open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fonetyk

**Fonetyk**, fan it Grykske φωνή, *phōnē* ("lûd" of "stim"), is de tûke fan 'e taalkunde dy't him taleit op it bestudearjen fan 'e lûden dy't ûnderdiel útmeitsje fan it minsklike spraakfermogen (of, op it mêd fan gebeartetalen, fan 'e ekwivalinte gebearten). In taalkundige dy't him spesjalisearre hat op it mêd fan 'e fonetyk is in fonetikus. Sokken hâlde har foar it meastepart dwaande mei ûndersyk nei de fysike skaaimerken fan spraaklûden of gebearten (foanen): harren fysiologyske produksje, akoestyske eigenskippen, auditive persepsje en neurofysiologyske status. Fonetyk moat net betize wurde mei fonology, dat him taleit op 'e abstrakte, grammatikale karakterisaasje fan klanksysteemen of gebearten.

## Skiednis
De skiednis fan 'e fonetyk giet tebek oant de fjirde iuw f.Kr., en op it Yndyske subkontinint oant de sechsde iuw f.Kr., doe't Pāṇini syn ferneamde traktaat skreau oer it plak en de wize fan útspraak fan konsonanten yn it Sanskryt. De moderne fonetyk sette útein mei it besykjen fan û.o. Joshua Steele (yn syn *Prosodia Rationalis* út 1779) en Alexander Melville Bell (yn syn *Visible Speech* út 1867) om in sekuere notaasje te yntrodusearjen foar it werjaan fan spraaklûden. It ûndersyk nei fonetyk naam geandewei de njoggentjinde iuw sterk ta, mei troch de útfining fan 'e fonograaf, dy't it mooglik makke om spraak op te nimmen.

## Underdielen
Der besteane trije haadûnderdielen fan 'e fonetyk:
*artikulêre fonetyk: it ûndersyk nei de produksje fan spraaklûden yn it fokale en artikulêre kanaal fan 'e sprekker
*akoestike fonetyk: it ûndersyk nei de fysike oerbringing fan spraaklûden fan 'e sprekker nei de harker
*auditive fonetyk: it ûndersyk nei de ûntfangst en de persepsje fan spraaklûden troch de harker

## Transkripsje
Fonetyske transkripsje is in systeem foar it werjaan fan spraaklûden of gebearten mei skreaune symboalen. It Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet (IPA), dat yn 1888 ûntwikkele waard, is yn 'e wittenskip tsjintwurdich algemien akseptearre foar it werjaan fan spraaklûden, en biedt dêrfoar in standerdisearre stelsel fan symboalen. Fanwegen dizze standertnotaasje kinne wittenskippers (en oare brûkers) akkuraat en konsistint de spraaklûden út ferskillende talen, dialekten en idiolekten werjaan. Dêrtroch is it IPA net inkeld in handich stik ark foar fonetysk ûndersyk, mar ek foar it oanlearen fan frjemde talen, aktearjen en spraakpatology.
Finster

In **finster** (fan it Latynske *fenestra*) is in iepening yn in muorre of wand fan in gebou, dy't bedoeld is om deiljocht troch te litten en om in útsjoch op bûtendoar te bieden. Yn it deistich taalgebrûk wurdt in finster yn it Frysk almeast in **rút** neamd, hoewol't dat, alteast fan oarsprong, ferwiist nei it glês yn it finster.

## Algemiene omskriuwing
It houten ramtwurk fan in finster hjit it kezyn. Dat bestiet út 'e boppedrompel of latei, twa sydbalken en de sille of ûnderbalke. Underoan it finster hat men faak it finsterbank, dat fan oarsprong in plak wie om te sitten, sadat men mear ljocht hie by jins wurk. Tsjintwurdich is it ornaris te smel om noflik yn te sitten, en wurdt it brûkt om keamerplanten of oare dingen yn te setten. By finsters dy't iepen kinne, is de finsterslach de romte dy't nedich is foar it iepenslaan fan it finsters.

Hjoed de dei binne finsters yn Nederlân faak foarsjoen fan dûbeld glês by wize fan termyske isolaasje. Foarhinne wie it wizânsje om finsters nachts oan 'e bûtenkant ôf te sluten mei lûken dy't blinen neamd waarden, mar tsjintwurdich wurdt dat almeast fan binnen dien mei gerdinen of in rolgerdyn. Simmerdeis wurdt yn in iepensteand finster faak in gaasramt pleats om langpoaten en oar fleanend ûnrant bûten te hâlden.

## Skiednis
Yn 'e Midsiuwen wie glês sa kostber dat inkeld de riken der it jild ta hiene. It gefolch wie dat de earmen gjin of mar hiele lytse rútsjes yn harren wenten hiene. Om 'e wyn en kjeld bûtendoar te hâlden, waard dêr gauris in trochlittich materiaal foar spand, lykas in bargeblaas. Yn waarmere lannen brûkte men lapen linnense stof, dy't mei oalje ynstrutsen waarden om mear ljocht troch te litten. De glêzen ruten fan 'e riken bestiene yn 'e Midsiuwen út glêsskiifkes yn in leadene matriks, eat dat men tsjintwurdich noch sjocht by brânskildere glês-yn-leadruten yn tsjerken. Pas folle letter waard ûntdutsen hoe't men flakke stikken glês meitsje koe.

## Soarten finsters
* bôgefinster
* erker (útboud finster)
* harkeniel (útboud finster boppe de daksgoate)
* hoekfinster
* kajútsfinster (finster fan in kajút)
* keamersfinster
* keldersfinster
* kokensfinster
* lânsetfinster
* roasfinster
* soudersfinster
* sydljocht (in lyts sydfinster)
* tommelrút
* traaljefinster
* bûthúsrútsje
* terskhúsfinster (grut finster yn 'e eftermuorre fan in boerepleats)
Victoria Givens

**Victoria Givens**, echte namme: **Victoria Elaine Smith** (Morgantown (Noard-Karolina), 14 jannewaris 1970), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel, stripper, pornografysk aktrise en regisseur fan mingd Angelsaksysk&nbsp;Amerikaansk en Italjaansk etnysk komôf. Hja sette yn 2001 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile yn frijwat films. Givens waard benammen bekend doe't se yn 2004 in wrâldrekôr fêstige op it mêd fan anale gangbangs. Yn 2009 beëinige se har karriêre as pornoaktrise.

## Libben en karriêre
Givens waard yn 1970 berne yn Morgantown, yn 'e Amerikaanske steat Noard-Karolina. Nei't se de middelbere skoalle ôfmakke hie, wurke se jierrenlang as winkelbetsjinde yn in supermerk. Hja krige yn dy tiid twa bern. Yn 2001, doe't se 31 jier wie, makke se har debút yn in pornografyske film om't se, nei eigen sizzen, altyd al pornoaktrise wurde wollen hie.

Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) spile Givens dêrnei yn mear as 130 films, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Adam & Eve, Zero Tolerance, Hustler Video, Jill Kelly Productions, Sin City, Vivid Entertainment, VCA Pictures en Extreme Associates. Fierders wie se ek wol yn 't spier foar minder bekende studio's, lykas Metro, Coast to Coast Video, Legend Video, West Coast Productions, Mile High Media, Platinum X Pictures, Taylor Wane Productions en Girlfriends Films.

Givens waard it bekendst doe't se op 23 oktober 2004 yn in nachtklub yn North Hollywood, yn Los Angeles, in nij wrâldrekôr fêstige op it mêd fan anale gangbangs, troch yn 7 oeren tiid, sûnder keunstmjittige glydmiddels te brûken, anale seks te bedriuwen mei 101 ferskillende manlju. Dêrmei ferbriek se it foarrige rekôr fan yn totaal 50 manlju út 1998, dat op namme stie fan Brooke Ashley.

