open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gododdinen

De **Gododdinen** (**Gododdin**)  wienen Britsk folk fan noardeast Brittanje (noardeast Ingelân en súdeast Skotlân) yn de sub-Romeinske tiid, yn it gebiet dat bekend is as *Hen Ogledd* of 'it Alde Noarden'. Hja binne it ûnderwerp fan it 6e iuwske Welske gedicht *[[Y Gododdin]]*, dat de Slach fan Catraeth betinkt en taskreaun wurdt oan Aneirin. 

De namme *Gododdin* is de moderne Welske foarm, fia it Ald Welske *Guotodin* ôflaat fan it Britonske wurd *[[Votadini]]*, dat foar komt yn Grykske teksten út de Romeinske tiid.

## Keninkryk
It is net krekt bekend hoe fier at it keninkryk fan de Gododdinen rikte, mooglik fan de kriten om Stirling oant it keninkryk *[[Bernicia|Bryneich]]* (Bernicia), mei de Lothiaanske Skotske Borderregio fan eastlik Skotlân. It waard yn it westen begrinzge troch it Britonske Keninkryk Strathclyde en yn it noarden troch de Pikten. It folk dat yn Clackmannanshire libbe, wie bekend as de Manaw Gododdin. Neffens de tradysje wennen de pleatslike keningen út dat tiidrek yn *Traprain Law* en *Din Eidyn* (Edinboarch en faaks ek yn *Din Baer* (Dunbar).

Cunedda, neffens de leginde de stifter fan it Keninkryk Gwynedd yn noard-Wales, soe in Manaw Gododdin kriichshear west hawwe dy't yn de 5e iuw nei it súdwesten migrearre.

## Fierdere skiednis
Yn de 6e iuw waard Bryneich oanfallen troch de Angelen en waard bekend as Bernicia. De Angelen lutsen fierder nei it noarden ta. Yn likernôch 600 brochten de Gododdinen in leger fan 300 man by inoar om de Angelske festing Catraeth oan te fallen, faaks gie it om Catterick yn Noard Yorkshire. De Britten ferlearen de slach dy't yn it gedicht *[[Y Gododdin]]* betocht waard.

Yn 638 waard *[[Edinboarch|Din Eidyn]]* (dizze namme kin in anagronisme wêze), it (Edinboarch) fan no, belegere en ynnomd troch de Angelen, want de Gododdinen lykje yn dy snuorje ûnder it bewâld fan Bernicia te wêzen. Oft de lânseigen befolking ferdreaun is of dat hja opgien binne yn de Angelen is net dúdlik. Bernicia waard part fan Northumbria en wie yn 954 ynnaam troch it Deenske keninkryk Jorvik (York). Net folle letter kaam dit keninkryk ûnder it ferienige Ingelân en yn 1018 brocht Malcolm II de regio oant de  rivier Tweed ta ûnder Skotsk bewâld.

## Sjoch ek
* Mynyddawg Mwynfawr

## Literatuer
* Ian Armit (1998). *Scotland's Hidden History* ISBN 0-7486-6067-4
* Kenneth H. Jackson (1969). *The Gododdin: The Oldest Scottish poem* (Edinboarch: University Press)
* Stuart Piggott (1982). *Scotland Before History* (Edinboarch: University Press) ISBN 0-85224-348-0
* W.J. Watson (1926, 1986). *The History of the Celtic Place-Names of Scotland: being the Rhind lectures on archaeology (expanded) delivered in 1916.* (Edinboarch, Londen: W. Blackwood & Sons, 1926; Edinboarch: Birlinn, 1986, werprint). ISBN 1-874744-06-8
Ald Burger Weeshûs (Snits)

It **Ald Burger Weeshûs** fan Snits waard yn 1581 stifte, nei de Reformaasje. It Weeshûs krige it behear oer besittings fan de kleasters Groendijk, Nazareth en het Kruizebroederkleaster. Dy leinen yn en om Snits hinne en waarden mei de herfoarming opheft.  Tsjintwurdich ferpachtet de stichting it Old Burger Weeshuis noch lannen by njoggen pleatsen, earder Burger Weeshuys pleatsen neamd. Yn Loaiïngea stiet noch de weeshûspleats Pasveer mei in gevelstien fan it Ald Burger Weeshûs.

De opbringsten út dy besittings waarden yn it earstoan allinnich brûkt foar de fersoarging fan de Snitser stedswezen.
Paralympyske Simmerspullen 1964

De **IIe Paralympyske Simmerspullen** waarden yn 1964 hâlden yn it Japanske Tokio, dêr't dat jier ek de Olympyske Simmerspullen hâlden waarden. Dit wie de lêste kear dat de Paralympyske Spullen yn itselde lân organisearre waarden as de Olympyske Spullen. It soe noch oant 1988 duorje foardat de Olympyske Spullen en de Paralympyske Spullen wer yn itselde lân organisearre waarden.

## Medaljespegel

## Sporten

## Dielnimmende Lannen

## Sjoch ek
* Paralympyske Spullen

## Keppelings om utens
*offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Sybadastate

**Sybadastate** lei oan de Hege Hearewei ten westen fan Marrum yn de gemeente Ferwerderadiel, wat noardliker as Botniastate. Op it stee stiet no in pleats.

Sibada waard foar it earst neamd yn 1382 as Zibadehusen. As aadlik hûs rekke it yn it begjin fan de 15e iuw bûten gebrûk omdat de erfdochter troude mei de oanbuorjende haadling Botnia.
Troch de ferearing fan Us Leaffrou fan 's-Hertogenbosch fûn de bewenner fan Zibadehusen *in die prochi geheyten Meerhem* yn 1382 genêzing (*Mirakelen van Onze Lieve Vrouw te 's-Hertogenbosch*, Tilburg 1978, 189). In dochter fan de Sibada's troude  midden 15e iuw mei de letter (1462) yn in gefjocht omkommen Tzaling Botnia fan de neistlizzende Botniastins. 
Harren soan Fecke Botnia, troud mei Ayl Gatzes Juwsma út Rinsumageast, wie fan 1481 - 1491 eigener. Dêrnei erfde harren soan Juw Botnia, ridder, ried Hof fan Fryslân, 1524 grytman Ferwerderadiel de state. Lykas by Botniastate al neamd is troude hy mei Fokel Juwsdochter fan Hottinga en wenne yn Frjentsjer. Harren soan en erfgenamt jonge Juw Botnija wenne yn Weidum en wie yn 1540 eigener fan Sibada.
Oft hja it troch fererving of troch keap yn besit krigen hat, mar yn 1640 wie de state eigendom fan “Juffr. Tiemp van Wyckel” lykas it stimkohier fermeldet. De brûker wie doe Pyter Jansen. Yn 1698 en 1700 fermelde de stim- en floreenkohieren de namme fan dr. Abelus Siccama dy 't optreedt foar syn frou dy't eigenaresse is fan it goed. Brûker is dan Claes Jansen en yn 1728 syn soan Jan Claessen wylst as eigenaresse fermeld wurdt Dieuke Horatii, widdo Siccama dy't dus yn 1698 en 1700 ek al eigenaresse wie mar net by namme neamd waard. Yn it kadaster wurdt yn 1832 de namme fan Jan Lieuwes Bosch neamd dy yn de mande mei oaren eigener is.

Yn 1511 en 1540 wie *Sijbada goet* in pachtpleats fan de Botnia's. It wapen Sibeda figurearre doe noch yn de kertiersteaten fan de Botnia's.

