open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abdij fan Malmesbury

De **abdij fan Malmesbury** (Ingelsk: *Malmesbury Abbey*) wie oant de Ingelske reformaasje yn 1539 in abdij yn 'e stêd Malmesbury yn it greefskip Wiltshire. De abdijtsjerke wurdt hjoed-de-dei brûkt as Anglikaanske parochytsjerke.   

## Skiednis
De lokaasje fan 'e abdij waard yn it lêste fearn fan 'e 7e iuw keazen troch de Ierske muonts Máel Dub, dy't dêr syn klús hie en de bern dêr ûnderwiisde. Tsjin 'e ein fan syn libben waard it gebiet troch de Saksen oermastere. De abdij waard om 676 hinne as benediktynsk kleaster troch de hillige Adelmus stifte, dy't besibbe wie oan it keninklik hûs fan Wesseks. Om 'e abdij groeide de stêd Malmesbury.

Yn 'e abdij waard kening Atelstan fan Ingelân yn in tombe byset. De tombe is noch jimmeroan oanwêzich, mar de resten fan 'e kening binne nei alle gedachten by de ynfiering fan 'e reformaasje ferlern gien.   

De bou fan 'e abdij waard yn 1180 foar it measte foltôge. Om 1500 hinne stoarte de 131 meter hege toer by in stoarm yn. Ek grutte dielen fan 'e tsjerke waarden doe ferneatig, lykas it dwersskip en twatredde fan it skip. Healwei de 16e iuw foel ek de westlike toer om en dêrby waarden de trije westlike traveeën ferneatige. Troch dy grutte rampen bleau mar de helte fan it oarspronklike gebou oer.   

De abdij waard yn 1539 mei de reformaasje troch Hindrik VIII fan Ingelân sletten, doe't alle kleasters opheft waarden. Tegearre mei it lânbesit fan 93 km² waard de abdij ferkocht oan 'e rike keapman William Stumpe. Hy joech de tsjerke werom oan de stêd Malmesbury, dy't de tsjerke as parochytsjerke iepenstelde. Stumpe brûkte in oantal abdijgebouwen as weverij en brocht dêr in diel fan syn lekkenbedriuw ûnder.  

Hjoed-de-dei is de abdij fan Malmesbury noch altiten in parochytsjerke yn it Anglikaanske bisdom Bristol. De abdij wurdt as in Grade I listed building beskerme.

In bekende muonts fan 'e abdij wie de 12e-iuwske kronykskriuwer Willem fan Malmesbury.

De abdij wie ek de lokaasje dêr't yn 'e 11e iuw de muonts Eilmer besocht te fleanen. Hy hie wjukken oan syn hannen en fuotten bûn en sprong fan ien fan 'e tuorren. Eilmer fleach 200 meter fier, foel doe op 'e grûn en briek beide skonken. Letter sei er dat de iennige reden dat er net fierder fleane koe, it ûntbrekken fan in sturt wie.
Malmesbury

**Malmesbury** is in stêd yn it greefskip Wiltshire yn Ingelân. De stêd leit oan 'e rivier de Avon. 

Malmesbury is de âldste *[[Borough]]* fan Ingelân en is fanwegen de út 'e 12e iuw datearjende abdij bekend. It kleaster sels is lykwols âlder, want kening Æthelstan († 939) waard dêr begroeven. 

In grut part fan de abdij is bewarre bleaun, alhoewol't brân en Hindrik VIII fan Ingelân dielen ferneatigen. Ien fan 'e bekendste muontsen út de midsiuwen wie de histoarikus Willem fan Malmesbury en de muonts Eilmer fan Malmesbury, oan wa't de earste sweefflucht yn 'e 11e iuw taskreaun wurdt.

## Sjoch ek
* Abdij fan Malmesbury
Gewichtheffen op de Olympyske Simmerspullen 2016

De **[[Olympyske Simmerspullen 2016]]** fan de **XXXIe Olympiade** waarden fan 12 oant en mei 21 augustus 2016 hâlden yn Rio de Janeiro, de haadstêd fan Brazylje. 

It gewichtheffen hie plak yn it *Riocentro*.

## Medaljespegel
De top-9 fan lannen dy't by it gewichtheffen medaljes wûn ha by de Olympyske Simmerspullen fan 2016.

## Utslaggen

## Sjoch ek
* Bankdrukken op de Paralympyske Simmerspullen 2016
Bankdrukken op de Paralympyske Simmerspullen 2016

De XV Paralympyske Simmerspullen waarden yn 2016 yn Rio de Janeiro yn Brazylje hâlden.

It bankdrukken hie plak yn it *Riocentro*.

## Medaljespegel
De top-8 fan lannen dy't by it bankdrukken medaljes wûn ha tidens de Paralympyske Simmerspullen fan 2016.

## Utslaggen

## Sjoch ek
* Gewichtheffen op de Olympyske Simmerspullen 2016
Bad Hersfeld

**Bad Hersfeld** is in plak yn 'e Dútske dielsteat Hessen. It is de kreisstêd fan 'e lânkring Hersfeld-Rotenburg. Bad Hersfeld leit yn it sintrum fan it lân, krekt wat westlik fan it geografyske sintrum. 

## Skiednis
De skiednis fan it plak begûn yn it jier 736, doe't Sturmius, in learling fan Bonifatius, him dêr nei wenjen sette om as hearremyt yn it ûnlân te libjen. Tritich jier letter sette Lullus, de opfolger fan Bonifatius as biskop fan Mainz, mei de bou fan it kleaster fan Hersfeld útein. Dêrmei waard it fûnemint lein foar de ûntwikkeling fan de stêd en it tsjerklike stift, de ryksabdij Hersfeld. Doe't Lullus yn 1786 ferstoar, waard er yn it koer fan 'e kleastertsjerke byset. It kleaster krige ûnder abt Brun yn 'e jierren 831-850 in nije stiftstsjerke.     

Yn Bad Hersfeld wurdt alle jierren it âldste folksfeest fan Dútslân fierd. It feest is ferneamd nei biskop Lullus en waard yn 852 foar it earst fierd. De feestdei falt op 16 oktober, de stjerdei fan Lullus.

Yn 1521 preke Marten Luther op 1 maaie yn 'e kleastertsjerke fan Hersfeld. Twa jier letter waard de stêd definityf in protestantske stêd. Yn 1761 ferneatigen Frânske troepen by harren ôftocht de foarrieden, dy't yn 'e kleastertsjerke opslein wiene. Dêrmei waard ien fan 'e grutste tsjerkegebouwen fan Dútslân ferneatige. Sûnt 1951 wurde de ruïnes brûkt foar de *Bad Hersfelder Festspiele* mei toaniel, opera en konserten.

Yn 1963 waard de stêd offisjeel as in kuerplak erkend. De boarnen Lullus en Vitalis soene genêskrêftige wurking hawwe by swierrichheden oan 'e lever, galle, mage en terms.

## Kearnen
De gemeente bestiet njonken de Innenstadt (Bad Hersfeld) út de folgjende Stadtteile:

* Allmershausen
* Asbach
* Beiershausen
* Eichhof
* Heenes
* Hohe Luft
* Johannesberg
* Kathus
* Kohlhausen
* Petersberg
* Sorga
Follybal op de Olympyske Simmerspullen 2020

De **[[Olympyske Simmerspullen 2020]]** fan de **XXXIIe Olympiade** waarden fan 26 oant en mei 31 july 2021 hâlden yn Tokio, de haadstêd fan Japan. It Follybal wie yn de *Ariake Arena*.