Behalven as pornoaktrise wie Givens ek wurksum as neakenmodel en reizge se as feature dancer by stripklubs yn 'e hiele Feriene Steaten lâns. Fierders regissearre se tusken 2003 en 2005 fjouwer pornofilms, wêrfan de earste trije foar de lytse studio's Don Goo, Maximum Grind, resp. Phoenix Releasing. De fjirde makke se foar har eigen produksjebedriuw Victoria Givens Productions. Givens wie ek de oprjochtster in oare filmstudio, Treasure Coast Media. Yn 2009 loek Givens har út 'e pornoyndustry werom.

## Lichemsskaaimerken
Victoria Givens is blank, mei brune eagen en fan natuere brún hier, dat se ûnder har karriêre as pornoaktrise gauris blondearre of swart ferve. Neffens har offisjele opjefte is se 1.57&nbsp;m lang, mei in gewicht fan 50&nbsp;kg, en kupmaat 36D, wêrfoar't se in boarstfergruttingsoperaasje ûndergien hat. Behalven de gebrûklike piercings troch har earlellen hat Givens ek in nâlpiercing. Fierders hat se op har heupen twa grutte tatoeaazjes fan blauwe stjerren.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Victoria Givens
* Biografy en filmografy fan Victoria Givens yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Victoria Givens yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Victoria Givens op ''FreeOnes''
Sailing to Byzantium

***Sailing to Byzantium*** is in ferneamd gedicht fan 'e hân fan 'e Ierske dichter William Butler Yeats (1865-1939). It ferhellet oer in reis nei Byzantium (oftewol Konstantinopel), mar brûkt dat gegeven as in metafoar foar in spirituële reis. De dichter ûndersiket yn dit fers syn ideeën en beprakkesaasjes oer de fraach wat stjerlikens, keunst en de minsklike geast mei-inoar te krijen hawwe. Troch de tapassing fan ferskate dichterlike techniken omskriuwt Yeats de oerdrachtlike reis fan in minske dy't syn eigen fisy fan in ivich libben en syn idee fan it paradys neistribbet. *Sailing to Byzantium* waard foar it earst publisearre yn 1928, yn 'e dichtbondel *The Tower*, en bestiet út fjouwer kûpletten yn ottava rima, elts besteande út acht regels mei tsien wurdlidden.

## Tekst
::::::::::::**Sailing to Byzantium**
Gropstâl

In **gropstâl** of **groppestâl** is in type stâl foar it hâlden fan kij, yn 't bysûnder melkfee, dy't no fierhinne yn ûnbrûk rekke is troch de opmars fan 'e lisboksstâl. Gropstâlen meitsje diel út fan it bûthús yn 'e eigentlike pleats (en foarmje dus gjin apart gebou, lykas de lisboksstâl). Yn gropstâlen steane kij de hiele winter troch op in fêste stâl oan in halsriem. Efter de eigentlike stâlen rint de groppe, dêr't dit type stâl syn namme oan tanket; dat is in djippe goate dêr't de stront en jarre fan 'e kij yn opfongen (en út ôffierd) wurdt.

Der besteane yn Nederlân twa soarten gropstâlen:
*de Fryske stâl: hjirby steane de kij mei de koppen nei de sydmuorren ta en is der yn 'e midden ien rinpaad, de mielling of bûthúsflier, mei oan wjerskanten in groppe;
* de Hollânske stâl: hjirby steane de kij mei de koppen nei de mielling ta, dêr't se fuorre wurde; efter de bisten is oan beide kanten fan 'e stâl in groppe mei dêrnjonken in smel rinpaad.

## Sjoch ek
* Leechstâl
Tupelo (Mississippy)

**Tupelo** is in stêd yn de Amerikaanske steat Mississippy yn Lee County. Yn 't earstoan hiet de stêd *Gumpond* fanwegen de soad rubberbeammen dy't dêr wiene. Yn de Amerikaanske Boargeroarloch wie der ûnder Tupelo in lytse fjildslach en nei dy kriich waard de stêd omneamd ta Tupelo.

Hjoed de dei is Tupelo bekend om syn meubelyndustry en as berteplak fan Elvis Presley. 

## Berne yn Tupelo

* Elvis Presley (8 jannewaris 1935), sjonger

## Keppelings om utens
* Bertehûs Elvis Presley
* Tupelo-Elvis-Festival
Oer (Sûmearje)

**Oer** (ek wol **Ur** en yn it Sûmearysk: **Urim**) wie in stêd yn Sûmearje, yn it súdlik part fan Mesopotamië (súdeast Irak), dêr't de rivieren Eufraat en Tigris yn de Perzyske Golf útkomme.
De stêd waard al om 4000 f.Kr. stichte. Oer hat iuwenlang ien fan de wichtichste stêden fan de Sumeryske kultuer west. De stêd waard om it jier 500 hinne ferlitte.

Hjoed de dei is it in wichtich archeologysk fynplak.


Ofbyld:Ur-Nassiriyah.jpg|Ruïnes fan Oer mei de *ziggoerat* (timpeltoer) fan Ur-Nammu op de eftergrûn
Reconstructed_Babylon_-1.jpg|Ziggoerat fan Oer, rekonstruearre


## Keppelings om utens
* Reisgids nei Oer en Ninivee mei Google Earth
* Ur mei fotoos.
Kûgel

In **kûgel** is in projektyl dat ôffjurre wurde kin út in fjoerwapen, kattepûl of slinger. Fan oarsprong gie it om rûne stientsjes of spesjaal oanmakke baltsjes fan metaal dy't men fuortskeat mei in kattepûl of slinger sûnder dat der buskrûd oan te pas kaam. Tsjintwurdich wurdt mei de term 'kûgel' ornaris ferwiisd nei munysje foar fjoerwapens, besteande út in sylinderfoarm mei in ôfrûne kop. Sokke kûgels binne suver altyd makke fan lead (of eins meastal fan hurdlead, in legearing fan lead en antymoan). Se meitsje ûnderdiel út fan in patroan, folle mei krûd, dat ôfsketten wurde kin út in pistoal, revolver of gewear. Yn 'e folksmûle wurdt selden ûnderskie makke tusken de begripen 'kûgel' en 'patroan', en wurde patroanen mei de stylfiguer fan pars pro toto yn 'e regel ek oantsjutten as kûgels.

Tsjintwurdich binne kûgels gauris foarsjoen fan in mantel fan koper of gielkoper. Soks makket it projektyl steviger, sadat it better bestân is tsjin 'e grutte krêften dy't mank geane mei it ôffjurjen derfan. Teffens soarget de mantel foar in goede gelieding yn 'e trekken en fjilden fan 'e loop. De mjitte fan in kûgel en byhearrend patroan wurdt útdrukt yn 'e grutheid kaliber, dy't skreaun wurdt as in punt foarôfgeande oan it sifer dat de kalibermjitte oanjout. Dus "Colt .45" wurdt útsprutsen as "Colt kaliber 45". 

