open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maskeribis

De **maskeribis** (*Phimosus infuscatus*) is de iennige fûgelsoarte út it skaai Súdamerikaanske ibissen (*Phimosus*) fan 'e famylje wylpreagerfûgels (*Threskiornithidae*). De wittenskiplike namme fan 'e soarte is foar it earst yn 1823 troch Lichtenstein publisearre. 

## Beskriuwing

De maskeribis liket mei syn swarte fearrekleed op 'e stikelsturtibis, mar is mei 46 oant 55 sm lengte lytser en hat ek in koartere sturt. Om 'e snaffel en it each is de hûd sûnder fearren en read. De fûgel hat in donker giele snaffel en readeftige poaten. Mantsje en wyfkes en ek juvenilen binne allyk. De ûndersoarten ûnderskiede harren yn 'e mjitte fan it reade maskerfjild en it each en de glâns fan 'e fearren.  

## Fersprieding
De soarte komt yn in grut part fan Súd-Amearika eastlik fan 'e Andes foar en bestiet út trije ûndersoarten:

* *Phimosus infuscatus berlepschi*: noardlik Súd-Amearika.
* *Phimosus infuscatus nudifrons*: sintraal en súdlik Brazylje.
* *Phimosus infuscatus infuscatus*: fan eastlik Bolivia oant Paraguay, Oerûguay en sintraal Argentynje.

## Fuortplanting
De maskeribis briedt yn beamkeguod en jout de foarkar oan tichte fegetaasje yn 'e buert fan wetter. De nêsten wurde meast yn koloanjes fan fiif oant santich pearkes boud. It lechsel bestiet út trije oant fjouwer aaien. It brieden duorren 21 oant 23 dagen en de jongen fleane nei 27 oant 30 dagen út.

## Iten

De maskeribis yt wjirms, moksels, skaaldieren, grutte ynsekten, slakken en somtiden ek sied en blêd. 

## Status
De soarte hat in tige grut ferspriedingsgebiet, de populaasje liket stabyl en it oantal fûgels is grut. Om dy redenen wurdt de fûgel troch de IUCN as net bedrige klassifisearre.
Risico

**Risico** is in brouwerijhierder yn Snits en is oprjochte yn 2021 troch brouwer*s Theo Aartsma* en *Arjan Bloem.*

## Skiednis
Nei twa jier thús broud te hawwen, ha de brouwers harren yn 2023 ynskreaun by de Keamer fan Keaphannel. It doel fan de brouwers wie en is om de earste echte kening fan Fryslân Redbad te earjen mei it brouwen fan ambachtlike Weizenbier. Yn 2020 waard besletten de brouwerijaktiviteiten tydlik te staken.

## Assortimint

**Fruit Explosie* - hazy IPA
**Peated quadrupel*
*Stout (broud troch Stadsbrouwerij Sneek)
**Code Zwart* - Russian imperial stout
**Code Zwart* - Russian imperial stout, whiskey infused N°1
**Tripel M-41*
**Tripel T-58*
Net mear broud

* *New Born* - pale ale

## Keppeling om utens

* Instagramaccount fan Risico
Oliifgriene ibis

De **oliifgriene ibis** (*Bostrychia olivacea*) is in fûgel út de famylje ibissen en leppelbekken.

## Beskriuwing

De fûgel is tusken de 65 en 75 sm lang. De donkere gesichtshûd en de toef ûnderskiede de fûgel fan oare soarten út it skaai *[[Bostrychia]]*. De swartbrune boppekant glânzget brûnsgrien. De wjukken ha irisearjende koper- en fioletblauwe kleuren. It ûnderbealchje is donkerbrún. It swartblauwe gesicht fan 'e fûgel is sûnder fearkes. De grieneftige oant donkerreade poaten rikke by de flecht net fierder as de sturt.

## Fersprieding
De oliifgriene ibis komt yn westlik, sintraal en eastlik Afrika foar. De fûgel foerazjeart allinne, yn pearkes of lytse groepkes fan 5 oant 12 eksimplaren yn iepen plakken fan it bosk en yn sompige gebieten. De fûgel wurdt ek oan rivieren, streamkes en mangrovebosk waarnomen. Yn Gabon wurdt de fûgel ek yn ferlitten plantaazjes waarnommen.  It biotoop bestiet út tichte bosken yn it leechlân mei beammen sûnder al tefolle leechhout, yn Kenia en Tanzania komt de fûgel lykwols oant de beamgrins (3.700 m) yn berchwâlden foar. Nachts slept de fûgel yn beammen.  
## Undersoarten
De oliifgriene ibis bestie(t) út fjouwer ûndersoarten. Earder waard ek de dwerchibis of de lytse oliifgriene ibis op it eilân Sao Tomee as in ûndersoarte fan é oliifgriene ibis beskôge, mar dy fûgel wurdt no as in aparte soarte behannele om 't de fûgel in stik lytser is en morfologysk ferskilt.

Foarhinne waard oannommen dat de *Bostrychia olivacea rothschildi* fan it eilân Prinsipe yn 1901 útstoar. De soarte is yn 1991 lykwols dochs noch waarnommen. Yn 2007 waard it mooglik achte dat der noch in groep fan heechút tsien fûgels op it eilan libbe.

* *Bostrychia olivacea olivacea*: leechlânbosk fan Sierra Leöane, Libearia en Ivoarkust.
* *Bostrychia olivacea cupreipennis*: leechlânwâlden fan Kameroen, Gabon, Kongo en Kongo-Kinsjasa.
* *Bostrychia olivacea rothschildi*: Prinsipe (†?).
* *Bostrychia olivacea akeleyorum*: de berchwâlden fan Kenia en Tanzania.

## Status
De populaasje wurdt op 3.000 oant 45.000 folwoeksen fûgels rûsd mar om 't de fûgel skou is en yn dreech tagonklike gebieten libbet is der in soad ûnwis. Oannommen wurdt dat de populaasje troch û.o. jacht en ferneatiging fan biotoop ôfnimt, mar net sa hurd dat de fûgel bedrige wurdt. De soarte stiet op 'e Reade list fan IUCN as net bedrige klassifisearre (2020).
Afrikaanske griene ibissen

**Afrikaanske griene ibissen** (*Bostrychia*) foarmje in fûgelskaai yn 'e famylje fan ibissen en leppelbekken (*Threskiornithidae*).
## Soarten
Der binne fiif soarten Afrikaanske griene ibissen:
Maskeribissen

**Maskeribissen** (*Phimosus*) foarmje in fûgelskaai út de famylje fan 'e ibissen en leppelbekken (*Threskiornithidae*). De wittenskiplik namme waard yn 1823 troch Lichtenstein publisearre.

## Soarten
Der is yn it skaai mar ien soarte:
Stikelsturtibissen

**Stikelsturtibissen** (*Cercibis*) foarmje in fûgelskaai út de famylje fan 'e ibissen en leppelbekken (*Threskiornithidae*). De wittenskiplik namme waard yn 1832 troch Johann Georg Wagler publisearre.

## Soarten
De stikelsturtibis is yn it skaai de iennige soarte:
Wöllstein (Verbandsgemeinde)

**Wöllstein** is in gemeenteferbân yn 'e lânkring Alzey-Worms yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. It bestjoer fan 'e gemeente hat syn sit yn Wöllstein.

