open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Statutory rape

***Statutory rape*** ("wetlike ferkrêfting" of "ferkrêfting ûnder de wet") is in Ingelsktalige, Amerikaanske beneaming foar seksuële omgong fan in mearderjierrige mei in minderjierrige dy't fanwegen har/syn minderjierrigens foar de wet net by steat is om in jildige ynstimming ta dy seksuële omgong te ferlienen. De term *statutory rape* ferwiist ornaris nei mienskip mei in postpuberale minderjierrige; seksuële omgong fan in mearderjierrige mei in puberale of prepuberale minderjierrige wurdt oantsjut as bernemisbrûk (*child sexual abuse*), eat dat as in folle slimmer misdriuw beskôge wurdt. *Statutory rape* ymplisearret dat it "slachtoffer" tastimd hat yn 'e seks. Is dat net it gefal, dan wurdt by seksueel misbrûk fan in postpuberale minderjierrige trochstrings gewoan fan ferkrêfting (*rape*) sprutsen. It klassike foarbyld fan *statutory rape* is in mearderjierrige jonge fan 18 dy't derop trappearre wurdt dat er seks hat mei syn twa moanne jongere, minderjierrige freondin fan 17. Dat der hoegenamt gjin geweld of twang yn it spul is, makket yn sa'n saak neat út, want de wet giet út fan twang om't in minderjierrige op dit mêd wilsûnbekwaam achte wurdt.

*Statutory rape* is in generike term, dy't yn it Amerikaanske strafrjocht mar yn in hiel lyts bytsje rjochtsgebieten brûkt wurdt. Ferskillende rjochtsgebieten brûke der ferskillende beneamings foar, mar in soad komme foar: *sexual assault* of SA ("seksuële oantaasting"); *rape of a child* of ROAC ("ferkrêfting fan in bern"); *corruption of a minor* of COAM ("it ferdjerren fan in minderjierrige"); *unlawful sex with a minor* of USWAM ("yllegale seks mei in minderjierrige"); *carnal knowledge of a minor* of CKOAM ("fleislike kennisse fan in minderjierrige"); *unlawful carnal knowledge* of UCK ("yllegale fleislike kennisse"); *sexual battery* ("seksuële gewelddie"); en *carnal knowledge* ("fleislike kennisse").
Victim blaming

***Victim blaming*** ("slachtofferbeskuldiging") of ***blaming the victim*** ("it beskuldigjen fan it slachtoffer") is in psychologysk ferskynsel of in moedwillige strategy fan mislieding, wêrby't omstanners of de dieder(s) de ferantwurdlikheid foar it plakfinen fan in misdriuw hielendal of foar in part by it slachtoffer dellizze. De namme foar dit ferskynsel is ôfkomstich fan it boek *Blaming the Victim*, fan William Ryan, út 1971, wêryn't dy de stellings wjerlei dy't Daniel Patrick Moynihan yn 1965 op 't aljemint brocht hie yn syn *The Negro Family: The Case for National Action* (oer it algemien koartwei it *Moynihan Report* neamd). (Moynihan woe hawwe dat de Afro-Amerikanen yn 'e Feriene Steaten harren earmoede en sosjale problematyk oan harsels te witen hawwe ynstee fan oan hoe't de Amerikaanske maatskippij yninoar sit.)

*Victim blaming* komt faker foar by ferkrêftings en oare sedemisdriuwen as by oare misdriuwen, lykas berôving of moard. Ferkrêftingsslachtoffers wurde fral tige stigmatisearre yn kultueren dy't sterke taboes hawwe oangeande seks en seksualiteit. In ferkrêftingsslachtoffer, benammen ien dy't foartiid noch jongfaam wie, kin dan beskôge wurde as foargoed "skansearre" en net mear geskikt om (mei) te trouwen. Yn sokke kultueren kinne slachtoffers stilwei yn in isolemint reitsje, of sels aktyf ferstjitten wurde en troch famylje en freonen leagene. It kin har ferbean wurde om te trouwen (as dat dochs al net ûnmooglik wurden wie), of as se al troud wiene, kin harren man fan har skiede. Yn kultueren dêr't it ferskynsel earwraak foarkomt, kinne se sels fermoarde wurde (wêrby't de moardner(s) dan ornaris út har eigen famylje komme), mei as doel om 'e "skande" fan 'e famylje út te wiskjen.

*Victim blaming* hâldt foar it slachtoffer in wertraumatisearring yn dy't gauris ta nije psychologyske swierrichheden of sels selsmoard liede kin. It komt net inkeld foar yn kultueren dêr't (fral de froulike) seksualiteit ûnderdrukt wurdt, mar oeral op 'e wrâld, en kin ek bestean út taktleas kommentaar of hufterich hâlden en dragen troch de plysje of it medysk personeel. Teffens foarmet it faak in bewuste strategy fan 'e abbekaat fan 'e dieder(s) by dy syn/har berjochting, lykas yn in bekende saak út 2011, fan in alvejierrich slachtoffer fan ferskate groepsferkrêftings yn Cleveland, yn 'e Amerikaanske steat Teksas, dy't der troch de ferdigening fan 'e dieders fan betichte waard dat se de jongemannen willensmoeds en mei opsetsin nei harren doem lokke hie. *Victim blaming* komt benammen in protte foar by troch bedwelming mooglik makke sedemisdriuwen, *[[date rape]]* en ferkrêfting yn it leger.
Oarlochsferkrêfting

**Oarlochsferkrêfting** is in foarm fan ferkrêfting dêr't militêren, leden fan oare stridende partijen of gewoane boargers har skuldich oan meitsje ûnder in oarloch, in wapene konflikt of in militêre besetting. It omfettet ek sitewaasjes wêrby't froulju en/of famkes troch in besettende macht twongen wurde ta prostitúsje of yn in posysje fan seksuële slavernij bedarje. Oarlochsferkrêfting moat net betize wurde mei ferkrêfting yn it leger, wêrby't dieders en slachtoffers ta deselde kant hearre en dat boppedat ek yn fredestiid foarkomt.

Yn oarloggen en oare wapene konflikten wurdt ferkrêfting gauris brûkt as in foarm fan psychologyske oarlochsfiering, om 'e fijân te fernederjen en te demoralisearjen. Oarlochsferkrêfting wurdt faak stelselmjittich en op grutte skaal dien, en it komt foar dat militêre oanfierders harren ûnderhearrigen feitliken oanfiterje om leden fan 'e boargerbefolking te ferkrêftsjen. Oarlochsferkrêfting komt foar yn in breed skala oan sitewaasjes, wêrûnder ynstitúsjonalisearre seksuële slavernij (lykas de saneamde "treastfamkes" ûnder de Japanske besetting fan East- en Súdeast-Aazje yn 'e Twadde Wrâldoarloch oerkaam), en ferkrêftings dy't ferbân hâlde mei beskate fjildslaggen of slachtings ûnder de boargerbefolking (lykas by de Fal fan Srebrenica, yn 'e Bosnyske Oarloch). It kinne ek yndividuële en/of isolearre dieden fan seksueel geweld wêze. Oarlochsferkrêftings binne faak groepsferkrêftings en wurde ek gauris útfierd mei objekten ynstee fan mei it geslachtsorgaan.

