open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
De Tenten

**De Tenten** is in buorskip yn de gemeente Westerkertier yn it westen fan de provinsje Grinslân. It leit oan de wei *De Tenten*.

De Tenten leit yn it feangebiet fan Gruttegast. Healwei de 18e iuw begûn jonkhear Danjel Onno de Hertoghe, de hear fan de Rikkerdaboarch by Lytsegast dêr mei de turfwinning. De feanarbeiders waarden ûnderbrocht yn barakken dy't De Tenten neamd waarden. Dy barakken binne wyls ferdwûn, mar de namme foar it gebiet is bleaun.

De Tenten wie ek de namme fan in pleatslik wetterskip dat yn 1880 opgie yn wetterskip Súdpolder.
Albertus Adriani

**Albertus Adriani** (Ljouwert, 1803 - dêre, nei 1859 ) wie in tinjitter út Ljouwert. Adriani waard bekend troch syn wurkstikken dy't no yn it Frysk Museum te sjen binne.
Cornelis van Aerssen (1600-1662)

**Cornelis A. van Aerssen** ( Parys, 1600 - De Haach?, 9 novimber 1662 ) wie hear fan Sommelsdyk en militêr dy't de prins tadien wie.

Hy wie in freon fan Willem Freark en die mei oan de Oanslach op Amsterdam yn 1650. Van Aerssen wie strang kalvinist en waard yn 1630 troch it houlik mei Lucia van Walta (1610 - 18 juny 1674) eigener fan Waltastate yn Wiuwert, dêr't fjouwer fan syn dochters harren oanslueten by de Labadisten. Syn soan Cornelis (1677 - 1688 ) kocht twatredde fan Suriname en joech de labadisten dêr ûnderdak.
Goffe Jensma

**Goffe Jensma** (Kornhorn, 1956), is histoarikus en fan 16 july 2008 oant yn 2022 heechlearaar yn de Fryske taal- en letterkunde oan it Frysk Ynstitút fan de Fakulteit der Letteren fan de Ryksuniversiteit Grins (RUG). 

Fan 2001 oant 2008 wie Jensma as wittenskiplik ûndersiker Fryske kultuerskiednis en letterkunde (tiidrek 1500-1900) ferbûn oan de Fryske Akademy.
Fan 2006 oant 2008 wie er bysûnder heechlearaar Fryske taal- en letterkunde oan de Universiteit fan Amsterdam. 

Op 5 septimber 2004 promovearre er cum laude mei it proefskrift *De gemaskerde God, [[François Haverschmidt]] en het Oera Linda Boek*. Dêrta hie er wiidweidich literêr-histoarysk ûndersyk nei it Oera Linda Boek dien. Hy krige dêrfoar de tsienjierlikse Mallinckrodtpriis, foar de bêste dissertaasje op it mêd fan teology en godstsjinstwittenskip yn Nederlân yn de ôfrûne tsien jier.

Syn stúdzje *Het rode tasje van Salverda. Burgerlijk bewustzijn en Friese identiteit in de negentiende eeuw* (1998) hat in soad ynfloed op it tinken oer Fryske kultuer. Foar it boek krige er yn 2001 de Joast Halbertsmapriis fan de Provinsje Fryslân. 

Jensma siet mei Jetske Bilker en Jantsje Post yn de advyskommisje foar de Gysbert Japicxpriis 2013.

## Keppelingen om utens
* RUG
* Goffe Jensma oer it Oera Linda Boek
* www.minorities.nl/
De Snipperij

**De Snipperij** is in buorskip yn de gemeente Westerkertier fan de provinsje Grinslân. Hy leit tusken Noardwyk en Kornhorn. Hy is net folle mear as in dearinnend paad dat heaks stiet op de trochgeande dyk fan Mearum nei Gruttegast. 
De buorskip leit yn it lytsskalige kûliselânskip dat typearjend is foar dit diel fan de provinsje.

De oarsprong fan de namme fan de buorskip is ûnwis. De namme soe ferwize nei de fûgel snip (strânrinner),  mar der is ek in teory dy't ferwiist nei de famylje Snip dy't fanâlds út dizze kontreien komme soe.  Westlik fan de útbuorren lizze de Snipspoel en de Wit's Reed. Boppedat soe de namme besibbe wêze oan it wurd "snipperje" of "snippelje" (yn lytse stikjes snije), wat tsjut op smelle stripen lân. 

## Mûne
Yn De Snipperij waard yn 1866 in lytse bultmûne boud mei in flecht fan sa 'n 15,50 meter. Dy nôtmûne waard yn 1886 eigendom fan T. Valk dy 't de mûne yn 1900 ferheegje liet ta in stellingmûne. De mûne stie yn dy tiid bekend as de *Ebenhaëzer*.  Letter waard de mûne ek wol oantsjut as mûne "De Valk". De mûne waard yn 1903 foarsjoen fan in motor wêrnei't de mûne yn 1916 ûnttakele waard. Wol is de ûnderbou fan de mûne noch oanwêzich. 

## Curringhepad
Westlik fan De Snipperij waard yn 1997 in gebiet oankocht troch Steatsboskbehear. Dat soe yn 2001 oerdroegen wurde oan it doarp Kornhorn dat ferantwurdlik is foar de ûntwikkeling fan it gebiet. It sa ûntstiene "Curringheveld" hat twa kuierrûtes dêr't it " Curringhepad" fan ek troch De Snipperij rint. De Polmalaan  dêr 't de barrens om IJje Wijkstra hinne him ôfspilen leit ek op de rûte. 


De Snipperij op uitsnede van Kadasterkaart Grootegast E 3 (1832).jpg|De Snipperij op de kadasterkaart út 1832.
Curringherveld.JPG|Curringhefjild.
Curringherveld Hooiberg.JPG| De *Hooikiep* yn it Curringherfjild.
Doezum - gedenksteen moord vier veldwachters.jpg|Tinkstien oan de Polmalaan.
Malabo

**Malabo** is de grutste stêd fan Ekwatoriaal-Guinee. It wie ek de haadstêd fan dat lân fan 1973 oant 2026. De stêd wie foarhinne neamd *Port Clarence* en *Santa Isabel*. It ynwennertal leit op likernôch 100,000.
Porto-Novo

**Porto Novo** is de haadstêd en twadde grutte stêd fan Benyn. 

De stêd is it ekonomysk sintrum fan de regio. Der wurdt meast palmoalje, katoen en kapok eksportearre.

Porto Novo hie 234.168 ynwenners yn 2005 en yn:

* 1979: 133.168 	
* 1992: 179.138 
* 2000: 210.400 
* 2002: 223.552 
* 2005: 234.168 

## Keppeling om utens
* Webstee Porto-Novo foar toerisme
Fidel

De **fidel** wie in foarrinner fan de fioele.

De fidel wie yn de Midsiuwen de sammelnamme foar alle snaarynstruminten.  De fidel is út China wei, fia Perzje en Araabje nei Jeropa kommen. De Arabyske namme foar de fidel, *rebab*, wurdt dêr noch altyd brûkt.

It wie ien fan de meast populêre ynstruminten fan de midsiuwen, en waard brûkt troch trûbadoers en jongleurs fan de 13e oant de 15e iuw. De *vielle* (Frânske term wurdt ek faak brûkt) is fermoedlik ôflaat fan de lira, in Byzantynsk bûgd ynstrumint dat liket op de Rebab, in Arabysk ynstrumint mei snaren spand tusken in bôge.

De fidel koe ferkate foarmen. Dat kaam om't elkenien faak syn eigen fidel, mei in eigen karakter, makke. Der waard fansels wol kopiearre en stadichoan waarden ferbetterings yn it ûntwerp oanbrocht.

