open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Videorama

***Videorama GmbH*** is in Dútske pornografyske filmstudio dy't fêstige is yn Essen, yn 'e dielsteat Noardrynlân-Westfalen. It bedriuw bestiet yn syn hjoeddeiske foarm sûnt 1983, doe't it ynklusyf de merknamme "*Videorama*" oernommen waard troch de Dútske pornogigant *[[Silwa]]*, dy't dêrmei as doel hie om syn oandiel yn 'e merk fan bylddragers fuort te sterkjen. Sûnt hat *Videorama* him ûntjûn ta de wichtichste ymprint fan *Silwa*, en tsjintwurdich is it mei *[[Magmafilm]]* ien fan 'e beide bekendste en grutste spilers yn 'e Dútske pornoyndustry.

Op it mêd fan 'e distribúsje fan pornografyske dvd's en cd-roms heart *Videorama* boppedat ta de grutste oanbieders fan Jeropa. Yn 'e Dútsktalige lannen hat it bedriuw syn eigen distribúsjesysteem. It docht ek de distribúsje yn Dútslân foar de Nederlânske studio *[[Video Art Holland]]*, better bekend ûnder de namme fan syn wichtichste ymprint, *Club Seventeen*. Yn 'e rest fan Jeropa lit *Videorama* syn publikaasjes distribuëarje troch oare filmstudio's, dêr't it datoangeande in oerienkomst mei sletten hat. De eardere Dútske pornoaktrise Gina Wild hat by *Videorama* karriêre makke.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan ''Videorama''
Silwa

***Silwa*** (folút: ***Silwa Filmvertrieb GmbH***) is in Dútske pornografyske filmstudio dy't fêstige is yn Essen, yn 'e dielsteat Noardrynlân-Westfalen, en dy't ek op beskate oare mêden aktyf is. It bedriuw waard oprjochte yn 1972, en stapte al ier, oan it begjin fan 'e jierren tachtich, oer fan wiere film op fideo. Ek by de oerstap fan VHS-fideobannen nei dvd's en cd-roms wie *Silwa* yn 'e Jeropeeske pornoyndustry ien fan 'e pioniers. Behalven pornografyske films jout *Silwa* ek pornoblêden út. Sa naam it mids jierren njoggentich de measte papierrene publikaasjes oer fan 'e Deenske *[[Color Climax Corporation]]*, lykas *Color Climax* en *Rodox*, dy't it ûnder deselde titels fuortsette. Hjoed de dei is *Silwa* de grutste produsint fan pornografy yn it Dútske taalgebiet, en ien fan 'e grutsten fan Jeropa.

## Dochterûndernimmings
*Silwa* hat in stikmannich ymprints en dochterûndernimmings, dy't (foar in part) operearje as (semy-)selsstannige bedriuwen.
* *E.A.T. Medien GmbH*: bestiet sûnt 1994 en is spesjalisearre yn "*erotic business solutions*";
* *[[Videorama|Videorama GmbH]]*: waard yn 1983 troch *Silwa* oernommen en is ien fan 'e wichtichste en grutste pornografyske filmstudio's fan Dútslân en Jeropa;
* *Puaka GmbH*: in lytsere pornografyske filmstudio dy't krektlyk troch *Silwa* oernommen is;
* *Deutsche-Geld-Systeme GmbH* (DGS): in ûndernimming dy't him dwaande hâldt mei saken op it mêd fan 'e *e-commerce*;
* *Silwa Film B.V.*: in Nederlânske dochterûndernimming, fêstige yn Amsterdam, dy't û.m. de distribúsje fan *Silwa*-publikaasjes yn Nederlân yn 'e hannen hat;
* *Happy Weekend*: de útjouwerij fan ien fan 'e meast foaroansteande Jeropeeske seksueel tinte kontaktblêden (mei deselde namme).

## Keppelings om utens
*  Offisjele webside fan Silwa
Magmafilm

**Magmafilm GmbH** is in Dútske pornografyske filmstudio dy't fêstige is yn Essen, yn 'e dielsteat Noardrynlân-Westfalen. It bedriuw waard yn 1988 troch Walter Molitor oprjochte ûnder de namme MTC. Oant 2004 waard it laat troch Molitor syn soan Nils Molitor. Tsjintwurdich is Magmafilm mei Videorama ien fan 'e beide ferneamdste en grutste spilers yn 'e Dútske pornoyndustry.

Yn 2000 naam Magmafilm de Switserske pornostudio Mascotte Film AG út Suerich oer, dy't doe al 35 jier warber wie as selsstannich produsint yn 'e Jeropeeske pornoyndustry. Sûnt binne net inkeld de rjochten op 'e films fan Mascotte Film sels, mar ek dy op 'e films dy't produsearre wurde troch Magmafilm en syn Dútske ymprint Tabu,  ûnderbrocht by Mascotte Film. Yn 2007 wie Magmafilm it earste Jeropeeske pornolabel dat in film, *Porn Hard Art*, útbrocht op blu-ray. De moanne ferskine der sa'n 24 nije titels. Under de aktrises dy't foar Magmafilm wurke hawwe, binne Julia Channel, Annina Ucatis, Angel Dark en de Turksk-Dútske Sibel Kekilli (ûnder de skûlnamme 'Dilara'), dy't neitiid namme makke hat as mainstream-aktrise.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Magmafilm
Neoplatonisme

It **neoplatonisme** is in wiisgearich stelsel út de lette âldheid (3e-6e iuw nei Kr.) dêr't fergeastliking en ferynderliking in grutte rol yn spilet. De filosofy is mar diels basearre op ideeën fan Plato, it oare part is beynfloede troch filosofen as Aristoteles en op de Stoa.
Rabanus Maurus

**Rabanus Maurus** (folút: **Rabanus Maurus Magnentius**; omtrint 780 – 4 febrewaris 856) waans namme oft ek stavere wurdt as **Hrabanus** of **Rhabanus**, wie in Frankysk benediktynsk mûnts, abt, aartsbiskop fan Mainz, teolooch, dichter en skriuwer. Hy wie de auteur fan 'e ensyklopedy *De Rerum Naturis* ("Oer it Aard fan de Dingen"), en hy skreau fierders ek wittenskiplike traktaten oer ûnderwiis en grammatika, en teologyske kommentaren op 'e Bibel. It bekendst is er lykwols bleaun troch syn *[[Veni Creator Spiritus]]*, in hymne oan 'e Hillige Geast. Rabanus wie ien fan 'e wichtichste skriuwers fan 'e Karolingyske Tiid, en oan him waard sadwaande by syn libben de bynamme jûn fan *Præceptor Germaniæ* ("Underwizer fan Dútslân"). Hy waard nei syn dea hillich ferklearre; syn feestdei falt op 4 febrewaris.

## Libben
Rabanus waard om 780 hinne berne te Mainz, yn in begoedige fermidden. Hy genoat syn oplieding yn it kleaster fan Fulda, yn Hessen, dêr't er yn 801 ta deken wijd waard. Op oanstean fan syn abt, Ratgar, sette er doe mei Haimon, in oare jonge mûnts, ôf nei Tours, om dêr syn stúdzje te foltôgjen. Yn Tours studearre er ûnder de ferneamde wittenskipper Alcuin fan York, dy't abt fan Tours wie, en dy't him foar syn iver en frommens de bynamme Maurus joech, nei de hillige Maurus, de leaflingsdissipel fan Benediktus fan Nursia, de stifter fan 'e benediktynske oarder.

