open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wien Neêrlands bloed

***Wien Neêrlands bloed*** (Frysk: *Wa't Nederlânsk bloed*) wie fan 1817 oant en mei 1932 it folksliet fan Nederlân. It liet waard komponearre troch Johann Wilhelm Wilms (1772-1847) op in gedicht fan Hendrik Tollens (1780-1856).

## Skiednis
By it ûntstean fan it Keninkryk fan de Nederlannen yn 1815 waard besletten dat der in nij folksliet komme moast. It al besteande Wilhelmus fûn men net geskikt, om't it yn de 18de iuw assosjearre waard mei it ferhearlikjen fan it Hûs fan Oranje-Nassau dat yn it Nederlân fan de 17de en 18de iuw sawol fanatike foarstanners as fûle tsjinstanners hie.

Admiraal Jan Hendrik van Kinsbergen skreau in wedstriid út dy't yn 1816 troch Hendrik Tollens mei syn *Wien Neêrlands bloed* wûn waard. Johann Wilhelm Wilms sette de tekst dêrnei op muzyk.

It folksliet is eins nea goed oanslein. It Wilhelmus waard mei it lijen tusken it súdlike en it noardlike part fan de Nederlannen hieltyd populêrder yn it noarden, en waard by it ynhuldigjen fan keninginne Wilhelmina yn 1898 sels offisjeel spile.

## Tekst (1815-1898)
Wien Neêrlands bloed in d’aders vloeit                                   
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Van vreemde smetten vrij
Wiens hart voor land en koning gloeit
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Verheff’ de zang als wij:
Hij zet met ons, vereend van zin
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Met onbeklemde borst
Het godgevallig feestlied in
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Voor vaderland en vorst (2x)

De Godheid, op haar hemeltroon
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Bezongen en vereerd
Houdt gunstig ook naar onze toon
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Het heilig oor gekeerd:
Zij geeft het eerst, na ’t zalig koor
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Dat hoger snaren spant
Het rond en hartig lied gehoor
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Voor vorst en vaderland (2x)

Dring’ luid, vanuit ons feestgedruis
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Die beê den hemel in:
Bewaar de vorst, bewaar zijn huis
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;En ons, zijn huisgezin
Doe nog ons laatst, ons jongst gezang
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Die eigen wens gestand:
Bewaar, o God den koning lang

## Tekst (1898-1932)
Wien Neêrlands bloed in de aadren vloeit
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Wien ’t hart klopt fier en vrij
Wie voor zijn volk van liefde gloeit
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Verheff’ de zang als wij:
Hij roem’ met allen, welgezind
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Den onverbreekb’ren band
Die Neerland en Oranje bindt
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Vorstin en vaderland (2x)

Bescherm, o God, bewaakt den grond
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Waarop onze adem gaat
De plek waar onze wieg op stond
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Wellicht ons sterfuur slaat
Wij smeken van Uw vaderhand
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Met blijden kinderzin
Behoud voor ’t lieve vaderland
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Voor land en koningin (2x)

Dring’ luid, vanuit ons feestgedruis
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;De beê den hemel in:
Blijf met ons oud Oranjehuis
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Het volk steeds één gezin
Vorstin en prins prijze ons gezang
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;En ’t klinke aan allen kant:
Bewaar het vorstelijk stamhuis lang
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;En ’t lieve vaderland (2x)
Samyske talen

De **Samyske talen** foarmje in groep taalfariëteiten dy't ta de Finsk-Oegryske taalfamylje rekkene wurdt. De Samyske talen wurde troch de Samen (*Sápmi*) brûkt yn de noardlikste parten fan Noarwegen, Sweden en Finlân, en op it Kola-skiereilân yn Ruslân. De meast foarkommende talen binne hjoeddedei it Noardsamysk, it Lulesamysk en it Súdsamysk.

It tal sprekkers wurdt rûze op sa'n 23.000, dêrfan 12.000 yn Noarwegen, 7.000 yn Sweden, 3.000 yn Finlân en 1.000 yn Ruslân.

## Steat
### Noarwegen
Yn de njoggentiger jierren naam it parlemint fan Noarwegen in wet oan dy't it Samysk it steat fan offisjele taal joech yn njoggen noardlike gemeenten.

### Sweden
Op 1 april 2000 waard it Samysk ien fan de fiif erkende minderheidstalen yn Sweden. Yn ferskate gemeenten kin it brûkt wurde by oerheidsynstânsjes. De universiteiten fan Umeå en Uppsala biede opliedings yn it Noardsamysk oan, en de universiteit fan Umeå biedt teffens it Ume- en it Súdsamysk oan.

### Finlân
Yn Finlân hawwe de Samen sûnt 1991 it rjocht om it Samysk te brûken yn de kommunikaasje mei alle oerheidsynstânsjes. Trije Samyske talen binne erkend: Noard-, Skolt- en Inari-Samysk. De Samyske taalwet fan 2003 makke fan it Samysk in offisjele taal yn fjouwer Finske gemeenten.

### Ruslân
Yn Ruslân hat it Samysk net it steat fan offisjele taal. Sûnt 2012 kin men de taal lykwols al oan de universiteit fan Moermansk studearje.
Ministerried

De **ministerried** is yn Nederlân de gearkomste fan alle ministers, ek dy sûnder eigen departemint, ûnder lieding fan de minister-presidint. De wichtichste taak fan de ministerried is it nimmen fan besluten oer saken lykas wetsfoarstellen en ûntwerpen fan algemiene maatregels fan (ryks)bestjoer. Dit docht de ministerried foar't dy oan de Ried fan Steat oanbean wurde. Sûnt 1983 is de posysje en de wurkwize fan de ministerried fêstlein yn de Grûnwet.

De ministerried komt yn prinsipe alle freeds gear yn de Trêvesseal fan it ministearje fan Algemiene Saken op it Binnenhôf yn De Haach. Tidens de tarieding fan de ryksbegrutting foar it oankommende jier en as der wichtige aktuele saken binne, fine der ek gauris op oare dagen gearkomsten plak. De besprekkings fan de ried binne net iepenbier en wat bepraat wurdt is betroulik, mar de minister-presidint jout nei ôfrin fan de gearkomste wol in parsekonferinsje oer de besluten dy't naam binne.
Hege Kolleezjes fan Steat

De **Hege Kolleezjes fan Steat** (Nederlânsk: *Hoge Colleges van Staat*) binne yn Nederlân oerheidsorganen dêr't (grûn)wetlik fan fêstlein is dat hja selsstannich en ûnôfhinklik binne. Harren taak is it kontrolearjen en advisearjen fan de Ryksoerheid. De Hege Kolleezjes fan Steat binne:
*de Earste Keamer;
*de Twadde Keamer;
*de Ried fan Steat;
*de Algemiene Rekkenkeamer;
*de Nasjonale Ombudsman.
Nasjonaal Park Björnlandet

**Nasjonaal Park Björnlandet** (Sweedsk: *Björnlandets nationalpark*) is sûnt 1991 in nasjonaal park yn de provinsje Västerbottens län (Lappland) yn Sweden. It park besloech yn earste ynstânsje 1.143 hektare, mar waard op 15 maart 2017 útwreide ta 2.369 hektare.