As oarlochsferkrêfting diel útmakket fan in rûnom foarkommende en stelselmjittige praktyk, kin it ûnder de tekst fan 'e Sjenêfske Konvinsjes oanmurken wurde foar oarlochsmisdieden en/of misdieden tsjin de minsklikheid. Oarlochsferkrêfting wurdt sûnt de útspraken dy't it Ynternasjonaal Straftribunaal foar Rwanda yn 1998 dien hat, ek erkend as in ûnderdiel fan genoside, wannear't it dien wurdt mei de bedoeling om 'e maatskiplike gearhing fan in beskate groep te ferneatigjen of seksueel oerdraachbere sykten te fersprieden en dêrmei de útrûging fan dy groep makliker te meitsjen.
Oerhoer

**Oerhoer**, **troubrek** of hawwen fan **bûtenhoulikse seks** is it ûntrou wêzen oan 'e partner mei wa't men in relaasje hat, yn it bysûnder as dy relaasje de foarm fan in wetlik en/of religieus houlik hat, troch seksuële omgong te hawwen mei ien of mear oare persoanen. Faak is soks in foarm fan flechtich seksueel kontakt, mar it komt ek foar dat ien (of beide) fan 'e houlikspartners der in fêste mêtresse of minner op nei hâldt. Histoarysk sjoen waard oerhoer yn 'e measte kultueren beskôge as in slim misdriuw, dat fan oerheidswegen strang bestraft wurde moast, sij it dat yn in heteroseksuële relaasje oerhoer fan 'e froulike partner har folle slimmer oanrekkene waard as dat it de manlike partner oanrekkene waard as hý him deroan skuldich makke. Yn Midsiuwsk West-Jeropa, bygelyks, waard oerhoer fan 'e man, benammen ûnder de maatskiplike hegerein, hiel gewoan fûn, wylst soks yn it gefal fan froulju in grutte skande wie en faak swier bestraft waard.

Yn Nederlân wie oerhoer oant 1971 in strafber feit dat ta de sedemisdriuwen rekkene waard, al waard it neilibjen fan dy wet al jierren foar dy tiid net mear ôftwongen. Yn frijwol alle Westerske lannen is oerhoer tsjintwurdich dekriminalisearre (yn Belgje bgl. yn 1987), al bliuwt it oeral in legitime reden ta skieding. Yn in protte islamityske en Afrikaanske steaten, lykwols, is oerhoer noch altyd strafber, en dêr binne de bestraffings faak ek net myld. Straffen rinne útinoar fan jildboetes oant de deastraf, bygelyks troch stienniging, lykas yn beskate noardlike dielsteaten fan Nigearia.

Fral lannen dêr't de deastraf of lange finzenisstraffen op oerhoer stiet, binne sûnt 2000 ûnder swiere krityk fan 'e rest fan 'e wrâld kommen te stean. Dêrby wurdt troch ynternasjonale organisaasjes, lykas de Feriene Naasjes, en troch non-gûvernemintele organisaasjes dy't opkomme foar frouljusrjochten oproppen ta de ôfskaffing fan sokke wetten, mei't se yn hege mjitte bydrage ta diskriminaasje fan en geweld tsjin froulju, yn acht nommen dat it neilibjen fan sokke wetten tige selektyf ôftwongen wurdt; dat sokke wetten froulju derfan wjerhâlde en doch oanjefte fan ferkrêfting of seksuële oantaasting út eangst dat se beskuldige wurde sille fan oerhoer; en dat sokke wetten maatskiplike noarmen en wearden yn stân hâlde dy't geweld fan manlju tsjin harren froulju goedprate en rjochtfeardigje. Wêr't sokke wetten ta liede kinne, waard pynlik dúdlik yn 2013, doe't in Noarske frou, dy't foar har bedriuw wurksum wie yn 'e Feriene Arabyske Emiraten, oanjefte die fan ferkrêfting tsjin in kollega (ek ôfkomstich út Noarwegen), en dy't doe, ynstee dat de plysje har beskuldiging ûndersocht, sels oppakt en feroardiele waard foar oerhoer.
Oarlochsmisdie

In **oarlochsmisdie** is in slimme skeining fan 'e wetten dy't tapasber binne op wapene konflikten (it saneamde ynternasjonaal humanitêr rjocht), dy't oanlieding jout ta yndividuële strafrjochtlike ferfolging fan 'e ferantwurdliken. Foarbylden fan oarlochsmisdieden binne moard, oarlochsferkrêfting, de deportaasje fan boargers nei wurkkampen, de mishanneling fan flechtlingen of fan 'e boargerbefolking yn beset gebiet, it fermoardzjen of mishanneljen fan kriichsfinzenen en de willensmoedse ferwuostging fan stêden en doarpen.

Hoewol't soartgelikense konsepten al iuwenlang besteane yn 'e foarm fan ûnskreaune regels tusken beskaafde lannen, binne sokke gewoanten foar it earst optekene ta wetten yn 'e Haachske Konvinsjes fan 1899 en 1907. It moderne begryp "oarlochsmisdie" waard fierder ûntwikkele yn 'e Sjenêfske Konvinsjes, en ûnder de Prosessen fan Neurenberch, oan 'e ein fan 'e Twadde Wrâldoarloch. Te Neurenberch waard gebrûk makke fan it Hânfêst fan Londen, dat yn augustus 1945 publisearre waard, en wêryn't behalven oarlochsmisdieden ek misdieden tsjin de frede en misdieden tsjin de minsklikheid beskreaun steane, trije saken dy't gauris mei-inoar mank geane. De Haachske en Sjenêfske Konvinsjes en de Genosidekonvinsje foarmje ûnderdiel fan 'e ynternasjonale wetjouwing en binne dêrom foar eltsenien binend.

Guon lju dy't oanklage binne foar oarlochsmisdieden binne: grutadmiraal Karl Dönitz, dy't Hitler yn 'e lêste dagen fan it Trêde Ryk opfolge as presidint; Hermann Göring, Wilhelm Keitel en Erich Raeder, de oerbefelhawwers fan 'e loftmacht, it leger en de marine fan nazy-Dútslân; Albert Speer, de minister fan bewapening ûnder Hitler; Adolf Eichmann en Ernst Kaltenbrunner, foaroansteande leden fan 'e SS; Hideki Tōjō en Kuniaki Koiso, minister-presidinten fan Japan yn 'e Twadde Wrâldoarloch; de Japanske generaal Yoshijirō Umezu; en Seishirō Itagaki, de Japanske minister fan oarloch.

Ut 'e perioade fan nei de Twadde Wrâldoarloch moatte neamd wurde: de Amerikaanske legerofsier William Calley, foar syn belutsenens by it Bloedbad fan My Lai, ûnder de Fjetnamoarloch; de Bosnysk-Servyske presidint Radovan Karadžić en generaal Ratko Mladić, foar û.m. it Bloedbad fan Srebrenica, ûnder de Bosnyske Oarloch; de Servyske en Joegoslavyske presidint Slobodan Milošević, û.m. foar syn optreden yn 'e Kosovo-oarloch; Joseph Kony, de lieder fan it Fersetsleger fan de Hear, in rebellegroep yn Uganda; de Liberiaanske presidint Charles Taylor, foar syn oanwakkerjen en geande hâlden fan 'e boargeroarloch yn it buorlân Siërra Leone; en Omar al-Bashir, de presidint fan Sûdaan, foar syn rol yn 'e Oarloch yn Darfoer. Fan dy lêste sân binne Calley en koartby ek Taylor feroardiele foar oarlochsmisdieden; Karadžić en Mladić wurde op it stuit yn De Haach berjochte troch it Ynternasjonaal Straftribunaal foar it Eardere Joegoslaavje; Milošević stoar yn syn sel yn De Haach foar't er terjochtstean koe; en Kony en Al-Bashir binne noch op frije fuotten (stân fan saken per 1 oktober 2013).
FC Grins

**FC Grins** is in fuotbalklup út de stêd Grins, en waard op 16 juny 1971 oprjochte út de eardere GVAV (*Groninger Voetbal en Atletiek Vereniging*). De klupkleuren binne basearre op dy fan de stêd Grins: grien en wyt. Sûnt 2006 spilet de klup har thúswedstriden yn de Euroborg, dy't plak biedt oan goed 22.550 minsken. It stadion hjit om sponsorredenen offisjeel Hitachi Capital Mobility Stadion. Foar 2006 spile FC Grins yn it Easterparkstadion.

