Christina Applegate

**Christina Applegate** (Los Angeles, 25 novimber 1971) is in Amerikaansk aktrise dy't yn 'e twadde helte fan 'e 1980-er jierren trochbriek yn 'e rol fan dochter Kelly Bundy yn 'e langrinnende tillefyzjekomeedzjesearje *Married... with Children*, dy't oant 1997 yn produksje bleau. Letter hie se de haadrol yn har eigen komeedzjesearje *Jesse*, en nei de milenniumwiksel begûn se in karriêre as filmaktrise, wêrby't se û.m. te sjen wie yn films as *Don't Tell Mom the Babysitter's Dead*, *The Sweetest Thing*, *Anchorman: The Legend of Ron Burgundy* en *[[Bad Moms]]*. Applegate wûn yn 2003 in Emmy Award en hat nominearre west foar sawol twa Golden Globes as in Tony Award. 

## Libben en karriêre
### Jonkheid
Applegate waard yn 1971 berne yn Hollywood, dat in wyk fan Los Angeles is, yn it suden fan 'e Amerikaanske steat Kalifornje. Hja is fan mingd etnysk komôf, mei Ingelske, Skotske, Ierske, Ulsterske (d.w.s. Noardiersk-protestantske), Welske, Dútske, Frânske, Nederlânske, Deenske en Sweedske foarâlden, mei hiel yn 'e fierte noch in spatsje Noarsk bloed. Har heit wie Robert William "Bob" Applegate, dy't in liedingjaande funksje beklaaide by in platemaatskippij, en har mem, Nancy Lee Priddy, wie in sjongster en aktrise. Har âlden giene koart nei har berte útinoar. Applegate hat twa jongere healsiblings (Alisa en Kyle) út it twadde houlik fan har heit. Nei de skieding hie har mem in relaasje mei de muzikant Stephen Stills.

### Aktearkarriêre
Applegate makke al as poppe mei har mem har debút op 'e Amerikaanske tillefyzje, yn 'e soapsearje *Days of Our Lives* en yn in reklamespotsje foar poppefieding. Har earste bewuste rol as aktrise hie se mei sân jier, yn 1979, yn 'e B-film *Jaws of Satan*. Neitiid hie se yn 1981 in twadde roltsje yn *Beatlemania*. Har earste tillefyzjerol hie se yn 1983 as in jonge Grace Kelly yn 'e biografyske tillefyzjefilm *Grace Kelly*. Fierders hie se gastroltsjes yn tillefyzjesearjes as *Father Murphy*, *Charles in Charge*, *Silver Spoons*, *Amazing Stories* en *Family Ties*. Yn 1986-1987 hie Applegate in weromkearende rol as de dochter fan in plysjeman yn 'e dramasearje *Heart of the City*.

Yn 1987 briek Applegate as seksy tiner troch mei de rol fan dochter Kelly Bundy, it stereotype fan it promiskuë domme blondsje, yn 'e komeedzjesearje *Married... with Children*. Dêrby hie se as tsjinspilers û.m. Ed O'Neill, Katey Sagal, David Faustino en Amanda Bearse. De searje wie sa'n grut súkses dat er alve tillefyzjeseizoenen rûn, fan 1987 oant 1997. Yn 1989 wûn Applegate foar de rol fan Kelly Bundy in Young Artist Award. Yn dyselde snuorje fertolke hja yn 'e film *Streets* ek de serieuzere rol fan in drugsferslaafde tiner dy't stalkt wurdt troch in psychoatyske plysjeman. Fierders wie se te sjen yn in gastrol yn 'e searje *21 Jump Street*, yn 'e haadrol fan 'e âldste dochter yn 'e filmkomeedzje *Don't Tell Mom the Babysitter's Dead* (1991) en as presintatrise fan in ôflevering fan it komyske sketseprogramma *Saturday Night Live*. Ek hie se in rol yn 'e bizarre science fictionkomeedzje *Mars Attacks!* (1996), en dêrnjonken wie se yn 1995 ien fan 'e oprjochtsjende leden fan 'e popgroep the Pussycat Dolls.

Nei't *Married... with Children* yn maaie 1997 úteinlik opholden wie, krige Applegate it jiers dêrop har eigen komeedzjesearje, mei as titel *Jesse*. De resinsinten wiene der sljocht mei, en Applegate wûn der yn 1999 in People's Choice Award mei, yn 'e kategory favorite aktrise yn in nije tillefyzjesearje. Teffens waard se datselde jiers nominearre foar in Golden Globe foar bêste aktrise. Nettsjinsteande dat waard *Jesse* yn 2000 nei trije seizoenen stopset. Letter hie Applegate in gastrol yn 'e ferneamde komeedzjesearje *Friends*, yn ôflevering 9 fan 2002 (*The One with Rachel's Other Sister*) en ôflevering 10 fan 2003 (*The One Where Rachel's Sister Babysits*), as de totaal egoïstyske suster fan haadpersoan Rachel Green (spile troch Jennifer Aniston). Foar har earste optreden yn dy rol wûn Applegate yn 2003 in Emmy Award yn 'e kategory bêste gastaktrise yn in komeedzjesearje. 

