open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Spoar fan Dimter nei Almelo

}

|}
|}
It **spoar fan Dimter nei Almelo** is in spoarwei yn Oerisel, mei in langte fan 38,5 km. De spoarwei wie ree yn 1888. De line is oanlein troch de Keninglike Nederlandsche Locaalspoorweg-Maatschappij, ynearsten as lokaalspoarwei. Letter naam de rûte Apeldoarn - Deventer - Almelo de rol fan trochgeande ferbining nei it easten oer fan de steatsline D. Tusken Wierden en Almelo rint de trajekt tegearre mei de yn 1881 oanleine spoar fan Swol nei Almelo.

## Stasjons en gebouwen
*(kursyf: earder stasjon)*
Stasjon Dimter Colmschate

**Stasjon Dimter Colmschate** (**Dvc**) is in spoarweistasjon yn de stêd Dimter yn de provinsje Oerisel en waard iepene yn 1988 oan it spoar fan Dimter nei Almelo, sa'n 700 meter westlik fan it hjoeddeiske stasjon. It stasjon waard yn 1933 sletten en it stasjonsgebou in Standerttype KNLS 3<sup>e</sup> klasse ûntwurpen troch Karel Hendrik van Brederode waard yn 1938 sloopt, mar op 29 maaie 1989 waard it stasjon op krekt wat oar plak fannijs iepene, en krige doe de namme stasjon Dimter Colmschate. It stasjonsgebou is in typyske foarstêdhalte mei wachtromte en loket, ûntwurpen troch de arsjitekt Hans Bak. Yn it neijier fan 2017 is it twadde stasjonsgebou sloopt om romte te meitsjen foar in ûndertrochgong. Oan de súdkant is yn desimber 2018 boppe de nije ûndertrochgong in grutte stasjonskap pleatst en op 10 july 2019 is it fernijde stasjon offisjeel yn gebrûk naam.

## Treinferbinings
Wijhe

**Wijhe**  is in doarp en eardere gemeente yn de Nederlânske provinsje Oerisel, yn de gemeente Olst-Wijhe. It doarp Olst hat 8.305 ynwenners (2023) en is it haadplak fan de gemeente.

## Skiednis
De earste skriftlike fermelding fan Wijhe datearret út it jier 960 as *"Wie"*, dat tige wierskynlik tsjut op in hillichdom. Oant 1 jannewaris 2001 wie Wijhe in selsstannige gemeente. Op dy datum waarden de doetiidske gemeenten Wijhe en Olst opheft en gearfoege ûnder de namme Olst. Ein maart 2002 waard de namme fan dizze gemeente wizige yn Olst-Wijhe.

## Ferkear en ferfier
Wijhe leit oan de rivier de Isel. Fan de Feluwe ôf is Wijhe fia it plakje Vorchten berikber mei in fearpont *"Het Wijhese Veer"*. Wije is ek berikber fia de N337 en fierder is der in treinstasjon, stasjon Wijhe oan de Steatsline A.


20140723 Toren kerk Wijhe.jpg|*Toer fan de herfoarme tsjerke fan Wijhe (2015)*
HUA-165022-Gezicht op het S.S.-station Wijhe te Wijhe.jpg|*[[Stasjon Wijhe]] (1912)*
Wijhese Molen 3.JPG|*Nôtmole [[De Wijhese Molen]] (2009)*
Nijenhuis.jpg|*[[Nijenhuis|Bûten Nijenhuis]] (2010)*
Wijhe De Gelder IJskelder.JPG|*[[Iiskelder]] fan bûten De Gelder (2013)*
Wijhe-stationsweg-232490.jpg|*Wetterskipshûs oan 'e Stationsweg (2023)*
Olst

**Olst**  is in doarp en eardere gemeente yn de Nederlânske provinsje Oerisel, yn de gemeente Olst-Wijhe. It doarp Olst hat 8.305 ynwenners (2023).

## Skiednis
De earste skriftlike fermelding is yn 947 ûnder de namme *Holsto*. Keizer Otto I befêstiget it kleaster Essen dan yn it besit fan ûnder oare hoven te Olst, Archem en Yrthe.

Fanwegen de Kâlde Kriich waard yn Olst, op it bûten De Haere, in wichtich ûnderdiel fan de Iselliny boud, mei in ôfsinbere daam yn de rivier en in slûs yn de rivierdyk. Ek leine der oer in grut gebiet ferspraat bunkers foar militêr ferbliuw en ferdigening. Dizze wurken wiene ûnderdiel fan in plan om in eventuele Russyske ynvaazje tsjin te hâlden troch de hiele Iseldelling ûnder wetter te setten.
Oant 2001 wie Olst it haadplak fan de gemeente mei deselde namme.

## Ferkear en ferfier
Olst leit oan de rivier de Isel. Fia it westen is Olst berikber fia de fearpont Olsterveer. Olst is ek berikber fia de N337 en fierder is der in treinstasjon, stasjon Olst oan de Steatsline A.


Olst, de Nederlands Hervormde kerk RM31437 IMG 2011 2018-04-07 11.26.jpg|*Herfoarme Tsjerke fan Olst (2011)*
2023-02-21 Station Olst perronsporen 2+3 (3).jpg|*[[Stasjon Olst]] (2023)*
Huis De Haere.JPG|*[[De Haere|Bûten De Haere]] (2004)*
2006 Boerderij De Roze Olst.jpg|*Pleats "De Roze" oan de Rijksstraatweg (2006)*
IJssellinie Olst Ingegraven Sherman Ram tank hoek Rijksstraatweg - Kletterstraat.JPG|*[[Iselliny]] by Olst (2013)*
Bökkers Mölle 4.JPG|*Nôtmole [[Bökkers Mölle]] (2009)*
Reade ibis

De **reade ibis** (*Eudocimus ruber*) is in fûgelsoarte út it skaai *Eudocimus* út de famylje wylpreagerfûgels (*Threskiornithidae*). De reade ibis is ien fan 'e twa nasjonale fûgels fan Trinidad en Tobago. 

## Beskriuwing

De reade ibis hat in oranjeread fearrekleed mei op bûtenste haadslachpinnen swart op it ein fan 'e fearren en in lange, kromme snaffel. Mantsjes en wyfkes hawwe itselde fearrekleed. De fûgels binne 56 oant 86 sm lang en 775 oant 925 gram swier en se ha in spanwiidte fan 56 sm. Mantsjes binne wat grutter as wyfkes. De poaten binne rôze, mar de snaffel is rôze oant somtiden swarteftich. 

Juvenilen binne griis, brún en wyt fan kleur. As de fûgel âlder wurdt produsearret it iten fan reade skaaldieren de reade kleur fan 'e fearren. De feroaring fan kleur begjint as se oan 'e twadde kear yn 'e rude binne. Se wurde dan oer in tiidrek fan likernôch twa jier hieltiten reader. 

De reade ibis is de iennige waadfûgel fan 'e wrâld mei sa'n reade kleur. Yn it wyld wurde reade ibissen likernôch 16 jier en yn finzenskip 20 jier âld.   

## Fersprieding
De fûgels komme yn it kustgebiet fan it noarden en westen fan Súd-Amearika foar, benammen fan Kolombia oant noardeastlik Brazylje, en op guon eilannen yn 'e Kariben. Bûten de briedtiid binne se ek mear yn it lân te finen. It biotoop bestiet út mangrovebosken, langunes en rivieren. De fûgel wurdt somtiden ek yn 'e Feriene Steaten sjoen, mar dat binne yn 'e regel fûgels dy't út diereparken ôfkomstich binne. 

