open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mount Rainier

**Mount Rainier** (útsprutsen: /*reɪˈnɪɘr*/), ek bekend as **Tahoma**, **Tacoma**, **Tacobet**, of **təqʷubəʔ**, is in stratofulkaan yn it Cascadesberchtme 87 km besúdeasten fan Seattle yn de Amerikaanske steat Washington.  It is mei syn 4392 m hichte de heechste berch yn de Cascades en yn de steat Washington.
De berch en it omlizzende gea hearre by it Nasjonaal Park Mount Rainier.

Mei syn 26 grutte gletsjers is Mount Rainier de berch mei de measte gletsjers yn de 48 tsjininoaroanlizzende steaten op it fêstelân fan Noard-Amearika. 91 km² fan it gebiet is hieltyd bedutsen mei snie en iis. Fierder binne der twa fulkanyske kraters, mei elts in diameter fan 300 meter. Geotermyske hite út de fulkaan hâldt de kraters frij fan snie en iis, en hat in útwreide netwurk fan gletsjergrotten foarme. In lyts kratermar, de heechste fan Noard-Amearika, leit yn it djipste punt fan de westlike krater. Dat mar is allinne troch de grotten te berikken.
Marilyn Manson (sjonger)

**Marilyn Manson**, pseudonym en alter ego fan **Brian Hugh Warner** (Canton, Ohio, 5 jannewaris 1969) is in Amerikaansk sjonger, *songwriter*, akteur en keunstskilder. Hy is de haadsjonger fan de band mei deselde namme (Marilyn Manson) en faaks it meast ferneamd fan syn lieten en albums dy't útbrocht waarden yn de 90-er jierren, lykas *Antichrist Superstar* (1996) en *Mechanical Animals* (1998), dy't him de namme fan kontroversjeel persoan besoargen mei in negative ynfloed op de jongerein. Manson hat nominearre west foar fjouwer Grammy Awards.
De artystenamme Marilyn Manson is gearstald út de nammen Marilyn Monroe en Charles Manson.

Hy gie doe't er 18 wie oer nei Fort Lauderdale (Florida), dêr't er as muzyksjoernalist oan 't wurk gie. Troch dy baan krige er kunde oan Trent Reznor, de sjonger fan Nine Inch Nails, dy't him letter noch helpe soe. Yn 1989 rekke Manson befreone mei gitarist en ferskoveling fan de mienskip Scott Mitchell; sy besletten ta it oprjochtsjen fan band, "Marilyn Manson and the Spooky Kids", wat letter gewoan "Marilyn Manson" waard. 

Manson hat in lange relaasje hân mei aktrise Rose McGowan en wie ien jier boaske oan it neakenmodel Dita Von Teese, dy't ein 2006 in fersyk ta skieden yntsjinne. Ek syn ferkearing mei aktrise Evan Rachel Wood rûn yn 2010 op 'e non. Manson is dwaande mei in earste film dêr't ersels it skript foar skreaun hat en dy't er sels regissearje sil: *Phantasmagoria: The Visions of Lewis Carroll*.

## Filmografy
* *[[Lost Highway (film)|Lost Highway]]* (1997)
* "Groupie" (Unreleased)
* *[[Celebrity Deathmatch]]* (1998)
* *[[Jawbreaker (film)|Jawbreaker]]* (1999)
* *[[Clone High]]* (2002)
* *[[Bowling for Columbine]]* (dokumintêre, 2002)
* *[[The Hire: Beat the Devil]]* (2003)
* *[[Party Monster (2003 film)|Party Monster]]* (2003)
* *[[The Heart Is Deceitful Above All Things]]* (2004)
* *[[Area 51 (2005 video game)|Area 51]]* (2005)
* ** (2006)
* *[[Tim and Eric Awesome Show, Great Job!]]* (2010)
* *Splatter Sisters* (net útbrocht)
* *[[Born Villain (film)|Born Villain]]* (2011)
* *[[Wrong Cops]]* (2012)
* *[[Californication (TV-rige)|Californication]]* (2013)
* *[[Celebrity Ghost Stories]]*
* *[[Eastbound & Down]]* (2013)
* *[[Once Upon a Time (TV series)]]* (2013) Peter Pan's Shadow
* *Phantasmagoria: The Visions of Lewis Carroll* (ôfsein)
* *Sons of Anarchy (2014) (Ron Tully)
* *Let Me Make You a Martyr* (2016) (Paus)[11]
* *Salem* (2016–2017) (Thomas Dinley)
* *The New Pope* (2020)[364]
* *The New Mutants* (2020) Stim fan de Laitsjende man 
* *American Gods* (2021) Johan Wengren

==Boeken==
* *The Long Hard Road Out of Hell* (autobiografy). New York: [[HarperCollins]] division [[ReganBooks]], 1998 ISBN 0-06-039258-4.
* *Holy Wood*. New York: HarperCollins division ReganBooks, net útjûn.
* *Genealogies of Pain*. Nuremberg: Verlag für moderne Kunst Nürnberg, 2011 ISBN 3-86984-129-X.
* *Campaign''. Calabasas: Grassy Slope Incorporated, 2011 ASIN B-00-5J24ZH-S.

## Diskografy
### Albums
List fan Yslânske ambassadeurs yn Andorra

Dit is in **list fan [[Yslân]]ske ambassadeurs yn [[Andorra]]**.

## Keppeling om utens
*Oersjoch fan Yslânske ambassadeurs, utanrikisraduneyti.is
List fan Yslânske ambassadeurs yn Argentynje

Dit is in **list fan [[Yslân]]ske ambassadeurs yn [[Argentynje]]**.

## Keppeling om utens
*Oersjoch fan Yslânske ambassadeurs, utanrikisraduneyti.is
Lockheed U-2

De **Lockheed U-2**, byname *Dragon Lady*, is in strategysk ferkenningsfleantúch, ûntwurpen foar langduorjende operaasjes op grutte hichte, foar alle waarsomstannichheden by dei en nacht. De U-2 is dêrom útrist mei krêftige kamara's. De U-2 fleach foar de CIA. De U-2 waard ek brûkt foar elektroanysk sensor ûndersyk, de kallibraasje fan satelliten en kommunikaasjedoelen.

De U-2 hat in rol spile by in tal wichtige barrens yn de Kâlde Kriich; by ferkenningen boppe de Sowjet Uny, de Folksrepublyk Sina, Noard-Fietnam en Kuba. Yn 1960 waard CIA-piloat Gary Powers by in flecht boppe Sowjetterritoarium delsketten, mei fan gefolgen fûle Russyske krityk op de Amerikaanske polityk

De U-2 bleau yn tsjinst nei de ein fan de Kâlde Kriich en is ien fan de tastellen dy't mear as 50 jier troch de USAF  brûkt binne. It hat in rol spile by de konflikten yn  Afganistan, Irak en by ferskate multynasjonale NATO-operaasjes. De rol fan de U2 wurdt anno 2014 hieltyd mear oernaam troch alternative apparaten en fleanmasines: ferkenningssatelliten, ûnbemanne drones (lykas de Northrop Grumman RQ-4 Global Hawk) en konvinsjonele fleantugen.


File:Lockheed ER-2 809 in flight.jpg|In ER-2 fan de NASA foar eksperiminteel ûndersyk
File:U2 Camera.JPG|Filmkamera wêr't de U2 mei útrist wie


## Technyske feiten

## Keppelings om utens
* U-2 chase cars
* Webstee Beale AFB home of the U-2S
* Offisjele USAF feiten U-2S
* U-2 feiten op it webstee fan Global Security
* U-2 op de FAS
List fan Yslânske ambassadeurs yn de Dominikaanske Republyk

Dit is in **list fan [[Yslân]]ske ambassadeurs yn de [[Dominikaanske Republyk]]**.

