open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Martian

"**Martian**", **"The Martian**", "**Martians**" of "**The Martians**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

**Martian*, it Ingelske wurd foar "Marsmantsje"

## Films
*''The Martian'' (film), in Amerikaansk-Britske film út 2015

## Literatuer
*''The Martian'' (roman fan George du Maurier), in 1898
*''The Martian'' (roman fan Andy Weir), in roman fan Andy Weir út 2011
*''The Martians'' (ferhalebondel), in bondel mei koarte ferhalen út 1999 dy't in oanfolling foarmje op 'e *Mars*-trilogy fan Kim Stanley Robinson

## Muzyk
*The Martian (muzikant) (wiere namme: Mike Banks), in Amerikaanske muzykprodusint út Detroit, aktyf sûnt 1987
*The Martians (band), in Skotske band foarme yn 2001

## Oar
*Marvin the Martian, in tekenfilmfiguer út tekenfilms fan Warner Bros. sûnt 1948
Meindert Leerling

**Meindert Leerling** (Heerjansdam, 11 jannewaris 1936 – Bergambacht, 9 maaie 2021) wie in Nederlânske politikus en sjoernalist. Ut namme fan de Reformatorische Politieke Federatie (RPF) wie er fan 1981 oant 1994 lid fan de Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal en teffens fraksjefoarsitter.

## Biografy
### Sjoernalist
Leerling wie oarspronklik sportsjoernalist. Hy wurke fan 1954 oant 1971 as sjef sportredaksje foar de deiblêdekombinaasje it Rotterdammer Kwartet dêr't er ûnder mear fuotbalwedstriden en Olympyske Spullen fersloech en makke dêrnei de oerstap nei de Evangelyske Omrop. Foar dy omrop wie er yn de jierren santich ek as sjoernalist wurksum en fan 1977 ôf as telefyzjeregisseur.
 
### Lid Twadde Keamer
 
Yn 1981 waard Leerling listlûker fan de RPF, in partij dy't seis jier letter oprjochte wie as reäksje op de fúzje fan ARP, CHU en KVP ta CDA. Wat by de ferkiezingen fan 1977 noch net slagge, slagge ûnder lieding fan Leerling wol; de RPF kaam by de ferkiezingen fan 1981 as nije partij mei twa sitten yn de Twadde Keamer. By de Twadde Keamerverkiezingen fan 1982 wie dy útkomst likegoed.

Yn 1985 ûnstie der in konflikt tusken it federaasjebestjoer fan de RPF, Leerling en it Keamerlid Aad Wagenaar. De lêste ferliet de fraksje op 23 april 1985 en gie fierder as Groep Wagenaar. By de ferkiezings fan 1986 en dy fan 1989 wie Leerling op 'en nij listlûker. Mei't de RPF mar ien sit helje koe wie yn dy perioade in ienmansfraksje.
By syn ôfskied fan de Keamer yn 1994 waard er ta Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw beneamd. Leerling waard troch mei- en tsjinstanners yn de Keamer priizge om syn grutte ynset. Leerling waard as listlûker en fraksjefoarsitter opfolge troch Leen van Dijke.

### Nei de Twadde Keamer
Nei it ferlitten fan de Keamer hie Leerling noch advisearjende funksjes yn de RPF en de KristenUny, wie er manager fan it Holland-Koor en fan 2003 oant 2008 organisearre er solidariteitsreizen nei Israël fan de stichting Christenen voor Israël yn Nijkerk. Fan 2009 oant 2012 organisearre Leerling oriïntaasjereizen nei Israël.

Meindert Leerling wie foarsitter fan de ChristenUnie-kiesferiening yn syn wenplak Bergambacht oant 23 april 2008. Dêrmei kaam syn politike wurk ta in ein. Yn 2014 makke Leerling buorkundich dat hy en Wagenaar harren konflikt bylein hiene.

### Persoanlik libben
Leerling wie lid fan de Nederlânsk Herfoarme Tsjerke (dy't yn 2004 troch fúzje opgie yn de Protestantske Tsjerke yn Nederlân (PKN) en dêryn lid fan it Gereformeerde Bond. Hy troude yn 1961 en waard heit fan trije bern. Syn earste frou stoar yn 1999. Twa jier letter troude er fannijs. Yn novimber 2015 krige er ûnder in kongres fan de ChristenUnie in harsensblieding. Hy rekke dêrtroch iensidich ferlamme. Meindert Leerling ferstoar yn 2021 yn de âldens fan 85 jier.
Lambertus van Gog

**Lambertus Thomas van Gog** (Amsterdam, 8 oktober 1916 - 1986) wie in Nederlânske oarlochsmisdiediger. Yn 'e mande mei Daniel Bernard fermoarde er op 18 oktober 1943 de Nederlânske skriuwer A.M. de Jong. Dat wie ien fan de Silbertannemoarden. 

Nei de oarloch flechte er nei Spanje, mar waard dêr yn 1948 oanholden en oerdroegen oan Nederlân..

Bernard waard op 31 desimber 1949 troch it Amsterdamsk Bysûnder Gerjochtshof feroardield ta in straf fan 20 jier foar dy moard. De eask wie libbenslang. Dy straf waard yn kassaasje hanthavene yn oktober 1950. Yn 1985 waard er betiid frijlitten út de finzenis om reden fan sûnens en yn 1986 kaam er te ferstjerren.
Frans Timmermans (politikus)

**Franciscus Cornelis Gerardus Maria (Frans) Timmermans** (Maastricht, 6 maaie 1961) is in Nederlânske politikus, diplomaat en fan 1 desimber 2019 oant 22 augustus 2023 Eurokommissaris en teffens de earste fisefoarsitter fan de kommissy-Von der Leyen.

Hy wie amtner yn diplomatyke tsjinst fan Nederlân fan 1987 oant 1998, dêrnei waard er polityk aktyf.

Timmermans wie fan 5 novimber 2012 oant 17 oktober 2014 minister fan Bûtenlânske Saken yn it kabinet-Rutte II. Earder wie er fan 2007 oant 2010 steatssekretaris fan Jeropeeske Saken (BuSa) yn it kabinet-Balkenende IV. Fan 1998 oant 2007 en fan 2010 oant 2012 wie Timmermans út namme fan de Partij fan de Arbeid lid fan de Tweede Kamer. 
Yn 2023 en 2025 wie er listlûker foar GrienLinks-PvdA. Nei de ferkiezingen fan 2025 lúts er him werom as partijlieder fan Grienlinks-PVDA.
China National Space Administration

**China National Space Administration** (Ingelsk foar "Sineesk Nasjonaal Bestjoer foar de Romtefeart"), ornaris ôfkoarte ta **CNSA**, is de offisjele ynternasjonaal brûkte namme fan 'e nasjonale romtefeartorganisaasje fan 'e Folksrepublyk Sina. De namme yn it Sineesk is 国家航天局 (ferienfâldige Sineeske karakters) of 國家航天局 (tradisjonele Sineeske karakters); pinyin-transliteraasje: *Guójiā Hángtiān Jú*; letterlike betsjutting: "Nasjonaal Romtefeartburo". De CNSA waard yn 1993 oprjochte. It haadkertier is fêstige yn Peking.

## Skiednis
De CNSA ûntstie yn 1993, doe't it eardere Sineesk Ministearje fan Romtefeartyndustry opspjalten waard yn twa nije organisaasjes (de oare wie de China Aerospace Corporation, CASC). Fan dat stuit ôf waard it belied oangeande romtefeart makke troch de CNSA en útfierd troch de CASC. Dat bliek in ûnbefredigjende regeling te wêzen, mei't de opspjalting fral op papier bestie en de beide organisaasjes yn 'e praktyk fierhinne itselde personiel en deselde fasiliteiten omfetten.