## Dielnimmende lannen
Hjirûnder is in oersjoch te finen fan de dielnimmende lannen.

## Manlju
It toernoai bestie út in groepsfaze en in einronde. De tolve dielnimmende teams wiene ferdield yn twa groepen fan seis. Binnen elke groep waard in heale kompetysje spile wêrnei 't de bêste fjouwer teams fan elke groep trochgiene nei de kwartfinales. Fan dêr ôf waard fia in knockoutsysteem spile, mei in treastfinale om it tredde plak te bepalen.

### Foarwedstriden

#### Groep A


**Einstân Groep A**

#### Groep B


**Einstân Groep B**

## Knockoutfaze

## Einrangskikking

### Medaljewinners

## Froulju
It toernoai bestie út in groepsfaze en in einronde. De tolve dielnimmende teams wiene ferdield yn twa groepen fan seis. Binnen elke groep waard in heale kompetysje spile wêrnei 't de bêste fjouwer teams fan elke groep trochgiene nei de kwartfinales. Fan dêr ôf waard fia in knockoutsysteem spile, mei in treastfinale om it tredde plak te bepalen.

### Foarwedstriden

#### Groep A


**Einstân Groep A**

#### Groep B


**Einstân Groep B**

## Knockoutfaze

## Einrangskikking

### Medaljewinners

## Sjoch ek
*Follybal op de Paralympyske Simmerspullen 2020
*Strânfollybal op de Olympyske Simmerspullen 2020
Eilmer fan Malmesbury

**Eilmer fan Malmesbury** wie in Ingelske bendiktiner muonts út de 11e iuw dy't, neffens in ferslach yn de *Gesta regum Anglorum* ('Dieden fan de Ingelske Keningen'), fan syn muontsebroer en skiedkundige Willem fan Malmesbury (± 1080-1143), in sweefflecht fan 200 meter makke. Hy hat ek oer astrology skreaun.
__NOTOC__
Utsein Willems ferslach fan 'e flecht is der neat bewarre bleaun oer Eilmers wurk as muonts, hoewol 't syn astrologyske ferhannelingen noch oant yn 'e 16e iuw sirkulearren. 

Neffens it ferhaal fan Willem sprong Eilmer fan in toer mei wjukken oan syn earmen en skonken, mar bruts er beide skonken doe't er lâne, wat er taskreau oan it ûntbrekken fan in sturt. 

De technysk skiedkundige Lynn Townsend White tinkt dat it barren tusken 1000 tot 1010 wie op grûn fan de Wilhelm syn ynformaasje en beoardielet dy as autentyk.

It ferslach oer de flecht fan Eilmer hat ferskate parallellen mei it ferslach oer Abbas ibn Furnas likernôch 200 jier earder.

Yn 2017 beskreau de Dútse skiedkundige Bernd Roeck Eilmer syn fleaneksperimint as 'in begjin' fan Europa's dêropfolgjende technologyske ûntwikkeling op grûn fan empirysk ûndersyk en wiisde er derop dat Eilmer tagong hân hawwe moat ta in goed folle biblioteek dêr't er âlde ideeën yn him opnaam. 

## Neitins
De *School of Mechanical and Mining Engineering* fan de Universiteit fan Queensland yn Brisbane, Australië, hat in Computational Fluid Dynamics simulaasjekoade de ûntwikkele mei de namme Eilmer4.  De koarte film "Eilmer the Flying Monk" ferhellet oer Eilmer's besykjen om Ikarus benei te kommen. 

## Literatuer
* : *Eilmer of Malmesbury, an Eleventh Century Aviator: A Case Study of Technological Innovation, Its Context and Tradition.* Yn: *Technology and Culture.* Bân 2, 1961, nr. 2, s. 97–111, .

## Keppelings om utens
*  Abdij Malmesbury: Eilmer of Malmesbury
Jan de Jong

*Johannes (Jan) de Jong (1885–1955), in Frysk aartsbiskop
*Jan Lieuwes de Jong (1893–1966), in Frysk muzikant en musikolooch
*Jan Dirk de Jong (1903–1970), in Frysk turntrainer en sportbestjoerder
*Jan de Jong (arsjitekt) (1917–2001), in Nederlânsk arsjitekt fan de Bosche School
*Jan de Jong (oersetter) (1921–2006), in Frysk oersetter
*Jan de Jong (fûgelkenner) (1950), in Frysk amateur-ornitolooch en kollumnist
*Jan de Jong (omropdirekteur) (1967), in Nederlânsk bestjoerder fan 'e NOS en Feyenoord

## Sjoch ek
*Jan de Jonge (1963), in Nederlânsk fuotballer
Jan de Jong (fûgelkenner)

**Jan de Jong** (Rotsterhaule, 18 juny 1950) is in Frysk fûgelkenner, dy't bekendheid krigen hat troch syn wurk as kollumnist foar ferskate publikaasjes, wêrûnder de *[[Ljouwerter Krante]]*.

## Libben en karriêre
### Oplieding
De Jong waard yn 1950 berne yn Rotsterhaule yn 'e doetiidske gemeente Haskerlân. Nei de legere skoalle gied er nei de ambachtsskoalle op It Hearrenfean, dêr't er in oplieding metaalbewurking die. Under syn militêre tsjinst folge er by de Keninklike Loftmacht in oplieding elektrotechnyk en letter died er yn 'e jûnsoeren noch in oplieding bedriuwskunde yn Ljouwert. Hy fûn in baan as goudsmid by Aller Spanninga Ringen op 'e Jouwer

### Fûgelwurk
Al op jonge jierren wie De Jong fassinearre troch fûgels. As in opslûpen jonge joech er him by de fûgelwacht fan Sint-Jânsgea-Rotsterhaule. Fan 1976 oant 1982 wied er njonken syn gewoane wurk koördinator fan it atlasprojekt fan 'e Fryske ôfdieling fan Avifauna en SOVON. Ek wurke er mei oan it trijedielige standertwurk oer Fryske fûgels *Vogels in Friesland*, dat yn 1976 publisearre waard. Yn 1977 waard De Jong lid fan it haadbestjoer fan it Bûn fan Fryske Fûgelwachten (BFVW). 

Foar dy organisaasje fersoarge er ek it fûgelnijs yn in kollumn yn it tydskrift *[[Vanellus (tydskrift)|Vanellus]]*. Ek skreau er fjirtich jier lang (1979–2019) it fûgelnijs foar de jierferslaggen fan 'e pleatslike fûgelwacht fan it BFVW yn syn wenplak De Jouwer. Fan 1975 ôf skriuwt De Jong ek fûgelnijs yn in kollumn yn 'e pleatslike *[[Jouster Krante]]* en sûnt 1977 hat er as fûgelkundich meiwurker in kollumn oer fûgelnijs yn 'e *[[Ljouwerter Krante]]*. Dêryn ropt er lêzers op om bysûndere waarnimmings en oar nijs oer fûgels by him te melden.

Yn 1986 waard De Jong út it haadbestjoer fan it BFVW set nei't er yn in artikel yn 'e *Ljouwerter Krante* de needklok let hie oer de greidefûgelstân. Dêr wie de rest fan it bestjoer it net mei iens en hy waard foar de kar steld: it stik ynlûke of syn funksje kwytreitsje. De Jong hold hoek en ferlear syn sit. In jier letter mocht er ek net mear skriuwe foar *Vanellus*. Yn in fraachpetear mei de *Ljouwerter Krante* yn 2024 sei De Jong dat it BFVW yn 'e 1980-er jierren skitende benaud wie dat roftberens jaan oan 'e delgeande sifers fan greidefûgels ta in ferbod op aaisykjen liede soe. Dat wie neffens him de reden dat men him de mûle snoere woe.