## Keppeling om utens
*Oersjoch fan Yslânske ambassadeurs, utanrikisraduneyti.is
List fan Yslânske ambassadeurs by de Hillige Stoel

Dit is in **list fan [[Yslân]]ske ambassadeurs by de [[Hillige Stoel]]**.

## Keppeling om utens
*Oersjoch fan Yslânske ambassadeurs (deade keppeling)
Willem Albeda

**Willem (Wil) Albeda** (Rotterdam, 13 juny 1925 – Maastricht, 6 maaie 2014) wie in Nederlânsk earder-politikus en minister fan Sosjale Saken yn it earste kabinet-Van Agt.

Albeda studearre ekonomy oan de *[[Nederlandse Economische Hogeschool]]* yn Rotterdam fan 1946 oant 1950. Hy promovearre 1957 yn de ekonomyske wittenskippen oan de Frije Universiteit yn Amsterdam op it proefskrift *"De rol van de vakbeweging in de moderne maatschappij".*

Albeda wie in ARP- en CDA-politikus dy't himsels omskreaun as fakbûnsman. Hy wie lange tiid oan 't wurk by  it Kristlik Boubûn en it CNV. Yn 1966 waard er heechlearaar sosjaal-ekonomysk belied oan de *Nederlandse Economische Hogeschool* yn Rotterdam. Albeda hie niget oan ynternasjonale fraachstikken. Oant 1995 wie er ek heechlearaar oan de Ryksuniversiteit Limburch.

Fan 1966 ôf oan wie er lid - en sûnt 1973 foarsitter fan de ARP-fraksje yn de Earste Keamer. Albeda stie yn 1973 as ynformateur mei oan de widze fan it kabinet-Den Uyl. Hy wie minister fan Sosjale Saken yn it earste kabinet-Van Agt, dêr't er it 'sosjale gesicht' fan wie. Dêr brocht er ûnder mear in feroaring fan de Wet op de ûndernimmingsrieden en de Arbeidsomstannichhedewet ta stân. Nei it ministerwêzen gie er werom nei de Senaat en waard letter foarsitter fan de Wittenskiplike Ried foar it Regearingsbelied. Ek waard er bekend fan syn rol yn de Advys- en Arbitraazjekommissy Rykstsjinst: de "Kommissy Albeda".

## Publikaasjes
Albeda publisearre in soad boeken, brosjueres, rapporten en artikels, fral oer de fakbweging, de ekonomy en besibbe ûnderwerpen. In kar-út:
* 1957. *De rol van de vakbeweging in de moderne maatschappij*. Proefskrift Amsterdam V.U.
* 1963. *Bezitsvorming*. Mei Norbert Schmelzer. Het Spectrum.
* 1966. *Enkele problemen van centraal economisch beleid*. Ynaugurele rede Rotterdam
* 1971. *Vakbeweging en onderneming*. Universitaire Pers Rotterdam.
* 1972. *Vakbeweging en maatschappijstructuur*. Universitaire Pers Rotterdam.
* 1975. *Arbeidsverhoudingen in Nederland : een inleiding*. Samson.
* 1976. *Participatie, arbeid en maatschappij*. Samson.
* 1984. *De crisis van de werkgelegenheid en de verzorgingsstaat : analyse en perspectief *. Kok.
* 2004. *Ik en de verzorgingsstaat : herinneringen van Wil Albeda*. Mei Roelof Bouwman en Maurits van den Toorn.

## Trivia
* It Albeda Kolleezje yn de regio Rotterdam is nei Wil Albeda ferneamd.
* De bysûndere Albedalearstoel fan de Universiteit Leien, is ek nei him ferneamd en heeft betrekking op "Arbeidsverhoudingen in de publieke sector".
* Albeda wie syn hiele libben lid fan de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân, mar hearde fan 1944-1950 by de Grifformearde Tsjerken frijmakke.
Eiður Svanberg Guðnason

**Eiður Svanberg Guðnason** (Reykjavik, 7 novimber 1939 - Garðabær, 30 jannewaris 2017) wie in Yslânsk politikus en earder diplomaat.

Hy wie ambassadeur fan Yslân yn Australië fan 28 novimber 2003, as ferfanger fan Ólafur Egilsson, oant 22 febrewaris 2007. Hy waard dêr opfolge troch Gunnar Snorri Gunnarsson. 

## Keppeling om utens
* Non auto-biografy fan Eiður Svanberg Guðnason mei portret
Fitergers

**Fitergers** (*Elymus repens*, syn. *Elytrigia repens*) is in plant út 'e fanmylje fan 'e gersplanten (*Poaceae*). 

Yn it spraakgebrûk wurdt mei "fiter" de woarteltsjes fan fitergers of oare plantsjes (benammen ûnkrûd) op ikkers en yn kokentunen oantsjutten. De fiter moat út 'e grûn wei foardat it sied fan griente opkweekt wurde kin. Sa lang as de fiter yn de grûn sitten bliuwt komt it gers en ûnkrûd hieltyd werom.
Orwell (rivier)

De **Orwell** is in rivier yn it Ingelske greefskip Suffolk. De bopperin (boppe de ynfloed fan it tij) is ek bekend ûnder de namme Gipping. De rivier ferbredet him by Ipswich ta in estuarium en mûnet by Felixstowe yn de Noardsee út.

De Ingelske skriuwer Eric Blair hâlde bot fan de rivier en ûntliende syn skûlnamme George Orwell oan de riviernamme.

De Orwell wurdt in protte op syld. It doarpke Pin Mill, mei syn jachthaven, is ferneamd fan twa berneboeken fan Arthur Ransome dy't harren dêr ôfspylje: *We Didn't Mean to go to Sea* und *Secret Water*. Yn de jierren 1970 - 80 binne der jachthavens iepene yn Levington (*Suffolk Yacht Harbour*), Woolverstone, Fox's (justjes bûten Ipswich) en twa yn it âld *Ipswich Wet Dock*.
Ipswich

* Ipswich (Ingelân), in Ingelske stêd en distrikt oan de mûning fan de Orwell
* Ipswich (Austraalje), in stêd yn Austraalje
* Ipswich (Massachusetts), in stêd yn de Feriene Staten
* Ipswich (Súd-Dakota), in stêd yn de Feriene Steaten
Ipswich (Ingelân)

**Ipswich** is in stêd en (sûnt 1974) in Ingelsk distrikt (*borough*) yn it greefskip Suffolk.
Ipswich, ien fan de âldste stêden fan Ingelân, leit oan de mûning fan de rivier de Orwell en is de haadstêd fan it greefskip Suffolk yn East Anglia. Ipswich Town FC komt út Ipswich.

Fan de befolking is 16,8% âlder as 65 jier. De wurkleazens berint 3,5% fan de beropsbefolking (sifers folkstelling 2001).

## Berne yn Ipswich
* Thomas Wolsey (1471-1530), kardinaal en kânselier fan de kening.
* Clara Reeve (1729–1807), skriuwster
* Sarah Trimmer (1741–1810), skriuwster
* Charles Stoddart (1806–1842), diplomaat
* Edward Maitland (1824–1897), skriuwer en teosoof
* Malcolm Guthrie (1903–1972), taalkundige
* Bernie Ecclestone (1930), eigner Formule 1
* Ralph Fiennes (1962), akteur
* Sam Claflin (1986), akteur

## Keppelings om utens
*Midsiuwsk strjitteplan fan de stêd Ipswich
Clara Reeve

**Clara Reeve** (Ipswich, 1725 - dêre, 3 desimber 1807) wie in Ingelsk skriuwster dy't fral bekend waard mei har goatyske roman *The Old English Baron* út 1778, dy't oars earder al anonym ferskynd wie ûnder de titel *The Champion of Virtue* (1777).

