open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Malteesk

It **Malteesk** is de lânstaal fan it eilân Malta. It is út it Arabysk wei ûntstien en wurdt ta de semityske talen rekkene. It Malteesk is de iennichste semityske taal yn Europa en de iennichste op de wrâld, dy't it Latynske alfabet brûkt. Hjoed-de-dei hat it Malteesk in protte lienwurden út it Italjaansk en Ingelsk. Sûnt 1 maaie 2004 is it Malteesk ien fan de offisjele wurktalen fan de Europeeske Uny. Op it eilân Malta is it Ingelsk ek as offisjele taal erkend.

## Alfabet
A,a; B,b; Ċ,ċ; D,d; E,e; F,f; Ġ,ġ; G,g; GĦ,għ; H,h; Ħ,ħ; I,i; IE,ie; J,j; K,k; L,l; M,m; N,n; O,o; P,p; Q,q; R,r; S,s; T,t; U,u; V,v; W,w; X,x; Ż,ż; Z,z.

## Keppeling om utens
Reynier fan Tsjom

**Reynier fan Tsjom**, it meast bekend ûnder de namme *Reijnjer fan’t Zum*, ek *Reinier van Tzum* (of *Tzom*) (Tsjom, ± 1600 – Drylts, 21 septimber 1670) wurke yn tsjinst fan de Feriene Eastyndyske Kompanjy. Hy tsjinne as ûnderkeapman yn Siam en as haadman fan de faktorij yn Desjima.

## Libbensrin
Fan Tsjom waard berne yn Tsjom, as soan fan Marten Jansz, in kaptein by de Admiraliteit fan Fryslân. Yn 1629 begûn hy as keapman yn Siam. 

Yn 1641 waard hy as tuskentiids haad oansteld yn Desjima, nei alle gedachten om it oerleiden fan syn foargonger. Pas yn 1943 waard hy beneamd as haad fan de faktorij. Hy wurke gear mei Johan fan Twist yn it Nederlânske Malakka, en mei François Caron yn Formosa, mar ek mei de haden fan de faktorijen yn Perzje en op de Koromandel. 

Op 29 septimber 1645 kaam er oan yn Nagasaky om op 30 novimber de taak fan syn foargonger oer te nimmen. Dêrnei begûn er mei de tariedings foar syn tocht nei Edo om de shogun syn ear te bewizen. Op 7 febrewaris kamen sy oan yn Edo. As kado oerhannige Fan Tsjom brillen, fergrutglêzen, optyske linzen en medisinen. Op 12 febrewaris moete er Inoue Masashige, helper fan Nagasaki. Diskusje waard fierd oer de Nambûaffêre fan 1643, doe’t Hendrick Cornelisz Schaep, kaptein fan de Breskens, en njoggen leden fan syn bemanning finzene wienen yn Yamada yn de Iwate prefektuer.

It ferbliuw op Desjima like op dat stuit mear as in soarte fan finzenskip en misskyn soe de keizer mear frijheden oan de Nederlanners jaan. De spesjale gesant, dy’t de Japanners easken, soe earst letter komme.

Fan Tsjom liet it bestjoer fan de faktorij nei oan Willem Verstegen op 7 oktober 1946. Trije wike letter ferhuze hy wer nei Nederlân. Fan Tsjom beskôge it as syn ferlossing. It libben wie foar in Nederlanner net maklik op Desjima op dat stuit. As de Nederlanners op it eilân oankamen moasten se de bibels ynleverje, dizze waarden fuortstoppe. Se mochten ek gjin snein fiere, der moast gewoan wurke wurde, lykas yn Japan noch lange tiid it gebrûk wêze soe. As it al tastien wie om it eilân te ferlitten dan moast der earst op in krús trape wurde. Se mochten de deaden net begrave, mar dizze yn see smite. Sa moast alles wat mei it kristlik leauwe te krijen hie mijd wurde. Op de pakhuzen mocht ek gjin jiertal stean, dat hie François Caron yn 1641 dien, it mocht net. Dêrop waarden de Hollanners fan Hirado nei Desjima ferhuze.

Yn 1648 kaam Fan Tsjom werom yn Fryslân. Hy troude mei Margaretha fan Æsgema yn Koarnjum. Yn 1651 waard hy de eigner fan in pleats ûnder Frjentsjer, neamd *Salwerd*. Yn 1654 waard hy lid fan it froedskip fan Drylts en beneamd ta boargemaster. Ek syn skoansuster Amelia wie komd. Yn 1657 waard hy âlderling; It jier dêrop ta folmacht fan de Provinsjale Steaten en krige hy in funksje by de Rekkenkeamer. Fan Tsjom wie dwers, mear as iens moast hy foar de tsjerkeried komme as der yn de pleatslike herberch *De Drie Rozennobels* fochten wie en Fan Tsjom him der mei dwaande hâlde. Syn frou krige de wyn fan foaren doe’t sy by in rûzje mei de buorfrou foar *fodde* útmakke waard.
Hendrick Avercamp

**Hendrick Avercamp** (doopt 27 jannewaris, 1585, Amsterdam - te hôf brocht 15 maaie 1634, Kampen (Oerisel)) wie in Nederlânsk skilder fan foaral wintertafrelen.

Avercamp studearre yn  Amsterdam by de yn Denemark berne portretskilder Pieter Isaacks (1569-1625), en faaks ek by David Vinckbooms. Yn 1608 ferfear er fan Amsterdam nei Kampen yn Oerisel. Avercamp wie stom (fermoedlik om't er ek dôf wie) en stie bekend as "de Stomme van Kampen". 

As ien fan de earste lânskipsskilders fan de 17e-iuwske Hollânske Skoalle, spesjalisearre er him yn it skilderjen fan Nederlân winterdeis. It lêste fearnspart fan de 16e iuw, dêr't Avercamp yn berne waard, wie ek ien fan de kâldste perioades fan de lytse iistiid. Avercamp syn skilderijen binne fol fan kleuren en libben, mei sekuere werjefte fan figueren yn it lânskip.

De Flaamske skildertradysje (û.o. hege kime, fûgelflecht, in soad warbere figueren) is werom te finen yn syn betide wurk, ynfloeden fan bygelyks Pieter Brueghel de Alde. Letter waard sfeartekening wichtiger yn syn wurk en sakke de kime.

Avercamp's wurk waard populêr en syn tekeningen koene by ôflevering sa de mappen fan de samlers yn, de saneamde 'skilderijkes op papier'. Faak brocht er ek wat wetterferve oan yn op tekening, de linen en kontoeren bleaune bestean, sa koe er tige moai de sêft-bleke winterske kleuren en de nuânses fan it iis werjaan. Wierskynlik skildere Avercamp yn syn atelier neffens sketsen, dy't er yn de winter makke hie. 

Avercamp stoar yn Kampen en leit dêre yn de Sint Nicolaastsjerke.

## Neifolgers
Hendrick Avercamps wintergesichten waarden neifolge troch Jan van Goyen, Aart van der Neer, Antonie Verstralen en Jan van de Cappelle.

Thea Beckman skreau in boek mei de titel *[[De stomme van Kampen]]* oer it libben fan Hendrick Avercamp.

## Keppeling om utens
*Hendrick Avercamp by de Gallery of Art
*Avercamp yn it WebMuseum
Koöperatyf Steamsuvelfabryk Concordia

It **Koöperatyf Steamsuvelfabryk Concordia** (Nederlânsk: *Coöperatieve Stoomzuivelfabriek Concordia*) is in net mear besteande bûterfabryk by Burdaard. 

Om 1880 wie Nederlân ien fan de grutste leveransiers fan bûter yn Europa. Dochs begûnen oare lannen Nederlân yn te heljen, net omdat de Nederlânske bûter te djoer wie, mar omdat de kwaliteit fan de bûter folle minder wie. It regear griep yn.