De Jong is in ringer dy't fan 1985 ôf fûgels ringet foar it Fûgeltrekstasjon Wageningen. Yn 1990 wie De Jong mei-oprjochter fan 'e Nederlânske Ringers Feriening (NRV) en sûnt 1992 wurket er foar de Nederlânske Ringsintrale, û.o. oan ferskate wittenskiplike ûndersiken nei it boeresweltsje (*Hirundo rustica*).

### Priveelibben
Jan de Jong is troud en hat twa dochters.

## Keppelings om utens
*  Jan de Jong op Twitter
Pulheim

**Pulheim** is in stêd en gemeente yn 'e Rhein-Erft-Kreis yn 'e Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen.

Pulheim fusearre yn 1975 mei in oantal omlizzende gemeenten en krige yn 1981 stedsrjochten.

## Plakken yn 'e gemeente Pulheim

* Brauweiler
* Dansweiler
* Freimersdorf
* Geyen
* Ingendorf
* Manstedten
* Orr
* Pulheim
* Sinnersdorf
* Sinthern
* Stommelerbusch
* Stommeln

## Sjoch ek
* Abdij fan Brauweiler
Toef

"**toef**" of "**toefe**" (foar 2015 stavere as "**tûf**" of "**tûfe**"), ek "**túf**" of "**tufe**" en by guon betsjuttings "**kúf**", hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

*toef (fearren) (ek kúf), in opsteand boskje fearren op 'e kop fan beskate fûgels
*toef (hierstyl) (ek kúf), in hierstyl mei efteroer kamd hier by minsken 
*toef (toppe), in toppe fan bgl. gers
*toef (sek), it byinoar bûne boppe-ein fan in sek of pûde
Medardus fan Noyon

**Medardus fan Noyon** (Salency yn Pikardje, om 470 hinne - † likernôch 545 of 561; Frânske namme: *Médard*) wie in biskop fan Noyon en is hillige yn 'e Roomsk-Katolike Tsjerke.

## Libben
De heit en mem fan Medardus wiene Nactor en Protagia, beide fan Gallo-Romeinske komôf. Syn mem hy har man oerhelle om him ta it kristendom te bekearen. Medardus hie in twillingbroer mei de namme Gildardus, dy't letter biskop fan Rouen wurde soe. 

Yn 530 waard Medardus troch Remigius fan Reims as opfolger fan Alomerus ta biskop fan Vermand wijd. In jier letter ferhûze de biskopssit nei Noyon, in plak dat better tsjin 'e Hunnen en Fandalen te ferdigenjen wie. It die letter bliken dat dat in goede set west hat, want Vermand waard mei de grûn lyk makke en nea wer opboud. Noch yn itselde jier waard it bisdom Doarnik by dat fan Noyon foege, in sitewaasje dy't sa bleau oant it jier 1146.   

Medardus moast de heidenske brûkmen en feesten ôfskaffe en sa betocht er it roazefeest, in tradysje dy't noch lang yn Frânske parochy's fierd wurde soe.

Medardus waard begroeven yn Soissons en dêr waard in nei him ferneamde basilyk boud, dêr't wat letter ek de Sint-Medardusabdij (*Abbaye Saint-Médard*) ûntstie. 

Oer Medardus besteane in grut tal legindes. Ien fan dy legindes wie dat hy en syn broer de belangrike barrens yn harren libben op 'e selde dei meimakken. By de begraffenis fan Medardus soene trije dowen sjoen wêze: twa kamen út de himel en ien út syn kiste.  
   
## Ferearing
Medardus wurdt fral fereare yn it Frânske taalgebiet. Yn Frankryk en Belgje binne ferskillende plakken nei de hillige ferneamd. Yn Nederlân is yn Wessem (L) in Medardustsjerke.  

Medardus is patroanhillige fan boeren, wynbouwers en bierbrouwers. Hy wurdt oanroppen yn drûge tiden, foar in goede rispinge en befrijing fan finzenen en tsjin pine yn 'e mûle, gryp en geastesyktes. Rymkes en sprekwurden oer de hillige ferwize nei de ynfloed fan Sint-Medardus op rein. Sa waard eartiids sein dat as it op Sint-Medardus pisset, it seis wike lang miicht. Skynt de sinne, dan folgje 40 dagen mei sinneskynwaar.  

Syn feestdei is 8 juny.

## Ikonografy
Medardus wurdt as biskop út- of ôfbylde, somtiden mei in hert of in earn.
Toef (fearren)

In **toef** of **túf** is yn 'e ornitology in boskje opsteande fearren dat beskate fûgelsoarten boppe-op 'e kop hawwe. It is hiel wat oars as in kaam, in oarsoartige fersiering dy't beskate fûgels op 'e kop hawwe, mei't in kaam út fleisweefsel bestiet en in toef net. Foarbylden fan fûgels mei toefen binne: de ljip (*Vanellus vanellus*), de grize kroankraanfûgel (*Balearica regulorum*) en de hûpe (*Upupa epops*). Behalven by fûgels kamen toefen histoarysk ek foar by beskate no útstoarne soarten dinosauriërs. Dat is gjin tafal, want fûgels stamje ôf fan 'e dinosauriërs.

De fearren dy't in toef foarmje, binne faak plommiger as de rest fan it fearrekleed fan deselde fûgel. Se binne ornaris sêft en bûgber, sadat de fûgel der net efter stykjen bliuwe kin. It doel fan in toef is yn 'e regel om dermei pronkje te kinnen en dêrtroch in partner oan te lûken om mei te pearjen. Eins is it dus in evolúsjonêre oanpassing yn it foardiel fan 'e fuortplanting. Guon fûgels, lykas de hûpe en kakketoes, kinne harren toef nei beleavjen opsette en platlizze.

## Galery

File:Kiebitz_050424ausschnitt.jpg|ljip
File:Sul%C3%AAman%C3%AA_dunikul.jpg|hûpe
File:Nymphicus_hollandicus_-aviary_-upper_body-8a-1c.jpg|falkparkyt
File:Umbrella_Cockatoo_(Cacatua_alba)_-Free_Flight_Aviary_-San_Diego.jpg|wite kakketoe
File:Eudyptes_chrysolophus4_(South_Georgia).jpg|makaroanypinguïn


## Sjoch ek
*kaam (lichemsdiel)
*kielpûde
*lel (fûgels)
*spoar (lichemsdiel)
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 2020

De **[[Olympyske Simmerspullen 2020]]** fan de **XXXIIe Olympiade** waarden fan 26 oant en mei 31 july 2021 hâlden yn Tokio, de haadstêd fan Japan. It boksen wie yn it *Ryōgoku Kokugikan*.

## Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it boksen medaljes wûn ha by de Olympyske Simmerspullen 2020.

## Utslaggen
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 2016

De **[[Olympyske Simmerspullen 2016]]** fan de **XXXIe Olympiade** waarden fan 12 oant en mei 21 augustus 2016 hâlden yn Rio de Janeiro, de haadstêd fan Brazylje. It boksen hie plak yn it *Riocentro*.

## Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it boksen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 2016.