De heechste konsintraasjes reade ibissen binne yn 'e greidflakes fan 'e Llanos yn it west fan Fenezuëla en it easten fan Kolombia te finen. Dy fruchtbere krite fier fan 'e oantaasting troch it minskdom biedt de fûgels in feilich hinnekommen. 

## Gedrach
De fûgels binne sosjaal, briede yn grutte koloanjes fan somtiden wol 1000 fûgels en ha net in soad plak nedich. Se fine harren iten op 'e taast troch mei de snaffel yn 'e drits te stekken en hinne en wer te swyljen troch it wetter. It fretten bestiet foar it measte út wetterynsekten, krabben, garnalen en wringeleazen. Troch it iten fan skaaldieren nimt de fûgel in soad astaxanthine yn, in kleurstof dêr't de soarte syn reade kleur oan te tankjen hat. As de fûgels net it natuerlike iten krije, ferlize se harren reade kleur. 

In pearke bliuwt faak in libben trou oan inoar en boud it nêst yn mangrovebeammen. Der wurde twa of trije fealgriene aaien mei wat brún lein, dy't nei 23 dagen útbret wurde. 

## Status
De IUCN rûst de totale populaasje op 100.000 oant 150.000 fûgels en klassifisearret de fûgel as net bedrige.
Stasjon Holten

**Stasjon Holten** (**Hon**)  is in spoarweistasjon  yn it doarp Holten yn de gemeente Rijssen-Holten yn de provinsje Oerisel. It waard iepene yn 1888 oan it spoar fan Dimter nei Almelo. Yn 1938 waard it stasjon sletten, mar yn 1940 waard it stasjon op 1 juny weriepene.

## Gebou
It stasjonsgebou fan Holten is in  Standerttype KNLS 2e klasse, boud yn de jierren tachtich fan de 19e iuw, en fiif fan de fjouwer stasjons dy 't ea fan dit type boud waard. in langrekt gebou fan oardel ferdjipping. Yn it gebou binne in wenning en inkelde lokalen foar de stasjonstsjinst oanwêzich. Om 1920 hinne is it stasjonsgebou mei in heale ferdjipping ferhege. Boppedat krije beide siden in lege oanbou. Oan 'e linkerkant komt in frachtloads mei puntdak. De rjochter oanbou hat in plat dak en is as wenromte bedoeld.

## Treinferbinings
Stasjon Rijssen

**Stasjon Rijssen** (**Rsn**)  is in spoarweistasjon  yn de stêd Rijssen yn de gemeente Rijssen-Holten yn de provinsje Oerisel. It waard iepene yn 1888 oan it spoar fan Dimter nei Almelo. 

## Gebou
It stasjonsgebou fan Rijssen is in  Standerttype KNLS 1e klasse, boud yn de jierren tachtich fan de 19e iuw, en fiif fan de seis stasjons dy 't ea fan dit type boud waard. In gebou mei in heech middenpart en twa koarte fleugels fan oardel ferdjipping heech. Opfallend is dat sawol de foar- as achtergevel identyk binne. De sydfleugels fan it stasjonsgebou binne yn 1912 ferhege wêrtroch't se like heech binne as it middenpart. De lofterfleugel is dêrby ferlein en foarsjoen fan in lytse oanbou foar in frachtromte en útwreiding fan de wachtkeamer.

## Treinferbinings
Wite ibis

De **wite ibis** (*Eudocimus albus*) is in fûgelsoarte út de famylje wylpreagerfûgels (*Threskiornithidae*), dy't yn Noard-, Midden- en Súd-Amearika libbet. De populaasjes fan 'e wite en de besibbe reade ibis oerlaapje inoar yn it easten fan Fenezuëla en kruse dêr ek meiïnoar. Guon ornitologen lykas James Hancock en Jim Kushlan beskôgje de beide soarten as ien inkele soarte.

## Beskriuwing
  
De folwoeksen fûgels ha in wyt fearrekleed mei in read gesicht en in reade snaffel. Lykas de besibbe reade ibis hat de wite ibis op 'e bûtenste haadslachpinnen swarte einen. De lange kromme snaffel is read en syn poaten binne ek read. De iris fan 'e fûgel is ljochtblau.  

Jonge wite ibissen binne brún en hawwe in wite búk. Juvenilen fan 'e wite en de reade ibis binne min fan inoar te ûnderskieden. Somtiden binne de poaten fan 'e reade ibis donkerder.   

## Fersprieding
De wite ibis komt it meast foar yn Florida, dêr't yn ien koloanje wol 30.000 fûgels teld binne. Fierder komt de fûgel yn it hiele Karibyske gebiet, oan de east en westkust fan Meksiko en Midden-Amearika en fierder súdlik oan 'e kust fan Kolombia en Fenezuëla foar. Bûten de briedtiid is de fûgel ek fierder fan 'e kust mear it lân yn te sjen. De wite ibis swalket dan om en wurdt ek fier bûten it wenstige ferspriedingsgebiet yn lytse groepen sjoen. 

## Gedrach
Wite ibissen ite fral lytse wetterdierkes, lykas ynsekten of lytse fiskjes. Yn in grut diel fan syn fesprieding yt de fûgel it leafst rivierkreeften, mar hy kin syn iten oanpasse oan dat wêr't it meast fan is. Mei de lange snaffel giet er yn it wetter op 'e taast nei proaien sûnder se te sjen.

Pearkes binne yn 'e regel monogaam en beide âlders soargje foar de kroast. 

## Status
Neffens Birdlife International wurdt de populaasje fan 'e fûgel op 210.000 oant 360.000 folwoeksen fûgels rûsd (2020) en yn Noard-Amearika nimt it oantal ta. Dêrfandinne stiet de wite ibis op 'e Reade list fan 'e IUCN as net bedrige klassifisearre.
Pentagrampuzel

In **pentagrampuzel** is in puzel dy ’t gebrûk makket fan in pentagram as regelmjittige stjermearhoek.

Rûchwei kinne trije soarten pentagrampuzels ûnderskieden wurde:
* Taalkundige pentagrampuzel
* Rekkenkundige pentagrampuzel
* Meganyske pentagrampuzel. Bygelyks in draaibere kubus as fariant fan de Rubiks kubus of in puzelspul mei in metalen ring.
                
## Taalkundige pentagrampuzel
In taalkundige pentagrampuzel is in fariant fan de anagrampuzel. Der binne puzels mei inkelfâldige pentagrammen, mar ek mei dûbele pentagramfoarmen. Faak steane de letters binnen in dûbelde ring om it pentagram. 
   
Op de úteinen fan elk linestik stiet in letter, dus 10 letters yn totaal. De tsien letters foarmje mei elkoar in anagram fan it oplossingswurd. Dit wurd kin fûn wurde troch fan in bepaalde letter ôf de linen fan it pentagram te folgjen. Dit kin linksom óf rjochtsom dien wurde. Troch by de goede letter te begjinnen wurdt it oplossingswurd fûn.
Dizze puzzelsoarte is al âld. Yn 1887 ferskynde in puzel mei dûbeld pentagram yn it Dútske famyljeblêd *Die Gartenlaube*. De puzel ferskynde ûnder de namme *Druidenfuss* (druïdefoet).