FC Grins stie twa kear yn de finale fan de KNVB Beker. Yn 1989 wie PSV mei 4-1 te sterk, mar yn 2015 wûn Grins yn de finale fan PEC Swol. Dat wie de earste kear dat Grins in haadpriis pakte yn it Nederlânske fuotbal.

## Keppeling om utens
* Webstee FC Grins
Penny (tydskrift)

***Penny*** is it grutste hyndertiidskrift foar jongerein yn Nederlân. It wurdt útjûn troch *Holco Publications*, út Alkmar.

De *Penny* is in ôfspjalting út 1978 fan it moanneblêd *[[Debbie (tydskrift)|Debbie]]*, ek fan *Holco Publications*, spesjaal foar allinnich de hynderferhalen. Yn 2008 hie de *Penny* in oplaach fan mear as 50.000 eksimplaren de moanne. Yn 2010 hat Steven de Jong de film *[[Penny's Shadow]]* regissearre. It senario foar de film is nei in idee fan de redaksje fan it tydskrift *Penny*.

## Keppeling om utens
* Webstee fan de ''Penny''
Sun Prairie

**Sun Prairie** kin ferwize nei de folgjende plakken yn de Feriene Steaten:
*Sun Prairie (Montana)
*Sun Prairie (Wiskonsin)
Aseksualiteit

**Aseksualiteit** (of **non-seksualiteit**) is it brekme oan seksuele oantrekking ta lykfolwa, of in tige swakke of gjin belangstelling foar seksuele aktiviteit. Yn minsken kin it beskôge wurde as it net hawwen fan in seksuele oriïntaasje, of krekt as ien fan 'e fjouwer wichtichste seksuele oriïntaasjes, yn 'e mande mei heteroseksualiteit, homoseksualiteit en biseksualiteit. Krekt as dy trije foarmen fan seksuele oantrekking is aseksualiteit oanberne. Ut in ûndersyk út 2004 die bliken dat likernôch 1% fan 'e minskheid aseksueel is.

 
Aseksualiteit moat net betize wurde mei seksuele ûnthâlding of mei it selibaat, dat oanlearde foarmen fan hâlden en dragen binne dy't oer it algemien motivearre wurde troch faktoaren lykas immens persoanlike of religieuze oertsjûgings. In seksuele oriïntaasje is yn tsjinstelling ta seksueel hâlden en dragen wat dêr't men mei berne wurdt en dat net feroare wurde kin (al wurdt dat gauris wol besocht). It ûnfermogen om seksuele oantrekking of oanstriid ta seks te fielen wol fansels net sizze dat aseksuele persoanen gjin leafde fiele kinne of in romantyske relaasje mei in oar persoan hawwe kinne. Yn sa'n relaasje sil de leafde fan harren kant lykwols platoanysk wêze. Guon aseksuele minsken dogge trouwens wol deeglik oan seks, al hawwe se gjin of frijwol gjin oanstriid ta seks en fiele se gjin of frijwol gjin seksuele oantrekking ta oare persoanen. Dat se dan dochs geslachtsferkear bedriuwe, kin fuortkomme út in ferskaat oan redens, lykas de wil om it in romantyske partner nei it sin te meitsjen of de winsk om bern te krijen.

De akseptaasje fan aseksualiteit as in seksuele oriïntaasje en in fjild fan wittenskiplik ûndersyk is noch relatyf jong, mar der wurdt hjoed de dei almar mear sosjologysk en psychologysk ûndersyk nei dien. Net alle wittenskippers binne it dermei iens dat aseksualiteit as in seksuele oriïntaasje beskôge wurde moat. Aseksuelen fiele har yn 'e hjoeddeiske Westerske maatskippij, dy't grutdiels op seks en it ferkeapjen fan seks rjochte is, gauris bûtensletten. Yn tradisjonelere kultueren wurde se faak, krekt as homoseksuelen, mijd of aktyf ferfolge. Yn Súd-Afrika, bygelyks, wurde aseksuele froulju, krekt as lesbiënnes, faak it slachtoffer fan korrektive ferkrêfting. De opkomst fan it ynternet en letter fan 'e sosjale media hawwe in ûnmisbere rol spile by it mei-inoar yn kontakt bringen fan aseksuelen. Ien fan 'e bekendste en meast foaroansteande fan 'e aseksuele mienskippen dy't har op dy manear foarme hawwe, is it Amerikaanske *Asexual Visibility and Education Network* (AVEN), dat yn 2001 oprjochte waard troch de aseksuele aktivist David Jay.
Seksuele oriïntaasje

**Seksuele oriïntaasje** is in oanberne en yn prinsipe net te feroarjen ûnderdiel fan 'e minsklike persoanlikheid. It is dy persoanlike kwaliteit dy't minsken in seksuele oantrekking foar oare persoanen oer fiele lit, faak yn kombinaasje mei in gefoel fan romantyk. Oer it algemien kin steld wurde dat der trije seksuele oriïntaasjes besteane: heteroseksualiteit, homoseksualiteit en biseksualiteit, wêrby't men jin oanlutsen fielt troch resp. lju fan it tsjinstelde geslacht, lju fan itselde geslacht of lju fan beide geslachten. As fjirde kategory wurdt soms noch aseksualiteit tafoege, dat it brekme fan it fielen fan seksuele oantrekking ynhâldt. By eltse minske sil ien fan dizze fjouwer kategoryen in wichtich diel fan syn of har seksuele identiteit útmeitsje. Oare oantsjuttings op dit mêd, lykas panseksualiteit of polyseksualiteit, binne eins nije yndielings foar âlde begripen.

Der bestiet in grutte oerlaping fan seksuele oriïntaasje mei it begryp seksuele foarkar, mar yn psychologysk ûndersyk wurdt ornaris ûnderskie tusken dy beide termen makke: immen dy't him- of harsels sjocht as biseksueel, kin dêrby noch wol in foarkar hawwe foar persoanen fan it iene geslacht boppe dy fan it oare geslacht. Seksuele foarkar ymplisearret fierders in beskate mjitte fan frijwillige kar, wylst de wittenskip it deroer iens is dat der oan seksuele oriïntaasje neat frijwillichs is. It is lykwols noch ûndúdlik wêrom't of hoe't minsken oan 'e iene of de oare seksuele oriïntaasje komme; saakkundigen binne fan miening dat de antwurden op sokke fragen socht wurde moatte yn biologyske faktoaren of de iere ûntwikkeling fan 'e foetus yn 'e limoer, of mooglik in kombinaasje fan beide. Oars as dat wol tocht wurdt, bestiet der gjin inkeld bewiis dat suggerearret dat seksuele oriïntaasje beynfloede wurdt of wurde kin troch jonkheidsûnderfinings of de manear wêrop't immen grutbrocht is. Wol hat wittenskiplik ûndersyk oantoand dat de minsklike seksualiteit net bestiet út isolearre hetero-, homo- en biseksuele hokjes, mar út in trochgeande bôge mei folsleine heteroseksualiteit oan 'e iene útein, folsleine homoseksualiteit oan 'e oare útein, en lykwichtige biseksualiteit yn 'e midden. Dy tinkbyldige bôge wurdt it heteroseksueel-homoseksuele kontinuum neamd.
Seksuele identiteit

Mei jins **seksuele identiteit** wurdt bedoeld hoe't men oer jinsels tinkt mei it each op seksuele oantrekking en romantyske foarkar. De seksuele identiteit is nau besibbe oan geslachtsidentiteit en seksuele oriïntaasje, mar is net itselde; geslachtsidentiteit is it (subjektive) gefoel dat men hat oer jins eigen geslacht en hoe't men dat persoanlik belibbet, wylst seksuele oriïntaasje de (objektive) oantrekking ta seksuele partners ynhâldt.