## Yndieling
De ferbânsgemeente Wöllstein bestiet  út de folgjende *[[Ortsgemeinde]]n*:

# Eckelsheim
# Gau-Bickelheim
# Gumbsheim
# Siefersheim
# Stein-Bockenheim
# Wendelsheim
# Wöllstein
# Wonsheim
Hobrede

**Hobrede** (Wetterlânsk: *Hobree*) is in doarp yn de gemeente Edam-Volendam yn de Nederlânske provinsje Noard-Hollân. It doarp leit noardlik fan Purmerein. 

Hobrede hat  ynwenners ().

## Skiednis
De namme Hobrede komt mooglik fan it Midnederlânske *hovetbrede* (haad- of kopbreedte). Dat wol sizze de breedte fan in stik lân dy't tsjin de dyk oanslute. De oanbelangjende dyk wie de dyk fan de Beemster fan foar it drûchmeallen. De kosten fan it dykûnderhâld waarden eartiids rekkene op grûn fan de haadbreedte fan de oanlizzende stikken lân, yn it Midnederlânsk *gedijckslaecht op haer hobrede*. It wurd waard ornaris brûkt yn it Hollânsk Noarderkertier en it Amstellân.. 

Yn Hobrede hat iuwenlang in tsjerke stien. Fan foar 1575 wie it in selsstannige tsjerkegemeente, dêrnei ferbûn west mei dy fan Oosthuizen. Yn 1826 waard it tsjerkje ôfbrutsen. It koe wêze dat it tsjerkje al jierren yn ferfal wie of dat de doarpelingen har gjin predikant mear tastien west hawwe.

Hobrede hearde oant 1970 by de gemeente Oosthuizen. Dy gemeente waard oant mid 19e iuw "gemeente Oosthuizen en Hobrede" neamd. Yn 1970 waard de gemeente Oosthuizen part fan de doe oprjochte gemeente Seefang dy't yn 2016 opgie yn de gemeente Edam-Volendam.

## Keppeling om utens
* Hiemside fan Hobrede
Ludwig Becker

**Ludwig Becker** (Keulen, 19 novimber 1855 - Mainz, 13 july 1940) wie in Dútske arsjitekt.

Becker restaurearre, ferboude en boude mear as 300 tsjerken. Hy paste dêrby in soad stylfoarmen fan it histoarisme ta en wurke in soad tegearre mei Anton Falkowski.

Foar de Earste Wrâldkriich hiene Becker en Falkowski in foarkar foar romaanske en goatyske foarmen, dêrnei ienfâldige barok. Sûnt 1930 paste er ek ekspresjonistyske stylfoarmen ta. 

## Libben
Becker waard yn Keulen berne en syn heit wie yn tsjinst fan it kapittel fan 'e Keulse dom. Becker studearre sûnt 1873 oan 'e Technyske Hegeskoalle fan Aken en die ûnderfining op by de wurkpleats fan 'e Keulske dom. 

Sûnt 1884 wied er tsjerke-arsjitekt yn Mainz en fan 1909 oant 1940 wied er oan 'e Mainzer dom ferbûn. 

Becker hie mei Anton Falkowski in arsjitektenburo. Letter wurke syn soan Hugo Becker (1897-1967) ek by him.

Becker waard op it Mainzer stedstsjerkhôf begroeven.

## Wurk (kar-út)

2023 Wiesbaden, Trije-ienheidstsjerke (Dreifaltigkeitskirche).jpg|Trije-ienheidstsjerke, Wiesbaden.
Koblenz im Buga-Jahr 2011 - Herz-Jesu-Kirche 01.jpg|Hillich Herttsjerke, Koblenz.
Herz-Jesu-Kirche Burbach Saarbrücken.jpg|Hillich Herttsjerke, Saarbrücken.
Heppenheim BW 2014-05-13 14-43-55.jpg|Sint-Petrustsjerke, Heppenheim.


Zellhausen St. Wendelinus 20110115.jpg|Wendelinustsjerke, Zellhausen.
Bad Nauheim-St Bonifatius von Nordwesten-20140319.jpg|Bonifatiustsjerke, Bad Nauheim.
Josephskirche-Speyer-01.JPG|Sint-Joazeftsjerke, Spiers.
Mettlach St. Lutwinuskirche 03.JPG|Sint-Lutwinustsjerke, Mettlach.
Flagge fan Hidaard

De **flagge fan Hidaard** is de flagge fan it doarp Hidaard, yn de Fryske gemeente Súdwest-Fryslân. De flagge waard yn 1999 oannomd en yn 2001 registrearre. It ûntwerp fan de flagge is fan de hân fan J.C. Terluin en R.J. Broersma.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Read mei in giele stútlizzingstrijehoek, ferlinge nei de stútlizzing mei 1/8 flaggelingte, wêrfan de boppekant yn 'e midden fan de flagge leit; de bosserjende trijehoek bedekt mei in swart ôfhakte hynstehaad fan 3/5 flaggehichte; en in blauwe fleanende trijehoek, wêrfan de boppekant 2/3 flaggelingte is en troch in wite kperstof ferbûn is mei de boppekant yn'e midden fan de flagge.*

De kleuren komme fan it doarpswapen.

## Sjoch ek

Hidaard wapen.svg|Wapen fan Hidaard
Wapen fan Reahûs

It **wapen fan Reahûs** is it wapen fan it doarp Reahûs, yn de Fryske gemeente Súdwest-Fryslân. It wapen waard yn 2001 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

*yn sulver in blau krús en oer alles hinne in read hûs yn de foarm fan in boereskuorre fan siden sjoen; in grien skyldhaad, belein mei in omkearde gouden keper, útgeande fan de boppeside fan it skyld, de trochsnijingsline reitsjend.*''

De heraldyske kleuren binne: sulver, azuer (blau), keel (read), sinopel (grien) en goud.

## Symbolyk
* Blau krús: tsjut op skiednis fan it doarp as in roomsk-katolike enklave.
* Reade Skuorre: makket it wapen ta in sprekkend wapen
* Skyldhaad: stiet foar de Slachtedyk oan de noardkant fan it doarp.
* Keper: symboal foar de Sânleanstersyl, in eartiidske slûs yn de Slachtedyk.

## Sjoch ek

Reahûs vlag.svg|Flagge fan Reahûs
Kwadijk

**Kwadijk** (Wetterlânsk: *Kwedaik*) is in doarp yn de gemeente Edam-Volendam yn de Nederlânske provinsje Noard-Hollân yn de krite Wetterlân. It doarp leit in 3 km noardlik fan Purmerein. Kwadijk hat  ynwenners ().

## Skiednis

De namme komt yn 1393 foar as *Coedijc* en yn 1573 as *Quadyck*. De namme is mooglik in gearstalling fan *coe* (ko) en dyk. Neffens lettere ynterpretaasjes is it in gearstalling fan *qua* (kwea) en dyk itjinge ferwiist ne de minne steat fan ûnderhâld fan de dyk.. 

Fan de 11e oant de 14e iuw bestie Kwadijk ûnder de namme *Drey* of *Verdrey*, neamd nei it wetterke de Draai, justjes fierder fan de Purmer ôf, tusken de Nieuwendijk en Wijzend tichteby it hjoeddeistige Hobrede. Dat plak wie in feanterijdoarp. Dêrnei ferhuzen de ynwenners nei it hjoeddeistige plak, omreden dat it plak fan Drey te leech kaam te lizzen troch de ynklinkende feangrûn. Yn 1414 moast dêr al in tsjerke stien hawwe, want dat jier waarden de ynwenners fan Kwadijk "boargers" fan Edam, dêr't Kwadijk yn it rjochtsgebiet fan lei. Oant 1567 ûnderholden de ynwenners fan Kwadijk it âlde begraafplak fan Drei.

