiet op *Operación Massacre*, út 1957, fan 'e Argentynske auteur Rodolfo Walsh. De ynfloeden dy't ta it ûntstean fan dit sjenre laat hawwe, geane lykwols folle fierder werom.
7-Zip

**7-Zip**, oarspronklike ferzje útbrocht yn 1999, is in iepenboarne triemargivearder. Neist de eigen 7-Zip-metoade, kin it wurkje mei ferskate komprimearfoarmen. Op oare systemen as Windows hjit it programma *p7zip*.

## Oersetting nei it Frysk
De Fryske oersetting bestiet sûnt 2005.

## Sjoch ek
* List fan Frysktalige kompjûterprogramma's
Swarte humor

**Swarte humor**, ek bekend as **galgehumor**, is in foarm fan humor dy't de gek hat mei ûnderwerpen dy't ornaris net as grappich beskôge wurde. It komt ek foar as subsjenre fan 'e komeedzjefilm: dan wurdt sprutsen fan in **swarte komeedzje** of in **dûnkere komeedzje**. By swarte humor giet it om dingen dy't as pynlik ûnderfûn wurde, yn haadsaak leed fan jinsels of fan oaren. Men kin dan tinke oan gefoelige kwestjes dêr't faak in soarte fan maatskiplik taboe op rêst, lykas de dea, geweld, moard, selsmoard, ferkrêfting, bernemisbrûk, mishanneling, marteling, oarloch, genoside (û.m. de Holokaust), terrorisme, diskriminaasje, rasisme, seksisme, homofoby, sykte, sljochtsinnigens, demintens, lichaamlike beheinings, seksualiteit, ynsest, oerhoer, religy, drugs, hongersneed, ûngelokken, natoerrampen, ensfh.

Swarte humor beslacht sokke dingen mei de gek, sadat se fermaaklik wurde. Der bestiet, wat dat oangiet, in beskate oerienkomst mei it synisme, dat utering jout oan in negative hâlding tsjin (in part fan) de maatskappij oer. Under normale omstannichheden wurdt humor oer sokke deprimearjende tema's ôfkard of tsjûget it fan wansmaak. In soad minsken dy't gebrûk meitsje fan swarte humor besykje by harren publyk in gefoel fan ûnnoflikens op te roppen of de minsken simpelwei te shockearjen. Op it juste momint en ûnder de goede omstannichheden kin swarte humor lykwols ek helpe om spannings wei te nimmen of leed te relativearjen. Trochdat elts yndividu oare morele en etyske grinzen hat, is de reäksje fan it publyk net altyd yn te skatten.
FLAK

**Flak**, ôfkoarting fan ***Flugabwehrkanone, ek Fliegerabwehrkanone***, is de Dútske namme foar  loftôfwargeskut dat yn de Earste Wrâldkriich ûntwikkele waard, mar fral bekend is fan de Twadde Wrâldkriich.

* 2sm-Flak 30
* 20mm-Flakvierling 38
* 3,7sm-Flak 37
* 3,7sm-Flak 43
* 4sm-Flak
* 5sm-Flak 41
* 8,8sm-Flak 18/36/37
* 8,8sm-Flak 41
* 10,5sm-Flak 38
* 12,8sm-Flak 40
* 12,8sm-Flak-Zwilling 40


File:German 12.8 cm Flak 40 - static mount.jpg|12,8sm-Flak 40
Ofbyld:Flak 38 01.jpg|Flak 38
Ofbyld:Flakvierling-38-20mm-hatzerim-2.jpg|Flakfjouwerling
Alexis Love

**Alexus Love**, echte namme: **Donna Nicole Gutierrez** (Sacramento (Kalifornje), 7 april 1988), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan etnysk Meksikaansk komôf, dy't ek wol wurke hat ûnder de artystenammen Alixus en Milena. Hja sette yn 2006 útein mei in karriêre yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en stiet bekend as de *Little Latin Princess*, fanwegen har jongeftich foarkommen en behindich postuer. Neffens har offisjele opjefte is se 1.60&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 43&nbsp;kg en in natuerlike kupmaat 32B.

## Libben en karriêre
Love is hikke en tein yn 'e Kalifornyske steatshaadstêd Sacramento, dêr't se yn 1988 berne waard. Nei eigen sizzen hie se har earste seksuële ûnderfining doe't se fyftjin jier wie. Yn july 2006, doe't se achttjin jier wie, ferfear se nei Los Angeles, dêr't se al rillegau by de pornoyndustry belutsen rekke nei't se ris in freondinne dy't as pornoaktrise wurke, beselskippe nei de set fan in pornofilm.