It heuveleftige park omfettet in grut oerbosk mei benammen pynbeammen, dêr't de âldste fan mear as 450 jier is. Men fynt der oeral spoaren fan boskbrannen út in fier ferline.
Emergence

**emergence*, it Ingelske wurd foar "ferrizing", "oprizing" of "ferskining"

## Literatuer
* ''Emergence'' (roman fan David R. Palmer), in science fiction-roman út 1984 fan David R. Palmer
* **', in boek út 2001 fan Steven Berlin Johnson
* [[Emergence (roman fan C.J. Cherryh)|''Emergence'' (roman fan C.J. Cherryh)]], in science fiction-roman út 2018 fan C. J. Cherryh

==Muzyk==
* [[Emergence (album fan Neil Sedaka)|''Emergence'' (album fan Neil Sedaka)]], in album út 1971 fan Neil Sedaka
* [[Emergence (album fan Miroslav Vitous)|''Emergence'' (album fan Miroslav Vitous)]], in album út 1985 fan Miroslav Vitous
* [[Emergence (album fan R. Carlos Nakai)|''Emergence'' (album fan R. Carlos Nakai)]], in album út 1992 fan R. Carlos Nakai
* [[Émergence (album fan Natasha St-Pier)|''Émergence'' (album fan Natasha St-Pier)]], in album út 1996 fan Natasha St-Pier
* **', in album út 2007 fan TNA Wrestling
* ''Emergence'' (album fan Whit Dickey), in album út 2009 fan Whit Dickey
Nasjonale ombudsman

De **Nasjonale ombudsman** is yn Nederlân in ûnôfhinklike en ûnpartidige ynstânsje dy't klachten fan boargers oer net-behoarlik gedrach fan de oerheid behannelet. Klachten tsjin it steatshaad, de Earste en Twadde Keamer, de Ried fan Steat, de Algemiene Rekkenkeamer en rjochterlike ynstânsjes nimt de ombudsman net yn behanneling.

De ombudsman wurdt troch de Twadde Keamer beneamd foar in tiidrek fan seis jier, wêrnei't in werbeneaming foar nochris seis jier mooglik is. Wannear't der in fakatuere is, giet de Twadde Keamer op 'e siik nei net minder as trije kandidaten. In spesjale sollisitaasjekommisje begeliedt en advisearret de Keamer dêrby.

De Nasjonale ombudsman bestiet sûnt 1982 nei it foarbyld fan Sweden, dêr't sûnt 1809 in ombudsman bestiet, en Denemark. Syn amt waard yn 1999 yn de Nederlânske grûnwet opnaam. Artikel 78a, de Wet Nasjonale ombudsman, omskriuwt dat amt:
Ried fan Steat

De **Ried fan Steat** (Nederlânsk: *Raad van State*, RvS) is yn Nederlân de heechste algemiene bestjoersrjochter en ien fan de Hege Kolleezjes fan Steat. Syn wichtichste taken binne it advisearjen fan it regear en it parlemint oer wetjouwing en bestjoer, en it rjochtsprekken as heechste bestjoersrjochter. De Ried fan Steat hat twa ôfdielings:
*de Ofdieling advisearring fan de Ried fan Steat;
*de Ofdieling bestjoersrjochtspraak fan de Ried fan Steat.

## Taken en foegen

### Advisearring
De Ofdieling advisearring fan de Ried fan Steat advisearret it regear oer alle wetsfoarstellen, inisjatyffoarstellen, algemiene maatregels fan bestjoer en de goedkarringswetten foar ynternasjonale ferdraggen. By it advys wurdt let op de beliedsmjittige, juridyske en wetstechnyske kwaliteit dêrfan. It einoardiel fan de Ried is net binend, mar it regear hat eins wol de morele ferplichting om it advys op te folgjen.

### Bestjoersrjochtspraak
De Ofdieling bestjoersrjochtspraak sprekt rjocht as heechste bestjoersrjochter yn skelen tusken boarger en oerheid, bygelyks wannear't in boarger him net fine kin yn in beslút fan in gemeente of provinsje, mar ek wannear't (legere) oerheden ûnderinoar in skeel hawwe.

## Organisaasje
De Ried fan Steat bestiet, benjonken de Kening as foarsitter, út de fise-presidint en net mear as tsien leden. Dêrneist binne der saneamde steatsrieden en steatsrieden yn bûtengewoane tsjinst. Dat binne spesjalisten dy't tegearre mei de leden fan de Ried fan Steat sit hawwe yn de twa ôfdielings.

De leden fan de Ried binne altyd teffens lid fan ien fan beide of fan beide ôfdielings. Dat jildt ek foar steatsrieden, mar it tal dûbele beneamings is foar harren beheind ta maksimaal tsien. By it útfieren fan taken wurdt gjin ûnderskied makke tusken leden en steatsrieden.

In lid fan de ôfdieling Bestjoersrjocht dat earder belutsen wie by it advisearjen oer wetjouwing dy't in rol spilet by in foarlizzend skeel, mei net dielnimme oan de behanneling fan dat skeel.

Yn de ôfdieling Advisearring hat ek Keninginne Máxima sit, mar hja is dêr net lid fan.
Wyn (drank)

**Wyn** is in alkohoalyske drank, dy't it risseltaat is fan gêsting fan druvesop.

Der binne ferskate soarten fan wyn. Der wurdt ûnderskie makke nei de druven dêr't de wyn mei makke wurdt, it stee of de omkriten dêr't de wyn makke is, hoe't de wyn krekt makke is, en ek at der njonken druven noch wat oars yn dien is.

De grutste opdieling is ornaris dy yn wite wyn, reade wyn, en roseewyn.

## Sjoch ek
* wyn as waarferskynsel
* Gêst
* Port
Binnenhôf

It **Binnenhôf** is in fan oarsprong midsiuwsk gebouwekompleks yn De Haach, dat al iuwenlang it sintrum fan de Nederlânske en Hollânske polityk is. It is ûntstien troch de bou (tusken 1230 en 1234) fan in kastiel troch de greven fan Hollân, dy't der sûnt de 13de iuw harren residinsje hiene. Ek troch de Republyk fan de Feriene Nederlannen (1579-1795) en it yn 1815 foarme Keninkryk fan de Nederlannen waard dizze lokaasje as bestjoerssintrum oanhâlden. Hjoeddedei binne sawol de Earste as de Twadde Keamer, it ministearje fan Algemiene Saken, de ministerried, de Ried fan Steat en it kantoar fan de minister-presidint oan it Binnenhôf fêstige. It Binnenhôf is it âldste parlemintsgebou yn de wrâld dat noch hieltyd brûkt wurdt.

## Keppeling om utens
*It Binnenhôf op it webstee fan De Haach
Salomon Savery

**Salomon Savery** (Amsterdam, 1594 – Haarlim, nei 6 novimber 1666) wie in Nederlâns graveur en keunstskilder.

Salomon stamt út de Flaamske keunstnersfamylje Savery. Hy wie in soan fan de skilder Jacob Maertens Savery. Savery tekene en etste ûnder mear lânskippen, betinkingsprinten en portretten. Bekend fan him is bygelyks in skilderij út 1631 fan it Belis fan De Bosk. Hy makke ek in tal printen neffens in skilderij fan Rembrandt fan Rijn. Savery gravearre de titelprinten by in stikmannich toanielstikken fan Joost van den Vondel en makke 12 platen foar de yn 1657 ferskynde fertaling fan *[[Don Quichot|Don Quichotte]]* fan Miguel de Cervantes.
Wetterkelder

In **wetterkelder** of **systerne** is in ûndergrûnsk ôfdutsen bassin foar de opslach fan drinkwetter of wetter foar húshâldlik gebrûk.