Rabanus kearde twa jier letter nei Fulda werom, dêr't er it tafersjoch krige oer de skoalle, dy't ûnder syn lieding útgroeide ta ien fan 'e wichtichste sintra fan wittenskip en de produksje fan manuskripten yn Jeropa. Yn dyselde snuorje stalde er nei alle gedachten ek syn gearfetting fan 'e grammatika fan Prissianus gear, dy't de hiele fierdere Midsiuwen troch rûnom brûkt waard.

Yn 814 waard Rabanus ta preester wijd. Koarte tiid letter, lykwols, moast er fanwegen wat wierskynlik in skeel mei syn abt Ratgar wie, Fulda in skoft ferlitte. Lange tiid hat men tocht dat dizze ferballing foar him oanlieding wie om in pylgerreis nei Palestina te ûndernimmen, op grûn fan in obskuere ferwizing nei syn oanwêzigens yn it Hillige Lân yn syn kommentaar op it bibelboek *[[Jozua (bibelboek)|Jozua]]*. Mar dy passaazje is in sitaat fan 'e tsjerkfaar Origenes, en it wie Origenes dy't yn Palestina wie, ynstee fan Rabanus.

Hoe dan ek, nei't yn 817 Ratgar kommen wie te ferstjerren en as abt opfolge wie troch Eigil, kearde Rabanus nei Fulda werom. Doe't Eigil yn 822 stoar, waard er sels de nije abt fan it kleaster. Yn dy rol wied er tige súksesfol en effisjint, oant er yn 842 it abtskip opjoech om mear tiid foar literatuer en gebed te hawwen, en him weromloek yn it deunby leine kleaster Sint-Pitersberch. Fiif jier letter, yn 847, waard er lykwols as opfolger fan Otgar ta aartsbiskop fan Mainz keazen, en wied er twongen om syn klúznersbestean op te jaan. Rabanus stoar yn 856 te Winkel, oan 'e Ryn.
Pinksterbea

***Pinksterbea***, yn it oarspronklike Latyn: ***Veni, Creator Spiritus*** (letterlik: "Kom, Skeppende Geast"), is in kristlike hymne oan 'e Hillige Geast, skreaun troch de njoggende-iuwske Frankyske benediktynske mûnts, abt, aartsbiskop fan Mainz, teolooch, dichter en skriuwer Rabanus Maurus. It is in gesang dat ferbûn is mei it pinksterfeest, doe't neffens de bibelske *[[Hannelingen fan de Apostels]]* de Hillige Geast útstoart waard oer de eardere dissipels fan Jezus fan Nazaret. De Fryske oersetting fan Klaas Bruinsma waard publisearre yn 1982.

## Eftergrûn
*Veni, Creator Spiritus* is noch altiten rûnom yn gebrûk yn fral de Roomsk-Katolike Tsjerke, dêr't it tradisjoneel songen wurdt as in gregoriaansk gesang. Mei't yn 'e hymne de Hillige Geast oanroppen wurdt om 'e sjongers te ferfoljen, wurdt it songen ûnder de liturgyske fiering fan it pinksterfeest, sawol ûnder de terts- as de fesperstsjinst. Teffens wurdt it songen by beskate formele gelegenheden, lykas it yngean troch nije kardinalen fan 'e Sikstynske Kapel, as der in nije paus keazen wurdt en soms ek by de wijinge fan preesters en biskoppen, de ynwijing fan tsjerkegebouwen en de iepening fan synoaden en oare tsjerklike gearkomsten. Ek yn 'e Anglikaanske Tsjerke wurdt *Veni, Creator Spiritus* by plechtichheden noch gauris songen.

Marten Luther brûkte dizze hymne as basis foar syn koraalmuzyk foar pinkster *Komm, Gott Schöpfer, Heiliger Geist*, dat er yn 1524 komponearre. Yn letter tiden hawwe ek oare komponisten der muzyk foar skreaun of it as útgongspunt foar bewurkings brûkt, wêrûnder Gustav Mahler, Cristóbal Halffter, Hector Berlioz en Krzysztof Penderecki.

## Tekst
:Veni, Creator Spiritus

:* Veni, creator Spiritus*
:* mentes tuorum visita, *
:* imple superna gratia, *
:* quae tu creasti pectora. *

:* Qui diceris Paraclitus, *
:* altissimi donum Dei, *
:* fons vivus, ignis, caritas*
:* et spiritalis unctio. *

:* Tu septiformis munere, *
:* digitus paternae dexterae*
:* tu rite promissum Patris*
:* sermone ditans guttura. *

:* Accende lumen sensibus, *
:* infunde amorem cordibus, *
:* infirma nostri corporis, *
:* virtute firmans perpeti. *

:* Hostem repellas longius*
:* pacemque dones protinus; *
:* ductore sic te praevio*
:* vitemus omne noxium. *

:* Per te sciamus da Patrem*
:* noscamus atque Filium, *
:* te utriusque Spiritum*
:* credamus omni tempore. *

:* Deo Patri sit gloria, *
:* et Filio qui a mortuis*
:* Surrexit, ac Paraclito, *
:* in saeculorum saecula. *

:* Amen. *

## Fryske oersetting
De Fryske oersetting fan *Veni, Creator Spiritus* waard makke ûnder de titel *Pinksterbea*, troch klassyk oersetter Klaas Bruinsma, dy't letter benammen bekend is troch syn ferfrysking fan Homêros syn *[[Ilias]]* en *[[Odyssee]]* en in hiele rige Aldgrykske toanielstikken fan skriuwers as Sofokles, Aiskylos, Euripides en Aristofanes. Bruinsma publisearre syn fertaling yn 1982 yn it nûmer fan 26 maaie fan it tydskrift *Opdracht*, en nochris yn it pinksternû. fan 1983 fan it blêd *Trijeresom*.
Eigil fan Fulda

**Eigil** (ek Aeigil, Aegil, Aigil, Egil, Eygil, Fiegil, Figil) (Beieren, 750 - Fulda, 15 juny of 6 augustus 822) stamde út de Beierske adel en wie fan 818 oant 822 de fjirde abt fan de abdij fan Fulda.

Eigil wie in learling fan syn omke Sturmius, in neifolger fan Bonifatius, de stifter fan de abij yn 742 as 744, en de earste abt fan de abdij fan Fulda. Eigil skreau in biografy fan Sturmius.

As bern waard Eigil troch syn âlden as oblaat oan de abdij fan Fulda jûn.
Ratgar fan Fulda

**Ratgar** (as **Ratger**, Radgar, Raitger, latinisearring: **Ratgarius**) (stoarn 835) wie fan 802 oant 817 de tredde abt fan de abdij fan Fulda.

Yn de amtsperioade fan Ratgar kaam de Karolingyske Renêssânse yn Fulda ta folle bloei. Under syn lieding, waard de nei him ferneamde Ratgar-basilyk, dêr't syn foargonger Baugulf al mei útein set wie, útboud ta de grutste tsjerke benoarden de Alpen. De tsjerke waard útwreide mei in grut dwersskip mei in westlike apsis boppe it grêf fan de hillige Bonifatius. De ynwijing wie yn 819 ûnder syn opfolger, Eigil. Ratgar wie doe al ôfset. 

Op de biskopsberch liet er yn 809 de houten kapel troch in stiennen tsjerke ferfange, it lettere kleaster Frauenberg.
Baugulf fan Fulda

**Baugulf** (as **Baugolf(us)**, Vaugulf, Bagolf, Bougolf, latinisearre **Bougolfus**) (stoarn 8 july 815) wie fan 779 oant 802 de twadde abt fan de abdij fan Fulda.

Baugulf stamde út de Rynfrankyske adel. Lykas syn broer biskop Erkanbert fan Minden wie er earst muonts yn Fulda. 