Sadwaande folge yn 1998 in nije reorganisaasje, wêrby't de CASC fierder opspjalten waard yn in stikmannich lytsere steatsbedriuwen. It liket de bedoeling west te hawwen om 'e wenstige sitewaasje yn 'e Westerske wrâld nei te bearen, wêrby't de oerheid militêre kontrakten útbesteget oan partikuliere bedriuwen. It is ûndúdlik hoe goed sa'n systeem funksjonearret as ek de bedriuwen dy't de kontrakten krije winliken eigendom fan 'e oerheid binne.

In hichtepunt yn 'e skiednis fan 'e CNSA wie de lansearring, op 15&nbsp;oktober 2003, fan 'e *[[Shenzou&nbsp;5]]*, it earste Sineeske bemanne romteskip.

## Bestjoer
It haadkertier fan 'e CNSA is fêstige yn it Haidian-distrikt fan 'e Sineeske haadstêd Peking. De organisaasje ressortearret ûnder de State Administration for Science, Technology and Industry for National Defence (SASTIND), in buro fan it Sineesk Ministearje fan Yndustry en Ynformaasjetechnology. It haad fan 'e CNSA wurdt beneamd troch de Steatsried fan 'e Folksrepublyk Sina.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e CNSA
Mr. Popper's Penguins

*''Mr. Popper's Penguins'' (boek), in berneboek fan Richard en Florence Atwater út 1938
*''Mr. Popper's Penguins'' (film), in Amerikaanske film út 2011, basearre op dat boek
Ynternasjonaal Filmfestival fan Rome

It **Ynternasjonaal Filmfestival fan Rome** (Italjaansk: *Festival Internazionale del Film di Roma*) is in filmfestival dat elts jier yn oktober yn 'e Italjaanske haadstêd Rome holden wurdt. Hoewol't it evenemint himsels oanpriizget as it Ynternasjonaal Filmfestival fan Rome hjit it eins formeel it Filmfeest fan Rome (*Festa del Cinema di Roma*). 

## Beskriuwing
It Ynternasjonaal Filmfestival fan Rome waard foar it earst organisearre yn 2006. Nettsjinsteande dy relative jonkheid is it troch de wichtigens fan 'e gaststêd Rome en de grutte ekonomyske ynvestearrings dy't deryn dien binne, yn dy koarte tiid útwoeksen ta ien fan 'e mear foaroansteande filmfestivals fan Jeropa. Yn Itaalje docht it inkeld ûnder foar it Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje. It Ynternasjonaal Filmfestival fan Rome toant films út Itaalje, Jeropa en fan oer de hiele wrâld, wêrby't it sawol giet om fiksje as om dokumintêres.

## Seksjes
*Cinema d'Oggi: in seleksje fan films fan jonge oankommende of al súksesfolle regisseurs
*Gala: in seleksje fan 'e wichtichste films fan it jier
*Mondo Genere: in seleksje fan films fan oer de hiele wrâld, dy't ta ferskillende sjenres hearre
*Prospettive Italia: in seksje dy't bedoeld is om 'e nije trends yn 'e Italjaanske sinema foar it fuotljocht te bringen
*Alice nella Città: in seleksje fan bernefilms, ferdield yn twa subseksjes, foar ûnder en boppe de tolve jier

## Prizen
De folgjende prizen wurde op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Rome útrikt:
*priis foar bêste film
*priis foar bêste akteur
*priis foar bêste aktrise
*spesjale priis fan 'e sjuery
*IMAIE-aktearpriis
*BNL publykspriis foar de seksje *Gala*
*publykspriis foar de seksje *Cinema d'Oggi*
*publykspriis foar de seksje *Mondo Genere*
*publykspriis foar de Italjaanske sinema (fiksje)
*publykspriis foar de Italjaanske sinema (dokumintêres)

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan it Ynternasjonaal Filmfestival fan Rome
Blue Lagoon

"**Blue Lagoon**" of "**The Blue Lagoon**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

**blue lagoon*, it Ingelske wurd foar "blauwe lagune"

## Geografy
*Blue Lagoon (Wales), in ûnderstrûpt stiengat by Abereiddy, yn Wales
*Blue Lagoon Bay, in baai oan kust fan it eilân Comino, yn Malta
*Blue Lagoon Reservoir of Ward's Reservoir, in opfangboezem yn Lancashire, yn noardwestlik Ingelân
*Blue Lagoon Island, in eilân yn 'e Bahama's
*Pleatslik Natoerreservaat Blue Lagoon, in natoergebiet by Milton Keynes, yn Ingelân
*Nasjonaal Park Blue Lagoon, in natoergebiet yn Sambia
*Blue Lagoon Business Park, in wyk fan Miami súdlik fan 'e Ynternasjonale Lofthaven Miami
*Stiengat fan Harpur Hill, yn Derbyshire, yn Ingelân, pleatslik bekend as de Blue Lagoon

## Films
*''The Blue Lagoon'' (film út 1923), in Súdafrikaanske stomme film út 1923 op basis fan 'e roman (mei Molly Adair en Dick Cruickshanks)
*''The Blue Lagoon'' (film út 1949), in Britske film út 1949 op basis fan 'e roman (mei Jean Simmons en Donald Houston)
*''The Blue Lagoon'' (film út 1980), in Amerikaanske film út 1980 (mei Brooke Shields en Christopher Atkins), in remake fan 'e film út 1949
**[[Return to the Blue Lagoon]]*, in Amerikaanske film út 1991, in ferfolch op 'e film út 1980
**[[Blue Lagoon: The Awakening]]*, in Amerikaanske tillefyzjefilm út 2012

## Literatuer
*''The Blue Lagoon'' (roman), in roman fan Henry De Vere Stacpoole út 1908

## Oar
*blue lagoon (cocktail), in cocktail
*The Blue Lagoon (restaurant), in restaurant yn it ferdivedaasjepark Disneyland Parys
*Blue Lagoon Waterpark, in binnendoar-swimparadys yn Pembrokeshire, yn Wales
Underskie tusken blau en grien

It **ûnderskie tusken blau en grien** is yn 'e measte moderne Jeropeeske talen oer it algemien hiel dúdlik, mar yn in protte net-Westerske talen binne de begripen "blau" en "grien" ko-leksifisearre, d.w.s. dêr wurde se beflapt ûnder ien term. Der besteane dan dus gjin aparte wurden foar "blau" en "grien", mar ien inkele term foar "blau/grien". Soks is bgl. it gefal yn it Japansk, wêryn't fan âlds it wurd *ao* (haadwurd) of *aoi* (eigenskipswurd) ferwiist nei sawol blau as grien. Der bestiet yn it Japansk wol in apart wurdt foar grien, *midori*, mar dat is in resinte fernijing. 

In soartgelikense sitewaasje bestiet yn û.m. it Koreaansk, it Tibetaansk en it Fjetnameesk. Yn oare talen komt it foar dat it wurd foar "blau" ek "griis" of "swart" betsjutte kin, wylst it wurd foar "grien" ek "giel" betsjutte kin. Yn in taalkundich ûndersyk nei kleurnammen troch Brent Berlin en Paul Kay, dat yn 1969 publisearre waard ûnder de titel *Basic Color Terms: Their Universality and Evolution*, waard steld dat in taal pas nammen foar de kleuren brún, pears, rôze, oranje en griis ûntwikkelje kin nei't der ûnderskie makke is tusken blau en grien.
Stoom

**Stoom** of **steam** is in aggregaasjetastân fan wetter (yn de gasfaze). Faak wurdt de dize fan wetter (H2O) stoom of steam neamd: de lytse dripkes wetter dy't bygelyks boppe in fluittsjettel te sjen binne. Echte stoom (wetterdamp) is lykwols net te sjen.
Siebe Torensma

**Siebe/Sybe Torensma** (Gruttegast, 10 septimber 1926 – Dronten, 28 oktober 2016) wie in Nederlânske politikus út namme fan de VVD.