## Rekkenkundige pentagrampuzel

File:Pentagram 1 opgave.jpg|opjefte 1 
File:Pentagram_1_oplossing.jpg|oplossing 1
File:Pentagram_2_opgave.jpg| opjefte 2
File:Pentagram 2 oplossing.jpg|oplossing 2

In rekkenkundige pentagrampuzel bestiet út fiif linestikken dy’t ûnderling kontakt hawwe yn 10 punten. Dizze punten moatte fold wurde mei de getallen 1 o/m 10.  Elke line hat fjouwer getallen dy’t mei elkoar de linesom foarmje. 
De opdrachten kinne ferskillend wêze, bygelyks:
1. Folje de lege sirkels mei getallen sadat de som fan de getallen lâns elke line dezelde wearde hat. Soms binne al in pear sirkels yn it foar ynfold. 
2. It getal binnen de fiif trijehoeken fan de stjer is gelyk oan de som  fan de trije getallen yn de omjouwende sirkel. It getal yn ‘e midden fan de stjer is gelyk oan de som fan de fiif getallen yn de omjouwende sirkels. De getallen yn de sirkels kinne allinnich 0 oant 9 wêze en elk getal mei mar ien kear brûkt wurde. At der al trije sirkels ynfold binne, hoege der noch mar sân oare sifers fûn te wurden.
Omgong fan Spanje foar froulju

De **Omgong fan Spanje** (*[[Spaansk]]: La Vuelta España Femenina*) is in hurdfytswedstryd yn Spanje foar froulju. Hy wurdt yn de maitiid yn etappen troch gâns Spanje fytst.

## Skiednis
De hurdfytskoers fan meardere dagen foar froulju stiet sûnt 2015 op de kalinder en wurdt organisearre troch de *Amaury Sport Organisation*. De koers makket fan 2016 ôf diel út fan de *UCI Women's World Tour*. De earste acht edysjes fûnen tagelyk plak mei de ein fan de Omgong fan Spanje foar manlju. De earste trije jier wie it in iendeiske kritearium op de slotdei fan de Vuelta foar manlju. Dêrnei groeide de wedstriid stadichoan nei in etappekoers fan mear dagen. Fan 2023 ôf is it in Grutte Omgong dy't acht dagen duorret en ferriden wurdt yn maaie.

## Omgong fan Spanje yn sifers

### Winners Reade trui

#### Measte oerwinningen
3x
* Annemiek van Vleuten wûn de Omgong yn 2021, 2022 en 2023

## Fryske Dielnimmers
Omgong fan Spanje foar froulju 2024

De 10e edysje fan de **[[Omgong fan Spanje foar froulju]]** wurd hâlden fan 28 april oant en mei 5 maaie 2024. 

## Dielnimmende ploegen

## Startplak en einstreek
De start wie yn Falinsia De haadstêd fan de provinsje mei deselde namme en fan de autonome mienskip. De einstreek lei yn Valdesquí in skygebiet yn'e Sierra de Guadarrama, dat diel útmakket fan it Kastyljaansk Skiedingsberchtme yn Spanje.

## Etappe-oersjoch

## Klassemintslieders nei eltse etappe
Petpuzel

In **petpuzel** is in taalpuzel mei wurden dy’t faak deselde lingte ha. De yn te foljen wurden besteane út twa helten dy’t oan elkoar 'heakje'.
Petpuzels hawwe wurdpearen dy’t mei elkoar ferbûn binne troch begjin- of einletters. 

## Utlis
De fertikale term SPR út de earste kolom foarmet sawol de wurden SPRAAK as SPRIET. Op deselde manier foarmje de neifolgjende eleminten ek twa wurden (GENIET en GEN-EDE, ensfh.)
De plakken dêr’t wurden oan elkoar ‘heakje’ wurde meastentiids oanjûn mei pylken. 
De puzels binne swierriger op te lossen as de omskriuwings net op folchoarder steane, mar troch elkoar.

### Omskriuwings by de foarbyldpuzel
*taalgebrûk * lange tinne stok * freugde * ferjouwing * docht in hin op aaien * blokje turf * snack * ynsekt * griemdoekje foar lytse bern * in diploma helje * grieme * foarfal * manlju * miede * Nederlânske provinsje * matroas * immen fan adel * doarp boppe Dokkum*

## Namme
De 'petpuzel' waard yn 1973 betocht troch de Poal Witold Lasek ("Szaradzista" 13-14/1973). Hy neamde it op syn Poalsk *Czepka*. Czepka is yn it Poalsk, it Wytrussysk en Russysk it algemiene wurd foar ‘pet’. 
De namme waard lichtwol it meast bekend by Ingelsktaligen as term foar in 19-de iuwske Poalsk holledeksel. Sa ’n holledeksel hat in fjouwerkante boppeside en waard benammen brûkt troch leden fan de Poalske kavalery.

## Bibliografy
*  – *Encyklopedia rozrywek umysłowych*; (2007) 
*  -*Vademecum szaradzisty*, Wydawnictwo Kurpisz Poznań; (1998) 
*  - *Matemadziarstwo 2 czyli krzyżówki i nie tylko*, Wydawnictwo Aksjomat Toruń; (2014)
Stasjon Wierden

**Stasjon Wierden** (**Wdn**)  is in spoarweistasjon yn it doarp Wierden yn de gemeente mei deselde namme yn de provinsje Oerisel. It waard iepene yn 1881 oan it spoar fan Swol nei Almelo, yn 1888 kaam dêr ek noch it spoar fan Dimter nei Almelo by. 

## Gebou
It oarspronklike spoarweistasjon fan Wierden wie in unyk ûntwerp. It lege bouwurk bestie út in relatyf lang stasjonsdiel en in wenning dy't heaks op it spoar stie. De wenning krige in souderferdjipping en in opfallend, oan trije siden mei houtsnijwurk dekorearre, puntdak.

It stasjon waard yn 1965 ferfongen troch in nij gebou bekend as Standerttype Douma fan de hân fan arsjitekt Cees Douma. Nei't yn 1997 de NS it loket foar de kaartferkeap slúte, is it gebou yn gebrûk naam as kafetaria. Koart nei de iuwwiksel is oan de rjochterkant in nij sletten fleugel boud dat oanslút op de besteande bakstiennen muorre. Ek oan de perronkant komt in útbou. Yn 2015 is de gevel oan de strjitkant flink útboud en heucht allinnich de muorre mei keunstwurk oan it oarspronklike ûntwerp fan Cees Douma.

## Treinferbinings
Douglas A-1 Skyraider

De **Douglas A-1 Skyraider** is in Amerikaansk ienpersoans gefjochtsfleantúch dat yn tsjinst wie fan 1946 oant it begjin fan de jierren 1980 en tsjinst die yn de Koreaanske Oarloch en de Fjetnamoarloch. De Skyraider hie in ûngewoan lange karriêre, en bleau oan de frontliny tsjinjen oant fier yn de *Jet Age* (doe 't de measte oanfals- of gefjochtsfleantugen mei sûgermotors ferfongen waarden troch strielfleantugen); dêrtroch waard er troch guon beskôge as in 'anagronisme'.

It tastel waard brûkt troch de United States Navy (USN), it United States Marine Corps (USMC) en de United States Air Force (USAF) en waard ek brûkt troch de British Royal Navy, de Frânske loftmacht, de Republic of Vietnam Air Force (RVNAF) en oaren. It tastel bleau yn Amerikaanske tsjinst oant it begjin fan de jierren 1970.

## Skiednis
Al yn juny 1941 joech de U.S. Navy Douglas de opdracht om in opfolger te ûntwikkeljen foar de Douglas SBD Dauntless dûkbommewerper, omdat de eigentlike opfolger, de Curtiss SB2C Helldiver, tal fan problemen joech. Douglas ûntwikkele doe de twasits Douglas S2D Destroyer, dy 't foar it earst fleach op 8 april 1943. Fanwegen de oarlochsûnderfiningen wiene de easken foar in gefjochtsfleantúch op in fleandekskip lykwols sa feroare dat der mar 28 SB2 D's boud waarden. Uteinlik waard de Skyraider keazen út tal fan opsjes, ûnder oare de de Martin AM Mauler. 