Yn it Middellânsk Seegebiet wurde al sa'n 7.000 jier wetterkelders boud, mar ek op oare plakken yn de wrâld hiene en hawwe se nut. Se tsjinnen as buffer wannear't wetter net foar hannen wie, foar gebrûk op in letter tiidstip. Foar de komst fan liedingwetter yn modernere tiden, wiene wetterkelders algemien.

## Sjoch ek
* Reinwettersbak
* Kearmar
* Iiskelder
* Wetterlieding
List fan Azerbeidzjaanske filmregisseurs

List fan foaroansteande Azerbeidzjaanske filmregisseurs.

## B
* Arif Babayev

## I
* Rustam Ibragimbekov

## K
* Farman Karimzade

## M
* Elchin Musaoglu

## O
* Rasim Ojagov

## R
* Anar Rzayev

## S
* Latif Safarov 
* Hasan Seyidbeyli
* Huseyn Seyidzadeh
* Abbas Mirza Sharifzadeh

## T
* Rza Tahmasib
Súdhollânske Eilannen

De **Súdhollânske Eilannen** binne it part fan de Ryn-Maas-delta yn de provinsje Súd-Hollân. Yn it ferline hiet it gebiet ek wol *Overmase*, om't it besuden de Maas lei.

It binne de (eardere) eilannen:
* Rozenburg
* IJsselmonde
* Foarne-Putten
* Hoekske Waard
* Tiengemeten
* Eilân fan Doardt
* Goeree-Oerflakkee

Troch de oanlis fan brêgen, tunnels en damen is allinne Tiengemeten noch in echt eilân.

## Sjoch ek
* Seelân
Reinwettersbak

In **reinwetter(s)bak** of **reinbak** is in opslach foar reinwetter ûnder de grûn, soms binnendoar, mar faak bûten tsjin in gebou oan. In reinwettersbak wie ornaris foar ien húshâlden bedoeld. Grutte opslachromtes, foar mear as ien húshâldingen of in heule delsetting, hjit in wetterkelder of sisterne.

Op plakken dêr't grûnwetter, bygelyks troch in te heech sâlthalte, net te brûken wie, waard foar de oanlis fan de wetterlieding reinwetter brûkt. Dat wie yn de Lege Lannen yn kontreien mei net folle bewenners noch oant om 1960 it gefal. Ek tsjerkegebouwen hiene faak in wetterkelder mei foarrie foar drûge tiden. In protte tsjerken yn Seelân en op de Súd-Hollânske Eilannen hawwe sa'n wetterkelder.

It reinwetter waard fan it dak fan in gebou opheind in goatter en troch pipen nei de reinbak laat. It wetter waard faak ear't it yn de bak bedarre filtere mei turf of kokes. Ek waarden wol mûdhûnen (in swietwetterfisk) yn de bak holden, dy't helpe moasten om it wetter skjin te hâlden. De reinwetterbak hie in stiennen of houten opbou fan sa'n meter heech mei in houten of metalen lid.

It wetter waard opdjippe mei in aker, in lytse amer, of in hânpomp.
Nederlânske Grûnwet

De **Grûnwet foar it Keninkryk fan de Nederlannen** (Nederlânsk: *Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden*) is it wichtichste steatsdokumint en de heechste nasjonale wet fan Nederlân. De fûneminten fan de steatsynrjochting en de grûnrjochten fan de boargers binne deryn fêstlein. De tekst en de yndieling fan de hjoeddeistige grûnwet is foar in grut part yn 1983 ta stân kommen.

## Skiednis

De Steatsregeling foar it Bataafske Folk fan 1798 kin beskôge wurde as de earste grûnwet fan Nederlân. De Earste Nasjonale Gearkomste begûn yn 1796 mei it ûntwerpen fan dy Steatsregeling. Nei ôfwizing yn in folksrieplachting en in steatsgreep yn jannewaris 1798 waard it ûntwerp op 17 maart troch de Twadde Nasjonale Gearkomste oannaam. Op 23 april stimden ek de boargers mei de Steatsregeling yn. Yn dizze perioade waard Nederlân ek troch de Frânske Republyk ynlive.

Yn de Steatsregeling wiene bepalings fêstlein dy't te krijen hawwe mei boargerrjochten, de steatsynrjochting, it bestjoer yn provinsjes (departeminten) en gemeenten, finânsjes, bûtenlânske saken, rjochterlike macht en feroaring fan de Steatsregeling. Yn septimber 1801, nei op 'e nij in steatsgreep, waard de Steatsregeling ôfskaft. Yn oktober fan dat jier kaam der lykwols alwer in nije.

Doe't yn novimber 1813 in ein kaam oan de ynliving fan Nederlân troch it Frânske Keizerryk, waard besletten dat der in grûnwet komme moast. In spesjale kommisje waard oprjochte om in grûnwet te ûntwerpen, en op 29 maart 1814 waard dy troch in "Grutte Gearkomste fertsjintwurdigjende de Feriene Nederlannen" goedkard.

Nei de feriening fan de Noardlike en Súdlike Nederlannen yn 1815 waard de grûnwet feroare. Ien fan de wichtichste ynhâldlike oanpassings wie it opdielen fan de Steaten-Generaal yn twa Keamers: de Earste Keamer en de Twadde Keamer. Nei 1815 is de grûnwet noch meardere kearen feroare.

Yn 1844 mislearre in besykjen fan njoggen Twadde Keamerleden om de grûnwet te demokratisearjen. Fanwegen ûnrêst yn omlizzende lannen stimde Kening Willem II yn 1848 dochs mei in feroaring yn. In protte fan de ideeën fan 1844 waarden doe ûnder lieding fan Johan Rudolph Thorbecke noch realisearre. Sa kamen der streekrjochte ferkiezings, ministeriële ferantwurdlikens en mear rjochten foar it parlemint.

## Keppeling om utens
* De grûnwet op de side fan de oerheid
David Ogden Stiers

**David Allen Ogden Stiers** (Peoria, Illinois, 31 oktober 1942 – Newport, Oregon, 3 maart 2018) wie in Amerikaansk komyk en akteur.

## Wurkpaad

Stiers hie al tal fan rollen yn ûnder mear Broadwayproduksjes efter de rêch ear't er bekend waard as majoar Charles Emerson Winchester III yn *[[M*A*S*H (telefyzjerige)|M*A*S*H]]* (131 ôfleveringen, 1977-1983). Ek fan syn rol as ofsier fan justysje Michael Reston, dy't er tusken 1986 en 1988 yn in protte Perry Mason-films spile, wied er frijwat bekend.

Hy spile ek faak lytse rollen yn films fan Woody Allen en krige dêrfoar in betreklik heech plak yn de ôftiteling.
 
Tusken 2002 en 2007 wie er te sjen as predikant Gene Purdy yn *[[The Dead Zone (telefyzjesearje)|The Dead Zone]]* en as lid fan it Amerikaanske Hûs fan Offurdigen Sam Greene yn *[[North and South (telefyzjesearje)|North and South]]*. Fierders hie er in protte gastrollen yn populêre tf-searjes lykas *[[Murder, She Wrote]]*, *[[Matlock (telefyzjesearje)|Matlock]]*, *[[Alf (telefyzjesearje)|Alf]]*, *[[Kojak]]*, en *[[Charlie's Angels (telefyzjesearje út 1976)|Charlie's Angels]]*. Ek spile er mei yn guon films, lykas *[[Doc Hollywood]]* (1991), mei Michael J. Fox.

