open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Savatage

**Savatage** is in Amerikaanske metalband oprjochte yn 1978 yn Tampa troch de bruorren Jon en Criss Oliva. De band brocht yn 1983 syn debútalbum *Sirens* út. De teksten fan de band gean benammen oer libben, en literatuer. Savatage hat alve studio-albums en twa live-albums útbrocht. 

## Skiednis
Savatage stiet bekend om syn konseptalbums. Yn 1983 kaam harren debútalbum *Sirens* út. Dêrnei folgen noch alve albums, dêr’t it lêste fan yn 2001 ferskynde. Fan it sechsde album ôf *Gutter Ballet* gie de band in mear progressive paad op. 

Yn 1991 makke Savatage in rockopera mei de namme *Streets*, dy't tsjintwurdich troch in soad minsken beskôge wurdt as it hichtepunt yn de Savatage-diskografy. Yn 1992 kaam sjonger Zak Stevens by de band. Hy naam de leadsang oer fan Jon Oliva. In 1993 kaam gitarist Criss Oliva om it libben nei't er troch in dronken automobilist oanriden waard. De band besleat nettsjinsteande dat ferlies dochs troch te gean. Gitarist Alex Skolnick kaam tydlik by de band om de ferstoarne Criss Oliva te ferfangen. Yn 2000 ferliet sjonger Zak Stevens de band, om yn 2003 de band Circle II Circle te foarmjen. De bandleden fan Circle II Circle stiene fan 2005 oant en mei 2010 Jon Oliva's Pain by. Jon Oliva's Pain wurdt troch in protte fans sjoen as de opfolger fan Savatage nettsjinsteande in ynterview mei it Nederlânske hardrock- en metaltydskrift Aardschok fan juny 2006 mei Jon Oliva, wêryn't hy sei noch ien Savatage-album meitsje te wollen mei dêrnjonken in live-album. Letter spruts hy dit wer tsjin yn oare media en kamen der oant en mei 2010 fjouwer albums fan Jon Oliva's Pain út. 
Yn 2010 ferskynde werklik in nije dûbel-album, mei live-materiaal en wat nije nûmers. Yn 2015 toerde Savatage mei it Trans-Siberian Orchestra as ien grutte band. Op dy wize wie Savatage wer diels werom foar de fans. Yn 2024 makke Savatage harren reüny bekend, mei ûnder oaren in optreden op Into The Grave yn 2025.

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums

#### [[Extended play|EP]]
Swartkopparkyt

De **swartkopparkyt** of **kapeparkyt** (*Psephotellus dissimilis*) is in parkitesoarte dy't libbet yn it Northern Territory yn Austraalje. De fûgel libbet yn savanna's en iepen bosken en is ien fan 'e twa besteande soarten fan it skaai dy't briedt yn termitebulten. De fûgel is yn 'e 20e iuw in grut part fan syn oarspronklike ferspriedingsgebiet kwyt rekke.

## Beskriuwing
De parkyt wurdt oant 26 sm lang en weaget 50 oant 60 gram. Mantsjes ha in swarte kop oant krekt oer de eagen en oant ûnder de snaffel. Yn 'e nekke giet it swart oer yn swartbrune fearren op 'e mantel en de mediale dielen fan 'e wjukken. De ûnderste helte fan it kopke en de sydkanten fan 'e hals binne turkwaze. De foarkant fan 'e hals, it boarst, de búk en de stút binne ljochtblau-grien, wylst de ûndersturtdekfearren salmkleurich oant read binne mei smelle wite rânen. De boppekant fan 'e sturt is donkergrien oant nei de ein swart. De wjukken binne útsein de ediale dekfearren en de slachpinnen goudgiel. It mantsje hat in grize snaffel.        

Wyfkes binne minder opfallend fan kleur en binne meast ljochtgrien op 'e rêch. It boarst, de búk en de stút binne ljochtblau en it giel op 'e wjukken is ôfwêzich. De wyfkes binne tige dreech te ûnderskieden fan 'e wyfkes fan 'e gielskouderparkyt.

Jonge mantsjes ha gjin swart oan 'e kop en de jonge fûgels komme let op kleur, meast nei twa jier.

## Hâlden en dragen
De fûgel briedt ien of twaris yn 't jier tusken april en augustus. In lechsel bestiet út fjouwer oant seis wite aaien. Nêsten wurde boud yn holtes fan termiteheuvels, dy't kwetsber binne foar losrinnend fee. De fûgels is trije wiken dwaande mei it útgraven en de horizontale tunnel nei de holte is likernôch 50 oant 80 sm lang.  Yn 'e briedtiid binne de fûgels agressyf tsjin oare parkitesoarten. Nei't de jongen útflein binne, rinne sels de jonge fûgels gefaar om oanfallen te wurden. Se ite sied.

## Status
Alhoewol't de soarte yn in grut part fan it oarspronklike ferspriedingsgebiet is ferdwûn, bliuwt de fûgel algemien yn beskerme dielen. De soarte wurdt troch de IUCN as net bedrige (LC, 2024) klassifisearre en de populaasje wurdt no as stabyl beskôge.

## Avikultuer
De fûgel briedt maklik yn finzenskip, mar hy kin agressyf wêze, wat it net mooglik makket om him yn in mingde folière mei oare parkiten te hâlden. De fûgels hâlde ek yn Europa fêst oan 'e Australyske briedtiid en dan is it yn Europa hjerst. Om't it wyfke de jongen net lang genôch waarm hâldt en faak al nei fiif dagen fan it nêst giet, is der dêrom in ferwaarme nêstromte nedich.
W.A.S.P.

**W.A.S.P** is in Amerikaanske metalband oprjochte yn 1982 yn Los Angeles. De band brocht yn 1984 syn debútalbum *W.A.S.P.* út. De teksten fan de band gean benammen oer seks, polityk en it kwea. W.A.S.P.  hat fyftjin studio-albums en trije live-albums útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums

#### [[Extended play|EP]]
Paradysparkiten

**Paradysparkiten** (*Psepholettus*) foarmje in fûgelskaai yn 'e famylje Pappegaaien fan de Alde Wrâld (*Psittaculidae*). 

Tradisjoneel omfiemet it skaai fiif soarten, wêrfan't ien útstoarn is. De soarten waarden tradisjoneel mei de readrêchparkyt yn it skaai *Psephotus* set, mar út in molekulêre stúdzje dy't nukleêr en mitochondriaal DNA analysearre, die bliken dat de readrêchparkyt in iere ôfstammeling is yn in klade fan ferskate skaaien fan rosella's (Platycercus), wêrby't de oare soarten djipper yn 'e klade nestelje. Alle soarten ha in sterke seksuele dimorfy. Alle soarten binne endemysk yn Austraalje. 

## Soarten
It skaai wurdt ferdield yn fjouwer soarten, wêrfan't ien soarte yn 'e 20e iuw útstoar.
Beamholte

In **beamholte** is in net alhiel troch hout omsletten gat, dat op natuerlike wize ûntstien is yn 'e stamme of in tûke fan in beam. As in beamholte it grutste part fan 'e beamstam beslacht, sprekt men ek wol fan in **holle beam**. Beamholten komme ornaris foar yn âldere beammen, oft dy no libben of dea binne en oft se noch steane of al omfallen binne. Se foarmje in wichtich ûnderdiel fan in natuerlik wâld, mei't se in habitat foar skimmels en withoefolle wringeleazen binne en teffens fan pas komme foar beskate wringedieren. Dy brûke beamholten as skûlplak by nacht as se dei-aktyf binne of by dei as it om nachtdieren giet. Fral fûgels brûke beamholten ek om der yn te nêsteljen en har piken grut te bringen.

