open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Poppo fan Burmania

**Poppo (Poppe) fan Burmania** (Oostende, 2 augustus 1603 - 30 augustus 1676), mei de bynamme **Poppe de Oostendenaar**, wie in militêr yn it Steatske leger. Yn 1674 wie er luitenant-kolonel fan de liifwacht fan steedhâlder Hindrik Kasimir II. 

Hy hie in nau kontakt mei de Oranjes en de Nassaus. Poppo benammen bekend fan syn deiboek *Enege gedenckwerdege geschiedenissen*, dêr't er de perioade 1622-1674 as militêr yn beskriuwt. 

## Biografy
Poppo wie in soan fan jonker Johan en Barber fan Burmania. Hy waard berne ûnder it belis fan Oostende dêr't syn heit doe legere wie. Hy boaske yn 1637 yn Ljouwert mei Clara fan Andrée, dochter fan Joachim fan Andrée, dy't ried wie oan it hof fan de Fryske steedhâlder. It pear krige gjin bern.

Poppo fan Burmania wie 18 jier doe't er faandrich yn it Steatske leger waard. Hy promovearre yn 1637 ta kapitein en tenlêsten yn 1657 ta luitenant-kolonel. Poppo wie belutsen by de ferôveringen fan Oldenzaal yn 1626, Groenlo (1627), De Bosk (1629), Fenlo, Roermond en Maastricht yn 1632, Breda (1637), Sas van Gent (1644) en Hulst yn 1645. Hy die yn 1659 en 1660 mei oan de Noarske Oarloch (1655-1660). Hy wie tsjûge fan de feroaringen op militêr mêd yn de 17e iuw.

Poppo wie lid fan de Fryske famylje Fan Burmania dy't in soad ynfloed hie, mar hy bleau syn libbenlang militêr. Syn deiboek is fan belang fanwegen it begryp dat it jout fan it soldatelibben yn de Tachtichjierrige Oarloch.

## Nijsgjirrich
* Yn guon geskriften wurdt er oantsjut mei Bormania Oostenda.
* Poppo fan Burmania rûn mei yn de begraffenisstaasje fan Ernst Kasimir fan Nassau-Dietz

## Keppeling om utens
* Genealogy fan it aadlik laach Burmania
Seremoanje

In **seremoanje** is in plechtichheid mei rituele betsjutting, dy't in wichtich foarfal markearret. It wurd komt fan it Latynske *cærimonia*, mar taalkundigen tinke dat dat wurd mooglik oarspronklik út it Etruskysk kaam. It byhearrend eigenskipswurd is **seremonieel**, dat ek wol brûkt wurdt yn ferhaadwurklike foarm, lykas yn 'e sin: "It gie mank mei in protte seremonieel." In protte seremoanjes hawwe ien persoan dy't der lieding oan jout of dy't it spul koördinearret: de seremoanjemaster. 

It begryp 'seremoanje' wurdt in protte betize mei it begryp 'ritueel'. In ritueel is in opienfolging fan hannelings wêrfan't yn 't foar fêststiet hoe en yn hokker folchoarder se útfierd wurde. Eltse seremoanje omfettet sadwaande ien of mear rituelen, mar der binne ek rituelen, lykas persoanlike rituelen of famyljerituelen, dy't nea diel útmeitsje fan in seremoanje. Soms is in seremoanje in barren foar ien kear, bygelyks as by de oerdracht fan in gebiet oan in oar lân de flagge fan it âlde lân delhelle en dy fan it nije lân hyst wurdt. Faak giet it by seremoanjes lykwols om foarfallen dy't regelmjittich, bgl. ien kear yn 't jier, werhelle wurde, lykas by de krânslizzing yn it ramt fan 'e Nasjonale Deadebetinking. Soms kinne seremoanjes sadwaande iuwenâlde tradysjes wêze. 

Seremoanjes kinne ek tagelyk oergongsrituelen wêze, lykas de doop yn it kristendom, it sluten fan in houlik yn it algemien, it foarmsel en it lêste sakramint yn 'e Roomsk-Katolike Tsjerke en de besnijenis en de bar mitswa of bat mitswa yn it joadendom. Deaderituelen lykas begraffenis en kremaasje geane ornaris ek mank mei in seremoanje. Itselde jildt foar ynwijings, lykas de preesterwijing yn 'e Roomsk-Katolike Tsjerke en ûntgrienings by studinteferienings. Oare seremoanjes hawwe te krijen mei religieuze hjeldagen, lykas kryst, peaske, pinkster, pesjach, jom kippoer, it sûkerfeest, diwali, midwinter of midsimmer.

In protte seremoniële hannelings hawwe te krijen mei de nasjonale identiteit, lykas it hysjen fan in flagge, it spyljen en/of sjongen fan in folksliet of it ynspektearjen fan 'e earewacht troch in besykjend steatshaad. In wichtige seremoanje yn Nederlân is bgl. Prinskesdei, wêrby't it steatshaad elts jier de Troanrede útsprekt yn 'e Ridderseal. Ek foar de kroaning, ynhuldiging of ynauguraasje fan in nij steatshaad besteane in protte seremoanjes. Oare foarbylden fan seremoanjes binne de iepening fan nije gebouwen of bedriuwen (dat yn 'e folkmûle bekendstiet as 'lintsjesknippen'), de tewetterlitting fan nije skippen, de útrikking fan prizen, ûnderskiedings en diploma's, de ûndertekening fan in nij ynternasjonaal ferdrach en it iepenjen of sluten fan wichtige eveneminten, lykas de Olympyske Spullen.

## Sjoch ek
*ritueel
Atze Oosterhoff

**Atze Oosterhoff** (Ternaard, 13 febrewaris 1906 – Hoogeveen, 10 augustus 1994) wie in Nederlânske boargemaster.

Hy waard berne as soan fan Johannes Luitzen Oosterhoff (1871-1938), doetiidsk boargemaster fan Westdongeradiel, en Botje Rollema (1872-1948).
A. Oosterhoff wie gemeentesekretaris fan Wûnseradiel ear't er dêr yn 1954 beneamd waard ta boargemaster as opfolger fan Rinke Reitsma. Yn de weropboujierren waard er konfrontearre mei in protte feroaringen. It toerisme wie yn ûntwikkeling yn Wûnseradiel, bygelyks de rekreaasjefoarsjennings oan de Iselmarkust, lykas De Holle Poarte, en it opkommen fan de Aldfaers Erf-Rûte. Yn 1971 gie er mei pinsjoen.

Ut namme fan de CHU wie er fan 1958 oant 1970 lid fan de Provinsjale Steaten. Letter wie er fan ein 1975 noch in skoft waarnimmend boargemaster fan Raerderhim.
Arend Egbert Hoving

**Arend Egbert Hoving** (Ezinge, 17 maaie 1896 – Assen, 17 maart 1977) wie in Nederlânske politikus.

Hy waard berne as soan fan de hofker Eelke Hoving (1855-1941) en Scheltje Spanjer (1862-1946). Syn amtlike karriêre begûn er as folontêr by de gemeentesekretary fan Ezinge en dêrnei wurke er efterelkoar by de gemeenten Barradiel, Rijswijk en Skoatterlân. Yn 1934 fusearren de gemeenten Aengwirden, Skoatterlân en in part fan Haskerlân ta de nije gemeente It Hearrenfean dêr't er haadkommys-redakteur waard. Hoving waard yn 1937 boargemaster fan Westdongeradiel.

Yn 1961 gie er mei pinsjoen. Hy stoar yn 1977 yn de âldens fan 80 jier.
Homofoby

**Homofoby** (in keppeling fan "homo-" fan homoseksualiteit en it Grykske φόβος, fóbos, "eangst" of "ôfkear") is net in echte foby, mar de beskriuwing fan in negative hâlding foar homoseksualiteit oer. Dêrûnder falle ek negative gevoelens oer minsken, dy't identifisearre wurde as homo, lesbysk, biseksueel of transgender (LHBT). It wurdt definiearre as minachting, ôfkear, antipaty en kin werom gean op ûnkunde of yrrasjonele eangst, fakentiden relatearre oan religy of kultuer.