Op 3 maart 2018 stoar Stiers yn de âldens fan 75 jier thús yn Newport (Oregon) oan de gefolgen fan blaaskanker.

## Filmografy
Sjoch David Ogden Stiers op nl:

## Keppelings om utens
* David Ogden Stiers yn de IMDb
Agios Minas (Gios)

It **Agios Minas-kleaster** (Gryksk: Μονή Αγίου Μηνά) is in otterdoks kleaster op it eilân Gios, Grikelân. It kleaster leit likernôch 15 kilometer sûd fan Gios-stêd.

## Skiednis

It kleaster waard nei de ferovering fan it eilân troch it Osmaanske Ryk yn 'e twadde helte fan 'e 16e iuw stifte troch Neofytos Koumanos en syn soan Minas. Oarspronklik is it in manljuskleaster, mar sûnt 1932 wenje der nonnen. 

Op tongersdei 30 maart 1822 lei in Turkske float oan op it eilân om wraak te nimmen foar de Grykske opstân tsjin it Osmaanske gesach. Foar de ynwenners fan Gios betsjutte dat plonderjen, brânskatting en bloedferjitten. De ynwenners ferlieten harren brânende stêd en sochten heil yn 'e doarpen en kleasters fan it eilân. Op saterdei 1 april waard ek it Agios Minas-kleaster troch de Turkske troepen oanfalllen. Yn 'e nacht nei Peaskesnein sloegen de Turken gatten yn 'e muorren en waard it kleaster oermastere. Alle ynwenners dy't op dat stuit net yn 'e katolikon wiene waarden fuort deade. It slagge de Turken ynearsten net om yn de ôfsletten, grôtfolle, katolikon te kommen, mar nei't hja in diel fan it dak wisten te iepenjen, smieten de Turken baarnende doeken yn 'e folle tsjerke om de minsken dêr libben te ferbaarnen.

Tsjintwurdich binne op de flier fan de katolikon noch jimmeroan de spoaren fan 'e tragedy ôf te lêzen op 'e troch bloed en ferbaarnd fleis ferkleure tegels. Likernôch 3000 minsken binne yn it kleaster troch de Turken fermoarde. Yn in ossuarium fan it kleaster wurde de fynsten fan 'e resten fan 'e slachtoffers yn kasten bewarre.

Ek de ierdskodding fan 1881 brocht skea oan 'e tsjerke en kleastergebouwen. Oant 1892 fûnen restauraasjes en rekonstruksjes plak. Op 'e fûneminten fan 'e âlde katolikon waard in nije boud, wylst de flierren bewarre bleaune.
Wetters yn Azerbeidzjan

Hjirûnder folget in opsomming fan wetters yn Azerbeidzjan, fan rivieren, marren en opslachmarren.

Hydrografysk besjoen heart Azerbeidzjan ta it gebiet dat ôfwetteret yn de Kaspyske See.

## Rivieren

Azerbeidzjan hat 8.359 rivieren. Dêrfan binne 8.188 koarter as 25 kilometer en mar 24 rivieren langer as 100 kilometer. De grutste rivieren fan it lân binne:
* Koer
* Aras 
* Kwaniks, yn Alazan 
* Kwabirry, yn Georgië ek bekend as de Iory
* Samur
* Pirsaat
* Tartarchay (sydrivieren Levchay, Addabanchay, Turagaychay)
* Turyan
* Agstafa
* Hekery
* Vilesj

### Ofwetteringsgebieten
De rivieren yn Azerbeidzjan kinne ferdield wurde yn trije groepen:
#Dy fan it streamgebiet fan de Koer (Qanix, Qabirri, Turyan, Agstafa, Shekir, Terter, Khachin, ensf.)
#Dy fan it streamgebiet fan de Aras (Arpachay, Nakhchivan, Okhchu, Hekeri, Kondelenchay, ensf.)
#Rivieren dy't streekrjocht yn de Kaspyske See útkomme (Samur, Gudyal, Velvele, Vilesh, Lenkeran, ensaf.)

### Koer en Aras
De Koer (of Koera) en de Aras binne de langste rivieren yn Azerbeidzjan. Sy mûnje út yn de Kaspyske See en hawwe har' oarsprong op de noardeast-skeanten fan de Grutte Kausasus (Azerbeidzjaansk: *Böyük Qafqaz Dağları*) en it Talysjberchtme.

It ôfwetteringsgebiet fan de Koer (86.000 km²) oant de krusing mei de Aras is lytser as it ôfwetteringsgebiet fan de Aras (101.937 km²). De rivier hjit noch altyd Koer op de krusing omdat it wetterpeil fan de Kura twa kear sa heech is as dat fan de Aras.

## Marren

*Aggol
*Jandargol
*Hadjikabulmar, de grutste mar nei oerflak en folume
*Boyukshormar
*Sarysumar
*Goygolmar
*Maral-gol
*Masazirgol
*Ajinohur
*Boyuk Alagol

## Opslachmarren

Der binne mear as 60 keardamen mei wettereservoirs yn it lân dy't de wetterstân yn de rivieren beynfloedzje. De measten wurde brûkt foar yrrigaasje. De grutsten binne:
* De Mingacheviropslachmar, it grutste reservoir nei oerflak
* De Shemkir reservoir
* De Arazopslachmar
* De Sersengopslachmar 
* De Agstafachayopslachmar
* De Varvara-opslachmar 
* De Jeyranbatanopslachmar  
* De Khanbulanchayopslachmar 
* De Yenikendopslachmar
Yndyk (Parregea)

**Yndyk** is in earder buorskip en wetter by Parregea yn de gemeente Súdwest-Fryslân. It is it mêd west fan it doarp, mei it wetter dat dêr omhinne leit. It wetter begjint besuden it doarp by de Warkumer Trekfeart. It slingeret nei it noardwesten oant it oare kant de Eangterperleane net fierder mear rint.

## Sjoch ek
* Fryske doarpen/buorskippen/delsettings
Josephine Diebitsch Peary

**Josephine Diebitsch Peary** (Forestville, Maryland;  22 maaie 1863 - Portland yn Maine, 19 desimber 1955) ) wie in Amerikaansk skriuwster en ûntdekkingsreizger yn it Noardpoalgebiet.

## Biografy
Josephine Cecilia Diebitsch har mem, Magdalena Augusta Schmid Diebitsch, kaam fan Saksen yn Dútslân. Har heit, Hermann Henry Diebitsch, wie in militêr ofsier út Prusen. Under de boargeroarloch waard de *[[Buorkerij|farm]]* fan de famylje Diebitsch ferwoastge en ferhuzen sy nei Washington, D.C.. Hermann waard letter sekretaris op it Exchange Department fan it Smithsonian Ynstitút. Har broer Emil Diebitsch waard letter boargemaster fan Nutley yn Nij-Jersey.

Josephine gie nei it Spencerian Business College en studearre yn 1880 ôf. Dêrnei koe se kopiïst en meiwurker by it Smithsonian en it Amerikaanske ministearje fan Binnenlandse Saken wurde.

Robert Edwin Peary waard berne yn Pennsylvania yn 1856. Hy folge Bowdoin College, yn Brunswick, Maine. Josephine moete Robert foar it earst yn 1885 op dûnsles. Sy trouden op 11 augustus 1888. Josephine beselskippe har man faak op syn reizen nei it noarden; it brocht har fierder noardlik op de iisfjilden as hokker blanke frou earder. Sy gie mei op seis fan syn Arktyske ekspedysjes.  
Under harren houlik late Robert Peary mei sukses in ekspedysje nei de Noardpoal en fertsjinne sadwaande de titel fan de earste blanke man dy't it Noardpoalgebiet ferkende. Josephine bleau doe thús op Casco Bay's Eagle Island yn Maine, dat Robert yn 1877 kocht hie.