Beamholten kinne ta stân komme as gefolch fan fysiologyske druk op 'e oanbelangjende beam troch natuerkrêften, mei as resultaat dat it kearnhout bleat komt te lizzen en der meitiid in holte ûntstiet. De natuerkrêften dy't foar sa'n ûntjouwing ferantwurdlik binne, kinne bygelyks wyn, rein, in wjerljochtsynslach, hjittens, drûchte of in natoerbrân wêze. Ek kinne beamholten ûntstean troch oanfallen op 'e oangeande beam troch baktearjes, skimmels of ynsekten (lykas eamels of toarren). It kin fierders ek wêze dat in beam himsels besnoeit troch legere tûken falle te litten as dy te swier wurde. Sa komt dan it hout bleat te lizzen dêr't de tûke oan 'e stamme fêstsiet. Beamholten wurde troch bisten faak grutter makke troch it gebrûk fan snaffel, tosken en/of klauwen. 

Hoe grut oft in beamholte wurde kin, hinget ôf fan 'e âldens fan 'e oanbelangjende beam. Eukalyptusbeammen ûntwikkelje bygelyks op alle leeftiden beamholten, mar pas as de beam 120&nbsp;jier of âlder is, binne de holten fan in grutte dêr't wringedieren wat oan hawwe. It kin boppedat wol duorje oant de beam de âldens fan 220&nbsp;jier berikt hat, ear't de holten gaadlik binne foar gebrûk troch gruttere soarten bisten.
Paradysparkyt

De **paradysparkyt** (*Psephotellus pulcherrimus*) is in útstoarne fûgel yn 'e famylje Pappegaaien fan de Alde Wrâld (*Psittaculidae*).

## Beskriuwing

It fearrekleed wie bûtengewoan kleurryk, sels foar in pappegaaiesoarte, mei in mingeling fan turkwaze, akwa, skarlaken, swart en brún. De sturt wie hast like lang as it bealchje, ûngewoan foar in fûgel dy't, hoewol in rappe fleaner, hast al syn tiid op 'e grûn trochbrocht.

## Fersprieding
De soarte libbe yn eastlik Austraalje yn it súdeasten fan Queensland en mooglik ek yn Nij-Súd-Wales. De fûgel libbe yn savanne's mei boskjes en strûken.  

## Hâlden en dragen
De soarte waard yn pearkes of lytse famyljegroepen waarnommen, dy't har nêsten bouden yn útholle termiteheuvels, faak op of tichteby de grûn. Foar safier bekend iet de fûgel allinnich it sied fan gers. Ien pearke soe likernôch twa hektare besette. Sa út en troch brûkte de soarte ek eardere nêsten yn termiteheuvels fan 'e wâldiisfûgel of de blauwjukkûkaburra. Ek binne nêsten by de basis fan in beam fûn.  

## Status
Yn 'e 19e iuw wie de fûgel lokaal algemien, mar nei 1880 naam de fûgel rap ôf. De redenen foar de hommelse delgong fan 'e paradysparkyt bliuwe spekulatyf. Mooglikheden binne it oerbeweidzjen, it oanmeitsjen fan lân, jacht troch fûgelsamlers en predaasje troch yntrodusearre sûchdieren lykas katten en hûnen. Ek it ferbaarnen fan lân troch feehâlders om de groei fan feefoer oan te moedigjen ha effekt hân op de beskikberens fan gerssied. 

De fûgel waard tsjin 'e ein fan 'e 19e iuw seldsum. In swiere drûchte yn 'e regio yn 1902 kin in faktor west hawwe yn syn ûndergong. Tsjin 1915 waard tocht dat de soarte mooglik útstoarn wie. In searje sykaksjes nei de paradysparkyt levere yn it folgjende desennium noch in pear yndividuen op. Yn 1918 waard de fûgel werûntdutsen, mar de lêste befêstige waarnimming wie op 14 septimber 1927. Dêrnei binne der ûnwisse waarnimmings út 'e jierren 1930 en 1940 en sels noch yn 1990. Yn 1988 waard de fûgel as bedrige klassifisearre op 'e Reade list fan 'e IUCN, mar sûnt 1994 wurdt er as útstoarn beskôge.

## Avikultuer
It is net slagge om de fûgel troch de fok yn finzenskip te behâlden. De soarte is yn 'e 19e iuw wol yn Europa ynfierd, mar de measte fûgels gyngen yn finzenskip al gau dea troch steuringen yn 'e mage en terms. Se wiene tige gefoelich foar feroaringen yn it iten, lykas de oergong op oar sied.
Bermudagrûnspjocht

De **Bermudagrûnspjocht** (wittenskiplike namme: *Colaptes oceanicus*) is in útstoarne fûgel út it skift fan 'e spjochteftigen (*Piciformes*), de famylje fan 'e spjochten (*Picidae*) en it skaai fan 'e grûnspjochten (*Colaptes*). Dit bist is inkeld bekend fan fossilen út it Let-Pleistoseen en mooglik út it Ier-Holoseen fan Bermuda.

## Taksonomy
De Bermudagrûnspjocht waard foar it earst yn 2013 wittenskiplik beskreaun troch de Amerikaanske ornitolooch Storrs L. Olson. Hy basearre him dêrfoar op fossile restanten fan 'e fûgel, dy't foar it meastepart al yn 1981 opdobbe wie troch himsels, David B. Wingate en oaren yn 'e Admirals Cave, de Winkinson Quarry en de Walsingham Sink Cave yn Hamiltoan Parish yn Bermuda. 

## Fersprieding
De Bermudagrûnspjocht wie yn syn fersprieding beheind ta de arsjipel fan Bermuda, yn 'e westlike Atlantyske Oseaan, goed 1.000&nbsp;km út 'e kust fan Noard-Amearika. 

## Datearring en útstjerren
Fierwei it grutste part fan 'e fossilen fan 'e Bermudagrûnspjocht datearret út it Let-Pleistoseen oant likernôch 12.000&nbsp;jier lyn. Sadwaande wurdt dizze fûgel almeast beskôge as ien fan 'e slachtoffers fan 'e Let-Pleistosene massa-ekstinksje yn Noard-Amearika. Der is ien bonke, in tarsometatarsus fan in juvenile fûgel, dy't opgroeven is út in Holosene grûnlaach yn it Natoerreservaat Spittal Pond. It is dreech om dêr konklúzjes oan te ferbinen, mei't ien sa'n bonke dêr ek bedarre wêze kin trochdat er letter opdobbe en fersleept is troch in iesiter.

