Deerlijk

**Deerlijk** is in plak en gemeente yn de Belgyske provinsje West-Flaanderen. De gemeente hat likernôch 12.000 ynwenners.

## Namme
Der bestiet gjin ienriedigens oer de útlis fan de namme Deerlijk. Neffens de etymolooch Maurits Gysseling (1919–1997) is de namme Deerlijk in Gallo-Romeinske delsettingsnamme, nammentlik *Thrasiliacas*, ôflaat fan de Germaanske persoansnamme *Thrasilo*, yn kombinaasje mei it Latynske efterheaksel -iacas. Deerlijk soe dan " delsetting fan Thrasilo" betsjutte. Yn âlde dokuminten wurde den nammen Derlike (1070) en Tresleca (1111) oantroffen. Letter, yn de 17e, 18e en 19e iuw, komt de namme *D'Eerlyck* ek tige faak foar. 

## Skiednis
Yn de gemeente is ark fûn út de tiid fan de Tsjongerkultuer. Fynsten lykas in fragmint fan in slipe bile en pylkpunten wize ek op iere bewenning yn 'e neolityske tiid (3000-2000 f.Kr.). Op it stuit binne der   op it grûngebiet fan de gemeente gjin spoaren út de Brûnstiid en de Izertiid, al wurdt der wol tocht dat der doe bewenning wie.

Yn é 2e en 3e iuw hat der yn it sintrum in Gallo-Romeinske delsetting west. Fynsten fan dakpannen, mealstiennen en ierdewurk en reau bewize dat. Yn 1848 waarden 45 munten fûn, dy't wize nei in mooglik bestean fan in let-Romeinske of Merovingyske delsetting (4e iuw). Troch de ynfallen fan Germaanske stammen binne sokke fynsten út dat tiidrek frij seldsum yn Belgje.

Oarspronklik bestie it gebiet út twa grutte bosken, dy't troch sompen fan inoar skieden wiene. Dat feroare doe't de Sint-Piterabdij fan Gint dêr pleatsen stifte en fan dêrút it gebiet systematysk yn kultuer brocht. Oer in sânrêcht lei de âlde wei fan Kortrijk nei Waregem, de hjoeddeisle Kortrijkse Heerweg en de Hoog- en Waregemstraat. Op dat hegere diel om de wei hinne ûntstie yn de 10e iuw de delsetting *Derlike*. Yn 1119 hie it plak ek in tsjerke, nei alle gedachten in houten gebou. Yn de twadde helte fan de 12e iuw waard it gebou ferfongen troch in romaanske trijeskippige krústsjerke.

Oant de ein fan de Frânske tiid wiene ferskillende hearen en famyljes eigners fan Deerlijk. De Tachtichjierrige Kriich (1568-1648) besoarge Deerlijk in soad lijen en ellinde. Troch de plonderjende omswalkjende troepen foel de befolking werom en waard it fjild hast net mear bewurke. It Tolvejierrich Bestân fan 1609 makke in weropbou mooglik en nei alle gedachten waard doe de tsjerke lytser makke ta in twaskippich gebou. De Njoggenjierrige Kriich (1688-1697) brocht  lykwols wer ûnheil en op 'e nij ferneatigen omswalkjende troepen it gewaaks en de pleatsen.

Under it Eastenrykske bewâld (1715-1792/94) belibbe Deerlijk in tiid fan wolfeart en weropbou. De bloei fan de flaaksyndustry late ta de oprjochting fan ferskate spin- en learskoallen. De tanimmende wolfeart soarge ek foar in tanimmende bouaktiviteit: yn 1755 waard in nije pastory boud en tusken 1774 en 1776 waard ûnder lieding fan de ferneamde arsjitekt Laurent-Benoît Dewez de hjoeddeiske klassisistyske Sint-Kolumbatsjerke boud. 

De Frânske Revolúsje en de Frânske besetting fan de kontrijen (1794-1815) brocht in ein oan de feodale rjochten fan de adel. It bestjoer gyng oer op in ried fan boargemaster en wethâlders. Tsjerken en kapellen waarden sletten of krigen in oare funksje. Yn en fuort nei de Nederlânske tiid hie Deerlijk te meitsjen mei konkurrinsje út Ingelân en it ferdwinen fan ôfsetmerken. Dêr kamen noch mislearre rispinge en in tyfusepidemy oer hinne.

Yn 'e twadde helte fan de 19e iuw ferbettere de wurkgelegenheid en de ynfrastruktuer. Sûnt 1892 krige Deerlijk in stasjon oan it spoar fan Kortrijk nei Oudenaarde.

Yn de Earste Wrâldkriich namen de Dútsers op 17 oktober 1914 Deerlijk yn. De besetting mei ynkertierde soldaten en in soad regels foar de befolking duorre fjouwer jier. Yn oktober 1916 waarden hûnderten manlju twongen om te wurkjen yn Charleville en Sedan. Skotske en Ierske troepen befrijen lang om let Deerlijk op 20 oktober 1918. Dat lêste stikje kriich feroarsake in soad materiële skea oan it doarp en 78 minsken kamen om it libben. 

Yn de jierren 1930 wie Deerlijk in belangrike tekstylgemeente woarn mei in soad weverijen.