Homofoby komt by immen oan it ljocht troch kritysk oant fijannich hâlden en dragen, lykas in diskriminearjende of geweldadige hâlding foar net-heteroseksuele oriïntaasjes oer. Foarmen fan homofoby binne û.o. ynstitúsjonalisearre homofoby, bygelyks religieuze homofoby en troch de steat ûnderstipe homofoby, troch it yllegaal meitsjen fan homoseksualiteit, en ynternalisearre homofoby (it oernimmen fan foaroardielen oer homoseksualiteit fan oaren, dy't in diel fan jinssels wurde, sadat immen de eigen gefoelens ûnderdrukt), ûnderfûn troch minsken dy't harren oanlutsen fiele ta itselde geslacht, allike folle hoe't hja harren sels identifisearje.

Op 17 maaie wurdt alle jierren oer de hiele wrâld de "Ynternasjonale Dei tsjin Homo-, Lesbo-, Bi-, Trans- en Ynterseksefoby" fierd. Op dy dei wurdt omtinken frege foar it bestean fan diskriminaasje en geweld op grûn fan seksuele oriïntaasje. In soartgelikense dei is "Pearse Freed", dy't op de twadde freed fan desimber falt. Sûnt 2010 wurdt dy lanlike aksjedei op in soad skoallen betocht mei it dragen fan pearse klean troch middelbereskoalbern en studinten, om sa harren solidêrens sjen te litten mei homoseksuelen, lesbiënnes, biseksuelen en transgenders.
Sân lêste wurden fan Jezus

De **Sân lêste wurden fan Jezus** binne sân útspraken dy't Jezus die doe't er krusige waard en dy waarden yn de fjouwer kanonike evangeeljes neamd. Tradisjoneel waarden dy útspraken "wurden" neamd. Trije fan dy útspraken komme allinnich yn it Evangeelje fan Lukas foar en twa dêrfan komme allinnich yn de Evangeelje fan Jehannes foar. In oare útspraak komt foar yn de Evangeeljes fan Mattéus en Markus en wer in oare útspraak waard yn it Evangeelje fan Jehannes neamd en dêr waard yn de Evangeeljes fan Mattéus en Markus nei ferwiisd. Yn de Evangeeljes fan Mattéus en Markus gûlde Jezus ta God, yn de Evangeelje fan Lukas ferjoech er syn moardners, fersekere er Dismas, de goede dief, en betroude syn geast ta syn Heit, en yn de Evangeelje fan Jehannes prate er mei syn mem, sei er dat er toarst hie en ferklearre de ein fan syn libben op ierde.

Sûnt de sechtjinde iuw waarden dy útspraken in soad yn preken op Goedfreed brûkt en folsleine boeken waarden der oer skreaun. De Sân lêste wurden fan Jezus foarmje in wichtich part fan de liturgy yn de Katolike, Protestantske en Anglikaanske tsjerken 

## De sân wurden
De sân wurden foarmje in part fan de kristlike meditaasje dy't gauris brûkt wurdt yn de Fêsteltiid, de Goede Wike en Goedfreed. De tradisjonele folchoarder fan de wurden binne:

1. Lukas 23:34: *Heit, ferjou it harren, want se witte net wat se dogge*.
2. Lukas 23:43: *Wier, Ik sis jo, Hjoed sille jo mei My yn it Paradys wêze*.
3. Jehannes 19:26–27: *Frou, dat is jo soan.* (Tsjin de learling) *Dat is dyn mem.*
4. Mattéus 27:46 en Markus 15:34: *Myn God, Myn God, wêrom hawwe Jo My ferlitten?*
5. Jehannes 19:28: *Ik haw toarst.*
6. Jehannes 19:30: *It is folbrocht.*
7. Lukas 23:46: *Heit yn Jo hannen betrou Ik Myn geast.*

Tradisjoneel binne dy sân útspraken de wurden foar 1. It ferjaan, 2. De ferlossing, 3. Relaasje, 4. Ferlitting, 5. Need, 6. Oerwinning  en 7. Weriening.

De sân lêste wurden komme dus foar yn alle fjouwer evangeeljes meiïnoar en wurde net alle sân yn ien evangeelje neamd. Yn de Evangeeljes fan Mattêus en Markus wurdt Jezus sitearre yn it Arameesk. Yn it Evangeelje fan Lukas komme de earste, de twadde en de sânde wurden foar. Yn it Evangeelje fan Jehannes komme de tredde, fyfde en sechde wurden foar.

* Yn de Evangeeljes fan Mattéus en Markus:
** "Myn God, Myn God, wêrom hawwe Jo My ferlitten?": *Eli, Eli, lema sabachtani?* (Mattéus),  *Eloï, Eloï, lema sabachtani?* (Markus).

* Yn it Evangeelje fan Lukas:
** "Heit, ferjou harren, want se witte net wat se dogge"
** "Wier, Ik sis jo, hjoed sille jo mei My yn it Paradys wêze" (tsjin ien fan de dieven dy't mei him krusige waarden)
** "Heit, yn Jo hannen betrou Ik Myn geast" (lêste wurden)

* Yn it Evangeelje fan Jehannes:
** "Frou dit is jo soan" (tsjin Marije, de mem fan Jezus, ferwizend nei himsels of nei in learling dy't er leaf hie en in opdracht tsjin de learling sels)
** "Ik haw toarst" (justjes dêrfoar waard Jezus in wiete spûns, dy't yn alle fjouwer evangeeljes neamd waard, oanbean) 
** "It is folbrocht" (lêste wurden)
Nikolaastsjerke (Gau)

De **Nikolaastsjerke** yn Gau is de tsjerke fan de PKN-gemeente De Lege Geaën. De tsjerke is it iennige ryksmonumint fan it doarp.

## Skiednis
De oarspronklik oan Nikolaas fan Myra wijde midsiuwske tsjerke waard yn 1685 ferfongen troch nijbou. Yn de 19e iuw ferfong it hjoeddeiske gebou dy tsjerke. 

By de 19e-iuwske nijbou fan de tsjerke waard de toer mei bakstiennen ommitsele. Dy ommitseling waard by in restauraasje fan de toer yn 2000 wer ferwidere. De âlde toer krige doe mei nije kleastermoppen de midsiuwske foarm werom. 

Yn 2014 fûn der in renovaasje fan it tsjerkegebou plak. Dêrnjonken krige de eardere herfoarme en ûnder dy namme bekende tsjerke de âlde namme werom.

## Ynterieur
De 17e-iuwske iken preekstoel stiet yn it eastlike koer fan de tsjerke. It grutste diel fan de banken foar it tsjerkefolk waard by de renovaasje ferfongen troch stuollen. De banken ûnder de kreake binne bewarre bleaun.

## Oargel
De tsjerke besit op de westlike kreake in ienmanualich oargel fan Willem Hardorff út Ljouwert. It ynstrumint waard yn de jierren 1861-1862 boud en yn 1959 troch Bakker & Timmenga út Ljouwert restaurearre.

## Keppeling om utens
* disposysje oargel
* Kerkfotografie: ôfbylden ynterieur
Martinytsjerke (Itens)

De **Martinytsjerke** is de tsjerke fan de herfoarme gemeente fan Itens. De tsjerke is oansletten by de Protestantske Tsjerke yn Nederlân.

## Skiednis

De op in terp steande tsjerke datearret út de jierren 1804-1806 en ferfong yn dy tiid in âlder tsjerkegebou. De dakruter is fan lettere datum en waard yn 1842 boud.  