Om 1882/1883 kamen dan ek de earste bûterfabriken yn Fryslân ta stân. Nei in gearkomst fan doarpsgenoaten yn 1897 kamen yn datselde jier de plannen foar it bûterfabryk 'Concordia'. Nei tsien moannen bouwen, 16 septimber 1898, waard it fabryk oplevere.

Yn 1965 waard it fabryk sluten. Alle gebouwen waarden ôfbrutsen yn oktober 1993 en op de frijkommende grûn waarden huzen setten.
Britney Spears

**Britney Jean Spears** (McComb, Mississippy, 2 desimber 1981) is in Amerikaanske popsjongster, lieteskriuwster, dûnseres, aktrise en skriuwster. Neffens de Recording Industry Association of America is Spears de op sân-nei bêst-ferkeapjende froulike artyst fan de Feriene Steaten mei 31 miljoen ferkofte platen. Wrâldwiid hat se sa'n 90 miljoen platen ferkocht. Spears is ek de hâlder fan meardere *[[Guinness Book of Records|Guinness World Records]]*.

## Diskografy
;Albums:
* 1999: *...Baby One More Time*
* 2000: *Oops!... I Did It Again*
* 2001: *Britney*
* 2003: *In the Zone*
* 2007: *Blackout*
* 2008: *Circus*
* 2011: *Femme Fatale*
* 2013: *Britney Jean*
* 2016: *Glory*

## Dvd's
* 1999: *Time out with Britney Spears*
* 2001: *Britney Spears: Live and More!*
* 2001: *Britney: The Videos*
* 2001: *Live from Las Vegas*
* 2002: *[[Crossroads (2002)|Crossroads]]* (film)
* 2004: *In the Zone*
* 2004: *Greatest Hits: My Prerogative*
* 2005: *Chaotic FT Kevin Federline*
* 2009: *Britney for the record*
* 2011: *Britney Spears Live: The Femme Fatale Tour*

## Tours
* 1998: *Hair Zone Mall Tour*
* 1999: *...Baby One More Time Tour*
* 2000: *Crazy 2K Tour*
* 2000: *Oops...! I Did It Again World Tour*
* 2001/2002: Dream Within A Dream Tour*
* 2004: *The Onyx Hotel Tour*
* 2007: *The M+M's Tour*
* 2009: *The Circus Starring: Britney Spears*
* 2011: *The Femme Fatale Tour*
* 2013-2016: *Brtney: Piece of Me*

== Oar guod ==
* *Britney Spears Doll*, ien fan de best ferkeapjende poppen ea.
* *Curious*, in parfum dat útroppen waard ta bêste *froulike parfum* yn 2005 troch de [[Fragrance Foundation]].
** *In Control*, beheinde edysje fan *Curious*.
* *Fantasy*, it tredde parfum
** *Midnight Fantasy*, beheinde edysje fan Fantasy.
** *Hidden Fantasy
* *[[Believe (parfum)|Believe]], it fiifde parfum.
* *Britney's Dance Beat'', in dûnsspul foar ien of twa spilers (PlayStation 2, Game Boy Advance, PC).

## Keppelings om utens
* Offisjele webstee
* Fansite
Dirck van Baburen

**Dirck Jaspersz. van Baburen** (Wyk by Duerstede, ±1595 - Utert, 21 febrewaris 1624) wie in Nederlânsk skilder, dy't rekkene wurdt ta de *[[Utertske caravaggisten]]*.

## Libben
Dirck van Baburen is fermoedlik berne yn Wyk by Duerstede, mar syn famylje ferhûze koart dêrnei nei Utert. Yn 1611 kaam Dirck yn de lear by Paulus Moreelse, en om 1615 hinne reizge er nei Rome, dêr’t er mei de Rotterdamske skilder David de Haen gearwurke. Hy mocht de keunstsamlers Vincenzo Giustiniani en kardinaal Scipione Borghese ta syn beskermmers rekkenje en yn 1617 krige er in wichtige opdracht om de Cappella della Pietà fan de tsjerke San Pietro in Montorio yn Rome te beskilderjen. Hy make in monumintale ‘’Grêflizzing’’ dy’t basearre wie op dy fan Caravaggio yn de Fatikaanske musea. Yn Rome soe Baburen ta de oprjochters fan de Bentvueghels heard hawwe; syn byname wie dêr ‘’Biervlieg’’(= ien dy't in protte sûpt).

Om 1621 hinne gie Baburen werom nei Utert, dêr’t er him by syn men en suster ta wenjen sette. Hy krige doe in stikmannich nijsgjirrige opdrachten, mar hy staor al yn 1624, net troud en skraachwurk 30 jier. Wierskynlik is er oan de pest deagien. Baburen waard begroeven yn de Buurtsjerke yn Utert. Nei syn dea ferblikke syn ferneamdens hurd; earst yn de 20e iuw kaam her wer wurdearing foar syn work. Constantijn Huygens fûn Baburen ien fan de wichtige skillders fan syn tiid.

## Wurk
Dirck van Baburen wie yn Rome tige under de ynfloed fan de styl fan Caravaggio rekke. Hy skilderde bibelske en mytologyske tafrelen, en sjênrestikken mei sûpers en muzikanten. Sy styl slút oan by dy fan Hendrick ter Brugghen, mar hat dochs minder útsprutsen persoanlikheid.

Der binne nei in protte skilderijen fan Dirck van Baburen bewarre bleaun, mei troch syn betide ferstjerren. Yn Nederlân is wurk fan him yn it Sintraal Museum en it Catharijnekonvint, beide yn Utert, en yn it Ryksmuseum yn Amsterdam.

Op twa skilderijen fan Johannes Vermeer is Baburen syn skilderij *De keppelster* út 1622 ôfbyld. It skynt dat it fan Vermeer's skoanmem west is. Tsjintwurdich is it te sjen yn it Museum of Fine Arts in Boston .

## Galery

:Ofbyld:Dirk van Baburen - Kroning met de doornenkroon.jpg|*Kroaning mei de toarnekroon*
:Image:Dirck van Baburen - Prometheus Being Chained by Vulcan Rijksmuseum SK-A-1606.jpg|*Prometeus troch Vulkanus boeid*, oaljeferve op doek, 1623 (Rijksmuseum, Amsterdam).
:Image:Roman Charity, Cimon and Peres - Dirck Van Baburen.jpg|*Simon en Peres* of *Romeinske woldiedigens, 127 x 151 cm, nei 1623 (York City Art Gallery, York).
:Ofbyld:The Procuress.jpg|*De keppelster*
</gallery>

== Keppeling om utens ==
*  [http://www.all-art.org/history252-20.html Dirck Van Baburen by *History of Art'']
It Beaken (tydskrift)

***It Beaken*** wie in tydskrift fan 'e Fryske Akademy dat oan alle leden en donateurs fergees tasjoerd waard. It ferskynde sûnt 1938 yn in omfang fan teminsten 196 siden yn it jier; earst yn seis, letter yn fjouwer of mear ôfleverings. De artikels giene yn haadsaak oer taal, literatuer, skiednis, bestjoer, rjocht, folkskarakter, folkekunde, demografy, keunst, ûnderwiis, godstsjinst en tsjerke. 
Yn 't earstoan wie it in Frysktalige útjefte, mar geandewei sloep der mear Nederlânsk yn, oant úteinlik Frysktalige artikels útsûnderings waarden. Yn 2020 ferskynde yn ferbân mei besunigings by de Fryske Akademy, dy't finansjeel yn swierwaar rekke wie, de lêste edysje fan *It Beaken*. Neffens de bygeande ferklearring fan F.A.-direkteur Willem Smink soe *It Beaken* opgean yn *[[Us Wurk]]*, it blêd fan it Frysk Ynstitút oan 'e Ryksuniversiteit Grins.

