open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Roberto Malone

**Roberto Malone**, echte namme: **Roberto Pipino** (Turyn, 31 oktober 1956), is in rêstend Italjaansk pornografysk akteur en regisseur, dy't inkeldris ek wurke hat as *mainstream*-akteur. Syn namme wurdt ek wol (mis)stavere as Roberto Mallone, en dêrnjonken hat er wol gebrûk makke fan 'e skûlnammen Bob Malone, Robert Malone, Bob Holmes en Roberto Mei. Malone begûn yn 'e 1970-er jierren mei syn karriêre, en spile yn in grut tal pornofilms. Dêrnjonken regissearre er sels ek twa films. Yn 2011 loek er him nei mear as 35 jier út 'e pornoyndustry werom.

## Libben en karriêre
Malone waard yn 1956 berne yn it Noarditaljaanske Turyn, de haadstêd fan 'e regio Piëmont. Fan 'e jierren santich ôf wied er aktyf as akteur yn withoefolle pornofilms, wêrfan't *Chiamami* (1987) en *Joy en Afrique* (1991) de bekendste binne. It argyf op syn side fan 'e Internet Adult Film Database (IAFD) giet werom oant 1987 en telt 387 titels. Dêrby wurke er meast foar Jeropeeske labels, lykas de Italjaanske Mario Salieri Entertainment Group, it Frânske Vidéo Marc Dorcel, it Sweedske Private en it Dútske Videorama, Magmafilm en Sascha Alexander Productions. Mar ek hat Malone wol yn films spile foar bekende Amerikaanske studio's, wêrûnder VCA Pictures, Evil Angel, Wicked Pictures en Sin City.

Under syn lange wurkpaad hat Malone gearwurke mei akrises as Nikki Anderson, Erika Bella, Dru Berrymore, Anita Blond, Dolly Buster, Tabatha Cash, Julia Chanel, Channone, Vivienne Clash, Monique Covét, Ivy Crystal, Rita Faltoyano, Jeanna Fine, Tanya Hansen, Joy Kiss, Mafalda, Kate More, Victoria Paris, Moana Pozzi, Olivia del Rio, Karma Rosenberg, Kristina Schwartz, Kelly Stafford, Ilona Staller (Cicciolina), Zara Whites, Gina Wild en Sarah Young.

Njonken syn aktearwurk hat Malone twa films sels regissearre: *Tutto su Mio Marito*, út 2000, en *Sex Out of Limits*, út 2010. Fierders hied er in lyts roltsje yn 'e kontroversjele *mainstream*-film *Romance X*, út 1999, fan 'e Frânske regisseur Catherine Breillat. Yn 'e 1990-er jierren wie Malone in lyts hoartsje troud mei de Nederlânske pornoaktrise Zara Whites. Op 't heden is er troud mei de Hongaarske pornoaktrise Eva Falk. Yn 2011 loek Malone him nei mear as 35 jier út 'e pornoyndustry werom. Syn soan Andrea Malone en dy syn frou Nilia Mendez, in Kubaanse, spilen tusken 2009 en 2011 tegearre ek yn trije pornofilms.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Roberto Malone
* Biografy en filmografy fan Roberto Malone yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Roberto Malone yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Joo Min Lee

**Joo Min Lee**, echte namme ûnbekend (20 juny 1973), is in rêstend Frânsk pornografysk aktrise fan etnysk Japansk komôf, dy't ek wol gebrûk makke fan 'e artystenamme Cleo. Hja wurke yn 1995 in skoft yn 'e Jeropeeske pornoyndustry en foel op troch har útsûnderlike natuerlike skientme. 

## Libben en karriêre
Joo Min Lee waard yn 1973 earne yn Frankryk berne. Yn 1995 waard hja ûntdutsen troch de Frânske regisseur Pierre Woodman, doe't dy audysjes hold, op 'e siik nei nije pornoaktrises. Datselde jiers makke Joo Min Lee mei 22 jier har debút yn ien fan Woodman syn pornografyske films, dat in produksje fan it Sweedske Private-label wie. Dêrby gie it om 'e film *The Tower 2*, wêryn't se in masturbaasjesêne die.

Neitiid spile Joo Min Lee yn it ferfolch *The Tower 3*, dat krektlyk troch Woodman regissearre waard. Dêryn spile se yn in sêne wêryn't se orale en anale seks hie mei akteur Frank Versace. Teffens posearre se foar in fotoreportaazje mei trije manlike tsjinspilers, wêrûnder Richard Langin, wêryn't se ek dûbele penetraasje bedreau. Dy reportaazje waard publisearre yn it pornoblêd *Private Magazine*. Fierders spile Lee noch yn fjouwer films fan 'e Frânske studio Nanou, wêrûnder *Belles à Jouir 7*. Hja beëinige har pornokarriêre oan 'e ein fan 1995.

## Lichemsskaaimerken
Joo Min Lee is fan mongoloïde ras, mei de ljochte hûdskleur fan Japanners. Hja hat brune eagen en swart hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.57&nbsp;m lang. Oer har gewicht en kupmaat binne gjin gegevens bekend, mar ûnder har pornokarriêre hie se yn elts gefal gjin boarstfergrutting hân. Joo Min Lee hat behalven troch har earlellen gjin piercings, en likemin hat se tatoeaazjes.

## Keppelings om utens
* Biografy en filmografy fan Joo Min Lee yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Joo Min Lee yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
* Biografyske gegevens fan Joo Min Lee op ''FreeOnes''
Chris Verbeek

**Christiaan Garbrand (Chris) Verbeek** (Winschoten, 10 novimber 1944) is in Nederlânsk byldhouwer. 

## Wurkpaad
Verbeek folge fan 1964 oant 1968 plastysk-stâljaan oan de Akademy Minerva yn Grins; hy krige ûnderrjocht fan û.o. Karl Pelgrom en Johan Sterenberg. Verbeek wie 1969-1970 dosint tekenjen oan in mafû. Verbeek festige him as byldzjend keunstner yn Blijham yn east-Grinslân. Yn 2004 gie er út Nederlân wei en sette him nei wenjen yn Súd-Frankryk.

Verbeek wurket faak mei kortenstiel. In foarbyld dêrfan is it byld dat er yn 2000 makke ta oantins fan Ede Staal. It is in konyske pylder fan 9 meter heech, dy't rillegau de bynamme *"de paal van Staal"* krige.

## Wurk (kar-út)
**Monument Ede Staal* - Delfsyl (2000)
**Nagels* - Emmeloard (1996)
**Zonnewijzer* - Hoogezand (1994)
**Bankbeeld* - Musselkanaal (1992/1993)
**Wachters* - Klein-Ulsda (1991)
**Geknakt riet* - Kielwindeweer (1990)
**Pick-k-nicktafel* - Smeerling (1986)
**Zeilen* - Scheemda, 't Waar en Termunterzijl (1986)
**3 Dozen* - Muntendam (1985)
**Cosmas en Damianus* - Grins (1979)  yn 'e mande mei Hans van Weerden

## Sjoch ek
*List fan Nederlânske byldhouwers
Klickitat County (Washington)

**Klickitat County** is in county yn it suden fan de steat Washington, Feriene Steaten.
Neffens de folkstelling fan 2010 telde de county 20.318 ynwenners. It grutste en it haadplak is Goldendale. De county is nei de Klikitat-Yndianen neamd. 