Jins seksuele identiteit hoecht net oerien te kommen mei jins seksuele oriïntaasje. Yn slim homofobe maatskippijen of subkultueren ûnderdrukke homoseksuele, lesbyske en biseksuele persoanen harren aard faak sasear, dat se der sels foar harsels oer net foar útkomme of foar doare út te kommen. Yn sa'n sitewaasje is de seksuele identiteit fan sokke lju heteroseksueel, wylst harren seksuele oriïntaasje dat net is.

In seksuele identiteit kin geandewei it libben ek feroarje, wylst dat mei in seksuele oriïntaasje net sa is. Dit ferklearret dan ek de manlju en froulju dy't fan harsels miene dat se heteroseksueel binne, faak yn 'e iere folwoeksenens al trouwe en in gesin stiftsje, mar jierren letter "ynienen" homoseksueel of lesbysk "wurde", skiede fan harren partner, en in relaasje begjinne mei in nije partner fan itselde geslacht. Sokke lju hawwe fansels altiten al homoseksueel of lesbysk west, mar troch omstannichheden dy't fan alderlei soarte wêze kinne, hiene se it earder net beseft, of hiene se it ûnderdrukt.
Geslachtsidentiteit

**Geslachtsidentiteit** is it gefoel dat immen hat oer syn eigen geslacht en hoe't hy/sy dat persoanlik belibbet. Mei dizze term wurdt omskreaun oft men man of frou is en hoe't men dêr tsjinoan sjocht (oft men der lokkich mei is of net), en hoe't it jins libben beynfloedet. In geslachtsidentiteit is sadwaande altiten subjektyf. It begryp geslachtsidentiteit moat net betize wurde mei seksuële oriïntaasje, wat de (objektive) oantrekking ta seksuële partners ynhâldt, of mei seksuële identiteit, wat is hoe't men oer jinsels tinkt oangeande jins seksuële partners en seksuële aktiviteit.

Alle maatskippijen hawwe fêste geslachtskategoryen dy't foar minsken tsjinje as de basis foar de foarming fan in maatskiplike identiteit yn 'e omgong mei oare leden fan sa'n maatskippij. Yn 'e measte kultueren bestiet der op grûn fan dy fêste geslachtskategoryen in fûnemintele twadieling tusken geslachtsattributen dy't oan manlju en froulju taskreaun wurde. Mar yn alle maatskippijen en kultueren komme guon yndividuën foar dy't har net identifisearje mei (alle) aspekten fan it geslacht dêr't sy neffens har biologyske sekse ta hearre.

De measten maatskippijen hawwe in binêr geslachtsstelsel, dat oanpassing ta de ideälen fan manlikheid en froulikheid ôftwingt yn alle aspekten fan geslacht en sekse: geslachtsidentiteit, geslachtsútdrukking en biologyske sekse. Yn beskate maatskippijen komt ek noch in saneamd trêde geslacht (*third gender*) foar, in soarte fan restkategory dy't brûkt wurde kin troch lju dy't har net noflik fiele mei de geslachtsidentiteit dy't har optwongen wurdt troch har biologyske sekse. (Dit komt bgl. hiel sterk foar yn Yndia, Nepal en oare Súdaziatyske lannen, mar wurdt ek wetlik erkend yn Austraalje en Nij-Seelân.) Fierders binne der maatskippijen wêryn't elts geslacht iepenstiet foar elkenien, lykfol hokker biologyske sekse oft men hat.

De geslachtsidentiteit wurdt yn 'e regel foarme tsjin 'e tiid dat in bern trije jier âld is, en is dêrnei frijwol net mear te beynfloedzjen of te feroarjen. Hoe't de foarming fan 'e geslachtsidentiteit persiis yn syn wurk giet, is noch altyd net alhiel dúdlik, en dêr wurdt dan ek noch psychologysk ûndersyk nei dien. Men tinkt dat û.o. it oanlearen fan in taal der ferbân mei hâldt, mei't alle talen op beskate manearen ûnderskie meitsje tusken manlike en froulike wurden. It is lykwols dúdlik dat it ferskynsel taal mar ien fan withoefolle faktoaren is dy't bydrage ta de ûntjouwing fan in geslachtsidentiteit yn bern.

*[[Gender identity disorder]]* (GID), oftewol "geslachtsidentiteitsstoarnis" is de offisjele diagnoaze om minsken te beskriuwen dy't yn sa'n hege mjitte ûntefreden binne oer harren biologyske sekse of de geslachtsrol dy't dêrmei mank giet, dat se der psychyske swierrichheden fan oprinne. Sokke lju kinne tsjintwurdich yn it Westen in geslachtsferoaringsoperaasje ûndergean; yn guon net-Westerske kultueren kinne se har by it trêde geslacht jaan; mar yn in soad kultueren moatte se noch altiten yn stilte lije.
Twongen prostitúsje

**Twongen prostitúsje**, ek wol **ûnfrijwillige prostitúsje** neamd, is it ûnder twang hawwen fan geslachtsferkear mei immen dy't dêrfoar betellet. Mei dit soarte fan prostitúsje, dy't ôftwongen wurdt troch in trêde partij, giet faak in foarm fan finzenskip mank, wylst it jild dat dermei fertsjinne wurdt yn 'e regel ek grutdiels of sels hielendal yn 'e bûsen fan dy trêde partij ferdwynt. Frijwol alle foarmen fan twongen prostitúsje binne sadwaande te beflappen ûnder it begryp seksuële slavernij. In goed en ek frij bekend foarbyld fan ynstitúsjonalisearre twongen prostitúsje binne de saneamde "treastfamkes", Westerske en lânseigen jongfammen út East- en Súdeast-Aazje, dy't yn 'e Twadde Wrâldoarloch twongen waarden en tsjinje as prostituees de soldaten fan it Japanske besettingsleger.

Mar twongen prostitúsje komt ek hjoed de dei noch in protte foar, ek yn Nederlân, wêrby't it faak mank giet mei frouljushannel. Sûnt de fal fan it Izerne Gerdyn wurde allegeduerigen froulju út East-Jeropa mei moaie ûnthjitten nei West-Jeropa ta lokke troch kriminelen dy't gjin skrupules hawwe. Se miene dan bgl. dat se *au-pair* of fotomodel wurde sille, mar as se ienris op 'e bestimming oankommen binne, wurde se ynstee twongen om yn 'e prostitúsje te wurkjen. Twongen prostitúsje is yn frijwol alle lannen yllegaal. As it yn oarlochssitewaasjes bart, kin it ûnder de misdieden tsjin de minsklikheid falle.
Seksuele slavernij

**Seksuele slavernij** is it ta slaaf meitsjen fan ûnwillige minsken mei as doel om se seksueel te eksploitearjen. Yn syn bekendste foarm yn it Westen, dy fan twongen prostitúsje, komt it fuort út frouljushannel, wêrby't froulju nei in frjemd lân ta brocht of lokke wurde, dêr't bliken docht dat se ûnder twang seksuele tsjinsten ferliene moatte oan 'e klanten fan harren baas. Yn Nederlân is dit strafber ûnder it begryp minskehannel, Wetboek fan Strafrjocht kêst 273f (oant 2005 kêst 250a, dêrnei oant 2006 kêst 273a).