Hy wie in soan fan Dirk Torensma, amtner by de gemeentesekretary fan Gruttegast ear't er yn 1935 boargemaster fan Ezinge waard en letter ek boargemaster fan Menameradiel. 
Siebe Torensma studearre rjochten oan de Ryksuniversiteit Grins. By de Jierbeurs yn Utert wie er direksjesiktaris en fan mids 1969 ôf oan hast fiif jier direkteur algemiene organisaasje. Dêrneist wie er aktyf yn de lokale polityk. Sa wie er fan 1970 oant 1982 lid fan de gemeenteried fan Utert en fan 1974 oant 1978 hat er dêr wethâlder west. Yn maaie 1982 waard Torensma de boargemaster fan de gemeente Mearum wat er oant syn pinsjoenearring yn 1991 bliuwe soe. 

Torensma stoar ein 2016 yn de âldens fan 90 jier.
Wiarda (De Súdlannen)

**Wiarda** is in buorskip en wyk yn it suden fan de stêd Ljouwert. De wyk is sels gjin doarp, mar is in wenwyk dy't yn de foarm fan in doarp boud waard, en leit besúdeasten it doarp Goutum. De wyk is part fan de gruttere wyk De Súdlannen.

Mei de bou fan Wiarda waard yn 2015/2016 úteinset, en wie dêrmei de tredde buorskip fan De Súdlannen. It is in wetterryk wykdoarp. Wiarda waard neamd nei de Wiarda State, dy't oant de 19e iuw ien fan de grutste steatlike huzen yn Fryslân wie, en dy't doe ûnder Goutum foel.
Jabikswâlde

**Jabikswâlde** of **Goutum-Súd** is in buorskip en wykdoarp yn de gemeente Ljouwert.  It leit benoarden it wykdoarp Techum en leit njonken de wyk De Súdlannen. Jabikswâlde is sels net in doarp, mar in wenwyk dat yn de foarm fan in doarp boud waard.

Jabikswâlde wie part fan it útwreidingsplan *De Zuidlanden* fan Ljouwert, mar is de iennige fan de nijboude buorskippen dy't net ûnder de stêd Ljouwert falt, mar ûnder it doarp Goutum. Dêrom wurdt de buorskip ek wol "Goutum-Súd" neamd. It plan foar Jabikswâlde krige mei ophâld te krijen fanwegen in beropsproseduere tsjin it bestimmingsplan. De Rie fan Steat hie oanjûn dat der gjin wenten boud wurde mochten yn in straal fan 100 meter fan it krematoarium *Goutum*. Yn 2010 waard de grûn reemake foar it bouwen en yn 2011 waarden de earste wenten boud. Jabikswâlde leit tusken Techum en Goutum yn en it plan befettet likernôch 240 wenten en in multyfunksjoneel sintrum (soarchynstelling mei foarsjennings dy't der by hearre) fan *Zorgpartners Friesland*.

Oan de râne fan de buorskip stiet de biogassintrale *Eco Zathe*.

## Jabikspaad
De eastlike rûte fan it Jabikspaad, de Fryske *Camino de Santiago*, rint troch Goutum en de wyk Jabikswâlde. It Jabikspaad is 130 kilometer lang en rint fan Sint-Jabik nei Hasselt.
Foksepark-Helicon

**Foksepark-Helicon** is in wyk yn de stêd Ljouwert en hat  (, boarne: CBS). 

De wyk bestiet út trije buerten: Fokseparkwyk, Helicon en Harnzerfeart-Noard.


RM519823 RM519824 RM519825 Leeuwarden - Engelsestraat.jpg|Huzen Ingelskestrjitte
20190419 Westerpark3 Leeuwarden.jpg|Westerpark
Dominicus kerk Leeuwarden.jpg|De wyk mei de Sint-Dominikustsjerke
Flight

"**Flight**" of "**The Flight**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

**flight*, it Ingelske wurd foar "flecht" (yn 'e betsjutting fan "fleanen" en "útnaaien")

## Films
*''Flight'' (film út 1929), in Amerikaanske film út 1929
*''Flight'' (film út 2009), de ynternasjonale namme foar in Súdkoreaanske film út 2009
*''Flight'' (film út 2012), in Amerikaanske film út 2012
**The Flight*, de ynternasjonale namme foar de Russyske film *[[Beg (film út 1970)|Beg]]* út 1970

## Literatuer
*''Flight'' (koart ferhaal fan John Steinbeck), in koart ferhaal fan John Steinbeck út 1938
*''Flight'' (koart ferhaal fan Doris Lessing), in koart ferhaal fan Doris Lessing út 1957
*''Flight'' (roman fan Sherman Alexie), in roman fan Sherman Alexie út 2007
*''Flight'' (roman fan Olga Tokarczuk), in roman fan Olga Tokarczuk út 2017

## Muzyk
### Bands
*The Flight (band), in Ingelsk duo dat muzyk makket foar films, tillefyzje en fideospultsjes
### Albums
*''Flight'' (album fan Thorgeir Stubø), in album fan Thorgeir Stubø út 1988
*''Flight'' (album fan Building 429), in album fan Building 429 út 2002
*''Flight'' (album fan Cesium 137), in album fan Cesium 137 út 2008
*''Flight'' (album fan Windsor Airlift), in album fan Windsor Airlift út 2010
**[[The Flight (Lux)]]*, in EP fan Edge of Dawn út 2005
### Lieten
*''Flight'' (liet fan A Certain Ratio), in liet fan A Certain Ratio út 1979
*''Flight'' (liet fan Lifehouse), in liet fan Lifehouse út 2014
### Oar
*''Flight'' (opera), in opera fan Jonathan Dove út 1998

## Oar
*flight (cricket), in term út 'e cricketsport
*Flight (hynder) (1940-1953), in Australysk racehynder
*''Flight'' (stripalbum), in stripalbum fan Kazu Kibuishi út 2005
*''Flight'' (tillefyzjesearje), in Amerikaanske tillefyzjesearje út 1958
*''Flight'' (tydskrift), in Britsk moanneblêd
**[[Microsoft Flight]]*, in fideospultsje/simulaasje
Westerpark (Ljouwert)

It **Westerpark** is in stedspark yn de stêd Ljouwert en leit yn de Fokseparkwyk/Westerparkwyk. It park wurdt yn de folksmûle ek wol "Foksepark(je)" neamd. De namme komt fan de eigener fan de eardere mûne *It Laam*, Hermanus Albertus Vosman (1862-1922). It park wurdt oan de eastkant begrinzge troch de Westersingel, oan de súdkant troch de Fonteinstrjitte, oan de westkant troch de Westerparkstrjitte en oan de noardkant de Mûnestrjitte.

Yn 1872 waard troch de gemeente in drinkwetterfiver oanlein. De grûn fan de fiver waard troch túnarsjitekt Gerrit Vlaskamp brûkt om ôfrinnendehellings te meitsjen foar in park yn lânskipstyl. Yn 1926 waard it park fannijs ynrjochte.

Foar tsien Joadske slachtoffers út Ljouwert yn de Twadde Wrâldkriich, waard op snein 28 april 2019 yn it park in ynformaasjepaniel ûntbleate.