## Skiednis
Yn 'e iere jierren wennen de Klikitat-Yndianen hjir yn 'e omkriten. Blanke bewenning kaam nei de Oregon Trail yn 'e 1840er jierren. Op 20 desimber 1859 waard de county stifte út Walla Walla County.
Samuel Hill, in sakeman, wie warber foar promoasje fan dit gebiet en trune oan op bettere diken en boude monuminten yn it plakje Maryhill, bygelyks in replika fan Stonehenge foar it betinken fan slachtoffers fan de Earste Wrâldkriich út Klickitat County; it *Maryhill Stonehenge*. Ek liet er in grut hûs bouwe wêr't letter it *Maryhill Museum of Art* yn wêze soe. It hûs oersjocht de kleau fan de rivier de Kolumbia. De Sam Hill Memorial Bridge, de brêge wêr't Highway US 97 oer de rivier de Kolumbia rint, is neamd nei him. 

## Geakunde

It totale oerflak fan de county is 4931 km², wêrfan 4846 km² lân is en 85 km² wetter. De county grinzet yn it westen oan Skamania County, yn it noarden oan Yakima County, yn it easten oan Benton County en yn it suden foarmet de rivier de Kolumbia de grins mei Oregon, hokker countys fan west nei east de grins foarmje; Hood River County, Wasco County, Sherman County, Gilliam County en Morrow County. 
It Cascades Berchtme beslacht it westen fan de county. Yn it noarden fan de county falt in part ûnder it Jakama Yndianereservaat. 
Nasjonale beskerme gebieten binne: *Conboy Lake National Wildlife Refuge* en *Gifford Lake National Forest*.
Wichtige diken binne:
* U.S. Route 97
* State Route 14
* State Route 142

## Befolkingsopbou
Neffens de folkstelling fan 2000 wennen der 19.161 minsken, mei 7473 hûshâldings. De befolkingstichtens wie 4 km². Der wiene 8633 wenten. 
Der wennen 87,6% blanken, 0,3% swarten, 3,5% yndianen, 0,7% Aziaten, 0,21% Pasifyske Eilanners, 5% fan oare rassen en 2,8% fan mingde rassen. Etnysk bestie de befolking út 7,8% hispanics of latinos, 17,7% Dútsk, 14% Amerikaansk, 11,1% Ingelsk, 9,6% Iersk. 90,3 % spruts Ingelsk en 7,8% spruts Spaansk.
27,1% wie ûnder 18, wilens 13,8% 65 jier en âlder wie. De trochsneed âldens wie 40 jier.
It trochsneed ynkommen wie $34.267. 17% libbe ûnder de earmoedgrins.

## Plakken
### Stêden
*Bingen
*Goldendale
*White Salmon

### Census-designated
*Bickleton
*Centerville
*Dallesport
*Klickitat
*Lyle
*Maryhill
*Roosevelt
*Trout Lake
*Wishram

### Oare plakken
*Appleton
*Glenwood
*Husum
*Wahkiacus

## Keppeling om utens
*Offisjele County webside
*Klickitat County, Washington at HistoryLink.org
Cle Elum (rivier)

De rivier de **Cle Elum** (Ingelsk: *Cle Elum River*) is in sydrivier fan de Yakima yn de Amerikaanske steat Washington. De rivier is sa'n 45 km lang.

De rivier ûntspringt yn it Cascadeberchtme by Mount Daniel en rint nei it suden troch de mar Hyas om fierderop yn de mar Cle Elum út te kommen. Dy is in natuerlik mar, mar it wetterpeil en de útstream fan de mar wurdt regele troch de Cle Elum Daam, in keardaam fan 50 m heech út 1933. De daam en de mar tsjinje yrrigaasjedoelen en wurde beheard troch it United States Bureau of Reclamation as part fan it Yakima Projekt. Nei de daam rint de Cle Elum fierder nei it suden om út te mûnjen yn de Yakima  oan de westkant fan de stêd Cle Elum.

In stasjon fan de Northern Pacific Railway op it lettere stee fan it plak Cle Elum hiet Clealum, neamd nei de Kittitasnamme *Tie-el-Lum*, dy't 'fluch streamend wetter' betsjut en ferwiisd nei de rivier de Cle Elum. De namme Clealum waard yn 1908 feroare yn Cle Elum en doe waard de riviernamme ek sa stavere.

## Keppeling om utens
* ''Cle Elum Dam'', United States Bureau of Reclamation
Nop Maas

**Norbert Maria Hubert (Nop) Maas** (Hoensbroek, 1 desimber 1949) is in Nederlânsk literatuerhistoarikus.

## Biografy
Maas studearre oan de Katolike Universiteit Nymwegen en waard dêr nei syn doktoraaleksamen (1975) universitêr dosint by de fakulteit Nederlânsk. Nei't er de universiteit (1989) ferlitten hie wijde er him folslein oan it skriuwen fan boeken, yn 't earstoan fral oer 19e-iuwske auteurs. Teffens wie er belutsen by de tydskriften Maatstaf, Spiegel Historiael, Over Multatuli, De Parelduiker, Tirade en by útjouwerijen, lykas de *Vaderland-reeks* fan útjouwerij Vriendenlust (1983-1989).

Maas promovearre 1988 oan de Frije Universiteit op de njoggentjinde-iuwske skriuwer Marcellus Emants mei syn proefskrift *Marcellus Emants' opvattingen over kunst en leven in de periode 1869-1877*. Fanôf de jierren njoggentich hie er hieltyd mear omtinken foar modernere auteurs. Hy besoarge ferskate briefwikselingen fan Gerard Reve, earst *Brieven aan Wim B.* (1983), en letter de earste fiif dielen fan Reve's samle wurk. Maas skreau ek oer Karel van het Reve (waans samle wurk er yn 'e mande mei oaren besoarge) en oer Gerards eardere frou, de dichteresse Hanny Michaelis. Hy besoarge de briefwikselingen tusken Geert van Oorschot en Willem Frederik Hermans, tusken M. Vasalis en Van Oorschot en tusken Hermans en Reve. As bestjoerslid by it Nederlânsk Letterkundich Museum, beskreau er de skiednis dêrfan yn *Werken voor de eeuwigheid* (2004).

Fierders wie er dwaande mei de skiednis fan it stripferhaal (*De archeologie van het Nederlandse stripverhaal*, 1997) en mei seksualiteit yn it ferline (*Seks!... in de negentiende eeuw*, 2006).

Oktober 2009 ferskynde by útjouwerij G.A. van Oorschot diel I (*De vroege jaren 1923 - 1962*) fan syn biografy yn trije dielen fan Gerard Reve ûnder de titel *Gerard Reve. De kroniek van een schuldig leven*. Yn dat boek wurdt ûnder mear de earste ferhâlding fan Reve mei de sjongster Tine Fratermanan oan it jlocht brocht. Diel II (*De 'rampjaren' 1962 - 1975*) folge yn maart 2010. Diel III (*De late jaren 1975 - 2006*) soe neijier 2010 ferskine, mar de útjefte waard fanwege beswieren fan Reve's eardere partner Joop Schafthuizen tsjin holden. Maas hat him mei opset sin beheind ta referearjen oan skreaune teksten en benei altyd ôfsjoen fan tsjûgenissen út oare boarnen. Nei in útspraak fan de rjochter op 26 juny 2012 koe it boek dochs ferskine.

## Keppeling om utens
* Nop Maas yn de DBNL
Leeuwarden (Bonêre)

**Leeuwarden (Bonêre)** is in fjildnamme op it Nederlânsk-Karibysk eilân Bonêre. It is ien fan in protte ikkerkes fan sa'n 2 hektare (*[[Kunuku|cunucu]]* of *knoeken*) dy't yn dy kriten sa'n iuw lyn ferhierd waarden.