## Utslaggen
Groupoatkalkoen

De **groupoatkalkoen** of **súdwestlike kalkoen** (wittenskiplike namme: *Meleagris crassipes*) wie in fûgel út it skift fan 'e hineftigen (*Galliformes*), de famylje fan 'e fazanteftigen (*Phasianidae*), de tûke fan 'e rûchpoathinnen (*Tetraonini*) en it skaai fan 'e kalkoenen (*Meleagris*).  

Dizze soarte kalkoen kaam oant it begjin fan it Holoseen foar yn Noard-Amearika, yn wat no de Amerikaanske steaten Arizona en Nij-Meksiko binne. Sa't de namme al oanjout, ûnderskate dizze fûgel him fan 'e gewoane kalkoen (*Meleagris gallopavo*) troch grouwere poaten, mar ek troch in lytsere lichemsgrutte. De groupoatkalkoen stoar út oan 'e ein fan 'e lêste iistiid (yn Noard-Amearika bekend as it Wiskonsinaan), likernôch 10.000&nbsp;jier lyn, as ûnderdiel fan 'e Let-Pleistosene massa-ekstinksje.

De groupoatkalkoen is bekend fan 'e fynsten fan fossilen yn it Amerikaanske Súdwesten. De reden fan it útstjerren is ûnbekend, mar mooglike oarsaken dy't foar de hân lizze, binne oerbejaging troch de minske of dat de fûgel him oan 'e ein fan 'e iistiid net oanpasse koe oan 'e klimaatferoaring.
Kalifornyske kalkoen

De **Kalifornyske kalkoen** (wittenskiplike namme: *Meleagris californica*) wie in fûgel út it skift fan 'e hineftigen (*Galliformes*), de famylje fan 'e fazanteftigen (*Phasianidae*), de tûke fan 'e rûchpoathinnen (*Tetraonini*) en it skaai fan 'e kalkoenen (*Meleagris*). Dizze soarte kalkoen kaam yn it Pleistoseen en it iere Holoseen foar yn it suden fan 'e Amerikaanske steat Kalifornje en is bekend fan fossilen. Saakkundigen rûze dat de Kalifornyske kalkoen likernôch 10.000&nbsp;jier lyn útstoarn is as ûnderdiel fan 'e Let-Pleistosene massa-ekstinksje.

## Beskriuwing
De Kalifornyske kalkoen wie in fûgel dy't nau besibbe wie oan 'e gewoane kalkoen (*Meleagris gallopavo*). Hy hie in gnobskere lichemsbou en in koartere, bredere snaffel, mar hie fierders fierhinne in gelikens uterlik. It tinken is dat de Kalifornyske kalkoen kwa grutte de midden hold tusken de lytsere groupoatkalkoen (*Meleagris crassipes*) út it Amerikaanske Súdwesten en de gruttere gewoane kalkoen. 

Wat fersprieding oanbelange, wie de Kalifornyske kalkoen beheind ta in frij lyts gebiet yn wat no Súdlik Kalifornje is, fan Orange County yn it suden oant Santa Barbara County yn it noarden. Dy krite falt likernôch gear mei de hjoeddeistige stêdekloft fan Los Angeles. 

Paleöntologen geane derfan út dat de Kalifornyske kalkoen ôfstamme fan oare kalkoenesoarten dy't al yn it Mioseen yn Súdlik Kalifornje foarkamen. Dat dizze fûgel sa'n soad op 'e gewoane kalkoen liket, komt dan ek net troch nauwe besibskip, mar suggerearret earder in fierhinne gelikense evolúsjonêre druk, dy't ta in parallelle evolúsje late. Nei alle gedachten wie de Kalifornyske kalkoen yn elts gefal troch de woastinen beëasten syn ferspriedingsgebiet isolearre fan kontakt mei de gewoane kalkoen.

It tinken mank saakkundigen is dat it útstjerren fan 'e Kalifornyske kalkoen feroarsake waard troch in kombinaasje fan oanhâldende drûchte, dy't de bisten twong om har te konsintrearjen yn 'e neite fan 'e oerbleaune wetterboarnen, en oerbejaging troch de minske, dy't doe mooglik noch mar frij resint yn Súdlik Kalifornje arrivearre wie. Men ornearret dat it útstjerren likernôch 10.000&nbsp;jier lyn plakfûn hawwe moat.

## Taksonomy
Der binne in protte fossilen fan 'e Kalifornyske kalkoen bewarre bleaun yn 'e Tarreputten fan La Brea. De soarte waard foar it earst yn 1909 wittenskiplik beskreaun troch Loye Miller. Dyselde pleatste de fûgel yn it taksonomyske skaai *Pavo*, by de pauwen. Jierren letter reklassifisearre er de Kalifornyske kalkoen as in tuskenfoarm tusken de blauwe pau (*Pavo cristatus*) en de paukalkoen (*Meleagris ocellata*). Uteinlik korrizjearren oare biologen dy yndieling en kaam de Kalifornyske kalkoen mei de oare kalkoenen ta it skaai *Meleagris* te hearren.
Bôgesjitten op de Paralympyske Simmerspullen 2016

De XV Paralympyske Simmerspullen waarden yn 2016 yn Rio de Janeiro yn Brazylje hâlden. It bôgesjitten hie plak op it *Sambódromo da Marquês de Sapucaí*.

## Medaljespegel
De top-9 fan lannen dy't by it bôgesjitten medaljes wûn ha tidens de Paralympyske Simmerspullen fan 2016.

## Utslaggen
### Yndividueel

### Teams

## Sjoch ek
*Bôgesjitten op de Olympyske Simmerspullen 2016
Kaam

*kaam (ark), in stik ark dat dêr't men jins hier mei kamt
*kaam (sieraad), in helpmiddel om it hier byinoar te hâlden, faak yn 'e foarm fan in sieraad
*kaam (lichemsdiel), in kaamfoarmich read fleizich lichemsdiel op of oan 'e kop fan beskate fûgels
*kaam (hierdracht) of hoannekaam, in hierdracht wêrby't fan foarren nei efteren ien rjochtopsteande line hier oer de holle rint, wylst de sydkanten keal skeard binne
*kaam (berchtme), de line dêr't de heechste toppen fan in berchtme op lizze
*kaam (tosk), in tosk fan in kaamrêd of moletsjil
*kaam (muzykynstrumint), in opsteand houtsje dêr't de snaren fan in snaarynstrumint oerhinne spand binne
Kaam (lichemsdiel)

In **kaam** is in fleizich útgroeisel dat by beskate fûgels, yn 't bysûnder by beskate hineftigen, op of oan 'e kop groeit. It hat ornaris in kartele foarm; dêrfandinne de namme 'kaam' (om't it liket op in kaam dêr't men jins hier mei kamt). 

It bekendste is de kaam fan 'e gewoane hin (*Gallus gallus domesticus*). Dy hat in inkele kaam, dy't boppe-op 'e kop groeit, en dy't by it mantsje, de hoanne, ornaris folle grutter en opfallender is as by it wyfke. Dêrom wurdt foar dit lichemsdiel ek wol sprutsen fan in **hoannekaam**. Hoannen hawwe faak (ôfhinklik fan it hinneras) in grutte kaam, dy't oer it algemien fjoerread is en faak rjochtop stiet (hoewol't hingkammen ek foarkomme). Ferskate oare hineftigen, lykas de auerhin (*Tetrao urogallus*), de kuorhin (*Lyrurus tetrix*) en de bosksniehin (*Canachites canadensis*), hawwe twa kammen, ien boppe elts each, dy't wol healrûne, reade wynbrauwen lykje.