20190419 Westerpark2 Leeuwarden.jpg
20190419 Westerpark1 Leeuwarden.jpg
Vossepark.jpeg
Skieringen

**Skieringen** is in buert yn de stêd Ljouwert en falt ûnder de wyk Heechterp-Skieringen. Oant 2018 wie Skieringen part fan de wyk Skieringen-De Sintrale. De Sintrale beslacht it yndustryterrein fan FrieslandCampina.

De buert hat likernôch 1800 ynwenners.

De buert waard lânlik bekend, mank mei de njonkenlizzende buert Heechterp, as Heechterp-Skieringen, as in efterstânswyk, neamd op de list fan de 40 wiken fan Vogelaar.
Himpens/Tearns-Suderbuorren

**Himpens/Tearns-Suderbuorren** is in wyk yn it súdeasten fan de stêd Ljouwert. De wyk hat  ynwenners (, boarne: CBS).

De wyk bestiet út trije buerten:

* Himpens/Tearns, twa doarpen
* Bûtengebiet Himpens
* Suderbuorren

De wyk leit besuden it Van Harinxmakanaal, foar it grutste part bewesten de Drachtsterwei en oan de noardkant fan de Wâldwei mei it Akwadukt Langdeel. Yn de noardeasthoeke leit in Pitch & Putt-baan. In de wyk lizze de twa lytse markes Tearnzer Wielen en Himpenzer Wielen.


Himpens-Tearns, Martinustsjerke.jpg|De Martinustsjerke fan Himpens
Himpens-Tearns, boerestee oan de Skoalledyk.jpg|In pleats
Kunst op terp.JPG|Keunst op de terp, Suderbuorren
Van Harinxmakanaal Leeuwarden.jpg|It Van Harinxmakanaal mei oan de rjochterkant Suderbuorren
Jan Vroom jr.

**Jan Vroom jr.**  (Haren, 6 augustus 1893 – Glimmen, 5 maart 1958) wie in Nederlânske tún- en lânskipsarsjitekt.

## Libben en wurk
Vroom wie de fjirde generaasje yn in famylje fan túnarsjitekten; hy wie in soan fan Jan Vroom sr.. Hy gie nei de Gerard Adriaan van Swieten Tuinbouwschool yn Frederiksoard. Yn 1911, krekt 18 jier âld, naam er it wurk fan syn heit dy't blyn wurden wie oer. 

Under de Earste Wrâldoarloch wurke er oan syn earste grutte opdracht, it ûntwerpen fan in tún foar it Rykskranksinnigegesticht yn Medemblik. Dêrtroch waard er lanlik bekend en waard er yn de jierren tweintich en tritich frege foar de oanlis fan tunen by ferskate psychiatryske ynstellingen lykas it Noarder Sanatoarium yn Súdlaren, *Groot Bronswijk* yn Wagenborgen en *De Hooge Riet* yn Ermelo. Yn 1939 begûn er in eigen kwekerij yn Glimmen, om net langer ôfhinklik te wêzen foar de oanfier fan planten troch oaren. Vroom die ek restauraasjes, bygelyks it Van Heutszpark yn Coevorden, dat yn 1900 troch syn heit oanlein wie en yn 1915 troch Leonard Springer útwreide wie. 

Vroom stoar yn de âldens fan 64 jier. Hy waard beïerdige op *De Eshof* yn Haren. 

## Famylje
De fersetsman Jan Vroom, dy't by Woeste Hoeve eksekutearre waard wie in neef fan him.

## Wurk (in kar)

*1915 oanlis tún en ‘’Lariksbosk’’ foar filla *De Lariks*, Assen
*om 1935 oanlis tún foar Noardersanatoarium, Súdlaren
*1938 oanlis begraafplak *De Stille Hof*, Hoogezand
*1940-1949 oanlis begraafplak Selwerderhof, Grins tegearre mei L.W. Copijn
*1942 oanlis Julianapark yn Ljouwert
*1943 oanlis tún foar filla 'De Dilcht' yn Haren
*1944 restauraasje fan it Noarderbegraafplak, Assen
*1945 feroaringen yn it Folkspark, Ynskedee yn 'e mande mei Tj.H. Koning

## Keppeling om utens
* Yn de Collectie TUiN en foar in part tagonklik fia de Databank TUiN binne alle bewarre bleaune ûntwerpen fan de túnarchitektefamylje Vroom by Biblioteek Wageningen University & Research centre ûnderbrocht.
Julianapark (Ljouwert)

**Julianapark** is in buert en in stedspark yn de stêd Ljouwert en falt ûnder de wyk Huzum-West.

It Julianapark, neamd nei prinsesse Juliana, waard yn 1941/1942 oanlein nei in ûntwerp fan túnarsjitekt Jan Vroom. Yn 2012 waard der yn de fiver it keunstwurk *Reade paraplu* pleatst. It is in fontein fan Xandra de Vries en Walter Baas. It park is sûnt 2013 in gemeentlik monumint (nr. 338). It park wurdt oan de súdkant begrinzge troch de Julianaleane, yn it súdwesten troch de Kuriostsjerke, oan de westkant troch de Hobbemastrjitte, oan de noardkant troch de Vincent van Goghstrjitte,en oan de eastkant troch de Pieter Lastmanstrjitte.
Niepokalanów

**Niepokalanów** is in roomsk-katolyk kleaster yn Teresin op 42 km. westlik fan Warsjau, Poalen. It kleaster is yn 1927 stifte troch de Fransiskaan Maksimiliaan Kolbe, dy't yn 1982 hillichferklearre waard troch paus Jehannes Paulus II.

## Skiednis
Yn 1927 joegen prins Jan Drucki-Lubecki en grevinne Maria Antonina Krasinski in stik grûn yn de omkriten fan Warsjau oan Maksimiliaan Kolbe om dêr in nij kleaster te stiftsjen, dat letter de namme Niepokalanów krige. Yn de hjerst fan itselde jier waarden de earste houten barakken boud en de wijing fan it nije kleaster wie op 7 desimber 1927.

It kleaster waard bewenne troch de minderbruorren en njonken in seminaarje hie it ek noch in frijwillige brânwar. It waard in wichtich missysintrum troch it útstjoeren fan radioprogramma's en it distribuearjen fan geastlike lektuer. Yn de jierren 1930 stifte pater Maksimiliaan in gelikense mienskip yn it Japanske Nagasaki, dat de namme "Mugenzai no Sono" krige.      

It kleaster waard al gau grutter en flak foar de Twadde Wrâldkriich wie it kleaster it grutste fan 'e wrâld, dêr't in mienskip fan 760 muontsen wenne. Ien fan de kranten, de "Ridder fan de Unbesmodske", hie alle moannen in oplage fan 750.000 eksimplaren.     

## Twadde Wrâldkriich
Yn de Twadde Wrâldkriich soarge it kleaster foar skûlplakken foar soldaten en flechtlings sûnder te sjen nei nasjonaliteit of godstsjinst. Sa waarden likernôch 1.500-2.000 joaden út it westlike diel fan Poalen troch it kleaster oan in skûlplak holpen. Yn 1941 waard pater Maksimiliaan mei oare Fransiskaanske bruorren troch de Gestapo arrestearre. Pater Maksimiliaan ferstoar noch itselde jier yn Auschwitz. Yn jannewaris 1945 waarden by swiere bombardeminten op Niepokalanów seis muontsen deade, oaren rekke ferwûne en in soad gebouwen waarden ferneatige.    

