open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
René Laennec

**René Théophile Hyacinthe Laennec**, ek *Laënnec* (Quimper, 17 febrewaris 1781 -  13 augustus 1826 yn *Kerlouanec* yn de gemeente Ploaré by Douarnenez, Finistère), wie in Frânske dokter. Hy wie de útfiner fan de stetoskoop.

## Biografy
Laennec waard berne yn Quimper (Bretanje). Syn mem stoar oan tuberkuloaze doe't er fiif jier wie. Syn heit, doe luitenant by it ministearje fan Marine yn Quimper, wie net by steat om foar him te soargjen. Dêrnei wenne er by syn âldomke Abbé Laennec (in preester). Yn syn bernejierren wie Laennec faak lusteleas en hie er geregeld koartsoanfallen. Laennec soe ek astma hân hawwe. Doe't er tolve jier wie gie er nei Nantes, dêr't syn omke Guillaime-François Laennec op de medyske fakulteit fan de universiteit fan Nantes wurke. Laennec wie in bejeftige studint.

Hy studearre medisinen oan it Hôpital de la Charité yn Parys dêr't er yn 1804 eksamen die. Yn 1815 krige er in fêste oanstelling yn it Hôspital Necker.

Yn 1816 fûn er de stetoskoop út. Der wurdt ferhelle dat er op it idee kaam doe't er in jonge pasjinte mei hartkwalen ûndersykje moast, mar fanwegen syn ferlegen karakter doarst er syn holle net op har boarst te lizzen. Om dochs nei de hertslach fan de frou harkje te kinnen, rôle er in stik papier op ta in silinder. Hy koe dúdlik har hertslach hearre. Op grûn dêrfan makke er in houten útnimbere koker fan 30 sm lang en 3 sm trochsneed mei yn 'e midden in iepening fan 5 mm. Hy neamde it ynstrumint stetoskoop, nei it Grykske wurd *stethos* dat boarst betsjut. 
Laennec ûntduts dat de nije stetoskoop superieur wie oan de normaal brûkte metoade om it ear op de boarst te hâlden, benammen as de pasjint te swier wie. In stetoskoop foarkaam ek de sjêne fan it pleatsen fan it ear tsjin it liif fan in frou.

Hy hat ferskate oandwaningen beskreaun lykas bronchyektasy, melanoom (mei longmetastases) en (lever)sirroaze. Syn grutste bydrage oan de medyske wittenskip wie syn stúdzje fan tuberkuloaze. Leversirroaze wurdt somtiids noch wolris *Laennec's cirrose* neamd meidat Laennec dy oandwaning syn namme jûn hat.

Laennec stoar yn de âldens fan 45 jier oan tuberkuloaze yn syn bûten *Kerlouarnec* yn te Ploaré. Yn maaie 1868 waard ta syn eare yn Quimper in brûnzen stânbyld oprjochte. Yn in muorre fan it Hôpital Necker waard in plakette ta syn oantins oanbrocht.

## Publikaasjes

**Propositions sur la doctrine d'Hippocrate, relativement à la médecine pratique, présentées et soutenues à l'École de médecine de Paris, le 22 prairial an XII* (proefskrift, 1804)
**De l'Auscultation médiate, ou Traité du diagnostic des maladies des poumons et du cœur, fondé principalement sur ce nouveau moyen d'exploration* (2 volumes, 1819) Tekst online 1 2
**Traité inédit sur l'anatomie pathologique, ou Exposition des altérations visibles qu'éprouve le corps humain dans l'état de maladie* (1884)
**La Guerre des Vénètes : poème épique héroï-comique* (1931) Tekst online
*Laënnec redigearre de artikelen foar de dielen *Médecine de l'Encyclopédie méthodique.*

## Keppeling om utens
*  René-Théophile-Hyacinthe Laennec, lemma yn de Catholic Encyclopedia, 1913
Untslach

**Untslach** of **dien krije** is it beëinigjen fan in arbeidsoerienkomst. Soks kin útgean fan de wurknimmer of de wurkjouwer. In wurknimmer kin sels ûntslach nimme as er bgl. in bettere baan fûn of oanbean krigen hat. In wurkjouwer kin in wurknimmer ûntslaan as dy net foldocht yn syn funksje, of as it bedriuw omreden fan ekonomyske omstannichheden kosten besparje en ynkrimpe moat. Beide kearen kin it ûntslach net fuortendaliks yngean, mar is der in opsistermyn fan faak twa of trije wiken, sadat de wurknimmer (as dy ûntslach kriget) of de wurkjouwer (as de wurknimmer sels ûntslach nimt) tariedings meitsje kin foar de nije sitewaasje. Fan 'e opsistermyn kin ôfsjoen wurde as wurknimmer en wurkjouwer it dêroer iens binne, of as it ûntslach feroarsake wurdt troch in fertrouwensbrek troch de wurknimmer, as dy bgl. stellen hat fan it bedriuw. Yn dat lêste gefal is der sprake fan ûntslach op steande foet, dat fuortendaliks yngiet.

Ofsjoen fan sokke ekstreme sitewaasjes jilde yn 'e measte Jeropeeske lannen, wêrûnder Nederlân, strange regels oer wannear't in wurkjouwer in wurknimmer ûntslaan mei. Al dy regels mei-inoar steane bekend as it ûntslachrjocht, dat diel útmakket fan it bredere arbeidsrjocht. Dêryn is fêstlein oan hokker betingsten in ûntslach foldwaan moat. Dêrnjonken binne der ek in stikmannich ûntslachferboaden. Froulju dy't swier binne, kinne bgl. net samar ûntslein wurde, en deselde beheining jildt foar leden fan 'e ûndernimmingsried en de syndikale delegaasje (d.w.s. wurknimmers dy't aktyf binne yn it fakbûn). 

Utsein yn it gefal fan stellerij of oar wangedrach fan 'e wurknimmer hawwe alle wurknimmers by ûntslach rjocht op in transysjefergoeding, salang't se teminsten twa jier by deselde wurkjouwer yn 'e tsjinst binne, it ûntslach op inisjatyf fan 'e wurkjouwer komt of as it ûntslach op inisjatyf fan 'e wurknimmer komt, mar feroarsake wurdt troch earnstich ferwytber hanneljen of neilitten fan 'e wurkjouwer. De transysjefergoeding is ôfhinklik fan 'e doer fan it tsjinstferbân; de stelregel is 1/3 moannesalaris per tsjinstjier en 1/2 moannesalaris per tsjinstjier dat de wurknimmer langer as 10 jier by de wurkjouwer yn 'e tsjinst west hat. Maksimaal kin de transysjefergoeding €77.000 bedrage, of maksimaal in jiersalaris foar lju dy't mear as €77.000 yn it jier fertsjinje.

Bûten Jeropa jilde faak folle minder strange regels foar it ûntslaan fan wurknimmers troch in wurkjouwer. Yn 'e Feriene Steaten is bgl. de regel *[[employment at will]]* fan krêft. Dat hâldt yn dat in wurkjouwer eltse willekeurige wurknimmer op elts mooglik momint ûntslaan kin, sûnder dat dêr in opsistermyn foar jildt. Wol is it mooglik om beskerming tsjin ûntslach yn 'e arbeidsoerienkomst op te nimmen, sa't bgl. by heechlearaars bart yn 'e foarm fan *[[tenure]]*. Oarsom kin in wurknimmer yn 'e Feriene Steaten faak net mei direkte yngong ûntslach nimme, mei't dêrfoar ornaris wol in opsistermyn fan twa wiken (*two weeks notice*) jildt.
Stefanustsjerke (Beilen)

De **Stefanustsjerke** is in goatyske tsjerke fan 'e protestantske gemeente yn Beilen yn 'e provinsje Drinte. De tsjerke en it oargel yn 'e tsjerke binne ryksmonuminten.