Op it plak dêr't *in de Nieuwe Tijd eene plaats Sijbada State aan den Hooge Heerenweg stond*, sa't it floreenkohier fan 1850 him neamt, stiet ek tsjintwurdich noch in pleats mei dy namme. De pleats Sybaedastate hat oan de eftergevel fan de skuorre in stichtingsstien 'Gesticht door Douwe Klases Ozinga 1844'. It wenhûs is 20e-iuwsk.

## Eigeners
* 1382 ?NN te Zibadehusen yn Marrum
* NN Sibeda. 
* NN NNsdr Sibeda en Tzaling Botnia
* 1481 – 1491 Fecke Botnia
* Juw Botnia en Fokel Juwsdr Hottinga
* 1540 Juw Botnija jr. 
* 1640 Tiemck van Wyckel
* 1698, 1700, 1728 Dieuke Horatii
* 1832 Jan Lieuwes Bosch en mei eigener
Sportpark De Bosk

**Sportpark De Bosk** is it sportpark en stadion fan de Harkemase Boys. It sportpark bestiet út mei-inoar fiif fjilden, ien haadfjild, twa byfjilden en twa treningsfjilden. Om it haadfjild hinne stiet in stadion dêr't 5.000 minsken yn kinne. It stadion hat in sittribune oan de westkant fan it fjild, mei 450 oerdutsen sitplakken. Oan de eastkant stiet in oerkape steantribune, dy jout plak oan 2.500 minsken. 

Om it haadfjild hinne steane 8 ljochtmêsten mei 20 lampen dy't in trochsneed ljochtopbringst hawwe fan 273 lux. Dat is rom boppe de eask fan de KNVB, dy't de limyt op 200 lux steld hat. De ljochtpunthichte leit op 15 meter.

It kluphûs fan Sportpark De Bosk hat yn 2005 in grutte ferbouwing en útwreiding krige. It klupgebou hat in eigen romte foar de supportersferiening. En ek foar de sponsorgroep fan de Harkemase Boys is in eigen romte realisearre by de ferbouwing, op de earste ferdjipping hawwe hja de romte 'Dyksicht' ta harren foldwaan.

Fuotbalklup Fuotbalferiening Harkema-De Pein spilet ek op Sportpark De Bosk. Dy klup hat lykwols de beskikking oer oare fjilden en in apart klupgebou.

Al in skoft binne hja dwaande mei it oanlizzen fan in keunstgersfjild op Sportpark De Bosk. Mar der is gjin mearderheid yn de gemeenterie fan Achtkarspelen fûn om dêr jild foar frij te meitsjen.
Paralympyske Simmerspullen 1960

De **Ie Paralympyske Simmerspullen** waarden yn 1960 flak nei de Olympyske Simmerspullen yn it Italjaanske Rome hâlden. Der diene 21 lannen en 400 sporters mei oan dizze earste Paralympyske Spullen.

## Medaljespegel

## Sporten
Dit jier stiene tidens dizze earste Paralympyske Spullen 8 sporten op it programma

## Sjoch ek
* Paralympyske Spullen
* Olympyske Simmerspullen 1960

## Keppelings om utens
*offisjele webside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee
Keninkryk Powys

**Powys** wie in midsiuwsk keninkryk yn Wales. It soe yn 't earstoan regearre wêze troch de *Gwerthernion*-dynasty, dy't har komôf weromfierde oant Vortigern en Prinsesse Sevira, de dochter fan Mascen Wledic. Yn 616 krige Powys skeel mei Aethelfrith fan Northumbria, faaks omdat it keninkryk him net trochlitte woe foar in strafekspedysje tsjin Gwynedd. By Chester yn Ingelân ûntstie fjochterij dat troch de Angelsaksen wûn waard.

Der wienen iderkear wer konflikten mei Mercia, dat kening Offa boude Offa's Dyke as ferdidigingsliny tsjin de Welsh. Dizze wâl wie sûnt in lang skoft tiid de grins tusken Mercia en Powys.

Yn 855 erfde Rhodri de Grutte Powys en hy ferienige it mei Gwynedd.

## Keningen fan Powys
* Gwrtheyrn 
* Cadeyern Fendigaid 430 - 447 
* Cadell Ddyrnllwg s. 447 - 460
* Rhyddfedd Frych s. 480
* Cyngen Glodrydd s. 500
* Pasgen ap Cyngen s. 530
* Morgan ap Pasgen s. 540
* Brochwel Ysgithrog s. 550
* Cynan Garwyn (? – 610)
* Selyf ap Cynan (610 – 613)
* Manwgan ap Selyf (613)
* Eiludd Powys (613 – ?)
* Beli ap Eiludd nei 655
* Gwylog ap Beli (695? – 725)
* Elisedd ap Gwylog (725 – 755?)
* Brochfael ap Elisedd (755? – 773)
* Cadell ap Elisedd (773 – 808)
* Cyngen ap Cadell (808 – 854) 
* Rhodri Mawr (854 – 878)
* Merfyn ap Rhodri (878 – 900)
* Llywelyn ap Merfyn (900 – 942) 
* Hywel Dda (942 – 950) 
* Owain ap Hywel (950 – 986) 
* Maredudd ap Owain (986 – 999)
* Llywelyn ap Seisyll (999 – 1023)
* Rhydderch ap Iestyn (1023 – 1033)
* Iago ap Idwal (1033 – 1039)
* Gruffydd ap Llywelyn (1039 – 1063)
* Bleddyn ap Cynfyn (1063 – 1075)
* Iorwerth ap Bleddyn 1075 - 1103 
* Cadwgan ap Bleddyn (1075 - 1111
* Owain ap Cadwgan (1111 - 1116
* Maredudd ap Bleddyn (1116 – 1132)
* Madog ap Maredudd (1132 – 1160)
World League follybal

De **World League follybal** is in kampioenskip follybal foar manlju, dat jierliks hâlden wurdt. It is it langste en rykste ynternasjonaal kampioenskip organisearre troch de FIVB. De earste edysje wie yn 1990. De World League follybal foar froulju hjit World Grand Prix follybal. Der dogge 16 lannen mei dy't fan fiif ferskate wrâlddielen komme.

## Dielname
Brazylje en Itaalje binne de ienige lannen dy't oan alle edysjes fan de World League meidien hawwe.

## Medaljes


## Medaljespegel

* *By de medaljes fan Ruslân binne ek de medaljes fan de Sovjet-Uny meirekkene.*
* *By de medaljes fan Servje binne ek de medaljes fan Joegoslaavje en Servje en Montenegro meirekkene.*

## Sjoch ek
* Follybal op de Olympyske Simmerspullen
* Wrâldkampioenskip follybal
* Europeesk kampioenskip follybal
* World Grand Prix follybal
* European League follybal
Eckhart Tolle

**Eckhart Tolle**, berne as *Ulrich Tolle* (Lünen, 16 febrewaris 1948) is in Dútske learaar en skriuwer op it mêd fan spiritualiteit.

Tolle waard berne yn Dútslân. Fan syn trettjinde jier ôf wenne hy by syn heit yn Spanje en doe't er tweintich wie ferfear hy nei Ingelân. Omdat er nei de middelskoalle gjin ferfolchoplieding dien hie, moast er yn de jûnen in oplieding dwaan om him te kwalifisearjen foar de universiteit. Ferfolgens gie er nei de Universiteit fan Londen en de Universiteit fan Cambridge.

Op syn njongentweintichste makke er neffens eigen sizzen in 'spirituele transformaasje' troch dy't it begjin markearre fan syn bestean as spiritueel riedsman en learaar. Hy wennet tsjintwurdich yn de Kanadeeske stêd Vancouver.