## Biografy
Clara Reeve wie ien fan de dochters fan Thomas Reeve, in anglikaansk predikant dy't syn bern ûnderrjochte yn de klassike talen en skiednis. Al mei jonge jierren learde hja Latyn en lies *L'Histoire d'Angleterre* fan de Frânske histoarikus Paul Rapin-Thoyras en de *Libbens* fan Plutarchus. Nei de dea fan har heit gie hja by har mem en twa fan har susters ynwenjen yn Colchester.

Clare Reeve wie al boppe de fyftich doe't har literêre wurkpaad begûn. Har earste publikaasje yn 1772 wie in oersetting fan de roman *Argenis* fan de Frânske skriuwer Jean Bardais, dy't hja sels de Ingelske titel *The Phoenix* joech. It súkses fan dat boek trune har oan om mear te skriuwen en sadwaande ferskynde fiif jier letter har earste roman mei ynearsten de titel *The Champion of virtue, a gothic story* (1777), dy't by de twadde edysje 1778 *The Old English Baron* kaam te hjitten. Horace Walpole syn goatyske roman út 1764 *The Castle of Otranto* wie har ynspiraasjeboarne. 

Reeve skreau noch oare romans dy't wjerklank fûne: *The Two Mentors* (1783), *The Exile* (1788), *The School for widows* (1791), *Memoirs of sir Roger de Clarendon, the natural son of Edward, the Black prince* (1793), *Destination* (1799) en *Edwin, king of Northumberland* (1802). Fierder hat hja ek essayistysk wurk skreaun lykas *The Progress of romance through times, countries and manners*, 1785, en *Plans of education, with remarks on the systems of other writers*, 1792.

## Bibliografy
* *The Champion of virtue* (1777)
* *Destination or memoirs of a private family* (1799)
* *The Exiles* (1788)
* *The Memoirs of Sir Roger de Clarendon* (1793)
* *The Old English Baron* (1785, *The Champion of virtue* op 'en nij besjoen)
* *The Progress of romance through times, countries, and manners* (1785)
* *The School for widows*
* *The Two Mentors* (1783)

## Literatuer
* : *Women's gothic from Clara Reeve to Mary Shelley*. - Plymouth, Northcote House, 2000, ISBN 0-7463-0872-8.
* : *The gothic flame* : being a history of the gothicnovel in England. -  Metuchen, N.J., Scarecrow Pr., 1987, ISBN 0-8108-2077-3.
* : *Bluestocking feminism* : writing of the Bluestocking Circle 1738-1785. - Londen, Pickering & Chatto, 1999 (diel 1-6)
**diel 6: *Sarah Scott & Clara Reeve*, ISBN 1-85196-514-9.

## Keppeling om utens
* Wikisource ''Clara Reeve''
Franz-Josef Hermann Bode

**Franz-Josef Hermann Bode** (Paderborn, 16 febrewaris 1951) is in Dútsk Roomsk-katolyk geastlike. Hy is sûnt 1995 biskop fan Osnabrück (Osnabrück) en sûnt 2017 plakferfangend foarsitter fan de Dútske biskoppekonferinsje.  

Bode ûntfong syn prysterwijing op 13 desimber 1975. Hy waard 5 juny 1991 ta help-biskop fan Paderborn beneamd en titulêr biskop fan Mattiana. 6 maart 2000 waard er ta biskop wijd troch Johannes Joachim Degenhardt, aartsbiskop fan Paderborn, mei Hans Leo Drewes, help-biskop fan Paderborn, en Paul Consbruch, help-biskop fan Paderborn, as ko-konsekrators. 

12 septimber 1995 waard hy ta biskop fan Osnabrück beneamd en 26 novimber 1995 ynstallearre. 

## Publikaasjes
* *Zeit mit Gott. Ein Stundenbuch*. Katholisches Bibelwerk, Stuttgart 2005, ISBN 978-3-460-28044-1
* *Zeit mit Gott. Ein Stundenbuch II*. Katholisches Bibelwerk, Stuttgart 2008, ISBN 978-3-460-28077-9
* *Priester: Wurzeln und Visionen einer spannenden Berufung*. Osnabrück 2009. ISBN 978-3-925164-46-0

## Keppelings om utens
*Catholic Hierarchy bio
Antoni Pacyfik Dydycz

**Antoni Pacyfik Dydycz** (Serpelice, 24 augustus 1938) is in Roomsk-katalyk geastlike. Hy wie fan 1994 oant 2014 biskop fan Drohiczyn (Drohiczyn). 

## Libbensrin
Dydycz waard ta pryster wijd op 29 juny 1963. Hy waard 20 juny 1994 ta biskop fan Drohiczyn beneamd. 10 july 1994 waard er ta biskop wijd troch Józef Kowalczyk, nuntius fan Poalen, mei Stanislaw Szymecki, aartsbiskop fan Białystok, en Francesco Gioia, aartsbiskop emeritus fan Camerino-San Severino Marche, as ko-konsekrators. 

29 maart 2014 gong er mei emeritaat.

## Keppelings om utens
*Catholic Hierarchy bio
Gerhard Feige

**Gerhard Feige** (Halle, 19 novimber 1951) is in Roomsk-katolyk geastlike. Hy is sûnt 2005 biskop fan Magdeburg (Magdeburg). 

## Libbensrin
Feige waard ta pryster wijd op 1 july 1978. Hy waard 19 july 1999 ta help-biskop fan Magdeburg beneamd en titulêr biskop fan Tisedi. 11 septimber 1999 waard er ta biskop wijd troch Leopold Nowak, biskop fan Magdeburg, mei Joachim Wanke, biskop fan Erfurt, en Paul-Werner Scheele, biskop fan Würzburg, as ko-konsekrators. 

23 febrewaris 2005 waard hy ta biskop fan Magdeburg beneamd en 16 april 2005 ynstallearre. 

## Keppelings om utens
*Catholic Hierarchy bio
Luis Alberto Fernández Alara

**Luis Alberto Fernández Alara** (Lomas de Zamora, 26 oktober 1946) is in Argentynsk Roomsk-katolyk geastlike. Hy is sûnt 2013 biskop fan Rafaela (Rafaela). 

## Libbensrin
Fernández Alara waard ta pryster wijd op 29 juny 1975. Hy waard 24 jannewaris 2009 ta helpbiskop fan Buenos Aires beneamd en titulêr biskop fan Carpi. 27 maart 2009 waard er ta biskop wijd troch Jorge Mario Bergoglio, aartsbiskop fan Buenos Aires, letter paus Fransiskus, mei Agustín Roberto Radrizzani, aartsbiskop fan Mercedes-Luján, José María Arancedo, aartsbiskop fan Santa Fe de la Vera Cruz, en Agustín Roberto Radrizzani, biskop fan Lomas de Zamora, as ko-konsekrators. 

10 septimber 2013 waard hy ta biskop fan Rafaela beneamd en 22 novimber 2013 ynstallearre.

## Keppelings om utens
*Catholic Hierarchy bio
Hans-Georg Koitz

**Hans-Georg Koitz** (Striegau, 4 april 1935) is in Dútsk Roomsk-katolyk geastlike. Hy wie fan 1992 oant 2010 help-biskop fan Hildesheim (Hildesheim). 

## Libbensrin
Hans-Georg Koitz waard ta pryster wijd op 30 juny 1962. Hy waard 24 augustus 1992 ta help-biskop fan Hildesheim beneamd en titulêr biskop fan Cantanus. 25 oktober 1992 waard er ta biskop wijd troch Josef Homeyer, biskop fan Hildesheim, mei Heinrich Pachowiak, help-biskop emeritus fan Hildesheim, en Heinrich Machens, help-biskop fan Hildesheim, as ko-konsekrators. 

4 desimber 2010 gong er mei emeritaat.  

## Keppelings om utens
*Catholic Hierarchy bio
Ludwig Schick

**Ludwig Schick** (Marburg, 22 septimber 1949) is in Dútsk Roomsk-katolyk geastlike. Hy is sûnt 2002 aartsbiskop fan Bamberg (Bamberg). 