Nei de milenniumwiksel lei Applegate har benammen ta op in karriêre as filmaktrise. Dêrby foel se op yn 'e rol fan Courtney Rockcliffe, yn 'e film *The Sweetest Thing* (2002), as kammeraatske fan Cameron Diaz en Selma Blair. Letter spile se ek yn û.m. *View from the Top* (2003), *Grand Theft Parsons* (2003) en *Employee of the Month* (2004). Se hie op 'e nij grut súkses mei de rol fan nijslêzeresse Veronica Corningstone yn 'e cultfilm en komeedzje *Anchorman: The Legend of Ron Burgundy* (2004), as tsjinspylster fan Will Ferrell. Nei û.m. *The Rocker* (2008), *Going the Distance* (2010) en *Hall Pass* (2011), kearde Applegate yn 2013 werom as Veronica Corningstone yn 'e ferfolchfilm *Anchorman 2: The Legend Continues*.

Fierders wie se ek as stimaktrise aktyf, mei rollen yn û.m. *Farce of the Penguins* (2007), *Alvin and the Chipmunks: The Squeakquel* (2009) en *Alvin and the Chipmunks: Chipwrecked* (2011). Dêrnjonken stie Applegate ek geregeldwei op 'e planken, yn produksjes as *The Axeman's Jazz*, *Nobody Leaves Empty Handed*, *The Runthrough* en *The Third Day*; yn dat lêste stik as tsjinspylster fan Gena Rowlands. Yn 2004 makke se har debút op Broadway mei de rol fan Charity Hope Valentine yn 'e *[[revival (toaniel)|revival]]* fan 'e musical *Sweet Charity*. Yn 2005 waard hja foar dy rol nominearre foar in Tony Award yn 'e kategory bêste aktrise yn in musical. Wylst se yn *Sweet Charity* spile, briek Applegate har foet, mei as gefolch dat de filmprodusinten de musical opdoeke woene. Hja beprate harren lykwols en spile fierder mei spesjaal fuotark oan, mar dêrmei fernylde se har foet wol sa foargoed, dat se yn 2013 yn in fraachpetear tajoech dat se net mear dûnsje kin.

Yn 2006 wurke Applegate yn 'e mande mei û.m. Eva Longoria, Ryan Seacrest en Christina Milian mei oan 'e fideoklip fan it nûmer *A Public Affair*, fan sjongster Jessica Simpson. Fan oktober 2007 oant maaie 2009 hie se twa seizoenen lang de haadrol yn 'e komeedzjesearje *Samantha Who?*, oer in jonge frou dy't nei in ferkearsûngemak oan ûnthâldsferlies komt te lijen en dan ûntdekt dat se foar har ûngelok hielendal net in sympatyk persoan wie. Foar dizze rol wûn Applegate yn 2009 in People's Choice Award yn 'e kategory favorite tillefyzjestjer, en waard se yn 2010 foar de twadde kear nominearre foar in Golden Globe, diskear foar bêste aktrise yn in komeedzjesearje. Yn 2011-2012 hie Applegate de haadrol yn alwer in komeezjesearje, *Up All Night*, mar nei't se deilis rekke wie mei de produsinten oer de rjochting dy't it mei har personaazje út gean soe, stapte se op, wat koarte tiid letter ta it opdoeken fan 'e searje late. Yn 2013 die Applegate mei oan it programma *Who Do You Think You Are?*, wêryn't de stambeam fan ferneamde persoanen útpluze wurdt.

Yn 'e 2010-er jierren wurke Applegate fierders as stimaktrise mei oan *The Book of Life* (2014) en oan *Alvin and the Chipmunks: The Road Chip* (2015). Ek wie se te sjen yn 'e films *Vacation* (2015), *Youth in Oregon* (2016) en *Crash Pad* (2017). Yn 2016 spile Applegate Gwendolyn James, de tirannike foarsitter fan 'e âlderried, yn 'e komeedzje *[[Bad Moms]]*, mei Mila Kunis. It jiers dêrop hie se in cameo yn it ferfolch, *[[A Bad Moms Christmas]]*. Op 'e tillefyzje hie Applegate yn 'e deselde snuorje gastrollen yn searjes as *The Grinder* en *Ask the Storybots*. Ek wie se te sjen yn 'e tillefyzjefilm *Web Therapy* (2015). Fan 2019 ôf fertolke se de haadrol fan Jen Harding yn 'e searje *Dead to Me*.