In patroan bestiet út fiif dielen: de eigentlike kûgel, dêrûnder it krûd en dêr wer ûnder de boaiem; troch de boaiem hinne rint it slachhuodsje; en de húl, ta einbeslút, sit yn in sylinderfoarm oan 'e sydkant om it hiele spul hinne en hâldt it byinoar. As men de trekker fan in fjoerwapen oerhellet, slacht de slachpinne fan it wapen tsjin it slachhuodsje fan it patroan oan. Dêrtroch ûntstiet der in skok, dy't yn it patroan de *primer* (in minime lading fan in stof dy't eksplodearret by slimme trillings, lykas slachjiske, leadazide of kwikfulminaat) ûntploffe lit. Dat lit de krûdlading fan it patroan ûntbrâne, mei as gefolch dat him in tige grutte druk opboud dy't de kûgel mei ûnbidige faasje út 'e húl parset. De kûgel fljocht dan út de loop fan it fjoerwapen, rjocht op syn doel ôf.
Godshûs

* godshûs (gebou foar earetsjinst), in gebou bedoeld foar de earetsjinst
* godshûs (goeddiedichheidsynstelling), in goeddiedichheidsynstelling dêr't foarhinne om godswil earmen, siken en âlderein fersoarge waarden
Sadomasogisme

**Sadomasogisme** of **SM** is in foarm fan seksualiteit dy't it ûntlienen fan seksueel geniet omfiemet troch it tabringen of ûntfangen fan pine en fernedering. Dit ferskynsel falt útinoar yn sadisme, it genietsjen fan it tabringen fan pine en fernedering, en masogisme, it genietsjen fan it ûntfangen fan pine en fernedering. Sadisme is ferneamd nei de Frânske ealman markys Donatien Alphonse François de Sade (1740-1814), dy't net inkeld seksueel sadisme útoefene, mar der ek romans oer skreau, wêrfan't de bekendste *Justine* is. Masogisme is ferneamd nei de Dútser Leopold von Sacher-Masoch (1836-1895), dy't boeken skreau dêr't er syn eigen masogistyske seksuële fantasijen yn útwurke. De termen sadisme en masogisme waarden yn 1890 yn 'e wittenskip yntrodusearre troch de Dútske psychiater Richard von Krafft-Ebing yn syn *Neue Forschungen auf dem Gebiet der Psychopathia Sexualis*.

Yn 1905 beskreau de ferneamde Eastenrykske psychiater Sigmund Freud sadisme en masogisme yn syn *Drei Abhandlungen zur Sexualtheorie* as ferskynsels dy't fuortkamen út ôfwikende psychologyske ûntwikkeling yn 'e iere jonkheid. Yn 'e folgjende desennia lei er teffens de grûnslach foar it rûnom akseptearre medyske perspektyf op dit ûnderwerp, wat wer late ta it earste gearfoegjen fan beide termen ta 'sado-masogisme' troch de Weenske psycho-analist Isidor Isaak Sadger yn syn wurk *Über den Sado-masochistischen Komplex*, út 1913. Hjoed de dei wurdt sadomasogisme yn 'e regel ôfkoarte ta SM. Fierders wurdt it sûnt it lêste fearn fan 'e tweintichste iuw faak op ien bulte fage mei bondaazje en seksuële dissipline ta BDSM.

Sadomasogisme wurdt net beskôge as in klinyske parafily (d.w.s. men hoecht der net foar behannele te wurden), salang't sokke praktiken teminsten net liede ta swierrichheden dy't it libjen fan in normaal libben ûnmooglik meitsje of dy't lju mei in seksuële sadismesteuring ta in gefaar foar oaren meitsje. Dat lêste gefal moat skerp ûnderskaat wurde fan 'e útoefening fan sadisme binnen de kontekst fan in seksuële relaasje wêrby't sprake is fan mienskiplike ynstimming. Sûnder ynstimming fan 'e oare partij is seksueel sadisme neat oars as ferkrêfting, of alteast mishanneling of seksueel misbrûk. Dielnimmers oan sadomasogisme kinne sadisten of masogisten wêze, mar ek beide, wêrby't se fan in aktive rol nei in passivenien en oarsom wikselje; sa'nent wurdt yn BDSM-terminology in switch neamd. Fierders wurdt yn BDSM-spultsjes de sadistyske partij ornaris de 'master' of 'masteresse' neamd, en de masogistyske partij de 'slaaf' of 'slavinne'. In oar wurd foar in masteresse is dominatriks.
Rivkah op het Veld

**Rivkah op het Veld** (Naarden, 21 oktober 1990) is in Nederlânsk sportferslachjouster, presintatrise, en sportsjoernaliste, dy't benammen bekend wurden is fan har wurk foar de tillefyzjeprogramma's *Studio Sport* en it *NOS Journaal*.

## Libben en karriêre
### Karriêre
Op het Veld waard yn 1990 berne yn Naarden. Nei it ôfrûnjen fan 'e middelbere skoalle folge se in sjoernalistike oplieding. Yn 2008 begûn se op 'e sportôfdieling fan 'e NOS as betsjinster fan 'e autocue. Letter wurke se bytiden ek as redaksje- en rezjyassistinte. Yn 2010 wie se in hoartsje ferslachjouster foar it programma *[[NOS Headlines]]*. 

Nei't Aicha Marghadi yn septimber 2012 by de NOS weigie, waard hja as presintatrise fan it *Sportjournaal*, it sportblok fan it *NOS Journaal*, opfolge troch Op het Veld en Sjoerd van Ramshorst. Letter waard Op het Veld ek presintatrise fan it sportprogramma *Studio Sport* en fan *live*-útstjoerings fan grutte sporteveneminten, lykas de Omgong fan Frankryk en it tennistoernoai Roland Garros. 

Yn 2014 wie Op het Veld fierders ien fan 'e presintators fan it moarnsprogramma fan 'e Olympyske Winterspullen yn Sotsji en fersoarge se ûnder it Wrâldkampioenskip Fuotbal yn Brazylje yn 'e mande mei har kollega's fan it *NOS Journaal* it programma *NOS Zomerochtend*. Yn 2016 presintearre Op het Veld de Nederlânske útstjoerings fan 'e Olympyske Spullen yn Rio de Janeiro.

### Priveelibben
Op het Veld folget njonken har wurk in stúdzje media en kultuer oan 'e Universiteit fan Amsterdam. Hja is lesbysk en hat in relaasje mei de eardere mearkampster Jolanda Keizer.

## Keppelings om utens
*  Rivkah op het Veld op Twitter
*  Rivkah op het Veld op Instagram
Museumsinsel

It **Museumsinsel** (Museumeilân) is it noardlike diel fan it Spree-eilân dat yn de rivier Spree leit, yn 'e midden fan 'e stêd Berlyn. It is ien fan de grutste toeristyske attraksjes fan Berlyn. It eilân stiet op de Unesco-wrâlderfgoedlist.

Op 't Museuminsel binne fiif musea:
*Alte Nationalgalerie
*Altes Museum
*Bode Museum
*Neues Museum
*Pergamonmuseum

## Ympresje

Ofbyld:Alte Nationalgalerie abends (Zuschnitt).jpg|Alte Nationalgalerie
Ofbyld:AltMuseum 1a.jpg|Altes Museum
Ofbyld:Berlin, Bode-Museum, 2012-07 CN-01.jpg|Bode Museum
Ofbyld:Berlin Neues Museum.jpg|Neues Museum
Ofbyld:Pergamonmuseum Front.jpg|Pergamonmuseum
Ofbyld:Erster_Spreestrand.JPG|Terras mei sicht op it Museuminsel


## Keppeling om utens
Melkunie

**Melkunie** ('molkeuny') is in Nederlânsk suvelmerk.

Yn 1989 fusearre de koöperaasje Melkunie Holland, dy't yn West-Nederlân aktyf wie, mei DMV Campina út it suden fan Nederlân. Oant 2001 fierde it bedriuw de namme *[[Campina (suvelkoöperaasje)|Campina Melkunie]]*. Dêrnei waard de merknamme Melkunie skrast en waard de namme *Campina* wer brûkt foar it hiele bedriuw.