### Keppeling om utens
* ''Leeuwarden op Bonaire'', groetenuitleeuwarden.nl
Keechelus-mar

De **Keechelus-mar** (Ingelsk: *Keechelus Lake*) is in natuerlike en boezemmar yn it Cascadesberchtme yn de Amerikaanske steat Washington. It is de boarne fan de rivier de Yakima. De Keechelus-mar is it meast westlike en grutste fan trije marren by Interstate 90 lâns, benoarden de rivier de Yakima, wêrby't de oare beide de Cle Elum-mar en de Kachess-mar binne. 
Interstate 90 rint justjes eastlik fan Snoqualmie Pass by de eastigge fan de mar lâns.

De Keechelus-mar is part fan it *Columbia River Basin*, it bekken fan de rivier de Kolumbia, om't de mar de boarne fan de rivier de Yakima is, dat wer in sydrivier fan de Kolumbia is.

De mar is ornearre as in opslachboezem foar it *Yakima Project*, in yrrigaasjeprojekt dat beheard wurdt troch de United States Bureau of Reclamation. It wetterpeil en de útfier wurde regele troch de Keechelus-daam, in keardaam. Dy is yn 1917 boud fan ierde en is 39 m heech. De mar befettet 195.000.000 m³ wetter. De mar is 6,8 km lang en is 1,6 km breed en leit op in hichte fan 767 m.

De namme Keechelus betsjut yn in Yndiaanske taal 'bytsje fisk', yn tsjinstelling ta de namme fan 'e Kachess-mar, dy't 'mear fisk'  betsjut.

## Keppeling om utens
* Keechelus Dam, United States Bureau of Reclamation
* US Geological Survey Geographic Names Information System:Keechelus Lake
* Keechelus Dam, Yakima River, 10 miles northwest of Easton, Easton vicinity, Kittitas, WA
Gods ryk

It **ryk fan God** (neffens it Evangeelje fan Matteüs ek wol it **himelske ryk** neamd) is in wichtich begryp yn sawol it  Joadske as kristlike leauwen. It ferwiist nei de kontrôle of heechste gesach dy't God hat oer alle dingen, en is fan in folslein oare oarde as wrâldske machthawwers dat hawwe.

## Yn it joadendom
De joadske Tenach befiemet in protte ferwizings nei it ryk fan God (sjoch bygelyks Daniël 4:3). It is ferbûn mei de joadske oertsjûging dat God tuskenbeide komme sil om it keninkryk fan Israel te herstellen.

## Yn it kristendom
De idee fan it ryk fan God wurdt it helderst werjûn yn it Nije Testamint en dan benammen yn de saneamde synoptyske evangeeljes.

Matteüs brûkt meastentiids de term "himelske ryk" om it begryp wer te jaan, wylst Lukas skriuwt oer it "ryk fan God". As reden dêrfoar wurdt sein dat it Matteüsevangeelje yn it foarste plak foar it Joadske publyk bedoeld wie dêr't men net gewoan wie streekrjocht de namme fan God te brûken. Lukas hat lykwols syn evangeelje rjochtsje op in oar publyk, net joadsk publyk, dy't net mei de term "himelske ryk" bekend wienen. 

De histoarikus H.G. Wells skreaut yn (A Short History of the World, 1922):
*&#8222;It idee fan in himelsk ryk, dat it wichtichste part fan Jezus syn boadskip foarmet en mar in lytse rol yn de kristlike leauwensbelidenis spilet, is wiswier ien fan de meast revolúsjonêre ideeën dy't de minsklike tinzen ea stjoerd hat.&#8220;*

It kristlike begryp fan it ryk fan God is foar meardere útlis fetber. 

Yn de moderne teology wurdt mear gewicht jûn oan it begryp ryk fan God (ek wol fertaald as "Hearskippij fan God") as de fersy fan Matteüs ("Himelsk ryk). By de earste fersy is it makliker om in ferbân te lizzen mei de ynderlike mystike ûnderfining fan it begryp, wylst de fersy fan  "Himelsk ryk" dúdlik mear "nei bûten projektearre" is.

De evangeeljes beskriuwe dat Jezus it ryk ôfkundige as eat dat op it punt stie te gebeuren, en net as wat dat yn de takomst komme sil (sjoch Markus 1:15). De ferhalen oer Jezus dy't siken better makket, demonen ferdriuwt, les joech yn in nije libbensetyk waarden as in demonstraasje sjoen fan dat ryk. 

It ryk fan God ferwiist ek nei in oare steat fan siel of tins binnen it kristendom (sjoch Lukas 17:20 - 21). Yn sjarismatyske fermiddens wurdt it ryk letterlik oanwêzich achte as de hillige Geast dwaande is mei bygelyks genêzing. 

Yn roomsk-katolike teology kin it ryk fan God ek nei de Tsjerke ferwize. Protestanten lykwols leauwe dat de Tsjerke it ynstrumint is dat it ryk Gods sjen lit, mar dat net dêroan lyk hoecht te wêzen.
It Heitelân

* In Frysk liet (better bekend ûnder de earste regel: *Dêr't de Dyk it Lân Omklammet*), dichte troch Jan Linses van der Burg en op muzyk set troch Jan Lindeman (nû. 2 yn 'e *Fryslân Sjongt*-bondel fan 2000): ''It Heitelân '' (liet).
* In tydskrift dat fan 1919 ôf ferskynde: ''It Heitelân'' (tydskrift).
Fúljeton

In **fúljeton** is in ferfolchferhaal yn in krante of tydskrift, en tsjintwurdich teffens op 'e radio of de tillefyzje. De term komt fan it Frânske *feuilleton*, dat weromgiet op *feuillet*, wat "sydsje" betsjut (de ferlytsingsfoarm fan in side út in boek). De oarspronklike fúljetons wiene dan ek losse siden fan in boek, ôfkomstich fan 'e útjouwerij, dy't tegearre mei in tydskrift ferkocht waarden. De bedoeling wie om 'e lêzers dêrmei nijsgjirrich te meitsjen nei de rest fan it boek, sadat se it keapje soene. Letter waarden fúljetons ferhalen dy't yn har folsleinens as ûnderdiel fan in tydskrift oer in stikmannich ôfleverings ferdield publisearre waarden.

Hoewol't fúljetons hjoed-de-dei amper mear serieus nommen wurde, waarden yn it ferline (fral yn 'e njoggentjinde iuw) ek grutte literêre wurken op dizze wize wol útbrocht (benammen as de skriuwer muoite hie en fyn in útjouwer). Sa binne suver alle boeken fan 'e Ingelske skriuwer Charles Dickens as fúljeton úteinset, en ek de measte Sherlock Holmes-ferhalen fan sir Arthur Conan Doyle ferskynden oarspronklik as fúljeton. Op it mêd fan 'e Fryske literatuer binne bygelyks in protte oersettings út oare talen as fúljeton publisearre, lykas *[[De Reade Pimpernel]]*, fan baronesse Orczy, en *[[De Dominy fan Vejlby]]*, fan 'e Deenske skriuwer Steen Steensen Blicher.
De Fiskers

***De Fiskers***, yn it oarspronklike Deensk: ***Fiskerne***, is in roman fan 'e hân fan 'e Deenske skriuwer, essayist, sjoernalist en kommunist, Hans Kirk (1898-1962). It wie de earste Deenske kollektive roman, dy't ta de streaming fan it sosjaal reälisme heart, en it beskriuwt de solidariteit, mar ek de konflikten fan in groep religieus oanleine fiskers. *Fiskerne* waard foar it earst publisearre yn 1928. Kirk wie der net gau tefreden mei, en eide it acht kear oer foar't er it úteinlik publisearre. *Fiskerne* waard daliks rûnom priizge, en waard it bêst ferkeapjende literêre boek aller tiden yn 'e Deenske taal, dat neitiid alve kear oerset is. Yn 1977 waard it ferfilme ta in yn totaal seis oeren duorjende searje, dy't útstjoerd waard op 'e Deenske tillefyzje. De Fryske oersetting, fan Gerryt Dykstra, ferskynde yn 1965.