### Priveelibben
Applegate is in fegetariër en komt op foar bisterjochten. Se troude op 20 oktober 2001 yn Palm Springs (Kalifornje) mei akteur Johnathon Schaech. Dat houlik rûn lykwols op 'e klippen doe't Schaech yn desimber 2005 in skieding oanfrege dy't yn augustus 2007 yn wurking trêde. Neitiid begûn Applegate yn 2008 om te gean mei muzikant Martyn LeNoble, mei wat se har op Falentynsdei 2010 ferloofde en op 23 febrewaris 2013 troude. Ek foar LeNoble is it syn twadde houlik. Yn jannewaris 2011 krige it pear in dochterke, dat Sadie Grace kaam te hjitten. Mids 2008 waard by Applegate boarstkanker fêststeld. Om't it ier ûntdutsen waard, wie it maklik te behanneljen en bettere se hielendal wer op nei't se beide boarsten ôfsette litten hie. Neitiid hat se har ferskate kearen ynset foar goede doelen dy't mei de bestriding fan kanker te krijen hawwe. Yn augustus 2021 makke Applegate bekend dat by har multiple skleroaze fêststeld wie.

## Filmografy

|-

|-
|align="center"| 1972 || *Days of Our Lives* || poppe || 3 moannen âld
|-
|align="center"| 1981 || *Father Murphy* || Ada || ôflevering *A Horse from Heaven*
|-
|align="center"| 1983 || *Grace Kelly* || de jonge Grace Kelly || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 1984-1985 || *Charles in Charge* || Stacy || 2 ôfleverings
|-
|align="center"| 1986 || *Silver Spoons* || Jeannie Bolens || ôflevering *A Family Affair*
|-
|align="center"| 1986 || *All Is Forgiven* || Simone || ôflevering *Mother's Day*
|-
|align="center"| 1986 || *Still the Beaver* || Mandy / Wendy || 2 ôfleverings
|-
|align="center"| 1986 || *Amazing Stories* || Holly || ôflevering *Welcome to My Nightmare*
|-
|align="center"| 1986-1987 || *Heart of the City* || Robin Kennedy || 13 ôfleverings
|-
|align="center"| 1987 || *Family Ties* || Kitten || ôflevering *Band On The Run*
|-
|align="center"| 1987-1997 || *Married... with Children* || Kelly Bundy|| 257 ôfleverings
|-
|align="center"| 1988 || *Dance 'til Dawn* || Patrice Johnson || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 1988 || *21 Jump Street* || Tina || ôflevering *I'm OK – You Need Work*
|-
|align="center"| 1990 || *The Earth Day Special* || Kelly Bundy || tillefyzjespecial
|-
|align="center"| 1991 || *Top of the Heap* || Kelly Bundy || 2 ôfleverings; crossover út *Married… with Children*
|-
|align="center"| 1993 || *Saturday Night Live* || harsels || as presintatrise; ôflevering *Christina Applegate/Midnight Oil*
|-
|align="center"| 1998-2000 || *Jesse* || Jesse Warner || 42 ôfleverings; ek |ko-produsinte
|-
|align="center"| 2001 || *Prince Charming* || Kate || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2002-2003 || *Friends* || Amy Green || 2 ôfleverings
|-
|align="center"| 2004 || *King of the Hill* || Colette / Attorney || as stimaktrise; ôflevering *My Hair Lady*
|-
|align="center"| 2004 || *Father of the Pride* || Candy || as stimaktrise; ôflevering *One Man's Meat Is Another Man's Girlfriend*
|-
|align="center"| 2005 || *Suzanne's Diary for Nicholas* || dokter Suzanne Bedford || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2007-2009 || *Samantha Who?* || Samantha "Sam" Newly || 35 ôfleverings; ek filmprodusinte
|-
|align="center"| 2008 || *Reno 911!* || Seemji || ôflevering *Did Garcia Steal Dangle's Husband?*
|-
|align="center"| 2009 || *Star-ving* || harsels || ôflevering *Married with Children*..The Movie*
|-
|align="center"| 2011-2012 || *Up All Night* || Reagan Brinkley || 35 ôfleverings; ek produsinte
|-
|align="center"| 2011-2014 || *So You Think You Can Dance* || harsels || [[realityprogramma]]; as gastsjuerylid; 8 ôfleverings
|-
|align="center"| 2012 || *Saturday Night Live* || harsels || ôflevering *Christina Applegate/Passion Pit*
|-
|align="center"| 2015 || *Web Therapy* || Jenny Bologna || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2015 || *The Muppets* || harsels || ôflevering *Bear Left Then Bear Write*
|-
|align="center"| 2015 || *The Grinder* || Gail Budnick || ôflevering *A Bittersweet Grind (Une Mouture Amer)*
|-
|align="center"| 2018 || *Ask the Storybots* || Baker || ôflevering *Why Can't I Eat Dessert All the Time?*
|-
|align="center"| 2019-2022 || *Dead to Me* || Jen Harding || 30 ôfleverings; ek [[útfierend produsinte]]
|-