## Keppeling om utens
* It Beaken (webstee Fryske Akademy)
* Yndeks It Beaken
Beafeart

In **beafeart** is yn de Roomske tsjerke de tocht nei in plak dat de namme fan in hillichheid hat. It kin wêze dat it plak ferbûn is mei de stifter of in hillige fan in religy, of op oare wize in wichtich plak ynnimt yn de skiednis fan de religy. It kin ek it plak fan in iepenbiering of in religieus boppenatuerlik wûnder wêze.

## Fryslân
Lykas de Angelsaksen lutsen al om 800 Fryske pylgers nei Rome ta. Fan koart nei 1500 binne der berjochten oer reizen nei Palestina. Yn Fryslân sels lutsen ûnder oare Dokkum en Marije fan Starum (sjoch Riis) beafeartgongers. Yn de 15e iuw waard de lêste ferfongen troch Us Leaffrou fan Sânwâlden Boalsert. Yn de 16e iuw ek troch Marije fan Ljouwert. Yn Skraard waard it hillich Sakramint fereare, yn Hallum Sint-Freark. Tusken 1580-1875 kamen beafearten hast net mear foar. Dêrnei luts earst Kevelaar, letter de Stille Omgong yn Amsterdam. Yn Fryslân kaam Dokkum wer yn eare. Sûnt 1926 ek yn grutte styl as Nasjonale Beafeart. Ek Boalsert gie wer lûken. Sûnt 1951 komt der op om de tinkdei fan de Slach by Warns hinne (26 septimber) in Fryske Beafeartdei.
Bidlersstien

In **bidlersstien** is de âlde beneaming foar grinsstien. Der stienen bygelyks bidlersstiennen oan it begjin fan de Slachte ûnder Raard. Soksoarte peallen of platen waarden yn de folkmûle soms "âld soldaat" neamd.

Bidlersstienen wurde setten op plakken dêr't de grins in knik makket. Fanâlds is fan de iene bidlersstien de oare al te sjen.

## Sjoch ek
* Puntpeal
Harmen Beekkerk

**Harmen Wouter Beekkerk** (Ljouwert, 18 novimber 1756 - dêre, 3 juny 1796) wie in Frysk keunstskilder. 

Hy krige ûnderrjocht fan Johannes van Dreght yn Amsterdam fan 1774 oant 1776. Carel Jacob van Baar van Slangenburgh, Petrus Groenia, Willem Bartel van der Kooi en Aldert Jacobs van der Poort wiene syn learlingen. Fan 1777 oant 1796 wenne en wurke er yn Ljouwert.

Beekkerk skildere meast behangsels, portretten, histoarjestikken, allegoryen, en somtiids in lânskip. Wurk fan him hinget yn de fertrekkeamer fan it Ljouwerter stedhûs en yn it Frysk Museum.


Ofbyld:Harmen Beekkerk - Lânskip mei in ruïne.jpg|Harmen Wouter Beekkerk - Lânskip mei in ruïne
Ofbyld:Harmen Wouter Beekkerk - Interieur met een boerenfamilie rond de haard.jpg|Harmen Wouter Beekkerk - Ynterieur mei in boerefamylje om de hurd
Sealdak

In **sealdak**, **sealtek** of koartwei **seal** is in dak mei twa tsjin elkoar sette skeane dakskylden. Dit type dak is, troch syn ienfâld, it meast foarkommende type dak in Nederlân, benammen yn de tradisjonele bou.

Minder algemien binne tsjerketuorren mei in sealdak, de sealdaktuorren. Op in klokkestoel sit ek faak in sealdak.

Eleminten fan in sealdak binne ûnder oare:
* It spantbien mei dêrop fêstmakke de goarrings 
* Op de gordingen befêstiget men de kepers (7/9) dy't skrage wurden troch klossen
* Dêrop wurdt de beboerding mei de stof-en pannelatten fêstmakke.
Wynmotor Aldlemmer 1

De **Wynmotor Aldlemmer 1** is in poldermole fan it type wynmotor by it Stellingwerver doarp Aldlemmer.

De mole hat in wynrêd fan 12 blêden en in diameter fan 4,5 meter. It boujier fan de mole is net bekend. Hy stiet oan de Alde Lemstersleat. De wynmotor is net-mealree en is net iepene foar publyk.

## Sjoch ek
*Wynmotor Aldlemmer 2
*Wynmotor Aldlemmer 3
*Wynmotor Aldlemmer 4
*Wynmotor Aldlemmer 5
*Wynmotor Aldlemmer 6
*Wynmotors yn Fryslân

## Keppeling om utens
*De Hollandsche Molen
De Wite Klok

**De Wite Klok** is it multyfunksjonele gebou yn Aldebiltsyl. It gebou hat romte foar wikseleksposysjes en in fêste presintaasje oer de bediking fan It Bilt yn it archeologysk stipepunt.

It Minnistetsjerkje is part fan it kompleks. It is in unyk gebou omdat de tsjerke tsjin de dyk oanboud is en al yn 1636 as fermanje brûkt waard. Pas yn 1906 krige it tsjerkje in houten tuorke. In aardige anekdoate is dat de Aldebiltsylsters yn 1909 sa bliid wienen dat prinsesse Juliana berne wie, dat se de klok sa fûleinich letten dat dy stikken rekke. Troch in skinking fan it Keninklik Hûs koe der in nije klok komme. Dêrom hjit de tsjerke no noch altyd ‘Julianatsjerke'.
Jan Steen

**Jan Havicksz. Steen** (Leien, 1625 of 1626 – dêre, begroeven 23 febrewaris 1679) wie in keunstskilder út Nederlân yn de 17e iuw, de tiid fan de Nederlânske Barokke skilderkeunst. Syn wurk is wikseljend fan kwaliteit. Minskekennis en in wat oermjittich kleurgebrûk binne wichtige skaaimerken fan syn wurk

## Galery

Image:1670 Jan Havicksz. Steen - zelfportret.jpg|*Selsportret*; Ryksmuseum, Amsterdam
Ofbyld:Jan Steen 010.jpg|Selsportret as lútspylder
Ofbyld:Jan Steen - Het Driekoningenfeest.jpg|*It Trijekeningenfeest*; Staatliche Museen, Kassel
Ofbyld:Jan Steen Vrolijke huisgezin.jpg|*Fleurige hûshâlding*
File:Jan Steen (Dutch) - The Drawing Lesson - Google Art Project.jpg|*De tekenles*, 1665, J. Paul Getty Museum, Los Angeles


## Keppelings om utens
*Olga Galery
*Web Galery fan keunst
*Jan Steen op artcyclopedia mei in protte keppelings
SFBO

It **Sintrum Frysktalige Berne-opfang (SFBO)** is it ynformaasje-, kennis- en stipepunt op it mêd fan meartaligens en taalstimulearring yn de foarskoalske perioade.

It SFBO is sûnt 1989 aktyf, earst mei Frysktalige pjutteboartersplakken, letter ek mei twatalige berne-opfang. Yn 2003 krige it SFBO de  romte fan de Provinsje Fryslân om oeral yn Fryslân pjutteboartersplakken en bernedeiferbliuwen te helpen by it ûntwikkeljen fan taalbelied. Sûnt groeit it tal pjutteboartersplakken en bernedeiferbliuwen dat mei in Frysk- of twatalich belied wurket jierliks mei sa'n 10 plakken.

Ut guon ûndersiken op universiteiten oer de hiele wrâld docht bliken dat bern der baat by hawwe om harren op jonge leeftyd mear as ien taal eigen te meitsjen. Meartaligens befoarderet de talige ûntwikkeling, mar neffens guonts ek de sosjale en yntellektuele ûntwikkeling. Om dy foardielen goed te benutten is it fan belang om te soargjen dat de talen inoar net bekonkurrearje, mar oanfolje. Dat jildt benammen yn sitewaasjes dêr’t sprake is fan in mearderheids- en in minderheidstaal. 
De fûstregel is dan: konsekwint taalgebrûk en goed omtinken foar de minderheidstaal.

