Menen

**Menen** (West-Flaamsk: *Mêenn*; Frânsk: *Menin*) is in stêd yn 'e Belgyske provinsje West-Flaanderen. De stêd hat mear as 33.000 ynwenners. Yn de stêd sels hjit de stêd Mjinde, yn de rest fan de West-Flaanderen wurdt de namme *Mêenn* brûkt.

## Skiednis
Yn it gebiet binne fynsten út it lette paleolitikum en it neolitikum bekend. Ek binne dakpannen en potskerven út de Romeinske tiid en spoaren fan in lytse Gallo-Romeinske delsetting út it 3e fearn fan de 1e iuw nei Kristus fûn.

De stêd ûntstie by in furde yn 'e Leie oan de hannelswei Torhout-Lille. De âldste fermelding is út 1087, doe't it patronaatsrjocht fan 'e tsjerke fan Menen jûn waard oan de abdij fan Hasnon. Yn 1193 kaam dat ta oan Arnulf en Mathilde fan Menen, dy't de hearlikheid Menen besieten, in famylje dy't oant 1288 hearske. Doe naam de greve fan Flaanderen de hearlikheidsrjochten ôf en foel Menen streekrjocht ûnder de greve. In baljuw waard oansteld foar it bestjoer. Tichteby de Sint-Vedastustsjerke stie nei alle gedachten it kastiel fan de hearen.

Yn 1351 krige Menen stedsrjochten. Menen waard in hannelssintrum foar wol en jern en krige it rjocht merk te hâlden. De Leie spile in grutte rol by de ûntjouwing fan de stêd as sintrum fan de lekkenyndustry. Yn de 16e iuw wie de stêd ferneamd om syn bier en hie 104 masterbrouwers. It steapelplak ferhuze yn 1353 nei Moorsele, dêr't in soad spinders wurken.

Nei oanlieding fan de Flaamske Opstân tsjin keizer Maksimiliaan plonderen troepen fan Freark III de stêd yn 1488. In grutte stedsbrân yn 1548 ferneatige likernôch 570 fan de 700 hûzen. Nei de brân waard der in soad nij boud en wreide de stêd him fierder út. 

As grinsstêd waard Menen al ier fersterke. De earste wâlen datearje út 1578, wylst Menen by de bou noch troch Malkontinten beset wie. Yn 1579 waard de stêd troch Skotske troepen fan 'e Spaanske werom ferovere en yn 1582 soarge de fjildhear Aleksander Farnese der foar dat de stêd lang om let yn Spaanske hannen foel. Tusken 1579 en 1830 waard Menin twaëntweintich kear belegere. Dat makke dat de wolstân foars tebek rûn en de befolking sûnt 1578 massaal flechte nei Haarlim. De weefyndustry soe yn de takommende tsien jier sels foar de helte ferdwine. 

Sûnt 1635 wie Frankryk yn oarloch mei Spanje. Menen waard yn 1645 troch Frankryk oermastere en plondere, mar yn 1658 kaam Menen werom yn Spaanske hannen. De fêstingen waarden ôfbrutsen, mar yn 1678 kaam Menen it Ferdrach fan Nijmegen op 'e nij by Frankryk.

De Frânske boumaster Vauban fersterke de stêd tusken 1679 en 1689 op 'e nij. Under de Spaanske Suksesjeoarloch waard Menen fannijs belegere, no troch de troepen fan de Britske fjildhear John Churchill. Yn 1706 kapitulearre Menen en waarden de Frânske legers ferdreaun. Yn 1713 waard Menen ûnderdiel fan de Eastenrykske Nederlannen.

Yn de Eastenrykske Suksesjeoarloch gie Frankryk yn oarloch mei Eastenryk. Troepen fan Loadewyk XV besetten nei besjittings Menen yn 1744. It Hollânske garnizoen, dat dêr wie fanwegen it Barriêreferdrach, moast fuort en de Frânsen ferneatigen de measte festingwurken dy't hja sels earder boud hienen. De Frede fan Aken wiisde Menen wer ta oan Eastenryk .