## Ynhâld
*De Fiskers* ferhellet oer in groep fiskers yn 'e jierren tweintich, dy't leden binne fan 'e *[[Indre Mission]]* ("Ynderlike Missy"), in puriteinske, revivalistyske beweging fan fromme kristenen. Hja hawwe harren oarspronklike wenten oan 'e Jutske westkust ûntflechtsje moatten en sette harren no nei wenjen yn in fiskersdoarpke yn Noard-Jutlân. Dêr komme se troch harren leauwe geregeldwei yn konflikt mei de oarspronklike doarpelingen, dat frijsinnige oanhingers fan 'e spirituële Deensk-nasjonale filosofy fan N.F.S. Grundtvig binne.

It slagget de fiskers lykwols om harren religieus boadskip út te dragen oan guon fan 'e Grundtvigianen, wylst oaren ferdreaun wurde. Kirk beskriuwt hoe't de leden fan 'e Ynderlike Missy har oanpasse oan 'e natuerlike omstannichheden fan har nije wenplak en wrakselje mei ekonomyske malêze en persoanlike swierrichheden, wylst se allegeduerigen oanhâlde mei te fertrouwen dat alles dat foarfalt de wil fan God is. Hoewol't Kirk sels in ateïst wie, woed er mei it skriuwen fan *De Fiskers* sjen litte hoe't doedestiden yn it libben op it plattelân leauwe, ekonomy en polityk ûnferbreklik mei-inoar ferbûn wiene. Hy besocht om 'e fûnemintalistyske kristlike bewegings, dy't yn syn jonkheid sa'n grutte oanhing hiene op it Deenske plattelân, te begripen ynstee fan har te feroardieljen, troch te ûndersykjen hoe't se sûnder polityk ramt harren sosjaal-ekonomyske omstannichheden útleine.

## Fryske oersetting
*Fiskerne* waard yn 1965 ûnder de titel *De Fiskers* yn it Frysk oerset troch Gerryt Dykstra (1879-1973), fan berop learaar Dútsk, dy't ek ferantwurdlik wie foar it ferfryskjen fan û.m. de Aldiislânske *[[Gunnlaugssêge]]*. De 344 siden tellende fertaling fan *Fiskerne* waard útbrocht by Utjowerij Miedema te Ljouwert.
Kollektive roman

In **kollektive roman** is in roman dy't net íén haadpersoan hat, mar ynstee in gruttere groep lju beskriuwt, dy't mei-inoar ferbûn binne troch in mienskiplik doel en it krewearjen om dat doel te berikken. Dêrby wurdt dy groep sa beskreaun dat net ien inkeld lid derfan mear as de oaren nei foarren helle wurdt. Kollektive romans lykje fral foar te kommen yn 'e Skandinavyske literatuer; goede foarbylden binne *[[De Fiskers]]*, fan Hans Kirk, en *[[It Nije Hiem]]*, fan William Heinesen.
Harkspul

In **harkspul** is in foarm fan toaniel wêrby't útslutend gebrûk makke wurdt fan lûd. Harkspullen wurde dan ek makke foar it medium radio, wêrby't men ommers gjin bylden hat. Sadwaande wurdt ek wol sprutsen fan in **radiodrama** of fan **radiotoaniel**. It harkspul waard yn 1924 yn Ingelân útfûn, en wie tweintich oant tritich jier lang tige populêr, oant de tillefyzje syn yntrede die, en it harkspul troch konkurrinsje mei de film yn it neigean rekke. Tsjintwurdich heart men mar komselden mear harkspullen.
Grutboer

In **grutboer** wie eartiids in boer dy't it goed dwaan koe, op in foarname pleats mei in grut lânbesit wenne en ferskate feinten yn 'e tsjinst. Sokke boeren kamen fral foar op 'e Klaai, sawol yn 'e Bouhoeke as yn 'e Greidhoeke. De term komt oerien mei **heareboer**, dat ek bûten Fryslân foarkomt, bgl. yn 'e Nederlânske *hereboer*. Bûten Fryslân binne heareboeren fral bekend fan it Grinslânske Hegelân en it Aldamt. Behalven yn noardlik en eastlik Grinslân kamen sokken ek wol foar yn 'e Grinslânske en Drintske feankoloanjes, East-Fryslân en yn Siuwsk-Flaanderen. Yn 'e Gelderske Efterhoeke waarden hja *scholteboeren* neamd.
Redakteur

In **redakteur** of **redaktrise** is immen dy't ferantwurdlik is foar de bewurking (redaksje) fan 'e ynhâld fan in publikaasje, lykas in krante, tillefyzjeprogramma, tydskrift of webside. In redakteur kin fungearje as in auteur, as in adviseur (bgl. by wittenskiplike tydskriften), of as in parseklearmakker. 

Der besteane ferskate foarmen fan redakteurs:
* In byldredakteur hâldt him inkeld mei fotografysk materiaal en oare ôfbylden dwaande en mei de opmaak fan siden ynsafier't dat mei ôfbylden te krijen hat.
* In boekeredakteur is yn 'e Nederlânske útjouwersbrâns in funksjonaris dy't it boekefûns fan in útjouwerij of in diel dêrfan gearstalt, en ferantwurdlik is foar de produksje, mar sels yn 'e regel net redigearret. Yn 'e Angelsaksyske wrâld is sa'n persoan (*book editor*) krekt wól ynhâldlik mei de út te jane teksten dwaande.
* In einredakteur is immen dy't de folsleine koördinaasje yn 'e hannen hat oer it gear te stallen produkt (lykas in krante of tydskrift), de produksjestream bewekket en de *deadlines* yn it each hâldt.
* In haadredakteur is ien fan oer it algemien ferskillende funksjonarissen dy't de úteinlike lieding hawwe oer in krante of tydskrift en mei-inoar de haadredaksje foarmje, krekt sa't alle redakteurs mei-inoar de redaksje foarmje.
Gemeentefrij gebiet

In **gemeentefrij gebiet** is in gebiet dat net regearre wurdt troch in gemeente, mar troch in hegere bestjoerslaach.

Yn lannen lykas Austraalje, Kanada en de Feriene Steaten komt dizze foarm ornaris foar. Lannen lykas Belgje, Eastenryk, Finlân, Frankryk (útsein guon oerseeske parten), Itaalje, Nederlân, Noarwegen, Poalen, Sweden en Switserlân binne alhiel ferdield yn gemeentes. Yn Dútslân binne der in pear gemeentefrije gebieten. 

Yn Nederlân hawwe der yn it ferline ek wol gemeentefrije gebieten west, lykas de polders yn it Iselmar. Ek de Waadsee wie sa'n gebiet, dêr't it ûnwis wie by hokker gemeente jin ynskreaun wêze moasten at dêr immen op in boat berne wie.  Sa'n bern moast by wet by it befolkingsregister yn De Haach ynskreaun wurde.
Lizzy Ansingh

**Maria Elisabeth Georgina (Lizzy) Ansingh** (Utert, 13 maart 1875 - Amsterdam, 14 desimber 1959) wie in Nederlânske keunstskilderesse. Sy hearde ta de skildergroep de Amsterdamse Joffers.