By de restauraasje fan de tsjerke yn 1978 waarden de fûneminten werom fûn fan de âlde tsjerke. Under de houten flier waarden ek âlde sarken fûn, wêrfan't de âldste (1569) út de tiid fan foar de reformaasje stamt.  

## Ynterieur
Yn de tsjerke stiet in preekstoel út de 17e iuw. Under de oargelgalerij steane oan wjerskanten fan it paad de banken foar de tsjerkfâlden, de rest fan de seal wurdt folle mei stuollen. Yn it paad tusken de stuollen lizze in pear âlde grêfsarken. 

Under de koepel fan de toer hinget de troch Stefanus getten klok út 1312.

## Oargel
It oargel is 19e-iuwsk en waard boud troch Willem Hardorff, dat op 25 augustus 1876 yn gebrûk nommen waard. Bakker & Timmenga brocht yn 1923 in pear feroarings oan it ynstrumint oan.

## Keppeling om utens
* Disposysje fan it oargel
Wiisheid

**Wiisheid** (ek stavere as **wysheid**) of **wizens** is it fermogen om yn alle omstannichheden fan it deistich libben it juste te tinken en te dwaan. It wurdt yn 'e filosofy en godstsjinstfilosofy beskôge as in deugd (bgl. yn it kristendom en yn it boedisme). Wiisheid is opmakke út kennis, ûnderfining, ynsjoch en sûn ferstân. It wurdt ek assosjearre mei dingen as selskennis, ûnbefoaroardieldheid, etyk en begrutsjen. Neffens in bekend sprekwurd komt wiisheid mei de jierren; d.w.s. neigeraden dat men âlder wurdt, groeit jins wiisheid. Dat komt om't wiisheid sterk ôfhinklik is fan libbensûnderfining, dêr't men op jongere leeftyd noch net folle fan hat.
The Urban Fantasy Anthology

***The Urban Fantasy Anthology*** is in blomlêzing yn 'e foarm fan in ferhalebondel, gearstald troch de Amerikaanske skriuwers en redakteurs Peter S. Beagle en Joe R. Lansdale. De titel betsjut "De Blomlêzing fan Urban Fantasy". De bondel omfettet 20 koarte ferhalen, dy't allegearre ta it subsjenre fan 'e urban fantasy hearre. Se binne yn it boek yndield yn trije groepen: mytyske fiksje, paranormal romance en noir-fantasy. De ferhalen binne skreaun troch foaroansteande auteurs as Patricia Briggs, Kelley Armstrong en Beagle en Lansdale sels. *The Urban Fantasy Anthology* waard yn 2011 publisearre troch de útjouwerij Tachyon Publications yn San Francisco.

## Ferhalen
* Ynlieding troch Peter S. Beagle
* Mytyske Fiksje
:* Ynlieding: *A Personal Journey into Mythic Fiction* troch Charles de Lint
# Emma Bull, *A Bird That Whistles* 
# Charles de Lint, *Make a Joyful Noise* 
# Neil Gaiman, *The Goldfish Pool and Other Stories* 
# Jeffrey Ford, *On the Road to New Egypt* 
# Peter S. Beagle, *Julie’s Unicorn* 
* Paranormal Romance
:* Ynlieding: *A Funny Thing Happened on the Way to Urban Fantasy* troch Paula Guran
# Charles de Lint, *Companions to the Moon* 
# Kelley Armstrong, *A Haunted House of Her Own* 
# Norman Partridge, *She’s My Witch* 
# Carrie Vaughn, *Kitty’s Zombie New Year* 
# Patricia Briggs, *[[Seeing Eye]]* (ûnderdiel fan *[[Alpha and Omega (romansearje)|Alpha and Omega]]*)
# Bruce McAllister, *Hit* 
# Suzy McKee Charnas, *Boobs* 
# Francesca Lia Block, *Farewell, My Zombie* 
* Noir-Fantasy
:* Ynlieding: *We Are Not a Club, but We Sometimes Share a Room* troch Joe R. Lansdale 
# Thomas M. Disch, *The White Man* 
# Susan Palwick, *Gestella* 
# Holly Black, *The Coldest Girl in Coldtown* 
# Steven R. Boyett, *Talking Back to the Moon* 
# Joe R. Lansdale, *On the Far Side of the Cadillac Desert with Dead Folks* 
# Tim Powers, *The Bible Repairman* 
# Al Sarrantonio, *Father Dear*
Nikolaastsjerke (Himmelum)

De **Nikolaastsjerke** is in tsjerkegebou fan de PKN-gemeente yn Himmelum. 

## Skiednis
Yn Himmelum stie ien fan de earste nonnekleasters fan Fryslân. Al yn 1180 wurdt Himmelum yn dokuminten neamt. It benediktynske Nikolaaskleaster waard fanút Starum stifte.

It kleaster waard mei de reformaasje ferneatige, mar de protestanten namen de kleastertsjerke oer foar harren earetsjinst. Yn 1668 waard de midsiuwske tsjerke ôfbrutsen en ferfongen troch nijbou. Yn 1816 fûn der in yngripende útwreiding plak troch it skip oan it ein fan in transept te foarsjen. De toer waard yn 1896 fernijd.    

## Ynterieur
It mechanyske oerwurk fan de toer stamt út it earste fearn fan de 20e iuw en waard makke troch J.H. Addicks en Zoon, Amsterdam.

## Oargel
Yn de tsjerke stiet in oargel fan Van Dam út Ljouwert. It twamanualige oargel datearret út 1843 en is ferdield yn in haadwurk en boppewurk. De bou fan it oargel waard mooglik makke troch Gerard Regnier Gerlacius van Swinderen en syn frou Constantia Johanna barones Rengers.
## Keppeling om utens
* disposysje oargel
Minne van der Staal

**Minne van der Staal** (Ikkerwâld, 17 juny 1879 - Alkmaar16 novimber 1946) wie in Nederlânske skriuwer en sjoernalist fan Frysk komôf. 

Van der Staal wie in soan fan Jacob Dirks van der Staal en Beitske Minnes Dijkstra.

Van der Staal wie ien fan de redakteuren fan De Rotterdammer (yn 1975 fusearre mei Trouw) yn 1903. Tusken 1907 en 1916 wied er meiwurker fan dy krante. Hy wurke ek foar de Stichtse courant en foar de politike partij ARP

Yn 1916 besocht er as sjoernalist it eilân Marken, Bunschoten en Spakenburg, dy't slim te lijen hân hiene fan de wettersneed fan 1916. Yn opdracht fan it *Watersnood-Comité* skreau er letter dat jier it boek *Januari-vloed*. 

Staal skreau ûnder ferskate pseudonimen, as M. Jacobs (yn Timotheüs), as M. van der Duin (by útjouwerij Kok yn Kampen) as Peter Grossman (by Bosch yn Baarn) en as Petrus Kruisman (by Bredée yn Rotterdam) en as S. van Wouden yn De Rotterdammer.
Syn ferhalen en boeken hawwe in evangelisearjende strekking.

Van der Staal wie troud mei Zwaantje de Wit (1875-1942). Hy waard beïerdige op it Algemien Begraafplak yn Harns.