Opfolger fan de stichter abt Sturmius wie dwaande mei de fierdere útbou fan de 744 stichte abdij. Hy wie er ien fan de learmasters fan Einhard.
Sturmius

**Sturmius** (ek Sturmio, **Sturmi**, Sturmis, soms Styrmi, Styrme en yn âlde sekundêre literatuer ek wol **Storm**) (Beieren, nei 700 - Fulda, om 17 desimber 779) wie misjonaris, disipel fan Bonifatius, stichter en earste abt fan de benediktynske abdij fan Fulda.

Sturmius kaam fan in West-Beierske aadlike famylje út de omkriten fan Freising.
Lâniis

**Lâniis** is Iis dat op it lân, oars as seeiis.
Lâniis dat net, of mar foar in lyts part, yn de simmer raant, wurdt meastentiids gletsjer neamd.

De grutste mannichte permanint lâniis leit op Antarktika en Grienlân en dy wurde ek wol iiskappen neamd. 

De ûntwikkeling fan lâniis is wichtich foar de ferwachte seespegelstiging as gefolch fan it broeikaseffekt. It wetter, dat frijkomt as it soad lâniis ôfnimt, sil in bijdrage leverje oan de stiging fan de seespegel. It seeiis, dat op it wetter driuwt, lykas it iis op de Noardpoal, spilet dêryn gjin rol troch de wet fan Argimedes. Rânend lâniis fan bygelyks Griienlân en Antarktika lykwols hat wol gefolgen foar de seespegel. 

De seespegel hat yn de 20e iuw trochstrings mei 0,1 oant 0,2 meter omheech gien, benammen troch opwaarming fan it seewetter en rânend lâniis. As de grutte mannichte lâniis op West-Antarktika folslein râne soe soe de seespegel wrâldwiid mei sa'n 6 meter stige. Lykwols wurdt feroaring op grutte skaal yn de 21 iuw net ferwachtsje. Under de iistiden hat in grut part fan Noard-Europa, de Alpen en Noard-Amearika mei lâniis bedobbe west. Destiids stie de seespegel ûngefear 125 meter leger as hjoed.
Seneka

* Seneka de Aldere (Lusius Anneüs Seneka), in Romeinsk retoarikus.
* Seneka de Jongere (Lusius Anneüs Seneka), in Romeinsk filosoof, skriuwer en steatsman.

* De Seneka, in Yndiaansk folk yn Noard-Amearika.
** It Seneka, de taal fan 'e Seneka.
Tillegraaf

"**Tillegraaf**" of "**telegraaf**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
* Tillegraaf, in ferâldere foarm fan telekommunikaasje.
* Tillegraaf, in soartemint skoareboerd by it keatsen, dat de foarm fan tillegraafpeal hat.
Hoedersdichten

De ***Hoedersdichten*** of ***Eklogen***, yn it oarspronklike Latyn: de ***Eclogae*** (ek wol bekend as de ***Bucolica***), is in lang, ferheljend dichtwurk fan 'e hân fan 'e Romeinske dichter Fergilius (70-19 f.Kr.). Neffens de biografyske tradysje soe Fergilius it skreaun hawwe yn 42 f.Kr., en publisearre er it yn 39 of 38 f.Kr., al wurdt dit tsjintwurdich net mear algemien akseptearre. De *Hoedersdichten* is opboud út tsien gedichten of "eklogen" ("seleksjes") dy't loskes basearre binne op 'e *Bucolica* (letterlik: "Oangeande de Fersoarging fan Fee"), in wurk fan pastorale poëzij fan 'e hellenistyske dichter Teokritus.

## Eftergrûn

Nei syn oerwinning yn 'e Slach by Filippy, yn 42 f.Kr., op it leger dat gearbrocht wie troch de moardners fan Julius Caesar, besocht Oktavianus, de letter keizer Augustus, syn soldaten de soldij te beteljen dy't er harren ferskuldige wie, troch harren lân te jaan yn noardlik Itaalje, dat er foar dat doel de wiere eigners ûntnadere. De tradysje wol dat ûnder dat ûnteigene lân ek in bûtenpleats fan Fergilius syn famylje, deunby Mantua, wie. It ferlies fan syn erfskip en de brútheid wêrmei't de ûnteigenings mank giene, soe Fergilius oanset hawwe ta it dichtsjen fan 'e *Hoedersdichten*, yn it foarste plak as in melankelike oantins oan syn ferlerne besit, mar ek as in besykjen om it op dichterlike wize werom te winnen. Tsjintwurdich wurdt dit beskôge as in teory op grûn fan beskate ynterpretaasjes fan 'e *Hoedersdichten* dy't net troch objektyf bewiismateriaal ûnderstipe wurde.

## Ynhâld
Tematysk sjoen ûntwikkelje de tsien "eklogen" pastorale ûnderwerpen en wikselje dy mei-inoar ôf troch te boartsjen mei algemiene ferwachtings. De eklogen *I* en *IX* ferhelje oer de ûnteigening fan it grûnbesit en it effekt dêrfan op it Noarditalyske plattelân. *II* en *III* ferhearlikje it plattelânslibben en binne teffens tige eroatysk, troch sawol homoseksuële as paneroatyske leafde te besprekken. *Ekloge IV*, de saneamde *Messiaanske Ekloge*, brûkt it byld fan it goudene tiidrek yn ferbân mei de berte fan in gâns ûnthjittend bern (oer wa't dat foarstelle moat, is troch de iuwen hinne hiel wat ôftsierd). *V* en *VIII* beskriuwe de myte fan Teokritus syn held, de oksehoeder Dafnis; *VI* de kosmyske en mytologyske sang fan Silenus; *VII* in ferheftich dichterlik debat; en *X* it lijen fan 'e kontemporêne treurdichter Gajus Kornelius Gallus, dat in freon fan Fergilius wie. It wie Fergilius dy't yn 'e *Hoedersdichten* de Grykske lânstreek Arkaadje as in poëtysk ideaal fêstige dat noch altiten wjergalmet troch de Westerske literatuer.

## Fryske oersetting
Klassyk oersetter Klaas Bruinsma, dy't letter benammen bekend wurden is troch syn ferfrysking fan Homêros syn *[[Ilias]]* en *[[Odyssee]]* en in hiele rige Aldgrykske toanielstikken fan skriuwers as Sofokles, Aiskylos, Euripides en Aristofanes, hat in pear fragminten fan 'e *Hoedersdichten* yn it Frysk fertaald. *Ekloge I* en *Ekloge IV* binne op 'e noed fan Tresoar, al wurdt by de oangeande lemma's yn it digitale argyf fan Tresoar net fermeld oft dizze fragminten ea publisearre binne of út hokker jier oft se datearje (ôfsjoen fan 'e tafoeging "*20e eeuw*").
Partisaan

In **partisaan** (fan it Frânske *partisan*, út it Italjaansk: *partigiano* (= partijgonger)) is in bewapene strider, dy't net ta de reguliere striidkrêften fan in steat beheart, en him ferset tsjin de besetting fan in frjemde fysike- as ideologyske macht.
Partizanen wurde faak fergelike mei guerrillastriders, revolúsjonêren en dissidinten. 

It ynternasjonaal oarlochsrjocht jout regels dêr't it bestriden fan soksoarte groepen oan foldwaan moat (lykas yn de Haachske Konvinsjes).

Bekend is de partizanestriid yn de Twadde Wrâldoarloch yn it earder Joegoslaavje en yn de fan Dútslân besette dielen fan Poalen en de Sovjet-Uny. Yn België waard yn de Twadde Wrâldkriich mei wapens striden troch it Belgysk leger fan de partizanen, in dielorganisaasje fan it *[[Onafhankelijkheidsfront]]*. Nederlân hie de Bospartisanen út Baarlo yn Limburch oan de ein fan dy oarloch. 
 