## Tsjintwurdich
Nei de kriich waard de printerij op 'e nij iepene en ek de "Ridder fan de Unbesmodske" fûn syn wei wer nei de lêzers. Yn 1948-1954 waard in nije kleastertsjerke boud, dy't sûnt 1980 de status draacht fan basilica minor. De tsjerke en it kleaster krigen op 18 juny 1983 by syn reis nei Poalen besite fan paus Jehannes Paulus II. Dêrmei krige Niepokalanów ek namme bûten Poalen. De paus neamde it kleaster in heldeplak en wurdt tsjintwurdich troch in soad pylgers besocht.

Ta de gebouwen heart ek it Museum fan Maksimiliaan, dat yn 1998 ûnstie, en in âlde houten kapel út 1929, ien fan de earste gebouwen.

## Keppeling om utens
*  Side fan it kleaster
Finansiering

**Finansiering** is it beskikber stellen fan jildlike helpboarnen foar in program, projekt of oar ferlet, ornaris yn 'e foarm fan in liening mei rinte, mar soms ek yn ruil foar in beskaat persintaazje fan 'e ferwachte winst. Soks kin dien wurde troch in bank, in oare finansjele ynstelling of in partikulier. In foarbyld fan in oare finansjele ynstelling is in finansieringsmaatskippij. Dat is in ûndernimming dy't him der spesifyk op taleit om oan oare bedriuwen of soms oan persoanen finansiering te ferskaffen.

Der besteane ferskate foarmen fan finansiering:
*ûndernimmingsfinansiering is it foarsjen yn it ferlet fan finansiering fan bedriuwen.
**skipsfinansiering is in foarbyld fan ûndernimmingsfinansiering, dy't troch rederijen brûkt wurdt om 'e bou of oanskaf fan in nij skip fan te beteljen.
*oerheidsfinansiering is de wize dêr't in oerheid op foarsjocht yn syn eigen ferlet fan jildlike middels.
*stúdzjefinansiering is it foarsjen yn it ferlet fan jild dat studinten hawwe om harren stúdzjekosten fan te beteljen.
*crowdfunding is in foarm fan finansiering wêrby't it fermogen dêr't ferlet fan is, byinoar brocht wurdt fia in soartemint digitale kollekte op it ynternet, dêr't in grut tal partikulieren in yn 'e regel lyts bedrach oan bydrage.
Klimaks

(fan it Grykske κλῖμαξ, *klimax*, dat "trep" of "ljedder" betsjut)

*klimaks (narratology), it punt fan 'e heechste spanning en dramatyk yn in ferheljend wurk 
*klimaks (seksualiteit), in orgasme
*klimaks (stylfiguer), it opinoar folgjen fan almar sterkere wurden of útdrukkings
*''Klimaks'' (film), in Noarske dramafilm út 1965
Klimaks (narratology)

De **klimaks**, fan it Grykske κλῖμαξ (*klimax*), dat "trep" of "ljedder" betsjut, ek wol **hichtepunt** of **kearpunt** neamd, is yn 'e narratology in ferheljend wurk it punt dat it ferhaal syn grutste spanning en dramatyk berikt. Soks komt benammen foar yn wurken fan fiksje, mar ek ferheljende non-fiksjewurken hawwe faak in klimaks, ek al hat de skriuwer dan net deselde frijheid om 'e foarfallen en de 'plot' fan syn wurk nei eigen goedfinen oan te passen. In teloarstellende klimaks wurdt in antyklimaks neamd.

## Foarbylden
In foarbyld fan in klimaks is de moard op Julius Caesar yn it toanielstik *[[Julius Caesar (toanielstik)|Julius Caesar]]*, fan William Shakespeare. 

In oar foarbyld is it fjochtsjen fan 'e hobbit Frodo Baggins mei it wêzen Gollum om it besit fan 'e Iene Ring op 'e top fan 'e Doemberch yn 'e romantrilogy *[[The Lord of the Rings]]* fan J.R.R. Tolkien. 

Yn in ferheljende non-fiksjebeskriuwing fan 'e Slach by Waterloo soe de klimaks middeis om 17.00&nbsp;oere wêze, doe't de Prusyske troepen fan Blücher op it slachfjild ferskynden en Napoleon in ruteroanfal fan hast 10.000 Frânsen ynsette om te besykjen it Britsk-Nederlânske leger fan Wellington te brekken foar't der in grutte Prusyske oanfal tsjin him beävensearre wurde koe. 

Yn in mop wurdt de klimaks foarme troch de klû.
Huzum-West

**Huzum-West** is in wenwyk yn de stêd Ljouwert en leit bewesten Huzum. De wyk bestiet út de buerten Hollanderwyk, Gerard Doubuert, Julianapark en Jan van Scorelbuert en hat  ynwenners (, boarne: CBS). De wyk wurdt oan de noardkant begrinzge troch it spoar dat nei Stasjon Ljouwert rint, oan de eastkant troch de Skrâns, en oan de súd- en westkant troch de Julianaleane. Beëasten de wyk leit de wyk Huzum-East en besuden leit de wyk Nijlân.


Ljouwert, Kuriostsjerke.jpg|Kuriostsjerke
Leeuwarden, Parkkerk.jpg|Parktsjerke
Rode paraplu.JPG|Julianapark
Antyklimaks

*antyklimaks (narratology), it punt fan 'e heechste spanning en dramatyk yn in ferheljend wurk dat raar ôffalt
*antyklimaks (stylfiguer), it opinoar folgjen fan almar minder sterke wurden of útdrukkings
Nu (groep)

**Nu** wie in Nederlânske keunstnersgroep út Grins.

## Skiednis
*Nu* waard op 3 maart 1959 oprjochte yn Grins. Oanlieding wie in lêzing fan de heechlearaar en keunsthistoarikus Schulte Nordholt by gelegenheid fan it fjirtichjierrich bestean fan keunstnersgroep *[[De Ploeg]]*.
Yn sekere sin wie *Nu* in krityske reaksje op it brekme oan fernijing yn dy tiid fan *De Ploeg*. Bestjoerlik waard *Nu* laat troch saneamde net-wurkjende leden. De keunstners fan de groep hoechden harren net te bekroadzjen om bestjoerlike en organisatoaryske saken. 
Sechtjin keunstners sletten har fuortendaliks by *Nu* oan, ûnder mear de âld-Ploegleden Jan Jordens en Jan van der Zee, dy't dêrfoar al belutsen west wiene by de Grinzer keunstnersgroep Het Narrenschip. Ek in  Martin Tissing en Henri de Wolf sleaten harren by *Nu* oan. Hoewol't de groep fan it begjin ôf oan omtinken krige yn 'e lanlike media ûnderfûne jin op it pleatslike flak in protte tsjinwurking. It bestjoer fan Pictura yn Grins wegere ynearsten alle meiwurking. De doetiidske direkteur fan it Grinzer Museum, W. Jos de Gruyter, ien fan de inisjatyfnimmers ta de oprjochting fan *Nu*, stelde yn 1960 eksposysjeromte yn it museum beskikber, oars wol oars tsjin it sin fan it bestjoer. 
De jierren dêrnei hie de groep ek útstallings yn Pictura. Yn 1969 krige de groep in tentoanstelling ûnder de namme *Wad Nu* yn it Grinzer Museum. Ek bûten Grins waard yn dy jierren eksposearre, ûnder mear yn de Princessehof yn Ljouwert. De groep foel yn de rin fan de jierren dêrnei stadichoan út inoar.