De foarm, stevichheid en kleur fan 'e kaam of kammen is in goede yndikator fan sûnens en libbenskrêft. By guon soarten hineftigen wurdt de tastân fan 'e kammen fan 'e hoannen troch de hinnen brûkt as ien fan 'e kritearia om in pearingspartner te kiezen. By beskate soarten rûchpoathinnen (*Tetraonini*) kleurje de eachkammen yn 'e peartiid dêrom fel read, oranje of giel, wylst se de rest fan it jier in minder opfallende kleur hawwe.

## Sjoch ek
*kielpûde
*lel (fûgels)
*spoar (lichemsdiel)
*toef (fearren)
Strjitten yn Langwar

De **Strjitten yn Langwar:**

## A
**Apelhof* - Popke de Boer hie hjir, neist it gemeentehûs, eartiids in apelhôf
**Auke Pierstjitte*  -  Auke Piers Grondsma (1860-1942) wie feekeapman en doarpsdichter.

## B
**Bast-Bakkerpaad* - Johannes Bast en Pieterje Bakker hienen in grientewinkel yn Snits en wennen op harren âlde dei yn Langwar. By testamint lieten se F 100.000 nei oan de gemeente foar de oanlis fan in park. It letter boude park waard letter ferfongen troch in rekreaasjeterrein.
**Boarnsweachsterdyk* - rint fan Langwar nei Boarnsweach
**Breedyk* - fan Hústerheide nei Langwar, earder mei brechjes nei de huzen.
**Buorren* - it sintrum fan Langwar

## D
**De Molier* - by dizze wei lâns rint de tochtsleat De Molier nei de mole yn Boarnsweach.
**Doniapark* - kompleks rekreaasjewenten nei de yn 1984 ophefte gemeente Doanjewerstâl.
**Doumastate* - bedriuwsterrein dêr't al yn 1577 Doumastate stie. De state stie op it plak fan herberch *De Wielen* en waard yn 1845 ôfbrutsen. Yn 1909 waard op it stee it molkfabryk boud. Nei sluting yn de fyftiger jierren fan de 20e iuw waard it in hotel en dêrnei herberch. Dielen fan de âlde gevel mei pylders waard brûkt foar de bou fan kafee Spannenburch.

## E
**Efterom* - de haven fan Langwar rûn eartiids oan de Buorren ta. Nei dimping  krige it de namme Efterom.

## F
**Foekjesteech* - nei Foekje Freerks Postma (1820-1900), widdo fan Piter Klazes van Dijk dy't nei syn ferstjerren trochbuorke.

## H
**H.R. Vierstrastrjitte* - Hendrik Riekles Vierstra (1838-1909) wie boerearbeider en frijfeint; hy legatearre f 2500,- oan Doanjawerstâl. Fan de rinte moast op 30 maaie, (syn jierdei) feest fierd wurde. Der bestiet in Vierstraliet en syn portret en findel hingje yn de doarpsskoalle.
**Hendrik Dijkstraleane* - Hendrik Dijkstra (1895-1976) wie fan 1933-1970 riedslid en wethâlder fan Doanjewerstâl.
**Hoannekamp* - yn 1965-1966 oanlein op in sompich stik lân mei in hoantserid.
**Houtfeartwei* - rint lâns de Houtfeart, de feart waard brûkt foar ferfier fan hout út de Haulster bosken.

## K
**Kûfurderhûs* -  nei de pleats mei dizze namme oan dizze dyk nei de Kûfurd.

## L
**Langwarderdyk* - dyk nei Hústerheide.
**Legemarstersingel* - oanlein op in stik fan de Houtsingel nei Legemar.
**Lyts Dykje* - smelle dyk nei Diken as tsjinstelling mei de brede dyk nei Hústerheide.

## O
**Oasingaleane* - nei de Osingastate dy't yn 1940 ferboud waard ta gemeentehûs fan Doanjewerstâl en sterk liket op de 18e-iuwske state.

## P
**Pontdyk* - nei de pont oer de Langwarder Feart rjochting de A7.

## S
**Stevenshoek* -  Steven Gerryts wie in begoedige "houtschuijtvaarder" en winkelman yn Langwar ± 1750.
**Swannestrjitte* - Yn it doarpswapen fan Langwar steane trije swannen. Ek op de tsjerketoer stiet in swan.

## T
**Tsjillânleane* - de Tsjoelelannen wienen lannen fan de tsjerke, dy't ek de pacht ynden. *tsjoele=tafel*, en de pachtopbringst wie bedoeld om de dûmny fan te beteljen sadat dy brea op tafel hie.

## W
**Weversstreek* - de famylje wever wenne hjir tusken 1725-1800.
**Wieling* - Unbekende komôf, gjin ferbân mei wiel as draaikolk.
Wâldsteppe

In **wâldsteppe** of **bosksteppe** is in biotoop dy't bestiet út in flakte mei gerslân dat út en troch ûnderbrutsen wurdt troch stikken bosk. 

## Fersprieding
Wâldsteppes komme benammen foar yn 'e tuskenbeiden klimaatsône op it noardlik healrûn, yn 't bysûnder yn Jeraazje. Se foarmje dêr in oergongsgebiet tusken de sône mei tuskenbeiden mingd wâld oan 'e noardkant en de sône mei tuskenbeiden gerslân oan 'e súdkant. In grut diel fan 'e noardeastlike Oekraïne en in oansjenlik part fan sintraal Jeropeesk Ruslân hearre ta dit lânskipstype. It komt ek foar yn 'e súdlike Oeral, it oanslutende diel fan westlik Sibearje, yn it Russyske Fiere Easten en yn Mantsjoerije. 

Yn Sintraal-Aazje komme wâldsteppes foar op it Iraansk Plato yn Iraan, Afganistan en Pakistan, en om it Altaiberchtme yn súdlik Sibearje, eastlik Kazachstan en westlik Mongoalje hinne. Yn East-Jeropa binne der lytse stikjes wâldsteppe op 'e eastlike skeanten fan 'e Karpaten en oan 'e rânen fan 'e Pannoanyske Flakte. Yn Noard-Amearika foarmet it Espeparklân yn Sintraal-Kanada, noardeastlik Britsk-Kolumbia, Noard-Dakota en Minnesota as in tinne wâldsteppebân de oergong fan 'e prêrjes fan 'e Grutte Flakten nei de taiga noardlik dêrfan. 

## Yndividuele wâldsteppes
*Altayske berchwâlden en wâldsteppe
*Dauryske Wâldsteppe
*Eastjeropeeske Wâldsteppe
*Elboerswâldsteppe
*Espeparklân
*Kazachske Wâldsteppe
*Kopet-Dagwâldsteppe
*Sagroswâldsteppe
*Selenge-Orchonwâldsteppe

## Sjoch ek
*steppe
*savanne
Surfen op de Olympyske Simmerspullen 2020

De **[[Olympyske Simmerspullen 2020]]** fan de **XXXIIe Olympiade** waarden fan 26 oant en mei 31 july 2021 hâlden yn Tokio, de haadstêd fan Japan. It surfen wie by de  *Tsurigasaki Beach*. It wie de earste kear dat it surfen op it programma stie fan de Olympyske Simmerspullen.

## Utslaggen
Skateboarden op de Olympyske Simmerspullen 2020

De **[[Olympyske Simmerspullen 2020]]** fan de **XXXIIe Olympiade** waarden fan 29 july oant en mei 1 augustus 2021 hâlden yn Tokio, de haadstêd fan Japan. It skateboarden hie plak op it *Ariake Urban Sports Park*. It wie de earste kear dat it skateboarden op it programma fan de Olympyske Simmerspullen stie.