## Libbensrin
Schick waard ta pryster wijd op 15 juny 1975. Hy waard 20 maaie 1998 ta help-biskop fan Fulda beneamd en titulêr biskop fan Auzia. 12 july 1998 waard er ta biskop wijd troch aartsbiskop Johannes Dyba, biskop fan Fulda, mei Johannes Kapp, help-biskop fan Fulda, en Alvaro Leonel Ramazzini Imeri, biskop fan San Marcos, as ko-konsekrators. 

28 juny 2002 waard hy ta aartsbiskop fan Bamberg beneamd. 

## Keppelings om utens
*Catholic Hierarchy bio
Frans Wiertz

**Franciscus Jozef Maria (Frans) Wiertz** (Kerkrade, 2 desimber 1942) is in Nederlânsk Roomsk-katolyk geastlike. Hy is sûnt 1993 biskop fan Bisdom Roermond. 

## Libbensrin
Wiertz waard ta pryster wijd op 30 maart 1968. Hy waard 10 july 1993 ta biskop fan Roermond beneamd. 25 septimber 1993 waard er ta biskop wijd troch Adrianus Johannes Simonis, aartsbiskop fan Utert, mei Joannes Gerardus ter Schure, biskop fan De Bosk, en Alphonsus Maria Henricus Antonius Castermans, help-biskop fan Roermond, as ko-konsekrators. 

## Keppelings om utens
*Catholic Hierarchy bio
Alberto Taveira Corrêa

**Alberto Taveira Corrêa** (Nova Lima, 26 maaie 1950) is in Brazyljaansk Roomsk-katolyk geastlike. Hy wie fan 1991 oant 1996 help-biskop fan Brasília en dêrnei aartsbiskop fan Palmas. Hy is sûnt 2009 aartsbiskop fan Belém do Pará. 

## Libbensrin
Taveira Corrêa waard ta pryster wijd op 15 augstus 1973. Hy waard 24 april 1991 ta help-biskop fan Brasília beneamd en titulêr biskop fan Sinnipsa. 6 july 1991 waard er ta biskop wijd troch João Resende Costa, aartsbiskop emeritus fan Belo Horizonte, mei Serafim Fernandes de Araújo, aartsbiskop fan Belo Horizonte, en Arnaldo Ribeiro, aartsbiskop fan Ribeirão Preto, as ko-konsekrators. 

27 maart 1996 waard hy ta aartsbiskop fan Palmas beneamd. 30 desimber 2009 waard hy ta aartsbiskop fan Belém do Pará beneamd en 25 maart 2010 ynstallearre.

## Konsekrator
Hy wie konsekrator fan: 
*Philip E. R. Dickmans (2008)
*Romualdo Matias Kujawski (2008)
* Teodoro Mendes Tavares (2011)
* Irineu Roman (2014)

Hy wie ko-konsekrator fan: 
* Geraldo Vieira Gusmão (1998)
* Miguel Ângelo Freitas Ribeiro (2001)
* José Moreira da Silva (2009)
* Giovane Pereira de Melo (2009)
* Vital Corbellini (2012)
* José Maria Chaves dos Reis (2013)
* Marcos Antônio Tavoni (2014)

## Keppelings om utens
*Catholic Hierarchy bio
Konrad Zdarsa

**Konrad Zdarsa** (Hainichen (Saksen, 7 juny 1944) is in Dútsk Roomsk-katolyk geastlike. Hy wie fan 2007 oant 2010 biskop fan Görlitz en dêrnei biskop fan Augsburg. 

## Libbensrin
Zdarsa waard ta pryster wijd op 16 maart 1974 troch Gerhard Schaffran, biskop fan Meissen. Hy waard 24 april 2007 ta biskop fan Görlitz beneamd. 23 juny 2007 waard er ta biskop wijd troch Georg Maximilian Sterzinsky, aartsbiskop fan Berlyn, mei Joachim Friedrich Reinelt, biskop fan Dresden-Meißen, en Rudolf Müller, biskop emeritus fan Görlitz, as ko-konsekrators. 

8 july 2010 waard hy ta biskop fan Augsburg beneamd en 23 oktober 2010 ynstallearre.

## Konsekrator
Hy wie konsekrator fan: 
*Florian Wörner (2012)

Hy wie ko-konsekrator fan: 
*Wolfgang Ipolt (2011)

## Keppelings om utens
*Catholic Hierarchy bio
Werner Thissen

**Werner Thissen** (1938-2025) wie in Dútsk Roomsk-katolyk geastlike. Hy wie fan 1999 oant 2002 help-biskop fan Münster en dêrnei aartsbiskop fan Aartsbisdom Hamburch. Hy wie sûnt 2014 aartsbiskop-emeritus. 

## Libbensrin
Thissen waard ta preester wijd op 29 juny 1966. Hy waard 16 april 1999 ta helpbiskop fan Münster beneamd en titulêr biskop fan *Scampa*. 24 maaie 1999 waard er ta biskop wijd troch Reinhard Lettmann, biskop fan Múnster, mei Alfons Demming, helpbiskop fan Múnster, en Heinrich Janssen, helpbiskop fan Múnster, as ko-konsekrators. 

22 novimber 2002 waard er ta aartsbiskop fan Hamburch beneamd troch paus Jehannes Paulus II en 25 jannewaris 2003 ynstallearre. Thissen gyng op 21 maart 2014 mei emiraat. 

## Konsekrator
Hy wie ko-konsekrator fan: 
*Heinrich Timmerevers (2001)
*Franz-Peter Tebartz-van Elst (2004)

## Keppelings om utens
*Catholic Hierarchy bio
Hans van den Hende

**Johannes Hermannes Jozefus (Hans) van den Hende** (Grins, 9 jannewaris 1964) is in Nederlânsk Roomsk-katolyk geastlike. Hy wie fan 2006 oant 2007 koadjutor-biskop fan Breda en dêrnei biskop fan Breda. Hy is sûnt 2011 biskop fan Rotterdam. 

## Libbensrin
Van den Hende waard ta pryster wijd op 6 april 1991. Hy waard 9 septimber 2006 ta koadjutor-biskop fan Breda beneamd. 25 novimber 2006 waard er ta biskop wijd troch Martinus Petrus Maria Muskens, biskop fan Breda, mei Hubertus Cornelis Antonius Ernst, biskop emeritus fan Breda, en Willem Jacobus Eijk, biskop fan Grins-Ljouwert, as ko-konsekrators. 31 oktober 2007 waard hy biskop fan Breda. 

10 maaie 2011 waard hy ta biskop fan Rotterdam beneamd en 2 july 2011 ynstallearre.

Fan 14 juny 2016 ôf is Van den Hende ek foarsitter fan de Nederlânske Biskoppekonferinsje.

## Konsekrator
Hy wie ko-konsekrator fan: 
*Herman Willebrordus Woorts (2010)
*Theodorus Cornelis Maria Hoogenboom (2010)
*Johannes Willibrordus Maria Hendriks (2011)

## Keppelings om utens
*Catholic Hierarchy bio
Wim Eijk

**Willem Jacobus (Wim) Eijk** (Duivendrecht, 22 juny 1953) is in Nederlânsk Roomsk-katolyk geastlike. Hy wie fan 1999 oant 2008 biskop fan Grins-Ljouwert en dêrnei aartsbiskop fan Utert. Hy is sûnt 2012 ek Kardinaal. 

## Libbensrin

Eijk waard ta pryster wijd op 1 juny 1985 troch Joannes Baptist Matthijs Gijsen, biskop fan Roermond. Hy waard 17 july 1999 ta biskop fan Bisdom Grins-Ljouwert beneamd. 6 novimber 1999 waard er ta biskop wijd troch Adrianus Johannes Simonis, aartsbiskop fan Utert, mei Franciscus Jozef Maria Wiertz, biskop fan Roermond, en Sergio Lasam Utleg, biskop fan Ilagan, as ko-konsekrators. 