## Wurken
Tolle is yn dizze tiid foaral bekend om de spirituele boeken dy't er skreaun hat en jildt as in moderne mystikus. 

It earste boek dat er skreau, "The Power of Now", wie in bêst-seller. Dat wurk waard oerset yn mear as 30 ferskillende talen. De Amerikaanske talkshowhost Oprah Winfrey beskôget "The Power of Now" as ien fan har favorite boeken.

Tolles meast resinte boek, "A New Earth" ú 2008, wie allyksa in súkses en is ek in protte fan ferkocht. 

Yn jannewaris 2008 selektearre Oprah Winfrey "A New Earth" yn har "Oprah's Book Club" seleksje, begeliede troch in 10-wiken "live online seminar" (of "webinar") mei Tolle. 

Op 30 oktober 2010 iepene Eckhart Tolle de moanne fan de spiritualiteit mei in taspraak fan twa oeren oer "tiid meitsjen" yn De Doelen yn Rotterdam.

## Bibliografy
### Nederlânske fertalingen
* *De Kracht van het Nu* Utjouwerij Ankh-Hermes 
* *De Kracht van het Nu in de praktijk* Utjouwerij Ankh-Hermes 
* *De Stilte Spreekt* Utjouwerij Ankh-Hermes 
* *Een Nieuwe Aarde, De uitdaging van deze tijd.* Utjouwerij Ankh-Hermes 

### Ingelsktalich wurk
* *The Power of Now: A Guide to Spiritual Enlightenment*, New World Library, ISBN 1-57731-152-3 (HC) ISBN 1-57731-480-8 (PB)
* *Practicing the Power of Now: Essential Teachings, Meditations, and Exercises from The Power of Now*, New World Library, ISBN 1-57731-195-7 (HC)
* *Stillness Speaks: Whispers of Now*, New World Library, ISBN 1-57731-400-X 
* *A New Earth: Awakening to Your Life's Purpose*, Dutton, ISBN 0-525-94802-3

### DVD
* *[http://video.google.com/videoplay?docid=2546949894540352546# The Flowering of Human Consciousness: Everyone's Life Purpose]*, Namaste Publishing, Inc., 2001 ISBN 1-59179-154-5
* *Eckhart Tolle's Findhorn Retreat - Stillness Amidst The World*, New World Library, ISBN 1-57731-509-X

## Keppelingen om utens
* Offisjele webside fan Eckhart Tolles
* Eckhart Tolle syn fideokanaal
Rodry de Grutte

**Rodry de Grutte** (Welsk: **Rhodri Mawr**; Ingelsk: **Roderick the Great**) (±  820 – 878) wie kening fan Gwynedd fan 844 oant syn dea. Hy wie de earste Welsk hearsker dy't 'Grutte' neamd waard, en de earste dy't it bewâld fierde oer it grutste part fan it Wales fan no. Hy wurdt as "Kening fan de Britten" oantsjut yn de *[[Annalen fan Ulster]].*  Yn lettere geskriften wurdt er ek wol "Kening fan Wales" neamd, mar feitlik hat er nea oer hiel Wales hearske en yn syn tiid waard dy term ek net brûkt om him te beskriuwen.

## Stambeam en erfenis
As soan fan Merfyn Frych, kening fan Gwynedd, en Nest ferch Cadell út de dynasty fan Powys, wie er erfgenamt fan it Keninkryk Gwynedd nei de dea fan syn heit yn 844.

Doe't syn omke fan memmekant Cyngen ap Cadell, hearsker oer Powys, op in pelgrimaazje nei Rome yn 855 kaam te ferstjerren, erfde Rodry Powys. Doe't yn 872 Gwgon, hearsker oer Seisyllwg yn súdlik Wales by in ûngemak fersûpte, foege er dy syn keninkryk by sines troch te boaskjen oan Angharad fan Seisyllwg, Gwgon syn suster en erfgenamt. Sa waard er op freedsume wize hearsker oer it grutste part fan Wales.

## Ferset tsjin de Denen
Rodry hie te krijen mei oanfallen fan de Ingelsken en ek hieltyd mear mei dy fan de Denen, dêr't fan beskreaun stiet dat hja Anglesey yn 854 plonderen. Yn 856 fersloech Rodry de Denen lykwols dêr't harren lieder Gorm (ek wol: Horm) by sneuvele. 

Yn 876 wie der wer in slach tsjin de Noarske ynfallers op Anglesey, wêrnei't Rodry nei Ierlân flechtsje moast.

## Delgong en dea
Doe't er in jier letter weromkaam, soe er troch de Ingelsken ûnder Alfred de Grutte deadien wêze, mar it is net krekt bekend hoe't dat om en ta gien is. Doe't syn soan Anarawd ap Rhodri in pear jier letter in oerwinning behelle op de Mersjers, hjitte dat yn de annalen  "God's wraaknimming foar Rodry". 

## Opfolging
Rodry liet rije soannen nei:

Anarawd ap Rhodri, syn opfolger, dy't kening fan Gwynedd waard;

Cadell ap Rhodri, dy't Dyfed ferovere, dat letter troch syn pakesizzer Hywel Dda by Seisyllwg foege waard en doe Deheubarth foarme.  Lykas syn pake soe Hywel hearsker oer it meastepart fan Wales wurde; en

Merfyn ap Rhodri, dy't kening fan Powys waard.

## Keppelings om utens
* Rodry de Grutte 
* Rhodri Mawr - Kening fan Wales
Alpineskyen op de Paralympyske Winterspullen

**[[Alpineskyen]]** stiet al fan it begjin ôf op it programma fan de Paralympyske Winterspullen. Alpineskyen is in sport foar sporters mei in lichaamlike beheining.

## Klasifikaasje
De skyers wurde yn klassen yndield op basis fan har beheining. Dat klasifikaasjesysteem makket it mooglik dat sporters mei inselde funksjonearejn, mei inoar stride kinne.

* yn 1976 waarden de ferskillende klassen oanjûn mei romeinske sifers en somtiden oanfolle mei in A as in B.
* fan 1980 oant 2002 waarden de ferskillende klassen oantsjutten mei letters en sifers.
:**B** stie foar de klassen foar skyers mei fisuele beheinings.
:**LW1** oant en mei **LW9** stie foar de klassen mei skyers dy't nettsjinsteande har beheinings steande skye kinne.
:**LW10** oant en mei **LW12** stie foar de klassen foar skyers op sitsky's. 
* yn 1994 waarden de klassen LW10 oant en mei LW12 oantsjutten mei LW folge troch romeinske sifers.
* Fan 2006 ôf is it grutte ferskaat oan klassen werombrocht oant trije klassen. *Sittend*, *Steand* en *Fisueel Beheind*.

## Disiplines
* Alpine-kombinaasje - 1976 en 1980
* Ofdaling - fan 1984 ôfoant no
* Reuzeslalom - fan 1976 ôf oant no
* Slalom - fan 1976 ôf oant no
* Super-G - fan 1992 ôf oant no

## Sjoch ek
* Alpineskyen op de Olympyske Winterspullen
Alpineskyen op de Paralympyske Winterspullen 1976

De **[[Paralympyske Winterspullen 1976|Ie Paralympyske Winterspullen]]** waarden yn 1976 hâlden yn it Sweedske Örnsköldsvik. 

It wiene foaral Eastenrikers dy't oan it alpineskyen meidiene. Der waard wurke mei in puntesysteem.