## Medaljespegel
De top 5 fan lannen dy't by it skateboarden medaljes wûn ha ûnder de Olympyske Simmerspullen fan 2020.

## Utslaggen
### Park

### Street
Ydividuele Olympyske en Paralympyske atleten

Yn 2000 diene atleten út East-Timor mei ûnder de namme **yndividuële Olympyske en Paralympyske atleten** mei om't dat gebiet destiids ûnder gesach fan de Feriene Naasjes stie neidat it him losmakke hie fan Yndoneezje. It gebiet hie noch gjin eigen Nasjonaal Olympysk Komitee sadat der formeel gjin sporters ôffurdige wurde koene. It IOC makke dit mooglik troch de sporters as Individuele olympyske atleten dielnimme te litten. Der waarden gjin medaljes wûn.

Yn 2016 wiene de **yndividuële Olympyske en Paralympyske atleten**, atleten út Koeweit, om't Koeweit wie as lân útsletten wie fanwegen oerheidbemuoienis mei it nasjonaal Olympysk komitee.
List fan kalkoenerassen

Dit is in **list fan kalkoenerasssen**, dy't in oersjoch jout fan 'e rassen fan 'e nuete kalkoen dy't troch de minske holden wurde. 

## Kalkoenerassen
*Amerikaanske blauwe
*Amerikaanske brûnskalkoen
*Amerikaanske swarte
*Amerikaanske wite
*Boerbonnees
*brûnskalkoen fan Cambridge
*brûnskalkoen (of standertbrûnskalkoen)
*Dútske kalkoen
*Frânske kalkoen
*giele fan Jersey
*Ingelske kalkoen
*Italjaanske brune
*Italjaanske swarte
*keninklike kalkoen
*liuwekop
*ljochtbrune
*lytse wite fan Beltsville
*Narragansett 
*reade fan Bourbon County (foarhinne bekend as de reade fan Kentucky)
*reade fan de Ardinnen
*Ronquières
*Sologne
*Spaanske swarte (yn Ingelân bekend as de swarte fan Norfolk)
*sûkelarjebrune
*swarte fan Gers
*Tsjech
*wite dwerch
*wite fan Hollân
*Zagorje
Karate op de Olympyske Simmerspullen 2020

De **[[Olympyske Simmerspullen 2020]]** fan de **XXXIIe Olympiade** waarden fan 20 oant en mei 23 july 2021 hâlden yn Tokio, de haadstêd fan Japan. 
It karatetoernoai wie yn de *Nippon Budokan* dat yn 1964 boud waard foar it judotoernoai op de Olympyske Simmerspullen fan 1964. It wie de earste, en foar earst iennichste kear dat karate op it programma stie fan de Olympyske Simmerspullen.

## Medaljespegel
De top-10 fan lannen dy't by it karate medaljes wûn ha op de Olympyske Simmerspullen fan 2020.

## Utslaggen
Willem van der Veen

**Willem van der Veen** (Feanwâldsterwâl, 8 oktober 1948 - Hurdegaryp, 2 jannewaris 2002) wie in Fryske plysje en predikant.

## Libben en wurk
Nei it ferfoljen fan de militêre tsjinstplicht begûn Van der Veen yn 1974 in karriêre as plysjeman yn Ljouwert. Neist syn wurk studearre er teology oan de Theologische Universiteit Kampen en waard er predikant. Hy hat ferbûn west oan de grifformearde tsjerken fan Arum, Harns, Sint-Jabik en as lêste Ulrum yn Grinslân. Fanwegen in sykte moast er yn 2000 betiid mei emeritaat gean. Willem van der Veen is yn 2002 yn de âldens fan 53 jier ferstoarn.

### Dea fan Johannes Hendrikus Zelle
Op Himelfeartsdei 1983 waard Van der Veen as plysjeman nei in melding fan buorlju nei Gysbert Japicxstrjitte 82 yn Ljouwert stjoerd. Dêr waard Johannes Hendrikus Zelle fûn, ferstoarn, sittend efter syn buro. Van der Veen krige dêrnei niget oan it libben fan dizze bekende dûmny. Hy begûn in wiidweidich ûndersyk en skreau der in boek oer dat yn 2000 ferskynde.

## Publikaasje
* , *Johannes Hendrikus Zelle: Volksverhalen over een legendarische predikant*. Elka, Arum (2000). ISBN 9789071532122.
The Muppet Show

***The Muppet Show*** is in Amerikaansk-Britske komeedzjesearje mei yn de haadrol Jim Henson's poppen de Muppets. It programma spilet him ôf yn in teäter, dêr 't meast frjemde acts opfierd wurde troch ûnkundige artysten. De optredens fariearje fan sliepstickhumor oant absurde foarfallen en parodyen. It programma wurdt presintearre troch Kermit de Kikkert. In soad wrâldferneamde sjongers en akteurs wiene troch de jierren hinne te gast.

De searje rûn fan 1976 oant 1981, al waarden der yn 1974 en 1975 al twa pilotôfleveringen makke, en telt yn totaal 120 ôfleveringen. Yn Nederlân waard it programma troch de KRO útstjoerd. De searje hat in tal spin-offs mei him meibrocht, wêrûnder ferskate films en in stripsearje.

## Films

De searje brocht meardere spylfilms troch, begjinnend mei *The Muppet Movie*. Dit wie de earste kear dat de Muppets tegearre mei echte minsken te sjen wiene yn lokaasjes oars as it teäter. Nei de earste film folgen noch *The Great Muppet Caper, The Muppets Take Manhattan, The Muppet Christmas Carol, Muppet Treasure Island, Muppets from Space, The Muppets' Wizard of Oz, The Muppets en Muppets Most Wanted.*
Mark Waschke

**Mark Waschke** (Wattenscheid, 10 maart 1972) is in Dútske akteur.

## Wurkpaad
Nei de foltôging fan syn oplieding oan 'e Hochschule für Schauspielkunst "Ernst Busch" yn Berlyn spile Waschke mei ferskate toanielselskippen en yn spylfilms lykas *[[Playoff]]* (2011), *[[Fenster zum Sommer]]* (2011) en *[[Habermann (film)|Habermann]]* (2010), dêr't er yn 2010 de *Bayerischer Filmpreis* foar de bêste akteur krige. Yn 2009 krige Waschke de priis foar bêste akteur op it *RomaFictionFest* foar syn rol yn 'e dramasearje Buddenbrooks. Sûnt 1999 is er ferbûn oan it Berliner Ensemble teater. Yn 2012 spile er de rol fan Jörg yn Barbara en yn 2013 spile er de haadrol Eduard yn 'e film &ME.

Begjin 2014 waard bekend dat Waschke tegearre mei Meret Becker it nije Tatort-team foarmje soe yn Berlyn. De earste ôflevering mei team Rubin en Karow waard op 22 maart 2015 útstjoerd.

## Filmografy (kar-út)
### Bioskoop

### Tillefyzje

## Keppeling om utens
IMDb: Mark Waschke
Washington National Cathedral

De **Washington National Cathedral** (formeel: *Cathedral Church of Saint Peter and Saint Paul*) is de oan 'e apostels Petrus en Paulus wijde katedraal fan it Episkopaalske bisdom Washingon. De katedraal stiet oan 'e krusing fan de Massachusetts Avenue en de Wisconsin Avenue yn it noardwestlik diel fan 'e stêd. De neogoatyske katedraal is de op fiif nei grutste katedraal fan 'e wrâld en de op ien nei grutste fan 'e Feriene Steaten. 