## Skiednis
De tsjerke waard yn 1139 stifte en wijd oan 'e hillige martler Stefanus. De hjoeddeiske tsjerke datearret út de 14e, 15e of 16e iuw. It wie de wichtichste tsjerke fan it dingspel Middenfjild en it gebou tsjinne ek foar de rjochtspraak.   

Nei alle gedachten waard de toer troch de 15e iuwske arsjitekt Johan 'die Werckmeister' út Ruinen boud, oan wa't mear Drintske tuorren taskreaun wurde. Yn 1607 baarnde de tsjerke oant op 'e muorren ôf. It tsjintwurdige tonferwulft datearret fan nei de brân. De tsjerke waard yn 'e jierren 1937-1938 restaurearre ûnder lieding fan 'e arsjitekt Jans Boelens. 

Yn it ramt fan 'e fúzje fan 'e grifformearde tsjerke, de herfoarme gemeente fan Beilen en de grifformearde tsjerke fan Hijken-Hooghalen op 1 jannewaris 2011 is keazen om tenei it grifformearde gebou as tsjerke te brûken. De protestantske gemeente bliuwt lykwols eigner fan 'e Stefanustsjerke, mar stelt de tsjerke ek iepen foar kulturele aktiviteiten. Foar dat doel is de tsjerke koartlyn restaurearre en it ynterieur is oanpast foar multyfunskjoneel gebrûk.

## Beskriuwing

De Stefanustsjerke is in ienskippich gebou fan trije traveeën mei spitsbôgefinsters en in trijesidich koer. It koer is krekt wat smeller as it skip. Oan 'e súdlike kant fan it koer stiet in modern konsistoarjegebou.

Yn 'e twadde helte fan 'e jieren 1930 waard de tsjerke restaurearre. Yn dy tiid krige de tsjerke in nije preekstoel en nije banken. De preekstoel bleau by de lêste restauraasje op it plak en de measte banken binne sûnt weibrutsen. It oerwurk fan 'e toer datearret fan 1937. De oarspronklike klok waard yn 'e Twadde Wrâldkriich foardere en omraand en is letter ferfongen troch in moderne liedklok.

## Oargel
It ienmanualige oargel waard yn 1829 boud troch Johannes Wilhelmus Timpe en stie eartiids yn de yn 1895 ôfbrutsen Broertsjerke fan Grins. It ferhûze yn 1840 nei de Stefanustsjerke en waard dêr opboud troch B. Kerkhoff, werby't de oargelkas fergrutte waard. Petrus van Oeckelen ferboude it oargel yn de jierren. Hy fernijde û.o. al it piipwurk.

Tagelyk mei de fernijing fan it ynterieur fan 'e tsjerke ûndergyng ek it oargel in restauraasje. De restauraasje waard mooglik nei't in gemeentelid EUR 300.000 neiliet mei as doel de twa oargels fan 'e protestantske gemeente te renovearjen.

## Keppeling om utens
* Stifting Stefanustsjerke Beilen
* ''Orgels in Drenthe: oargelhistoarje
Haadstjoertiid

De **haadstjoertiid**, yn it Ingelsk (en yn it Frysk ek wol) ***prime time*** neamd, is in begryp dy't benammen yn de wrâld fan de tillefyzje, en ek wol op de radio, de tiid fan de dei oantsjut dy't it meast geunstich is foar it beheljen fan de measte sjoggers. Yn Nederlân lei dy tiid fanâlds tusken healwei achten en tsien oere jûns, wêrfan't de tiid tusken acht oere en njoggen oere foar it algemien publyk it bêste wie.

In programma dat daliks nei de wichtichste nijssjoernaal, dy om acht oere jûns, útstjoerd wurdt, hat in folle gruttere kâns besjoen te wurden as in program dat bygelyks om seis oere jûns útstjoerd wurdt. Om dy tiid hawwe de measte húshâldings harren jûnsmiel en hawwe se yn dy tiid oare warberens.

Foar oare groepen sjoggers jildt lykwols in oare haadstjoertiid. Sa binne tiden fan fiif oere oant seis oere middeis en fan healwei sânen oant sân oere jûns foar jongere bern in gaadlike tiid. Foar skoalbern en de jongerein leit dat justjes oars, om't der ek rekken mei de skoaltiid holden wurde moat.

Yn de Feriene Steaten, dêr't it begryp *prime time* weikomt, is de haadstjoertiid almeast tusken acht oere en alve oere jûns op de pleatslike tiid.
Protestantske tsjerke fan Hegersmilde

**De Protestantske tsjerke** fan Hegersmilde is de eardere herfoarme tsjerke en hjoeddedei de tsjerke fan 'e PKN-gemeente. De as wettersteatstsjerke boude tsjerke is sûnt 1995 in ryksmonumint.

## Gemeente
De PKN-gemeente Hegersmilde is ûntstien út in fúzje fan de Herfoarme gemeente en de grifformearde tsjerke. De fúzjeakte waard op 7 desimber 2008 tekene. Yn it ramt fan 'e fúzje waard oan 'e efterkant fan 'e tsjerke it moderne tsjerklike sintrum 'De Schakel' oanboud.    

## Beskriuwing

De tsjerke waard yn 1845 as ienfâldige sealtsjerke boud foar de Herfoarme gemeente fan Hegersmilde. It bouwurk telt fjouwer traveeën ûnder in sealtek en wurdt noardwestlik trijesidich ôfsletten. Boppe de súdeastlike gevel is in iepen spitske set. Fan 'e wei oant de dûbele tagong fan 'e tsjerke rint in dykje mei oan wjerskanten in rige monumintale linebeammen. 

It ynterieur wurdt oerkape troch in houten tonferwulft. 

## Oargel
It hjoeddeiske oargel waard yn 1913 boud troch M. Vermeulen foar de Grifformearde tsjerke fan Mearum. Yn 1961 ferhûze it oargel nei de Grifformearde tsjerke fan Hegersmilde. Om't de PKN-gemeente wol mei ien gebou ta koe waard de Grifformearde tsjerke te keap set, mar it oargel waard yn 2012 troch Mense Ruiter restaurearre en wer opboud yn 'e eardere Herfoarme tsjerke. It âlde oargel fan 'e Herfoarme tsjerke wie in ynstrumint út 1964 fan de firma H.J. Vierdag, dat yn 1970 troch dy oargelbouwer yn Hegersmilde opboud waard en yn 2012 trochferkocht waard oan de Nij-Apostoalyske tsjerke fan Arnhim.

## Keppeling om utens
* Skiednis oargel
Marijetsjerke (Ruinen)

De protestantske **Marijetsjerke** oan 'e Brink is in goatysk tsjerkegebou út de 12e iuw yn it Drintske doarp Ruinen.

## Skiednis
De Marijetsjerke waard oarspronklik om 1140 hinne boud en wijd oan Us-Leaffrou as ûnderdiel fan it alderearste kleaster yn Drinte, de benediktynske abdij fan Ruinen. Ynearsten wennen der allinne muontsen yn it kleaster, mar yn 'e rin fan 'e tiid waard it in dûbelkleaster en wennen der ek nonnen. Fanwegen de tanimmende drokte yn Ruinen waard besletten it kleaster te ferhûzjen nei De Wyk op it lângoed Dickninge. Tenei tsjinne de kleastertsjerke fan 'e abdij yn Ruinen as parochytsjerke foar it tsjerkefolk. Fan it doedestiidske romaanske kleaster is in oerwulfte romte ûnder de pastory bewarre bleaun.
 