## Keppeling om utens
Maria fan Reigersberch (1589?-1653)

**Maria fan Reigersberch**, as **Maria Reigensbergen**  (Veere? as Boulogne-sur-Mer (Frankryk)?, 7 oktober 1589? - De Haach, 19 april 1653) wie boaske oan Hugo de Groot. Hja spile in wichtige rol by De Groot syn ûntkommen yn in boekekist út Slot Loevestein.

## Keppeling om utens
* Petret yn [[Digitaal Frouljusleksikon fan Nederlân]]
Rostock

**Rostock** is in stêd yn it noardeasten fan Dútslân; de grutste stêd fan de dielsteat Meklenburch-Foarpommeren en hat sa'n 200.000 ynwenners. Rostock leit yn it noarden fan Mecklenburch, oan de rivier de Warnow. Oan de mûning fan de Warnow lizze it stedsdiel Warnemünde en de haven fan Rostock, dy't de tredde Dútske Eastseehaven neffens grutte is, nei Kiel en Lübeck.
Charles Marion Russell

**Charles Marion Russell** (St. Louis (Missoury), 19 maart 1864 - Great Falls (Montana) 25 oktober 1926) wie in Amerikaansk keunstskilder, byldhouwer, yllustrator en auteur. Hy waard bekend mei syn ferbylding fan it Amerikaanske Westen. Hy wie mei Frederic Remington de wichtichste Amerikaanske keunstner fan syn tiid. Syn wandskildering mei de titel *Lewis and Clark Meeting the Flathead Indians * hat it State Capitol yn Helena (Montana). Alles meielkoar makke er mear as 4.000 skilderijen en skulptueren.

## Galery
### Stânbylden en oar wurk yn de publike romte

File:Russell Meat for Wild Men Amon Carter Museum.jpg|*Meat for Wild Men*, byld fan de bisonjacht
File:When_the_Land_Belonged_to_God_by_C.M._Russell.jpg|*When The Land Belonged to God*
File:House Chambers Lewis and Clark Meet the Flathead Indians.jpg|*Lewis and Clark Meeting the Flathead Indians*, 1912


### Yndianen

File:Russell charles marion-the cryer.jpg|"The Cryer," bronze sculpture
File:Charles Marion Russell - Cree Indian.jpg|*Cree Indian*
File:CM Russell The Scouts.jpeg|*The Scouts*
File:CM_Russell_When_Blackfoot_And_Sioux_Meet.jpeg|*When Blackfoot and Sioux Meet*
File:Charles Marion Russell - Buffalo Hunt.jpg|*Buffalo Hunt*


### Cowboys

File:LaughKillsLonesome.jpg|*Laugh Kills Lonesome*, 1925. Mei "Bronc to Breakfast" en "In Without Knocking," faaks de ferneamdste fan Russell's "cowboy"-skilderijen
File:Bronc Breakfast web.jpg|"Bronc to Breakfast", 1908.
File:Russell Loops and Swift Horses are Surer than Lead 1916.jpg|*Loops and Swift Horses are Surer than Lead,* 1916
File:HerdQuit.jpg|*The Herd Quitter*
File:Roundup2CMR.jpg|*Roundup #2*, 1913


### Deistich libben

File:Camp Cook's Troubles by Charles Marion Russell.jpg|*Camp Cook's Troubles*
File:A Quiet Day In Utica - CMRussell.jpg|*A Quiet Day in Utica* ek wol *Tinning a Dog* (1907). Tafriel mei Russell en oare ynwenners fan Utica, Montana.


## Keppelings om utens
* C.M. Russell Museum ()
* Padgett, Andrea: Biografy fan Charles M. Russell ()
Maria van Daalen

**Maria van Daalen** (Voorburg, 8 july 1950) is in Nederlânsk dichteresse en auteur. Maria van Daalen is de skûlnamme fan **Maria Machelina de Rooij**.

## Biografy
Yn 1985 debutearre Maria van Daalen mei in rige gedichten yn Raster nr. 34. Gedichten fan har ferskinen yn De Gids, De Revisor en DWB. Hja publisearre fan 1982-2005 yn it deiblêd Trouw. Bekendheid krige hja ek by "Winterschrift" (Grins) en by "De Langste Dag" (2010), . Sûnt neijier 2005 wennet Maria van Dalen yn Almere en hie yn 2006-7 in eigen dichters-ynterviewprogramma yn Corrosia, Almere Haven, mei de titel "het Spreek Uur". Hja wurket oan in grut essay oer religy vodou, wurktitel "Spiegel van Mysteriën", foar har útjouwer Querido. Har achtste dichtbondel hat as ûnderwerp it periodyk systeem fan de eleminten, wêr't hja al jierren materiaal foar garret. Van Daalen wie 2006-2011 dosint Poëzy oan de Skriuwersfakskoalle Amsterdam; sy jout sûnt 2011 *Creative Writing* oan Summer School Almere, . 

Yn Almere Buiten stean twa gedichten fan har op de muorre fan in hûs, . In oar gedicht steat op in muorre fan NIAS (ynstitút fan KNAW) yn Wassenaar.

Maria van Daalen is in beppesizzer fan Machiel Wilmink.

## Bibliografy
* 1989 - *Raveslag* (gedichten)
* 1992 - *Onder het hart* (gedichten)
* 1994 - *Het Hotel* (gedichten)
* 1996 - *Het geschenk // De maker* (gedichten)
* 2000 - *Elektron, muon, tau* (gedichten)
* 2003 - *Yo! De liefde* (gedichten)
* 2005 - *De zwarte engel* (proaza)
* 2007 - *De wet van behoud van energie* (gedichten)
* 2010 - *My Love, you have the world cupped in your hands* (gedichten; kar-út yn 't Ingelsk)

## Keppelings om utens
* Offisjeel webstee fan Maria van Daalen
* Koninklijke Bibliotheek - profyl
Sligo

* Sligo (plak), plak yn Ierlân 
* County Sligo, greefskip fan Ierlân 
* Sligo (Pennsylvania), plak yn de Amerikaanske steat Pennsylvania
Mimi Kok

**Maria Christina (Mimi) Kok** (Amsterdam, 25 jannewaris 1934) is in Nederlânsk aktrise- en stimaktrise. Sy spile yn tal fan Nederlânske films en yn Wim T. Schippers syn films en programmas wie hja de gesellige Gé Braadslee, de frou fan nachtklubeigner Waldo van Dungen. Fierders is hja bekend fan voice-overwurk yn de reklamespotsjes fan Túnsintrum Osdorp op de Amsterdamske telefyzjestjoerder AT5. Yn 2012 die hja mei oan it realityprogramma *Krasse Knarren* fan Omrop Max.