Josephine en Robert hiene twa bern. Marie Ahnighito Peary (*1893), dy't bekend waard as "Snow Baby", waard noch gjin 13 graden fan de Noardpoal ôf berne. Harren soan hiet Robert E. Peary jr.. Alhoewol't beide bern ek poalûndersiker wiene, waard Robert jr. letter boukundich yngenieur. Sy hiene ek trije bernsbern, Edward Peary Stafford, U.S.N., Robert E. Peary III en Joseph D. Peary.

Robert Peary stoar op 20 febrewaris 1920. Yn 1932 sette Josephine har nei wenjen yn Portland, Maine. Josephine Peary stoar yn 1955 yn de âldens fan 92 jier.

## Wurk

* *My Arctic Journal – A Year among Ice-Fields and Eskimos.* New York 1893. Nije útjefte mei foarwurd fan Robert M. Bryce: Cooper Square Press, New York 2002, ISBN 0-8154-1198-7.
* *The Snow Baby: A True Story With True Pictures.* Frederick A. Stokes Company, New York 1901. Neuausgabe Kessinger Publishing, ISBN 978-1-161-74888-8.
* *Children of the Arctic.* Frederick A. Stokes Company, New York 1903. Neuausgabe: Kessinger Publishing, ISBN 978-0-548-83751-1.

## Literatuer
* Cornelia Gerlach: *Pionierin der Arktis. Josephine Pearys Reisen ins ewige Eis.* Kindler-Verlag, Reinbek 2012, ISBN 978-3-463-40629-9.
* Kari Herbert: *Polarfrauen. Mutige Gefährtinnen großer Entdecker.* München 2010.
* Katherine Kirkpatrick: *The Snow Baby. The Arctic Childhood of Admiral Robert E. Peary´s Daring Daughter.* New York 2007.
Talysjberchtme

It **Talysjberchtme** (Perzysk: کوههای تالش, *Kuha: e Ta:lesh*, Azerbeidzjaansk: Talış dağları) is in berchkeatling fan 100 km yn it noardwesten fan Iran en yn it súdeasten fan Azerbeidzjan dy't by it noardwestlike part fan de Elbroeskeatling beheart en fan de flakte fan Lənkəran yn it súdeasten fan Azerbeidzjan oant de ûnderrin fan de rivier Sefid Rud yn it noardwesten fan Iran rint. De keatling hat deselde namme as it folk Talysj dat dêr wennet.

De heechste top is de Kyomurkyoj mei 2.477 meter. De EAstlike flanken hawwe oant 600 meter in wiet subtropysk klimaat, fan 600 meter ôf in myld seeklimaat en op de berchtoppen in wiet kontinintaal klimaat, mei 1600 oant 1800 mm it jier delslach. Dat de berchkeating is de wietste streek fan Azerbeidzjan en Iran. Oant 600 m groeit Kaspysk Hyrsania mingd bosk, dêrboppe berchfegetaasje.
Alexander Pechtold

**Alexander Pechtold** (Delft, 16 desimber 1965) is in Nederlânsk politikus foar D66. Fan 2006 oant 9 oktober 2018 wie er yn de Twadde Keamer fraksjefoarsitter út namme fan dy partij.

## Publikaasjes (in kar)
* Alexander Pechtold: *Optimist in de politiek*. Amsterdam, Hollands Diep, 2016. ISBN 9789048837557
* Alexander Pechtold: *Henk, Ingrid en Alexander*. Amsterdam, Bakker, 2012. ISBN 9789035137462
* Alexander Pechtold: *Een land op drift. Over democratie, integratie en de mythe van de nationale identiteit*. Tiende Van Randwijklezing. Vlissingen, 2009.
Ryksoerheid

De **Steat fan de Nederlannen** is de juridyske term foar de oerheid fan it Keninkryk fan de Nederlannen en Nederlân as rjochtspersoan. De Steat slút ferdraggen, hat besittingen, docht wurk, jout opdrachten en kin yn rjochtssaken optrede. De term komt in soad foar yn offisjele stikken.

In praktyske sin wurdt de Steat foar in grut part fertsjintwurdige troch de **Ryksoerheid** (Nederlânsk: *Rijksoverheid*), ek wol it **Ryk**, dat it sintrale bestjoer fan Nederlân foarmet. De Ryksoerheid bestiet út 12 ministearjes, in grut tal útfieringsorganisaasjes, ynspeksjes en de Hege Kolleezjes fan Steat. Sy hâldt har dwaande mei it tarieden en útfieren fan it regearbelied.
Kabinet-Rutte III

It **kabinet-Rutte III** wie fan 26 oktober 2017 oant 10 jannewaris 2022 it kabinet fan Nederlân. It wie nei de Twadde Keamerferkiezings fan 2017 foarme troch in koälysje fan de partijen VVD, CDA, D66 en KristenUny.  

Op 15 jannewaris 2021 moast it kabinet kollektyf ûntslach nimme, twa moanne foar de parlemintsferkiezings, as gefolch fan de ferneatigjende  rapporten oer de affêre foar fergoeding foar berne-opfang. 

## Formaasje
Nei de Twadde Keamerferkiezings fan 15 maart 2017 sette de kabinetsformaasje útein ûnder lieding fan ferkenner Edith Schippers. Op 28 maart waard hja troch de Twadde Keamer as ynformateur oanwiisd om de ûnderhannelings foar in kabinet fan VVD, CDA, D66 en GrienLinks troch te setten. Dit besykjen mislearre op 15 maart om't de partijen it net mei-inoar lykfine koene oer asyl en migraasje.

Doe't op 23 maaie foar de twadde kear besocht waard om in kabinet te foarmjen, diskear mei de KristenUny, stelde Schippers foar en beneam in nije ynformateur: Herman Tjeenk Willink. Nije petearen mei GrienLinks lieden ek no net ta oerienstimming.

Op 27 juny joech de ynformateur yn syn einferslach oan dat de iennichste mooglikheid foar in mearderheidskabinet in kabinet wie mei de partijen VVD, CDA, D66 en KristenUny. Gerrit Zalm, earder minister fan Finânsjes, waard in dei letter beneamd ta ynformateur.

Mar leafst 208 dagen nei de ferkiezings, op 9 oktober, kaam der in foarriedich koälysjeakkoard foar in nij te foarmjen kabinet-Rutte III. Op 12 oktober waard Mark Rutte oansteld as formateur. Twa wike letter waarden dy wurksumheden ôfrûne en waard it nije kabinet beëdige. Mark Rutte waard ek premier, Hugo de Jonge (CDA), Kajsa Ollongren (D66) en Carola Schouten (CU) waarden fise-premier.

## Ministearjes
It kabinet-Rutte III hie 12 ministearjes (waarnimmers wurde net neamd):

:1 Mark Rutte jout as minister-presidint lieding oan it ministearje fan Algemiene Saken.

## Sjoch ek
* List fan kabinetten fan Nederlân
Embraer 170/175

De **Embraer 170** is in ferkearsfleantúch mei twa GE CF34-8E motors fan de Brazyljaanske fleantúchbouwer Embraer, ornearre foar regionale flechten. 