Yn 'e 14e iuw waard súdeastlik fan 'e tsjerke in oan Katarina wijde kapel oanboud. Tagelyk mei de bou fan in toer waard sûnt 1423 de oarspronklik romaanske tsjerke ferfongen troch in gebou mei in goatysk oansjen. Grutte dielen fan 'e muorren hawwe lykwols noch dowestien, it foar romaanske tsjerken karakteristike boumateriaal.
  
Nei de reformaasje bleau de namme fan 'e tsjerke itselde. De 15e-iuwske toer hie ynearsten in spits, mar by in stoarm yn 1661 rekke de spits sa bot skeind, dat de toer letter in lantearne as bekroaning krige. 

Nei de lêste restauraasje binne nei argeologysk ûndersyk de omtrekken fan it ôfbrutsen koer en de Katarinakapel en Marijekapel markearre. Ek is de omjouwing fan 'e tsjerke opknapt en op it plak fan súdlike Katarinakapel stiet tsjintwurdich in model fan it eardere tsjerkegebou.

## Ynterieur
Yn 'e tsjerke stiet in iken preekstoel mei doopstek út 1660. Yn 'e dooptún lizze noch in pear âlde grêfsarken. Fierders steane der fjouwer hearebanken yn 'e tsjerke út de 17e iuw. Ut de tiid fan foar de reformaasje is in fresko fan 'e Ferkundiging bewarre bleaun.

Yn 'e toer hingje twa klokken. Ien dêrfan datearret út 1496 en waard getten troch Geart fan Wou. De klok waard yn 'e 19e iuw kocht fan 'e Herfoarme tsjerke fan Noardwâlde. De twadde klok is in moderne klok, dy't yn 1960 in yn 'e Twadde Wrâldkriich foardere klok út 1737 ferfong.

## Oargel
It ienmanualige oargel mei oanhongen pedaal yn in neogoatyske oargelkas datearret út 1901 en waard boud troch Jan Doornbos.

## Keppeling om utens
* ''Orgel in Drenthe'', disposysje en skiednis oargel
Herfoarme PKN-tsjerke (Elim)

De **Herfoarme PKN-tsjerke** yn Elim is in tsjerkegebou mei in opfallende toer yn it Drintske doarp Elim. Sûnt 1997 is de tsjerke in ryksmonumint. 

Elim is in relatyf jong doarp, dat yn it lêste fearn fan 'e 19e iuw ûnstie. Yn 1915 waard de Herfoarme gemeente stifte, dy't mei help fan in skinking in eigen tsjerke bouwe litte koe.

De tsjerke is in sealtsjerke fan fiif traveeën en de portaalútbou foarmet it begjin fan in achtsidige toer, dy't nei boppe ta smeller en ôfsletten wurdt troch in spits. 

It oargel fan 'e tsjerke waard yn 1932 boud troch Bakker & Timmenga út Ljouwert.

## Keppeling om utens
* ''Orgels in Drenthe'': ynformaasje oargel''.
Bentincksleanetsjerke

De **Bentincksleanetsjerke** (ek **Bentinckstsjerke**) is in monumintale tsjerke yn Hoogeveen. De tsjerke waard boud as grifformearde tsjerke. Nei de Twadde Wrâldkriich waard de tsjerke dield troch synodale en frijmakke grifformearden. Sûnt 1997 is de tsjerke in ryksmonumint. 

## Skiednis
De tsjerke waard yn 1933 boud foar de twadde grifformearde tsjerke fan Hoogeveen neffens in ûntwerp fan D. van Dijk. Foar de bou hiene de leden fan 'e tsjerke 57.000 gûne by inoar brocht. Tagelyk foarme de bou ek in wurkgelegenheidsprojekt foar wurkleaze grifformearden. De bou fûn plak yn in oan 'e Nije Haachske Skoalle besibbe styl yn in yn 'e jierren 1930 oanleine nijbouwyk. It is in krústsjerke mei yn 'e noardeastlike hoeke in klokketoer.

Nei de frijmakking fan 1944 waard de tsjerke oant 1978 troch sawol de synodale as de frijmakke grifformearden yn ôfsûnderlike tsjerketsjinsten brûkt. Sûnt 1978 bleau de tsjerke allinne yn gebrûk as frijmakke tsjerke. 

Noch yn 'e jierren 1988-1990 waard in nij oargel oanskaft. It waard troch Sicco Steendam út Warffum boud yn 'e styl fan in 19e-iuwsk ynstrumint fan G.F. Witte. De frijmakke tsjerke groeide yn 'e rin fan 'e tiid lykwols út de Bentinckstsjerke. Yn 2002 liet de tsjerke oan 'e Alteveerstrjitte in nagelnije tsjerke mei de namme "De Opgang" bouwe. Ek it Steendam-oargel waard nei de nijbou meinommen.   

Dêrnei stie de tsjerke jierren leech. Mei in ynterne ferbouwing krige it gebou yn 2011 in nije funksje. Yn 'e tsjerke is mei in frijsteande staalkonstruksje in ferdjipping makke, mar it eksterieur bleau itselde. It gebou waard brûkt troch ferskillende sosjale organisaasjes. Yn 2024 waard bekend dat it gebou ferboud wurdt om dêr in fjouwertal apparteminten te realisearjen.
Baptistetsjerke 'De Schutse'

De **Baptistetsjerke 'De Schutse**'  oan 'e *Schutstraat* is de eardere synagoge fan it Drintske Hoogeveen. 

## Skiednis
Op it plak waard yn 1799 in synagoge boud, dy't yn 1865-1866 ferfongen waard troch in neoklassisistyske nijbou. De joadske mienskip fan Hoogeveen waard yn 'e Twadde Wrâldkriich hast folslein oppakt en nei kampen deportearre. De Dútsers plonderden en skeinden it gebou yn febrewaris 1944. 

Yn 1948 waard it gebou ferkocht oan 'e Grifformearde Tsjerke frijmakke en it krige doe de namme 'Schutsstraatkerk'. De frijmakke grifformearden feroaren it ynterieur en lieten in oargel bouwe. It gebou ûndergyng yn 1983-1984 in restauraasje. Tagelyk waard it ynterieur mei respekt foar de joadske oarsprong fan it gebou rekonstruearre. By de rekonstruksje wie der in soad omtinken foar de kreake, preekstoel en it oargelbalkon. De kreake is fersierd mei sân joadske en kristlike symboalen, wylst de oargelkreake fersierd is mei fiif tekstpanelen.       

Op 14 septimber 1996 waard it tsjerkegebou yn 1996 yn gebrûk nommen troch de baptistegemeente, dy't it gebou de namme 'De Schutse' joech. It is ien fan 'e trije baptistegemeenten fan Hoogeveen.

## Keppeling om utens
* ''Orgels in Drenthe''; oargelynformaasje
Folkert de Roos

**Folkert de Roos** (Ljouwert, 3 septimber 1920 – 12 july 2000) wie in Nederlânske ekonoom en heechlearaar ekonomy oan Frije Universiteit yn Amsterdam.

## Libben en wurk
De Roos waard berne yn in herfoarme húshâlding yn Ljouwert dêr't syn heit bakker wie, De Roos sette útein mei in stúdzje ekonomy oan de *[[Universiteit fan Rotterdam|Nederlandsche Economische Hoogeschool]]* yn de lette jierren tritich. Dêr helle er syn MA yn 1942 en letter yn 1949 syn doktoraal eksamen (*[[cum laude]]*) mei in proefskrift mei de titel "De algemene banken in Nederland". Dat wurk soe útgroeie ta in wichtich, paadsljochtsjend wurk foar generaasjes Nederlânske studinten.