Muzikanten dy't harren talizze op âlde muzyk brûke tsjintwurdich somtiden wer orzjinele of nijmakke fidels.
Margaretha de Heerpriis

De **Margaretha de Heerpriis** is in priis foar byldzjende keunsten. Dizze priis wurdt troch de gemeente Ljouwert ien kear yn fjouwer jier útrikt oan in persoan of organisaasje dy't in bysûndere bydrage levere hat oan de byldzjende keunsten yn Ljouwert. De priis is ferneamd nei de Fryske keunsteneresse Margareta de Heer en waard foar it earst jûn yn 1998.

## Winners
* 1998 - Ra van der Hoek
* 2002 - Stichting V/H de Gemeente
* 2007 - Anne Feddema
* 2013 - discussiepodium Attiek
* 2017 - Stichting VHDG
* 2021: Marten Winters
Gerrit Aalfs

**Gerrit Aalfs** (Vries, 31 july 1892 - Assen, 26 oktober 1970) wie in learaar en filmmakker.

Aalfs wie in soan fan boargemaster Hendrik Arnoldus Aalfs en Gerritdina Maria Vermeulen. Hy studearre oan de Haachske Akadeemje en sette him nei it foltôgjen fan syn stúdzje yn 1922 út Drinte wei yn Harns nei wenjen. Hy troude op 27 oktober 1922 yn Sint-Anne mei Wytske van Gelder (1894). Sy krigen twa dochters. 

Aalfs wie tekenlearaar oan de Ryks-HBS yn Harns tusken 1922 - 1957. Hy wurdt beskôge as de nestor fan de Fryske smelfilm-amateurs. Hy wie mei-oprjochter fan it Fryske filmkollektyf Film yn Fryslân (F.Y.F.). 
Hy krúste op syn Harley Davidson-motorfyts troch hiel Fryslân om te filmjen en te fotografearjen. Hy hie in foarkar foar it Waad en de Súdwesthoeke.

Yn syn *Suderseefilm* docht er in krekt ferslach fan it wurk oan de Ofslútdyk tusken 1926 - 1932. De film is yn besit fan de Direksje Suderseewurken en is yn hiel Nederlân te sjen west. Oare bekende films fan him binne in *Lânboufilm* út ± 1930 en Fryske dokumintêres oer sportgebeurtenissen en it lânskip. teffens wie er ien fan de filmers dy't belutsen wie by it meitsjen fan de earste Fryske spylfilm Kar út twa.

Yn 1950 giet Aalfs werom nei Drinte en hâldt him dan wer dwaande mei fotografy, dêr't alles mei begûn wie.

## Keppeling om utens
*Gerrit Aalfs by it Fries Film Archief
Age Jouckes

**Age Jouckes** (De Knipe?, ±1650 – ?, ?) wie in boer en likepreker by de menistegemeente fan de Grinslanner Alde Flamingen yn De Knipe.

Jouckes waard yn 1687 nei in stimming ûnder de bruorren  fanwege 'vreemde opiniën' út de gemeente band. Age Jouckes, dy't de ideeën fan de 'kollegianten' oan blykte te hingjen, foege him doe by de Wetterlânsk menniste gemeente fan It Hearrenfean-De Knipe, dêr't hy yn 1706 noch foar preke. Jouckes is in typysk foarbyld fan it ferfal fan de âlde begjinsels by de strange dopersken.
Akte fan Seklúzje

De **Akte fan Seklúzje** sluet elk oranjegesinde út fan beneaming ta steedhâlder of kapitein-generaal en waard yn 1654 trochdreaun troch Johan de Witt en Cornelis de Graeff nammers it gewest Hollân. Dit ferried, ûnder oaren fan Durk fan Ruyven dy't yn tsjinst stie fan Willem Freark, rekke de Akte fan Seklúzje yn Fryslân bekend en rôp in soad ferset op. Mei hjirtroch bleaunen de Fryske steedhâlder en Johan de Witt lang skerpe tsjinstanners.
Binse Albarda

**Binse Albarda** (Sint-Anne, 30 augustus 1796 – Ljouwert, 11 juny 1862) wie in liberaal politikus en  jurist út Ljouwert.

Albarda wie in rjochtsgelearde fan oansjen. Hy studearre oant 1819 Romeinsk en hjoeddeisk rjocht oan de Hegeskoalle fan Grins en promovearre dêr ek.

Yn 1840 en 1848 wie hy lid fan de Dûbelde Keamer fan de Steaten Generaal. Hy waard yn 1848 yn trije fan de fiif Fryske distrikten keazen as (liberaal) lid fan de Twadde Keamer. Ek yn 1854 wie hy lid fan Provinsjale Steaten fan Fryslân.

Albarda boaske yn 1820 met Eldina Alegonda Asselina Geertsema (1793-1837). It pear krige njoggen bern, dêrûnder wiene jurist en entomolooch Willem Albarda en jurist en ornitolooch Johan Herman Albarda (1826-1898).

## Keppeling om utens
* Binse Albarda yn it Biografysk portaal fan Nederlân
Bruno Lieuwes van Albada

**Bruno Lieuwes van Albada** (Maastricht, 11 desimber 1792 – Warkum, 27 jannewaris 1876) wie in Frysk letterkundige en skriuwer fan learboekjes.

## Libben
Van Albada waard berne yn Maastricht, dêr't syn heit, Lieuwe Bruno van Albada, doedestiden legere wie. Sawol syn heit as syn mem, Jetske Poort, wiene ôfkomstich út Harns. Koart nei syn berte ferfear Van Albada mei syn âlden nei Ljouwert, dêr't er de Latynske skoallen trochrûn. Neitiid learde er fan 1811 oant 1814 troch oan 'e Ryksuniversiteit Grins, yn 'e teology, mar waard lykwols úteinlik ynstee ûnderwizer, fanwegen in brekme oan beskikberheid fan predikantsplakken. Fan 1816 oant 1828 wied er skoalhaad te Aldebiltsyl, en dêrnei yn Warkum oant syn pinsjonearring yn 1860.

Van Albada wie te Froubuorren troud mei IJtje Zijlstra (1802-1875). Hy skreau ferskate skoalboekjes, in stúdzje oer it Biltsk (*Eenen Bijdrage tot den Bildtschen Tongval*) en oantinkens: *Uit de Oude en Nieuwe Doos* (1875). Hy ferstoar yn 1876 te Warkum. Syn oantinkens oan syn Biltske tiid waarden yn 1961 troch Hotze Sytses Buwalda oerset yn it Biltsk en yn trije ôfleverings publisearre yn 'e *[[Biltske Post]]*, ûnder de titel *Ut 't Leven fan 'n Ouwesylster Skoalmaster (1816-1828)*.

## Keppeling om utens
* Van Albeda by de DBNL
Johan de Witt

**Johan de Witt**, *hear fan [[Linschoten|Súd- en Noard-Linschoten]], [[Snelrewaard]], [[Hekendorp]] en [[IJsselveere]]* (Dordrecht, 24 septimber 1625 – Den Haach, 20 augustus 1672) stamde út it Noard-Nederlânske regintegelaach De Witt en wie riedpensjonaris fan Hollân en dêrmei de wichtichste Nederlânske steatsman fan syn tiid.

As gefolch fan de Frânsk-Nederlânske Oarloch (ek wol Hollânske Oarloch) wie folksrebûlje útbrutsen en de bruorren De Witt (Johan en Cornelis, soannen fan Jacob en neven fan Andries de Witt) waarden yn it 'Rampjier' 1672 troch in poerlilke kloft minsken lyncht yn De Haach. 

### Wiskundige
Johan de Witt wie neist steatsman ek in bejeftige wiskundige. Yn 1659 skreau er "*Elementa Curvarum Linearum*" (Grûnbegjinsels fan de Krûme Linen') as bylage by in oersetting fan René Descartes' "La Géométrie". 

