Espíritu Santo-antilopegrûniikhoarntsje

It **Espíritu Santo-antilopegrûniikhoarntsje** (wittenskiplike namme: *Ammospermophilus insularis* of *Ammospermophilus leucurus insularis*) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), de famylje fan 'e iikhoarntsjes (*Sciuridae*) en it skaai fan 'e antilopegrûniikhoarntsjes (*Ammospermophilus*). Dit bist komt inkeld foar op in eilantsje yn 'e Golf fan Kalifornje. Saakkundigen binne it net iens oer de fraach oft it Espíritu Santo-antilopegrûniikhoarntsje in selsstannige soarte is of net. Party fan harren klassifisearje dit bist as in ûndersoarte fan it gewoane antilopegrûniikhoarntsje (*Ammospermophilus leucurus*), dat op it oanbuorjende fêstelân libbet.

## Taksonomy
It Espíritu Santo-antilopegrûniikhoarntsje waard yn 1909 foar it earst wittenskiplik beskreaun troch Edward William Nelson en Edward Alphonso Goldman, dy't ornearren dat it gie om in ûndersoarte fan it gewoane antilopegrûniikhoarntsje (*Ammospermophilus leucurus*). Dat is in wiid fersprate soarte mei in ferspriedingsgebiet dat him útstrekt oer it súdwesten fan 'e Feriene Steaten en it noardwesten fan Meksiko. Yn 1938 besleat mammalooch Arthur H. Howell lykwols dat it Espíritu Santo-antilopegrûniikhoarntsje yn status ferhege wurde moast ta in selsstannige soarte op basis fan 'e proporsjes fan syn plasse, dy't justjes grutter binne as by it gewoane antilopegrûniikhoarntsje, en it net foarkommen fan 'e reduksje fan 'e trêde falske kies (premolaar) yn 'e boppekaak, dy't wol foarkomt by it gewoane antilopegrûniikhoarntsje.

Lettere DNA-ûndersiken leveren inoar tsjinsprekkende resultaten op. Yn 2007 suggerearren de útkomsten fan in ûndersyk nei it DNA kombinearre mei de uterlike skaaimerken fan it Espíritu Santo-antilopegrûniikhoarntsje dat de ferskillen tusken dit bist en it gewoane antilopegrûniikhoarntsje net grut genôch binne om in status as apart soarte te rjochtfeardigjen. Sûnt bestiet der gjin wittenskiplike konsensus mear oer de status fan it Espíritu Santo-antilopegrûniikhoarntsje: party saakkundigen beskôgje it bist noch altyd as in selsstannige soarte, wylst oaren it behannelje as in ûndersoarte fan it gewoane antilopegrûniikhoarntsje. Ta de lêste groep heart ek de IUCN.

## Fersprieding
It Espíritu Santo-antilopegrûniikhoarntsje is lânseigen op it Meksikaanske eilantsje Espíritu Santo, dat yn 'e Golf fan Kalifornje leit, foar de kust fan it súdlike diel fan Kalifornysk Skiereilân. Dizze soarte komt nearne oars foar en it hiele ferspriedingsgebiet beslacht sadwaande net mear as 95&nbsp;km².

## Uterlike skaaimerken
It Espíritu Santo-antilopegrûniikhoarntsje hat trochinoar in kop-romplingte 18,8–22,0&nbsp;sm, mei in sturtlingte fan 4,2–7,1&nbsp;sm en in gewicht fan 105–145&nbsp;g. De pels is op 'e rêch en de boppekant fan 'e sturt dûnkerbrún mei swarte hierren dertrochhinne en hat op 'e siden in wite streek fan 'e skouders oant it efterst. Under dy streek is de pels brún, krekt as op 'e kop. De bealch, de kiel en de ûnderkant fan 'e sturt binne wyt. Yn ferhâlding mei it nau besibbe gewoane antilopegrûniikhoarntsje (*Ammospermophilus leucurus*) is it Espíritu Santo-antilopegrûniikhoarntsje wat foarser fan stal en wat dûnkerder fan kleur.

## Biotoop
Espíritu Santo-antilopegrûniikhoarntsjes libje op gerzige en rotsige heuvelskeanten, en yn drûch, woastinich gebiet middenmank gers, strewelleguod en kaktussen. 

## Hâlden en dragen
Oer it hâlden en dragen fan it Espíritu Santo-antilopegrûniikhoarntsje is net folle bekend. Krekt as oare antilopegrûniikhoarntsjes is it in herbivoar bistke dat oerdeis aktyf is en it fermogen hat om oerferhjitting tsjin te gean, sadat er lichemstemperatueren fan boppe de 40&nbsp;°C ferdrage kin.

Njonken it Espíritu Santo-antilopegrûniikhoarntsje sels komme op Espíritu Santo mar fiif soarten sûchdieren foar: de swarte ezelhazze (*Lepus insularis*), de stikelhierrige mûsgoffer (*Chaetodipus spinatus*), de kaktusmûs (*Peromyscus eremicus*), de gewoane woastynhamsterrôt (*Neotoma lepida*) en de Noardamerikaanske katfret (*Bassariscus astutus*). Inkeld foar dat lêste bist stiet it Espíritu Santo-antilopegrûniikhoarntsje op it menu. Oare natuerlike fijannen binne ferskate slangesoarten en twa rôffûgels: de tûfkarakara (*Caracara cheriway*) en de Amerikaanske wikel (*Falco sparverius*).

## Status
It Espíritu Santo-antilopegrûniikhoarntsje hat gjin IUCN-status om't de IUCN dit bist beskôget as in ûndersoarte fan it gewoane antilopegrûniikhoarntsje (*Ammospermophilus leucurus*), en net as in selstannige soarte. Mei't it Espíritu Santo-antilopegrûniikhoarntsje sa'n beheind ferspriedingsgebiet hat, hoecht der net folle te barren om dizze soarte yn 'e swierrichheden te bringen. Nettsjinsteande dat liket de populaasje stabyl te wêzen. It eilân Espíritu Santo hat gjin minsklike bewenners en falt ûnder it yn 1995 troch de UNESCO útroppen Biosfearreservaat De Eilannen yn de Golf fan Kalifornje. As sadanich hat it in beskerme status.