Yn 1943 gie De Roos oan't wurk by de bank Mees & Zn yn Rotterdam, dêr't er rillegau haad fan it Ekonomysk Buro waard. Ne't er yn 1949 ôfstudearre wie waard er beneamd ta heechlearaar oan de nije ôfdieling ekonomy fan de Frije Universiteit yn Amsterdam. Syn promovendi wienen Dirk Cornelis Renooij (1951), Willem Hessel (1962), Jac Koolschijn (1970), Pieter Van Veen (1970), Wouter Roes (1973), Gerrit Faber (1981), Paul Hilbers (1986) e.a..

De Roos waard algemiener bekend as lid fan de Sosjaal-Ekonomyske Ried (SER) fan begjin jierren fyftich ôf, en as auteur fan artikelen yn de *Economisch-Statistische Berichten*[2]. Hy wie ek redakteur foar *[[De Economist]]*, lid fan de Keninklike Nederlânske Akademy fan Wittenskippen sûnt 1980 [4] en bestjoerslid by *[[De Nederlandsche Bank]]*.

## Publikaasjes
De Roos skreau tal fan publikaasjes, ek yn'e mande mei oaren. Boeken, in kar:
* 1949. *De algemene banken in Nederland*. Proefskrift Unicersiteit fan Rotterdam, Rotterdam
* 1953. *Een halve eeuw rente in Nederland*. Mei Wiert Jan Wieringa. Levensverzekering-maatschappij HAV Bank, 1953.
* 1957. *Inleiding tot de theorie der internationale economische betrekkingen*. Haarlim : De Erven F. Bohn
* 1960. *Groeitheorie*. Mei D.B.J. Schouten. Haarlim : Bohn
* 1991. *Over geld, rente en wisselkoersen : een selectie uit de verspreide publikaties van prof. dr. F. de Roos* P.A. Geljon et al. eds. Leien : Stenfert Kroese

## Keppeling om utens
* Folkert de Roos yn it biografischportaal.nl
De Hoop (Haren)

**De Hoop** is in nôt- en oaljemûne yn it Grinslânske plak Haren. De mûne is in rûne stiennen boppekruier mei stelling út 1839. 

## Skiednis
Foarhinne waard altiten tocht dat de mûne yn 1843 boud waard as oaljemûne en letter as nôtmûne ynrjochte waard. Ut histoarysk ûndersyk hat lykwols bliken dien dat de mûne yn 1839 as nôtmûne boud waard en pas dêrnei as oaljemûne ynrjochte waard.

De mûne waard yn 1960 en 1975 restaurearre, mar rekke neitiid likegoed dochs wer brekfallich. Yn 2006 droech de lêste partikuliere eigner de mûne oer oan in stifting, dy't de mûne op 'e nij restaurearje liet. Yn 2010 wie de mûne wer hielendal mealree as nôtmûne.  

De wjukken fan 'e mûne hawwe selsswichting en binne útrist mei it Van Busselsysteem. 

Mei de oangrinzgjende bebouwing is ek de mûne in ryksmonumint. Yn 'e bebouwing is in spesjaalsaak foar bisten ûnderbrocht. 

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase (oersjoch technyske ynformaasje oer de mûne)
* Allemolens.nl (ôfbylden)
* Feriening De Hollânske Mûne
De Helper (Haren)

**De Helper** is in poldermûne yn it buorskip Nijveensterkolk op 'e eastlike kant fan it Paterswoldsemar yn 'e gemeente Grins.

De achtkante mûne waard yn 1863 súdlik fan 'e stêd Grins oan 'e eastlike kant fan it Noard-Willemskanaal boud foar it bemeallen fan 'e polder Helpman. Yn 'e jierren 1950 rekke de mûne bûten gebrûk en yn ferfal. Yn 1955 folge de ûnttakeling en bleau de mûne as romp stean.

Fanwegen de útwreiding fan 'e stêd Grins en de oanlis fan 'e A28 yn 1969 moast de mûne op it oarspronklike plak ôfbrutsen wurde. Yn 1971 waard de mûne op it hjoeddeiske plak by it Paterswoldsemar wer opboud. De mûne wurdt troch frijwillige mounders regelmjittich op sneon yn bedriuw set.

De wjukken binne útrist mei it systeem Fauël en Ald-Hollânsk hekwurk. De roeden hawwe in flecht fan 28,50 meter.

## Keppeling om utens
* Molendatabase (oersjoch technyske ynformaasje oer de mûne)
* Allemolens.nl (ôfbylden)
* De Hollânske Mûne
De Widde Meuln

De **Widde Meuln** ('De Wite Mûne') is in nôtmûne oan 'e Boltweg by it Damsterdjip yn it Grinslânskse buorskip Boltklap by it doarp Ten Boer.

## Skiednis
De mûne waard yn 1839 as pelmûne fan giele bakstiennen boud en letter mei mealstiennen útrist. Yn 1935 waard de wynkrêft bûten bedriuw steld. De mûne ferlear wjukken, kape en stelling en bleau as romp stean, mar bleau lykwols noch op motorkrêft trochmeallen. 

Sûnt de jierren 1970 ûnstiene de earste plannen foar in restauraasje fan 'e mûne, mar it duorre oant 2005 dat der in begjin makke waard oan 'e rekonstruksje. Earst waard de kape werom set en yn 2006 folgen de wjukken en it binnenwurk. De mûne is as nôtmûne mei twa koppel keunststiennen mealfeardich en yn 'e mûne is ek in eksposysje oer mûnen ûnderbrocht.

De Widde Meuln is in rûne stiennen boppekruier. De stelling is 5,2 meter heech en de flecht is 20,40 meter.

## Keppeling om utens
* Molendatabase (oersjoch technyske ynformaasje oer de mûne)
* Allemolens.nl (ôfbylden)
Bovenrijge (mole)

De **Bovenrijge** is de namme fan in lytse nôt- en houtseachmûne oan it Damsterdjip by Ten Boer yn 'e provinsje Grinslân.

## Skiednis
De mûne waard oarspronklik yn 1903 yn it buorskip Bovenrijge tusken Thesinge en Ten Boer troch de boer G. van Dijk boud. Hy boude de mûne út nocht en foar eigen gebrûk. Oant yn 'e jierren 1950 fan 'e 20e iuw funksjonearre it mûntsje op dat plak. 

Nei in tiidrek fan 'ferfal sakke de mûne yn 1976 yn inoar. De Feriening Freonen fan de Grinslânske Mûnen briek ta behâld de resten ôf en liet yn 'e jierren 1980 it mûntsje oan it Damsterdjip yn it buorskip Boltklap wer opbouwe. De mûne krige de namme fan 'e buorskip, dêr't er foar dy tiid stien hie. 

It wjukkekrús is mei it fokwjuksysteem en selsswichting útrist. Yn 2007 waard de mûne oernommen troch de Stifting It Grinslânske Gea.

De mûne draait, seaget en mealt op frijwillige basis.

## Keppeling om utens
* Mûnedatabase (oersjoch technyske ynformaasje oer de mûne)
* Allemolens.nl (ôfbylden)
* Feriening De Hollânske Mûne
Remonstrantske tsjerke (Hoogeveen)

De **Remonstrantske tsjerke** oan 'e Grote Kerkstraat is in tsjerkegebou fan 'e remonstrantske gemeente yn Hoogeveen yn 'e provinsje Drinte.  

## Skiednis
De tsjerke waard yn 1894 boud foar de yn 1886 stifte gemeente en bea plak oan 350 minsken. De gemeente wie stifte út ûnfrede mei de tsjerkeried fan 'e herfoarme gemeente, dy't wegere in frijsinnich predikant te beroppen. De leden fan 'e remonstrantske gemeente wiene allegear ôfkomstich út de liberale boppelaach. 