Yn augustus fan datselde jier makke Love har eigen debút yn in pornografyske film. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat se sûnt yn mear as 225 films spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as *[[Vivid Entertainment]]*, *[[Digital Playground]]*, *[[New Sensations (filmstudio)|New Sensations]]*, *[[Evil Angel (filmstudio)|Evil Angel]]*, *[[Digital Sin]]*, *[[Red Light District]]*, *[[Jules Jordan Video]]*, *[[Sin City (filmstudio)|Sin City]]*, *[[Adam & Eve (bedriuw)|Adam & Eve]]*, *[[Penthouse (fideolabel)|Penthouse]]*, *[[Hustler Video]]*, *[[VCA Pictures]]*, *[[Anabolic Video]]*, *[[Shane's World]]*, *[[Diabolic Video]]*, *[[Devil's Film]]*, *[[Platinum X Pictures]]* en *[[Pure Play Media]]*.

Dêrnjonken hat Love ek wurke foar ferskate Jeropeeske studio's, wêrûnder it Sweedske *[[Private (filmstudio)|Private]]*-label en it dêr nau mei ferbûne Frânske *[[Woodman Entertainment]]*. Ek hat se wol yn 'e spier west foar pornosites op it ynternet, lykas *[[Brazzers]]* en *[[Bree Olson|BreeOlson.com]]*. Yn 2008 waard Love nominearre foar twa *[[AVN Award]]s* (de *[[Oskar|Oskars]]* fan 'e pornowrâld). Yn 2013 loek se har út 'e pornoyndustry werom, mar yn 2015 makke se in *comeback*. Njonken har aktearwurk is Love ek aktyf as neakenmodel. Yn dy hoedanichheid stie hja yn maaie 2008 as de *[[Penthouse Pet of the Month]]* yn it neakenblêd *[[Penthouse (tydskrift)|Penthouse]]*.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Alexis Love yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Alexis Love yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Alexis Love op ''FreeOnes''
Brengun

De **Bren LMG** of **Brengun**, wie in Britsk folautomatyske, luchtkuolle, lichte mitrailleur, yntrodusearre yn 1938. It fjoerwapen waard fan 1938 oant 1958 brûkt troch it Britske leger en wie it foarnaamste lichte masinegewear fan it Mienebest yn de Twadde Wrâldoarloch. It wapen waard ek brûkt yn de Koreaanske Oarloch en die tsjinst yn de twadde helte fan de 20e iuw, ynklusyf de Falklânoarloch fan 1982.
 
De Bren LMG ûnderskiede him fan oare wapens trochdat de patroanhâlder boppe op it wapen siet. In standert patroanhâlder (magazyn) foar in Bren LMG koe maksimaal 30 patroanen kaliber .303 British (7,7 x 56 R) befetsje. Yn de praktyk waard de patroanhâlder mei net mear as 28 patroanen folle. Der wie, foar gebrûk op weinen, ek in trommelmagazyn mei in kapasiteit fan 100 patroanen. De Bren LMG wie 633 mm lang en woech 10,35 kg.

De namme waard ôflaat fan it Tsjechyske wapenfabryk Brno, dêr't it wapen ûntwikkele wie en it Ingelske wapenfabryk yn Enfield, dêr't it wapen yn lisinsje makke waard.
Oldehoofsk kanaal

It **Oldehoofsk kanaal** (*Oldehoofsch kanaal*, *Oldehoofskanaal* of *Oldehoofsche kanaal*), is in kanaal yn de provinsje Grinslân.

It kanaal waard tusken 1825 en 1827 útdold fanwege it eartydske Saaksumersylfest (no wetterskip Noardersylfest) en ornearre as nije ôfwettering. It kanaal rint fan de *Boventilstertocht* by Oldehove, by Saaksum del, Ezinge, Feerwerd, yn de rjochting fan *Frouketil* yn it Aduarderdjip (Schifpot).
Brânreade

De **brânreade** (Nederlânsk: *brandrode*) ko is in seldsum Nederlânsk koweras. It is in meardoeleko.

It ras hat syn namme te tankjen oan de djipreade of reabrune kleur fan de facht. Oare skaaimerken binne de blauwe tonge, noas en eachrânen, it wite plak op de kop en de wite ûnderpoaten, bûk en sturtpunt. De bisten wage tusken de 500 en 600 kilogram. It brânreade hoarnbist is frijwat seldsum. Om 2000 hinne wiene der noch mar tsientallen fan yn Nederlân. Der wurdt besocht troch fokprogramma's it tal te fergrutsjen. Yn 2010 wie it tal omheech gien nei 400, neffens Natuermonuminten. Anno 2015 libje der, neffens de feriening fan de brânreade ko, sa'n tûzen brânreade hoarnbisten yn Nederlân.