### Bern
Johan de Witt en Wendela Bicker hien fjouwer bern, 3 dochters en in soan, yn 1672 waard Johans neef Pieter de Graeff fâld oer de bern fan de fermoarde De Witt:

* Anna de Witt (1655-1725), troud mei Herman van de Honert 
* Agnes de Witt (1658-1688), troud mei Simon Teresteyn van Halewijn
* Maria de Witt (1660-1689), troud mei Willem Hooft
* Johan de Witt Jr., *hear fan Súd- en Noard-Linschoten, Snelrewaard en IJsselveere* (1662-1701), troud mei Wilhelmina de Witt, dochter fan Cornelis de Witt (de broer fan Johan sr.) en Maria van Berckel. Johan jr. wie skepen, froedskip en sekretaris fan Dordrecht.

## Literatuer
* De Ware Vrijheid, De levens van Johan en Cornelis de Witt (troch , Atlas, 2005)
* Johan de Witt, troch . Amsterdam 1928.
*  (1986) John de Witt - Statesman of the „*True Freedom*“. Cambridge University Press, ISBN 0-521-52708-2
*  (1995) The Dutch Republic - It`s Rise, Greatness, and Fall - 1477-1806. Clarendon Press, Oxford, ISBN 978-0-19-820734-4
* (2009) Manifest van de Ware Vrijheid. De *Deductie* van Johan de Witt uit 1654 (Sonsbeek Publishers 2009)
*  (2007) Johan de Witt en Coenraad van Beunuingen - Korrespondinsje yn de Noardske oarloch (1655-1660), Scriptio Verlag

## Keppelings om utens
* De Witt by kennislink
* ''Vereniging Vrienden van De Witt''
* [Johan Rudolf [Thorbecke] oer Johan de Witt]
* Jan Romein en Annie Romein-Verschoor - ''Erflaters van onze beschaving''
* Busken Huet - ''Het land van Rembrand''
Ale Algra

**Ale Algra** (Swichum, 17 oktober 1902 - Ljouwert, 27 maart 1970) wie in learaar dy't fan 1924 - 1952 yn Nederlânsk-Ynje wurke. Letter wurke er ûnder oare as learaar skiednis oan it kristlik Lyseum yn Snits.

Ale Algra wie in soan fan lânarbeider Aan (Hendriks) Algra en Jitske Bosma. 

By it útbrekken fan de Twadde Wrâldkriich wie Algra krekt mei ferlof yn Nederlân en koe net werom nei Batavia. Hy hat doe aktyf meidien yn it ferset yn Fryslân ûnder de skûlnammen 'Moethoen' en 'A² '.
Werom yn Ynje skreau Algra fan 1946 - 1952 ferhalen foar it Frysk Deiblêd.

Hy skreau *De Historie gaat door eigen dorp I,II,III* (1955, 1956, 1957), in bondeling fan stikken dy't er wykliks skreaun hie yn it FD oer de skiednis fan de Fryske mienskip. Hy krige der yn 1960 de Joast Halbertsmapriis foar. 
Mei syn broer Hendrik Algra skreau er it boek *Dispereert niet* en de 14-dielige rige *Vaderlandse Geschiedenis* (1941-1956).
Album Amicorum

In **album amicorum** of **Liber Amicorum** (Latyn foar *freoneboek*) is in boekje of rôle, meast yn oblong formaat mei poezij en proaza troch freonen en kunde fan de besitter of út wurk sitearre en ûndertekene. Se waarden ek wol útrikt by in ôfskied of jubileum. Faak steane der ek wapens yn en binne dêrom foar de skiedskriuwing fan de heraldyk fan belang. Ferskate Fryske foarbylden binne beskreaun troch jhr. mr. Hobbe Baerdt fan Sminia. It Frysk Museum en de Provinsjale Bibleteek hawwe in lytse kolleksje. 

It album is nau ferbûn mei studinten dy't op mear as ien universiteit studearren mar in saneamde akademyske rûnreis makken troch Europa. It album waard dan ek fold mei bydragen fan heechleararen dêr't se kolleezje rûnen en ek fan meistudinten. In bekend Album is dat fan Michael van der Meer dat oan de Universiteit fan Edinburch bewarre wurdt. It sjenre is ûntstien yn Dútslân, maar waard tusken 1560 en de 17e iuw. Nei in perioade fan ferfal komt der midden 18e iuw in oplibbing, wer yn akademyske fermiddens. Yn de rin fan de 19e iuw wurdt it populêr ûnder famkes fan de hegere komôf. It feroaret dan totaal fan karakter: bestienen yn it studintealbum de bydrage út mei soarch út de klassike of kristlike auteurs keazen sitaten, mei in opdrachtformule, yn it njoggentjinde-iuwske album steane meast gedichten yn de moderne talen alderlei foarmen fan hûsflyt: tekeningen, borduerwurkjes, prik- en knipwurkjes en sa. Ein 19e iuw wurdt it album stadichoan in saak foar legere skoalle famkes fan alle rangen en stannen en ûntstiet it 'Poesiealbum', dat troch de neiste famylje, klasselearares en skoalfreondintsjes fold wurdt mei standertferskes dy't meastentiids opgnisse wurde mei ferskate plakplaatsjes.
De Gratama

De **Gratama** is in Fryske kultuerpriis fan de gemeente Smellingerlân.  

De priis wurdt sûnt 1997 útrikt oan in persoan of ynstânsje dy't him bûtengewoan fertsjinstlik makket op kultureel maatskiplik gebiet yn Fryslân. De Gratama is neamd nei de Fryske sjonger en akteur Rients Gratama. De priis bestiet út in jildbedrach en in byldsje, in weetkerrel fan brûns ûntwurpen troch de Drachster keunstner Jan Ketelaar. Eardere winners binne Rients Gratama, Jos Thie, Peter Tuinman en Jan de Haan.

Akteur Rutger Hauer krige De Gratema yn 2009 omdat de woartels fan syn fak yn Fryslân lizze. Hy spile yn it begjin fan syn karriêre yn produksjes fan it Drachtster toanielselskip Noorder Compagnie. 

Koreografe en dûnsdosinte Grietine Molenbuur krige yn de Gratama yn 2012 foar har rol yn de ûntwikkeling fan dûns yn Fryslan, benammen by de ûntwikkeling fan jong talint lykas by de JDOF, de Jeugd Dans Opleiding Fryslân, en by de MBU-dûns fan D'Drive fan it Friesland College.

Yn 2018 gie De Gratema nei 'potsemakker' en byldhouwer Jan Ketelaar.
Yn 2022 gie de priis foar de earste kear nei twa persoanen. Freark Smink en Klaasje Postma krigen de Gratama mei foar it grutte tal stikken dat se yn it Frysk spilen. Die giene faak oer werkenbere ûnderwerpen út de Fryske kultuer en de Fryske histoarje. 

## List fan priiswinners
* 1997 - Rients Gratama
* 2003 - Jos Thie
* 2006 - Jan de Haan
* 2009 - Rutger Hauer
* 2012 - Grietine Molenbuur
* 2015 - Klaas van der Woude
* 2018 - Jan Ketelaar
* 2022 - Freark Smink en Klaasje Postma
 
## Sjoch ek
* Rink van der Veldepriis
Santiago de Chile

**Santiago de Chile** is de haadstêd fan Sily. Yn de stêd (areá urbana) wenje 5.392.395 minsken, yn de stêdekloft wenje 6.061.185 (folkstelling 2002). Dêrtroch wennet 40 persint fan alle Silenen yn de haadstêd of de stêdekloft. De stêd leit op 522 meter hichte, tusken de Stille Oseaan en de Andes.

## Agglomeraasje Santiago
Gemeentes yn de agglomeraasje Santiago

## Partnerstêden
*  Buenos Aires (Argentynje), sûnt 1992
## Keppeling om utens

* www.misantiago.cl, ynteraktive kaart fan Santiago
Brasília

**Brasilia** (Portugeesk: *Brasília*) is de haadstêd fan Brazylje. Der wenje 2,9 miljoen minsken (2018).

## Skiednis
Yn 1891 waard yn de wet fêstlein dat der in nije haadstêd komme moast. Yn dy tiid wie Rio de Janeiro noch de haadstêd. Ynstee fan in haadstêd oan de kust woe it regear de haadstêd yn it binnenlân, op in mear neutraal plak. Under tafersjoch fan presidint Juscelino Kubitschek (1902–1976) starte de bou op 22 oktober 1956. Op 21 april 1960 waard Brasilia de haadstêd fan it Brazylje.