Yn 2009 kaam it merk yn hannen fan Arla Foods nei de oername fan it fabryk yn Nijkerk. 

Sûnt augustus 2012 is it merk Melkunie fannijs op de merk. De deifaske suvelprodukten dy't ûnder de namme Friesche Vlag ferkocht waarden hawwe sûnt de merknamme Melkunie. 

Melkunie is mei bekend fan de commercials mei Peer Mascini en de slogan *Al het goede komt van Melkunie-koeien.* De reklamespot *Bommetje* wûn yn 1997 de Gouden Loeki. By it fannijs lansearjen yn 2012 kamen der ek wer nije commercials yn deselde styl mei Mascini.
Arla Foods

**Arla Foods** is in Sweedsk-Deenske suvelkoöperaasje, dy't eigendom is fan sa'n 8000 molkfeehâlders. It haadkantoar stiet yn Aarhus (Denemark). It bedriuw fan no is ûntstien troch in fúzje tusken it Sweedske Arla en it Deenske MD Foods op 17 april 2000.

## Arla yn Nederlân
Der wie plan foar in fúzje mei Campina, mar dy gie yn 2005 dochs net troch is in 2005.

Nei it byinoar bringen fan Friesland Foods en Campina moast de nije kombinaasje fanwege EG-regels bepaalde aktiviteiten ôftsjitte. It fabryk yn Nijkerk is op 4 maaie 2009 troch Arla oernaam, ynklusyf de merken Kwarkyoghurt, Milk&Fruit en Breaker (fan Friesland Foods), en ek it merk Melkunie (earder Campina). Teffens krige Arla in lisinsje yn Nederlân fan 10 jier foar it gebrûk fan it merk Friesche Vlag foar deifarske suvelprodukten. Arla Foods heeft aangegeven dat Nederland wordt gezien als nieuwe kernmarkt.

It fabryk yn Nijkerk produsearret molke, sûpe, yochert, fruchteyochert, kwarkyochert, fla, brij, Milk&Fruit en Breaker. Dy farske suvelprodukten wurde makke ûnder it merk Friesche Vlag en ek foar hûsmerken fan supermerken. Yn de rin fan 2009 hat Arla it assortimint fan Friesche Vlag útwreide en binne wizigingen yn de ferpakkingen trochfierd. Mids 2010 hat Arla-foods in biologyske *range* ûnder merk Arla foar de Nederlânske merk yntrodusearre.

Fan augustus 2012 ôf hat Arla it merk Melkunie op 'en nij lansearre yn supermerken. Dan wurde alle 31 deifarske suvelprodukten dy't Arla ûnder de merknamme Friesche Vlag yn de supermerk hat, ferfongen troch Melkunie. Tagelyk foeget Arla der dan noch acht nije produkten oan ta. Melkunie waard yn 2001 troch de doetiidske eigener Campina fan de merk helle.
It Libbensein

***It Libbensein*** is in gedicht fan 'e hân fan 'e Fryske skriuwer en dichter Eeltsje Hiddes Halbertsma (1797-1858). It waard foar it earst publisearre yn 1822, as ûnderdiel fan 'e lytse ferhale- en dichtbondel *[[De Lapekoer fan Gabe Skroar]]*, dy't letter, yn 1871, mei it oare wurk fan 'e bruorren Halbertsma útgroeie soe ta de ferneamde samling *[[Rimen en Teltsjes]]*. *It Libbensein* is in oertinking fan 'e fergonklikheid fan it minsklik bestean, dêr't it ferstjerren fan in âldman yn beskreaun wurdt, eat dêr't Halbertsma, as dokter, faak genôch sels tsjûge fan west hawwe sil.

## Tekst
:::::::::::**It Libbensein**
Apen

**Apen** (wittenskiplike namme: *Simiiformes*, soms ek wol *Anthropoidea*) binne in tuskenskift fan it ûnderskift fan de drûchnoazigen (*Haplorhini*). Wol ta de drûchnoazigen, mar net ta de apen, hearre de spûkdieren, dy´t sadwaande beskôge wurde as de nauste sib fan de apen. Yn 'e mande mei de spûkdieren foarmje de apen it ûnderskift fan de drûchnoazigen. Alle primaten dy't net by it ûnderskift fan de drûchnoazigen hearre, wurde healapen of wietnoazigen neamd. 

Doe´t de apen yn de 19e iuw beskreaun waarden, wie der gjin ûnderskift fan drûchnoazigen. De apen waarden doe sjoen as in drekt tuskenskift fan de primaten, en de spûkdieren waarden sjoen as in ûnderdiel fan de healapen. Yn de 20e iuw waard lykwols it sibskip dúdliker, wat oanlieding wie foar it ûnderskift fan de drûchnoazigen.

## Klassifikaasje
Consolidated PBY Catalina

De **Consolidated PBY Catalina** (NAFO-koadenamme: **Mop**), yn 't koart **Catalina**, wie in troch it Amerikaanske bedriuw Consolidated Aircraft ûntworpen en makke fleanboat of wetterfleantúch, dy't (útsein de iere fariant) ek op in lâningsbaan lânje koe. De Catalina waard ûnder oaren troch de Amerikaanske marine, de RAF, de Russyske en Kanadeeske striidkrêften brûkt fan 1936 ôf oant nei de Twadde Wrâldkriich. It fleantúch is it meast boude wetterfleantúch ea.

Tusken 1941 en 1957 wiene fleanboaten fan dit type ek by de Nederlânske Marine Loftfearttsjinst (MLD) yn gebrûk. De Catalina is oant fier yn de twadde helte fan de 20e iuw aktyf west by ferskate loftmachten en tsjinnet op plakken noch wol as blusfleantúch by it bestriden fan boskbrannen. Op 't heden binne se ek noch te sjen yn museums en by loftshows.

De Catalina hat by ferskate grutte aksjes yn 'e Twadde Wrâldoarloch belutsen west yn fral in strategyske rol. It wie bygelyks in Britske Catalina dy't it, yn de mist ferdwûne, Dútske slachskip "Bismarck" en de swiere krúser "Prinz Eugen" in Strjitte Denemarken tusken Yslân en Grienlân yn maaie 1941 ûntduts. De Catalina koe de krekte posysje oan de Britske marine trochjaan koe de "Bismarck" úteinlik troch Swordfish-twadekkers mei torpedo's te sink brocht wurde.

## Technyske gegevens

## Keppelings om utens
*  Stichting "Vrienden van de Catalina"
*  Catalina Society
*  Fleanreeë PBY-5A Catalina fan de Neptune Association
Ambrosius Holbein

**Ambrosius Holbein** (Augsburg, om 1494 – Bazel, om 1519) wie in Dútsk keunstskilder, graveur en boekyllustrator. Hy wurke yn de oergongsperioade fan de gotyk nei de renêssânse. Hy wie in soan fan Hans Holbein de Alde en de âldere broer fan Hans Holbein de Jonge.

Ambrosius Holbein krige syn oplieding, lyk as syn broer, fan syn heit yn Augsburg. Hy festige him mei syn broer yn Bazel, dêr't er yn 1517 ynskreaun waard al lid fan it pleatslik skildersgilde. Hy skildere portretten, religieuze tafrelen en fresko's en makke houtfiken foar boekyllustraasjes.

Holbein stoar jong yn Bazel foar't syn talint ta fol waaksdom komme koe.