Der bestiet lykwols ek in âld reisferslach fan 'e Ingelske ûntdekkingsreizger John Smith út 1623, wêryn't sprake is fan "spjochten" yn Bermuda: 

*Neither hath the Aire for her part been wanting with due supplies of many sorts of Fowles* […] *numbers of small birds like Sparrowes and Robins, which haue lately beene destroyed by the wilde Cats, Wood-pickars, very many Crowes* [...]*Noch ûntbrekt it de Loft op himsels oan 'e nedige foarrieden fan withoefolle soarten fûgels […] oantallen lytse fûgels lykas Mosken en Readboarstkes, dy't koartlyn ferdylge binne troch de wylde Katten, Spjochten, in hiel soad Krieën […]"</small></blockquote>

Om't de Bermudagrûnspjocht de iennichste lânseigen spjochtesoarte yn Bermuda is, bestiet de mooglikheid dat de Bermudagrûnspjocht op 'e eilannen oerlibbe hat oant de iere [[kolonisaasje]] troch de [[Ingelân|Ingelsen]]. Mar dan is it de fraach wêrom't der gjin jongere fossilen fan 'e fûgel fûn binne. It meast foar de hân leit dêrom dat de  Bermudagrûnspjocht yndie oan 'e ein fan it Pleistoseen útstoarn is, en dat Smith, dy't gjin [[ornitolooch]] wie, mei syn "*wood-pickars''" ferwiisde nei in oarsoartige fûgel.
Reinbôgeparkyt

De **reinbôgeparkyt** (*Psephotellus varius*) is in fûgelsoarte út de famylje Pappegaaien fan de Alde Wrâld (*Psittaculidae*). De soarte komt lykas de oare soarten fan it skaai allinnich yn Austraalje foar. 

## Skaaimerken

De 27 oant 28 sm lange reinbôgeparkyt weaget 53 oant 79 gram. By it mantjse is it hiele boarst en de boppebúk ljochtgrien. De kop is boppe de snaffel giel en fierders blaugrien mei in lyts read plakje op 'e kroan. De ûnderbúk is read. Op 'e griene wjukken sit in giel skouderplak en de rannen fan 'e wjukken binne blau. De donkergriene stút hat twa horizontale bannen: de boppeste is ljochtgrien en de ûnderste is donkerread. De sturt is blau en de ûndersturtdekfearren binne giel.

It wyfke is hast hielendal brúngrien. De kop, de hals en it boarst binne dizich brún skobbe, de búk en de ûndersturtdekfearren binne mear bleekgrien. Efter op 'e kop sit in donkerbrún plak en se hat in read skouderplak. 

## Fersprieding
Reinbôgeparkiten komme yn in grut part fan Austraalje foar dêr't de *Acacia aneura* groeit. Se wurde yn it súdwesten fan Queensland, it westen fan Nij-Súd-Wales, it noardwesten fan Fiktoaria, Súd-Austraalje en West-Austraalje oantroffen. 

Eartiids wie de fûgel yn trije ûndersoarten ferdield (*Psephotellus varius varius, Psephotellus varius ehtelae, Psephotellus varius exsul*) mar hjoed-de-dei wurdt de fûgel as monotypysk behannele. 

It habitat fan 'e fûgel bestiet út drûge en healdrûge iepen bosken. 

## Hâlden en dragen
Reinbôgeparkiten briede yn holtes fan beammen, faak yn'e buert fan wetter. It briedseizoen is fan july oant desimber. In lechsel bestiet út fjouwer oant sân aaikes en wurdt troch de pop útbret. Nei 19 dagen komme de aaikes út en salang fuorret it mantsje it wyfke. Nei likernôch 30 dagen kinne de jonge fûgels fleane. Jonge fûgels bliuwe faak by de âlden oant it folgjende lechsel. Se foerazjeare op 'e grûn en ite meast sied, mar ek krûden, beien, fruit en ynsekten.

## Status
De reinbôgeparkyt hat in grut ferspriedingsgebiet en de kâns op útstjerren is dêrom lyts. Alhoewol't der gjin rûzing is fan 'e oantallen, wurdt oannommen dat dy tebek rinne. Lokaal wurdt it habitat fan 'e fûgel oantaast. De delgong giet lykwols net hiel rap en dêrfandinne wurdt de fûgel op 'e Reade list troch de IUCN as net bedrige klassifisearre.
Rotting Christ

**Rotting Christ** is in Grykske blackmetalband oprjochte yn 1987 troch de bruorren Sakis en Themis Tolis yn Atene. De band brocht yn 1993 syn debútalbum *Thy Mighty Contract* út. De teksten fan de band gean benammen oer satanisme, de dea, okkultisme en mytology. Rotting Christ hat fjirtjin studio-albums en trije live-albums útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums

### [[Extended play|EP]]
Elvenking

**Elvenking** is in Italjaanske folkmetalband oprjochte yn 1997 yn Sacile. De band brocht yn 2001 syn debútalbum *Heathenreel* út. De teksten fan de band gean benammen oer fantasy, folkloare en heidendom. Elvenking hat tolve studio-albums en ien live-album útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums
Drompelside

In **drompelside** is in webside yn 'e foarm fan in digitaal portaal, dêr't de lêzers wei op de normale siden fan in webstee útkomme.

De kinne ferskate eftergrûnen wêze foar drompelsizen. Bygelyks:
* In webstee kin in bysûndere side hawwe om't net eltsenien op it webstee mei. Dat kin om reden fan feiligens wêze, of neffens de wet;
* Der kinne ferskate ferzjes fan in webstee wêze, op grûn fan de taal, of fan it part fan de wrâld;
* Sûnder it streekrjocht te sizzen kinne twa webstees deselde tagongsside diele, dat it wiere webstee noch keazen wurde moat;
* De drompelside kin in adres hawwe nei de usansje fan, bygelys, it lân, mar wat ôfwykt fan it adres dat de lêzer úteins brûke moat.

In foarbyld is Wikimedia Nederlân, wat in adres Wikimedia.nl hat, mar wat ek in drompelside foar harren wichtigste tapassing hat: Wikipedia.nl, mei in *.nl* adres, wylst Wikipedia.org ornaris oars opboud is.
Kubaanske amazône

De **Kubaanske amazône** (*Amazona leucocephala*) is in pappegaai-eftige út de famylje fan 'e pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld (*Psittacidae*). De wittenskiplike namme waard as *Psittacus leucocephalus*  yn 1758 publisearre troch Carolus Linnaeus.

## Skaaimerken
 
De soarte hat foar it measte griene fearren mei in swarte seame. De foarholle en it gebiet om it each binne wyt en de fearren fan 'e wangen, it kin en de kiel binne rôzeread. By it ear hat er in swart plak. Somtiden hat de fûgel ek wat reade fearkes op it boarst en de búk is ek read. De hândekfearren en de hânpinnen fan 'e wjukken binne blau. De ûndersturtdekfearren binne gielgrien, wylst de boppekant fan 'e sturt grien is mei in griengiele punt en de bûtenste sturtfearren in reade basis ha. De snaffel is hoarnkleurich, de iris is readbrún en de poaten binne brúneftich. Der binne gjin ferskillen tusken man en pop. 

## Fersprieding
De soarte komt foar yn Súd-Amearika, benammen yn Kuba yn bosklân, kalkbosken en savannes mei palm- en dinnebeammen, mangroves en plantaazjes en bestiet út fjouwer ûndersoarten.