De **Embraer 175** is in ferlingde ferzje fan de 170 en dy kin mei 78 oant 86 stuollen konkurrearje mei ûnder oaren de Canadair CRJ-900 en de Sukhoi Superjet 100.

Mei 70 oant 78 stuollen is de Embraer 170 ornearre om te konkurrearjen mei fleantugen lykas de Fokker 70 en de Canadair CRJ-700.

## Spesifikaasjes
Statút foar it Keninkryk fan de Nederlannen

It **Statút foar it Keninkryk fan de Nederlannen** regelet de steatkundige relaasje tusken de lannen Nederlân, Arûba, Kurasau en Sint-Marten. Yn it Statút, dat op 15 desimber 1954 ôfkundige waard, stiet dat de lannen in lykweardige posysje hawwe, selsstannich harren eigen saken behertigje en mei-inoar de keninkrykssaken fersoargje.
Regear fan Nederlân

It **regear fan [[Nederlân]]** is ferantwurdlik foar sawol it útfieren fan wetjouwing en taken fan de Ryksoerheid as it opstellen en feroarjen fan begruttings. It regear bestiet neffens artikel 42 lid 1 fan de grûnwet út de kening en de ministers.
Kabinet-Rutte II

It **kabinet-Rutte II**, ek wol it **kabinet-Rutte-Asscher** neamd, wie in Nederlânsk kabinet fan 5 novimber 2012 oant 26 oktober 2017. It bestie út de partijen VVD en PvdA en stie ûnder it foarsitterskip fan Mark Rutte; fise-premier wie Lodewijk Asscher. Yn de Earste Keamer hat it kabinet nea in mearderheid hân, en yn de Twadde Keamer allinnich oant 7 novimber 2016. It wie it earste Nederlânske kabinet sûnt 1998 dat de folsleine regearperioade folmakke en teffens it langstsittende Nederlânske kabinet sûnt de Twadde Wrâldkriich.

## Sjoch ek
* List fan kabinetten fan Nederlân
YMCA

De **YMCA** (*Young Men's Christian Association*) is de grutste oekumenysk-kristlike jongereinorganisaasje fan de wrâld mei sa'n 45 miljoen leden út mear as 130 lannen. De YMCA waard oprjochte yn Londen op 6 juny 1844 troch George Williams.

De YMCA hat jeugdherbergen ferspraat oer de wrâld. Yn Amearika is de YMCA tige grut en bekend om de jeugdkampen en sportfasiliteiten foar jeugd en jongerein. Ek yn Jeropa is de YMCA foaral aktyf as jongereinorganisaasjee.

YMCA Nederân is in non-profitorganisaasje dy't oansletten is by it Wrâldbûn fan YMCA's en YMCA Jeropa.
Der binne yn Nederlân ek in protte (lokale) ferienigings dy't ta de *community* fan de YMCA yn Nederlân hearre.

## Keppelings om utens
* World Alliance of YMCAs
* YMCA Europe
* YMCA Nederland
Boeing Model 1

De **Boeing Model 1** of **B & W Seaplane** wie in Amerikaansk wetterfleantúch mei ien motor. It wie it earste produkt fan Boeing en krige de inisjalen fan syn ûntwerpers, William Boeing en George Conrad Westervelt yn de namme.

## Untwerp
De earste B & W wie klear yn juny 1916 en waard boud yn Boeings boathûs-hangaar op Lake Union yn Seattle, Washington. It tastel wie fan hout, beklaaid mei linnen en hie lûktriedden. Hy like in protte op it Martin-trainingsfleantúch dat Boeing besiet, mar de B & W hie bettere driuwers en in sterkere motor. De earste B & W krige de namme *Bluebill* en de twadde *Mallard*. Sy fleagen foar it earst op 15 juny 1916 en letter yn novimber nochris.

## Skiednis
De twa B & Ws waarden foarlein oan de *[[Amerikaanske Marine|United States Navy]]*. Nei't de Marine se net hawwe woe, waarden se ferkocht oan de *New Zealand Flying School* en waarden sadwaande de earste ynternasjonale ferkeap fan it bedriuw. Op 25 juny 1919 festige de B&W in Nij-Seelânsk hichterekord fan goed 1.980 meter. De B & Ws makken de earste offisjele loftpostflecht fan Nij-Seelân op 16 desimber 1919.

## Earder brûker
;
*New Zealand Flying School

## Technyske gegevens
Kabinet fan Nederlân

It **kabinet fan [[Nederlân]]** bestiet út alle ministers en steatssekretarissen fan it sittende regear. In kabinet wurdt altyd ferneamd nei de minister-presidint, op deselde wize as it hjoeddeistige kabinet-Rutte IV. De leden fan it kabinet komme gear yn de ministerried, alhoewol’t allinnich de ministers stimrjocht hawwe. Steatssekretarissen moatte útnoege wurde om diel te nimmen oan it petear.

## Sjoch ek
* List fan kabinetten fan Nederlân
List fan Nederlânske gemeenten

Dit is in **list fan [[Nederlânske gemeente]]n** (2024: 342). Dêrnjonken wurde trije iepenbiere lichems dy't foar it grutste part op deselde manier bestjoerd wurde en as bysûndere gemeente oantsjut wurdt.
Guantánamo (rivier)

De **Guantánamo** is in rivier op it eilân Kuba. De rivier ûntspringt yn de provinsje Santiago de Cuba eastlik fan de stêd Santiago de Cuba. De rivier streamt dêrnei nei it easten en súdeasten en mûnet út yn de Guantánamobaai by de stêd Kaimanera yn de provinsje Guantánamo. 

De rivier is 190 kilometer lang en ûntwetteret in gebiet fan 1221 km² yn de provinsjes Santiago de Cuba en Guantánamo. It lêste part fan de rivier is befarber foar lytse skippen.


The Guantanamo river. Camainera City in the background. Guantanamo Bay, Cuba. 2003.jpg|De Guantánamo ûnder Kaimanera
SAM Waadhoeke

**SAM Waadhoeke** is in lokale politike partij yn gemeente De Waadhoeke, foarme troch in gearwurking tusken D66, GrienLinks, PvdA en Werkgroep Het Bildt. De partij waard ein 2016 oprjochte om oan de gemeenteriedsferkiezings fan 22 novimber 2017 meidwaan te kinnen. SAM Waadhoeke behelle 21,5 prosint fan de stimmen, goed foar seis sitten, en waard dêrmei de twadde grutste partij fan de gemeente. Op 20 desimber 2017 waard yn it stedhûs fan Frjentsjer in akkoard presintearre foar in koälysje fan CDA, FNP en SAM Waadhoeke.

## Webstee
* www.samwaadhoeke.nl
Adam Laksman

**Adam Kirillovitsj (Erikovitsj) Laxman** (Russysk: Адам Кириллович (Эрикович) Лаксман) (1766 – 1806?) wie in Sweedsktalich Finlânsk militêr ofsier en ien fan de earste Russen dy't Japan besochten. As luitenant fan it Keizerlik Russysk leger krige er de opdracht om yn 1791 in ekspedysje nei Japan te lieden mei it doel om twa Japanske skipbreklingen te ruiljen foar hannelsoerienkomsten mei it Tokugawa-sjogunaat. Hy wie in soan fan  Erik Laksman (1737-1796).