It is net foldwaande om bern alinne yn de memmetaal op te heinen. Yn in meartalige omjouwing is it nedich om mei in bewust taalbelied te wurkjen. Oars komme de foardielen fan meartaligens net goed ta har rjocht en wurde de bern yn it slimste gefal net meartalich, mar healtalich.

## Wurkwize
It SFBO giet by de pjutteboartersplakken en bernedeiferbliuwen del om te helpen by it kreëarjen fan in taalrike omjouwing foar de bern. Der wurdt konsekwint mei de talen omgien: ien-persoan-ien-taal. Alden wurde dêr fansels by belutsen. SFBO jout ynformaasje- en hâldt âlderjûnen oer meartaligens en it belang fan taalbelied en taaloanbod. De ûnderfining is dat goed ynformearre âlden har prima fine kinne yn Frysk- of twatalich belied. Fierder hat SFBO in ûnôfhinklike fisitaasjekommisje dy't de plakken beoardielet op de útfiering fan it belied. As dat ynoarder is, komme de organisaasjes yn oanmerking foar in sertifikaat en in subsydzje fan € 2250,- fan de Provinsje Fryslân.

## Ynformaasje
De adviseurs fan it Sintrum binne betûft op it mêd fan meartaligens en taalûntwikkeling en ha in soad ûnderfining mei it begelieden fan liedsters yn 'e foarskoalske opfang. Se jouwe kundich advys en helpe by it ûntwikkeljen fan belied en materialen.
Foar al jo fragen kinne jo terjochte by it SFBO.

Meartalichheid befoarderet de talige, de sosjale en de yntellektuele ûntjouwing fan bern. Dat is it útgongspunt fan it Sintrum Frysktalige Berne-opfang (SFBO). SFBO helpt liedsters yn it pjuttewurk en de berne-opfang by it foarmjaan fan taalbelied en by it útfieren yn de praktyk, persoanlik en saakkundich.

## Keppeling om utens
* Webstee SFBO
Franciscus Junius

**Franciscus Junius** (Heidelberch, 1589 – Windsor, 1677) wie in filolooch fan Dútske komôf. 

Junius waard grutbrocht yn Leien, dêr wie syn heit heechlearaar Hebriuwsk. Yn 1602 stoaren syn âlden en Junius ferfear nei Doardt om by de humanistysk learde Gerhard Johann Vossius yn te wenjen dy't letter syn sweager wurde soe. Hy studearre teology yn Leien en Middelburch.

Hy is de skriuwer fan it wichtige skildertraktaat *De Schilder-konst der Oude begrepen in drie boecken*, (Middelburch, 1641), dat ek yn it latyn en ingelsk ferskynd is. As samler fan âlde manuskripten publisearre er as earste in tal wichtige edysjes fan wichtige teksten.

Yn 1665 fersoarge Junius de earste folsleine tekstedysje fan de Gotyske bibel fan Wulfila

Junius wurdt ek ferbûn mei it *[[Junius-manuskript|Junius Manuskript]]*: in unike samling fan Aldingelske gedichten.
Julia Soaemias

**Julia Soaemias Bassiana** (180 - 11 maart 222) wie de mem fan de Romeinske keizer Elagabalus en hearske oer it Romeinske Ryk ûnder de minderjierrichheid fan har soan (218-222). 

## Skiednis
Julia Soaemias wie in dochter fan Julia Maesa, in tige ynfloedrike Romeinske frou fan Syrysk komôf, en Julius Avitus. Har omke wie keizer Septimius Sevearus en se wie de suster fan Julia Mamaea. Sy troude mei Sekstus Garius Marsellus, in Romein dy't ek fan Syryske komôf wie. As leden fan de keizerlike Romeinske famylje wennen sy yn Rome dêr't al har bern berne waarden. 

Yn 217 waard har neef keizer Karakalla fermoarde, en waard Makrinus de nije keizer. De famylje fan de fermoarde keizer krige tastimming om nei Syrje werom te gean mei al harren eigendommen. Mar sy lieten lykwols de nijeling net samar op de troan ta en Julia fette tegearre mei har mem it plan op om Makrinus út te wei te romjen en him ferfange te litten troch har eigen soan Farius Avitus Bassianus (Elagabalus) dy't doe trettjin jier âld wie. Sy fersprate it geroft dat Elagabalus de bastertsoan wie fan Karakalla. 

Yn 218 stoar Makrinus, en Elabalus waard keizer. Julia waard sa de facto hearsker fan Rome omdat de tsiener him benammen dwaande hâlde mei religieuze saken. Harren bewâld wie net populêr en al gau wie der spul. Julia Soaemias en Elagabalus waarden troch de Praetorjaanske garde fermoarde. 

Julia krige letter waard it stimpel opdrukt fan "publike fijân", en har namme waard út de skiednisboeken ferwidere.
Konfusius

**Konfusius** (孔夫子, letterlik oerset: *Hear Kong*) (neffens de oerlevering 551 f.Kr. - 479 f.Kr.) is de ferneamdste Sjineeske wiisgear. Syn ynfloed op de Sineeske beskaving kin net ûnderskatten wurde en is ek wiid ferspraat oer Japan, Korea en Fietnam. 

Konfusius wie yn sosjaal tinker en lei de klam fral op persoanlike moraliteit en de moraliteit fan de regearing, as wol op de korrektens fan sosjale ferhâldingen, gerjochtichheid en oprjochtheid. Syn tinken hat him ûntwikkele ta in filosofystelsel dy't bekend stiet as it konfusianisme.
Marie van der Zeyde

**Marie Helene van der Zeyde** (Rotterdam, 23 augustus 1906 - Eefde, 8 maart 1990) wie in Nederlânsk letterkundige en oersetster. Sy wie de libbenspartner fan de dichteres Ida Gerhardt (1905-1997). De oersetting fan it bibelboek Psalmen yn de earste útjefte fan de Willibrordoersetting (1978) is mei fan har hân.

## Bibliografy (kar-út)
* 1934 *Hadewijch. Een studie over de mens en de schrijfster* (sjoch: Hadewych)
* 1936 *Brieven van Hadewijch*
* 1941 *[[Thomas More]]*
* 1972 *De Psalmen* (mei Ida Gerhardt) (sjoch: Psalmen)
* 1974 *De hand van de dichter. Over Ida Gerhardt*
* 1976 *Markus. Een tijding van vreugde*
* 1984 *Vreugde van de Psalmen*
* 1985 *De wereld van het vers. Over het werk van Ida Gerhardt*
* 1986 *Het woord is aan het Woord. Over de verantwoordelijkheid van bijbelvertalen*
* 1989 *Het is altijd geweest, het Woord. Het Johannes-evangelie* (sjoch: Evangeelje fan Jehannes)
* 1990 *Wijs de weg van de eeuwigheid mij* (mei Ida Gerhardt)
* 2001 *Brieven aan Celeste* (mei Ida Gerhardt)

## Fertalingen
* 1939 Richard Müller-Freienfels: *Man en vrouw - contact en conflict* (Die Liebe zwischen Mann und Weib)
* 1939 Leonhard Ragaz: *Het Koninkrijk Gods*
* 1973 Thomas More: *Utopia*

## Keppeling om utens
*Marie van der Zeyde yn de DBNL.
Auckland Grammar School

De **Auckland Grammar School**, oprjochte yn 1868, is in middelbere skoalle foar allinne jonges yn Auckland, Nij-Seelân. It is ien fan de grutste skoallen yn Nij-Seelân. De akteur Russel Crowe en de berchbeklimmer Edmund Hillary binne ferneamde persoanen dy't op dizze skoalle gien hawwe. It hjoeddeistige skoalgebou datearret fan 1916.