Nei it útbrekken fan de Twadde Wrâldkriich folge op 23 maaie 1940 in nije Dútske besetting. By de ferdigening fan Ingelske troepen waard der op 'e nij in soad skea oan gebouwen en ynfrastruktuer feroarsake. Datselde werhelle him by de befrijing goed fjouwer jier letter op 8 septimber 1944.

## Gea
It lânskip fan Deerlijk is licht gloaiend; de hichte fariearret fan sa'n 14 meter yn de Gaverflakte oant hast 50 meter yn it suden yn Sint-Lodewyk. It grutste part fan it gebiet leit tusken 15 en 20 meter. Yn de gemeente lizze ferskillende natuergebieten.

## It besjen wurdich
* De Sint-Kolumbatsjerke (1774) mei in retabel út 1535.
* De Kapel fan Us Leaffrou "Ter Ruste" (út 1639)
* De Tsjerke fan Us Leaffrou fan de Unbesmodzge Untfinzenis fan Sint-Lodewijk (fan 1869)
* De stellingmûne Ter Geest en Te Zande út 1888 is ferneamd nei twa âldere, net mear besteande wynmûnen fan Deerlijk.
* It Gaverslot (1890)

### Museum
* Museum René de Clercq

## Yndieling gemeente
Deerlijk leit op de grins fan de Flaamske sânliemkrite tusken Kortrijk en Waregem. De gemeente hat gjin dielgemeente. By de grutte fúzjeweach fan 1 jannewaris 1977 bleau Deerlijk selstannich. Yn it suden fan it gemeentegebiet leit it grutte buorskip Sint-Lodewijk. 

De gemeente wurdt troch de Gaverbeek midstwa snien. It plak Deerlijk leit noardlik fan de stream, it doarp Sint-Lodewijk súdlik.

## Befolkingsferrin

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.7,0.8,0.9)
 id:e value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:800 height:373
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:13000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=
 bar:1831 text:1831
 bar:1846 text:1846
 bar:1856 text:1856
 bar:1866 text:1866
 bar:1880 text:1880
 bar:1890 text:1890
 bar:1900 text:1900
 bar:1910 text:1910
 bar:1920 text:1920
 bar:1930 text:1930
 bar:1947 text:1947
 bar:1961 text:1961
 bar:1970 text:1970
 bar:1981 text:1981
 bar:1990 text:1990
 bar:2000 text:2000
 bar:2010 text:2010
 bar:2020 text:2020
 bar:2022 text:2022

PlotData=
 color:d width:20 align:left

 bar:1831 from:0 till: 5200
 bar:1846 from:0 till: 4918
 bar:1856 from:0 till: 4506
 bar:1866 from:0 till: 4390
 bar:1880 from:0 till: 4920
 bar:1890 from:0 till: 5244
 bar:1900 from:0 till: 5429
 bar:1910 from:0 till: 5840
 bar:1920 from:0 till: 5669
 bar:1930 from:0 till: 6344
 bar:1947 from:0 till: 8114
 bar:1961 from:0 till: 9212
 bar:1970 from:0 till: 10166
 bar:1981 from:0 till: 10792
 bar:1990 from:0 till: 11208
 bar:2000 from:0 till: 11460
 bar:2010 from:0 till: 11262
 bar:2020 from:0 till: 12078
 bar:2022 from:0 till: 12356

PlotData=

 bar:1831 at: 5200 fontsize:S text: 5.200 shift:(-10,5)
 bar:1846 at: 4918 fontsize:S text: 4.918 shift:(-10,5)
 bar:1856 at: 4506 fontsize:S text: 4.506 shift:(-10,5)
 bar:1866 at: 4390 fontsize:S text: 4.390 shift:(-10,5)
 bar:1880 at: 4920 fontsize:S text: 4.920 shift:(-10,5)
 bar:1890 at: 5244 fontsize:S text: 5.244 shift:(-10,5)
 bar:1900 at: 5429 fontsize:S text: 5.429 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 5840 fontsize:S text: 5.840 shift:(-10,5)
 bar:1920 at: 5669 fontsize:S text: 5.669 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 6344 fontsize:S text: 6.344 shift:(-10,5)
 bar:1947 at: 8114 fontsize:S text: 8.114 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 9212 fontsize:S text: 9.212 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 10166 fontsize:S text: 10.166 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 10792 fontsize:S text: 10.792 shift:(-10,5)
 bar:1990 at: 11208 fontsize:S text: 11.208 shift:(-10,5)
 bar:2000 at: 11460 fontsize:S text: 11.460 shift:(-10,5)
 bar:2010 at: 11262 fontsize:S text: 11.262 shift:(-10,5)
 bar:2020 at: 12078 fontsize:S text: 12.078 shift:(-10,5)
 bar:2022 at: 12356 fontsize:S text: 12.356 shift:(-10,5)



*Boarne:NIS, 1831 oant en mei 1981 binne folkstellingen; 1990 en letter binne de ynwennertallen op 1 jannewaris

It âldst bekende befolkingssifer datearret fan 1469. Doe hie Deerlijk 715 ynwenners en 159 huzen. Yn 1815: 4435 ynwenners en 817 huzen.