Yn de 16e en 17e iuw libben de bewenners benammen fan de feehâlderij en fiskerij. Yn de 16e iuw waard in krústsjerke boud dy't yn 1835 troch it hjoeddeistige tsjerkegebou ferfongen waard omreden fan boufalligens.

Op 1 jannewaris 1812 waarden Kwadijk en Warder ta de gemeente Middelie foege, mar op 1 maaie 1817 waarden alle trije fannijs selsstannige gemeenten. Wylst se selsstannich wiene hiene de trije gemeenten deselde boargemaster en waarden út Edam wei bestjoerd. Dy sitewaasje feroare yn 1890 doe't de doe 29-jierrige boargemaster Simon Berman as boargemaster fan Kwadijk, Middelie en Warder beneamd waard. Hy ferhûze syn kantoar en syn bestjoer foar de trije gemeenten nei Kwadijk.

Op 20 maaie 1884 waard it spoar fan Amsterdam nei Inkuzen oanlein en krige Warder in stasjon oan it spoar. Ynearsten waard it Stasjon Kwadijk-Edam neamd, mar sûnt 15 maaie 1935 waard it Stasjon Kwadijk neamd. It stasjon waard lykwols op 15 maaie 1938 sletten. Fan 1906 oant 1933 wie der in steamtramferbining fan Kwadijk nei Edam en Volendam, dy't troch de *[[Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij]]* eksploitearre waard. Hjoed-de-dei kin it trasee fan dy tramwei noch yn it lânskip sjoen wurden. It eardere stasjon fan Kwadijk tsjinne letter as wente, keunstatelier en winkel. Yn 2010 waard it gebou omfoarme ta in modern kantoar, wylst de histoaryske eleminten bewarre bleaun binne.

Yn 1925 waard de wettertoer fan Kwadijk boud nei in ûntwerp fan arsjitekt B.F. van Niefelt. De wettertoer waard letter in wente. De toer is in ryksmonumint.

Yn 1970 fusearre de gemeente Kwadijk mei de gemeenten Beets, Oosthuizen, Middelie en Warder ta de gemeente Seefang. As part fan de weryndieling waard de buorskip Verloreneinde, dy't by de gemeente Oosthuizen, hearde ta de himrik fan Kwadijk foege. Yn 2016 waard de gemeente Seefang by de gemeente Edam-Volendam foege.

## Keppelings om utens
* Aldheidkundich selskio Oud -Quadyck
* Doarpsried Kwadijk
Verloreneinde

**Verloreneinde**, ek wol skreaun as **Verloren Einde** is in buorskip yn de gemeente Edam-Volendam yn de Nederlânske provinsje Noard-Hollân, yn de krite Wetterlân. De buorskip falt ûnder de himrik fan Kwadijk, dêr't it it westlike part fan foarmet en hat likernôch 80 ynwenners.

## Skiednis
In Verloreneinde wie eartiids it galgefjild fan it Hearlikheid Oosthuizen. Yn dy tiid hearde Verloreneinde, mank mei Hobrede by Oosthuizen. Letter foel it ûnder de gemeente Oosthuizen. Yn 1970 waarden de gemeenten Oosthuizen, Beets, Kwadijk, Middelie en Warder gearfoege ta de gemeente Seefang, neamd nei de Polder Seefang. By dy weryndieling kaam de buorskip Verloreneinde ta de himrik fan Kwadijk. De buorskip waard suver part fan it doarp dêr't er it westein fan foarmet. Yn 1980 krige de buorskip syn eigen buertferiening. Yn 2005 krige de buorskip eigen wite kombuorden ta gelegenheid fan it 25-jierrich bestean fan de buertferiening.

Yn 2016 waard de gemeente Seefang opheft en waard part fan de gemeente Edam-Volendam, dus sadwaande waard Verloreneinde part fan dy gemeente.
Heppenheim

**Heppenheim** is de *[[Kreisstadt]]* fan 'e Súdhessyske Kreis Bergstraße yn Dútslân. De stêd leit oan 'e Bergstraße oan 'e râne fan it Odenwald. Heppenheim is bekend as it berteplak fan 'e Formule 1-wrâldkampioen Sebastian Vettel. Ek waard yn Heppenheim de liberale partij FDP stifte. 

## Skiednis
It plak waard foar it earst yn 755 neamd en krige yn 1318 stedsrjochten. De liberale Heppenheimer lândei yn 1847 waard de opmaat nei de Dútske Revolúsje yn 1848/1849. Dêrom waard yn Heppenheim yn 1948 ek de Freie Demokratische Partei stifte waard.

De histoaryske stêd leit ûnder de slotberch mei de midsiuwske Starkenburg. Njonken it kastiel is ek de Sint-Petertsjerke karakteristyk foar it stedsbyld, de yn 1904 wijde katolike tsjerke dy't yn 'e folksmûle ek de 'dom fan 'e Bergstraße' neamd wurdt, mar fierder gjin biskopstsjerke is.

## Geografy
Heppenheim leit oan 'e Berchstraße, de rûte dy't fan Darmstadt nei Heidelberch lâns de westlike râne resp. eastlike râne fan 'e Rynflakte rint. Dêrnjonken is de Bergstraße ek it gebiet mei in bysûnder myld kimaat mei in soad sinneskyn.

Yn it stedsgebiet leit de Bruchsee, in 11 hektare grutte mar dy't troch baggeraktiviteiten ûnstie. Troch Heppenheim streamt de Weschnitz, in sydrivier fan 'e Ryn. 

It noardlike diel fan Ober-Laudenbach foarmet in enklave yn it Baden-Wuertemberchske gebiet. Yn dy enklave en yn it súdike diel fan Ober-Laudenbachs lizze wer twa Baden-Wuertemberchske enklaves.

## Stedsyndieling
Njonken de kearnstêd Heppenheim bestiet de stêd út de stedsdielen, dy't yn 1972 by de stêd yndield binne en oant dy tiid selstannige gemeenten foarmen:

* Unter-Hambach 
* Ober-Hambach
* Kirschhausen (mei Igelsbach)
* Erbach
* Sonderbach
* Wald-Erlenbach
* Mittershausen-Scheuerberg
* Ober-Laudenbach.

## It besjen wurdich
De histoaryske stedskearn fan Heppenheim bleau foar in grut part bewarre. Op in oerflak fan likernôch seis hektare binne de measte gebouwen te finen dy't it besjen wurdich binne. Karakteristyk foar de stêd binne de fakwurkhûzen, dy't fral yn 'e earste dessinia nei de ferneatiging fan 'e midsiuwske stêd yn 'e Njoggenjierrige Kriich (1693) boud binne. De midsiuwske stedsmuorren binne op fragminten nei yn 'e earste helte fan 'e 19e iuw ôfbrutsen.
Flagge fan Reahûs

De **flagge fan Reahûs** is de flagge fan it doarp Reahûs, yn de Fryske gemeente Súdwest-Fryslân. De flagge waard yn 1999 oannomd en yn 2001 registrearre. It ûntwerp fan de flagge is fan de hân fan J.C. Terluin en R.J. Broersma.

## Beskriuwing
De beskriuwing fan de flagge is:

*Wyt mei in blau krús, wêrfan't de fertikale balke op 2/3 flaggelingte stiet en de earmen in dikte ha fan 1/3 flaggehichte, en in reade stútlizzingstrijehoek wêrfan 't de boppeside yn 'e midden fan de flagge leit.*

De kleuren komme fan it doarpswapen.