## Libben
Ansingh wie in dochter fan apteker Edzard Willem Ansingh en Clara Theresia Schwartze. Se wie in pakesizzer fan de keunstskilder Johann Georg Schwartze en in nichtsje fan de skilderesse Thérèse Schwartze, dy't har ek de eartste tekenlessen joech. Sy wenne sechtjin jier by har muoike, dy't har oantrune en har yn 'e kunde brocht mei in protte doetiidske skilders, ûnder oaren Frânske ympresjonisten en de Nederlânske keunstners George Hendrik Breitner, Piet Mondriaan en Simon Maris.

Fan 1894 oant 1897 besocht se de Amsterdamske Ryksakademy fan Byldzjende Keunsten. Dêr krige sy les fan de perfesters August Allebé, Nicolaas van der Waay en Carel Dake.

Oan de akademy ûntstie in freonerûnte fan keunstnaressen dy't letter de namme de * Amsterdamse Joffers* krige; it wiene de skilderessen Lizzy Ansingh, Marie van Regteren Altena, Coba Ritsema, Ans van den Berg, Jacoba Surie, Nelly Bodenheim, Betsy Westendorp-Osieck en Jo Bauer-Stumpff. It belang fan de *Amsterdamse Joffers* wie dat sy tsjinnen as rolmodel foar oare keunstnaressen yn Nederlân, fral fanôf de jierren satich fan de tweitichste iuw.

Ansingh wie lid fan de Amsterdamke keunstrûnten Arti et Amicitiae en Sint Lucas.

## Wurk
Neist it skilderjen fan portretten waard Ansingh ek beken fan it skilderjen fan poppen, ek dêr yn wer oanmoedige troch har muoike Thérèse Schwartze. Sy skildere sênes út har 18e iuwske kammenetpoppehûs, dat hja yn 1910 op in feiling kocht hie. Boppedat skreau se twa berneboekjes mei gedichten: *`n Vruchtenmandje*, ferskynd yn 1927 en *Tante Tor is jarig*. Dat boekje út 1950 waard yllustrearre troch Nelly Bodenheim. Njonken dat ûntwurp se boekbânen.
Cle Elum-mar

De **Cle Elum-mar** (Ingelsk: *Cle Elum Lake*) is in natuerlik- en kearmar yn de Amerikaanske steat Washington dêr't de rivier de Cle Elum út ûntspringt. De mar is de eastlikste fan trije marren by de Interstate 90 yn it Cascadesberchtme lâns, wêrby't de oare marren de Keechelus-mar en de Kachess-mar binne.

De Cle Elum-mar is part fan de *Columbia River Basin*, it bekken fan de rivier de Kolumbia, om't de rivier de Cle Elum in sydrivier fan de rivier Yakima is en dy op syn beurt wer in sydrivier fan de Kolumbia.

De mar wurdt brûkt as opslachboezem yn it ramt fan it *Yakima Project*, in bewetteringsprojekt dat beheard wurdt troch it United States Bureau of Reclamation. Dochs is de Cle Elum-mar yn it foarste plak in natuerlike mar, wêrfan't de wetterôffier regele wurdt troch de Cle Elum-daam, in ierden keardaam fan 50 m boud yn 1933. As opslach kin it mar sa'n 539.000.000 m³ wetter hâlde. De lingte is sa'n 12 km en breedte is 1,6 km. It leit op in hichte fan 678 m.

## Bysûnderheden
*Yn 1994 wie it fiktive doarp Monanash filme op it Cle Elum-mar foar de tillefyzje searje Northern Exposure.

## Keppeling om utens
* Cle Elum Dam, United States Bureau of Reclamation
* Cle Elum Lake The Columbia Gazetteer of North America. 2000.
* U.S. Geological Survey Geographic Names Information System:Cle Elum Lake
Kachess-mar

It **Kachess-mar** (Ingelsk: *Kachess Lake*) is in natuerlike en boezemmar yn de Amerikaanske steat Washington en is de boarne fan de rivier de Kachess. It hegere part fan de mar leit benoarden in fersmelling en wurdt *Little Kachess Lake* neamd. De rivier de Kachess rint oan de noardkant yn de mar en yn it suden der wer ta'n út. De Kachess-mar is de middelste fan trije marren benoarden de Interstate 90 en de rivier de Yakima yn it Cascadesberchtme, wêrby't de oare marren de Keechelus-mar en de Cle Elum-mar binne.

De Kachess-mar is part fan de *Columbia River Basin*, it bekken fan de rivier de Kolumbia, mei't de rivier de Kachess in sydrivier fan de rivier de Yakima is en dy op syn beurt wer in sydrivier fan de Kolumbia is.

De mar wurdt brûkt as opslachboezem yn it ramt fan it *Yakima Project*, in bewetteringsprojekt dat beheard wurdt troch it United States Bureau of Reclamation. Dochs is de Kachess-mar yn it foarste plak in natuerlike mar, wêrfan't de wetterôffier regele wurdt troch de Kachess-daam, in ierden keardaam fan 35 m dy't boud is yn 1912.
De mar kin 295.000.000 m³ wetter hâlde. De mar is 15,4 km lang en sa'n 2 km breed en leit op in hichte fan 687 m.

De namme Kachess komt út in Yndiaanske taal en betsjut *mear fisk* yn tsjinstelling ta Keechelus, dat *bytsje fisk* betsjut. 

## Keppeling om utens
* Kachess Dam, United States Bureau of Reclamation
* United States Geological Survey Geographic Names Information System|GNIS
Kachess (rivier)

De rivier de **Kachess** is in sydrivier fan de Yakima yn de Amerikaanske steat Washington. It ûntspringt yn de Chickamin Rige in it Alpine Lakes Wilderness krite yn it Cascades berchtme op in hichte fan 1480 m.. De rivier rint súdlik yn it Kachess Mar, in natoerlik mar brûkt as opslach boezem. Oan de súdkant fan it mar wurdt de útfier regele troch de Kachessdaam, in keardaam fan 35 m heech. Dêrnei rint de rivier súdlik wêrnei it útmûnet yn de rivier de Yakima op in hichte fan 666 m. 
De rivier is part fan it *Columbia River Basin*, it bekken fan de rivier de Kolumbia, om't de Kachess in sydrivier is fan de Yakima, dy op syn bart wer in sydrivier is fan de Kolumbia. 

## Keppeling om utens
* Yakima Project, United States Bureau of Reclamation
Stampede Pass

**Stampede Pass** is in berchpas yn de Amerikaanske steat Washington op de grins fan Kittitas en King County 's. It leit justjes súdlik fan Snoqualmie Pass.
It is eins allinne brûkt foar it spoar. It Noardpasifysk Spoar (*Northern Pacific Railway*) boude it spoar en in 3 km lange tunnel tusken 1881 en 1888 yn it ramt fan de spoarferbing fan Chicago nei Seattle. Oan de westkant fan de pas leit it plakje Weston en oan de eastkant it plakje Easton, dy ornearre binne foar spoar- en tunnelwurkers. Beide plakjes krigen in stasjontsje. Yn 1892 waard it stasjontsje yn Weston sletten, om't it plak ûngeunstich lei op mêd fan útwreiding en krige it 6 km bewesten lizzende Lester in stasjontsje. Yn 1915 waard it spoar ferdûbele tusken Lester en Easton.
Yn 1984 skraste it Northern Burlington Railway it spoar en yn 1995/'96 syn neikommer it BNSF Railway weriepene it spoar om it drokker wurdende ferkear yn it Pacific Northwest
op te fangen. Sûnt 2007 is it BNSF Railway yn de mande mei oerheidsynstellings fan Washington en fergrutsje de tunnel foar yntermodaal ferfier. De tunnel is no te lyts foar dûbel steapele ferfier.