It prototype fan de Douglas A-1 Skyraider makke yn maart 1945 syn earste flecht. It koe in tige grutte wapenlêst meinimme oan eksterne ophingpunten (saneamde *hardpoints*) ûnder de romp en de fleugels. Skyraiders waarden foar it earst ynset yn Koreaanske oarloch. Nettsjinsteande dat doe ek de earste strieljagers yn aksje wiene, hie de Skyraider ferlike mei dy tastellen in grut foardiel: syn swiere bewapening tsjin grûndoelen en de mooglikheid om folle langer yn 'e loft bliuwe te kinnen as in strieljager.

De A-1-searje waard mei grut sukses ynset yn de Fjetnamoarloch. Hy waard brûkt foar it ferlienen fan loftstipe, ferrjochte *Forward Air Control*-taken en operearre ek yn de *Search and Rescue*-rol.

Ek de *Armee de l' Air*, de Frânske loftmacht, wie yn Algerynske Oarloch mei de AD-6 útrist.

Piloaten neamden de Skyraider faak leafkjend *Able Dog* (nei de oantsjutting “AD”), *Spad* (nei de SPAD S.XIII-jagers fan de Amerikaanske AEF yn de Earste Wrâldoarloch) of *Sandy* (nei de radioropnamme fan de A-1 fan de USAF yn de Fjetnamoarloch).

## Technyske feiten

## Keppelingen om utens
*  De offisjele webside fan de Skyraider association
*  Webside eardere US Navy- en USMC-Skyraider-fleanders
Holten

**Holten** (Nedersaksysk: *Hooltn*) is in doarp en eardere gemeente yn de Nederlânske provinsje Oerisel, yn de gemeente Rijssen-Holten. It doarp Holten hat 9.595 ynwenners (2023).

## Lizzing
Holten leit oan de Holterberch oan it suderein fan de Sallânske Heuvelrêch. Westlik lizze de buorskippen Dijkerhoek en Espelo. Oan de eastkant leit, tusken Holten, Markelo en Rijssen, buorskip en natuergebiet De Borkeld yn syn folle lingte en breedte. Súdlik fan it doarp leit de buorskip Beuseberg en de Lookerenk, dy't oergiet yn in beboske heuvel mei de namme Beuseberch *(ek wol "Zuurberch" neamd)*. Benoarden Holten leit it doarp Nijverdal.

## Ferkear en ferfier
Holten is berikber fia de provinsjale diken N332, 344 en 350 en fierder is der in treinstasjon, stasjon Holten oan it Spoar fan Dimter nei Almelo.

## Kultuer en Toerisme
Op de Holterberch leit it Kanadeeske begraafplak Holterberch Op it Kanadeeske begraafplak út de Twadde Wrâldkriich hawwe neist 1355 Kanadezen ek 36 Britten, twa Australiërs en ien Belch harren lêste rêstplak. súdwestlik fan it Kanadeeske begraafplak stiet it *Natuermuseum Holterberch*. It museum bestiet út 11 libbensgrutte diorama's dêr 't mear as 1000 bisten tentoansteld wurde yn harren natuerlike hâlding en omjouwing. It Piterpaad rint troch Holten en oer de Holterberch rint it Marskramerpaad.


Canadian War Cemetery Holten Hoofdingang Close-up.JPG|*[[Kanadeeske begraafplak Holterberch]] (2014)*
Heath near Holterberg on a sunny day.jpg|*[[Holterberch]] (2020)*
Station Holten 2024 - Sander de Jong.jpg|*[[Stasjon Holten]] (2024)*
Holten Pasmanweg 3 Boerderij.jpg|*Saksyske pleats oan de Pasmanweg (2020)*
Former town hall Holten (Q96100984).jpg|*It eardere gemeentehûs fan Holten (2020)*
Holten-landuwerweg-208488.jpg|*Swimbad Twenhaarsveld (2020)*
Taartpuzel

In **taartpuzel** is in wurdpuzel yn de foarm fan in taart. 

De taart is yn taartpunten ferdield. De taalpunten foarmje in wurd dêr’t ien letter fan mist. De ûntbrekkende letter wurdt oanjûn mei in fraachteken. Earst moat útfûn wurde oft it wurd mei de klok mei of tsjin de klok yn lêzen wurde moat. Dêrnei wurdt dúdlik mei hokker letter it wurd begjint. 

Foar taartpuzels wurde meast wurden fan 9 letters brûkt.

## 2 voor 12
De taartpuzel waard bekend troch de Nederlânske telefyzjekwis *Twee voor twaalf*. De ûntbrekkende letter fan de taartpuzel wie ien fan de 12 letters fan de einoplossing. Taartpuzels wurde yn it programma gauris ôfwiksele mei hynstesprongpuzels.Der binne websites om it oplossen fan taartpuzels en hynstesprongpuzels te oefenjen. 
## Wurdtsjillen

Taartpunten binne in ferzje fan it Ingelske Word Wheel (wurdtsjil). By wurdtsjillen stiet ien letter sintraal. Doel is om safolle mooglik jildige wurden te foarmjen. De sintrale letter moat yn elk wurd foarkomme. Boppedat hat elke puzel minstens ien wurd fan 9 letters. Wurden moatte minimaal trije letters lang wêze. Der besteane lykwols in soad ferskillende spulrigels.
Der binne meardere oplosstrategyën. Sa kin bygelyks socht wurde nei anagrammen foarme troch de letters te werskikken) mei de sintrale letter. Of besykje algemiene foarheaksels (bygelyks 'ûn-', 're-') en efterheaksels (bygelyks '-ing', '-en') te finen. Ek kin socht wurde nei besibbe wurden (bygelyks 'kat' - 'katten') of kombinearre koarte wurden om langere wurden te meitsjjen (bygelyks 'sinne' + 'fisk' = 'sinnefisk'). 

### 3D
In fysyk Wurdtsjil waard ûntwurpen yn 1882. Dy papieren puzel hie fjouwer tsjillen (skiven) mei rûnom it hiele alfabet fan A oant Z op elk tsjil. De opdracht wie om tagelyk twa fjouwerletterwurden ûntstean te litten. Dit mocht fan de bûtekant nei binnen of fan binnen nei bûten lêzend. Ien inkel wurd fan fjouwer letters is goed te dwaan, mar twa wurden tagelyk is in grutte útdaging. Der binne nammentlik 17.576 unike posysjes fan fjouwer tsjillen. Der binne mar 353 Ingelske twaletterwurden te meitsjen en noch folle minder trijeletterwurden. Dan is it wol lestich om fjouwerletterwurden tagelyk te finen.
Spoar fan Swol nei Almelo

}

|}
|}
It **spoar fan Swol nei Almelo** is in spoarwei yn Oerisel, mei in langte fan 44,8 km. De spoarwei wie ree yn 1881. De line is oanlein troch de Steat fan de Nederlannen, De spoarline is ûnderdiel fan de tredde steatsoanlis fan spoarwegen yn Nederlân. Yn dy lêste perioade fan grutskalige oanlis fan spoarlinen yn Nederlân waarden benammen regionale spoarweiferbinings oanlein. Tusken Wierden en Almelo rint de trajekt tegearre mei de yn 1888 oanleine spoar fan Dimter nei Almelo. Nei 1917 is it part Wierden - Almelo dûbelsporich makke en yn 1951 is dat part elektrifisearre. Yn 2017 waard ek it stik fan Swol nei Wierden elektrifisearre.