## Rollen
* *[[Pension Hommeles]]* (1957-1959)
* *[[Paranoia (1967)|Paranoia]]* (1967), maîtresse fan Arnold
* *[[Blue Movie]]* (1971), frou mei bêd
* *[[Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen, mijnheer?]]* (1972-1976), as Trol Ambam
* *[[Frank en Eva]]* (1973)
* *[[Heb medelij, Jet!]]* (1975), as dame yn de seal
* *[[Rooie Sien]]* (1975), as Toontje de Vries
* *[[Adelbert (film)|Adelbert]]* (1977)
* *[[De Mantel der Liefde]]* (1978), as bakkersfrou
* *Meneer Klomp* (1978)
* *[[Het is weer zo laat!]]* (1978), as Gé Braadslee
* *[[Erik of het klein insectenboek (film)|Erik en het klein insectenboek]]* (1979)
* *[[Twee vorstinnen en een vorst (film)|Twee vorstinnen en een vorst]]* (1981), as Alde Mien
* *Vrijdag* (1981)
* *[[De Fabriek]]* (1981), als tsjinstfaam Janske
* *[[De lachende scheerkwast]]* (1981-1982), as Gé Braadslee
* *[[Opzoek naar Yolanda]]* (1984), as Gé Braadslee
* *[[Paul Chevrolet en de ultieme hallucinatie]]* (1985)
* *Plafond over de vloer* (1986), as Myra Swift-Balkema
* *[[We zijn weer thuis]]* (seizoen 4 en 5), as Mathilde van Setten-van der Kaap
* *Han de Wit* (1990)
* *[[In voor- en tegenspoed (VARA)|In voor- en tegenspoed]]* (1991 en 1997), yn in tal ôfleverins as Mies
* *Jeetje Meetje het was me het jaartje wel* (1993), âldjiersshow mei Paul de Leeuw fan de VARA, by RTL6 (parody op de kommersjele telefyzjestjoerders)
* *Filmpje!* mei Paul de Leeuw (1995)
* *Cross Fate* (2000)
* Don Don Don Dominique (2011), fideoklipke en lietsje oer Dominique Strauss-Kahn fan Les Dames des Bulles skreaun troch Gonny van Oudenallen
* *[[Krasse Knarren (MAX)|Krasse Knarren]]* (2012), rige yn trije dielen mei âlde Bekende Nederlanners
* *Singles* (2012), met Frank Evenblij, tv-programma 
* *Living in Oblivion* (2012), Eineksamentoanielstik fan regisseur Laurens Krispijn de Boer, in byrol.

## ferskaat
* Waard yn 1951 Miss Zandvoort.
* Mimi Kok hat nea troud west en hat gjin bern. Sy wennet al fjitich jier oan in Amsterdamske greft.
* Yn it programma Krasse Knarren sei Mimi dat hja in soad lêst hat fan iensumens.
* Mimi Kok is amateurskilder en frijwilliger by de Helptillefoan Amsterdam

## Keppeling om utens
* Mimi Kok yn de IMDb
Jos Bergman

**Jos Bergman** (Haarlim, 24 april 1940) is in Nederlânsk skilder en akteur. Hy spile in haadrol yn  de Nederlânske telefyzjerige *[[Floris (telefyzjerige)|Floris]]* (1969) fan Paul Verhoeven.

Bergman spyle yn *Floris* de rol fan de fakir Sindala, de mysterieuze kameraad út Yndia fan Floris van Rosemondt (spile troch Rutger Hauer). Ynearsten soe syn rol likegrut wêze as dy fan Hauer; Gerard Soeteman syn skript hiet ek *Floris en de Fakir*. Rillegau waard Bergman lykwols troch Hauer benefterlitten. 

Nei syn rol yn *Floris* hie Bergman noch in byrol yn de yn Nederlân opnommen Amerikaanske spylfilm *[[The Little Ark]]* (1972) fan James Clark, mar neitiid hat er net mear aktearre. Hy wie noch wol te sjen yn âld materiaal fan de telefyzjerige *Floris*, dat op 'en nij brûkt waard foar de spylfilm Floris út 2004.

De skilder Bergman is ferneamd wurden mei syn lânskippen.
Yn de dokumintêre *De Ridder en de Fakir* (1999) fan Paul Versteegen dy't er mei rie en die bystie, sjocht Bergman werom op syn tiid as Sindala en lit er syn skilderijen sjen.

Jos Bergman hat twa bern: Juliëtte (1964) en Ralph (1966).

## Filmografy
* 1966 - *Amulet* (telefyzjerige)
* 1969 - *[[Floris (telefyzjerige)|Floris]]*
* 1972 - *The Little Ark*
* 1999 - *De Ridder en de Fakir*
* 2004 - *[[Floris (film)]]* (*argyfmateriaal*)

## Keppeling om utens
* Jos Bergman yn de IMDb
Kadar

**Kadar** (Ar: قدر) of **lotsbestimming** is yn de islam ien fan de pylders fan leauwen. It omfiemet de Godlike foarbeskikking. Troch moslim Teologen wurdt hjir lykwols net allegear deselde betsjutting oan jûn. 

It fûnemint foar de kadar leit yn de Koran, lykas Soera Hud 123 en inkele Ahadith. Neffens ien fan de tradysjes soe God noch foardat de Skepping dien waard alles optekkene hawwe op in Tafel. Neffens in oare tradysjes sil in ingel foar de berte fan eltse minske  festlizze hokker sekse dy krijt, syn bertedei, it wurk wat er dwaan sil en syn stjerdei.

It *[[insha'Allah]]* (fert.: 'as God it wol') kin weromlaat wurde oant de kadar. Neffens de measte teologen beskikt de minske oer in frije wil, mar sil God lang om let beslisse. 

Net folslein itselde, mar der wol mei te fergelykjen, is yn it kristendom de Foarsjennichheid fan God.

## Keppeling om utens
*''Uiteenzetting qadar'' (oer webargyf)
Hans Boskamp

**Hans Boskamp**, feitlik **Johan Hendricus Gerardus Hoelscher** (Rotterdam, 7 maaie 1932 – Doardt, 22 maart 2011), wie in Nederlânsk fuotballer en akteur. Teffens wie er sjonger, produsint fan musikals en toanielstikken en manager fan artysten. Hy wie in soan fan de akteur Johan Boskamp.

## Privee
Boskamp hat fjouwer kear troud west. Syn earste frou wie in dochter fan kabaretier Harry Boda, syn tredde wie de aktrise Hannah de Leeuwe. Hy hie trije bern: twa út it earste houlik en ien út it twadde. Ek hat er in ferhâlding hân mei de aktrises Hetty Verhoogt en Marijke Boonstra.

## Filmografy
**[[Ja zuster, nee zuster]]* (1968) – Dirk, de "Griekse gastarbeider" (1 ôflevering)
**[[Floris (telefyzjerige)|Floris]]* (1969) – Lange Pier (3 ôfleveringen)
**[[Ti-ta-tovenaar]]* (1972) – Omke Titov
**[[Turks fruit (film)|Turks fruit]]* (1973) – Winkelchef
**[[Pipo de Clown|Pipo en de Piraten van Toen]]* (1975) – Kaptein Labbedoe (5 ôfleveringen en aas film)
**[[Sil de Strandjutter]]* (1976) – Douwe
**[[Herenstraat 10]]* (1983-1984) – Rudy
**[[De Victorie]]* (1994) - Joop van de Molen
**[[Oppassen!!!]]* (1994-2003) – Jopie
**[[Het Zonnetje in Huis]]* (1996) – Hr. Welleman
**[[Loenatik]]* (2001) - Sigeunerman 
**[[Baantjer (telefyzjerige)|Baantjer]]: De Cock en de dode duivenmelker* (2002) – Arie Kooy
**[[Sinterklaasjoernaal]]* (2006) - Domste pake fan Nederlân
**[[De Bende van Hiernaast]]* (1980)
**[[Drie is te veel]]*
**[[Een fijn span]]*
The Score Group

***The Score Group*** (TSG) is de hannelsnamme fan in Amerikaansk bedriuw dat eins fan ***Quad International, Inc.*** hjit, en dat him taleit op 'e produksje fan neakenfotografy en pornografy. It waard yn 1991 oprjochte, en is fêstige yn Miami, yn 'e Amerikaanske steat Floarida.