Yn 'e katedraal wurde ek grutte religieuze tsjinsten holden, dy't it belang fan 'e katedraal as in nasjonaal monumint ûnderstreekje. Yn 'e Twadde Wrâldkriich waarden dêr bygelyks alle moannen tsjinsten holden foar in feriene folk yn in tiid fan need. De preekstoel fan 'e Washington National Cathedral wie de lêste dêr't Martin Luther King op preke ear't er yn 1968 fermoarde waard. Ek binne dêr steatsbegraffenissen holden foar de presidenten Dwight D. Eisenhower (1969), Ronald Reagan (2004) en Gerald Ford (2007). 

## Skiednis

De bou sette yn 1907 yn bywêzigens fan president Theodore Roosevelt útein mei it lizzen fan de earste stien en soe 83 jier duorje. De lêste krúsblom waard yn 1990 yn bywêzigens fan George H.W. Bush tafoege. 

Op 26 augustus 2011 rekke de tsjerke wat skansearre by in ierdskodding mei in krêft fan 5,8.

## Arsjitektuer
Op 29 septimber 1990 waard de katedraal nei 83 jier wurk foltôge. It gebou is in ferskaat fan ferskillende goatyske ynfloeden út de midsiuwen mei spitsbôgen, steunbearen, ferwulften, glês-yn-leadramen en trije tuorren, twa oan wjerssiden fan 'e foargevel en in toer op de krusing. It westwurk docht tinken oan de katedraal fan Bristol. Boppe it middenportaal is *Ex Nihilo* oanbrocht, in keunstwurk fan Frederick Hart dat manlju en froulju foarstelt dy't út in kolkjende eftergrûn komme. 

It smelle en lange skip is acht traveeën lang en hat brede sydskippen, it koer is fiif traveeën lang en dêrtusken leit in dwersskip fan seis traveeën. It heechalter is fersierd mei 110 houten bylden om in sintraal byld fan Kristus hinne. 

De krusing wurdt mei de 91 m hege *Exelsis Tower* bekroand. De toer hat in karriljon en 10 gewoane klokken. 

De katedraal hat bûten mear as 200 wetterspijers. Ien dêrfan is Darth Father út Star Wars. 

## Oargel
It haadoargel waard yn 1983 troch Ernest M. Skinner Organ Company boud. It ynstrumint hat 157 registers op fjouwer manualen en pedaal.
Allen & Collens

**Allen & Collens** wie in arsjitekteburo fan Francis Richmond Allen en Charles Collens dat aktyf wie fan 1904 oant 1931. Allen wurke earder by de yn Boston fêstige partnerskippen Allen & Kenway (1878-91), dy't it Lathrop House (1901) en Davison House (1902) op it Vassar College útfierden. De firma wie bekend fan syn ûntwerpen yn nijgoatyske styl. 

Francis R. Allen ferstoar yn novimber 1931. Charles Collens sette syn praktyk troch ûnder de namme Collens, Willis and Beckonert. Collens ferstoar yn septimber 1956

## Opmerklike wurken
John Landis

**John Landis** (Chicago, 3 augustus 1950) is in Amerikaansk filmregisseur, senarioskriuwer, akteur en filmprodusint.

Landis is spesjalisearre yn komedy's en horrorfilms. Sa as The Kentucky Fried Movie (1977), National Lampoon's Animal House (1978), The Blues Brothers (1980), An American Werewolf yn London (1981), Trading Places (1983), Three Amigos (1986), Coming to America (1988) en Beverly Hills Cop III (1994), en foar de regy fan Michael Jackson's fideoklips *Thriller* (1983) en *Black or White* (1991).

Hy waard berne op 3 augustus 1950 yn Chicago, mar syn âlden ferhuzen al nei Los Angeles doe 't er fjouwer moanne âld wie. Syn karriêre yn de filmyndustry begûn mei in baan yn de postkeamer fan *[[20th Century Fox]]*. Yn 1969 krige er fêste foet yn de filmwrâld mei syn oanstelling as assistint-regisseur by de opnamen fan de film *[[Kelly's Heroes]]* mei Clint Eastwood en Telly Savalas. De opnamen fûnen plak yn Joegoslaavje en nei ôfrin bleau Landis yn Europa hingjen. Hy wurke foar ferskate filmproduksjes, lykas *[[Once Upon a Time yn the West]]* en *[[A Town Called Bastard]]*. Foar de ferskate films wurke er as assistint regisseur, stuntman, dialoochcoach, akteur en produksjeassistint. Uteinlik bedarre er yn Londen, dêr 't er nei eigen sizzen oannaam waard om mei te wurkjen oan it senario fan de film *[[The Spy Who Loved Me (film)|The Spy Who Loved Me]]*.

## Filmografy

* *Burke and Hare* (2010)
* *Fear Itself: In Sickness and in Health* (2008)
* *Masters of Horror: Family* (2006)
* *Masters of Horror: Deer Woman* (2005)
* *Real Men* (2005)
* *Susan's Plan* (1998)
* *Blues Brothers 2000* (1998)
* *The Stupids* (1996)
* *Beverly Hills Cop III* (1994)
* *Innocent Blood* (1992)
* *Black or White* (1991) fideoklip fan Michael Jackson
* *Oscar* (1991)
* *Psycho IV: The Beginning* (1990) (TF-film) as akteur
* *Coming to America* (1988)
* *¡Three Amigos!* (1986)
* *Spies Like Us* (1985)
* *Into the Night* (1985)
* *Thriller* (1983) fideoklip fan Michael Jackson
* *Twilight Zone: The Movie* (1983) 1 diel
* *Trading Places* (1983) mei Eddie Murphy
* *An American Werewolf in London* (1981)
* *[[The Blues Brothers (film)|The Blues Brothers]]* (1980)
* *Animal House* (1978) ek bekend as *National Lampoon's Animal House*
* *The Kentucky Fried Movie* (1977)
* *Schlock* (1973)
The Blues Brothers (film)

**The Blues Brothers** is in Amerikaanske film út 1980 fan John Landis. Dan Aykroyd en John Belushi, dy 't mei harren Blues Brothers-act in goede namme krigen hiene yn shows as Saturday Night Live, basearren de film op dizze personaazjes. 

De film is mei syn budzjet fan 30 miljoen dollar ien fan de djoerste films út dy perioade.

## Akteurs

## Keppelings om utens
*  Ynformaasje oer ''The Blues Brothers'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)
Honkbal op de Olympyske Simmerspullen 2020

De **[[Olympyske Simmerspullen 2020]]** fan de **XXXIIe Olympiade** waarden fan 26 oant en mei 31 july 2021 hâlden yn Tokio, de haadstêd fan Japan. It honkbaltoernoai wie yn it  *Yokohama Stadium* en it *Fukushima Azuma Baseball Stadium*. It wie de earste kear sûnt 2008, en foar earst de lêste kear, dat honkbal op it programma stie fan de Olympyske Simmerspullen.

## Dielnimmende lannen
Hjirûnder is in oersjoch te finen fan de dielnimmende lannen.

## Foarwedstriden

### Groep A

;Einstân Groep A

### Groep B

;Einstân Groep B

### 1e omloop

### 2e omloop

### 3e omloop

## Brûnzen finale

## Finale

## Einrangskikking

### Medaljewinners
Upa (rivier)

De **Upa** (Russysk: *Упа́*, útspr.: "ûpa") is in rivier yn de oblast Tûla yn Ruslân en ien fan de wichtichste sydrivieren fan de Oka. De lingte is 345 kilometer. Lâns de rivier lizze twa stêden: Sovjetsk en Tûla.