## Keppeling om utens
* Hiemside AGS
Laurens Pieter van de Spiegel

**Laurens Pieter van de Spiegel** (Middelburch, 19 jannewaris 1737 - Lingen, 7 maaie 1800) wie bestjoerskundige en riedpinsjonaris fan Seelân (1785-1787) en fan Hollân (1787-1795). Hy wie de lêste dy't dit amt besette yn de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen.
Anouk

**Anouk** (echte namme: Anouk Teeuwe) (Den Haach, 8 april 1975) is in Nederlânske sjongster.

Anouk bruts yn 1997 troch mei de single *Nobody's Wife* en stie sûnt dy tiid mei in soad albums en singles yn de Nederlânske en Belgyske hitlisten. Inkelde fan har oare hits binne *R U kiddin' me*, *Michel*, *Girl*, *Lost*, *Modern World*, *Three Days in a Row* en 
*Woman*. Anouk brocht oant en mei 2022 fjirtjin studio-albums út en helle by it Eurovisiesongfestival 2013 foar Nederlân it njoggende plak mei it nûmer *Birds*.

### Albums

### Singles

## Keppeling om utens
* Webside fan Anouk
Pieter Steyn

**Pieter Steyn** (Haarlim, 6 oktober 1706 – 5 novimber 1772) wie riedpinsjonaris fan Hollân tusken 1749 en 1772.

Hy wie de soan fan Johanna Patijn en Adriaan Steyn, boargemaster fan Haarlim. Hy studearre rjocht yn Leien tusken 1724 en 1726. Syn beide houliken (fan 1736 en 1740) bleaune sûnder bern. Syn twadde frou Cornelia Schellinger hat him oerlibbe.

## Keppeling om utens
*Ynventarisaasje fan de argiven fan  Pieter Steyn
Okko II tom Brok

**Okko II tom Brok** , meastentiids stavere as **Ocko II tom Brok** (* 1407 - † 1435) wie in Fryske kriichshear en haadling. Hy wie de soan fan Keno II tom Brok.

## Skiednis
Yn de Grutte Fryske Oarloch (1413-1422) wie Okko ien fan de befelhawwers fan de Alliearden. As oanfierder fersloech hy yn de Slach by Okswertersyl, ien fan de grutte fjildslaggen yn dy oarloch, de Skieringske partij. Doe't syn heit yn 1417 stoar, folge Okko him op as haad fan de famylje Tom Brok. Hjirtroch erfde hy sa'n grutte hearskippij, dat er him lânshaadling fan East-Fryslân neame koe. Syn macht naam noch fierder ta doe't er him ek bemoeie gie  mei it troch earnstige partijtwisten fan Skieringers en Fetkeapers ferdielde Westerlauwersk Fryslân en Grinslân. Hy stjoerde in leger derhinne dat ûnder lieding stie fan de oan him ferbûne haadling Fokko Ukena. Dat leger behelle ferskillende oerwinnings wêrtroch hy syn hearskippij ek yn Fryslân tusken it Fly en Iems festige koe en oer stêd Emden.

Letter, yn 1426 krige Fokko en Okko mei elkoar spul, dat útrûn op in oarloch, de saneamde East-Fryske befrijingskrigen. In soad Fryske haadlingen dy't it net sinde dat Okko it no allinnich foar it sizzen hie ferbûn har mei Fokko Ukema en ek joech de Biskop fan Münster help oan de befrijdingskriich fan de Friezen. Okko waard stipe troch it Aartsbisdom Bremen en de greven fan Hoya, Diepholz en Teklenburch.

It earste treffen by Detern waard wûn troch it leger fan Fokko Ukena en moast Okko him weromlûke op it Brookmerlân. By it twadde grutte treffen yn de Slach op de Wylde Ikers tusken Oldeborg en Mariënhafe waard it leger fan Okko op 28 oktober 1427 foarfêst ferneatige. Okko sloech op de flecht en waard letter yn Leer arrestearre en woe pas yn 1431 wer op frije fuotten komme, neidat it dien wie mei de hearskippij fan Fokko Ukema.

Nei syn dea yn 1435 stoar it geslacht Tom Brok út.

## Sjoch ek
* Famylje Tom Brok
* Grutte Fryske Oarloch
* East-Fryske befrijingskrigen
Simon van Slingelandt

**Simon van Slingelandt** (Dordrecht, 14 jannewaris 1664 - Den Haach, 1 desimber 1736) wie fanôf 1727 oant syn dea yn 1736 riedspensjonaris fan Hollân. 

## Libben
Simon van Slingelandt wie de soan fan Govert van Slingelandt, hear fan Dubbeldam (1623-1690), pensjonaris fan  Rotterdam en ambassadeur yn Prusen, Sweden, Poalen (1656) en Denemark (1659). Hy wie ek sekretaris fan de Ried fan Steat yn 1664.

Foardat er riedspensjonaris waard skreau Van Slingelandt ferskate rapporten as tarieding fan de *Tweede Grote Vergadering *. Hy sloech foar om ‘’Raad van State’’ út te bouwen ta in sintraal regearorgaan mei mear macht Hy wie oertsjûge fan de needsaak om de macht fan provinsjes en stêden te beheinen. De Grutte Fergadering wie lykwols tsjin syn plannen dat it is neat wurden.

Van Slingelandt siet as riedspensjonaris fan Hollân, it wichtigste gea, yn it sintrum fan de macht. Hollân brocht nammentlik sechtich prosint fan de belêstingen op. Hy wie fierders republikein en wie tsjin it Hûs fan Oranje as sintrale machthawwer. Hy wie ek in grut foarstander fan in alliânsje mei Grut Brittanje om’t er miende dat de Republyk fan de Feriene Nederlannen oars net oerlibje koe. Yn 1732 wie er fredesbemidler tuske Grut-Brittanje en Eastenryk en yn 1736 tusken Frankryk en Eastenryk.

Simon van Slingelandt hat troud west mei Susanna de Wildt (1666-1722) en mei syn tsjinstfaam Johanna Margaretha van Coesvelt,  (1726-1736)

## Ynfloed nei syn dea
Van Slingelandt syn ydeeën waarden letter oernaam troch de Patriotten. Yn 1784-5 waarden syn Steatkundige geskriften útjûn. Dy hawwe oan de ein fan de 18e iuw in soad ynfloed hân. Yn de 19e iuw is Thorbecke tige beynfloede troch Slingelandt's poliyike tinken. Yn syn rede fan 1841 oer Slingelandt konklúdearret er it neifolgjende: 

## Keppelings om utens
* Foar de rede fan Thorbecke oer Simon van Slingelandt, sjoch de Thorbecke side.
* http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BrievenSimonVanSlingelandtEnSiccoVanGoslinga1697-1731 Institút foar Nederlânske Skiednis - Briefwikseling tusken Sicco van Goslinga en Van Slingelandt]
* Famylje-Argyf van Slingelandt-de Vrij Temminck
* Simon van Slingelandt op www.bestuurskunde.nl
* (en) Simon van Slingelandt
Widzel tom Brok

**Widzel tom Brok** (* sirka 1375 - † 25 april 1399) wie in Fryske kriichshear en haadling. Hy wie de soan fan Okko tom Brok.

Okko, de heit fan Widzel stoar yn 1389 en omdat syn soan noch te jong wie om it bewâld oer te nimmen, naam syn mem, Quade Foelke, fanút de fâdij de hearskippij oer fan it amtsgebiet. Doe't Widzel mearderjierrich wie joech er de piraat Klaus Störtebeker yn East-Fryslân Mariënhafe as fluchthaven om him weromlûke te kinnen mei de Likedielers.