* *Amazona leucocephala leucocephala* - Kuba op it Isla de la Juventud
* *Amazona leucocephala bahamensis* (Bryant, 1867) - de Bahama's
* *Amazona leucocephala caymanensis* (Cory, 1886) – Kaaimaneilannen
* *Amazona leucocephala hesterna* (Bangs, 1916) - Cayman Brac

## Hâlden en dragen
De pappegaaien libje yn pearkes of groepen, bouwe harren nêsten yn palmbeammen (makke troch spjochten),  yn termitebulten en yn beammen. Se ite sied, nôt, nuten, jonge tûken, beien, jonge knoppen en fruit. Se kinne skea feroarsaakje oan plantaazjes en hôvings. Kubaanske amazônes binne fan natuere tige agressyf en binne dêrom net geskikt as húsdieren.

In lechsel bestiet út 2 oant 3, dy't troch de pop útbret wurde en yn sawat 28 dagen útbret wurde. De jongen ferlitte it nêst nei sawat 2 moannen.

## Status
De fûgel wurdt op 'e Reade list troch IUCN as hast bedrige (NT, 2020) klassifisearre. De grutte populaasje waard yn 2017 op 16.000-27.000 folwoeksen fûgels rûsd.
Fioletkroanamazône

De **fioletkroanamazône** (*Amazona finschi*) is in amazônepappegaai út de famylje Pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld (*Psittacidae*). It is in bedrige, edemyske fûgelsoarte fan Meksiko. De wittenskiplike namme fan 'e fûgel is nei syn ûntdekker ferneamd, de Dútske natuerûndersiker Friedrich Hermann Otto Finsch.

## Skaaimerken
De likernôch 33 sm grutte fûgel is meast ljochtgrien. De foarholle hat in read plak en is fiolet op 'e krún oant yn 'e nekke. De smelle eachring om de oranje iris is griis en de wangen en it eardek binne griengiel. De earmpinnen fan 'e wjukken binne fioletblau en op 'e wjuk sit in reade spegel fan 'e fiif bûtenste earmpinnen. De sturt is grien mei in gielgriene punt. De snaffel is gieleftich hoarnkleurich en de poaten binne griis.   

## Fersprieding
Fioletkroanamazônes binne endemysk yn it westen fan Meksiko. Oarpronklik lei it ferspriedingsgebiet fan it suden fan 'e steat Sonora en it súdwesten fan Chihuahua oant yn Oaxaca. Mear as 37% fan it eardere ferspriedingsgebiet is net mear geskikt. It habitat bestiet út subtropysk drûch leafbosk oan 'e Pasifyske kust oant op 2000 m boppe seenivo, mar meast yn 'e boskdellings tusken 600 en 1000 m. 

## Hâlden en dragen
Bûten de briedtiid foarmje de fûgels grutte kloften fan somtiden hûnderten fûgels. Se ite fruchten, sied, beien, nuten en bloeisel. Foar boeren kinne se op plantaazjes of ikkers in soad skea jaan. 

## Status
De soarte hat in beheind ferspriedingsgebiet en dêrfandinne bestiet de kâns op útstjerren. De grutte fan 'e populaasje waard yn 2003 op 4.700 oant 6.700 fûgels rûsd. Bedrigingen foarmje it fangen fan 'e fûgel foar de hannel, it ferlies en de degradaasje fan habitat troch daamprojekten en oare ynfrastrukturele wurken en ek it waar, lykas orkanen en swiere stjalprein. De orkaan Patricia yn 2015 feroarsake bygelyks de ferneatiging fan 60% fan 'e nêsten.   

De IUCN klassifisearret de fûgel op 'e Reade list dêrfandinne as bedrige (EN, 2020).
Feuerschwanz

**Feuerschwanz** is in Dútske folkmetalband oprjochte yn 2004 yn Erlangen. De band brocht yn 2005 syn debútalbum *Prima Nocte* út. De teksten fan de band gean benammen oer fantasy, midsiuwen en Noardske mytology. Feuerschwanz hat tretjin studio-albums en trije live-albums útbrocht. 

## Diskografy
### Studio-albums

### Live-albums

### Kompilaasje-albums
Vandenberg (band)

**Vandenberg** is in Nederlânske hardrockband oprjochte yn 1981 yn De Haach troch gitarist en toetsenist Ad Vandenberg. De band brocht yn 1982 syn debútalbum *Vandenberg* út. Sjonger Bert Heerink ferliet yn 1986 de band en waard opfolge troch Peter Strykes. Yn 1987 waard de band opheft nei't de oprjochter Ad Vandenberg him oansletten hie by de Amerikaanske band Whitesnake. Mar yn 2020 waard in trochstart makke. De teksten fan de band gean benammen oer leafdesfertriet en it libben. Vandenberg hat fiif studio-albums útbrocht.

## Diskografy
### Studio-albums

### Kompilaasje-albums
Crimson Glory

**Crimson Glory** is in Amerikaanske metalband oprjochte yn 1983 yn Sarasota. De band brocht yn 1986 syn debútalbum *Crimson Glory* út. Yn 1991 waard de band opheft, mar yn 2005 waard in trochstart makke, nei't se yn 1999 alris in reüny dien hiene, om der yn 2013 foar in twadde kear mei op te hâlden, mar hja giene yn 2023 dochs mar wer fierder mei de band. De teksten fan de band gean benammen oer Science fiction en Fantasy. Crimson Glory hat fjouwer studio-albums útbrocht.

## Diskografy
### Studio-albums

### [[Extended play|EP]]
Gielkopamazône

De **gielkopamazône** (*Amazona oratrix*) is in fûgelsoarte yn it skaai amazônepappegaaien út de famylje Pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld (*Psittacidae*). De soarte is lânseigen yn Meksiko en it noarden fan Sintraal-Amearika.

## Beskriuwing

Gielkopamazônes wurde 38 oant 43 sm lang. De nominaatfoarm is grien, mei giel op 'e kop en in wite eachring om de oranje iris. De wjukken ha giel en read op 'e skouders, reade dekfearren en donkerblauwe einen op 'e wjukfearren. De sturt is nei de ein ta griengiel mei reade markearings oan 'e basis fan 'e bûtenste sturtfearren.   

## Fersprieding
Gielkopamazônes komme yn Belize, Gûatemala en Meksiko foar. Se libje yn ferskillende soarten lânskippen lykas boskrike gebieten oant savanne's, leafbosken en bosken oan rivieren oant 500 m boppe de seespegel. Yn it noarden fan it ferspriedingsgebiet hat de gielkopamazône in grutte foarkar foar relatyf drûge gebieten en yn it suden binne it faak wat mear fochtige gebieten en mangroves. De soarte libbet allinnich, mar ek yn groepen.

Der wurde fjouwer ûndersoarten ûnderskieden:

* *Amazona oratrix oratrix*: komt foar op 'e hellingen oan 'e Stille Oseaan-hellingen fan súdlik en noardeastlik Meksiko en yn 'e leechlângebieten fan 'e Golf fan Meksiko .
* *Amazona oratrix belizensis*: komt foar yn Belize.
* *Amazona oratrix hondurensis*: komt foar yn it noarden fan Hondoeras.
* *Amazona oratrix tresmariae*: (Marije-amazône): Tres Marías, 100 km westlik fan it Meksikaanske fêstelân.