## Sjoch ek

Reahûs wapen.svg|Wapen fan Reahûs
Middelie

**Middelie** is in doarp yn de gemeente Edam-Volendam yn de Nederlânske provinsje Noard-Hollân yn de krite Wetterlân. It doarp leit yn de Polder Seefang en hat  ynwenners (). De buorskip Axwijk heart ta de himrik fan Middelie.

## Skiednis
It doarp waard earst neamd yn 1277 as *Homines de Middela* en bestjut "yn it midden (middel) fan de rivier (ie). Fierder wurdt it doarp neamd yn 1342 *Middelee*, 1357 *Middelye*, 1417 *Middely* en yn 1680 (werprintinge yn 1745) *Middelye*.. 

Middelie ûntjoech him yn de 12e iuw as in feanterijdelsetting. It waard ynearsten in fiskersdoarp, mar nei't de Purmer drûchlein waard, ferlear it syn ferbining mei de see en ûntjoech it doarp as lintdoarp besteande benammen út in boeremienskip. It doarp wie min te berikken, allinnich mei boatsjes oer it wetter of oer de diken fan de Purmermar. By de Reformaasje setten in soad minnisten harren nei wenjen yn it doarp en tochten dat se yn it isolearre doarp frij feilich wêze soene. Oant yn de 20e iuw makken minnisten de helte fan de befolking fan it doarp út. De fermanje waard yn 1899 en wie in ienfâldige sealtsjerke dy't in houten ien ferfong.

De ynwenners libben oant mid 20e iuw benammen fan de melkfeehâlderij en tsiisproduksje.

Middelie wie oant 1970 in selsstannige gemeente. Oant de mid 19e iuw waard de gemeente wol "Middelie en Axwijk" neamd. Yn 1970 fusearre de gemeente mei de gemeenten Beets, Kwadijk, Oosthuizen en Warder ta de gemeente Seefang, neamd nei de Polder Seefang, dêr't Middelie yn leit. Yn 2016 waard dy gemeente part fan de gemeente Edam-Volendam

## Ferkear en ferfier
De N247 rint eastlik parallel fan it doarp fan Oosthuizen nei Edam.

## Ofbylden

WLM_-_M.arjon_-_Middelie_Middelie_79.jpg|De fermanje
Exterieur_naar_het_zuid-oosten_-_Middelie_-_20158682_-_RCE.jpg|Nederlânsk-herfoarme tsjerke yn 1963
Axwijk_20220428_113054.jpg|Axwijk


## Keppelings om utens
* Histoarysk Selskip Oud-Middelye
* Doarpsried Middelie
Weißenthurm (Verbandsgemeinde)

De **Verbandsgemeinde Weißenthurm** is in bestjoerslichem yn 'e lânkring Mayen-Koblenz yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. By de ferbânsgemeente hearre de stêden Mülheim-Kärlich en Weißenthurm en noch fiif oare *[[Ortsgemeinde]]n*. Is bestjoer hat syn sit yn 'e stêd Weißenthurm, dy't ek de namme oan it gemeenteferbân joech. De ferbânsgemeente is neffens ynwennertal ien fan 'e grutste ferbânsgemeenten fan 'e dielsteat. 

## Oansletten gemeenten
Bassenheim

**Bassenheim** is in plak yn 'e lânkring Mayen-Koblenz yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. It plak is in *[[Ortsgemeinde]]* yn 'e ferbânsgemeente Weißenthurm.

## Geografy
Bassenheim leit oan 'e eastlike râne fan 'e Fulkaaneifel, in gebiet dat de namme tanket oan 'e fulkanyske aktiviteiten dy't it lân dêr oant 8000 f. Kr. foarme. De hotspot fan 'e fulkanen is noch jimmeroan aktyf en it oerflak fan it gebiet wurdt alle jierren in pear mm heger. Súdwest fan Bassenheim leit yn 'e gemeente de 372 meter hege Karmelenberg, in fulkanyske slakkekegel dy't ûnder de natoerbeskerming falt.  

## It besjen wurdich
It meast ferneamde keunstwurk fan Bassenheim is de saneamde *Bassenheimer Reiter* yn 'e Martinustsjerke. It iergoatyske reliëf fan 'e patroanhillige fan 'e tsjerke wurdt taskreaun oan 'e Naumburger master en stamt oarspronklik út it doksaal fan 'e dom fan Mainz. Yn 1683 brocht de domhear Casimir Waldbott von Bassenheim it reliëf nei Bassenheim.

It kastiel fan Bassenheim wie sûnt de 13e iuw yn it besit fan 'e aartsbiskoppen fan Trier, letter waard it de sit fan ministerialen. Greve Hugo Waldbott ferlear yn 1862 it kastiel doe't er twongen wie om it seis iuwen lange famyljebesit te feilen. Op 8 oktober 1948 trof de Frânske minister fan Utlânske Saken Robert Schuman dêr de lettere Dútske bûnskânsler Konrad Adenauer. Dy dei wurdt beskôge as it begjin fan 'e fersoening tusken Frankryk en Dútslân. It kastiel is yn partikulier besit en net tagonklik foar toeristen. 

Op 'e Karmelenberg stiet de yn 1662 boude barokke Marijekapel. By de Karmelenberg leit in 17e-iuwsk, 1,1 km lang loantsje fan 150 tige âlde ike-, kastanje- en linebeammen.

### Museum
* Martinusmuseum.


Bassenheim, Rathaus (2015-06-07 1835 Sp).JPG|Riedshûs.
Bassenheim Adenauer-Schuman-Gedenkzeichen (2015 Sp).JPG|Adenauer-Schuman monumint.


Bassenheim 003x, St. Martin.jpg|Sint-Martinustsjerke.
Bassenheim, Walpot-Platz - Pfarrhaus, Rentamt (2019-11-21 Sp).JPG|Walpot-Platz.
Geart Jorritsma

**Geart Jorritsma** (Snits, 3 maaie 1996) is in Fryske atleet, dy't spesjalisearre is yn de lange ôfstân.
Geart Jorritsma studearre oan NHL Senden en waard dêrnei media adviseur. Hy wennet yn Nijlân.
 
As puplil begûn Jorritsma by atletykferiening Horror yn Snits. Nei in jier of wat stoppe hy dêr en treende him mei hurddraven en hurdfytsen. Hy krige de nocht fan atletyk werom doe't er trenen gie by atletykferiening It Hearrenfean dêr't syn heit trener wie.

Jorritsma wûn by syn debút yn 2019 ferrassend de Maraton fan Ynskedee. Yn 2024 wûn er op 15 juny de Slachtemaraton yn in parkoerrekôr fan 2.24,57. 

## Persoanlike rekôrs
;Baan

	
;Dyk

## Palmares
### 10.000 m
*2017:  NK - 30.51,25

### heale maraton
* 2022:  Bearerin - 1:09.33
* 2023: 18e NK yn Breda - 1:09.58

### maraton
* 2019:  maraton fan Ynskedee - 2:26.34
* 2022: 13e maraton fan Ynskedee - 2:23.32
* 2023 47e maraton fan Amsterdam - 2:24.15
* 2024  Slachtemaraton - 2:25.03
Axwijk

**Axwijk** is in earder buorskip yn de gemeente Edam-Volendam yn de Nederlânske provinsje Noard-Hollân, yn de krite Wetterlân. Axwijk wie in buorskip njonken it doarp Middelie, mar foarmet hjoed-de-dei in part fan de lintbebouwing fan dat doarp.