## Stasjons en gebouwen
*(kursyf: earder stasjon)*
Griene ibis

De **griene ibis** (*Mesembrinibis cayennensis*) is in fûgel út de famylje ibissen en leppelbekken (*Threskiornithidae*). It is de iennige soarte yn it skaai *Mesembrinibis*.

## Beskriuwing

De griene ibis is in skoue, middelgrutte fûgel mei koarte poarten en in lange, kromme snaffel. De fûgel is 45 oant 60 sm lang en 700 oant 890 gram swier. Mantsjes en wyfkes binne yn 'e fearren allyk, mar mantsjes binne wat grutter as wyfkes.

Folwoeksen fûgels binne donkergrien oant swart en ha in brûnskleurige oant griene glâns mei yn 'e nekke smaragdgriene fearkes. De fûgels hawwe in neaken griis gesicht, in ljochtgriene oant griisgriene snaffel en poaten fan 'e selde kleur.

Jonge fûgels binne doffer en donkerder fan kleur.

## Fersprieding
De soarte komt fan Hondoeras oant súdeastlik Brazylje en de meast noardeastlike hoeke fan Argentynje foar. Griene ibissen komme dêr yn boskeftige sompen foar en oan rânen fan rivieren en wurde yn 'e regel allinne of yn pearkes sjoen. Yn 'e drûge tiid wol de fûgel wol migrearje.

## Status
Neffens Birdlife International wurdt de populaasje op 50.000 oant 500.000 folwoeksen fûgels rûsd. It ferspriedingsgebiet is grut en ek de populaasje is noch grut genôch. De fûgel hat op de Reade list fan IUCN de status fan 'net bedrige'.
Hadada-ibis

De **hadada-ibis** (*Bostrychia hagedash*) is in fûgelsoarte út 'e famylje ibissen en leppelbekken (*Threskiornithidae*) dy't besuden de Sahara yn Afrika libbet. De namme "hadada" is in onomatopee (klankneibearing) basearre op it lûd dat dizze fûgel makket.

## Beskriuwing

De hadada-ibis is 65 oant 76 sm lang en weecht likernôch 1250 gram. De fûgel is (ôfhinklik fan 'e ûndersoarte) griis oant grien. De snaffel is griis en read en fan 'e snaffel rint oant ûnder it each in opfallende wite streek. De wjukken hawwe in brûnskleurige en pearse glâns. 

De fûgel makket fral by it lemieren fan 'e dei en de skimerjûn in hurd en rau lûd, dat as 'ha-da-ha' giet. Dêrfandinne de namme fan 'e ibis.

## Fersprieding en systematyk
De hadada-ibis komt yn in grut part fan Afrika foar yn in biotoop dat bestiet út bosk oan rivieren en streamkes en wiet gerslân. Fierder is de fûgel op wiete kultuergrûn te sjen. De hadada-ibis siket yn pearkes of lytse groepkes nei wringeleaze dierkes.

De soarte is te ferdielen yn trije ûndersoarten:
* *Bostrychia hagedash nilotica* (Sûdan en Etioopje oant yn it noardwest fan  Kongo-Kinsjasa en Uganda en it noardwest fan  Tanzania)
* *Bostrychia hagedash brevirostris* (Senegal en Kenia oant yn Sambia en it noarden fan  Mozambyk.
* *Bostrychia hagedash hagedash* (súdlik Afrika).

## Status
De hadada-ibis hat in grut ferspriedingsgebiet en nimt nei alle gedachten yn oantal ta. Dêrom stiet de fûgel op 'e Reade list fan 'e IUCN as 'net bedrige' klassifisearre.
Wierden

**Wierden** (Nedersaksysk: *Wierdn*) is in doarp yn en it haadplak fan de gemeente mei deselde namme yn de Nederlânske provinsje Oerisel.  It doarp Wierden hat 15.085 ynwenners (2023).

## Lizzing
Wierden leit op de Sallânske Heuvelrêch bewesten fan de stêd Almelo en benoarden it doarp Enter; súdwestlik leit de stêd Rijssen en westlik it doarp Nijverdal; it doarp Vriezenveen leit benoarden Wierden. 

## Ferkear en ferfier
Wierden is berikber fia de N35 en de N36 en fierder is der in treinstasjon, stasjon Wierden oan it Spoar fan Dimter nei Almelo, en it Spoar fan Swol nei Almelo.

## Kultuer en toerisme
Wierden wurdt omjûn troch de Dakhorst en it Wierdense Veld. Oan it suden fan it doarp leit it wetterwingebiet Dakhorst dat ek tsjinst docht as wetterbuffer. Dêr komme in soad fûgels op ôf. It Wierdense Veld is ien fan de lêste oerbleaune heechfeangebieten yn Nederlân. It wide, mar tagelyk ôfwikseljende lânskip strekt him út oer in oerflakte fan 420 bunder en befettet noch in stik libjend heechfean.


Johannes de Doperkerk (Wierden) 1.jpg|*Katolike tsjerke (2014)*
Overzicht voorgevel en rechter zijgevel - Wierden - 20347743 - RCE.jpg|*Saksyske buorkerij oan 'e Stegeboersweg (2003)*
20130829 Wierdense Veld1.jpg|*Wierdense Veld (2013)*
Station Wierden.jpg|*[[Stasjon Wierden]] (2012)*
Gereformeerde Kerk Wierden 3.jpg|*Grifformearde Tsjerke (2022)*
Rijssen

**Rijssen**  (Nedersaksysk: *Riesn*) is in stêd en eardere gemeente yn de Nederlânske provinsje Oerisel, yn de gemeente Rijssen-Holten dêr't de stêd it haadplak fan is. Rijssen hat 28.885 ynwenners (2023).

## Skiednis
De âldste fermelding fan Rijssen is yn list fan lânguod fan de greve fan Dale (1188), dêr't de *parrochia Risnen* yn neamd wurdt. De hjoeddeiske protestantske Skildtsjerke, de Sint-Dionysiustsjerke, foarme it sintrum fan it kerspel Risnen. De biskop Otto fan Hollân ferliende oan it doarp Rijssen al op 5 maaie 1243 stedsrjochten. Dy rjochten holden yn dat de stêd Rijssen twa jiermerken hâlde mocht en twa wykmerken. De stêd krige ek it rjocht om him te ferdigenjen, wat Rijssen die troch it oanlizzen fan wâlen en grêften. 

Yn de nacht fan 25 op 26 maart 1945 stoarte in V1 raket del op Rijssen wêrby't 9 minsken om it libben kamen. In út Dútslân weromkommend Ingelsk fleantúch smiet in bom op it plak fan de flammesee, wêrtroch 't noch mear slachtoffers foelen. Yn totaal kamen der 23 minsken om it libben.

## Ferkear en ferfier
Rijssen is berikber fia de provinsjale diken 347 en 350 en fierder is der in treinstasjon, stasjon Rijssen oan it Spoar fan Dimter nei Almelo.


Rijssen-Pelmolen.JPG|*Pelmole Ter Horst (2004)*
20130829 Oosterhof2 Rijssen.jpg|*Bûten Oosterhof (2013)*
Station Rijssen - Achterzijde.JPG|*[[Stasjon Rijssen]] (2008)*
Zuiderkerk Rijssen 2.jpg|*Grifformearde Tsjerke Rijssen (2015)*
Overzicht voorzijde van hotel - Rijssen - 20397533 - RCE.jpg|*Parkggebou volkspark Rijssen (2006)*
Dagsanatorium Rijssen.jpg|*deisanatoarium yn Rijssen (2013)*
Kealkopibis

De **kealkopibis**, **Kaapske ibis** of **kalkoenibis** (*Geronticus calvus*) is in seldsume ibissoarte, dy't yn it suden fan Afrika libbet. De IUCN-status fan 'e fûgel is kwetsber.