## Aktiviteiten
TSG jout ferskate foaroansteande neakenblêden út dy't eltse moanne ferskine, lykas harren haadpublikaasje *Score* (sûnt 1991), wêryn't fral fotorapportaazjes mei rûnboarstige modellen steane; *Voluptuous* (sûnt 1997), mei itselde soarte foto's mar dan inkeld fan "natuerlike" modellen (dy't dus gjin boarstfergrutting ûndergien hawwe); *Naughty Neighbors*, mei modellen fan tusken de 18 en 20 jier; en *Leg Sex*, dat him rjochtet op it manlik publyk mei in skonke-fetisj. Dêrnjonken publisearret TSG ek guon tydskriften dy't ien kear yn 't fearnsjier ferskine, en dy't harren konsintrearje op lytsere segminten fan it manlik publyk, mei titels dy't net folle oan 'e ferbylding oerlitte, lykas *XL*, *40something*, *50Plus Milfs*, *60Plus Milfs* en *New Cummers*. It *mainstream*-manljusblêd *Looker* ferskynt ek fjouwer kear yn 't jier.

Fierders publisearret *The Score Group* ek lyksoartige ynhâld fia syn ûnderskate websiden, lykas *Scoreland.com*, *Voluptuous.com*, *18eighteen.com*, *LegSex.com*, *XLgirls.com*, *40SomethingMag.com*, *50PlusMilfs.com*, *60PlusMilfs.com* en *NewCummers.com*. Boppedat makket TSG ek syn eigen eroatyske en pornografyske films, dy't it foar in part distribuëarret fia *[[Pure Play Media]]* en foar in part fia eigen websiden, lykas *SCOREVideos.com* en *SCOREHD.com*.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan ''The Score Group''
Taylor Hayes

**Taylor Hayes**, echte namme: **Tara Ellyn Smith** (14 jannewaris 1975), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise. Har artystenamme hie hja ûntliend oan it personaazje mei deselde namme, spile troch Hunter Tylo, yn  *[[The Bold and the Beautiful]]*, in Amerikaanske soapsearje dêr't Hayes as tiner oan ferslingere rekke. Neffens har offisjele opjefte is se 1.65 m, mei in gewicht fan 48 kg en kupmaat 34DD. 

## Karriêre
Hayes waard berne yn Grosse Pointe, yn 'e steat Michigan, mar brocht har middelbere-skoaltiid troch yn Teksas. Yn 1994 posearre se neaken foar de *[[Penthouse]]*, en yn 1995 stie se yn it neakenblêd *[[Hustler]]*. Koart dêrnei ferfear Hayes nei Kalifornje, dêr't se har nei wenjen sette yn Los Angeles. Datselde jiers noch, op har tweintichste, makke se har debút yn in pornografyske film foar de studio *[[VCA Pictures]]*. Nei in pear jier foar *VCA* wurke te hawwen, gie se by dat label wei om ien fan 'e fêste aktrises yn 'e *[[gonzopornografy|gonzo]]*-pornofilms fan akteur/regisseur/produsint Seymore Butts te wurden. Yn 1997 tekene se in eksklusyf kontrakt mei de studio *[[Vivid Entertainment]]*, dêr't se tsientallen films foar makke. Yn totaal spile Hayes yn 88 pornofilms, foar't se har yn 2006 út 'e pornoyndustry weromloek. Dêrmei wûn se û.m. fjouwer *[[AVN Award]]s* (de *[[Oskar|Oskars]]* fan 'e pornowrâld), en boppedat waard se yn 2007 ynhuldige as lid fan 'e *AVN Hall of Fame*.

Njonken har pornokarriêre wurke Hayes ek mei oan ferskate net-pornografyske filmprojekten, wêrûnder de soft-eroatyske film *Animal Instincts III*, út 'e midden fan 'e njoggentiger jierren, en de B-horrorfilm *Evil Breed: The Legend of Samhain*, út 2003.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Taylor Hayes yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Taylor Hayes yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Mya Luanna

**Mya Luanna**, echte namme: **Youphine Phimmasanh** (Bangkok, 26 augustus 1978), is in Taisk-Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise fan mingd Taisk-Frânsk komôf, wa har artystenamme oft ek wol (mis)stavere wurdt as Mya Luana. Neffens har offisjele opjefte is se 1.52 m, mei in gewicht fan 46 kg, en hat se kup 34C.

## Libben
Mya Luanna waard berne yn 'e Taiske haadstêd Bangkok, mar emigrearre as jong famke mei har âldelju nei de Feriene Steaten, dêr't hja opgroeide yn Warwick, yn 'e steat Rhode Island, en letter yn Boston, yn it oanswettende Massachusetts. Op 'e middelbere skoalle wie Luanna in sportyf fanke: se die oan turnjen, hurddraven en cross-country, en spile sawol softbal as follybal. Dêrnjonken hearde se ek noch ta it cheerleaderstiim fan har skoalle.

Nei de middelbere skoalle learde Luanna foar toskhygiëniste, en hie se in bybaantsje as servearster. Om wat mear by te fertsjinjen, sette se útein mei te wurkjen as stripper yn 'e Bostonske stripklub *Foxy Lady*. Doe't se murk hoefolle jild oft se dêr wol net mei fertsjinje koe, joech se har stúdzje deroan en ferfear se nei Las Vegas, yn 'e steat Nevada, dêr't se trochgie mei strippen. Se krige wurk as model, posearre foar ûnderskate neakenblêden, en sette har eigen webside op. Yn desimber  2005, doe't se 27 jier wie, makke se har debút yn in pornografyske film. Sûnt hat se neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn mear as 140 pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande filmstudio's as *[[Evil Angel (filmstudio)|Evil Angel]]*, *[[Wicked Pictures]]*, *[[Adam & Eve (bedriuw)|Adam & Eve]]*, *[[New Sensations (filmstudio)|New Sensations]]*, *[[Hustler Video]]*, *[[Pure Play Media]]*, *[[Jules Jordan Video]]* en *[[Platinum X Pictures]]*. Yn 2010 waard se nominearre foar in *[[AVN Award]]* (de *[[Oskar]]* fan 'e pornowrâld) foar bêste lesbyske triosekssêne.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Mya Luanna
* Biografy en filmografy fan Mya Luanna yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Mya Luanna yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Gerhard Dietrich Ohling

**Gerhard Dietrich Ohling**, soms: Gerhart D. Ohling (Suurhusen, 25 april 1884 - Auwerk, 7 febrewaris 1963) wie in Dútsk filolooch, histoarikus en geneälooch.

Ohling kaam út in âld Eastfrysk boerelaach. Hy waard berne yn Suurhusen, krekt benoarden Emden. Ohling studearre tusken  1903 en 1907 Latyn, Gryksk en Germanistyk oan de universiteiten fan Tübingen, Leipzig en Göttingen, mar wie yn dy jierren ek (al) dwaande mei folkskunde en tsjerkeskiednis. Hy wie learaar oan it gymnasium oant 1924 en letter *Studienrat*. 

Nei syn pinsjonearring lei er him folslein ta op geneälogy, toponimy en antroponimy fan East-Fryslân en skreau dêr goed 200, meast artikelen yn *Heimatbeilagen* fan kranten, en boeken oer.

## Wurk <small>(kar-út)</small>
* *Quaestiones Posidonianae ex Strabone conlectae*, filologyske dissertaasje. Göttingen (1908)
* *Krine Klaassen van Olinga* (1928)
* *Feriae Aricanae: Beiträge zur heimischen Kultur- und Sprachgeschichte* (1933)
* *Junker Ulrich von Dormun* (1955)
Suurhusen

**Suurhusen** is in doarp en dielgemeente fan Hinte yn East-Fryslân, krekt benoarden Emden, yn Dútslân.

De delsetting wurdt foar it earst neamd yn dokuminten út 1255 en waard yn it ferline ek *Zuiderhusen* neamd, wierskynlik om ûnderskied te meitsjen mei it tichteby lizzende *Osterhusen* en *Westerhusen*. Ut in stien mei it jiertal 1004 en ierdewurk dat yn de tsjerke fûn is docht lykwols bliken dat it doarp folle âlder is.