## Bibliografy
* Jansen, Mariëtta *Opkomst en ondergang van kunstenaarsgroep NU* yn: Ploeg jaarboek, 2008, s. 62 t/m 75
* Gruyter, W. Jos de *Kunstenaarsgroep "Nu"*, útjouwer Grinzer Museum, 1960
Het Narrenschip (keunstnerskollektyf)

***Het Narrenschip*** wie in Nederlânsk keunstnerskollektyf.

## Skiednis
'Het Narrenschip' waard op 7 april 1950 oprjochte yn Grins troch sân keunstners as tsjinwicht foar de behâldende mentaliteit en de net sa aktive hâlding fan keunstnersgroep *[[De Ploeg]]* yn de jierren nei de oarloch. De namme *het Narrenschip* wie oan de iene kant in ferwizing nei de útjeften dy't Hendrik Werkman yn de oarlochsjierren fersoarge ûnder de namme *De Blauwe Schuit*, mar ek in ferwizing nei de Dadabeweging. De leden neamden harsels krektas de dadaïsten "narren".

De oprjochters wiene de Ploegleden Jan Jordens, Jan Altink, Jan van der Zee en Ekke Kleima en de skilders Piet Snel, Abe Kuipers en Coen Schilt, dy't har' eigen eksposysjes hâlde woene yn de fan de gemeente Grins oan De Ploeg beskikber stelde romte yn it Prinsehof. Sadree't dúdlik waard dat in nije feriening oprjochte wie, waarden de fjouwer Ploegleden skorst. Jordens, Altink en Van der Zee seine mei-inoar har lidmaatskip op. Altink kaam nei in skoftke wer werom nei De Ploeg. Ta de keunstners dy't har by de groep oansletten wie ûnder oaren Wobbe Alkema, dy't him yn 1951 oanmeld hie as lid fan De Ploeg mar rillegau wer opsei en yn 1952 lid waard fan it Narrenschip. De tentoanstellingen waarden fan 1950 ôf yn 'e regel yn Galery De Mangelgang oan de Lage der A holden, in galery dêr't in protte Grinzer keunstners harren earste útstalling hiene  en harren karriêre begûnnen.

De groep liet him, yn wikseljende gearstalling, yn mar ek bûten de provinsje Grinslân sjen; begjin 1951 eksposearren fiif leden fan de groep, Jordens, Van der Zee, Kleima, Gau en Schilt, yn it Princessehof yn Ljouwert en yn Het Huis van Looy yn Haarlim. Yn 1956 waard der eksposearre yn de Dútske stêd Aurich.

Troch in tekoart oan organisatoarysk talint foel de groep stadichoan útinoar en waard yn 1957 opheft. Opfolgers wiene de feriening *Groep '57* en yn 1959 de keunstnersgroep NU. 'Het Narrenschip' soarge foar in nij artistyk klimaat yn Grins 

## Literatuer
* "Jan Jordens", tentoanstellingskatalogus Grinzer Museum (2006), s. 44-45
* Cees Hofsteenge en Caspar Wechgelaer: "Jan Gerrit Jordens, leven en werken" Benjamin & Partners, Grins (1994), s. 81-82
* H.W. van Os: "Wobbe Alkema en de Groninger schilderkunst", Wolters-Noordhoff en Bouma's Boekhuis Groningen (1978)
Steaftsjerke fan Vang

De **Steaftsjerke fan Vang** is in tsjerkegebou yn it Poalske Sileezje. De tsjerke is oarspronklik ôfkomstich út it Noarske doarp Vang en waard yn 1841 kocht troch kening Freark Willem IV fan Prusen. Ynearsten waard de tsjerke nei Stettin (Szczecin) brocht, dêrnei nei Berlyn en lang om let nei Sileezje, dêr't de tsjerke yn 1844 opboud waard foar de lutherske gemeente fan Krummhübel (tsjintwurdich Karpacz). De tsjerke waard oarspronklik boud tsjin it ein fan de 12e iuw of it begjin fan de 13e iuw.

## Skiednis

De tsjerke waard om de iuwwikseling fan de 12e nei de 13e iuw boud yn Vang yn it suden fan Noarwegen. It is ien fan de likernôch 1.000 Noarske steaftsjerken dy't ea boud binne en de tsjerke wurdt beskôge as de âldste houten tsjerke dy't yn Poalen stiet.

Yn de 19e iuw waard de tsjerke te lyts foar de befolking fan Vang. De gemeente woe dêr in nije tsjerke bouwe en de âlde tsjerke waard foar it lêst op 9 april 1840 brûkt. De âlde tsjerke waard oankocht troch de Noarske skilder Jan Krystian Dahl mei it doel om de tsjerke yn Oslo yn in park wer op te bouwen, mar dat plan mislearre. Dahl wenne yn dy tiid yn Dresden en hy wist de prusyske kening Freark Willem IV oer te heljen om de tsjerke foar 427 mark oan te keapjen. Yn 1841 waard de tsjerke ôfbrutsen en yn dielen nei Dútslân brocht, dêr't it gebou op it Pfaueninsel yn Berlyn wer opboud wurde soe. Ynearsten waard de tsjerke ferfierd nei Stettin en dêrnei fierder nei it Keninklik Museum yn Berlyn, mar in freondinne fan de kening, grevinne Friederike von Reden út Buchwald (Bukowiec) helle de kening oer om de tsjerke nei Sileezje nei Krummhübel yn it Reuzeberchtme te bringen, dêr't de lutherkse mienskip gjin tsjerkegebou hie. Op 2 augustus 1842 waard troch Freark Willem IV de earste stien lein en op 28 july 1844 koe de tsjerke yn oanwêzigens fan de kening iepene wurde. 

De tsjerke is boud sûnder spikers te brûken en alle ferbinings binne makke mei houten ferbinings. It ynterieur fan de tsjerke is fersierd mei oarspronklike dekoraasjes en houtsnijwurk. De romp fan de tsjerke is neffens de restauraasjeideeën fan de 19e iuw oars útwreide. De frijsteande graniten klokketoer is in nij ûntwerp fan de arsjitekt Friedrich August Stüler. Yn de 18,6 meter hege toer hingje trije klokken.

Nei de ferdriuwing fan de Dútske befolking út Sileezje waard de tsjerke oernommen troch in lytse Poalske lutherske gemeente. Njonken Poalske tsjinsten fine fan maaie oant septimber op alle sneinen ek Dútsktalige tsjinsten plak.

Njonken de tsjerke stiet de pastoary mei it tsjerklik sintrum en op it eardere plak fan in monumint foar de fallen soldaten yn de Earste Wrâldkriich stiet tsjintwurdich in modern houten byld fan de opwekke Lazarus. Ek is der in saak dêr't minsken oantinkens keapje kinne.
Sudden Impact

**sudden impact*, it Ingelske wurd foar "hommelse botsing" of "hommelse ynslach"
*Sudden Impact (filmstudio), in Amerikaanske pornografyske filmstudio
*Sudden Impact! Entertainment Company, in Amerikaanske toanielproduksjemaatskippij
*''Sudden Impact'' (film), in Amerikaanske film út 1983, it fjirde diel út 'e *Dirty Harry*-searje
*''Sudden Impact'' (tillefyzjesearje), in Australyske dokumintêresearje út 2008
***, in mixed martial arts-fideospultsje út 2004
Antyklimaks (narratology)

De **antyklimaks**, fan it Grykske κλῖμαξ (*klimax*), dat "trep" of "ljedder" betsjut en it foarheaksel *anti-* dat "tsjin" betsjut, is yn in ferheljend wurk in sitewaasje yn in plot wêrby't in probleem dat dreech oplosber liket, oplost wurdt troch wat triviaals. It punt wannear't it ferhaal syn grutste spanning en dramatyk berikke moatte soe, komt op dy manear narratologysk sjoen net út 'e ferve. Dat liedt by de lêzer, sjogger of harker (ôfhinklik fan it medium) oer it algemien ta teloarstelling, om't de klimaks fan in ferheljend wurk wat is dêr't men nei útsjocht.