Widzel stoar yn in brân yn in tsjerke te Detern. Dy brân wie oanstutsen troch de krigers fan de Aartsbiskop fan Bremen, de greve fan Aldenburch en oaren út it ferbûn.

## Sjoch ek
* Famylje Tom Brok
Napoleon II

**Napoleon Frans Karel Jozef Bonaparte** (Parys, 20 maart 1811 - Wenen, 22 july 1832), bynamme *l'Aiglon* ('it earnsjong'), wie de earste en ienige offisjele soan fan Napoleon Bonaparte en aartshartoginne Marie Louise fan Eastenryk. By syn berte krige er de titel fan *kening fan Rome*. Hy wie fan 22 juny oant 8 july 1815 as **Napoleon II** offisjeel keizer fan de Frânsken, mar hat nea echt regearre.

Doe't it Earste keizerryk delfoel flechte er mei syn mem nei Wenen. Nei de Hûndert Dagen proklamearren de Frânske Keamers him offisjeel ta keizer (22 juny 1815), mar op 8 july besletten se dochs Loadewyk XVIII op de troan te setten. It Kongres fan Wenen joech Marie Louise de titel hartoginne fan Parma, Piacenza en Guastalla. Ruslân en Ingelân lykwols wegeren Napoleon syn Frânsk opfolgingsrjocht dêre te erkennen omdat sy gjin Bonaparte op de troan winsken. As kompensaasje krige er fan syn pake keizer Frans yn 1818 de titel *hartoch fan Reichstadt*.

Hy waard grutbrocht yn Eastenryk en hope yn 1830 mei tastimming fan Klemens von Metternich dochs noch keizer te wurden. Von Metternich brûkte syn oanwêzigens om de Frânske kening Loadewyk Filips te twingen de Julyrevolúsje yn Frankryk te beheinen.

Doe't syn styfheit, Neipperg, stoarn wie en oan it ljocht kaam dat syn mem twa ûnwettige bern krigen hie foar him en foar har houlik, sei er tsjin syn freon Prokesch von Osten: "At Josephine myn mem west hie, soe myn heit nea begroeven wêze op Sint-Helena, en ik soe no net yn Wenen wêze. Myn mem is aardich mar swak; sy wie net de frou dy't myn heit fertsjinne".

Frans koe tige goed mei Prinsesse Sophie fan Beieren en der is wol ornearre dat hy de heit fan har soan west hat; de lettere kening Keizer Maksimiliaan I fan Meksiko, mar dy suggestje is gjin bewiis foar.

Frans stoar op 22 july 1832 mei 21 jier yn Paleis Schönbrunn oan tuberkuloaze. Syn lichem leit tsjintwurdich neist dat fan syn heit yn *Dôme des Invalides* yn Parys.
Van Winterpriis

De **professor Van Winterpriis** is in priis foar it bêste boek oer lokale en regionale skiednis. De priis fan € 3500,- wurdt om de twa jier útrikt. Oersjochwurken mei meardere auteurs komme net yn de beneaming. De priis is ynsteld troch it Nederlânsk Sintrum foar Folkskultuer.

De priis is neamd nei prof. dr. Pieter Jan van Winter (1895-1990) en waard yn 2009 útrikt troch syn dochter, de emeritus heechlearaar prof. dr. Johanna Maria van Winter.

## Winners
* 2009 - , *Lichem, eare en rjocht yn midsieusk Fryslân. In stúdzje nei de Aldfryske boeteregisters*. Nijdam is meiwurker fan de Fryske Akademy ISBN 978-9087040512
* 2007 -  *Oorlog, steden en staatsvorming. De grenssteden Gorinchem en Doesburg tijdens de geboorte-eeuw van de Republiek (1570-1680)*
* 2005 - , *Het Drentse esdorpenlandschap.*
* 2003 - , *Een kolonie van Duitsers*

## Keppeling om utens
* Nederlânsk Sintrum foar Folkskultuer
* Oer Han Nijdam en syn proefskrift
Keno I tom Brok

**Keno I tom Brok** (sa. 1310 - 1376) wie in Fryske kriichshear en haadling. Hy wie de soan fan Hilmer.

Keno tom Brok is de ierste fertsjintwurdiger fan de famylje Tom Brok. Yn it oarkonde út 1347 is oer him optekene dat er doe hear waard oer Brookmerlân, Mariënhafe en Aurich. Hy wurdt dêryn as *nobilis vir* neamd mei as patronym *Keno Hilmerisna yn Brocmania*.

Yn 1371 waard Keno yn in pauslike genedebrief foar it earst *"capitaneus Brocmanie"* neamd, wat *haadling fan it Brokmerlân* betsjut. Foar dizze tiid, fermoedlik om 1361 hinne, hat er him opwurke ta de posysje fan lânshaadling en is de machtichste persoan yn syn gebiet wurden. De famylje werneamde har, nei erkenning fan it lân, nei Tom Brok.

Yn 1361 fiert Keno Brookmerlân oan yn de kriich tsjin Edo Wiemken.

## Sjoch ek
* Famylje Tom Brok.
Spoar fan Grins nei It Hearrenfean

It **Spoar fan Grins nei it Hearrenfean** wie in plande spoarline dy't oanlein wurde moatte soe fan Grins nei It Hearrenfean. De line wie in plan út 2007 fan ferfierder Arriva. It hie ien fan de kompinsaasjeprojekten wurde moatten nei it net trochgean fan de Suderseeline. Arriva hie ek mei helpe wollen oan it beteljen fan de oanlis. Yn 2012 waard fan it plan ôfsjoen.

Yn 2008 waard bekend dat de line opnaam is yn it regionaal mobiliteitsfûns dat de noardlike provinsjes ôfpraat hawwe mei Camiel Eurlings, de Minister fan Ferkear en Wettersteat. De totale kosten foar de line wiene ynearsten noch net wis. Yn eardere tiden waard wol oer €577 miljoen sprutsen, yn de maitiid fan 2009 waard bekend dat de kosten wol nei oan de €700 miljoen komme.

## Line
De line hie in ferbining foarmje moatten tusken de no al besteande stasjons fan Grins en It Hearrenfean. Ek moast der in stasjon yn Drachten komme, dêr't it, nei grutte, twadde plak fan Fryslân dan einliks wer in spoarferbining. In winsk dy't al lang libbet yn Drachten. 

De line soe 58 kilometer lang wurde, en hat nei alle gedachten 28 keunstwurken. It fûnemint fan de spoarline soe sa oanlein wurde moatte dat it skielk sa goed bliuwt dat yn in letter tiidrek ek hegefaasjetreinen oer it spoar ride kinne.

## Suderseeline
By de presintaasje fan it kompensaasjepakket foar Noard-Nederlân wie de oanlis fan dizze line ien fan de meast opfallende projekten. Mei de oanlis fan de line soe eins ek in begjin makke wurde mei de oanlis fan de Suderseeline. De direkteur fan Arriva lei de klam op de winsk om de nije line sa oan te lizze dat dy letter útboud wurde kin nei hegefaasjeline.

## Fierdere ûntwikkelings
Sûnt de oankundiging fan Arriva om de line te bouwen binne der al in stik as wat stappen ûndernaam. Op 18 maart 2008 hawwe minister Eurlings en de Stjoergroep Suderseeline in prinsipe-akkoard sletten, dêr't ek it spoar fan Grins nei It Hearrenfean yn opnaam is. Undersyk fan de provinsjes Fryslân en Grinslân hawwe al sjen litten dat in spoarferbining tusken Grins en It Hearrenfean finansjeel te dwaan is. Yn 2012 bliek dat de behear- en ûnderhâldskosten der noch net by sieten. Tagelyk waard der riddenearre dat de kâns lyts wêze soen dat de spoarline rendabel wêze soe.