## Galery

Ofbyld:Cathedral Brasilia Niemeyer.JPG|*Katedraal fan Brasilia*
Ofbyld:Vista do espaço de Brasília e arredores (2).jpg|*Satellytfoto*
Ofbyld:Brasilia National Congress.JPG|*Nasjonaal Kongres (Brazylje)*
Barend van der Veen

**Barend van der Veen** (Wergea, 12 maart 1890 - Boarnburgum, 31 desimber 1968) wie in skroar, kapper en lieder fan in toanielgroep. 

Op 15 oktober 1913 troude er mei de 22-jierrige Martsje Wiersma. Se krigen fjouwer bern: Janke, Tjitske, Martsje en Pieter. Hy spile sûnt 1925 mei syn frou Martsje (*Barend en Martsje*) en dêrút ûntstie it 'Lyts Frysk Toaniel'. Dêryn spilen letter ek syn bern mei. Syn frou Martsje wie 51, doe't hja yn 1942 ferstoar. Op 5 augustus troude Barend fannijs mei Baukje Hoekstra. Hja wie ek belutsen by syn toanielselskip “It Lyts Frysk Toaniel”. In soad súkses hie er mei it stik “De Heidepyk”. It waard oersetten yn it Grinslânsk en it Nederlânsk. Op 16 augustus 1950 siet er 25 jier yn it fak en waard hy mei it spyljen fan de 400ste útfiering fan “De Heidepyk” huldige. Dy jûn, yn in autobusgaraazje yn Balk, waard bywenne troch 1400 minsken.

Simmerdeis trede Van der Veen in soad op mei syn poppekast op skoallen en feesten. Op 19 augustus 1953 joech er syn 100ste foarstelling. Neist it skriuwen (en oersetten) fan in soad toanielstikken, hat Van der Veen in pear Fryske berneboeken skreaun, wêrûnder "Trije Stiennene Aepkes, hear, sjoch en sprek gjin kwea". Yn syn berteplak Wergea wie er boppedat bekend as Sinterklaas. In oar bekend toanielstik wie *Rispa*, dat er tegearre mei Ype Poortinga skreau. Skreau fierders noch romans. Wie propagandist foar kristlik-sosjalisme en hielûnthâlding.
Alumnus

In **alumnus** is in ôfstudearre, âld-studint(e) fan in universiteit of hegeskoalle. It wurd komt út it Latyn en bestjut *learling* of *fiedsterling*.

## Eartiids yn Fryslân
Om genôch predikanten te hawwen stipen de Steaten fan Fryslân studinten bytiden. De Fryske alumnus moast ek de Fryske tsjerke tsjinje. Sa koe der Johannes Bogerman út Inkhuzen nei Ljouwert helle wurde. It oantal alumny korrespondearre mei it ferlet oan predikanten. Yn de 18e iuw wienen ûnder oaren Everwinus Wassenbergh, Annaus Ypey en Hans Willem Cornelis Anne Visser alumnus.
Obbe Philips

**Obbe Philips** (Ljouwert, om 1500 - Noard-Dútslân?, 1568) wie barbier yn Ljouwert. Hy waard fral bekend as werdoper en ketter. Hy wie de ûnechte soan fan in Roomsk Katolyk pryster út Ljouwert. Philips studearre medisinen en waard doe barbier en sjirurch. He boaske yn 1530 en begûn doe ek syn saak. Letter wurke er ek yn Amsterdam, Delft, Grinslân, Holstein en Mecklenburg.

Hy sleat him yn novimber 1533 oan by de dopersken, ek wol werdopers of anabaptisten neamd. De dei nei't Obbe opnij doopt wie, waard er oansteld as âldste en krige opdracht om it bruorskip te lieden. Syn neifolgers waarden de *Obbiten* neamd. Menno Simons is wierskylik troch him ynwijd om 1537 hinne, en nei alle gedachten earder troch Philips doopt.

Obbe en syn broer Durk Philips hearden ta de freedsume neifolgers fan Melchior Hoffman en hja preken al yn 1534 tsjin geweld as middel om God's keninkryk op ierde te fêstigjen. Obbe hat de Nederlânske Anabaptisten laad oant 1540 doe ferlear er syn leauwe yn it anabaptisme en ferliet er de beweging. Reden wie mei dat Menno Simons en Durk Philips begûnen mei it organisearjen fan de gemeenten en rjochtlinen opstelden. Om 1560 hinne skreau Philips syn *Bekentenis: 'Oantinkens fan de jierren 1533-1536*, nei syn dea publisearre troch Cornelius Claesz. Yn dat boek utere hy syn spyt oer it ynheljen en oerheljen fan minsken ta it anabaptisme. It ienige dêr't er it mei iens bliuwe koe wie it freedsume aspekt fan Menno Simons syn lear.
Hy libbe letter yn Rostock oan de Eastsee. 
W. J. Kühler, yn *Geschiedenis I* (1932), konkludearret: "mei Obbe ferlear it bruorskip grif syn meast oansprekkende lieder."

## Literatuer
*, *Becoming Anabaptist*, ISBN 0-8361-3434-6
* redaksje, *Mennonite Encyclopedia*, ISBN 0-8361-1018-8
* *The Anabaptist Story*, ISBN 0-8028-1594-4
*, *Geschiedenis der Nederlandsche doopsgezinden in de 16e eeuw. (Haarlim, 1932)

== Keppeling om utens ==
* [http://www.gameo.org/encyclopedia/contents/O3593.html Obbe Philips] yn de *Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia Online''
Normandjers

De **Normandjers** wienen in kriichsfolk út westlik Frankryk. Sy stamme ôf fan Wytsing feroverers dy't har yn de 9e iuw yn Normandje fêstigen en de oarspronklike bewenners fan benammen Frankyske en Gallo-Romeinske komôf. 

Yn de 11e en 12e iuw hawwe de Normandjers grutte feroarings op gong brocht yn Jeropa. Under it bewâld fan Willem I waard Ingelân yn 1066 oermastere en hienen sy de top fan harren macht berikt. Ingelân waard in Normandysk keninkryk dêr't tal fan kastielen, tsjerken, katedralen tsjintwurdich ús noch oan it tiidrek fan de Normandjers tinken docht. 

Ek yn it Middellânske Seegebiet waarden troch de Normandjers grutte feroveringen dien. Sy hienen de macht oer it suden fan Itaalje en oer de kust fan Syrje. 

De Normandjers regearden oant 1154 oer Ingelân. Dêrnei gienen de Saksen (eardere feroverders) en de Normandjers stadichoan op yn ien naasje. Oant it Normandyske tiidrek kaam foarfêst in ein doe't Normandje yn 1204 troch de kening fan Frankryk ferovere waard. 

Njonken kundige kriichslju wienen de Normandjers ek tûke bestjoerders. De hartoggen ferdielden harren lân yn stikken dy't wer regeard waarden troch eallju fan it Normandyske folk.
Arnoldus Johannes Andreae

**Arnoldus Johannes Andreae** (Kollum, 30 jannewaris 1845 - dêre, 27 febrewaris 1899) wie in notaris. 

Hy waard yn 1872 Master yn de Rjochten (Universiteit Utert) en folge syn heit Daniël Hermannus Andreae op as notaris yn Kollum (1881). Yn 1877 boaske er mei Ulrica Hermanna Huber en waard er lid fan de gemeenterie fan Kollumerlân en Nijkrúslân. Sy wennen yn de troch syn heit sette filla "Philippusfenne".