|-
|align="center"| 1981 || *Jaws of Satan* || Kim Perry || 
|-
|align="center"| 1981 || *Beatlemania* || [[fan (persoan)|fan]] || 
|-
|align="center"| 1990 || *Streets* || Dawn || 
|-
|align="center"| 1991 || *Don't Tell Mom the Babysitter's Dead* || Sue Ellen Crandell || 
|-
|align="center"| 1995 || *Vibrations* || Anamika || 
|-
|align="center"| 1995 || *Wild Bill* || Lurline Newcomb || 
|-
|align="center"| 1995 || *Across the Moon* || Kathy || 
|-
|align="center"| 1996 || *Mars Attacks!* || Sharona || 
|-
|align="center"| 1997 || *Nowhere* || Dingbat || 
|-
|align="center"| 1998 || *Jane Austen's Mafia!* || Diane Steen || 
|-
|align="center"| 1998 || *The Big Hit* || Pam Schulman || 
|-
|align="center"| 1998 || *Claudine's Return* || Claudine Van Doozen || 
|-
|align="center"| 1999 || *Out in Fifty* || Lilah || 
|-
|align="center"| 2000 || *The Brutal Truth* || Emily || 
|-
|align="center"| 2001 || *Just Visiting* || [[prinsesse]] Rosaline / Julia Malfete || 
|-
|align="center"| 2002 || *The Sweetest Thing* || Courtney Rockcliffe || 
|-
|align="center"| 2002 || *Heroes* || [[oarehelte]] || 
|-
|align="center"| 2003 || *Grand Theft Parsons* || Barbara || 
|-
|align="center"| 2003 || *Wonderland* || Susan Launius|| 
|-
|align="center"| 2003 || *View from the Top* || Christine Montgomery || 
|-
|align="center"| 2004 || *Surviving Christmas* || Alicia Valco || 
|-
|align="center"| 2004 || *Anchorman: The Legend of Ron Burgundy* || Veronica Corningstone || 
|-
|align="center"| 2004 || *Wake Up, Ron Burgundy: The Lost Movie* || Veronica Corningstone || 
|-
|align="center"| 2004 || *Employee of the Month* || Sara Goodwin || 
|-
|align="center"| 2005 || *Tilt-A-Whirl* || [[klant]] #1 || [[koarte film]]
|-
|align="center"| 2007 || *Farce of the Penguins* || Melissa || as [[stimaktrise]]
|-
|align="center"| 2008 || *The Rocker* || Kim Powell || 
|-
|align="center"| 2009 || *Alvin and the Chipmunks: The Squeakquel* || Brittany Miller || as stimaktrise
|-
|align="center"| 2010 || *Going The Distance* || Corinne || 
|-
|align="center"| 2010 || *Cats & Dogs: The Revenge of Kitty Galore* || Catherine || as stimaktrise
|-
|align="center"| 2011 || *Hall Pass* || Grace || 
|-
|align="center"| 2011 || *Alvin and the Chipmunks: Chipwrecked* || Brittany Miller || as stimaktrise
|-
|align="center"| 2013 || *Anchorman 2: The Legend Continues* || Veronica Corningstone-Burgundy || 
|-
|align="center"| 2014 || *The Book of Life* || Mary Beth || as stimaktrise
|-
|align="center"| 2015 || *Vacation* || Debbie Fletcher Griswold || 
|-
|align="center"| 2015 || *Alvin and the Chipmunks: The Road Chip* || Brittany Miller || as stimaktrise
|-
|align="center"| 2016 || *Youth in Oregon* || Kate Gleason || 
|-
|align="center"| 2016 || *Bad Moms* || Gwendolyn James || 
|-
|align="center"| 2017 || *Crash Pad* || Morgan || 
|-
|align="center"| 2017 || *A Bad Moms Christmas* || Gwendolyn James || [[cameo]]
|-
|}

==Keppelings om utens==
*  [http://www.imdb.com/name/nm775/ Folsleine filmografy fan Christina Applegate yn 'e *Internet Movie Database'' (IMDb)]