## Oanrekommandaasje te skrassen
Op freed 25 maaie 2012 hat it Breed Bestjoerlik Oerlis (de bestjoerders fan de belutsen provinsjes en gemeenten) yn mearderheid besletten te oanrekommandearjen en skras de spoarline. De Provinsjale Steaten namen einlings it beslút en skras yndie de plannen.

## Nije plannen
Yn it ramt fan it "Deltaplan foar it Noarden" kaam it oanlizzen fan de Lelyline, in fluggere spoarferbining tusken Amsterdam en Grins, dy't oer Lelystêd, Emmeloard, De Lemmer, It Hearrenfean en Drachten nei Grins ta rinne moat, yn 2021 ek wer op it aljemint.
Okko I tom Brok

**Okko I tom Brok**, meastentiids skreaun as **Ocko tom Brok** (sirka 1345 - † 7 augustus 1391) wie in East-Fryske kriichshear en haadling. Hy wie de soan fan Keno tom Brok.

## Skiednis
Okko waard troch de keninginne fan Napels ta *"condottiere"* (ridder) slein. Yn 1377 boaske hy mei de haadlingedochter Foelke Kampana, dy't troch har wredens "Quade Foelke" (Kweade Foelke) neamd waard.

Yn 1376 kaam Okko oan de macht. Hy behearske op in bepaald stuit sawat oer hiel East-Fryslân en Norderlân. Yn 1379 naam hy Emsigerlân, ten noarden fan Emden, yn syn besit. Letter kaam de Fryske omkriten fan Harlingerlân en Auricherlân dêrby. Hy makke fan syn syn boarch te Aurich it sintrum fan syn hearskippij en de famylje Tom Brok.

Syn buorman Folkmar Allena, de haadling fan Osterhusen, koe er min mei oerwei. Sy krigen grut skeel dat eskalearje soe yn jierrenlange hinne-en-wer gefjochten. Yn dy gefjochten gie it lang om let fûleindich oan ta en der foelen deaden, û.o. yn de slach by Loppersum op de ein 1380 of begjin 1381. Yn 1381 erkent Okko Albrecht fan Beieren, Greve fan Hollân as lienhear. Dat waard troch in protte East-Friezen sjoen as in beheining fan de Fryske frijheid. Okko waard nei in mislearre fredespetear mei syn Folkmar Allena, op de weromreis op 7 augustus 1389, fermoarde troch in slûpmoardner flakby syn boarch. Hy waard opfolge troch syn soan Widzel tom Brok.

## Sjoch ek
* Famylje Tom Brok.
Keno II tom Brok

**Keno tom Broke**, ek *Keno II tom Brok* neamd, (sa. 1380 - 16 augustus 1417) wie in Eastfryske kriichshear en haadling. Hy wie de soan fan Okko I tom Brok en de healbroer fan Widzel tom Brok.

Yn de 14e en 15e iuw, it tiidrek fan de Fryske frijheid wienen der in protte twisten tusken Skieringers en Fetkeapers In soad Fryske mienskippen sochten beskerming by machtige haadlingen dy't ek wol kriichshearen neamd waarden. Dizze beskermhearen joegen lykwols nije problemen, der waard in soad kriich fiere om de macht. De famylje Tom Brok wie de machtichste haadlingefamylje yn East-Fryslân wurden mei Keno tom Broke as famyljehaad. 

## Skiednis
Earder hie de piraat Klaus Störtebecker in taflechtsoarde by Widzel tom Brok socht en krigen. Doe't Keno de hearskippij oernaam, bleau hy yn 1396 en 1400 bystân ferline oan Gödeke Michels en Klaus Störtekbecker (en syn manskippen). Yn 1400 twongen gildeleden Keno om syn ferbûn mei de piraten op te jaan. Störtebecker soe ek mei Keno’s dochter (of suster) troud west hawwe. De oermastering troch Keno fan de stêd Emden op Hisko Abdena yn 1413 wie de oanlieding foar de Grutte Fryske Oarloch tusken 1413 en 1422. Keno steunde de partij fan de Fetkeapers, Hekersen, Ostnamannen en oaren. Yn 1415 ferovere hy de stêd Grins en de Ommelannen en yn 1416 foel hy Fryslân binnen.

Nei de behelle oerwinning yn de slach by Okswertersyl yn 1417 stoar Keno tom Broke hommels en waard opfolge troch syn soan Okko II tom Brok.

## Sjoch ek
* Famylje Tom Brok
Michiel ten Hove

**Michiel ten Hove** (Den Haach, 24 febrewaris 1640 - dêre, 24 maart 1689) wie in waarnimmend riedspinsjonaris fan Hollân en West-Fryslân yn 1688 en 1689, dy't stoar ear't de Steaten oer gean koene ta in definitive beneaming. Ten Hove bleau sûnder bern.

Hy wie sûnt 1664 in abbekkaat fan de West-Yndyske Kompanjy en wie fan 1672 ôf pinsjonaris fan de stêd Haarlim. Hy wie in soan fan Nicolaas ten Hove en Cornelia Fagel, en in neef van Gaspar Fagel, dy't him foargie as riedpinsjonaris en stoar yn 1688.
Gaspar Fagel

**Gaspar Fagel** ('s Gravenhage, 25 jannewaris 1634  - dêre, 5 desimber, 1688) wie riedpensjonaris fan Hollân fan 1672 oant 1688. Fagel kaam út in foaroansteande patrysjersfamylje.

Hy wie earder pensjonaris fan Haarlim. Fagel wie in pylder fan Johan de Witt yn it Earste Steedhâlderleaze Tiidrek, en wurke mei oan it Ivich Edikt, ta it ôfskaffen fan it steedhâlderskip. (De oare ûndertekeners wiene riedspensjonaris Jan de Witt, Gillis Valckenier en Andries de Graeff.) Yn dy snuorje besleat ek de mearderheid fan de provinsjes, yn de Steaten Generaal, dat it amt fan steedhâlder net tagelyk útfierd wurde moast mei dat fan Kaptein generaal (oerbefelhawwer) fan de Republyk.

Yn 1670 waard er grffier fan de Steaten-Generaal, en yn 1672 riedspensjonaris, nei it ophâlden fan, en de neifolgjende moard op Johan de Witt. Fagel hie oansjen fanwege syn yntegriteit en syn berettens tsjin Loadewyk XIV oer, en troch syn krewearjen foar de klaim op de Ingelske troan fan Steedhâlder-Kening Willem III.

In 1688 stjoerde Simon van der Stel santjin kisten mei planteguod nei Nederlân, dy't bestimd wiene foar Willem III, Gaspar Fagel, Joan Huydecoper van Maarsseveen (junior) en de Hortus Botanicus Amsterdam. Earder krige Fagel de gûverneur fan de Kaap sa fier dat dizze yn de VOC-tún op Kaap de Goeie Hope kaniel-, krûdnagel en kaanferbeamkes foar him plante, dy't dêr dan akklimatisearje koene, foar't sy nei Nederlân oerbrocht wurde soene. Wierskynlik binne se lykwols útrûge by in ynspeksje troch Rijklof van Goens jr. yn 1684-1685.

Fagel waard nei syn dea byset yn de Grutte of Sint-Jacobstsjerke te De Haach.
Cor Bruijn

**Cornelis Pieter (Cor) Bruijn** (Wormerfear, 17 maaie 1883 - Hilversum, 6 novimber 1978) wie in Nederlânsk skriuwer fan meast streekromans en berneboeken. Syn bekendste boek is *[[Sil de strandjutter]]* (1940).

Bruijn waard berne te Wormerveer, dêr't syn heit winkelman wie. Bruijn wie de âldste fan tsien bern. Hy gie nei de Rykskweekskoalle yn Haarlim en waard ûnderwizer.