## Skiednis
It plak waard foar it earst neamd om 1300 hinne as *Havicswijk*. Dy foarm wiist op in gearstalling fan de Fryske persoanenamme havik en *wijk* (hofstee, wenplak). Oare foarmen binne *Haecxwijck* (om 1500 hinne) en *Akswijk* (om 1750 hinne).  Guon ûndersikers lied de namme fan de Fryske persoannenamme Ake en oaren sjogge yn *Haecx* it wurd "aks" foar bile. In oare ferwizing is dat de term *havix* fan it Midnederlânske *havelijc* iitjinge "replik guod" betsjut, ferwizende nei in plak dêr't tol heft wurdt. Der waard yndie oant 1357 tol heft yn Axwijk.

Yn 1414 krige Axwijk it stedsrjocht fan Edam. It plak hat sels in eigen kapel hân dy't yn 1567 noch bekend wie. Axwijk had iuwenlang in woltierich doarp west, dêr't in soad seelju wennen.
Wapen fan Hidaard

It **wapen fan Hidaard** is it wapen fan it doarp Hidaard, yn de Fryske gemeente Súdwest-Fryslân. It wapen waard yn 2001 registrearre.

## Beskriuwing
De blazoenearring fan it wapen is:

Dield I. Yn goud in ôfsniene swarte hynstekop; in reade skyldfoet, belein mei in gouden klaver; II. yn goud in ôfsniene swarte hynstekop; in read skyldhaad, belein mei in gouden klaver; in blau skyldhaad, belein mei in omkearde sulveren keper, útgeande fan de boppeside fan it skyld, de trochsnijingsline reitsjende.''

De heraldyske kleuren binne: goud, sabel (swart), keel (read), azuer (blau) en sulver.

## Symbolyk
* Yndeling skyld: tsjut op de krusing fan diken by buorskip De Kliuw oan de súdkant fan it doarp.
* Hynstekoppen: ferwize nei de hynstefokkerij yn it doarp.
* Klaverblêden: symboalen foar de feehâlderij.
* Skyldhaad: stiet foar de Hidaarder Feart. De keper byldet de Hidaardersyl yn de Slachte út.

## Sjoch ek

Hidaard vlag.svg|Flagge fan Hidaard
Karmelenberg

De **Karmelenberg** (Karmelenberch) is in slakkekegel op 'e súdeastlike râne fan it fulkaangebiet yn 'e East-Eifel tusken Bassenheim en Ochtendung yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. De 372 m hege berch hat in bysûndere plantewrâld en is it heechste punt fan 'e ferbânsgemeente Weißenthurm. Sûnt 7 maaie 1981 is it 10,74 grutte gebiet in beskerme natoergebiet. 

De Karmelenberch waard yn it ramt fan it *Vulkanpark* tagonklik makke foar it toerisme. Ferskillende ynformaasjebuorden ynformearje oer de fulkanyske skiednis en boppe op 'e berch stiet de barokke Marijekapel. Eartiids waard de berch de Hekseberch neamd, mar de hjoeddeiske namme ferwiist nei de berch Karmel yn it noardwesten fan Israel. 

## Lokaasje
De Karmelenberg leit op it grûngebiet fan Bassenheim tichteby de A48, ôfslach Ochtendung. Fanút Bassenheim is de Karmelenberch oer in oardel kilometer lange loane of oer Ochtendung oer de L52 Koblenz-Polch te berikken. 

## Geology

De slakkekegel fan 'e Karmelenberch makket diel út fan in groep fulkanen, dy't 350.000 oant 300.000 jier lyn aktyf wie. De oanbuorjende Schweinskopf waard as ôfgraverij brûkt en is hast hielendal ôfgroeven. Fan 'e saneamde Oberholzgroep is hielendal neat mear werom te kennen. De Karmelenberch leit foar in part op 'e brekline fan it Neuwieder Becken, in tusken de stêden Koblenz en Andernach lizzende ferbreding fan 'e Ryndelling.

Oan 'e noardlike kant is de út laaistien besteande ûndergrûn út it devoan likernôch 100 m sakke, oan 'e súdlike kant lei de riviergrintôfsetting fan 'e oer-Mûzel. De trije lavastreamen út de Karmelenberch binne letter mei púmstien en löss ôfset.

## Minsklike aktiviteiten
Yn 'e lêste iuwen waard de fulkanyske stien as boumateriaal wûn. De hege steile wand yn 'e fulkaan ûnstie by de 20e-iuwske winning. De spoaren fan minsken op 'e Karmelenberch binne lykwols folle âlder en op 'e oanbuorjende Schweinskopt binne resten fan 'e oanwêzigens fan Neänderthalers ûntdutsen. Net fier fan 'e Karmelenberch is de Goloring, in monumint út de izertiid op it gemeentegebiet fan Kobern-Gondorf.

## Loane

Nei de Karmelenberg rint fanút Bassenheim in loane mei tige âlde beammen. De loane waard yn 1662 oanlein, tagelyk mei de bou fan in Marijekapel op 'e berch. Fan 'e oarspronklik 150 plante beammen binne der noch jimmeroan 100 oanwêzich. It binne benammen reade boekebeammen, ikebeammen, linebeammen, in ûnbidich grutte simmerlinebeam en in pear hystekastanjebeammen.

## Keppeling om utens
* Side Vulkanpark.
* Rheinsteig.de oer de loane
Walibi Holland

**Walibi Holland** is in attraksjepark, lizzend yn Biddinghuizen (gemeente Dronten) yn de Nederlânske provinsje Flevolân. Foarhinne hjitte dit park *"Walibi World"*, dêrfoar *"Six Flags Holland"*, dêrfoar *"Walibi Flevo"*, wylst it park starte as *"[[Flevohof]]"*.

Under de namme de *"Flevohof"* is it park begûn as buorkerijpark dêr't stedslju yn 'e kunde komme koene mei de lânbou. Oarspronklik soe it park yn Lelystêd fêstige wurde. Doe't de *"Flevohof"* yn 1991 fallyt gie, waard it terrein oernaam troch de *"Walibi Group"* en bouden it terrein nei it seizoen 1992 om ta *"Walibi Flevo"* dat yn 1994 iepen gie. Dizze groep waard yn 1998 oernaam troch *"Premier Parks"* en it park feroare yn 2000 yn *"Six Flags Holland"*. Fan seizoen 2005 oant en mei seizoen 2011 wie it park bekend ûnder de namme *"Walibi World"*. Sûnt seizoen 2012 hjit it park *"Walibi Holland"*. De measte attraksjes, wêrûnder in protte achtbanen en oare *"thrill rides"*, binne boud yn de *"Walibi Flevo"*- en *"Six Flags"*-perioade.

Op it njonkenlizzende eveneminteterrein, oarspronklik ûntwikkele troch Skouting Nederlân foar de Europeeske Jamboree fan 1994, en de Wrâldjamboree fan 1995. Organisearre hja ek de Nasjonale Jamboree fan 2000, en ek de *"Scout-Ins"* fan 1990, 1992, 1995 en 1997 *(in twajierliks wykeinvenemint foar frijwilligers fan Skouting Nederlân.)*. Ek waarden der alle jierren de *"Scouting Fundays"* organisearre. Yn 2015 waarden dizze hâlden yn Duinrell. Fierder is it sûnt 1993 de lokaasje fan it muzykfestival *"[[Lowlands]]"*. sûnt 1996 fan de *"[[Opwekking (konferinsje )|kristlike konferinsje Opwekking]]"*, en sûnt 2003 hat it dancefestival *"[[Defqon.1]]"* hjir plak, yn 2007 waard it metalfestival *"[[Fields of Rock]]"* hjir organisearre.