## Status
De gielkopamazône stiet op 'e Reade list fan 'e IUCN as bedrige (EN, 2020). Yn it jier 2000 waard it oantal op 4.700 folwoeksen fûgels rûsd en de trend is negatyf. Troch it ûnboskjen foar lânbou, feehâlderij en stedsútwreiding is mear as 80% fan it natuerlik habitat ferdwûn. Dizze pappegaai wurdt faak fongen foar de yllegale (ynternasjonale) hannel, in soad fûgels oerlibje it transport net. Boeren beskôgje de fûgels as in pleach foar it gewaaks en ferfolgje se. Dêrnjonken kinne ek swiere stoarmen de nêstplakken ferneatigje, fral yn 'e kustkriten fan Belize en Gûatemala.
Vandenberg

; Vandenberg kin ferwize nei: 
* in Nederlanske hardrockband, Vandenberg (band)
* in Nederlânske hardrockband, Vandenberg's MoonKings
* in muzykalbum út 1982 fan de band Vandenberg, Vandenberg (album)
* in Amerikaanske raketlansearbasis, Vandenberg Space Force Base
* in Nederlânske gitarist berne yn 1954, Ad Vandenberg
* in Nederlânske keunstskilder berne yn 1923, Diana Vandenberg
Gielnekamazône

De **gielnekamazône** (*Amazona auropalliata*) is in fûgelsoarte yn it skaai amazônepappegaaien út de famylje Pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld (*Psittacidae*). De tige bedrige fûgel waard yn 1842 as *auro-palliatus* publisearre troch René Primevère Lesson. .

## Skaaimerken

Gielnekamazômnes binne likernôch 36 sm lange fûgel. De fûgel is foar it measte frien en hat in heldergiel plak op 'e nekke. Op 'e fjouwer bûtenste haadslachpinnen sit read, dy't in wjukspegel foarmje. De sturt is foar in part gielgrien. De snaffel is bleek oant donkergriis, lykas ek de eachring.    

## Fersprieding
De soarte wurdt yn trije ûndersoarten ferdield:

* *Amazona auropalliata auropalliata*: komt foar yn it suden fan Meksiko oant noardwestlik Kosta Rika.
* *Amazona auropalliata parvipes*: komt foar oan 'e Miskitokust yn it easten fan Hondoeras en noardeasten fan Nikaragûa.
* *Amazona auropalliata caribaea*: komt foar op 'e Islas de la Bahía, Hondoeras.

## Status
Ut tellingen hat bliken dien dat de populaasjes yn in grut part fan it ferspriedingsgebiet ôfnimme. Yn Kosta Rika en Nikaragua binne de oantallen tebekrûn en op in soad plakken binne populaasjes hielendal ferdwûn. Wylst de populaasje yn it suden fan Gûatemala yn 'e jierren 1980 en 1990 tusken de 30.000 en 50.000 fûgels telde, waarden yn 2019 mar minder as 500 fûgels yn itselde gebiet fûn (Muccio 2019), itjinge in delgong fan likernôch 98% oer trije generaasjes (35 jier) betsjut. Yn El Salvador is de soarte fan earder bewenne lokaasjes ferdwûn. De grutste bedrigingen foarmje it ferlies fan habitat en de ynternasjonale hannel fan 'e soarte.

De gielnekamazône wurdt as ien fan 'e meast sochte papegaaieftigen beskôge yn 'e Midden-Amerikaanske fûgelhannel. Yn 'e jierren 1990 waard hast 100% fan 'e bekende nêsten yn súdlik Gûatemala plondere. Ut resinte ûndersiken op merken die bliken dat sûnt 2016 de hannel wer tanommen is yn Managua, Rivas en oare stêden, ek al is soks by wet ferbean. Yn Kosta Rika waard likernôch in tredde fan 'e nêsten plondere, goed foar sawat 85% fan alle waarnommen nêsten. Streuperij kin ek ynfloed hawwe op 'e takomstige fuortplanting fan 'e soarte, om't by it weiheljen fan 'e jongen út it nêst de beam fernield wurdt. As gefolch dêrfan kin de beam net mear brûkt wurde as nêstplak. Der wurdt oannommen dat likernôch twa kear safolle fûgels út it wyld fuorthelle wurde as foar eksport registrearre, basearre op in stjertesifer fan 54% by de fangst en trochfier.

Mei stipe fan it World Parrot Trust hat it Mesoamerican Parrot Census Network frijwilligers ynskeakele om de status fan gielnekamazônes yn har ferspriedingsgebiet te beoardieljen en te helpen by it behâld.

In rûzing fan 2020 giet út fan in totale populaasje fan 1000 oant 2500 fûgels. De IUCN klassifisearret de soarte op 'e Reade list as krityk.

## Foliêrefûgel
Gielnekamazônes immitearje lûden maklilk en yn finzenskip bestjut dat ek de minsklike spraak. Dat is nei alle gedachten ek de reden wêrom't er populêr is yn ' e avikultuer. 

## Keppeling om utens
* Mesoamerican Parrot Census Network.
Fyletyske dwerchgroei

**Fyletyske dwerchgroei** of **fyletyske dwerchfoarming** is it belúnjen yn trochsneed grutte fan bisten fan in beskate soarte. Der binne guon omstannichheden dy't soks feroarsaakje kinne. In gebrek oan rôfdieren dy't op lytsere bisten jeie, makket dat de needsaak foar in soarte om grut te bliuwen ferdwynt. Ek in gebrek oan natuerlike helpboarnen, yn 't bysûnder iten, kin ta ferlytsing fan in soarte liede, mei't de gruttere bisten, dy't mear iten brek binne, dan it earst deageane en har genen net mear trochjouwe fia de fuortplanting. Ek is it mooglik dat der wol iten beskikber is, mar dat inkeld lytsere bisten derby kinne. Sokke omstannichheden komme in protte foar op eilannen, en dêrfandinne is eilândwerchgroei de meast foarkommende foarm fan fyletyske dwerchgroei.

Foarbylden fan eilândwerchgroei binne de Cozumelwaskbear (*Procyon pygmaeus*) fan it Meksikaanske eilân Cozumel, de eilânfoks (*Urocyon littoralis*), dy't foarkomt op seis fan 'e Kalifornyske Kanaaleilannen en de Nosy&nbsp;Harablêdkameleön (*Brookesia micra*), in minuskule kameleön fan it eilân Nosy Hara, foar de noardpunt fan Madagaskar. In foarbyld fan fyletyske dwerchgroei dy't net op in eilân plakfûn hat, is de evolúsje fan klau-aapkes (Callitrichidae), wêrûnder liuwaapkes en tamarins, ûnder de (oer it algemien folle gruttere) apen fan de Nije Wrâld (*Platyrrhini*). Ek de ûntwikkeling fan fûgels út 'e folle gruttere dinosauriërs soe in gefal fan fyletyske dwerchgroei west hawwe kinne.
Keizeramazône

De **keizeramazône** (*Amazona imperialis*) is in fûgelsoarte yn it skaai amazônepappegaaien út de famylje Pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld (*Psittacidae*). De tige seldsume soarte is njonken de ek seldsume readkielamazône ien fan 'e twa endemysk amazônepappegaaien op it eilân Dominika. De Keizeramazône is de meast seldsume fan dy twa. De keizeramazône is de nasjonale fûgel fan it eilân en wurdt as skyldhâlder fan it wapen en op 'e flagge fan Dominika ôfbylde.