Yn 'e rin fan 'e tiid waarden der in pear feroarings oan it gebou útfierd, lykas in oanbou oan 'e efterkant foar de jongerein yn 1957. Yn 'e jierren 1960 fûn in restauraasje fan 'e tsjerke plak. 

De remonstrantske gemeente hat te lijen fan krimp en fergrizing. Tsjintwurdich makket ek de gemeente fan 'e Nederlânsk Griffoarmearde Tsjerke gebrûk fan it gebou foar harren earetsjinsten.

## Oargel
Ynearsten makken de remonstranten yn Hoogeveen gebrûk fan in Amerikaansk harmoanium, mar yn 1897 kocht de gemeente it út 1658 datearjende Faber-oargel fan 'e Herfoarme tsjerke fan Coevorden oan. It 17e-iuwske ynstrumint wie yn ûnderhâld by Jan Proper út Kampen, mar nei syn ferstjerren bleau it ûnderhâld fan it monumintale ynstrumint út en waard der klage oer de kwaliteit fan it oargel. Besletten waard in nij oargel oan te skaffen fan 'e firma A. Standaart út Schiedam, dat op 21 maart 1926 yn gebrûk nommen waard. It 17e-iuwske Faber-oargel waard ferkocht en krige letter in plak yn 'e tsjerke fan 'e Rekkense Inrichtingen yn Rekken, dêr't it yn 1934 ferfongen waard troch in oargel fan 'e firma Valckx en Van Kouteren. Sûnt is it spoar fan it 17-iuwske oargel bjuster. Yn 1960 folge der noch in restauraasje fan it Standaard-oargel, mar yn 'e rin fan 'e tiid rekke it oargel bûten gebrûk. De gemeente skafte in elektroanysk Johannes-oargel (Opus 60) oan, dat troch de organist Feike Asma ynspile waard.
Grutte Tsjerke (Hoogeveen)

De **Grutte Tsjerke** is in rjochtsletten trijeskippige halletsjerke yn it Drintske plak Hoogeveen. Sûnt 1965 is it gebou in ryksmonumint.

## Skiednis
De tsjerke waard yn 1652 boud as de earste tsjerke fan Hoogeveen en krige in grûnplan fan in Gryksk krús. Yn 1664 waard de tsjerke yn gebrûk nommen, mar it duorre noch oant 1682 ear't Hoogeveen in eigen dûmny krige. 

De tsjerke krige om 1720 hinne in dakruter, dêr't twa klokken út 1649 en 1680 yn Sutfen troch Hemony getten klokken yn hingje. Yn 'e Twadde Wrâldkriich waarden de klokken troch de besetter foardere, mar nei de befrijing binne de klokken werom fûn en wer ophong yn 'e dakruter. 

Yn 1744 folge in fergrutting fan 'e westlike earm fan 'e tsjerke, sadat it grûnplan feroare yn in Latynsk krús. Yn 1801 en yn 1804 waard de tsjerke fierder útboud neffens in ûntwerp fan H.C. Dekker, werby't de tsjerke it hjoeddeiske oansjen as halletsjerke krige. De Grutte Tsjerke waard yn 'e jierren 1967-1969 foar it lêst restaurearre, werby't benammen it ynterieur in grutte feroaring ûndergyng.  

Yn 2017 kaam de Grutte Tsjerke yn it nijs om't de tsjerkeried fan doel wie it gebou te ferkeapjen oan in horeka-ûndernimmer. De tsjerke soe dan sneins iepen bliuwe foar de earetsjinst en troch de wike brûkt wurde as horeka-gelegenheid. Dêrmei kaam de tsjerkeried yn konflikt mei de eigen gemeenteleden, dy't feestpartijen yn 'e tsjerke net foechsum fûnen en dêrom it útstel dienen om sels de tsjerke oer te keapjen. De ûndernimmer loek him werom en de tsjerkeried naam lang om let it beslút de tsjerke net ferkeapjen, mar te modernisearjen.  

## Ynterieur
Mei de ferbouwing fan 1801-1804 krige de tsjerke ek in nije iken preekstoel. Fierder besit de tsjerke in rouboerd út 1757, in pakesizzer fan Roelof fan Echten, ien fan 'e stifters fan Hoogeveen.

Under de oargelkreake hinget de trommel, wermei't oant 1973 alle sneins in fêste tromslagger it folk optrommele om nei tsjerke te gean. Tsjintwurdich wurdt der allinne noch trommele by spesale tsjinsten. 

It doopfont is út 1970 en hat in 18e-iuwsk gielkoperen doopbekken. 

## Oargel
It oargel waard yn 1843 troch J.C. Scheuer en Soannen út Swol boud mei 20 registers en oanhongen pedaal. Petrus van Oeckelen fernijde it ynstrumint yn 1861 en wreide it út mei in selsstannich pedaal. Yn 1969 en 2012 waard it oargel restaurearre troch de firma Pels & van Leeuwen út Alkmar. De bylden op de oargelkas stelle it Leauwe, de Hope en de Leafde en tusken de ingels kening David foar. It oargel telt 25 registers ferdield oer haadwurk, rêchwurk en pedaal.

## Keppeling om utens
* ''Orgels in Drenthe'': oargelskiednis
Toxopeus (famylje)

**Toxopeus** is de namme fan in Nederlânsk laach.

## Aldst bekende nammedrager
De âldste bekende persoan mei de namme Toxopeus yn Noardwest Europa wie in Lubbertus Toxopeus (1576-1661) út it greefskip Bentheim dy't nei de reformaasje yn Burgsteinfurt yn de Dútse streek Westfalen oplaat waard ta dûmny. Hy waard yn 1600 beroppen yn Larrelt by Emden yn East-Fryslân. Dy syn soan, ds. Johannes Toxopeus (1606-1666) waard dûmny yn Oterdum by Delfsyl. Hy is de stamheit fan it laach Toxopeus yn de Nederlannen.

## Ferklearring fan de namme en famyljewapen
Oer de betsjutting fan de skaainamme Toxopeus bestiet gjin oerienstimming ûnder de genealogen. De útspraak is 'toksopéjus'. Kenners fan de klassike talen bringe de namme yn ferbân mei bôgemakker, oaren mei bôgesjitter. Yn alle gefallen is it wis dat it Grykske wurd 'toxon' ('bôge') yn de namme opnommen is.

De Nederlânske famylje Toxopeus hat in hânbôge yn syn wapen. It wapen fan Edzo Toxopeus (1918-2009) is yn glês yn lead oanbrocht yn in rút yn de seal fan de Deputearre Steaten yn it provinsjehûs fan Grinslân.
 
## Bekende leden
Under oaren:
* Edzo Toxopeus (1918-2009), jurist en politikus;
* Jacqueline Toxopeus (1964-), hockeyster;
* Klaas Toxopeus (1904-1981), skipper;
* Lambertus Johannes Toxopeus (1894-1951), entomolooch en heechlearaar;
* Mees Toxopeus (1886-1974), skipper en fersetsstrider.

## Keppeling nei bûten
* Famyljestichting (pdf) (deade kepp.)
Edzo Toxopeus

**Edzo Hendrik Toxopeus** (Amersfoart, 19 febrewaris 1918 – Oegstgeest, 23 augustus 2009) wie in Nederlânske jurist en politikus fan de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD).

Toxopeus wurke as advokaat fan 1945 oant 1959. Hy wie Twadde Keamerlid fan 1956 oant 1959 doe't er minister fan Ynlânske Saken waard yn it Kabinet-De Quay, in funksje dy't er ek dêrnei hie yn it Kabinet-Marijnen. Yn 1963 waard er Polityk lieder fan de VVD en tsjinne er as fraksjefoarsitter yn de Twadde Keamer yn 1963 en letter fan 1966 oant 1969. Dêrnei wied er fan 1970 oant 1980 kommissaris fan de Keninginne yn Grinslân en fan 1980 oant 1988 wie er lid fan de Ried fan Steat. Yn 1985 waard er beneamd ta Minister fan steat.