Sûnt 2022 wurd it terrein ek regelmatig ynset om winterdeis Asylsikers op te fangen. Dêrfoar wurd dan troch it Sintraal Orgaan opfang asylsikers mei needgebouwen in asylsikersintrum boud, dat yn de maaitiid wer fuorthelle wurd.

## Ferneamde  Attraksjes

## Sjoch ek
* Flevohof
Ochtendung

**Ochtendung** is in plak yn 'e lânkring Mayen-Koblenz yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. It plak is in *[[Ortsgemeinde]]* yn 'e ferbânsgemeente Maifeld.

## Geografy
Ochtendung leit boppe de delling fan 'e Nette oan 'e eastlike râne fan 'e Fulkaaneifel. De tichteby lizzende útdôve fulkanen Karmelenberg en Tönchesberg en de noardlike Wannengroep tsjûgje fan fulkanyske aktiviteit yn ferskillende tiidrekken.

## It besjen wurdich
* De ruïne fan it kastiel Wernerseck.
* De Tumulus, in rekonstruearre Romeinske grêfheuvel.
* Resten fan de stedsmuorren.
* De roomsk-katolike Sint-Martinustsjerke.
Aeolus

; Aeolus kin ferwize nei: 
* In Frysk ferdivedaazjepark yn Seisbierrum fan 1987 oant 2017, Aeolus Seisbierrum
* In Gryksk mytologysk figuer Aeolus (mytology)
* In 17 iuwsk VOC skip  Aeolus (VOC-flaggeskip)

;Mûnen
* In nôtmûne yn Adorp boud yn 1851, Aeolus (Adorp)
* In nôtmûne yn Dreischor boud yn 1739, Aeolus (Dreischor)
* In nôtmûne yn Farmsum boud yn 1811, Aeolus (Farmsum)
* In nôtmûne yn Oldehove boud yn 1846, Aeolus (Oldehove)
* In nôtmûne yn Flaardingen boud yn 1790, Aeolus (Flaardingen)
* In nôtmûne yn Wemeldinge boud yn 1869, Aeolus (Wemeldinge))
Maifeld

It **Maifeld** is in Dútske heechflakte yn 'e dielsteat Rynlân-Palts. De heechflakte leit fan 200 m oant likernôch 400 m boppe seenivo en de rivieren de Mûzel yn it súdeasten en de Eltz yn it súdwesten foarmje in natuerlike grins, wylst de rivier de Nette allinne yn it noardwesten min ofte mear in grins foarmet. Bestjoerlik falt it gebiet yn 'e ferbânsgemeente Maifeld. 

Karakteristyk foar it Maifeld is in heuveleftige lânskip mei in soad boulân en hjir en dêr wat bosk. De boaiem fan it Maifeld is tige fruchtber en de grûn wurdt dan ek in soad foar ikkerbou brûkt. It gebiet hat twa stêden: Polch en Münstermaifeld.

Nei alle gedachten is de namme fan it lânskip te tankjen oan 'e Franken, dy't yn it gebiet folksgearkomsten holden. It histoaryske hert fan it gebiet is it stedsje Münstermaifeld.

## Ofbylden Maifeld

Ofbyld:Maifeld - Afbeelding 480-1.jpg
Ofbyld:Maifeld bij Münstermaifeld - Afbeelding 481-1.jpg
Ofbyld:Maifeld in de buurt van Münstermaifeld - Afbeelding 482-1.jpg
Flevohof

De **Flevohof** wie in agrarysk temapark by Biddinghuizen yn de Flevopolder en de foarrinner fan it hjoeddeiske Walibi Holland. It park waard op 21 maaie 1971 iepene troch Prinses Beatrix. Direkteur fan it park wie Herman Eshuis. It park beskikte oer edukative attraksjes om it tema lânbou en greidbuorkerij hinne, op in oerflakte fan 150 hektare.

Der rûn troch de *"Flevohof"* in spoarline, dêr't de rails fan foar in grut part bewarre bleaun binne. Tsjintwurdich is dizze spoarline fernijd en de rûte is ynkoarte.  Midden santiger jierren wie der ek in achtbaan, *City Jet*, oanwêzich yn it park.

Yn 1991 gie it park fallyt en waard it oernaam troch de *"Walibi Group"*. It lêste seizoen fan de *"Flevohof"* wie 1992.

## Sjoch ek
* Walibi Holland
Verkeerspark Assen

It **Verkeerspark Assen** wie in attraksjepark mei it ferkear as tema. It lei yn Assen njonken it TT Circuit, yn de Nederlânske provinsje Drinte.

## Skiednis
De basis foar it ferkearspark yn Assen waard lein yn 1956, troch plysjeresjersjeur *Klaas Bos*. Hy seach yn de Dútske stêd Essen hoe't bern op in skoalplein mei inkelde krytstreken en kartonnen buorden fertroud makke waarden mei it, yn dy tiid rap groeiende, ferkear.

Werom yn Assen koste it him net safolle muoite om de doetiidske boargemaster en de middenstân fan Assen ek waarm te krijen foar in soartgelyk idee. Dit mûne út yn de oprjochting fan in stifting, dy't troch skinkingen en donaasjes oan it wurk koe. Yn 1957 kaam der dan ek in Jeugdferkearspark yn in park yn de binnenstêd; de *"Gouverneurstuin"*. Diken, ferkearsbuorden en traapauto's soargen derfoar dat de boartsjende bern paadwiis yn it ferkear makke waarden. Troch de jierren hinne waard it Jeugdferkearspark útwreide mei in ferkearstoer en scooters en waard de lokaasje yn de binnenstêd te lyts .Nei in oantal jierren fêstige te wêzen yn it Asserbosk ferhuze it park yn 1988 nei De Haar, Njonken it TT Circuit. Der waard in nij park realisearre op in stik grûn fan 8 hektare. It *"Jeugdverkeerspark"* waard omdoopt yn *"Verkeerspark Assen"*. 

Yn it park koene bern in eigen rydbewiis helje en ride yn (traap)auto's, in jeep, helikopters en boatsjes. Der wie in juniorkartbaan, in monorail en in trein. Foar de traapauto's wie der in parkoers fan goed in kilometer lang. Ek wiene der in ambulânse en in ANWB-auto dêr't de bern sels yn ride mochten. Fan de ferkearstoer ôf waard elkenien yn 'e gaten holden, en eventueel wiisd op syn/har flaters. Yn 1992 waard it park privatisearre.

Fanwege tsjinfallende besikersoantallen gie it park yn 2014 net mear iepen foar publyk. De eigener hat twa jier besocht it park te ferkeapjen. Uteinlik is de ynboel ferkocht. De Monorail gie nei in kemping oan 'e Dreiberseweg yn Wijster, de trein is yn hannen kaam fan it *"[[Openbaar Vervoer Collectie Nederland]]"* dat syn haadfêstiging yn Sonnegea hat. in oantal atributen bygelyks in plysjeauto en in bus kamen yn partikuliere hannen De traapauto's en de byhearrende atributen giene nei Appelskea dêr't yn Attraksjepark Duinen Zathe in nij ferkearspark oanlein waard. Ek de ferkearstoer gie ynearsten nei Appelskea mar yn 2019 kaam de toer op in feiling. De gemeente Assen kocht de toer werom, en pleatste de toer yn 2021 wer op syn âlde plak yn de Gouverneurstún.

## Sjoch ek
* Attraksjepark Duinen Zathe
Fraukirch

**Fraukirch** is in lyts beafeartsplak yn 'e Pellenz, dat ûnder de Ortsgemeinde Thür falt, in doarp yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. It bestiet út in pleats en in lytse tsjerke.