Op 11 desimber 2007 waard hy ta aartsbiskop fan Utert beneamd en dêr 26 jannewaris 2008 ynstallearre. 18 febrewaris 2012 waard Eijk ta kardinaal-pryster fan San Callisto beneamd en 17 maaie 2012 ynstallearre. 

## Konsekrator
Hy wie konsekrator fan: 
*Herman Willebrordus Woorts (2010)
*Theodorus Cornelis Maria Hoogenboom (2010)

Hy wie ko-konsekrator fan: 
*Johannes Harmannes Jozefus van den Hende (2006)

## Keppelings om utens
*Catholic Hierarchy bio
Matthew Gregory Lewis

**Matthew Gregory Lewis** (Londen, 9 july 1775 – dêre, 16 maaie 1818) wie in Ingelsk romanskriuwer en dramaturch, faak ek oantsjutten as **"Monk" Lewis**, fanwege it grutte súkses fan sy klassike goatyske roman *[[The Monk]]*.

## Biografy
Lewis soe ynearsten diplomaat wurde, lyk as syn heit Matthew Lewis. Hy studearre oan Westminster School en Christ Church yn Oxford. Lewis brocht syn skoalfakânsjes meast fier fan hûs troch om him ta te rieden foar syn takomstige karriêre en om moderne talen te learen. Sa reizge er nei Chatham, Skotlân en it fêstelân fan Jeropa. Yn 1791 wie er yn Parys en fan 1792 oant 1793 wie er yn it Dútske Weimar, dêr't kunde krige oan Goethe, Schiller, Wieland en Kotzebue. Yn 1794 hold er tsien wiken yn De Haach ta en dêr wie it dat er ynspiraasje krige foar it skriuwen fan de goatyske roman *The Monk*. Noch foardat er werom nei Ingelân gie hie er it boek ôf. Hy wie doe skraachwurk tweintich jier. 

*The Monk* beskriuwt de delgeande spiraal dêr't it libben fan in sadistyske, op seks beluste muonts mei de namme *Ambrosio* yn telâne komt. It ferhaal tilt op fan sadisme, mar fan magy, seksuele aktiviteiten binnen de muorren fan in kleaster, in ferbûn mei Satan, in ferkrêfting, nonnen dy't in famke tramtearje en ynsest, en hat ta de ferbylding sprekkende eleminten as *[[Ahasverus (wandeljende Joad)|de Wandeljende Joad]]* en de Spaanske Inkwisysje.

*The Monk* waard in jier nei de earste publikaasje ferbean. Lewis hat doe in nije, keinere ferzje útbrocht. De tema's út it boek bleaune lykwols oerein. It boek soarge foar in protte opskuor, sawol fanwege de ôfgryslike ynhâld as it feit dat in geastlike it kweawillige haadpersoanaazje yn it ferhaal is. Troch alle spul wie Lewis' namme wol fuortendaliks bekend by foar- en tsjinstanners. Nei in tal jierren yn de polityk besleat Lewis dat er him leaver literatuer dwaande hâlde woe. Dat hy gie fierder mei it skriuwen fan proaza, mar ek mei fertalen en skriuwen foar toaniel.

Lewis wie lid fan it Legerhûs fan 1796 oant 1802. Syn heit liet him grutte oerseeske besittingen nei dat hy waard in tige begoedich man. Yn 1815 besocht er syn Karibyske besittings foar de earste kear. In jier letter gie er op besite by Percy en Mary Shelley yn Switserlân. Yn 1817 ferfear er nei Jamaika mei it doel de libbensomstannigheden fan syn slaven te ferbetterjen. Hy hie dêr twa plantaazjes en meiïnoar goed 500 slaven. Op de weromreis nei Ingelân stoar er lykwools oan in tropyske koarts.

## Bibliografy
**The Monk* (1795/1796)
**The Castle Spectre* (1798)
**The Minister* (1797)
**Rolla* (1797)
**The Bravo of Venice* (1804)
**Journal of a West Indian Proprietor* (1834, postúm útjûn)
**The Life and Correspondence of M. G. Lewis* (1939)
**My Uncle’s Garret Window*

## Keppelings om utens
* ''The Monk''
* ''Romantic tales'', Vol. 1, Matthew Gregory Lewis, 1809, (M. & W. Ward, NY)
Cornelis Gemma

**Cornelis Gemma (Frisius)** (Leuven,28 febrewaris 1535  - dêre, 12 oktober 1577) wie in dokter, astronoom en astrolooch en de âldste soan fan Gemma Frisius. Hy gie nei de Latynske skoalle yn Mechelen, studearre yn twadde ynstânsje medisinen en waard yn it jier fan syn ôfstudearjen (1570) al heechleraar yn de medisinen oan de Alde Universiteit fan Leuven. Lykas syn heit krewearre er foar it herstel fan it âlde geosintrysk model fan Ptolemeüs yn de astrology.

As astronoom hat Gemma wichtich west fanwege syn waarnimmingen en beskriuwings fan in moannefertsjustering yn 1569 en fan de supernova fan 1572 (earder as de ferneamde Deenske astronoom Tycho Brahe) dy't yn it stjerrebyld Kassiopeia ferskynde en dy't er in 'Nije Fenus' neamde. Mei Brahe wie er ien fan mar in pear astronomen dy't de Grutte Komeet fan 1577 as in ferskynsel boppe de ierdske atmosfear en foarby de moanne identifisearre. Gemma hat ek de earste wittenskiplike tekening fan de aurora op syn namme brocht, in yllustraasje yn syn boek oer de supernova fan 1575.

In oare mylpeal yn syn medyske wurk wie yn 1552 de earste tekening fan in minsklike lintwjirm.

Gemma syn twa wichtichste wurken *De arte cyclognomica* (Antwerp, 1569) en *De naturae divinis characterismis* (Antwerp, 1575), wurde ûnderwerpen as genêskunde, astronomy, astrology, teratology, wiersizzerij, eskatology en skiednis byïnoar brocht.
Tycho Brahe

**Tycho Brahe**, berne as **Tyge Ottesen Brahe** (Skåne, 14 desimber 1546 – Praach, 24 oktober 1601) wie in Deensk astronoom.

Mei help fan selsmakke ynstruminten makke er in katalogus fan mear as 1000 stjerren, sa sekuer dat dy 150 jier lang sûnder wjergea bliuwe soe.

## Keppelings om utens
* Ynstruminten
* [Offisjeel Tycho Brahe Webstee (yn 't [Deensk], Dútsk, Ingelsk en Sweedsk)]
* ''Starry Messenger'' (oer de skiednis fan de astronomy)
José Palmeira Lessa

**José Palmeira Lessa** (Coruripe, 18 jannewaris 1942) is in Brazyljaansk Roomsk-katolyk geastlike. Hy is sûnt 1998 aartsbiskop fan Aracajú. 

## Libbensrin
Palmeira Lessa waard ta pryster wijd op 3 july 1968. Hy waard 21 juny 1982 ta help-biskop fan  São Sebastião do Rio de Janeiro beneamd en titulêr biskop fan *Sita*. 24 augustus 1982 waard er ta biskop wijd troch Eugênio ''kardinaal'' de Araújo Sales, aartsbiskop fan São Sebastião do Rio de Janeiro, mei José Alberto Lopes de Castro Pinto, biskop fan Guaxupé, en Celso José Pinto da Silva, biskop fan Vitória da Conquista, as ko-konsekrators. Op 30 oktober 1987 waard hy ta biskop fan Propriá beneamd. 

Op 6 desimber 1996 waard hy ta koadjutor-aartsbiskop fan Aracajú beneamd en 26 augustus 1998 ynstallearre as aartsbiskop. 