## Sjoch ek
*Lester (Washington)
*Roslyn (Washington)

## Keppeling om utens
*Meany Lodge offisjele webside
*[Stampede Pass, Cascade Range, Washington](http://www.jstor.org/sici?sici=1536-0407(1895)27%3A3%3C239%3ASPCRW%3E2.0.CO%3B2-Y&/)
*White River Valley Museum
South Cle Elum (Washington)

South Cle Elum is in plak (*town*) yn Kittitas County yn de Amerikaanske steat Washington. Neffens de folkstelling fan 2010 hie it 532 ynwenners. It leit 2 km besuden Cle Elum.

Yn 1909 it Chicago, Milwaukee, St. Paul en Pacific Railway (yn de folksmûle 'Milwaukee Road') hat Cle Elum útkeazen as splitspunt tusken de Kust en Kolumbia ôfdielings fan syn transkontinintale line. Doe't de 'Milwaukee' besletten hat it spoar 2 km besuden de stêd te bouwen is it plattegrûn fan South Cle Elum ûntwurpen. Winkeltsjes, wurkershûzen en in stasjon waarden boud. Op 28 augustus 1911 waard it plak offisjeel in gemeente.

## It besjen wurdich
*Ald Milwaukee Road stasjon
*Iron Horse State Park
*Ald Milwaukee Road Bunkhouse, hjoed-de-dei in bêd-en-brochje.
Old Vic

**Old Vic** is in teäter yn Londen en teffens de namme fan in teäterselskip dat dêr spilet. It teäterselskip waard letter de National Theatre Company.

It teäter waard 1818 fan William Barrymoreboud en stichte as it Royal Coburg Theatre, mar waard werneamd ta *Royal Victorian Theater* nei de kroanprinsesse Victoria. Yn 1880 feroare de namme yn *The Royal Victoria Hall And Coffee Tavern*. 'Coffee Tavern', meidat der gjin alkohol te krijen wie. Tsjin dy tiid wie it al bekend as Old Vic.

Fan 1912 ôf oan waard der fral Shakespeare spile. De *Old Vic Company* waard yn 1929 oprjochte en laat fan John Gielgud. Yn de Twadde Wrâldkriich waard it gebou fierhinne ferneatige, mar al yn 1944 waard der wer spile. Yn dy tiid sieten ûnder oaren John Gielgud, Alec Guinness, Laurence Olivier, Michael Redgrave en Ralph Richardson by it selskip. 

De Amerikaanske akteur Kevin Spacey waard yn 2004 beneamd ta artistyk-direkteur fan de Old Vic Theatre Company. Yn syn earste seizoen regissearre Spacey ek de film Cloaca fan Maria Goos.

## Literatuer
* *Guide to British Theatres 1750–1950*, John Earl en Michael Sell s. 128–9 (Theatres Trust, 2000) ISBN 0-7136-5688-3

## Keppelings om utens
* Webstee fan de Old Vic
* Old Vic Archive Universiteit Bristol 
* Skiednis Old Vic by Victoria & Albert Museum
Teäter (gebou)

It **teäter** of **skouboarch** is in bouwurk mei in romte dêr't besikers plak nimme kinne yn ien fan de rigen mei sitplakken, om nei in teäterspul, kabaret as muzikaal barren sjen te kinnen. It teäter is sa boud dat alle besikers, mooglik mei technyske stipe, de opfiering hearre en sjen kinne.

Der binne ferskate teätertypen. Teäters kinne foar spesifike spultypen of krekt foar ferskillende soarten opfierings makke wêze. Der binne teäters foar iepenloftspullen dy't al as net tydlik binne. Der binne ek fêste teäters mei oerkaping, wêrfan de ynrjochting tige ferskille kin. Sa'n teäter kin bestean út in poadium en wat stuollen foar de besikers, mar kin likegoed bestean út in wat gruttere lúks ynrjochte teäterromte mei mooglik ferskillende besikersringen/balkons.

De skiednis fan it teäter giet werom nei it Alde Grikelân. It earste fêste en noch hieltyd besteande teäterbouwurk mei oerkaping wie it *Teatro Olimpico* yn Vicenza, dat yn it tiidrek 1580-1585 boud wurden is.

Mei it wurd *teäter* kin it bouwurk ornearre wêze, dêr't in teäterspul hâlden wurdt. It wurd *teäter* kin ek ornearre wêze foar it teäterspul sels. It wurd kin somtiden - dan meast yn negative sin - brûkt wurde, bygelyks as minsken it hawwe oer it *teäter fan de polityk*.
Easton (Washington)

**Easton** is in gemeentefrij plak (Census-Designated Place) yn Kittitas County yn de Amerikaanske steat Washington. It leit yn it Cascades berchtme. It hie 478 ynwenners neffens de folkstelling fan 2010.

It plattegrûn fan it doarp waard ûntwurpen yn 1902 en de neamd troch it Noardpasifysk Spoar, om't it oan 'e eastkant lei fan de Stampede Tunnel.

## Besichtigings
*Iron Horse State Park
*Lake Easton State Park
Stifting Utjouwerij Frysk Toaniel

De **Stifting Utjouwerij Frysk Toaniel** (St.U.F.T.) is in al sûnt de fyftiger jierren besteande frijwilligersorganisaasje dy't him taleit op 'e publikaasje fan Frysktalich toaniel ta stipe en stimulaasje fan 'e ûnderskate amateurtoanielferienings yn Fryslân. De St.U.F.T. besiket om elts jier 22 ferskillende toanielstikken yn it Frysk út te jaan, û.m. troch it skriuwen fan oarspronklike Fryske stikken oan te fiterjen, stikken út 'e wrâldliteratuer oersette te litten en oanbeane stikken neisjen te litten op geef Frysk.

De St.U.F.T. is fêstige yn Ljouwert, wurket nau gear mei de Afûk, en hat in toanielkatalogus dy't minsken fia har webside (sjoch ûnder it kopke "keppelings om utens") rieplachtsje kinne. Ek is it mooglik om toanielstikken op sicht te krijen. It wurk fan 'e St.U.F.T. wurdt mei mooglik makke troch finansjele stipe fan 'e Provinsje Fryslân. 

## Keppelings om utens
*Offisjele webside fan 'e St.U.F.T.
Franceska Jaimes

**Franceska Jaimes**, echte namme: **Silvia Romero** (Medellín, 20 septimber 1985), is in Kolombiaansk model, neakenmodel en pornografysk aktrise, wa har namme oft ek wol misstavere wurdt as Franceska James, en dy't ek wol wurke hat ûnder de skûlnammen Morgana en Sweet Sugar. Neffens har offisjele opjefte is se 1.73 m, mei in gewicht fan 57 kg en kupmaat 34D.

## Libben en karriêre
Franceska Jaimes waard yn 1985 berne yn 'e stêd Medellín, yn it Kolombiaanske departmint Antioquia (guon boarnen neame lykwols de Kolombiaanske haadstêd Bogotá as har berteplak). Oarspronklik wurke hja as model. Yn juny en july 2005 wie se in blaumoandei (yn totaal likernôch seis wiken) troud mei de Spaanske pornoakteur, regisseur en produsint Nacho Vidal. Nettsjinsteande harren ûnlijich houlik en flugge skieding bleau se mei him befreone.