## Skaaimerken
De 45 sm lange fûgel hat in donkerpearse kop, nekke en mantel. Ek it boarst en de búk binne pears en de ûnderbúk is grien. De pearse fearren ha donkere seamen, sadat in skobbich patroan ûntstiet. De wjukken binne grien mei in readbrune spegel en in readoranje wjukseame. De hânpinnen binne fioletblau, oan 'e basis grien en mei brune punten. De ûnderwjukdekfearren binne grien mei grienblauwe punten. De bûtenste sturtfearren binne readbrún. In jonge fûgel ûnderskiedt him fan folwoeksen fûgels troch grien op 'e nekke en kiel. 

## Fersprieding
De soarte libbet op in pear lokaasjes op it Karibyske eilân Dominika yn 'e heuvelbosken tusken 600 oant 1300 m boppe seenivo. De keizeramazône wurdt faker heart as sjoen en bewennet de meast ûntagonklike dielen fan it bercheftige binnenlân, sadat in telling tige dreech is. Se libje hjoed-de-dei allinnich noch yn 'e reinwâlden fan 'e Morne Diablotins en it Nasjonaal Park Morne Trois Pitons.

## Hâlden en dragen
De fûgels ite ferskillende soarten fruchten, nuten en planten lykas bromelia's en wylde anthurium. It binne skouwe fûgels en se libje allinnich, yn pearkes of lytse groepkes. Se kinne oant 70 jier wurde. De briedtiid falt fan febrewaris oant en mei april.

## Status
Oant 1990 rûnen de oantallen fan 'e soarte tebek troch it ferlies oan geskikt leefgebiet. Ek wiene tropyske stoarmen en it fangen foar de hannel in bedriging foar de fûgel. Nei de orkaan David yn 1979 wie de slachting ûnder de populaasje sa grut, dat der noch mar 25 oant 40 fûgels oerbleaun wiene. Sûnt waard de fûgel better beskerme en oant 2017 groeiden de oantallen stadich nei 160 oant 240 folwoeksen fûgels. De orkaan Maria yn dat jier ûntmantele mei wynpûsten oant 300 kilometer yn 'e oere hiele bosken, wêrtroch't de stammen sûnder blêd stean bleaun as wiene se mei in bestridingsmiddel bespuite. It grutste part fan 'e seldsume pappegaai waard by de stoarm útroege en dêrnei wie der hast gjin iten foar de wylde bisten. In oantal fûgels koe opfongen wurde yn it Pappegaaiesintrum yn 'e Botanyske Tún fan 'e haadstêd Roseau. De fûgel libbe nei de orkaan allinnich noch op 'e noardeastlike hellingen fan Morne Diablotin, dêr't 50 oant 60 eksimplaren oerlibben. Sûnt 2017 wurdt de keizeramazône troch de IUCN as krityk (CR) op de Reade list klassifisearre.
Readkielamazône

De **readkielamazône** (*Amazona arausiaca*) is in fûgelsoarte yn it skaai amazônepappegaaien út de famylje Pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld (*Psittacidae*). De wittenskiplike namme fan 'e soarte waard yn 1776 as *Psittacus arausiacus* publisearre troch Philipp Ludwig Statius Müller. De fûgel is ien fan 'e twa endemyske amazônepappegaaien op it Karibyske eilân Dominika. De twadde soarte is de keizeramazône, dy noch seldsumer is as de readkielamazône.

## Skaaimerken

De likernôch 40 sm lange fûgel is meast grien en hat felle kleuren. Om it each, op 'e foarholle en om 'e snaffel is de fûgel blau. Op 'e legere kiel sitte read-oranje fearren, dy't somtiden ek minder oanwêzich binne. Om it oranje each is de hûd bleat en wyt. Yn 'e flecht is in readgiele wjukspegel te sjen en de hânpinnen ha donkere einen. De snaffel en de poaten binne griis. 

## Fersprieding
De fûgels komme allinnich foar op it eilân Dominika en bewennet dêr it tropysk reinwâld oant hichten fan 800 m en somtiden oant 1200 m boppe seenivo. De fûgel wurdt ek op kultuerlân yn fruitbeammen sjoen. De snaffel en poaten binne griis. De fûgel spilet in essensjele rol yn it ekosysteem en fungearret as in siedfersprieder, wêrtroch't de trochgeande regeneraasje fan 'e bosken fan it eilân garandearre wurdt.   

## Status
Readkielamazônes ha in beheind ferspriedingsgebiet en dêrfandinne bestiet de kâns op útstjerren. De grutte fan 'e populaasje waard yn 2012 troch BirdLife International op 840 oant 1.000 folwoeksen fûgels rûsd. De populaasje hat tige te lijen hân fan 'e orkaan Maria yn septimber 2017. Mar nei dy ramp namen de oantallen wer ta, om 't de fûgel him oanpaste oan kultuerlân mei fruitbeammen. It ferlies fan geskikt leefgebiet en de tropyske stoarmen bliuwe in grut gefaar foar de soarte. Dêrom klassifisearret de IUCN de fûgel as kwetsber op 'e Reade list. 

Foar de hannel yn 'e readkielamazône jilde beheinings, de soarte stiet yn 'e Taheakke I fan it CITES-ferdrach.
Giffers

**Giffers** (*[[Frânsk]]: Chevrilles*)) is in plak en gemeente yn it Switserske distrikt Sense yn it kanton Freiburg. De gemeente hie 1703 ynwenners yn 2024.

## Skiednis

Giffers moat al yn it neolitikum bewenne west hawwe (hunebêden yn de Sageloch). Yn de 10e iuw hearde it ta it greefskip Bargen; yn de 11e/ 12e iuw hearsken de ridders fan Giffers oer it gebiet. De namme Giffers wurdt foar it earst fermeld as Chiuriles (1150) (fan it Latynske *caprile*, 'geitehok') yn de 12e iuw. Letter Chivrilles (1324) en Chiurilles (1445) en úteinlik Giffers. De Frânske namme fan'e gemeente, Chevriendlles, befêstiget dizze ôflieding. Fan'e midden fan'e 12e iuw ôf hearde Giffers foar in part ta it kleaster fan Magerau.

Yn 1476 die in kompanjy fan 59 manlju út Giffers (Ziverliet) en Tentlingen (Tanterin) mei oan de Slach by Murten. Dy Giffersken bestiene út manlju út Giffers, Tentlingen, St. Silvester en Neuhaus.

Yn 1630 waard Giffers in ûnôfhinklike parochy yn Burgpanner as ûnderdiel fan de Alte Landschaft. It earste postkantoar waard iepene yn 1893. Giffers is yn it hiele Dútsktalige part fan it kanton Fribourg bekend om syn saneamde Giffers-tee. It is lykwols ûndúdlik oft dizze populêre waarme drank mei kaniel wier oarspronklik út Giffers komt. 

Fúzjeplannen mei Utlingen en St. Silvester mislearren yn it referindum fan juny 2015.

## Ekonomy
De gemeente groeide hurd yn de jierren 1960. Fan de beropsbefolking wurket 28% yn de earste sektor, 25% yn de twadde en 47% yn de tredde sektor. It grutste part fan de beropsbefolking is forins en wurket yn de gruttere regio Fribourg/Freiburg, mar Giffers hat him net ûntwikkele ta in inkeld forinzegemeente en hat him hanthavenje kinnen as in ûnôfhinklik doarp, om't it ek folle lytsere lokale bedriuwen hat. 

Giffers waard de earste lokaasje foar de nije federale asylsintra. Yn 2017 waard yn it eardere Guglera-ynstitút in asylsikerssintrum foar maksimaal 300 asylsikers boud.