## Ekspedysje nei Japan (1792)

Laxman lâne op Hokkaido yn oktober 1792 en moete dêr leden fan de Matsumae-clan, dy't belêstige wiene mei de ferdigening fan Japan syn noardlike grinzen. Oars as eardere bûtenlanners waard Laksman gastfrij ûntfongen. Dat feroare lykwols doe't er easke om de skipbreklingen persoanlik nei Edo (it  Tokyo fan no) te bringen wat troch de Japanners as ûnfatsoenlik beskôge waard. Troepen út Edo stjoerd troch hege riedshear Matsudaira Sadanobu besochten Laxmans reis djipper Japan yn foar te kommen of te fertraagjen. Sy fregen him om oer it lân nei de stêd Matsumae, dat sûnder syn skip. Laxman wegere en krige lang om tastimming om ûnder marine-eskorte nei de haven fan Hakodate te silen; 450 Russen en Japanners rûne dêrwei nei it kastiel Matsumae.

Frjemd genôch krige Laxman en dy, nettsjinsteande syn skamteleazens, wielderige wenten yn westerske styl; hja mochten de gewoante om te knibbeljen en te bûgen foar de gesanten fan de Shogun gewurde litte, en krigen trije samoeraiswurden en hûndert sekken rys. De gesanten leine him doe út dat de Japanske wet foarskreau dat alle bûtenlanners allinne yn Nagasaky hannelje mochten. Mei't er kommen wie om skipbrekelingen werom te bringen, leine se út, soe er freedsum fuortgean meie. Doe 't Laxman wegere om fuort te gean sûnder in hannelsoerienkomst, krige er papieren yn hannen dêr't útdruklik yn stie dat Nagasaky ien Russysk skip ferwolkomje soe, dat bûtenlânske skippen nearne oars yn it lân lizze mochten en dat ek it kristendom nearne yn Japan tolerearre wurde soe.

Laxman gie feitlik mei lege hannen werom nei Ruslân, mar heechst wierskynlik wol mei de earste offisjele Japanske dokuminten dy't tastimming joegen om te hanneljen mei in lân oars as Sina of Nederlân (op Desjima). 
Yn 1804 -1805, njoggen jier nei it weromkommen fan Laxman nei Ruslân, waard besocht om yn Nagasaki hannel te driuwen as ûnderdiel fan de ekspedysje om de wrâld hinne ûnder lieding fan Adam Johann von Krusenstern, mar de Russyske ambassadeur Nikolai Rezanov waard begroete mei in lang skriuwen fan it Shogunaat dêr't yn útlein waard dat Japan sletten wie foar bûtenlânske hannel en dêr't yn easke waard dat se ôfreizgje soene. Nei dat fikse fiasko debattearre it tsaristyske regear gâns jierren oer de werklike bedoeling en betsjutting fan de dokuminten en liet de iepening fan Japan úteinlik oer oan partikuliere ûntdekkingsreizgers.
Kim Feenstra

**Kim Feenstra** (23 augustus 1985, Grins) is in model en aktrise.

Feenstra waard ferneamd as model nei't hja yn 2007 de haadpriis wûn yn de sjo *Holland's Next Top Model*. Sûnt hat hja modellewurk dien foar ferneamde opdrachtjouwers. Ut en troch docht hja ek wurk as aktrise foar de film of foar de tillefyzje.

## Filmografy
* *Last Ottoman* (2007) - Collette (Frânske learares)
* *[[Van God Los (telefyzjesearje)|Van God Los]]* (2012) - Joyce Venderink
* *[[Verliefd op Ibiza (film)|Verliefd op Ibiza]]* (2013) - Elza
* *[[Mannenharten (film)|Mannenharten]]* (2013) - Naomi
* *[[Flikken Maastricht]]* (2014, ôfl. *Gevoel*) - Femke Suikerbuik
* *[[Familie Kruys]]* (2017, ôfl. 3) - As harsels
Sesiliatsjerke (Easternijtsjerk)

De **Sint-Sesiliatsjerke** is ien fan de twa tsjerkegebouwen fan de protestantske gemeente Easternijtsjerk (gem. Noardeast-Fryslân). De tsjerke wie oant de fúzje mei de grifformearde gemeente yn 2006 in herfoarme tsjerkegebou. De twadde tsjerke fan de protestantske gemeente, De Bining, stiet oan de Langgrousterwei en wie oant 2006 de grifformearde tsjerke fan Easternijtsjerk. De Sesiliatsjerke is in ryksmonumint.

## Skiednis
De tsjerke is in ienskippich gebou dat oarspronklik wijd waard oan de hillige Romeinske marteleres Sesilia. It skip fan de tsjerke ferfong yn de 16e iuw it 13e iuwske skip en hat in trijesidich koer. Oan de bounaad tusken it skip en it koer is te sjen dat it yn twa fazen ta stân kaam. De sealtektoer stamt noch út de 13e iuw. De tsjerke waard yn de jierren 1990-1991 foar it lêst restaurearre. 

## Ynterieur
Yn de tsjerke stiet oan de súdlike muorre in rokoko-preekstoel mei doophek. Oan de noardlike muorre steane twa hearebanken, dy't krekt as de preekstoel út de 18e iuw binne. Ek de trije kroanljochters dy't de tsjerke ferljochtsje stamme út dy tiid. In boerd mei de list mei dûmnys oan de eastlike koermuorre is fanôf 1593 bywurke. De hjoeddeiske kleurstelling fan it ynterieur stamt út de tiid fan de lêste restauraasje yn de jierren 1990.

De klok yn de toer út 1668 waard getten troch Jurjen Balthasar en yn 1909 fanwegen in skuor op 'e nij getten troch de bruorren Van Bergen (Midwolda). 

## Oargel
It piipoargel is yn 1814 boud troch Jan Adolf Hillebrand. Albertus van Gruisen wreide it ynstrumint yn 1831 út mei in twadde manuaal en in ûnderposityf. De lêste restauraasje hie yn 1970 plak troch it Ljouwerter oargelbedriuw Bakker & Timmenga.
De Bining (Easternijtsjerk)

**De Bining** wie ien fan de twa PKN-tsjerken yn Easternijtsjerk (gem. Noardeast-Fryslân). De tsjerke waard boud as grifformearde tsjerke fan Easternijtsjerk, dy't yn 2006 fusearre mei de herfoarme gemeente.

## Skiednis
In heal jier nei de oprjochting fan in grifformearde gemeente waard de nije grifformearde tsjerke op 16 novimber 1890 yn gebrûk nommen. Al oan it begjin fan de 20e iuw moast it gebou fiif meter langer makke wurde, sa't der plak kaam foar it nije oargel. Yn 1939 waard oan de súdwestlike kant in fleugel oanboud. Yn 1951 waard it gebou wer langer makke  en ferhuze it lokaal út 1910. De lêste fernijings datearje út 1991. 

Yn 2006 fusearre de grifformearde gemeente mei de herfoarme gemeente ta ien PKN-gemeente en krige de tsjerke de namme De Bining. Fanwegen de ôfnimmende tsjerkegong hie de PKN-gemeente gjin ferlet mear fan twa tsjerkegebouwen en waard De Bining yn juny 2020 ôfstjitten. Der wurdt in nije bestimming foar it gebou socht (2021). 

## Oargel
It earste oargel fan de tsjerke waard troch de firma Standaart út Skiedam boud. Fanwegen it waarm stoken fan de tsjerke rûn it Standaard-ynstrumint yn de rin fan de tiid skea op, sadat it yn 1965 ferfongen waard troch it hjoeddeiske ynstrumint fan de firma Reil út Heerde. 