## Bibliografy
;Romans en novellen:

* 1912/13 „Tot arbeid geroepen”.
* 1914 „Anneke Jansz.”
* 1915 „Zonen der kerels”. 
* 1915 Op leven en dood : geschiedenis van den Grooten Oorlog
* 1916 „Bange dagen”.
* 1916 „Januari-vloed”.
* 1914/18 „Op leven en dood”.
* 1923 „Kris uit de nachtbuurt” (ûnder pseudonym Petrus Kruisman).
* 1923 „Door zijn groote liefde” (as Peter Crosman).
* 1924 „Om een menschenziel” (ûnder pseudonym  S. van Wouden).
* 1926 „Mathe Kaja” (as  S. van Wouden).
* 1926 „De Herder roept!” (ûnder pseudonym  M. Jacobs).
* 1927 „De kleinzoon van den hofprediker” (ûnder pseudonym  M. Jacobs).
* 1927 „Het Evangelie der armen” (ûnder pseudonym  M. Jacobs).
* 1927 „Afwaarts” (as  M. Jacobs).
* 1927 „Admiraal Swartenhondt” (ûnder pseudonym  M. van der Duin).
* 1928 „Opwaarts” (as M. Jacobs).
* 1928/29 „Ben Adam” (ferfolchferhaal „Timothetis”) (ûnder pseudonym  M. Jacobs).
* 1928 „De mensch . . . . meester” (as  M. Jacobs).
* 1929 „In het legioen” (as  M. van der Duin).
* 1932 „Tierck Hiddes”, de Friesche admiraal (histoaryske roman, ûnder pseudonym M. van der Duin).
* 1934 "Tot arbeid geroepen"
* 1934 "De groote liefde"
* 1934 "De Godsgezant Frederik van Hallum, een voorlooper van Thomas a Kempis"
* 1936, "Het masker van Nippon"
* 1945, "Kappie Marie : een held uit de ondergrondsche beweging"
* 1947 "Onder de krijgsbanier"

;Jeugdliteratuer:

* 1904 „Bastiaan, de Rotterdamsche straatjongen”.
* „Een schaap in ’s levens woestenij”.
* 1923 „Hoe Johann Schrill zijn Vriend vond” (as Petrus Kruisman).

;Ferskaat:

* 1930 „Voor honderd jaar” (histoaryske stúdzje yn „De Rotterdammer”), (as S. van Wouden).
Ghost Story

"**Ghost Story**" of "**Ghost Stories**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

**ghost story*, it Ingelske wurd foar "spûkferhaal"

## Films
**Ghost Story*, altenative titel foar de Amerikaanske film *[[Spellbound (film út 1941)|Spellbound]]*, út 1941
*''Ghost Story'' (film út 1974), in Britske film út 1974
*''Ghost Story'' (film út 1981), in Amerikaanske film út 1981 op basis fan 'e roman fan Peter Straub
*''Ghost Stories'' (film), in Britske film út 2017
**[[A Ghost Story]]*, in Amerikaanske film út 2017

## Literatuer
*''Ghost Story'' (roman fan Peter Straub), in horrorroman fan Peter Straub út 1979
*''Ghost Story'' (roman fan Jim Butcher), in fantasyroman fan Jim Butcher út 2011

## Muzyk
### Albums
*''Ghost Story'' (album), in album fan Phideaux Xavier út 2004

*''Ghost Stories'' (album fan Dream Syndicate), in album fan Dream Syndicate út 1988
*''Ghost Stories'' (album fan Amanda Ghost), in album fan Amanda Ghost út 2000
*''Ghost Stories'' (album fan The Lawrence Arms), in album fan The Lawrence Arms út 2000
*''Ghost Stories'' (album fan Chantal Kreviazuk), in album fan Chantal Kreviazuk út 2006
*''Ghost Stories'' (album fan Silent Civilian), in album fan Silent Civilian út 2010
*''Ghost Stories'' (album fan Coldplay), in album fan Coldplay út 2014

### Lieten
*''Ghost Story'' (liet fan John Cale), in liet fan John Cale út 1970
*''Ghost Story'' (liet fan Coldplay), in liet fan Coldplay út 2014

## Tillefyzjesearjes
*''Ghost Story'' (tillefyzjesearje út 1972), ek bekend as *Circle of Fear*, in Amerikaanske tillefyzjesearje út 1972
*''Ghost Story'' (tekenfilmsearje), ek bekend as *Gakkou no Kaidan*, in Japanske animesearje út 2000
*''Ghost Story'' (tillefyzjesearje út 2006), in Britske tillefyzjesearje út 2006
*''Ghost Stories'' (tillefyzjesearje út 1997), in Amerikaanske horrortillefyzjesearje út 1997
*''Ghost Stories'' (tillefyzjesearje út 2009), in Amerikaanske dokumintêresearje út 2009
**[[My Ghost Story]]*, in Amerikaanske dokumintêresearje út 2010
**[[Patrick Macnee's Ghost Stories]]*, in rige tillefyzjefilms út 1997

## Oar
*Ghost Story Games, in Amerikaanske fideospultsjesprodusint
*''Ghost Stories'' (tydskrift), in Amerikaansk pulptydskrift dat bestie fan 1926 oant 1932
*''Ghost Stories'' (toanielstik), in toanielstik fan Jeremy Dyson en Andy Nyman út 2010
Fuortsette grifformearde tsjerke (Boarnburgum)

De **Fuortsette grifformearde tsjerke** oan de Easterbuorren yn Boarnburgum is in tsjerkegebou fan de fuortsette grifformearde gemeente fan Boarnburgum-Koartehimmen. 

## Skiednis
De tsjerke waard boud yn 1911 foar de grifformearde gemeente fan Boarnburgum. Yn 1984 folge in ferbouwing. De gemeente gyng yn 2004 net mei yn it PKN-ferbân en sûnt foarmet it gebou it tsjerklik sintrum fan de fuortsette grifformearde tsjerke .

De groeiende gemeente hat likernôch 520 leden (2022). Yn 'e hjerst fan 2008 waarden in pear romtes by de tsjerke boud. De tsjerke is mei de njonkenlizzende pastory in gemeentlik monumint.

## Oargel
Yn 1967 waard troch de firma Van den Berg & Wendt in nij sleeplade-oargel foar de tsjerke boud, dat op 14 oktober 1967 yn gebrûk nommen waard. Yn 1991 feroare Sicco Steendam de disposysje in bytsje. It ynstrumint waard yn 2010 troch de firma Steendam skjinmakke.   

## Keppeling om utens
* Disposysje fan it oargel
Tachyon Publications

**Tachyon Publications** is in lytse ûnôfhinklike Amerikaanske útjouwerij dy't him taleit op it publisearjen fan science fiction en fantasy. It bedriuw waard yn 1995 oprjochte troch Jacob Weisman en is fêstige yn San Francisco, yn 'e Amerikaanske steat Kalifornje. De útjeften fan Tachyon binne almeast romans dy't útskaaie nei "hegere" literatuer, en fierders ek in protte ferhalebondels en blomlêzings.

By Tachyon Publications binne wurken útkommen fan auteurs as Brian Aldiss, Kelley Armstrong, Kage Baker, Peter S. Beagle, Ellen Datlow, Kate Elliot, Joe R. Lansdale, Charles de Lint, Patricia A. McKillip, Michael Moorcock, Michael Swanwick, James Tiptree jr. en Tad Williams.