Andreae holp mei oan de Histoaryske tentoanstelling fan 1877 en wijde him oan de Fryske skiednis. Waard lid en bestjoerslid fan it Frysk Genoatskip en skreau ûnder oare oer de boargerlike en tsjerklike yndieling fan it âlde Fryslân, de Lauwerssee en Kollumerlân. Fierders joech er genealogyske stúdzjes en biografyen út en bejoech him op maatskiplik terrein.

Yn 1894 waard er lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân. Fiif jier letter kaam er te ferstjerren troch in longûntstekking yn de âldens fan 54 jier.

Mei Ulrica krige er twa soannen en in dochter. De lêste stoar al mei njoggen jier. De Aldheidkamer Mr. Andreae is nei him ferneamd.

## Wurk
Unfolslein
* 1877: *Gids voor reizenden* 
* 1881: *De Lauwerzee nagespoord in wording, omvang en bedijkingen* (Ljouwert);
* 1883: *Kollumerland en Nieuw-Kruisland, geschiedkundig beschreven met oudheidkundige plaatsbeschrijving* (Kollum);
* 1885-86: *Oudheidkundige plaatsbeschrijving van de gemeente Kollumerland en Nieuw-Kruisland*. (2 dielen; Kollum);
* 1890-91: *Het klooster Jerusalem of Gerkesklooster* (Kollum); 
* 1893: *Nalezing op de nieuwe naamlijst van Grietmannen van Jhr. Mr. H. Baerdt van Sminia* (Ljouwert);
Melchior Hoffman

**Melchior Hoffman** of **Hofmann** (Schwäbisch Hall, sa. 1495 - Straasburch, 1543) wie in Anabaptistysk profeet en fisionêr lieder yn Noard-Dútslân en Nederlân. 

Syn neifolgers waarden Hoffmaniten of Melchioriten neamd.

## Keppeling om utens
*Melchior Hoffman yn *Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia Online*
Tentoanstelling fan âldheden

De **tentoanstelling fan âldheden** waard yn 1877 opsetten yn it paleis fan de kening yn Ljouwert. 

De Histoaryske tentoanstelling waard opsetten troch it 50-jierrige Frysk Genoatskip. Mei troch it oantal ynstjoerings kamen der in soad minsken op ôf. Mei in skok waard it histoaryske besef en de leafde foar de Fryske skiednis wekker. Ut it grutte batige saldo waarden huzen kocht dy't ynrjochte waarden as Frysk Museum.

## Ut it Album Histoaryske Tentoanstelling fan Aldheden

Ofbyld:Historische Tentoonstelling, Leeuwarden 1877, sliepkeamer 17e ieu.jpg|*17e iuwske sliepkeamer*
Ofbyld:Historische Tentoonstelling, Leeuwarden 1877, Priisswipen.jpg|*Priisswipen*
Ofbyld:Historische Tentoonstelling, Leeuwarden 1877, doopvond.jpg|*Midsiuwsk doopfont*
Ofbyld:Historische Tentoonstelling, gehouden in zijner Majesteits Paleis te Leeuwarden 1877, sulver.jpg|*Sulver*
Eelke Allershof

**Eelke Allershof** (Tolbert, 27 jannewaris 1828 - Oerterp, 14 jannewaris 1907) wie in skoalhaad yn Oerterp. Hy wie pionier op it mêd lânbou-ûnderwiis en -foarljochting yn Fryslân. Hy joech les oan jonge boeren en ûnderwizers.

Hy boaske yn 1849 oan Stijntje Rienks van der Meer. 

Allershof skreau ek lânboukundige artikels:
**Landhuishoudkundige Beschrijving der Kantons Bergum en Beetsterzwaag* (Haarlim, 1881)
**Handleiding tot het ontginnen onzer heidevelden* ( Haarlim, 1885)

## Keppeling om utens
Artikels fan Allershof yn de Ljouwerter Krante, ''Allershof''
Fonger de Vlas

**Fonger de Vlas** (Winsum, 28 april 1876 - Snits, 17 april 1955) wie in frachtrider dy't oant 1945 in protte foardrachten hâlde. Hy wûn dêrmei mear as hûndert prizen. Hy wie bekend as 'De lytse man fan it Geitsje' (nei in foardracht fan Barend van der Veen).
Filippine (puzel)

In **filippinepuzel** is in puzel wêrfan de wurden inoar net kruse. Yn alle of hast alle fekjes steane sifers. 

Yn in soad hokjes steane siferkes. It diagram hat in oantal kearen deselde sifers, foar it hiele diagram jilde deselde sifers. Deselde sifers jouwe deselde letters binnen de puzel. 
Faak moatte alle sifers yn in oplossingsbalke setten wurde sadat in útdrukking of sitaat lêsber wurdt. Der binne boekjes yn de hannel mei allinnich filipines yn ferskate soarten. 

## Soarten
De nûmers komme oerien mei it ûnderste diel fan de puzelopjefte wêryn meast in siswize of in sitaat fan in bekend persoan fûn wurde moat. Der binne in tal fariaasjes te meitsjen yn de omskriuwings foar it boppeste diel:
* Normale omskriuwings (krúswurdfilippine )
* Kryptyske omskriuwings (kryptofilippine)
* Kwisomskriuwings (kwisfilippine)

## Namme
De namme komt fan de mangel soarte 'filippine'. Dy hat in dûbele pit. Wa't in mangel iepenmakket komt in pit tsjin, mar dan tsjin de ferwachting yn is der by de filippines noch in twadde. Dit jout in ferrassende kriem. Dit is ek sa by de Filippine puzel. Men beantwurdet de fragen en folt de puzel yn. Dan, as twadde/ferrassende kriem  foarmet dy oplossing ek noch ris in sin wat de ‘twadde oplossing’ fan de puzzel is (dit is de twadde pit).

Oan it mienskiplik iten fan filippines waarden yn guon fermiddens wol ôfspraken of weddenskippen ferbûn.
Teije Harms Tol

**Teije Harms Tol** (Eastermar, 5 juny 1822 - dêre, 1897) wie in blauferver en genêzer/wûnderdokter út Eastermar.

Hy wie in soan fan Harmen Teyes Tol en Haalke Klazes Klaver. Hy is syn libben lang frijfeint bleaun. Teye stie bekend as yntelligint en hy hie boeken. Hy learde himsels Gryksk, Latyn en Hebriuwsk. Jierrenlang kamen in soad pasjinten by him, dy't er behannele mei sels sochte krûden. De fêstige genêskunde liet him gewurde, sadat er rêstich syn wurk dwaan koe. Hy die ek oan stjerrekunde

Teye Tol soe frijmitseler west hawwe.
Danjel Hermannus Beucker Andreae

**Danjel Hermannus Beucker Andreae** (Sint Anne, 23 maart 1772 - Ljouwert, 18 maart 1828) wie in jurist.

Andreae hearde ta it patrysjerslaach Andreae en wie in soan fan gritenijsekretaris mr. Henricus Beucker Andreae (1736-1806) en Baukje Maria Lycklama à Nijeholt (1730-1805). Hy boaske yn 1803 mei Catharina Elizabeth Huber (1779-1822), regintes fan it Nij Steds Weeshûs, mei wa't er fiif bern krige. 

Andreae studearre rjochten yn Frjentsjer en promovearre dêr 1829 op it proefskrift *Quas ... ex auctoritate ... Laurentii Meyer ... pro gradu doctoratus*.