## Publikaasje
*  "By it sluten fan de tsjerkedoar… Ferhalen, skiednis en tinzen oer De Grifformearde Tsjerke fan Easternijtsjerk 1890-2020"

## Sjoch ek
Sesiliatsjerke, Easternijtsjerk
## Keppeling om utens
* Disposysje oargel op de side ''Kerk en Orgel''
Stephen Hawking

**Stephen Hawking** (Oxford, 8 jannewaris 1942 – Cambridge, 14 maart 2018) wie in Britsk (teoretysk) natuerkundige, kosmolooch en wiskundige.

Hawking waard by in grut publyk bekind om syn populêr-wittenskiplik wurk 'A Brief History of Time' dat wol 237 wiken in best-seller wie neffens de Britske *Sunday Times*. 

Hawking hie in seldsume neurodegenerative sykte: amyotrofe laterale skleroaze (ALS). Hawking is yn de âldens fan 76 stoarn.

## Boeken

* *The Grand Design: New Answers to the Ultimate Questions of Life*, tegearre mei Leonard Mlodinow, Bantam Press, 2010, ISBN 0553805371
* *A Briefer History of Time*, mei Leonard Mlodinow, Bantam Books, 2005. Yn it Nederlânsk ferskynd as *Een Korte Geschiedenis van de Tijd*, útjouwerij Prometheus / Bert Bakker, 2005
* *On the Shoulders of Giants*, 2002
* *The Universe in a Nutshell*. Yn it Nederlânsk ferskynd as *Het universum*, 2001
* *A Brief History of Time*. Yn it Nederlânsk ferskynd as *Het heelal*, útjouwrij Bert Bakker, 1988
* *Stephen Hawking's Universe: The Cosmos Explained*
* *Black Holes and Baby Universes and Other Essays* 1993, *Einsteins droom*, útjouwerij Ooievaar, 1997
* *The Cambridge Lectures: Life Works*
* *Computer Resources for People With Disabilities*
* *A Guide to Exploring Today's Assistive Technology*
* *The Large Scale Structure of Space-Time*
* *The Nature of Space and Time*
* *My Brief History*, autobiografy
* *God Created the Integers*. Running press

;Isaac Newton Institute Series of Lectures
* *Euclidean Quantum Gravity*
* *The Formation and Evolution of Cosmic Strings*
* *Hawking on the Big Bang and Black Holes*

;Advanced Series in Astrophysics and Cosmology, fol 8
* *Historia del tiempo*

Science fiction-boeken foar bern, skreaun tegearre mei dochter Lucy:
* 2007 - *George's Secret Key to the Universe*
* 2009 - *George's Cosmic Treasure Hunt*
* 2011 - *George and the Big Bang*
* 2014 - *George and the Unbreakable Code*
* 2016 - *George and the Blue Moon*

## Keppeling om utens
*  Webside fan Stephen Hawking
Jehannestsjerke (Nes)

De **Jehannestsjerke** yn Nes is in tsjerke fan de protestanske gemeente Nes-Wierum, Noardeast-Fryslân. Nei't de eardere grifformearde tsjerke De Hoekstien yn Nes sletten waard yn 2017, hold de tsjerklike gemeente noch de twa earder herfoarme gebouwen oer: de Jehannestsjerke en de Marijetsjerke. Yn de gebouwen wurde om bar tsjinsten fierd.
## Skiednis

De romaanske en oarspronklik oan Jehannes de Evangelist wijde tsjerke is in ienskepige tsjerke, dêr't de âldste parten fan út de 12e iuw datearje. Fanwegen de besittings fan de tsjerke yn de roomske tiid moat de tsjerke ien fan de wichtige tsjerken fan de gritenij west ha. It fjouwersidige koer stamt út de 13e iuw en is fersierd mei lisenen en in tosk- en rûnbôgefries. De tsjintwurdich mei pannen dekte tsjerke wie eartiids mei laaien dekt. Yn de 16e iuw waarden gotyske spitsbôgefinsters oanbrocht. De tsjerke waard boppedat heger makke. Yn de noardlike muorre binne yn it mitselwurk noch de plakken fan de tichtsetten hagioskoop, romaanske finsters en eardere tagong ôf te lêzen.

De eastlike muorre fan de toer soe mooglik by in 12e iuwsk westwurk heart ha. It hjoeddeiske oansjen fan de toer stamt út it ein fan de 12e iuw. Op de westlike hoeken binne yn de 16e iuw steunbearen oanbrocht tsjin it fersakjen fan de toer.

## Ynterieur
It houten tonferwulft yn de tsjerke waard yn 1604 oanbrocht. De rokoko-preekstoel mei klankboerd en trep datearret fan 1775 en wurdt taskreaun oan Yge Rintjes út Dokkum. De kânselbibel is 18e iuws en it doophek 19e iuwsk. Foar de preekstoel oer stiet in hearebank út 1775. De lambrisearing fan it tsjerkeskip bestiet foar in part út pearse tegels. 

Yn de toer hingje twa klokken: de âldste klok hat in diameter fan 101 sintimeter en waard yn 1477 getten troch Gert (*mester Gert me fecit*). De klok draacht reliëfs fan in Madonna en de evangelist Jehannes, de patroanhillige fan de tsjerke. De oare klok mei in diameter fan 102 sintimeter is fan nei de reformaasje en waard yn 1686 getten troch Petrus Overney (*Petrus Over Ney me fecit Leovardiae*). It mechanyske oerwurk is fan 1916.    

## Oargel
It ienmanualige oargel op de westlike galerij waard yn 1906 boud troch de firma Mart Vermeulen út Woerden. By de bou makke it oargelbedriuw gebrûk fan âldere materialen. 

## Keppeling om utens
* Disposysje oargel
Teätertsjerke Nes

De **Teätertsjerke Nes** (foarhinne **De Hoekstien**) is de eardere tsjerke fan de grifformearde gemeente yn Nes-Dongeradiel. 

## Skiednis
Op 22 juny 1925 waard de earste stien lein foar in nije tsjerke foar de grifformearde gemeente fan Nes. It ûntwerp fan de tsjerke is ôfkomstich fan Ane Nauta.

Nei de fúzje mei de herfoarmen yn 2012 krige de tsjerke de namme "De Hoekstien". De PKN-gemeente Nes-Wierum hie doe trije gebouwen. It die bliken dat dat tefolle wie en de grifformearde tsjerke fan Nes waard ôfstjitten. De grifformearde tsjerke fan Wierum wie al earder yn 2003 ferkocht. Op snein 19 febrewaris 2017 waard de lêste tsjinst yn De Hoekstien fierd. 

It oansjen fan de eardere grifformearde tsjerke bliuwt mei de nije bestimming bewarre. De liturgyske foarwerpen binne troch de tsjerklike gemeente meinommen. Yn de tsjerke is wurk te sjen fan de keunstskilder Jo Rispens (1914-2002).

Tsjintwurdich draacht it gebou de namme Teätertsjerke en hat it in maatskiplike funksje.

## Oargel
It oargel stamt út 1930 en waard troch de firma Dekker, Goes, boud. Nei de Twadde Wrâldkriich waard it yn de jierren 1980 fergrutte ta in twamanualich ynstrumint troch de firma Bak út Edam. Nei de ferkeap fan de tsjerke en de sekularisaasje fan it gebou waard it oargel net útboud.

## Sjoch ek
* Teätertsjerke Wadway

## Keppeling om utens
*  Gereformeerde Kerken: Skiednis grifformearde tsjerke fan Nes
* Teätertsjerke Nes (offisjele webside)