Yn 1792 waard Menen wer ynnommen troch de Frânsen, yn 1793 folge troch Eastenrikers, Nederlanners, Frânsen en nochris Eastenrikers. Grutte skea oan de stêd brochten de Frânske bombardeminten yn 1794 fanút Halluin en op 30 april fan dat jier kaam de stêd yn Frânske hannen. Dat duorre oant 1814, doe't Menen by it Keninkryk der Nederlannen foege waard. Op 'e nij waard Menen in fêsting tsjin Frankryk. Yn 1830 kaam Menen yn de nije steat Belgje, mar de fersterking fan 'e stêd duorre oant 1840. Sûnt 1852 waarden de fêstingen foar in part ôfbrutsen en it militêre terrein ferkocht.

Healwei de 19e iuw ferbettere de ynfrastruktuer troch de oanlis fan it spoar en nije diken. Ek riolearring en gasferljochting waarden oanlein. Yndustry wie der hast net mear en de ynwenners wurken yn 'e fabriken fan Halluin, Roncq, Tourcoing en Armentières.

Op 14 oktober 1914 waard Menen beset troch de Dútsers. It oarlochsgeweld fernielde de helte fan de huzen. Yn 1921 waard de Leie rjocht lutsen, sadat gruttere skippen oant 300 ton oan Menen ta farre koene. De âlde Leie-earm waard yn 1923 tichtsmiten. Yn 1971 en 1987-1988 waard de Leie foar noch gruttere skippen útdjippe.

## Yndieling gemeente
Njonken it plak Menen (I) lizze yn de gemeente ek noch de dielgemeenten Lauwe (II) en Rekkem (III). Yn de dielgemeente Rekkem leit noch it doarp Paradijs (IV), dat troch de A14/E17 fan Rekkem skieden is. De dielgemeente Menen is te ferdielen yn twa aparte wiken, nammentlik De Barakken (V) en Ons Dorp (VI). It plak Menen leit foar it measte noardlik fan de Leie; Lauwe en Rekkem mear eastlik en súdlik fan de rivier. De bebouwing fan it plak Menen, om krekter te wêzen dy fan de wyk De Barakken, slút oer de Frânske grins oan op dy fan Halluin.

## Befolkingsferrin
Alle histoaryske ynformaasje giet oer de hjoeddeiske gemeente lykas dy ûntstie nei de weryndieling fan 1 jannewaris 1977.

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.7,0.8,0.9)
 id:e value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:800 height:373
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:36000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:3000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:1500 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=
 bar:1831 text:1831
 bar:1846 text:1846
 bar:1856 text:1856
 bar:1866 text:1866
 bar:1880 text:1880
 bar:1890 text:1890
 bar:1900 text:1900
 bar:1910 text:1910
 bar:1920 text:1920
 bar:1930 text:1930
 bar:1947 text:1947
 bar:1961 text:1961
 bar:1970 text:1970
 bar:1981 text:1981
 bar:1990 text:1990
 bar:2000 text:2000
 bar:2010 text:2010
 bar:2020 text:2020
 bar:2022 text:2022

PlotData=
 color:d width:20 align:left

 bar:1831 from:0 till: 12579
 bar:1846 from:0 till: 12468
 bar:1856 from:0 till: 13254
 bar:1866 from:0 till: 14060
 bar:1880 from:0 till: 17087
 bar:1890 from:0 till: 19609
 bar:1900 from:0 till: 25455
 bar:1910 from:0 till: 26958
 bar:1920 from:0 till: 24723
 bar:1930 from:0 till: 30720
 bar:1947 from:0 till: 33614
 bar:1961 from:0 till: 34917
 bar:1970 from:0 till: 34433
 bar:1981 from:0 till: 33542
 bar:1990 from:0 till: 32726
 bar:2000 from:0 till: 32028
 bar:2010 from:0 till: 32530
 bar:2020 from:0 till: 33540
 bar:2022 from:0 till: 33982