Ambrosius Holbein 002.jpg|Portret fan in jongkeardel, 1518, Hermitaazje, Sint-Petersburch
Ambrosius Holbein 004.jpg|Portret fan in jonge mei blond hier, om 1516
Ambrosius Holbein - The Island of Utopia - WGA11475.jpg|It eilân Utopia út it boek Utopia
Tribes of Israel.jpg|De stammen fan Israel


## Keppelings om utens
* Links nei wurk yn artcyclopedia.com
Tsjalga

**Tsjalga** (Bulgaarsk: чалга; sekuerdere transliteraasje: *čalga*; útspr.: ['ʧaɫɡa], likernôch "tsjouga") is in Bulgaarske muzykstyl mei ynfloeden fan Grykske, Turkske, Arabyske, Servyske, Russyske en Roma-muzyk.

De namme tsjalga komt fan it Turkske wurd *çalgı* dat muzykynstrumint betsjut. In *tsjalgadzjija* wie in artyst dy't mei sawat elts ynstrumint oer wei koe en dêrby syn eigen karakteristike lûd hie. Tsjalgadzjija koenen faaks net noaten lêze, mar spilen faak ferskes út de holle op harren fluit.

Mei de ein fan it kommunisme kaam der ek in ein ta de sensuer op tsjalga en waard it gau populêr makke troch nije artysten.

Der is faak ek krityk op tsjalga om't der faak frij los mei de goede seden omgien wurdt en omdat it gjin echt Bulgaarske folksmuzyk, mar earder in goedkeap hjoeddeistich ôftreksel wêze soe.
Taplow

**Taplow** is in plak en *[[civil parish]]* yn it besjoerlik gebiei South Bucks, yn it greefskip Buckinghamshire, oan de Teems tsjinoer Maidenhead, sa'n 35 km bewesten Londen. 
Tichtby Taplow leit de bûtenpleats Cliveden.

## Skiednis
By it plak leit in bekend geologysk fynplak, South Lodge Pit, weromgeand oant de lette Kryt (perioade)Krytperioade.

De namme Taplow is oarspronklik angelsaksysk en betsjut *Tæppa's hill* ('Grêfhichte fan Tæppas'); de Angelsaksyske Grêfhichte fan Tæppa kin noch besocht wurde. De wichtige artefakten dy't dêr fûn binne hat it Britsk Museum op 'e noed. Taplow wurdt neamd yn it Domesday Book fan 1086 as *Thapeslau*. It tichteby lizzende Taplow Court nearby is ek it plak fan in heuvelford út de iere Izertiid en it plak fan it manor house.

William Grenfell, 1ste Baron fan Desborough wenne yn Taplow Court. Oanswettend leit Cliveden, it eardere hûs mei park fan Nancy Astor. Hûs en park Cliveden binne iepen foar it publyk en wurde beheard troch de National Trust, hoewol't in part fan it haadgebou ek brûkt wurdt as ûnderkommen foar hege funksjonarissen dy't yn it Feriene Keninkryk op besite binne.

Yn 1883 waarden in tal wichtige fynsten dien yn in Angelsaksysk keningsgrêf, te ferlykjen mei fynsten yn Prittlewell, Broomfiled en Sutton Hoo.

## Demografy


Cliveden-2382.jpg|Cliveden
Taplow court front.jpg|Taplow Court
Gasometer and Boathouses on the Thames - geograph.org.uk - 82399.jpg|Gasfabryk en boaten oan de Teems


## Persoanen yn Taplow
* Terry Wogan (1938–2016), Iersk-Britsk radio- en tillefyzjepresintator stoar yn Taplow

## Keppelings om utens
* Hitcham and Taplow Society
* Taplow Parish Council
Katedraal fan Clonfert

De **Katedraal fan Clonfert** (Ingelsk: *Clonfert Cathedral*) is in Anglikaanske katedraal fan 'e *[[Church of Ireland]]* yn Clonfert (County Galway) yn Ierlân. Sûnt de gearfoeging fan meardere bisdommen is it ien fan 'e trije katedralen fan it Anglikaanske bisdom Limerick-Killaloe.

## Skiednis
Sint-Brandaan stifte yn 557 in kleaster yn Clonfert. Hy beneamde Sint-Moinenn ta prior. De hillige biskop waard der ek beïerdige. De hjoeddeiske tsjerke waard yn de tolfte iuw op it plak fan in âldere tsjerke boud, dy't yn 'e 6e iuw troch Sint-Brendanus stifte wie, en ferbûn mei in kleaster.

## Beskriuwing

It âldste part fan 'e tsjerke giet werom nei de tiid om 1180 hinne. It profilearre portaal is in masterwurk fan hiberno-romaanske styl en is dekorearre mei bistekoppen, minskekoppen en florale motiven. Boppe it portaal is oan 'e muorre in trijehoekige fersiering oanbrocht mei ek dêr minskekoppen.   

Ut de let-romaanske tiid datearje de 13e-iuwske eastlike ramen fan it koer. De koerbôge waard yn 'e 15e iuw ynbrocht en is fersierd mei ingels, in rozet en in seewiif mei in spegel. Ek de dragende bôgen fan 'e westlike toer binne dekorearre mei 15e-iuwske hollen. Ut likernôch deselde tiid stamt de sakristy.

Fan it súdlike romaanske dwersskip binne allinnich dielen fan de muorren stean bleaun. It goatyske noardlike dwersskip waard ôfbrutsen. 

De roomsk-katolike Us Leaffroutsjerke likernôch 1,5 km. súdlik besit noch in houten byld fan in Madonna mei Bern út de 14e iuw. Oft it byld út de katedraal komt is net alhiel dúdlik. It soe ek út de St. Mary de Portu Puro-abdij stamme kinne.

## Behâld
De katedraal stie op 'e list fan *2000 World Monuments Watch* fan it *World Monuments Fund*. De struktuer fan 'e sânstien hie bot fan it waar te lijen en eardere ynspannings om 'e tsjerke te behâlden levere net foldwaande op foar de problemen fan it gebou. Ek de moassen soargen foar in stadich ferfal fan 'e tsjerke. Om't de lytse kongregaasje sels net de nedige kosten byinoar bringe koe, joech de ûndernimming *American Express* oan 'e organisaasje finansjele stipe foar de needsaaklike konservearingskosten.

## Ofbylden

Clonfert.jpg|Portaalhollen
Clonfert Cathedral Chancel Arch Northern Pier Panel with Single Angel 2009 09 17.jpg|Ingel
Clonfert Cathedral Mermaid 2009 09 17.jpg|Seewiif
Clonfert Cathedral Portal Right Jamb Bishop 2009 09 17.jpg|15e iuwsk reliëf fan in biskop oan it portaal


Clonfert_Cathedral_Detail_Engel.JPG|Ingel
Clonfert_Cathedral_Detail_Drache.JPG|Draak
Clonfert Portal.JPG|Detail boppe yngong


## Keppelings om utens
*  Oer Clonfert Cathedral Co. Galway.
*  Beskriuwing fan de katedraal fan Clonfert + fotos
*  Katedraal fan Clonfert op Ireland West
The Ren & Stimpy Show

**The Ren & Stimpy Show** is in Amerikaanske tekenfilmsearje, ûntwikkele troch de Kanadees John Kricfalusi. De twa haadpersoanen binne Ren, in psychoatyske tsjihûahûa mei astmatysk stimlûd en Stimpy, in domme kat dy't it lykwols goen mient. De rige is basearre op Amerikaanske koarte tekenfilms út de jierren '40. 