It doarp hat in lyts museum dat it libben fan in lânarbeidershûshâlding yn it ferline sjen lit.

## Tsjerketoer

Suurhusen is benammen bekend om de skeane tsjerketoer (1450) fan de evangelysk grifformearde tsjerke út de earste helte fan de 13e iuw. Neffens it Guinness Book of Records is de toer nog briker as dy fan Pisa. Dy hellet 4,95° oer, de Dútske 5,19°. De toer 11 x 11 meter en 27 meter heech. By de ferbouwing fan 1855 waard in sânstien mei de ynskripsje "AD MVI" (Anno Domini 1006) fûn. De toer kaam hieltyd skeaner te stean troch it sakjen fan it grûnwetter. Dat waard it earst fernaam yn 1885. Dêrnei waard it starichoan slimmer. It liket der op dat er no stabyl is.


Ofbyld:Church of Suurhusen.jpg|
Ofbyld:Orgel Suurhusen4.jpg|
Ofbyld:Suurhusen mittelalterlicher Grabstein9.jpg|Midsiuwske grêfstien


## Berne yn Suurhusen
* Gerhard Dietrich Ohling, filolooch, geneälooch en skiedkundige.

## Keppelings om utens
* Tsjerke fan Suurhusen mei de skeefste toer fan de wrâld
Toponimy

**Toponimy** as **plaknammekunde** is in tûke fan de taalkunde dy't it komôf en de fersprieding fan plaknammen (toponimen) besiket te finen en te ferklearjen. De toponimy is in wittenskip dy't benammen de archeology en de histoaryske geografy tsjinnet.

De toponimisten binne yn Nederlân hast allegear ferdwûn út de wittenskiplike ynstituten. Yn it ferline wiene hja ûnder oaren by it  Meertens Ynstitút oan it wurk.

De toponimy hat in tal subkategoryen :
*Toponym of plaknamme
*Hydronym of wetterrinnamme
*Hodonym of strjitnamme
*Oronym of berchnamme

## Toponimisten yn Nederlân en België
* D.P. Blok
* Karel De Flou
* K.F. Gildemacher
* Maurits Gysseling
* Paul Kempeneers
* Jan ter Laak
* Rob Rentenaar
* Moritz Schönfeld
* Tjeerd Tichelaar
* Jan de Vries
* W. de Vries

## Keppelings om utens
* M. Gysseling: Toponymisch Woordenboek van België, Nederland, Luxemburg, Noord-Frankrijk en West-Duitsland (vóór 1226)
Jan fan Galen

**Jan** (of **Johan**) **fan Galen** (Essen, 1604 - Livorno, 23 maart 1653) wie in Nederlânsk floatfâd.

## Literatuer
* G.G. Hellinga, 2006, *Zeehelden uit de Gouden Eeuw*.
* Warnsinck, JCM, *Van Vlootvoogden en Zeeslagen*, PN van Kampen & Zoon, 1940
Abel Cahen

**Abel Cahen** (Geldrop, 1934) is in Nederlânsk arsjitekt.

Cahen studearre boukunde oan de Technyske Universiteit yn Delft. Dêrnei waard er dosint oan de Gerrit Rietveld Akademy, it Ynstitút foar Arsjitektuer yn Rotterdam en it Berlage Ynstitút yn Amsterdam. Hy wûn 1989 de Council of Europe Museumprize en yn 1991 de Rietveldpriis.

Cahen is troud mei earder tillefyzjepresintatrise Sonja Barend.

## Wurk <small>(kar-út)</small>
* 1968: wente oan de Singel 428, Amsterdam 
* 1987: Joadsk Histoarysk Museum, Amsterdam
* 1988: Kantoargebou fan Ryksgebou foar Aldheidkundich Boaimûndersyk (RACM, it eardere ROB), *Stad van Cahen*, Amersfoort
* 1991: *Instituut voor Psychiatrische Dagbehandeling* Utert
* 2003: útwreiding Van Abbemuseum Eindhoven

## Sjoch ek
*List fan Nederlânske arsjitekten
Antoon Leonard de Rop

**Antoon Leonard de Rop** (De Haach, 25 oktober 1837 - Amsterdam, 3 maaie 1895) wie in Nederlânsk ûnderwizer, skriuwer en dichter, benammen foar bern. De Rop wie fan 25 oktober 1873 ôf haad fan in legere skoalle yn Amsterdam.

## Wurk
De Rop wie in dichter út de skoalle fan Joseph Alberdingk Thijm. Hy skreau ûnder oaren de bernegedichten *Korenbloemen en lentegroen*, *Duinbloemen* (1871), *Immortellen en rozen* (1884), *Lelietjes van Dalen*, *Sterrebloemen* (1892), *Bosviooltjes en lentebloesem*, *Uit de jeugd van beroemde personen* (1879) en *Sneeuwklokjes*. Hy skreau ferhalen en gedichten yn de *Kindercourant*, yn *Bato*, *Voor 't jonge volkje* en oare tydskriften foar de jongerein. Fierder publisearre er ûnder mear yn de *Kunstkroniek*, yn *Eigen Haard*, *[[De Nederlandsche Spectator]]*, ensafuorthinne. It bondeltsje *Gedichten* ferskynde 1876 en in fertaling fan *Herman und Dorothea* fan Johann Wolfgang von Goethe yn 1885.

Ferskate teksten fan him waarden as liet opnaam yn de lietbondel *[[Kun je nog zingen, zing dan mee]]* (earste printinge  1906). Dat lietboek wie tige populêr en waard de hiele tweintichste iuw troch werprinte. It giet om de lietsjes:
* *De paden op, de lanen in, vooruit met flinken pas* (toansetter Richard Hol)
* *Het weer is guur, de winter nadert* (toansetter Bernard Zweers)
* *Hoe prettig is nu 't schemeruurtje* (toansetter Bernard Zweers)
* *In een blauwgeruiten kiel draaide hij aan 't groote wiel* (toansetter Richard Hol)
* *Vaarwel, vaarwel mijn dierbaar vaderland* (toansetter Richard Hol)
* *Voor Sinterklaas den kindervriend een feestlied aangeheven* (toansetter Bernard Zweers)

## Keppeling om utens
* De Rop yn de DBNL
Dorchester (Dorset)

**Dorchester** is in stêd yn it distrikt West Dorset, yn it Ingelske greefskip Dorset.

Dorchester is it haadplak fan it Ingelske greefskip Dorset. De stêd leit oan de rivier de Frome en is fanâlds in merkplak foar de fral agraryske omkriten. De pleatslike yndustry hat ûnder oaren bedriuwen foar learferwurking en lânboumasines.

Dorchester hat in lange skiednis. De stêd waard stichte troch de Romeinen om it jier 70 hinne ûnder de namme *Durnovaria*. Oerbliuwsels út de Romeinske tiid binne restanten fan de stedsmuorren en de fûndearrings fan in Romeinsk hûs. Artefakten binne te sjen yn it Dorset County Museum.

Yn de omkriten binne oerbliuwsels út de prehistoarje, lykas Maiden Castle út de 4e iuw f.Kr., op it plak fan in neolityske delsetting út ûngefear 3000 f.Kr.

Dorchester (Casterbridge), spilet in rol yn in protte romans fan Thomas Hardy, benammen yn *[[The Mayor of Casterbridge]]*. Hardy syn hûs yn Dorchester is iepen foar besikers en der is in stânbyld fan de skriuwer.