Yn 2013 wûn it boek *After the Fall, Before the Fall, During the Fall*, fan Nancy Kress, dat by Tachyon Publications ferskynde, sawol de Locus Award as de Nebula Award yn 'e kategory bêste novelle. Datselde jiers waard de Hugo Award foar bêste novelle takend oan *The Emperor's Soul*, fan Brandon Sanderson, dat ek troch Tachyon útjûn wie.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan Tachyon Publications
Monisme

*monisme (filosofy), in filosofysk-religieuze lear oer it aard fan it hielal
*monisme (polityk), in ferweving fan 'e útfierende en de wetjaande macht
*monisme (rjocht), in lear dy't útgiet fan 'e ienheid fan ynternasjonaal en nasjonaal rjocht
*monisme (etyk), it stânpunt dat der mar ien boarne fan etyk bestiet
Monisme (filosofy)

**Monisme** (fan it Grykske μόνος, *monos*, "ien") is de filosofyske lear dat der mar ien fan eat bestiet. It wurdt benammen brûkt yn 'e godstsjinstfilosofy en de ontology, en waard yntrodusearre troch de Dútske filosoof Christian Wolff (1679-1754). Der binne ferskillende soarten monisme. 
*Prioritêr monisme wol hawwe dat alle besteande dingen fuortkomme út in boarne dy't selsstannich fan harren bestiet. Sa leart it neoplatonisme dat alles fuorkomt út it Iene. Neffens sok monisme is der mar ien ding dat ontologysk de basis foarmet fan al it oare.
*Eksistinsjeel monisme hâldt út dat der eins mar ien ding bestiet, te witten it hielal, dat inkeld op keunstmjittige en arbitrêre wize opdield wurde kin yn withoefolle oare dingen. 
*Substansjeel monisme leart dat it grutte ferskaat oan besteande dingen ferklearre wurde kin trochdat se mei-inoar ien inkele reäliteit of substânsje foarmje. Mei oar wurden: der bestiet mar ien soarte guod dêr't in protte oare dingen út opboud wurde kinne.
*Twa-aspektemonisme wol hawwe dat it geastlike en it fysike twa aspekten binne fan, of perspektiven op, deselde substânsje.
Home Improvement

**home improvement*, in Ingelsk wurd dat letterlik "thúsferbettering" betsjut, in term foar it renovearjen fan jins hûs, faak synonym mei doch-it-selzjen
*''Home Improvement'' (tillefyzjesearje), in Amerikaanske komeedzjesearje út 'e 1990-er jierren mei Tim Allen yn 'e haadrol
**[[Home Impovement: Power Tool Pursuit!]]*, in fideospultsje basearre op 'e tillefyzjesearje
*''Home Improvement'' (album), in album fan My Friend the Chocolate Cake út 2007
**[[Home Improvement: Undead Edition]]*, in blomlêzing mei koarte ferhalen fan urban fantasy út 2011 û. red. f. Charlaine Harris en Toni L.P. Kelner
Home Improvement: Undead Edition

***Home Improvement: Undead Edition*** is in blomlêzing yn 'e foarm fan in ferhalebondel, gearstald troch de Amerikaanske skriuwsters en redaktrises Charlaine Harris en Toni L.P. Kelner. De titel betsjut "Hûsrenovaasje: Undeade Edysje". De bondel omfettet 14 koarte ferhalen fan it fantasysjenre dy't allegearre geane oer doch-it-selzjen en it boppenatuerlike. De ferhalen binne skreaun troch foaroansteande auteurs as Patricia Briggs, E.E. Knight, Simon R. Green en Harris sels. Alle ferhalen út *Home Improvement* waarden yn dizze bondel foar it earst publisearre, hoewol't de measten neitiid troch de respektivelike skriuwers op 'e nij útjûn binne yn eigen ferhalebondels. *Home Improvement: Undead Edition* waard yn 2011 publisearre troch de New&nbsp;Yorkske útjouwerij Ace Books.

## Ferhalen
# Charlaine Harris, *If I Had a Hammer* (ûnderdiel fan 'e *Sookie Stackhouse*-rige)
# Victor Gischler, *Wizard Home Security* 
# Patricia Briggs, *[[Gray (koart ferhaal)|Gray]]* (ûnderdiel fan 'e ''Mercy Thompson''-rige)
# Rochelle Krich, *Squatters' Rights* 
# Heather Graham, *Blood on the Wall* 
# James Grady, *The Mansion of Imperatives* 
# Melissa Marr, *The Strength Inside* 
# E.E. Knight, *Woolsey's Kitchen Nightmare* 
# Seanan McGuire, *Through This House* (ûnderdiel fan 'e *October Daye*-rige)
# S.J. Rozan, *The Path* 
# Stacia Kane, *Rick the Brave* (ûnderdiel fan *Downside Ghosts*)
# Suzanne McLeod, *Full-Scale Demolition* (ûnderdiel fan *Spellcrackers.com*)
# Simon R. Green, *It's All in the Rendering* 
# Toni L.P. Kelner, *In Brightest Day*
Minnistetsjerke (Penjum)

De **Fermanje** fan Penjum is in 17e-iuwske skûltsjerke fan de minnisten. It tsjerkje leit efter de kosterswente en wurdt út en troch noch brûkt foar tsjinsten. 

## Skiednis
Nei alle gedachten waard de tsjerke om 1600 hinne boud. De foarein is oarspronklik de kosterswente. Tsjintwurdich is it in myseum. De tige ienfâldige tsjerke leit efter de kosterswente. 

Mei it lytser wurden fan de gemeente waard der foar keazen om op in oar plak te tsjerkjen. Sûnt 1968 is de tsjerke in ryksmonumint.

De tsjerke waard mei de kosterswente yn 1983 safolle mooglik yn de oarspronklike sitewaasje restaurearre. 

It gebou wurdt út en troch brûkt foar tsjinsten en oare aktiviteiten, lykas lêzings en konserten. De tsjerke is op ôfspraak te besjen en foarmet in beafeartsplak foar mennisten út de hiele wrâld.  

## Ynrjochting tsjerke
By de muorren lâns steane yn de sealtsjerke de banken foar de manlju. Yn it midden steane stuollen foar de froulju. Oan de noardlike kant stiet in preekstoel. In oargel hat de tsjerke nea hân. Ynstee dêrfan hie de gemeente in foarsjonger. 

## Sjoch ek
* Victoriustsjerke
Universidade Federal de Goiás

De **Universidade Federal de Goiás** (**UFG**), earder ek oantsjutten as *Universidade de Goiás* (*UFG*), is in universiteit yn Goiânia, Goiás, Brazylje.

De UFG bestiet sûnt 1960. 

## Sjoch ek
* Brazylje

## Keppeling om utens
* Offisjele hiemside fan de UFG (Portegeesk)
Mennistetsjerke (Poppenwier)

De **Fermanje** fan Poppenwier oan de Binnenbuorren is in ryksmonumint. De menisten fan Poppenwier foarmje net mear in selsstannige gemeente en binne sûnt 2006 opgien yn de 'Menistegemeente Mid-Fryslân'. Hja tsjerkje tsjintwurdich yn de Fermanje fan Grou. Sawol it eksterieur as it ynterieur fan de tsjerke is lykwols goed bewarre bleaun.

## Skiednis
Mei of fuort nei de reformaasje ûnstie der in menistegemeente yn it doarp. Wylst de katoliken de midsiuwske Nikolaastsjerke ôfstean moasten oan de oanhingers fan de kalvinistyske lear, waard it de menisten tastien harren tsjinsten te fieren yn in ûnopfallende skûltsjerke.

De tsjintwurdige tsjerke datearret út 1848, doe't it gebou fergrutte wurde moast. En alhoewol't yn de rin fan de tiid in wente by de tagong ôfbrutsen waard, falt de tsjerke noch jimmeroan hast net op tusken de oare bebouwing. It giet om in ienfâldige sealtsjerkje fan brune bakstien, dy't op it westen trijesidich ôfsletten wurdt en in gearstald skylddak hat.

De tsjerke waard yn 1996 restaurearre. Yn 2008 waard de Poppenwierster fermanje mei dy fan Akkrum, Wergea, Terherne en Aldeboarn sletten, nei't de menistegemeente fan Poppenwier al earder de selsstannigens ferlear. De menistegemeente Mid-Fryslân hold allinne de tsjerke fan Grou oer.

Mei de fermanjes fan Akkrum, Aldeboarn en Terherne waard de Poppenwierster tsjerke ûnderbrocht by de 'Stifting Fryske Fermanje', dy't de tsjerken yn oarspronklike steat hâlde wol. 
 
## Ynterieur
Oan wjerskanten fan it middenpaad steane seis rigen banken, werfan't de earste banken in hegere rêch en in doarke mei in klinke hawwe. De preekstoel stiet op it westen yn in ferhege dooptún. Oan wjerskanten fan de preekstoel mei klankboerd steane oerkape banken foar de tsjerkerie. De tsjerke hat in kreake oan de eastlike kant, mar in piipoargel is der net. Ynstee dêrfan waard it sjongen troch in harmoanium begelaat.