## Sjoch ek
* List fan kowerassen

## Fierder lêze
* Vereniging het Brandrode Rund: Rasbeskriuwing
* Stichting Zeldzame Huisdieren: ''Brandrood Rund''
* Stichting Kritisch Bosbeheer: ''Brandrode''
* Natuurmonumenten: ''Brandrood Rund kruipt uit dal''
Davos

**Davos** is in gemeente yn East-Switserlân, yn it kanton Graubünden. 
Davos bestiet út de dielgemeenten Davos-Platz, Davos-Dorf, Frauenkirch, Wolfgang, Glaris, Laret, Monstein en Wiesen; it is de twadde gemeente neffens grutte fan it lân. It heechste punt yn de gemeente Davos is de Flüela Schwarzhorn mei in hichte fan 3146 meter boppe seenivo.
Davos is vooral bekend als wintersport-plak en skygebiet, mar ek de jierlikse gearkomst fan it World Economic Forum is yn Davos. 

It doarp Davos wurdt foar it earst yn geskriften neamd yn 1213 as *Tavaus*. Davos is sûnt mids 19e iuw ek bekend as kueroarde. Om 1900 waard it Nederlânsk Sanatoarium stichte foar tuberkuloazepasjinten. Letter waarden dêr ek hieltyd mear astmapasjinten behannele. Yn 1971 waard de namme feroare yn Nederlânsk Astmasintrum Davos (NAD), dat op 1 jannewaris 2005 it âlde sanatoariumgebou oan de Symondsstrasse yn Davos-Platz ferlitten hat om romte te hieren en tsjinste yn te keapjen by de Wolfgangklinyk. It NAD hie dêr selsstannige ôfdielings en de pasjinten waarden behannele troch Nederlânsk personiel. De algemiene fasiliteiten waarden dield mei de Dútske pasjinten dy't dêr ek wiene. Sûnt desimber 2014 húsmannet it NAD yn nijbou oan de Switserske refalidaasjeklinyk 'Zürcher Höhenklinik Davos Clavadel'. De nije lokaasje leit op 1700 meter hichte wat it foardiel hat dat der gjin allergenen yn de natuer foarkomme.

Davos hat in bekende iepenloft iisbaan, dy't foar de komst fan oerdekte iisbanen ien fan de fluchste banen yn de wrâld wie. By de iisbaan leit ek in iishokkyhal, de Vaillant Arena, dêr't de HC Davos alle jierren it ynternasjonaal toernoai om de Spengler Cup organisearret.

## It besjen wurdich

It yn 1992 iepene Kirchner Museum Davos oan de Ernst Ludwig Kirchner Platz hat in mânske samling wurk fan de Dútske  ekspresjonist Ernst Ludwig Kirchner.

De Parsennbahn op de Weissfluhjoch wie de twadde Sportbaan yn Switserlân.

## Ferskaat
* Davos is ek bekend fan de roman *[[Der Zauberberg]]* fan Thomas Mann. 
* Sir Arthur Conan Doyle, de skriuwer fan de Sherlock Holmesferhalen, brocht it skyen nei it kuuroard Davos. In monumint yn it kuerpark bringt dy earste skytocht te binnen.

## Berne yn Davos
* Sophie Taeuber-Arp (1889-1943), keunstnaresse, frou fan Hans Arp
* Ernst Haefliger (1919-2007), tenor

## Stoarn yn Davos
* Theo van Doesburg (1883-1931), Nederlânsk skilder
* Irwin Shaw (1913-1984), Amerikaansk skriuwer en toanielskriuwer
* Ernst Ludwig Kirchner (1880-1938), Dútsk ekspresjonistyske skilder

## Keppelings om utens
* Webstee foar toeristen
* Davos: âlse ansichtkaarten
* HC Davos
* Spengler Cup
Tochtsleat (Súdwest-Fryslân)

De **Tochtsleat** is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart rint fan de buorskip Lippenwâlde besuden De Hommerts bylâns de N 354 nei it noarden. Krekt foarby it eastliker lizzende Annewiel komt de sleat út by de Hofdyk.

De namme *Tochtsleat* jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme *Tochtsloot*.

## Sjoch ek
* tochtsleat
Skien (Noarwegen)

**Skien** is in stêd en gemeente yn de provinsje Vestfold og Telemark yn Noarwegen. Gemeenten yn de omkriten binne Porsgrunn, Siljan en Larvik. Dichtbij ligt het meer Norsjø. Skien is de haadstêd fan Telemark en sit fan ien fan de seis *Lagmannsretter* (gerjochtshoven), yn Noarwegen.