## Beskriuwing

De kealkopibis wurdt likernôch 78 sm lang en hat in gewicht fan sa'n 1,3 kg. Tegearre mei de hearremytibis, dêr't de fûgel in soad op liket, foarmet er it skaai *Geronticus*. Yn ferlikening mei de hearremytibis hat er in ljocht gesicht en dêrnjonken mist er de fearretoef efter op 'e kop.

De fûgel hat swarte fearren, glânzget grien oant blau en hat in brûnskleurige flek op 'e wjukken. It neakene gesicht en de kiel binne wyteftich. De kromme snaffel en de neakene krún binne ljochtread. 

## Fersprieding en biotoop
Kealkopibissen libje yn 'e bergen fan súdlik Afrika, yn Lesoto, it easten fan Súd-Afrika en it west fan Swazylân, benammen yn it Drakensberchtme. Se jouwe de foarkar oan gerslân op hichten tusken de 1200 en 1850 m mei koarte gerssoarten.

## Iten en hâlden en dragen

De fûgels frette rûpen, kevers en oare ynsekten. Fierder slakken, wjirms en lytse deade sûchdieren, hagedissen en fûgels. Yn juny foarmje de fûgels lykas de measte ibissoarten koloanjes om te brieden, wyfkes lizze dan tusken begjin augustus en ein septimber twa of trije aaien. Yn twa moanne tiid binne de jongen safier dat se fleane kinne. 

## Status
Yn 2015 waard de folsleine populaasje op sa'n 6.500-8.000 fûgels rûsd (dat binne 3.300 oant 4.000 folwoeksen fûgels). Earder wie it ferspriedingsgebiet fan 'e fûgel grutter, mar de fûgel wurdt troch biotoopferlies, nêstfersteuring, boppegrûnske mynbou en tanimmende befolkingsdruk bedrige. De kealkopibis stiet op 'e Reade list fan 'e IUCN as 'kwetsber' klassifisearre.
Reuze-ibis

De **reuze-ibis** (*Pseudibis gigantea* synonym: *Thaumatibis gigantea*) is in fûgel út 'e famylje ibissen en leppelbekken (*Teskiornithidae*). De fûgel wurdt tige bedrige en is de nasjonale fûgel fan Kambodja,  dêr't noch in populaasje bestiet.

## Beskriuwing
De reuze-ibis is tusken 102 en 106 sm lang en donker fan kleur. In folwoeksen fûgel hat in grize, keale kop en sulver grize wjukken mei swarte streken oer de krún en nekke. De poaten binne read, de kromme snaffel gielgrien en de eagen donkerread. Jonge fûgels hawwe koarte, swarte fearren efter op 'e kop, de snaffel is koarter en harren eagen binne brún. De fûgel is meast by it lemieren of it skimerjen te hearren.

## Fersprieding
De reuze-ibis libbet yn fochtige gebieten, greide en fjild dat ûnder wetter stiet, iepen bosk by wetter en sompen yn tichte bosken. De nêsten wurde yn grutte beammen fan it skaai *Dipterocarpus* boud op grutte ôfstân fan 'e bewenning troch minsken. 

De reuze-ibis libbet yn Kambodja, dêr't de fûgel noch in relatyf grut ferspriedingsgebiet hat, mar seldsum is. Dêrnjonken komt de fûgel yn it meast súdlike part fan Laos foar en is de reuze-ibis waarnommen yn it nasjonaal park (Yon Don) yn Fjetnam. Eartiids hie de fûgel in folle útwrydsker ferspriedingsgebiet oant yn Tailân en it suden fan Fjetnam, dêr't de fûgel hjoed-de-dei útstoarn is.

## Status
It gebiet dêr't de reuze-ibis libbet is beheind en dêrom is der in kâns op útstjerren. Neffens Birdlife International waard de populaasje yn 2014 op 194 folwoeksen fûgels rûsd. It kappen fan wâlden, it drûchlizzen fan sompen en fersteuring fan it biotoop troch de ûntsluting fan it ferspriedingsgebiet mei diken, droegen yn in koart skoftke tiid by oan 'e delfong fan 'e oantallen. De IUCN klassifisearret de fûgel op 'e Reade list as earnstich bedrige. 

Kambodja hat in nasjonaal aksjeplan foar it behâld fan 'e soarte opsteld, mei as doel it biotoop foar de fûgel better te beskermjen. De befolking wurdt by in duorsum behear fan 'e bosken belutsen en der moat in skerper taferjoch op 'e hanthavening fan 'e wetjouwing foar natoerbeskerming komme.
Kylian Mbappé

**Kylian Mbappé Lottin** (Parys, 20 desimber 1998) is in Frânsk fuotballer dy 't trochstrings as sintrumspits of fleugelspiler spilet. Hy komt út foar Paris Saint-Germain, dêr 't er yn maaie 2022 syn kontrakt ferlinge oant mids 2025. Mbappé debutearre yn 2017 yn it Frânsk fuotbalalvetal. Syn heit is fan Kameroeneesk, en syn mem fan Algerynsk komôf.
Enter (doarp)

**Enter** (Nedersaksysk: *Eanter*) is in doarp yn de gemeente Wierden. yn de Nederlânske provinsje Oerisel,  It doarp Enter hat 7.380 ynwenners (2023).

## Skiednis
De beskreaune skiednis fan Enter giet werom oant yn de tolfde iuw, doe 't de namme Enter foar it earst yn de skriften foarkaam.
Yn de midsiuwen bestie der in adellik geslacht *Van Enthere*. De lêste bekende telgen fan dit geslacht wiene Hermannus en Theodoricus fan Enthere, neamd yn in akte út 1308. De Van Entheres wiene wierskynlik lienmannen fan it kastiel fan Almelo. In lienregister fan de biskop fan Utert út 1382 praat oer in mooglik wenplak: de pleats it "Hermannishûs". Neitiid ferdwynt it geslacht Van Enthere út de skriften. It is lykwols tige oannimlik dat it dizze hearen wiene dy't de oarspronklike *"H. Antonius Abt"* stichte hawwe. In folle lettere ferzje hjirfan, út 1927, is noch hieltyd yn Enter te finen.

Oant 1811 foel Enter ûnder it doelfêste Kedingen en wie it ien fan de saneamde Rijssense kwartieren. Oare Rijssense kertieren wiene Hoge Hexel, Wierden, Rijssen, IJpelo, Rectum, Elsen, Notter en Zuna. Mei tank oan hannel en skipfeart groeide Enter út ta it grutste plak yn Kedingerland. It doel Kedingen wie ûnderdiel fan it Oversticht, in gebiet yn hannen fan de biskop fan Utert. Tusken 1811 en 1818 hearde Enter by de doe oprjochte gemeente Rijssen.
Fan 1818 ôf makke Enter diel fan de gemeente Wierden en waard it kwa grutte ynhelle troch Wierden en Rijssen, dêr't de yndustrialisaasje yn de foarm fan fabriken in grutte befolkingsgroei brocht. Oant 1935 hie Enter in eigen treinstasjon oan it spoar fan Neede nei Hellendoorn.