De swiere lûkbalken binne mooglik noch ôfkomstich út it earste tsjerkegebou fan de menisten.

## Keppeling om utens
* Mennistegemeente Mid-Fryslân Side mennistegemeente Mid-Fryslân
Berend Nauta

**Berend Nauta** (Bitgummole, 13 augustus 1906 — 15 novimber 1988) wie in Nederlânske boargemaster fan de PvdA.

Hy waard berne yn de Fryske gemeente Menameradiel as soan fan Albertus Nauta (skipper) en Trijntje de Vries. Hy die de jûns-hbs en gie de hannel yn mei in ûnderbrekking ûnder it neikommen fan syn tsjinstplicht. Hy brocht it ta direkteur fan it Grinzer filiaal fan de *Noord-Nederlandse Coöperatieve Eierhandel* (NNC). By de mobilisaasje yn 1939 waard er as sersjant oproppen en doe't er nei de kapitulaasje yn maaie 1940 weromkaam wie it bedriuw kapot. 
Yn augustus 1940 waard er de sekretaris fan it gewest Grinslân fan de Nederlandsche Unie dy't ein 1941 troch de Dútsers ferbean waard. Yn maaie 1942 waard er oppakt en, lykas oaren út de top fan de Nederlânske Uny, as gizelder ynternearre yn Kamp Sint-Michielsgestel. Oardel jier letter waard er as kriichsfinzene yn de omkriten fan Maagdenburg opsletten. Begjin maaie 1945 waard er dêr troch de Russen befrijd. Dêrnei gied er oant wurk by de seksje foarljochting fan it Militêr Gezach yn Appingedam en yn oktober 1945 waard er haad fan de *[[Ryksfoarljochtingstsjinst|Regeeringsvoorlichtingsdienst]]* (RVD) foar de distrikten Grinslân-Drinte. 
Desimber 1946 waard Nauta baorgemaster fan Wedde en yn 1952 folge sun beneaming ta boargemaster fan Harns dêr't er A.E. Hannema opfolge. Dat amt ferfolde er oant syn pinsjoen yn septimber 1971. Dêrnei wie Nauta noch hast in jier waarnimmend boargemaster fan Giethoorn en Wanneperveen. 

Nauta stoar yn 1988 yn de âlderdom fan 82 jier.
Sint-Martenstsjerke (Sibrandabuorren)

De **Sint-Martenstsjerke** is de eardere herfoarme tsjerke fan Sibrandabuorren. It is tsjintwurdich in sintrum foar kulturele aktiviteiten en sa út en troch wurde der noch tsjerketsjinsten fierd.

## Funksje
De tsjerke is tsjinstwurdich net mear yn it besit fan de tsjerklike gemeente, mar ûnderbrocht yn in stifting. Yn 2012 naam de PKN-gemeente De Lege Geaën it beslút om fjouwer fan de seis tsjerken ôf te stjitten. De tsjerke waard foar in symboalysk bedrach oerdroegen oan de stifting "Sint-Maartenskerk Sibrandabuorren", dy't fan de PKN in breidskat fan EUR 30.000 mei krige. De PKN-gemeente De Lege Geaën hold foar de earetsjinst twa tsjerken oer: de Nikolaastsjerke fan Gau en de Fitus- of Westereintsjerke fan Tersoal.

Yn 2018 waard de tsjerke op 'en nij iepene as in kultuerhûs foar it doarp. Dêrnjonken wurde der alle jierren noch in tal tsjerketsjinsten organisearre.

## Skiednis
 
De tsjerke fan Sibrandabuorren datearret oarspronklik út 1333. Yn 1335 skriuwt it bisdom Utert in rekken foar de wijing fan it alter yn Sibrandabuorren. De tsjerke soe wijd west ha oan Sint-Marten, mar op de âlde klok fan Geart fan Wou en Jehannes ter Stege yn de toer stiet de tekst *St.Bartolmeus is myn namme* (de folsleine tekst op de klok út 1540 is +sanctus bartolmeus vocor gerardus de wov et johannes tersteghe me fecit anno domini mcccccxl).

De midsiuwske tsjerke wie in lyts gebou mei dikke steunbearen mei in nei alle gedachten frijsteande toer mei sealtek. De toer waard yn 1689 ôfbrutsen en ferfongen troch in koepel op it tsjerkegebou. Yn de 19e iuw fûnen der oan it midsiuwske tsjerkje ferskillende ferbouwings plak, mar yn 1872 folge folsleine ôfbraak en ferfanging troch it hjoeddeiske gebou. Dêrby ferlear de tsjerke de tradisjonele eastlike orriïntaasje en draaide it koer fan de tsjerke nei it westen ta mei de yngong op it easten oan de nije púndyk fan 1866. De grêfsarken fan de âlde tsjerke krigen net wer in plak yn de nijbou en gyngen nei it museum of ferdwûnen ûnder de grûn 

By de restauraasje fan it tsjerkegebou yn 1992 waard der in sarkofaachlid fan reade sânstein fûn en in sark út 1337, mooglik fan de earste pastoar fan Sibrandahûs. 
   
## Ynterieur
De preekstoel stamt noch út de âlde tsjerke en wurdt op 1640 datearre. It rêchskot en it klankboerd binne lykwols fan jongere datum. Yn 1920 krige de tsjerke de glês-yn-lead-ramen.
   
De klok yn de toer datearret fan 1540 en is getten trocht Geart fan Wou II en Jehannes ter Steghe. It oerwurk fan de tsjerke datearret út 1627 en waard yn 1978 yn opdracht fan Doarpsbelang restaurearre.


Interieur naar het westen - Sybrandaburen - 20199601 - RCE.jpg|Ynterieur mei oargel yn 1959
Interieur naar het oosten - Sybrandaburen - 20199602 - RCE.jpg|Ynterieur mei preekstoel yn 1959


## Oargel
It ienmanualige oargel mei oanhongen pedaal waard yn 1903 troch Bakker & Timmenga út Ljouwert boud. It oargel waard yn 2009-2010 restaurearre en de disposysje is noch itselde as fan 1903.  

## Keppeling om utens
* PKN De Lege Geaën
* Disposysje oargel
Tsjerke fan Goaiïngea

De **Tsjerke fan Goaiïngea** is de eardere herfoarme tsjerke fan it doarp. It is tsjintwurdich in sintrum foar kulturele aktiviteiten en sa út en troch wurde der noch tsjerketsjinsten fierd.

## Funksje
De tsjerke fan Goaiïngea waard yn 2014 troch de PKN-gemeente De Lege Geaën oerdroegen oan de "Stichting Kerkgebouw" en wurdt tsjitnwurdich brûkt foar rou- en troutsjinsten, foar eksposysjes, oare kulturele aktiviteiten en út en troch in tsjerketsjinst fan de PKN. 

## Skiednis

De midsiuwske tsjerke fan Goaiïngea wie grutter as it hjoeddeiske tsjerkegebou en datearre út de 14e iuw. Yn 1758 waard dy midsiuwske tsjerke ferfongen troch de tsjerke fan no. De sealtektoer bleau lykwols noch in lytse tritich jier stean en waard yn 1787 ferfongen troch it setten fan in houten tuorke op de sealtsjerke.  

## Ynterieur
It autentike tsjerkeynterieur bleau ek nei de feroaring fan de funksje as kultureel sintrum yntakt. De tsjerke hat in preekstoel út 1759, dy't makke is troch Mathijs Gorp. Ut de midsiuwske tsjerke komme de flierstiennen ûnder de toer. De skuorde klok, dy't yn 1342 troch Stephanus getten waard, is nei in restauraasje troch Klokkenjitterij Royal Eijsbouts yn Asten yn maaie 2019 wer ophongen.. It mechanyske oerwurk datearret út de 16e iuw en waard yn 1981 restaurearre.