PlotData=

 bar:1831 at: 12579 fontsize:S text: 12.579 shift:(-10,5)
 bar:1846 at: 12468 fontsize:S text: 12.468 shift:(-10,5)
 bar:1856 at: 13254 fontsize:S text: 13.254 shift:(-10,5)
 bar:1866 at: 14060 fontsize:S text: 14.060 shift:(-10,5)
 bar:1880 at: 17087 fontsize:S text: 17.087 shift:(-10,5)
 bar:1890 at: 19609 fontsize:S text: 19.609 shift:(-10,5)
 bar:1900 at: 25455 fontsize:S text: 25.455 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 26958 fontsize:S text: 26.958 shift:(-10,5)
 bar:1920 at: 24723 fontsize:S text: 24.723 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 30720 fontsize:S text: 30.720 shift:(-10,5)
 bar:1947 at: 33614 fontsize:S text: 33.614 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 34917 fontsize:S text: 34.917 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 34433 fontsize:S text: 34.433 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 33542 fontsize:S text: 33.542 shift:(-10,5)
 bar:1990 at: 32726 fontsize:S text: 32.726 shift:(-10,5)
 bar:2000 at: 32028 fontsize:S text: 32.028 shift:(-10,5)
 bar:2010 at: 32530 fontsize:S text: 32.530 shift:(-10,5)
 bar:2020 at: 33540 fontsize:S text: 33.540 shift:(-10,5)
 bar:2022 at: 33982 fontsize:S text: 33.982 shift:(-10,5)



*Boarne:NIS, 1831 oan en mei 1981 binne folkstellingen; 1990 en letter binne de ynwennertallen op 1 jannewaris.

## It besjen wurdich

* De 33 meter hege belfort fan Menen foarmet mei oare belforten fan Frankryk en Belgje ûnderdiel fan it UNESCO-wrâlderfgoed. Yn de belfort hinget in kariljon mei 49 klokken. It klassisistyske gemeentehûs waard yn 1782 boud.  
* Oarspronklik wie de Sint-Vedastustsjerke mooglik in kapel fan it kastiel, mar it hjoeddeiske tsjerkegebou datearret fan 1820. De tsjerke is wijd oan de eardere biskop fan Arras.
* De Sint-Fransiskustsjerke wie in kleastertsjerke út 1861. De tsjerke is net mear yn gebrûk as tsjerke en wurdt sûnt 2019 brûkt foar kulturele aktiviteiten. 
* Nei't De Barakken yn 1897 in selsstannige parochy waard, krige de arbeiderswyk yn 1902-1903 in oan Sint-Joazef (patroanhillige fan de wurknimmers) wijde tsjerke.
* Yn de *Benediktinessenstraat* stiet it kleaster fan Us-Leaffrouwe fan de Frede. De skiednis fan it kleaster is âlder, mar de hjoeddeiske gebouwen datearje fan 1876-1879.
* Nei't de Frânske kening Vauban opdrach joech om de stêd te fersterken, waard der oan de *Ieperstraat* ek in militêr hospitaal boud. Letter waard it gebou troch in tabaksfabryk brûkt en sûnt 2006 binne der wentes yn ûnderbrocht. 
* De fêstingwurken fan de stêd bestiene eartiids út alve bastions mei fjouwer poarten. Allinne in diel fan stedsmuorre en de kazematten binne bewarre bleaun. 
* De Goede Hoop oan de *Kortrijkstraat* 396 is in rûne stellingmûne út 1798.
* Oan de *Fabiolalaan* 68 stiet de Sint-Jansmûne, in eardere wettermûne.

### Musea
* Stadsmuseum ’t Schippershof, Rijselstraat 77 (webstee)

### Begraafplakken
* It *Deutscher Soldatenfriedhof Menen* is in militêr begraafplak mei mear as 40.000 fallen soldaten út de Earste Wrâldkriich.