Yn ûntwikkelingslannen komme lykwols ek noch oare foarmen fan seksuele slavernij foar. Berneprostitúsje is yn guon lannen in bekend ferskynsel. In oare foarm fan seksuele slavernij is it twongen houlik. Fierderoan bestiet der seksuele slavernij mei ien inkele eigner/misbrûker; dit komt ynsidinteel yn it Westen ek foar as ûntfieringsslachtoffers (of eigen gesinsleden) lange tiid, soms sels jierrenlang, finzen holden en seksueel misbrûkt wurde troch ien dieder. Ek is der rituële seksuele slavernij, mank geand mei beskate religieuze praktiken, lykas *[[trokosi]]* yn Gana, Benyn en Togo. Ta einbeslút kin der by foarmen fan slavernij dy't net primêr of seks rjochte binne, yn 'e gong wei ek seksueel misbrûk foarkomme. As it yn oarlochssitewaasjes bart, kin seksuele slavernij ûnder de misdieden tsjin de minsklikheid falle.
Frouljushannel

**Frouljushannel** is de oantsjutting foar it oerheljen fan froulju ta it ferrjochtsjen fan prostitúsje of it bemiddeljen dêrby. Dit kin al of net mank gean mei twang, yntimidaasje en/of mislieding. Frouljushannel falt ûnder it bredere begryp minskehannel.

Slachtoffers fan frouljushannel wurde faak mei in ferlechje of falske ûnthjitten (bgl. oer wurk as au-pair of fotomodel) nei in oar lân ta lokke (bgl. fan East-Jeropa nei West-Jeropa). As hja dan ienris op 'e bestimming oankomme, wurdt troch de frouljushannelder of troch dejinge oan wa't er de frou oerdraacht, wat almeast in poaier is, har paspoart ynnommen. Se wurdt dan finzen holden en twongen om as prostituee te wurkjen, wêrby't yn 'e regel fierwei it grutste part fan it jild dat se op dy manear fertsjinnet, yn 'e bûsen fan har baas ferdwynt. Opstannigens wurdt yn sa'n sitewaasje ornaris mei grou geweld beäntwurde. Gauris wurdt de frou ek foarholden dat se har frijheid weromwinne kin troch in beskaat withoeheech bedrach oan jild foar de poaier te fertsjinjen, mar dêrby wurde har dan alderlei ekstra kosten yn rekken brocht (bgl. foar kost en ynwenning), sadat har (fiktive) skuld flugger stiget as dat se jild ynbringe kin. Sa komme sokke froulju dan yn in útsichtleaze sitewaasje telâne. Wat ek in soad foarkomt, is it meitsjen fan drigeminten oan it adres fan 'e yn it heitelân efterbleaune famylje fan it slachtoffer. 

It komt ek foar dat slachtoffers fan frouljushannel foartiid al fan doel wiene om yn 'e prostitúsje te wurkjen, mar net wisten hoe't se dat yn in frjemd lân oanpakke moasten. As hja dan stipe sykje by lju dy't wol dy *know-how* besitte, falle ek sy faak yn 'e hannen fan frouljushannelders of fan dubieuze reis- of útstjoerburo's.

Yn Nederlân melde har jiers likernôch 400 slachtoffers fan frouljushannel by it *Coördinatiecentrum Mensenhandel* (CoMensha; foarhinne de *Stichting tegen Vrouwenhandel*, STV). Men is lykwols fan tinken dat dat mar it topke fan 'e iisberch is; in ûndersyk út 1997 rûsde it tal Eastjeropeeske froulju dat jiers twongen waard om harren yn Nederlân te prostituëarjen op 2.000. Mar ek in protte Afrikaanske en Karibyske froulju (bgl. út Nigearia en de Dominikaanske Republyk wei) wurde yn Nederlân it slachtoffer fan frouljushannel. De dieders komme faak út itselde lân as de slachtoffers. Sy kinne in protte jild fertsjinje oan frouljushannel; per frou rint soks yn 'e tsientûzenen euro's it jier. Foar de slachtoffers bestiet der in hege drompel om oanjefte te dwaan. Behalven de eangst foar fysike represaillemaatregels fan 'e dieders (om yninoar slein of foltere te wurden), spilet dêrby in rol dat se út lannen komme dêr't de plysje faak net de bêste freon fan 'e boargers is, en teffens dat se bang binne om Nederlân útset te wurden.
Jules Schelvis

**Jules Schelvis** (Amsterdam, 7 jannewaris 1921 - Amstelfean, 3 april 2016) wie in Nederlâns saakkundige fan de Joadeferfolging, sels fan Joadsk komôf en oerlibbene fan sân konsintraasjekampen, benammen fan ferneatigingskamp Sobibór.

## Bibliografy
**Vernietigingskamp Sobibor*. 1993. Amsterdam: Bataafsche Leeuw. ISBN 978 90 6707 629 6
**Binnen de poorten*. 1995. Amsterdam: Bataafsche Leeuw. ISBN 978 90 6707 369 1
**Sobibor. Transportlijsten*. 2001. Amsterdam: Bataafsche Leeuw. ISBN 90 6707 516 7

## Keppelings om utens
*Jules Schelvis oer Sobibor (ynterview)
*Stichting Sobibor
*Jules Schelvis oer de saak Demjanjuk (fideo), *[[Spraakmakende zaken]]*, 14 july 2009
Child grooming

***Child grooming*** ("it reemeitsjen fan bern") beslacht alles dat dien wurdt om in bern te befreonjen en in emosjonele bân mei in bern ta stân te bringen mei as doel om 'e wjerstân fan it oangeande bern te ferminderjen en it sa ree te meitsjen om misbrûkt of eksploitearre te wurden foar berne-arbeid, (seksueel) bernemisbrûk, berneprostitúsje of de produksje fan bernepornografy. Hoewol't út soksoarte saken út 'e hiele wrâld bliken dien hat dat dieders in breed ferskaat fan eftergrûnen hawwe, kin doch sein wurde dat it yn in relatyf heech part fan 'e gefallen gie om immen dy't it bern persoanlik nei stie en mei wa't it goed bekend wie. Sadwaande kin steld wurde dat misbrûk gauris, of miskien sels wol ornaris, foarôfgien wurdt troch *child grooming*. Per 1 jannewaris 2010 is yn Nederlân *child grooming* strafber steld, likefolle oft der ek wier-wier misbrûk op folget of net.
De Brulloft fan it Laam

***De Brulloft fan it Laam***, yn it oarspronklike Nederlânsk: ***Ter Zelver Bruiloft***, is in gedicht fan 'e hân fan 'e grutte Nederlânske dichter en toanielskriuwer Joost van den Vondel (1587-1679). It is in koart dichtwurk dat bestiet út fiif fjouwerregelige kûpletten mei it ienfâldige rymskema *a-a-b-b*, dat yn 1674 skreaun is yn in ier Nijnederlânsk fokabulêre dat, ôfsjoen fan 'e eksintrike stavering, net bjuster ôfwykt fan modern taalgebrûk; it is yn elts gefal noch goed nei te kommen. *Ter Zelver Bruiloft* is net, sa't it op it earste each liket, in gelegenheidsfers dat foar de brulloft fan in beskaat pear skreaun is, mar is ynstee in útnûging oan 'e roomske leauwenden ta de eucharisty, om it Hillich Sakramint (de hosty) te ûntfangen, en de geastlike brulloft fan it Laam Gods (Jezus Kristus) mei de Memmetsjerke te fieren. De Fryske oersetting fan *Ter Zelver Bruiloft* ferskynde yn 1983 fan 'e hân fan Klaas Bruinsma.