## Alpine-kombinaasje
### Manlju

### Froulju

## Reuzeslalom
### Manlju

### Froulju

## Slalom
### Manlju

### Froulju

## Dielnimmende lannen alpineskyen 1976

## Sjoch ek
*Alpineskyen op de Olympyske Winterspullen 1976
Westerhûs

**Westerhûs** wie in state oan de Hege Hearewei ten westen fan Marrum yn de gemeente Ferwerderadiel, ten noardeasten fan de Westerhúsleane.

It bûten lei by twa kleasterpleatsen dy't nei de Reformaasje yn 1580 troch de oerheid yn beslach nomd waarden. 

Yn 1640 wienen se noch eigendom fan de Steaten fan Fryslân, dy't se yn 1644 ferkochten. Yn 1698 en 1700 wienen se eigendom fan Sioerd Tierckx Westerhuis, earst fermeld as skepen fan Ljouwert en letter as boargemaster fan Ljouwert. Hy sil mooglik bouhear west hawwe fan de bûtenpleats. Neffens it floreenkohier fan 1700 wie “Burgemeester Westerhuijs” sels brûker fan de 74 pûnsmiet (27 ha.) lân dy't hearde by “een plaats, Westerhuis state”.

Syn dochter Dieuwke boaske yn 1697 Johannes Wielinga dy't yn 1709 stoar. Hja liet as widdo yn 1723 in bank snije yn de tsjerke en bestelde yn 1724 in stek foar it bûten, beide by Jacob Sydses Bruinsma . Yn 1728 wurdt se noch neamd yn it stimkohier, wyls Johannes Martens dan brûker fan de pleats is. Yn 1832 is it gehiel eigendom fan J.W.M. baron Collot d’Escury te Leien.

## Eigeners
* oant 1580 kleastergoed
* 1580 – 1644 Steaten fan Fryslân
* 1698 Sioerd Tierckx Westerhuijs
* Dieuwke Westerhuis en Johannes Wielinga
* J.W.M. baron Collot d’Escury
Alpineskyen op de Paralympyske Winterspullen 1988

De **[[Paralympyske Winterspullen 1988|IVe Paralympyske Winterspullen]]** waarden yn 1988 hâlden yn it Eastenrykske Innsbruck. 

## Ôfdaling
### Manlju

### Froulju

## Reuzeslalom
### Manlju

### Froulju

## Slalom
### Manlju

### Froulju

## Dielnimmende Lannen Alpineskyen 1988

## Sjoch ek
* Alpineskyen op de Olympyske Winterspullen 1988
World Grand Prix follybal

De **World Grand Prix follybal** is in ynternasjonaal kampioenskip follybal foar froulju. It wurdt alle jierren hâlden, de earste edysje wie yn 1993. De World Grand Prix foar manlju hjit World League follybal.

## Medaljes


## Medaljespegel

## Sjoch ek
* Follybal op de Olympyske Simmerspullen
* Wrâldkampioenskip follybal
* Europeesk kampioenskip follybal
* World League follybal
* European League follybal
Alpineskyen op de Paralympyske Winterspullen 1984

De **[[Paralympyske Winterspullen 1984|IIIe Paralympyske Winterspullen]]** waarden yn 1984 hâlden yn Innsbruck, Eastenryk.

## Alpine-Kombinaasje
### Manlju

### Froulju

## Ôfdaling
### Manlju

### Froulju

## Reuzeslalom
### Manlju

### Froulju

## Slalom
### Manlju

### Froulju

## Dielnimmende lannen Alpineskyen 1984

## Sjoch ek
*Alpineskyen op de Olympyske Winterspullen 1984
Skipsgrêf

In **skipsgrêf** of **boatgrêf** is in begraafplak op it lân, út meast de iere midsiuwen, dêr't ien of mear ferstoane(n) by yn in skip of boat bedobbe waarden. 

In ferneamd foarbyld is it 7e iuwske skipsgrêf yn Sutton Hoo, Ingelân. Oare foarbylden binne it Gokstadskip en it Osebergskip, twa 9e iuwske Wytsingeskippen dy't yn Noarwegen fûn binne. Wierskynlik gie it om grêven fan foaroansteande minsken. Dizze skipsgrêven leinen ûnder in grêfhichte en hiene faak grêfjeften. Dit soarte fynsten hawwe wichtich west foar it witten oer de iere midsiuwen, en hawwe ek keunsthistoarysk en archeologysk belang.

## Sjoch ek
*Ibn Fadlan - jout in tsjûgeferslach fan in 10e iuwske Wytsinge skipsbegraffenis by wat no Balymer is.
*Stiennen skip
*Sinneboat
*Striidweinbegraffenis

## Keppelings om utens
* Sutton Hoo yn ''Current Archaeology magazine'' 17 novimber 2002
* Gokstad-skip Kultuerhistoarysk museum, Oslo, Noarwegen
* Oseberg-skip Kultuerhistoarysk museum, Oslo, Noarwegen
* Ladby-skip, Wytsingeskipmuseum Roskilde, Denemark
De Spycker

**De Spycker** wie in state ten súdeastlik fan Reitsum, yn de gemeente Ferwerderadiel. Fan de stins is neat werom te finen.

It ûntstean is ûnbekend, mar De Spycker wie yn 1511 kleastergoed fan Klaarkamp. De namme betsjut "nôtopslachplak", en sekundêr "pakhûs foar kostberheden". Faak fertoanden "spikers" oan de bûtenkant oerienkomsten mei stinzen, meidat it toerfoarmige geboukes wienen binnen in grêft. De Spiker fan it kleaster yn Himmelum wie in sterke stins, dy fan Ternaard in aadlik hûs. 

Yn 1511 bringt "Tjaard up den Spijker" lân oan as meier fan Klaarkamp; yn 1540 is dat Ritske Claes 'nu meijer van Klaarkamp'. It Benefisjaalboek sprekt fan "Ritske op it Spiker".  
De Spycker hie ek letter noch wol wat status, want yn 1640 is it eigendom fan de erfgenamten fan Idsert fan Burmania en wurdt it hûs bewenne troch Watse Sipkes dy't as 'rjochter’ neamd wurdt yn it stimkohier.

Yn 1698 is eigener jonker Ruird Juckema fan Burmania en is de pleats yn gebrûk by Jan Andries. Neffens it floreenkohier fan 1700 is ‘huis, schuur en hornleger De Spijker’ eigendom fan meardere persoanen nammentlik de erven fan ‘wijlen grietman B.H.van Groustins’ foar de helte, de erven fan Laas fan Burmania foar in kwart en in mefrou Humalda foar it lêste kwart. Yn 1728 is luitenant-generaal Frederik fan Grovestins eigener en de brûker is Hendrik Botes. Yn 1832 op it lêst is it goed eigendom fan de stienrike Ljouwerter oaljeslagger Age Bienzes Looxma.

Op de kaart fan Schotanus wurdt de Spiker noch oanjûn, efkes besuden Lichtaard. Ek Eekhoff jout it terrein oan. It terrein wie doe net mear beboud en waard net mear mei de namme Spiker oantsjut.

## Eigeners
* kleaster Klaarkamp
Stiennen skip

In **Stiennen skip** wie in wize fan begraven, dy't foaral yn Skandinaavje fûn waard. It grêfmonumint bestie út frijwat los fan elkoar oprjochte stiennen. Yn Sweden, fariearje de ôfmjittings fan 67 meter (Ale's Stiennen) oant mar in pear meter. De rjochting fan de monuminten wikselje. De binnenkant hat in liemen flier of is fold mei stiennen, op it plak fan de mêst(en) kinne rjochtopsteande stiennen set wêze. It byld fan in skip wurdt somtiids fersterke troch gruttere stiennen op it plak fan boech en stjune. Dit soarte skipfoarmige grêven wurde faak fûn op grêffjilden, mar somtiids ek fier fan hokker oare archeologyske oerbliuwsels dan ek. 