Yn de revolúsjedagen nei 1789 (Frânske Revolúsje) wie er fan tuskenbeiden politike oertsjûging, hy tsjinne yn De Haach de republyk en waard drost fan it alfte distrikt (Ferwerderadiel, It Bilt en Menameradiel, 1802-1811) en griffier fan de rjochtbank yn Ljouwert (1812-1828). Hy wie in grutte boekefreon en in warber botanikus. As fûl pleitbesoarger foar it Frysk woe er dat it Frysk op skoalle jûn wurde moast.
Henk Evers

**Henk Evers** (It Oranjewâld, 5 oktober 1939 - It Hearrenfean, 28 jannewaris 2026) is in earder atleet út It Oranjewâld. Nei syn skoaltiid op de ULO waard er mei 17 jier lid fan AV'55 út It Hearrenfean. De blommistesoan wie spesjalisearre yn spearwerpen, kûgelstjitten, fierspringen en de hink-stap-sprong. Nei syn militêre tsjinsttiid by de kommando's lei er him ta op fierspringen en de hink-stap-sprong. Mei syn Fryske rekôr fan 13,83 kaam er ek yn de Nederlânske atletykploech. De hast twa meter lange atleet treende ûnder lieding fan âld-Nederlânsk rekordhâlder fierspringen, Wim Peters út Swol. Syn útslaggen op it Nederlânsk Kampioenskip yn Winschoten fan 1967 wienen op de hink-stap-sprong 14,09 meter en by it fierspringen 6,86 meter.

Syn PR en it Nederlânsk hink-stap-sprongrekord wie 15,64 meter dat er helle by de ynterland tsjin Eastenryk yn Innsbruck.

## Rekords
### Persoanlike rekords

### Nederlânske rekords
Dam Jaarsma

**Dam Jaarsma** (folút **Adam Aukes Jaarsma**; Eastermar, 29 july 1914 - Drachten, 10 july 1991) wie in Frysk predikant, skriuwer en oersetter. 

Jaarsma wie in soan fan Auke Adams Jaarsma, feehâlder yn Eastermar, en fan Hinke Okkes Bosgra. Hy studearre teology oan de Ryksuniversiteit Grins. Fanwegen de Twadde Wrâldoarloch hat er syn stúdzje net foltôge. Dêrnei waard er helppreker en foargonger by de Frijsinnich Herfoarme tsjerke yn Delfsyl. 
Hy wie folklorist en samler fan folkskeunst en redakteur fan 'It Heitelân' (1955). Hy skreau Fryske gedichten (û.o. oersettingen út it Dútsk en Ingelsk). Yn 1954 krige er foar syn gedicht *Allinne* de Rely Jorritsmapriis dy't yn dat jier foar it earst útrikt waard. Fierders 'skreau er 'It skriuwboerd' (1956), bernelektuer, en toanielstikken mei Jelle van der Meulen sa as 'Rinte' (1953) en 'Fremer' (1954) en sammele yn opdracht fan it (lettere) Meertens Ynstitút sa'n 15.000 folksferhalen, foaral út De Wâlden. Op dat mêd wurdt er yn ien sike wei neamd mei Ype Poortinga.

Dam Jaarsma komt ek foar yn de romansyklus *Het Bureau* fan de Nederlânske skriuwer J. Voskuil as J.J. Damsma.

Jaarsma stoar july 1991 yn sikehûs 'Nij Smellinghe' yn Drachten. 

## Stichting Dam Jaarsma
Yn 2012 waard de Stichting Dam Jaarsma oprjochte troch groepke Eastermarders, as tarieding fan in grutte fiering fan 100 jier Dam Jaarsma yn 2014. Dêr is doe it fûnemint lein foar it oplibjen fan ferhalen fertellen, lykas omtinken foar wurk en libben fan de samler Jaarsma.
Yn septimber 2024 giene Stichting Dam Jaarsma fan Eastermar en Museum De Spitkeet op De Harkema in nauwe gearwurking oan. Museum De Spitkeet krige doe de Dam Jaarsma Keamer, dy't de Ferhalekeamer út 2015 yn Eastermar ferfong. Stichting Dam Jaarsma giet wol fierder mei har wurksumheden yn Eastermar mei de doarpsrûnlieding fol ferhalen en maatwurkprogramma’s.

## Bibliografy
*1949: *[[Annabel Lee]]* (oersetting nei in gedicht fan Edgar Allan Poe)
*1954: *Van een oud vrouwtje, een pannekoek en een varken* (útjouwerij Laverman, Drachten, yn 1962 yn twadde printinge ferskynd as *Fan in âld wyfke, in pankoek en in baerch: dit âlde mearke waerd út 'e folksmûle optekene en biwurke* en yn 1981 opnij útbrocht troch de Afûk, Ljouwert)
*1956: *It skriuwboerd* (útjouwerij Osinga, Boalsert)
*1979: *Uit het album van Tietjerksteradeel* (yn 1992 yn twadde printinge ferskynd by Interboek van Seyen, Ljouwert)
*1980: *Fan in hin en in foks: in âld teltsje: dit teltsje waard út 'e folksmûle optekene* (útjouwerij Lykele Jansma, Bûtenpost)
*1987: *Ut it gea fan Sterke Hearke: in kar út it fersprate wurk fan Dam Jaarsma* (útjouwerij Fryske Akademy besoarge troch Ph.H. Breuker, J. van der Kooi en J.J. Spahr van der Hoek)
*2014: *Mearkes út 'e Wâlden sammele troch Dam Jaarsma* (werprinte yn 2016 en yn it Nederlânsk ferskynd)

Ek skreau er, diels mei oaren as Sjouk Koopmans, Jelle van der Meulen en Hinke Castelein, ferskate toanielstikken ûnder mear foar bern.
Jelmer Steenhuis

**Jelmer Jan Steenhuis**, (Amsterdam, 25 maart 1954), is in Nederlânske jurist en ûntwerper fan puzels en spullen. Steenhuis is benammen bekend fan syn wyklikse puzels yn NRC Handelsblad en Vrij Nederland.

Al yn syn studintetiid yn Grins loste er it kryptogram yn de NRC op en makke puzels foar it personielsblêd fan Mobil Oil, dêr't syn heit wurke. Nei it ferstjerren fan puzelmakker Henk Scheltes folge hy dy op by de NRC en wurke ek as abbekaat. Nei in skoft beide dien te hawwen ferlear hy geandewei syn belangstelling foar de abbekatuer en sette hy der op in stuit in punt efter. Fan 1997 ôf leit hy him allinnich noch mar ta op it profesjoneel betinken fan puzels. 

De bekendste puzel fan Steenhuis is it Scrypto yn NRC Handelsblad. Ek makket hy alle wiken de puzel foar it wykblêd Vrij Nederland. De puzels yn nrc.next wurde útjûn ûnder de bedriuwsnamme Studio Steenhuis dat kantoar hâldt oan de Heerengracht yn Amsterdam. Oare puzels fan Steenhuis binne:  Trije-fjouwer-fiif (NRC Handelsblad), Picture This (NRC Handelsblad) en M-spul (M Magazine)
## Studio Steenhuis
Studio Steenhuis fersoarget ek in soad oare puzels, lykas de deistige Yn de Midden-puzel yn
*[[nrc.next]]* en de Gezocht-puzel yn it wykblêd fan NRC Handelsblad. Ek yn blêden as *[[Safe]]*, it sponsore magazine fan Robeco', en *[[Resource]]*, it studinteblêd fan de
Universiteit Wageningen steane puzels fan Studio Steenhuis. Yn NRC Handelsblâd ferskynt ienkear yn it jier Econogram, wêryn it ekonomysk jier kryptysk besprutsen wurdt.
  
Neist syn ‘papieren’ puzels produsearret Studio Steenhuis ek online games (Bouwstiennen), telefyzjeformats (ûnder oare Superlink, dat yn 2005 troch de Evangelyske Omrop útstjoerd waard) en boerdspullen (4Getit). Boppedat levert Studio Steenhuis sûnt 2010, yn gearwurking mei NRC Handelsblad, op in eigen side puzels oan, dêr't besikersop abonnemintsbasis online puzelje kinne.
## Keppeling om utens
* Petear mei Jelmer Steenhuis. Grossier yn puzeldrugs, nrc.nl, 4 maart 2003 (mei foto)
* Offisjele webside
* nrc.scrypto.nl
Piet Burger

**Piet Burger** (Andyk, 12 maaie 1929 – dêre, 22 april 2009) wie in timmerman en Nederlânske puzelmakker, 'kening fan it kryptogram'. Hy fersoarge trije desennia lang de puzelrubryk fan Elsevier en wie ek warber foar oare blêden.