## Oarspronklike Nederlânske tekst
:***Ter zelver bruiloft***

:*Ter bruiloft van het zuiver Lam,*
:*'t Welk uit den schoot des vaders quam,*
:*En om de menschen heeft geleden,*
:*Wort elk genoodigt en gebeden.*

:*De bruigom komt: houdt u gereet.*
:*Trekt aen het witte bruiloftskleet.*
:*Hy zal ze, die zyn komst verbeyden,*
:*Verheught op 't hooge feest geleyden.*

:*Wat openbaert zich hier een dagh,*
:*Die 't oor noit hoorde, 't oogh noit zagh!*
:*Noit kon een sterflyk hart bevroeden*
:*Den overvloet van zoo veel goeden.*

:*Hier bloeit een eeuwigh Paradys.*
:*Verborgen Manna strekt hier spys.*
:*Hier klinken harpen en cimbalen*
:*Op zang van hemelsche kooraelen.*

:*Gelieven, wien dit huwlyxlot*
:*Beschoren wert alleen van Godt,*
:*Wy wenschen, dat hy u wil geven*
:*De volle vreught in 't ander leven.*

## Fryske oersetting
*Ter Zelver Bruiloft* waard ûnder de titel *De Brulloft fan it Laam* yn it Frysk oerset troch Klaas Bruinsma, dy't dy fertaling yn 1983 publisearre yn it jannewarisnûmer fan it tsjerkebledsje *Trijeresom* fan 'e herfoarme gemeenten fan De Rottefalle, Drachtster Kompenije en Boarnburgum-Koartehimmen.
Berneprostitúsje

**Berneprostitúsje** is it foar kommersjele doelen eksploitearjen fan minderjierrigen, wêrby't dy harsels prostituëarje foar finansjeel gewin. Yn 'e measte lannen besteane der wetten dy't berneprostitúsje spesifyk ferbiede. Likegoed komt it noch in soad foar, benammen yn ûntwikkelingslannen. Yn it bysûnder steane beskate lannen yn Súdeast-Aazje derom bekend, nammentlik: Tailân, Kambodja en de Filipinen. Mar it komt ek op oare plakken foar, lykas yn Yndoneezje, Yndia en Brazylje. Neffens ûndersyk soene der wrâldwiid wol 10 miljoen bern yn 'e prostitúsje sitte kinne.

Faak wurdt berneprostitúsje organisearre en ôftwongen troch ien of mear folwoeksenen, mar it komt ek foar yn 'e foarm fan "oerlibbingsseks" (*survival sex*), wêrby't strjitbern tastimme yn it hawwen fan seksuële omgong mei klanten om't se gjin oare manear hawwe om te oerlibjen. As klanten spesjaal út oare lannen (dêr't berneprostitúsje frijwol útband is) oerkomme om geslachtsferkear mei bern hawwen, hjit dat sekstoerisme. Yn it Westen hawwe in protte lannen tsjintwurdich wetten oannommen sadat sokke sekstoeristen ek yn eigen lân oanpakt wurde kinne. De Feriene Naasjes hawwe ferklearre dat berneprostitúsje ûnder it ynternasjonaal rjocht yllegaal is, en ferskate kampanjes wurde fierd en organisaasjes binne oprjochte om it te bestriden.
Tom van Deel

**Tom van Deel** (Apeldoarn, 21 febrewaris 1945 - Amsterdam, 12 augustus 2019) wie in Nederlânsk dichter, essayist en literatuerkritikus. Hy publisearre allinne mei syn foarletter as *T. van Deel*.

## Wurkpaad
Yn 1967 publisearre er ûnder de pseudonimen G. en Gerrit Vogel gedichten yn *Pharetra*, it studinteblêd fan de Frije Universiteit Amsterdam. Yn 1969 ferskynde syn debút, de dichtbondel *Strafwerk*, by útjouwerij Querido. Yn 1987 krige er de Jan Campertpriis foar syn dichtbondel *Achter de waterval*. Yn 1988 ferskynde *Gedichten, 1969-1986*, in samling fan syn gedichten oant dan ta. 

Van Deel wie fan 1969 oant 2008 literêr resinsint fan it deiblêd *[[Trouw]]*. Hy wie teffens ien fan de oprjochters fan it literêre tydskrift De Revisor, dêr't er oant 1981 redakteur wie. 

Yn 1971 waard Van Deel beneamd ta dosint moderne Nederlânske letterkunde oan it *Instituut voor Neerlandistiek* fan de Universiteit fan Amsterdam. Hy ferfolde dy funksje oant 2006. 

## Persoanlik libben
Van Deel wie fan 1993 oant 2009 troud mei de dichteres Marjoleine de Vos.

## Wurk
* 1969 - *Strafwerk* (poëzij)
* 1971 - *Lees Eens een Gedicht* (blomlêzing)
* 1971 - *Recht onder de Merels* (poëzij)
* 1975 - *Gedichten bij Tekeningen*
* 1975 - *Klein Diorama*
* 1977 - *Lees Nog Eens een Gedicht* (blomlêzing)
* 1979 - *Bij het Schrijven: Gesprekken met Rutger Kopland, Gerrit Krol, Jan Kuijper, Willem Brakman en Jeroen Brouwers*
* 1979 - *De Vogel*
* 1980 - *Recensies* (boekbesprekken)
* 1982 - *Over Recenseren*
* 1985 - *Als Ik Tekenen Kon: Beeldgedichten van Willem van Toorn*
* 1985 - *De Sensatie van de Notedop*
* 1986 - *Achter de Waterval*
* 1986 - *De Komma bij Krol en Andere Essays*
* 1986 - *Henk Romijn Meijer*
* 1987 - *H. C. ten Berge*
* 1987 - *Veel Lied'ren Zijn Gezongen*
* 1988 - *Gedichten, 1969-1986*
* 1992 - *Als Ik Tekenen Kon*
* 1998 - *Nu Het Nog Licht Is*

### Van Deel yn it Frysk
Ferskate gedichten fan Tom van Deel binne nei it Frysk ta oerbrocht troch klassyk oersetter Klaas Bruinsma, dy't benammen bekend is troch syn ferfrysking fan Homêros syn *[[Ilias]]* en *[[Odyssee]]* en in hiele rige Aldgrykske toanielstikken fan skriuwers as Sofokles, Aiskylos, Euripides en Aristofanes. De fertalings fan fersen fan Van Deel, Rutger Kopland, Hans Faverey en Gerrit Achterberg binne yn te sjen by Tresoar, al is út it lemma yn it digitaal argyf fan Tresoar net op te meitsjen oft se ea publesearre binne, of fan hokker jier oft se datearje (útsein de fermelding "*20e eeuw*").