## Doarpsbyld (2021)

2021-Giffers-Kirche.jpg|Katolyke tsjerke
2021-Giffers-Schulhaus-26.jpg|Jongesskoalle
2021-Giffers-Schulhaus-rot.jpg|Skoalle
2021-Giffers-Mehrzweckhalle.jpg|Multyfunksjoneel sintrum
2021-Giffers-Gasthof-Kreuz.jpg|Gasthof *Zum roten Kreuz*
2021-Giffers-Dorfplatz-6.jpg|Wente oan it Doarpsplein
2021-Giffers-Kapelle.jpg|Marijekapel


## Keppeling om útens
Écrits

***Écrits*** (Frânsk, betsjutting: "Geskriften") is in bondel fan essays troch de Frânske skriuwer Jacques Lacan, publisearre yn 1966 troch Éditions du Seuil yn 1966.. De stikken binne meast net skreaun foar skiftlike publikaasje. Yn 1932 hie er in proefskrift skreaun, mar net útjûn, en letter hie er út en troch wurk publisearre yn spesjalisearre tydskriften, mar eins woed er leaver net publisearje, dat in protte wie allinnich beskikber foar wa't nei syn lêzings kaam. Yn 1963 waard him útsteld syn gearbrochte wurk út te jaan, mar it soe oant 1966 duorje oant it der wier fan kaam.

## Wurdearring
It boek waard dúdlik in sukses, fral foar soks lestich tagonklik wurk.
* *Écrits* waard yn 1999 opnaam yn Le Monde's 100 boeken fan de iuw.
Philipp Ludwig Statius Müller

**Philipp Ludwig Statius Müller** (Esens, 25 april 1725 – Erlangen, 5 jannewaris 1776) wie in Dútske teolooch en soölooch. Hy publisearre faak ûnder de skûlnamme *Philipp Alethophilus*.

## Karriêre
Statius Müller studearre fan 1741 oant 1744 teology en filosofy oan de Universiteit fan Jena. Op 30 oktober 1745 waard er predikant foar de Lutherske gemeente Amersfoort. Yn 1749 sette er ôf nei Ljouwert. Yn 1754 ferbruts er syn bannen mei de tsjerke nei de beskuldiging dat er sympatisearre mei Balthasar Bekker en dat syn teologyske opfettings tefolle de sjenswizen fan de Ferljochting fertsjintwurdigen.

Nei syn brekken mei de tsjerke waard Müller heechlearaar natuerwittenskippen yn Erlangen. Tusken 1773 en 1776 publisearre er de Dútske oersetting (*Natursystem*) fan Linnaeus syn Systema naturae.

It supplemint, fan 1776, befette de earste wittenskiplike systematyk foar in grut tal nij beskreaune diersoarten, dêrûnder 84 fûgelsoarten lykas de lytse barmsys (*Acanthis f. cabaret*), hoatsin (*Opisthocomus hoazin*), wite kaketoe (*Cacatua alba*) en de Sineeske kraanfûgel (*Grus japonensis*), dêr't er de soarteauteur fan waard.   

## Wurken
* *De Zeedemeester der kerkelyken.* Tongerlo, Amsterdam 1750.
* *De traanen eenes volks, over het verlies van een eminent Opper-Hoofd.* Ljouwert 1751.
* *Die rechtmäßige Freude über die Wohlthaten Gottes das Jenaische Universitäts-Jubilär betr.* Jena 1758.
* *Dissertationis de justo probabilitatis valore et usu sectio teria.* Erlangen 1758.
* *Oratoriam extemporaneam a praeivdiciis nonnvllis, qvibvs est obnoxia vindicat.* Camerarius, Erlangen 1758.
* *Kurze Anleitung zur Holländischen Sprache.* Erlangen 1759.
* *Einsame Nachtgedanken.*Wenen 1761.
* *Kort Ontwerp van de zedelyke Oogmerken Gods by de Schepping en Regeering deezer Waereld.* Amsterdam 1762.
* *Dvbia Coralliorvm Origini Animali Opposita.* Camerarius, Erlangen 1770.
* *Bedenkingen betreffende den dierlijken oorsprong der koraal-gewassen.* Blussé, Dordrecht 1771.
* *Des Ritters Carl von Linné vollständigen Natursystems*. Nürnberg 1776.  
* *Verzeichniß einer zahlreichen und auserlesenen Sammlung von Naturalien.* Erlangen 1778 p.m.
Swartsnaffelamazône

De **Swartsnaffelamazône** (*Amazona agilis*) is in fûgelsoarte yn it skaai amazônepappegaaien út de famylje Pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld (*Psittacidae*). De soarte is endemysk op Jamaika.

## Beskriuwing

Dizze papegaai is lytser as de gielsnavelamazône en mjit likernôch 25 sintimeter. By mantsjes is de snaffel tige donkergriis, hast swart, dy't bleker nei de basis wurdt. De neakene hûd om it donkerbrune each is donkergriis. It fearrekleed fan 'e fûgel is fral grien en bleker en gieliger oan 'e ûnderkant. De fearren fan 'e nekke binne swart omrâne. In soad fûgels ha op  'e foarholle in pear reade fearkes. De eardekveren binne swarteftich en de primêre dekveren binne read, wylst de haadslachpinnen fioletblau en swart en de sekundêre slachpinnen blau oan 'e úteinen en nei de basis grien binne. De sturt is meast grien mei wat read, wylst de bûtenste fearren blauwe rânen ha. De poaten binne griisgrien. Wyfkes binne lykas mantsjes, mar mei guon primêre dekveren grien ynstee fan read. 

## Fersprieding
De swartsnaffelamazône is endemysk op Jamaika. Se libje yn bercheftich reinwâld, meast kalkreinwâlden. It oarspronklike ferspriedingsgebiet fan 'e fûgel is flink krompen en it eardere sletten ferspriedingsgebiet wurdt tsjintwurdich ferdield yn in westlik en eastlik gebiet.

## Hâlden en dragen
De fûgels ite fruit, sied en nuten. Se ite ek kultivearre fruit, lykas mango's, papaja's, komkommers en wylde fruchten.

It wyfke leit meastentiids 2 oant 4 aaien, dy't se yn sawat 26 oant 28 dagen útbriedt. It mantsje bliuwt yn 'e buert en soarget foar it wyfke. De jongen fleane nei likernôch 8 oant 9 wiken út. 

## Status
De soarte wie eartiids like gewoan as de gielsnavelamazône, mar is no folle seldsumer wurden troch ûntbosking, de skea fan orkanen dy't bosken ferneatigen en streuperij foar iten en de hannel yn wylde papegaaien. In rûzing fan 2000 gyng út fan in populaasje fan 6.000 oant 15.000 fûgels. Oant 2016 hie de soarte noch de status gefoelich (VU), mar fanwegen de fierdere tebekgong klassifisearret de IUCN de swartsnaffelamazône sûnt 2020 as bedrige (EN) op 'e Reade list.
Kamerafâle

In **kamerafâle** of op syn Ingelsk in ***camera trap***, ek wol in **wyldkamera** neamd, is in kamera dy't automatysk in foto nimt of begjint te filmjen as er mei syn ynboude bewegingssensor beweging yn syn neite waarnimt. De bewegingssensor is ornaris in passive ynfrareadsensor (PIR) of in aktive ynfrareadsensor (AIR), dy't it fotografearre of filme gebiet by nacht ferljochtsje mei in ynfrareade ljochtstriel.