## Oare plakken yn de gemeente
* Hoppstad
* Sneltvedt
* Gjerpen

## Berne yn Skien
* Henrik Ibsen (1828-1906), skriuwer
* Tor Åge Bringsværd (1939), skriuwer

## Galery

Skien kirke church Grenlandskatedralen Neo-Gothic nygotisk 1894 68 m twin towers Norway 2019-09-01DSC05729.jpg|Skien, neogoatyske tsjerke
Bakkestranda og Farelva i Skien.jpg|Telemarkkanaal
Langbryggene - Skien.jpg|Langbryggene
Johannes kirkegård - Skien.jpg|Johannes kirkegård
Keisha Kane

**Keisha Kane** (9 novimber 1988) is in pornografysk aktrise fan Afro-Britsk komôf, dy't berne is yn Manchester. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2007. Neffens har offisjele opjefte is se 1.78 m lang, mei in natuerlike kupmaat 34B. She lives with her gorgeous female partner

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Keisha Kane yn 'e FreeOnes
* Biografy en filmografy fan Keisha Kane yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Keisha Kane yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Keisha Kane yn 'e ''Adult Film Database'' (AFDb)
Claudia Price

**Claudia Price** (6 septimber 1985) is in rêstend Britsk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise fan Afro-Britsk komôf, dy't berne is yn Londen. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2009. Neffens har offisjele opjefte is se 1.60 m lang, mei kupmaat 32DD, dêr't se in boarstfergruttingsoperaasje foar ûndergien hat. Hja hat yn it ferline ek wol oare artystenammen brûkt, Ebony Godexxx en Ebony Goddexxx.

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Claudia Price yn 'e FreeOnes
* en filmografy fan Claudia Price yn 'e International Adult Film Database
* Biografy en filmografy fan Claudia Price yn 'e Boobpedia
Koppen Jarges

**Koppen Jarges**, ek **Koppen Jarich** (ûnbekend - Starum 26 septimber 1420), wie in wichtige Frysk-Grinzer haadling. Hy wie ferskate perioades in boargemaster fan de stêd Grins. Yn de Grutte Fryske Oarloch wie hy foaroanman fan de Skieringer partij.

## Skiednis

Yn 1413 bruts  in fûleindige partijstriid út yn East-Fryslân tusken de proast fan Emden, Hisko Abdena en de kriichshear Keno II tom Brok. Yn de rie fan de stêd Grins wie Koppen Jarges hiel bot Skieringsgesind. Hy en syn meistanners woenen de proast fan Emden stypje, wat de Fetkeapers yn de rie ôfkarden. Tusken beide partijen ûntstie spul dy't útrûn ta in opskoar fan it folk dêr't de Fetkeapers beliis jaan moasten. In protte wichtige Fetkeapers om de stêd Grins hinne naaiden út nei East-Fryslân en sleaten harren oan by Keno.

As oanfierder fan de Skieringer milysje brânskatte Koppen dêrnei de Ommelannen, naam tsjerkeskatten yn beslach en plondere in tal stinzen fan Fetkeapers. Dêrnei liet er de sluzen fan Reiderlân ferniele om Keno II tom Brok te kearen, doe't dy mei in float oer de Iems by Farmsum lâne. Op 14 septimber 1415 foel Grins doch noch yn hannen fan Keno en moast Koppen flechtsje.

Koppen flechte nei Westerlauwersk Fryslân dêr't er stipe socht by Skieringer eallju. Yn 1417 kaam er werom nei de Ommelannen mei in leger fan Alliearden. Dat leger moast de Grins fannijs yn hannen fan de Skieringers bringe. Yn de slach by Okswerdersyl soene de Skieringers ferslein wurde troch de súksesfolle kriichshear Fokko Ukena, dy't mei syn leger de macht yn East-Fryslân en Grinslân oernommen hie. Koppen flechte op 'en nij nei Fryslân en soe dêr letter, by Starum, sneuvelje. Syn neisieten giene letter werom nei Grins.

## Sjoch ek
* Jarges, laach
Wettersneed fan 1953

De **wettersneed fan 1953**, meastal oantsjut as **de wettersneedramp** en ynearsten ek wol as **Sint-Ignatiusfloed** of **Beatrixfloed**, barde yn de nacht fan sneon 31 jannewaris op snein 1 febrewaris 1953. De ramp waard feroarsake troch in swiere noardwester stoarm yn kombinaasje mei springtij, wêrby't it wetter yn trachterfoarmige súdlike Noardsee ta ekstreme hichte stiigde. It súdwesten fan Nederlân, Seelân en Súd-Hollân, waard it swierst rekke. Ek yn België, Ingelân en Skotlân wiene oerstreamings.