As minister fan Binnenlânske Saken fierde Toxopeus ferskate wichtige herfoarmingen yn it amtnersapparaat troch, ûnder oaren in grutte ferheging fan de salarissen en ferbetterings fan de arbeidsbetingsten en de frije sneon waard yn 1961 ynfierd. 

Nei de formaasje fan it kabinet Van Agt-Wiegel yn 1977 waard Toxopeus frege om minister van Finânsjes te wurden, mar hy wegere.

## Persoanlik
Edzo Toxopeus wie troud en hie twa bern. Hy hearde by de Evangelysk-Lutherske Tsjerke, mar gie yn 1997 oer nei de Doperske Tsjerke. Hy stoar yn de âldens fan 91 jier.

## Sjoch ek
* Toxopeus (famylje) - foar de ferklearring fan de namme Toxopeus

## Keppelingen om utens
*  Parlement.com - biografy
*  VVD geschiedenis - biografy
Wipmole

De **wipmûne** is in type poldermûne, dy't him oan it begjin fan de 15e iuw ûntwikkele út de standermûne. Ut de wipmûne ûnstiene der letter wer oare types wettermûnen. It wurdt 'wip' komt fan it skodzjen fan de boppebou fan de mûne as it hurd waaid.

## Beskriuwing
Lykas by de standermûne is de boppebou draaiber, dy't nei alle wynrjochtings kruid wurde kin, mar dan net om in stander lykas by de standermûne, mar om in koker dêr't de keningspille troch hinne rint. De keningsspille wurdt troch it boppetsjel oandreaun en slút ûnder oan op it ûndertsjel, dat wer oanslút op de wetteras mei in skeprêd. By in wettermûne is it fansels net mooglik om it skeprêd of de fizel mei de mûne mei te kruien en dêrom waard de stander dêr't de mûne op rêst ferfongen troch de holle koker mei in keningsspille. De wipmûne wurdt dêrom ek wol kokermûne neamd. 

De boppebou stiet op in piramidefoarmige ûnderbou. By grutte wipmûnen wurdt de ûnderbou somtiden bewenne en foar dat doel binne der dan ramen of harkenilen ynbrocht. Fakentiden is de boppebou yn read of grien skildere, somtiden ek donkerbrún, wylst de ûnderbou fakentiden mei reid, hout of dakpannen beklaaid wurdt. 

De Fryske spinnekopmûnen binne yn feite lytse útfierings fan de wipmûne. Wipmûnen komme hjoeddedei foar yn Noard- en Súd-Hollân, yn de provinsje Utert en yn it westlik rivierengebiet. Ek de greidemûntsjes fan Noard- en Súd-Hollân binne ôflaat fan de wipmûne. 

## Tapassing
De wipmûne ûntstie oan it begjin fan de 15e iuw en is it âldste type wettermûne fan Nederlân. Ynearsten hie de wipmûne allinne in skeprêd wermei't it wetter ophelle waard. Healwei de 17e iuw waard de fizel jimmeroan faker tapast om it wetter fuort te meallen. Mei de fizel koe der fan in gruttere hichte wetter oermealle wurde en dat reau spile dan ek in grutte rol by de droechmakkerijen. 

Hiel selden wurdt de wipmûne as nôtmûne brûkt en dan wipnôtmûne neamd. Fan dat type binne der noch mar in pear oer ('Nieuw Leven', Hazerswoude; 'De Vriendschap' Weesp en de nôch te foltôgjen weropbou fan de 'Grote Molen' fan Vianen). Eartiids wiene der ek wipmûnen, dy't de funksje fan houtseachmûne hiene.
## Ofbylden

De Noordveldse molen aan de Korn Boezemweg in Dussen ten voeten uit.jpg|*Dussen: "Noordse Molen"* 
Oud-Zuilen Westbroekse & Buitenwegse Molen.jpg|*Oud-Zuilen: "Westbroekse Molen"*
Groot-Ammers Gelkenes Molen foto 3.jpg|*Groot-Ammers: "Gelkenes Molen"*
De Bonrepasmolen te Vlist van opzij gefotografeerd - AMR Molenfoto - 20539090 - RCE.jpg|*Vlist: "[[Bonrepasmûne|Bonrepasmolen]]"*
38644 't Haantje (2).jpg|*Weesp: "t Haantje"*
Greidemole

In **greidemûne** is in lyts boeremûntsje dat de wetterhûshâlding fan de greide regelet. Lykas de spinnekop en de tsjasker wie/is de boer eigner fan de greidemûne en it lân dat bemeald wurde moast/moat. Greidemûntsjes binne fral noch yn de Noard- en Súd-Hollânske greiden te finen. 

It mûntsje set him troch in grutte waaier sels nei de wyn en hoecht net betsjinne te wurden. De waaier is lofts fan it midden oan de boppebou befêstige, sadat de mûne net rjochtsom kruid. De flecht fan greidemûntsjes kin by de measte mûntsjes ferskille fan 3,5 meter oant wol 6 meter, mar der binne útsûnderings en de greidemûne by Wognum hat bygelyks in flecht fan wol 8,5 meter en de Varnebroekmûne by Heiloo sels njoggen meter.   

Lykas by de wipmûne stiet yn it greidemûntsje in fertikale fjouwerkante koker, dêr in spil troch rint. De spil bestiet út twa dielen, dy't oan inoar koppele binne. De reden dêrfan is dat it ûnderste stik fan de spil foar in part ûnder wetter stiet en faker ferfongen wurde moat dan it boppestik fan de spil. De ûnderbou bestiet út in fjouwerkant dy't boppe piramidefoarmich en ôfsletten wurdt troch it seal, dêr't de boppebou op rêst.

De opfierhichte is sa'n 50 oant 60 sintimeter. It greidemûntsje mealt maksimaal 5000 liter yn 't oere út.
Stefanustsjerke (Noarddyk)

De **Stefanustsjerke** is in romanogoatysk tsjerkegebou yn it Grinslânske doarp Noarddyk.

## Skiednis

De yn 'e 13e iuw boude tsjerke waard wijd oan de martler Stefanus. Nei de reduksje fan Grins yn 1594 namen de protestanten it gebou fan 'e katoliken oer. Noch foar dy tiid waard om 1550 hinne de tsjerke ferboud. De ferwulften waarden útbrutsen en troch in flak plafond ferfongen en de tsjerke waard oan 'e eastlike kant langer makke, dêr't in nij koer ûnstie. It koer waard boud fan de stiennen dy't troch it ferleegjen fan 'e muorren fan it skip en de ôfbraak fan it âlde koer frij kamen.

Mei de bou fan 'e hjoeddeiske toer waard yn 1648 útein set. Earder hie de tsjerke in houten toer. Op 'e toer stiet in wynwizer mei in earn.    

By de grutte restauraasje yn 1995-1997 fan 'e Stefanustsjerke bleau it komplete 19e-iuwske ynterieur bewarre.

## Ynrjochting
De neoklassike preekstoel yn de tsjerke waard yn 1840 makke troch A.C. Cramwinkel. Yn 'e tsjerke stiet in 17e-iuwsk offerblok. De twa kroanluchters datearje út 1800 en 1890. 

De tsjerke hat fjouwer brânskildere ramen út 1765. Se binne makke troch Petrus van der Veen en skonken troch û.o. de tsjerkfâlden en de stedssekretaris. Op ien fan de ramen stiet de tsjerke sels ôfbylde.   