## Keppeling om utens
*  The Ren & Stimpy Show yn de IMDB
Utah (betsjuttingsside)

"**Utah**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

* Utah, ien fan 'e 50 steaten fan 'e Feriene Steaten fan Amearika
## Oare betsjuttings
* Utah (Illinois), in plak yn 'e Amerikaanske steat Illinois
* Utah (Indiana), in plak yn 'e Amerikaanske steat Indiana
* Utah County (Utah), in county yn 'e Amerikaanske steat Utah
* Utah-mar, in mar yn 'e Amerikaanske steat Utah
* Utah Beach, de koadenamme foar ien fan 'e Normandyske strannen dêr't op D-Day de Alliëarde lânings plakfûnen
* Utah-oarloch, better bekend as de Lytse Boargeroarloch, in wapene konflikt tusken de Feriene Steaten en de Tsjerke fan Jezus Kristus fan de Hilligen fan de Lêste Dagen
* ''Utah'' (film), Amerikaanske westernfilm út 1945
* USS ''Utah'' (skip út 1911), in Amerikaansk slachskip dat ta sinken brocht waard by de Japanske Oanfal op Pearl Harbor
Isaac M. Laddon

**Isaac Machlin Laddon** (Garfield, 25 desimber 1894 - San Diego, 14 jannewaris 1976) wie in Amerikaansk loftfeartyngenieur en ûntwerper.

## Biografy
Hy studearre oan de McGill-universiteit yn Montreal fan 1915 ôf. Dêrnei gie er yn 1917 nei de *U.S. Air Service Experimental and Engineering Test Center* op fleanfjild McCook, Ohio. Noch gjin twa jier letter waard er dêr haadûntwerper foar alle grutte fleanmasines. Hy brocht tal fan patinten yn de fleantúchyndustry op syn namme.

Hy waard yn 1927 haadyngenieur by Consolidated Aircraft Company. Ta syn ûntwerpen hearre de Admiral Flying Boat út 1928, de earste yn in rige fan ferneamde Consolidated fleanboaten dy't late ta de tige wurdearre PBY Catalina dêr't 3.282 fan makke waarden. Teffens ûntwurp er de  B-24 Liberator, de langst produsearre bommesmiter yn de Twadde Wrâldoarloch en meast boude fleanmasine fan alle typen ea. Hy wie ek ferantwurdlik foar it ûntwerpen fan de streamline Convair-*[[Ferkearsfleantúch|airliners]]* dy't troch loftfeartmaatskippijen yn de hiele wrâld brûkt waarden.

Hy stoar yn San Diego yn de âldens fan 81 jier.
Consolidated Commodore

De **Consolidated Commodore** wie in Amerikaanske fleanboat boud by Consolidated Aircraft dy't yn de jierren 30 foar passazjiersferfier brûkt waard, foaral yn it Karibysk Gebiet, troch loftfeartmaatskippijen lykas Pan American Airways

## Skiednis
De Commodore "Clipper", in pionier fan de lange-ôfstâns fleanmasineyndustry, ûntstie út in priisfraach fan de Marine yn de tweintiger jierren om in fleantúch te ûntwerpen dat nonstop flechten tusken it fêstelân fan de FSA en Panama, Alaska en Hawaiï útfiere koe. As antwurd op dy easken kaam Consolidated yn jannewaris 1929 mei it prototype **XPY-1 Admiral,** in ûntwerp fan yngenieur Isaac M. Laddon. Consolidated krige it kontrakt mei de Marine lykwols net, dat gie nei de Glenn L. Martin Company. Martin makke ien prototype XP2M en boude noch njoggen P3Ms. Dy tastellen hiene wichtige feroarings ferlike mei eardere fleanboaten lykas bygelyks de Curtiss NC.

Doe't it Marinekontrakt oer gie, kaam Consolidated mei in passazjiersferzje fan de XPY-1, dy't bekend wurde soe as de Commodore. Dat tastel, in heechdekker mei in folslein metalen romp, hie plak foar 32 passazjiers en in bemanning fan trije. It maksimale tal passazjiers, ferparte oer trije kabines, koe allinne op betreklik koarte flechten meinaam wurde. Op in flecht fan 1000 milen koe de fleanboat wierskynlik mar 14 minsken meinimme, de bemanning meirekkene. De fleugel en it sturtflak wie fan in metalen frame beklaaid mei linnen sa'doe wenst wie, útsein de foarrâne dy't wol fan metaal wiene. De Commodore hie opfallende ferskillen mei de XPY-1. Sa hie er krêftiger motors, in oare rompfoarm en strukturele ferbetteringen.

De XPY-1 en syn tsjinhinger, de Commodore, kinne beskôge wurde as de foargongers yn in rige fleanboatûntwerpen dy't laten ta de ferneamde Consolidated PBY Catalina.

## Farianten
;Model 16
:Oant 18 passazjiers en trije bemanningsleden.
;Model 16-1
:Oant 22 passazjiers in bemanning fan trije.
;Model 16-2
:Oant 30 passazjiers en in bemanning fan trije.

## Technyske gegevens (Commodore 16-1)

* Langte: 18,75 meter 
* Spanwiidte; 30,48 meter 
* Hichte: 4,78 meter 
* Fleugeloerflak: 103 m² 
* Gewicht leech: 4.716 kg 
* Maks. startgewicht: 7.980 kg 
* Motors: 2 × Pratt & Whitney Hornet stjermotors fan 575 hk it stik
;Prestaasjes
* Maks. faasje: 206 km/o 
* Maks. fleanberik: 1.700 km 
* Maks. fleanhichte: 3050 meter
* Klimfaasje: 3 m/sek 
* Passazjiers: oant 22 
* Bemanning: 3

## Brûkers
;
* NYRBA-Argentina (Trimotor Safety Airways, Inc.)
* SANA (Sociedad Argentina de Navegación Aérea)
; 
* Bahamas Airways
;
*NYRBA do Brasil
*Panair do Brasil
*Brazilian Air Force (Força Aérea Brasileira) 
;
*China National Aviation Corporation (CNAC)
; 
*New York, Rio, and Buenos Aires Line (NYRBA)
*Pan American Airways
* Alaska Star Airlines
Stanley Unwin

* Stanley Unwin (útjouwer) (1884-1968), Ingelsk útjouwer
* Stanley Unwin (komyk) (1911-2002), Súdafrikaansk-Britsk komyk
Stanley Unwin (útjouwer)

Sir **Stanley Unwin** (Londen, 19 desimber 1884 – dêre, 13 oktober 1968) wie in Ingelsk útjouwer, dy't wrâldferneamd waard troch syn publikaasje fan 'e boeken *[[The Hobbit]]* en *[[The Lord of the Rings]]*, fan J.R.R. Tolkien.

## Libben en karriêre
Unwin waard yn 1884 berne op it adres 13 Handen Road, yn 'e buert Lee, yn 'e súdeastlike Londenske wyk Lewisham. As bern genoat er ûnderwiis oan 'e Abbotsholme School yn Rocester, in kostskoalle dêr't er letter syn eigen soannen ek hinne stjoere soe.

Yn 1914 naam Unwin de útjouwerij fan George Allen oer, dy't er doe omneamde ta George Allen & Unwin. Dat bedriuw publisearre yn 'e begjinjierren ferskate earnstige en soms kontroversjele boeken fan skriuwers as Bertrand Russell en Mahatma Gandhi. As libbenslange pasifist joech Unwin him ûnder de Earste Wrâldoarloch as gewissebeswierde by de Voluntary Aid Detachment, in ferpleechkundige tsjinst ferbûn oan it Britske Reade Krús.