## Prizen
* 1987 - Jan Campertpriis foar *Achter de Waterval*

## Keppelingen om utens
* ''Koninklijke Bibliotheek'': profyl
* Van Deel yn de DBNL
Twongen houlik

In **twongen houlik** is in houlik dêr't ien of beide fan 'e houlikspartners tsjin har wil ta twongen wurde. It is net itselde as in troch bemiddeling ta stân kommen houlik (wêrby't it houlik regele wurdt troch in trêde partij, lykas in keppelster, mar de beide partners der wol mei ynstimme). By in twongen houlik is fan ynstimming gjin sprake. Almeast is it de froulike houlikspartner dy't ûnfrijwillich úthylke wurdt en dan yn in foarm fan seksuële slavernij belânet. Twongen houliken komme noch rûnom foar yn Súd-Aazje, East-Aazje en Afrika, en ek yn it Westen ûnder ymmigranten dêrwei.

De Feriene Naasjes beskôgje twongen houliken as in foarm fan minskerjochteskeinings, mei't it begjinsel fan frijheid en fan it persoanlik selsbeskikkingsrjocht der geweld mei oandien wurdt. Yn 'e *[[Universele Ferklearring fan de Rjochten fan de Minske]]* wurdt steld dat it rjocht fan in frou om sels te kiezen mei wa't se troud, in krúsjaal ûnderdiel fan har libben en har weardichheid is, en teffens fan gelikensens as minske. De Roomsk-Katolike Tsjerke en de measte oare kristlike denominaasjes beskôgje twang by it sluten fan in houlik as grûn foar annulearring fan dat houlik. It twingen fan immen om te trouwen wurdt spesifyk oanmurken foar in misdriuw yn Belgje, Denemark, Dútslân, Eastenryk, it Feriene Keninkryk en Turkije. Yn 2008 besleat it Bysûndere Gerjochtshôf foar Siërra Leone dat de untfiering en it finzen hâlden fan froulju mei as doel om harren te twingen om mei immen te trouwen in nije misdie tsjin de minsklikheid wie. Dêrby joech it hôf (yn 2012) oan, de term "twongen houlik" misliedend te finen en leaver te sprekken fan **houliksslavernij** (*conjugal slavery*). 

In hiel oare foarm fan in twongen houlik is "trouwe moatte", yn it Nederlânsk *een moetje*, of yn it Ingelsk *a shotgun wedding*. Dêrby wurde twa jongelju dy't seksuële omgong mei-inoar hân hawwe dy't útrûn is op swierwêzen fan 'e froulike partner, troch de beide famyljes (of troch de famylje fan it fanke) twongen om te trouwen. Hjirby is de manlike partner almeast dejinge dy't ûnfrijwillich yn it houliksboatsje treaun wurde moat. Hoewol't dit foarhinne gjin útsûndering wie, komt soks yn it Westen tsjintwurdich selden mear foar.
Minskehannel

**Minskehannel** is it oanlûken of lokjen fan minsken, al of net mank geand mei twang, yntimidaasje en/of mislieding, om se dan tsjin harren wil te ferfieren en ferhanneljen mei as doel seksuële ekploitaasje yn 'e twongen prostitúsje, útrûpeljen op it mêd fan wurk of om se op in oare manear út te strûpen. In wichtich ûnderdiel fan minskehannel is frouljushannel, dat almeast op seksuële eksploitaasje rjochte is. Minskesmokkel, dat yn 'e regel op fersyk bard fan 'e lju dy't smokkele wurde, wurdt dan wer net ta minskehannel rekkene. Yn Nederlân is minskehannel strafber ûnder Wetboek fan Strafrjocht kêst 273f (oant 2005 kêst 250a, dêrnei oant 2006 kêst 273a).
Hans Faverey

**Hans Faverey** (folút: **Hans Antonius Faverey**; Paramaribo, 14 septimber 1933 – Amsterdam, 8 july 1990) wie in Nederlânsk dichter fan Surinaamsk komôf. 

## Libben
Faverey waard berne en groeide op yn it Surinaamske Paramaribo, en kaam letter oer nei Nederlân foar syn stúdzje. Beropsmjittich wied er ferbûn as wittenskiplik meiwurker oan 'e fakulteit psychology fan 'e Ryksuniversiteit Leien.

Faverey syn earste beide dichtbondels, *Gedichten*, út 1968, en *Gedichten 2*, út 1972, waarden troch literêr kritisy net bjuster wurdearre, mar dochs wûn er mei syn debútsamling de Poëzijpriis fan de Gemeente Amsterdam. Nei it ferskinen fan syn trêde bondel, titele *Chrysanten, Roeiers*, yn 1977, dêr't er de Jan Campertpriis mei wûn, folge in frij flotte akseptaasje fan Faverey troch de literêre fermiddens yn Nederlân, wêrby't er wol ferlike waard mei Gerrit Kouwenaar en Lucebert.

It dichtwurk fan Hans Faverey wurdt gauris oantsjutten as dreech, al ûnderfûn er it sels hielendal net op dy manear. Dat er mei syn iere publikaasjes net folle súkses hie, wurdt wol witen oan dizze dregens, dy't syn gedichten ûnbegrûnlik makke foar it bredere publyk. Nei de útjefte fan *Chrysanten, Roeiers* krige er ynienen wól súkses, mar dat lei neffens in literêr ûndersyk dat dêrnei dien is, net oan in ynienen opkommen begryp fan syn wurk, mar ynstee benammen oan it feit dat poëzijlêzers blykber foar in grut part blyn farre op 'e literatuerresinsinten, dy't Faverey doe àl begûnen te wurdearjen

## Wurk
* 1968 - *Gedichten*
* 1972 - *Gedichten 2*
* 1977 - *Chrysanten, Roeiers*
* 1978 - *Lichtval*
* 1980 - *Gedichten*
* 1983 - *Zijden Kettingen*
* 1985 - *Hinderlijke Goden*
* 1988 - *Tegen het Vergeten*
* 1990 - *Het Ontbrokene*
* 1993 - *Verzamelde Gedichten* (postúm)
* 2000 - *Springvossen* (postúm)

### Faverey yn it Frysk
Ferskate gedichten fan Hans Faverey binne nei it Frysk ta oerbrocht troch klassyk oersetter Klaas Bruinsma, dy't benammen bekend is troch syn ferfrysking fan Homêros syn *[[Ilias]]* en *[[Odyssee]]* en in hiele rige Aldgrykske toanielstikken fan skriuwers as Sofokles, Aiskylos, Euripides en Aristofanes. De fertalings fan fersen fan Faverey, Rutger Kopland, Tom van Deel en Gerrit Achterberg binne yn te sjen by Tresoar, al is út it lemma yn it digitaal argyf fan Tresoar net op te meitsjen oft se ea publesearre binne, of fan hokker jier oft se datearje (útsein de fermelding "*20e eeuw*").

## Prizen
* 1969 - Poëzijpriis fan de Gemeente Amsterdam foar *Gedichten*
* 1977 - Jan Campertpriis foar *Chrysanten, Roeiers*
* 1990 - Constantijn Huygenspriis foar syn hiele oeuvre
Reedriden op de Olympyske Winterspullen

**[[Reedriden]]** is in sport dy't al fan de earste edysje fan de Olympyske Winterspullen ôf op it Olympyske programma stiet.

## Skiednis
It reedriden op de Olympyske Winterspullen foar de manlju hat plak sûnt de earste edysje fan de Winterspullen; it waard hâlden yn 1924. De riden ôfstannen wiene de 500 meter, de 1500 meter, de 5000 meter en de 10.000 meter. Tidens dy earste edysje waarden der oer alles medaljes wûn dêrnei ferdwûn it ûnderdiel fan it Olympyske programma. De 1000 meter is by de spullen fan 1976 op it programma kaam. 