## Foarbylden
In foarbyld fan in antyklimaks soe de ferneatiging fan in swierbewekke fasiliteit wêze kinne, dêr't avansearre technology, in protte fjoerwapens, in yngewikkeld plan en de gearwurking fan 'e haadpersoanen foar nedich heart te wêzen. It kin lykwols ek berikt wurde troch in skjinmakker dy't útglidet op in wiete flier en by fersin in reade knop yndrukt dêr't "selsferneatigingsmeganisme" op stiet.

In besteand foarbyld fan wat rûnom as in  antyklimaks beskôge wurdt, komt foar yn 'e science fiction-film *[[The War of the Worlds]]*, dêr't middenmank de gaos fan in ferovering fan 'e Ierde troch bûtenierdske wêzens de fijân ferslein wurdt troch it meast ûnferwachte organisme: it firus dat ferkâldenens feroarsaket.

In fêste foarm fan 'e antyklimaks is de saneamde *[[deus ex machina]]*, dy't foar it earst yn Aldgrykske trageedzjes foarkaam en betocht waard troch de toanielskriuwer Aiskylos. Dêrby wurdt it ferhaal, as it syn hichtepunt berikt, binnenkrongen troch in ynfloed fan bûtenôf (oarspronklik altyd in god), dy't hielendal neat mei it ferhaal út te stean hat en it sintrale probleem sûnder swierrichheden oplost.
Fie Werkman

**Sophia Gerharda (Fie) Werkman** (Grins, 28 oktober 1915 - dêre, 8 novimber 2002) wie in Nederlânske keunstner.

## Libben en wurk
Werkman wie de jongste dochter fan de drukker en keunstner Hendrik Werkman en dy syn earste frou Jansje Cremer. Yn 1943 troude se mei Siep van den Berg, mei wa't hja fjouwer bern krige. Sy giene lykwols út inoar en Van den Berg ferhuze yn 1954 nei Amsterdam.

Yn de jierren 50 iepene Werkman in atelier foar bern yn har went yn Grins. As keunstner wie se autodidakt, se tekene, mar waard benammen bekend as kollaazjekeunstner. Sy ûntwikkele dêrfoar in eigen technyk wêrby't se op stof tekene mei lapen, dy't yn drukinket dipt wiene. Sy knipte dêr figueren en foarmen út, dy't hja wer oaninoar naaide. Se wurke op de grins fan abstrakte en de figurative keunst. 

Yn de jierren 60 sleat Werkman har oan by de Grinzer keunstnersgroep 'Groep Nu', dêr't ûnder oaren Henri de Wolf en Edu Waskowsky lid fan wiene. Yn 1968 waard har wurk ûnderskieden mei de *Priis fan de stêd Parys* by in salon foar froulike byldzjende keunstners. Yn 1987 publisearre Werkman in boek oer har heit.

## Publikaasjes
* 1979 *Tekeningen*. Grins, eigen behear
* 1987 *Herinneringen aan mijn vader Hendrik Nicolaas Werkman*. Grins: Egbert Forsten
* 1996 *Schetsen 1970-1990. Tekeningen 1996*. Grins: Egbert Forsten
;oer Fie Werkman
* , *Voetsporen- Fie Werkman en haar vader H.N. Werkman* (monografy)

## Keppeling om utens
*  Wiidweidige biografy mei literatueropjefte by resources.huygens.knaw.nl
Ynternasjonaal Filmfestival fan Dallas

It **Ynternasjonaal Filmfestival fan Dallas** (Ingelsk: *Dallas International Film Festival*), soms ôfkoarte ta **DIFF**, is in filmfestival dat elts jier yn maart en april holden wurdt yn Dallas, yn 'e Amerikaanske steat Teksas. 

It evenemint wurdt organisearre troch de Dallas Film Society, dy't oprjochte waard yn 2006. De earste edysje fûn plak yn 2007, doe noch ûnder de namme Ynternasjonaal AFI-Filmfestival fan Dallas (AFI Dallas International Film Festival), sponsore troch it Amerikaansk Filmynstitút (AFI). De hjoeddeistige namme naam it evenemint oan yn 2010. 

Op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Dallas wurde de Star Awards útrikt, wêrfan't de namme ferwiisd nei sawol de 'Iensume Stjer' op 'e flagge fan Teksas (dat dêrom wol de *Lone Star State* neamd wurdt) as nei de stjerren fan 'e filmyndustry.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan it Ynternasjonaal Filmfestival fan Dallas
The Searchers

*''The Searchers'' (roman), in westernroman fan Alan Le May út 1954
*''The Searchers'' (film), in Amerikaanske film út 1956 mei John Wayne
*The Searchers (band), in Britske band ûntstien yn 'e 1960-er jierren
*''The Searchers'' (album), in album fan The Searchers út 1979
*''The Searchers'' (tillefyzjesearje), de ynternasjonale namme foar in Iraanske plysjesearje út 2009
*''The Searchers'' (strip), in stripalbum publisearre troch Caliber Comics
Sitaat

In **sitaat** (fan it Latynske *citatus*, in grammatikale ferbûging fan *citare*, dat "bewege litte" betsjut) is in letterlike utering fan immen, dy't troch in oar oanhelle wurdt. Dêrby kin it gean om in fraze, sin of hiele passaazje dy't immen sprutsen of skreaun hat. As it sitaat sels sprutsen wurdt, sil it markearre wurde troch in tiidwurd dat oanjout dat it in sitaat is: 
:Jan sei: "Ferrek mar, ik doch it net." 
As it sitaat skreaun wurdt, kin folstien wurde mei it pleatsen fan 'e oangeande tekst tusken klammerkes (better bekend ûnder de hollanistyske oantsjutting oanhellingstekens): 
:Jan: "Ferrek mar, ik doch it net." 
Sitearjen (it dwaan fan in sitaat) ferskilt fan parafrazearjen. Dat lêste is nammentlik it yn eigen wurden werjaan fan ideeën of útspraken fan oaren:
:Jan ferhipte it om it te dwaan.
Dit bringt oan 'e harker of lêzer krekt itselde boadskip oer, dus it idee wurdt hanthavene, mar de foarm is oars. It oernimmen fan sitaten út oarmans (skreaune) wurk sûnder dúdlik oan te jaan dat it om in sitaat giet, hjit plagiaat. As by plagiaat auteursrjocht skeind wurdt, wat net altyd it gefal is, giet it om in strafber feit. It rjocht om út oarmans wurk te sitearjen (ynsafier't dúdlik oanjûn wurdt dat it om in sitaat giet en wêr't dat sitaat wei komt), hjit it sitaatrjocht. Dat rjocht is yn Nederlân fêstlein yn kêst&nbsp;15a fan 'e Auteurswet.