Ofbyld:Dorset dorchester frome.jpg|Dorchester en de Frome
File:Dorset dorchester hs.jpeg|High West Street
File:Dorchester Baptist Church - geograph.org.uk - 1490895.jpg|Baptistetsjerke
File:Dorset County Hospital - Autumn sunshine - geograph.org.uk - 1021935.jpg|Sikehûs
File:Thomas Hardy Dorchester Dorset.jpg|Stânbyld fan Thomas Hardy


## Berne yn Dorchester
* Llewelyn Powys (13 augustus 1884), skriuwer

## Keppelings om utens
* Foto's fan Dorchester
Jûnbea fan Ambrosius

De ***Jûnbea fan Ambrosius***, yn it oarspronklike Latyn: ***Oratio Vespertina***, is in tradisjoneel gebed dat oarspronklik skreaun is troch de tsjerkfaar, teolooch en filosoof Ambrosius (±340-397).

Yn dizze relatyf koarte bea tanket de sprekker jûns God foar de ôfrûne dei, en fersiket er him om him ek de kommende nacht te hoedzjen en te noedzjen, dat de nacht yn it skynsel fan syn leauwe de dei allyk wêze mei. Hy freget God dat syn lichem rêst krije mei, mar dat net syn siel, mar syn sûnden sliepe meie, en ropt de help fan God yn om syn keinens te bewarjen. Fierders sprekt er mei in dichterlike omhaal fan wurden de winsk út dat er fan God dreame mei, wylst God tsjinkeart dat de duvel syn sliep steurt. It gebed einiget mei de hope dat de wurden fan 'e sprekker streekrjocht opfarre sille nei de himel, en dat de Trije-ienheid dy't dêr residearret goedgeunstich op him delsjen sil.

## Fryske oersetting
De *Oratio Vespertina* fan Ambrosius is yn 2000 oerbrocht nei it Frysk troch klassyk oersetter Klaas Bruinsma, dy't benammen bekend is troch syn ferfrysking fan Homêros syn *[[Ilias]]* en *[[Odyssee]]* en in hiele rige Aldgrykske toanielstikken fan skriuwers as Sofokles, Aiskylos, Euripides en Aristofanes. De fertaling waard publisearre yn *[[De Fleanende Krie]]*, it krantsje fan 'e Kristlik Fryske Folksbibleteek, yn febrewaris 2000 (ôfl. 129). Bruinsma hat syn oersetting fan it gebed sa beävensearre dat it ek te sjongen is, en wol op deselde wize as *[[Veni, Creator Spiritus]]*.
De Lofsang fan Simeön

***De Lofsang fan Simeön***, yn it oarspronklike Latyn: ***Nunc Dimittis*** ("No Lit Hinnegean"), is in hymne dy't neffens it *[[Evangeelje fan Lukas]]* (2:29-32) de wize Simeön útsprutsen hawwe soe doe't er de poppe Jezus mei dy syn âldelju yn 'e Timpel fan Jeruzalim mette. Dizze tekst is ek opnommen yn it apokrife bibelboek *[[Oaden]]*. Neffens *Lukas* soe dizze Simeön fan 'e Hillige Geast it ûnthjit krigen hawwe dat er net stjerre soe foar't er de messias sjoen hie. No't dy foarsizzing yn ferfolling gien is, kin er rêstich stjerre (hinnegean). *De Lofsang fan Simeön* waard yn 2003 troch Klaas Bruinsma yn berime foarm oerset yn it Frysk.

## Tekst
De tekst fan *De Lofsang fan Simeön* yn ûnberime foarm is sa (neffens de Nije Fryske Bibeloersetting fan 1978):
:*No jouwe Jo, Hear, jo tsjinner it frij*
:*Om nei jo tasizzing yn frede hinne te gean*
:*Myn eagen hawwe no ommers de ferlossing sjoen*
:*Dy't Jo taret hawwe foar it each fan alle folken*
:*In ljocht om de heidens it paad te wizen*
:*En in gloarje foar Jo folk Israel*

## Fryske oersetting
It *Nunc Dimittis* is yn 2003 yn beriming oerbrocht nei it Frysk troch klassyk oersetter Klaas Bruinsma, dy't benammen bekend is troch syn ferfrysking fan Homêros syn *[[Ilias]]* en *[[Odyssee]]* en in hiele rige Aldgrykske toanielstikken fan skriuwers as Sofokles, Aiskylos, Euripides en Aristofanes. De fertaling waard publisearre yn it tsjerkebledsje *Geandewei*, yn it nûmer fan 10 jannewaris 2003.
Chéri (tydskrift)

***Chéri*** is in Amerikaansk pornoblêd dat oprjochte waard yn 1976 en ienris yn 'e moanne ferskynt, en dat himsels oanpriizget as *The World's Hottest Sex Mag* ("It Meast Seksy Pornoblêd fan 'e Wrâld") en *The Place Where the Porn Stars Come to Play* ("It Plak Dêr't de Pornostjerren Hinne Geane om te Boartsjen").

Behalven fotorapportaazjes fan neakenmodellen, lesbyske en heteroseksuële pornografy, triosekssênes en *[[gangbang]]s*, nimt *Chéri* de lêzer ek mei efter de skermen fan 'e pornoyndustry, nei de sets fan *big budget*-pornofilms, en fierders nei ynternasjonale wedstriden tusken strippers, en nei seksklubs en konvinsjes. De susterpublikaasje *Chéri Teens* wurdt fiif kear yn 't jier útjûn en konsintrearret him op modellen tusken de 18 en 21 jier.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan ''Chéri''
Heteroseksualiteit

**Heteroseksualiteit** (fan it Grykske έτερος, *heteros*, "ferskillend") is it jin seksueel oanlutsen fielen ta of it útfieren fan seksuele hannelings tusken persoanen fan it tsjinstelde geslacht. Heteroseksualiteit is ien fan trije haadklassifisearrings fan minsklike seksuele oriïntaasje, yn 'e mande mei homoseksualiteit, dat ferwiist nei seksuele oantrekking of hannelings tusken persoanen fan itselde geslacht, en biseksualiteit, dat tsjut op seksuele oantrekking ta of hannelings mei beide geslachten. Dizze trije seksuele oriïntaasjes foarmje mei-inoar it saneamde heteroseksueel-homoseksuele kontinuum. Fan 'e trije is heteroseksualiteit de seksuele oriïntaasje fan fierwei it grutste part fan 'e minskheid. Hoewol't mei de term ornaris ferwiisd wurdt nei minsken, is it likegoed op bisten fan tapassing.
Club International

***Club International*** is in Britsk neakenblêd dat oprjochte waard yn 1972 as in susterútjefte fan it Amerikaanske tydskrift *[[Club (tydskrift)|Club]]*. It wurdt eltse fjouwer wiken útjûn, wat delkomt op trettjin edysjes jiers.

De útjouwerij dy't ferantwurdlik is foar *Club International* is *[[Paul Raymond Publications]]* (PRP), dat acht fan 'e top tsien fan Britske neakenblêden op 'e merk bringt. Tegearre mei *[[Mayfair (tydskrift)|Mayfair]]* wurdt *Club International* beskôge as ien fan 'e sjykste útjeften fan PRP. It blêd omfettet njonken tekstartikels fral in soad neakenfotografy, soms mei mear as ien model, mar dat lêste sûnder dêrby pornografyske ôfbyldings te toanen, lykas penetraasje of oraal-genitaal kontakt. Der wurdt sels mar selden in *pink shot* ôfprinte, in foto dêr't de fagina fan in model op te sjen is. *Club International* hat ek in digitaal foarkommen op 'e offisjele webside fan PRP, dêr't wól de pornografyske ynhâld te sjen is dy't net yn it blêd sels foarkomt.

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan ''Paul Raymand Publications'', de útjouwer fan ''Club International''