As jonkje makke er al puzels yn ‘Nieuws van de dag’. Doe’t er fiif jier yn it sanatoarium lei begûn er sels puzels te meitsjen. Yn 1947 ferskynde syn earste puzel yn Denksport. Foar dat blêd wurke er fêst sûnt 1962. Yn 1973 begûn er puzels te meitsjen foar Elsevier. Syn rebus-kryptogram waard dêr in grut súkses. Neist kryptogrammen makke er ferskate oare puzels as bygelyks tovertijehoekjes, biste-duo’s en wurdlid-trochrinners.

Yn syn puzelmeitsjen wie er konservatyf: gjin lêstekens yn wurden, gjin wurden dêr’t minsken har oan steure koenen en de diagrammen altiten fjouwerkant of rjochthoekich mei in symmetryske yndieling fan swarte hokjes. Hy die alles mei de hân, dat in kompjûter hat er nea brûke wold. Foar de Dikke Van Dale levere er ferbetteringen oan. Boppedat levere er in soad materiaal oan foar de *Opperlânske Taal & Letterkunde*  fan Hugo Brandt Corstius ofwol 'Battus'. Piet Burger libbe rêstich yn syn hûs yn Andyk, dêr’t er in buordsje mei “Margot Pyrc” by de doar hingjen hie. Troch soksoarte palindrooms waard er op de telefyzje troch Sonja Barend yn 1981 de 'Palindroomkening fan Andyk' neamd.

Yn 1978 ferskynde fan him it “Cryptogrammen. Leed.... Vermaak’’, útjûn troch Elseviers Weekblad. De cryptokonferinsje fan 2009 yn Cothen stie foar in grut part yn it teken fan de man dy't hast 55 jier lang puzelmakker wie.

## Oer Piet Burger
* *Piet Burger uit Andijk* (1929) ; Goochelaar met woorden en zinnen / Volkert J. Nobel. - West-Friesland Oud & Nieuw;

## Bibliografy
* *Cryptogrammen, een handleiding* (Amsterdam, 2009), ISBN 978-90-6882-728-6 
* *Cryptogrammen leed... vermaak...* (1978)
Angelsaksyske ynvaazje

By **De Angelsaksyske ynvaazje** krongen by de folksferhuzing yn de 5e iuw Angelen út Sleeswyk-Holstein en Saksen fan tusken Elbe en Weser Noard-Nederlân yn. 

Dat se hjir wenne hawwe blykt út grêffjilden yn Hegebeintum, Bitgum en Ferwert. It diggelguod dat ûnder oare Pieter Boeles as bewiismateriaal brûkt wiist heechút op ymportbeweging en hannelsferbinings. Der soene miskyn technysk-politike oerwichtsferhâldingen út opmakke wurde kinne. Britsk-Romeinske ynfloed op it Angelsaksyske ierdewurk is der wol. Dit potguod wurdt allinnich yn grutte terpen oan de kust fûn, dêr't ek de hannelskontakten mei Ingelân wienen. It waard brûkt as brânurn en wie kostber. Ek de ymport út it Rynlân waard sadanich brûkt.

It is ûnwis hoefolle emigranten hjir bleaun binne en hoefolle fierder teagen nei Ingelân. It ienichste dat op in ynvaazje wize koe is it brûken fan in minderheid om de deaden te ferbaarnen. De Friezen beïerdigen oant dy tiid de deaden. De kremaasjes binne yn de rin fan de 7e en 8e iuw wer ferdwûn. Yn de tiid fan de folksferhuzing, doe't dus de kremaasje en it begraving yn de rjochting noard-súd neist inoar foarkamen fine wy beide foarmen fan deadekultus troch elkoar, soms yn ien grêffjild yn in selde perioade. Wylst Boeles mient dat der gjin Anglo-Fryske kultuer ûntstien is, bestride oaren lykas Pieter Sipma dit.
Andries Claessen

**Andries Claessen** of **Claesz** wie in 16e iuwsk anabaptist. 

Hy wie in ryk man út Dronryp dy't doperske gearkomsten yn syn hûs hâlde. Op 13 maart 1535 waard er finzen nomd. Syn frou (Anneke Roorda) flechte mei de bern en it húsrie nei Ljouwert ta, harren hûs waard ferbaarnd. Andries Claessen waard yn Ljouwert pinige en op 16 maart 1535 foar de Kânselarij ûnthalze.
Anty-Revolúsjonêre Partij

De **Anty-Revolúsjonêre Partij** is as rjochting om 1830 ûntstien ûnder lieding fan Guillaume Groen van Prinster. 'Anty-revolúsjonêr' ferwiist nei it fersmiten fan de begjinsels fan de Frânske Revolúsje.

Yn 1878 waard it ta partij organisearre troch Abraham Kuyper en wie it de earste politike partij fan Nederlân. As begjinselprogram waard "Ons Program" skreaun. Yn Fryslân bestie grutte sympaty foar de antyrevolúsjonêre begjinsels by de rjochtsinnige protestanten. De earste AR-kiesferiening waard yn 1852 oprjochte yn Ljouwert. Troch de Doleânsje ûntstie ferwidering. Foar de AR-partij oer kaam de CHU te stean, oprjochte troch herfoarme predikanten. Sûnttiids wiene de AR en de grifformearden hast identyk.

By de ferkiezings fan 1956 helle de AR yn Fryslân 22% fan de stimmen (yn Nederlân hast 10%). Yn de Steaten wiene doe 12 fan de 50 sitten troch antyrevolúsjonêren beset. De AR-Partij wie it sterkst yn de Dongeradielen, Dokkum, Dantumadiel en Kollumerlân. 

It Provinsjaal Bestjoer bestie út 185 leden (út elke kiesferiening ien ôffurdige). It Deistich Bestjoer waard foarme troch 10 leden. In AR Propaganda Kommisje soarge foar lektuer, films, kursussen en sprekbeurten (22 leden). De froulju hiene in AR Froulju Aksje (allinnich yn Fryslân) en de jongerein wie yn de (lanlike) ARJOS organisearre. It oantal leden yn Fryslân wie 12.938 (1956). De partij hie in provinsjaal buro mei in besoldige siktaris.

## Kristen Demokratysk Appèl

Yn 1967 wie de ARP tegearre mei de Kristlik-Histoaryske Uny (CHU) en de Katolike Folkspartij (KVP) yn petear oer hoe't 'Kristlike polityk' der útsjen moast. De fraksjelieders Biesheuvel, Mellema en Schmelzer kamen op telefyzje om it motto *samen uit, samen thuis* te ferdúdlikjen. Under lieding fan Piet Steenkamp rjochten de trije partijen yn 1973 it Kristen Demokratysk Appèl (CDA) op. Yn 1980 waarden ARP, CHU en KVP opheft. De ARP gie fierder mei in katolike partij wylst men yn de jierren 50 noch in lichte wjersin foar katoliken oer hie.

## Ledetal

## Resultaten by parlemintsferkiezings

1918: 13,4 %

1922: 13,7 %

1925: 12,2 %

1929: 11,6 %

1933: 13,4 %

1937: 16,4 %

1946: 12,9 %

1948: 13,2 %

1952: 11,3 %

1956: 9,9 %

1959: 9,4 %

1963: 8,7 %

1967: 9,9 %

1971: 8,6 %

1972: 8,8 %

## Antyrevolúsjonêre ministerpresidinten
* 1888–1891: Æneas Baron Mackay de Jongere
* 1901–1905: Abraham Kuyper
* 1908–1913: Theo Heemskerk
* 1925–1926: Hendrikus Colijn (1e Regearperioade)
* 1933–1939: Hendrikus Colijn (2e Regearperioade)
* 1940–1945: Pieter Sjoerds Gerbrandy (Om utens yn London)
* 1966–1967: Jelle Zijlstra
* 1971–1973: Barend Biesheuvel

## Partijfoarsitters

## Sjoch ek
* Fryske Bûn

## Keppeling om utens
* De ''Anti-Revolutionaire Partij'' op parlement.com
Cajuns

De **Cajuns** binne in etnyske groep yn de Amerikaanske steat Louisiana. Se stamje ôf fan Frânske kolonisten dy't harren ynearsten festige hienen yn it Kanadeeske Akaadje en dy't dêrwei nei Louisiana teagen. De krite dêr't se wenje wurdt de "Cajun Triangle" neamd en rint rûchwei tusken New Orleans, Lake Charles en Alexandria.