## Skiednis
Neffens in regionale Genovevasêge boude paltsgreve Siegfried de tsjerke út tankberens foar de rêding fan syn frou Genoveva troch de Jongfaam Marije. Siegried soe yn 'e 8e iuw yn Mayen residearre ha.

De tsjerke giet werom op 'e 13e iuw. Oant 1764 wie it in eigentsjerke fan 'e Trierske biskop en dêrnei gie de tsjerke yn hannen fan 'e abdij Maria Laach oer. Nei de sekularisaasje krige de boer Johann Wilhelm Nell fan Thür de gebouwen út it kleasterbesit. Sûnt is de pleats yn eigendom fan it neiteam fan Nell. De tsjerke waard yn it jier 1906 oan de parochy fan Thür skonken. 

Fan 'e midsiuwen oant yn 'e 18e iuw waard yn Fraukirch rjocht spruten foar de omlizzende gemeenten. Boppedat wie Fraukirch in drok besocht beafeartsplak.

Yn 'e tsjerke stiet in heechalter mei in 13e-iuwske altertafel. De alteropset datearret fan 1664 en is tige ryk fersierd mei foarstellings út de sêge fan Genoveva. 

Efter yn 'e tsjerke stiet in grêfplaat fan in ridder en in frou, dy't nei alle gedachten Siegfried en Genoveva foarstelle. 

Ek stiet yn 'e tsjerke it Golokrús út 1472, dat eartiids oan 'e strjitwei (B 256) fan Thür nei Kruft stie en yn 1977 fernield waard. It Golokrús tsjinne eartiids om by beafearten nei Fraukirch de meitôge *[[Pyxis (tsjerke)|pyxis]]* yn te lizzen. Op it plak dêr't earder it orizjinele Golokrús stie, stiet hjoe-de-dei in replika.

## Genoveva fan Brabân
Neffens de leginde stamde Genoveva fan 'e hartoch fan Brabân ôf en troude hja mei paltsgreve Siegfried fan Mayen. Doe't Siegfried mei Karel Martel de striid oanbûn tsjin de ynfallende moslims, betroude er syn frou ta oan syn rintmaster Golo. Golo makke lykwols misbrûk fan 'e sitewaasje en besocht har it hôf te meitsjen, mar hja wiisde him ôf en nei't Siegfried werom kaam berabbe Golo syn frou en hy fertelde him dat hja har skuldich makke hie oan troubrek. Genoveva soe ynearsten deade wurde, mar de beul fierde de eksekúsje net út en liet har temûk útpike. 

Lang om let kaam Siegfried der efter dat Golo him foarliichd hie en nei't er syn frou mei eare werom naam makke Golo in ein oan syn libben. Neffens in oare ferzje waard Golo finzen set troch Siegfried. In lokale ferzje wol ha dat Golo op it plak fan it Golokrús yn fjouweren dield waard. Dy ferzje giet lykwols net fierder as de 19e iuw werom en is nei alle gedachten in optinksel út de tiid fan 'e Romantyk. Ek de namme Golokrús datearret fan dy tiid. Neffens wer in oare ferzje barde it fjouwerdielen fan Golo by de Goloring by Bassenheim. Ut tankberens stifte Siegfried in tsjerkegebou op it plak dêr't er Genoveva werom fûn hie.
Chunichi Dragons

**Chunichi Dragons** (Japansk:中日ドラゴンズ) is in profesjonele honkbalklup yn Nagoya yn Japan. De klup waard stifte yn 1936 en spilet yn it Nagoya Dome, dêr't 36.370 minsken yn kinne.

## Keppeling om utens
* Offisjele webstee fan Chunichi Dragons
Nette (Middenryn)

De **Nette** is in rivier yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. De rivier is ien fan 'e lofter sydrivieren fan 'e Ryn en hat in lingte fan 59,1 km. De boarne leit yn 'e Eifel noardeast fan Hohenleimbach en streamt yn eastlike rjochting troch Mayen en it Maifeld. De Nette mûnet noardwestlike fan Koblenz tusken Weißenthurm en Andernach yn 'e Ryn.

## Plakken
De Nette streamt fan 'e boarne oant de mûning troch de folgjende plakken:

* Hohenleimbach, Ortsteil Lederbach
* Arft, Ortsteil Netterhöfe
* Riedener Mühlen
* Bürresheim
* Mayen
* Trimbs
* Welling
* Polch, Ortsteil Ruitsch
* Ochtendung
* Plaidt
* Saffig
* Andernach, Ortsteil Miesenheim
* Weißenthurm

## Ofbylden

20140510 Kohlenstraße 03.JPG|Bopperin
Mayen-Nette1-Bubo.JPG|De Nette yn Mayen
Rauscher Park in Plaidt - II.jpg|Plaidt
Nette bei Weißenthurm (2009-04-26 - 2).JPG|By Weißenthurm
Welling

**Welling** is in plak yn 'e lânkring Mayen-Koblenz yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts. It plak leit op in plato dat it Maifeld neamd wurdt en heart by de ferbânsgemeente Maifeld, dy't de sit yn Polch hat.

## Skiednis
Welling waard foar it earst yn 1247 neamd. 

Op 31 desimber 1975 fusearre de earder selstannige gemeente Trimbs as Ortsteil mei de gemeente Welling. Dat bleau sa oant 1 april 1994, doe't Trimbs wer lykas foar 1976 in aparte gemeente waard.   

## It besjen wurdich
* De neogoatyske katolike parochytsjerke Sint-Paulinus (boud fan 1881 oant 1883) mei in 73 m hege toer.
* De ruïne fan 'e eardere 13e-iuwske tsjerke, dy't hjoed-de-dei as kriichsmonumint tsjinnet.
Spetzerfehn

**Spetzerfehn** (Eastfrysk Plat: **Späets*) is in doarp yn de gemeente [[Großefehn]], lizzend yn de dielsteat [[Leechsaksen]], [[Dútslân]]. It doarp leit yn it eastlike diel fan [[Eastfryslân]] en is benammen bekend om syn feankultuer en karakteristike wiken.

== Geografy ==
Spetzerfehn leit yn it súdeastlike diel fan de gemeente Großefehn, sawat 15 kilometer súdwestlik fan de stêd [[Auwerk]]. It doarp wurdt omjûn troch in netwurk fan kanaaltsjes en greppels dy't yn it ferline brûkt waarden foar it ôffieren fan it [[fean]].

== Skiednis ==
Spetzerfehn waard stifte yn de 18e iuw as in feankoloanje. De namme "Fehn" ferwiist nei de [[feanterij]], in wichtige ekonomyske aktiviteit yn dy perioade. *Spetze* ferwiist nei de plankewei (*Spetze*) dy't troch it fean fan [[Aurich-Oldendorf]] nei [[Strackholt]] rûn. De earste delsettingen yn Spetzerfehn datearje fan 1746, doe't kolonisten har hjir fêstigen om it fean ôf te graven en it lân klear te meitsjen foar lânbou.

Yn de [[19e iuw]] groeide Spetzerfehn stadichoan en ûntwikkele it him ta in bloeiend doarp. De wiken (feankanaaltsjes) waarden brûkt foar it ferfier fan turf en oare guod. Dy kanaaltsjes binne hjoed-de-dei noch altyd in wichtich ûnderdiel fan it lânskip en jouwe it doarp syn unike karakter.