Yn 2006 ferfear Jaimes nei de Feriene Steaten, dêr't se har nei wenjen sette yn Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje, en úteinsette mei in karriêre as pornoaktrise. Dêrby makke se har debút yn Vidal syn film *Nacho Rides Again*. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hat se sûnt yn 43 pornografyske films spile, wêrfan't fierwei de measten produsearre waarden troch de foaroansteande Amerikaanske studio *[[Evil Angel (filmstudio)|Evil Angel]]*. Oare labels dêr't Jaimes foar wurke hat, binne û.o. *[[Pure Play Media]]*, *[[Jules Jordan Video]]*, *[[Third Degree Films]]*, *[[West Coast Productions]]* en *[[Digital Playground]]*. Ek hat se wol wurke foar pornosites as *[[Brazzers]]*, *[[Reality Kings]]* en *[[Kink.com]]*. Underwilens hat se acht kear in nominaasje yn 'e wacht sleept foar in prestizjeuze *[[AVN Award]]* (de *[[Oskar]]* fan 'e pornowrâld). Njonken har aktearjen wie Jaimes ek wurksum as neakenmodel; sa stie syn april 2011 yn 'e *[[Penthouse]]* as de *[[Penthouse Pet]] of the Month*.

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Franceska Jaimes
* Biografy en filmografy fan Franceska Jaimes yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Franceska Jaimes yn 'e ''Internet Adult Film Database'' (IAFD)
Serious Request

**3FM Serious Request** (meastentiids ôfkoarte ta **Serious Request**) is in alle jierren weromkearende aksje fan 'e Nederlânske radiostjoerder 3FM wêrby't jild ynsammele wurdt foar it goede doel. Trije dj's litte har seis dagen lang sûnder iten opslute yn in Glêzen Hús earnewêr yn Nederlân. Under de tiid dat se opsletten sitte, draaie se dei en nacht platen, yn ruil foar donaasjes troch de harkers. Fierders wurde by de aksje ek bekende Nederlanners ynset en wurde beskate dingen by opbod ferkocht. 

De aksje wurdt sûnt 2004 holden yn 'e wike foar de kryst. Nei de aksje wurdt de *[[Top Serious Request]]* útstjoerd, dêr't alle oanfrege platen  noch in kear by draaid wurde. Fan 18 desimber oant 24 desimber 2013 stie it Glêzen Hús yn 'e Fryske haadstêd Ljouwert.

## Fernijingen
Fan 2018 ôf waard it glêzen hûs ferfongen troch in kuiertocht, mar yn 2021 waard dizze feroaring wer weromdraait en sitte de de dj's wer yn in glêzen hûs, mar mei dit ferskil dat de dj's no al ite meie. Yn 2020 waard der foar it lêst jild ynsammele foar it Reade Krús. Yn 2021 waard der jild ynsammele foar it Wrâld Natoer Fûns, en yn 2022 wurd it jild ynsammele foar de stifting Het Vergeten Kind.

## Edysjes
It Nije Hiem

***It Nije Hiem***, yn it oarspronklike Deensk: ***Noatun*** (al is it eins in Fêreusk wurd dat stavere heart te wurden as *Nóatún*), is in roman fan 'e hân fan 'e Fêreuske skriuwer, dichter, oersetter, keunstskilder, keunstkritikus en komponist William Heinesen (1900-1991). It is in kollektive roman dy't ta de streaming fan it sosjaal reälisme heart, en dy't ferhellet oer in groep earme boeren en fiskers dy't besykje op in ôfhandich plak in nij bestean op te bouwen. *Noatun* waard foar it earst publisearre yn 1938, en wie ien fan Heinesen syn grutste literêre súksessen. It is oerset yn ferskate talen, wêrûnder it Fêreusk. De Fryske fertaling, fan Gerryt Dykstra, ferskynde yn 1972.

## Ynhâld
De roman fertelt it ferhaal fan in kloft earmoedige boeren en fiskers dy't besykje en bou in nij en frij bestean op troch har nei wenjen te setten yn 'e woeste Deademansdelling. Dat is in lyts stikje goede grûn dat ynklamme leit tusken ûnbrûkber rotslân oan 'e stiennige kliffen fan Atlantyske kust fan 'e Fêreu-eilannen. De mienskip moat sterke natoerkrêften sjen te oerwinnen, lykas de wylde oseaan en de strange winter. Teffens moatte se har te skrep sette tsjin 'e ûnmeilydsume Fêreuske natoer, de tsjinwurking troch grutboer Sigvard, de bemuoisucht fan religieuze sekten en de ellinde fan 'e Spaanske gryp.

Mei't it hjir om in kollektive roman giet, en de bedoeling fan in kollektive roman no krekt is om in groep lju mei-inoar ta haadpersoan te meitsjen, springt eins net ien fan 'e personaazjes der echt út. Sels Niels Peter, dy't dúdlikernôch út ferve kommen is, dat syn namme de titel fan 'e Ingelske oersetting wurden is, ûnderskiedt him net bysûnder fan 'e oaren. Troch it koppige bodzjen en krewearjen fan 'e leden fan 'e lytse mienskip slagget it har dochs om 'e Deademansdelling te feroarjen yn in libbene delsetting dy't hja fan Nóatún neame, en harren nije fjoertoer wurdt in symboal fan harren kriich en oerwinning.

## Fryske oersetting
*Noatun* waard yn 1972 ûnder de titel *It Nije Hiem* yn it Frysk oerset troch Gerryt Dykstra (1879-1973), fan berop learaar Dútsk, dy't ek ferantwurdlik wie foar it ferfryskjen fan û.m. de Aldiislânske *[[Gunnlaugssêge]]*. De 279 siden tellende fertaling fan *Noatun* waard útbrocht by De Terp te Ljouwert.
Begroetingen

***Begroetingen***, yn it oarspronklike Frânsk: ***Les Salutations***, is in koart toanielstik fan 'e hân fan 'e Roemeensk-Frânske skriuwer, toanielskriuwer, essayist, dichter en literatuerkritikus Eugène Ionesco (1909-1994). It stik heart ta de Frânske literêre streaming fan it *[[Théâtre de l'absurde]]* ("Teäter fan it Absurde"). *Les Salutations* waard foar it earst publisearre yn 1950. Yn 1983 waard it ûnder de titel *Begroetingen* yn it Frysk oerset troch Tryntsje van der Zee. Dy 5 siden tellende fertaling waard yn eigen behear útbrocht.
Bern fan Ien Heit

***Bern fan Ien Heit***, yn it oarspronklike Deensk: ***Søskende***, is in toanielstik fan 'e hân fan 'e Deenske skriuwer, toanielskriuwer, essayist, harkspulskriuwer en oersetter Hans Christian Branner (1903-1966). It waard foar it earst publisearre yn 1952. De 34 siden tellende Fryske oersetting, fan 'e hân fan Halbe Sikkes Doele (1911-1967), ferskynde yn 1954, ûnder de titel *Bern fan Ien Heit*, mei as ûndertitel *Toanielspul yn Trije Utkomsten*. Dy fertaling waard útbrocht by útjouwerij De Terp te Ljouwert.
Hans Christian Branner

**Hans Christian Branner**, ek wol bekend as **H.C. Branner** (Ordrup, 23 juny 1903 – Kopenhagen, 24 april 1966), wie in Deensk skriuwer, toanielskriuwer, essayist, harkspulskriuwer en oersetter. Doe't syn dream en wurdt akteur op neat útrûn, lei er him ta op in karriêre as skriuwer. Dêrmei hied er grut súkses yn syn heitelân Denemark.