## Ferkear en ferfier
Enter leit oan de A1 (Amsterdam - De Lutte) en oan de N347 (Rijssen - Goor).

## Kultuer en Toerisme
Yn Enter is in Klomps - en Zompenmuseum en it pleatske fan Buisjan. Yn dat histoaryske boerehúske sitte in Aldheidskeamer mei ferskate eksposysjes. Flak by Museum Buisjan sit in oare bekende toeristyske attraksje: de grutste út ien stik hout makke klomp fan 'e wrâld.Simmerdeis wurdt der in pony- en hynstemerk holden. It ferline libbet by de jierlikse guozzemerk, de demonstraasjes klompmeitsjen en op de yn 2009 boude "Enterse waarf", in replika fan in histoaryske skipswerf dêr't ek in neiboude Enterske zomp te sjen falt. Op de "Waarf" is der in permaninte eksposysje mei as tema "Wetter yn Twinte". Ek binne fan hjir ôf rûnfearten te krijen mei in zomp oer de Regge.


Klomp Enter.jpg|*De grutste klomp fan 'e wrâld: 403 sm lang, 171 sm breed en 169 sm heech*
Nederlands Hervormde Kerk Enter.jpg|*Herfoarme tsjerke (2006)*
P4040381Boven-Regge bij Kartelaarsdijk.JPG|*De [[Regge (rivier)|Regge]] krekt bûten Enter (2007)*
Weefpuzel

In **weefpuzel** is in taalpuzel mei wurden dy’t elkoar meardere kearen krúsje. 

De weefpuzel waard betocht yn Poalen en is ferneamd nei weevjen. It diagram bestiet út diagonale rútsjes, krektas by Slashpuzels. De oplossingswurden fan in weefpuzel binne meast like lang.

Wurden moatte fanút de boppeste hokjes fertikaal ynfold wurde. Omdat soks om bar linksom en rjochtsom giet, is de omskriuwing ‘Fertikaal’ ferfongen troch pylken mei in bocht nei rjochts/links.
List fan grutste gemeenten yn Nederlân

De **list fan grutste gemeenten yn Nederlân** befettet de Nederlânske gemeenten mei mear as 100.000 ynwenners. Op 1 jannewaris 2024 wiene der 32 gemeenten mei mear as 100.000 ynwenners.

## Beskriuwing
De gemeenten lizze ferspraat oer it hiele lân hinne. De provinsje Súd-Hollân hat mei acht de measte. Noard-Hollân folget mei fiif. Noard-Brabân en Gelderlân hawwe beide fjouwer, Oerisel hat der trije, Limboarch en Utert hawwe der beide twa, en Fryslân, Grinslân, Drinte en Flevolân hawwe der allegear ien. Seelân is de iennige provinsje mei gjint. 

Nederlân hat yn tsjinstelling ta in soad Jeropeeske lannen gjin gemeente mei mea as ien miljoen ynwenners. Amsterdam komt al tichteby. Tradisjoneel wurdt der fan de fjouwer grutte stêden yn 'e Rânestêd yn it westen fan Nederlân, sprutsen. Trije dêrfan, Amsterdam, Rotterdam en De Haach hawwe allegear mear as 500.000 ynwenners. Utert folget mei goed 360.000.

De midgroep bestiet út fjirtjin gemeenten fan 150.000 oant 250.000 ynwenners. Fjouwer dêrfan, Eindhoven, Grins, Tilburch en Almeare hawwe mear as 200.000 ynwenners. Eindhoven en Tilburch hearre ta de Brabânske Stêderige. It waaksen fan Almeare komt benammen troch migraasje fan lju út Amsterdam wei.
Gemeenten lykas Grins, Apeldoarn, Arnhim, Nimwegen en Ynskedee lizze yn it Noard- en East-Nederlân. Arnhim en Nimwegen foarmje de Stedsregio Arnhim-Nimwegen, dy't mei-inoar sa'n lytse 750.000 ynwenners hat. Apeldoarn, Dimter en Sutfen oparbeidzje mei-inoar en binne feriene yn 'e Stêdetrijehoeke, dy't mei-inoar goed 447.000 ynwenners hawwe. 
Mei útsûndering fan Almeare, Apeldoarn, Arnhim, Nimwegen en Ynskedee woeksen dy stêden benammen troch it anneksearjen fan buorgemeenten, lykas Eindhoven yn 1920, Tilburch yn 1997 en Grins yn 2019.

De lêste groep, mei in ynwennertal fan 100.000 oant 150.000 woeks yn de ôfrûne desenniums likegoed ta fjirtjin gemeenten. Ljouwert passearre de grins fan 100.000 yn 2014 doe't de gemeente in part fan de doe ophefte gemeente Boarnsterhim dêrby krige. De lêste gemeente dy't de 100.000 passearre wie de gemeente Dimter yn 2018. 

## List
De ynwennertallen binne de sifers fan it CBS op peildatum .

## Belied
De Ryksoerheid hat in Gruttestêdebelied dêr't 44 gemeenten yn gearwurkje. It sette útein as de G4, de fjouwer grutste gemeenten, dochs waard stadichoan útwreide mei ta de 44 grutste gemeenten.

## Sjoch ek
* Gemeenten fan Nederlân
* List fan Nederlânske gemeenten
* Gruttestêdebelied
Aadorp

**Aadorp**  (Nedersaksysk: *Haadorp*) is in doarp yn de Twintske gemeente Almelo yn de provinsje Oerisel. Aadorp makke oant 2001 diel út fan de gemeente Vriezenveen. De wite grinspealtsjes fan de gemeente Almelo steane noch lâns de âlde gemeentegrins Almelo-Vriezenveen.

## Skiednis
Yn de perioade 1900 – 1920 wurdt it gebiet westlik fan it kanaal, mei de *Binnen Woesten* en *Buiten Woesten* ûntginne yn it ramt fan de wurkferskaffing ta bestriding fan de wurkleazens. It ûntstean fan it doarp Aadorp, mei bebouwing op it krúspunt fan en lâns de ferbiningsrûtes nei Almelo, Wierden en Vriezenveen, is in feit.

Oant 1930 hiet de buorskip dy't no Aadorp-West is *De Woesten* en it hjoeddeiske Aadorp-East *Buiten Wonen*. Op 20 septimber 1930 by de iepening fan de nije brêge oer it Kanaal Almelo-De Haandrik spruts de hear *J.M. Kamphuis*, foar waans hûs de nije brêge oanlein is, de wurden *"gedacht de totstandkoming van de Woesten en Buiten wonen, nu deze beide buurten door een brug zijn verbonden, het wenselijk wordt geacht ze onder één naam samen te voegen, b.v. er de naam aan te geven van Aadorp omdat de gehele streek nabij het riviertje De Aa is gelegen"*. By de riedsgearkomste fan 3 novimber 1930 wurdt besletten de buorskippen Buiten Wonen en De Woesten de namme fan *Aadorp* te jaan.
Nije Synagoge (Berlyn)

De **Nije Synagoge** (Dútsk: *Neue Synagoge*) is in synagoge yn 'e Dútske haadstêd Berlyn. De synagoge stiet oan 'e *Oranienburger Straße* yn Berlin-Mitte en is oan 'e gouden koepel fan fierrens te werkennen. It tsjintwurdich as *Centrum Judaicum* bekende gebou wurdt as kultureel sintrum brûkt.

## Skiednis
Healwei de 19e iuw wie de joadske gemeente fan Berlyn foars groeid en om 1860 hinne bestie dy út likernôch 28.000 minsken. Doe wie der yn Berlyn noch mar ien synagoge, de Alde Synagoge yn 'e Heidereutergasse, dy't yn 'e jierren 1712-1714 boud wie en oant 1942 brûkt waard.