Yn 1936 joech Unwin it berneboek *[[The Hobbit]]* út, fan 'e doedestiden ûnbekende taalkundige J.R.R. Tolkien, nei't syn tsienjierrige soan Rayner in positive resinsje oer it manuskript skreaun hie. Doe't it boek in súkses waard, trune Unwin Tolkien oan om in ferfolch te skriuwen, dat lykwols oant 1954 op him wachtsje liet. Dat jiers ferskynden *[[The Fellowship of the Ring]]* en *[[The Two Towers]]*, de earste beide dielen fan 'e ferneamde trilogy *[[The Lord of the Rings]]*, in jier letter folge troch it trêde diel, *[[The Return of the King]]*. Tsjin dy tiid wie Unwin benammen drok mei it runnen fan syn bedriuw yn 'e posysje fan presidint-direkteur, en waard it eigentlik redaksjewurk fan 'e boeken troch Rayner dien.

Stanley Unwin kaam yn 1968, yn 'e âlderdom fan 83 jier, te ferstjerren yn Londen. Neitiid waard ta syn oantins op syn bertehûs in Blauwe Plakkette oanbrocht. Unwin syn soan Rayner Unwin naam doe syn bedriuw oer, wylst syn oare soan David Unwin in berneboekeskriuwer waard. Ek syn omkesizzer Ursula Moray Williams wie in berneboekeskriuwster, en ien fan syn pakesizzers rjochte yn 1990 de útjouwerij Merlin Unwin Books op.
Nacht (gedicht fan Joast Hiddes Halbertsma)

***Nacht*** is in gedicht fan 'e hân fan 'e Fryske skriuwer en dichter Joast Hiddes Halbertsma (1789-1869). It waard foar it earst publisearre yn 1829, as ûnderdiel fan 'e ferhale- en dichtbondel *[[De Lapekoer fan Gabe Skroar]]*, dy't letter, yn 1871, mei it oare wurk fan 'e bruorren Halbertsma útgroeie soe ta de ferneamde samling *[[Rimen en Teltsjes]]*. *Nacht* is in koart gedicht wêryn't Halbertsma in byldzjende beskriuwing jout fan 'e leafde tusken in feint en syn faam.

## Tekst
::::::::::**Nacht**
Katedraal fan Cavan

De **Katedraal fan Sint-Patrick en Sint-Felim** (Ingelsk: *Cathedral of Saint Patrick and Saint Felim*; ek bekend ûnder de namme *Cavan Cathedral*) is in roomsk-katolike katedraal yn it Ierske Cavan. It is de sit fan de biskop fan Kilmore en de wichtichste tsjerke fan it roomsk-katolike bisdom Kilmore.

## Skiednis
It bisdom Kilmore waard troch de Italjaanske kardinaal Giovanni Paparoni op de synoade fan Kells yn 1152 stifte. Yn 1454 krige de âlde tsjerke fan Kilmore, dy't yn de 6e iuw noch troch de hermyt Felim stifte wie, fan paus Nikolaas V tastimming om de katedraal fan bisdom Kilmore te wurden. De tsjerke waard op 'e nij boud en krige de Ierske namme *An Chill Mhór* (Grutte Tsjerke), dy't yn it Ingelsk Kilmore waard en de namme oan it bisdom joech. 

Nei't de reformaasje ynfierd waard de katedraal oerdroegen oan de Church of Ireland. De Anglikanen lieten yn de 19e iuw njonken de âlde katolike tsjerke in nije katedraal bouwe en de âlde tsjerke waard nei de foltôging fan de nijbou in parochyseal.   

Foar mear as 300 jier hie de roomsk-katolike tsjerke nei de reformaasje sels gjin offisjele katedralen. De parochytsjerke fan Cavan krige dy status pas yn 1862, doe't biskop James Brown (1829-1865) de tsjerke fergrutsje liet .

De hjoeddeiske katedraal waard as ien fan de lêste katedralen boud nei de weach fan nije katedralen sûnt de jierren 1850 yn 1938 boud. Arsjitekten wiene W.H. Byrne & Son. De totale kosten fan de bou bedroegen £ 209,000. Yn 1942 waard de foltôge nijbou oan de Ierske hilligen Patrick en Felim wijd. De tsjerke krige yn 1994 noch seis nije brânskildere ramen fan Harry Clarke.
Fastida

**Fastida** wie kening fan de Gepiden yn de 3e iuw.

Yn syn fjildslach tsjin de Fisigoaten moast er belies jaan; de slach waard te boek steld troch Jordanes yn *De origine actibusque Getarum*. Hy is de earste Gepidyske kening waans namme noch bekend is.
List fan keningen fan Kastylje

Dit is de **list fan [[kening (titel)|keningen]] [[Kastylje]]**. Hjirby binne sawol de hearskers oer it Keninkryk Kastylje (1065-1230) as oer de Kroan fan Kastylje (1230-1715) opnommen. Om't it Keninkryk Kastylje foarôfgeande oan syn ûnôfhinklikheid ta it Keninkryk Leön hearde, giet de telling fan 'e Kastyljaanske keningen fierder dêr't dy fan 'e Leöneeske keningen opholden is. Sa kin it dus dat de earste kening fan it ûnôfhinklike Keninkryk Kastylje Sancho&nbsp;II wie, en net 'Sancho&nbsp;I' neamd waard.

## Sjoch ek
*Keninkryk Kastylje
*Kroan fan Kastylje
Marga Klompé

**Margaretha Albertina Maria (Marga) Klompé** (Arnhim, 16 augustus 1912 – De Haach, 28 oktober 1986) wie in Nederlânsk politika út namme fan de Katolike Folkspartij (KVP). Yn 1956 waard hja de earste frouljus minister fan Nederlân en letter de earste frou dy't minister fan Steat wie.

Marga Klompé is ien fan de wichtichste grûnlizzers fan de fersoargingssteat. De Algemiene bystânswet fan 1965, dy 't Nederlanners libbensûnderhâld garandearret, is fan har hân. Om dy reden is sy opnaam yn de Kanon fan Nederlân.

## Persoanlikheid
Klompé waard troch har kollega-minister Gerard Veldkamp omskrean as in *"een uitgesproken politiek dier, (zij) liet zich gelden waar dat maar kon"*. 
Jelle Zijlstra hat oer har sein:


Klompé, Marga - SFA007000434.jpg|Klompé as minister fan Maatskiplik Wurk yn 1958
Klompé, dr. M.A.M. - SFA001011504.jpg|Klompé anderet fragen yn it debat oer de Omrop en TF-wet yn 1967
Klompé, dr. Marga A. M. - SFA002001923.jpg|Klompé as Minister fan Kultuer, Rekreaasje en Maatskiplik Wurk oan har buro yn 1970


## Bibliografy
*  - *Marga Klompé. Een biografie*, Boom, 2011, ISBN 9789461051974

## Keppelings om utens
* Biografy Marga Klompé, Biografysk Wurdboek fan Nederlân
* Utstjoering fan it KRO-programma ''Profiel''
* Op historiek.net
Halskeatling

In **halskeatling** is in sieraad dat om 'e hals droegen wurdt, en dat faak bestiet út in keatling fan in ealmetaal (yn 'e regel goud of sulver). Ek komt it foar dat halskeatlings besteane út in tried of koarde dêr't dingen oan reaun binne, lykas glêzene kralen, kleurige stientsjes, fike houtene ornaminten, fearren, skelpen, stikjes koraal, ealstiennen en/of juwiellen. Guon halskeatlings binne sa wiid dat se sûnder swierrichheden om 'e hals hongen wurde kinne, wylst oaren sa strak binne dat se mei in slutinkje yn 'e nekke fêstmakke wurde moatte. Standertlingten fan halskeatlings binne 35, 42, 45, 50, 58 en 75&nbsp;sm. 