Fersprate fynsten binne dien yn Noard-Dútslân en oan de kust fan de Baltyske steaten. Opgravings hawwe sjen litten dat hja fral út it lêst fan de Noardske Brûnstiid (± 1000 f.Kr. - 500 f.Kr.), út de Dútske Izertiid, it Vendeltiidrek of de tiid fan deWytsingen komme.


Ofbyld:Gotland-Tjelvars_grav_2.jpg|Tjelvar's grêf op Gotland
Ofbyld:WalMenz.jpg|Altes Lager by Menzlin
Ofbyld:Glavendrup stone 03.JPG|Runestien by de boech fan it skipsgrêf fan Glavendrup


## Sjoch ek
* Menhir
* Skipsgrêf
* Sinneboat
* Stiensirkel
Hikkaardstate

**Hikkaardstate**, ek: **Loo’s Slot**, **Loosslot**, **Grut Hikkert**, wie in state yn Wânswert yn de gemeente Ferwerderadiel, mar tichter by Jislum as by Wânswert. Op it diels noch omgrêfte terrein stiet in grutte feehâlderij.

It ûntstean is ûnbekend mar neffens it stimkohier fan 1640 wie it goed doe eigendom fan Boudewijn fan Loo, in telch út de Ljouwerter regintefamily Fan Loo dy't yn dy stêd oarspronklik it Rolkamahûs bewenne dat yn dy tiid al, mei it neistlizzende Dekamahûs, omboud wie ta Steedhâlderlik Hof. Midden 17e iuw wenne hjir syn soan Jan fan Loo, dy't him ek Johan Eminga fan Loo neamde. Neffens it Stamboek fan de Fryske Adel hie Johan de namme fan syn skoanmem, Eminga, oan syn eigen taheakke. Johan fan Loo wie lykas syn tiid- en plakgenoat Laes fan Grovestins offisier yn it leger en lykas syn heit kapitein. By syn houlik yn 1662 wurdt hy sa neamd. Hy boaske mei Catharina fan Aggema út Wytmarsum, dochter fan Alef Aggema fan Walta en Catharina fan Eminga dy't op Aggemastate ûnder Penjum wennen. Hja hiene in soan Sixtus, dy't yn Wânswert ferstoar. Oft der fan de oare trije bern noch neikommelingen west hawwe is ûnwis. Simon Wierstra fermeldt yn syn genealogy fan de family Fan Loo sels hielendal gjin bern út dit houlik. Yn elts gefal hat de family nei de dea fan Catharina fan Aggema yn 1708 net mear yn Wânswert wenne.
 
Yn 1698 wie it goed yn hannen fan 'bysitter'(wethâlder) Nicolaus Bavius dy't yn 1700 neamd wurdt as sekretaris. It goed wie doe hast 119 pûnsmiet grut, ± 44 hektare en waard brûkt troch Gerrijt Sioerds. Pas om 1715/1720 ferskynde hjir de namme Hikkaard yn de persoan fan Jillert Aris fan Hiccaard dy't út namme fan syn frou yn 1728 fermelden wurdt as eigener en brûker fan it goed. Oft de state der doe noch stie is ûnbekend. 

Oan de wei fan Burdaard nei Jislum stie de state Hikkaard op in rom bemjitten omgrêfte hiem. Op de topografyske kaart fan 1930 is sels noch te sjen dat de destiidske pleats binnen dat terrein op in eigen hûseilân stie.

## Eigeners
* Boudewijn fan Loo
* 16e iuw Jan Donia
* Nicolaus Bavius 
* 1728 Jillert Aris fan Hiccaard
List fan boargemasters fan Frjentsjer

Dit is in **list fan [[boargemaster]]s fan de gemeente [[Frjentsjer (gemeente)|Frjentsjer]]**. Sûnt 1 jannewaris 1984 makket Frjentsjer diel út fan de gemeente Frjentsjerteradiel.

## Sjoch ek
* List fan boargemasters fan Frjentsjerteradiel
European League follybal manlju 2010

De **European League follybal manlju 2010** is de sande edysje fan it jierlikse European League follybal. Der dogge acht Europeeske lannen mei. De earste omloop waard spile fan 4 juny oant en mei 11 july, de finale waard yn Spanje hâlden op 16 en 17 july. 
Yn de earste omloop wiene de acht lannen ûnderferdield yn twa groepen fan fjouwer lannen. Yn de earste omloop waard der spile yn 6 ferskate omlopen. Yn totaal spile elts lân twaris tsjin itselde lân. De beide winners fan de groepen, de bêste nûmer 2 en it gastlân pleatsten har foar de finaleomloop. Yn dit gefal wie Spanje it gastlân, dus Spanje wie al pleatst foar de finaleomloop, mar wie ek nûmer ien yn groep A. Dêrtroch giene nêst Spanje,  Portegal (winner fan groep B) Roemeenje en Turkije ek troch nei de finaleomloop. It evenemint wurdt organisearre troch it CEV, it Europeeske follybalbûn.     

## Dielnimmende lannen

## Earste omloop

### Groep A

### Groep B

## Finales
### Kwalifisearre lannen
De folgjende teams binne kwalifisearre foar de finales:
* Portegal
* Roemeenje
* Spanje (as gastlân)
* Turkije

### Heale finales

### Wedstriid om brûns

### Finale

## Einrangskikking

## Keppeling om utens
* De Webside fan it CEV
Alpineskyen op de Paralympyske Winterspullen 2002

De **[[Paralympyske Winterspullen 2002|VIIIe Paralympyske Winterspullen]]** waarden yn 2002 hâlden yn Salt Lake City, de Feriene Steaten.

## Ôfdaling
### Manlju

### Froulju

## Reuzeslalom
### Manlju

### Froulju

## Slalom
### Manlju

### Froulju

## Super-G
### Manlju

### Froulju

## Dielnimmende Lannen Alpineskyen 2002

## Sjoch ek
* Alpineskyen op de Olympyske Winterspullen 2002
Jornsmastate (Wânswert)

**Jornsmastate** ek: **Goslingastate (Wânswert)** lei op in omgrêfte hiem ten súdeasten fan de tsjerke fan Wânswert yn de gemeente Ferwerderadiel. Op it stateterrein stiet no in pleats.

Mooglik wie it yn de Midsiuwen in gewoane pachtpleats. Doe't yn 1491 it doarp har by it ferbûn mei Grins oanslute, machtige it Wybrant Roorda, haadling fan Ginnum foar Wânswert op te treden. Blykber wenne doe gjin haadling mear yn Wânswert sels. Yn 1511 wie Tiepke Goslinga te Hallum eigener fan Jornsma-goed te Wânswert. Tiepke syn soan Ernst erfde Goslingastate yn Hallum; de soan Sypt fêstige him foar 1540/1543 te Wânswert op Jornsmastate, dat sûnttiids meastentiids Goslinga neamd waard. Yn de tsjerke is de monumintale grêfstien út 1561 fan Sypt fan Goslingha en syn frou Perk Zyaerda noch oanwêzich. (Meardere Goslinga's trouden mei leden fan de family Aylva. De Goslinga's te Doanjum stammen ôf fan dy yn Wanswert).
Van der Veen wit de erfopfolging te melden fia Feye Sipt syn soan, Hoyte soan fan Feye en dy syn dochter Tieth, dy't Lazarus Foppes fan Grovestins boaske. Hja komt fak foar yn de tsjerkfâdijrekkens en nei har is in brêge lân de Dokkumer Ie neamd. Yn 1679 wennet hja noch op de state. Koart nei 1700 soe dizze ôfbrutsen wêze en ferfongen troch in pleats, dy't yn 1728 eigendom is fan Georg Wolfgang thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg. Yn 1731 wurdt de pleats ferkocht oan Rixt Romkes widdo Dirk Abes. Mei de state wurde ek ferkocht it swannerjocht en it stoelte yn de Wânswerter tsjerke. Letter is de pleats eigendom fan J. Baukes Talsma (1811). 