Inkele foarbylden fan bekende sitaten fan bekende persoanen binne:
*"*Alles sal reg kommen.*" (Paul Kruger)
*"*L'état, c'est moi.*" (Loadewyk XIV fan Frankryk)
*"*A date which will live in infamy.*" (Franklin D. Roosevelt)
*"*Houston, we have a problem.*" (astronaut Jack Swigert, apokryf)
*"*I am not a crook.*" (Richard Nixon)
*"*Ich bin ein Berliner!*" (John F. Kennedy)
*"*It's a small step for a man, but a giant leap for mankind.*" (Neil Armstrong)
*"*Maak 't kort.*" (Johan van Oldenbarnevelt)
*"*Mr. Gorbachev, tear down this wall!*" (Ronald Reagan)
*"*Walk softly, but carry a big stick.*" (Theodore Roosevelt)

Inkele foarbylden fan bekende sitaten út literêre wurken en films binne:
*"*Alas, poor Yorick! I knew him well.*" (*[[Hamlet]]* fan William Shakespeare)
*"*Buurman, wat doet u nu?*" (Tatjana Šimić yn *[[Flodder (film)|Flodder]]*)
*"*Call me Ishmael.*" (*[[Moby-Dick (roman)|Moby-Dick]]* fan Herman Melville)
*"*Go ahead, make my day.*" (Clint Eastwood yn *[[Sudden Impact (film)|Sudden Impact]]*)
*"*I sense a disturbance in the Force.*" (sir Alec Guinness yn *[[Star Wars (film)|Star Wars]]*)
*"*I'll be back.*" (Arnold Schwarzenegger yn *[[The Terminator]]* en hast alle films dy't er sûnt makke hat)
*"*We'll always have Paris.*" (Humphrey Bogart yn *[[Casablanca (film)|Casablanca]]*)
*"*Yippee-ki-yay, motherfucker!*" (Bruce Willis yn *[[Die Hard (film)|Die Hard]]*)
George Cattermole

**George Cattermole** (Dickleburgh, ûnder Diss yn Norfolk, 10 augustus 1800 - 24 july 1868) wie in Britsk skilder en yllustrator. Hy wie in freon fan de skriuwer Charles Dickens en in protte oare skriuwers en keunstners. Syn wurk bestiet foar it meastepart út akwarellen.

## Libben en wurk
Doe't er 14 jier wie gie er oan it wurk as arsjitekturaal en topografysk tekener foar de antikêr John Britton. Dêrnei wurke er mei oan ûntwerpen fan gravueres foar de yn dy tiid o sa populêre jierboeken. Dêrnei lei er him ta op akwarellearjen en waard yn 1822 assosearre lid fan de *Royal Watercolour Society* en yn 1833 folweardig lid. Yn 1850 luts er him werom út it aktive ferbân mei dy feriening en begûn er mei oaljeferve te skilderjen. Cattermole syn meast fruchbere perioade wie tusken 1833 en 1850. Op de wrâldtentoanstelling fan Parys yn 1855  ûntfong er ien fan de fiif gouden medaljes fan de earste klasse dy't oan Britske skilders takend waarden. Teffens waard syn wurk ûnderskieden yn Amsterdam en yn België. Ta syn meast wichtige wurken hearre *The Murder of the Bishop of Liege*, *The Armourer relating the Story of the Sword*, *The Assassination of the Regent Murray by Hamilton of Bothwellhaugh*, en (yn oaljeferve) *A Terrible Secret*.

Hy wurke in soad foar útjouwers en yllustrearre de *Cathedral Antiquities of England* fan John Britton, de *Waverley Novels* (fan Sir Walter Scott), it *Historical Annual* fan syn broer Richard Cattermole (syn sênes út de oarloggen fan de Cavaliers en de Roundheads yn dy rige behearre ta syn bêste wurk) en noch in protte oare wurken. Cattermole spesjalisearre him yn it útbyldzjen fan tafrelen fan ridderlikheid, midsiuwen en yn it generaal fan de romantyske kanten fan it ferline.

Cattermole waard beïerdige op it West Norwood begraafplak yn Londen.

## Galery

File:"Caves at Karli," a steel engraving from the 1850's, with modern hand coloring.jpg|*Caves at Karli*
File:'The grave of little Nell' by George Cattermole.jpg|*The grave of little Nel*
File:Battle of Hopton Heath.png|*Battle of Hopton Heath*
File:Cattermole - Watermill, Westmoreland.jpg|*Watermill, Westmoreland*
File:Wanderings and excursions in North Wales (1836) (14777053592).jpg|*Wanderings and excursions in North Wales* (1836) 		


## Fierder lêze
*  *Charles Dickens and his original illustrators* (Ohio State University Press, 1980), haadstik 5, s. 125 en fierder.

## Keppelingen om utens
*Biografy (Victorian web)
*Works by Cattermole (Tate gallery, Londen)
*Wurk fan Cattermole (Scholars' resource)
*Portret fan Cattermole (National Portrait Gallery, Londen)
South by Southwest

**South by Southwest** (Ingelsk foar: *Súd- by Súdwest*), offisjeel ôfkoarte ta **SxSW**, is in elts jier yn mids maart plakfinende gearklûntering fan ferskate parallel organisearre eveneminten yn Austin, de haadstêd fan 'e Amerikaanske steat Teksas. Dêrby giet it om in filmfestival, in muzykfestival, in konvinsje anneks fakbeurs op it mêd fan ynteraktive media en in konvinsje oer ûnderwiiskundige ynnovaasje. Yn 2017 duorre it filmfestival njoggen dagen, it muzykfestival sân dagen, de ynteraktive konvinsje fiif dagen en hiele evenemint yn totaal tsien dagen.

South by Southwest waard yn 1987 oprjochte troch Roland Swenson, Louis Jay Meyers, Louis Black en Nick Barbaro. It evenemint wurdt tsjinwurdich organisearre troch SxSW, LLC. Dat bedriuw beävensearret ek ferskate oare konvinsjes, wêrûnder SxSW V2V yn Las Vegas, en muzykfestivals, lykas (yn it ferline) North by Northwest yn Portland (Oregon), North by Northeast yn Toronto en West by Southwest yn Tucson (Arizona). South by Southwest is tige wichtich foar Austin, mei't it evenemint yn 2016 nei skatting $325&nbsp;miljoen yn 'e pleatslike ekonomy pompte troch de útjeften fan 'e besikers dy't derop ôfkamen.

It muzykfestival fan South by Southwest is wijd oan elektroanyske muzyk en rockmuzyk. It is it grutste muzykfestival fan syn soarte yn 'e wrâld, mei't de line-up yn 2014 út mear as 2.000 artysten en bands bestie. Yn 2018 wiene der 161.000 besikers. It filmfestival fan South by Southwest leit him benammen ta op it bieden fan in poadium oan nij talint en ynnovaasje op it mêd fan film. Der wurde sawol spylfilms, koarte films as dokumintêres fertoand. Yn 2015 bea it filmfestival in program mei 150 spylfilms en lange dokumintêres en 106 koarte films en dokumintêres. Ek nije tillefyzjesearjes kinne op it filmfestival fan South by Southwest yntrodusearre wurde. Yn 2019 hie it filmfestival 73.000 besikers.

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan South by Southwest
Lieuwenburgseam

De **Lieuwenburgseam** (*Lieuwenburgzoom*) is in stedspark midden yn de wyk Kammingabuorren yn de stêd Ljouwert. It park leit tusken in tal basisskoallen oan de Idzerdastins en de sintrale fiskfiver.

De wyk Kammingabuorren ûntstie yn de 1980-er jierren as griene nijbouwyk oan de eastkant fan Ljouwert. It is in wyk mei in soad jonge hûshâldings út ferskate lagen fan de maatskippij. It park ûntstie as sintraal belibbenssintrum fan de wyk en ferbyn jong en âld meiïnoar. Sa binne der feskate boartersfjilden, in klimheuvel, mei earder in útsjochtoer, klimark ensafuorthinne.

Yn 2018 waard it park fannijs ynrjochte mei in fuotbalfjild, kuorbalfjild, in half pipe foar skaters. De skoallen meitsje op boartersdagen ek gebrûk fan it park.

Ek binne der keunstwurken, sa as bygelyks de *Porta Futura*, ynspirearre op in âld amfiteater, dy't oan it wetter ûnder oan de boartersklimheuvel stiet.

It park waard oant oktober 2023 offisjeus *Kroanenbergerpark* (*Kronenbergerpark*) neamd.