== Bysûndere bouwurken ==
*De wiken: De kanaaltsjes en greppels dy't troch it doarp rinne binne in herinnering oan de feankultuer fan de regio.
*De mûne: In tradisjonele Eastfryske wynmûne dy't noch altyd operasjoneel is en in besite wurdich.
*De tsjerke: In histoaryske tsjerke út de 19e iuw mei in karakteristike arsjitektuer.

== Ekonomy en Ynfrastruktuer ==
De ekonomy fan Spetzerfehn wie fanâlds basearre op [[lânbou]] en feanterij. Nei de feanterij bleau de lânbou oer en hjoed-de-dei spilet it toerisme in tige beskieden rol. 

De ynfrastruktuer fan it doarp is goed ûntwikkele mei ferskate ferbiningswegen nei omlizzende doarpen en stêden. Spetzerfehn is goed berikber mei de auto, it iepenbier ferfier is beheind ta sporadyske busferbiningen nei [[Großefehn]] en [[Auwerk]].

== Kultuer en Mienskip ==
Spetzerfehn hat in aktyf mienskipslibben mei ferskate ferienings en eveneminten dy't troch it jier hinne organisearre wurde. Der binne sportferienings, histoaryske genoatskippen en kulturele klups dy't bydrage oan de mienskip.

== Berne yn Spetzerfehn == 
* [[Johann Schoon]] (1894-1968), in Eastfrysk skriuwer
* [[Greta Schoon]] (1909-1991), Eastfrysk dichteres en ûnderwizer
* [[Jantje Wilms Brinkmann]] (1803-1908), de âldste Eastfriezinne

== Literatuer ==
* Arbeitsgruppe "Spetzerfehngeschichte(n)": *Spetzerfehn: Geschichte(n) und Bilder eines Fehns*, útjûn troch Arbeitsgruppe "Spetzerfehngeschichte(n)", Mettcker, Jever 1995
* Martin Stolzenau: *Als Friedrich II. Spetzerfehn gründen ließ*. Yn: *Heimat am Meer'', bylage fan de Wilhelmshavener Zeitung, Nr. 7/2021, fan 27.&nbsp;maart&nbsp;2021, S.&nbsp;28.

## Keppelings om utens
* Hiemside fan 'e gemeente Großefehn
* Hiemside fan Spetzerfehn
* Beskriuwing fan Spetzerfehn yn it histoaryske doarpedatabank fan it der Ostfriesische Landschaft
* Webside fan in iepen tún yn Spetzerfehn - "Spetzer Tuun"
Dornum

**Dornum** is in gemeente yn de lânkring Auwerk, lizzend yn de regio Eastfryslân. De gemeente is bekend om syn histoaryske gebouwen, klaaigrûn en maritime karakter. 

## Geografy
Dornum leit yn it noardeastlike diel fan Eastfryslân, oan de Waadsee. De gemeente hat in oerflak fan sawat 77,24 km² en omklammet ûnder oaren de doarpen Dornum, Nesse, Nessmersiel, en Westeraccum. It lânskip bestiet gruttendiels út polders (klaaigrûn) en de seedyk mei it bûtendykske lân.

## Skiednis
De skiednis fan Dornum giet werom nei de midsiuwen. It doarp Dornum wurdt foar it earst neamd yn de 8e iuw. Yn de 14e en 15e iuw wie it doarp in wichtige residinsje foar de Eastfryske haadlingen. Ferskate histoaryske gebouwen, lykas it barokke slot en de midsiuwske tsjerken, binne út dat tiidrek. Yn de rin fan de iuwen hat Dornum ferskate perioaden fan bloei en delgong meimakke, benammen beynfloede troch de lânbou en maritime hannel. 

## Bouwurken en toeristyske plakken
Dornum hat ferskate histoaryske bouwurken en toeristyske plakken:

*Beningaboarch: In midsiuwsk slot út de 14e iuw. No in museum oer de skiednis fan de Eastfryske adel.
*Noarderboarch: In barok paleis út de 17e iuw, omjûn troch in park.
*Sint-Bartholomeüstsjerke: In histoaryske tsjerke út de 13e iuw mei in markante toer en prachtich ynterieur.
*Nessmersiel: In kustdoarp dat bekend is om syn haven, dêr't toeristen mei de fearboat oerstekke kinne nei Baltrum.

## Ekonomy en Ynfrastruktuer
De ekonomy fan Dornum is foaral basearre op toerisme, lânbou en lytse en middelgrutte bedriuwen. De toeristen komme benammen foar de kust, de lytse doarpen, de histoaryske bouwurken en it kultuerlânskip. De agraryske sektor bliuwt ek in wichtige rol spyljen yn de lokale ekonomy. De earste sneldyk leit sa'n 40 kilometer fan de gemeentegrins ôf.
De Vluchtheuvel

**De Vluchtheuvel** wie in attraksje en wetterpark lizzend yn de bosken fan Drintske Noarch.

It park is yn de sechstiger jierren fan de tweintichste iuw begûn as bernebuorkerij en bistetún, en ûntwikkele him ta attraksjepark. 

## Skiednis
Nei it ferstjerren fan syn heit krige hoareka-ûndernimmer *Sjoerd Kooistra* it park yn 1974. Kooistra lei ferskate plannen op tafel by de gemeente mar krige net in soad meiwurking. Hy hat it doe ferkocht oan de *famylje Robijn*, dy't it park útwreide hat mei in wetterpark. De maskotte fan it park wie *Norgie de [[iikhoarn]]*. Yn 2000 waard it park oankocht troch de famylje Boesveld, fan oarsprong merke-ûndernimmers. Al gau waard dúdlik dat de nije eigeners gjin winst meitsje koene, om't it park mar in pear moannen yn it jier iepen wie, en de lizzing yn de omkriten fan mear attraksjeparken, lykas Attraksjepark Duinen Zathe yn Appelskea, Speelstad Oranje yn Oranje, Drouwenerzand yn Drouwen, Verkeerspark Assen yn Assen, Nienoord yn De Like en  Attractiepark Slagharen yn Slagharen. 

Yn jannewaris 2007 waard it kompleks kocht troch ûndernimmer Hennie van der Most. Van der Most fentilearre ferskate plannen fia de parse, wêrûnder yngeande renovaasje en mooglike húsfêsting foar keunstners, mar dizze plannen waarden nea útfierd. Yn augustus 2007 waard it park foar it grutste part ûntmantele troch Van der Most en ferkocht oan de Brabânske ûndernimmer *Hans Vrijvogel* út Rosmalen. Allinne it restaurantdiel, de ûnderwetterwrâld, de baaien fan it swimbad en guon bygebouwen stiene der doe noch, alle attraksjes wiene stript.

Yn maaie 2008 waard it eardere attraksjepark kreake. Eigener Vrijvogel starte in proseduere om de kreakers fan syn terrein ôf te krijen. Yn juny 2009 besleat de rjochtbank yn Assen dat de kreakers *"De Vluchtheuvel"* ferlitte moasten. Nei in petear tusken de kreakers en eigener Vrijvogel waard yn july 2009 bekend dat de kreakers foarearst bliuwe meie. De kreakers seine it park op te romjen en in eachje yn it seil te hâlden, yn ruil dêrfoar meie se der fergees wenjen bliuwe oant Vrijvogel it park sels nedich hat.

Op 21 febrewaris 2010 baarnde it eardere gebou fan it restaurant oant de grûn ta ôf. Op it momint fan de brân wie it gebou by kreakers yn gebrûk. De brân is nei alle gedachten ûntstien yn de iepen hurd. Yn de maitiid fan 2011 waard wat der noch fan it Attraksjepark oer wie ôfbrútsen.