## Libben
Hans Christian Branner waard yn 1903 berne yn it Deenske plattelânsdoarpke Ordrup. Hy ferlear al ier syn heit. Nei't er de middelbere skoalle ôfrûne hie, studearre er koarte tiid en wurke dêrnei yn 'e jierren 1923 oant 1931 as magazynmeiwurker by in útjouwerij. Hy besocht ferskate kearen om 'e nocht in karriêre as akteur te begjinnen. Uteinlik sette er yn 1932 útein mei skriuwen. Syn debút wie de roman *Legetøj* ("Boartersguod"), út 1936. Oars as mei syn aktearkarriêre woe it mei syn skriuwen wol; hy waard al hiel gau populêr ûnder it Deenske lêzerspublyk.

Branner syn oeuvre omfiemet romans, novellen en koarte ferhalen mei in yngewikkelde psychologyske struktuer, wêrby't er him sterk troch Ingelske skriuwster Virginia Woolf beynfloede toand. Kwa opbou betsjinne er him gauris fan 'e saneamde *stream of conciousness*-technyk, dy't besiket de opienfolging fan gedachten (dy't soms neat mei-inoar te meitsjen hawwen) nei te bearen dy't troch it minsklik ferstân geane. Dêrmei woed er de isolaasje fan 'e minske ta tema fan syn wurk meitsje. As motiven brûkte er fierders gauris ûnderskate eangstmen en it alâlde konflikt tusken macht en gewisse.

Njonken sokke drege literatuer skreau er ek humoristysk-iroanyske toanielstikken en teltsjes, dy't krekt hiel ienfâldich fan opbou wiene. Dêrby liket er de grutte Noarske toanielskriuwer Henrik Ibsen ta foarbyld nommen te hawwen. Yn syn essay's en harkspullen brocht Branner fierders tige humanistyske ideälen op 't aljemint. Mei syn harkspul *Illusion* hied er ien fan 'e grutste súksessen ea út dat sjenre. Njonken syn wurk as skriuwer sette Branner ek Britske en Amerikaanske romans út it Ingelsk oer yn it Deensk.

Yn 1960 waard er opnommen yn 'e Deenske Akademy, in prestizjeuze ûnderskieding yn 'e Deenske literatuer. Dêrnjonken krige er withoefolle literatuerprizen. Hy ferstoar yn 1966 yn 'e Deenske haadstêd Kopenhagen, doe't er noch mar 63 jier wie. Hy leit begroeven op it *Hørsholm Kirkegård*.

## Wurk (in kar)
* 1936 - *Legetøj* ("Boartersguod")
* 1937 - *Barnet Leger ved Stranden* ("It Bern Boartet op it Strân")
* 1939 - *Om Lidt Er Vi Borte* ("Ta Lijen Binne Wy Berne"; ferhalebondel)
* 1941 - *Drømmen om en Kvinde* ("De Dream oer in Frou")
* 1942 - *Historien om Børge* ("It Ferhaal fan Børge")
* 1944 - *To Minutters Stilhed* ("Twa Minuten Stilte"; ferhalebondel)
* 1947 - *Angst* ("Eangstme"; ferhalebondel)
* 1949 - *Rytteren* ("De Ruter")
* 1952 - *[[Søskende]]* (toanielstik)
**  Fryske oersetting: *[[Bern fan Ien Heit]]* (fert. Halbe Sikkes Doele, 1954)
* 1955 - *Ingen Kender Natten" ("Nimmen Koe de Nacht")
* 1956 - *Vandring langs Floden* ("Wanneling de Rivier Bylâns"; essay's)
* 1958 - *Thermopylæ* ("Termopylee"; toanielstik)
* 1963 - *Ariel'' ("Ariël"; ferhalebondel)
Minsken oan in Grins

***Minsken oan in Grins***, yn it oarspronklike Deensk: ***Mennesker ved en Grænse***, is in toanielstik fan 'e hân fan 'e Deenske skriuwer, toanielskriuwer, harkspulskriuwer, senarioskriuwer en sjoernalist Johannes Allen (1916-1973). It waard foar it earst publisearre yn 1953, en datselde jiers waard it te Kopenhagen foar it earst opfierd troch it Deenske Keninklik Teäter (*Det Kongelige Teater*).

## Fryske oersetting
De Fryske oersetting, fan 'e hân fan Halbe Sikkes Doele (1911-1967), ferskynde yn 1958, ûnder de titel *Minsken oan in Grins*. Dy fertaling wurdt neamd yn it *Lyts Hânboek fan de Fryske Literatuer*, fan Klaes Dykstra en Bouke Oldenhof, mar is net werom te finen yn it digitaal argyf fan Tresoar. Wol wurde dêr twa sekundêre boarnen oer de oersetting jûn: in besprek troch Boucke Visser (1890-1972) yn *[[Frysk en Frij (wykblêd)|Frysk en Frij]]*, op 25 novimber 1960, en in skôging troch Arthur Pierre S. Vandamme (1920-2000) yn 'e *[[Ljouwerter Krante]]* fan 15 oktober 1960. Dat liket te suggerearjen dat Doele syn fertaling yn it neijier fan 1960 yn Fryslân op 'e planken brocht is.
Esperanza Gómez

**Esperanza Gómez**, folút: **Esperanza Gómez Silva** (Belalcázar, 18 maaie 1980), is in Kolombiaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise, dy't ek wol wurke hat ûnder inkeld har foarnamme Esperanza (wat yn it Spaansk "hope" betsjut). Har ropnamme is Espe. Neffens har offisjele opjefte is se 1.70 m lang, mei in gewicht fan 55 kg en kupmaat 36D, dy't se krigen hat troch in boarstfergruttingsoperaasje te ûndergean.

## Libben en karriêre
Esperanza Gómez waard yn 1980 berne yn it Kolombiaanske Belalcázar. Op har sande woe se al model wurde. Yn 2005, doe't se 22 jier wie, stie as Playmate yn it neakenblêd *[[Playboy (tydskrift)|Playboy]]*. Datselde jiers waard se by in missferkiezing de titel Miss Playboy TV Colombia. Yn dy hoedanichheid die se ek mei oan 'e ferkiezing fan Miss Playboy TV Latinoamerica & Iberia, mar dêr foel se bûten de prizen.

Yn 2009, doe't se har ûnderwilens yn 'e Amerikaanske steat Floarida nei wenjen set hie, makke se har debút as pornoaktrise. Dat earste jiers spile se yn twa pornografyske films fan 'e minder bekende studio Justin Slayer International, te witten: *Confessions over Cocktales 2* en *South Beach Cruisin' 3*. Sûnt hat se, neffens de Internet Adult Film Database (IAFD), yn 21 pornofilms te sjen west, wêrûnder noch ferskate fan Justin Slayer International en guon oare ûnbekendere labels, mar ek in stikmannich fan 'e mear foaroansteande studio Pure Play Media. Dêrnjonken hat se ek in hiel soad wurke foar pornosites as Bang Bros, Naughty America en Brazzers. Yn 2013 waard se nominearre foar in AVN Award (de Oscar fan 'e pornowrâld).

## Prizen en nominaasjes

## Keppelings om utens
* Offisjele webside fan Esperanza Gómez
* Biografy en filmografy fan Esperanza Gómez yn 'e Internet Movie Database (IMDb)
* Biografyske gegevens en filmografy fan Esperanza Gómez yn 'e Internet Adult Film Database (IAFD)
* Fanwebside wijd oan Esperanza Gómez