Yn 'e jierren 1850 kocht de mienskip in stik grûn oan yn 'e Oranienburger Straße, yn in buert dêr't doe in soad joaden wennen. De Nije Synagoge waard der sûnt 1859 neffens in Moarsk ûntwerp fan Eduard Knoblauch en Friedrich August Stüler boud. Yn 1866 waard de nijbou yn gebrûk nommen. De kosten fan 'e bou (725.000 Dútske daalders) wiene by de foltôging seis kear sa heech as begrutte (125.000 Dútske daalders). 

Yn 'e Kristallnacht fan 1938 stutsen manlju fan 'e SA de synagoge yn 'e brân, mar plysjekommisaris Wilhelm Krützfeld kaam der op ôf en warskôge har dat it gebou ûnder monumintesoarch stie en belle fuort de brânwar, dy't de brân noch dwêste koe en sa bleau de Nije Synagoge foar ferneatiging sparre. Der bestiet in foto fan 'e synagoge dy't yn 'e lôge stiet, mar dy foto is nei de Twadde Wrâldoarloch manipulearre. Al yn april 1939 koe de synagoge nei in renovaasje op 'e nij yn gebrûk nommen wurde. Op 14 jannewaris 1943 waard foar it lêst in tsjinst fierd en dêrnei brûkte de Wehrmacht it gebou om unifoarmen yn op te slaan. 

Oan it begjin fan 'e loftslach om Berlyn brochten Britske bombardeminten op 'e stêd yn 'e jûn fan 22 novimber 1943 swiere skea oan it gebou. By dat bombardemint gie ek it fjouwermanualige Walcker-oargel mei 91 registers ferlern. Nei de oarloch tsjinne de ruïne as leveransier foar boumateriaal.

De skansearre boudielen waarden yn 1958 fanwegen ynstoartingsgefaar ôfbrutsen. Allinne de gevel bleau as warskôging tsjin oarloch en nasjonaalsosjalisme stean. Tsjin 'e ein fan 'e jierren 1980 waard útein set mei in werbou. Der waard mei opsetsin keazen om sawol de oarspronklike arsjitektuer as de ferneatiging dêrfan sichtber te hâlden troch it gebou mei de dekoraasjes net folslein te rekonstruearjen, sadat de synagoge ek hjoed-de-dei as in monumint tsjin de oarloch tsjinnet. De gevel oan 'e strjitte en de haadkoepel binne wol neffens it oarspronklike plan rekonstruearre. Yn 1995 waard de synagoge wer iepene.

## Oanslach
Yn 2019 besocht in Syryske moslim ûnder de wurden *Allahu akbar* oer in ôfsetting te kommen om mei in mes de bewekkers fan it gebou oan te fallen.
Skobde ibis

De **skobde ibis** of **bûnte ibis** (*Bostrychia rara*) is in fûgel út 'e famylje ibissen en leppelbekken.  

## Beskriuwing

De skobde ibis is ibissoarte fan 46 oant 50 sm lang en dêrmei de lytste fûgel fan it skaai Afrikaanske griene ibissen. De fûgel liket op 'e oliifgriene ibis (*Bostrychia olivacea*), mar is lytser en slanker. Karakteristyk foar de fûgel binne de okerbrune flekken op it boarst en de hals. De kromme snaffel is read en by it each hat er opfallende ljochte flekken. By wyfkes is dat minder dúdlik te sjen.

## Fersprieding
De fûgel komt yn westlik en sintraal Afrika foar en is útsein yn Gabon en Kongo fierder nearne algemien. It is in monotypyske soarte, dat betsjut dat der gjin ûndersoarten bekend binne.

## Gedrach
De fûgel is tige skou en libbet yn reinwâlden, altiten tichteby wetter en tichte beplanting en fral yn mûningsgebieten fan rivieren. It iten bestiet út krobben, larven, wjirms, lytse slangen en harren aaien, kikkerts ensfh.

De fûgels bouwe harren relatyf lytse nêsten op in hichte fan 1 oant 6 m yn beammen. Yn 'e regel wurde twa aaien yn 25 oant 28 dagen útbret. Jonge fûgels sitte ynearsten yn donker dûns, dat nei seis dagen feroaret yn in tichter, wyt dûnskleed.

## Status
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet. Oannommen wurdt dat de oantallen ôfnimme, mar net earnstich genôch om as bedrige te beskôgjen. De IUCN klassifisearret de fûgel op 'e Reade list dêrom as 'net bedrige'.
Hammerstik (gearkomste)

In **hammerstik** is in stik yn in gearkomste, punt fan in wurklist dat sûnder diskusje, mei in slach fan 'e foarsittershammer, oannommen wurdt.  De foarsitter kin it dan "ôfhammerje". Dat begryp ferwiist nei in ôfhanneling dêr't seremonieel mei de foarsittershammer op tafel by slein wurdt. By ynformele gearkomsten wurdt soks oerslein. Foar it hammerstik oer wurdt it begryp "besprekstik" brûkt.

## Nederlân
Yn it Nederlânsk parlemint is in hammerstik in wetsfoarstel dêr't gjin inkeld parlemintslid it wurd by fiere wol en dat sûnder stimmen troch de Keamer oannommen wurdt. Yn de ministerried hjit de sekretaris fan de ried as stikken wol as net as hammerstik behannele wurde moatte.

Yn Nederlân wurde wetsfoarstellen ornaris besprutsen yn ien fan de fêste Keamerkommisjes ear't it foarstel as gehiel behannele wurdt. Yn dy kommisjegearkomsten wurde fragen en opmerkings makke dy't in yntsjinner fan it wetsfoarstel foarlein wurde. Nei de lêste kommisjegearkomste oer it foarstel wurdt in einferslach makke, dat nei de Keamer stjoerd wurdt. Yn 'e praktyk wurdt yn Nederlân, wannear't by wetsfoarstellen ûnbeskreaune einferslaggen útbrocht binne, hast altyd as hammerstik ôfbehannele wurde. It giet dêrby dan oer net-kontroversjele foarstellen of oer wizigings op wetlik mêd.
Sevenich (Beltheim)

**Sevenich** is in doarp op 'e Hunsrück yn 'e ferbânsgemeente Kastellaun fan 'e Rhein-Hunsrück-Kreis yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts leit. It doarp leit súd fan 'e Baybach en noardlik fan Frankweiler en eastlik fan Heyweiler yn it beskerme lânskip *Moselgebiet von Schweich bis Koblenz*.

Oant 1974 wie Sevenich in selstannige gemeente. Sûnt makket Sevenich diel út fan 'e Ortsgemeinde Beltheim.   

## Nikolaastsjerke
It besjen wurdich is de barokke Sint-Nikolaastsjerke út 1723-1725. De tsjerke hat in barok ynterieur, in 12e-iuwske romaansk doopfont en in piëta út de iere 15e iuw.

## Ofbylden

2024 Sevenich, pleats Lindenstrasse 37.jpg|Lindenstrasse 37.
2024 Sevenich, kriichsmonumint.jpg|Kriichsmonumint.
2024 Sevenich, 1000 jier âlde linebeam.jpg|1000 jier âlde linebeam.
2024 Sevenich, fakwurkbou oan 'e Lindenstrasse 50.jpg|Lindenstrasse 50.
Beltheim

**Beltheim** is in doarp en in *[[Ortsgemeinde]]* op 'e Hunsrück yn 'e ferbânsgemeente Kastellaun fan 'e Rhein-Hunsrück-Kreis yn 'e Dútske dielsteat Rynlân-Palts leit. 

Beltheim leit yn it beskerme lânskip *Moselgebiet von Schweich bis Koblenz*.

## Yndieling Ortsgemeinde Beltheim
De Ortsgemeinde is te ferdielen yn seis *Ortsbezirke*.