It hûs waard oan it begjin fan de 19e iuw ôfbrutsen. De kaart fan 1718 lit in grut gebou sjen, mids in plantaazje en singels. Yn 1832 herinnere de brede grêft om de pleats noch oan de state. Goslinga te Wanswert liket ta de kategory fan relatyf jonge adelshuzen te hearren, fergelykber mei Pongastate yn Marrum en de Harstastate yn Hegebeintum. Opfallend is by alle trije de huzen it rjochthoekige grêftepatroan en it ûntbrekken fan in twaliddich stinzeterrein mei in ôfsûnderlik omgrêfte stins en in pleats. Yn 1913 is de âlde pleats ôfbrutsen en ferfongen troch in nije pleats.
In terrein foar de opstal oer hiet om 1980 noch 'poartfinne'.

## Eigeners
* 1511 Tiepke Goslinga
* 1540, 1543 Sypt fan Goslinga en syn frou Perk fan Sjaerda
* Feye fan Goslinga
* Hoyte fan Goslinga
* 1640 Teth fan Goslinga en har man Lazarus Foppes fan Grovestins
* 1698 de man fan Wolfgang thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg
* 1728 Georg Wolfgang baron thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg
* 1731 Rixt Romkes, widdo fan Dirk Abes
* 1811 J. Baukes Talsma
* 1832 Hendrik Hendriks Wierdsma
Pacemaker

In **pacemaker** is in apparaat om it minsklik hert te ûndersteunen. Yn ymplantbere foarm waard it yntrodusearre yn 1959. Yn it earstoan waarden pacemakers brûkt om it te stadich hertritme (bradykardy) te korrizjearjen. Tsjintwurdich wurde se ek brûkt by in te fluch hertritme (tachycardy), en by pasjinten mei in risiko op in hertstilstân of mei hertfalen. It apparaat ta foarkommen fan in hertstilstân wurdt mei ymplantearbere kardioverter-defibrillator (ICD) oantsjutten, en by hertfalen wurdt it apparaat in biventrikulêre pacemaker neamd. Yngefal it hert stil komt te stean of ûngeregeld kloppet, sil de pacemaker in elektryske prikel jaan, wêrmei't de gewoane hertslach wersteld wurdt.
Goslingastate

* Goslingastate (Doanjum), eardere state by Doanjum
* Goslingastate (Hallum), eardere state súdwest fan de doarpsterp fan Hallum
* Goslingastate (Wânswert), eardere state by Wânswert
Jeppemastate

* Jeppemastate (Kollum), ferdwûne state bewesten Kollum, yn de gemeente Kollumerlân.
* Jeppemastate (Westernijtsjerk), in state benoarden en bewesten it tsjerkhôf fan Westernijtsjerk yn de gemeente Ferwerderadiel.
Lyts-Reinaldastate

**Lyts-Reinaldastate** lei noardeast fan Westernijtsjerk yn de gemeente Ferwerderadiel op de súdlike punt fan de langhalige terp fan Terstêd. Tichtby stie Grut-Reinaldastate. Oer de relaasje tusken Grut- en Lyts-Reinalda kinne ferskate hypotezes opsteld wurde. Sjoch hjirfoar by Grut-Reinaldastate

De state wie ôfkomstich fan Auck Markla en hearde eartiids oan de neibuorjende Jeppema's. Yn 1558 kamen Lyts- en Grut-Reinalda tydlik yn ien hân: Saepck Itsma, dy't eigner wie fan Grut-Reinalda, kocht doe ek Lyts-Reinalda. Fjouwer jier letter liet se *Clein Regnaldae* nei oan har soan Gemme fan Burmania. 
Yn de 16e iuw en letter wiene beide states pachtgoed. 

## Eigeners
* 1511 Take Mockama en syn frou Auck Jellinga alias Marckla
* 1540, 1543 Wyger Feytsma en syn frou Auck Jellinga alias Marckla 
* oant 1558 Arlcke Feytsma
* 1558 - 1562 Saepck Itsma. 
* 1562 Gemme fan Burmania
Alpineskyen op de Paralympyske Winterspullen 2010

De **[[Paralympyske Winterspullen 2010|Xe Paralympyske Spullen]]** waarden fan 12 oant en mei 21 maart 2010 hâlden yn It Kanadeeske Vancouver. 

## Ôfdaling
### Manlju

### Froulju

## Super G
### Manlju

### Froulju

## Reuzeslalom
### Manlju

### Froulju

## Slalom
### Manlju

### Froulju

## Super-Kombinaasje
### Manlju

### Froulju

## Sjoch ek
*Alpineskyen op de Olympyske Winterspullen 2010
Krúswetterbrêge

De **Krúswetterbrêge** is in brêge yn de A7 tusken Snits en de Ofslútdyk ter hichte fan Boalsert. Dizze brêge, dy't yn 1960 oplevere waard, giet oer de Boalserter Feart. 

De Krúswetterbrêge hat in trochfearthichte fan 2,80 meter. De brêge stiet ek op de list fan mijn ûnderhâlden brêgen dy't binnen 5 jier renovearre wurde moatte.
Drachtster Wettertoer

De **Drachtser wettertoer** is ûntwurpen troch arsjitekt J.J.M. Vegter en waard boud yn 1959.

De wettertoer hat in hichte fan 42 meter en hat twa wetterreservoirs fan 500 m³ en 1000 m³.

De toer is in gemeentlik monumint.
Dwershûspleats (De Rottefalle)

De **dwershûspleats** oan de Haven 3 yn De Rottefalle is in monumintale pleats.

De pleats komt út it begjin fan de 19e iuw en stie doe oan de noch net dimpte De Lits oan de Haven yn Rottefalle. It wengedielte fan de pleats stie oan de havenside en wie ferbûn mei de efterlizzende skuorre, dy't wyls sloopt is. 

Sûnt 1968 wurdt der net mear buorke yn de pleats. It wenhûs hat in sealdak mei twa skoarstiens op de hoekpunten. Oer de hiele lingte fan it foarhûs rint in blokte sierlist. It gebou is erkend as in ryksmonumint.
Jacobus Craandijk (1834-1912)

**Jacobus Craandijk** (Amsterdam, 7 septimber 1834 - Haarlim, 3 juny 1912) wie in Nederlânsk ûnderwizer, predikant, skriuwer en tekener.

Craandijk wie de pake fan Jacobus Craandijk (1896-1989), skriuwer fan jachtferhalen, en in healbroer fan Minister fan Oarloch Cool.

Craandijk wie in doperske predikant dy't yn Nederlân kuiere. Hy stie yn Borne (1859), Rotterdam (1862-1884) en Haarlim (1884-1900). Fan alle tochten hat er ferslach dien yn boeken mei de titel *Wandelingen door Nederland*. It earste diel dêrfan ferskynde yn 1875, it lêste diel kaam yn 1888 út. It wurk fan Craandijk jout in skat oan ynformaasje oer it tiidsbyld fan Nederlân yn de 19e iuw en syn skiednis.