## Skiednis
Akaadje wie eartiids in Frânske koloanje yn Kanada, yn de tsjintwurdige provinsje Nij Brunswyk en Nova Scotia. De befolking wie Frânstalich. Yn 1713 waard it Ingelsk en nei in tiidrek fan ûnderlinge spannings waard yn 1755 it meastepart fan de Frânske befolking troch de Ingelsken ferdreaun. Se kamen yn de sompen (bayous) fan Louisiana terjochte, dat doe noch fan de Frânsken wie. De Amerikanen, dy't it gebiet yn 1803 fan Napoleon kochten, neamden harren "Acadians". Yn it Amerikaansk-Ingelsk is dy beneaming geandewei ferbastere ta *Cajuns*, de tsjintwurdige namme foar de befolking, en *Cajun*, foar harren muzyk en itensiederij. 

## Taal
De taal fan de Cajun-befolking, Cajun-Frânsk oftewol *patois* ("plat"), wurdt distiid noch mar troch in lyts part fan de befolking sprutsen; fral troch de âlderein yn de deistige omgong. Sûnt de sechstiger jierren fan de foarige iuw is der wol fernijde belangstelling foar de taal en wurde der in protte kulturele aktiviteiten yn dy taal dien, faak op inisjatyf fan de steat Louisiana. Lykwols rint it oantal Frânsksprekkers hurd tebek. 

## Muzyk
De Cajuns hawwe in eigen muzykstyl, de Cajun-muzyk. Dy muzykfoarm is om 1900 ûntstien troch in mingeling fan âlde Frânske folksmuzyk en de muzyk fan oare ymmigranten lykas û.o. Dútsers en ek de perkusjonistyske ritmyk fan de Kreoalen yn Louisiana. De diatoanyske akkordeon (lûkharmoanika mei tsien knoppen) spilet in wichtige rol, begelaat troch fioele en triangel (*'tit fer* oftewol: "lyts izer"). Meastentiids wurdt mei hege stem derby songen yn it Cajun-Frânsk.
Steven Butendiic

**Steven Butendiic** (? - 1483) wie in klokkejitter te Utert. Hy is de bekendste út it Butendiic-laach fan klokkejitters en fermoedlik in soan fan Willem Butendiic út Utert.  Hy geat tusken 1458 oant 1472 sân liedklokken yn Fryslân, de Martinitoer yn Frjentsjer (1450) en ien yn Snits (1466).

Ek fan syn bruorren Aernt, Gerrit (†±1458) en Jan Butendiic (klok fan Ealsum) binne klokken bekend.
Rabat

**Rabat** (الرباط) is de haadstêd fan Marokko. Mei de foarstêden Salé en Témara hie Rabat yn 2004 1.622.680 ynwenners. 

## Geografy
Rabat leit de linker igge fan de rivier Bou Regrech dy't yn de Atlantyske Oseaan útmûnet. Op de oare igge leit Salee. 

## Skiednis
De skiednis fan Rabat set út ein mei de stifting fan in delsetting yn de 3e iuw f.Kr., dy't Sjellah neamd waard op de igge fan de rivier Bou Regrech. Troch de Romeinen waard dizze stêd beset en sy neamden har Sala Colonia. De Romeinen hawwe de koloanje ferlitten yn 250. 

Om-ende-by 1150 boude de Almohadyske sultan Abd al-Mumin by Rabat in kastiel dat letter de Kasbah fan Oudaïa wurde soe, in moskee en in ferbliuw. It geheel waard in *ribat* neamd, in festing. De tsjintwurdige namme is ôflaat fan *Ribat Al Fath*, wat "it kamp fan de oerwinning" betsjut. Ya'qub al-Mansur, in pakesizzer fan 'Abd al-Mumin, hat de festing grutter makke en fersterke mei in muorre derom hinne en brûkt as basis foar de Almohadske ekspedysjes yn Andalusje.

Yn 1912 waard Rabat troch de Frânsken ta haadstêd makke fan it Frânske protektoraat. Letter doe't Marokko yn 1956 bleau Rabat de wichtichste stêd fan it lân. 

## Underwiis
Yn Rabat is de *Mohammed V-universiteit* festige. 

## Nijsgjirrich

* Mausoleum fan Mohammed V 
* Mohammed V Universiteit 
* Hassan Toer
* Sjellah nekropolis
* Kasbah fan de Udayas

## Stedebân
*  Kairo, Egypte
*  Athene, Grikelân
*   Honolulu, Hawaï, F.S.
*  Istanbûl, Turkije
*  Amman , Jordaanje
*  Algiers , Algerije
Mei Douwe

**Mei Douwe** is in radioprogramma fan Douwe Heeringa dat sneintemoarns útstjoerd wurdt troch Omrop Fryslân. Heeringa bringt dan in mjuks fan sjansons, wrâldmuzyk en licht klassyk.
Kroätysk

It **Kroätysk** is ien fan de standertfariëteiten fan it Servo-Kroätysk. De taal is de offisjele taal fan Kroaasje en Bosnje en Herzegovina. Ek wurdt de taal sprutsen yn parten fan Eastenryk en Itaalje. Yn de Italjaanske regio Molise wennet in Kroätyske mindertal. Yn it Eastenrykske Burgenland wurdt in fariëteit fan it Kroätysk sprutsen.
 

Yn tsjinstelling ta de measte lannen op de Balkan wurdt yn Kroaasje it Latynske alfabet brûkt.


Image:Latin alphabet Aa.svg|(**a**)
Image:Latin alphabet Bb.svg|(**be**)
Image:Latin alphabet Cc.svg|(**ce**)
Image:Latin alphabet Čč.png|(**če**)
Image:Latin alphabet Ćć.svg|(**će**)
Image:Latin alphabet Dd.svg|(**de**)
Image:Latin alphabet Dždž.png|(**dže**)
Image:Latin alphabet Đđ.svg|(**đe**)
Image:Latin alphabet Ee.svg|(**e**)
Image:Latin alphabet Ff.svg|(**ef**)
Image:Latin alphabet Gg.svg|(**ge**)
Image:Latin alphabet Hh.svg|(**ha**)
Image:Latin alphabet Ii.svg|(**i**)
Image:Latin alphabet Jj.svg|(**je**)
Image:Latin alphabet Kk.svg|(**ka**)
Image:Latin alphabet Ll.svg|(**el**)
Image:Latin alphabet Ljlj.png|(**elj**)
Image:Latin alphabet Mm.svg|(**em**)
Image:Latin alphabet Nn.svg|(**en**)
Image:Latin alphabet Njnj.png|(**enj**)
Image:Latin alphabet Oo.svg|(**o**)
Image:Latin alphabet Pp.svg|(**pe**)
Image:Latin alphabet Rr.svg|(**er**)
Image:Latin alphabet Ss.svg|(**es**)
Image:Latin alphabet Šš.png|(**eš**)
Image:Latin alphabet Tt.svg|(**te**)
Image:Latin alphabet Uu.svg|(**u**)
Image:Latin alphabet Vv.svg|(**ve**)
Image:Latin alphabet Zz.svg|(**ze**)
Image:Latin alphabet Žž.png|(**že**)