Kamerafâlen wurde yn 'e regel ynset troch biologen en oare natoerûndersikers om út te finen hokker soarten en/of hoefolle bisten der yn in gebiet libje. In kamerafâle wurdt dêrby oan in beam of in oar gaadlik lânskipselemint fêstmakke om bylden fan fauna te meitsjen mei sa min mooglik minsklike bemuoienis. Boppedat bliuwe kamerafâlen aktyf wylst de ûndersikers nei hûs of nei it kantoar geane om oar wurk te berêden, of wannear't se nachts sliepe. Dêrom binne sokke kamera's sûnt harren yntroduksje yn 'e iere 1990-er jierren al in beproefd stik ark foar it ferrjochtsjen fan ekologysk ûndersyk.

Op basis fan 'e bylden fan kamerafâlen kin troch ekologen de grutte fan in populaasje bisten rûsd wurde of de soarterykheid fan in beskaat gebiet fêststeld wurde. Behalven om bylden fan passearjende fauna fêst te lizzen, wurde kamerafâlen ek brûkt om op in net-yngripende manear bylden te meitsjen fan fûgelnêsten of hoalen fan seldsume of bedrige soarten. De ûntwikkeling fan kamerafâlen waard lykwols iroanysk genôch net oandreaun trochdat der ferlet fan wie foar wittenskiplik ûndersyk ta beskerming fan 'e natoer, mar om't jagers sokke apparaten brûke woene om 'e oanwêzigens fan te bejeien wyld yn in beskaat gebiet fêst te stellen.

## Bylden fan kamerafâlen

File:Wild_Sumatran_tiger.jpg|in Sumatraanske tiger
File:Leopard_in_Garhwal.jpg|in loaihoars yn Yndia
File:Small_clawed_otter.jpg|in lytsklau-otter
File:Профессор Кудактин осматривает фотоловушку.JPG|in kamerafâle wurdt oan in beam befêstige
Australyske rotsdowen

**Australyske rotsdowen** (*Petrophassa*) foarmje in fûgelskaai út de famylje dowen (*Columbidae*). 

It skaai waard yn 1841 yntrodusearre troch de Ingelske ornitolooch en fûgelkeunstner John Gould mei de wytkwjukrotsdo (*Petrophassa albipennis*) as typesoarte. De skaainamme is in gearfoeging fan 'e Aldgrykske wurden *petros*, itjinge "rots" betsjut, en *phassa*, itjinge "do" betsjut

## Soarten
It skaai bestiet út twa soarten. Beide soarten binne endemysk yn Austraalje.
Wytwjukrotsdo

De **wytwjukrotsdo** (*Petrophassa albipennis*) is in fûgel yn it skaai Australyske rotsdowen (*Petrophassa*) út de famylje dowen (*Columbidae*).  

## Skaaimerken
De 30–35 sm lange wytwjukrotsdo is in stevige do mei in ûnderskiedende kleurstelling. Hy hat in brune oant griisbrune rêch, in bleker boarst en opfallende wite fearren yn 'e wjukken, dy't benammen goed te sjen binne as er fljocht. De sturt is donkergriis.

## Fersprieding
De soarte komt allinnich yn noardwestlik Austraalje foar, benammen yn 'e regio's fan Kimberley yn West-Austraalje en eastlik troch nei de Top End fan it Noardlik Territoarium. De fûgels libje yn drûge, rotseftige omkriten, benammen by steile kliffen, berchmassiven en ravinen mei woastenijplanten. Hy komt net yn iepen bosk of stedsgebieten foar.

De wytwjukrotsdo wurdt yn twa ûndersoarten ferdield:

* *Petrophassa albipennis albipennis*: fan noardeastlik West-Austraalje oant noardwestlik Noardlik Territoarium.
* *Petrophassa albipennis boothi*: noardwestlik Noardlik Territoarium.

## Hâlden en dragen
De fûgels ite sied en lytse plantdielen, meast op 'e grûn en fral yn 'e moarntiid en let yn 'e middei en yn lytse groepkes of pearkes. It nêst is ienfâldich op in stik rots en bestiet út 1 of 2 aaien. 

## Status
De wytwjukrotsdo stiet op 'e Reade list fan 'e IUCN as net bedrige (LC, 2024). Oannommen wurdt dat de oantallen ôfnimme troch de predaasje fan katten. De brede fersprieding fan 'e soarte yn net maklik tagonklike gebieten makket de soarte minder kwetsber foar minsklike ynfloeden.
Readwjukrotsdo

De **readwjukrotsdo** (*Petrophassa rufipennis*) is in fûgel yn it skaai Australyske rotsdowen (*Petrophassa*) út de famylje dowen (*Columbidae*).  

## Skaaimerken
De likernôch 30 sm lange do hat in spanwiidte fan likernôch 13 oant 15 sm. De rêch is brún en it boarst is bleker. Readwjukdowen ha in ûnderskiedende readbrune bân op 'e bûtenste wjukfearren, dy't faak net te sjen is by in optearde wjuk. By de wytwjukrotsdo (*P. albipennis*) is dy bân wyt. Op 'e kop, yn 'e nekke en it boarst sitte lytse bleke plakjes. Fan 'e basis fan 'e snaffel rint ûnder it each nei de earstreek in wyt streekje. De sturt is donkergriis, de snaffel is swart en de iris donker. 

## Fersprieding
It habitat is itselde as dat fan 'e wytwjukrotsdo, mar syn ferspriedingsgebiet leit allinnich op 'e rotsige hellingen fan it westlik Arnhimlân yn it Noardlik Territoarium fan Austraalje. De fûgels libje yn drûch en rotsich heechlân mei steile kliffen, berchmassiven en ravinenn. Se binne net by stedsgebieten of yn iepen bosk te sjen. De soarte wurdt as monotypysk beskôge, itjinge bestjut dat der gjin ûnderferdieling yn ûndersoarten bestiet.   

## Hâlden en dragen
Readwjukrotsdowen ite sied, lytse fruchten en somtiden ek ynsekten. Se skarrelje op 'e grûn tusken stiennen en planten as se foerazjearje en binne tige wach. By gefaar fleane se fuort. Fanwegen de kleuren falle se yn it lânskip net op. 

## Status
De readwjukrots stiet op 'e Reade list fan 'e IUCN as net bedrige (LC, 2024). De soarte hat in relatyf beheind ferspriedingsgebiet, mar der wurdt oannommen dat de oantallen stabyl binne. Potinsjele bedrigingen binne ynfierde katten, klimaatferoaring en it brânbehear.
Omgong fan Itaalje foar froulju 2025

De 36ste edysje fan de **[[Omgong fan Itaalje foar froulju]]** wurdt hâlden fan 6 oant en mei 13 july 2025. 

## Dielnimmende ploegen

## Startplak en einstreek
De start wie yn Bergamo in stêd yn de Italjaanske regio Lombardije, 40 kilometer eastlik fan Milaan. It is de haadstêd fan de provinsje mei Bergamo. De einstreek leit op it Formule 1 sirkwy Autodromo Enzo e Dino Ferrari yn de Noard-Italjaanske regio Emylje-Romanje.

## Etappe-oersjoch

## Klassemintslieders nei eltse etappe