## Oargel
Om 1800 hinne krige de tsjerke foar it earst in piipoargel. It ynstrumint waard yn 1900 ferfongen troch in oargel fan Bakker & Timmenga.   
 
## Keppeling om utens
* Disposysje en ôfbyld oargel
* PKN De Lege Geaën
Nikolaastsjerke (Poppenwier)

De **Nikolaastsjerke** wie de eardere herfoarme tsjerke fan Poppenwier. De tsjerke is al sûnt de jierren 1980 bûten gebrûk steld.

## Skiednis
De tsjerke waard yn 1860 boud neffens in ûntwerp fan Rommert Bleeksma út Raerd, nei't de midsiuwske tsjerke te brekfallich woarn wie en ôfbrutsen wurde moast. 

Sûnt 1978 koe de lytsere herfoarme gemeente de kosten fan it ûnderhâld net mear opbringen en dêrom waard it gebou yn 1983 oerdroegen oan de "Stifting ta behâld fan de Tsjerke fan Poppenwier". Nei in restauraasje waard de tsjerke yn 1986 as aula yn gebrûk nommen.

## Ynterieur
It ynterieur fan de tsjerke is yn de kleuren roze en griis farve. De seishoekige preekstoel soe ôfkomstich wêze út Jirnsum en hat op de hoeken ferguld houtsnijwurk. 

Foar de preekstoel leit in âlde sark út 1558 fan de op 10 desimber 1543 ferstoarne Lieuwe Hettes fan Albada, grytman fan Raerderhim, en syn frou Frouck fan Roorda. De sark krige by de restauraasje fan de tsjerke in oar plak mar hold de âlde orriïntaasje.    

It oerwurk yn de toer datearret út 1578 en heart ta de âldste oerwurken fan Fryslân.
Hans Monses Hettema

**Hans Monses Hettema** (Boalsert, 11 juny 1761 – dêre, 9 febrewaris 1823) wie in politikus yn de tiid fan de Bataafske Republyk.

## Biografy
Hettema wie ien út it Fryske laach De Haan Hettema. Hy wie in soan fan wolkjimmer en keapman Monse Hanses Hettema (1730-1766) en Antje Anskedr (1731-1809). Hy boaske yn 1783 oan Jantje Gerbens van Albada (1763-1834) en krige mei har tsien bern (dêr't sân fan jong stoaren).

Hettema wie keapman, distillearder en brâner yn Boalsert. Yn 1787 wykte er út nei Sint-Omaars om yn 1795 werom te kommen. Hy waard dêrnei lid fan de munisipaliteit fan Boalsert. Fan 23 juny 1796 oant 8 maart 1798 wied er lid fan it bestjoer fan Fryslân. Op 24 septimber 1798 waard er keazen ta lid fan it *[[Fertsjintwurdigjend Lichem|Vertegenwoordigend Lichaam]]*, oftewol de Earste Keamer fan de Bataafske Republyk foar it distrikt Wolvegea; dat soe er bliuwe oant 17 oktober 1801, oant de sameamde tredde steatsgreep wêrnei't dy keamer net mear gearkaam. Hettema naam doe gjin politike funksjes mear oan. Hy wie fan 1811 oant 1814 noch wol adjunkt-maire fan syn bertestêd.
Martenstsjerke (Skearnegoutum)

De **Martenstsjerke** oan de Achterbuorren yn Skearnegoutum is it tsjerkegebou fan de PKN-gemeente Skearnegoutum-Loaijingea.

## PKN-gemeente
De PKN gemeente Skearnegoutum-Loaiïngea bestiet offisjeel sûnt 1 jannewaris 2005. Fanôf 1 jannewaris 1990 oant dy datum foarmen de herfoarme gemeente en grifformearde tsjerke in federaasje. Al yn 1994 waard de grifformearde tsjerke oan de Legedyk ferkocht oan in stoffearder. Sûnt dy tiid is der noch ien protestantske tsjerke yn Skearnegoutum, de Martenstsjerke. It Martenshûske wurdt brûkt as tsjerklik sintrum.

## Bouskiednis
Op 1 juny 1861 lei de soan fan de dûmny, Rinze Kijlstra, de earste stien foar de herfoarme tsjerke fan Skearnegoutum. De tsjerke ferfong de midsiuwske tsjerke út de 11e iuw. Troch it tichtsmiten fan it westlike diel fan de feart om de tsjerke fersakke de âlde tsjerke en wie dy brekfallich woarn. Om oan jild te kommen foar in nije pastory út 1864 waard in grut diel fan de fruchtbere grûn fan de terp ôfgroeven.

De tsjerke waard yn 2006 nei in restauraasje op 'e nij yn gebrûk nommen. Yn 2019 folge de restauraasje fan de toer.

## Ynterieur
By de restauraasje fan 2006 waarden de âlde banken ferwidere. De moderne banken foar de gemeente binne ôfkomstich út de yn 2005 sletten Rehobothtsjerke fan Sumar. Om de tsjerke geskikt te meitsjen foar multifunksjoneel gebrûk binne de foarste rigen banken ferfongen troch stuollen. It trijesidich sletten koer is wat ferhege. De preekstoel bleau op it âlde plak oan de meast eastlike muorre en wurdt oan wjerssiden flankearre troch de banken fan de tsjerkerie.  
## Oargel
It twamanualige oargel mei in haadwurk en boppewurk waard yn 1862 troch Willem Hardorff út Ljouwert boud. De oargelmakker brûkte by de bou de wynlade en it piipwurk fan it oargel dat Pieter Jans Radersma út Wiuwert yn 1841 brûkte foar de bou fan it oargel yn de midsiuwske tsjerke.

## Keppeling om utens
* Kerkplaza Nederland: PKN-gemeente Skearnegoutum-Loaijingea
* It Hardorff-oargel (''Orgels in beeld'') op Youtube
* Orgelsite: disposysje oargel
Caroline Kaart

**Caroline Kaart**, berne as **Caroline Paterson Raitt** (Blackness (Skotlân), 21 desimber 1931 – Laren NH, 15 septimber 2020) wie in Skotsk-Nederlânske opera-sjongster, presintatrise en sjonglearares. Nei har trouwen mei de tenoar en toanielspiler Hans Kaart wenne hja yn Nederlân. Kaart ferstoar lykwols al yn juny 1963 nei in mislearre earoperaasje yn Lugano, Switserlân.

Kaart bleau yn Nederlân en soe in muzikaal telefyzjeprogramma presintearje, neamd *Een liedje met Caroline*, dat regissearre waard troch Willy van Hemert. Sy trouden yn 1969. Acht jier letter, yn 1977, giene se lykwols byinoar wei. Dêrnei brûkte se de namme fan har earste man wer.

It die bliken dat se in breed ûntwikkele sjongster wie. Har stim siet tusken dy fan mezzosopraan en alt yn. Se hat optreden yn de Royal Albert Hall yn Londen by in jubileumkonsert foar keninginne Elizabeth II. Se spile yn musicals, lykas *Amerika Amerika* (1982) fan Jos Brink, dêr't se de rol fan Rea de Vries-Rafalowitz yn hie, en yn 2002 yn *Blijvend applaus*, yn de rol fan Cecily. Ek wie bekend dat se graach optrede mocht mei ferskate koaren, sawol tsjerke- as seemanskoaren.

Dêrnjonken wie hja jierren de fêste presintatrise fan it populêre radioprogramma *Klassiek met Caroline* foar de AVRO op Radio 4. Dat die se tegearre mei Joop Stokkermans, dy't har súntsjes op de piano begeliede wylst sy har oankundigingen die. Yn 2002 waard se nei 23 jier troch de AVRO ferfongen, wat har abslút net sinnige.