De Upa wurdt benammen fuorre troch teiwetter en befriest fan begjin desimber oant begjin april.

## Namme
De namme fan de rivier is fan Baltyske oarsprong. It is nei alle gedachten ien fan de âldste Baltyske hydronimen. It Litouske wurd "upa", it Letske wurd "upe" betsjut 'rivier'. 

## Ofbylden

Baraĵlago Ŝĉjokinskoje.jpg|De Upa by Ŝĉjokinskoje (2011)
Мост через Упу в Опочне - panoramio.jpg|Brêge oer de Upa yn Opochna
Upa-river.jpg|De Upa yn Tûla
Wurdspul

In **wurdspul** is in spul dêr 't mei letters in wurd makke wurde moat. Se wurde spile foar amusemint, mar kinne ek foar edukative doeleinen brûkt wurde. Sommige wurdspullen wurde gewoan dien mei pinne en papier, oare mei oanpast spulmateriaal, en sommige populêre televyzjeprogramma's bestean as spulprogramma út in wurdspul.

## Foarbylden

### Penne en papier
* Anagrampuzel
* Filippine
* Galgje
* Hynstesprong
* Krúswurdpuzel
* Sânglêspuzel
* Wurdfjouwerkant
* Wurdljedder

### Spullen
* Boggle
* Scrabble
* Sjarade

### Televyzje
* Cijfers en Letters
* Tien voor Taal
* Lingo

### Ynternet
* Wordfeud
* Wordle
* Wurdwiis

## Sjoch ek
* Kryptogram
* Drûdel
Middelberchtme

In **middelberchtme** of **middelberchte** is neffens de geology en de geografy in berchtme mei in trochsneed hichte fan tusken 500 en 1.500 meter. Yn 'e plantegeografy wurde de fegetaasjesônes fan dy hichte oantsjut as de submontane sône (500–1.000&nbsp;m) en de montane sône (1.000–1.500&nbsp;m), nei it Latynske wurd *montanis*, dat "bercheftich" betsjut. In berchtme dat yn trochsneed leger is as 500&nbsp;m heart ta it leechberchtme of de heuvels, wylst in berchtme dat yn trochsneed heger is as 1.500&nbsp;m beskôge wurdt as heechberchtme. In oare manear om berchtmen te klassifisearjen is neffens hichteferskillen per oerflaksmjitte: de reliëfenerzjy, sa't dat neamd wurdt, fan in middelberchtme leit ornaris om 'e 200&nbsp;m/km², wat in stik leger is as by heechberchtmen.

Normaal sprutsen hat in middelberchtme gjin of mar skraachoan toppen yn 'e alpine fegetaasjesône. Dat betsjut dat middelberchtme net troch gletsjers of ivige snie oerdutsen wêze kin, mei't de sniegrins tusken de 2.800 en 3.100&nbsp;m leit. Sadwaande ûntbrekke yn middelberchtmen spoaren fan glasiale eroazje (ôfsliting troch gletsjers) en glasiale lânfoarmen (lykas gletsjermarren en restmorenen) dy't wol foarkomme yn heechberchtme. Geologysk sjoen hawwe middelberchtmen har almeast (noch) net ta in heechberchtme ûntjûn. Mar wat ek kin, is dat it sokke âlde heechberchtmen binne dat se fan in eardere hegere hichte ôfsliten binne ta middelberchtmen. De fuortsetting fan dat proses sil se redusearje ta leechberchtmen en úteinlings ta skierflakten.

Foarbylden fan middelberchtmen binne it Swarte Wâld, de Harz, it Sauerlân en it Tueringer Wâld yn Dútslân, de Fogezen en it Sintraal Massyf yn Frankryk, de Sjuera op 'e grins fan Frankryk en Switserlân, de Skotske Heechlannen yn Skotlân, it Kolymaberchtme yn it Russyske Fiere Easten en de Great Smoky Mountains yn 'e Feriene Steaten.
Heechberchtme

In **heechberchtme** of **heechberchte**, of ek wol in **alpyn berchtme**, is neffens de geology en de geografy in berchtme mei in trochsneed hichte fan boppe de 1.500 meter. Yn 'e plantegeografy wurde de fegetaasjesônes fan dy hichte oantsjut as de subalpine sône (1.500–2.000&nbsp;m), de alpine sône (2.000–2.800&nbsp;m), de subnivale sône (2.800–3.100&nbsp;m) en de nivale sône (boppe de 3.100&nbsp;m). De beneamings binne ôfkomstich fan it Frânske wurd *alpine* (in eigenskipswurd dat ferwiist nei Alpen of hege bergen yn it algemien) en it Latynske wurd *nivalis* (dat "mei snie oerdutsen" betsjut). In berchtme dat yn trochsneed leger is as 1.500&nbsp;m heart ta it middelberchtme. Under de 500&nbsp;m sprekt men fan leechberchtme.

Heechberchtmen ûnderskiede har dúdlik fan middelberchtmen trochdat se ornaris boppe de beamgrins (±2.000&nbsp;m) en faak ek boppe de sniegrins (±3.100&nbsp;m) útkomme. Dat betsjut dat der gletsjers foarkomme of foarkommen hawwe, dy't yn it lêste gefal faak spoaren neilitten hawwe yn 'e foarm fan glasiale eroazje (ôfsliting troch gletsjers) en glasiale lânfoarmen (lykas gletsjermarren en restmorenen). Heechberchtmen binne faak geologysk resint ûntstien. Dat wol sizze dat se 'mar' inkele tsientallen miljoenen jierren âld binne. Dy jonkheid toant him yn in heech reliëf mei spitse, noch net troch eroazje ôfsliten berchtoppen. Middelberchtmen, dêrfoaroer, binne faak âldere heechberchtmen dy't sa ôfsliten binne dat se oant ûnder de grins fan 1.500&nbsp;m sakke binne. Behalven oan 'e legere hichte is dat ek te sjen oan 'e rûnere foarmen fan 'e bergen en de minder skerpe reliëfferskillen.

Foarbylden fan heechberchtmen binne de Alpen, de Pyreneeën en de Karpaten en bûten Jeropa de Rocky Mountains yn Noard-Amearika, de Andes yn Súd-Amearika, de Atlas yn Afrika, de Himalaya yn Aazje en de Australyske Alpen yn Austraalje.
Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen 2016

De XV Paralympyske Simmerspullen waarden yn 2016 yn Rio de Janeiro yn Brazylje hâlden.

De atletyk wie yn it *Estádio Olímpico Nilton Santos*.

## Medaljespegel
De top-10 fan lannen dy't by it atletyk medaljes wûn ha by de Paralympyske Simmerspullen fan 2016.

## Utslaggen
; Legenda : *WR* = Wrâldkrekôr &nbsp; *PR* = Paralympysk rekôr *ER* = Europeesk rekôr

## Hurdrinnen
### 100 m

### 200 m

### 400 m

### 800 m

### 1500 m

### 5000 m

### 4×100 m estafette

### 4×400 m estafette

### Maraton

## Kegelsmiten

## Diskussmiten

## Spearsmiten

## Kûgelstjitten

## Heechspringen

## Fierspringen

## Sjoch ek
* Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 2016