Hy arbeide foar de searje *Wandelingen door Nederland met pen en potlood* nau op mei syn freon, de  tekener Piet Schipperus. 

## Bibliografy
* *Wandelingen door Nederland met pen en potlood. Deel 1* (1875)
* *Wandelingen door Nederland met pen en potlood (7 delen)* (1875-1884)
* *Wandelingen door Nederland met pen en potlood. Deel 2* (1876)
* *Wandelingen door Nederland met pen en potlood. Deel 3* (1878)
* *Wandelingen door Nederland met pen en potlood. Deel 4* (1879)
* *Wandelingen door Nederland met pen en potlood. Deel 5* (1880)
* *Wandelingen door Nederland met pen en potlood. Deel 6* (1882)
* *Wandelingen door Nederland met pen en potlood. Deel 7* (1884)
* *Nieuwe wandelingen door Nederland* (1888)

## Keppelingen om utens
* Webstee: ''historische topografie.nl mei wiidweidige biografy en tekeningen''
* www.jacobuscraandijk.nl
* S.B.J. Zilverberg, biografy yn: ''Biografisch Lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands Protestantisme''
List fan grytmannen fan Smellingerlân

**List fan grytmannen fan Smellingerlân fan 1625 oant 1851**.

De âldste fermelding fan in grytman yn Smellingerlân is dy fan Hera fan Smallen-Ee yn 1392. Hoewol't grytmannen keazen waarden, waard it mei de komst fan de family Van Haersma yn de praktyk in erflik amt. Dizze list start yn 1625, wannear't Arent Eerckes fan Haersma as grytman keazen wurdt. Martinus Manger Cats, de lêste grytman, waard yn 1851 de earste boargemaster fan Smellingerlân.
 

## Sjoch ek
* List fan boargemasters fan Smellingerlân
Hector Livius Haersma fan Vierssen

**Hector Livius Haersma van Vierssen** (Aldegea (Smellingerlân), 21 maaie 1790 - dêre, 21 desimber 1839) wie grytman fan Smellingerlân.

Haersma van Vierssen wie in soan fan mr. Martinus van Vierssen en Johanna Maria van Haersma. Syn mem is in dochter fan Hektor Livius fan Haersma, ek grytman fan Smellingerlân, en Katarina fan Scheltinga, wenjend op Great Haersmastate. Hy troude op 22 maart 1812 mei Gezina Wilhelmina van Swinderen (1792-1836), berne yn Noarddyk yn Grinslân, dochter fan Wicher Oncko van Swinderen en Chatharina Mechlina van Coevorden; harren houlik waard yn 1824 ûntbûn. Hoewol't syn fan formeel 'Van Vierssen' wie, neamde hy him 'Haersma van Vierssen'. Mei syn ferstjerren yn 1839 stoar de famyljeline fan de Haersma's út.

Hy waard lid fan de munisipale ried, maire (1812) en letter skout yn Aldegea (1816), dêr't hy wenne op Grut Haersmastate. Nei 1815 in skoft lid fan de Steaten fan Fryslân west te hawwen, waard er yn 1816 beneamd as grytman fan Smellingerlân. Hy wie yn 1816 nei de Frânske Tiid de earste grytman fan Smellingerlân, en dêrmei feitliks de opfolger fan syn pake mr. Hector Livius van Haersma, dy't yn 1795 ôfsetten wie. Yn 1832 waard hy op syn fersyk earfol ûntslein troch kening Willem I. Syn opfolger waard M.P.D. van Harinxma thoe Slooten
Hy ferstoar op Haersmastate yn Aldegea, sy yn Grins op 25 novimber 1836, yn 'e âlderdom fan 49 jier.

## Keppelings om utens
* Biografysk portaal
Miguel de Cervantes

**Miguel de Cervantes Saavedra** (Alcalá de Henares, 29 septimber 1547 – Madrid, 23 april 1616) is ien fan de wichtichste roman- en tonielskriuwers út de Spaanske literatuer.

## Don Quichot
Cervantes skreau in tweintichtal toanielwurken, mar is benammen bekend woarn troch syn boek *[[Don Quichot|Don Quichot van La Mancha]]* (*El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha*). De haadpersoan yn *Don Quichot* is in âlde, mar idealistysk ûnferstân dy't, holpen troch syn feint Sancho Panza, ten stride lûkt tsjin alderlei (fermiend) ûnrjocht. It boek wie al by de útjefte in bestseller, omdat it de earste roman wie dy't him ôf doarde te setten tsjin it klassike epos.

It boek wie foar it earst yn it Nederlânsk oersetten troch Lambertus van den Bos yn 1657 ûnder de titel "Den verstandigen vroomen ridder, Don Quichot de la Mancha". Mei 12 gravueres stutsen troch Salomon Savry, wie dit de earste yllustrearre útjefte fan it boek yn de wrâldliteratuer. It boek waard razend populêr en krige sân kear in werprintinge, en waard twaris in lofdicht makke ta eare fan de oersetting.

## Ferskaat
* Syn ynfloed op it Spaansk en it Frânsk is sa grut dat de Spaanske taal troch beide as *la lengua/la langue de Cervantes* beskôge wurdt.
* De Spaanske euromunten fan 10, 20 en 50 sint toane syn byltenis.

## Bibliografy (seleksje)
* *[[La Galatea]]* (1585)
* *[[Don Quichot|Don Quichot van La Mancha]]* (1605)
* *[[Persilas en Sigismunda]]* (1616)

## Keppeling om utens
* Don Quichot Librivox audioboek en e-boek
Anne Oosterhaven

**Anne Oosterhaven** (Gaast, ?) is muzikant út Snits.

Sûnt 1983 muzyskdosint oan CSG Bogerman yn Snits. Joech yn de jierren 1985/1995 les oan ferskate konservatoria yn de ôfdieling skoalmuzyk. Dêrneist is er muzikant, dirigint en orkestlieder fan de Bogerman bigband, komponist/arranzjeur. 
Wurke mei as lieder fan de Basic Big Band by de produksje fan de cd *Trochstrings & Ko*.
Mei it liet *Wer wat alline* wûn hy it Liet-Festival yn 1993. Waard by it sjongen begelaat troch Tseard Nauta (kontrabas), Kees Romers (saksofoan) en syn eigen pianospul. Mei Baukje Wytsma makke er it Simmer 2000-liet.
Yn harren bedriuw 'Maatwerk Muziek' lei er him mei [Tseard Nautata] ta op it produsearjen en organisearjen fan ferskate (muzyk-) eveneminten.

## Diskografy (mei oaren)
;CD's
* *Trochstrings & Ko*, (Maura Music, 1998MM039, 1998)
* *Tsien jier 'Liet*, (Marista MCD 5810, 2002)
Skyrinnen op de Paralympyske Winterspullen

**[[Skyrinnen]]** stiet lykas it Alpineskye al fan it begjin ôf op it programma fan de **[[Paralympyske Spullen|Paralympyske Winterspullen]]**.  Skyrinnen is in sport foar sporters mei in lichaamlike beheining oan ferskillende ledematen. 

## Klasifikaasje
De skyers binne yndield yn klassen op basis fan har beheining. Dat klasifikaasje systeem makket it mooglik dat sporters mei inselde funksionearjen, mei inoar stride kinne.