## Konsekrator
Hy wie konsekrator fan: 
*José Haring (2000)
*Marco Eugênio Galrão Leite de Almeida (2003)
*Carlos Alberto dos Santos (2005)
*João José da Costa (2009)

Hy wie ko-konsekrator fan: 
*Jaime Mota de Farias (1982)
*Mário Rino Sivieri (1997)
*Dulcênio Fontes de Matos (2001)
*Henrique Soares da Costa (2009)

## Keppelings om utens
*Catholic Hierarchy bio
Gerard de Korte

**Gerard Johannes Nicolaus de Korte** (Vianen, 13 juny 1955) is in Nederlânsk Roomsk-katalyk geastlike. Hy wie fan 2001 oant 2008 help-biskop fan Utert en dêrnei biskop fan Grins-Ljouwert. 

De Korte krige syn prysterwijing op 5 septimber 1987 troch Adrianus Johannes Simonis, aartsbiskop fan Utert. Hy waard 11 april 2001 ta helpbiskop fan Utert beneamd en titulêr biskop fan *Caesarea in Mauretania*. 2 juni 2001 waard er ta biskop wijd troch Adrianus Johannes Simonis, aartsbiskop fan Utert, mei Johannes Gerardus Maria Willebrands, aartsbiskop-emeritus fan Utert, en Johannes Antonius de Kok, helpbiskop fan Utert, as ko-konsekrators. 

Op 18 juny 2008 folge De Korte Wim Eijk op as biskop fan it bisdom Grins-Ljouwert en op 13 septimber 2008 yn 'e Sint-Joazefkatedraal  ynstallearre. 

Op 5 maart 2016 waard De Korte beneamd ta biskop fan De Bosk, dêr't er Antoon Hurkmans opfolge, dy't fanwegen syn sûnens mei emiraat gie.


Coat of arms of Gerard Johannes Nicolaus de Korte.svg|Wapen as biskop fan De Bosk.
Coat of arms of Gerard de Korte.svg|Wapen as biskop fan Grins-Ljouwert.
Coat of arms of Gerard de Korte (auxiliary).svg|Wapen as helpbiskop fan Utert.


## Keppelings om utens
* Catholic Hierarchy bio
Simpelveld (gemeente)

**Simpelveld**  (Limburchsk: *Zumpelveld*) is in plak en gemeente  yn de Nederlânske provinsje Limburch mei 10.844 ynwenners op slach fan 2014. De gemeente Simpelveld is oprjochte yn 1982. De ynwenners fan de gemeente binne ferdield oer de doarpen *Simpelveld*, *Bocholtz*, *Bocholtzerheide*, *Huls*, *Baneheide*, *Bosschenhuizen* en *Molsberg*. Simpelveld hat in oerflakte fan 16,02 km².

## Plakken
### Doarpen en útbuorren
Ynwenners 1 jannewaris 2009:

Ek de utbuorren Bosschenhuizen en Molsberg.

### Buorskip
Buorskippen fan Simpelveld binne Baaks-Sweijer, Broek, Bulkemsbroek, In de Gaas, Molsberg, Prickart, Vlengendaal, Waalbroek, Zandberg

## Polityk
De gemeenterie fan Simpelveld bestiet út 15 sitten. Hjirûnder stiet de gearstalling fan de gemeenterie sûnt 1998. Sjoch ek List fan boargemasters fan Simpelveld.  

## Sjoch ek
*List fan boargemasters fan Simpelveld.  

## Keppeling om utens
*www.simpelveld.nl
Simpelveld

* Simpelveld (gemeente), gemeente yn de provinsje Limburch.
* Simpelveld (plak), plak yn de gemeente Simpelveld.
Ruprecht-Karls-Universiteit Heidelberch

De **Ruprecht-Karls-Universiteit** (*Ruprecht-Karls-Universität*) yn Heidelberch, Baden-Wuertemberch, is de âldste universiteit yn it Dútslân fan no en ien fan de âldsten fan Jeropa.
 
Hy wie de tredde universiteit dy't stifte waard yn it Hillige Roomske Ryk, nei dy fan Praach en Wenen.
Op 23 oktober 1385 krige Heidelberch fan Paus Urbanus VI it rjocht om in universiteit te stichtsjen. Sûnt de iepening yn 1386 troch de Paltsyske keurfoarst hie hja iuwenlang fjouwer fakulteiten: Genêskunde, Teology, Rjochten en Filosofy. Pas yn 1890 kamen Natuerwittenskippen derby as fyfde fakulteit. Hjoedendei hat de universiteit 12 fakulteiten.

## Fakulteiten
* Teology
* Rjochten
* Filosofy
* Nije Filology
* Ekonomyske en Sosjale Wittenskippen
* Kultuerwittenskippen
* Wiskunde en Informatika
* Fysika en Astronomy
* Gemy en Geology
* Biology
* Genêskunde
Jos Punt

**Jozef Marianus (Jos) Punt** (Alkmar, 10 jannewaris 1946) is in Nederlânsk roomsk-katolyk geastlike. Hy wie fan 1995 oant 2001 helpbiskop yn it bisdom Haarlim en dêrnei biskop fan bisdom Haarlim-Amsterdam. Op 1 juny 2020 gyng biskop Punt mei emiraat. Jan Hendriks folge him op as biskop fan Haarlim.
 
## Libbensrin
Punt ûntfong syn prysterwijing op 9 juny 1979. Hy waard 1 april 1995 ta helpbiskop fan Haarlim beneamd en titulêr biskop fan *Nasai*. 1 july 1995 waard er ta biskop wijd troch Hendrik Joseph Alois Bomers, biskop fan Haarlim, mei Adrianus Johannes Simonis, aartsbiskop fan Utert, en Franciscus Jozef Maria Wiertz, biskop fan Roermond, as ko-konsekrators. Ek is er sûnt 1995 administrator fan it Nederlânsk Militêr Ordinariaat.

Op 21 july 2001 waard hy ta biskop fan Haarlim beneamd, dat sûnt 7 oktober 2008 de namme Haarlim-Amsterdam krige. Op 1 juny 2020 folge Jan Hendriks Punt op.  

## Konsekrator
Hy wie ko-konsekrator fan: 
*Johannes Gerardus Maria van Burgsteden (2000)
*Johannes Willibrordus Maria Hendriks (2011)

## Keppelings om utens
*Catholic Hierarchy bio
Carl von Ossietzky

**Carl von Ossietzky** (Hamburch, 3 oktober 1889 – Berlyn, 4 maaie 1938) wie in Dútsk sjoernalist, pasifist en demokraat, dy't in boechbyld fan ferset tsjin Hitler waard. Yn 1935 waard him de Nobelpriis foar de Frede takend foar it oan it ljocht bringen fan it klandestyn op 'en nij bewapenjen fan Nazy-Dútslân.

## Biografy
Ossietzky waard berne as soan fan Carl Ignatius von Ossietzky (1848–1891), in protestant fan Boppe-Sileezje, en Rosalie (berne Pratzka), in fromme katolyk dy't leafst hawwe wollen hie dat Carl muonts waard. Heit wie stenograaf op kantoar fan in abbekaat en senator, mar hy stoar al doe't Carl twa jier wie. Ossietzky boaske augustus 1913 oan de Ingelske Maud Lichfield-Woods (Hyderabad, 11 desimber 1888 -  Berlyn, 1974), dy't aktyf wie yn de Ingelske frouljusbeweging.