Hy wie yn 1903 belutsen by de oprjochting fan de Humanitêre Skoalle yn Laren, Noard-Hollân, dêr't er fan 1906 oant 1916 haadûnderwizer wie. Yn 1916 rekke er oan 't wurk by Hilfersomske Skoalleferiening. Fan 1942 ôf, doe't er om reden fan ôfnimmende sûnens betiid mei pensjoen gien wie, lei er him hielendal ta op de skriuwerij. Yn 1955 wûn er de priis foar it bêste berneboek fan it jier mei *Lasse Länta*. Yn  1957 skreau er it skiednisboek *Ons Hilversum* dat troch de gemeente Hilfertsom oan de skoalbern útdield waard.

By it ferstjerren fan Nynke fan Hichtum skreau Bruijn in gedicht dat er foarlêzen hat by har kremaasje.

Bruijn stoar mei 95 jier yn Hilfertsom. Margreet Bruijn, syn dochter skreau in biografy oer har heit dy't yn 1984 ferskynde.

## Koarte bibliografy
*1909 - *De oorlog (Vertellingen voor oudere kinderen)*
*1918 - *Langs de waterkant (Een half jaar uit het leven van een Hollandse jongen)*
*1922 - *Keteltje in de Lorzie*
*1923 - *Keteltje in het veerhuis*
*1925 - *Het vonkende vuur*
*1926 - *Michiel de Stroper (een verhaal uit de Hessische bergen)*
*1928 - *Rinke Luit, de vrolijke veerman*
*1930 - *Keteltjes thuisvaart*
*1937 - *Koentje van Kattenburg*
*1940 - *Sil de strandjutter*
*1943 - *Arjen*
*1946 - *Wendelmoet*
*1948 - *Vrijheid!*
*1949 - *Ochtendschemering*
*1952 - *Simon en Johannes*
*1953 - *Vlucht naar het eiland*
*1955 - *Lasse Länta (een verhaal uit Lapland)*
*1958 - *Het witte rendier*
*1960 - *De vogels van mijnheer Dupont*
*1961 - *Wijd was mijn land (mijn jeugd aan de Zaan)*
*1962 - *De Vuistslag*
*1972 - *Nils Eira* (trije dielen: *Toen de boshaan riep*, *De vlucht naar Kautokeino* en *Geroofd van het eiland*), útj. Van Holkema & Warendorf , Bussum, 1972
*1973 - *De triomf van Roel de Knoet*, útj. Bruna, Utert

## Biografy
* , *De man achter Sil. Over Cor Bruijn als idealist, onderwijspionier en schrijver, 1883-1978*. De Haach / Wormerveer: Leopold / Utjouwerij Noord-Holland, 1984.

## Keppeling om utens
* Cor Bruijn by de DBNL
* Folsleine bibliografy en oare ynformaasje Cor Bruijn
Isaäc van Hoornbeek

**Isaäc van Hoornbeek** (Leien, 9 desimber 1655 – De Haach, 17 juny 1727) wie riedspinsjonaris fan Hollân tusken 1720 en 1727. Earder wie er pinsjonaris fan Rotterdam fan 1692 ôf.

Hy besette de funksje yn it Twadde Steedhâlderleaze Tiidrek, en wie yn dy jierren de machtigste man yn de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen.

Ien fan de wichtiigste saken yn syn bestjoersperioade wie de keap troch de Steaten fan Hollân fan de Frije Hearlikheid Vianen fan de famylje
Von Lippe foar de som fan 898.200 gûne. Dit stêdsteatsje wie oant dan ta een flechtplak foar falliten en oplichters.

## Boarne
*Wiidweidige biografy by it Nasjonaal Argyf. nl
Lévi Weemoedt

**Lévi Weemoedt**, pseudonym fan *Isaäck Jacobus van Wijk* (Geldrop / Flaardingen (neffens Weemoedt sels), 22 oktober 1948) is in Nederlânske skriuwer en dichter.

Weemoedt studearre Nederlânske taal en letteren oan de universiteit Leien. Hy hat trettjin jier foar de klas stien as learaar Nederlânsk yn Flaardingen. Dêr is er mei ophâlden omdat it him net genôch foldwaning joech. Weemoedt is skriuwer fan tragy-komyske koarte ferhalen en dito gedichten dy't meastal yn en om Vlaardingen spylje. Hy wie ek as meiwurker ferbûn oan it *[[Algemeen Dagblad]]* en publisearre yn literêr tydskrift "Renaissance". Sûnt 1992 wennet er yn Assen. 

## Bibliografy
**Geduldig lijden* (1977) 
**Geen bloemen* (1978) 
**Bedroefd maar dankbaar* (1980) 
**Zand erover* (1981) 
**Van harte beterschap: Kleine trilogie der treurigheid* (1982) 
**Een treurige afdronk* (1983) 
**Daar komt de bruid...* (1985) 
**De ziekte van Lodesteijn* (1986) 
**Liedjes van welzijn, volksgezondheid & cultuur* (1987) 
**Liefdewerk oud papier* (1987) 
**Acte van verlating* (1988) 
**De nadagen van Lodesteijn* (1990) 
**Halte tranendal* (1991) 
**Ken uw klassieken!* (1992) 
**Overal wat* (1995) 
**Zondagskind* (1996) 
**Ons soort mensen* (1999) 
**Rijk verleden* (1999)
**Vanaf de dag dat ik mensen zag* (2007)
**Met enige vertraging* (2014)
**Pessimisme kun je leren* (2018) (Karlêzing fan Özcan Akyol)
**De scherven van het geluk* (2019)
**Gezondheid!* (2019)

## Ferskaat
* It berteplak fan Weemoedt is ûnwis. Sjoch it ferhaal *Betrouwbare informatie* yn *Ons soort mensen*.

## Keppeling om utens
* Foto en koart oersicht by de DBNL
Philips Wouwerman

**Philips Wouwerman** (doopt Haarlim, 24 maaie 1619 - dêre, 19 maaie 1668) wie in Nederlânsk skilder en tekener. Hy skildere foaral hynders en slachfjilden. Syn wurk fertoant in soad dynamyk en dramatyk en is maklik te werkennen: in wyt hynder is ien fan syn hannelsmerken. 

## Libben
Hy wie de soan fan de Alkmaarske keunstskilder Pouwels Joostens Wouwerman. Wouwerman wie learling by syn heit, Frans Hals en Jan Wijnants. Yn 1638 reizge er mei syn ferloofde nei Hamburch om dêr te trouwen, sûnder dat syn heit it goed fûn. Yn 1640 wurdt er yn it gilde fan Haarlim neamd. Hy stoar op 19 maaie 1668 en waard op 23 maaie yn de Nije Tsjerke fan Haarlim begroeven.

## Wurk
De styl fan syn wurk wiist op bûtenlânske ynfloed, sa as it eksoatyske lânskip en de swier (de hui en de jui) fan de groepen figueren op syn skilderijen. Pieter van Laer, dy't yn Rome west hie, moat him beynfloede hawwe.

Wouwerman wie in grut talint en gjin fan de hynsteskilders fan doe en letter hat him oertroffen as tekener en koloarist. Hy wie populêr en soarge der foar dat der fraach nei syn wurk wie. Der waard yn de 18e iuw in soad foar syn wurk betelle, wylst hast net ien him no mear ken. Frederik de Grutte liet ôfbylden Wouwerman syn wurk op in reauke neiskilderje en joech it doe kado oan Katarina de Grutte. 

Wouwerman wie de bekendste fan de Wouwermans. Eartiids hie er 1.200 wurken op syn namme, tsjintwurdich wurdt de helte dêrfan oan syn bruorren Johan en Pieter taskreaun. 

## Keppeling om utens
*  Philips Wouwerman op Artcyclopedia.com
*  birgitschumacher.com