Wrâldwiid wurde halskeatlings troch sawol manlju as froulju droegen, mar yn 'e Westerske wrâld wurde se oer it algemien earder mei froulju assosjearre as mei manlju. Men is fan betinken dat de earste halskeatlings sa'n 40.000 jier lyn yn 'e Stientiid ûntwikkele waarden, en bestiene út folslein dierlike materialen, lykas in koarde fan sine mei dêroan tosken of klauwen fan bejage bisten.

Der besteane ferskate soarten halskeatlings.
*choker: in halskeatling fan 35 of 42 sm lang, dy't strak(eftich) om 'e hals sit
*hinger: in halskeatling mei in grut hingjend ornamint
**medaljon: in hinger wêrfan't de it ornamint iepen kin om der wat yn te bewarjen
*kollier of koljee: in strakke halskeatling beset mei ealstiennen
*matineehalskeatling: in halskeatling mei in lingte fan 56-58 sm, wêrfan't de hinger boppe oan it dekolletee rêst
*operahalskeatling: in halskeatling mei in lingte fan 75-90 sm, wêrfan't de hinger op 'e boarstbonke rêst
*pearelstring of pearelsnoer: in halskeatling besteande út in tried dêr't pearels oan reaun binne
*prinseshalskeatling: in halskeatling mei in lingte fan 45-50 sm, langer as in choker, mar koarter as in matineehalskeatling
The Revenge of Rain-in-the-Face

***The Revenge of Rain-in-the-Face*** is in epysk gedicht fan 'e hân fan 'e Amerikaanske dichter Henry Wadsworth Longfellow. De titel betsjut: "De Wraak fan Rein-yn-'t-Gesicht". It gedicht ferhellet oer de wraak fan it histoaryske Lakota-opperhaad Rein-yn-'t-Gesicht op luitenant-kolonel George Armstrong Custer ûnder de Slach oan de Little Bighorn, yn 1876. *The Revenge of Rain-in-the-Face* waard yn 1878 foar it earst publisearre as ûnderdiel fan 'e dichtbondel *Kéramos and Other Poems*, troch útjouwerij Houghton, Osgood & Co. yn Boston.

## Underwerp
Rein-yn-'t-Gesicht (*Ité Omáǧažu*), in opperhaad fan 'e Hûnkpapa-stamme fan 'e Lakota-Sû (*Lakota-Sioux*), waard yn 1874 troch kaptein Tom Custer yn opdracht fan syn broer, de Amerikaanske luitenant-kolonel George Armstrong Custer, arrestearre. Op 4 augustus 1873 hie Rein-yn-'t-Gesicht nammentlik mei in pear oare krigers op in ferkenningsmissy foarôfgeande oan 'e Slach by Honsinger Bluff, de legerbistedokter John Honsinger, in hynstefersoarger en twa soldaten oerfallen by it hjoeddeistige Miles City, yn Montana. Dêrby wiene Honsinger en twa fan 'e oaren deade (ien soldaat koe ûntkomme). Custer, ûnder wa't Honsinger-en-dy tsjinne hiene, beskôge dat as moard, mar Rein-yn-'t-Gesicht lei dêr tsjinyn dat it om oarlochshannelings gie. Nei him waard lykwols net harke, en hy waard nei Fort Abraham Lincoln ta brocht, dêr't er yn it tichthûs smiten waard.

Nei ferrin fan tiid wist Rein-yn-'t-Gesicht te ûntsnappen (of mooglik waard er frijlitten troch Yndiaanske plysjeminsken dy't mei him sympatisearren), en flechte doe nei it streamgebiet fan 'e Powderrivier yn Montana, dêr't er him by de Hûnkpapa-troep fan it opperhaad Sittende Bolle joech. Op 25 juny 1876 waard it doarp fan Sittende Bolle yn it ramt fan 'e Grutte Sû-Oarloch oanfallen troch it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint fan George Armstrong Custer. Yn wat de Slach oan de Little Bighorn kaam te hjitten, brochten de Lakota en harren bûnsgenoaten, de Noardlike Sjajinnen, it Amerikaanske Leger lykwols in slimme nederlaach ta, wêrby't Custer, syn broer Tom en 278 oare Amerikanen deade waarden.

Neitiid ûntstie it ferhaal dat Rein-yn-'t-Gesicht yn 'e fjildslach wraak nommen hawwe soe foar de yn syn eigen eagen ûnrjochtlike finzenskip, troch it Tom Custer it hert út it liif te snijen. Op dy leginde, dy't fan in tige twifelich wierheidsgehalte is, basearre Longfellow syn *The Revenge of Rain-in-the-Face*, hoewol't de dichter inkeld referearret oan it 'Blanke Opperhaad mei giel hier', dat dúdlike in ferwizing is nei George Armstrong Custer, dy't bekend stie om syn lange blûne hier. Tom Custer wurdt yn it hiele gedicht net neamd. Rein-yn-'t-Gesicht sels ûntstried letter trouwens yn in fraachpetear mei de Dakota-skriuwer en -dokter Charles Eastman dat er Tom Custer deade hie.

## Tekst
:::::::**The Revenge of Rain-in-the-Face**
Heimatbund Landschaft Eiderstedt

De **Heimatbund Landschaft Eiderstedt** (Dútsk foar "Streekferiening Lânskip Eiderstedt") of **HLE** is in regionale feriening ta behâld fan 'e kultuer en taal fan 'e lânstreek Eiderstedt. Dat is in skiereilân oan 'e Noardseekust fan 'e Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein, fuort besuden it hjoeddeistige Noard-Fryslân. Oarspronklik hearde Eiderstedt ek ta it Noardfryske taalgebiet, mar al omtrint 1500 rekke it ûntfryske (omtrint deselde tiid as Grinslân), en sûnt wurdt der Nederdútsk sprutsen. It haadkertier fan 'e Heimatbund Landschaft Eiderstedt is fêstige yn Garding, en de organisaasje hat sa'n 800 leden.

De HLE waard op 14 novimber 1913 oprjochte ûnder de namme Eiderstedter Heimat- und Geschichtsverein. Dat waard dien yn neifolging fan in soartgelikense Noardfryske organisaasje, de Noardfryske Feriening, dy't yn 1902 ûntstien wie. Op 19 juny 1949 waard de namme feroare yn Heimatbund Landschaft Eiderstedt. De organisaasje stelt him ta doel om 'e belangen fan 'e lânstreek Eiderstedt te behertigjen, dy't troch de opheffing fan 'e Kreis Eiderstedt, op 23 febrewaris 1971, faai kommen wiene te stean. Fierdere doelstellings fan 'e HLE binne: it behâld fan 'e eigen (Nederdútske) taal, it werútjaan fan publikaasjes oer de skiednis fan 'e lânstreek, soarch foar de regionale argiven en stipe oan it streekmuseum yn Sankt Peter-Ording.

Fan âlds bestiet der in nauwe gearwurking tusken de HLE en de Noardfryske Feriening (NFV), dy't út deselde folkloristyske tradysje fuortkommen is. Sawol de HLE as de NFV wurkje nau gear mei de gruttere regionale feriening dy't de hiele dielsteat beslacht, de Schleswig-Holsteinischer Heimatbund ("Sleeswyksk-Holsteinske Streekferiening"). Boppedat hawwe de NFV en de HLE, yn 'e mande mei de Friisk Foriining, de Feriening fan it Noardfrysk Ynstitút en de gemeente Hilgelân sitting yn 'e *Frasche Redj* of *Freeske Räid* ("Noardfryske Ried"). Dat is in organisaasje dy't him ynset foar it behâld fan 'e Noardfryske taal, kontakten mei oare minderheden yn Dútslân ûnderhâldt en dy't de Noardfryske seksje fan 'e Grutfryske Ried foarmet.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e Heimatbund Landschaft Eiderstedt