### Pasifist
Nei militêre tsjinst yn de Earste Wrâldoarloch, hy wie ûnder mear by de Slach om Ferdun, waard Ossietzky oertsjûge pasifist en demokraat. In stikmannich jierren letter wie er sekretaris fan de *Deutsche Friedensgesellschaft* en besocht middels publikaasjes en foardrachten it Dútske folk in 'fredesbewustwêzen' by te bringen. Hy waard redakteur fan de *Berliner Volkszeitung* en yn 1926 haadredakteur fan de *Weltbühne*, wêrfan't er tegearre mei Kurt Tucholsky ek de útjouwer wie. Sadwaande hie er in wichtich platfoarm foar syn ferset tsjin de temûke Dútske herbewapening dy't yn striid wie mei it Ferdrach fan Fersailles. 

### Ferfolging

Doe't de nasjonaalsosjalisten oan de macht kamen en de deltwang fan de joaden yn Dútslân op gong kaam wegere er it lân te ferlitten, omdat er fan betinken wie dat er fanút it bûtenlân te min ynfloed útoefenje koe. Yn 1927 en 1932 siet er totaal acht moanne yn de finzenis. Op 28 febrewaris 1933, de dei nei de brân yn de Ryksdei, waard er op 'en nij oanholden en doe feroardiele ta twangarbeid yn in konsintraasjekamp. Fan de Spandaufinzenis yn Berly, oer kamp Sonnenburg kaam er yn it kamp Esterwegen telâne (sjoch:Iemslânkampen).

### Erkenning
Von Ossietzky krige de Nobelpriis foar de Frede yn 1935. Dat wie in impuls foar de ynternaskonale kampanje om him frij te krijen. Hy krige lykwols gjin tastimming om de priis yn Sweden op te heljen, sadwaande koe dy net útrikt wurde. It reglemint seit dat de laureaat of syn famylje de priis yn Stokholm yn ûntfangst nimme moat. Fan doe ôf oan ferbeane de nazy's eltse Dútser it opheljen en sadwaande ek it erkennen fan de Nobelpriis.
Yn 1992 de universiteit yn Aldenboarch nei Carl von Ossietzky ferneamd. De universiteit keas dizze ferzetsstrider ûnder mear om reden fan syn finzenskip yn it tichteby lizzende konsintraasjekamp Esterwegen.

### De ein
Von Ossietzky waard siik yn 1938. Hy hie tuberkuloaze yn in terminaal stadium. Hy stoar 4 maaie 1938 yn it sikehûs.

## Keppelings om utens
* Biografy as Nobelpriiswinner
* Mear ynformaasje by www.oppisworld.de
Von Bernstorff

**Von Bernstorff** is in oeraadlik laach fan Meklenburch dat eigner fan it stamslot mei deselde namme, Bernstorf, wie oant yn de 20e iuw.

## Skiednis
De stamrige dy't bewiisd wurde kin set útein mei Johann Bernstorp dy't tusken 1411 en 1423 as *knape van Bernstorff* neamd wurdt. Neisieten waarden adele troch ferskate  Dútske foarstendommen, Eastenryk en Denemarken. Yn 1716 wie de erkenning as *Reichsfreiherr*, yn 1719 de erkenning yn Hannover en 1767 de ferheffing ta Deensk greve (mei de rang fan *lehnsgraf*). Oare tûken behearre by de adel sûnder titel en hawwe it adelspredikaat "von".

De familie hâldt sûnt 1726 ûnder tafersjoch fan de famyljestichting alle twa jierren in famyljedei, op it slot Gartow dat sûnt 1694 yn de famylje sit.

De tûke Bernstorff-Wehningen waard yn Nederlân bekend troch it keapjen fan de hearlikheid Skiermûntseach yn 1893 troch Berthold greve von Bernstorff (1842-1917). De famylje is ek mei Nederlân ferbûn troch it houlik yn 1920 van Sinemie van Braam (1890-1951), lid fan de famylje Van Braam, mei Werner Friedrich Bechtold Eberhard Hartwich Hermann greve von Bernstorff (1891-1992), planter op Java, waans dochter Josine grevinne von Bernstorff (1922) yn Nederlân wennet.

De famylje waard bekend fan in sosjologyske stúdzje fan adelskundige Eckart Conze oer de skiednis fan de Dútske adel yn de 20e iuw.

## In tal neisieten
* Berthold greve von Bernstorff, hear fan Jasebeck (1842-1917), keaper fan de hearlikheid Skiermûntseach
* Georg-Ernst greve von Bernstorff, hear fan Wehningen en Skiermûntseach (1870-1939), lid fan de Dútske Ryksdei
**Bechtold greve von Bernstorff, hear fan Wehningen en Skiermûntseach (1902-1987)

*Christian Günther greve von Bernstorff (1769-1835), diplomaat en Deensk minister fan Bûtenlandse Saken
*Johann Heinrich von Bernstorff (1862-1939), diplomaat
Beek (gemeente)

**Beek**  (Limburchsk: *Baek*) is in plak en gemeente  yn de Nederlânske provinsje Limburch mei 16.268 ynwenners op slach fan 2014. De ynwenners fan de gemeente Beek binne ferdield oer de doarpen *Beek*, *Spaubeek*, *Neerbeek*, *Genhout*, *Geverik* en *Kelmond*. Beek hat in oerflakte fan 21,03 km². De hjoeddeistige gemeente ûntstie yn 1982, doe't de eardere gemeente Beek fúzjearre mei de doetiidske gemeente Spaubeek.

## Plakken
### Doarpen en utbuorren
Ynwenners 1 jannewaris 2005:

### Buorskip
Buorskippen fan Beek binne:

## Polityk
De gemeenterie fan Beek bestiet út 17 sitten. Hjirûnder de gearstalling fan de gemeenterie sûnt 2010.  

## Sjoch ek
*List fan boargemasters fan Beek.  

## Keppeling om utens
*www.gemeentebeek.nl
Chesten Marchant

**Chesten Marchant** of **Cheston Marchant**, dy't 1676 yn Gwithian, Cornwall, stoar, wurdt fan tocht dat hja de lêste wie it Kornysk as iennichste taal hie, oars as Kornysksprekkers lykas Dolly Pentreath dy't ek Ingelsk prate koene.

## Sjoch ek
*John Davey
9496 Ockels

**9496 Ockels** is in planetoïde ferneamd nei de Nederlânske astronaut Wubbo Ockels.

De planetoïde waard 26 maart 1971 ûntdutsen troch Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld en Tom Gehrels. De planetoïde stiet op 2,9186509 Astronomyske Ienheid. De eksintrisiteit berint 0,0498987. Hy stiet 2,94884° fan de ekliptika. De planetoïde hat een magnitude fan 13,6.

## Keppeling om utens
*(9496) Ockels yn de JPL Small-Body Database Browser
Jan Frederik Helmers

**Jan Frederik Helmers** (Amsterdam, 7 maart 1767 – dêre, 26 febrewaris 1813) wie in Nederlânsk dichter en tige begoedige sakeman.

Ut syn gedichten docht bewûndering bliken foar de Renêssânse en Voltaire. It gedicht *De Hollandsche natie* út 1812 feroarsake swierrichheden mei de Frânske besetting. Doe't de plysje him arrestearje woe en oerbringe woe nei Parys, koe syn sweager Cornelis Loots allinne it lyk fan de krekt ferstoarne Helmers sjen litte.

De Frânske besetters ferbeane de publikaasje fan *De Hollandse natie*.

Amsterdam hat him eare mei in tal strjitnammen: de Earste-, Twadde- en Tredde Helmersstrjitte.

## Wurk
* *Lijkzang op het graf van Nederland* (1795)
* *Aan het vaderland* (1799)
* *De Hollandsche natie* (1812)

## Neisieten
Jan Helmers en dy syn broer Willem Helmers, fersetslju yn de Twadde Wrâldoarloch, wiene syn lêste neisieten. Sy waarden yn 1943 troch de Dútsers yn Berlyn fusillearre.