Yn 'e toer hingje twa klokken. Ien klok waard yn 1660 getten troch Willem Jacobus de Vrij. De twadde klok út 1714 waard yn opdracht fan 'e famylje Boering yn 'e jierren 1990 skonken en ferfong doe de klok út 1714, dy't yn de Twadde Wrâldkriich troch de besetter foarder is en net werom kaam.

## Oargel

De tsjerke besit in wichtich oargel fan Petrus van Oeckelen, dat op 17 july 1864 yn gebrûk nommen waard. Troch it lege plafond moast it boppewurk efter it haadwurk set wurde. Tocht wurdt dat Van Oeckelen in al besteand oargel oanpast hat foar de Stefanustsjerke. It plafond waard yn 1889 fierder ferlege, wertroch de middentoer troch it plafond giet, wylst de bekroaning fan 'e sydtuorren nei de sydkanten fan de sydtuorren ferhûzen. It hiele oargel waard yn 2005-2006 troch Mense Ruiter restaurearre. It twamanualige oargel besit 16 registers en hat in oanhongen pedaal.

## Keppeling om utens
* Orgelsite: disposysje Van Oeckelen-oargel.
Amfibyske oarlochfiering

**Amfibyske oarlochfiering** is in type oanfallende militêre operaasje wêrby't troepen dy't oanfierd binne op oarlochsskippen oan lân geane op in kust dy't yn 'e hannen fan 'e fijân is. De namme komt fan 'e amfibyen, wêzens dy't heal yn it wetter en heal op it drûge libje. Sa'n foarm fan oarlochfiering bestiet al sûnt de Aldheid. Iuwenlang waarden sokke troepen dêrby ornaris oan lân set troch it gebrûk fan roeiboaten, mei't it foar gruttere skippen deunby de kust te ûndjip is. As de kust al ferdigene waard, bestie dy ferdigening út de ynset fan bôgesjitters of it opwachtsjen troch kriichslju dy't tarist wiene mei spearen of swurden. Yn 'e moderne tiid wurde foar it ôfsetten fan lâningstroepen lâningsfartugen brûkt dy't spesjaal foar dat doel ûntwurpen binne. Teffens wurde sokke amfibyske operaasjes noch ûnderstipe mei it geskut fan 'e oarlochsskippen en troch de loftmacht. Oan 'e oare kant binne de ferdigeners no tarist mei kanonnen en swiere masinegewearen en kinne ek sy stipe wurde troch jachtfleanmasinen en dûkbommesmiters. 

Sokke amfibyske operaasjes wiene foarhinne en binne no noch nuodlike oanfallen dy't ferkeard útpakke kinne as de ferdigeners goed organisearre en tarist binne. Histoarysk wie it sa dat as de oanfallers werom de see yndreaun waarden, de measten fan harren troch har metalen wapenris ferdronken ear't se wer by har skippen komme koene. Tsjintwurdich kinne moderne wapens in bloedbad ûnder de oanfallers oanrjochtsje. Oan 'e oare kant komt it ek foar dat men soms de fijân oer it mad komt en oan lân giet op in ûnferdigene plak dêr't men sa it binnenlân yntsjen kin.

It bekendste foarbyld fan in amfibyske operaasje is D-Day, yn 'e Twadde Wrâldoarloch: de lâning fan Amerikaanske, Britske en Kanadeeske troepen op 'e kust fan Normanje yn it troch nazy-Dútslân besette Frankryk, op 6&nbsp;juny 1944. Dat is teffens noch altyd de grutste amfibyske oanfal út 'e skiednis fan 'e wrâld. Oare bekende foarbylden fan amfibyske operaasjes binne: 
*de oertocht fan 'e troepen fan Willem de Oermasterder út Normanje nei it Keninkryk Ingelân foarôfgeande oan 'e Slach by Hastings yn 1066; 
*de lâning fan in mânsk Osmaansk leger op Malta yn 1565 foar it Grutte Belis fan Malta;
*de lâning fan in Amerikaansk leger op 'e kust fan Meksiko by it Belis fan Veracruz, yn 1847, ûnder de Meksikaansk-Amerikaanske Oarloch; 
*de Gallipoli-kampanje yn 1915 en 1916, wêrby't Britske, Australyske, Nijseelânske, Britsk-Yndyske en Frânske troepen op 'e Turkske kust lânen, mar dêr yn harren brêgehaden fêst kamen te sitten;
*en ferskate amfibyske operaasjes út 'e Twadde Wrâldoarloch, lykas de Japanske ynvaazje fan Malakka yn desimber 1941, Operaasje Toarts, de Alliëarde lânings op 'e kust fan Noard-Afrika yn novimber 1942; Operaasje Dragoon, de Alliëarde lânings yn de Provâns yn augustus 1944; en yn 'e Stille Oseaan de Slach om Guadalcanal (1942-1943), de Slach om Iwo Jima (1945) en de Slach om Okinawa (1945).
Sint-Martenstsjerke (Middelbert)

De **Sint-Martenstsjerke** yn it Grinslânske doarp Middelbert is in fan oarsprong let-romaansk tsjerkegebou. De Herfoarme gemeente droech yn 1974 it gebou oer oan 'e Stifting Alde Grinslânske Tsjerken.

## Skiednis

It âldste diel fan 'e tsjerke datearret út de iere jierren fan 1200. Healwei de 13e iuw waard de tsjerke nei it westen ta mei twa smellere traveeën útwreide. De tsjerke krige yn 1683 in dakruter  en yn 1731 waard de hiele westlike gevel fernijd.

Yn 1775-1776 waard it koer fernijd en út dy tiid datearje ek de goatyske finsters yn 'e muorren fan it tsjerkeskip. Yn 1905 krige de westlike gevel it hjoeddeiske oansjen mei twa spitsbôgige finsters en in rûn finster, dy't alletrije smei-izeren trasearings krigen. De muorren krigen doe in pleisterlaach, dy't by de restauraasje fan 1975-1977 ferwidere is. Tsjintwurdich is allinne de westlike gevel noch bepleistere. 

## Ynterieur
De Martenstsjerke besit in geve ynrjochting. Preekstoel, doophek en fjouwer kroanluchters datearje út 1743. Fierder binne der nachtmielsbanken mei opsetstikken út 1850. It offerblok datearret fan 1655. De âldste sark is fan 1601, de oare sarken binne út de 17e, 18e en 19e iuw.

Ut de roomske tiid datearje de nissen yn de muorren. Ek binne der noch in tal wijingskrusen bewarre bleaun.

## Oargel
It oargel waard yn 1822 boud troch Johannes Wilhelmus Timpe. It twamanualige ynstrumint hat fyftjin registers en in oanhongen pedaal.

## Keppeling om utens
* Orgelsite: disposysje oargel.
* PKN Damsterboord
Middelbert

**Middelbert** (Grinslannersk: *Milbert*) is in doarp yn de gemeente Grins. Oant 1969 lei it doarp yn de doe noch selsstannige gemeente Noarddyk. 

De namme Middelbert betsjut 'middelste buert' of 'middelste doarp'. It wie oarspronklike ien fan de kerspels fan it Goarjocht. 

It oarspronklike plak bestiet út twa dielen: it doarp Middelbert, dêr't de tsjerke stiet oan de Middelbertsterweg en Olgersweg, en it streekje Lyts Harkstede, dat oan de Harkstederweg en Borgsloot leit en oer de Driebondsweg ferbûn is mei it oare doarpsdiel.  

Mei Engelbert, Euvelgunne en Roodehaan is Middelbert ien fan de fjouwer saneamde MEER-doarpen dy't yn it gebiet lizze, dêr't de grutte Grinzer stedsútwreiding Meerstad plak fynt. Yn de plannen sil Middelbert it doarpske karakter behâlde.