*yn 1976 waarden de ferskillende klassen oanjûn mei romeinske Sifers en soms oanfolle mei in A as in B.
*yn 1980 waarden de klassen oanjûn mei in sifer en mei een A as in B.
* Fan 1984 oant en mei 2002 waarden de ferskillende klassen oanjûn mei Letters en Sifers.
:’’’B’’’ stie foar de klassen mei Fisueel Beheinden.
:’’’LW1’’’ o/m ‘’’LW9’’’ stie foar de klassen mei skyers dy't steand skye kinne.
:’’’LW10’’’ tm ‘’’LW12’’’ stie foar de klassen mei skyers op Sitsky’s. De Sitskyers dogge sûnt 1984 mei oan de paralympics.
* yn 1984 wiene der ek twa klassen dy't oanjûn waarden mei Gr I en Gr II.
* yn 1998 wie der in klasse dy't oanjûn waard mei ID
* yn 2002 wiene der op de langste ôfstannen de klassen; Steand en Fisueel Beheind.
* Fan 2006 ôf is it grutte ferskaat oan klassen werombrocht oant trije klassen. ‘’Sittend’’, ‘’Steand’’ en ‘’Fisueel Beheind’’.

## Disiplines/ôfstannen
Per afstân wurdt der yn ien as meardere klassen om de medaljes striden 

:  (k) = klasyke styl, (f) = Frije styl 

## Sjoch ek
* Skyrinnen op de Olympyske Winterspullen
Edith fan Polesworth

De Hillige **Edith fan Polesworth** (mooglik † 15 maart 871) wie in obskuere Ingelske geastlike. Neffens guon boarnen wie hja de dochter fan kening Egbert fan Wesseks, in suster fan kening Atelwulf en in muoike fan Alfred de Grutte. Oare boarnen wolle lykwols hawwe dat hja in dochter wie fan Edwert de Aldere, wat betsjutte soe dat se yn 'e tsiende iuw libbe. Polesworth wie ien fan de twa stêden en goed yn Mercia dy't troch Atelwulf oan de H. Modwenna skonken waarden foar de bou fan kleasters. Edith waard dêr de earste abdis.  De H. Atea wie ien fan de nonnen fan har kleaster. Har histoaryske identiteit is om jûn mei fraachtekens. 

Dizze Edith mei net betieze wurde mei Edith fan Tamworth, dy't ek non yn Polesworth wie, mar dan yn de neikommende iuw. Har feestdei is op 15 maart.

## Keppelings om utens
* Who was Saint Editha? (artikel oer de Editha leginde) 
* Polesworth Abbey's webside (mei skiednis fan de abdij) 
* St Editha's Church, Tamworth
Beortrik fan Wesseks

**Beortrik** (Aldingelsk: *Beorhtric* of *Beorhtric* wat betsjut 'Geweldige hearsker'), († 802) wie kening fan Wesseks fan 786 oant syn dea en wurdt neamd yn de Angelsaksyske Kronyk.

Yn 786 folge Beortrik Cynewulf fan Wesseks nei dy syn dea op as kening fan Wesseks. Trije jier letter troude Beortrik mei Eadburh, dochter fan Offa, de kening fan Mercia. Itselde jier hie er te krijen mei de earste oanfallen fan de Wytsingen op Ingelân; Dat barde oan de kust fan Dorset by Isle of Portland. Yn 802 stoar Beorhtric en waard begroeven yn Wareham, yn Dorset. Nei syn dea folge Egbert fan Wesseks him op. 

Letter skreaun Asser, in gelearde oan it hof fan Alfred de Grutte, dat Beortrik sûnder opset sin troch syn frou, Eadburh, ferjûn waard. Hja flechte doe nei in frouljuskleaster yn Francia, dêr't hja letter útset waard omdat sy mei in man betrape wêze soe. Oft dit ferhaal kloppet is ûnwis.

Yn 1854 waard der in seldsume munt fûn dêr't Beortrik op neamd stiet.
Asser

**Asser** (ek wol **John Asser**, **Asserius Menevensis**; † ±909) wie in muonts út it St. David's kleaster yn it keninkryk Dyfed yn Wales, gelearde oan it hof fan Alfred de Grutte en letter biskop fan Sherborne

## Libben

Asser waard yn Pembrokeshire berne. Aartsbiskop Asserius of aartsbiskop Novis (Nobis), famylje fan him, liet him yntrede en ûnderrjochtsje yn it kleaster St. David's yn Menevia.
Syn namme krige klank út reden fan syn geleardens en yn 885 waard er troch Alfred de Grutte, de Angelsaksyske kening fan Wesseks oan it hof útnûge. Asser besleat earst nei in healjier om te kommen. Yn Winchester rekke er lykwols siik en moast er syn reis in jier lang ûnderbrekke. Doe't Alfred hieltiid ûngeduldiger waard die er de kening de tasizzing om in healjier oa it hof te bliuwen. Nei acht moanne ferliet Asser it hof en krige er fan Alfred de kleasters Amesbury yn Wiltshire en Banwell yn Somersetshire as geskink. Om 890 hinne hie er ek it kleaster fan Exeter en folge er Wulfsige yn 895 op as biskop fan Sherborne.

Asser hat as fertrouweling fan de kening grif bydroegen oan de saneamde Agelsaksyske „Renêssânsee“, dy't troch de gelearde rûnten oan Alfred's hof mooglik waard.

Asser stoar yn 908, 909 of 910 en waard doe troch Swithelmus as biskop fan Sherborne opfolge.

## Wurk
Asser skreaun ± 893 in biografy fan Alfred de Grutte (oer it tiidrek 849 oant 887), *Vita Ælfredi regis Angul Saxonum*); troch Einhards Karelbiografy ynspirearre, dy't de wichtigste boarne oer de tiid fan Alfred de Grutte foarmet. Kening Alfred wurdt tige geunstich ôfskildere yn dit wurk, benammen wat syn ferwar tsjin de Wytsingen oanbelanget.

Fan Asser's wurk is ien hânskrift út de 10e iuw bewarre bleaun (*Cottonian manuscript: Otho A, XII*), dy't troch Francis Wise yn 1722 werprinte en útjûn waard, foardat it orzjineel yn 1731 by in brân ferlern gie.

## Oersettingen
* : *Asser's Life of King Alfred and other contemporary sources*. Penguin Classics, 1983
* : *The medieval life of King Alfred the Great: a translation and commentary on the text attributed to Asser*. Basingstoke 2002

## Literatuer
* : *Alfred the Great. War, kingship and culture in Anglo-Saxon England*. Londen 1998.
* : *King Alfred the Great*. Oxford 1996.

## Keppelings om utens
* Life of King Alfred (englisch) troch The Northvegr Foundation
* Assers Biographie (englisch) by Online Medieval and Classical Library
Follybal op de Paralympyske Simmerspullen

**[[Follybal]]**, ek wol Sitfollybal neamd, is ien fan de sporten dy't op it programma fan de Paralympyske Simmerspullen steane. De sport is tagonklik foar sporters mei in bepaalde lichaamlike beheining. 

## Skiednis
Follybal stiet sûnt 1976 op it programma, doetiids waard der allinne steand follyballe foar de manlju. Yn 1980 waard it sittend follybal, ek allinne foar de manlju, taheakke oan it programma. Steand wurdt tsjintwurdich noch altyd beoefene, mar stiet sûnt Atene 2004 net mear op it Paralympyske programma. De froulju strieden foar it earst yn Atene 2004 mei yn it sitfollybal.

## Klasifikaasje
*De spylers moatte foar it sitfollybal in bepaalde minimale beheining ha. 

## Medaljes
### Steand Follybal

### Sit-Follybal
#### Manlju

#### Froulju

## Dielnimmende Lannen
### Manlju

### Froulju

## Sjoch ek
*Follybal op de Olympyske Simmerspullen