## Keppelings om utens
* [Profyl yn de [DBNL]]
* Projekt Laurens Jz Coster mei teksten fan J.F. Helmers
Wet gebrûk Fryske taal

De **Wet gebrûk Fryske taal** is in wet dêr't it brûken fan de Fryske taal yn it rjochtsferkear en it bestjoerlik ferkear yn fêstlein is. De wet is op 1 jannewaris 2014 fan krêft wurden. Troch de wet kinne Frysktaligen harren taal brûke yn de rjochtseal en yn kontakt mei bestjoersorganen. De wet beheind him by it brûken fan it Frysk yn de rjochtseal net ta de provinsje Fryslân, mar jildt ek foar rjochtbanken dy’t de provinsje Fryslân as har wurkgebiet hawwe. 

## Offisjele talen
Yn kêst twa fan de Wet gebrûk Fryske taal is fêstlein dat it Frysk en Nederlânsk de twa offisjele talen fan de provinsje Fryslân binne.

## Orgaan fan de Fryske taal
De ynstelling fan it Orgaan foar de Fryske taal is ûnderdiel fan de Wet gebrûk Fryske taal. Dat orgaan hat in wetlik foech en sjocht ta op de tapassing fan de Wet gebrûk Fryske taal en rapportearret dêroer oan de minister fan Ynlânske Saken en it Kolleezje fan Deputearre Steaten. Doel fan it orgaan is de liksende posysje fan it Frysk en it Nederlânsk yn de provinsje Fryslân te befoarderjen.

It Orgaan hat ek in soarte fan Ombudsfunksje. It bringt it ferlet en de winsken fan de ynwenners fan Fryslân op it mêd fan it Frysk yn kaart. It Orgaan sjocht aanst ek ta op de krekte ynfolling fan it Ramtferdrach foar Nasjonale Minderheden dat foar de Friezen ûndertekene is en op it Europeesk Hânfest foar regionale talen of talen fan minderheden dat foar it Frysk ûnder diel III ûndertekene is. Gemeenten yn Fryslân moatte tenei taalbelied meitsje neffens de wet. It nije Orgaan foar de Fryske taal sjocht dêr op ta. In soad gemeenten hawwe al taalbelied of binne dêr mei dwaande. De gemeenten It Amelân, Skiermûntseach, Skylge, Flylân en Weststellingwerf binne frijsteld fan dy ferplichting.

## Bestjoersôfspraken
Yn kêst 2a wurdt de Bestjoersôfspraak Fryske Taal en Kultuer (BFTK) tusken Ryk en Provinsje wetlik ferankere. Dy bestjoersôfspraak moatte provinsje en ryksoerheid periodyk mei elkoar slute om de ferantwurdlikheden oangeande de Fryske taal en kultuer út te wurkjen. Kêst 2a seit ek dat ôfspraken dy't fêstlein binne yn ynternasjonale ferdraggen ûnderdiel wêze kinne fan de bestjoersôfspraak, sadat de bestjoersôfspraak breder wêze kin as allinnich it bestjoerlik ferkear en it rjochtsferkear. It Orgaan foar de Fryske taal sil tafersjoch hâlde op it ta stân kommen fan de bestjoersôfspraken en jout advizen oer de útfiering dêrfan.

## Sjoch ek
*Frysk yn it bestjoerlik ferkear
*Frysk yn it rjochtsferkear

## Keppeling om utens
*Wet gebrûk Fryske taal
Latécoère 631

De **Latécoère 631** wie in passazjiersfleanmasine (fleanboat), ornearre foar transatlantyske flechten, boud by Latécoère yn Frankryk. Doetiids wie it folslein metalen tastel de grutste fleanmasine ea boud. It type wie gjin súkses, wie net te betrouwen en koe ekonomysk net út. Fiif fan de alve tastellen dy't makke waarden giene by in ûngemak ferlern en ien waard ferneatige by in bombardemint yn de Twadde Wrâldoarloch.

## Technyske feiten

## Keppelings om utens
*  ''LAté-631 on Geneva lake'' (1948)
*  ''Newsreel footage of the second aircraft''
*  Fotos op seawings.co.uk
Hydie Waters

**Hydie Waters**, echte namme: **Amber Talmore** (9 novimber 1987), is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn steat Kalifornje. Hja hat yn it ferline ek wol oare artystenammen brûkt, Heidi Waters en Hydi Waters.

## Keppelings om utens
* Hydie Waters yn 'e Internet Movie Database
* Hydie Waters yn 'e Internet Adult Film Database
* Hydie Waters yn 'e Adult Film Database
* Hydie Waters yn 'e Define Sexy Babes
Millian Blaze

**Millian Blaze** (15 april ?), is in rêstend Amerikaansk pornografysk aktrise fan Afro-Amerikaansk komôf, dy't berne is yn Atlanta, yn steat Georgia.

## Filmografy
*2013 - Millian Dollar Pussy (TeenyBlack)

## Keppelings om utens
* Millian Blaze yn 'e ''Internet Adult Film Database''
* Millian Blaze yn 'e Pornopedia
* Millian Blaze yn 'e TeamSkeet
Rinfuorgekoarts

**Rinfuorgekoarts**, ek wol **febris quintana** as **Wolhyniakoarts** is in rickettsioaze, in middelswiere ynfeksjesykte dy't oerbrocht wurdt troch luzen. Mear as in miljoen soldaten yn de Earste (yn de rinfuorgen) en Twadde Wrâldoarloch krigen de sykte. De sykte komt noch altyd foar ûnder dakleazen. Der binne bygelyks gefallen bekend fan in epidemy ûnder drugspuiters yn Seattle en Baltimore, en yn Marseille en Boerûndy. Teffens kin B. quintana in rol spylje by HIV-ynfektearden.

De sykte wurdt feroarsake troch de baktearje *Bartonella quintana* (âlde nammen: *Rochalimea quintana*, *Rickettsia quintana*), dy't û.o. foarkomt yn de mage fan de minsklike lús (*Pediculus humanus corporis*).

## Symptomen
De ynkubaasjetiid is 10-30 dagen. Dêrnei kriget de pasjint ynienen slimme pineholle, aseptyske meningitis, pine by it bewegen fan de eagen, op en del geande koarts dy't sa'n fiif dagen oanhâld, spierpine yn earms, skonken en rêch en pynlike bonken. Nei in moanne is de pasjint better. Deadlik ferrin fan de sykte is seldsum.

## Behanneling
Meast wurde antbiotika út de Tetracycline-groep (doxycycline, tetracycline) brûkt, sân oant tsien dagen lang. Antibiotika út de Makrolide-groep kin ek (lykas Erythromycine). Chloramphenicol soe in alternatyf wêze kinne, mar fanwege de kâns op anaplastyske anemy, dy't net oerbetteret, âlderwetsk.
American-British-Dutch-Australian Command

It **American-British-Dutch-Australian Command** (**ABDACOM**) wie yn de Twadde Wrâldoarloch in gearfoeging fan de Amerikaanske, Britske, Nederlânske en Australyske legers yn Súdeast-Aazje om de Japanske ynvaazje op te kearen. It doel wie om de Britske en Nederlânske koloanjes yn de regio te beskermjen. Op 28 desimber 1941 waard de ABDACOM oprjochte, in moanne nei de oanfal op Pearl Harbor. It byinoar foege leger hie as befelhawwer de Britske generaal Archibald Wavell. Nei't Japan Nederlânsk-Ynje, Singapoer en de Filipinen beset hie, waard de it mei-elkoar oparbeidzjen op 25 febrewaris 1942 beëinige. De striidkrêften dy't der al wiene bleaune ornearre foar de ferdigening fan Java. De floatkombinaasje ûnder skout-by-nacht Karel Doorman waard twa dagen letter (27 febrewaris) ferneatige yn de Slach yn de Javasee.

Hoewol't de ABDACOM mar in pear moanne bestie en de iene nei de oare slach ferlear, is der wol fan leard en hat it foar gearwurkingsferbannen tusken Alliearden letter yn de oarloch fertuten dien.