Se wie noch wol dwaande mei it jaan fan sjongles. Yn har eardere wenplak Blaricum is de Stichting Caroline Kaart festige, dy't de beoefening van poadiumkeunst befoarderet. Yn 1982 waard se ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau. 

Caroline Kaart stoar yn 2020 yn de âldens fan 88 jier yn it Rosa Spier Hûs yn Laren.
Aartsfader

In **aartsfader**, of yn ferkoarte mar teminsten like gongbere foarm **aartsfaar**, is yn 'e bibelske kontekst ien fan 'e stamheiten dêr't de âlde Israeliten fan ôfstammen. It byhearrende eigenskipswurd is **aartsfaderlik**. 

## Utlis
Yn 'e inge sin wurdt mei de term 'aartsfaders' ferwiisd nei Abraham, dy syn soan Izaäk en syn pakesizzer Jakob. Dy trije figueren libben yn it saneamde aartsfaderlike tiidrek (20e oant 18e iuw&nbsp;f.Kr.) en se spylje in wichtige rol yn it bibelboek *[[Genesis (bibelboek)|Genesis]]*, dat foar in grut diel harren libben beskiuwt. De abrahamityske religyen (dy't ferneamd binne nei Abraham), wêrûnder it joadendom, it kristendom en de islaam, trasearje harren oarsprong werom nei de trije aartsfaders. 

Yn bredere sin kin de term 'aartsfaders' ek brûkt wurde foar de tweintich manlike stamheiten tusken Adam (de earste minske) en Abraham yn. De earsten dêrfan wurde ek wol de antediluvyske aartsfaders neamd, d.w.s. de aartsfaders fan foar de Sûndfloed. Fierders wurde ek de tolve soannen fan Jakob en de beide soannen fan Joazef wol ta de aartsfaders rekkene. De froulike wjergader fan 'e aartsfader is de **aartsmem**, in term dy't folle minder brûkt wurdt as 'aartsfader'. 

## Aartsfaders
### Antediluvyske aartsfaders
*Adam
*Set
*Enosj
*Kenan
*Mahalaleël
*Jêred
*Henoch
*Metûsjelach
*Lamech
*Noäch
*Sem

### Postdiluvyske aartsfaders
*Noäch
*Sem
*Arpachsjad
*Sjêlach
*Eber
*Pêleg
*Reû
*Serûg
*Nachor
*Têrach
*Abraham
*Izaäk
*Jakob

### Tolve soannen fan Jakob en twa soannen fan Joazef
*Rûben
*Simeon
*Levy
*Juda
*Dan
*Naftaly
*Gad
*Azer
*Issaskar
*Sebûlon
*Joazef
**Efraïm
**Manasse
*Benjamin

## Aartsmemmen
*Sara, de frou fan Abraham
*Rebekka, de frou fan Izaäk
*Léa en Rachel, de froulju fan Jakob
Bridge of Spies

*Bridge of Spies, letterlik: "Spionnebrêge", in Ingelske bynamme foar de Glienicker Brücke yn Berlyn, dêr't ûnder de Kâlde Oarloch fjouwer útwikselings fan spionnen plakfûnen
*''Bridge of Spies'' (album), in album út 1987 fan T'Pau 
*''Bridge of Spies'' (boek), in boek út 2010 fan Giles Whittell
*''Bridge of Spies'' (film), in Amerikaanske film út 2015 ûnder rezjy fan Steven Spielberg
Manisjtûsjû

**Manisjtûsjû** (Akkadysk: 𒈠𒀭𒅖𒌅𒋢, *Maništušu*; ? – 2255 f.Kr.) wie de trêde kening fan it Akkadyske Ryk, dy't regearre yn 'e earste helte fan 'e trijeëntweintichste iuw&nbsp;f.Kr. Hy wie de soan fan Sargon fan Akkad en de opfolger fan syn broer Rimûsj. Hy wreide it ryk fierder út. Krekt as Rimûsj foar him kaam er oan syn ein doe't er fermoarde waard troch in gearspanning yn syn eigen hofhâlding.

## Libben
### Komôf
Manisjtûsjû wie de soan fan Sargon fan Akkad, de stifter fan it Akkadyske Ryk, en dy syn oarehelte, keninginne Tasjlûltûm. Wannear't er krekt berne waard, is ûndúdlik, mar mooglik wie dat noch foàr 2300&nbsp;f.Kr. Hy hie teminsten trije bruorren: Rimûsj, dy't foàr him kening wie, en fierders Sjû-Enlil en Ilaba'is-takal. Ek hied er teminsten ien suster, de preesteresse en dichteresse Enhedûanna. 

### Regear
Manisjtûsjû folge syn broer Rimûsj yn of omtrint 2270&nbsp;f.Kr. op, nei't dy wierskynlik om it libben kommen wie by in gearspanning troch guon hôvelingen. Mei't Rimûsj alle opstannen yn it Akkadyske Ryk delslein hie dy't nei de dea fan harren heit, Sargon fan Akkad, yn 2279&nbsp;f.Kr. of 2284&nbsp;f.Kr. útbrutsen wiene, hie Manisjtûsjû de hannen frij om it ryk fierder út te wreidzjen. Hy joech dêrta lieding oan ferskate fjildtochten nei fiere lannen.

Neffens in passaazje út ien fan syn ynskripsjes stie Manisjtûsjû oan it haad fan in Akkadyske float dy't de Perzyske Golf delsylde om in seeslach oan te gean mei in koälysje fan 32 keningen út wat no de Feriene Arabyske Emiraten en Omaan binne. Hy fersloech harren en plondere dêrnei de stêden en sulverminen yn dy kontreien. Fierders stjoerde er in float de rivier de Tigris del dy't hannel dreau mei 37 oare lannen. 

Manisjtûsjû ferovere de stêd Sjirasûm yn Elam en stelde oer dat lân de Akkaadjer Esjpûm as militêre gûverneur oan, wylst er Pasjime, oan 'e kust fan 'e Perzyske Golf, ûnder it bewâld brocht fan 'e Akkadyske gûverneur Ilsjû-rabi. Tichter by hûs boude er om 2260&nbsp;f.Kr. hinne de ferwoastge timpel fan 'e goadinne Inanna yn Ninevee wer op.

### Dea en opfolging
Omtrint 2255&nbsp;f.Kr. waard Manisjtûsjû fermoarde by in gearspanning binnen syn eigen hôfhâlding, krekt sa't syn broer Rimûsj earder oerkommen wie. Hy waard as hearsker oer it Akkadyske Ryk opfolge troch syn soan Naram-Sin.
Bombshell

"**Bombshell**" of "**Bombshells**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

**bombshell*, it Ingelske wurd foar "granaatskerf", teffens in sprektaalterm foar "seksueel tige oantreklike frou"

## Films
*''Bombshell'' (film út 1933), in Amerikaanske film út 1933
*''Bombshell'' (film út 1997), in Amerikaanske film út 1997
***', in Amerikaanske dokumintêre út 2017

==Literatuer==
***', in biografy fan David Stenn út 1993
*''Bombshells'' (koart ferhaal), in koart ferhaal fan Jim Butcher út 2013

## Muzyk
*Bombshel, in Amerikaansk countryduo (gauris misstavere as Bombshell)

*''Bombshell'' (album fan Hydrogyn), in album fan Hydrogyn út 2006
*''Bombshell'' (album fan King Creosote), in album fan King Creosote út 2007

*''Bombshell'' (liet fan Powerman 5000), in liet fan Powerman 5000 út 2001

## Oar
*''Bombshell'' (fideospultsje), in fideospultsje út 2016
*''Bombshell'' (tillefyzjesearje), in Britske tillefyzjesearje út 2006
*''Bombshell'' (toanielstik), in toanielstik fan 'e Australyske toanielskriuwster Joanna Murray-Smith út 2004