Yn Middelbert stiet de 13e-iuwske Sint-Martenstsjerke.
Sytze Greidanus

**Sytze Greidanus** (Ljouwert, 7 augustus 1843 - Baarn, 25 oktober 1914) wie dokter, wethâlder Publike Wurken en hofdokter fan de Nederlânske Keninklike famylje.

## Biografy
Greidanus wie de soan fan Taco Greidanus en Cornelia Petronella Leensma. Hja hiene in krûdenierswinkel en grossierderij oan de Twibaksmerk yn Ljouwert. Op 27 maaie 1868 troude er mei Ietsche (Jitske) Kuipers. Se krigen fjouwer bern: trije famkes en in jonge.

Doe er 18 jier wie liet er him op 19 septimber 1861 ynskriuwe as medysk studint oan de universiteit fan Leien. Yn 1866 promovearre er twa kear: 20 juny *[[cum laude]]* ta doktor yn de genêskunde (midden yn in goalera-epidemy) en op 23 oktober *magna cum laude* ta doktor yn de bertesoarch.

Op 8 febrewaris 1867 begûn er in dokterspraktyk yn Bûtenpost Syn libben yn Bûtenpost. De famylje wenne foar it hjoeddeiske gemeentehûs oer. Op 15 novimber 1867 liet er him ynskriuwe oan de Universiteit fan Grins en promovearre in jier letter ta doktor yn de hielkunde.

Op 1 maaie 1877 ferfear er nei Soest dêr't er gemeentedokter en hofdokter fan prins Hendrik waard. Yn 1881 folge syn beneaming ta gemeente-genêsmaster yn Baarn. De húshâlding wenne dêr yn filla Dalhof oan de Dalweg 8. Fierder waard er hofarts fan kening Willem III en dêrnei fan keninginne Emma. Yn 1890 waard dat offisjeel en krige er in jiersalaris fan 700 gûne.

Yn 1902 waard er lid fan de gemeenteried om yn 1909 ta wethâlder Publike Wurken yn Baarn beneamd te wurden. Dat amt soe oant syn dea yn 1914 ta ferfolle.

Dokter Greidanus wie offisier yn de Oarder fan Oranje-Nassau. Op 29 oktober 1914 waard Greidanus beïerdige op it Alde Algemiene Begraafplak oan de Berkenweg yn Baarn.

Earst op lettere jierren soe Greidanus skriuwe. Oer syn tiid yn Bûtenpost skreau er *De Dagen van Olim*, dat letter útjûn wurde soe as  *Een dorpsdokter uit de Friese Wouden vertelt*. Greidanus ferhellet yn dat boek hoe primityf de medyske praktyk yn dy perioade noch wie en de oer de foarútgong fan de medyske stân yn syn libben as dokter.

## Bibliografy
* *De dagen van Olim* (1904) / *Een dorpsdokter uit de Friese Wouden vertelt* (1974)
* *De leer van Malthus is een leugen* (1904)
* *Geneeskundig onderzoek voor het huwelijk een redelijke verplichting* (1904)
Tsjerke fan Engelbert

De **Tsjerke fan Engelbert** is in tsjerkegebou yn it Grinslânske doarp Engelbert. De tsjerke datearret út de 13e iuw en is sûnt 2000 yn it besit fan de Stifting Alde Grinslânske Tsjerken. Oant 2013 makke ek de Grinzer âld-katolike parochy fan de hillige Martinus gebrûk fan 'e tsjerke. Tsjintwurdich wurde der allinne by gelegenheid tsjinsten fierd.

## Skiednis
It âldste diel fan 'e tsjerke wurdt foarme troch it koer, dat út 'e 13e iuw datearret. Yn 'e rin fan 'e tiid ûndergyng de tsjerke in pear kear foarse ferbouwings. De tsjerke waard yn 1904 wyt pleistere.

De dakruter boppe de westlike gevel datearret fan 1949. De klok waard yn itselde jier getten.

## Ynterieur
It balkenplafond waard yn 1904 oanbrocht. Yn 'e jierren 1970 ferdwûn by in restauraasje in soad fan it âlde ynterieur. De 17e-iuwske preekstoel fan Engelbert ferhûze nei de Laurentiustsjerke fan Baflo en ek de tsjerkebanken waarden ferwidere. De yn 2005 werstelde sakramintsnis waard yn dy tiid fernield troch in betimmering fan gipsplaten. By de restauraasje fan 2005 kaam ek de piskina út de katolike tiid fan it gebou wer foar it ljocht. 

Yn 2012 krige de tsjerke wer in âlde preekstoel, dy't ôfkomstich is út de tsjerke fan Heveskes. Dy preekstoel waard yn 1781 boud en is like âld as de kânselbibel. De rokoko-psalmbuorden binne ôfkomstich út de tsjerke fan it net mear besteande doarp Oterdum by Delfsyl. Yn it koer lizze in pear 18e- en 19e-iuwske grêfstiennen. 

## Oargel
It oargel fan de tsjerke fan Engelbert is in oargel fan Hendrick Wicher Flentrop. It waard yn 1938 boud, foar in part mei piipwurk út 1855.  
## Keppeling om utens
* Disposysje Flentrop-oargel
* De tsjerke op de side fan de SAGT
Twadde Keamerferkiezings 2021

De **ferkiezings fan de [[Twadde Keamer]] 2021** binne de algemiene Nederlânske ferkiezings foar de Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal dy't fan moandei 15 maart oan en mei waansdei 17 maart 2021 holden waarden.

De ferkiezings soene ynearsten op 17 maart holden wurde, mar fanwegen de koroanafiruspandemy waard besletten de stimburo's twa dagen earder iepen te dwaan foar âldere minsken en minsken mei in ymmúndefisjinsje. Ek hiene minsken, dy't âlder as 70 jier wiene, de mooglikheid oer de post te stimmen.

De ferkiezings wiene it gefolch fan it ôfrinnen fan it termyn fan de Twadde Keamer dy't by de Twadde Keamerferkiezings fan 2017 keazen waarden. It regearjende kabinet-Rutte III naam op 15 jannewaris 2021 lykwols ûntslach nei oanlieding fan de taslagge-affêre, mar de ferkiezings waarden dêrom net earder holden.

De VVD waard de grutste partij mei 21,9%, folge troch D66 mei krapoan 15% en de PVV mei krapoan 11%. D66 en FvD wûnen de measte stimmen neffens de lêste ferkiezings, wylst it D66 en GrienLinks de measte ferlearen.

## Dielnimmende partijen

## Utslach

De offisjele útslach waard op 26 maart 2021 wrâldkundich makke.
Hjirûnder steane de partijen dy't in sit helle ha yn de Twadde Keamer:

## Sjoch ek
* Twadde Keamerferkiezingen 2017

## Boarnen

## Navigaasje
One Hundred and One Dalmatians

**One Hundred and One Dalmatians** is in Amerikaanske tekenfilm fan Walt Disney. De film waard útbrocht op 25 jannewaris 1961.
The Princess and the Frog

***The Princess and the Frog*** is in Amerikaanske tekenfilm út 2010. De film, de 49e jûnfoljende tekenfilm dy't makke waard troch de Walt Disney Animation Studios, stie ûnder rezjy fan Ron Clements en John Musker.

*The Princess and the Frog* waard útbrocht op 25 novimber 2009.
The Aristocats

***The Aristocats*** is in Amerikaanske romantyske komeedzje yn 'e foarm fan in lange tekenfilmmusical út 1970. De film, de 20e jûnfoljende tekenfilm dy't makke waard troch de Walt Disney Productions, stie ûnder rezjy fan Wolfgang Reitherman.

*The Aristocats* waard útbrocht op 11 desimber 1970.