Foar de froulju stie it reedriden foar it earst op it programma ûnder de Olympyske Winterspullen fan 1932 as demonstraasje, der diene allinne Amerikaanske en Kanadeeske rydsters mei. Der waard in 500 meter, 1000 meter en 1500 meter ferriden. By de spullen 1960 yn Skwa Valley Stie it riden foar de froulju foar it earst offisjeel op it programma. By de spullen fan 1960 waard ek foar it earst de 3.000 meter ferriden. De 5.000 meter waard by de Spullen fan 1988 yn Kelgery yntrodusearre.

Sûnt de Winterspullen fan 2006 in Turyn stiet ek de ploege-êfterfolging op it programma. De Froulju ride seis rûntsjes en de manlju acht. Yn 2018 kaam de massastart derby op it programma 

## Dissipline
### Manlju

### Froulju

## Medaljespegel
De top-10 fan lannen dy't by it reedriden medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen.
Bywurke oant en mei 2022.

bywurke yn 2023

## Sjoch ek
* Prikslydzjen op de Paralympyske Winterspullen
Reedriden op de Olympyske Winterspullen 2010

De XXIe Olympyske Winterspullen waarden fan 12 oant en mei 28 febrewaris 2010 hâlden yn Vancouver, yn Kanada.
It reedriden hie plak yn de *Richmond Olympic Oval*.

## Ferkearde wiksel
Sven Kramer waard diskwalifiseare op de 10 km trochdat hy ferkeard wiksele op twingende oanwizing fan Gerard Kemkers, hij ried de wedstriid út (mei in extra binnenbocht in stee fan in bûtenbocht) yn in tiid fan 12.54,50.

## Utslaggen
#### 500 meter

#### 1000 meter

#### 1500 m

#### 3 km

#### 5 km

#### 10 km

## Utslaggen Fryske dielnimmers Reedriden 2010
Reedriden op de Olympyske Winterspullen 2006

De **[[Olympyske Winterspullen 2006]]**, ek wol de XXe Olympiade neamd, waarden yn **[[2006]]** hâlden yn de Italjaanske stêd Turyn fan 10 oant en mei 26 febrewaris.
It reedriden hie plak yn it *Oval Lingotto*.

## Utslaggen
#### 500 meter

#### 1000 meter

#### 1500 m

#### 3 km

#### 5 km

#### 10 km

#### Ploegenêfterfolching

## Medaljespegel
De top-8 fan lannen dy't by it reedriden medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 2006.

## Útslaggen Fryske dielnimmers Reedriden 2006
Reedriden op de Olympyske Winterspullen 2002

De **[[Olympyske Winterspullen 2002]]**, ek wol de XIXe Olympiade neamd, waarden yn **[[2002]]** hâlden yn de Amerikaanske stêd Salt Lake City fan 8 oant en mei 24 febrewaris.
It reedriden hie plak yn de *Utah Olympic Oval*.

## Utslaggen
#### 500 meter

#### 1000 meter

#### 1500 m

#### 3 km

#### 5 km

#### 10 km

## Medaljespegel
De top-6 fan lannen dy't by it reedriden medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 2002.

## Utslaggen Fryske dielnimmers Reedriden 2002
Reedriden op de Olympyske Winterspullen 1998

De **[[Olympyske Winterspullen 1998]]**, ek wol de XVIIIe Olympiade neamd, waarden yn **[[1998]]** hâlden yn de Japanske stêd Nagano fan 7 oant en mei 22 febrewaris.
It reedriden hie plak yn de *M-Wave*.

## Utslaggen
#### 500 meter

#### 1000 meter

#### 1500 m

#### 3 km

#### 5 km

#### 10 km

## Medaljespegel
De top-7 fan lannen dy't by it reedriden medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 1998.

## Útslaggen Fryske dielnimmers Reedriden 1998

## Sjoch ek
* Prikslydzjen op de Paralympyske Winterspullen 1998
Reedriden op de Olympyske Winterspullen 1992

De **[[Olympyske Winterspullen 1992]]**, ek wol de **XVIe Olympiade** neamd, waarden yn **[[1992]]** hâlden yn it Frânske Tignes-Albertville fan 8 oant en mei 23 febrewaris.
It reedriden wie yn it *L'anneau de vitess*. De iisbaan is hjoed-de-dei yn gebrûk as atletyk stadion.

## Utslaggen
#### 500 meter

#### 1000 meter

#### 1500 m

#### 3 km

#### 5 km

#### 10 km

## Medaljespegel
De top-8 fan lannen dy't by it reedriden medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1992.

## Utslaggen Fryske dielnimmers Reedriden 1992
Reedriden op de Olympyske Winterspullen 1988

De **[[Olympyske Winterspullen 1988]]**, ek wol de **XVe Olympiade** neamd, waarden yn **[[1988]]** hâlden yn it Kanadeeske Calgary fan 13 oant en mei 28 febrewaris.  
It reedriden hie plak yn it *Olympic Oval*. It wie de earste akkommodaasje foar it reedriden dat binnendoar wie. De iisbaan fan Calgary is noch altyd ien fan de rapste iisbanen yn de wrâld.

## Utslaggen
#### 500 meter

#### 1000 meter

#### 1500 m

#### 3 km

#### 5 km

#### 10 km

## Medaljespegel
De top-7 fan lannen dy't by it reedriden medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1988.

## Utslaggen Fryske dielnimmers Reedriden 1988

## Sjoch ek
* Prikslydzjen op de Paralympyske Winterspullen 1988
Neša Paripović

**Neša Paripović** (Belgrado, 1942) is in Servysk keunstner. Hy wurdt beskôge as in foaroanman fan konseptuele keunst yn Servje (doe noch part fan it eardere Joegoslaavje) yn de jierren 70. Hy wie fan 1971 oant 1976 troud mei keunstnaresse Marina Abramović, dy't koartlyn ûnder mear noch te sjen wie yn Jay-Z syn *Picasso live art performance*.
Reedriden op de Olympyske Winterspullen 1984

De **[[Olympyske Winterspullen 1984]]**, ek wol de XIVe Olympiade neamd, waarden yn **[[1984]]** yn Sarajevo,  Joegoslaavje hâlden. Dat wie fan 8 oant en mei 19 febrewaris.

It reedriden hie plak yn de *Zetra Ice Rink*. 

## Utslaggen
#### 500 meter

#### 1000 meter

#### 1500 m

#### 3 km

#### 5 km

#### 10 km

## Medaljespegel
De top-6 fan lannen dy't by it reedriden medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1984.

## Útslaggen Fryske dielnimmers Reedriden 1984

## Sjoch ek
* Prikslydzjen op de Paralympyske Winterspullen 1984
The Narrative

De **The Narrative** is in rockband út de Feriene Steaten, oprjochte op Long Island yn 2007 troch Jesse Gabriel. De oare bandleden binne Suzie Zeldin en Charlie Seich (2007-2011).

## Diskografy

## Keppelings om utens

*  Offisjeel webstek
Reedriden op de Olympyske Winterspullen 2014

De **[[Olympyske Winterspullen 2014|XXIIe Olympyske Winterspullen]]** waarden fan 7 oant en mei 23 febrewaris 2014 hâlden yn Sotsji, yn Ruslân.
It reedriden hie plak yn de *Adler Arena*.

## Utslaggen
#### 500 meter

#### 1000 meter

#### 1500 m

#### 3 km

#### 5 km

#### 10 km

#### Ploege-efterfolging

## Medaljespegel
De top-7 fan lannen dy't by it reedriden medaljes wûn ha tidens de Olympyske Winterspullen fan 2014.

## Utslaggen Fryske dielnimmers reedriden 2014