Totaal 2.551 minsken ferlearen it libben (1836 yn Nederlân, 307 yn Ingelân, 28 yn Belgje en 361 op see).


Ofbyld:Watersnoodramp 1953 - Dijkdoorbraak in de Alblasserwaard bij Papendrecht.jpg|Dyktrochbrek yn de Alblasserwaard by Papendrecht, 1 febr. 1953.
Ofbyld:Watersnoodramp 1953 dijkdoorbraak Papendrecht.jpg|Trochbrek by Papendrecht, februari 1953.
Ofbyld:Watersnoodramp_1953.jpg|It ûnderstrûpte Oude Tonge op Goeree-Overflakkee út in Amerikaanske legerhelikopter wei sjoen


## Boarnen
* Kees Slager, *De ramp: een reconstructie van de watersnood van 1953*, 1992 (mei oanfolling by twadde printinge 2003), ISBN 9045008157
* A. Kuijvenhoven, De Watersnoodramp van 1953, s. 163 – 250, yn: *Vrouwen en kinderen eerst? – Zelfredzaamheid tijdens rampen*, Kon. Vermande 2005, ISBN 90-12-11241-9
* *Volledige lijst van Slachtoffers van de Watersnood 1953*, Utjefte fan it Haadbestjoer fan it Nederlânsk Reade Krús, s. jg., s. pl.
* Hans Beukema, *De orkaan van 1953*, Delfsyl 2002
* *Aantal personen, omgekomen ten gevolge van de overstroming op 1 februari 1953, naar woonprovincie, resp. -gebied en leeftijd (voorlopige cijfers)*, Sintraal Buro foar de Statistyk, moannestatistyk fan de befolking, jiergong 2, sifers oer novimber 1953, s. 24, Utert 1954.

## Keppelings om utens
* Watersnoodmuseum en Nationaal Monument Watersnood 1953 by Ouwerkerk, Skouwen-Duvelân
* Multimedia ûnderwiiswebstee ramp 1953 en Deltaplan
* It KNMI oer de wettersneedramp
Glos-la-Ferrière

**Glos-la-Ferrière** is in gemeente yn it Frânske departemint Orne (regio Normandje) yn it arrondissemint Argentan.

## Ynwennertal

## Berne yn Glos-la-Ferrière
* Paul Cornu (1881-1944), makke as earste in flecht yn in helikopter
Wam de Moor

**Willem Anton (Wam) Marie de Moor** (28 april 1936, Zevenaar - 12 jannewaris 2015, Groesbeek) wie in literatuerkritikus en skriuwer.

De Moor hie Nederlânske taal- en letterkunde studearre en promovearre op skriuwer-diplomaat J. van Oudshoorn. Hy dosearre by it Geert Grote Kolleezje yn Dimter en oan de Radbouduniversiteit yn Nymwegen. Hy skreau literatuerresinsjes stúdzjes oer literatuer, yn ûnder oaren De Tijd en letter yn De Gelderlander oant 2007. De Moor wie ek inisjtyfnimmer fan it 'lêsdossier' dat op skoallen yn it literatuerûnderwiis brûkt wurdt. Hy skreau sels ek ferhalen, gedichten en karlêzingen . 

Wam de Moor wie ofsier yn de Oarder fan Oranje-Nassau.

## Wurk <small>(in kar)</small>

* Wam de Moor: *Ik raak je aan. Gedichten*. Gearstald troch Victor Vroomkoning. Oosterbeek, Utjouwerij Kontrast, 2016. ISBN 9789492411778
* Wam de Moor, *Van Oudshoorn. Biografie van de ambtenaar-schrijver J.K. Feijlbrief*, Arbeiderspers, Amsterdam, 1982, 2 dielen, 480 + 412 s.
* J. van Oudshoorn: *Dagboek 1943-1947*. Besoarge troch J.P. Hinrichs. De Haach, Statenhofpers, 2016
* Koarte biografy en in stikmannich gedichten yn het boek *Van Brugman tot Ter Balkt, zeven eeuwen dichters met Nijmegen als halteplaats*, fan Joan ten Hove en Riny Jans. Nymwegen, Book Builders, 2016. ISBN 978-90-825984-0-7

## Oer Wam de Moor
* Walter van de Laar: 'Levensbericht Willem Anton Marie de Moor'. Yn: *Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde*, 2018-2019, s.129-142

## Keppelings om utens
*De Moor yn de Nederlânske Poëzy Ensyklopedy
*Wam de Moor yn de DBNL